Jucantaye jao ni y nuebo na canta, O Yuus: y guitala, ni y dies cuetdasña nae jucantaye jao ni y alabansa sija. 	 Mijn God, ik wil voor U een prachtig, nieuw lied zingen. Onder begeleiding van de harp zal ik psalmen voor U zingen.


Manope y tata ya, ilegñija: Yntingo na este patgonmame, ya bachet guinin y mafañagoña: 	 Zijn ouders antwoordden: "Dit is onze zoon en hij is blind geboren.


N 22 15 32040 ¶ Ayo nae manmapos y Fariseo sija, ya manacuentuse jafa taemano ninagadon güe ni y cuentosña. 	 De Farizeeërs gingen weg om te overleggen hoe zij Jezus op een woord zouden kunnen vangen.


Anae esta munjayan estesija, jutalo mague, ya jujatsa y tabernaculon David, ni y podong; yan jujatsa talo y manmayulang güije, yan juplanta julo; 	 'Ik zal terugkeren om het vervallen huis van David te herbouwen. Op de plaats van de ruïne zal Ik een nieuw gebouw neerzetten,


Y tano Sabulon yan y tano Neftalim, chalan tase yan para otro banda guiya Jordan, Galilea y Gentiles. 	 "Zoals Hij aanvankelijk smaad heeft gebracht over het land Zebulon en het land Naftali, brengt Hij later glorie naar de weg van de zee aan de andere zijde van de Jordaan, het woongebied van de heidenen.


Ya mapos ya jumalom gui guima un taotao na y naanña si Tito Justo na manadodora as Yuus, na y guimaña jijot gui sinagoga. 	 Hij verliet de synagoge en ging naar het huis ernaast, waar Titius Justus woonde. Dit was een man die God vereerde, hoewel hij geen Jood was.


Yan dangculo na ninasiña na manmannae y apostoles testimonio ni y quinajulo y Señot Jesus: ya megae na grasia gaegue gui jiloñija todos. 	 De apostelen verkondigden met grote overtuigingskracht dat de Here Jezus uit de dood was opgestaan. De liefde en eenheid waren zichtbaar onder hen. (C)


Tata, namalag y naanmo! Pot enao mato guine y langet un inagang, ilegña: Estaba junamalag, ya bae junamalag otro biaje. 	 Vader, Uw naam krijgt alle eer." Er kwam een stem uit de hemel: "Ik heb Hem alle eer gegeven en Ik zal Hem nog eens alle eer geven!"


Ya anae mato y mina dos, ilegña: Señot, y minamo mangana sinco na mina. 	 De volgende man had ook veel winst gemaakt. Vijf keer het bedrag dat hij had gekregen.


Fanagüeyo ya jufatinas y minalagomo: sa jago y Yuusso: y espiritumo mauleg; osgaejonyo gui tano y manunas. 	 Leer mij te doen wat U van mij vraagt. U bent mijn God, de goedheid Zelf. Uw Geest leidt mij op een effen weg.


Jafaja y ingagaoyo pot y naanjo, bae jufatinas ayo. 	 Als u Mij iets vraagt in mijn naam, zal Ik het doen.


Sa taemanoja yan manmajusga yan manmañogne jamyo, taegüijija locue infanmajusga; ya taemanoja y minedidamiyo, taegüijija locue infanmamediye. 	 Want zoals u anderen behandelt, zult u zelf behandeld worden.


Pot enao Fariseo sija ilegñija entre sija: Lie na taya probechonmiyo: Estagüe na todo gui jilo y tano manjanao ya dalalag güe. 	 De Farizeeërs zeiden tegen elkaar: "Het helpt allemaal niets! De hele wereld loopt achter Hem aan."


Ayonae mapos güe para Tarso, para ualigao si Saulo: 	 Barnabas vertrok naar Tarsus om Saulus op te zoeken. Toen hij hem had gevonden, ging hij met hem naar Antiochië.


NAE y ray ni juisiomo, O Yuus, yan y tininasmo gui lajin y ray. 	 Een psalm van Salomo. O God, doe recht aan de koning en toon Uw rechtvaardigheid aan zijn zoon.


Ya manope ya ilegña nu sija: Y nanajo yan y mañelujo, ayosija y jumungog y sinangan Yuus ya jafatinas. 	 "Mijn moeder en mijn broers zijn zij die de woorden van God horen en in praktijk brengen."


Jafa na dumilogjao, O antijo? yan jafa na estotbajao gui jinalomjo? Nangga jao si Yuus, sa guajo bae jutuna güe pot y ayudo gui menaña. 	 Eens ging ik aan het hoofd van een grote menigte mensen op weg naar het Huis van God. Het was een feestvierende menigte. Overal klonk gejuich en lofprijzing. Daar zal ik aan terugdenken en mijzelf mee opbeuren.


Lao tisiña macontra y tiningo, yan y Espiritu ni y jasangan. 	 Zij begonnen met hem te discussiëren en probeerden hem te overtroeven, maar dat lukte niet. Hij was hen veruit de baas door de grote overtuiging en scherpzinnigheid waarmee hij sprak. Het was duidelijk dat Gods Geest hem leidde.


Ya y jumajanao an puenge, matompo, sa taya candet guiya güiya. 	 Maar wie 's nachts loopt, struikelt omdat het donker is."


Jago ti unmaañao ni y minamaañao y puenge; ni y flecha ni mangugupo gui jaane; 	 U hoeft niet te vrezen voor de angsten van de nacht, noch voor de scherpe aanvallen die u overdag trachten te bereiken.


Ya ilegña: Jesus, jajaso yo yaguin matojao gui raenomo. 	 Hij zei tegen Jezus: "Jezus, denk aan mij als U in Uw koninkrijk komt."


Lao y magas sinagoga lalalo sa si Jesus, numanajomlo gui sabado na jaane, ya manope ilegña nu y linajyan taotao sija: Guaja saes na jaane para ufanmachocho y taotao sija: ya este nae mauleg mato para numajomlo; lao ti y sabado na jaane. 	 Maar de leider van de synagoge was boos, omdat Jezus de vrouw op de sabbat had genezen. "De week heeft zes dagen om te werken!" zei hij tegen de mensen. "Dan kunt u komen om genezen te worden. Maar niet op de sabbat!"


Ya si Yuus minamalag güe guiya güiya; ya enseguidas unamalag güe. 	 Door wat er gaat gebeuren, zullen God en Ik in elkaar herkenbaar zijn en onze grootheid en macht zullen zichtbaar worden.


Anae unlie y saque, undalalag güe; yan jagas gaepattejao yan y manábale. 	 U speelt onder één hoedje met de dieven; overspel is u niet vreemd.


Taegüenaoja Tata: sa taegüenao y mauleg gui liniimo. 	 Ja, Vader, want zo hebt U het graag gewild."


Ya maatane güe gui quiluus, manafacae ni magaguña; ya manrifa jaye uchinile cada uno. 	 Toen kruisigden zij Hem. Zijn kleren verdeelden zij onder elkaar, door erom te dobbelen.


Lao y minaase Jeova, guinin taejinecog asta taejinecog guijilo ayo sija y manmaañao nu güiya, yan y tininasña gui famaguon y famaguon; 	 Maar de goedheid en trouw van de HERE zijn eeuwig en gelden voor wie eerbied en ontzag voor Hem hebben. Zijn rechtvaardigheid is voor hun nageslacht.


Ya anae jajanagüe todo y siuda sija, manmanae para ujaadaje, y tinago sija, ni y tinago y apostoles yan y manamco ni y mangaegue guiya Jerusalem. 	 Op hun rondreis langs de verschillende steden, lazen zij de christenen de besluiten voor van de apostelen en leiders in Jeruzalem en zeiden er nadrukkelijk bij dat zij zich daaraan moesten houden.


Jamyo ayo sija y sumisigueja mangachongjo gui tentasionjo. 	 Jullie zijn Mij in deze vreselijk moeilijke dagen altijd trouw gebleven.


Cajulo, O Jeova: chamo munamametgot y taotao: ya ufanmajusga y nasion gui menamo. 	 De armen zullen niet langer worden vergeten; hun verwachting zal niet meer de bodem ingeslagen worden.


N 12 22 28280 ¶ Ya machuliegüe guato un inanite, na bachet yan udo, ya janajomlo; ayo nae cumuentos y udo yan manlie. 	 Er werd iemand bij Jezus gebracht die een boze geest had en blind en doof was. Jezus genas hem zodat hij weer kon zien en spreken.


Dichoso y taotao ni y ti jacatgaye si Jeova ni tinaelaye, ni uguaja gui espirituña dinague. 	 Gelukkig is hij, aan wie de HERE zijn zonde niet toerekent en wiens innerlijk eerlijk en oprecht is.


YA jatutujon otro biaje mananagüe gui oriyan tase; ya mandaña guiya güiya dangculo na linajyan taotao, enao mina jumalom gui un batco, ya matachong gui tase; ya todo y linajyan taotao manestaba gui jilo tano gui oriyan tase. 	 Toen Jezus eens bij het meer was, kwamen er zoveel mensen naar Hem luisteren dat Hij maar in een boot ging zitten. Van daaruit sprak Hij verder tot de vele mensen die op de oever stonden.


Sa y jaanen y chinatsagaco juagangjao: ya jago y unopeyo. 	 In tijden van grote moeite en zorgen roep ik naar U, omdat U mij altijd antwoord geeft.


O Jeova, jutungoja na y juisiomo tunas, yan pot y minagajetmo na unnatristeyo. 	 HERE, ik weet dat Uw oordeel een rechtvaardig oordeel is. Dat U mij trouw bleef in al mijn ellende.


Lao jaopeyo talo y inagang guinin y langet, ilegña: Jafa y janagasgas si Yuus, chamo fumatitinas comun. 	 Maar de stem kwam nog een keer: 'Als God zegt dat u iets mag eten, mag u het eten!'


Todo estesija jasangan si Jesus pot acomparasion gui linajyan taotao; ya taya jasangane sija sin acomparasion. 	 Telkens als Jezus de mensen toesprak, vertelde Hij gelijkenissen, dat zijn verhalen met een diepere betekenis. Hij gebruikte voortdurend voorbeelden om duidelijk te maken wat Hij bedoelde.


Jusangane jao: Ti unjanao juyong güije, asta qui unapase y uttimo na marabidi. 	 En u komt de gevangenis niet uit, voordat u de laatste cent betaald hebt."


Ya pot y naanña, manmannanangga y Gentiles. 	 En de hoop van de hele wereld zal op Hem gevestigd zijn." (b)


N 21 7 51500 ¶ Ya mafaesen güe, ilegñija: Maestro, ngaean nae ujuyong estesija? yan jafa na señat uguaja, yanguin jijot para ufanmato este sija na güinaja? 	 "Wanneer gebeurt dat, Meester?" vroegen ze Hem. "En hoe kunnen we weten dat het zover is?"


N 18 23 30670 ¶ Enao mina y raenon langet, parejoja yan un ray, na malago na ufatinas cuentas yan y tentagoña sija. 	 "U kunt het Koninkrijk van de hemelen vergelijken met een koning die besloot geld op te eisen dat hij tegoed had.


Lao yaguin ti janacadada y Señot ayo sija na jaane, taya catne usatba: lao pot y rason y manmaayigja, ni y inayigña, janacadada ayo sija na jaane. 	 En als God de tijd niet inkort, brengt geen mens het er levend af. Maar terwille van de mensen die Hij heeft uitgekozen, heeft Hij besloten het niet te lang te laten duren.


Alaba güe ni y sonidon y trompeta: alaba güe ni y guitala yan y atpa. 	 Prijs Hem met het schallen van de trompetten; prijs Hem met de harp en citer.


Estagüe, ayo nae jujanao chago, ya jusaga gui jalomtano. Sila. 	 Ik zeg nu zelfs: Och, kon ik maar vliegen als een duif, dan ging ik weg en zocht elders een plek om te wonen.


Ya mafagas ni y acho si Esteban, ya jaaagang ni Yuus, ilegña: Señot, Jesus, resibe y Espiritujo. 	 Terwijl de stenen hem troffen, bad Stefanus: "Here Jezus, neem mijn geest bij U."


Si Yuus jagogode yo ni y minetgot: ya jafatitinas cabales y chalanjo? 	 Er is immers geen andere god dan de HERE? Wie is zo sterk en krachtig als Hij?


Güiyaja y achojo yan y satbasionjo, güiya y torejo taquilo: ya ti megae jumanacalamten. 	 Ja, mijn hart keert zich naar God; mijn redding komt uit Zijn hand.


Ya podong gui jalom un lugat anae umasoda y dos tase, ya malago y batco gui jilo tano; ya y sanmena na patte cheton, ya sumagaja ti siña calamten, lao y santate na patte mayamag ni y finijom y napo sija. 	 maar bleven op een zandbank steken. De boeg zat zo vast als een huis en het achterschip werd door de oplopende golven stukgeslagen.


Para ujaaligao y Señot, yaguin siña buente masiente ya umasoda güe, sa ti chago güe cada uno guiya jita. 	 Hij bepaalde dat de mensen Hem zouden zoeken, in de hoop dat zij Hem (misschien na veel rondtasten) zouden vinden.


Ya y gaegue gui fangualuan, chaña tumatalo tate para uchule y magaguña. 	 Als je op het veld bent, ga niet naar huis om wat kleren te halen. Vlucht!


Ilegñija: Sanganejam, ngaean estesija ufanmato? yan jafa na señat yanguin para todo estesija nae ufanmacumple? 	 "Wanneer zal gebeuren wat U daarnet over de tempel hebt gezegd? En hoe kunnen wij weten dat het zover is?"


Ya y patriarca sija pot y inigoñija, mabende si José guiya Egipto: lao si Yuus estaba guiya güiya, 	 Eén van Jakobs zonen, Jozef, werd door zijn broers als slaaf verkocht. Dat deden zij omdat ze hem niet konden uitstaan. Zij waren jaloers. Jozef kwam in Egypte terecht, maar God liet hem niet aan zijn lot over.


Ya todo ayo sija y ti rumesibe jamyo, ni ti maninecungog jamyo, fanjanao güije, sacude y petbos ni gaegue gui papa adengmiyo para testimonio contra sija. Magajet jusangane jamyo, na mas sungunon na castigon Sodoma, yan Gomora gui jaanin y sentensia, qui ayo na sidua. 	 Maar het kan zijn dat in sommige dorpen niemand je wil binnenlaten en niemand naar je luistert. Ga dan weg en schud het stof van je voeten als een getuigenis tegen hen. Dan moeten zij het zelf maar weten."


Ya y santos jao, O jago ni y sumasaga gui alabansan Israel. 	 O mijn God, ik roep overdag naar U, maar krijg geen antwoord. Ook 's nachts roep ik, maar ik krijg geen rust.


Ya y patgon dumangculo yan ninamatatnga ya bulagüe tiningo: ya y grasian Yuus gaegue gui jiloña. 	 Daar groeide het kind op tot een flinke, sterke jongen. Hij bleek een bijzondere wijsheid te hebben. De genade van God was op Hem.


Jaftaemano incanta y cantan Jeova gui ti tanomame? 	 Maar hoe kunnen wij nu in een vreemd land een lied voor de HERE zingen?


Sa nesesita na umaentrega gui taotao juyong, ya umabotlea, yan umafaesegnane, yan umatolae: 	 Ik zal in handen van de ongelovigen vallen. Ze zullen Mij bespotten, mishandelen en in mijn gezicht spugen. Ze zullen Mij afranselen en doden. Maar op de derde dag zal Ik weer levend worden."


Si Yuus unyinilang locue para taejinecog; unquinene, ya unjinala juyong gui guimamo magago; ya unjinale juyong gui tano y lalâlâ. Sila. 	 U geeft de voorkeur aan het kwaad boven het goede. U liegt liever dan dat u de waarheid spreekt.


ANAE si Israel jumanao juyong Egipto, y guima Jacob guinin y taotao y finijo na ti matungo. 	 Toen het volk Israël wegtrok uit Egypte en het volk verliet dat een vreemde taal sprak,


Ya si Aram jalilis si Aminadab; ya si Aminadab jalilis si Naason; ya si Naason jalilis si Salmon; 	 Ram was de vader van Aminadab; Aminadab de vader van Nahesson;


Lao guajo guiya sija na manmapos para Fariseo sija, ya jasangane sija y finatinas Jesus. 	 Maar sommigen gingen naar de Farizeeërs om te vertellen wat Jezus had gedaan.


Ya anae jumalom gui guima, jadingo y linajyan taotao, y disipuluña sija mafaesen güe ni acomparasion. 	 Daarna liet Jezus de mensen alleen en ging naar huis. Zijn discipelen vroegen Hem: "Wat bedoelt U met dat 'slecht worden'?"


Ya mato guiya güiya y angjet y Señot, na gaegue gui agapa y attat y paopao. 	 Plotseling zag Zacharias een engel van de Here staan, rechts van het altaar waarop de wierook werd gebrand.


Lao masqueseaja mano na suida nae manjalom jamyo, ya ti manmaresibe jamyo, fanjanao gui cayeñija, ya inalog: 	 Maar als ze in een stad niets van jullie willen weten, ga dan door de straten en zeg:


Masodayo yan estesija, gasgas gui jalom y guimayuus, ya taya linajyan taotao, ni atboroto; lao guaja palo Judios ni y manguinin Asia: 	 Men zag mij daarmee in de tempel. Ik was naar behoren gereinigd, had geen mensen om me heen en maakte geen drukte.


Magajet na jago locue bumira y filon y espadaña, ya ti unnafitme güe gui guera. 	 Zijn tegenstanders bleken sterker en zijn vijanden overwonnen hem.


Sa ileco: Y minaase umanacajulo para taejinecog: ya y minagajetmo unnafitme todo gui langet. 	 Ik wil alleen nog maar zingen van de goedheid en genade van de HERE, van alles wat Hij voor mij heeft gedaan. Van generatie op generatie zal ik getuigen over Uw trouw.


Yuus sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Maar God is tegen de echtscheiding. Want vanaf de schepping heeft Hij de man en de vrouw voor elkaar gemaakt.


Sa y nasion sija ufangajulo contra y nasion, yan y raeno contra raeno: ya uguaja linao gui megae na lugat ya uguaja ñinalang: estesija tutujon y pinite. 	 Want over de hele wereld zullen de volken tegen elkaar worden opgehitst om oorlog te voeren. Er zullen aardbevingen en hongersnoden zijn. Nu hier, dan weer daar. Maar deze dingen zijn niet meer dan een voorspel, want het ergste komt nog.


Si Yuus y tinas na jues: magajet na si Yuus lalalalo todo na jaane. 	 God is mijn schild en mijn verdediging. Hij redt wie eerlijk en oprecht is.


Ya enseguidas magong y chetnot ayo na taotao, ya jajatsa y camaña ya mapos. Lao ayo na jaane sabado. 	 De man werd direct gezond. Hij pakte zijn matras op en liep!


N 27 9 71790 ¶ Ya anae megae na tiempo malofan, ya senpiligro y jinanaomame, sa y Ayunat esta malofan, ya si Pablo mansinangane sija, 	 Wij hadden veel tijd verloren en door de komende herfststormen werd het varen op zee nu wel erg gevaarlijk. Daarom waarschuwde Paulus de bemanning en de soldaten.


Sa guaja megae janafanjomlo; ya pot ayo na manpodong gui jiloña, todo y mangaechetnot para umapacha, 	 Ieder die iets mankeerde, probeerde Hem aan te raken. Het was een grote volksoploop, want er werden die dag velen door Hem genezen.


Jagasja majalangyo ni y satbasionmo, O Jeova: ya y laymo minagofjo. 	 Ik verlang naar Uw bevrijding, HERE. Uw wet maakt mij gelukkig.


Ya ti ualog nu güiya finena: Nalisto y senajo para juchocho, ya undudog jao, ya unsetbeyo asta qui munjayanyo chumocho, yan gumimen: ya despues nae unchocho, ya unguimen? 	 Nee, hij maakt eerst het eten voor zijn heer klaar en bedient hem. Pas dan kan hij zelf gaan eten.


Sa magajet jusangane jamyo, nu y langet yan y tano ufalingo; lao ni un punto ni un pongpong gui tinago ufalingo, asta qui güiya todo macumple. 	 Ik zeg u met nadruk: Tot de hemelen en de aarde vergaan, zal nog geen letter van de wet afgedaan hebben. Alles moet eerst volbracht zijn.


Yan y trompeta sija yan y sonidon y cotneta; fatinas y minagof na inagang gui menan y Ray Jeova. 	 Laat ook de trompetten en bazuinen schallen. Juich en jubel met elkaar voor de HERE, de grote Koning.


Para ujanamatungo y matatnga na finatinasña sija gui lalajen taotao, yan y minalag y minagasña gui raenoña. 	 Zo zullen alle mensen horen over Uw grote daden en over de geweldige majesteit van Uw koningschap.


Ya todo y mañasaga guiya Lyyda yan. Saron, malie güe; ya jabira sija para y Señot. 	 De man stond onmiddellijk op. Toen de bewoners van Lydda en Saron hem gezond en wel zagen rondlopen, bekeerden zij zich ook tot de Here Jezus.


Y antijo maderite sa macat; nametgotyo jaftaemano y sinanganmo. 	 Mijn hart huilt van verdriet en wanhoop; helpt U mij overeind door Uw woord.


Nalibre yo gui todo y tinaelayeco, chamoyo pumopolo na jumanamamajlao gui taetiningo. 	 Maar nu wat mijzelf betreft, Here. Wilt U weten wat ik van U verwacht? Ik vertrouw geheel op U.


N 4 39 55110 ¶ Ya megae na taotao Samaria, taotao güije na siuda, manmanjonggue nu güiya pot y sinangan y palaoan, sa manae testimonio na ilegña: Jasangane yo todo ni y finatinasjo. 	 Veel mensen uit de Samaritaanse stad geloofden in Jezus. Zij waren daarvan overtuigd omdat de vrouw vertelde dat Hij precies wist wat er in haar leven gebeurd was.


Sa ayo y ti contra jita, manjijitaja. 	 Wie niet tégen ons is, is vccr ons.


Opeyo, O Jeova; sa y minaasemo gosmauleg: taemanoja y minegae y minaasemo, birajao guiya guajo. 	 Zorg toch dat het water mij niet boven het hoofd stijgt; dat ik niet naar de bodem word getrokken en verdrink.


Un biajeja jufanjula pot y sinantosso ya ti judague si David. 	 En ook mijn verbond met hem blijf Ik trouw; dat is Mij heilig. Wat ik heb beloofd, zal Ik doen.


N 19 47 50950 ¶ Ya mamanagüe gui templo cada jaane. Lao y magas mamale sija, yan y escriba, yan y manmagas y taotao sija, maaliligao para umaqueyulang. 	 Daarna sprak Hij elke dag in de tempel. De mannen van de Hoge Raad wilden niets liever dan Hem uit de weg ruimen.


Ya y mañocho sija, sinco mit na lalaje, ti matufong y famalaoan yan y famaguon. 	 Er bleef zelfs nog over: Twaalf manden vol. En er waren maar liefst 5000 mannen; dus vrouwen en kinderen niet meegerekend.


Mandaña ya manatog maesasija; ya magueguesatituye y pinecatjo, anae jagas mananangga sija y antijo. 	 Zij verdraaien voortdurend mijn woorden; zij beramen kwade plannen tegen mij.


N 3 21 43630 ¶ Ya susede, anae todo y taotao manmatagpange, si Jesus locue matagpange; ya anae manaetaegüe, mababa y langet; 	 In de tijd dat Johannes nog vrij was, mengde Jezus Zich tussen de mensen om gedoopt te worden. Na Zijn doop, terwijl Hij in gebed was,


Ya si Jesus ti pinetmite, lao ilegña un güiya: Janao falag iyajamyo gui amigumo sija; ya unsangane sija na dangculon güinaja y Señot finatinasña nu jago, yan guaja minaaseña nu jago. 	 "Ga naar huis", zei Hij, "naar uw familie en vrienden en vertel hun wat God voor u heeft gedaan, hoe goed Hij voor u is geweest."


Lao para mungajit fumatinas y tinempo para sija, Janao falag y tase, ya unyute y jagüet, ya y finenana na güijan na mato, cone; ya an unbaba y pachotña, unsoda y un siclo; chule este ya nae para guajo yan para jago. 	 "De burgers zijn dus vrijgesteld", zei Jezus. "Maar wij zullen die belastingontvangers niet kwaad maken. Ga naar het meer en gooi een lijn uit. In de bek van de eerste vis die je vangt, zul je een geldstuk vinden. Dat is genoeg om de tempelbelasting te betalen, voor jou en voor Mij."


N 8 49 46110 ¶ Ya mientras cumuecuentos, mato uno ni taotao y magas y sinagoga ya ilegña: Y jagamo matae, chamo umestototba y Maestro. 	 Iemand uit het huis van Jaïrus kwam vertellen dat het zieke kind al gestorven was. "Het heeft geen zin de Meester nog langer lastig te vallen." zei hij.


Sa unalibre y antijo guinin y finatae, y atadogco guinen y lagosija, yan y adengjo guinin y pinedong. 	 U hebt mij voor de kaken van de dood weggerukt, mijn tranen gedroogd en elke steen waarover ik kon struikelen voor mij weggenomen.


N 5 30 55550 ¶ Ti siña yo namaesa mamatinas jafa: taemanoja y jiningogco, ayoja jujusga, sa y juisioco tunas, sa ti jualiligao y minalagojo; lao y minalago y tata ni tumago yo. 	 Ik kan niets uit Mijzelf doen. Ik oordeel zoals God het Mij zegt. Mijn oordeel is eerlijk en rechtvaardig. Het gaat Mij niet om wat Ik wil maar om wat God wil, want Hij heeft Mij gestuurd.


si Jesus sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Er waren veel mensen naar Jezus komen luisteren. Toen Hij zag dat zij geen eten meer hadden, riep Hij Zijn discipelen bij Zich.


Ya manaconseja entresija para ujacone si Jesus pot dinague, ya ujapuno. 	 Zij probeerden een listige manier te vinden om Jezus gevangen te nemen en te doden.


Jafa na cumuecuentos este na taotao chatfino contra si Yuus? Jaye siña manasie isao, solo si Yuusja? 	 "Hoe durft Hij! Hij spot met God! Er is er maar één die de mensen hun zonden kan vergeven en dat is God!"


Unnadangculo y pinecatto gui papajo; ya y adengjo ti usulong. 	 Ook hebt U, HERE, mij het schild van het heil gegeven; ik voelde de steun van Uw rechterhand. U boog Zich naar mij over en Uw goedheid hielp mij te overwinnen.


Y antijo esta jaadaje y tinagomo sija: ya sija mangosyajo. 	 Ik houd mij met mijn hele wezen aan Uw woorden; ik heb ze oprecht lief.


Ya pot ti junasaga jao laapmam, jutayuyut jao na unecungogjam pot y minauleg y didide na finomo. 	 Neemt u ons niet kwalijk dat wij enige ogenblikken een beroep op uw welwillendheid doen. Daarom zal ik mijn betoog ook niet lang maken.


JEOVA chamoyo lumalalatde ni y binibumo: chamoyo cumastitiga nu y dangculo na linalalomo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te begeleiden met snarenspel en te zingen op de wijs van 'De Achtste'.


Ya janesesita na umalofan inanaco Samaria. 	 Hij moest door Samaria


Yaguin si Satanas cajulo contra güiyaja, ya madibide ti siña sumaga: lao gae jinecog. 	 Als de duivel tegen zichzelf vecht, blijft er niets van hem over.


Ya jababa y pachotña ya jafanagüe, ilegña: 	 Hij onderwees hun:


Ti siña y mauleg na trongcon jayo manogcha taelaye; ni y taelaye na trongcon jayo manogcha mauleg. 	 Aan een goede boom komen geen slechte vruchten en aan een slechte boom geen goede.


Lao jame innanangga sa güiya y para unafanlibre y Israel. Junggan, yan mas qui todo este, pago esta mina tres na jaane desde que masusede estesija. 	 Wij dachten nog wel dat Hij de Christus was, de bevrijder van Israël. Maar het is nu al de derde dag sinds ze Hem hebben gedood.


Jago, junggan jago, para unamaañao: ya jaye siña tumogue gui menamo yan lalalojao? 	 Toen U Zich liet zien, God van Jakob, konden noch paarden noch strijdwagens meer iets beginnen.


Yaguin ti jagas janamagofyo y laymo, jagas malingo ni y trinisteco. 	 Als ik niet voortdurend de vreugde van Uw wet had ervaren, was ik in alle moeilijkheden ten onder gegaan.


Y semiyaña locue junasaga para ugaegue taejinecog, yan y tronuña taegüije y jaanen y langet. 	 Mijn goedheid en liefde zijn blijvend voor hem; mijn verbond met hem kan niet meer worden verbroken.


Taegüine mantestigo jamyo, ya inconsienteja y checho y tatanmiyo; sa sija magajet pumuno, ya jamyo fumatinas y naftanñija. 	 U bent het volledig eens met wat uw voorouders hebben gedaan. U zou precies hetzelfde doen.


Ya y manmanjonggue gui Señot, mas maaumenta y linajyan parejoja y lalaje yan y famalaoan; 	 Het aantal gelovigen bleef echter groeien. Talloze mannen en vrouwen gingen in de Here geloven.


Guaja guiya jame siete na lalaje mañelo; ya y finena umasagua ya matae, ya taya patgonña, japolo y asaguaña gui cheluña. 	 Nu waren er bij ons eens zeven broers. De oudste broer trouwde en stierf. Omdat er geen kinderen waren, trouwde de tweede broer met de weduwe. Maar die stierf ook zonder kinderen.


Ya manope si Jesus ilegña: Janao ya innatungo si Juan todo ni y liniimiyo yan y jiningogmiyo. 	 Jezus antwoordde: "Ga terug naar Johannes en vertel hem over de wonderen die u Mij hebt zien doen.


(Ya asta pago ti mafato si Jesus gui sengsong, lao gaegue güije na lugat anae si Marta jagas sineda güe.) 	 Jezus was nog niet in het dorp aangekomen. Hij was op de plaats gebleven waar Martha Hem had ontmoet.


Ya ilegña: Jafa na taelaye finatinasña? Lao sija managang mas duro, ilegñija: Umatane gui quiluus. 	 "Maar waarom toch?" vroeg hij. "Wat voor kwaad heeft Hij dan gedaan?" Maar zij bleven roepen: "Hij moet sterven! Sla Hem aan het kruis!"


Lao ni uno mañoda; achogja mato megae na ti manmagajet na testigo. Lao y uttimo manmato dos, 	 En die getuigenissen waren niet met elkaar in overeenstemming.


Para usiña adaje y otdenña, yan ufatinas y layña. Alaba jamyo si Jeova. 	 Wel verlangde God van hen dat zij Zijn geboden zouden naleven en Zijn wet trouw zouden navolgen. Prijs de HERE!


Este y namase na taotao umagang, ya si Jeova jumungog, ya ninalibre todo gui chinatsagaña. 	 Wie op Hem ziet, straalt van vreugde en kan Hem met blijdschap aanzien.


Para ufanmamanue na si Jeova goftunas: güiya y achojo ya taya tinaelaye guiya güiya. 	 Ook als zij al heel oud zijn, zal hun leven nog vruchtbaar zijn; zij lijken op gezonde, jonge mensen.


Sa un amigojo mato guiya guajo guinin bumiaje, ya taya ni jafa para juplantaye gui menaña; 	 Je maakt hem wakker en zegt: 'Er is een vriend bij ons aangekomen. Hij heeft een hele reis achter de rug. En nu heb ik niets voor hem te eten.'


Ufanmato ya ufanmasangan y tininasña ni y taotao na umafañago, na güiya fumatinas este. 	 Het nageslacht zal Hem dienen en ieder vertelt zijn kinderen over Hem.


Ya y lumie sija na manjanao megae, ya matungo güe; ya manmalalago para ayo megae manmamomocat gui siuda sija, ya manmato antes qui sija, ya mandaña guiya güiya. 	 De mensen die hen zagen wegvaren, konden wel raden waar zij naar toe gingen en liepen er ook heen.


Ya ninafanmanman y mañaenaña: lao jaencatga na chañija sumangangane ni un taotao jafa y mafatinas. 	 De ouders wisten niet wat zij zagen. Jezus wilde niet dat zij iemand zouden vertellen wat er gebeurd was.


Fanatituye, jamyo managuaguat gui taotao: yan jamyo mangaduco, ngaean nae infanmalate? 	 Laten alle onverstandigen maar eens opletten; dwazen, ga uw hersens maar eens gebruiken!


Ya jatalo tumago y mina tres na tentago: ya manaerida, ya mayute juyong. 	 Daarna stuurde de eigenaar een derde man en die werd nog slechter behandeld. De boeren joegen hem zwaar gewond het erf af.


Ya anae mato guiya jame, jachule y senturon Pablo, ya jagode güe canaeña yan y adengña, ya ilegña: Taegüine ilegña y Espiritu Santo: Taegüineja magodeña y gaeiyo este na senturon, ni y Judios ni mangaegue Jerusalem, ya umaentrega gui canae Gentiles. 	 Hij stapte op ons toe, pakte de riem van Paulus en bond zichzelf ermee vast. "Luister naar de woorden van de Heilige Geest", zei hij. "Zo zullen de Joden in Jeruzalem de eigenaar van deze riem vastbinden en aan de Romeinen uitleveren."


Este ayo y as Moises, ni y ilegña ni y famaguon Israel: Y Yuusmiyo janacajulo un profeta guiya jamyo gui mañelunmiyo taegüine iya guajo. 	 Deze Mozes zei tegen onze voorouders: 'God zal u een profeet geven als ik, iemand uit uw eigen volk'. (A)


Lao güiya jamantiene y canaeña ya jaagang ilegña: Patgon palaoan, cajulo. 	 Jezus ging naar haar toe, nam haar bij de hand en riep: "Sta op, meisje!"


Si Jeova jajungog y guinagaojo: si Jeova uresibe y tinaetaejo. 	 Verdwijn uit mijn ogen, zondaars, want de HERE heeft mijn tranen gezien


Sa jago siña numae gui descanso guinin y jaanin y chinatsaga, asta qui y joyo maguadog para y manaelaye. 	 Hij zal rust ervaren in moeilijke tijden; zelfs als zijn vijand een val voor hem opzet.


Ylegña: Chamo pumapacha y pinalaejo, yan chamo munafanlalamen y profetajo sija. 	 Kom niet aan de mensen die Ik heb gezalfd en laat mijn profeten geen kwaad overkomen.


Ya y naftan sija manmababa ya megae na tataotao mañantos sija ni manmamaego, mangajulo; 	 Graven gingen open en vele gelovige mannen en vrouwen, die gestorven waren, werden weer levend.


Ya y gamame nobiyo sija ufanmangotga mauleg; ya chañija rumorompe jalom ni juyong, ya taya inagang pot pinite gui cayenmame. 	 Laat ons vee gezonde jongen werpen. Laat er vrede in het land zijn en geen aanleiding tot paniek of vluchten.


Ya manalie na mato guiya güiya si Elias yan Moises, na manguecuentos yan si Jesus. 	 Ze zagen ook Elia en Mozes erbij komen, die met Jezus spraken.


Jago munamajungog y sentensia guinin y langet; ya y tano manmaañao, ya manmamatquilo. 	 U bent groot en beroemd; niemand kan in leven blijven als Uw toorn ontbrandt.


Ayo nae infanmaentrega para infanmanapute, ya infanmapuno; ya infanmachatlie gui todo nasion pot y naanjo. 	 Dan komt er een tijd dat jullie gefolterd, gedood en overal ter wereld gehaat worden, omdat jullie bij Mij horen.


Ayo nae si Annas ninamacone güe mangode para as Caefas, magas na pale. 	 Terwijl Petrus zich bij het vuur stond te warmen, vroegen enkelen van de mannen: "Zeg, bent u ook niet één van Zijn discipelen?" "Welnee!" antwoordde Petrus.


Na ti uresibe pagoja sienbiaje: guma sija, yan mañeluña lalaje, yan mañeluña famalaoan, yan nanaña, yan famaguonña, yan fangualuan sija, yan umapetsigue; ya y mámamaela na siglo, taejinecog na linâlâ. 	 krijgt honderd keer zoveel terug. Hier en nu. Huizen, broers, zusters, moeders, kinderen en bezittingen; dat staat vast. Maar hij zal ook worden vervolgd.


Ya mangogonggong y Fariseo sija, yan y escriba ilelegñija: Este na taotao, jaresisibeja y manisao, ya mañisijaja mañocho. 	 Dat lokte de kritiek van de Farizeeërs en de godsdienstleraars uit. Zij vonden het een schande dat Hij Zich met zulk soort mensen bemoeide. Hij ging zelfs met hen eten!


Yaguin mañaga jamyo guiya guajo, ya y finojo sumaga guiya jamyo, infanmangagao todo y malagomiyo ya jufatinas para jamyo. 	 Maar als u één met Mij blijft en mijn woorden niet vergeet, kunt u vragen wat u wilt en het zal gebeuren.


Ayo y magajet na candet ni maniina y todo taotao, na mamamaela güine gui tano. 	 Want het echte licht, dat is Christus (B), kwam in de wereld om iedereen te verlichten.


Ayonae manmaañao ya manmajngang ya jinasonñija na manmanlie sija un espiritu. 	 Ze schrokken allemaal en dachten dat Hij een geest was.


Gui jalom y páteo y guima Jeova, gui talo guiya jago, O Jerusalem. Fanmanalaba jamyo as Jeova. 	 Ik zal dat doen in de voorhof van het huis van de HERE; in het midden van Jeruzalem. Prijs de HERE!


Ayo nae y mangaegue guiya Judea, manmalago para y taquilo na jalomtano; 	 Als jullie het afschrikwekkende in de heilige plaats zien staan (a), waar de profeet Daniël het over had (lees dit nog maar eens aandachtig na)


Ya jaye guiya jamyo y malago mumagas; utentago para todo. 	 En wie de voornaamste wil zijn, moet ieders slaaf worden.


Ya jajoca todo, ya janabula dose na canastran dangculo ni y dinidide, dinididin y sincoja na pan sebada, y tejnan ayo sija y mañocho. 	 De discipelen hadden twaalf manden nodig om het overschot op te halen.


(Achogja ti si Jesus namaesa matagpange, lao y disipuluñaja), 	 Jezus doopte overigens niet Zelf, maar Zijn discipelen deden dat.


Achogja ujafaande güe ni y pachotñija yan ujadague ni y jilañija. 	 Maar zij logen en bedrogen Hem met wat zij zeiden.


Y corasonjo gospute gui sumanjalomjo: yan y minaañao y finatae podong gui jilojo. 	 Dat komt allemaal door het rumoer van de vijand, doordat de ongelovige mij kwelt. Zij storten mij in het ongeluk en vallen mij woedend aan.


Ayo nae y magas y mamale, jatiteg y magaguña, ya ilegña: Cumuentos chatfino contra si Yuus: jafa mas na utanesesita testigo sija? Estagüe esta pago na injingog y chinatfino contra si Yuus. 	 Hevig verontwaardigd scheurde de hogepriester zijn kleren kapot. Hij schreeuwde: "Hij belastert God! Hebben we nu nog getuigen nodig! U hebt allemaal gehoord wat Hij zei! Wat doen wij met Hem?"


Ayo nae y palaoan mato, ya jaadoro güe, ilegña: Señot, ayudayo. 	 De vrouw viel voor Hem op haar knieën en smeekte: "Here, help mij!"


Y prinsipe sija locue manmatachong yan manguecuentos contra guajo: lao y tentagomo jajajasoja y laymo sija. 	 Zelfs al zouden koningen gezamenlijk een aanslag op mij beramen, dan nog zou ik, Uw dienaar, alleen maar Uw wetten overdenken.


Sa taya jucodisia ni jaye na taotao, salape pat oro, pat magago. 	 Ik ben nooit op zilver, goud of kleding van anderen uit geweest.


Nasuja guiya guajo y chalan mandacon; ya naeyo, pot y grasiasmo, y tinagomo. 	 Wilt U mij op het rechte pad houden? Geef mij in Uw genade Uw wetten.


Ylegñija entonses y Judio sija: Estagüe, taegüenao jaguflie güe! 	 De Joden zeiden tegen elkaar: "Je kunt wel zien dat Hij veel van Lazarus hield."


Untago mona y espiritumo, sija manfinatinas: yan jago munanuebo y inatan gui sanjilo y tano. 	 Als u evenwel Uw Geest stuurt, worden zij gemaakt en alles op aarde lijkt nieuw te worden.


Fanmagmata sa ti intingo y jaane ni y ora. 	 Wees daarom waakzaam, want u weet niet op welk moment Ik terugkom.


Japolo y pachotñija gui langet, yan y jilañija janafanmamocat gui inanaco y tano. 	 Zij zetten een grote mond op tegen God en verachten de mensen.


Ya mafaesen güe ni y disipuloña ilegñija: Rabi, jaye umisao, este na taotao pat y mañaenaña, para que umafañago bachet? 	 Zijn discipelen vroegen: "Meester, heeft deze man zelf gezondigd of is hij blind geboren doordat zijn ouders gezondigd hebben?"


YA si Jesus, bula Espirita Santo, tumato guato gui Jordan, ya quinene ni Espiritu asta y desierto. 	 Jezus ging vol van de Heilige Geest uit de Jordaanvallei weg.


Lao ti janajanao guiya sija y tinangañija; lao estabaja trabia y catneñija gui jalom y pachotñija, 	 Terwijl zij hun mond nog niet leeg hadden, werden zij alweer opstandig tegen God.


Ya anae munjayan jasangane estesija, sumaga trabia guiya Galilea. 	 En Hij bleef in Galilea, zoals Hij had gezegd.


Este y jinanaoñiñija, y binabanñiñijaja; ya anae esta manmapos, manmagof y taotao nu y sinanganñija. Sila. 	 Maar de mens (hoeveel hij ook bezit) zal toch eenmaal sterven; net als de dieren vergaat hij en er blijft niets over.


Ayo y chumatlie yo, güiya chumatlie si Tata locue. 	 Wie Mij haat, haat ook mijn Vader.


Jago umesgaejon y taotaomo taegüije y manadang quinilo pot y canae Moises yan Aaron. 	 U maakte een weg dwars door de zee; een pad door het water heen. Daardoor konden Uw voetsporen later niet worden gevonden.


Jasoyo, O Jeova, nu y finaborese ni y unnae y taotaomo; O bisitayo nu y satbasionmo; 	 Denk toch aan mij, HERE. U houdt immers van Uw volk? Red mij!


Ya manmamalo testigo na ti magajet, ni ilegñija: Este na taotao ti malago bumasta cumuentos chinatfino contra este y santos na lugat, yan contra y tinago: 	 Zij lieten ook enkele valse getuigen komen, die allerlei beschuldigingen tegen hem inbrachten: "Deze man valt de heilige tempel en de wet aan.


Este sija jasangan guiya sunagoga, parejoja yan anae mamanagüe guiya Capernaum. 	 Hij zei deze dingen terwijl Hij in een synagoge van Kapernaüm aan het woord was.


Ayo nae y ray ilegña ni y manmañeñetbe: Gode y adengña, yan y canaeña, ya inchile, ya inyite juyong gui jalom jomjom: ayo nae uguaja tumanges, yan chegcheg nifen. 	 De koning zei tegen zijn dienaren: 'Bind hem vast en gooi hem buiten in de diepste duisternis. Daar zal hij vergaan van wroeging en verdriet.'


Magofjao as Jeova: ya güiya unninae ni guinagao y corasonmo. 	 Verheug u in de HERE; dan zal Hij erop toezien dat u alles krijgt wat u nodig hebt en waarnaar u verlangt.


Ya y pedong gui jilo este na acho, umayulang; ya, yaguin y jiloña nae podong, umapedasitos. 	 Als u over deze steen valt, zult u te pletter slaan. En als deze steen op u valt, zult u vermorzeld worden."


Ya tinago güe, na chaña sangangane ni jaye: lao janao, unfanue y pale nu jago ya unofrese ni y guinasgasmo, taemanoja y tinagon Moises para testimonio nu sija. 	 Jezus zei dat hij er met niemand over mocht praten. "Ga naar de priester en laat u onderzoeken. Doe wat in de wet van Mozes staat en breng het offer voor de genezing van melaatsheid. Dan zal niemand kunnen ontkennen dat u genezen bent."


Lao y ray umagof gui as Yuus; ya todo y manmanjula pot güiya unfanmagof: sa y pachot ayo sija y manmandadague ufanmajuchom. 	 Zij zullen omkomen door het zwaard en ten prooi vallen aan de wilde dieren.


Ya juope ilegco: Jayejao Señot? Ya ilegña nu güajo: Guajo si Jesus Nasareno ni y unpetsisigue. 	 'Wie bent U, Here?' vroeg ik. 'Ik ben de Jezus van Nazareth, Die u vervolgt', was het antwoord.


ADAJE yo, O Yuus: sa iya jago nae gaegue y inangococo. 	 Een speciaal lied van David. Zorg voor mij, mijn God, ik zoek mijn bescherming bij U.


Ayo nae y prinsipen y mamale sija, yan y manbijo na taotao sija, mandaña gui palasyon y magas na pale, y naanña si Caefas: 	 Op dat moment was in het paleis van hogepriester Kajafas juist een vergadering van de Hoge Raad.


Ya este finatinasña y palaoan megae na jaane. Lao si Pablo gosninaestotba ya jabira güe ya ilegña ni y espiritu: Jutago jao pot y naan Jesucristo na unjuyong guiya güiya. Ya jumuyong güijeja na ora. 	 Zij deed dat niet één keer, maar voortdurend, dag in, dag uit. Op een gegeven moment kon Paulus het niet meer aanhoren. Hij zei tegen de geest: "Ik gebied u in de naam van Jezus Christus dit meisje te verlaten!" Op hetzelfde moment verliet de geest haar.


Ya manmapos y tentago sija para y chalan, ya janafandaña todo y jasoda, parejo y taelaye yan y mauleg; ya y guipot umasagua bula ni manmaconbida. 	 De knechten gingen de straat op en brachten alle mensen binnen die zij konden vinden, zowel goede als slechte. Al gauw zat de feestzaal vol gasten.


Magajet y magajet jusangane jamyo: Yaguin y taotao jaadaje y sinanganjo, ti ulie finatae para taejinecog. 	 Onthoud dit: Wie doet wat Ik zeg, zal nooit sterven."


Anae mato y señot y fangualuan ubas, jafa umafatinas contra ayo y manfafachocho? 	 Als de eigenaar naar zijn land terugkeert, wat zal hij dan met die boeren doen?"


Ya manmanope todo y taotao sija ilegñija: Y jâgâña usaga guiya jame, yan y famaguonmame. 	 De mensen schreeuwden: "Laat de straf voor Zijn bloed maar op ons en onze kinderen neerkomen."


Para umacumple y esta masangan pot y profeta Isaias, na ilegña: Güiya chumule y chetnotta yan cumacatga y pinitita. 	 Daarmee werd werkelijkheid wat de profeet Jesaja had gezegd: "Hij heeft onze kwalen op zich genomen en onze ziekten gedragen."


Ya si Judas locue, ni y umentrega güe, jatungo ayo na lugat; sa megae na biaje si Jesus jumanao güije yan y disipuluña. 	 De verrader Judas wist dat, want Jezus was daar vaker geweest met Zijn discipelen.


Jaane yan puenge manjajanao gui sumanjilo y quelatña: inechong yan inacacha mangaegue gui entaloña. 	 Breng hen in de war, Here, geef dat zij elkaar niet meer verstaan. Want er is alleen nog maar geweld en ruzie in de stad.


Ya si Maria Magdalena, yan si Maria nanan José, jalie amano nae mapolo. 	 Maria van Magdala en Maria, de moeder van Joses, waren meegegaan om te zien waar Jezus werd neergelegd.


Jei! pelojam! para jafajam nu jago, Jesus Nasareno? Matojao para unyulangjam? jutungojao jayejao; jago ayo na Santos gui as Yuus! 	 "Jezus van Nazareth, ga weg! Ik wil niets met U te maken hebben. U bent gekomen om ons te vernietigen! Ik weet wel wie U bent: De heilige Zoon van God!"


Ya manjula: Todo y ungagaoyo, junae asta lamita gui raenoco. 	 Het meisje keek hem ongelovig aan. "Ik zweer het je!" zei hij. "Wat je mij ook vraagt, ik zal het je geven; al is het de helft van mijn koninkrijk!"


Ya todo y linajyan taotao ni mandaña anae manmalofan este sija, anae malie y jagas sinesede, natumalo guato ya jaseco pechonñija. 	 De vele mensen die naar de kruisiging waren komen kijken, gingen naar huis nadat ze dit allemaal hadden gezien. Ze sloegen zich op de borst van berouw en verdriet.


Ya ayo na tentago y jatungo y minalago y señotña; ya ti jalisto güe, ni jafatinas jaftaemano y minalagoña, umasaulag megae. 	 Hij zal zwaar gestraft worden. Want hij wist wat hij moest doen, maar heeft het niet gedaan.


Maulegña umabende pot tresientos peseta, ya ufanmanae y mamobble: ya malalatde y palaoan. 	 Zij had die olie voor veel geld kunnen verkopen en dat aan de armen kunnen geven." Zij vonden het schandalig wat zij gedaan had.


Ya anae si Pedro jalie ayo, jaope y taotao sija ilegña: Taotao Israel, sa jafa na ninafanmanman jamyo ni este? pat jafa na ingueguesatanjam taegüije y pot ninasiñanmameja, pat pot y dinebotonmameja na innafamocat este na taotao? 	 U denkt toch niet dat wij deze man door onze eigen kracht of godsdienstigheid hebben laten lopen?


Yanguin siete biaje gui un jaane umisao contra jago, ya siete biaje mafato guiya jago, ya ilelegña: Mañotsotyo, un asie. 	 Zelfs als hij zeven keer per dag tegen je zondigt. Als hij je telkens komt zeggen dat het hem spijt, moet je hem telkens opnieuw vergeven."


Ayo nae infanmaentrega para infanmanapute, ya infanmapuno; ya infanmachatlie gui todo nasion pot y naanjo. 	 Dan komt er een tijd dat jullie gefolterd, gedood en overal ter wereld gehaat worden, omdat jullie bij Mij horen.


Bendesido si Jeova ni y Yuus Israel, ni y taejinecog, yan taejinecog. Amen, Amen. 	 U geeft mij echter kracht, omdat ik niet tegen U gezondigd heb. U houdt mij voor altijd heel dicht bij U.


Ya y tatan Publio estaba na umaason sa malango calentura, yan jinaga: ya jumalom si Pablo, ya anae munjayan manaetae, japolo y canaeña gui jilo y malango, ya janajomlo. 	 Publius' vader lag met koorts en dysenterie in bed. Paulus ging naar hem toe, bad voor hem, legde zijn handen op hem en genas hem.


Janamachuda yo taegüije y janom, todo y telangjo manápula: y corasonjo taegüije y danges; esta madirite gui talo gui sanjalomjo. 	 Zij brullen tegen mij, met wijd geopende bekken. Het lijken verscheurende, brullende leeuwen.


Lao todo y jumuyong gui pachot, estesija guine y corason, ya estesija muna natataelaye y taotao. 	 Maar wat een mens zegt, komt van binnenuit. Uit zijn hart.


N 5 12 63860 ¶ Ya pot y canae y apostoles sija, megae na señat yan mannamanman manmafatinas gui entalo taotao; ya sija todos mandaña gui un jinasoja gui coridot Salomon. 	 De apostelen deden heel veel wonderen en tekenen onder het volk. De gelovigen kwamen regelmatig bij elkaar in de tempel, in de Zuilenhal van Salomo, één van hart en ziel.


Ya utago y Lajin taotao y angjetña sija; ya urecoje todo ayo sija y fumatitinas y tinempo, yan y fumatitinas y tinaelaye; 	 Ik zal mijn engelen erop uitsturen. Zij zullen alle verleidingen en alle slechte mensen uit mijn Koninkrijk bijeenhalen


Lao si Felipe esta masoda guiya Asoto; ya malofan inanaco todo manpredidica ebangelio gui siuda todos, asta qui mato güe guiya Sesarea. 	 Filippus ontdekte dat hij in Asdod was. Vandaar ging hij naar het noorden en kwam tenslotte in Caesarea. Onderweg sprak hij in alle plaatsen over Jezus Christus.


Güiya munabasta y guera, asta y uttimon y tano; jayulang y atcos, ya jautut y lansa; güiya sumonggue y caretan guera gui guafe. 	 Kom maar en kijk naar alles wat de HERE heeft gedaan. Hij richt verwoestingen aan op aarde.


Ya anae malofan jalie si Levi, lajin Alfeo, na matatachong gui bancon y tributo sija, ya ilegña nu güiya: Dalalagyo. Ya cajulo ya dinalalag güe. 	 Hij kwam langs een tolhuis. De tolontvanger was Levi, de zoon van Alfeüs. Hij zat voor het huis. "Kom", zei Jezus tegen hem, "ga met Mij mee." Levi stond meteen op en ging met Hem mee.


Ya ilegña nu sija: Estagüe, anae manjalom jamyo gui siuda, infanasoda güije yan un taotao, na mañuñule un jarran janom; dalalaque güe jalom mano na guma nae jumalom. 	 "Zodra jullie de stad binnenkomen", antwoordde Hij, "zul je een man zien die een kruik water draagt. Volg hem en ga hetzelfde huis binnen als hij.


Güiya numannae y gâgâ sija nañija, yan y fumaguon y aga sija ni y manaagang. 	 Hij zorgt voor het voer voor onze dieren; zelfs voor de jonge raven, die roepen in het nest.


Magajet na jago pumolo sija gui palagse na sagayan; jago yumute sija papa gui jalom y yinilang. 	 Werkelijk, U laat hen op gladde wegen lopen en uitglijden. U laat hen tenslotte ineenstorten en een ruïne worden.


Pot y isao y pachotñija, yan pot y sinangan y labiosñija, polo ya ufanmacone, pot y sobetbioñija: yan pot y matdision, yan manmandadague ni y sinanganñija. 	 Dood hen niet, want dan zou mijn volk hen vergeten. Maar laat hen door Uw ingrijpen doelloos ronddwalen. Laat hen maar vallen, o Here, achter U kunnen wij wegschuilen.


Manoyo guato taegüe y espiritumo? pat manoyo jufalagüe taegüe yo gui menamo? 	 Hoe zou ik mij kunnen verbergen voor Uw Geest; waar zou ik naar toe moeten om U te ontvluchten?


N 6 22 55940 ¶ Y inagpaña na jaane, y linajyan taotao ni gaegue gui otro bandan tase, jalilie na taya güije mas na unoja na sajyan diquique, ya jatungo na si Jesus ti jumalom gui sajyan yan y disipuloña sija, lao y disipuloña sija esta manmapos sijaja; 	 De volgende morgen kwamen weer heel veel mensen naar de plaats waar Jezus het brood had uitgedeeld. Zij dachten dat Hij daar nog zou zijn, omdat Zijn discipelen de vorige dag alleen waren weggevaren.


Ya todoja manmannae testimonio ya esta ninafanmanman nu minauleg sinangan ni manjujuyong, gui pachotña; ya ilegñija: Ti güiya ini y lajin José. 	 Iedereen in de synagoge vond dat er iets heel bijzonders van Hem uitging. Wat Hij zei, was gewoon geweldig. Zij waren hoogst verbaasd. "Is dat niet de zoon van Jozef?" vroegen zij.


Yan jasetbe y idolosñija: jumuyong un laso para sija. 	 Zij dienden hun afgoden en dat werd uiteindelijk hun ondergang.


YYAJAGO, O Jeova, juaagang; achojo, chamo fatilúluye yo: yaguin infatiluye yo, guajo uparejo yan y manútunog gui tadong y joyo. 	 Door David. Ik roep naar U, HERE, mijn rots. Keer U niet zonder te spreken van mij af. Want als U tegen mij blijft zwijgen, zal ik sterven.


Manmamajlao ya ninafañatsaga megae, todo y enimigujo: sija manalo, sija manmamajlao gusise. 	 en mijn smeken gehoord. Hij zal mijn gebeden beantwoorden.


Ya manope si Pedro, ilegña as Jesus: Señot, mauleg na mangaeguejit güine: yaguin malagojao, bae jufatinas güine tres na tabetnaculo; para jago y uno, para si Moises y uno, yan para si Elias y uno. 	 Petrus zei spontaan: "Here, wat geweldig dat wij hier zijn! Zal ik drie tenten maken? Eén voor U, één voor Mozes en één voor Elia?"


Ya estagüe sija taotao na macocone un taotao gui jilo un cama na paralitico; ya maaliligao mano nae mañule jalom para umapolo gui menaña. 	 Er kwamen enkele mannen met een verlamde op een draagbaar.


Ya jusangane jamyo ni y amigujo sija: Chamiyo fanmaaañao ni ayo sija y pumuno y tataotao, sa an munjayan ayo, taya jafa siña ujafatinas. 	 Jullie zijn mijn vrienden. Wees niet bang voor de mensen die je willen vermoorden. Zij kunnen alleen maar je lichaam doden, maar hebben daarna geen macht meer over je.


Ya manmato si nanaña, yan y mañeluña, ya manestaba gui sumanjiyong, manmanago na umaagang güe. 	 Zijn moeder en Zijn broers kwamen bij het overvolle huis en lieten Hem roepen. Zelf bleven zij buiten staan.


Yan locue otro tinigue ilegña: Umaatan ayo ni janaadotgan. 	 En ergens anders staat: "Zij zullen kijken naar de Man, Die zij doorstoken hebben." (C)


Ayo nae si Jesus ilegña nu sija: Todos jamyo ufanmañoda guiya guajo ocasion inale pago na puenge; sa matugue esta: Junafañetnot y pastot, ya y quinilo sija manmachalapon gui manada. 	 Onderweg zei Jezus tegen hen: "Vannacht zullen jullie Mij allemaal in de steek laten. Want in de Boeken staat dat de herder zal worden geslagen en de schapen uiteengejaagd. (a)


Ayo na sinangan, jamyo intingoja y masanganñaejon todo guiya Judea, ya matutujon guiya Galilea, despues di y tinagpange ni y japredica si Juan: 	 U weet wel wat er in Israël is gebeurd. Het begon in Galilea, niet lang nadat Johannes de Doper de mensen opriep zich te laten dopen.


Lao jusangane jamyo; na este inlie yo ya ti injenggue. 	 U hebt Mij gezien en toch gelooft u Mij niet. Dat heb Ik u trouwens al eens eerder gezegd.


Lao anae manmato y ofisiat sija gui calaboso, ti manmasoda sija; ya manalo tate ya manmañangane, 	 Maar toen zij ontdekten dat die er niet waren, gingen ze terug en zeiden:


Lao yaguin y taelaye na atadogmo, todo y tataotaomo jomjom, Sa yaguin y manana ni y gaegue guiya jago jomjom, jafa na gosdangculo na jinemjom! 	 Maar als uw oog verduisterd is, leeft u in het donker. Het is niet de bedoeling dat het in uw innerlijk donker wordt. Dat zou verschrikkelijk zijn.


Ya mato un escriba ya ilegña nu güiya: Maestro, judalalag jao mano y malagomo guato. 	 Op dat moment kwam er een godsdienstleraar naar Hem toe en zei: "Meester, ik ga met U mee. Het doet er niet toe waarheen."


Lao y senturion, jajonggueñaja y magas batco yan y gaeiyo y batco, qui ayo sija y sinangan Pablo. 	 Maar de Romeinse officier luisterde naar de stuurman en de kapitein in plaats van naar Paulus.


Ya ilegña: Siento na medidan laña. Ayonae ilegña nu güiya: Chule y cuentamo ya unfatachong guse ya untugue sincuenta. 	 'Honderd vaten olie', antwoordde de man. 'Hier is uw schuldbekentenis', zei de beheerder. 'Verscheur die en schrijf een nieuwe voor vijftig vaten.'


Y corasonmame ti inbira tate; ni y pinecatmame ti sumuja gui chalanmo. 	 Ondanks dit alles hebben wij U niet vergeten. Ook hebben wij het verbond met U nooit ontkend.


Guinin unnalibre yo gui y inaguaguat y taotao: guinin unadaje yo para jumagas gui nasion sija: y taotao sija ni ti jutungo ujasesetbeyo. 	 Ik heb hen vernietigd tot er niets van over was. Zij waren niet meer terug te vinden.


Yan ayo na janafañaga y manñalang, ya sija siña jafamauleg y siuda para ufañaga; 	 Daar laat Hij hongerige mensen wonen en zij bouwen daar een stad.


Guajo tumungo güe, sa guine güiya yo, ya güiya tumago yo! 	 Ik wel, want Ik kom bij Hem vandaan. Hij heeft Mij gestuurd."


Ufañocho ya ufanmanadora todo y yinemog y tano: gui menanña ufandimo, todo y manunog gui eda: güiyaja ni y tisiña unalala y antiña. 	 Het Koninkrijk is van de HERE; Hij heerst over alle volken.


Taquilo jao, O Jeova, yan y minetgotmo: incantaye yan inalabaye y ninasiñamo. 	 U laat hen vluchten; U richt Uw pijlen op hun gezicht.


N 28 23 72370 ¶ Ya anae esta matanchue un jaane, manmato megae guiya güiya, gui sagaña; ya jasangane yan janamatungo y raenon Yuus: janafanmañaña sija pot si Jesus, yan pot y tinago Moises, yan pot y profeta sija; desde y egaan asta y pupuenge. 	 Zij maakten een afspraak met Paulus om daar eens uitgebreid over te praten. Op de afgesproken dag kwamen zij bij hem thuis en luisterden naar wat hij te vertellen had. Van 's morgens tot 's avonds sprak hij vol vuur over het Koninkrijk van God. Hij probeerde hen aan de hand van de boeken van Mozes en de profeten, ervan te overtuigen dat Jezus de Christus is.


Ya despues di este na taotao, cajulo si Judas na taotao Galileo, gui jaanen y manmaempadrona; ya jacone un manada gui tateña: ya güiya locue malingo; yan todo ayo sija y umosgue güe manmachalapon. 	 Later, tijdens de volkstelling, trok Judas de Galileeër de aandacht en wist veel mensen voor zich te winnen. Maar toen hij stierf, gingen al zijn aanhangers weer hun eigen weg.


Sa calang y lamlam ni y jumuyong gui sancatan, ya manina gui sanlichan, taegüijija locue y minamaela y Lajin taotao. 	 Als iemand zegt dat de Christus zich ergens verborgen houdt, geloof hem niet.


N 2 33 43230 ¶ Ya si José yan y nanaña ninafanmanman nu ayo sija y jasasangan nu güiya; 	 Verwonderd luisterden Jozef en Maria naar wat Simeon over hun kind zei.


Ya jajuto y canaeña gui disipuluña, ya ilegña: Estagüe, y nanajo yan y mañelujo. 	 Hij wees naar Zijn discipelen en zei: "Kijk, dat zijn mijn moeder en mijn broers.


YA manmato palo taotao sija guinin Judea, ya jafanagüe y mañelo ilegñija: Yaguin ti manmasirconsida jamyo taemano y costumbren Moises, ti siña jamyo mansatbo. 	 Enkele mannen uit Judea kwamen de christenen van Antiochië vertellen, dat zij niet gered konden worden, als ze zich niet eerst volgens Joods gebruik lieten besnijden.


Si Jeova ni y fumatinas y langet yan y tano, bumendise jao guiya Sion. 	 De HERE geve u Zijn zegen vanuit Jeruzalem. Hij heeft de hemel en de aarde gemaakt.


Ya ilegña: Janao fanmalag y siuda, gui guima ayo na taotao, y insangane: Y Maestro ilegña, y tiempoco esta jijot, iyajamyo nae jufatinas y guipot Pascua yan y disipulojo sija. 	 "Ga naar de stad, naar meneer die-en-die", antwoordde Hij. "Zeg tegen hem dat mijn tijd gekomen is en dat Ik met mijn discipelen het Paasmaal in zijn huis wil eten."


Si Jeova bula y minaase yan cariñoso, ñateng y binibuña yan gofmegae y minaaseña. 	 De HERE is vol medelijden, vergeving en genade. Hij heeft geduld en Zijn goedheid en trouw zijn overvloedig.


Magajet y gorrión mañoda gumaña, yan y golondrina chenchonña para güiya, anae siña mapolo y famaguonña, esta y jalom y attatmo, O Señot y inetnon sendalo, Rayjo yan Yuusso. 	 Ik smacht van verlangen om bij U te komen. Mijn ziel en mijn lichaam zingen Uw lof, de lof van de God Die leeft.


Ayonae y pale y Jupiter ni y temploña estaba gui menan y siuda, mangone toro sija, yan mañule coronan flores guato gui pettan y trangca, ya malago na ufanmamatinas inefrese, yan y linajyan taotao sija. 	 De priester van de Zeus-tempel, die buiten de stad stond, bracht zelfs stieren en bloemenkransen bij de poort, want hij en de mensen wilden Barnabas en Paulus offers brengen.


Gode y espadamo gui cháchagamo, O gosbalente jao, yan y langetmo yan y minagasmo. 	 U bent mooier dan welk mens ook. Uw karakter is prijzenswaardig: daarom heeft God u ook zo gezegend.


Ya mientras jasasangan este, mato un mapagajes ya mantinampe; ya ninafanguefmaañao anae manjalom gui mapagajes. 	 Maar hij was nog niet uitgesproken of er vormde zich een wolk boven hen. Zij werden vreselijk bang toen zij zagen dat de mannen in de wolk werden opgenomen.


Ya anae maaatan, malie na esta managalileg y acho, sa gosdangculo. 	 Maar toen zij bij het graf kwamen, ontdekten zij dat de steen al weg was.


Taegüije y guafe anae jasonggue y jalomtano, yan taegüije y mañila anae finaliñagüe y sabana. 	 Mijn God, laat hen zweven als de zaadjes van een distel; blaas hen weg als kaf dat door de wind wordt verdreven.


Ya anae jajungog sija y quinajulo talo guinin y manmatae, palo manmanbotlea; ya y palo ilegñija: Injingog jao talo otro biaje, pot este. 	 Toen zij Paulus hoorden vertellen dat er iemand uit de dood was teruggekomen, lachten sommigen hem uit. Maar anderen zeiden: "Daarover moet u nog eens wat meer vertellen."


Anae ayo todo janasiña manafanmachalapon y ray sija guiya güiya: taegüije anae mamodong nieve guiya Salmón. 	 Zou u tussen de schaapskooien blijven liggen? U zult zijn als duiven met zilveren vleugels en gouden slagpennen.


Ya iya Jerusalem, jijot gui petta quinilo sija, guaja un tangque janom na mafananaan gui fino Hebreo, Betesda, na guaja sinco potta. 	 Bij de Schaapspoort in Jeruzalem was de vijver Bethesda met vijf zuilengalerijen.


Sa taya na matatampe na ti umababa; pat mananana, na ti umatungo. 	 Wat verborgen is, zal aan de dag komen.


mayulang sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een psalm van Asaf. O God, ongelovigen zijn bij ons binnengedrongen en hebben Uw heiligdom, de tempel, onteerd. Zij hebben Jeruzalem vernield.


Ya inseda un batco na jumajanao para Finesia, ya manmaudaejam, ya manjanaojam. 	 Daar vonden wij een schip dat naar de Syrische provincie Fenicië zou oversteken; wij gingen aan boord


Sa y baran y manaelaye ti usaga gui jilo y fottuna y manunas; sa noseaja ujajuto mona canaeñija y manunas gui tinaelaye. 	 Want het land van de gelovigen zal niet onder de tirannie van de goddeloze vijand blijven zuchten. De gelovigen zullen dan ook niet komen tot onrechtmatige daden.


Ya este yuje sija y manmatanme gui mauleg na tano; y jumungog y finijo ya maresibe, ya manmanogcha, ya uno treinta y otro sesenta, y otro siento. 	 Maar de goede grond stelt de mensen voor, die het woord van God horen en er met hun hele hart in geloven. Zij doen er iets mee. Het goede zaad brengt vrucht voort in hun leven. Wel dertig, zestig en honderd keer zoveel als is gezaaid."


Sa taegüenao si Tata janafangajulo y manmatae ya jananae linâlâñija, taegüije locue y Lajiña janae y linâlâ, jaye malagoña. 	 Zoals de Vader de doden levend maakt, zo zal ook de Zoon levend maken wie Hij wil.


Ya pago, O Señot, lie y amenasoñija: ya unnae y tentagomo sija, na contodo y minatatnga ujasangan y sinanganmo, 	 Kijk, Here, hoe zij dreigen! Geef Uw knechten vrijmoedigheid om te zeggen wat U hun opdraagt.


Ayo nae ilegña nu sija: Jaye iyo este na imagen yan y tinigue ni y gaigue gui jiloña? 	 Hij vroeg hun: "Wiens portret en opschrift staan erop?"


Si Jeova uninamannae y baran minetgotmo guinin Sion: gobietna gui entalo y enimigumo sija. 	 De HERE laat u machtig heersen vanuit Jeruzalem. U bent de overwinnaar temidden van al uw tegenstanders.


N 28 16 72300 ¶ Ya anae manmatojam Roma, y senturuon jaentrega y preso sija gui magas y guatdia: lao si Pablo mapolo na usaga namaesa yan un sendalo ni y umadadaje güe. 	 Na onze aankomst in Rome werd Paulus gezegd dat hij mocht wonen waar hij wilde, al was het wel onder voortdurende bewaking van een soldaat.


Jatungo y tataña enao na ora nae sinangane güe as Jesus, Y lajimo lâlâ; ya güiya namaesa jajonggue yan todo y familiaña! 	 De vader besefte dat het precies het moment was waarop Jezus had gezegd: "Uw zoon is genezen." Hij en zijn hele gezin kwamen tot het geloof dat Jezus inderdaad de Christus was. En de mensen bij hem in huis geloofden het ook.


Sa ti jufangone nubiyo gui guimamo, ni laje na chiba gui quelatmo. 	 Ik neem van u geen stieren aan en ook geen bokken, die in hokken worden gehouden.


JEOVA jago guinin saganmamame yan todo y generasion. 	 Deze psalm is een gebed van Mozes, de vriend van God. Here, van generatie op generatie hebben wij onze hulp en kracht bij U gezocht.


Ya güiya chumule gui jiloñija y isaoñija, yan ujautut sija gui dañoñijaja; ya si Jeova, ni y Yuusta, umutut sija. 	 Hij heeft hun het kwaad vergolden. Hij vernietigde hen in hun zonde. Hij is de HERE, onze God.


Guinin y finanagüemo sija nae mañuleyo tiningo: enaomina juchatlie todo y chalan mandacon. 	 Door Uw wet heb ik inzicht gekregen en daarom haat ik de leugen.


Tanesesita na infatitinas y checho ayo y tumago yo mientras y jaane; sa an mato y puenge, taya siña machocho. 	 Zolang het dag is, moeten wij doen wat God ons opdraagt. Als de nacht komt, kan niemand meer iets doen.


Ni y jatucho y guima y biuda sija, ya janafananaco tinaetaeñija ni y dinague: este sija ujaresibe dangculo na sentensia. 	 Maar houd ze in de gaten! Zij persen de weduwen alles af, zelfs hun huis. En voor de vrome schijn zeggen zij lange gebeden op. De straf die zij krijgen, zal er alleen maar zwaarder door worden."


Ufanescapa nu y tinaelaye? gui binibo nae unyute papa y taotao sija, O Yuus. 	 Zij willen mij overvallen en bespioneren mij. Elke stap die ik zet, zien zij. Zij willen mij doden.


Ya anae malofan ayo na inagang, esta masoda si Jesucristo güigüiyaja namaesa; ya sija manmamatquiloja, ya güije sija na jaane, taya jasangane ni jaye pot y liniiñija. 	 Ineens was Jezus weer alleen met Zijn discipelen. Tot lang na die tijd vertelden zij niemand wat ze gezien hadden.


Lao guiya janaguefchadeg y cuentosña, ilegña: Yanguin jumitamatae, ti jupunejao ni jaftaemano. Taegüineja locue sinanganñija todos. 	 "Zeggen dat ik U niet ken?" viel Petrus uit. "Dat nooit! Al moest ik met U sterven!" Ook de anderen zeiden dat zij dat nooit zouden doen.


Ni y siete na pan gui cuatro mit, ya cuanto na canastra injeca? 	 En dat er volle manden overbleven? Weten jullie niet meer dat Ik later 4000 mensen van zeven broden te eten heb gegeven? En dat er weer heel veel overbleef?


Sa si Juan ilegña nu güiya: Ti tunas na un guaja jao nu este na palaoan. 	 Want Johannes had tegen hem gezegd dat hij niet met haar mocht samenleven.


Polo ya ufanagang ni minagof ya ufanmagof y gumaeya y tinas na causaco: junggan, polo ya ujaalog siempre: innadangculo si Jeova, ni y yaña na memegae y tentagoña. 	 Maar ik wil dat alle mensen die verlangen naar mijn vrijspraak, zullen juichen en zich verheugen. Dat zij voortdurend de HERE zullen grootmaken en zeggen: "De HERE trekt Zich het lot van Zijn geliefde dienaar aan."


Ya guajo cabales guiya güiya: ya juadaje yo guinin y tinaelayeco. 	 Ik hield Zijn wetten steeds in gedachten, vergat nooit één van Zijn regels.


Jaye y taotao, para uguaja guiya güiya jinaso? yan lajin taotao para ubinesita güe. 	 Als ik 's nachts omhoog kijk naar de hemel en het werk van Uw handen zie (de maan en de sterren, die U hun plaats gegeven hebt)


Ayo nae y sendalon y magalaje macone si Jesus gui pretorio, ya mandaña guiya güiya todo y manadan sendalo sija. 	 De soldaten namen Jezus eerst mee naar de binnenplaats van het paleis.


Ya desde este didide ti utaegüe y taelaye: magajet na jaguefjajaso y sagaña ya utaegüe güe. 	 Nog een klein poosje en dan zal de zondaar zijn verdwenen; dan kijkt u naar hem en plotseling ziet u hem niet meer.


Pot este si Moises manninae jamyo ni y circunsision (na ti guine as Moises lao iyon y tata sija), ya asta pago gui sabado incircunsida y taotao. 	 U snijdt de voorhuid van de kleine jongetjes weg als ze een week oud zijn, of het nu sabbat is of niet. Daarmee doet u wat Mozes heeft gezegd. Dit besnijden is trouwens al een heel oud gebruik van lang vccr Mozes.


Anae majungog este nu y linajyan taotao, ninafanmanman ni y finanagüeña. 	 Iedereen was diep onder de indruk van Zijn inzicht.


Sa ufangajulo y ti manmagajet na Cristo yan ti manmagajet na profeta sija; ya ufanmamanue dangculo na señat sija, yan mannamanman, ya, yaguin siña, ujadagueja asta y manmaayig. 	 Want er zullen valse christussen en valse profeten komen. Die zullen opzienbarende wonderen doen om, zo mogelijk, zelfs de mensen die bij God horen op het verkeerde spoor te brengen.


Guinin unfatinas ni y enimigujo na unaeyo ni y tataloñija, para juyulang y chumatliiyo. 	 U hebt mij kracht en sterkte gegeven om de strijd aan te binden; U liet mij de een na de ander overwinnen.


Jago chumulejam gui jalom y laso: unpolo chinatsaga na catga gui sinturanmame. 	 U hebt ons in een net laten vangen en onze heupen laten binden.


Ya jamantiene y canae y patgon palaoan, ya ilegña: Talitha cumi; cumequeilegña: Patgon palaoan, jago jucuentutuse, cajulo. 	 Hij nam haar bij de hand en zei: "Sta op, meisje." Het meisje, dat twaalf jaar was, sprong uit haar bed en liep de kamer rond! Haar ouders wisten niet wat zij zagen.


Ayo nae manmapos y Fariseo sija, ya manaconseja yan y taotao Herodes sija, contra güiya, para umapuno. 	 De Farizeeërs liepen meteen de synagoge uit en gingen naar de leden van de partij van Herodes om met hen te overleggen hoe zij Jezus uit de weg konden ruimen.


Ya si Saulo cajulo guinin y jilo oda; ya anae mababa y atadogña taya jalie, lao mamantiene canaeña, ya macone guato Damasco. 	 Saulus stond op en deed zijn ogen open, maar kon niets zien. De mannen die bij hem waren, namen hem bij de hand en brachten hem Damascus binnen.


Ya y señot ilegña ni y tentagoña: Janao falag y dangculo na chalan yan y lugat ni y guaja ngangao, ya unafuetsas sija, ya ufanjalom para ubula y guimajo. 	 'Goed', zei de heer. 'Ga de stad uit. Ga de wegen en de paden op en zoek nog meer mensen. Doe je uiterste best ze hierheen te brengen.


Para uyute y semiyañija locue gui nasion sija, yan para uchalapon sija gui jalom y tano sija. 	 Ook hun nageslacht zou Hij uiteindelijk onder vreemde volken laten sterven; hen wegvoeren naar vreemde landen.


Aje, ni si Herodes: sa junafalag iya güiya, ya, estagüe, ni jafa na ufanmerese na finatae pot y guinin finatinasña. 	 Herodes vond dat blijkbaar ook en heeft Hem naar ons teruggestuurd. Nee, de Man heeft niets gedaan waarop de doodstraf staat.


Jungog y tinaetaejo, O Jeova, ecungog y inagangjo: chamo famatquilo gui menan y lagojo: sa taotao tumano yo guiya jago: pago finatoyo taegüeje y mañaenajo todos. 	 Als U iemand straft voor zijn zonden, vergaat alles wat hem tot aanzien bracht; net zoals een mot een kledingstuk vernielt. Een mens is immers niets meer dan een ademtocht.


Mandichoso jamyo ni y manñalang pago: sa ufanjaspog. Mandichoso y manatanges: sa ufañaleg. 	 Gelukkig zijn zij die nu honger hebben, want hun honger zal worden gestild. Gelukkig zijn zij die nu huilen, want eens zullen zij lachen.


Yaguin inadadaje y tinagojo sija, jamyo infañañaga gui güinaeyaco; parejoja yan guajo juadadaje y tinago y Tatajo ya sumasasaga yo gui güinaeyaña. 	 Zorg ervoor dat Ik van u kan blijven houden, door te doen wat Ik zeg. Want de Vader is van Mij blijven houden, doordat Ik heb gedaan wat Hij zei. Leef vanuit Zijn liefde.


Fanbendise si Yuus gui jalom y inetnon taotao; junggan, jamyo y tutujonña guiya Israel. 	 Vooraan lopen de zangers, daarachter de muzikanten met de snaarinstrumenten. Dan de jonge meisjes met hun tamboerijnen.


Ya y gaegue gui jilo guma, chaña tumutunog ni ujalom ya ufañule jafa na güinaja gui jalom gumaña. 	 Als je op dat moment op het platte dak van je huis zit, ga dan niet naar binnen om nog iets mee te nemen. Vlucht!


Lao jago, yaguin manaetaejao, jalom gui aposentomo, ya juchum y pettamo, ya taetaye y tatamo ni y gaegue gui secreto; sa y tatamo ni y jalilie gui secreto, güiya umapase jao gui publico. 	 Zij hebben hun beloning al. Als u bidt, moet u dat ergens doen waar u helemaal alleen bent. Doe de deur achter u dicht en bid in het geheim tot uw Vader. En uw Vader, Die al uw geheimen kent, zal u belonen.


Ya mafaesen güe locue nu y sendalo sija, ilegñija: Ya jame, jafajam infatinas? Ya mansinangane: Chamiyo mumatratrata ni jaye ni infanmanchiguit, ya magof jamyo nu y apasmiyo. 	 "En wij?" vroegen een paar soldaten. "Hoe moeten wij leven?" Johannes antwoordde: "Pers niemand iets af. Gebruik geen geweld of valse beschuldigingen om meer geld te krijgen. Wees tevreden met uw soldij."


Ya manmapos, ya manmasangane y palo disipulo: lao ti majonggue. 	 Ze gingen terug om het aan de anderen te vertellen. Maar die geloofden het ook nu nog niet.


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Ya guajo minamatungo sija y naanmo ya bae junatungo: na ayo na güinaeya ni y ungüaeya yo, ayo gaegue guiya sija, yan guajo guiya sija. 	 Ik heb hun verteld wie U bent en zal dat blijven doen. Want Ik wil dat Uw liefde voor Mij in hen zal zijn, en dat Ikzelf ook in hen zal zijn."


Taegüenao si Tata jaguaeya yo, guajo parejoja juguaeya jamyo locue; ya fañaga jamyo gui güinaeyaco. 	 Zoals de Vader van Mij houdt, houd Ik van u. Blijf u bewust van mijn liefde.


Lao chamo umangongoco jao nu sija: sa esta y manmannanangga pot güiya, mas di cuarenta na taotao ni y manmanjula na ti ufañocho, yan ti ufanguimen astaqui mapuno güe; ya pago umananggañiñija y promesamo. 	 Maar u moet dat niet doen. Want veertig van hun mannen liggen in een hinderlaag om Paulus te vermoorden. Zij hebben allemaal een vloek op zich genomen om niets te eten en te drinken voor Paulus dood is. Zij staan nu al klaar omdat zij verwachten dat u zult doen wat de hoofdpriesters u zullen vragen."


Polo ya y manadan janom ujanafamapagpag canaeñija: polo ya y egso sija manganta pot y minagof. 	 De rivieren klappen in de handen en de bergen heffen een jubelend loflied aan voor de HERE.


Ya estaba güije un inetnon babue na lajyan na mañochocho gui jalom tano: ya masuplica güe na ufanpinelo ya ufanjalom güije sija. Ya manpinelo. 	 Niet ver daar vandaan liep op een berghelling een kudde varkens eten te zoeken. De boze geesten smeekten Jezus of ze in die varkens mochten gaan en Hij vond dat goed.


Ya manjanao todo y taotao para ninatugue y naanñija gui padron, cada uno gui siudaña. 	 Iedereen moest naar de stad of het dorp van zijn voorouders gaan om zich te laten inschrijven.


Ya yanguin manguaefe y manglo sanjaya, ilelegmiyo: Uguaja maepe; ya ufato. 	 Als een zuidenwind opsteekt, zegt u: 'Het wordt heet.' En ook dat is juist.


Ya jadingo sija, mapos talo ya manaetae gui mina tres biaje, jasangan ayoja na sinangan. 	 Hij liet hen slapen. Voor de derde keer ging Hij weg en bad hetzelfde gebed.


Fanmanbendise ni y Yuusta jamyo ni y taotao ya namajungog y inagang y tininaña: 	 Volken, prijs onze God; zing luid Uw lofliederen tot Zijn eer.


O Yuus, chamo chachago guiya guajo; Yuusso, nachadig yan para unayudayo. 	 Och, mijn God, blijf niet zo ver van mij af staan; haast U toch mij te helpen.


Ya jayute papa y magas gui tronoñija, ya jajatsa y manumitde. 	 en vorsten van hun troon gestoten. Maar gewone mensen zijn door Hem op een voetstuk gezet.


Ya anae majungog na familiaña sija, manmato para umaguot; sa ilegñija: Esta ti guiya güe. 	 Zijn familie, die dit hoorde, ging er naar toe om Hem te halen. "Hij weet niet meer wat Hij doet", zeiden zij.


Enaomina nafanlisto jamyo locue, sa ufato y Lajin taotao, güije na ora gui anae ti injajaso. 	 Het beste wat je dus kunt doen, is altijd klaar te zijn. Want Ik kom op een moment dat niemand Mij verwacht."


Y corasonmame ti inbira tate; ni y pinecatmame ti sumuja gui chalanmo. 	 Ondanks dit alles hebben wij U niet vergeten. Ook hebben wij het verbond met U nooit ontkend.


Ya enseguidas matogüe gui as Jesus, ya ilegña nu güiya: Minagof, Maestro! ya jachico. 	 Judas liep recht op Jezus toe en zei: "Dag, Meester." En hij kuste Hem.


Ya mapula y magaguña, ya manaminagago agaga na magagon anaco. 	 Daar riepen ze het hele bataljon bijeen. Ze rukten Hem de kleren van het lijf en deden Hem een rode mantel om.


Nalibre y antijo, O Jeova, gui mandacon na labios, yan y mafáfababa na jula. 	 HERE, neem mij in bescherming tegen de leugenaars!


Ya sija masangane güe, ilegñija: Si Juan Bautista; y palo ilegñija: Si Elias; y palo ilegñija: Uno gui profeta sija. 	 "Sommigen zeggen dat U Johannes de Doper bent", antwoordden de discipelen. "Anderen dat U Elia bent of een andere profeet."


Ya todo y siuda mandaña gui petta. 	 Veel nieuwsgierigen waren te hoop gelopen en voor het huis was het een drukte van belang.


Sija enseguidas japolo y sajyan yan si tatañija ya madalalag güe. 	 Zij stapten uit de boot, lieten hun vader alleen achter en gingen met Jezus mee.


Y magaguña si Juan y pilon cameyo yan y godeña cuero na jachaflileg gui senturaña, ya y naña y apacha sija yan y miet jalom tano. 	 Johannes droeg kleren van kameelhaar en had een leren riem om. Hij at sprinkhanen en honing van wilde bijen.


Lao yaguin mato y Consoladot, ni y junamamaela guinin as Tata, y Espiritu y minagajet nu y mamaela guinin as Tata, güiya infanninae testimonio pot guajo. 	 Als Ik bij de Vader ben, zal Ik mijn Plaatsvervanger sturen. Dat is de Heilige Geest, de bron van alle waarheid. Hij komt uit de Vader en zal u alles over Mij vertellen.


Ayo nae manmato y disipuluña sija, ya ilegnija nu güiya: Untungo na y Fariseo sija ninafandisgustao anae jajungog este na sinangan? 	 De discipelen gingen naar Hem toe en zeiden: "Weet U dat de Farizeeërs zich hebben geërgerd aan wat U hebt gezegd?"


Ya jamyo locue infanmannae testimonio, sa guinin manjijita desde y tutujonña. 	 Omdat u vanaf het begin bij Mij bent geweest, moet u ook van Mij getuigen."


Ya y Espiritu ilegña as Felipe: Janao jijot ya undañae y carruaje. 	 De Heilige Geest zei tegen Filippus: "Haal die wagen in en blijf ernaast lopen."


Ni y ilegñija locue: Jamyo taotao Galilea, jafa na manotojgue jamyo ya inaatan julo y langet? este mismo si Jesus ni y maresibe gui sanjilo guinen iya jamyo para y langet, umamaela talo taegüijeja anae inlie güe jumanao para y langet. 	 "Mannen uit Galilea", zeiden zij, "wat staat u toch naar de lucht te kijken? Jezus is in de hemel opgenomen. Maar Hij zal net zo terugkomen als u Hem hebt zien weggaan."


Jafa pinelonmimiyo? Sija manmanope ilegñija: Jamerese y finatae. 	 De mannen van de Hoge Raad schreeuwden allemaal: "Hij moet ter dood gebracht worden!"


Yanguin injingog y guera, yan y masangan y guera: chamiyo ninafañachatsaga: sa nesesita estesija jumuyong: lao trabia ti y jinecog. 	 Laat je niet in de war brengen door oorlogen en berichten over oorlog. Het staat vast dat die zullen komen, maar je mag er niet uit opmaken dat het einde er dan al is.


Ya taya nae masodayo gui templo juaguaguaguate ni jaye na taotao, ni junafangalamten y taotao sija; ni y sinagoga, ni mano na siuda; 	 Mijn aanklagers hebben mij met niemand zien discussiëren, mij nergens een oploop zien veroorzaken, noch in de tempel, noch in de synagoge, noch in de stad.


Lao güiya mapos, ya jatutujon munamatungo, yan janagosmamta y checho; pot este, si Jesus ti siña jumalom matungo nu güiya gui siuda; lao sumasagaja gui sumanjiyong gui lugat desierto sija, ya manmato guiya güiya guinin todo y patte sija. 	 Maar de man kon het toch niet voor zich houden. Opgewonden vertelde hij overal dat Jezus hem had genezen. Jezus kwam zo in de belangstelling te staan dat Hij niet meer onopgemerkt een stad kon binnengaan. Daarom bleef Hij maar buiten op het platteland. Maar ook daar wisten de mensen Hem te vinden.


Jatago talo palo tentagoña, ilegña: Sangane y manmaconbida: Esta jufamauleg y na taloane, y gajo toro yan y manyomog na gajo, esta manmapuno, ya todo esta listo: fanmamaela gui guipot umasagua. 	 Maar niemand wilde. Daarom stuurde hij andere knechten er op uit om te zeggen: 'Alles staat klaar. Het mestvee is geslacht en klaargemaakt, kom vlug naar het huwelijksfeest!'


Desde y uttimon y tano juagang jao, anae taeninasiña y corasonjo: chalaneyo asta y acho ni y mas taquilo qui guajo. 	 Hoort U mijn smeken wel, o God? Luister toch naar mijn gebed.


N 8 23 26850 ¶ Ya anae jumalom gui un sajyan, y disipuluña sija madalalag güe. 	 Hij stapte in de boot en ging met Zijn discipelen naar de overkant van het meer.


Taegüijeja uguaja güije na jaane yanguin ufamanue y Lajin taotao. 	 Zo zal alles zijn gewone gang gaan tot de dag dat Ik terugkom en door iedereen gezien word.


Lao jita, tabendise si Jeova, desde pago na tiempo mona yan para taejinecog. Fanmanalaba jamyo as Jeova. 	 Wij, de levende mensen, mogen echter de HERE loven en prijzen: Nu en tot in eeuwigheid.


Ya ayo y umentrega güe, mannae señat, ilegña: Jaye y juchico, güiya ayo: guiot ya inquene na seguro. 	 Judas had met hen afgesproken dat hij Jezus, volgens het gebruik, met een kus zou begroeten. Daaraan konden zij zien wie zij gevangen moesten nemen. "Laat Hem niet ontsnappen", had hij gezegd.


Ya ilegña uno: Estagüe, si nanamo, yan y mañelumo gui sumanjiyong, na manmalago na umacuentuse jao. 	 Toen iemand Hem vertelde dat zij er waren, vroeg Hij: "Wie is mijn moeder? En wie zijn mijn broers?"


Si Jeova uinadajegüe, yan umantiene güe lâlâ; ya güiya udichoso gui tano; ya tiuenentrega güe gui minalago y enemiguña. 	 Gelukkig is de man die voor de kleinen zorgt; als hemzelf eens onheil treft, zal de HERE hem helpen.


Si Jeova y minetgotto yan y cantaco, yan güiya jumuyong y satbasionjo. 	 De HERE is mijn kracht en ik zing een loflied voor Hem. Hij heeft mij bevrijd.


Y pinecatmame nae maoriyayejam pago: japolo y atadogñija para ujayutejam gui tano. 	 Zij zijn overal om mij heen, waar ik ook ben. Hun enige bedoeling is mij te vernietigen.


N 14 10 40810 ¶ Ya si Judas Iscariote, uno gui dose, mapos malag y magas mamale, para umentrega güe guiya sija. 	 Judas Iskariot, één van de twaalf discipelen, ging naar de leidende priesters. Hij wilde er wel aan meewerken om Jezus gevangen te nemen.


Tomalo jafaesen sija: Jaye inaliligao? Ya ilegñija: Si Jesus Nasareno. 	 "Wie zoekt u?" vroeg Jezus nog eens. "Jezus van Nazareth", was het antwoord.


Estesija muna fanataelaye y taotao; lao y chumocho yan y ti mafagase canaeña, ti ninatataelaye y taotao. 	 Daardoor wordt de mens slecht. Maar men wordt niet slecht door te eten zonder de handen te hebben gewassen."


N 2 14 62780 ¶ Lao si Pedro tumojgue julo gui entalo onse, ya jajatsa julo y inagangña, ya ilegña nu sija: Jamyo taotao Judea, yan todo y mañasaga guiya Jerusalem, polo ya este umatungo guiya jamyo, yan ecungog y sinanganjo. 	 De twaalf apostelen stonden op en Petrus nam het woord. "Mannen van Israël!" riep hij. "Inwoners en bezoekers van Jeruzalem! Luister!


Manmanope ya ilegñija nu güiya: Yaguin ti taelaye finatinasña, ti inentregao. 	 "Van iets heel ernstigs", antwoordden zij. "Anders zouden we Hem niet bij u hebben gebracht."


N 9 14 27100 ¶ Ayo nae y disipulon Juan manmato guiya güiya ya ilegñija: Jafa jame yan y Fariseo sija na manayuyunat megae; ya y disipulumo ti manayuyunat? 	 Op een dag kwamen de discipelen van Johannes de Doper naar Jezus toe. Zij vroegen Hem: "Waarom vasten Uw discipelen niet, zoals wij en de Farizeeërs?"


Yan guaja locue palo mandiquique na güijan sija; ya anae jabendise, jatago na ujaplanta locue gui menanñija. 	 Er waren ook nog een paar visjes. Hij dankte God ervoor en zei tegen Zijn discipelen dat ze die ook aan de mensen moesten geven.


Ylegña nu güiya y palaoan: Guajo jutungo na y Mesias umamaela (ayo y naanña si Cristo); yaguin mato güe, güiya ufanagüejit todo. 	 De vrouw zei: "Ik weet dat de Christus komt; Hij zal ons Gods boodschap precies vertellen."


Ya este mato güijija na ora ya janae si Yuus maase, ya jacumuentuse pot güiya todo sija y manmannangga ni linibre guiya Jerusalem. 	 Zij kwam er net aan terwijl Simeon met Jozef en Maria stond te praten. Ook zij begon God te danken. Aan iedereen die uitkeek naar de bevrijding van Jeruzalem, vertelde zij dat de Christus was gekomen.


Ya mapos güe, ya jasangane ayo y guinin mangachochongña, ni y mantriste, yan manatanges. 	 Zij ging meteen naar Zijn discipelen, die nog steeds verdrietig en in tranen bij elkaar zaten.


Ya jabira güe guato gui palaoan, ya ilegña as Simon: Unlilie este na palaoan? Jumalomyo gui guimamo, ti unnaeyo janom para y adengjo; lao este janafotgon y adengjo ni lagoña, ya jasaosao ni y gapuniluña. 	 Daarna keek Hij naar de vrouw en zei tegen Simon: "Ziet u deze vrouw? Toen Ik uw huis binnenkwam, hebt u niet de moeite genomen het stof van mijn voeten af te wassen. Maar deze vrouw heeft mijn voeten gewassen met haar tranen en afgedroogd met haar haren.


Ya despues di ayo sija, manninae sija jues sija asta qui mato y profeta Samuel. 	 Daarna gaf Hij hun telkens weer nieuwe leiders, 450 jaar lang, tot de profeet Samuël.


Y manaelaye manananggayo para umayulang; lao jugueguesjasoja y testimoniomo sija. 	 Ongelovigen zijn er op uit mij te vernietigen, maar ik let uitsluitend op Uw woord.


Ya umapredica gui naanña y sinetsot yan inasiin isao, gui todo y nasion sija, umatutujon desde Jerusalem. 	 Van Jeruzalem uit zou dit bericht over de hele wereld uitgaan: 'Ieder die zijn zonden aan Christus belijdt, krijgt vergeving.'


Guajo mato yo pot y naan Tatajo, ya ti inresibe yo; yaguin otro mato pot y naanña namaesa, ayo inresibe. 	 Ik ben gekomen om mijn Vader te vertegenwoordigen en u ontvangt Mij niet. Maar wie uit zichzelf komt, zult u wel ontvangen.


Jago bumisita y tano yan unriega; unnagosrico; y sadog Yuus bula janom: unnafanmauleg y maies para sija yanguin esta unnalisto y tano taegüije. 	 Daarom zijn alle mensen (tot in de uithoeken van de aarde) bang voor de tekenen die U doet. Van oost tot west brengt men U eer en lof.


Ya ilegña nu güiya y palaoan: Señot, pineloco nu jago, profeta jao. 	 "Here", zei de vrouw tegen Hem. "U moet een profeet zijn!


Ya anae para ubaba si Pablo y pachotña, si Galión ilegña ni y Judio sija: Yaguin mojon jafa na inechong pat tinaelaye, O jamyo Judios, con rason jusungon jamyo. 	 Net toen Paulus zich wilde verdedigen, nam Gallio het woord en zei tegen hen: "Joden, luister! Als het hier om een misdaad of een zware overtreding ging, zou ik u natuurlijk moeten aanhoren.


N 28 16 72300 ¶ Ya anae manmatojam Roma, y senturuon jaentrega y preso sija gui magas y guatdia: lao si Pablo mapolo na usaga namaesa yan un sendalo ni y umadadaje güe. 	 Na onze aankomst in Rome werd Paulus gezegd dat hij mocht wonen waar hij wilde, al was het wel onder voortdurende bewaking van een soldaat.


Sa pobleyo, yan nesesitaoyo, yan y corasonjo mañetnot gui sanjalomjo. 	 Zelf ben ik er ellendig aan toe en ik ben arm. Mijn hart ligt als een gewond dier in mijn lichaam.


Güiya mato gui iyoña ya iyoña ti marisibe güe. 	 Hij kwam in Zijn eigen land, maar Zijn eigen volk heeft Hem niet aanvaard.


Tumalo sija mandidide yan mannecon papa, pot y chiniguet, chinatsaga, yan triniste. 	 Maar als er rampen en slechte tijden komen, wordt dat volk weer kleiner en verdwijnt.


YA otro biaje güiya jumalom guiya Capernaum, despues di malofan ti megae na jaane sija; ya majungog na gaegue güe gui jalom guma. 	 Een tijd later kwam Jezus weer in Kapernaüm.


Y chalanmo, O Yuus, gague gui sinantos na sagayan: jaye dangculo na yuus calang y Yuusta? 	 Ik wil over Uw werk spreken en nadenken over alles wat U deed.


Ya guajo cánaja sumuja y adengjo; didideja tentenjan sulon y pinecatta. 	 Wat mijzelf betreft: bijna had ik het rechte pad verlaten; bijna was ik uitgegleden.


Ya, estagüe, na bae jutago y promesan y Tatajo gui jilo miyo: lao jamyo fañaga gui siuda guiya Jerusalem, asta que manminagago jamyo ni y ninasiña guinin iya jululo. 	 Luister: Ik zal de Heilige Geest sturen. Hij zal over jullie komen, zoals mijn Vader heeft beloofd. Blijf hier in de stad wachten tot jullie kracht uit de hemel hebben ontvangen."


Mayeyengyong, jago tano, gui menan Jeova, gui menan y Yuus Jacob; 	 Laat de hele aarde beven als de Here komt; beven wanneer de God van Jakob Zijn gezicht laat zien.


Anae si Jesus jalie na tumatanges, yan y Judio sija ni manamamamaela yan güiya manatanges, umugong gui espiritu, ya inestotba, 	 Toen Jezus haar en de Joden die met haar waren meegekomen, zag huilen, greep het verdriet Hem aan.


Lao yaguin jufatinas, achogja ti injenggue yo, jenggue y checho sija: para siña jamyo intingo ya injenggue na si Tata gaegue guiya guajo, ya guajo gaegue guiya Tata. 	 Maar als Ik dat wèl doe en u gelooft Mij nog niet, geloof dan in de dingen die Ik doe! Dan zult u weten en ook moeten erkennen dat de Vader in Mij is en dat Ik in de Vader ben."


Ya manoja nae quinene güe, japedadasos; ya bóboan, ya janachechegcheg y nifenña, ya ninayafae; ya jusangane y disipulumo sija, na ujayute juyong, lao ti manasiña. 	 Hij kan niet praten omdat er een boze geest in hem zit. Telkens als die geest hem de baas wordt, gooit hij hem op de grond. Dan staat het schuim hem op de mond, knarst hij met zijn tanden en wordt hij helemaal stijf. Toen ik U niet kon vinden, heb ik Uw discipelen gevraagd of zij de boze geest wilden verjagen, maar dat lukte hun niet."


Todo y güinaja jaentrega yo si Tata; ya taya tumungo y Lajiña na si Tataja: ni taya tumungo, si Tata na y lajiñaja, ya ayoja y lajiña malagoña unafanungo. 	 Hij sprak weer tot de mensen. "Mijn Vader heeft Mij alles toevertrouwd. Hij is de enige die de Zoon echt kent. En Ik ben de enige die de Vader echt kent. En ook de mensen die Ik heb laten zien wie Hij is, kennen Hem.


Ya japredidica gui guimayuus sija guiya Galilea. 	 Daarna reisde Hij rond door Judea en sprak in de synagogen.


N 9 35 57900 ¶ Jajungog si Jesus na mayute juyong, ya anae jasoda, ilegña: Unjonggue y Lagin Yuus? 	 Jezus hoorde wat er met de man gebeurd was. Hij zocht hem op en vroeg: "Gelooft u in de Zoon van God?"


Y gumaeya y linâlâña ufinalaguaejon; y chumatlie y linâlâña güine gui tano, pinipilanja y taejinecog na jaane. 	 Als zij sterft, brengt zij veel vrucht voort. Wie zijn leven liefheeft, raakt het kwijt. Maar wie zijn leven in deze wereld niet liefheeft, krijgt eeuwig leven.


N 4 18 25440 ¶ Ya anae jumajanao si Jesus gui tasen Galilea, jalie dos chumelo; si Simon mafanaan Pedro yan si Andres cheluña, na janatutunog y lagua gui tase sa manpescadot. 	 Op een dag liep Hij langs het meer van Galilea en zag twee vissers hun net in het water gooien. Het waren twee broers: Simon (ook wel Petrus genoemd) en zijn broer Andreas.


Ynepe as Jesus: Y raenoco, ti ujuyong gui sanjilo este na tano: Yaguin y raenoco ujuyong gui sanjilo este na tano, y tentagojo sija ufanmumo, pot guajo, ya ti jumaentrega gui Judio sija: lao pago y raenoco ti ujuyong güine. 	 Jezus antwoordde: "Mijn koninkrijk is niet van deze wereld. Als dat zo was, zouden mijn lijfwachten met geweld hebben verhinderd dat Ik in de handen van de Joden was gevallen. Nee, mijn koninkrijk is niet van deze wereld."


Ya anae mato gui tanoña, mamanagüe gui guimayuusñija, ya sija ninafanmanman, ya ilegñija: Guine mano nae jumuyong este na tiningoña, ya este sija mandangculo na ninasiña? 	 Daar sprak Hij in de synagoge. Iedereen verbaasde zich over Zijn wijsheid en de wonderen die Hij deed.


Lalatde y dadao na gâgâ gui piao, y manadan nobiyo yan y tatneron gataotao, nii guinocha papa adengñija y pedason salape sija: jochalapon ayosija taotao nii manmalago manguera. 	 De koningen bieden U geschenken aan voor Uw tempel in Jeruzalem.


Yuusso, y antijo esta dumilog gui jinalomjo; pot enao na jujajasojao desde y tano guiya Jordan, yan Hermonitas, desde y egso Misar. 	 Waarom ben ik toch zo onrustig en terneergeslagen? Ik moet alles van God verwachten. Ik zal Hem zeker eens weer lofprijzen, mijn Bevrijder en mijn God!


YA anae manatan julo, jalie y manrico na taotao sija, na jayuyute jalom y ninaenñija gui cajon salape. 	 Hij keek op en zag hoe de rijken hun gaven in de collectekist gooiden.


Lao sija janasaga fuetsao, ilegñija: Maela tafañaga sa este puenge ya jocog y jaane; ya jumalom para usaga mañisija. 	 Jezus deed alsof hij verder wilde lopen, maar zij lieten Hem niet gaan en zeiden: "Blijf vannacht bij ons. Het is al te laat geworden om nog verder te reizen."


Ayonae si Pablo tumojgue julo ya mañeñas ni y canaeña, ilegña: Taotao Israel, yan jamyo ni y manmaañao as Yuus, ecungog. 	 Paulus stond op en wenkte om stilte. "Mannen van Israël en u die ontzag voor God hebt,


Yan y guafe manafañila gui mangachongñija; ya y mañila sumonggue y manaelaye. 	 Het vuur verbrandde allen die God hadden getart.


N 1 57 42670 ¶ Ya si Elisabet jacumple y tiempo nae para ufañago; ya mañago un patgon laje. 	 De dag kwam dat Elisabeths kind geboren werd en het was een jongen.


Ayonae ilegña si Jesus ni y magas mamale, yan y capitan sija gui templo, yan y manamco sija ni y manmato guiya güiya: Manmato jamyo yan espada yan galute, taegüije y contra y saque? 	 Daarna zei Hij tegen de leidende priesters, de tempelwachters en de voorname burgers, die met Judas waren meegekomen: "Ben Ik een rover? Waarom hebt u die zwaarden en stokken meegenomen?


Y telangmame manmachalapon gui pachot y naftan; taegüije anae un taotao jaalado ya japuta y tano. 	 Zoals een rots zich splijt en de aarde openscheurt, zo liggen onze beenderen verspreid voor de ingang van het dodenrijk.


Ya güiya jaope sija ilegña: Jafa locue jamyo na ti inesgue y tinago Yuus pot tradisionmiyo? 	 Jezus antwoordde: "En waarom houdt u zich niet aan de wet van God?


(Ya anae munjayan jasangan este sija na sinangan, manjanao y Judio sija, ya gueguesmanafaesen entre sija;) 	 Nadat hij dit gezegd had, verlieten de Joden hem, terwijl zij het onderling niet eens waren.


Lao si Pedro jasigue sumangane sija claro y sinesede, ilegña: 	 Petrus legde hun uit wat er precies gebeurd was. Hij vertelde eerst dat hij in Joppe had gelogeerd.


Ya anae pupuenge güije na jaane, matachong gui lamasa yan y dose na disipulo; 	 Terwijl Hij die avond met Zijn twaalf discipelen zat te eten, zei Hij: "Een van jullie zal Mij verraden."


Ya este yuje sija y manmatanme gui mauleg na tano; y jumungog y finijo ya maresibe, ya manmanogcha, ya uno treinta y otro sesenta, y otro siento. 	 Maar de goede grond stelt de mensen voor, die het woord van God horen en er met hun hele hart in geloven. Zij doen er iets mee. Het goede zaad brengt vrucht voort in hun leven. Wel dertig, zestig en honderd keer zoveel als is gezaaid."


Polo y ninafanlibre as Jeova ya ujasangan, anae janafanlibre guinin y canae y contrario; 	 Laat ieder die door de HERE is bevrijd, dit blijven zeggen. Hij heeft hen immers bevrijd uit de macht van de vijand?


Ya jaagang cada uno gui manmadidibe ni y señotña, ya ilegña ni y finenana: Cuanto undidibe y señotjo? 	 Hij liet de mensen die bij zijn heer in de schuld stonden een voor een bij zich komen. 'Wat bent u mijn heer nog schuldig?' vroeg hij aan de eerste.


Y Cantan Quinajulo; iyon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied van David. Kijk eens hoe goed en waardevol het is als broeders in vrede met elkaar omgaan.


Nae jao taemanoja y minalago y corasonmo, ya cumple todo y pinagatmo. 	 Ik bid dat Hij Zich al uw offers zal herinneren en uw brandoffer met blijdschap zal aannemen.


Ya jaencatga sija na chañija sumangangane ni jaye pot güiya. 	 Petrus antwoordde: "U bent de Christus." Jezus zei dat zij dit aan niemand mochten vertellen.


Lao jinatsa as Pedro, ya ilegña: Tojgue julo, sa guajo taotaojayo locue. 	 Maar Petrus trok hem overeind en zei: "Sta op! Ik ben ook maar een mens!"


N 3 11 63220 ¶ Ya y anae güiya quinequene as Pedro yan Juan, todo y taotao manmalago ya mandaña guiya sija gui coridot ni y mafanaan Salomon ya dangculo na ninamanmanñija. 	 Zij liepen te hoop in de zuilenhal van Salomo, waar Petrus en Johannes door de man werden vastgehouden. Toen Petrus al die mensen zag, zei hij: "Mannen van Israël, waarom bent u zo verbaasd? Wat staat u ons aan te staren?


Sa jago y achojo yan y castiyujo; enao mina pot y naanmo esgaejonyo ya chachalalaneyo. 	 Luister toch naar mij en red mij vlug. Wees voor mij als een rots die beschutting biedt; als een sterke burcht, zodat ik word gered.


Namagof y anten y tentagomo; sa iya jago, O Jeova, nae jujatsa julo y antijo. 	 Geef mij Uw vreugde, mijn God, ik richt mij helemaal op U.


Ya megae na candet gui sanjilo na cuatto anae estabajam na mandadaña. 	 Er brandde in de bovenkamer, waar wij bij elkaar waren, een flink aantal olielampen.


Lao güiya ilegña: junggan, lao dichosuña ayo y jumungog y sinangan Yuus, ya jaadaje. 	 "Ja", antwoordde Jezus. "Maar weet u wie nog gelukkiger zijn? Alle mensen die de woorden van God horen en zich eraan houden."


Ya jatutujon cada uno umescusa güe. Y fenenana ilegña: Mamajanyo un pidason tano, ya nesesitayo jujanao ya julie; jugagao jao na unescusayo. 	 Maar zij hadden allemaal een excuus om niet te komen. De een zei dat hij een stuk land had gekocht en daar nodig moest gaan kijken. Hij verontschuldigde zich dat hij niet kon komen.


Jago guinin umasie y tinaelayen y taotaomo: yan untampe todo y isaoñija. Sila. 	 U bent altijd goed geweest voor Uw land, HERE. U hebt het volk van Jakob uit de ellende gered.


N 18 8 30520 ¶ Enao mina yaguin y canaemo, pat y adengmo, unninaquepodongjao, utut ya unnajanao guiya jago: sa maulegña na unqueyaojao, pat mangcojao, ya unjalom gui linâlâmo, qui uguaja dos canaemo, yan dos adengmo, ya unmapolo gui taejinecog na guafe. 	 Als uw hand of voet u tot slechte daden verleidt, hak hem af en gooi hem weg. Het is beter verminkt het eeuwige leven binnen te gaan, dan met beide handen en voeten in het eeuwige vuur te worden gegooid.


Sa este na Yuus, y Yuusta para taejinecog, yan taejinecog: güiya uesgaejonjit, asta y finataeta. 	 Kijk eens goed naar haar muren en loop door haar paleizen. Dan kunt u het aan uw nakomelingen vertellen:


Lao pago unyute jam, ya unnafanmamajlaojam; ya ti jumanaojao yan y inetnon sendalonmame. 	 Wij beroemen ons voortdurend op onze God; Uw naam zullen wij altijd prijzen.


Incana y atpanmame gui trongcon sauses gui entaloña güije. 	 Onze citers hadden wij daar aan de takken van een wilg gehangen,


Ya y otro ilegña: Umasaguayo, ya enaomina ti siñayo mato. 	 Ook hij kon niet komen. Weer een ander was pas getrouwd en daarom verhinderd.


N 5 33 44570 ¶ Ya ilegñija nu güiya: Y disipulon Juan manayuyunat megae na biaje, ya jafatitinas tinayuyut; parejoja yan y disipulon Fariseo sija; ya iyoco mañochocho yan manguiguimen? 	 Zij hadden ook kritiek dat Jezus' discipelen gewoon aten en dronken in plaats van te vasten en te bidden. "Wat een verschil met de discipelen van Johannes de Doper en die van ons!" zeiden zij.


Ayo nae si Jesus ilegña nu sija: Chamiyo fanmaañao; janao ya sangane mañelujo na ufanjanao para Galilea; ya ayo nae ujaliiyo güije. 	 "Wees maar niet bang", zei Jezus. "Vertel mijn broeders dat zij meteen naar Galilea moeten vertrekken. Daar zullen zij Mij ontmoeten."


Ya jufatinas y trato gui inayegco, yan manjulayo gui as David ni y tentagojo. 	 Ik zeg dan: Uw goedheid en liefde gelden eeuwig; tot in de hemel blijkt hoe trouw U bent.


Ya manuja nae jumalom, songsong, pat suida, pat fangualuan, mapolo papa y malango sija gui chalan, y matayuyut güe na upacha y canton y magaguña, ya todo ayo sija y japacha, manjomlo. 	 Waar Hij ook kwam (in dorpen, steden of gehuchten) overal legde men de zieken op straat. Overal smeekte men Hem of de zieken de kwast van Zijn mantel mochten aanraken. En alle zieken die Hem aanraakten, werden genezen.


N 12 49 48250 ¶ Matoyo para juyute y guafe gui jilo tano: ya jafa malagojo yanguin esta todo mañiñila? 	 Ik ben gekomen om vuur op de aarde te brengen. Was Ik daar maar mee klaar! Er staat Mij iets afschuwelijks te wachten en Ik zie er vreselijk tegenop.


YA anae guinen manmalofan inanaco Amfipolis yan Apolonia, manmato Tesalónica, anae guaja sinagogan Judios, 	 Zij reisden via Amfipolis en Apollonia naar Thessalonica, waar een Joodse gemeenschap was.


Polo ya y sinangang y pachotto ya y jinason y corasonjo umauleg gui menamo, O Jeova, minetgotto yan y munalilibreyo. 	 Ik ben Uw dienaar, HERE. Bewaar mij voor overmoedigheid. Geef dat die geen kans krijgt in mijn leven. Dan kan ik pas echt naar Uw wil leven en zal ik niet zondigen.


Ya taegüije mafatinas, ya mannafamatachong todos. 	 De discipelen deden wat Hij had gezegd.


Y mañaenata, guaja ni y tabernaculon y testimonio gui jalomtano, taegüije tinanchoña ni ilegña as Moises na ufatinas taemanoja na jechura y liniiña. 	 In de woestijn hadden onze voorouders de tabernakel met daarin Gods wetten. Mozes had die tabernakel in opdracht van God gemaakt, volgens het voorbeeld dat hij had gezien.


Ya minaañao mato gui jilo todo y ante: yan megae na namanman yan señat manmafatinas pot y apostoles sija. 	 Iedereen was vol ontzag voor de wonderen en tekenen die de apostelen deden.


Ya y linajyan taotao ilegñija: Este si Jesus, y profetan Nasaret yan Galilea. 	 De mensen die met Jezus waren meegekomen, antwoordden: "Dit is Jezus, de profeet uit Nazareth in Galilea."


Lao güiya ninamatolaeca y mataña ni este na sinangan ya mapos ninatriste; sa guaja megae güinajaña. 	 Het gezicht van de man betrok. Verdrietig ging hij weg, want hij was erg rijk.


Sa y Saduseo ilegñija na taya quinajulo guinin manmatae, ni angjet, ni espiritu; lao y Fariseo jasasanganja todo. 	 Want de Sadduceeërs zeggen dat de mens na zijn dood niet meer levend kan worden en ook dat er geen engelen en geesten bestaan. Maar de Farizeeërs zijn het daar niet mee eens en leren het tegenovergestelde.


Sa jatungoja na pot embidiañija muna maentrega güe. 	 Wat willen jullie?" Want hij wist wel dat de Joodse leiders Jezus uit jaloezie hadden laten arresteren.


Enaomina y disipulo sija ilegñija entre sija: Buente guaja chumulilie naña? 	 "Zou iemand Hem iets te eten hebben gebracht?" vroegen ze elkaar.


Jubendise si Jeova, ni y japagat yo: ya an puenge nae jafananagüe yo y jinasoco gui san jalomjo. 	 Ik loof de HERE, Die mij steeds de weg wees. Zelfs wanneer ik slaap, leidt Hij mij.


Sa ti undingo y antijo gui naftan: ni unnae y santosmo para ulie y minitong. 	 U laat mij niet liggen tussen de doden. U zult het lichaam van Uw beminde niet laten vergaan.


Polo sija ya ujaalaba y naan Jeova: sa manago, ya sija manfatinas. 	 Laat alles de naam van de HERE prijzen! Want op Zijn bevel werd alles gemaakt.


Ya enseguidas, mientras cumuecuentos, mato si Judas, uno gui dose, ya mañisija yan un linajyan taotao, manmañuñule espada, yan galute guinen y magas mamale, yan y escriba, yan y manamco sija. 	 Op dat moment kwam Judas eraan, samen met een bende mannen die door de Hoge Raad waren gestuurd. Zij hadden zwaarden en knuppels bij zich.


LAO un taotao naanña si Ananias, yan si Safira asaguaña, na jabende güinajanñija, 	 Ook een zekere Ananias verkocht een stuk land. Maar hij hield, met instemming van zijn vrouw Saffira, een deel van de opbrengst achter.


Bae juagang si Yuus Gueftaquilo; si Yuus ni y jafatinas todo y güinaja para guajo. 	 Wees mij nabij, o God, en geef mij Uw genade; mijn ziel vindt alleen maar bescherming bij U. Ik schuil in de schaduw onder Uw vleugels, tot het gevaar is geweken.


Polo ya umabira iyaguajo ayo sija y manmaañao nu jago, yan sija ujatungo y testimonio sija. 	 Wilt U mensen, die diep ontzag voor U koesteren en Uw wet kennen, naar mij toe sturen?


Ya jabende iyonñija y güinajañija, yan ya manmapapatte y taotao sija cada uno taemanoja y nesesitaoña. 	 Zij verkochten hun huizen en andere eigendommen en het geld gaven zij aan mensen die het nodig hadden.


Ya ilegña nu sija: Chamiyo fanmañuñule ni jafa para y chalan, ni baston, ni botsa, ni pan, ni salape; ni infangaemagago dos. 	 "Maar jullie mogen niets meenemen voor onderweg", zei Hij. "Geen wandelstok, geen tas, geen eten, geen geld, zelfs geen extra mantel.


Jago umope sija, O Jeova Yuusmame: jago si Yuus ni y umasie sija, achogja jago chumule y inemog gui chechoñija. 	 HERE, U hebt hun altijd antwoord gegeven. O mijn God, U hebt hun altijd vergeven, hoewel U wel strafte als dat nodig was.


DESPUES di manmalofan estesija, mapos si Jesus malag y otro banda y tasen Galilea, na ayo y tasen Tiberias. 	 Daarna ging Jezus naar de andere kant van het Meer van Galilea.


Ya ilegña: Y güinaja ni y ti mansiña para y taotao sija; mansiña para as Yuus. 	 Hij antwoordde: "Wat bij de mensen niet kan, kan wel bij God."


Y mandiquique na león mannamase ya manñalang; ya y umaliligao si Jeova ti ufatta ni jafa na minauleg. 	 Heb diep ontzag voor de HERE, alle gelovigen! Want wie Hem dienen, zullen nooit gebrek lijden.


Ya ilegña si Herodes: Si Juan guajo dumegüeya; ya jaye este nae jujungog sija na güinaja? Ya japrocura lumie güe. 	 "Zou het Johannes zijn?" vroeg Herodes zich af. "Maar die heb ik laten onthoofden. En toch hoor ik steeds verhalen over een man die wonderen doet. Wie zou dat toch zijn?" En hij probeerde Jezus te zien te krijgen.


YA despues di munjayan todo y finanagüeña si Jesucristo gui talangan taotao sija, güiya jumalom guiya Capernaum. 	 Nadat Jezus was uitgesproken, ging Hij het plaatsje Kapernaüm in.


Y trongcon jayo Jeova manbula chugo; y sedro sija gui Libano ni y tinanomña; 	 De ceders in de Libanon zijn van de HERE. Ook zij ontvangen ruim voldoende water.


Ya depues di jatago dos para Masedonia ni y sumesetbe güe, si Timoteo yan Erasto, güiya sumagaja Asia un rato. 	 Hij zond twee van zijn medewerkers, Timotheüs en Erastus, vooruit naar Macedonië, maar bleef zelf nog een tijdje in Asia.