Bae jucajulo gui tatalopuenge, ya junaejao grasias, sa pot y tinas na juisiomo. 	 Rond middernacht sta ik op om U te prijzen voor Uw rechtvaardige wetten en geboden.


Lao desde pago para mona y Lajin taotao gaegue na matatachong gui agapa gui ninasiñan Yuus. 	 Maar het duurt niet lang meer, of Ik, de Mens, zal zitten op de troon van God, aan Zijn rechterhand."


VAU sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Ik bid dat U mij Uw goedheid en liefde laat ervaren, HERE. En bevrijdt U mij zoals U hebt beloofd.


Ya managang y taotao sija, ilegñija: Inagang un yuus, ti inagang taotao. 	 "Dat is de stem van een god en niet van een mens!"


YA susede na anae jumalom gui guima un magas Fariseo, para uchocho pan, gui sabado na jaane, ya sija maespipiaja. 	 Op een sabbat ging Hij bij een vooraanstaande Farizeeër thuis eten.


Sija inatangüe ya infaninina: ya y matañija ti ufanmamajlao. 	 Toen ik de HERE zocht, heeft Hij mij geantwoord. Hij heeft mij uit mijn vreselijke kwelling gered.


Lao guajo, parejoyo yan y betde na troncon oliba gui jalom guimayuus; juangongocoyo ni y minaase Yuus para taejinecog, yan taejinecog. 	 De oprechte mensen die het zien, zullen ontzag voor God hebben en zeggen:


Anglo y minetgotto taegüije y pedason an mafag: ya y jilajo cheton gui paladatto: ya gui petbos finatae nae unpoloyo. 	 Ik voel mij als water, dat wegloopt; al mijn beenderen zijn ontwricht. Mijn hart lijkt op gesmolten was, ik voel het bijna niet meer kloppen.


Birajam talo, O Yuus y inetnon sendalo, ya nafanina y matamo; ya infansatbo. 	 De omringende landen ruziën spottend over ons; onze tegenstanders steken de gek met ons.


N 4 21 36610 ¶ Ylegña nu sija locue: Esta machule y candet para umapolo gui papa medida, pat gui papa cama? Ya ti para umapolo gui jilo lamasa? 	 Daarna zei Jezus: "Als je een lamp aansteekt, zet je er toch geen pot overheen. Natuurlijk niet! En je verstopt hem ook niet onder een bed. Je zet hem ergens bovenop of houdt hem omhoog. Dan schijnt het licht alle kanten uit.


Y lay Jeova cabales, jafamauleg y ante; y testimonion Jeova seguro, janafanmalalate y manaeisao. 	 De zon wandelt elke dag van het ene tot het andere einde van de aarde; alles ter wereld ervaart haar stralende gloed.


Un taotao guaja dos dumídibe: ya y uno mandidibe quinientos monedan denario, ya y otro sincuenta. 	 "Iemand gaf twee mannen geld te leen, de één 500 zilverstukken en de ander vijftig.


Ya si Jesus, anae jatungo y jinasoñija, ilegña: Todo y raeno umadibide contra güiyaja uyulang; ya cada guma, pat siuda, umadibide contra güiyaja, ti usaga. 	 Jezus wist wat zij dachten. "Een verdeeld koninkrijk valt uiteen", zei Hij. "Een stad of huis waar verdeeldheid heerst, blijft niet bestaan.


Polo ya y manadan janom ujanafamapagpag canaeñija: polo ya y egso sija manganta pot y minagof. 	 De rivieren klappen in de handen en de bergen heffen een jubelend loflied aan voor de HERE.


Ya japuno si Santiago chelun Juan ni y espada. 	 Jakobus, de broer van Johannes, liet hij doden door het zwaard.


YA anae bumasta y atboroto, jaagang si Pablo y disipulo sija, ya anae jaaconsejo ya jadingo, mapos para Masedonia. 	 Nadat de rust was weergekeerd, riep Paulus de christenen bij zich en sprak hen moed in. Daarna nam hij afscheid en vertrok naar Macedonië.


Ya taya japolo dinesparejo entre sija yan jita, janafangasgas y corasonñija ni y jinenggue. 	 Hij maakt geen verschil tussen hen en ons. Doordat zij in Jezus Christus geloven, heeft Hij hun hart van kwaad gezuiverd.


Y manmanso ufanfinanagüe gui juisio: yan y manmanso ufanguinia gui chalan. 	 Hij zal de beste weg die men maar kiezen kan, tonen aan hen die zich in hun afhankelijkheid tot Hem richten.


Lao manope, ilegña nu sija: Nae sija mañija. Ya sija ilegñija nu güiya: Infanjanao ya infanmamajan pan pot dosientos na denario, para innae sija nañija? 	 Maar Jezus antwoordde: "Geven jullie hun maar te eten." "Moeten wij dan brood gaan kopen?" vroegen ze. "Het kost een kapitaal om al die mensen te eten te geven!"


Ynaligao yo, ya ti inseda yo; ya mano nae gaegue yo, jamyo ti siña manmamaela. 	 U zult Mij zoeken, maar niet vinden. Want waar Ik ben, kunt u niet komen."


Ya manmato Efeso ya jadingo sija güije: ya güiyaja jumalom gui sinagoga, ya jaadingane y Judios. 	 Toen zij in de haven van Efeze kwamen, liet hij de anderen achter en ging zelf naar de synagoge. Daar had hij lange gesprekken met de Joden.


Ya ilegña bu güiya: Cajulo ya unjanao; y jinengguemo munajomlo jao. 	 Jezus zei tegen de man: "Sta op. U kunt gaan. U bent gered door uw geloof."


N 8 14 65050 ¶ Ya y apostoles, ni y manestataba Jerusalem anae majungog na iya Samaria jaresibe y sinangan Yuus, matago guato si Pedro yan si Juan; 	 De apostelen in Jeruzalem hoorden dat de bevolking van Samaria in de Here Jezus was gaan geloven. Daarom stuurden zij Petrus en Johannes erheen om eens te kijken.


Lao cajulo ya janao falag y siuda, ya ayonae unmasangane jafa unfatinas. 	 Sta op en ga de stad in. Daar zal u gezegd worden wat u moet doen."


Ya japolo gui nuebo na naftanña, ni y finatinasñaja gui acho ni sacapico; ya janagalileque guato un dangculon acho y pettan y naftan, ya mapos. 	 Daarna legde hij het in een nieuw graf dat hij pas in de rotsen had laten uithakken. Hij rolde een grote steen voor de ingang en ging weg.


Lao güiya japolo y sábanas, ya malago sin magago. 	 De mannen grepen hem, maar hij rukte zich los, liet het kleed achter en vluchtte naakt weg.


N 5 12 44360 ¶ Ya susede anae gaegue güe gui uno gui siuda sija, estagüe un taotao na bula ategtog: güiya anae jalie si Jesus, podong gui mataña gui menaña ya jagagao, ilegña: Señot, yaguin malagojao, siñajao unnagasgasyo? 	 In één van de stadjes waar zij kwamen, viel hun oog op een man die zwaar melaats was. Toen de man Jezus zag aankomen, viel hij voor Hem neer met zijn gezicht in het stof. "Here", smeekte hij, "als U wilt, kunt U mij genezen."


Ya jajaso para sija y tratuña, yan ninafanmañotsot según y minegae y minaaseña. 	 herinnerde Hij Zich Zijn verbond met hen. Dat was in hun voordeel. Dan kreeg God, in Zijn grote goedheid en trouw, medelijden met hen.


Si Jesus jaope sija, ilegña: Ti inlie todo estesija? Magajet jusangane jamyo, na ti umapolo güine un acho gui jilo otro acho, na ti umayulang. 	 Jezus zei tegen hen: "Al deze gebouwen zullen worden verwoest. Er zal geen steen op de andere blijven."


Dangculo y Yuusta, yan matatnga gui ninasiña; tiningoña taeuttimo. 	 Onze Here is een grote God en Zijn kracht is geweldig groot. Zijn kennis strekt zich onmetelijk ver uit.


Lao si Pedro, ilegña nu güiya: Y salapemo ufalingo yan jago, sa jinasomo na y ninaen Yuus mafafajan salape. 	 "Uw geld zal u te gronde richten!" antwoordde Petrus. "Wat God geeft, is niet te koop.


Ya jumanao yan Jesus, ya megae na taotao sija madalalag güe, ya machiguet güe. 	 Jezus ging met hem mee. De mensen liepen achter Hem aan en verdrongen zich om Hem.


Ayo na tiempo magagagao güe ni disipulo sija, ilegñija: Rabi, chocho! 	 Ondertussen vroegen de discipelen of Jezus iets wilde eten.


Nae si Yuus inefresen grasia; ya unapase y promesamo gui Gueftaquilo. 	 Breng lof en eer aan God: dat is pas een echt offer! Kom uw beloften na, die u aan de Allerhoogste hebt gedaan.


Bae junaetjao grasias, O Jeova, gui entalo y taotao sija; jucantayejao alabansa sija gui entalo y nasion sija. 	 Word wakker, mijn ziel! Word wakker, harp en citer! Samen zullen wij de nieuwe dag tegemoettreden.


Sija ilegñija nu güiya: Iyon Sesat. Ayo nae ilegña nu sija: Nae si Sesat ni iyon Sesat, ya si Yuus ni iyon Yuus. 	 "Van de keizer", antwoordden zij. "Wel", zei Hij, "geef dan aan de keizer wat van de keizer is en aan God wat van God is."


Jaye ucajulo gui egso Jeova? ya jaye ugaegue gui sagan y sinantosña. 	 Wie kan de berg van de HERE beklimmen en binnengaan in de plaats waar Hij woont? Wie kan voor de HERE staan?


Ya anae jajungog este y Gentiles, ninafansenmagof, ya maalaba y sinangan Yuus: ya megae manmanjonggue ni ayo sija y manmatancho para y taejinecog na linâlâ. 	 Toen de niet-Joodse mensen in de stad dat hoorden, waren zij blij verrast. Zij vonden het heel fijn dat Paulus hun over de Here vertelde. En allen die bestemd waren voor het eeuwige leven, geloofden wat hij zei.


Mandichoso ayo sija y umadadaje y testimonioña, yan y umaliligao güe contodo y corasonñija. 	 Gelukkig zijn de mensen die Hem dienen en Zijn woord bewaren in hun hart.


Lao ayo sija y bumira sija ya malag y echong na chalanñija, si Yuus ufaninesgaejon yan ayo sija y manmamatitinas tinaelaye. Pas ugaegue guiya Israel. 	 Als iemand echter slinkse wegen bewandelt, zal Hij (samen met de ongelovigen) door de HERE worden vernietigd. Laat er vrede zijn in Israël!


Lao yaguin as Yuus, ti siña inyilang, sa noseaja infanmumo contra si Yuus. 	 Maar als ze van God komen, zult u er niets tegen kunnen beginnen. Dan loopt u gevaar tegen God Zelf te strijden."


Y inigojo jalachaeyo, sa y contrariujo sija manmalefa ni y sinanganmo sija. 	 Ik word beheerst door het verlangen U te dienen; temeer omdat mijn vijanden U in de steek laten.


O Yuus, mientras unjanao gui menan y taotao; mientras na unfamocat gui inanaco desierto. Sila. 	 God, Die eenzame mensen weer familie geeft en gevangenen bevrijdt en welstand geeft; maar de opstandigen laat Hij achter Zich in een dor en droog land.


Y antijo ujaspog taegüije y ujaspog ni y titanos an montica; ya y pachotjo ualabajao yan y minagof y labiosso. 	 Mijn leven lang wil ik U prijzen; mijn handen naar U opheffen wanneer ik bid.


Magajet na todo sija y profeta desde as Samuel yan ayo sija y manatate, todos ni y manmañangan, taegüine masangan güine sija na jaane. 	 Ook Samuël en alle andere profeten die na hem kwamen, hebben dit voorspeld.


Ya jumanao todo inanco Siria yan Silisia, janafanfitme y inetnon mangilisyano sija. 	 Zij trokken door Syrië naar Cilicië. Onderweg sterkten zij de christengemeenten in hun geloof.


(Taemano y jasangane y mañaenata), as Abraham yan y semiyaña para todo y tiempo. 	 Hij is Zijn belofte niet vergeten, want hij had Abraham en zijn kinderen beloofd altijd goed voor hen te zijn."


Ya ayo y matanme gui entalo títuca sija; este yuje y jumungog y sinangan; lao y inadajiña ni y tano, yan dinague ni güinaja, jañucot y sinangan ya sumaga sin tinegchaña. 	 Dan zijn er mensen die het goede nieuws horen, maar het laten verstikken door de zorgen van het leven en het verlangen naar geld. Eigenlijk doen ze niets met het goede nieuws dat ze hebben gehoord. Dit soort mensen lijkt op de grond die vol distels staat.


Jamyo, famaguon taotao, asta ñgaean nae innanalo y onraco gui minamajlao? Asta ñgaean yanmiyo y banida ya inaliligao y dinague? Sila. 	 O God, luister naar mij nu ik tot U roep. U laat mij toch altijd tot mijn recht komen! Toen ik wanhopig was, hebt U Zich om mij bekommerd; heb ook nu medelijden met mij! Luister naar mijn gebed!


Infanmayute juyong gui sinagoga sija; junggan, y tiempo ufato nae jayeja y pumuno jamyo, jinasoña na jafatinas y checho Yuus. 	 Want de Joden zullen u niet alleen uit de synagoge gooien, maar zelfs doden; en dan denken zij ook nog God daarmee een grote dienst te bewijzen.


Jaftaemano majusga y tijongguiyon entre jamyo, na si Yuus janacajulo y manmatae? 	 Waarom kan niemand hier geloven dat God doden levend maakt?


Sa y Lajin taotao, ti mato para umasetbe, na para ufañetbe, ya para ufannae y jaaniña un rescata para unafanlibre megae. 	 Jullie moeten net zo zijn als Ik, want Ik ben niet gekomen om Mij te laten dienen. Ik ben gekomen om te dienen en mijn leven te geven als losgeld voor vele mensen."


Sa si Jeova mauleg; y minaaseña ugagaegue para taejinecog; yan y minagajet para todo y generasion sija. 	 De HERE is goed voor ons. Zijn goedheid reikt tot in de eeuwigheid. Hij blijft trouw aan alle generaties.


Y taotao jumajanao mona gui finatinasña yan gui chechoña, asta qui puenge. 	 Dan beginnen de mensen te leven en te werken tot de avond valt.


Ya y umanmachatlie ni y Jeova, mojon mansujeto sija guiya güiya: y tiempoñija usaga para taejinecog. 	 Ik ben bereid hun tegenstanders te vernietigen en Mij tegen hun vijanden te keren.


Mato si Maria Magdalena ya jasangane y disipulo sija: Esta julie y Señot; ya jaftaemano sinangane güe nu este na güinaja. 	 Maria ging snel naar Jezus' discipelen. "Ik heb de Here gezien!" zei ze en vertelde hun wat Hij tegen haar gezegd had.


Guesadaje jaftaemano y jiningogmiyo: sa masquesea jaye y guaja, umanae; lao masquesea jaye y taya, unajanao ayo y pineloña na uguaja. 	 Het hangt er dus van af hoe u luistert. Want wie iets van God heeft ontvangen, zal er veel bij krijgen. Maar wie niets van God heeft gekregen, zal ook nog kwijtraken wat hij meent te hebben."


Si Yuus ni y numae yo y inemog, ya jasujeta y taotao gui papajo. 	 De HERE leeft! Ik prijs Hem. Hij is mijn rots en ik geef Hem de hoogste plaats. Hij is de God, Die mij in veiligheid brengt.


Ay jamyo yaguin todo y taotao sija manguecuentos mauleg nu jamyo! sa taegüenaoja ujafatinas y tatañija ni y manfatso na profeta. 	 Pas op als iedereen goed van u spreekt! Want dat hebben ze vroeger van de valse profeten ook gedaan.


Para jusaganñaejon y guaeyayon na año y Señot. 	 Hij heeft mij gestuurd om uit te roepen dat gevangenen zullen worden vrijgelaten, dat blinden zullen zien, dat onderdrukten zullen worden bevrijd en dat de tijd van Gods genade is aangebroken." (B)


Ya manjanao yan si Jesus. Ya anae esta manjijot gui guima y senturion jatago y amiguña sija para ualog as Jesus: Señot chamo ninachachatsaga; sa ti dignoyo na junajalom jao gui papa atofjo; 	 Jezus ging met hen mee. Maar toen Hij bijna bij het huis was, stuurde de kapitein een paar vrienden naar Hem toe met de boodschap:


AJE ti iyajame, O Jeova, aje ti iyajame, lao iya naanmo, nae uminalag pot y minaasemo, yan pot y minagajetmo. 	 HERE, wij verdienen geen eer. Alleen Uw naam komt alle eer toe wegens Uw goedheid, liefde en trouw.


O, jaso na quinadada y tiempoco esta: pot jafa na taesetbe jagas unfatinas todo y famaguan taotao? 	 Moet dit nog lang duren, HERE? Blijft U Zich voor mij verbergen? Blijft Uw toorn branden als het heetste vuur?


Ya y Fariseo sija ilegñija: Jafa na infatitinas y ti tunas na umafatinas gui sabado na jaane: 	 Enkele Farizeeërs zeiden: "Dat mag niet! Wat u daar doet, is graan oogsten en dat is op de sabbat verboden."


Ti junaatog y tininasmo gui jalom corasonjo; y minagajetmo yan satbasionmo jagas jusangan: ti jupune y minaasemo yan y minaulegmo gui dangculon inetnon taotao. 	 Ik vertel de blijde boodschap van Uw liefde en rechtvaardigheid in de samenkomsten. U weet HERE, dat ik niet zal nalaten over U te spreken.


Bae jusaasgane y mañelujo y naanmo: ya gui entalo gui inetnon taotao bae jualalabajao. 	 Bevrijd mij uit de muil van de leeuw en bescherm mij tegen de horens van de buffels. U hebt mij antwoord gegeven!


guima, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Nu blijkt hoe de steen die door de bouwvakkers werd weggegooid, een echte hoeksteen is geworden.


N 21 15 69940 ¶ Ya despues di ayo sija na jaane, inchile y güinajanmame ya manjanaojam papa Jerusalem. 	 Niet lang daarna maakten wij ons klaar en vertrokken naar Jeruzalem.


Ayo sija todos dose na taotao lalaje. 	 Zij waren met ongeveer twaalf personen.


Ya y semiya locue gui tentagoña uereda ni ayo: ya ayo sija y gumaeya y naanña unafañaga güije. 	 Want God zal Jeruzalem bevrijden en de steden van Juda weer opbouwen. Dan zullen zij weer daarin wonen en het land opnieuw bezitten.


Pot este si Moises manninae jamyo ni y circunsision (na ti guine as Moises lao iyon y tata sija), ya asta pago gui sabado incircunsida y taotao. 	 U snijdt de voorhuid van de kleine jongetjes weg als ze een week oud zijn, of het nu sabbat is of niet. Daarmee doet u wat Mozes heeft gezegd. Dit besnijden is trouwens al een heel oud gebruik van lang vccr Mozes.


Lao guiya jagosencatga sija, na chañija munamatutungo güe. 	 Maar Hij zei telkens weer dat zij niet mochten zeggen wie Hij was.


Sat odo y jaaninmame manmalofan gui binibumo: inlachae y sacanmame ni y taegüijeja cuentos ni y masangan esta. 	 Zo eindigt ons leven onder Uw boosheid. De jaren van ons leven gaan als een zucht voorbij.


N 19 16 30950 ¶ Ya estagüe uno na mato, ya ilegña: Maestro, jafa mauleg jufatinas, para juguaja taejinecog na linala? 	 Er kwam een jongeman bij Hem met de vraag: "Goede Meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te krijgen?"


Sa ti jajaso mamanue minaase, lao japetsigue y peble yan y nesesitao na taotao, yan y mayulang na corason ujapuno sija. 	 Want mijn tegenstander piekerde er niet over om wie dan ook maar liefde te bewijzen. Integendeel; hij vervolgde de armen, de ellendigen en de zwakken om hen te doden.


Ya anae mumamayama sija, güiya maego; ya manguaefe un dangculon, pagyo y manglo gui jagoe; ya bula y batco janom ya mangaegue sija gui peligro. 	 Tijdens de overtocht viel Hij in slaap. Plotseling stak een vreselijke storm op. De golven werden zo woest dat het water de boot insloeg. Het werd heel gevaarlijk.


Atanja y pajaro gui langet; ti manmanananon, ni ti manmangongoco, ni ti manmanrecocoje jalom gui camalin; sa si tatamoja gui langet munafañochocho. Ada ti mangaebalotña jamyo qui sija? 	 Let eens op de vogels. Die maken zich geen zorgen over wat zij moeten eten. Zij hoeven niet te zaaien of te oogsten of te bewaren, want God geeft hun wat zij nodig hebben.


Yan matanme y fangualuan, yan manmananom gui fangualuan ubas, ya ufanmarecoge y tinegchan y aumento. 	 Zij zaaien akkers in en leggen wijngaarden aan. De opbrengst dient als voedsel.


Sa para todo sija ufanunoja; parejoja yan jago, Tata, gaegue jao guiya guajo, ya guajo gaegue guiya jago; sija locue ufanunoja guiya jita; para ujonggue y tano na jago tumago yo. 	 Ik vraag U, Vader, of zij net zo één mogen zijn als U en Ik. U bent in Mij en Ik ben in U. Laat hen ook zo in Ons zijn. Dan zal de wereld geloven dat U Mij gestuurd hebt.


Ya nafanjomlo y manmalango ni guaja güije, ya inalog nu sija: y raenon Yuus esta mato guiya jamyo. 	 Genees de zieken. En zeg tegen de mensen dat het Koninkrijk van God heel dichtbij is gekomen.


Lao mauleg para guajo y juguaguato jijot gui as Yuus: sa jupolo y inangococo gui Señot Jeova, para usiña jusangan todo y chechomo. 	 En ik? Ik ben gelukkig als ik dicht bij God ben. De Almachtige HERE is mijn toevluchtsoord. Ik wil iedereen over Uw werk vertellen.


Ya susede na estaba güe matachong para uchocho gui lamasa gui guima ayo, ya megae sija na publicano yan manisao sija manmatatachong mañisija locue yan si Jesus, yan y disipoluña sija; sa guaja megae dumadalalag güe. 	 Die avond aten Jezus en Zijn discipelen bij Levi thuis. Er waren ook veel collega's van Levi uitgenodigd en nog anderen met een slechte naam. Want van dat soort mensen gingen er nogal wat achter Jezus aan.


Ayo nae sija janajanao y acho, Ya si Jesus tumalag julo ya ilegña: Tata, grasias junaejao sa guinin unjungog yo. 	 Zij haalden de steen weg. Jezus keek omhoog en zei: "Vader, dank U wel dat U mijn gebed verhoort.


Yayasyo ni y inagangjo: y agagajo ninaanglo: y atadogco linálachae mientras junanangga si Yuusso. 	 Ik zak weg in het moeras en kan er niet staan. Ik sta in water waar ik de bodem niet kan voelen en het stroomt over mijn hoofd.


Anae mamatquiloyo, y telangjo ninafanbijo, ni y inigongjo todotdia. 	 Zolang ik mijn zonde niet beleed, kwijnde ik weg. Ik was de hele dag tot tranen toe bewogen.


Ya mato talo gui mina tres biaje, ya ilegña nu sija: Fanmaego pago, ya infandescansa: esta najong; y ora esta mato; lie y Lajin taotao na maentrega gui canae y manisao sija. 	 Toen Hij voor de derde keer bij hen terugkwam, zei Hij: "Slaap nu maar en rust maar uit. De strijd is gestreden. Het is zover dat Ik verraden zal worden en in de handen van slechte mensen zal vallen.


Janadafe y minetgotto gui chalan; güiya munacadada y jaanijo. 	 Dan zullen alle volken en koninkrijken bij elkaar komen en de HERE dienen.


Ayo nae manope si Judas, ni umentrega güe, ilegña: Guajo buente Rabi? Ylegña nu güiya: Jago guinin sumangan. 	 Ook Judas vroeg: "Meester, ben ik het?" En Jezus antwoordde: "Ja."


Ya este mafatinas tres biaje: ya todo manmachule talo guato gui langet. 	 Dit gebeurde drie keer en toen werd het kleed met de dieren weer in de hemel opgetrokken.


Güiya unafanmañotbla y mamoble yan y mannesesitao yan ujasatba y anten y mannesesitao. 	 Hij zal zich ontfermen over ieder die klein en arm is, hen allen nabij zijn en bevrijden.


JUNGOG y inaganjo, O Yuus; atituye y tinaetaejo. 	 Een lied van David voor de koordirigent. Te zingen bij snarenspel.


Si Jesus ilegña nu sija: Ada ti manlache jamyo, sa ti intingo y tinigue, ni y ninasiñan Yuus? 	 Jezus antwoordde: "Weet u wat uw probleem is? U kent noch de boeken van Mozes noch de kracht van God.


Y minaaseco yan y guimegüeco y iyoco tore na taquilo, yan y munalibreyo; y patangjo, yan y anae juangocoyo; ni y pumolo y taotaojo gui papajo. 	 God betoont mij Zijn goedheid en liefde. Hij beschermt mij. Hij bevrijdt mij en geeft mij een schuilplaats. Achter Hem kan ik schuilen. Hij laat mij volken overwinnen.


Enao mina, jaftaemano y malagomiyo na y taotao ufatitinas nu jamyo, taegüijija infatitinas locue nu sija; sa este y lay yan y profeta sija. 	 Doe voor anderen wat u graag voor uzelf gedaan wilt hebben. Dat is in het kort wat Mozes en de profeten hebben gezegd.


Mantieneyo ya juseguro: ya jurespeta y tinagomo sija siempre. 	 Geef mij Uw kracht en bevrijd mij. Dan zal ik mij blijven verheugen in Uw geboden.


O nae grasias y Yuus y langet: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de Allerhoogste God, want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


N 17 5 49730 ¶ Ya y apostoles, ilegñija nu y Señot: Aumenta, y jinengguenmame. 	 De apostelen zeiden tegen de Here: "Geef ons een groter geloof."


Ya unnaeyo locue ni y patang gui satbasionmo: ya y agapa na canaemo mumantietieneyo; ya y minansomo munamegaeyo. 	 Hij oefent mijn handen, zodat ik in oorlogstijd kundig de wapens kan hanteren.


Sa y catneco, güiya y magajet na nengcano; ya y jâgâjo, güiya y magajet na guimen. 	 Want mijn vlees is echt voedsel en mijn bloed is echte drank.


Y gumaeya yo yan y mangachongjo manotojgue chago gui chetnotto; ya parientesso manotojgue gui chago. 	 Mijn hart bonkt en ik voel mij krachteloos; zelfs mijn ogen begeven het.


Ya cajulo dangculo na napon pot rason un dangculo na manglo na manguaefe. 	 Plotseling begon het vreselijk te waaien en kwamen er hoge golven op het meer.


Ya y uno guiya sija, anae jalie na jomlo güe, jabira güe tate, ya janaagagang mannae si Yuus minalag. 	 Een van hen kwam bij Jezus terug en juichte: "Wat is God goed! Ik ben genezen!"


Sa este y lajijo guinin matae, ya lâlâ talo; guinin malingo, ya masoda. Ya jatutujon sija manmagof. 	 Want mijn jongste zoon was dood en is weer levend geworden. Ik was hem kwijt en heb hem weer terug.' En zij vierden feest.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Wie in alles op de HERE vertrouwt, is onwankelbaar als de berg van Jeruzalem, die er voor altijd is.


Jumuyong este na sinangan entre y mañelo na ayo na disipulo ti umatae: lao si Jesus sinangane, na ti umatae; lao yaguin malagoyo na güiya ugagaegue asta qui mato yo, jafa y uguaja guiya jago? 	 Onder de vrienden van Jezus deed daarna het verhaal de ronde dat Johannes niet zou sterven. Maar Jezus had niet gezegd dat hij niet zou sterven. Hij had alleen gezegd: "Als Ik wil dat hij blijft leven tot Ik terugkom, is dat niet uw zaak."


Ya ilegña: Cajulo, cone y patgon yan si nanaña, ya infanjanao para y tano Israel; sa matae y cumequepuno y patgon. 	 Hij zei: "Ga met het kind en Zijn moeder terug naar Israël. Want de mensen die Hem wilden doden, zijn gestorven."


Ya güiya unalibre Israel todo gui tinaelayeña. 	 Hij zal het volk Israël bevrijden van al zijn zonden.


Ya jadingo Nasaret, mato Capernaum ya sumaga gui oriyan tase gui oriyan tanon Sabulon yan Neftalim. 	 Niet lang daarna verhuisde Hij naar Kapernaüm, een stadje aan het meer van Galilea, in het gebied van Zebulon en Naftali.


Ya anae esta manungo talo si Pedro, ilegña: Pago nae jutungo na magajet na y Señot jatago y angjetna, na unalibreyo gui canae Herodes, yan todo y ninanggan y taotao y Judios. 	 Daardoor kwam Petrus tot zichzelf. "Het is dus toch echt!" zei hij. "Nu weet ik dat God Zijn engel heeft gestuurd om mij uit de handen van Herodes te redden en mij te beschermen tegen de Joden."


AYO nae jaagang y dose na disipuluña, ya janae ninasiñañija contra y manaplacha na espiritu, para ujayute juyong; yan unafanmagong todo y chetnot, yan todo y manpinite. 	 Jezus riep Zijn twaalf discipelen en gaf hun macht om boze geesten te verjagen en alle ziekten en kwalen te genezen.


Untago mona y espiritumo, sija manfinatinas: yan jago munanuebo y inatan gui sanjilo y tano. 	 Als u evenwel Uw Geest stuurt, worden zij gemaakt en alles op aarde lijkt nieuw te worden.


Unlie este, O Jeova; chamo famatquiquilo: O Jeova, chamo chachago guiya guajo. 	 U ziet alles, HERE, wilt U optreden? Och Here, laat mij niet in de steek!


Si Jeova, gui agapa na canaemo, upanag todo y ray sija gui jaanin y binibuña. 	 De Here is aan uw rechterzijde en verlaat u niet. Op de dag van Zijn toorn vernietigt Hij de koningen van deze aarde.


Y numaeyo inefresen tinina, jaonrayo; ya ayo y munatutunas y sinanganña, jufanue ni y satbasion Yuus. 	 Wie Mij eert en looft, brengt het ware offer. Zo vindt hij vanzelf de weg, aan het einde waarvan Ik hem mijn redding zal tonen.


Ya ilegñija: Señot, estagüeja dos na espada. Ya ilegña nu sija: Esta najong. 	 "Meester, kijk", zeiden ze. "We hebben hier twee zwaarden." "Dat is genoeg!" antwoordde Hij.


Manhipocrita jamyo; intingo umegsamina y langet, yan y tano; ya jafa na ti intingo umegsamina y tiempo pago? 	 Huichelaars! U ziet dus aan de lucht wat voor weer het wordt. Maar u ziet niet wat voor tijd u tegemoet gaat.


Yan y bino ni y munamamagof y corason y taotao, yan y laña para ulamlam y mataña, yan y pan ni y munamemetgot y corason y taotao. 	 Ook de wijn komt zo uit de aarde voort. Die doet de mensen goed. Ja, door brood en wijn worden de mensen gezond en sterk.


Ti unpalae y ilujo ni laña, lao este japalae y adengjom inggüente. 	 U hebt niet het gebruik in acht genomen mijn hoofd met olie te zalven. Maar deze vrouw heeft mijn voeten gezalfd. Met kostbare parfum nog wel.


Ya jatago y tentagoña gui oran sena, na ualog ni ayo sija y manmaconbida: Nije; sa esta todo listo. 	 Toen alles klaar was, stuurde hij zijn knecht bij hen langs om te zeggen dat ze konden komen.


YA susede na ayo sija na jaane, jumuyong un bando guinen as Augusto Sesat, para todo y tano na mataotagüe, na y naanñija ufanmatugue gui padron. 	 Omstreeks deze tijd gaf de Romein se keizer Augustus bevel dat in zijn hele rijk een volkstelling moest worden gehouden.


Ya ilegña nu sija: Chamiyo gumagagao mas ni y esta jamyo manmatago. 	 "Wees voortaan eerlijk", antwoordde Johannes, "en vraag niet meer tol dan voorgeschreven is."


Senmagajet na calang anineng jumajanao todo y taotao: senmagajet na taesetbe y atborotoñija: Sa manrecocoje y güinaja ya ti jatungo jaye y chinile. 	 Want voor U is mijn leven niet langer dan enkele decimeters. Mijn leven stelt in Uw ogen niets voor. Ieder mens is maar een ademtocht.


Enao muna ilegñija nu güiya? Jago, jayejao? Si Jesus ilegña nu sija: Nae matutujon jusangane jamyo locue. 	 "Maar wie bent U dan?" vroegen zij. "Dat heb Ik vanaf het begin al verteld.


Ya si Pedro tumunog papa para ayo taotao sija ya ilegña: Estagüiyayo ni y inaliligao; jafa guaja na inaliligaoyo? 	 Petrus ging naar beneden. "U zoekt mij", zei hij tegen de mannen, "maar waarom eigenlijk?"


Ya si Jesus, ilegña nu güiya: Amigo, jafajao na mato? Ayo nae manmato sija ya maguot si Jesus, ya macone. 	 Jezus zei: "Vriend, wat kom je doen?" De mannen kwamen dichterbij en grepen Jezus vast.


O jagan Babilonia ni y para unmayulang; umagof ayo y para uninapase taegüije ni y unsetbejam. 	 Volk van Babel, binnenkort zal uw eigen land worden verwoest. Wij prijzen hen die vergelding zullen uitoefenen over wat u ons hebt aangedaan.


Y desenrajo gaegueja gui menajo todot dia; ya y minamajlao y matajo jatampe yo. 	 Wij zijn spreekwoordelijk geworden voor andere volken; zij kijken hoofdschuddend naar ons.


Todo y mansinangane jamyo na inadaje, fatinas yan adaje; lao chamiyo fumatitinas taegüije y finatinasñiñija, sa sija jasasangan, lao ti jafatitinas. 	 U moet precies doen wat zij zeggen. Maar hun voorbeeld mag u beslist niet volgen.


JOD sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 U hebt mij met Uw eigen handen gemaakt. Maak mij verstandig, zodat ik alles over Uw wet kan leren.


Ya mafaesen: Jafa nae? Jago si Elias? Ya ilegña: Ti guajo yo. Jago ayo na profeta? Ya manope: Aje. 	 "Wie dan wel?" vroegen zij. "Elia?" "Nee", antwoordde hij. "Bent u dan de profeet die komen zou?" was hun volgende vraag. "Ook niet", zei Johannes.


Ya este yuje sija y oriyan chalan, anae manmatanme y finijo; lao despues di jajungog, mato si Satanas, enseguidas, ya janajanao y finijo ni matanme gui corasonñija. 	 Het pad waar een deel van het zaad op terechtkwam, zijn de mensen die wel het woord van God horen, maar het meteen weer vergeten. De duivel is er in geslaagd het goede zaad weg te nemen.


Ya guaja guiya sija y manmalago na ujacone, lao taya uno siña minajalom canaeña guiya güiya. 	 Sommigen hadden Hem het liefst gegrepen, maar niemand stak een hand naar Hem uit.


JAME injingog ni y talanganmame, O Yuus, na jasanganejam y tantanmane, ni y finatinasmo gui tiemponñija, gui antiguo na tiempo. 	 Een leerzaam gezang van de Korachieten voor de koordirigent.


Cajulo gui sena ya janajanao y magagoña, ya jachule un toaya, ya jaafuyut güiya namaesa. 	 Hij stond van tafel op, legde Zijn mantel af en deed een linnen doek om Zijn middel.


Ya ayo y plumanta y talanga, ada ti ujungog? ya ayo y fumatinas y atadog, ada ti ulie? 	 Denkt u nu echt dat God, Die het oor maakte, Zelf niet horen kan? Of dat de Maker van het oog Zelf niets ziet?


Sa sin causa manatog para guajo y lagua gui joyo: ya sin causa manmanguadog joyo para y antijo. 	 Want zonder aanleiding spanden zij een net voor mij en groeven een valkuil om mij in te vangen.


Lao ilegña nu güiya: Taotao, jaye pumoloyo gui jilomo para jues, pat para mamacae? 	 Jezus antwoordde: "Beste man, hoe komt u erbij dat Ik rechter over u wil zijn? Met erfeniskwesties houd Ik Mij niet bezig."


Sa mato si Juan guiya jamyo gui chalan tininas, ya ti injenggue güe; ya y publicano sija, yan y manputa sija majonggue güe: lao jamyo, anae inlie, ti manmañotsot jamyo para injenggue güe. 	 Want Johannes de Doper heeft verteld hoe u het met God in orde kunt maken. Maar u hebt hem niet geloofd. Het waren juist de oplichters en hoeren die hem wèl geloofden! Hoewel u dat zag, hebt u niet gedaan wat Johannes zei. U wilde hem gewoon niet geloven."


SA y raenon langet parejoja yan un taotao, tatan un familia na jumanao taftaf gui egaan para ufantratos manfáfachocho, para y fangualuanña ubas. 	 "U kunt zich het Koninkrijk van de hemelen zo voorstellen: De eigenaar van een landgoed ging er 's morgens vroeg op uit om arbeiders te huren voor het werk in zijn wijngaard.


Ya ilegña ni palaoan: Y jinengguemo unsinatba; janao yan pas. 	 Maar Jezus ging er niet op in en zei tegen de vrouw: "U bent gered door uw geloof. Ga in vrede."


Ya mato talo guato ya jasoda sija manmaego, ya ilegña as Pedro: Simon mamaegojao? ti siñajao bumela un oraja? 	 Hij ging terug naar de drie discipelen en zag dat zij in slaap waren gevallen. "Simon", zei Hij tegen Petrus, "slaap je? Is het zo moeilijk om een uurtje te waken?


Jafaja na tiempo nae maañaoyo, juangocojayo guiya jago. 	 Mijn vijanden tergen mij de hele dag. Tallozen staan nu boven mij en strijden tegen mij.


Lao si Pedro jasigue sumangane sija claro y sinesede, ilegña: 	 Petrus legde hun uit wat er precies gebeurd was. Hij vertelde eerst dat hij in Joppe had gelogeerd.


Ya y manunas nae cajulo y manana gui jalom jomjom: güiya cariñoso güe yan bula minaase, yan tunasgüe. 	 God laat Zijn licht schijnen voor de gelovigen, ondanks de duisternis waarin zij soms leven. Hij geeft hun genade en recht en ook Zijn liefdevolle meeleven.


N 14 66 41370 ¶ Ya anae si Pedro gaegue gue sanpapa gui palasyo, mato un palaoan tentago y magas na pale: 	 Petrus zat nog steeds op de binnenplaats. Een dienstmeisje van de hogepriester zag hem bij het vuur zitten.


Ya jumuyong si Pedro ya guefcumasao. 	 Huilend liep Petrus de binnenplaats af. Hij was er kapot van.


YA todo y linajyanñija mangajulo, ya macone asta as Pilatos. 	 Ze stonden op en brachten Hem met z'n allen naar gouverneur Pilatus.


Ya estagüe, na jago udojao ya ti siña uncuentos, asta y jaane nae este macumple estesija; sa y ti unjongue y sinanganjo, ni umacumple y tiempoña. 	 Daarom zult u vanaf nu niet meer kunnen spreken. Pas als het kind geboren is, zult u weer kunnen spreken. Want wat ik heb gezegd, zal precies op tijd uitkomen."


Si Jeova ti upinelo gue gui canaeña: ni usinentensia güe yan manjusga. 	 De HERE laat dat niet toe. De HERE zorgt ervoor dat hij, als hij voor de rechter moet verschijnen, niet wordt veroordeeld.


Mañelujo lalaje, siñayo libre na jusangane jamyo ni y patriarca David, na matae ya majafot, ya y naftanña gaegue guiya jita asta pago na jaane. 	 Vrienden, ik hoef u niet te vertellen dat David gestorven en begraven is. Zijn graf is nog altijd te zien.


Sa pobleyo, yan nesesitaoyo, yan y corasonjo mañetnot gui sanjalomjo. 	 Zelf ben ik er ellendig aan toe en ik ben arm. Mijn hart ligt als een gewond dier in mijn lichaam.


Enao mina anae cajulo guine manmatae, y disipuluña jajaso na munjayan jasangane este, ya manmanjonggue ni tinigue sija yan y sinangan ni jasangan si Jesus. 	 Later, toen Hij uit de dood was teruggekomen, herinnerden Zijn discipelen zich dat Hij dit gezegd had. Het klopte precies met wat er in de Boeken staat.


Ya estagüe y cottinan y templo na masise y dos pedaso, guinin sumanjilo asta y sumanpapa; ya y tano mayengyong, ya y acho sija mangoca. 	 Op hetzelfde moment scheurde het zware gordijn voor de heilige plaats in de tempel (b) van boven naar beneden in tweeën. De aarde sidderde en de rotsen scheurden.


Lao ayo y mangaegue gui mauleg na tano, este sija na guinin jumungog y sinangan gui corason ni mauleg yan tunas, jamantietiene, ya manogcha yan manpasensia. 	 De goede, vruchtbare grond zijn de mensen die met een goed, oprecht hart naar de woorden van God luisteren. Zij houden zich eraan, doen er iets mee en verslappen niet.


N 25 31 33560 ¶ Yaguin y Lajin taotao mato gui minalagña, yan todo y angjetña sija, ayo nae ufatachong gui jilo y tachong y minalagña; 	 Wanneer Ik kom in mijn heerlijkheid met al de engelen, zal Ik op mijn schitterende troon zitten.


Ya guaja uno cheluña palaoan na y naanña si Maria, na locue matatachongja gui adeng Jesus, ya jaecungogja y sinanganña. 	 De zuster van deze vrouw, Maria, ging meteen bij Jezus zitten om naar Hem te luisteren.


Adajeyo O Jeova, gui canae y taelaye; adajeyo gui fette na taotao: ni y manmadetetmina para unasuja y pinecatto. 	 Hun tong is zo scherp als die van een slang en zij staan klaar om gif te spuwen.


Lao mannamaase ayo sija y manmapotgue yan y mannanasusu, güije sija na jaane! 	 Het zal een afschuwelijke tijd worden voor vrouwen die in verwachting zijn of een baby hebben.


Janafanfitmeja sija gui na jinasuye taelaye: manmanafaesen para ujananaplinanta y laso; ya ilegñija: Jaye ufanlinie? 	 Vanuit hun schuilplaats schieten zij op onschuldigen. Niets en niemand ontzien zij.


Sa esta mafañago para jamyo gui siudan David, pago na jaane, un Satbadot, na güiya si Cristo, y Señot. 	 Vandaag is in Bethlehem de Redder geboren: Christus, de Here.


Taegüenao sija ti udos, na unoja na catne. Pot enao mina y ninadaña Yuus, ti mauleg y taotao ujanaadesapatta. 	 Zij zijn één. Niet langer twee, maar één. En geen mens mag scheiden wat God heeft samengebracht."


Ya anae majungog este ni y dies, ninafanbubo nu y dos chumelo. 	 De tien andere discipelen waren hevig verontwaardigd, toen zij hoorden wat Jacobus en Johannes hadden gevraagd.


Manope si Simon Pedro ilegña: Jago si Cristojao, y Lajin Yuus ni y lalâlâ. 	 Simon Petrus zei: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God."


Sa y finijo sija ni y unnae yo, jusangane sija; ya jaresibe, yan jatungo magajet na mamaela yo guinin jago; ya jajonggue na jagoyo tumago. 	 Want wat U Mij hebt verteld, heb Ik aan hen doorgegeven. En zij hebben het aanvaard. Zij zijn tot het geloof en de overtuiging gekomen dat U Mij hebt gestuurd.


Ya manmanae ni y suertenñija; ya y suerte podong gui as Matias; ya güiya matufong gui onse na apostoles. 	 Zij gingen erom loten wie het zou worden en het lot viel op Matthias. Voortaan was hij één van de twaalf apostelen.


Manope si Jesus, ilegña nu sija: Achoja guajoja manae testimonio nu guajo, magajet na testimoniojo; sa jutungo guine mano yo, yan para mano yo; lao jamyo ti intingo guine mano yo, yan para mano yo. 	 Jezus antwoordde: "Toch is het waar, al zeg Ik het Zelf. Want Ik weet waar Ik vandaan kom en waar Ik heenga. Maar u weet daar niets van.


Ya jayeja y ninaquepodong uno guine sija gui mandiquique ni jumonggue yo; mauleg para güiya, umagode gui agagaña un acho atutong, ya umayute gui jalom tase. 	 Maar als iemand één van deze jonge mensen die in Mij geloven, op het slechte pad brengt, zou het voor hem beter zijn met een zware steen om zijn hals in de zee te worden gegooid.


Sa jago bumendise y manunas; O Jeova, parejoja yan un patang unpolo gui oriyaña y finaborese. 	 Dan zal ieder die zijn vertrouwen op U stelt, zich verheugen. Zij zullen tot in eeuwigheid van vreugde juichen, omdat U hen beschermt. Dan zal ieder die U liefheeft, overlopen van blijdschap.


Ya guse manmalefa ni y chechoña: ti janangga y pinagatña: 	 Maar al gauw vergaten zij weer wat Hij allemaal had gedaan; zij vroegen God niet om raad.


Si Pedro ilegña nu güiya: Ti unfagase y adengjo ni ngaean! Ynepe as Jesus: Yaguin ti jufagase jao taepattemo guiya guajo. 	 "Geen sprake van! Ik wil niet dat U mijn voeten wast!" zei Petrus. "Als Ik ze niet mag wassen, Petrus, ben je mijn vriend niet", antwoordde Jezus.


Manmalag na güinaja y manmasasangan guiya jago, O siuda Yuus. Sila. 	 Stad van God! Er zijn geweldige dingen over u te vertellen.


Ynepe güe ni y malango: Señot, taya jaye yo unninajalom gui tangque y tiempo nae y janom sigue ni calalamten, ya anae jumajanaoyo, otro tumunog antes qui guajo. 	 De zieke man antwoordde Hem: "Ja, Here, maar ik heb niemand die mij het bad inhelpt als het water in beweging komt. En als ik het alleen probeer, ben ik altijd te laat."


Ya y fangualuan ni y tinanom y agapa na canaemo, yan y ramas ni jago munafitme para jagoja namaesa, 	 O God van de hemelse legers, kom toch bij ons terug. Kijk vanuit de hemel op ons neer; let erop hoe het met Uw volk is.


Manope si Jesus: Taya y un jaane dose ora? y jumajanao gui jaane, ti siña matompo, sa manlilie y candet este na tano. 	 Jezus antwoordde: "Een dag heeft toch twaalf uur. Als u overdag loopt, struikelt u niet, omdat het overal licht is.


Linachae ni y guafe y manpatgon na lalaje; ya y manpatgon na famalaoan taya cantan umasagua. 	 De jonge mannen kwamen om en de schoonheid van de meisjes werd niet meer bezongen.


Lao tajonggue na pot y grasian y Señot Jesus utafansatbo, taegüije iya sija. 	 Wij geloven immers op dezelfde wijze als zij gered te worden, door de genade van de Here Jezus!"


Esta junae jamyo mauleg na ejemplo gui todosija, jaftaemano ya guaja obligasionmiyo na inadaje y manaemetgot yan injaso y sinangan y Señot Jesus, ni y ilegña: Mas dichoso y mannae qui y manresibe. 	 Ik heb u steeds laten zien dat wij, door zc te werken, de armen tot steun moeten zijn. Denk maar eens aan de woorden van de Here Jezus. Hij zei dat geven beter is dan ontvangen."


Ya jusangane jamyo: mas sungunon Sodoma güije na jaane qui ayo na siuda. 	 Op de vreselijke dag van het grote oordeel zal het voor zo'n stad erger zijn dan voor het beruchte Sodom.


N 14 32 41030 ¶ Ya manmato un lugat na y naaña Gethsemane: ya ilegña ni y disipuluña sija: Fanmatatachong güine, mientras mananaetaeyo. 	 Zij kwamen bij Gethsemané, een tuin op de helling van de Olijfberg.


Y pachotto usinangan y tininasmo, yan y satbasionmo todot dia: sa ti jutungo y minegaeña. 	 Ik zal spreken over Uw rechtvaardigheid en recht; dag in, dag uit vertellen hoe U bevrijdt. Ik kan er niet over ophouden.


Enaomina jutatayuyut jamyo na infañocho, sa este para linâlâmiyo: sa ni uno gui gapon ulonmiyo ufalingo guiya jamyo. 	 Toe, eet wat! Uw leven hangt ervan af. Er zal geen haar op uw hoofd gekrenkt worden."


Ylegña si Jesus nu güiya: Janao, sa y lajimo lâlâ! Jajonggue y taotao y sinangan Jesus ni y sinangane güe, ya mapos. 	 "Ga maar naar huis", zei Jezus. "Uw zoon is genezen." De man geloofde Hem en ging op weg naar huis.


Ti manasaga y mangaduco gui menan matamo: ya ti yamo todo y fumatitinas y taelaye. 	 Ik weet dat slechtheid bij U geen standhoudt en dat geen enkele goddeloze op Uw bescherming kan rekenen.


SA y raenon langet parejoja yan un taotao, tatan un familia na jumanao taftaf gui egaan para ufantratos manfáfachocho, para y fangualuanña ubas. 	 "U kunt zich het Koninkrijk van de hemelen zo voorstellen: De eigenaar van een landgoed ging er 's morgens vroeg op uit om arbeiders te huren voor het werk in zijn wijngaard.


Ya anae esta mañule gui tano y batcoñija; todo jayute ya madalaggüe. 	 De mannen trokken hun boten op de wal, lieten alles achter en gingen met Jezus mee.


Ya an manojgue ya mananaetaejamyo, asie yanguin guajajao jafa contra jaye; sa y Tatanmiyo locue ni y gaegue gui langet, uninasie ni y isaomiyo. 	 Wanneer je staat te bidden en je hebt iets tegen iemand, moet je het hem vergeven. Dan zal je hemelse Vader ook jou vergeven wat jij verkeerd hebt gedaan.


Ya un Samaritano, anae jumajanao güije na chalan, mato lugat nae gaegue güe, ya anae jalie, ninamaase, 	 Gelukkig kwam er ook iemand langs die medelijden kreeg toen hij hem daar zag liggen. Het was een Samaritaan, een vijand van de Joden. (A)


Lao si Herodes yan y sendaluña, madespresia yan mabotlea, yan manaminagago ni lamlam na magago, ya manatalo guato as Pilatos. 	 Tenslotte begonnen Herodes en zijn soldaten Jezus te bespotten en uit te lachen. Ze deden Hem een schitterende koningsmantel om en stuurden Hem naar Pilatus terug.


Y tronumo mafatinas desde di ampmam na tiempo: jago guinin y taejinecog. 	 Al van eeuwigheid af regeert U op Uw troon; deze staat vast gefundeerd.


Si Juan manae testiomonio ilegña: Julie y Espiritu ni tumutunog guinin y langet, taegüije y paluma ya sumaga gui jiloña. 	 Ik heb de Heilige Geest als een duif uit de hemel zien komen en Hij bleef op Jezus.


Ya jijot y guipot pascua, guipot y Judio sija. 	 Het was vlak voor het Joodse Paasfeest.


Lao este ti jasangan guine güiyaja; lao güiya y magas na pale güije na sacan ya japrofetisa na si Jesus umatae pot y nasion. 	 Dat zei hij niet uit zichzelf. Als hogepriester van dat jaar werd dit hem door God ingegeven. Hij voorspelde daarmee dat Jezus voor het Joodse volk zou sterven;


Un patgon gaegue güine na guaja sinco pan sebada yan dos güijan na diquique: Lao jafa na estesija, gui entalo y este na minegae? 	 "Hier is een jongen, die vijf gerstebroden en twee gedroogde vissen heeft. Maar wat hebben wij daaraan voor zoveel mensen?"


Ya pot este rason juagang jamyo, para julie jamyo, yan para utafanguentos: sa pot y ninanggan Israel na magodeyo ni este na cadena. 	 Omdat ik u dit graag wilde vertellen, heb ik u gevraagd hier te komen. Ik ben geboeid, omdat ik leef in de verwachting dat de doden weer levend zullen worden."


Ya mañisijaja yan y canae y Señot; ya megae manmanjonggue ya jabira sija para y Señot. 	 En de Here werkte machtig met hen mee, zodat veel van die mensen ook in Hem gingen geloven en zich tot Hem bekeerden.


Ya si Pablo ilegña. Malagoyo as Yuus, na ti jagoja, lao todo ayo sija y jumungogyo pago na jaane, ufantaegüine iya guajo, fuera di y mapresujo. 	 "Ik zou God wel willen vragen", antwoordde Paulus, "of niet alleen u, maar ook ieder die mij nu hoort, vroeg of laat zo zal worden als ik; zonder deze boeien natuurlijk."


Ya si Ananias, un taotao na deboto jaftaemanoja y lay, ya guaja mauleg na testimonio para todo y Judios sija ni y mañasaga güije, 	 Daar kwam een zekere Ananias naar mij toe. Hij was een gelovig man, die zich stipt hield aan de wet van Mozes en bij de Joden van Damascus hoog in aanzien stond.


Ya anae buente y oran a las sais, jumuyong jomjom todo y jilo y tano asta y oran a las nuebe, 	 Tegen de middag werd het in het hele land donker. Dat duurde tot een uur of drie.


Jaye siña sumangan y gaesisiñan y checho Jeova? pot mamanue todo ni y alabansaña? 	 Zou er iemand zijn die alle goede daden van de HERE kan omschrijven? Die Hem alle eer kan brengen waarop Hij recht heeft?


Ayo nae manalo y disipulo sija guato gui guimañija. 	 De twee discipelen gingen terug naar huis.


(Sa y Lajin taotao mato para usatba y manmalingo.) 	 Want Ik ben gekomen om hen die verloren gaan, te redden. (a)


Fanyute ni y lamlam ya ufanchinalapon sija: nafanogcha y flechamo, ya ufaninestotba sija. 	 Zwaai Uw bliksemschichten in het rond; schiet Uw pijlen af zodat zij in verwarring raken.


Ya janalibrejit gui coutrariuta: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij heeft ons bevrijd van onze vijanden. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Lao megae sija y jumungog y sinangan majonggue; ya y numeron y taotao sija, buente sinco mit. 	 Maar ondanks dat geloofden veel mensen de apostelen. Daarmee nam het aantal gelovigen toe tot ongeveer 5000.


Jago umaregla y sobetbian tase: anae y napo mangajulo, jago pumoca sija. 	 HERE, God van de hemelse legers, wie is zo groot en machtig als U? Uw trouw omgeeft U.


Ayo y gasgas canaeña yan y gasgas corasonña: ni ti pumopolo gui taebale y antiña ni ufanjula ni y dinague. 	 Alleen zij die schone handen en zuivere harten hebben; die zich niet inlaten met oneerlijkheid en leugens.


Manope si Jesus, ya ilegña nu güiya: Yaguin untungo y ninaeña si Yuus yan jaye güe y sumangane jao, naeyo ya juguinem: jago ungagao güe ya güiya unninae janom lalâlâ. 	 "Als u wist wat God geeft en Wie Ik ben Die u om water heeft gevraagd", antwoordde Jezus, "dan zou u M!j om water hebben gevraagd en Ik zou u levend water hebben gegeven."


N 23 26 70750 ¶ Claudio Lysias para y mas magas na magalaje as Felix, jusaluda jao. 	 "Aan Zijne Excellentie, gouverneur Felix:


Ya ni uno guiya sija nesesitao; sa todo ayo sija y mangaeiyo tano pat guma, jabende ya jachule y balen ayo y binendenñija, 	 Niemand van hen leed gebrek, want allen die land of huizen hadden, verkochten daar zo nu en dan iets van en gaven het geld aan de apostelen,


Ya japuno locue todo y finenana na finañagon laje gui tanoñija, y magas todo y ninasiñañija. 	 Tenslotte doodde Hij alle oudste zonen in heel Egypte. De stamhouders, op wie ieder zijn hoop had gevestigd.


Lao guajo, parejoyo yan y betde na troncon oliba gui jalom guimayuus; juangongocoyo ni y minaase Yuus para taejinecog, yan taejinecog. 	 De oprechte mensen die het zien, zullen ontzag voor God hebben en zeggen:


Pot este ilegñija sija mañaenaña: Gauja sacaña; faesen güe. 	 Daarom zeiden zij: "Hij is oud en wijs genoeg. Vraag het hem zelf."


Lao este sija manmatugue para injenggue na si Jesus, güiya si Cristo, Lajin Yuus; ya anae injenggue, guaja jamyo taejinecog la linâlâ pot y naanña. 	 Ik heb hier enkele opgeschreven opdat u zult geloven dat Jezus de Christus is, de Zoon van God. Als u in Hem gelooft, leeft u in Zijn naam.


Gospiniteyo; nalâlâyo, O Jeova, jaftaemano y sinanganmo. 	 Ik heb zulke grote moeilijkheden. HERE, geef mij toch het leven weer door Uw woord.


Güiya siempre, lumálamodong; ya guajo manaladiquique. 	 Hij moet groter worden en ik steeds kleiner.


Sa yaguin manninae sija locue as Yuus y ninae, taegüije y janaejit anae jumongguejit y Señot Jesucristo, ya jayeyo na siña jucontra si Yuus? 	 Als God hun dezelfde gave heeft gegeven als ons, die al in de Here Jezus Christus geloofden, wie ben ik dan dat ik God zou kunnen tegenhouden?"


Ayo nae ilegñija nu güiya: Señot naejam siempre ni este na pan! 	 "Here", zeiden zij. "Dat brood willen wij altijd wel hebben."


Ujasangan y minalag y raenomo, yan ufanguentos ni y ninasiñamo. 	 Zij vertellen over Uw goddelijk koningschap en over Uw grote macht.


Ya y Señot jacuentuse si Pablo gui puenge gui vision, ilegña: Chamo maaañao, lao cuentos, ya chamo famatquiquilo: 	 Op een nacht zei de Here in een visioen tegen Paulus: "Wees niet bang! Spreek vrijuit. Laat u niet het zwijgen opleggen,


Ya anae manjuyong gui calaboso, manjalom gui guima Lydia; ya anae jalie y mañelo, jaconsuela ya manjanao. 	 Nadat zij waren vrijgelaten, gingen zij naar het huis van Lydia, waar zij de andere christenen ontmoetten. Zij spraken hen moed in en verlieten daarna de stad.


Ya anae manmatinas este, japongle un dangculo na quinenen güijan; ya esta tiniteg y laguanñija. 	 Zij deden wat Jezus had gezegd en vingen zoveel vis dat hun netten begonnen te scheuren.


Jamyo inadora ti intingo. Jame inadora y tiningomame, sa y satbasion y Judio sija güiya. 	 U aanbidt blindelings, want u kent God niet. Wij weten wie wij aanbidden. Wij kennen God. De Redder van de wereld komt uit het Joodse volk.


Jenggue na gaegue yo gui as Tata, ya y Tata gaegue guiya guajo: yaguin ti pot este, jenggueyo pot y checho sija. 	 Geloof toch dat Ik in de Vader ben en dat de Vader in Mij is. De dingen die Ik doe, zijn het bewijs daarvan.


N 23 27 32620 ¶ Ay ay para jamyo, escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa manparejo jamyo yan y manmablanquea na naftan na y sanjiyongña magajet na mauleg malie: lao y sumanjalomña bula tolang manmatae, yan todo y ináplacha. 	 Godsdienstleraars en Farizeeërs! Het ziet er voor u slecht uit! Huichelaars, jullie lijken op witgekalkte graven, die er van buiten mooi uitzien, maar van binnen vol doodsbeenderen en bederf zitten.


Polo sija ya ujaalaba y naaña ni y dansa: ya umacantaye güe gui atpa yan pandireta. 	 In een reidans kunnen zij Zijn naam prijzen. Met tamboerijn en citer psalmen voor Hem zingen.


Magajet ya magajet y jusangane jamyo: Y jumonggueyo, y checo nu y juchogüe, güiya chumogüe locue; ya mas dangculo na chocho qui este jachogüe; sa jujanao para as Tata. 	 Luister goed, wie op Mij vertrouwt, zal dezelfde dingen doen als Ik. Zelfs nog grotere, want Ik ga naar de Vader.


Ya tinatiye güe as Simon, yan y mangachochongña. 	 Later gingen Simon en de anderen Hem achterna. Toen zij Hem vonden, zeiden zij: "Iedereen vraagt naar U."


Lao si Pedro yan Juan manope ilegñija: Jusga, cao tunas gui menan Yuus na inosgueña jamyo qui si Yuus; 	 Maar Petrus en Johannes antwoordden: "Wat vindt u nou? Is het juist dat wij u in plaats van God gehoorzamen?


Ya manmato guiya güiya, ya mapangon, ilegñija: Maestro, maestro, tafanmalingo. Ya magmata, ya jalalatde y manglo yan y chaochao y janom; ya pumara, ya jumuyong malinao. 	 De discipelen maakten Jezus wakker. "Meester! Meester", schreeuwden zij, "wij vergaan!" Jezus bestrafte de wind en het woeste water en onmiddellijk werd het bladstil.


Quieto, ya untungo na guajo si Yuus: jutaquilo gui entalo y nasion sija, jutaquilo gui tano. 	 Hij laat overal de oorlogen ophouden, breekt de wapens doormidden en verbrandt de strijdwagens.


Anae taya magagojo, innaminagago yo. Anae malangoyo, inbesita yo; anae gaegue yo gui calaboso, manmato jamyo guiya guajo. 	 Ik had niets om aan te trekken en u hebt Mij kleren gegeven. Ik was ziek en u hebt Mij opgezocht. Ik zat in de gevangenis en u bent bij Mij geweest.'


Ya y mañocho sija, buente cuatro mit; ya jadespide. 	 En er waren wel zo'n 4000 mensen!


Jago y Yuusso, yan bae junaejao grasias: jago y Yuusso, bae jujatsajao julo. 	 U bent mijn God; ik zal U prijzen. Mijn God, U bent de Allerhoogste!


Fagmata, jafajao na mamaego, Señot? Cajulo, chamojam yumuyute para siempre. 	 Werkelijk, terwille van U worden wij de hele dag gedood. Men beschouwt ons als schapen op weg naar het slachthuis.


O Jeova, Yuus Jao, ni y inemog iyomo; O Yuus Jao, ni y inemog iyomo, famanuen maesajao ni y minalag. 	 HERE, U bent de enige, die het recht heeft wraak te nemen. Kom met Uw licht naar ons toe.


Ya manmato si nanaña, yan y mañeluña, ya manestaba gui sumanjiyong, manmanago na umaagang güe. 	 Zijn moeder en Zijn broers kwamen bij het overvolle huis en lieten Hem roepen. Zelf bleven zij buiten staan.


Si Jeova para guajo; ya ti jumaañao: jafa siña y taotao ufatinas guiya guajo. 	 De HERE is dicht bij mij, ik ben nergens meer bang voor. Want wat kan een mens mij nu nog aandoen?


Nae sija taemanoja y chechoñija: ya taemanoja y taelayen chechoña. Nae sija taemanoja y finatinas y canaeñija: apase ni y para ujamarese. 	 Geef hun maar wat zij verdienen; loon naar werken. Vergeld hun maar naar hun handelwijze.


Jago dumibide y tase ni y ninasiñamo: jago yumamag y ilon y alo sija gui tase. 	 U hebt de zee gespleten door Uw kracht; U hebt de zeemonsters vernietigd.


Güiya ti ninamamagof ni y ninasiñan y cabayo: ni ti ninamamagof güe ni y adeng y taotao. 	 Hij hecht geen waarde aan sterke paarden of de kracht van een man.


Jagasja jualiligaojao contodo y corasonjo; chamoyo munaabag gui tinagomo sija. 	 Met mijn hele hart wil ik U volgen. Helpt U mij om niet van U af te dwalen.


Ni y janalamen y finenana na finañago guiya Egipto, todo y taotao yan y gâgâ. 	 Hij doodde elke eerstgeborene in Egypte, zowel bij de mensen als bij de dieren.


Mandichoso y mantriste, sa sija umanafanmagof. 	 Gelukkig zijn zij die verdriet hebben, want zij zullen getroost worden.


Mientras unjujuto mona y canaemo para umajomlo; ya para y señat yan mannamanman umafatinas pot y naan y santos na Tentagomo as Jesus. 	 Laat zien dat U achter ons staat, door mensen te genezen. Laten er wonderen en tekenen gebeuren wanneer wij namens Uw dienaar Jezus optreden."


Ya ayo todo sija y manmauleg minagofñija, mañocho locue. 	 Hij brak er een stuk af en begon te eten. De stemming aan boord werd ineens een stuk beter en iedereen begon te eten.


Si Jesus ilegña nu sija: Siña manayunat y mangaegue gui guipot umasagua, yaguin mañisija yan y nobio? Y tiempo nae mañisijaja yan y nobio, ti siña manayunat. 	 Jezus antwoordde: "Waarom zouden de vrienden van de bruidegom niet mogen eten? Zolang de bruidegom bij hen is, hebben zij geen reden om niet te eten.


Para usiña adaje y otdenña, yan ufatinas y layña. Alaba jamyo si Jeova. 	 Wel verlangde God van hen dat zij Zijn geboden zouden naleven en Zijn wet trouw zouden navolgen. Prijs de HERE!


Ya ilegña si Jesus nu güiya: Fanlie: y jinengguemo unsinatba. 	 En Jezus zei: "Goed. Nu kunt u weer zien. Door uw geloof bent u genezen."


Estagüe, taegüijeja y bendisionña ni y maañao as Jeova. 	 Luister, al die zegeningen zijn voor de man, die diep ontzag heeft voor de HERE.


Ya anae mato gui lugat, ilegña nu sija: Fanmanaetae, ya chamiyo fanjajalom gui tentasion. 	 Daar zei Hij tegen hen: "Bid God dat de verleiding jullie niet teveel zal worden."


Ya manmato gui sengsong ni jajananagüe güije; ya jasigue para mas chago jinanaoña. 	 Ondertussen waren ze bijna bij het dorp gekomen waar ze moesten zijn.


Pot y naanmo, O Jeova, asie y isaojo sa gosdangculo. 	 Maar HERE! Ik heb zoveel zonden begaan! Och, wilt U die vergeven tot eer van Uw naam?


Y oriyan y sadog Babilonia nae infanmatachong, magajet na manangesjit yanguin injaso Sion. 	 Wij zaten aan de rivier in de stad Babel en huilden toen wij aan Jeruzalem dachten.


Lao si Jesus jabira güe tate guiya sija ilegña; Famalaoan Jerusalem, chamiyo fangacasao pot guajo, lao fangacasao pot jamyoja yan pot y famaguonmiyo. 	 Jezus keerde Zich om en zei tegen hen: "Vrouwen van Jeruzalem, huil niet om Mij.


Ya jusangane jamyo: mas sungunon Sodoma güije na jaane qui ayo na siuda. 	 Op de vreselijke dag van het grote oordeel zal het voor zo'n stad erger zijn dan voor het beruchte Sodom.


YA ilegña locue ni y disipuluña sija: Guaja un taotao na rico, ya guaja mayetdomuña; ya este mafaaela guiya güiya na jagasta y güinajaña. 	 Jezus vertelde Zijn discipelen nog een gelijkenis. "Een rijke man had een beheerder in dienst die op zekere dag van verduistering werd beschuldigd.


Sa untagam güe nu y bendision y minauleg: y coronan oro nu y fino, unpolo gui jilo y iluña. 	 U vervulde zijn grootste wens; wat hij U vroeg, hebt U hem niet geweigerd.


Ya, manago na umautot y ilon Juan gui calaboso. 	 Daarom gaf hij bevel het hoofd van Johannes te halen.


Jerusalem, mafatinas jago calang y siuda ni y mafatinas mafnot: 	 Jeruzalem is een goed gebouwde stad,


Ya si Jesus ilegña: Chamiyo chumochoma; sa ni uno ni fumatinas milagro pot y naanjo, siña gusisija jasangan taelaye guiya guajo. 	 Maar Jezus zei: "Houd hem niet tegen, want iemand die in mijn naam wonderen doet, zal niet vlug kwaad van Mij spreken.


Lao anae jajungog estesija, ninágostriste; sa gosrico güe. 	 Toen de man dat hoorde, ging hij heel verdrietig weg, want hij was erg rijk.


Lao masqueseaja mano na suida nae manjalom jamyo, ya ti manmaresibe jamyo, fanjanao gui cayeñija, ya inalog: 	 Maar als ze in een stad niets van jullie willen weten, ga dan door de straten en zeg:


Y cuetdas manaelaye jafunutyo; lao ti malefayo ni y laymo. 	 Hoewel de ongelovigen om mij heen mij voortdurend willen vangen, vergeet ik niet wat U in Uw wet zegt.


Ya guaeya jamyo y Señot, Yuusmiyo, contodo y corasonmiyo, yan contodo y antenmiyo, yan contodo y jinasonmiyo, yan contodo y minetgotmiyo. 	 U moet Hem liefhebben met heel uw hart, ziel en verstand.


Y ninasiñan y ray locue jaguaeya y juisio: jago pumolo y tininas; jago fumatinas y juisio yan y tininas gui as Jacob. 	 De koning, door U aangesteld, houdt van eerlijke rechtspraak. U hebt het volk een zuivere wet gegeven. U hebt het een rechtvaardige wetgeving geschonken.


Ya guajo junae sija linâlâñija taejinecog; ya para todo y tiempo taya nae ufanmalingo ya ni jaye ufaninamot sija gui canaejo. 	 Zij zullen nooit verloren gaan. Niemand kan hen van Mij afnemen.


N 19 21 69210 ¶ Ya despues di este sija, jajaso si Pablo gui espirituña, anae malofan inanaco Masedonia yan Acaya na ujanao para Jerusalem, ilegña: Yaguin esta matoyo güije, nesesita yo na julie locue Roma. 	 Toen Paulus daar met zijn werk klaar was, voelde hij zich gedrongen eerst een reis door Macedonië en Achaje te maken en pas daarna naar Jeruzalem terug te gaan. "Als ik daar ben geweest", zei hij, "moet ik naar Rome."


Lao y nuebo bino na nasesita y nuebo na boteyan cuero nae umapolo. 	 Zowel de oude zakken als de jonge wijn zouden verloren gaan. Nee, jonge wijn hoort in nieuwe zakken.


Lao ayo sija y umaliligao y antijo, para umayulang, sija ufanjanao para y mas tadong na joyo gui tano. 	 Alles in mij richt zich op U. Ik kan niet zonder U; Uw hand houdt mij vast.


Ayo nae manope si Pedro, ilegña nu güiya: Estagüejamja, na inpelo todo, ya indadalalagjao; jafa nae uguajanmame? 	 Petrus merkte op: "Wij hebben alles verlaten om U te volgen. Hoe staat het dan met ons?"


Ya, estagüe, dos taotao na cumuecuentos yan güiya; ya si Moises, yan Elias, 	 Zijn kleren werden verblindend wit. Ineens stonden twee mannen met Hem te praten. Het waren Mozes en Elia!


Ya y palo mamodong gui jilo acho, anae ti megae na oda; ya enseguidas mandoco, sa ti tadong gui eda. 	 Er viel ook zaad op plaatsen waar veel stenen in de grond zaten. Daar lag maar een dun laagje aarde. Het zaad kwam daardoor wel vlug op,


Ya y linajyan taotao ni y manmofona, yan y manatate, manaagang, ilegñiñija: Hosana y Lajin David: Dichoso y mato pot y naan y Señot; Hosana guiya jilulo. 	 Jezus reed midden tussen een zee van mensen die riepen: "Eer voor de Zoon van David! Gezegend is Hij, die komt in de naam van God! Prijs Hem tot in de hoogste hemelen!"


Ayonae si Jesus ilegña nu sija: Nae si Sesat ni y iyon Sesat, ya si Yuus ni y iyon Yuus. Ya ninafangosmanman nu güiya. 	 "Wel", zei Jezus, "geef dan aan de keizer wat van de keizer is en aan God wat van God is!" Zij stonden perplex. Daar hadden ze geen antwoord op.


Ya anae macontra sija yan machatfino nu sija, jasacude y magaguña, ya ilegña nu sija: Y jâgâmiyo gui jilo y ilunmiyo: guajo gasgasyo; ya desde pago bae jujanao para y Gentiles. 	 Maar toen zij vijandig werden en met Jezus gingen spotten, schudde Paulus het stof van zijn kleren en zei: "U veroordeelt uzelf. Het is niet meer mijn verantwoording. Vanaf nu ga ik naar de mensen die niet tot het Joodse volk behoren."


Ya tumojgue gui taten Jesus, ya cumasao; ya jatutujon munafotgon ni lagoña y adeng Jesus, ya jasaosao ni y gapuniluña; ya jachichico y adengña ya japapalae ni y inggüente. 	 Ze ging naar Hem toe met een flesje kostbare parfum en knielde achter Hem neer bij Zijn voeten. De tranen liepen haar over de wangen en zij vielen op de voeten van Jezus. Ze droogde Zijn voeten met haar lange haren af, kuste ze en goot er de parfum over uit.


Lao y Fariseo ninamanman anae jalie este, pot y ti jafagase güe finena antes di uchocho. 	 Jezus nam de uitnodiging aan. Toen Hij aan tafel ging zonder Zijn handen te hebben gewassen, was de Farizeeër verbaasd, want Joden vergeten dat nooit.


Ya ayonae manmato locue linajyan taotao guinin y siuda, gui oriyan Jerusalem, manmangongone megae na manmalango, yan ayo sija y ninafañachatsaga ni y manáplacha na espiritu: yan manafanjomlo sija. 	 Ook uit de omliggende plaatsen kwamen velen naar Jeruzalem. Zij brachten zieken mee en mensen die boze geesten in zich hadden; allemaal werden zij genezen.


Yaguin si Satanas jayute juyong si Satanas, güiya umadibide contra güiyaja, ya jaftaemano y raenoña sumaga? 	 Als de duivel nu de duivel wegjaagt, vecht hij tegen zichzelf en maakt zijn eigen koninkrijk kapot.


Ya mientras mañagajam güije megae na jaane, mato papa guinin Judea un profeta na y naanña Agabo. 	 Wij waren daar al enkele dagen toen Agabus, een profeet uit Judea, arriveerde.


Jachule y copa, ya janae si Yuus grasias, ya janae sija ni y copa, ilegña: Fanguimen jamyo todo. 	 Daarna nam Hij een beker wijn, dankte God ervoor en gaf die aan hen.


Yanguin juchule y papan y egaan, ya jusaga gui uttimon y tase; 	 Zelfs als ik vleugels had en ging wonen aan de andere kant van de zee,


Ya sin acomparasion ti jasangane sija; lao y disipoluña sija anae mañisijaja janaclaruye todo. 	 Als Hij hun iets wilde leren, deed Hij dat trouwens altijd door een gelijkenis te vertellen. Maar als Hij met Zijn discipelen alleen was, legde Hij hun alles uit.


Y manglo manguaefe mano malagoña, ya unjungog y bengbengña, lao ti untungo guine manu mague, ni tampoco para manu guato. Taegüenao todo ayo y manmafañago guine Espiritu. 	 De wind waait waarheen hij wil. Je hoort hem wel, maar je weet niet waar hij vandaan komt en waar hij heen gaat. Zo is het ook als iemand door de Geest van God nieuw leven krijgt."


Najijot jao gui antijo ya unnalibre: rescatayo sa juguaja y enimigujo sija. 	 Verberg U niet voor mij; ik ben Uw dienaar en ik ben vreselijk bang. Antwoord mij toch snel!


Sa mangaeguejit gui peligro, na utafanmafaesen pot este sija na atboroto, ya taya jafa siña urasonta pot este. 	 Maar maak een eind aan deze rel, anders krijgen wij moeilijkheden met de regering in Rome. Als die ons ter verantwoording roept, zullen wij ons niet kunnen verdedigen, want al deze drukte is voor niets."


Estagüe, na junae jamyo ninasiña para ingacha y culebla, yan y alacran, yan y jilo todo y ninasiñan y enemigo, ya taya siña munafanlamen jamyo. 	 Ik heb jullie macht gegeven over al de krachten van de vijand. Jullie zullen slangen en schorpioenen vertrappen. Niets, werkelijk niets, zal jullie kwaad doen.


Y candet y taotao, y atadog; yaguin y atadogmo sensiyo todo y tataotaomo maninina; lao yaguin taelaye, y tataotaomo locue bula jomjom. 	 Het oog is de lamp van het lichaam. Als uw oog open en gezond is, leeft u in het licht. Maar als uw oog verduisterd is, leeft u in het donker.


Ya y naan y dose apostoles sija este sija: Y finenana, si Simon na mafanaan si Pedro, yan si Andres cheluña: si Santiago, lajin Sebedeo, yan si Juan cheluña; 	 Dit zijn de namen van Zijn twaalf discipelen: Simon (ook wel Petrus genoemd) en diens broer Andreas, Jakobus en Johannes (-) allebei zonen van Zebedeüs,


O Jeova, jutungoja na y juisiomo tunas, yan pot y minagajetmo na unnatristeyo. 	 HERE, ik weet dat Uw oordeel een rechtvaardig oordeel is. Dat U mij trouw bleef in al mijn ellende.


Ya esta manmatagpange pot güiya, guiya Jordan, jasangan claro y isaoñija. 	 Ieder die zijn zonden beleed, werd door hem gedoopt in de rivier de Jordaan.


Ya pago jamyo yan y dinaña, fanatungo yan y magas y inetnon ya infanmaconie agupa, ya inquetungo palo mas magajet pot güiya; ya jame infamaulegjam para, yaguin esta jijot, inpino. 	 Vraag de commandant Paulus nog eens voor de Raad te brengen, omdat u zijn zaak nauwkeuriger wilt onderzoeken. Voordat hij hier komt, zullen wij hem vermoorden. Wij zijn er klaar voor!"


Ya susede anae tumaloyo guato Jerusalem, ya mientras mananaetaeyo gui templo, malingo y jinasoco, 	 Later ging ik naar Jeruzalem terug. Toen ik op een dag in de tempel aan het bidden was, raakte ik buiten mijzelf en zag ik de Here.


Jugueffamatquilo ya juquieto gui minauleg: ya y pinitijo manatbororota. 	 Ik was van plan zorgvuldig te leven en ook in mijn spreken niet te zondigen. Ik wilde mijzelf in bedwang houden, zolang ongelovigen op mij letten.


Ya macone güe guato gui as Areopago, ilegñija. Siñajam intingo este y nuebo na finanagüe ni y unsasangan? 	 Zij namen hem mee naar de Areopagus en vroegen: "Mogen wij eens wat meer horen over die leer van u?


Pot este na ilegña: Un taotao na magas, jumanao para y chago na tano para uresibe y raeno, yan para utaloja guato. 	 "Een edelman werd weggeroepen naar een ver land om tot koning te worden gekroond. Na de kroning zou hij weer terugkomen.


Ya ilegña nu sija: Manoja na guma nae manjalom jamyo; fañaga güije, asta gui manjanao jamyo güije na lugat. 	 "Als je in een dorp komt", zei Hij, "zoek dan een huis waar je kunt logeren. Blijf daar tot je weer verder gaat.


N 28 7 72210 ¶ Ayo na lugat, guaja fangualuanña sija y magas y isla, na y naanña si Publio; ni y rumesibejam, ya janafañagajam tres na jaane. 	 Daar vlakbij lag het landgoed van Publius, de gouverneur van het eiland. Hij was heel gastvrij voor ons en gaf ons drie dagen onderdak.


(Achogja ti si Jesus namaesa matagpange, lao y disipuluñaja), 	 Jezus doopte overigens niet Zelf, maar Zijn discipelen deden dat.


Ayo nae juagang y naan Jeova; O Jeova, jugagagaojao, nalibre y antijo. 	 Toch heb ik toen de naam van de HERE geroepen. Ik zei: Och HERE, red mij toch!


Ya sija jacano todo y tinanom gui jalom y tanoñija, yan jalachae sija y tinegcha gui tanoñija. 	 Al het groene gewas en alle andere gewassen op het land werden weggevreten.


Polo ya y guima Aaron ilegña pago, na y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Laat dan het nageslacht van Aäron zeggen: Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ti japolo ni un taotao na ujafatinas daño guiya sija: magajet na jalalatde y ray sija pot causañija: 	 liet Hij niet toe dat ook maar iemand hen te na kwam en onderdrukte. Terwille van hen werden koningen door Hem gestraft.


Ya y jalom guma, y disipulo sija mafaesen güe talo ni ayoja. 	 Later, toen Hij met Zijn discipelen weer thuis was, begonnen die er ook over.


Sa si Jeova janamagof güe gui taotaoña: güiya janagatbo y manmanso ni y satbasion. 	 Want de HERE houdt van Zijn volk. Hij bemoedigt en bevestigt de mensen, die zich aan Hem onderwerpen.


Gaease ni guajo, O Jeova, sa estagüe yo gui chinatsaga: sa y atadogjo linachae ni y pinite, junggan, y antijo yan y tataotaojo. 	 U zorgde ervoor dat de vijand mij niet de baas werd. U hebt mij alle ruimte gegeven. Ik kon gaan waar ik wilde.


Para güiya ni y janalamen y mandangculo na ray sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij versloeg koningen en grote volken. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Linachae ni y guafe y manpatgon na lalaje; ya y manpatgon na famalaoan taya cantan umasagua. 	 De jonge mannen kwamen om en de schoonheid van de meisjes werd niet meer bezongen.


Ya, estagüe, guaja un taotao guiya Jerusalem, na naanña si Simeon, ya este na taotao, cabales ya guefmanjonggue na jananangga y quinensuela y Israel: ya y Espiritu Santo gaegue gui jiloña. 	 In Jeruzalem woonde een zekere Simeon. Hij was een goed en eerlijk man en had een diep ontzag voor de wet van God. Hij was vol van de Heilige Geest en leefde in de stellige verwachting dat de Christus spoedig zou komen.


Ya sija ninafanmanman ni finanagüeña; sa jafananagüe sija calang uno ni gaeninasiña, ya ti calang y escriba sija. 	 Zij waren verbaasd, want Hij sprak als iemand die wist waarover Hij het had. Dit was iets heel anders dan zij gewend waren.


N 5 12 63860 ¶ Ya pot y canae y apostoles sija, megae na señat yan mannamanman manmafatinas gui entalo taotao; ya sija todos mandaña gui un jinasoja gui coridot Salomon. 	 De apostelen deden heel veel wonderen en tekenen onder het volk. De gelovigen kwamen regelmatig bij elkaar in de tempel, in de Zuilenhal van Salomo, één van hart en ziel.


Ya guajo sumangane jamyo, na ufanmato megae guine y sancatan, yan guine y sanlichan; ya ufanmatachong yan si Abraham yan si Ysaac yan si Jacob gui raenon langet; 	 En hij is niet eens een Jood! Uit alle delen van de wereld zal een stroom van mensen het Koninkrijk van de hemelen binnengaan. Zij zullen met Abraham, Isaäk en Jakob aan tafel zitten.


Anae jajungog si Juan, gui guima presuña, y finatinas Jesucristo; jatago. dos gui disipuluña, 	 Johannes de Doper, die nu in de gevangenis zat, hoorde over alle wonderen die Christus deed. Daarom stuurde hij zijn discipelen naar Hem toe met de vraag:


N 1 14 35460 ¶ Anae munjayan si Juan mapreso, mato si Jesus guiya Galilea, jasesetmon y ibangelion Yuus. 	 Later, toen Johannes de Doper door koning Herodes gevangen was genomen, ging Jezus terug naar Galilea om de mensen het goede nieuws van God te vertellen.


Ya manope y angjet, ilegña ni famalaoan sija: Chamiyo fanmaaañao jamyo; sa jutungoja na inaliligao si Jesus, ni guinin maatane gui quiluus. 	 De engel zei tegen de twee vrouwen: "U hoeft niet bang te zijn.


Janajanao y apagaña guinin y catga: yan y canaeña manalibre guinin y lauya. 	 Hij stelde dit in toen het volk Egypte verliet; toen Hij hen uitleidde. Ik hoor een taal die ik niet ken:


Manmangagao y taotao, yan jaconie pajaro ni calang palumo sija; yan ninafanjaspog ni y pan langet. 	 Toen zij erom vroegen, gaf Hij hun kwakkels als vlees te eten. En elke dag was er meer dan voldoende manna, dat uit de hemel naar beneden kwam. Daarvan bakten zij brood.


Jaganayo y tinaelaye sija; lao y isaomame, jago umasie. 	 U hoort al onze gebeden en alles wat leeft, mag dan ook tot U komen.


Ya jalie sija na manmachochocho mapot manmamómogsae, sa y manglo contrario para sija; ya jijot gui mina cuatro na guatdia gui puenge, mato güe guiya sija, mamómocat gui jilo tase; ya malago na ufalofan gui oriyañija. 	 Jezus zag hoe zij tegen de wind in moesten roeien. Hij liep over het meer naar hen toe en wilde hun voorbijgaan.


Estagüijit na mangajulo guiya Jerusalem, ya y Lajin taotao umaentrega gui magas na mamale sija, yan escriba sija; ya umasentensia para umapuno; 	 "Ik zal in handen van de leidende priesters en de godsdienstleraars vallen.


N 14 8 67370 ¶ Ya estaba güije guiya Listra un taotao na taeninasiña y adengña, sa cojo desde y jalom tuyan nanaña; ya taya nae mamocat: 	 In Lystra zat een man op straat, die zijn voeten niet kon gebruiken. Hij was al sinds zijn geboorte verlamd en had nooit kunnen lopen.


Lao jame innanangga sa güiya y para unafanlibre y Israel. Junggan, yan mas qui todo este, pago esta mina tres na jaane desde que masusede estesija. 	 Wij dachten nog wel dat Hij de Christus was, de bevrijder van Israël. Maar het is nu al de derde dag sinds ze Hem hebben gedood.


Lao anae mámamamaela, y anite yinite papa ya guefninalaolao. Lao si Jesus jalalatde y espiritun áplacha ya janajomlo y patgon ya janatalo guato as tataña. 	 Nog voordat de jongen bij Hem was, sloeg de boze geest hem tegen de grond. Hij bleef hevig stuiptrekkend liggen. Jezus joeg de boze geest uit de jongen weg, genas hem en gaf hem aan zijn vader terug.


Jafa muna ti intingo y sinanganjo? Sa ti siña injingog y finojo. 	 Waarom begrijpt u niet wat Ik zeg? U kunt mijn woorden niet verdragen.


Ya si Pedro dinalalag güe, lao chago, asta gui sanjalom, sanjalom y palasyon y magas na pale: ya matachong yan y tentago sija, ya janama maope güe gui guafe. 	 Petrus was Hem op een afstand gevolgd, tot op de binnenplaats van het paleis van de hogepriester. Daar zat hij zich tussen het personeel te warmen bij een groot vuur.


Sa pot y inagang y enemigo: sa pot y chiniguit y manaelaye; sa mayute y tinaelaye gui jilojo, ya pot y biniboñija, na machatliiyo, japetsigueyo. 	 Geef mij Uw aandacht en geef mij Uw antwoord; ik ben onrustig en zwerf rusteloos rond, kreunend in mijn ellende.


Ayo nae y disipulo sija jatungo na mansinangane sija as Juan Bautista. 	 De discipelen maakten hieruit op dat Hij het over Johannes de Doper had.


Ya inalog ni y gaéguima: Y Maestro ilegña nu jago: Manggue y aposento anae para juchocho gui pascua yan y disipulujo sija? 	 Zeg tegen de huiseigenaar: 'De Meester vraagt of u ons de kamer wilt laten zien waar Hij en Zijn discipelen het Paasmaal kunnen eten.'


Uno gui tentagon magas na pale, parientes ayo y jautut si Pedro y talagaña, ya sinangane: Ti julie jao gui güetta yan güiya? 	 "Maar ik geloof dat ik u bij Hem in de tuin heb gezien", zei een knecht van de hogepriester. Deze was familie van de knecht van wie Petrus een oor had afgeslagen.


Ya anae mato guato gui jalom guma, manmato guiya güiya y dos bachet, ya si Jesus ilegña nu sija: Injenggue na guajo siña jufatinas este? Ya sija ilegñija: Junggan Señot. 	 Toen Jezus het huis inging, liepen de blinden gewoon met Hem mee naar binnen. "Gelooft u dat Ik uw ogen kan genezen?" vroeg Hij. "Ja, Here", antwoordden zij.


Ni y untampen maesajao ni y manana taegüije y bestido: ni y jumuto juyong y langet sija taegüije y cottina. 	 God kleedt Zich in het licht alsof het een mantel is. De hemel wordt door Hem als een tent opgezet.


Ya este sija na señat ufantinattitiye ayo sija y manmanjonggue: Pot y naanjo ujayute juyong y anite sija; ufanguentos ni y nuebo na finijo; 	 De mensen die het geloven, zullen hieraan te herkennen zijn: Zij zullen in mijn naam boze geesten verjagen;


Parejo yan un granon mostasa, ni y anae matanme gui tano, achogja güiya mas diquique gui entalo todo y semiya sija ni y guaja gui jilo y tano. 	 Het lijkt op een mosterdzaadje. Hoewel dat een heel klein zaadje is, wordt het toch een erg grote struik. Er komen zulke grote takken aan dat de vogels eronder schuilen en erin kunnen nestelen."


Y mandiquique na león mannamase ya manñalang; ya y umaliligao si Jeova ti ufatta ni jafa na minauleg. 	 Heb diep ontzag voor de HERE, alle gelovigen! Want wie Hem dienen, zullen nooit gebrek lijden.


Sa y inagang ayo y numanamamajlao, yan y chumatfino contra si Yuus; pot y enemigo yan y taotao ni y maneemog. 	 Dag in, dag uit denk ik aan mijn schande; ik durf mij niet meer te vertonen


Y tase jalie ayo, yan malago; Jordan masugon tate. 	 De Schelfzee zag het volk komen en week uiteen om het door te laten. Hetzelfde gebeurde met de Jordaan: Ook die stremde haar water en bood een doorgang.


Ya y taotao sija nu y mañasaga gui jemjom, dangculo na manana liniiñija; y ayo sija nu y mañasaga tanon anineng y finatae, candet ufaninina. 	 Het volk dat in de duisternis voortgaat, zal een groot Licht zien; een Licht, dat straalt over hen die in een land van dichte duisternis wonen."


Ya y Fariseo sija yan y escribañija, mangogonggong contra y disipuluña sija, ilegñija: Sajafa na manjajamyo mañocho yan manguimen yan y publicanosija yan y manisao? 	 De Farizeeërs en godsdienstleraars zeiden tegen Jezus' discipelen: "Onbegrijpelijk dat u met zulk soort mensen aan tafel gaat."


Umagof ayo, y uquenene na uyinite y famaguonmo contra y acho. 	 Wij prijzen de man, die nu Lw kinderen tegen de rotsen te pletter zal gooien.


Ya enseguidas nae cajulo gui janom, jalie na mababa y langet, ya y Espiritu, calang paluma tumunog gui jiloña, 	 Direct toen Hij uit het water kwam, zag Jezus dat de hemel openscheurde en de Heilige Geest als een duif op Hem neerstreek.


N 11 12 39690 ¶ Ya y inagpaña anae manmato guinen Betania, ñalang. 	 Toen zij de volgende morgen uit Bethanië vertrokken, had Jezus honger.


Ni umasetbe ni y canae taotao sija, taegüije y guaja janesesita; sa güiya mannae todo linâlâ, yan jinagong, yan todo y güinaja; 	 Hij hoeft ook niet door mensen verzorgd te worden, omdat Hij niets nodig heeft. Hij geeft ons leven en adem en alles wat wij nodig hebben.


Lao ay ay para y manmapotgue, yan y mannanasuso, güije na jaane! 	 kom dan niet terug om thuis nog wat kleren op te halen.


Yaguin manmalago jamyo dumescansa gui quelat quinilo; calang y papan y paluma nii platiao, yan y piluña nii amariyo calang oro. 	 De koningen van de vijandelijke legers vluchtten allemaal en de vrouwen konden de buit verdelen.


Sa mato si Juan Bautista ni uchocho pan ni uguimen bino, ya ilelegmiyo: Guaja anitiña. 	 Want Johannes de Doper leefde uiterst sober. Hij at geen brood en dronk geen druppel wijn. En u zei: 'Hij heeft een boze geest.'


Jago y Yuusso, yan bae junaejao grasias: jago y Yuusso, bae jujatsajao julo. 	 U bent mijn God; ik zal U prijzen. Mijn God, U bent de Allerhoogste!


N 3 31 54670 ¶ Y guinin jila mague, güiya mas taquilo qui todo; ya y iyon y tano, tanoja güe, ya iyon y tanoja jasasangan; ya y mamaela guine langet, güiya iyajululo. 	 Ik ben van de aarde en spreek de taal van de aarde. Hij komt uit de hemel en is belangrijker dan enig ander. Hij staat boven alle andere mensen.


Este na tutujon y señatña sija, jafatinas si Jesus, guiya Cana suidan Galilea, ya janamatungo y minalagña; ya y disipuluña sija majonggue güe. 	 Zo liet Jezus in Kana in Galilea voor het eerst zien wie Hij was. Daar toonde Hij Zijn grootheid en Zijn discipelen geloofden in Hem.


Yan injatsa y tabemaculon Moloc, yan y estreyas y Yuus Refán, jechura sija ni y infatinas para inadora sija; ya guajo juchule jamyo mas chago qui Babilonia. 	 Nee, u had alleen maar aandacht voor andere goden. U hebt de tent van de god Moloch en het beeld van de sterregod Romfa meegesjouwd. U hebt beelden vereerd, die door uzelf waren gemaakt. Daarom zal Ik u wegvoeren naar verre streken, nog verder dan Babel.' (B)


Cajulo gui sena ya janajanao y magagoña, ya jachule un toaya, ya jaafuyut güiya namaesa. 	 Hij stond van tafel op, legde Zijn mantel af en deed een linnen doek om Zijn middel.


N 16 11 68090 ¶ Ya anae mangagamajam guinin Troas, manmatojam gui tunas na chalan para Samotrasia, ya y inagpaña na jaane manmatojam Neapolis; 	 Wij gingen in Troas aan boord van een schip en zeilden in één ruk naar Samotrace. De volgende dag legden wij in Neapolis aan en gingen van boord.


Ya güiya ilegña nu sija: Nesesitayo locue gui palo siuda umapredica y raenon Yuus: sa para este na matagoyo. 	 Maar Hij antwoordde: "Ik moet het goede nieuws van het Koninkrijk van God ook op andere plaatsen brengen. Dat is mijn opdracht."


Ayonae y magas y inetnon, janajanao y patgon na taotao, ya jaencatga, na chaña sumangangane ni jaye na taotao na ninatungo güe ni este na güinaja. 	 De commandant zei dat de jongeman kon gaan en voegde er streng aan toe: "Laat niemand weten dat je me dit hebt verteld."


Sa chaña umaalog y enimigujo: Jugana güe: sa chaña y enimigujo fanmamagof yaguin calamtenyo. 	 Kijk toch naar mij om, HERE, en laat mij eens iets van U mogen opmerken. U bent toch mijn God? Geef mij Uw licht en kracht, zodat ik niet zal sterven.


Ya ayo sija ni namanmato ni y guinin Fariseo sija. 	 Er stonden ook enkele Farizeeërs bij,


ANAE jalie si Jesus y linajyan taotao, cajulo gui un sabana, ya matachong; ya y disipuluña manmato guiya güiya. 	 Op een dag, toen er weer heel veel mensen naar Hem toe kwamen, liep Jezus de berg op en ging zitten. Zijn discipelen kwamen bij Hem.


Sa seguro julie, y manmasapet y taotaojo guiya Egipto, yan jujungog y inigongñiñija, ya tumunogyo para junafanlibre sija. Ya pago maela jao, sa jutago jao guato Egipto. 	 Ik heb gezien en gehoord hoe mijn volk in Egypte wordt onderdrukt en mishandeld, hoe het zucht van ellende. Ik ben gekomen om het te bevrijden. Daarom wil Ik u naar Egypte sturen.'


Lao mandichoso y atadogmiyo, sa manmanlie, yan y talanganmiyo sa manmanjungog. 	 Gelukkig hebben jullie ogen die kunnen zien en oren die kunnen horen!


Lao si Jesus jatungo y tinaelayeñija, ya ilegña: Jafa muna intientayo, hipocritas? 	 Maar Jezus had hen wel door. "Stelletje huichelaars!" zei Hij. "Waarom proberen jullie altijd Mij erin te laten lopen? Geef Mij eens een geldstuk." Zij gaven Hem er één.


ZAIN sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Denk aan wat U tegen mij hebt gezegd; ik ben immers Uw dienaar en U hebt hoop in mij gewekt.


Ya y linajyan taotao ni y manmofona, yan y manatate, manaagang, ilegñiñija: Hosana y Lajin David: Dichoso y mato pot y naan y Señot; Hosana guiya jilulo. 	 Jezus reed midden tussen een zee van mensen die riepen: "Eer voor de Zoon van David! Gezegend is Hij, die komt in de naam van God! Prijs Hem tot in de hoogste hemelen!"


Güiya manaenñaejon pot tinancho pinagat yan antes na tiningo Yuus, jamyo inquene, ni y manaelaye sija na canae ya inatane gui quiluus ya inpino. 	 Maar Hij is, volgens Gods plan, in handen van ongelovige mensen gevallen. U hebt Hem door Romeinse soldaten aan een kruis laten slaan.


N 22 30 70490 ¶ Ya y inagpaña, malago na utungo magajet cao jafa na mafaaela güe ni y Judios, ya masotta gui mapresuña, ya manago na ufanmato y magas mamale, yan y mangachongña, ya macone papa si Pablo ya mapolo gui menañija. 	 Omdat de commandant precies wilde weten waarvan de Joden Paulus beschuldigden, riep hij de volgende dag de leidende priesters en de gehele Hoge Raad bijeen. Hij liet Paulus uit de gevangenis halen en leidde hem voor.


Güiya locue jumajanao, ya janafanataelaye y guimayuus: ya inquene güe sa manmalagojam na injisga jaftaemanoja y layta. 	 Toen hij ook nog probeerde de tempel te ontwijden, hebben wij hem gevangen genomen. Wij wilden hem volgens onze wet veroordelen.


Lao jusangane jamyo, na si Salomon yan todo y minalagña, ti minagago parejo yan uno güine sija. 	 En toch zag koning Salomo, met al zijn pracht en praal, er niet zo mooi uit als zij.


Sa taegüine y Tata guaja linâlâfia guiya güiyaja; taegüineja janae locue y Lajiña, para uguaja linâlâña guiya güiyaja: 	 De Vader heeft leven in Zichzelf. Hij heeft deze macht ook aan Zijn Zoon gegeven, zodat Hij ook leven in Zichzelf heeft.


Sa y Tata mangüinaeya jamyo, sa esta inguaeya yo, ya injenggue na mamaela yo guinin as Yuus. 	 want de Vader houdt Zelf van u omdat u van Mij houdt en gelooft dat Ik bij Hem vandaan kom.


Ayonae mato niñalang todo gui tano Egipto yan Charran, yan dangculon chinatsaga: ya y mañaenata ti manmañoda nengcanoñija. 	 In die tijd brak er in Egypte en Kanaän een zware hongersnood uit. Op een gegeven ogenblik hadden Jakob en zijn familie niets meer te eten.


Ya ilegña nu sija: Jamyo innafañocho. Ya ilegñija: Taya guajata na sincoja na pan yan dos güijan, patsino nije tafanjanao tafanmamajan nengcano para todo este sija na taotao. 	 "Geven jullie hun te eten", antwoordde Jezus. "Hoe dan?" vroegen zij. "Wij hebben hier maar vijf broden en twee vissen. Of moeten wij voor al deze mensen eten gaan kopen?"


Y Yuus este na taotao iya Israel, jaayeg y mañaenata, yan jajatsa y taotao sija anae mañasaga taegüije y taotao juyong guiya Egipto, ya ni y taquilo na canaeña jacone sija juyong güije. 	 weet wel dat de God van Israël onze voorouders heeft uitgekozen om Zijn volk te zijn. Toen zij als vreemdelingen in Egypte woonden, maakte Hij hen groot. Met geweldige wonderen leidde Hij hen uit dat land.


Ya pot y canaeña jafanue minetgot; janafañuja y sobetbio sija gui jinason y corasonñija. 	 Hij heeft laten zien hoe groot en machtig Hij is. Hij heeft hoogmoedige mensen in verwarring gebracht


Nafandaña y mañantos guiya guajo; ayo sija y fumatinas y tratujo pot y inefrese. 	 Laten mijn volgelingen bijeenkomen; zij, die mijn verbond erkennen en Mij hun offers brengen.


Si Jesus ilegña nu sija: Y nengcanojo y jufatinas y minalago ayo y tumago yo, ya magpo chechoña. 	 Jezus antwoordde: "Mijn voeding is het doen van de wil van God, Die Mij gezonden heeft, en het volbrengen van Zijn werk.


Este ilegña, ti pot inadajiña ni mamobble; lao pot guiya y saque, ya guaja y betsaña, ya jachuchule ayo y sinajguanña. 	 Niet dat hij zich zo om de armen bekommerde, maar hij was een dief. Hij hield de kas en van het geld dat binnenkwam, nam hij vaak iets weg voor zichzelf.


N 7 36 45480 ¶ Ya malago uno gui Fariseo sija na ufañija mañocho. Ya jumalom gui guima y Fariseo ya matachong gui lamasa. 	 Een van de Farizeeërs nodigde Jezus uit bij hem thuis te komen eten. Jezus nam die uitnodiging aan en ging aan tafel.


Si Jeova unae minetgot y taotaoña: si Jeova jabendise y taotaoña ni y pas. 	 De HERE zal Zijn volk kracht geven en zegenen door het vrede te geven.


N 1 32 35640 ¶ Ya anae estaba esta pupuenge, anae machom y atdao, maconiigüe todo ni manmañetnot yan y maninanite. 	 Die avond na zonsondergang bracht men allemaal mensen bij Hem, die ziek waren of boze geesten in zich hadden.


Ya malie palo gui disipuluña na mañochocho pan yan áplacha na canae, ni comequeilegña na pot ti jafagase. 	 Zij zagen dat sommige van Zijn discipelen voor het eten hun handen niet wasten.


Sa jalie y matajo y satbasionmo, 	 Met eigen ogen heb ik de Redder gezien, Die U aan de wereld gaat geven.


JUNGOG y tinaetaejo, O Yuus: ya chamo umaatog maesa jao gui guinagaojo. 	 Een leerzaam gedicht van David voor de koordirigent. Te begeleiden door een snaarinstrument.


Y corasonjo, esta meton, O Yuus, y corasonjo esta meton; bae jucanta, magajetja, jucanta alabansa sija. 	 Zij hebben een val voor mij gezet om mij levend te vangen. Zij hebben een kuil voor mij gegraven, maar zijn er zelf in gevallen.


DANGCULO si Yuus, ya para umagueftuna, gui siuda y Yuusta, gui egso y sinantosña. 	 Een psalm van de Korachieten.


Ya un Samaritano, anae jumajanao güije na chalan, mato lugat nae gaegue güe, ya anae jalie, ninamaase, 	 Gelukkig kwam er ook iemand langs die medelijden kreeg toen hij hem daar zag liggen. Het was een Samaritaan, een vijand van de Joden. (A)


Sa jago, Jeova, y mauleg yan y chadig manasie; yan dangculo y minaasemo güije todo gui umaagangjao. 	 Here, U bent zo goed en vergeeft graag. Ieder die U aanroept, mag zich koesteren in Uw goedheid en liefde.


Sa y tinaelayeco malofan gui jilo ilujo: sija sen macat guiya guajo taegüije y catga macat. 	 Door Uw toorn ben ik ziek geworden; door mijn zonde heb ik mijn gezondheid verloren.


Pat, jafa injanagüe jamyo para inlie? un taotao na minagagon fino na magago? Estagüe, sija y manminagagon fino na magago, mangaegue gui guima y ray sija. 	 Of dacht u iemand met dure kleren te zullen zien, zoals aan het hof van een koning?


Ya si Jesus ilegña nu sija talo: Pas ugaegue guiya jamyo; taemanoja si Tata ni tumago yo, taegüije locue jutago jamyo. 	 "Vrede!" zei Jezus. "Zoals de Vader Mij gestuurd heeft, zo stuur Ik jullie."


Polo sija ya ufanalo tate para apas y minamajlaoñija ja ni y ilegñija: Aha, Aha. 	 Laat de mensen die mij willen ombrengen, beschaamd staan; laten zij die mij in het ongeluk willen storten, terugdeinzen en voor spot staan.


Y inigojo jalachaeyo, sa y contrariujo sija manmalefa ni y sinanganmo sija. 	 Ik word beheerst door het verlangen U te dienen; temeer omdat mijn vijanden U in de steek laten.


Sa y un jaane gui sagamo mas mauleg qui un mit. Gañacoja na jupottero gui guima y Yuusso, qui jusaga gui jalom y sagan y manaelaye. 	 God, U beschermt ons. Kijk naar de man, die U hebt uitgekozen.


Dichoso y taotao ni y unayeg, ya unnaguaguato guiya jago, para usaga gui sagamo: manjaspogjam ni y minauleg y guimamo, asta y santos na lugat gui templomo. 	 Het kwaad dreigde mij te overmeesteren, maar U vergeeft mij mijn zonden.


Ya güiya mato gui todo y tano gui oriyan Jordan, jasesetmon y managpang en sinetsot para y maasiin isao. 	 Daarna trok hij de hele Jordaanvallei door en riep de mensen op zich tot God te bekeren. Door zich te laten dopen, konden zij tonen dat zij dat echt wilden. Hun zonden zouden dan ook worden vergeven.


Ya güiya tumayog julo, ya tumojgue, ya jatutujon mamocat; ya jumalom yan sija gui jalom y guimayuus, mamomocat yan tumatayog, yan jaalalaba si Yuus; 	 Hij sprong op, stond even stil en begon toen te lopen. Daarna ging hij lopend met hen de tempel binnen en danste van blijdschap en loofde God.


Ilegña si Pilato nu sija: Inguaja un guatdianmiyo; janao, ya inasegura todo manu y ninasiñanmiyo. 	 "U krijgt een wacht mee", antwoordde Pilatus. "Verzegel het graf zo goed mogelijk."


Sa guajo fumanue güe cuanto mandangculon güinaja, na janesesita umasapet pot y naanjo. 	 Ik zal hem duidelijk maken hoeveel leed hij voor Mij moet doorstaan."


Ilegco as Jeova: Jago y Yuusso: ecungog y inagang y tinayuyutto, O Jeova. 	 Hoogmoedige mensen zetten vallen voor mij; valstrikken en netten om mij te vangen.


Ya ninafangosmanman, ilegñija: Mauleg finatinasña todo: janafanmanjungog y mananga, ya y manudo janafanguentos. 	 Zij konden er gewoon niet over zwijgen. "Het is geweldig wat Hij doet", zeiden ze. "Hij geneest zelfs dove mensen. En wie niet kunnen praten, geneest Hij ook!"


Ya ilegña nu sija: Nae si Sesat ni y iyon Sesat, ya innae si Yuus nu y iyon Yuus. 	 "Welnu", zei Hij. "Geef de keizer wat de keizer toekomt en aan God wat God toekomt."


Y tataotaojo ti umatog guiya jago, anae mafatinasyo gui secreto; ya matufog yo ni namanman, gui mas tagpapa na lugat gui tano. 	 U zag elk van mijn botten, terwijl zij in het verborgene werden gemaakt.


Matca y colatña ni y munaseguguro, ya injaso y palasyoña; para usiña jamyo insangane y generasion ni y mamamaela. 	 Loop maar eens om Jeruzalem heen en tel haar wachttorens.


Y taotao parejoja yan y jinaja; y jaaniña parejoja yan y anineng ni y malofan. 	 Zoals een ademtocht voorbijglijdt en in het niets verdwijnt, vliegt ook een mensenleven voorbij.


Lao y jinisga utalo guato gui tininas: yan todo y manunas na corason ujadalalag. 	 Er zal weer eerlijk recht worden gesproken en alle oprechte mensen zullen zich daarover verheugen.


guafen y sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Laat hen vergaan als een smeltende slak, die zijn weg niet kan vervolgen of als een miskraam, die nooit het daglicht heeft kunnen zien.


Para guiya ni y jafatinas y mandangculo na candet sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Ook het licht maakte Hij. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Guajo jutungo na jamyo semiyan Abraham; lao manmalago jamyo para inpino yo; sa y sinanganjo ti omlat guiya jamyo. 	 Ik weet heel goed dat u van Abraham afstamt. Toch probeert u Mij te doden, omdat mijn boodschap niet tot uw hart doordringt.


Ya mientras jumajanao gui jinanaoñija, manmato gui un janom; ya ilegña y eunuco: Estagüe janom; jafa uchomayo para jumatagpange? 	 Op een gegeven ogenblik reden zij langs een water. "Kijk", zei de Ethiopiër, "daar is water. Wat is erop tegen mij te dopen?"


Unpolojam taegüije y quinilo ni y para umacano; ya janafanmachalaponjam gui entalo y nasion. 	 U zorgde ervoor dat wij voor onze vijanden moesten wijken; zij konden alles bij ons plunderen.


Lao si Pedro ilegña: Ananias, sa jafa na janabula si Satanas y corasonmo para undague y Espiritu Santo, yan unnana palo gui balen y tano? 	 "Ananias", zei Petrus, "waarom hebt u de duivel toegang gegeven tot uw hart? Waarom probeert u de Heilige Geest te bedriegen? Waarom zegt u dat dit de hele opbrengst van het land is, terwijl u een deel ervan achtergehouden hebt?


Ya mapos y manmacone guiya Babilonia, si Jeconias jalilis si Salatiel; si Salatiel jalilis si Sorobabel; 	 Daarna werd Jechonia vader van een zoon, die Sealthiël heette.


Ya utunog y ichan yan ufanmato y sadog, yan ufanmanguaefe y manglo ya ubinate ayo na guma, ya upodong; ya gosdangculo y pinedongña. 	 Als dat huis te lijden krijgt van regen, overstroming en storm, stort het met donderend lawaai in."


N 12 49 48250 ¶ Matoyo para juyute y guafe gui jilo tano: ya jafa malagojo yanguin esta todo mañiñila? 	 Ik ben gekomen om vuur op de aarde te brengen. Was Ik daar maar mee klaar! Er staat Mij iets afschuwelijks te wachten en Ik zie er vreselijk tegenop.


Ray Agripa, unjonggue y profeta sija? jutungo na unjonggue. 	 Koning Agrippa! Gelooft u de profeten? Ja, ik weet dat u ze gelooft!"


Ya manope ilegñija as Jesus: Ti intingo. Si Jesus locue ilegña nu sija: Ni guajo ti jusangane jamyo, pot jafa na ninasiña na jufatinas este. 	 Tenslotte zeiden zij tegen Jezus dat ze het niet wisten. "Dan vertel Ik u ook niet wie Mij het recht geeft dit allemaal te doen", zei Hij.


Lao anae manina y atdao, mansinenggue sa taejale, ya ninamalayo. 	 Maar toen de zon erop ging schijnen, verschroeide het. Het ging dood, omdat het niet veel wortels had.


Suja gui taelaye, ya fatinas y mauleg; ya sumasasaga jao para taejinecog. 	 Houd u ver van het kwaad en doe wat goed is, want dan zult u altijd veilig kunnen leven.


Taegüije y león ni y gosmalago ni y naña: ya y león diquique ni y gaegue gui saga na umaalog. 	 Mijn vijand lijkt op een leeuw, klaar om zijn prooi te bespringen. Of op een leeuwewelp, diep weggedoken in een schuilplaats.


Yaguin y atadogmo unninaquepodongjao, chule ya unnajanao guiya jago; sa maulegña na unjalom gui linâlâmo yan un atadog, qui uguaja dos atadogmo, ya unmapolo gui guafen sasalaguan. 	 En als uw oog u tot slechte daden verleidt, ruk het dan uit en gooi het weg. Het is beter met één oog het eeuwige leven binnen te gaan, dan met twee ogen in het eeuwige vuur te worden gegooid.


Injajaso jamyo na matoyo para junae pas y tano? Jusangane jamyo, na aje; lao mas para inaguaguat. 	 Denken jullie soms dat Ik ben gekomen om vrede op de aarde te brengen? Dat is niet zo! Ik breng juist strijd en verdeeldheid.


Ya an pupuenge, polo ya ufanalo guato, ya unfanboruca taegüije y galago ya umalilicue y siuda. 	 Vernietig hen in Uw toorn; dood hen zodat wij hen nooit meer zullen zien en zij er niet meer zijn. Dan zullen zij beseffen dat God regeert in Israël en ook in de rest van de wereld.


Ya dichoso y ti sumasoda lugat para umatompo guiya guajo. 	 Gelukkig is degene die Mij accepteert zoals Ik ben."


Ya umagang ni dangculo na inagang ya ilegña: Dichosojao gui entalo y famalaoan, ya dichoso y tinegchan tiyanmo. 	 Zij jubelde het uit en zei tegen Maria: "Jij bent de gelukkigste vrouw van de hele wereld. Jouw kind is heel bijzonder in de ogen van God.


Ya intitujon umalog: Guinin mañochojam yan manguimenjam gui menamo, yan mamanagüe jam gui cayenmame. 	 'Maar we hebben samen met U gegeten en gedronken. U hebt in onze straten gesproken.'


Ni y jafatitinas juisio gui manmachiguet; ni y jananae nengcano y manñalang: si Jeova japupula y manmaprereso: 	 Hij doet recht aan onderdrukte mensen en geeft voedsel aan wie honger lijden. De HERE bevrijdt de gevangenen van hun boeien.


Chamo maaañao, yanguin guaja taotao urico; yanguin y güinaja, y guimaña mumémegae; 	 Mijn leven zal echter door God worden bevrijd; Hij zal niet toelaten dat ik Hem na mijn dood niet zal zien. Hij zorgt voor mij.


Si Jeova fumatinas y tinas na chocho sija, yan y juisio sija para todo ayo sija y manmachiguet. 	 De HERE helpt allen die verdrukt worden; Hij laat het recht voor hen zegevieren.


Jayute juyong y nasion locue gui menañija, yan jafacae guiya sija y erensiañija ya jaraya, ya janafañaga y tribon Israel gui jalom y tiendañija. 	 Hij verjoeg de volken die zij tegenkwamen. Hij gaf Israël hun bezittingen en liet de twaalf stammen in hun tenten wonen.


Ya guaja locue un tinigue gui jiloña: ESTE GUIYA Y RAY Y JUDIO SIJA. 	 Boven zijn hoofd hing een bordje met de woorden: "Dit is de Koning van de Joden".


Tata! ayosija y unnae yo, malago yo na manoyo nae gaegue, sija ufangaegue locue; para ujalie y minalagjo ni y unnae yo; sa unguaeya yo antes di jiniyong y tano. 	 Vader, U hebt hen aan Mij gegeven. Ik wil dat zij bij Mij zullen zijn om mijn schitterende majesteit te zien. U hebt Mij die majesteit gegeven, omdat U al van Mij hield voor het ontstaan van de wereld.


N 22 47 52280 ¶ Ya mientras cumuecuentos, estagüe un manadan taotao, yan ayo y mafanaan si Judas, uno gui dose, na mafona gui menanñija, ya jumijijot gui as Jesus para uchico. 	 Hij was nog niet uitgesproken of er kwam een troep mannen aan. Judas, één van de twaalf discipelen, ging voor hen uit. Hij liep op Jezus toe en groette Hem met een kus.


Mandichoso ayo sija na tentago, yanguin mato y señot, mansineda manbebela; magajet jusangane jamyo, na ududog güe, ya unafanmatachong para ufañocho, ya ufalag y sumanmena ya usetbe sija. 	 Wie klaar staan en hem verwachten, zijn oneindig gelukkig, want de Here Zelf zal hun dienaar worden. Hij zal hen aan tafel nodigen en bedienen.


Gaease nu guajo, O Jeova: sa juaagang jao todot dia. 	 Mijn God, geef mij Uw genade. De hele dag door roep ik naar U.


Y mañaque sija, y manlatga, y manaelaye, y dinague, y inábale, y taelaye na atadog, y chinatfino contra si Yuus, y sobetbio, y bababa: 	 Hoererij, diefstal en moord; overspel, hebzucht en gemenigheid; bedrog, losbandigheid en jaloezie;


Manmanope ya ilegñija nu güiya: Si Abraham tatata. Si Jesus ilegña nu sija: Yaguin famaguon Abraham jamyo; y chechon Abraham infatinas jamyo. 	 "Abraham is onze vader", zeiden zij. "Als u kinderen van Abraham bent", antwoordde Jezus, "volg dan zijn goede voorbeeld.


Ayo sija y manmatanme gui guima Jeova, manlâlâ gui jalom y sagan y Yuusta. 	 Gods volgelingen zullen groeien en bloeien als palmbomen; hoog opgroeien als de cypressen in de bossen van de Libanon.


Ya ilegña: Jafa taemano siñayo yaguin taya fumanagüeyo? ya jagaogao na ucajulo ya ujasija matachong. 	 "Begrijpt u wat u leest?" vroeg hij aan de man in de wagen. "Eerlijk gezegd, begrijp ik er niet veel van", antwoordde de man. "Er staat ook geen uitleg bij!" En hij vroeg Filippus bij hem in de wagen te komen zitten.


Jafanagüe y canaejo para y guera: ya enaomina y canaejo judobla y atcas bronse. 	 Hij maakt mij lichtvoetig als een hert, zodat ik overal kan gaan en geen weg onbegaanbaar voor mij is.


Este sija jasangan guiya sunagoga, parejoja yan anae mamanagüe guiya Capernaum. 	 Hij zei deze dingen terwijl Hij in een synagoge van Kapernaüm aan het woord was.


Jungog, O taotaojo, ya guajo junae jao testimonio, O Israel, yaguin malagojao unecungogyo! 	 In uw moeilijkheden hebt u Mij geroepen en Ik heb u bevrijd. Ik gaf u antwoord in de schuilhoeken van de donder. Bij het water van Mériba heb Ik u op de proef gesteld.


Sija ilegñija nu güiya: Sa tayajam tumatratos. Güiya ilegña nu sija: Janao locue fanmalag y fangualuanjo. 	 'Omdat niemand ons heeft gevraagd te komen werken', antwoordden zij. 'Ga maar naar mijn wijngaard om de anderen te helpen', reageerde hij daarop.


Sija ilegñija: Iya Betlehem Judea; sa taegüine y munjayan matugue pot y profeta: 	 "In Bethlehem", antwoordden zij. "In Judea. Want de profeet Micha heeft geschreven:


Chinatsaga yan pinite sumodayo: lao y tinagomo sija minagofjo. 	 Ook al overkomt mij allerlei ellende en achtervolging, juist dan zijn Uw geboden voor mij een vreugde.