JAFA na tumojgue jao na chago, O Jeova? jafa na umatogjao gui tiempon chinatsaga. 	 Waarom blijft de afstand tussen U en mij zo groot, HERE? Het lijkt wel of U Zich juist voor mij verbergt wanneer ik U het meest nodig heb.


Guajo sumangane jamyo, uno mas dangculo qui y templo gaegue güine. 	 Maar Ik zeg u: Hier staat iemand die meer is dan de tempel!


Ya y Fariseo sija, ilegñija: Atanja, jafa na jafatitinas gui sabado na jaane y ti mauleg para umafatinas? 	 Een paar Farizeeërs zeiden tegen Jezus: "Waarom zegt U daar niets van? U weet toch dat het vandaag sabbat is? Het is een rustdag. Wat zij doen, is verboden."


Jaso O Jeova contra y famaguon Edom gui jaanin Jerusalem; ni ilegñija: Funas, funas asta y simientoña. 	 Neem wraak, HERE, op de Edomieten die Jeruzalem hebben verwoest. Zij zeiden tegen elkaar: "Wij breken die stad tot op de bodem af!"


Ya ti matungo asta qui mañago ni lajiña finenana; ya nae y naanña si Jesus. 	 Hij deed wat de engel had gezegd en trouwde met Maria. Maar hij had geen gemeenschap met haar tot na de geboorte van het kind. En Jozef noemde Hem Jezus.


Manalo guato yan pupuenge: ya manboruruca taegüije y galago, ya malilicucue y siuda. 	 HERE, U bent de God van de hemelse legers, de God van mijn volk Israël. Kom en straf alle ongelovigen. Schenk Uw genade niet aan verraderlijke zondaars.


Ya cajulo guiya sija gui batco, ya y manglo mapos: ya sija ninafangosmanman; 	 Hij stapte bij hen in de boot en de wind ging liggen. De discipelen waren met stomheid geslagen. Hier konden ze niet bij.


Rejistrayo O Yuus, ya untungo y corasonjo: chagueyo ya untungo y jinasoco sija. 	 God, houdt U mij in het oog en ken mijn hart. Toets mij. U mag alles weten wat in mij omgaat.


Jubendise si Jeova, ni y japagat yo: ya an puenge nae jafananagüe yo y jinasoco gui san jalomjo. 	 Ik loof de HERE, Die mij steeds de weg wees. Zelfs wanneer ik slaap, leidt Hij mij.


Sa, estagüe, na anae japanag y acho, manjuyong y janom, ya y minilalag manmachuchuda. Ada siña güe manae pan locue? umafamauleg catne para y taotaoña? 	 Kijk, Hij sloeg wel tegen een rots, zodat er rijkelijk water uit stroomde, maar zou Hij ons dan ook wel brood kunnen geven of het hele volk van vlees kunnen voorzien?"


Lao este ususede, sa para umacumple y sinangan nu y matugue gui tinagoñija: sija chumatlie yo, sin jafa. 	 Daardoor wordt werkelijkheid wat in hun wet staat: "Zij hebben mij zonder reden gehaat.' (A)


Yya jago, O Jeova, juaagangjao: ya si Jeova jutayuyut. 	 (want HERE, ik was door U gezegend) tot ik merkte dat U Zich voor mij verborg. Vanaf dat moment vond ik geen rust meer.


Ya ti pot ayoja na nasion; lao locue para ufandaña gui unoja y famaguon Yuus ni y jagas manmachalapon. 	 en niet alleen voor dat volk, maar ook voor de kinderen van God die over de wereld verspreid zijn. Jezus zou hen allemaal bijeenbrengen.


Gaease nu guajo, O Jeova, sa estagüe yo namasogsog: amte yo, O Jeova, sa y tolangjo esta mananatchatsaga. 	 O HERE, nee, straf mij niet in het vuur van Uw toorn!


Ya y disipulo sija ninafanmanman ni sinanganña: Lao si Jesus manope ilegña talo: Famaguon, na minapot manjalom, gui raenon Yuus y umangongoco sija gui güinaja! 	 De discipelen waren hoogst verbaasd. Daarom zei Jezus: "Ja, het is verschrikkelijk moeilijk om in het Koninkrijk van God te komen.


Tingo na si Jeova, güiya si Yuus: güiyaja y fumatinas jit, yan jita iyoña; jita y taotaoña yan y quinilo sija gui pastajiña. 	 Bevestig dat u weet dat de HERE de enige God is. Hij heeft alles gemaakt, ook ons en wij zijn van Hem. Wij zijn Zijn volk en Hij zorgt voor ons.


Anae esta munjayan este, janaye y janom gui palangana diquique, ya jatutujon fumagase y adeng y disipulo sija, ya jasaosao nu y toaya na jaafuyut güe. 	 Daarna goot Hij water in een kom en begon de voeten van Zijn discipelen te wassen. Hij droogde ze af met de doek die Hij om Zijn middel had.


N 10 16 27500 ¶ Estagüe, na guajo jamyo tumago, calang quinilo gui entalo lobo sija; fanmalate calang y serpiente sija, yan y fanmanso calang y paluma sija. 	 Ik stuur jullie erop uit als schapen onder wolven. Wees zo verstandig en oplettend als slangen, en zo oprecht en onschuldig als duiven.


Ya ti siña ujaaprueba y güinaja ni y mafaaelajo pago. 	 De dingen waarvan zij mij beschuldigen, kunnen zij niet bewijzen.


Dichoso y taotao ni y unnaregla güe, O Jeova, yan ufanagüe güe ni y tinagomo; 	 Gelukkig is de man die door U wordt getuchtigd, HERE. Die van U onderricht krijgt in Uw wetten.


Inepe as Jesus ya ilegña nu güiya: Jaye yo y gumaeya, uadaje y sinanganjo; ya ugüinaeya as Tata, ya jame infatoigüe güe ya insagaye güe. 	 Jezus antwoordde hem: "Als iemand van Mij houdt, zal hij doen wat Ik heb gezegd. Mijn Vader zal van hem houden en samen zullen Wij bij hem komen wonen.


Jeova, mangue y minaasemo sija ni y ampmam, ni y jinilamo as David gui minagajetmo? 	 Er is immers geen mens die niet zal sterven? Niemand kan toch ontkomen aan het dodenrijk?


N 13 45 29010 ¶ Y raenon langet parejoja locue yan un taotao ni manbebende, na manaliligao bonito na petlas: 	 Het Koninkrijk van de hemelen doet ook denken aan een koopman die op zoek is naar mooie parels.


Ya anae jajungog guiya guajo ujaosgueyo: ya y taotao juyong ujaosgueyo ni y dinague. 	 U liet mij ontsnappen aan de onlusten onder het volk; U hebt mij aangesteld tot koning over vele volken, die ik niet kende. Zij werden aan mij onderworpen.


Ayonae manope ya ilegña nu güiya: Taya ni un taotao uquinano y tinegchamo para siempre. Ya majungog ni y disipuluña. 	 De discipelen hoorden Hem tegen de boom zeggen: "Er zullen aan jou nooit meer vruchten komen."


Fanmanalaba jamyo nu güiya, langet sija y langet sija, yan y janom sija ni y mangaegue gui jilo y langet. 	 Prijs Hem, alle hemelen en al het water dat de hemel omspant!


Parejo locue yan y rumesibe dos, mangana talo dos. 	 De man die 2000 geldstukken had gekregen, deed hetzelfde.


Ya ilegña nu sija: Taegüenaja jamyo locue manaetiningo? Ti intingo na todo y guine jiyong ni jumajalom y taotao ti siña ninataelaye? 	 "Begrijpen jullie niet dat je niet slecht wordt door wat je eet?" zei Hij.


Jerusalem, mafatinas jago calang y siuda ni y mafatinas mafnot: 	 Jeruzalem is een goed gebouwde stad,


Si Pilato pues ilegña nu güiya: Jago ti umadingane yo? Ti untungo na guaja yo ninasiñajo para junalibre jao, ya para juatane jao gui quiluus? 	 "Waarom geeft U mij geen antwoord?" vroeg Pilatus. "Ik beslis of U vrijgelaten of gekruisigd zult worden."


Ya güiya taegüije y nobio ni jumujuyong guinin y cuattoña, ya jamagof taegüije y matatnga na taotao, para ufalago gui finalago. 	 Toch spreekt de hele schepping over God; die 'taal' hoort men over de hele wereld. Het is alsof God een tent heeft gemaakt voor de zon,


Si Yuus ilegña gui sinantosña: Guajo jumagof, guajo jupatte Siquem, yan jumide juyong y bayen Sucot. 	 Wilt U ons antwoorden? Wilt U ons de overwinning bezorgen, zodat Uw volgelingen worden bevrijd?


N 21 37 70160 ¶ Ya anae para umacone si Pablo gui castiyo, ilegña nu y magas inetnon: Siñajit cumuentos? ya ilegña: Untungo Griego? 	 Bovenaan de trappen, vlak voordat hij het fort binnengebracht zou worden, vroeg Paulus de commandant: "Mag ik iets zeggen?"


Y gaetalanga para ufanjungog, güiya ujungog. 	 Onthoud dit goed!"


Güiya malago Pablo na ujasija jumanao: ya quinene ya ninamasirconsida, sa pot y Judio sija ni y mangaegue güije na lugat: sa todoja tumungo na y tataña Griego. 	 Paulus wilde graag dat deze jongeman met hen meeging op reis. Om de Joden in die streek terwille te zijn, besneed hij Timotheüs, want zij wisten allemaal dat hij niet besneden was, omdat zijn vader een Griek was.


Ayo nae manope si Pedro, ilegña as Jesus: Maestro mauleg utafañagajit güine, ya tafanmamatinas tres tabetnáculo; para jago y uno, para si Moises y otro, yan para si Elias y otro. 	 "Meester", zei Petrus, "geweldig dat wij hier zijn. Wij zullen drie tenten maken. Eén voor U, één voor Mozes en één voor Elia!"


Ya anae jasangane sija todo ni este na güinaja, jatago sija para Joppe. 	 Hij vertelde hun wat er gebeurd was en stuurde hen naar Joppe.


Ya desde ayo, manmaudaejam gui batco, ya manmatojam gui inagpaña na jaane gui menan Chio, ya y inagpaña talo güije na jaane, manmatojam Samo, ya mañagajam Trogilio; ya y inagpaña na jaane, manjanaojam para Mileto. 	 Samen voeren wij naar Mitylene en kwamen de volgende dag langs Chios; de dag daarna staken wij over naar Samos en nog een dag later kwamen wij in Milete.


Ya taya cajulo gui langet, güiyaja y tumunog guine y langet, güiya matungo, y Lajin taotao ni y gaegue gui langet, 	 Er is nog nooit iemand bij God geweest behalve Ik, de Mensenzoon, Die bij Hem vandaan komt.


Lao y manaelaye ufanmalingo: yan y enimigon Jeova ufanparejo y sebon cotdero sija: sija ufanlinachae, calang aso ufanguelinachae. 	 Het is werkelijk waar: De goddeloze zal te gronde gaan. De tegenstanders van de HERE zullen in rook opgaan; verbranden, zoals men een veld afbrandt.


Ya anae manjajanao para umapuno si Pablo, mato notisia gui magas y inetnon, na todo iya Jerusalem man atborotao. 	 De woedende menigte stortte zich op Paulus en probeerde hem te doden. Ondertussen werd aan de commandant van het Romeinse garnizoen gemeld dat heel Jeruzalem in opschudding was.


Yanguin manmalefajam ni y naan Yuusmame, ya inestira y canaemame pot y otro Yuus; 	 Desondanks hebt U ons wel eens op gevaarlijke plaatsen gebracht en tastten wij soms geheel in het duister.


Ti manmalago jamyo manmamaela guiya guajo, para uguaja linâlâ. 	 En toch wilt u niet bij Mij komen om eeuwig leven te vinden.


Y sinanganmo sengasgas: enao mina jaguaeya y tentagomo. 	 Uw woorden zijn volkomen zuiver; ik, Uw dienaar, heb ze van harte lief.


Infanjalom gui tabetnaculuña: inadora gui menan y fañajangan adengña. 	 Laten wij Zijn huis binnengaan en ons diep voor Hem buigen.


Ya anae ti unoja corasonñija, manjanao anae munjayan jasangan si Pablo un sinangan: Mauleg sinanganña y Espiritu Santo pot y profeta Isaias gui mañaenata, 	 Zij vertrokken, zonder dat ze het met Paulus eens waren geworden. Voor hun vertrek zei Paulus nog dit: "Wat de Heilige Geest door de profeet Jesaja tegen onze voorouders heeft gezegd, is maar al te waar!


Ya si Pilato manope ilegña talo nu sija: Jafanae malagomiyo jufatinas ayo y infananaan Ray Judios? 	 "Maar wat moet ik dan doen met de man die jullie de koning van de Joden noemen?" vroeg Pilatus.


Yan jasetbe y idolosñija: jumuyong un laso para sija. 	 Zij dienden hun afgoden en dat werd uiteindelijk hun ondergang.


Ya ilegña nu sija: Jafa malagonmiyo na jufatinas guiya jamyo? 	 "Wel?" vroeg Jezus, "wat kan Ik voor jullie doen?"


Satbasion gui y enemiguta yan gui canae todo y chumatliijit; 	 Hij heeft ons iemand gestuurd die ons zal redden uit de handen van onze vijanden, van allen die ons haten.


Lao si Pablo ilegña: Ti caducoyo Festo; lao jusasangan y sinangan ni y magajet yan y tinas. 	 Maar Paulus antwoordde: "Ik weet precies wat ik zeg, excellentie. Wat ik heb gezegd, is waar, zonder enige overdrijving.


Ayonae ilegña nu sija: Lao pago, y gaebotsa, uchuleja, yan taegüenaoja locue y maleta: ya jaye y taya espadaña, ubende y magaguña ya ufamajan uno. 	 "Maar", ging Hij verder, "neem nu een beurs mee als je er één hebt en een tas. Als je geen zwaard hebt, verkoop dan je mantel. Dan kun je een zwaard kopen.


Sa manoja nae mañaga y tataotao y matae, ayo locue nae ufandaña y aguila sija. 	 Want zoals de bliksem van oost naar west langs de hemel schiet, zo zal het zijn als Ik terugkom. Waar het lijk ligt, daar komen de gieren.


ILEGÑA y taetiningo gui corasonña: Taya Yuus. Manpotlilo sija, mafatinas y chatliion na tinaelaye; taya ni uno ni fumatitinas mauleg. 	 Een leerzaam gedicht van David voor de koordirigent. Als: Mahalath.


Anae manana gui egaan si Jesus sumaga tomotojgue gui oriyan tase; ya y disipulo ti matungo cao güiya si Jesus. 	 Toen het licht begon te worden, stond Jezus aan de oever van het meer. Maar Zijn discipelen herkenden Hem niet.


Y tutujonña gaegue y Finijo, ya y Finijo güiya yan si Yuus; ya y Finijo güiya si Yuus. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht.


Entonses si Pilato ilegña nu güiya: Jago pues un ray jao? Ynepe as Jesus: Jago umalog na guajo un ray. Guajo minamafañago yo, pot este, yan minamamaela yo gui tano pot este, para umanae testimonio ni minagajet. Todo ayo y iyon minagajet, jajungog y inagangjo. 	 "Bent U dan toch een koning?" vroeg Pilatus. "U gebruikt zelf het woord koning", was Jezus' antwoord. "Inderdaad, Ik ben een koning. Ik ben geboren en in de wereld gekomen om de waarheid bekend te maken. Ieder die de waarheid liefheeft, luistert naar wat Ik zeg."


Sa juadaje y chalan Jeova: ya ti taelaye yo na juapattayo gui as Yuusso. 	 De HERE deed dit omdat ik rechtvaardig ben. Hij hielp mij omdat geen kwaad aan mijn handen kleeft.


Y desenrajo gaegueja gui menajo todot dia; ya y minamajlao y matajo jatampe yo. 	 Wij zijn spreekwoordelijk geworden voor andere volken; zij kijken hoofdschuddend naar ons.


Ya ayo y mañasaga gui desierto, manecon gui menaña; ya y enimiguña sija mamanjojoflag gui eda. 	 Laten de nomaden in de woestijn zich voor hem buigen en zijn tegenstanders voorover in het stof vallen.


Jayeja y pedong gui jilo ayo na acho, umayamag pedasitos; lao jayeja y jinegse, ufinapetbos. 	 Hij voegde eraan toe: "Wie over die steen valt, zal te pletter slaan. En wie onder die steen terechtkomt, zal vermorzeld worden."


Ya macone güe, ya mapuno, ya mayute juyong gui fangualuan. 	 Zij grepen hem, sloegen hem dood en gooiden hem over de muur.


Ya ilegña nu sija: Nae si Sesat ni y iyon Sesat, ya innae si Yuus nu y iyon Yuus. 	 "Welnu", zei Hij. "Geef de keizer wat de keizer toekomt en aan God wat God toekomt."


Ynepe as Simon Pedro: Señot, jayejam injanao güe? Jago nae guaja sija y sinangan ni taejinecog na linâlâ. 	 Simon Petrus antwoordde: "Naar wie moeten wij toegaan, Here? U bent de enige Die ons over het eeuwige leven kan vertellen.


Ni y mañaenata ti manmalago jaosgue lao mayute juyong guiya sija, ya y corasonñija manalo tate Egipto, 	 Maar onze voorouders wilden Mozes niet gehoorzamen. Zij hadden er genoeg van achter hem aan te lopen en verlangden terug naar Egypte.


Jaye uchinileyo guato gui fitme na siuda? jaye uesgaejonyo guato Edom? 	 Gilead en Manasse zijn van mij en Efraïm is mijn helm. Juda is de staf waarmee ik regeer.


N 25 23 71340 ¶ Ya y inagpaña mato si Agripa yan Bernise, yan y minagasñija, ya jumalom gui tribunal, yan y mas magas y inetnon yan y mas manmagas gui siuda, ya manago si Festo na umacone si Pablo. 	 De volgende morgen stapten Agrippa en Bernice in vol ornaat de aula binnen. In hun gevolg warenhoge militairen en leden van het stadsbestuur.


Yulang, O Jeova, ya ipe y jilañija; sa jagasja julie y fijom na manaelaye, ya y manmanpotfifia gui siuda. 	 Ik zou snel een plaats vinden die mij tegen de rukwinden en stormen beschut.


Egueng papa guiya guajo y talangamo, nalibreyo guse: jago y para guajo acho ni y fitme, pot y guima lumijing nae para unnalibreyo. 	 Ik verberg mij bij U, HERE. Geef dat ik nooit tevergeefs bij U aanklop. Help mij ontkomen door Uw rechtsgevoel.


Cantaye si Yuus, cantaye alabansa sija y naanña: nacajulo y chalan para ayo na maudae y inanaco y desierto sija; y naanña, si Yah ya fansenmagof gui menaña. 	 Maar de gelovigen zijn blij als zij God zien en juichen voor Hem. Met veel vertoon van blijdschap laten zij dat blijken.


Ya guaja asaguaña, güiya y nobio locue; lao amigon nobio, ni y tomotojgue ya jajujungogja, ya magof dangculo pot y sinangan y nobio. Taegüine pues este minagofjo esta macumple. 	 De bruid is van de bruidegom. En de vriend van de bruidegom is blij als hij de stem van de bruidegom hoort. Daarom ben ik blij als de mensen naar Hem toegaan.


YA si Jesus, bula Espirita Santo, tumato guato gui Jordan, ya quinene ni Espiritu asta y desierto. 	 Jezus ging vol van de Heilige Geest uit de Jordaanvallei weg.


N 8 14 26760 ¶ Ya anae mato si Jesus gui guiman Pedro, jalie y suegran Pedro na umaason gui cama, sa guaja calenturaña. 	 Jezus kwam in het huis van Petrus en zag dat Petrus' schoonmoeder met koorts in bed lag.


Inepe ni ayo y uno ni y naanña si Cleofas ya ilegña nu güiya: Ada sumagaja jao guiya Jerusalem, ya ti untungo jafa manmalofan güine sija na jaane? 	 Ze bleven stilstaan en keken Hem met droevige ogen aan. Een van hen, Kleopas, zei: "U bent zeker de enige in heel Jeruzalem die niet weet wat voor verschrikkelijke dingen er de afgelopen dagen zijn gebeurd!"


Ya un gosdangculo na linajyan taotao jajuto y magaguñija gui chalan; yan palo manmanutot ramas jayo, ya jajuto gui chalan; 	 Van de mensen die bij Jezus waren, spreidden velen hun mantels voor Hem uit op de weg. Anderen rukten takken van de bomen en legden die voor Hem neer.


Jatago si Jeova y minaaseña gui jaane, ya y puenge y cantaña guiya guajo, ya y tinaetae para y Yuus a linâlâjo. 	 Zoals het water klinkt en het bruisen van de rivieren, zo treffen mij Uw beproevingen.


Ya y jilo acho, ayo sija y anae jajungog, jaresibe y sinangan nu y minagof; lao estesija manaejale; sa jajonggue un ratoja, lao anae mato tentasion mamodong. 	 De ondiepe grond met de rotsbodem eronder, zijn de mensen die de woorden van God horen en met grote blijdschap aannemen. Maar zij zijn oppervlakkig. Een poosje geloven zij wat God heeft gezegd maar als het erop aankomt, moeten zij er niets meer van hebben.


Ya anae jalie si Jesus y jinenggueñija, ilegña ni paralitico: Lajijo, y isaomo unmaasie. 	 Jezus zag dat zij er gewoon niet aan twijfelden of Hij hun vriend zou helpen. Hij zei tegen de verlamde man: "Ik vergeef u al uw zonden."


Ya anae munjayan japlanta sija gui talo, jafaesen: Pot jafa na ninasiña, pat jaye na naan na infatinas este? 	 Zij lieten Petrus en Johannes binnenbrengen en vroegen hun: "Door welke kracht of namens wie hebt u dit gedaan?"


Sa jago chumaguejam, O Yuus; jagasja unchague jam taegüije y salape an machague. 	 U hebt ons beproefd, o God; ons gezuiverd zoals men zilver zuivert.


Y matan Jeova contra y fumatitinas y taelaye para uutut gui tano y jinasoñija. 	 De HERE laat voortdurend Zijn oog rusten op Zijn volgelingen; Zijn oren horen elk hulpgeroep.


Ya manjanao yan si Jesus. Ya anae esta manjijot gui guima y senturion jatago y amiguña sija para ualog as Jesus: Señot chamo ninachachatsaga; sa ti dignoyo na junajalom jao gui papa atofjo; 	 Jezus ging met hen mee. Maar toen Hij bijna bij het huis was, stuurde de kapitein een paar vrienden naar Hem toe met de boodschap:


Ya güine na gaeninasiña guinin y magas mamale, para ugode todo ayo sija y umaagang y naanmo. 	 Hij heeft van de hoofdpriesters zelfs toestemming gekregen om al Uw volgelingen hier in de boeien te slaan!"


Si Jeovaja tumufong anae jatugue sija y taotao, na esta na taotao mafañagon güije. Sila. 	 Wanneer de HERE de volken registreert, komt er een speciaal teken bij hen die daar zijn geboren.


Y tatanmame manmanadodora güine gui jalomtano, ya jamyo ilegmiyo, na iya Jerusalem, ayo na lugat, siempre nae umafatinas y adorasion. 	 Op welke plaats moeten wij God eigenlijk aanbidden? Hier op de berg Gerizim zoals onze voorouders altijd deden of in Jeruzalem zoals de Joden zeggen?"


Sa jayeja y manataquilo maesa güe, unaumitde güe ya y umunaumitde güe, umanataquilo. 	 Dan maakt u voor al de andere gasten een goede beurt. Want ieder die zichzelf me er eer geeft dan hem toekomt, zal worden vernederd. En wie zichzelf heel gewoon vindt, zal eer ontvangen."


YA jumalom gui un batco, mapos güe, ya malag y otro banda ya mato gui suidaña. 	 Jezus stapte in een boot en stak over naar Kapernaüm, waar Hij woonde.


N 17 16 68540 ¶ Ya mientras manninanangga as Pablo guiya Atenas, calamten y espirituña gui sanjalomña anae jalie y siuda na bula y idolos. 	 Terwijl Paulus in Athene op hen wachtte, viel het hem op dat er overal in de stad beelden van allerlei goden stonden; dat stoorde hem.


jinason sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 HERE, leer mij hoe ik Uw wil kan doen, zodat ik oprecht zal leven. Geef dat ik niet innerlijk verdeeld zal zijn, maar alleen U zal dienen.


Güiya ninacajulo as Yuus gui mina tres na jaane, ya japolo ya ufinanue güe senclaroja, 	 Maar God heeft Hem op de derde dag na Zijn dood weer levend gemaakt en Hem aan enkele mensen laten zien,


Yan japuno y mangaeninasiña sija na ray: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Machtige koningen doodde Hij. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Gui lugat si tatamo, y ugaegae y famaguonmo; unnafanprinsipe gui todo y tano. 	 Onder gezang en vreugdevol gejubel worden zij het paleis van de koning binnengebracht.


Polo sija ya ufanalo tate para apas y minamajlaoñija ja ni y ilegñija: Aha, Aha. 	 Laat de mensen die mij willen ombrengen, beschaamd staan; laten zij die mij in het ongeluk willen storten, terugdeinzen en voor spot staan.


Guajo magajet na jujaso gui jinalomjo, na nesesitayo jufatinas megae contra y naan Jesus Nasareno. 	 Ik heb vroeger zelf ook gemeend al het mogelijke te moeten doen om de leer van Jezus van Nazareth te bestrijden.


N 12 41 40310 ¶ Ya anae matachong si Jesus gui menan y cajon ni y para y ninae; megae na taotao manmato, ya manmanyute jalom salape gui cajon; ya y megae na manrico sija, megae yiniteñija jalom. 	 Hij ging bij één van de collectekisten in de tempel zitten en zag hoe de mensen er geld ingooiden. Er waren nogal wat rijken die er veel in deden.


Ya guaja sagaña gui jalom naftan sija, ya taya siña gumode güe nu y cadenaja: 	 Hij woonde tussen de rotsgraven en was zo sterk dat niemand hem in bedwang kon houden.


Janafangaease locue ni ayo y cumone sija preso. 	 Steeds vonden zij Hem en warmden zich aan Zijn liefde en vergeving. Hun ontvoerders stuurden hen zelfs weer terug naar hun land.


Ya jayeja y umumitde calang este na patgon, este uguefdangculo gui raenon langet. 	 Wie zo eenvoudig en onbevangen is als dit kind, is de grootste in het Koninkrijk van de hemelen.


Enaomina na sobetbia y cadena nii lisayon y cueyoñija; y finijom tumampe sija taegüije y magago. 	 Daarom dragen zij hun trots als een halsketting en gaan zij gekleed in geweld.


YA mafañago si Jesus guiya Betlehem Judea gui jaanin ray Herodes, estagüe y manfaye na manmato guinin y sancatan para Jerusalem, 	 Jezus werd geboren in Bethlehem in de provincie Judea. Koning Herodes was toen aan het bewind. In dezelfde tijd kwamen er enkele sterrenkundigen uit het oosten naar Jeruzalem.


Ya sija ilegñija: Si Cornelio ni y senturion, un taotao na tunas yan maañao as Yuus, yan guaja mauleg na testimonio gui entalo todo y nasion y Judio sija, sa ninatungo as Yuus pot y Santos na angjet ni y tinago jao na unjalom gui guimaña, ya ufanjungog finijo guiya jago. 	 Zij antwoordden: "Wij zijn gestuurd door Cornelius, een Romeins officier uit Caesarea. Hij is een goed man en heeft diep ontzag voor God. Hij wordt door de Joden op handen gedragen. Nu heeft een engel van God hem gezegd dat hij u moest vragen bij hem thuis te komen om te luisteren naar wat u te zeggen hebt."


Ya manope güi ilegña: Ti mauleg na tachule y pan y famaguon ya tayute y galago sija. 	 "Het is niet goed het brood van de kinderen af te nemen en aan de honden te geven", zei Hij.


N 21 37 70160 ¶ Ya anae para umacone si Pablo gui castiyo, ilegña nu y magas inetnon: Siñajit cumuentos? ya ilegña: Untungo Griego? 	 Bovenaan de trappen, vlak voordat hij het fort binnengebracht zou worden, vroeg Paulus de commandant: "Mag ik iets zeggen?"


Y taotao parejoja yan y jinaja; y jaaniña parejoja yan y anineng ni y malofan. 	 Zoals een ademtocht voorbijglijdt en in het niets verdwijnt, vliegt ook een mensenleven voorbij.


Bae junae jao grasias, Jeova gui entalo y taotao sija: yan jucantaye alabansa, sija gui entalo y nasion sija. 	 Vooruit, harp en citer! Nog voor de zon opkomt, wil ik al spelen.


Ray sija y tano yan todo y taotao sija. Prinsipe sija, yan todo y jues y tano: 	 Prijs Hem, alle koningen op aarde en alle volken! Prijs Hem, alle heersers en machthebbers op aarde!


Ya jame chumule guiya jamyo y mauleg na notisia, ni ayo na promesa y mafatinas gui mañaena, 	 Wij brengen u het goede nieuws dat de belofte, die God lang geleden aan onze voorouders heeft gedaan, in onze tijd werkelijkheid is geworden. God heeft die belofte vervuld door Jezus weer levend te maken.


Lao trabia mientras ti chachago matalaña gui entalo y taotao sija; nije taencatga sija, ya chañija fanmañangangane ni este na naan desde pago. 	 Iedereen in Jeruzalem weet ervan. Om te voorkomen dat zij nog meer propaganda maken, moeten wij hun verbieden die naam nog verder te noemen, anders zullen zij streng gestraft worden."


Ya jupetsigue sija gui este jinanao asta junafanmapuno, jugogode ya juentrerega gui catset y lalaje yan y famalaoan. 	 Ik heb de aanhangers van die nieuwe leer vervolgd en gedood. Zowel mannen als vrouwen heb ik geboeid naar de gevangenis gebracht.


Y taotao ni y maoonra, ya ti matungo; parejoja yan y gâgâ ni y umatae. 	 toch is het einde die plaats waar God niet is.


Ya jaagang si Juan dos gui disipuluña ya jatago para as Jesus, ilegña: Cao jago yuje y para ufato pat infanmannangga jam otro? 	 Die stuurde twee van hen naar Jezus toe met de vraag: "Bent U nu de Christus of moeten wij blijven wachten op iemand anders?"


Este y lugat y descansoco para taejinecog: este nae jusaga; sa este judesea. 	 Hij zei: Dit is de plaats waar Ik altijd rust zal vinden. Hier wil ik graag wonen.


NAGÜINAEYAYON y sagamo, O Señot y inetnon sendalo! 	 Een psalm van de Korachieten voor de koordirigent. Te begeleiden met het muziekinstrument uit Gath.


Taya tiningoñija ni chumogüe inechong? ni y macano y taotaojo sija, taegüije yan mañochocho pan: ya ti maagang si Yuus. 	 Maar allemaal zijn zij van Hem afgeweken. Allemaal hebben zij Hem verlaten; niemand van hen doet goed, nog niet één.


Ya malagoyo na jutungo pot jafa na mafaaela güe, ya jucone guato gui inetnonñija: 	 Omdat ik precies wilde weten waarvan ze hem beschuldigden, bracht ik hem voor hun Hoge Raad.


Jagasja jao cajulo iya jululo, jagas uncone y mamacautiba na megae: jagas unresibe ninae sija entre taotao sija: magajet entre y managuaguat locue, para si Jeova Yuus usiña sumaga gui entaloñija. 	 God bezit vele duizenden strijdwagens. Vanaf de Sinaï is de Here Zijn huis binnengegaan.


Todo y güinaja sija jagasja jaentregayo y Tatajo; ya taya tumungo jaye y Lajiña, na y Tataja; ya jaye y Tata, na y Lajiñaja, yan ayo y minalago y lajiña ufinanue. 	 Dank U, Vader. Zo hebt U het gewild. Mijn Vader heeft Mij alles toevertrouwd. Niemand weet wie Ik ben, behalve de Vader. En niemand weet wie de Vader is, behalve Ik en de mensen aan wie Ik het wil bekendmaken."


O Jeova, chamoyo lumalálatde nu y lalalomo, ni uncastigayo nu y binibumo. 	 Een psalm van David, ter overdenking.


Ya anae jumalom gui un songsong, manasoda güije yan dies na taotao na manategtog; ya manojgue desde y chago. 	 Toen Hij een dorp binnenging, liepen tien melaatse mannen Hem tegemoet.


Malago guato güe sa güiya taotao nii maapapase ya taya inadajiña ni y quinilo sija. 	 Zo'n herdersknecht denkt alleen aan zichzelf. Het interesseert hem niet wat er met de schapen gebeurt.


Jugueffamatquilo ya juquieto gui minauleg: ya y pinitijo manatbororota. 	 Ik was van plan zorgvuldig te leven en ook in mijn spreken niet te zondigen. Ik wilde mijzelf in bedwang houden, zolang ongelovigen op mij letten.


Ya anae magode güe ni y coreas, ilegña si Pablo ni y senturion ni y tumotojgue gui oriya: Tunas para jago na unsaulag un taotao na Romano sin umacondena? 	 Terwijl zij Paulus voorover bogen en vastbonden, vroeg hij aan de officier die erbij stond: "Mag u zonder enige vorm van proces zomaar een Romein zweepslagen geven?"


Mumegae y piniteñija ni tumolaeca si Jeova pot otro Yuus: ti juofrese ni y inefreseñija na jâgâ, ni juchule y naanñija gui labiosso. 	 Mensen die afgoden nalopen, worden getroffen door veel ellende; ik zal nooit aan hun afgoden offeren; zelfs hun namen zal ik niet noemen.


Gaease nu jame, O Jeova, gaease nu jame: sa guesmanbulajam ni y iningen. 	 Geeft U ons genade, HERE, en helpt U ons. Want wij hebben al te veel minachting ontmoet.


CHAMO famatquiquilo, O Yuus: ya chamo tiumaagan yan chamo quequeto, O Yuus. 	 Een psalm van Asaf.


Ya ilegña nu sija: Y ray y Gentiles, jafatitinas minagas gui jiloñija; ya ayo y fumatitinas ninasiña gui jiloñija, manmafanaan manmauleg na taotao. 	 Jezus kwam tussenbeide en zei: "In deze wereld doen de koningen en heersers met hun onderdanen wat ze willen. En de onderdanen moeten het maar goed vinden.


Despues di este tumunog guiya Capernaum, güiya yan y mañeluña yan y disipuluña sija, ya mañaga güije ti megae na jaane. 	 Hierna ging Hij met Zijn moeder, broers en discipelen naar Kapernaüm, maar zij bleven daar niet lang.


Sija ufanmaañao ni jago mientras gagaegue y atdao, yan y pilan gui todo y generasion yan y generasion. 	 Laat ieder, zolang de zon schijnt en de maan 's nachts aan de hemel staat, ontzag voor U hebben. Van generatie op generatie.


Ya jayute si Faraon yan todo y sendaluña sija gui Tasen Agaga: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Maar Farao en zijn leger verdronk Hij in de Schelfzee. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Si Eliud jalilis si Eleasar; si Eleasar jalilis si Matan; si Matan jalilis si Jacob; 	 Eliud was de vader van Eleazar; Eleazar de vader van Matthan;


Y egso sija manmadirite taegüije y danges gui menan Jeova, gui menan y Señot y tano todo. 	 Als de HERE verschijnt, smelten de bergen als was voor Hem. Hij is Heer over de hele aarde.


Ya ilegñija nu güiya: Taya gui manparientesmo mafanaan nu este na naan. 	 "Johannes? Er is toch niemand in de hele familie die zo heet!" zei men. Ze vroegen de vader wat hij ervan vond.


SI Jeova y candetto yan y satbasionjo? ya jaye jumaañagüeyo? si Jeova y minetgot y linâlâjo, ya jaye yo nae jumaañao? 	 Een lied van David. De HERE is mijn licht en mijn redder. Voor wie zou ik dan bang zijn? De HERE is mijn levenskracht. Zou ik dan nog angst voor iemand hebben?


Yan palo mamodong gui jalom tituca; ya mandoco mañija y tituca, ya chiniguit. 	 Ander zaad kwam tussen de distels terecht.


Un tátanom jumanao para ufananom y semiyaña; ya anae manmananom, palo podong gui oriyan chalan; ya todo magacha, ya manmato sija y pajaro gui langet ya macano. 	 "Een boer ging naar zijn land om graan te zaaien. Bij het uitstrooien viel wat zaad op een pad, waar het werd vertrapt. De vogels kwamen het oppikken.


Ilelegña: Guaja gui un siuda un jues, na ti maañao as Yuus, ni urespeta ni jaye na taotao: 	 "In een stad was een rechter", begon Hij, "een goddeloze man die zich van niemand iets aantrok.


Todo y trongcon jayo ni ti manogcha mauleg, umautut ya umayute gui guafe, 	 Alle bomen waar geen goede vruchten aan komen, worden omgehakt en verbrand.


Lao sija ti jaatituye, ya manmapos, y uno para y fangualuaña, y otro para y cometsioña. 	 Maar de mensen die uitgenodigd waren, haalden hun schouders op en gingen aan hun werk. De één naar zijn boerderij, de ander naar zijn zaak.


Lao y mas dangculo guiya jamyo, güiya utentagonmiyo. 	 Hoe nederiger u anderen dient, hoe groter u bent. Wie trots is, zal worden vernederd. En wie nederig is, zal worden verhoogd.


anae para ujanao sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 De volgende morgen gaf hij de herbergier twee zilveren munten en zei: 'Zorg goed voor hem. Mocht dit geld niet genoeg zijn, dan betaal ik de rest de volgende keer wel.'


Ya jalie uno guiya sija ni y japadese y maltrato, ya jadefiende y mumatrata, ya japuno y taotao Egipto. 	 Hij ging er naar toe en zag dat één van hen door een Egyptische opzichter mishandeld werd. Mozes nam het voor hem op en sloeg de Egyptenaar dood.


N 20 11 61930 ¶ Ya si Maria gaegue güije gui san jiyong, jijot y naftan ya tumatanges; ya tumanges, ñumejon papa y jaatan y sanjalom y naftan; 	 Maria van Magdala bleef echter bij het graf achter.


Ya jatayuyut megae, para chaña yiniyite juyong güije na tano. 	 En hij smeekte: "Jaag ons niet ver weg! Wij willen in deze buurt blijven!"


Magajet na para erensian y tentagoña guiya Israel: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Het werd het eigendom van Zijn dienaar Israël. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Yan iya Sion ualog: Este yan ayo na taotao mafañagon iya güiya: yan y Gueftaquilo namaesa unafitmegüe. 	 Maar van Jeruzalem zal worden gezegd dat er velen geboren zijn. De Allerhoogste God zal Zelf deze stad zegenen.


Ya jamantiene, ya jacone guato gui magas y inetnon, ya ilegña: Si Pablo ni y maprereso jaagangyo, ya jatayuyutyo para jucone este y taotao guato guiya jago, sa guaja para unsinangane. 	 De officier bracht hem bij de commandant en zei: "Paulus, onze gevangene, riep mij en vroeg deze jongeman bij u te brengen, omdat hij u iets te vertellen heeft."


Lao anae manmapos sija, manafamta y famaña todo güije na tano. 	 Jezus zei dat zij er beslist met niemand over mochten praten. Maar zij konden het niet voor zich houden en vertelden overal in de omgeving wat Jezus voor hen had gedaan.


Jago umaregla y sobetbian tase: anae y napo mangajulo, jago pumoca sija. 	 HERE, God van de hemelse legers, wie is zo groot en machtig als U? Uw trouw omgeeft U.


O Jeova, Yuus satbasionjo, güajo guinin umaagan jaane yan puenge gui menamo: 	 Een psalm van de Korachieten voor de koordirigent. Te zingen bij ziekte en droefheid. Het leerzame gedicht werd gemaakt door de Ezrahiet Heman.


Ya enseguidas malago uno guiya sija, ya jachule y espongja y janafañopchop binagle, ya japolo gui un piao, ya janae güe para uguimen. 	 Zij dachten dat Hij om Elia riep. Eén van hen haalde vlug een spons, liet er zure wijn intrekken en stak die op een stok. Hij hield die omhoog en liet Jezus ervan drinken.


Sa trabia ti munjajayan junatungo jamyo todo ni y pinagat Yuus. 	 Want ik heb u alles over Gods wil en plan verteld.


Ya anae jalie si Jesus, umagang, ya jatombagüe gui menaña ya ilegña ni dangculo na inagang: Para jafayo nu jago Jesus, Lajin Yuus Gueftaquilo? Jusuplica jao na chamoyo sumasapet. 	 Zodra hij Jezus van dichtbij zag, schreeuwde hij het uit en viel voor Hem neer. "Wat wilt U van mij, Jezus, Zoon van de Allerhoogste God!" schreeuwde hij.


Ya si Moises, maeyag ni y todo y tiningo y taotao Egipto, ya mangaeninasiñaña y finoña yan y chechoña sija. 	 Hij kreeg een grondige opleiding in de Egyptische wetenschap en was krachtig in zijn handel en wandel.


Ya mapolo gui iluña un corona na mafatinas ni títuca sija, yan un piao gui agapa na canaeña; ya mandimo gui menaña, ya mamofefea, ilegñija: Jafa talatmanu jao Ray Judio sija! 	 Zij maakten een kroon van takken, waar dorens aanzaten, en zetten die op Zijn hoofd. Ze gaven Hem een stok in Zijn rechterhand, als een scepter. Ze vielen voor Hem op de knieën en joelden: "Leve de koning van de Joden!"


Jatago desde sanjilo, jachuleyo; ya jaatoyo guinin y megae na janom. 	 Door Uw dreigen, HERE, kwamen de rivierbeddingen bloot te liggen en zag men de fundamenten van de aarde.


Ya manmamalo testigo na ti magajet, ni ilegñija: Este na taotao ti malago bumasta cumuentos chinatfino contra este y santos na lugat, yan contra y tinago: 	 Zij lieten ook enkele valse getuigen komen, die allerlei beschuldigingen tegen hem inbrachten: "Deze man valt de heilige tempel en de wet aan.


si Saulo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Maar Barnabas nam het voor hem op en bracht hem bij de apostelen. Hij vertelde hun hoe Saulus op weg naar Damascus de Here had gezien en wat Hij tegen hem had gezegd. Barnabas vertelde ook dat Saulus in Damascus vrijmoedig over Jezus had gesproken.


jacone sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Hij hoefde geen schapen meer te weiden, maar nu een volk. Het volk van Jakob, Israël, werd zijn nieuwe kudde.


Fanatituye, jamyo managuaguat gui taotao: yan jamyo mangaduco, ngaean nae infanmalate? 	 Laten alle onverstandigen maar eens opletten; dwazen, ga uw hersens maar eens gebruiken!


Para y manlilie, jalie ya ti jasiente; ya y manecungog, manmanjungog, lao ti jatungo; sa no sea ufanmabra talo, ya ufanmmaasie ni isaoñija. 	 Er staat immers geschreven: 'Hun oren zijn doof en hun ogen zitten dicht. Daarom zullen zij niets zien, horen of begrijpen. Daarom kunnen zij niet naar God terugkeren, want dan zou Hij hen vergeven.' (a)


Aumenta y dinangculoco; yan birajao ya unamamagofyo. 	 Wilt U komen en mij troosten? Wilt U mij weer aanzien geven?


Junggan, pot y jago manmapunojam todo y inanaco y jaane; manmatufongjam taegüije y quinilo ni y para umapuno. 	 zou God dat immers altijd merken? Hij kent immers elke uithoek van het menselijk hart?


Ya manope y palaoan, ilegña: Junggan, Señot; lao y galago sija, gui papa lamasa, jacacanoja y andesmoronan y famaguon sija. 	 De vrouw antwoordde: "Ja, Here, maar de honden onder de tafel krijgen toch wel de restjes van de kinderen?"


Ya ilegña nu sija: Este na rasan anite sija, taya siña munajanao, na y tinayuyut. 	 Jezus antwoordde: "Boze geesten gaan alleen maar op de vlucht voor gebed."


Ya y contrariojo ufanminagago ni y desonra; yan ufantinampe sija ni y minamajlaoñija taegüije y capa. 	 Zet U mijn tegenstanders voor spot en laat hun schande hen omhullen.


Manope si Simon, ya ilegña: Y pineloco na ayo y mas maasie; ya güiya ilegña: Tunas jinisgamo. 	 "Ik denk de man die hem het meeste geld schuldig was", antwoordde Simon. "Precies", zei Jezus.


si Pedro sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Petrus nam het woord en zei: "U weet vast wel dat het mij als Jood verboden is met mensen van een ander volk om te gaan. Maar God heeft mij duidelijk gemaakt dat ik niemand minderwaardig of onrein mag vinden.


Ya maatane dos na saque yan güiya: y uno gui agapaña, ya y otro gui acagüeña. 	 Tegelijk met Hem werden twee misdadigers gekruisigd, de een links en de ander rechts van Hem.


Ya manmato y Fariseo sija guiya güiya, ya mafaesen güe cao tunas y laje uyute y asaguaña? matietienta güe. 	 Er kwamen enkele Farizeeërs naar Hem toe. Om Hem uit Zijn tent te lokken, vroegen zij: "Mag een man van zijn vrouw scheiden?"


Todo y atadog sija numanangga jao; ya jago numae sija nañija gui mauleg na tiempo. 	 Alle ogen zijn op U gericht; U voorziet ieder op zijn tijd van voedsel.


Sija umoriyayeyo; junggan, sija umoriyayeyo: lao pot y naan Jeova juutut sija. 	 Toen zij mij omringden, heb ik ze in de naam van de HERE neergeslagen.


Jafa mas guse taalog y paralitico: Y isaomo unmaasie; pat taalog: Cajulo, chule y camamo, ya unjanao? 	 Mag Ik hem zijn zonden niet vergeven? Maar als Ik nu tegen deze verlamde man zeg dat hij moet gaan staan en naar huis lopen? Mag Ik dat ook niet zeggen?


N 4 36 63730 ¶ Ayonae si José, ni y mafanaan ni y apostoles Barnabé (ni y comoqueilegña, lajin consuelo) ni y Lebita, taotao Chipre, 	 Eén van die mensen was Jozef, een Leviet van het eiland Cyprus. Hij werd door de apostelen Barnabas genoemd, wat betekent: "Zoon van de troost".


Sa y mamis na inangoco manasangane jam y jinasonmame; ya tafanmamocat yan linajyan taotao gui guimayuus. 	 Maar het is een goede vriend, iemand als ik die ik altijd heb vertrouwd.


Unnaatog y matamo, sija mañatsaga: unchule y jinagonñija, sija manmatae, yan manalo guato gui petbosñija. 	 Maar als U niet verschijnt, worden zij vernietigd. Als zij geen adem meer krijgen, sterven zij. Dan worden zij weer stof.


Enao mina junaguaelaye todo y finanagüemo sa tunas pot todo güinaja: ya juchatlie y cada chalan dacon. 	 Daarom geloof ik ook dat al Uw bevelen rechtvaardig zijn; ik haat de leugen.


Ya jufatinas este locue guiya Jerusalem; ya megae na mañantos jupreso, anae manresibeyo ninasiña guinin y magas mamale; ya anae para ufanmapuno, junae vosso contra sija. 	 Met toestemming van de hoofdpriesters heb ik in Jeruzalem vele van Zijn volgelingen gevangen gezet. En als tegen hen de doodstraf werd geëist, stemde ik daar altijd mee in.


Ya estaba güije un inetnon babue na lajyan na mañochocho gui jalom tano: ya masuplica güe na ufanpinelo ya ufanjalom güije sija. Ya manpinelo. 	 Niet ver daar vandaan liep op een berghelling een kudde varkens eten te zoeken. De boze geesten smeekten Jezus of ze in die varkens mochten gaan en Hij vond dat goed.


Ya guaja ninanggaco as Yuus, taegüije iya sija locue, na uguaja quinajulo guinin manmatae; parejoja y manmauleg yan y manaelaye. 	 Net als zij leef ik in de verwachting dat God zowel de goede en rechtvaardige, als de slechte en onrechtvaardige mensen na hun dood levend zal maken.


Jamyo iyon tatanmiyo anite: jamyo ya y guinâumabale y tatanmiyo intatanga na infatinas. Güiya y mamuno desde y tutujoña; ya ti sumaga gui minagajet, sa taya minagajet gaegue guiya güiya. Yaguin jasangan mandague, y iyoña jasangan; sa dacon güe, ya tatan dacon güe. 	 D t is de reden. U bent kinderen van de duivel en doet met plezier wat hij wil. Hij is al sinds het begin een moordenaar en heeft altijd buiten de waarheid gestaan, want de waarheid is hem vreemd. Hij kan alleen maar liegen. Hij is de bron van de leugen.


si Jesus, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 De soldaten die Jezus moesten bewaken, begonnen een gemeen spel met Hem te spelen.


Ya claroja nae jasangan este na sinangan. Ayo nae si Pedro quinene güe, ya tinitujon güe rineprende. 	 Omdat Hij hier ronduit met hen over sprak, nam Petrus Hem apart. "Zulke dingen moet U niet meer zeggen", zei hij.


Sa jago bumendise para taejinecog: unnamagof güe yan minagof gui menamo. 	 Dank zij U is hij beroemd en geëerd. U gaf hem aanzien en majesteit.


Ya jaf taemanoja si Moises janacajulo y serpiente gui desierto, taegüijeja na nesesita na y Lajin taotao umanacajulo. 	 Zoals Mozes in de woestijn een koperen slang omhoog hield, zo moet ook Ik, de Mensenzoon, opgeheven worden.


Usaga gui menan Yuus para taejinecog: O, nalisto y güinaeya yan y minagajet, para ufanadaje güe. 	 Geef de koning een lang leven en laat zijn nageslacht altijd regeren.


Lao güiya jagosencatga sija na taya ujanatungo: ya manago na umanachocho y patgon palaoan. 	 Zij waren er helemaal ondersteboven van. Jezus drukte hen op het hart niemand te vertellen wat er was gebeurd. Voor Hij wegging, zei Hij dat ze het meisje iets te eten moesten geven.


Ylegña nu güiya si Judas, ti si Iscariote: Señot, jafa muna unfanue jam nu jago namaesa ya ti unfanue y tano? 	 Judas (niet Judas Iskariot, maar een andere discipel) vroeg: "Here, waarom wilt U alleen aan ons laten zien wie U bent en niet aan de hele wereld?"


Ni ayo locue y jafanue nu güiya lalâlâ, anae munjayan mapinito pot y megae na señat, liniiñija cuarenta na jaane yan manguecuentos güinaja sija ni y mangaegue gui raenon Yuus: 	 Gedurende de veertig dagen na Zijn kruisiging is Hij van tijd tot tijd bij de apostelen geweest en bewees hun op allerlei manieren dat Hij het echt Zelf was. Telkens weer sprak Hij met hen over het Koninkrijk van God.


Ya mañule minilalag locue guinin y acho, yan janafalalago y janom taegüije y sadog. 	 Zo liet Hij een waterbeek uit een rots stromen; het water kwam als een rivier naar beneden.


Sa manmato gui oriyajo todot dia taegüije y janom: mandaña gui oriyajo. 	 Uw toorn gaat als vuur over mij heen en ik word vernietigd door wat U mij aandoet.


Ya jusangane jamyo: Gagao, ya infanmanae; aligao ya inseda; yajo, ya infanmababaye. 	 Luister, zo gaat het ook bij het bidden. Vraag en je zult ontvangen. Zoek en je zult vinden. Klop en de deuren zullen voor je opengaan.


Angocojao as Jeova, ya fatinas y mauleg: saga gui tano ya unchogüe minauleg. 	 Stel heel uw vertrouwen op de HERE en doe wat Hij goed vindt. Woon rustig in uw woonplaats en zorg dat u in alles trouw bent.


Ya ilegña nu sija: Chile pago ya innae y maestrosala; ya machule. 	 Toen zij dat gedaan hadden, zei Hij: "Schep er nu wat uit en laat de ceremoniemeester ervan proeven." Zij gaven ervan aan de ceremoniemeester,


Y disipulo ti taquiloña qui y maestro: lao cada uno ni y cabales, güiya utaegüijija y maestroña. 	 Hoe kan een leerling nu meer weten dan zijn leraar? Als hij alles van hem heeft geleerd, is hij hoogstens gelijk aan zijn leraar.


Lao manmalagojam na injingog jao, jafa jinasosomo; sa este na secta, intingoja na masqueseaja mano guato masangan contra. 	 Maar het zou wel goed zijn om te weten wat voor ideeën u erop nahoudt. Want wij horen niet veel goeds over de partij waar u bijhoort."


Sa todos ufanmaasne yan guafe; (ya todo y inefrese ufanmaasne yan asiga). 	 Want iedereen zal met vuur beproefd worden.


Ya manmato guiya güiya, ya mapangon, ilegñija: Maestro, maestro, tafanmalingo. Ya magmata, ya jalalatde y manglo yan y chaochao y janom; ya pumara, ya jumuyong malinao. 	 De discipelen maakten Jezus wakker. "Meester! Meester", schreeuwden zij, "wij vergaan!" Jezus bestrafte de wind en het woeste water en onmiddellijk werd het bladstil.


Ynepe güe ni y malango: Señot, taya jaye yo unninajalom gui tangque y tiempo nae y janom sigue ni calalamten, ya anae jumajanaoyo, otro tumunog antes qui guajo. 	 De zieke man antwoordde Hem: "Ja, Here, maar ik heb niemand die mij het bad inhelpt als het water in beweging komt. En als ik het alleen probeer, ben ik altijd te laat."


Y pinecatmame nae maoriyayejam pago: japolo y atadogñija para ujayutejam gui tano. 	 Zij zijn overal om mij heen, waar ik ook ben. Hun enige bedoeling is mij te vernietigen.


Entonses mapos juyong si Pilato guiya sija ya ilegña: Jafa na finaaela inchichile contra este na taotao? 	 Daarom kwam gouverneur Pilatus naar buiten en vroeg: "Waarvan beschuldigt u Hem?"


Ilegñija: Jafa tafatinas ni este sija na taotao? sa magajet na afamao na milagro mafatinas pot sija, ya manmamatungo esta ni todo ayo sija y mañasaga Jerusalem; ya ti siña tapune. 	 "Wat moeten wij met deze mannen doen? Wij kunnen er niet omheen dat zij een groot wonder hebben gedaan.


Ya ti siña talo manmanope ni estesija. 	 Ze wisten niet wat ze moesten antwoorden.


Ya uyenajo güe ni latigo yan ufinanue ni y patteña yan hipocrita sija ayo nae uguaja tumanges, yan chegcheg nifen. 	 Dan zal die de slechte knecht laten folteren en naar de plaats van de huichelaars laten brengen. Daar is wroeging en verdriet."


Lao ninafañuja as Pedro, ya dumimo ya manaetae; ya jabira güe guato gui tataotao, ya ilegña: Tabita, cajulo. Ya jababa y atadogña: ya anae jalie si Pedro matachong julo. 	 Maar Petrus stuurde iedereen de kamer uit, knielde neer en bad. Daarna zei hij tegen de dode vrouw: "Tabitha, sta op!" Zij deed haar ogen open en toen ze Petrus zag, ging zij zitten.


Ya dangculo na pagyo mato gui tase ya y sajyan tinatampe nu y napo sija; ya güiya mamaegoja. 	 Terwijl zij overvoeren, stak er plotseling een hevige storm op. De golven waren zo hoog dat ze over de boot sloegen. Jezus lag te slapen en werd er niet wakker van.


GAEASE nu guajo, O Yuus, gaease nu guajo; sa y antijo guinegüe güe guiya jago: magajet, y anineng y papamo ugogüeyo asta qui manmalofan y chinatsaga. 	 Een lied van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'Vernietig niet.' Een waardevol lied, dat hij schreef nadat hij voor Saul vluchtte in de grot.


N 5 19 55440 ¶ Entonses si Jesus manope ilegña nu sija: Magajet ya magajet jusangane jamyo: Ti siña y Lajiña jafatinas jafa pot güiya namaesa, lao jafa y jalie finatinas y tata; sa todo y finatinasña, taemanoja y Lajiña locue fumatinas. 	 "Het is waar wat Ik zeg", zei Jezus. "De Zoon kan niets uit Zichzelf. Hij doet alleen wat Zijn Vader Hem voordoet. In feite doet de Zoon hetzelfde als Zijn Vader.


Naejam pago nu y cada jaane na agonmame; 	 Geef ons vandaag het eten dat wij nodig hebben.


Ni y jaresibe si Jason; ya todo este sija cumocontra y tinago Sesat; ilegñija na guaja otro ray, si Jesus. 	 Jason heeft ze in huis genomen! Weet u wat ze allemaal beweren? Dat een zekere Jezus koning is in plaats van de keizer! Zij zijn vijanden van de staat!"


Lao si Jesus ilegña nu sija: Taya nesesida na sija ufanjanao: jamyo innae nañija. 	 Jezus antwoordde: "Dat hoeft niet. Geven j-llie hun maar te eten."


Bae jubaba y pachotto gui acomparasion: bae jusangan sinangan na gui jemjom gui ampmam na tiempo. 	 Ik wil wijze dingen zeggen en u vertellen wat van oudsher nog een geheim was.


Sa ayo y ti contra jita, manjijitaja. 	 Wie niet tégen ons is, is vccr ons.


Inepe as Jesus ilegña: Diejaloja, sa taegüenao mauleg para utacumple y todo na tininas. Ayo nae pinelo. 	 "Toch wil Ik dat je Mij doopt", antwoordde Jezus. "Want we moeten precies doen wat God van ons verlangt." Toen doopte Johannes Hem.


Y atdao para ufangobietna gui jaane: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 De zon als machthebber over de dag. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Jaye y mato guiya guajo ya jaecungog y sinanganjo ya jafatinas; jufanue jaye parejuña: 	 Ieder die naar Mij komt luisteren en doet wat Ik zeg, lijkt op een man die een huis bouwt en eerst diep graaft om de fundering op de rots te kunnen leggen. Als bij een overstroming golven tegen zijn huis beuken, blijft het staan, want het is degelijk gebouwd.


Onra yan minagas mangaegue gui menaña: minetgot yan guinatbo mangaegue gui jalom y santos na sagaña. 	 Zijn grootheid en macht gaan voor Hem uit en Zijn kracht en eer omringen Hem.


Ya palo manaagang un inagang, ya y palo, otro inagang, gui entre y linajyan taotao: ya anae ti siña tumungo y magajet pot y atboroto, manago na umacone guato gui castiyo. 	 Zij schreeuwden allemaal door elkaar, zodat hij er niet wijs uit kon worden. Daarom gaf hij bevel Paulus naar het fort te brengen.


Y idolosñija sija salape yan oro, finatinas y canae y taotao sija. 	 Hun afgodsbeelden zijn van zilver en goud; vervaardigd door gewone mensen.


Y jinanaoña guinin un punta gui langet, ya y linilicoña asta y uttimoña: ya taya jaye uatog ni y minaepeña. 	 die 's morgens, blij als een bruidegom, naar buiten gaat en zingend zijn weg betreedt als een gevierde held.


Ya juaregla un raeno para jamyo, taegüije y as Tata ni y jaaregla y raeno para guajo. 	 Daarom zullen jullie mogen eten en drinken aan mijn tafel in het koninkrijk, dat mijn Vader Mij heeft gegeven.


Ya todo este sija na güinaja y tutujon y pininite. 	 Maar dat is allemaal nog slechts het begin van de ellende.


Ya y munafañochocho y babue sija manmalago ya manmañangane gui siuda yan y fangualuan sija. Ya manjanao sija para ujalie jafa ayo y guinin mafatinas. 	 De varkenshoeders sloegen op de vlucht en vertelden overal wat zij hadden meegemaakt. Van alle kanten kwamen mensen naar Jezus toe om te zien wat er gebeurd was.


Sisigueja y güinaeyamo para y tumungo jao; ya y tininasmo para manunas na corason. 	 Want U bent de bron van al het leven; als wij in Uw licht staan, zien wij de dingen duidelijk.


Manjijita yan y Señot y inetnon sendalo. Y Yuus Jacob, güiya y guinegüeta. Sila. 	 Word rustig en wees u ervan bewust dat Ik God ben. Ik ben de Hoogste onder alle volken, de Grootste op de hele aarde.


Jaftaemanoja ninaejam ni guine y tutujoña y testigojam ni y malie, nu y yan y ministrojam y sinangan; 	 Men is daarbij steeds uitgegaan van wat de eerste discipelen en andere ooggetuigen hebben verteld.


An manmalago jamyo inresibe; güiya si Ilias ni y umamaela. 	 En tenslotte verscheen Johannes. Of u het nu wilt geloven of niet, hij is de Elia die volgens de profeet Maleachi verwacht moest worden.


Lao jaatan sija ya ilegña: Jafa nae este y esta matugue: Y acho ni y jarechasa y manmamatitinas y guima, esteja mapolo cuentan ulo gui esquina? 	 Jezus keek hen aan en vroeg: "Wat betekent deze zin uit de Psalmen dan: 'De steen die door de bouwers is weggegooid, blijkt onmisbaar te zijn'?" (A)


Ya fanagüejam tumufong y jaaninmame, para mojon usiña guajajam un corason ni y malate. 	 O God, leer ons zc te leven dat wij ons uiteindelijk de wijsheid eigen maken.


Chamo pumopolo y minilalag na janom na ufalofan gui jilojo, ni unpolo y tinadong na upañotyo; chamo pumopolo y joyo na ujuchom y pachotña gui jilojo. 	 Trek mij uit dit moeras, voordat ik zink. Red mij van mijn haters en uit dit diepe water.


Lao anae jatago sija na ufanjuyong gui dinaña, manasangane entre sija, 	 Zij stuurden Petrus en Johannes de raadzaal uit en overlegden met elkaar:


Ya jaope sija ilegña: Jaye guiya jamyo, yanguin guaja gaña asno pat guaca, podong gui jalom tupo, ada ti enseguidas ujatsa gui sabado na jaane? 	 Daarna keek Hij hen weer aan en zei: "Als uw zoon op een sabbat in een put valt, haalt u hem er toch ook uit? En een koe laat u er ook niet in liggen."


N 28 11 35230 ¶ Anae manmapos sija, estagüe palo gui guatdia sija na manmato gui siuda, ya janatungo y prinsipen y mamale sija, todo y munjayan manmafatinas. 	 Terwijl de twee vrouwen naar de discipelen onderweg waren, gingen enkelen van de mannen die bij het graf de wacht hadden gehouden, naar de leidende priesters. Zij vertelden wat er was gebeurd.


Ya jayute y pidason salape jalom gui jalom y templo, ya mapos ya jañaca güe. 	 Judas gooide het geld over de vloer van de tempel en ging naar buiten. Even later hing hij zich op.


RESH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Let toch op mijn moeilijkheden en bevrijd mij. Ik zal Uw wet echt niet vergeten.


Yaguin y agapa na atadogmo uninapodong jao, chule ya yute guiya jago; sa maulegña na ufalingo un pidaso guiya jago, qui todo y tataotaomo umayute guiya sasalaguan. 	 Als uw oog dus slechte begeerten in u opwekt, ruk het dan uit en gooi het weg. Want het is beter één lichaamsdeel kwijt te raken, dan zelf in de hel te worden gegooid.


Ya finatoigüe güije un angjet guinin y langet, ya ninametgot. 	 Maar wat U wilt zal gebeuren en niet wat Ik wil." Op dat moment kwam een engel uit de hemel om Hem kracht te geven.


Lao anae manmamatinas insulto y Judios yan y Gentiles, yan y magasñija, para ufanmacase sija, yan ufanmafagas ni y ocho, 	 Op een gegeven ogenblik liepen een heleboel mensen, zowel Joden met hun leiders als niet-Joden, opgewonden te hoop om voorgoed met de apostelen af te rekenen en hen te stenigen.


Jujalom gui jalom guimamo yan y sinenggue na inefrese sija: ya bae juapase jao ni y promesajo, 	 Ik zal mijn brandoffers in de tempel brengen; ik kom mijn geloften na,


NACHADIG, O Yuus, para unalibreyo: nachadig umayudayo, O Yuus. 	 Een lied van David voor de koordirigent. Bij het gedenkoffer.


Ya ayo sija y manotojgue gui fionña, ilegñija: Yyon Yuus y magas na pale unlalalatde? 	 "Hoe durft u de hogepriester beledigen!" zei één van de mannen die bij Paulus stonden.


Si Jeova ubinendisejao gui Sion; ya unlie y minauleg guiya Jerusalem todo y jaanin y linâlâmo. 	 Ik bid dat de HERE u vanuit Jeruzalem zal zegenen, dan zult u zien hoe goed het met de stad is, zolang u leeft.


Yanguin jasoda, magajet jusangane jamyo, na magofña ni ayo, qui y noventa y nueve ni y ti manmalingo. 	 Als hij het vindt, is hij nog meer blij over dat ene, dan over de 99 andere die veilig in de wei zijn.


Ynepe as Jesus: Unpolo y linâlâmo guiya guajo? Magajet ya magajet jusangane jao, na ti uoo y gayo asta tiempo na undague yo tres biaje! 	 "Alles voor Mij over?" vroeg Jezus. "Luister goed, nog voor de haan kraait, zul je drie keer gezegd hebben dat je Mij niet kent!"


Todotdia guaja minaase yan ninaayao: ya y simiyaña para bendision. 	 Zo iemand bekommert zich om anderen en geeft wat nodig is; ook zijn kinderen helpen waar dat nodig is.


Lao guajo juananangga todo y tiempo, yan junalala megae y tininajo guiya jago. 	 Ik blijf U verwachten; ik zal alleen maar meer en meer U de eer geven.


Sa mañeluña sija locue ti majonggue güe. 	 Want ook Zijn broers geloofden niet dat Hij de Christus was.


N 2 23 36000 ¶ Ya manmapos este, malolofan güe gui jalom fangualuan trigo gui sabado na jaane; ya y disipoluña sijas igue di manmanjala ni espiga sija. 	 Op een zaterdag (of 'sabbat' zoals de Joden zeggen) liep Jezus met Zijn discipelen door de graanvelden. De discipelen plukten zo nu en dan wat aren en haalden de graankorrels eruit om op te eten.


N 19 17 61570 ¶ Ya güiya chumuchuchule y quiluusña, jumanao para ayo na lugat na mafanaan y sagan calabera, cumequeilegña gui Hebreo na finijo, Golgota; 	 Zij namen Jezus mee en brachten Hem naar een plaats buiten de stad. Die plaats heette 'de Schedelplaats' of in het Hebreeuws 'Golgotha'. Jezus droeg Zelf Zijn kruis.


Ya estagüe na mato un ategtog ya tinayuyut güe ilegña: Señot, yaguin malagojao, siña unnagasgas yo. 	 Er kwam een melaatse man naar Jezus toe. Die viel voor Hem op de knieën, keek naar Hem op en zei: "Here, als U het wilt, kunt U mij genezen."


Lao y magas sinagoga lalalo sa si Jesus, numanajomlo gui sabado na jaane, ya manope ilegña nu y linajyan taotao sija: Guaja saes na jaane para ufanmachocho y taotao sija: ya este nae mauleg mato para numajomlo; lao ti y sabado na jaane. 	 Maar de leider van de synagoge was boos, omdat Jezus de vrouw op de sabbat had genezen. "De week heeft zes dagen om te werken!" zei hij tegen de mensen. "Dan kunt u komen om genezen te worden. Maar niet op de sabbat!"


Sa si Jeova ti janasuja y taotaoña, ni ti udingo y erensiaña. 	 De HERE laat Zijn volk niet in de steek; Hij blijft naar hen omzien.


Ya susede na un pale tumunog güijeja na chalan; ya anae jalie malofanja gui otro banda. 	 Toevallig kwam een priester langs. Maar toen hij de man zag liggen, ging hij aan de overkant van de weg voorbij.


Lao si Pablo umagang ni y dangculo na inagang, ilegña: Chamo munalalamen jao: sa estagüejamja todos. 	 "Niet doen!" schreeuwde Paulus. "Doe uzelf geen kwaad! Wij zijn allemaal nog hier!"


Sa si Jeova guinin jaayeg Sion; este jadesea para sagaña. 	 Want de HERE heeft Jeruzalem uitgekozen. Daar wilde Hij graag wonen.


Lao jago, O Jeova, si Yuus jao ni y bila minaase yan cariñoso, ñateng para binibo yan dangculo na minaase yan minagajet. 	 Here, U bent een God Die genade geeft en vol medelijden en liefde naar mij omziet. Ook bent U heel geduldig en toont mij Uw liefde, goedheid en trouw.


Ayo nae jamantiene y canae y bachet, ya jacone asta y jiyong y siuda; ya anae jatolae y atadogña, japolo y canaeña gui jiloña, ya jafaesen: Unlie jafa? 	 Hij pakte de blinde man bij de hand en nam hem mee buiten het dorp. Hij spuugde hem in de ogen, legde Zijn handen erop en vroeg: "Ziet u al iets?"


N 18 12 68840 ¶ Ya anae si Galión magalajen Acaya, y Judio sija mangajulo, gui un jinasoja, contra si Pablo, ya macone gui menan y tribunal, 	 Toen Gallio gouverneur van Achaje werd, spanden de Joden samen en brachten Paulus voor het gerecht.


Ya y otro ilegña: Mamajanyo sinco pares na nobiyo para mancareta, ya bae jujanao ya juchague: jugagao jao na unescusayo. 	 De ander zei dat hij net vijf paar ossen had gekocht en die zou gaan keuren.


Ya jachule si Jesus ayo sija na pan ya anae janae si Yuus grasias, jaipie todo ayo y manaason; taegüijija locue ni y güijan sija, jaf taemanoja y minalagoñija. 	 Toen iedereen zat, nam Jezus de broden, dankte God ervoor en begon het brood uit te delen. Met de vissen deed Hij net zo. En iedereen kon naar behoefte eten.


N 18 35 50400 ¶ Ya susede anae esta jijijot Jerico, estaba un taotao bachet gui oriyan chalan na matatachong, ya umógagao: 	 Niet ver van de stad Jericho zat een blinde man langs de weg te bedelen.


Guinen manjijitaja todo y jaane gui templo manmamananagüe, ya ti inquequeneyo? lao mafatinas este para umacumple y tinigue. 	 Had u Mij niet kunnen arresteren toen Ik in de tempel was? Daar was Ik toch elke dag? Maar het moet zo gaan als de profeten hebben gezegd. Daarom gebeurt dit allemaal."


Ya guaja locue un tinigue gui jiloña: ESTE GUIYA Y RAY Y JUDIO SIJA. 	 Boven zijn hoofd hing een bordje met de woorden: "Dit is de Koning van de Joden".


Ya jafa na ni jamyo ti injisga jafa y tinas? 	 U weet zelf wat goed en rechtvaardig is! Als u met uw schuldeiser onenigheid hebt, moet u proberen het zo vlug mogelijk met hem in orde te maken. Anders sleurt hij u nog voor de rechter en krijgt u gevangenisstraf.


Ya sumaga güije un año yan saes meses, jafananagüe sija ni y sinangan Yuus. 	 Daarom bleef Paulus nog anderhalf jaar in Corinthe en sprak er over God.


Ya manjanao guiya güiya guato todo y tano Judea, yan todo sija guiya Jerusalem; ya todo sija mantinagpange gui sadog Jordan, ya jaconfesatñaejon y isaoñija. 	 Uit Jeruzalem en de provincie Judea kwamen vele mensen naar Johannes toe. Zij beleden hun zonden en lieten zich door hem dopen in de rivier de Jordaan.


Iyoco Galaad, ya iyoco Manases: Efraim y guinegüe y ilujo; Juda y baston minagasso. 	 Zo zijn Uw volgelingen gereed voor de strijd. Laat ons overwinnen, want dat hangt alleen van U af. Geef ons toch antwoord!


N 8 31 57270 ¶ Ayo nae ilegña si Jesus ni Judio sija ni y jumonggue güe: Yaguin jamyo insisique y sumaga gui sinanganjo, jamyo manmagajet disipulujo; 	 Jezus zei tegen de Joden die in Hem geloofden: "Als u zich houdt aan wat Ik zeg, bent u werkelijk mijn discipelen.


Mato un palaoan Samaria para ufanlupog janom; ya si Jesus ilegña nu güiya: Naeyo ya juguinem. 	 Er kwam een Samaritaanse vrouw water putten. Jezus vroeg of zij Hem wat te drinken wilde geven.


Anae magmata si José gui minaegoña, jafatinas taegüije y tinago y angjet, ya jaresibe y asaguaña. 	 Daarna werd Jozef wakker.


Ya mantituye, sa apmam na tiempo na numamanman ni y magicaña. 	 hielden zij zich aan wat hij zei, zowel groot als klein. "Deze man is geweldig!" werd er gezegd. "Gods kracht is in hem."


Y manmanalado jaalado gui jilo y tatalojo: janafananaco y sutcoñija. 	 Zij hebben ons onderdrukt en zelfs gemarteld.


Este mato gui as Jesus gui puenge ya ilegna nu güiya: Rabi, jame intingo na jago maestro guine as Yuus, sa taya siña fumatinas este sija na señat, ni unfatitinas, yaguin ti sumisija yan Yuus. 	 "Meester", zei hij, "wij weten dat God U gezonden heeft om ons te leren. Alle wonderen bewijzen dat."


Ya y señot ilegña ni y tentagoña: Janao falag y dangculo na chalan yan y lugat ni y guaja ngangao, ya unafuetsas sija, ya ufanjalom para ubula y guimajo. 	 'Goed', zei de heer. 'Ga de stad uit. Ga de wegen en de paden op en zoek nog meer mensen. Doe je uiterste best ze hierheen te brengen.


Sa iya jago, O Jeova, junanangga: jago unfanope, O Jeova, Yuusso. 	 Ik ben inderdaad doof en krijg geen verweer over mijn lippen.


Ya anae jalie y Fariseo sija, ilegñija: Estagüe y disipulumo na jafatitinas y ti mauleg para umafatinas gui sabalo na jaane. 	 Enkele Farizeeërs zagen het en zeiden verontwaardigd: "Kijk eens, Uw discipelen doen iets wat niet mag. Zij oogsten op de sabbat."


Ayo nae ilegñija nu güiya: Señot naejam siempre ni este na pan! 	 "Here", zeiden zij. "Dat brood willen wij altijd wel hebben."


Naatogyo gui secreto na pinagat y manaelaye; yan y inatborota ni y chumogüe y taelaye. 	 Luister naar mij, o God, als ik met mijn zorgen bij U kom. Bescherm mijn leven tegen de aanvallen van de vijand.


Taegüije y león ni y gosmalago ni y naña: ya y león diquique ni y gaegue gui saga na umaalog. 	 Mijn vijand lijkt op een leeuw, klaar om zijn prooi te bespringen. Of op een leeuwewelp, diep weggedoken in een schuilplaats.


Innae, pat mungajam numae? Lao si Jesus jatungoja y quinadoñija, ya ilegña nu sija: Jafa muna na intietientayo? maela un denarion salape ya julie. 	 Jezus doorzag hen en zei: "U probeert Mij weer te vangen, hè? Geef Mij eens een geldstuk, dan zullen we eens zien."


Ya maguot güe ya macone guato gui guima y magas mamale. Ya tinatitiyeja as Pedro lachago. 	 Nadat ze Hem hadden gegrepen, brachten zij Hem naar het paleis van de hogepriester. Petrus volgde Hem op een afstand.


Naatog y matamo gui isaojo; ya unfunas todo y inechongjo. 	 Wilt U met hysop de zonde van mij afnemen, dan zal ik weer helemaal schoongewassen zijn. Als U mij wast, ben ik witter dan de witste sneeuw.


Sa tumunog yo guine y langet ti para jufatinas y minalagojo, lao y minalagoña ayo y tumago yo. 	 Ik ben niet uit de hemel gekomen om mijn eigen wil te doen, maar de wil van God Die Mij gestuurd heeft.


Ni ujaalog: Estagüe! pat ayogüe! sa y raenon Yuus, gaegueja gui sumanjalommiyo. 	 U zult niet kunnen zeggen: 'Kijk, hier is het', of 'daar is het'. Want het Koninkrijk van God is waar Ik ben."


Yanguin mojon unmatca y tinaelaye sija; Jeova, jaye utojgüe? 	 HERE, als U al onze zonden blijft onthouden, kunnen wij immers niet blijven leven?


Pot y naan y tentagomo as David, chamo bumibira y matan y pinalaemo. 	 Keer U niet af van Uw uitverkorene, terwille van Uw dienaar David.


Lao ay jamyo ni manrico! sa esta guaja consuelonmiyo. 	 Maar pas op als u rijk bent! U bent er dan slecht aan toe! Want het geld is het enige geluk dat u ten deel valt.


Sa si Yuus manago, ilegña: Onra si tatamo, yan si nanamo; ya y mumatdise si tataña, pat si nanaña, magajet na umatae. 	 Waarom zet u tradities ervoor in de plaats? Gods wet zegt bijvoorbeeld: 'Heb eerbied voor uw vader en moeder en wees goed voor hen.


Junadangculo si Jeova guiya guajo: ya nita tanataquilo y naanña gui un vos. 	 Mijn hele wezen beroemt zich op Hem; laten allen die bij Hem horen, zich met mij verheugen.


Fansenmagof güije na jaane; yan infanayog ni minagofmiyo: sa, estagüe, y premionmiyo dangculo gui langet; sa taegüenaoja jafatitinas y tatañija ni y profeta sija. 	 Wees blij als dat gebeurt. Spring op van vreugde, want uw beloning in de hemel zal groot zijn. Met de profeten hebben zij vroeger immers net zo gedaan!


JUBENDISE si Jeova gui todo y tiempo: y alabansaña siésiempreja sumaga gui pachotto. 	 Een lied van David, gemaakt nadat hij zich bij Abimélech gedroeg als een krankzinnige, waardoor deze hem wegstuurde en hij ontkwam.


Ni y jafatitinas juisio gui manmachiguet; ni y jananae nengcano y manñalang: si Jeova japupula y manmaprereso: 	 Hij doet recht aan onderdrukte mensen en geeft voedsel aan wie honger lijden. De HERE bevrijdt de gevangenen van hun boeien.


Ya y jilo acho, ayo sija y anae jajungog, jaresibe y sinangan nu y minagof; lao estesija manaejale; sa jajonggue un ratoja, lao anae mato tentasion mamodong. 	 De ondiepe grond met de rotsbodem eronder, zijn de mensen die de woorden van God horen en met grote blijdschap aannemen. Maar zij zijn oppervlakkig. Een poosje geloven zij wat God heeft gezegd maar als het erop aankomt, moeten zij er niets meer van hebben.


Ya todo y linajyan taotao ni mandaña anae manmalofan este sija, anae malie y jagas sinesede, natumalo guato ya jaseco pechonñija. 	 De vele mensen die naar de kruisiging waren komen kijken, gingen naar huis nadat ze dit allemaal hadden gezien. Ze sloegen zich op de borst van berouw en verdriet.


Lao güiya jaope sija ilegña: Todo tinanom ni y ti jatanom y Tatajo na gaegue gui langet, umajajleg. 	 Jezus antwoordde: "Iedere plant die niet door mijn Vader is geplant, zal worden uitgetrokken.


Güiya jafatinas taemanoja y ninasiñaña: güiya mato antes, para uinggüentiye y tataotaojo, para y naftan. 	 Zij gaf wat ze had. Zij heeft de nardusolie voor mijn begrafenis nu al over Mij uitgegoten.


O nae grasias y Señot y señot sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de Here, die boven allen staat. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Parejo yan y taotao y jajatsa julo y gachae sija gui jilo y chemchom na trongco jayo sija. 	 Het leek wel of er iemand met een bijl was tekeergegaan.


Y Betania jijot guiya Jerusalem, buente quince na estadio. 	 Bethanië ligt op nog geen drie kilometer van Jeruzalem.


Bachet jamyo na guia sija! sa inguicula y ñamo, ya inpapañot y cameyo. 	 Jullie zijn blinde leiders en zeven de wijn om er een mug uit te halen. Maar een kameel slikt u door.


N 7 7 26400 ¶ Gagao ya infanmanae; aligao ya inseda; yajo ya infanmababaye. 	 Bid en u zult ontvangen wat u bidt. Zoek en u zult vinden wat u zoekt.


Ya mandaña yan sija, ya jatago sija na chañija fanjajanao Jerusalem, lao ujanangga y promesan y Tata ni y, ilegña, injingog guiya guajo: 	 Tijdens één van deze ontmoetingen zei Hij dat zij Jeruzalem nog niet mochten verlaten: "Wacht eerst op wat de Vader beloofd heeft", zei Hij. "Ik heb al verteld wat er zal gebeuren.


Sija manmato guiya guajo gui un jaanen y chinatsagaco: lao si Jeova, güiya y fanapojo. 	 Mijn vijand was erg machtig, maar God redde mij uit zijn hand. Hij hielp mij ontkomen aan hen die mij haten, juist omdat zij sterker waren dan ik.


Incana y atpanmame gui trongcon sauses gui entaloña güije. 	 Onze citers hadden wij daar aan de takken van een wilg gehangen,


Si ti jatungo jafa usangan, sa estaba mangosmaañao. 	 Hij wist niet wat hij zei, want hij en ook de anderen waren vreselijk geschrokken.


Ujajaso ya ufanalo guato as Jeova todo y uttimon y tano: ya ufamnanadora gui menamo todo y familian y nasion sija. 	 De armen zullen te eten hebben en geen honger meer kennen. Zij die de HERE zoeken, zullen Hem loven en prijzen. Laat uw hart voor altijd blij zijn.


Polo ya ufanmamajlao ya ufaninestotba ayo y umaliligao y antijo para uyulang: polo ya ufanalo tate ya ufanmamajlao, ni y yañija y munataelaye yo. 	 HERE, wilt U mij redden? Haast U en help mij, HERE!


Güiyaja y achojo yan y satbasionjo; güiya y torejo taquilo, ya ti jumanacalamten. 	 O, mijn ziel, richt u toch helemaal op God en wees rustig. Ik verwacht alles van Hem.


Jusangan claro y jinanaojo sija, ya unopeyo: fanagüeyo ni y laymo sija. 	 Ik heb U alles verteld wat ik heb gedaan en U hebt mij ook antwoord gegeven. Leer mij nu hoe ik naar Uw wil kan leven.


Ya maego, ya cajulo gui puenge yan jaane, ya semiya mapta ya doco, ti jatungo jafataemano. 	 Na verloop van tijd kwam het zaad op.


Antes di jutriste, umabagyo; lao pago juadaje y sinanganmo. 	 Voordat ik in moeilijkheden kwam, dwaalde ik vaak van U af. Maar nu houd ik mij alleen nog aan wat U zegt.


Y egso sija manmadirite taegüije y danges gui menan Jeova, gui menan y Señot y tano todo. 	 Als de HERE verschijnt, smelten de bergen als was voor Hem. Hij is Heer over de hele aarde.


Ya ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Wat moet men van zulke mannen zeggen? Waarmee kan men hen vergelijken?


Ya anae majungog esta na boruca, mandaña y linajyan taotao, ya sija manyinalaca, sa cada taotao jajungog sija na manguecuentos ni y finoñijaja. 	 Toen zij het geluid hoorden, liepen ze allemaal te hoop. Zij raakten in verwarring, omdat ieder van hen de apostelen in zijn eigen taal hoorde spreken.


Yan y bino ni y munamamagof y corason y taotao, yan y laña para ulamlam y mataña, yan y pan ni y munamemetgot y corason y taotao. 	 Ook de wijn komt zo uit de aarde voort. Die doet de mensen goed. Ja, door brood en wijn worden de mensen gezond en sterk.


Ae ae guajo, ni taotao tumanoyo guiya Meseg, ya sumagayo gui tiendan Kedar. 	 Ik vind het zo erg dat ik in den vreemde moet verblijven en moet wonen bij een ver en vreemd volk.


Y tano, O Jeova, bula ni y minaasemo: fanagüeyo ni y laymo sija. 	 De aarde is vol van Uw goedheid en liefde, HERE. Leer mij alles over Uw wetten.


Lao güiya ilegña: Ay ay jamyo locue y manmagas y lay! sa innafanmangangatga y taotao sija ni ayo na catga y macat para uchule, ya ni un calolotmiyo innainete para inayuda. 	 "Ja", antwoordde Jezus. "Ook u staat iets vreselijks te wachten. U eist het onmogelijke van de mensen, maar doet zelf niets.


Pat yan guinagao un chada, ada unnae un alacran? 	 Of als hij om een ei vraagt, geef je hem dan een schorpioen? Natuurlijk niet!


Guajo magajet jutagpange jamyo nu y janom para minañotsot, lao y mamamaela gui tateco, mas guaja ninasiñaña qui guajo: y sapatosña ti mauleg yo na jupula; güiya infantinagpange ni Espiritu Santo yan y guafe. 	 Ik doop met water als teken van de bekering. Straks komt er Iemand, die veel belangrijker is dan ik. Ik ben het niet eens waard Zijn slaaf te zijn. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur.


Ayo nae mapos, ya mangone talo gachongña siete na espiritu na mas taelaye qui güiya, ya manjalom ya mañaga güije; ya mas taelaye uttimoña yuje na taotao qui y finenaña. Taegüineja locue ujumuyong este na generasion y manaelaye. 	 Dan haalt hij zeven andere geesten, die nog slechter zijn dan hijzelf. En met z'n allen gaan ze in de man wonen. Het is duidelijk dat zo iemand er daarna veel slechter aan toe is dan vroeger."


N 21 34 51770 ¶ Ya inguesadaje jamyo na ufanbula y corasonmiyo ni y pinadog mañocho yan inelacho, yan y inadajen este na linâlâ, ya ufato guiya jamyo ayo na jaane derepente, 	 Pas op! Laat je niet door mijn plotselinge komst overrompelen; laat je niet bedwelmen door allerlei uitspattingen en door te veel te drinken;


Ya pot y canaeña jafanue minetgot; janafañuja y sobetbio sija gui jinason y corasonñija. 	 Hij heeft laten zien hoe groot en machtig Hij is. Hij heeft hoogmoedige mensen in verwarring gebracht


Jubasia y quejaco gui menaña, jufanue gui menaña ni y chinatsagaco. 	 Hardop roep ik naar de HERE en ik smeek Hem naar mij te luisteren.


N 6 39 45020 ¶ Ya jasangane sija un acomparasion ilegña: Siña y bachet jaosgaejon y otro bachet? ti ujaachapodong y dos gui joyo? 	 Jezus maakte een en ander duidelijk met een paar voorbeelden: "De ene blinde kan de andere blinde niet leiden. Want als de één in een kuil valt, trekt hij de ander mee.


Ayonae ilegña nu güiya: Magajet jusangane jao: Pago mismo na jaane utajita na dos guiya Paraiso. 	 Jezus antwoordde: "Vandaag zult u met Mij in het paradijs zijn. Daar kunt u zeker van zijn."


Si Jeova bula y minaase yan cariñoso, ñateng y binibuña yan gofmegae y minaaseña. 	 De HERE is vol medelijden, vergeving en genade. Hij heeft geduld en Zijn goedheid en trouw zijn overvloedig.


Ya jinasoñija na gaegue gui mangachongñija, ya un jaane na manjajanaoja; ya maaliligao güe gui entalo y parientesñija yan y manatungoñija. 	 Zijn ouders misten Hem eerst niet eens, want zij dachten dat Hij ergens tussen de andere reizigers liep. Maar 's avonds werden zij toch ongerust en gingen Hem zoeken tussen hun familie en vrienden.


Lao anae manmamatinas insulto y Judios yan y Gentiles, yan y magasñija, para ufanmacase sija, yan ufanmafagas ni y ocho, 	 Op een gegeven ogenblik liepen een heleboel mensen, zowel Joden met hun leiders als niet-Joden, opgewonden te hoop om voorgoed met de apostelen af te rekenen en hen te stenigen.


Para junajungog y inagang y grasias yan para jusangan todo y ninamanmanmo. 	 Ik zing daar uit volle borst een lied om U te loven en vertel er over Uw wonderen.


Ayo nae ninafangostriste, ya ilegñija nu güiya uno yan otro: Guajo? y otro ilegña: Guajo? 	 Dat was een slag voor hen. Verdrietig vroegen zij allemaal: "Ik toch niet?"


O Jeova, namandinangculo sija y chechomo! yan jinasomo mansentadong: 	 Er is grote blijdschap in mijn hart, HERE, als ik denk aan alles wat U doet. Ik juich over alles wat U hebt gemaakt.


Ayonae si Saulo ni y naanña locue Pablo, bula ni y Espiritu Santo, inaatanja güe, 	 Saulus (die toen al Paulus werd genoemd) was vol van de Heilige Geest, keek Elymas recht in de ogen en zei:


Ya mato güe pot y Espiritu gui templo, ya anae machule, nu si tataña, y patgon Jesus gui templo para umafatinas pot guiya, taemanoja y costumbren y lay, 	 De Heilige Geest had hem ertoe gedrongen die dag naar de tempel te gaan. Terwijl hij daar was, zag hij Jozef en Maria komen om (in gehoorzaamheid aan de wet) het kind Jezus aan God op te dragen.


Enaomina gui sinagoga jaadingane y Judio sija, yan y mandeboto na taotao sija, yan todo y asodaña gui plasa todo y jaane. 	 Hij ging naar de synagoge en sprak met de Joden en de andere gelovigen. Elke dag discussieerde hij op het marktplein met de mensen, die daar toevallig waren.


Ya macone guato gui as Jesus: ya japolo y magagoñija gui jilo y patgon bulico, ya manmaudae si Jesus, 	 Ze brachten het veulen bij Jezus en legden hun jassen erover, zodat Hij erop kon zitten.


Ya janasajnge güe gui linajyan taotao, ya japolo y calolotña gui talangan y tanga, ya tumola ya japacha y jilaña; 	 Jezus nam hem apart. Hij stak Zijn vingers in de oren van de man, spuugde en raakte zijn tong aan.


Ya taegüijeja y trongcon jayo ni y matanme gui oriyan sadog, ya guaja tinegchaña gui tiempoña, ya y jagonña ti umalayo; ya todo y finatinasña mumemegae. 	 Hij lijkt op een boom, die staat aan de oever van een beek. Wanneer het jaargetijde ervoor aanbreekt, draagt hij volop vrucht en zijn bladeren verwelken niet. Alles wat deze mens onderneemt, is een succes.


Lao güiya jaapatta güe asta y jalomtano ya manaetae. 	 Maar Hij trok Zich terug. Hij wilde ergens alleen zijn om te bidden.


Manope si Nataniel ya ilegña: Rabi, jago uje y lajin Yuus, jago uje y ray guiya Israel. 	 "Kent U mij dan?" vroeg Nathanaël verbaasd. Jezus antwoordde: "Voordat Filippus je vroeg mee te gaan, zag Ik je al onder de vijgeboom zitten."


Ya anae jajungog si Ananias este na finijo, podong papa ya matae: ya dangculon minaañao mato gui jilo ayo sija todo y jumujungog este na güinaja. 	 Toen Ananias dat hoorde, zakte hij in elkaar en stierf. Iedereen was vreselijk geschrokken.


Tingoja, na si Jeova japolo apatte y deboto para güiya namaesa: si Jeova jajungog yo, anae juagang güe. 	 De HERE God vraagt: "Mensenkinderen, wanneer houden jullie er mee op mijn eer te grabbel te gooien door dode afgoden te aanbidden? Hoelang blijven jullie nog ijdele dingen najagen? Het is allemaal bedrog!"


Ya ilegña nu sija: Jaye y rumesibe este na patgon pot naanjo jaresibeyo; ya y rumesibeyo, jaresibe y tumagoyo; sa jaye y mas diquique guiya jamyo, ayo dangculo. 	 "Luister", zei Hij. "Wie zo'n kind namens Mij met open armen ontvangt, ontvangt Mij. En wie Mij ontvangt, ontvangt God Die Mij gestuurd heeft. Want wie het meest nederig is, is pas werkelijk groot."


Ayo nae y sendalon y magalaje macone si Jesus gui pretorio, ya mandaña guiya güiya todo y manadan sendalo sija. 	 De soldaten namen Jezus eerst mee naar de binnenplaats van het paleis.


Para unafanmatachong yan y prinsepe sija magajet, yan y prinsepen y taotaoña sija. 	 Hij laat hen zitten bij de vooraanstaanden uit het volk.


Ya linie talo ni y palaoan, ya jatutujon sumangane ayo sija y manotojgue gui oriyaña: Este uno guiya sija. 	 Het meisje zag hem gaan. Ze liep hem achterna en zei tegen de mensen die in de poort stonden: "Die man hoort bij Jezus."


Si Jeova munataesetbe y pinagat y nasion; ya güiya munataebale y jinaso y taotao. 	 De HERE doorbreekt de plannen van de volken en voorkomt hun slechte voornemens.


Magajet na jaguaeya y matdision, ya ayo na mato guiya güiya; ya ti ninamagof ni y bendision, ya ayo na chago guiya güiya. 	 Laten de vloeken (die hij zo graag uitsprak) maar over hemzelf komen. Hij wilde niet over de zegen praten: Laat die nu dan ook maar ver van hem blijven.


Jafa muna dangculo y minaulegmo ni unadadaje para y mumaañaogüe jao, na unfatinas para y umangocojao gui menan y famaguon y taotao. 	 Breng de leugenmond tot zwijgen. Die spreekt toch alleen maar trots en smalend tegen Uw volgeling.


Y raenon langet, parejo yan un ray, na jafatinas gupot umasagua para y lajiña. 	 "Het Koninkrijk van de hemelen lijkt op een koning die de bruiloft van zijn zoon voorbereidde.


Esta tiempo para si Jeova ufachocho: na sija manataebale y laymo. 	 HERE, voor U is de tijd aangebroken om op te treden, want men heeft Uw wetten overtreden.


Gaease nu guajo, O Jeova; atan y pinitejo ni jususungonja y chumatlie yo, jago y munacajulo yo gui pettan finatae: 	 Hij, Die elke moord zal wreken, heeft een open oor voor hen die Hem aanroepen om recht te vinden. Als mensen in de problemen zitten en Zijn hulp inroepen, negeert Hij hun gebeden niet.


Lao anae palo manmajetog, ya ti manmalago manmanjonggue, ya manguecuentos taelaye pot ayo na Chalan gui menan y linajyan taotao, sumuja si Pablo guiya sija, ya janafañuja y disipulo sija, ya manadingan cada jaane gui escuelan Tiranno. 	 Dat deed hij gedurende meer dan drie maanden. Maar toen sommigen van hen koppig weigerden hem te geloven en Jezus openlijk bespottelijk maakten, keerde Paulus zich van hen af en nam de christenen uit de synagoge mee. Van toen af sprak hij elke dag in de school van Tyrannus.


Ayo y magajet na candet ni maniina y todo taotao, na mamamaela güine gui tano. 	 Want het echte licht, dat is Christus (B), kwam in de wereld om iedereen te verlichten.


Ya anae malie, maadoragüe; lao y palo buebuente. 	 Toen zij Hem daar zagen, vielen zij voor Hem neer. Maar sommigen wisten niet wat zij ervan moesten denken.


Y tatanmame ti jatungo y ninamanmanmo guiya Egipto; ti jajaso y manadan y minaasemo; lao manmanembeste gui tase, junggan gui Tasen Agaga. 	 Onze voorouders in Egypte hechtten geen waarde aan Uw wonderen. Zij dachten niet aan de talloze zegeningen, waarmee U hen overlaadde. Integendeel, zij kwamen tegen U in opstand bij de Schelfzee.


Ayo na jaane, ayo y gaegue gui jilo guma ya y güinajaña gaegue gui jalom guma, chaña tumutunog ya uchule; parejoja locue yan y gaegue gui fangualuan, chaña tumatalo tate. 	 Wie dan op het platte dak van zijn huis zit, moet niet naar binnen gaan om zijn spullen mee te nemen. Wie op het veld is, moet niet naar huis teruggaan.


Polo ya y tase upalalangpang yan y binilaña; y tano yan y mañasaga gui sanjalomña; 	 Laat de zee maar golven en bruisen; al haar onstuimigheid mag tonen hoe groot Hij is. De hele wereld en al haar bewoners moeten weten wie Hij is.


Manmalag jamyo ni y santos na naanña: umanmagof ayo sija na corason y umaliligao si Jeova. 	 Zijn grote en heilige naam is u tot steun; laat ieder die op de HERE vertrouwt, blij zijn over Hem.


Anae unnatunas y taotao nu y linalatde, pot y tinaelaye, ninalachae y bonituña taegüije y puliya: senmagajet na todo y taotao taebale. 	 Neem al dit lijden van mij af; ik zal sterven als U Zich tegen mij verzet.


Sa manjajamyoja yan y mamobble siempre; ya ngaeanja nae manmalago jamyo, infatinasja mauleg guiya sija: lao guajo ti tafanjijitaja siempre. 	 Arme mensen zijn er altijd. Als u vindt dat zij geholpen moeten worden, kunt u dat doen. Maar Ik zal niet lang meer bij u blijven.


Ya anae majungog ni disipuluña sija, manmato, ya machule y tataotaoña, ya mapolo gui un naftan. 	 Toen de discipelen van Johannes dit hoorden, gingen ze zijn lijk halen en begroeven het.


Ti y jumajalom gui pachot, muna natataelaye y taotao; na ayo y jumujuyong gui pachot, ayo muna natataelaye y taotao. 	 U wordt niet slecht door wat u eet en drinkt. U wordt slecht door wat u denkt en zegt."


Ya güiya lumala, ya para güiya umanae ni y oron Sabá; ya y tinayuyut locue mafatitinas pot güiya todo y tiempo; sa sija ufanbendise güe todot dia. 	 De koning zal grote voorspoed kennen. Men zal hem goud uit Scheba brengen. Ook zal men voor hem bidden, dag in, dag uit. De hele dag door zal men hem het goede toewensen.


Ada unlalalaloja nu jame para taejinecog? Ada unnajujuyong y linâlâlomo para todo y generasion? 	 Bevrijd ons nu weer, o God, U bent onze verlosser. Laat Uw weerzin tegen ons varen.


Sa y güinaeyamo gaegue gui menan atadogjo; ya gui minagajetmo nae jumajanaoyo. 	 Ik houd steeds Uw goedheid en liefde voor ogen. Ik ga mijn weg in Uw waarheid.


Jago bumira y inigongjo gui baela: ya unpula y lutojo ya unnaquinereasyo ni y minagof; 	 Luister toch, HERE, geef mij genade. Och HERE, wilt U mij helpen?"


ESTABA entonses malango un taotao, naanña si Lasaro, taotao Betania, un songsong iyon Maria yan si Marta cheluña. 	 Lazarus uit Bethanië, de broer van Maria en Martha, was ziek.


Ya sija jatienta si Yuus gui corasonñija, yan mangagagao catne pot y güinaeyañija. 	 Zij daagden Hem uit door naar lekker eten te vragen.


Jayeja y sumanganyo gui menan taotao, güajo locue jusangangüe gui menam y tatajo ni gaegue gui langet. 	 Als je er bij de mensen openlijk voor uitkomt dat Ik je vriend ben, zal Ik er ook bij mijn hemelse Vader openlijk voor uitkomen dat jij mijn vriend bent.


Ni un tentago siña jasetbe dos na señot: sa uchatlie y uno, ya uguaeya y otro; pat atituye gui uno, ya udespresia y otro. Ti siña jamyo insetbe si Yuus, yan y güinaja. 	 U kunt niet twee heren dienen. Dat is onmogelijk. Want u zult de ene haten en de andere liefhebben. Of omgekeerd: De ene van harte dienen en van de ander niets willen weten. U kunt niet God dienen en tegelijk achter het geld aanzitten."


Estagüe, y umadadaje Israel ti umatujog ni ti umaego. 	 Werkelijk, de beschermer van het volk Israël slaapt nooit!


Taegüijeja locue y copa, anae munjayan mañena ilegña: Este na copa y nuebo na trato gui jâgâjo, ni y machuda pot jamyo. 	 Na het eten gaf Hij hun de beker en zei: "Deze beker wijn is het teken van Gods nieuwe verbond met jullie. Een verbond dat wordt bekrachtigd door mijn bloed, dat zal vloeien als een offer voor jullie.


Todo sija masusede para umacumple y esta jasangan y Señot pot y profeta, ni ilegña: 	 Want Hij zal Zijn volk redden van de zonden. Daardoor zal in vervulling gaan wat God door de profeet Jesaja heeft gezegd:


Ya güiya numae sija ni y guinagaoñija; lao janamanae ni y minasogsog gui jalom y anteñija. 	 Zij kregen van Hem wat zij wilden, maar een deel van het volk kwam om.


Ya megae na Judio sija tumaetae este na tinigue, sa y lugat anae maatane si Jesus, jijot gui siuda, ya esta matugue gui Hebreo, yan Griega, yan Lating. 	 En vele Joden lazen dat, want de plaats waar Jezus gekruisigd werd, lag niet ver buiten de stad.


Ya desde ayo asta Filipos, ni y mas dangculo na siuda güije na patte guiya Masedonia, yan un colonia romana: ya mañagajam güije na siuda unos cuantos na jaane. 	 Vandaar reisden wij naar de Romeinse kolonie Filippi, de voornaamste stad in dat deel van Macedonië en bleven er enkele dagen.


Jaftaemano incanta y cantan Jeova gui ti tanomame? 	 Maar hoe kunnen wij nu in een vreemd land een lied voor de HERE zingen?


Jumanao gui mina onse na ora, ya jasoda palo na manaechocho, ya ilegña: Jafa na mañasagaja jamyo güine todo pago na jaane, ya manaechocho jamyo? 	 Om een uur of vijf ging hij nog eens naar de stad. Weer zag hij een stel mannen die niets te doen hadden. 'Waarom hangen jullie hier de hele dag rond?' vroeg hij.


Ya manafamaulegja, ya anae manmaagang y apostoles guiya sija, manmasaulag ya manmatago na chañija sumasangan y naan Jesus, ya manmapolo na ujafanjanao. 	 Zij moesten hem gelijk geven. Na de apostelen te hebben binnengeroepen, lieten ze hun zweepslagen geven. Zij verboden hen streng ooit nog in het openbaar over Jezus te spreken en lieten hen daarna gaan.


Si Marta ilegña nu güiya: Guajo jutungo na ucajulo gui quinajulon manmatae gui uttimo na jaane. 	 "Ja, dat weet ik", antwoordde zij. "Hij zal weer levend worden als hij op de laatste dag uit de dood terugkomt."


Pat jafa na apas ufannae y taotao pot y linâlâña? 	 Wat kan een mens geven in ruil voor zijn leven? Wie zich in deze tijd van ontrouw en misdaad voor Mij en mijn woorden schaamt, voor hem zal Ik Mij ook schamen als Ik met de heilige engelen in de heerlijkheid van mijn Vader kom."


Unnafanmagas todo ni checho y canaemo: todo unpolo gui papa y adengña. 	 En U hebt hem een plaats vlak onder Uzelf gegeven. U gaf hem een kroon van glorie en eer.


Sa y minaaseña dangculo guiya jita; yan y minagajet Jeova gagaegue para taejinecog. Fanmanalaba jamyo as Jeova. 	 Want Hij stort Zijn goedheid en liefde machtig over ons uit. De HERE is trouw tot in eeuwigheid. Prijs de HERE!


Para infamamanue ni y minauleg güinaeyamo gui egaan yan y minagajetmo cada puenge. 	 Het is goed de HERE te prijzen. Allerhoogste God, het is goed lofliederen te zingen tot eer van Uw naam.


Ya jaangoco sija guiya jago y tumungo y naanmo; sa jago, Jeova, ti unyute ayo y umaliligao jao. 	 Ieder die wordt verdrukt, mag bij Hem komen. Hij is een schuilplaats voor wie in nood is.


Inasagua talo y palaoan ni y mina dos, ya matae talo taya pineloña semiya: ya y mina tres taegüijeja talo. 	 Hij stierf en zijn vrouw bleef alleen achter. De tweede broer trouwde met haar, maar stierf ook zonder kinderen.


Lao palo mandaña guiya güiya, manmanjonggue: ya y palo güije sija, si Dionisio, taotao Areopago, yan un palaoan na y naanña Dámaris, yan palo mangachongñiñija. 	 Sommige mannen sloten zich bij hem aan en werden christen. Onder hen waren Dionysius, een stadsbestuurder, en een vrouw, die Damaris heette, en nog enkele anderen.


Ya sija maaatanja güe cao unajomlo gui sabado na jaane; para umafaaela. 	 De Farizeeërs hielden Hem goed in het oog. Zij wachtten tot Hij de man zou genezen. Dan zouden ze een aanklacht tegen Hem kunnen indienen.


Polo ya y inacachaña ubira güi jilo y iluña: ya y binibuña upodong gui jilo cácagongña. 	 Hij valt zelf in de kuil, die hij voor een ander groef.


Ya anae munjayan mamofefea, mapula y magagon anaco, ya manaminagago ni magaguña, ya macone para umaatane gui quiluus. 	 Na afloop van al dit gespot deden zij Hem de rode mantel af, trokken Hem Zijn eigen kleren weer aan en namen Hem mee om gekruisigd te worden.


Ya y escriba ilegña nu güiya. Magajet Maestro, mauleg na unsangan na güiya unoja; ya taya otro na güiyaja. 	 De godsdienstleraar zei: "Ja, Meester, het is waar wat U zegt. Er is maar één God. Er is geen God behalve Hij.


Para umacumple y guinin jasangan y profeta Isaias, na ilegña: 	 Dat was in overeenstemming met wat de profeet Jesaja had gezegd:


Ya si Pedro, bula ni y Espiritu Santo, ilegña nu sija: Jamyo ni y magas y taotao, yan y manamco guiya Israel, 	 Petrus, die gevuld was met de Heilige Geest, antwoordde:


Jago tumungo yo, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 U hebt mij immers in de buik van mijn moeder gemaakt? Mijn hele lichaam werd door U geweven.


Sa megae manmaagang; lao didide manmaayig. 	 Velen zijn geroepen, maar weinigen zijn uitgekozen."


YA anae esta manjijijot Jerusalem, yan Betfage, yan Betania, gui egso Olibo, jatago dos gui disipuluña, 	 Zij kwamen in de buurt van Jeruzalem, bij Bethfagé en Bethanië, op de helling van de Olijfberg.


Estabayo gui siuda guiya Joppe na mananaetae; ya anae lalangoyo, julie y vision, un nayan tumunog, taegüije y dangculo na sabanas, ni mapolo pot cuatro punta ni y tumunog guinin y langet; ya mato guiya guajo: 	 "Terwijl ik daar aan het bidden was", zei hij, "kreeg ik een visioen. Ik zag iets neerdalen wat op een groot kleed leek. Het werd aan de vier hoeken uit de hemel neergelaten tot vlak voor mijn voeten.


Ya jafaesen sija, ilegña! Jafana manafaesen jamyo yan sija? 	 "Wat is er aan de hand?" vroeg Jezus.


N 19 28 69280 ¶ Ya anae jajungog sija este na sinangan, ninafangosbubu, ya managang ilegñija: Dangculo y Dianan Efesios. 	 Bij het horen van die woorden werden de mannen woedend. "Groot is Artemis van Efeze!" schreeuwden zij.


Sa y jinatsa ni y ufato ni y guinin y sancatan, ni y guinin y sanlichan, ni y guinin y sajaya. 	 gedraag u niet weerbarstig tegenover mij en wees niet trots."


Nu y lajin Enos, nu y lajin Set, nu y lajin Adam, nu y lajin Yuus. 	 de vader van Mahalaleël was Kenan; de vader van Kenan was Enos; de vader van Enos was Seth; de vader van Seth was Adam en de vader van Adam was God.


Ya enseguidas y ray manago uno gui guatdia, jatago na ujanao ya uchinilie ni iluña. Ya mapos, ya jadegüeya gui jalom catset. 	 Met tegenzin stuurde hij één van zijn lijfwachten naar de gevangenis om het hoofd van Johannes te halen. De man ging weg en onthoofdde Johannes.


Ya si Pilatos janaetnon y magas y mamale, yan y magalaje yan y taotao sija, 	 Pilatus riep de Joodse leiders en de andere mensen weer bij elkaar en zei:


Ya como sisigue mafaesen, manatunasgüe ya ilegña nu sija: Yaguin uno guiya jamyo taeisao, fumagas nu y güiya, y finenana na acho. 	 Toen zij bleven aandringen, stond Hij op en zei: "Laat hij die zelf nooit zondigt, de eerste steen maar gooien!"


Lao güiya ualog: Jusangane jamyo, na ti jutungo manguinemano jamyo: fañuja guiya guajo, todos jamyo ni y chumogüe y tinaelaye. 	 En Hij zal antwoorden: 'Ik zeg het nog eens: Ik weet niet waar u vandaan komt. Ga weg! U hebt niet willen doen wat God zei.'


Manmato jijot ya ilegñija: Jafa tatatmano jao, Ray Judio sija? Ya manae patmada. 	 "Dag, Jodenkoning!" Daarbij sloegen zij Hem in het gezicht.


Ayo y ti jumujame, contra guajo yuje; ya ayo y ti rumecocoge guiya guajo machalapon. 	 Wie niet vccr Mij is, is tegen Mij. Wie niet met Mij meewerkt om de mensen bijeen te brengen in mijn koninkrijk, jaagt ze uiteen.


Sa ti guinin jadespresia ni jachatlie y pinadesen y pebble; ni unaatog y mataña guiya güiya: ya anae jaagang guiya güiya, jajungog. 	 U, die ontzag voor de HERE hebt, prijs Zijn naam. Verhoog Hem, volk van Israël; heb diep ontzag voor de HERE, volk van Israël!


Lao y infanmatachong gui agapajo, yan y acagüeco; ti guajo jufannae; lao para ayo sija ufanmanae y manmapreparaye. 	 Maar wie in mijn Koninkrijk naast Mij zullen zitten, maak Ik niet uit. Dat bepaalt God."


Ayo nae cajulo ya jacone y patgon yan si nanaña ya manmalag y tano Israel. 	 Jozef verliet met zijn gezin het land Egypte en ging naar Israël terug. Hij durfde echter niet naar Judea te gaan, omdat hij had gehoord dat Herodes' zoon Archelaüs daar nu de macht in handen had. In een droom zei God hem naar de provincie Galilea te gaan.


CANTAYE si Jeova ni y nuebo na canta; sa güiya fumatinas y mannamanman na güinaja: sa y agapa na canaeña, yan y santos na canaeña fumatinas y satbasion para güiya. 	 Een psalm. Zing een nieuw lied voor de HERE. Hij heeft zoveel wonderen gedaan. Hij overwint altijd, want Hij is machtig en sterk.


N 6 5 26040 ¶ Ya yaguin manaetaejao, munga taegüije y hipocrita, sa sija yanñija manmanaetae gui sinagoga yan y esquinan chalan manotojgue para ufanmalie nu y taotao sija. Magajet na esta guaja premioñija. 	 Nu iets over het bidden. Wees niet zoals de huichelaars; die bidden zo dat iedereen het kan horen en zien, op de hoek van de straat en in de synagoge.


Y finijo gui pachotña manaelaye yan finababa: basta güe ni utungo yan ufatinas y mauleg. 	 Hij denkt heel wat van zichzelf, totdat het zover is dat zijn zonden aan het licht komen. Dan wordt hij een gehaat man.


Pot enao locue y linajyan taotao manmato ya maresibe güe, sa majungog na munjayan jafatinas este na señat. 	 Daarom gingen zovelen Hem tegemoet. Zij hadden gehoord wat een machtig wonder Hij had gedaan.


Ya y manáplacha sija na espiritu locue, anae malie güe, manpodong papa gui menaña, ya managang, ilegñija: Jago y Lajin Yuus. 	 Wanneer mensen met boze geesten Hem zagen, vielen zij voor Hem op de grond en schreeuwden: "U bent de Zoon van God!"


Lao ilegña nu güiya: un taotao jafatinas un dangculon sena, ya mangonbida megae: 	 Jezus antwoordde: "Iemand organiseerde een groot feest en nodigde vele mensen uit.


Ya jachule y posuelo, ya anae munjayan janae grasia, janae sija: ya todos manguimen. 	 "Hier", zei Hij, "dit is mijn lichaam." Daarna nam Hij een beker wijn, dankte God ervoor en gaf hem aan Zijn discipelen. Zij dronken er allemaal uit.


(Jaftaemanoja y matuque gui lay y Señot: todo laje na jababa y tiyan, umafanaan santos para y Señot); 	 In de wet stond namelijk: 'Elk eerste kind dat een jongen is, moet aan de Here worden opgedragen.'


YA manjijijot guato guiya güiya, todo y publicano, yan y manisao, para umaecungog güe. 	 De tolontvangers en andere mensen met een slechte naam kwamen vaak naar Jezus luisteren.


Suja gui taelaye ya fatinas y mauleg; aligao y pas ya dalalag. 	 Zorg er dan voor dat u nooit kwaadspreekt; dat in uw mond geen bedrog wordt gevonden.


Ya manmaudaejam gui batco megae na jaane, sa mumayayama senñateng, yan canaja ti manmatojam guato Gnido, ti japolojam y manglo, ya manmayama jijot papa Creta, guiya Salmon; 	 Omdat wij opnieuw de wind tegen hadden, zaten wij dagenlang op zee zonder vooruit te komen. Toen wij eindelijk ter hoogte van Cnidus kwamen, waaide het zo hard dat we de steven naar Kreta moesten wenden. Wij omzeilden Kaap Salmone,


Ya ilegña nu sija: Jaye y rumesibe este na patgon pot naanjo jaresibeyo; ya y rumesibeyo, jaresibe y tumagoyo; sa jaye y mas diquique guiya jamyo, ayo dangculo. 	 "Luister", zei Hij. "Wie zo'n kind namens Mij met open armen ontvangt, ontvangt Mij. En wie Mij ontvangt, ontvangt God Die Mij gestuurd heeft. Want wie het meest nederig is, is pas werkelijk groot."


ANAE si Israel jumanao juyong Egipto, y guima Jacob guinin y taotao y finijo na ti matungo. 	 Toen het volk Israël wegtrok uit Egypte en het volk verliet dat een vreemde taal sprak,


Ya ti japetmite ni uno na událalag güe, solo si Pedro, yan si Santiago, yan si Juan, chelun Santiago. 	 Hij wilde niet dat er veel mensen met Hem meegingen. Alleen Petrus, Jakobus en Johannes mochten mee.


Lao jago, yaguin umayunat jao, palalae y ilumo, ya unfagase y matamo; 	 Maar als u vast, zorg dan dat u er verzorgd uitziet.


Si Yuus mapos julo yan y inagang, si Jeova yan y sonidon y trompeta. 	 Hij zoekt voor ons een erfdeel uit, waar Jakob trots op zal zijn. God houdt van Jakob.


Y cabayo taebale para useguro: sa güiya ti unalibre ni uno nu y dangculon jinilatña. 	 Een paard kan de overwinning niet bewerken; als het leger ontkomt, is dat echt niet dank zij de kracht van een paard.


Ya jayute juyong megae na anite sija, ya japapalae laña megae na manmalango sija, ya janafanjomlo. 	 Uit veel mensen verjoegen zij boze geesten. Zij zalfden veel zieken met olie en maakten hen gezond.


Ya anite sija manjuyong locue guiya megae, na manaagang ya ilegñija: Jago, y Lajin Yuus! Lao güiya jalalatde ya ti japolo ya ufanguentos, sa matungo güe na güiya si Cristo. 	 Het deed er niet toe wat voor ziekte het was. Ook joeg Hij uit vele mensen boze geesten weg. Die schreeuwden dan: "U bent de Zoon van God!" Maar Hij legde ze onmiddellijk het zwijgen op, want de boze geesten wisten dat Hij de Christus was.


Ayo nae cajulo ya mapos para iyasija. 	 De man stond op en liep naar huis.


Ya taya patgonñija; sa si Elisabet tifáfañago; yan y dos megae jaaniñija. 	 Zij hadden geen kinderen, omdat Elizabeth onvruchtbaar was. Op het moment dat dit verhaal begint, waren zij allebei al erg oud.


Estira y canaemo guinin jilo; rescatayo yan nalibreyo gui manadan janom, gui canae y manaotao juyong. 	 Kom met Uw macht uit de hoge hemel en verlos mij uit dit grote gevaar. Uit de macht van vreemde volken.


Lao jutungo pago, todo y ungagao si Yuus, ninaejao as Yuus. 	 Maar ik ben er zeker van dat God U ook nu zal geven wat U Hem vraagt."


N 18 15 61150 ¶ Ya madalalag si Jesus si Simon Pedro, taegüenao yan otro disipulo. Ya ayo y otro disipulo atungo y magas na pale; ya jumalom yan si Jesus; gui quelat y palasyon y magas na pale. 	 Simon Petrus en een andere discipel volgden Jezus. Die andere discipel was een kennis van de hogepriester. Hij mocht tegelijk met Jezus op de binnenplaats van het paleis.


Ya y jechuraña parejo yan y lamlam, ya y magaguña apaca calang niebe. 	 Zijn gezicht schitterde als de bliksem en Zijn kleren waren zo wit als sneeuw.


Sangane y jagan Sion: Estagüe y Raymo na mato guiya jago, mamso, ya matatachong gui jilo un bulico yan un poyino, patgon bulico. 	 "Zeg tegen Jeruzalem: Kijk, uw koning komt naar u toe. Hij is liefdevol. Hij rijdt op een ezelsveulen." (a)


Sa jago, Jeova, pot y finaboresemo jagasja unnafitme y egsojo: lao unnana y matamo, ya guajo chumatsaga. 	 In mijn onnozele overmoed dacht ik altijd dat mij nooit iets zou overkomen


Lao y Fariseo yan y manmagas y lay, jarechasa y consejon Yuus contra sijaja; sa ti manmatagpange pot güiya. 	 Behalve de Farizeeërs en de godsdienstleraars. Die keurden het plan van God af en wilden zich niet door Johannes laten dopen.


N 9 57 46750 ¶ Ya anae manjajanao sija, un taotao ilegña nu güiya gui chalan: Señot, bae judalalagjao manoja y unjanao guato. 	 Onderweg kwam iemand naar Jezus toe. "Ik wil U volgen", zei hij. "Het doet er niet toe waarheen."