Lao ayo y umeecungog ya ti jafatinas; parejo yan y taotao ni y manjatsa guma gui jilo oda ya ti janaye simiento; ya anae milag y sadog ya chineneg, enseguidas upodong; ya dangculo y yinilang ayo na guma. 	 Maar wie naar Mij luistert en niet doet wat Ik zeg, lijkt op een man die zijn huis zomaar op de grond neerzet, zonder een degelijke fundering te leggen. Als dat huis wordt getroffen door het woeste geweld van een overstroming, stort het onmiddellijk in. Er blijft niets anders van over dan een grote puinhoop."


Y manunas ujalie ayo yan ufanmagof; yan todo y tinaelaye ujinichom y pachotña. 	 De oprechte mensen zijn blij als zij dit zien. Oneerlijkheid trekt toch altijd aan het kortste eind.


Si Jeova gueftaquilo gui jilo todo y nasion yan y minalagña gui jilo y langet sija. 	 De HERE staat boven alle mensen en volken. Hoog boven de hemelen troont Zijn heerlijkheid.


Sija machulilie guato yan minagof yan alegria: ufanjalom gui palasyon y ray. 	 Wanneer zij naar de koning gaat, draagt zij kleurrijk geborduurde japonnen. In haar gevolg zijn haar vriendinnen en meisjes van adel.


Ya y tatalo puenge manaetae si Pablo yan Silas, yan jacantaye si Yuus alabansa sija: ya manjiningog ni ayo sija y manmaprereso. 	 Rond middernacht waren Paulus en Silas aan het bidden. Zij zongen lofliederen voor God en de andere gevangenen luisterden naar hen.


Y inasie ni y isaoñija, sija ufanmaasie; ya iyonñija y indetiene sija ufanmadetiene. 	 Wie jullie zijn zonden vergeven, is ervan verlost. Maar wie jullie het aanrekenen, moet zijn zonden dragen."


Ya manmanaetae ilegñija: Jago Señot ni y tumungo y corason y taotao todo, famanue jaye güine gui dos unayeg. 	 Zij vroegen God in gebed: "Here, U kent alle mensen door en door. Wilt U Uw keuze aanwijzen?


Ya ilegña nu sija: Jafa nae manmatagpangenmiyo? Ya sija ilegñija: Y tinagpangen Juan. 	 "Hoe bent u dan gedoopt?" vroeg Paulus.


Manope güe si Jesus: Ti siña y ninasiñamo contra guajo, yaguin ti manaejao gui sanjilo; enao mina y umentrega yo guiya jago, guaja mas dangculo na isao. 	 "U zou geen macht over Mij hebben als God u die niet gegeven had", antwoordde Jezus. "De grootste schuld ligt bij hem die Mij aan u heeft overgeleverd."


O Jeova, asta y langet y güinaeyamo; y minagajetmo inataca asta y mapagajes. 	 Zelfs in bed bedenkt hij nog allerlei kwaad; hij bevindt zich op de verkeerde weg en stelt zich open voor alles wat slecht is.


Ya anae jalie si Jesus, umagang, ya jatombagüe gui menaña ya ilegña ni dangculo na inagang: Para jafayo nu jago Jesus, Lajin Yuus Gueftaquilo? Jusuplica jao na chamoyo sumasapet. 	 Zodra hij Jezus van dichtbij zag, schreeuwde hij het uit en viel voor Hem neer. "Wat wilt U van mij, Jezus, Zoon van de Allerhoogste God!" schreeuwde hij.


Ya ti ninae güe jafa na erensiaña güije, aje, taya ni para upolo y adengña gui jiloña: lao prinemete güe na uninae para güinajaña, yan y semiyaña despues di güiya, sa güiyaja trabia tataepatgon. 	 Daarna leidde God hem naar dit land, waar u nu woont. Maar God gaf het hem niet; nog geen voetbreed ervan. God beloofde het aan Abrahams nakomelingen te geven, hoewel hij nog steeds geen kinderen had.


Polo y taotao ya umatuna jao, O Yuus: polo y taotao todo ya umatuna. 	 Dan zullen de mensen op aarde weten wat Uw wil is en alle volken zullen door U worden bevrijd.


Ayo nae y gachongña dumimo papa, ya tinayuyutgüe ilegña: Gaesiningon nu guajo, ya juapasejao. 	 De ander viel voor hem neer en smeekte: 'Geef mij uitstel. Dan zal ik alles terugbetalen.'


Lao si Pablo ilegña: Ti caducoyo Festo; lao jusasangan y sinangan ni y magajet yan y tinas. 	 Maar Paulus antwoordde: "Ik weet precies wat ik zeg, excellentie. Wat ik heb gezegd, is waar, zonder enige overdrijving.


O Yuus, ninamaañaojao gui santos na sagamo sija: y Yuus Israel, güiya numae minetgot yan ninasiña y taotaoña: Bendito si Yuus. 	 Geef God alle eer. Hij is onze sterkte. Hij regeert over Israël. Zijn kracht omspant alles.


O Señot y inetnon sendalo, dichoso y taotao ni y umangoco güe guiya jago. 	 God de HERE is het licht in mijn leven. Hij beschermt mij altijd. Hij schenkt vergeving en herstelt ons in ere. Mensen die volkomen naar Zijn wil leven, worden rijk door Hem gezegend.


taotao sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Hij beschermt zijn gebeente; er zal geen bot worden gebroken.


Manope si Juan ilegña: Ti siña y taotao manresibe jafa, yaguin ti manae guine y langet. 	 Johannes antwoordde: "Een mens heeft wat God hem geeft.


Ti jago, O Yuus, ni y yumute jam? yan jago, O Yuus, ti jumanao yan y inetnon sendalonmame. 	 Wie brengt mij naar de sterke vesting? Wie begeleidt mij als ik naar Edom ga?


Nafanjajanao julo yan papa, ya ufanmanaliligao nañija; ya usaga todo puenge yanguin ti manjaspog. 	 Elke avond komen zij terug en lopen als huilende honden door de stad.


Sa jago umadadajejam gui enemigonmame; ya y chumatliijam unnafanmamajlao. 	 Ik vertrouw niet op mijn boog en verwacht geen verlossing van mijn zwaard.


Ya enseguidas ninafalag y desierto ni Espiritu. 	 Onmiddellijk daarna werd Jezus door de Heilige Geest naar de woestijn gestuurd.


Si Abraham jalilis si Ysaac; ya si Ysaac jalilis si Jacob; ya si Jacob jalilis si Judas yan y mañeluña. 	 Abraham was de vader van Isaäk; Isaäk de vader van Jakob; Jakob de vader van Juda en zijn broers;


Ylegña si Jesus nu güiya: Janao, sa y lajimo lâlâ! Jajonggue y taotao y sinangan Jesus ni y sinangane güe, ya mapos. 	 "Ga maar naar huis", zei Jezus. "Uw zoon is genezen." De man geloofde Hem en ging op weg naar huis.


Ya mato gui guima y prinsipen y sinagoga, ya jalie y atboroto yan y manatanges yan y manugung. 	 Toen zij bij het huis van Jaïrus kwamen, klonk daar gehuil en gejammer!


Ya anae munjayan manmanaetae, y lugat anae mandadaña mayengyong; ya todos manbula ni y Espiritu Santo, ya manmatatnga jasangan y sinangan Yuus. 	 Terwijl zij dit aan God vroegen, begon het gebouw waar ze bijeen waren te schudden. Zij werden allemaal vol van de Heilige Geest en zeiden zonder angst wat God hun opdroeg.


Utungo y tinago sija: Chamo umábale, Chamo famumuno, Chamo fañañaque, Chamo sumasangan y ti magajet na sinangan, Onra si tatamo, yan nanamo. 	 En wat uw vraag betreft, u weet best wat u moet doen. Geen overspel plegen, niet doden, niet stelen, niet liegen en eerbied voor uw ouders hebben."


Ayo nae y disipuluña sija ilegñija nu güiya: Amano nae uguaja megae na pan güine gui desierto para utanafanjaspog este y dangculo na linajyan taotao. 	 "Waar moeten we hier brood vandaan halen om al die mensen te eten te geven?" vroegen de discipelen verwonderd. "Hier woont immers niemand."


Guajo tentagomoyo; naeyo tiningo, ya jutungo y tinagomo sija. 	 Ik ben Uw dienaar; maak mij verstandig, zodat ik Uw wetten kan begrijpen.


Anae malie este ni y disipulo sija, ninafanmanman, ya ilegñija: Nachinadeg y igos anglo! 	 De discipelen wisten niet wat zij zagen en vroegen: "Hoe kan die vijgeboom zo vlug verdorren?"


Ya taya ni uno umasajguane y nuebo na bino gui bijo na boteyan cuero: sa y nuebo na bino uyamag y boteyan cuero sija, ya umachuda y bino, ya y boteyan cuero manmalingo; lao y nuebo na bino, y nuebo na boteyan cuero nae umasajguane. 	 En wie doet er nu jonge wijn in oude leren zakken? Het leer van oude wijnzakken is hard en stug. Door het gisten van de jonge wijn komen er barsten in. De wijn gaat verloren en de zakken zijn waardeloos. Nee, jonge wijn doet u in nieuwe, soepele wijnzakken."


Sangan y minetgot Yuus: y minagasña gaegue gui jilo Israel, yan y minetgotña gaegue gui jalom y mapagages. 	 Hij is meester over alle hemelen en alomtegenwoordig. Luister! Zijn machtige stem klinkt.


Mato si Maria Magdalena ya jasangane y disipulo sija: Esta julie y Señot; ya jaftaemano sinangane güe nu este na güinaja. 	 Maria ging snel naar Jezus' discipelen. "Ik heb de Here gezien!" zei ze en vertelde hun wat Hij tegen haar gezegd had.


Taquilo jao, O Jeova, yan y minetgotmo: incantaye yan inalabaye y ninasiñamo. 	 U laat hen vluchten; U richt Uw pijlen op hun gezicht.


Ya estagüe, na unmapotgue gui tiyanmo ya unfañago un patgon laje, ya umafanaan y naaaña si Jesus. 	 U zult zwanger worden en een zoon krijgen, die u de naam Jezus moet geven.


Sa ti guinin juadingan namaesa; lao si Tata ni tumago yo, güiya numae yo tinago ni para jusangan yan y para jucuentos. 	 Want Ik heb niet uit Mijzelf gesproken, maar Ik heb gezegd wat Mij is opgedragen door mijn Vader, Die Mij heeft gestuurd.


Ya ayo y rumesibe este na tinago, manpinelo sija guiya jalolom na calaboso, ya jaguesgode y adengñija gui sipo. 	 Daarom nam deze geen risico en bracht hij hen naar de diepste kerker. Voor alle zekerheid sloot hij hun voeten in het blok.


Sa todosija y ingagao an manmanaetae jamyo ya injenggue, infanmanresibe. 	 Wie geloof heeft, krijgt alles waar hij in het gebed om vraagt."


Maaagang jao ya ninafanlibre: manmanangoco nu jago ya ti manmamajlao. 	 Op U vertrouwden onze voorouders en U redde hen.


Taegüije, jatulaeca y minalagñija para nu jechuran guaca ni y chumochocho chaguan. 	 De Allerhoogste God ruilden zij in voor een beeld van een grasetende koe!


Lao y masanganña jumanao megae; ya mandaña y dangculon linajyan taotao para umajungog yan para ufanmagong y chetnotñija. 	 Toch wist iedereen binnen de kortste tijd wat voor kracht er van Jezus uitging. Van alle kanten stroomden de mensen toe om te luisteren naar wat Hij zei en om genezen te worden.


Ya manesesita na umasotta uno gui guipot. 	 Maar de mensen begonnen allemaal luidkeels te schreeuwen: "Hij moet dood!


O Yuus, sajafa na unyutejam para taejinecog? sajafa na y linalomo umasgon contra y quinilo sija gui pastajimo? 	 Een leerzaam gedicht van Asaf. O God, waarom stuurt U ons bij U weg? Waarom ontbrandt Uw toorn tegen ons, de schapen van Uw kudde?


Ti unjonggue na guajo gaegue gui as Tata, ya y Tata gaegue guiya guajo? Sa y finijo nu y jusasangan, ti jusasangan pot guajoja; lao y Tata nu y sumasasaga guiya guajo, ayo fumatinas y chechoña sija. 	 Gelooft u niet dat Ik in de Vader ben en dat de Vader in Mij is? Wat Ik tegen u zeg, komt niet van Mijzelf, maar van mijn Vader. Hij leeft in Mij en doet in Mij Zijn werk.


N 12 9 59040 ¶ Entonses, dangculo na linajyan taotao, gui Judio sija, jatungo na gaegue güe güije, ya manmato, ti pot causan si Jesusja, lao locue para umalie si Lasaro ni guinin janacajulo guine y entelo manmatae. 	 Vele Joden hadden gehoord dat Jezus in Bethanië was en gingen er ook heen. Zij wilden niet alleen Jezus Zelf zien, maar ook Lazarus die door Hem uit de dood tot leven was gebracht.


Jago jumatsa julo y agapa na canae y contrariuña sija; yan jago munafanmagof todo y enimiguña. 	 Mensen die langs kwamen, hebben zijn bezittingen geplunderd. Zijn buren dreven de spot met hem.


Sa, estagüe, un espiritu na quinene, ya enseguidas umagang; ya ninalaolao güe ya numanajuyong buo, ya aapmam na pinadese na sumuja guiya güiya, na ninalalamenja, 	 Hij heeft zo'n last van een boze geest. Als die hem de baas wordt, begint hij ineens te krijsen, krijgt hij stuiptrekkingen en staat het schuim hem op de mond. Die geest laat hem bijna niet los en doet hem veel kwaad.


Ya ayo y gaegue gui sumanjalom ufanope, ya ualog: Chamo umatbororotayo; sa esta majuchom y petta, ya estagüejam gui cama yan y famaguonjo; ti siñayo cajulo ya junae jao. 	 De man roept vanuit zijn slaapkamer: 'Laat me nou toch slapen! De deur is op slot en we liggen allemaal in bed! Ik kom er nu niet uit om je te helpen.'


Yaguin jumantiene y tinaelaye gui corasonjo, si Jeova ti ujungogyo. 	 Als mijn motieven onzuiver waren geweest, zou de Here echt niet hebben geluisterd.


Ya anae manmatojam Siracusa, mañagajam güije tres na jaane. 	 De eerste plaats die wij aandeden, was Syracuse, waar wij drie dagen bleven.


Ya machoma ni y manmofona para ufamatquilo: lao mas umagang megae: Jago ni y Lajin David, gaease nu guajo. 	 De mensen die voor Jezus uit liepen, zeiden tegen hem dat hij zijn mond moest houden. Maar hij trok zich er niets van aan en begon nog harder te schreeuwen: "Zoon van David! Heb medelijden met mij!"


Ya anae estaba pupuenge güije na jaane, y magas ni y gaiyo ayo y fangualuan ubas, ilegña nu y magas na tentagoña: Agang todo y manfafachocho, ya unapase ni y chechoñija, tutujon desde y uttimo asta y finenana. 	 's Avonds zei hij tegen zijn bedrijfsleider: 'Roep alle arbeiders bijeen en betaal hun loon uit. Begin bij de mannen die het laatst zijn gekomen en eindig bij hen die hier het eerst waren.'


Ayo nae ilegña nu sija: Jaye iyo este na imagen yan y tinigue ni y gaigue gui jiloña? 	 Hij vroeg hun: "Wiens portret en opschrift staan erop?"


Güiya munatungo si Moises ni y chalanña, ya y chechoña gui famaguon Israel. 	 Aan Mozes vertelde Hij Zijn bedoelingen en het volk van Israël mocht Zijn grote daden zien.


Ya jumanao gui naftan, despues di quinajiloña, ya mato gui santos na siuda, ya manalie ya megae. 	 Na de opstanding van Jezus verlieten zij de begraafplaatsen en gingen naar Jeruzalem. Daar werden zij door vele mensen gezien.


Yan inpino y prinsipen linâlâ, ni y si Yuus janacajulo guinen y manmatae; ni y jame mantestigo. 	 Tegenover deze heilige en rechtvaardige Man bleef u vijandig, maar u eiste de vrijlating van een moordenaar! Daarmee bent u de moordenaars van de Levensvorst geworden. Maar God heeft Hem uit de dood teruggebracht in het leven. Wij zijn daar getuigen van.


Sa pot didideja guaja linalaloña; gui finaboreseña nae guaja linâlâ: yaguin y pupuenge majon sumaga y tinanges; y egaan mato y minagof. 	 Laten al Zijn volgelingen psalmen zingen voor de HERE en Zijn heilige naam loven en prijzen.


Si Jeova, cariñosogüe, yan bula minaase; ñateng para ulalalo, ya dangculo minaaseña. 	 De HERE geeft genade en ontfermt Zich liefdevol. Hij heeft een onmetelijk geduld en is groot in Zijn goedheid en liefde.


Matugue esta gui profeta sija: Ya todo ayo sija ufanmafanagüe finanagüen Yuus. Enaomina cada uno ni jumungog y Tata ya jatungo y mafanagüeña, ufato guiya guajo. 	 De profeet Jesaja heeft geschreven: 'Zij zullen allemaal door God onderwezen worden.' (A) Ieder die de stem van God hoort en naar Hem luistert, komt bij Mij.


N 8 34 65250 ¶ Ya y eunuco jaope si Felipe ilegña: Jutayuyut jao, jaye jasangangane y profeta ni este? güiyaja, pat otro taotao? 	 De Ethiopiër vroeg aan Filippus: "Heeft Jesaja het hier over zichzelf of over iemand anders?"


Yanguin ilegmame guinen y taotao sija--manmaañao ni y taotao, sa pineloñija todo na magajet na profeta si Juan. 	 Maar we kunnen ook niet nee zeggen, want dan krijgen we last met de mensen. Die zijn er allemaal van overtuigd dat Johannes de Doper een profeet was."


Ayo nae jufatoegüe gui inaguaguatñija yan y bara, ya jusaulag gui tinaelayeñija. 	 als zij mijn voorschriften ontwijden en mijn geboden niet meer houden,


Ya macone güe, ya mapuno, ya mayute juyong gui fangualuan. 	 Zij grepen hem, sloegen hem dood en gooiden hem over de muur.


Ya ayo sija na jaane, mumalango, ya matae; ya anae munjayan mafagase, mapolo gui aposento gui san jilo. 	 Zij werd in die tijd ziek en stierf. Nadat men haar gewassen had, werd zij in een kamer op de bovenverdieping gelegd.


Yaguin un taotao ni matatnga, ya jafamauleg y atmasña, ya japulan y guimaña: todo güinajaña, manseguro. 	 Zolang iemand goed bewapend is en zijn terrein streng bewaakt, hoeft hij zich niet ongerust te maken.


Ya ayo na sinangan, ninafanmagof y manada todo; ya maayeg si Esteban, un taotao na bula jinenggue yan Espiritu Santo, yan si Felipe, yan si Prócoro, yan si Nicanor, yan si Timón, yan si Parmenas, yan si Nicolás proseliton Antioquia. 	 Zij vonden het allemaal een goed voorstel en kozen zeven mannen uit: Stefanus (een man vol van de Heilige Geest en met een groot geloof), Filippus, Prochorus, Nicanor, Timon, Parmenas en Nicolaüs (iemand uit Antiochië die voordat hij christen werd al tot het Joodse geloof was overgegaan).


Ya y sumasaga gui langet uchumachaleg: ya y Señot jamofefea sija. 	 Maar God in de hemel lacht wanneer Hij hen hoort. De Here bespot hun dwaze plannen.


Sa yaguin manninae sija locue as Yuus y ninae, taegüije y janaejit anae jumongguejit y Señot Jesucristo, ya jayeyo na siña jucontra si Yuus? 	 Als God hun dezelfde gave heeft gegeven als ons, die al in de Here Jezus Christus geloofden, wie ben ik dan dat ik God zou kunnen tegenhouden?"


Cuarenta años inapmamña nae tristeyo pot este na generasion, ya ileco: Sija na taotao ni y manlache gui corasonñija, yan jagasja ti jatungo y chalanjo. 	 Veertig jaar lang heeft uw volk Mij moeite gegeven. Ik ergerde Mij aan hen. Tenslotte zei Ik: Dit volk loopt voortdurend van Mij weg; het wil Mij niet volgen.


N 20 24 62060 ¶ Ya si Tomas, uno gui dose, na mafananaan si Didimo, taegüe guiya sija anae mato si Jesus. 	 Eén van de twaalf discipelen, Thomas (of Didymus) was er niet bij.


Ayo nae ilegña: Ti todo siña rumesibe este na sinangan: na ayoja sija y manmanae. 	 "Niet iedereen zal begrijpen wat Ik nu ga zeggen", zei Jezus. "Het is alleen voor de mensen die God het inzicht geeft.


Entonses maentrega güe guiya sija para umatane gui quiluus. Ya sija cumone si Jesus! 	 Daarop gaf Pilatus Jezus aan hen over om gekruisigd te worden.


Magof yo sa taegüe yo güije, pot causa y jamyo, para injenggue; nitafanmalag y ya güiya. 	 Ik ben blij voor jullie dat Ik er niet bij was, want nu zal jullie vertrouwen in Mij sterker worden. Kom, we gaan naar hem toe."


Sa y tinas Jeova; yaña y tinas: ya jaatan y manunas y mataña. 	 Want de HERE is rechtvaardig. Hij waardeert het oprechte handelen. Zij die Hem volgen, doen Zijn wil. Daarom zijn zij in staat Hem recht in de ogen te kijken.


Ya anae manasodajam Asos, inquene güe, ya manmatojam Mitilene. 	 Toen wij in Assus kwamen, stond hij ons op te wachten en kwam aan boord.


Ya dichoso ayo y ti sumosoda y lugat para umatompo guiya guajo. 	 Zeg Johannes vooral dit: U bent gelukkig als u Mij aanvaardt zoals Ik ben."


AYONAE ilegña y magas mamale: Taegüine este sija? 	 De hogepriester vroeg: "Is het waar wat zij zeggen?"


Gode y espadamo gui cháchagamo, O gosbalente jao, yan y langetmo yan y minagasmo. 	 U bent mooier dan welk mens ook. Uw karakter is prijzenswaardig: daarom heeft God u ook zo gezegend.


Taya gui sumanjiyong gui taotao ni y janajalom, siña numataelaye, lao y janajujuyong gui jinalomña, ayo sija munatataelaye y taotao 	 Een mens wordt niet slecht door wat hij eet. Nee, hij wordt slecht door wat hij denkt en zegt en doet."


CHETH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 De HERE heeft Zichzelf aan mij gegeven; ik heb ook beloofd mij altijd aan Uw woord te houden.


Lao gosmauleg para ufanmalag y malingo na quinilo gui guima Israel. 	 maar alleen naar het volk van Israël, Gods verloren schapen.


Adaje y jilamo gui taelaye, yan y labiosmo na ucuentos mandague. 	 Wie van u wil graag lang en gelukkig leven? Wie wil wel elke dag genieten van al het moois?


Magajet na sija manguentos contra si Yuus; ilegñija: Ada siña si Yuus jafamaulequejit lamasa gui desierto? 	 Zij verzetten zich tegen God en zeiden: "Kan God ons in de woestijn ook te eten geven?


Yegña nu güiya si Jesus: Yaguin malagojo na güiya ugagaegue asta qui mato yo, jafa y uguaja guiya jago? Dalalag yo. 	 Jezus antwoordde: "Als Ik wil dat hij blijft leven tot Ik terugkom, is dat niet jouw zaak. Het enige wat jij moet doen, is Mij volgen."


Ya manope uno gui linajyan taotao, ilegña: Maestro juconie jao mague na lajijo, na guaja un espiritun udo; 	 "Meester", antwoordde een man, "ik wilde mijn zoon bij U brengen.


YA ayo na tiempo, anae mandaña megae na mit na linajyan taotao, asta managacha uno yan otro; ya jatutujon sumangane y disipuluña sija finenana: Adaje jamyo ni y libaduran y Fariseo sija ni y hipocresia. 	 Ondertussen verdrongen zich duizenden mensen om Hem heen. Jezus had eerst Zijn discipelen iets te zeggen. "Ik waarschuw jullie voor de Farizeeërs. Het zijn huichelaars! Maar het zal vanzelf blijken hoe ze werkelijk zijn.


YUUSSO, Yuusso, sa jafa na undingo yo? sa jafa chago jao gui inayudajo yan y finijo gui inigongjo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van 'De hinde in de morgenstond'.


Ya y manjula pot y langet, manjula pot y trono Yuus, yan pot güiya ni gaegue na matatachong gui jiloña. 	 En wie zweert bij de hemel, zweert bij de troon van God en bij God Zelf, Die op de troon zit.


Ya manmato y tentago y tatan familia ya ilegñija nu güiya: Señot, ada ti mauleg na semiya tinanommo gui fangualuanmo? Jafa mina guaja taelaye na chaguan? 	 De knechten gingen naar de boer toe en zeiden: 'Het veld waar u dat goede graan hebt gezaaid, staat vol onkruid!'


Ya y tiempo nae manmamaego y taotao sija, mato y enemigo ya jatanme y taelaye na chaguan gui entalo y trigo, ya mapos. 	 Maar op een nacht, terwijl iedereen sliep, kwam zijn vijand en zaaide onkruid tussen het graan.


Sa unnasetbe y pachotmo gui tae laye, ya y jilamo fumatitinas ocodon dinague. 	 In uw drift slaat u de vreselijkste taal uit en met uw mond bedriegt u.


Lao pago unyute jam, ya unnafanmamajlaojam; ya ti jumanaojao yan y inetnon sendalonmame. 	 Wij beroemen ons voortdurend op onze God; Uw naam zullen wij altijd prijzen.


Sa jaftaemano na ufanyinilang, gui un rato! sija chadig malimachae ni y minaañao sija. 	 In een oogwenk veranderen zij en bekijkt ieder hen met afgrijzen. Dan zijn ze weg, omgekomen door rampen.


Ya umasusede na todo y ante ni y ti malago umecungog ayo na profeta, umaguefyulang gui entalo y taotao sija. 	 Maar wie niet naar Hem luistert, zal gedood worden!" (C)


Ya anae jalie si Jesus ni y minejnalom inepeña, ilegña nu güiya: Ti chagojao gui raenon Yuus. Ya taya ni un taotao fumaesen güe talo desde ayo. 	 Jezus zag dat de man heel goed begreep waar het om ging en zei tegen hem: "U bent niet ver van het Koninkrijk van God." Toen Hij dat had gezegd, durfde niemand Hem nog iets te vragen.


Si Jeova y minetgotñija: ya güiya y minetgot y satbasion para y pinalaeña. 	 De HERE geeft Zijn volk kracht. Hij is een beschermende vesting voor hem die Hij heeft gezalfd.


Y tronumo taejinecog, yan taejinecog, O Yuus: y bariyan y raenomo, tunas na bariya. 	 U bent klaar voor de strijd; u beheerst de volken. Uw pijlen dringen tot in het hart van uw vijanden.


inasagua y palaoan sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Zijn broer trouwde met de weduwe en hij stierf ook.


Lao si Jesus ti manope ni jafa; ayo mina ninamanman si Pilato. 	 Tot zijn verbazing bleef Jezus echter zwijgen.


Güiya ilegña nu sija: Magajet na infanguimen gui copajo; lao infanmatachong gui agapa na canaejo pat y acagüe, ti guajo jufannae, na para ayo sija y esta manmaprepara pot y Tatajo. 	 "Inderdaad", zei Hij. "Jullie zullen uit mijn beker drinken. Maar wie aan weerskanten van mijn troon zullen zitten, beslis Ik niet. Die plaatsen zijn bestemd voor de mensen die mijn Vader heeft uitgekozen."


Ayonae manmababa atadogñija ya matungo güe; lao güiya jamalingoja gui inatanñija. 	 Plotseling gingen hun ogen open en herkenden zij Hem. Op hetzelfde moment was Hij verdwenen.


N 7 45 56880 ¶ Ayonae y ofisiat sija manmalag y magas na mamale yan y Fariseo sija; ya ilegñija nu sija: Sajafa muna ti inchile güe mague? 	 Toen de tempeldienaars bij de leidende priesters en de Farizeeërs terugkwamen, vroegen die: "Waarom hebben jullie Hem niet meegebracht?"


Este si Jeova chechoña; ya namanman gui atadogta. 	 De HERE heeft daarvoor gezorgd en wij zien dat als een groot wonder.


Ti ufitme gui tano y cumuecuentos ni y taelaye: y tinaelaye jaaliligao y taelaye na taotao para uninaatlibes güe. 	 Laten gloeiend hete kolen op hun eigen hoofd vallen. Laat God hen maar in een vuurkuil laten vallen, dan komen zij nooit meer terug.


Ya sija jaadaje ayo na sinangan guiya sijaja, manafaesen gui entaloñija: Jafa ayo y cajulo guine entalo y manmatae cumequeilegña. 	 Maar onder elkaar spraken zij er wel over. Zij begrepen niet goed wat Hij bedoelde met dat 'terugkomen uit de dood'.


Jago sumangan y jinanaojo; polo gui jalom boteyamo y lagojo: manaegüe sija gui leblomo? 	 Zouden zij, die zoveel slechts en zoveel zonden doen, kunnen ontkomen? O God, vernietig hen.


Jago unaseguro y tentagomo para mauleg; chamo pumópolo y sobetbio na unachatsagayo. 	 Stelt U Zich garant voor mij en zorg ervoor dat ongelovigen mij niet achtervolgen.


Ya anae jajungog ayosija na cumuentos si Jesus, jumalom gui entalo y taotao sija gui sumantate, ya japacha y magaguña. 	 Maar nu had ze gehoord over de wonderen die Jezus deed. Zij wrong zich tussen de mensen door naar Hem toe en raakte van achteren Zijn kleren aan.


Guajo tumungo güe, sa guine güiya yo, ya güiya tumago yo! 	 Ik wel, want Ik kom bij Hem vandaan. Hij heeft Mij gestuurd."


Sa taya ni un sinangan gui jilajo: jao, estagüe, na untungoja todo, O Jeova. 	 Elk woord dat ik uitspreek kent U al, HERE.


O Jeova, gui minetgotmo ninamagof y ray; ya gui satbasionmo ninamagof megae! 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Nae y tunas na inefresen ya angoco si Jeova. 	 Als u boos wordt, zondig dan niet tegen de HERE; als u 's nachts wakker ligt, overdenk dan in alle rust Zijn woord.


Lao ayo y ti jatungo, ya jafatinas digno na umasauleg, lao didide masaulagña. Sa jayeja y megae manaiña, siempre megae uchule, ya jaye y megae catgoña, mas megae magagaoña. 	 Maar wie zich niet bewust is dat hij verkeerd heeft gedaan, zal een lichte straf krijgen. Als iemand veel heeft ontvangen, zal ook veel van hem worden geëist. Hoe meer je is toevertrouwd, hoe groter je verantwoording is.


Y taelaye jaespipia y tinas ya jaegaga para upuno. 	 De goddeloze zoekt naar een gelegenheid om de oprechte mens te vermoorden.


Y ray sija gui tano manotojgue julo, ya y magalaje sija mandaña contra y Señot, yan contra si Cristoña. 	 De machthebbers van deze wereld hebben hun hoofden bijeen gestoken en de leiders spannen samen tegen de Here en Zijn Gezalfde.' (B)


Y naan Jeova umayuyudajam, ni y fumatinas y langet yan y tano. 	 Wij vinden hulp bij de naam van de HERE. Hij heeft de hemel en de aarde gemaakt.


Yan injatsa y tabemaculon Moloc, yan y estreyas y Yuus Refán, jechura sija ni y infatinas para inadora sija; ya guajo juchule jamyo mas chago qui Babilonia. 	 Nee, u had alleen maar aandacht voor andere goden. U hebt de tent van de god Moloch en het beeld van de sterregod Romfa meegesjouwd. U hebt beelden vereerd, die door uzelf waren gemaakt. Daarom zal Ik u wegvoeren naar verre streken, nog verder dan Babel.' (B)


Tingo este na yaguin y gaeguima jatungo ngaean nae ufato y saque, ubelagüe, sa ti upolo na umayulangguan ni iyasija. 	 Door op wacht te staan, kan iemand voorkomen dat dieven in zijn huis inbreken.


Sa ti güiya Yuus manmatae, na manlâlâ: sa todosija manlala guiya güiya. 	 De Here is niet de God van mensen die dood zijn, maar van mensen die leven. God beschouwt ze allemaal als levend."


Sa si Pablo malagoña umaudae gui batco para Efeso, sa ti malago jagasta y tiempo guiya Asia; sa inalulula, na mano y ninasiñaña, na ufato Jerusalem gui jaanen y Pentecostes. 	 Paulus had namelijk besloten Efeze niet aan te doen om in Asia geen tijd te verliezen. Hij had haast omdat hij, als het even kon, met Pinksteren weer in Jeruzalem wilde zijn.


Ya anae umagang si Jesus, ni dangculo na inagang, ilegña: Tata, y canaemo nae jupolo y espiritujo; ya anae munjayan jasangan este, jaentrega y espiritu. 	 Op dat moment riep Jezus: "Vader, Ik vertrouw mijn geest aan U toe!" En met die woorden blies Hij Zijn laatste adem uit.


Ya anae linie as Jesus, inagang ya ilegña nu güiya: Palaoan, libre jao gui malangumo. 	 Jezus riep haar bij Zich en zei: "U bent van uw ziekte verlost." Hij legde Zijn handen op haar en op hetzelfde moment werd haar rug recht. De vrouw loofde en dankte God.


Ya junaejao ni y yaben y raenon langet; ya todoja y ungode gui tano, umagodeja locue gui langet; ya todoja y unpula gui tano, umapula locue gui langet. 	 Ik zal je de sleutels geven van het Koninkrijk van de hemelen. De deuren die jij op aarde sluit, zullen in de hemel gesloten zijn. En de deuren die jij op aarde opent, zullen in de hemel geopend zijn."


Ya ayonae cajulo dangculon inagang: ya y palo escriba ni y manestaba gui Fariseo na patte, mangajulo ya managuaguat, ilegñija: Ti inseda tinaelaye güine na taotao: lao jafa, yaguin espiritu pat angjet sumangane güe? 	 Er ontstond hooglopende ruzie tussen de twee partijen. Enkele Farizeese godsdienstleraars sprongen voor Paulus in de bres en zeiden: "Volgens ons is er niets op deze man aan te merken. Het is best mogelijk dat een geest of een engel met hem heeft gesproken."


Ya y jaanen y pinatgonña jago jagasja munacadada: jago jagasja tumampe güe ni y minamajlao. Sila. 	 Er was geen eer meer voor hem over en zijn troon hebt U omver geworpen.


Ya ti jayulang y nasion sija, taegüije si Jeova ni y mantinago sija. 	 Ook roeiden zij de volken die in het land woonden, niet allemaal uit, hoewel de HERE dat toch duidelijk had bevolen.


Parejo yan y áplacha na minefea gui fandango, janachéchegcheg y nifenñija guiya guajo. 	 Een heel stel ongelovige, spotlustige lieden bedreigde mij.


Atanja y canaejo yan y adengjo, sa guajo mismoyo: pacha yan inlie sa y espiritu taecatne ni tolang, taegüije inliija na guajayo, 	 Kijk maar eens naar mijn handen en mijn voeten. Ik ben het echt. Ik ben geen geest. Voel maar. Jullie zien toch wel dat Ik een lichaam heb? En een geest heeft geen lichaam."


Sija manjanao julo gui beca sija, sija apan papa gui oriyan y bayesija, gui sagayan ni y jago fumamauleg para sija. 	 De hoge bergen en de diepe dalen ontstonden precies waar U ze hebben wilde.


Jafatinas este as José para untestimonio anae jumanao juyong gui inanaco y tano Egipto: anae jujungog y finijo na ti siña jutungo. 	 Dat is een voorschrift in Israël; de God van Jakob heeft deze regel ingesteld.


Ya anae jocog y jaane sija, manalo sija, ya sumaga y patgon, Jesus, guiya Jerusalem taetiningo nu y tataña sija. 	 Na de feestdagen gingen zij weer terug naar Nazareth, maar Jezus bleef in Jeruzalem achter.


N 15 30 67870 ¶ Ya anae manajanao, manmato Antioquia: ya janafandaña y linajyan taotao, maentrega y catta; 	 Nadat zij afscheid hadden genomen, gingen de mannen naar Antiochië, riepen daar alle christenen bijeen en overhandigden hun de brief.


Ya matungo todo guiya Joppe; ya megae manmanjonggue ni y Señot. 	 De hele stad hoorde ervan en velen gingen in de Here Jezus geloven.


Lao jinatsa as Pedro, ya ilegña: Tojgue julo, sa guajo taotaojayo locue. 	 Maar Petrus trok hem overeind en zei: "Sta op! Ik ben ook maar een mens!"


N 20 36 69770 ¶ Ya anae munjayan jasangan taegüine, dumimo papa ya manmanayuyut todos. 	 Toen hij uitgesproken was, knielde Paulus samen met hen allen neer en bad.


Yaguin jaecungog este y magalaje, jame innamalago güe ya infanseguro. 	 "En als de gouverneur ervan hoort", zei de Raad, "zullen wij wel een goed woordje voor jullie doen. Jullie hoeven echt niet ongerust te zijn."


Chamo pumopolo y inangocomo gui prinsipe sija, ni y lajin taotao, gui anae taya inayuda. 	 Stel uw vertrouwen niet op vooraanstaande mensen. Zij kunnen u niet redden.


Ya anae jumalom güe gui jalom guma, y disipuluña sija mafaesen güe en secreto, ilegñija: Jafajam na ti innasiña yumute juyong? 	 Even later, toen Jezus met Zijn discipelen in een huis was, vroegen zij Hem: "Waarom hebben wij die boze geest niet uit die jongen kunnen verjagen?"


Naatog y matamo gui isaojo; ya unfunas todo y inechongjo. 	 Wilt U met hysop de zonde van mij afnemen, dan zal ik weer helemaal schoongewassen zijn. Als U mij wast, ben ik witter dan de witste sneeuw.


Lao mangonggong gui sa tiendañíja; ya ti jaecungog y inagang Jeova. 	 Zij mopperden in hun tenten en luisterden niet naar wat de HERE zei.


Enaomina ilegña ni y linajyan taotao na manmato para ufanmatagpange pot güiya: Rasan culebla, jaye jamyo fumanagüe na insuaye y binibo ni y mamamaela? 	 De mensen kwamen in drommen naar Johannes om zich te laten dopen. Maar hij zei hun eerst duidelijk waar het op stond. "Adderengebroed! Ik weet wel waarom u zich wilt laten dopen. U probeert aan het oordeel te ontsnappen, zonder het met God in orde te maken.


FANGANTA agang gui as Yuus ni y minetgotta: fatinas y magof na boruca gui as Yuus Jacob. 	 Een psalm van Asaf voor de koordirigent. Te begeleiden met het muziekinstrument uit Gath.


Ya megae na jaane na ti anog y atdao, ni y pution sija, ya ti didide na pagyo mato guiya jame, ya todo y ninangganmamame na infansatbo, malingo. 	 Wij zagen dagenlang geen zon en geen sterren. Er leek geen einde te komen aan de vreselijke storm. Langzamerhand lieten wij alle hoop op een behouden aankomst varen.


Chamiyo ninafanmamanman ni este: sa y ora mamamaela, na todo ayo sija y mangaegue gui naftan, umajungog y inagangña, 	 Verbaas u niet hierover. Eens zullen alle doden Zijn stem horen.


Ya mañocho ya manjaspog todos; ya esta majatsa y sebla y pedaso sija, dose canastra. 	 Er was genoeg voor iedereen. Er bleven nog heel wat brokken over, wel twaalf manden vol.


Ya janajanao y tininasmo taegüije y manana: ya y juisiomo taegüije y taloane. 	 Hij zal u openlijk recht verschaffen en uw oprechtheid aan het licht brengen.


Yan y guafe manafañila gui mangachongñija; ya y mañila sumonggue y manaelaye. 	 Het vuur verbrandde allen die God hadden getart.


N 6 52 56240 ¶ Managuaguat entre sija y Judio sija, ilegñija: Jafa muna usiña este na taotao unaejit ni catneña para utacano? 	 De Joden kregen hierover ruzie onder elkaar. "Hoe kan Hij ons Zijn lichaam te eten geven?" zeiden zij.


N 6 12 44750 ¶ Ya susede gui ayo sija na jaane, jumanao para ufanaetae gui un ogso ya todo y puenge jasigue di manaetaeja para as Yuus. 	 Korte tijd daarna ging Hij de bergen in om te bidden. Hij bad de hele nacht tot God.


Jago chumule juyong y trongcon ubas guiya Egipto: ya jagasja unyute juyong y nasion, ya untanme güe. 	 O God van de hemelse legers, maak ons volk weer tot een eenheid. Laat Uw licht over ons schijnen, dan zullen wij bevrijd worden.


Sa sin causa manatog para guajo y lagua gui joyo: ya sin causa manmanguadog joyo para y antijo. 	 Want zonder aanleiding spanden zij een net voor mij en groeven een valkuil om mij in te vangen.


Enao mina y binibon Jeova sinenggue contra y taotaoña, ya jaguefchatlie y erensiañija. 	 Toen brandde de toorn van de HERE tegen hen los. Hij walgde van Zijn volk en hun land.


Güiya unafanmañotbla y mamoble yan y mannesesitao yan ujasatba y anten y mannesesitao. 	 Hij zal zich ontfermen over ieder die klein en arm is, hen allen nabij zijn en bevrijden.


Sa mañeluña sija locue ti majonggue güe. 	 Want ook Zijn broers geloofden niet dat Hij de Christus was.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Toen ik grote angst had, riep ik naar de HERE en Hij gaf mij antwoord.


Chamo numanae y taelaye ni y dineseaña, O Jeova; chamo umayuyuda y taelaye jinasoña; na noseaja unafannaquilo maesa sija. Sila. 	 Almachtige HERE, U bevrijdt mij door Uw kracht. U beschermt mijn leven wanneer de oorlog uitbreekt.


Guajo jagas jusangan y tininas gui jalom y dangculo na inetnon taotao: estagüe, na ti junaquiequeto y labiosso, O Jeova, jago tumungo. 	 Mijn hele hart verlangt ernaar Uw wil te doen, mijn God. Uw wet is mijn leven."


Bae juofrese jao ni y inefresen grasias, yan juaagang y naan Jeova. 	 Ik zal U lofoffers brengen en Uw naam aanroepen.


Yaguin tapolo taegüenao, todo y taotao manmanjonggue guiya güiya: ya ufanmamaela y Romano sija ya u janajanao y sagata yan y tanota. 	 Als wij Hem Zijn gang laten gaan, gaat iedereen in Hem geloven. Als de Romeinen moeten ingrijpen, zal het met onze invloed gedaan zijn. Dan hebben we niets meer over de heilige stad en dit volk te zeggen."


Ya y enimigo taeinamot guiya güiya: ni y lajin y manaelaye ti umanalamen güe. 	 Mijn hand zal hem ondersteunen en mijn arm zal hem sterk maken.


Dididija talo, y tano ti uliiyo; lao jamyo inliija yo; sa lâlâyo, ya infanlâlâja locue. 	 Nog even en dan kan de wereld Mij niet meer zien. Maar u zult Mij wel kunnen zien, omdat Ik dan weer leef. Daardoor zult u het echte leven ontvangen.


N 6 66 56380 ¶ Ayo nae, megae gui disipoluña sija manalo tate, ya ti mañija talo manjanao yan güiya. 	 Vanaf dat moment gingen veel van Zijn volgelingen niet meer met Jezus mee. Zij wilden niets meer met Hem te maken hebben.


Ay, ay jamyo Fariseo! sa ingüaeya etmas manaquilo na tachong gui sinagoga, yan y sinaluda sija gui metcado. 	 Wat ziet het er voor u slecht uit, Farizeeërs! U vindt het heerlijk in de synagogen op de voornaamste plaatsen te zitten. U voelt zich gestreeld als de mensen op straat u eerbiedig groeten.


Ya manope si Jesus, ilegña nu sija: Jufaesen locue jamyo un finaesen, ya sanganeyo; 	 "Ik heb eerst een vraag voor u", antwoordde Hij. "Van wie kreeg Johannes de bevoegdheid om te dopen? Van God of van de mensen?"


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Van David. Ik prijs de HERE, Hij ondersteunt mij. Hij maakt mij klaar voor de strijd, gereed om aan te vallen.


Manungoñayo qui y manbijo; sa juadadaje y finanagüemo sija. 	 Ik heb meer inzicht dan de oude mensen, omdat ik Uw bevelen zorgvuldig bewaar.


Junatungo jao ya jufanagüe jao ni y chalan anae jumajanao: jupagat jao nu y atadogco. 	 Ik laat u zien welke weg u moet gaan. Ik geef u raad en houd mijn oog op u gericht.


Ya ti jafatinas güije megae na mannamanman, sa taya jinengguenñija. 	 Hij deed daar niet veel wonderen, omdat zij geen vertrouwen in Hem hadden.


Si Jesus pot anão ilegña nu sija: Magajet ya magajet jusangane jamyo: Yaguin ti incano y catnen y Lajin taotao, ya ti inguimen y jâgâña, taya linâlâ guiya jamyo. 	 "Ik zeg het nog eens", zei Jezus. "Als u mijn vlees niet eet en mijn bloed niet drinkt, is er geen leven in u.


Jamyo infanaan yo Maestro yan Señot: ya y sinanganmiyo mauleg; sa guajo yo. 	 "Begrijpen jullie wat Ik gedaan heb?" vroeg Hij. "Jullie noemen mij Meester en Here. En dat is juist, want dat ben Ik ook.


Ya anae esta manmamogsae gui tase calang bente sinco pot trenta estadio, malie si Jesus na mamomocat gui jilo y tase ya lumalajijot guato gui sajyan: ya manmaañao sija. 	 Nadat zij ongeveer vijf kilometer geroeid hadden, zagen zij Jezus over het water lopen. Hij kwam naar hun boot toe. Zij werden bang,


Ya siempre yan puenge yan jaane, jumajanao ya umaagang gui entalo naftan sija, yan gui jalomtano sija, ya janalalamen güe ni acho sija. 	 Dag en nacht zwierf hij rond tussen de graven en ging ook vaak de bergen in. Hij liep altijd te schreeuwen en sloeg zichzelf met scherpe stenen.


Ayo nae si Jesus manatan gui oriya, ya ilegña ni disipuluña sija: Na minapot manjalom gui raenon Yuus ayo sija y mangaegüinaja! 	 Jezus keerde Zich om en zei tegen Zijn discipelen: "Wat is het voor rijke mensen moeilijk om in het Koninkrijk van God te komen."


Sija manmanope ilegñija nu güiya: Jago mafañago jao gui isao sija! Ada jago fumanagüe jam? Ya mayute juyong. 	 De leiders werden kwaad en zeiden: "U bent zelf een zondaar! U moet niet denken dat u ons de les kunt lezen!" En zij joegen hem weg.


Lao anae maconejamyo, ya maentregajamyo, chamiyo jumajaso jafa para insangan, ni injasuye jafa: sa jafaja y manaejamyo güije na ora, ayoja insangan: sa ti jamyo infangcuentos, na y Espiritu Santo. 	 Maar als je voor het gerecht wordt gebracht, maak je dan geen zorgen over wat je moet zeggen. Zeg wat je op dat moment wordt ingegeven. Je hoeft zelf niet te spreken. De Heilige Geest zal het doen.


Y chinatsagan y corasonjo lumalamegae: najuyongyo gui pinitijo. 	 Het gaat met mij in mijn problemen van kwaad tot erger. Lost U ze toch voor mij op!


Ya inestotba si Sacharias anae jalie, ya mato minaañao gui jiloña. 	 Hij wist niet wat hem overkwam en werd bang.


N 18 33 61330 ¶ Entonses si Pilato tumalo jumalom gui palasyo ya jaagang si Jesus ya ilegña nu güiya: Jago jao y Ray Judio sija? 	 Dus ging Pilatus het gebouw weer binnen en liet Jezus bij zich brengen. "Bent U de koning van de Joden?" vroeg hij.


Ya manope ya ilegña nu sija: Y nanajo yan y mañelujo, ayosija y jumungog y sinangan Yuus ya jafatinas. 	 "Mijn moeder en mijn broers zijn zij die de woorden van God horen en in praktijk brengen."


Sa ayo na tiempo uguaja dangculo na pininite, ya desde y tutujon y tano asta pago, taya nae guaja; ya taya mas na uguaja asta jinecog. 	 Bid dat je niet in de winter zult moeten vluchten of op een sabbat. Want er zal een onderdrukking zijn zoals de wereld nog nooit heeft gekend en zoals ook nooit meer zal terugkomen.


Ya mañaolag ni tale, ya janafanmalago todo gui guimayuus, yan y quinilo, yan y nubiyo; yan y machapon y salape y manmanulalaeca, yan manaalinquin y lamasa, 	 Hij knoopte een paar stukken touw aan elkaar en joeg hen daarmee met hun dieren de tempel uit. Het geld van de wisselaars gooide Hij op de grond en hun tafeltjes gooide Hij omver.


Ya sija, mannesesita ufangaegue güine gui menamo, ya ujasangan cao guaja jafa contra guajo. 	 Dat werd anders toen een paar Joden uit Asia mij zagen. Die hadden blijkbaar iets tegen mij. Zij zouden hier moeten zijn om hun aanklacht bij u in te dienen.


Anae jajungog si Juan, gui guima presuña, y finatinas Jesucristo; jatago. dos gui disipuluña, 	 Johannes de Doper, die nu in de gevangenis zat, hoorde over alle wonderen die Christus deed. Daarom stuurde hij zijn discipelen naar Hem toe met de vraag:


Ya y mañocho sija, buente cuatro mit; ya jadespide. 	 En er waren wel zo'n 4000 mensen!


Lao güiya, malofan gui entaloñija, ya mapos. 	 Daar wilden zij Hem vanaf duwen. Maar Hij keerde Zich om, liep ongehinderd tussen hen door en ging Zijn eigen weg.


O Jeova, Señotmame: jafa muna mauleg y naanmo gui todo y tano. 	 De vogels in de lucht en de vissen en allse wat wemelt in de zee.


N 8 14 38310 ¶ Ya manmalefa ti manmañule pan, ya taya na unoja na pan gui batco. 	 Hij stapte in de boot en ging naar de overkant van het meer. Maar Zijn discipelen hadden vergeten eten te kopen. Het enige wat zij bij zich hadden, was één brood.


Ya anae manguaefe didide y manglo sanjaya, pinelonñija na ujataca y malagoñija, jadingo ayo ya manjanao guato oriyan Creta. 	 Toen er een zachte zuidenwind opstak, dachten zij dat het wel zou lukken. Zij lichtten het anker en voeren zo dicht mogelijk langs de kust van Kreta.


Ilegña: Janao fanmalag este sija na taotao, ya inalog, Inecungog, ya injingog, ya ti incomprende; ya y inquelie, inlie, ya ti intingo. 	 'Ga naar het Joodse volk', zei hij, 'en zeg: Jullie horen wel, maar verstaan het niet.


Ya jabira güe si Jesus ya jalie na madadalalag güe nu sija ya ilegña nu sija: Jafa inaliligao? Ya sija ilegñija: Rabi (este finijo comequeilegña, gui chamorro, Maestro) manu sagamo? 	 Jezus merkte dat zij Hem volgden. Hij keerde Zich om en vroeg: "Wat willen jullie?"


Ya y palaoan uttimo matae locue. 	 Tenslotte stierf de vrouw ook. Nu is onze vraag: Wie zal bij de opstanding uit de dood haar man zijn? Want ze is met alle zeven getrouwd geweest."


Bae jufamocat gui menan Jeova gui tano y manlalala. 	 Ik leef dicht bij de HERE en ik mag leven!


Ya ni uguaja satbasion gui otro; sa taya otro naan gui papa y langet, manmanae y taotao sija, para usiña utafansatbo. 	 Er is bij niemand anders redding te vinden; Hij is de Enige, door wie de mensen gered kunnen worden."


Ni y munalibre y linâlâmo guinin y yinilang: ni y comorona jao ni güinaeyan mauleg yan y manadan minaase: 	 Hij geeft mij het leven terug. Hij schenkt mij Zijn goedheid, trouw en liefdevolle medelijden.


Lao yaguin ayo y taelaye na tentago ilegña gui corasonña: Y amujo ufato atrasao; 	 Maar als zo iemand slecht is en bij zichzelf zegt:


Ya jafaesen megae na sinangan: lao taya inepe güe. 	 Hij vroeg Jezus van alles en nog wat, maar kreeg geen antwoord.


Y corasonjo maepe gui sanjalomjo: anae jujajaso, y guafe mañoñonggue: ayo nae cumuentos yo yan y jilajo. 	 Ik zweeg en sprak geen woord; ik hield mijn mond en ontving het goede niet. Mijn zorgen en problemen werden alleen maar groter.


Ya y disipuluña sija ilegñija nu güiya: Unlie y linayan taotao na machichiguetjao, ya ilegmo: Jaye pumachayo? 	 Zijn discipelen zeiden: "Hoe kunt U dat nu vragen? U staat midden tussen de mensen!"


Ya ninafalago si Moises ni este na sinangan, ya tumaotao juyong gui tano Madian, gui anae jalilis y dos na lajiña. 	 Mozes schrok daar erg van en vluchtte het land uit. Hij ging in Midian wonen in kreeg daar twee zonen.


Ya y taotao sija ujasangan y ninasiñan y namaañao na finatinasmo sija; ya guajo bae judeclara y dinangculomo. 	 Die gaan over Uw macht en roem. Ik wil vertellen hoe groot U bent.


Ya mato y espirituña talo, ya enseguidas cajulo; ya manago na umanachocho. 	 Op dat moment keerde het leven in haar terug en stond zij op. "Geef haar wat te eten", zei Hij.


Anae esta munjayan este, janaye y janom gui palangana diquique, ya jatutujon fumagase y adeng y disipulo sija, ya jasaosao nu y toaya na jaafuyut güe. 	 Daarna goot Hij water in een kom en begon de voeten van Zijn discipelen te wassen. Hij droogde ze af met de doek die Hij om Zijn middel had.


Ya mapos ya jumalom gui guima un taotao na y naanña si Tito Justo na manadodora as Yuus, na y guimaña jijot gui sinagoga. 	 Hij verliet de synagoge en ging naar het huis ernaast, waar Titius Justus woonde. Dit was een man die God vereerde, hoewel hij geen Jood was.


O Israel nangga si Jeova, desde pago ya para taejinecog. 	 Laat het volk Israël al zijn vertrouwen op de HERE stellen; nu en voor altijd.


TZADE sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 HERE, U bent rechtvaardig en Uw leefregels zijn betrouwbaar.


Ya ilegña nu sija: Magajet jamyo yumute y tinago Yuus para inadaje y tradisionmiyo. 	 U schuift Gods gebod gewoon aan de kant en zet uw traditie ervoor in de plaats.


N 27 32 34780 ¶ Ya anae jumajanao manasoda yan un taotao Sirene na y naanña si Simon: este maobliga para uchinilie ni quiluusña. 	 Onderweg naar de strafplaats kwamen ze een man uit Cyrene tegen, die Simon heette. De soldaten dwongen hem het kruis van Jezus te dragen.


Ya ayo na taotao, guaja cuatro jagaña na vitgen na manmanprofetisa. 	 Deze broeder had vier ongetrouwde dochters, die vaak woorden van God doorgaven en dus profetessen waren.


Manmalago ya japrepara sija, sin y linachijo; fagmata, ya unayudayo, ya unlie. 	 Kijk maar, zij staan mij naar het leven; zij sturen de sterksten erop uit om mij te vermoorden. Ik heb toch niet tegen U gezondigd, HERE?


Ya palo Judios na manaesagañija, taotao binanggelio, japrocura na jasangan nu ayo sija y manguaja taelaye na espiritu y naan y Señot Jesus, ilegñija: Innafanjula jao pot si Jesus, ni y japredidica si Pablo. 	 Enkele rondreizende Joodse geestenbezweerders probeerden mensen van boze geesten te bevrijden door ook de naam van de Here Jezus te gebruiken. Zij hadden daarvoor deze spreuk: "Ik bezweer u bij de Jezus over wie Paulus spreekt."


Ya ilegñija: Indandane jamyo flauta, ya ti manbaela jamyo, manuugong jamyo lao ti manatanges jamyo. 	 'We hebben fluit gespeeld en jullie wilden niet eens dansen. Toen hebben we klaagliederen gezongen en jullie wilden niet eens treuren.'


Ada unlalalaloja nu jame para taejinecog? Ada unnajujuyong y linâlâlomo para todo y generasion? 	 Bevrijd ons nu weer, o God, U bent onze verlosser. Laat Uw weerzin tegen ons varen.


Ayo nae si Jesus ilegña claro nu sija: Lasaro, güiya matae. 	 Om hen niet in onzekerheid te laten, zei Hij: "Lazarus is gestorven.


Estagüe na madingo guiya jamyo y guimanmiyo na ti mataotagüe. 	 Let op: Uw huis wordt aan zijn lot overgelaten. Want u zult Mij van nu af aan niet meer zien, tot de dag dat u zult zeggen: "Gelukkig is Hij die namens de Here komt." (b)


N 14 12 48820 ¶ Ya ilegña nu ayo y guinin cumonbida güe: Yanguin mamatinas jao nataloane pat sena, chamo umagagange y manamigumo sija, ni y mañelumo, ni y manparientesmo, ni y manrico na tiguangmo; sa noseaja unmaconbida locue talo, ya unmaapase. 	 Jezus zei tegen Zijn gastheer: "Wanneer u mensen uitnodigt bij u thuis te komen eten, vraag dan niet uw vrienden, broers, familieleden of rijke buren. Want die kunnen u op hun beurt ook weer uitnodigen.


Lao guajo sumangane jamyo, na y dumingo y asaguaña ya ti pot inábale, jafatinas y ábale; ya jayeja y umasagua ayo y umadingo, jafatinas y ábale. 	 Maar Ik zeg: Als u zich van uw vrouw laat scheiden zonder dat zij met een andere man gemeenschap heeft gehad, drijft u haar tot overspel. En wie met een weggezonden vrouw trouwt, pleegt overspel.


Ya, estagüe, na bae jutago y promesan y Tatajo gui jilo miyo: lao jamyo fañaga gui siuda guiya Jerusalem, asta que manminagago jamyo ni y ninasiña guinin iya jululo. 	 Luister: Ik zal de Heilige Geest sturen. Hij zal over jullie komen, zoals mijn Vader heeft beloofd. Blijf hier in de stad wachten tot jullie kracht uit de hemel hebben ontvangen."


Ti maañaoyo nu y dies mit na taotao, ni y mapolo sija gui oriyajo contra guajo. 	 Toen pas durfde ik rustig te gaan liggen en vredig te gaan slapen. Ik werd ook weer veilig wakker, want de HERE hield de wacht over mij.


Lao y angjet ilegña nu güiya: Sacharias, chamo maaañao; sa y tinaetaemo este majungog; ya y asaguamo as Elisabet ufañago y patgon laje, ya umafanaan naanña si Juan. 	 De engel zei: "Wees niet bang, Zacharias. Ik ben gekomen om u te vertellen dat God uw gebed heeft verhoord. Uw vrouw Elisabeth zal een zoon krijgen en u moet hem Johannes noemen.


Ayonae manmaañaojam, na nosea infanbasnag gui jilo y acho, ya mayute cuatro na angcla juyong gui popa, ya madesesea na umanana. 	 Omdat zij bang waren ergens op de rotsen te lopen, gooiden ze van het achterschip vier ankers uit en baden of het licht mocht worden.


N 25 6 71170 ¶ Ya anae sumaga güije mas di dies na jaane, mapos papa Sesarea; ya y inagpaña matachong gui tribunal, ya manago na umaconie as Pablo. 	 Na een dag of negen ging Festus terug naar Caesarea. De volgende dag ging hij op zijn stoel in het gerechtshof zitten en liet Paulus voorleiden.


Todosija y güinajan Tata, iyoco; ayo mina, jusangan na mañuñule y güinaja na guiya guajo ya ujasangane jamyo. 	 Alles wat van de Vader is, is ook van Mij. Daarom zeg Ik dat Hij alles wat Hij van Mij hoort, aan u zal vertellen.


Ya si Jesus manopegüe ya ilegña: Jafa malagomo jufatinas guiya jago? Y bachet ilegña nu güiya: Raboni, nafanliiyo. 	 "Wat kan Ik voor u doen?" vroeg Jezus. "Och, Here", antwoordde de blinde man, "ik wil zo graag kunnen zien!"


Nu y lajin Melea, nu y lajin Mena, nu y lajin Matata, nu y lajin Natan, nu y lajin David, 	 de vader van Jonan was Eljakim; de vader van Eljakim was Melea; de vader van Melea was Menna; de vader van Menna was Mattatha; de vader van Mattatha was Nathan; de vader van Nathan was David;


Ufato, ya uyulang este sija y manmachóchocho, ya ufannae otro ni y fangualuan. Ya anae majungog ayo, ilegñija: Munga este. 	 Wat zal de eigenaar nu doen? Reken maar dat hij die boeren hun verdiende loon zal geven. Hij zal hen doden en de wijngaard aan anderen verhuren." "Zoiets zouden die boeren nooit doen!" protesteerden de mensen die stonden te luisteren.


Ya y palo matutujon matolae, yan matatampe mataña, yan mapatmada, ya ilegñija nu güiya: Profetisa: ya y ofisiat sija rumesibe güe ya japatmada ni y canaeñija. 	 Sommigen begonnen Hem te bespuwen. Ze deden Hem een blinddoek voor en sloegen Hem in Zijn gezicht. "Vertel eens, profeet", spotten zij, "wie heeft U geslagen?" Hij werd ook geslagen door de knechten die Hem bewaakten.


Lao chamo umangongoco jao nu sija: sa esta y manmannanangga pot güiya, mas di cuarenta na taotao ni y manmanjula na ti ufañocho, yan ti ufanguimen astaqui mapuno güe; ya pago umananggañiñija y promesamo. 	 Maar u moet dat niet doen. Want veertig van hun mannen liggen in een hinderlaag om Paulus te vermoorden. Zij hebben allemaal een vloek op zich genomen om niets te eten en te drinken voor Paulus dood is. Zij staan nu al klaar omdat zij verwachten dat u zult doen wat de hoofdpriesters u zullen vragen."


Dos na taotao ugaegue gui fangualuan; y uno umacone, ya y otro umapolo. 	 Twee mannen zullen op het land werken. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander moet achterblijven."


Ayo nae jatungo na ti mansinangane sija na ujaadaje sija ni y lebaduran pan; lao y finanagüen y Fariseo yan y Saduseo sija. 	 Eindelijk begrepen zij dat Hij met 'gist' de leer van de Farizeeërs en Sadduceeërs bedoelde.


Sa jago unchatlie y finanagüe, ya unyute y sinanganjo gui tatemo. 	 U bent immers alleen maar ongehoorzaam en laat mijn woord links liggen.


Anae jasasangan este sija na güinaja megae jumongguegüe. 	 Toen Hij dit zei, geloofden velen dat Hij de Christus was.


N 21 27 70060 ¶ Ya anae esta cana mamagpo y siete na jaane, ni Judios ni y mangaegue Asia, anae malie güe gui templo, janafangalamten todo y taotao contra güiya. 	 Toen die week bijna om was, zagen enkele Joden uit Asia Paulus in de tempel en hitsten het volk tegen hem op. Zij grepen hem en schreeuwden:


Ya jalilicue si Jesus todo y siuda sija yan y sengsong, mamananagüe gui guima Yuusñija, ya jasesetmon y ebangelion y raeno, yan janafanmamagong todo y chetnot yan todo y pinite gui taotao sija. 	 Jezus ging alle steden en dorpen van dat gebied langs en sprak in de synagogen. Overal vertelde Hij de blijde boodschap van het Koninkrijk. Waar Hij ook kwam, genas Hij alle ziekten en kwalen.


N 4 13 63500 ¶ Ya anae malie y minatatngan Pedro yan Juan, ya jinasonñija na manaetiningo ya manlanga na taotao, ninafanmanman, ya ayonae matungo na guinin mañisija yan si Jesus. 	 De Joodse leiders keken ervan op dat Petrus en Johannes zich zo vrijmoedig verdedigden, hoewel zij toch onontwikkelde mannen waren. Zij herinnerden zich dat zij allebei veel met Jezus waren omgegaan.


Uncorona y sacan sija ni y minaulegmo; ya y finaposmo manutujo y mantica. 	 U geeft het water op de akkers, doordrenkt de voren op het land. Uw regen laat onze gewassen groeien. U zegent de gewassen.


Polo y taquilo na alabansa gui as Yuus ya ugaegue gui pachotñija, yan y espada ni y malagtos dos banda gui canaeñija; 	 In hun mond zijn de lofprijzingen voor God. In hun hand hebben zij een tweesnijdend zwaard.


Ya gaegue güije, jijot gui jalomtano sija, un dangculo na manadan babue na mañochocho. 	 Nu liep er op de helling een grote troep van zo'n 2000 varkens eten te zoeken.


Siña guse juchoma y enimigoñija, ya jubira y canaejo contra y contrarioñija. 	 Ach, luisterde mijn volk maar naar Mij luisterde! Bewandelde het volk Israël mijn wegen maar!


N 17 22 30390 ¶ Ya anae manmamocat guiya Galilea, ilegña si Jesus nu sija: Y Lajin taotao umaentrega gui canae y taotao sija; 	 In de tijd dat zij door Galilea trokken, zei Jezus: "Het is bijna zover dat Ik in de handen van de mensen zal vallen.


Jatsa julo y canaemiyo gui sinantos na sagayan, ya fanmanbendise jamyo as Jeova. 	 Hef uw handen omhoog naar het heilige huis en loof de HERE.


Ayo nae manlaolao ni minaañao: sa si Yuus gaegue gui rasan y manunas. 	 Opeens krijgen zij de schrik te pakken; paniek overvalt hun: Het blijkt dat God de Zijnen terzijde staat.


Ya cajulo un dangculon pagyon manglo, ya jinatme ni napo sija y jalom batco, ya ninabula. 	 Terwijl zij op het meer waren, stak er een vreselijke storm op. De opgezweepte golven sloegen over de boot. Er kwam zoveel water in dat die bijna zonk.


Lao para intingo na y Lajin taotao guaja ninasiñaña gui jilo tano manasie isao (ilegña ni paralitico), 	 God heeft Mij (de Mensenzoon) de bevoegdheid gegeven zonden te vergeven. Als iemand van Mij vergeving krijgt, hééft hij vergeving gekregen."


Jamyo ni y beca sija ni y manayog taegüije y quinilo laje; yan jamyo di quique na ogso sija taegüije y manpatgon na quinilo sija? 	 Waarom leken de bergen op springende schapen en de heuvels op lammetjes?


Entonses si Marta, anae jajungog na si Jesus mamamaela, jajanao güe para urisibe: ya estaba si Maria matatachong gui guima. 	 Zodra Martha hoorde dat Jezus er aankwam, ging zij Hem tegemoet. Maar Maria bleef thuis.


N 4 30 36700 ¶ Ya ilegña: Jafajit nae tanaparejo y raenon Yuus? pat jafa na acomparasion nae taacompara? 	 Waarmee kunnen wij het Koninkrijk van God nog meer vergelijken? Wat zal Ik zeggen?


Ya unlie cao guaja taelaye gui sumanjalomjo, ya unchachalaneyo gui chalan taejinecog. 	 Let op of ik soms de verkeerde weg opga. Leid mij op Uw weg, die naar Uw eeuwigheid voert.


Mañelo lalaje, fumaguon y rasan Abraham, yan jayeja guiya jamyo y maañao as Yuus, sa para jamyo na matago y sinangan este na satbasion. 	 Mannen broeders, afstammelingen van Abraham en u die ontzag voor God hebt: Wij hebben het nieuws ontvangen dat er redding is door Jezus Christus.


MAULEG para umannae grasias si Jeova ya umacanta y alabansa sija gui naanmo, O Jago, Gueftaquilo: 	 Een psalm voor de sabbat.


Lao anae jajungog ayo, ilegña: Y manaechetnot ti janesesita medico: lao y manmalango. 	 "Omdat gezonde mensen geen dokter nodig hebben, maar zieke wel!" antwoordde Jezus.


Sa injingogja gue ilegña, na este y as Jesus taotao Nasaret uyulang este na lugat, yan utulaeca, y costumbre ni y jaentregajit si Moises. 	 Wij hebben hem horen zeggen dat die Jezus van Nazareth de tempel zal verwoesten en de oude gebruiken zal veranderen; de gebruiken die Mozes ons heeft gegeven."


Guajo si Yuus Abraham, yan si Yuus Ysaac, yan si Yuus Jacob? Ti güiya si Yuus y manmatae, na Yuus y manlâlâlâ. 	 'Ik ben de God van Abraham, de God van Isaäk en de God van Jakob!' Daaruit blijkt dat Hij niet een God van doden is, maar van levenden."


Partos, yan Medos, yan Elamitas, yan sija y mañasaga guiya Mesopotamia, yan Judea, yan Capadosia, yan Ponto, yan Asia, 	 uit Parthië, Medië, Elam en Mesopotamië, uit Judea, Capadocië, Pontus, Asia, Frygië en Pamfylië, uit Egypte en de streek van Cyrene in Libië. Er zijn hier Joden en Joodse bekeerlingen uit Rome, Kreta en Arabië. Hoe bestaat het dat ieder van ons in zijn eigen taal hoort spreken over de geweldige dingen, die God gedaan heeft!"


Ya anae manjalom julo gui batco, y manglo quieto. 	 Zodra zij in de boot stapten, ging de wind liggen.


Mapos yo taegüije y anineng yaguin malofan: matafye yo julo yan papa taegüije y apacha. 	 Als een langer wordende schaduw zal ik straks verdwijnen; ik word weggeschud alsof ik een lastige sprinkhaan ben.


YA sigue di jacuentuse sija acomparasion sija. Un taotao mananom gui fangualuan ubas, ya jacolat nu trongcon tituca, ya manguadog un joyo para un lagat ya jafatinas un tore, ya jaatquila y manfafachocho, ya mapos güe malag otro tano. 	 Jezus vertelde een gelijkenis: "Iemand legde een wijngaard aan en zette er een muur omheen. Hij maakte een bak voor het persen van de druiven en bouwde ook nog een uitkijktoren. Hij verhuurde de wijngaard aan enkele boeren en ging het land uit.


Si Jeova uinayuda güe jilo camaña ni y pinitiña; unfatinas todo y camaña anae malango. 	 De HERE zal hem beschermen en in leven laten. Anderen zullen hem prijzen. Zijn vijanden krijgen hem er niet onder.


Ya infanmanjungog guera yan sinangan nu y guera; atan ya chamiyo ninafañachatsaga; sa nesesita na todo este ufanjuyong, lao trabia ti y jinecog. 	 Wanneer jullie allerlei berichten over oorlog horen, maak je dan niet ongerust. Er moeten wel oorlogen komen, maar die wijzen er niet op dat het einde er al is.


Bachet jamyo na guia sija! sa inguicula y ñamo, ya inpapañot y cameyo. 	 Jullie zijn blinde leiders en zeven de wijn om er een mug uit te halen. Maar een kameel slikt u door.


N 4 5 63420 ¶ Ya y inagpaña güije, y magasñija yan y manamco, yan y escriba sija mandaña guiya Jerusalem; 	 De volgende morgen kwamen alle Joodse leiders in Jeruzalem in een extra vergadering bijeen.


Ylegñija entonses y Judio sija: Estagüe, taegüenao jaguflie güe! 	 De Joden zeiden tegen elkaar: "Je kunt wel zien dat Hij veel van Lazarus hield."


(Sa guinin malie güe antes yan si Trófimo, un taotao Efeso, gui siuda, ya jinasoñija na si Pablo cumone jalom gui templo.) 	 Zij hadden hem namelijk kort tevoren met Trofimus uit Efeze (die geen Jood was) in de stad gezien en dachten dat hij hem in de tempel had meegenomen.


Ylelegña: Yya jago guajo junaejao y tano Cananea, y facae y erensiamo. 	 Eenmaal zei Hij immers: Ik geef u het land Kanaän, het zal voor altijd van u zijn. Als een erfdeel dat niemand anders toekomt.


Dos na palaoan dumadaña manguleg; y uno umacone, ya y otro umapolo. 	 Twee vrouwen zullen samen in huis aan het werk zijn. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander moet achterblijven."


Y menan Efraim, yan Benjamin, yan Manases, nacajulo y minatatngamo, ya maelajao para usatbajam. 	 Luister, Herder van Israël; U leidt immers Uw geliefde volk als een kudde schapen. U woont boven de engelen. Kom in al Uw stralende heerlijkheid naar ons toe.


Ayonae enseguidas podong papa gui adengña ya matae; ya y manfamaguon na lalaje manjalom ya masoda güe na matae, ya machule ya majafot gui oriyan y asaguaña. 	 Op hetzelfde moment zakte zij voor hem in elkaar en stierf. De jonge mannen kwamen binnen. Toen zij zagen dat zij ook dood was, droegen zij haar naar buiten en begroeven haar bij haar man.


Ya yanguin jaye na taotao fumaesen jamyo: Jafa miña inpila? Sangane taegüine: Sa janesesita y Señot. 	 Maak hem los en breng hem hier. Misschien vraagt iemand waarom jullie dat doen. Zeg dan alleen maar: De Here heeft hem nodig."


Yaguin majusga güe, polo ya umasentensia: yan y tinaetaeña ufamaisao. 	 Laat het hof hem maar schuldig verklaren. Zijn gebed wordt hem tot zonde.


Ya y tumagoyo, güiya gaegue guiya guajo; ti jadingo yo maesaja sa jufatitinas siempre minagofña. 	 Hij is bij Mij. Hij heeft Mij nooit verlaten, omdat Ik altijd doe wat Hij wil."


Sa jatago y espiritun áplacha na ufanjanao gui taotao; sa apmam na tiempo na maguot güe: mamantiene güe preso ya magode nu y cadena yan tale sija; ya jayamag y guinede ya quinene ni y manganite asta y desierto sija. 	 "Doe mij alstublieft geen pijn!" Jezus had namelijk tegen de boze geest gezegd dat hij uit de man moest weggaan. De boze geest had zich vaak van de man meester gemaakt. Dan was hij niet meer te houden, rukte zijn boeien stuk en rende de woestijn in, volledig in de macht van de boze geest.


Janao fanmalag y mafapoposgüe na chalan, ya inagange para y guipot umasagua todo y inseda. 	 Ga nu naar de drukste wegen en nodig iedereen uit die je daar ziet.'


Ya megae manmanjonggue güije nu güiya. 	 En velen kwamen tot geloof in Jezus.


Sija ilegñija uguefyulang y manaelaye: ya y fangualuan ubas unamaatquila gui otro manfafachocho na umapasegüe ni tinegcha gui tiempo. 	 "Hij zal die ellendelingen een vreselijke dood laten sterven", antwoordden zij. "En de wijngaard zal hij verhuren aan andere boeren, die hem op tijd zullen betalen wat hem toekomt."


Ya lâlâ patgon na taotao, ya ti didide ninafanmagof. 	 De jongen werd levend en wel binnengebracht, wat voor alle gelovigen een geweldige bemoediging was.


Achogaja manapangpang y janom ya chatsaga; achogaja umayeyengyong y egso sija, pot causa y minatatgaña. Sila. 	 Daarom kennen wij ook geen angst; al nam de aarde een andere positie in en al scheurden de bergen, die op de zeebodem staan.


Güiya ilegña nu sija: Jafa na manmaañao jamyo, taotao na didide jinengguenmiyo? Ayo nae cajulo ya jachoma y manglo yan y tase, ya dangculo na minalinao guaja. 	 Jezus zei: "Waarom zijn jullie zo bang? Hebben jullie zo weinig vertrouwen?" Hij ging staan en zei tegen de wind en de golven dat zij moesten ophouden.


Y pachotto usangan y tinina as Jeova: ya polo todo y catne, ya utinina y santos na naanña, para taejinecog yan taejinecog. 	 Zonder ophouden wil ik vertellen over de grootheid van de HERE. Tot in de eeuwigheid zal alles wat leeft Zijn heilige naam eren.


Lao anae güiya ti siña jaapase, y amuña manago na umabende güe, yan y asaguaña, yan y famaguonña, yan todo y güinajaña, ya umaapasegüe. 	 Maar de man kon niet betalen. De koning nam het besluit hem als slaaf te verkopen om zo aan geld te komen. Ook zijn vrouw en kinderen en al zijn bezittingen moesten worden verkocht.


Ya jusangane jamyo: Achogja ti ucajulo ya uninae pot y amiguña: lao pot y magagaoña, ucajulo ya unae jaftaemano y janesesita. 	 Maar als je aandringt, zal hij toch opstaan om je te geven wat je nodig hebt. Dat verzeker ik je. Niet omdat je zijn vriend bent, maar omdat je de moed hebt gehad te blijven aandringen.


Sa janafanfitme y rejas y trangcamo: jabendise y famaguonmo gui sumanjalommo. 	 Hij zorgt er immers voor dat uw poorten goed vergrendeld zijn. Hij zegent de kinderen in uw stad.


Ni y jaatan y jilo y tano yan jayengyong: ni y japacha y egso sija yan janaasgon. 	 Als Hij naar de aarde kijkt, begint die te trillen. Als Hij de bergen aanraakt, roken de vulkanen.


Ya jaayig y dose, na ufañisijaja, yan para unafanjanao ya ujafanmansetmon; 	 Samen trokken ze de bergen in. Hij wees er twaalf aan als Zijn vaste discipelen. Die zou Hij erop uitsturen om de mensen Gods plan bekend te maken.


Ayo nae jayamag sija y flechan y atcos; yan y patang yan y espada, yan y guera. Sila. 	 Zijn huis staat immers in Jeruzalem en Hij woont op de berg Sion.


Yanguin jutufong sija, manmegaeña y numeroña qui y inae: yanguin magmatayo, gaeguejayo trabia guiya jago. 	 Zelfs als ik zou proberen ze te tellen, blijken het er nog meer te zijn dan de zandkorrels. Ik ben voortdurend in Uw nabijheid.


N 27 32 34780 ¶ Ya anae jumajanao manasoda yan un taotao Sirene na y naanña si Simon: este maobliga para uchinilie ni quiluusña. 	 Onderweg naar de strafplaats kwamen ze een man uit Cyrene tegen, die Simon heette. De soldaten dwongen hem het kruis van Jezus te dragen.


Ayonae si Pablo yan Barnabé jausa y minatatngañija, ilegñija: Nesesita ayo y sinangan Yuus ni y esta manmasangane jamyo finena, lao pot innasuja guiya jamyo, injisganmaesa jamyo na ti dignojamyo y taejinecog na linâlâ, ya estagüe na tabirajit para y Gentiles. 	 Paulus en Barnabas lieten zich niet van hun stuk brengen en zeiden: "Vanzelfsprekend moest u het eerst horen wat God te zeggen heeft. Maar nu u er niets van moet hebben en daarmee bewijst het eeuwige leven niet waard te zijn, gaan wij het de andere mensen vertellen,


Ya si Judas jalilis, gui as Tamar, si Fares yan si Sara; ya si Fares jalilis si Esrom; ya si Esrom jalilis si Aram; 	 Juda was de vader van Perez en Zerah (hun moeder heette Tamar). Perez was de vader van Hezron; Hezron de vader van Ram;


N 27 61 35070 ¶ Ya manestaba güije si Maria Magdalena, yan y otro Maria, na manmatatachong gui menan y naftan. 	 Maria van Magdala en de andere Maria zaten tegenover het graf.


Masquesea mamocatyo gui entalo y chinatsaga, unnalâlâyo: unestira mona y canaemo contra y binibun y enimigujo sija, ya y agapa na canaemo usatbayo. 	 Wanneer ik in grote moeite en zorgen verkeer, houdt U mij vast. U houdt de woede van mijn vijanden van mij weg en bevrijdt mij door Uw kracht.


Nae y tunas na inefresen ya angoco si Jeova. 	 Als u boos wordt, zondig dan niet tegen de HERE; als u 's nachts wakker ligt, overdenk dan in alle rust Zijn woord.


Polo ya ulisto y canaemo para uinayudayo; sa y tinagomo jagasja juayeg. 	 Laat Uw hand mij te hulp komen, want ik kies ervoor Uw geboden na te volgen.


Ya y disipulo sija jafatinas y mantinago as Jesus, ya manalisto y guipot pascua. 	 De discipelen deden zoals Hij hun gezegd had en maakten het Paasmaal klaar.


Tumalo guato talo gui otro bandan Jordan, ayo na lugat nae finenana managpapange si Juan; ya sumaga güije. 	 Jezus ging terug naar de andere kant van de Jordaan, naar de plaats waar Johannes voor het eerst doopte. Daar bleef Hij een tijd.


CHAMO famatquiquilo, O Yuus: ya chamo tiumaagan yan chamo quequeto, O Yuus. 	 Een psalm van Asaf.


Lao todo este umafatinas, para umacumple y Tinigue sija ni y profeta sija. Ayo nae todo y disipuluña sija madingo güe, ya manmalago. 	 Maar dit gebeurt allemaal om in vervulling te laten gaan wat de profeten hebben geschreven." Daarop lieten alle discipelen Hem in de steek. Zij maakten dat ze wegkwamen.


O maela, ya tacantaye si Jeova: nije tafatinas y minagof na inagang para y acho y satbasionta. 	 Kom, laten wij lofliederen zingen tot eer van de HERE; laten wij Hem loven, want Hij is de rots van ons heil.


Y minauleg yan y tininas juadádajeyo: sa jago junanangga. 	 Voorzie mij van godsvrucht en integriteit alsof het mijn lijfwachten zijn, want ik verwacht dat U mij zult beschermen.


Manmatulaejon mona an tate, yan manmamangag taegüije y bulacho na taotao, yan manmalingo y jinasoñija. 	 Zij vielen om en liepen als dronkemannen. Er bleef van al hun fiere stoerheid niets meer over.


Sa jago y fumanuejam mandangculo na pinite yan chinatsaga, siempre unnalâlâjam talo, yan unchulejam talo julo guinin y tinadong y tano. 	 U hebt mij door heel veel moeilijke omstandigheden en problemen laten gaan; maar ik weet dat U mij uit al die situaties zult bevrijden. U zult mij weer helemaal in ere herstellen.


Jago nae ufanatog sija na ti umatungo gui menamo guinin y taelaye na contraton taotao; jago unadaje sija gui guima lumijing guinin y inaguaguat y jila sija. 	 Wat een geweldige rijkdom wacht degenen die ontzag voor U hebben, allen die bij U schuilen. Zelfs de ongelovigen zullen het zien.


Anae munjayan jasangan: Guajo yo; manalo guato ya mamodong gui tano. 	 Bij het horen van de woorden "dat ben Ik" gingen zij achteruit en vielen op de grond.


N 23 47 52990 ¶ Ya anae jalie y senturion estesija y manmalofan, janamalag si Yuus, ilegña: Sen magajet este na taotao na tunas. 	 De Romeinse officier begreep dat God de hand in dit alles had en zei vol ontzag: "Deze Man was werkelijk onschuldig."


Y antijo janananggaja si Yuus; sa guinin güiya nae mamaela y satbasionjo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Voor Jeduthun.


Pot enao jusangane jamyo na infanmatae gui isaomiyo; sa yaguin ti injenggue na guajo yo; y isaomiyo nae infanmatae. 	 Daarom heb Ik gezegd dat u zult sterven zonder dat uw zonden vergeven zijn. Want als u niet gelooft dat Ik ben die Ik ben, zult u sterven zonder vergeving te hebben ontvangen."


Ya cada pupuenge, jumanao juyong gui siuda. 	 Zoals gewoonlijk ging Hij 's avonds met Zijn discipelen de stad uit.


N 23 13 32480 ¶ Lao ay ay para jamyo escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa injichom y raenon langet gui menan y taotao sija; ya ni jamyo ti manjalom, ni y para ufanjalom ti inpelo na ufanjalom. 	 Maar pas op, godsdienstleraars en Farizeeërs! Huichelaars! Want u belet mensen het Koninkrijk van de hemelen in te gaan. En zelf gaat u er ook niet in! De mensen die er in willen gaan, worden door u tegengehouden.


Ya y mina nuebe na ora, janagosagang si Jesus ilegña: Eli, Eli, lama sabactani? cumequeilegña: Yuusso, Yuusso, jafa muna undingoyo? 	 Om drie uur riep Jezus luid in het Aramees: "Eloï, Eloï, lama sabachthani?" Dit betekent: Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?


ANAE y Señot jatungo, na Fariseo sija manmanjungog, na si Jesus jafatinas disipuluña ya jatagpange megaeña qui si Juan. 	 Jezus hoorde dat de Farizeeërs ervan op de hoogte waren dat Hij meer discipelen kreeg en meer mensen doopte dan Johannes.


Ya este y segundo: Guaeya y tiguangmo parejo yan jago. Taya otro tinago mas, mandangculo qui estesija. 	 En het gebod dat daarna komt, is dit: U moet net zoveel van uw medemens houden als van uzelf. Belangrijker geboden dan deze twee zijn er niet."


N 5 19 55440 ¶ Entonses si Jesus manope ilegña nu sija: Magajet ya magajet jusangane jamyo: Ti siña y Lajiña jafatinas jafa pot güiya namaesa, lao jafa y jalie finatinas y tata; sa todo y finatinasña, taemanoja y Lajiña locue fumatinas. 	 "Het is waar wat Ik zeg", zei Jezus. "De Zoon kan niets uit Zichzelf. Hij doet alleen wat Zijn Vader Hem voordoet. In feite doet de Zoon hetzelfde als Zijn Vader.


Ya sija ninafanmanman nu y finanagüeña; sa y sinanganña gaeninasiña. 	 Zij waren diep onder de indruk, want Hij zei de dingen zo zeker. Hij wist waar Hij over sprak en hoefde Zijn woorden geen kracht bij te zetten door aan te halen wat anderen hadden gezegd.


Ya mapanag y iluña ni y piao, ya matolae güe, yan mandidimo, ya maadodora güe. 	 Daarna sloegen zij Hem met een stok op het hoofd en spuugden naar Hem. Zij deden net of zij Hem vereerden door voor Hem op de knieën te vallen.


FANMANALABA jamyo as Jeova. Fanmanalaba jamyo as Jeova desde y langet: Fanmalaba nu güiya guiya jululo. 	 Prijs de HERE! Geef eer aan de HERE in de hemel; prijs Zijn naam die hoog verheven is.


Manbababa yan manbachet! Jafa mas dangculo, y oro pat y templo, ni y munasantos y oro? 	 Wat een domme redenering! U bent stekeblind. Wat is belangrijker? Het goud of de tempel waardoor het goud heilig wordt?


Todo y chalan Jeova güinaeya yan minagajet ni y ayo y umadadaje y tratuña yan y testimoniuña. 	 Als wij Hem dan gehoorzamen, zal elk pad waarop Hij ons leidt, getooid zijn met Zijn liefdevolle goedheid en waarheid.


Polo y tininas ya unalamenyo, este y minauleg; ya ureprendeyo, ya utaegüije y laña gui jilo y ilujo: chamo na ilujo urechasa: sa asta anae manaelaye sija, y tinayuyutto ugagaegueja. 	 Als ik word geslagen door iemand die oprecht is, weet ik dat hij het uit liefde doet. Als hij mij terechtwijst, doet mij dat goed. Ik zal er acht op slaan. Ik zal blijven bidden, ook als men mij kwaad doet.


Si Jeova y minetgotto yan y patangjo; y iyagüiya nae manangoco y corasonjo, ya guajo uayuda: Enao mina senmagof y corasonjo; ya y quinantaco nae jualabagüe. 	 De HERE geeft mij Zijn kracht; Hij is het schild, waarachter ik schuil. Mijn hart heeft op Hem vertrouwd en Hij heeft mij geholpen. Mijn hart juicht en ik prijs Hem met mijn lied.


Ya güiya guinin umatungo finena an nanaña, ya ilegña: Naeyo güine gui un plato ni y ilon Juan Bautista. 	 Op aanraden van haar moeder vroeg zij om het hoofd van Johannes de Doper, op een schaal.


Sa jago umadadajejam gui enemigonmame; ya y chumatliijam unnafanmamajlao. 	 Ik vertrouw niet op mijn boog en verwacht geen verlossing van mijn zwaard.


Ya unsinangane sinangan sija anae unsatbo; jago, yan todo y guimamo. 	 Die zal u en al uw huisgenoten vertellen hoe u gered kunt worden.'


Ya manjanao para y otro songsong. 	 Daarna ging Hij verder naar een ander dorp.


Ada ti mas baliña un taotao qui un quinilo? Pot este, cabales na umafatinas mauleg gui jaanin sabado. 	 Is een mens niet veel meer waard dan een schaap? Het is dus toegestaan op de sabbat goed te doen."


Ya maentrega, gui magas mamale yan y magalajenmame para umasentensia ni y finatae, ya maatane gui quiluus. 	 Maar de hogepriesters en leiders van ons volk hebben Hem gevangen genomen en uitgeleverd aan de Romeinen. En die hebben Hem gekruisigd.


(Lao este na classe ti jumanao juyong, yaguin ti y minauleg y tinayuyut.) 	 Dit soort boze geesten wordt alleen verdreven wanneer jullie ervoor bidden en vasten." (a)


Janajanao y sinanganña, ya jadirite: janafanguaefe y mangloña, ya y janom sija manmilalag. 	 Maar als God Zijn woord stuurt, smelt alles weg. Als Hij de wind laat waaien, stroomt het water weer.


Ya japolo ayo sija na ufanbasnag gui entalo y campoñija, ya gui oriyan y sagañija. 	 Zij vielen in het tentenkamp op de grond, rond hun woningen.


Mamaesen jafa na ora y lajiña na mumauleg, ya ilegñija: Nigap gui las siete na ora pinelo ni calenturaña. 	 Hij vroeg hun wanneer de jongen genezen was. "Gistermiddag om één uur was de koorts ineens weg", antwoordden zij.


Ya utunog y ichan yan ufanmato y sadog, yan ufanmanguaefe y manglo ya ubinate ayo na guma, ya upodong; ya gosdangculo y pinedongña. 	 Als dat huis te lijden krijgt van regen, overstroming en storm, stort het met donderend lawaai in."


Ya ayo na tiempo nae mafañago si Moises, ya sumenbonito; ya mapogsae gui guima tataña tres meses. 	 In die tijd werd Mozes geboren. Hij was in Gods ogen een mooi kind en de eerste drie maanden werd hij door zijn ouders verzorgd.


Ya jatago y flechaña ya manchinalapon: ya magajet, megae na lamlam ya manyinilang. 	 De HERE liet de donder weerklinken. De Allerhoogste God liet Zijn stem horen.


Ya janafamulan guma y ti fafañago na palaoan, ya jumuyong gofmagof na nanan famaguon. Fanmanalaba jamyo as Jeova. 	 Onvruchtbare vrouwen verandert Hij in gelukkige moeders. Prijs de HERE!


JUGUAEYA si Jeova sa jajungog y inagangjo yan y tinayuyutto sija. 	 Ik houd zoveel van de HERE; altijd hoort Hij mij als ik mij smekend tot Hem richt.


Jagasja jujajaso y juisiomo sija ni y guinin ampmam na tiempo, O Jeova, ya jagasja juconseulan maesayo. 	 HERE, als ik denk aan alles wat U sinds mensenheugenis hebt voorgeschreven, voel ik mij getroost.


Enao mina, chamiyo jumajaso umalog: Jafajit tacano, pat jafajit taguimen, pat jafajit magaguta? 	 Maak u dus geen zorgen over wat u zult eten of aantrekken.


N 5 21 25720 ¶ Injingogja y munjayan masangane sija gui manmalofan na tiempo: Chamo famumuno, ya jayeja y mamuno, peligroña gui juisio. 	 Vroeger zei men: 'Wie iemand vermoordt, moet sterven.' Maar Ik ga verder. Ik zeg: Als u kwaad bent op uw broeder, wordt u veroordeeld. Als u hem uitscheldt, moet u voor God terechtstaan.


Lao guiya jagosencatga sija, na chañija munamatutungo güe. 	 Maar Hij zei telkens weer dat zij niet mochten zeggen wie Hij was.


Sa taegüijeja y lamlam, yan mañila gui un lugat gui papa y langet, ya inina y otro banda gui papa y langet; taegüineja locue y Lajin taotao, gui jaaniña. 	 Maar ga niet kijken. Loop niemand achterna. Want als Ik terugkom, zal er geen enkele twijfel over bestaan. Het zal zo duidelijk zijn als de bliksem die door de lucht schiet.


Ya ilegña si Jesus: Ni uno ni pumopolo y canae gui alado ya uatan tateña ni y digno para y raenon Yuus. 	 Jezus antwoordde: "Wie zich laat afhouden van het werk dat Ik hem te doen geef, is niet geschikt voor het Koninkrijk van God."


Sangan gui nasion sija na si Jeova jagobiebietna: y tano maplanta locue ni y ti siña manacalamten: guiya jumusga y taotao gui tininas. 	 Zeg tegen de volken: De HERE is de grote Koning. De wereld is stevig gefundeerd. God zal een rechtvaardig oordeel over de volken uitspreken.


Ayo nae todo y bitgen sija mangajulo ya jafamauleg y lamparañija. 	 Alle meisjes stonden op en maakten hun olielampen in orde. De domme meisjes vroegen de anderen om wat olie, omdat hun lampen uitgingen.


Si Jeova janamatungo y satbasionña: y tininasña jafanue gui menan y nasion sija. 	 De HERE vertelt hoe Hij redding biedt; alle volken ter wereld kunnen nu zien hoe rechtvaardig Hij is.


O Jeova, Yuusso, yya jago nae gaegue y inangococo: Satbayo todo gui pumetsisigue yo, ya nalibre yo. 	 Een klaaglied van David, dat hij voor de HERE zong als reaktie op de woorden van Kusch (uit de stam Benjamin).


Lao todo y atungoña yan y famalaoan ni tumatitiye güe desde Galilea, manestaba manlachago maatanja este sija. 	 Jezus' vrienden en ook de vrouwen die met Hem uit Galilea waren meegekomen, stonden op een afstand te kijken.


Ti innafanatog sija guinin y famaguonñija, masangangane y generasion ni y manmamamaela ni y tinina sija gui Señot, yan y minetgotña yan y mannamanman na chechoña ni y jachogüe. 	 Wij vertellen het weer door aan ons nageslacht, kinderen en kleinkinderen. Wij vertellen hun over de grote daden van de HERE, over Zijn kracht en over de wonderen die Hij heeft gedaan.


Sa jusangane jamyo: Ti juchocho mas, asta qui macumple gui raenon Yuus. 	 Ik zeg jullie dat Ik het Paasmaal beslist niet meer zal eten tot het Koninkrijk van God volle werkelijkheid is geworden."


Ya mayute juyong gui siuda, ya mafagas ni y acho: ya y testigo sija, japolo papa y magagoñija gui adeng un patgon na taotao na y naanña si Saulo. 	 Zij sleurden hem de stad uit en gingen om hem heen staan. De getuigen begonnen hem met grote stenen te bekogelen. Zij trokken hun mantels uit en legden die neer bij een toeschouwer, een jonge man, die Saulus heette.


Ya güiya jaecungog sija, yan jananangga na uresibe jafa na güinaja guiya sija. 	 De man keek hen aan in de verwachting iets van hen te krijgen.


Angoco jao as Jeova; polo ya ulibre gue: polo ya ulibre güe sa güinaeya güe. 	 Ieder die mij ziet, smaalt over mij. Zij grijnzen verachtelijk en zeggen hoofdschuddend:


Pot güiya manmagof y corasonta, sa y sinantos naanña nae jagas taangocojit. 	 Ja, ons hele hart juicht van vreugde en wij vertrouwen alleen op Hem.


Lao jatungoja y jinasonñija; ya ilegña ni ayo na taotao y anglo canaeña: Cajulo ya untojgue gui tálolo! ya tumojgue julo. 	 Maar Hij wist wat zij dachten. "Sta op", zei Hij tegen de man met de verschrompelde hand. "Kom hier bij Mij staan. Dan kan iedereen u zien." De man deed het.


Nafanmagof jam, segun na jaane anae unnafanpinite jam, yan y sacan anae inlie y taelaye: 	 Geef ons blijdschap naar de mate waarin wij moeite en verdriet hebben gekend. Zovele jaren waren vol zorg en verdrukking.


Ogso sija yan todo y sabana; manmanogcha na trongcon jayo yan todo y sedrosija; 	 Prijs Hem, bergen en heuvels, boomgaarden en cederbomen!


Ya y espiritun áplacha, anae jumuyong gui taotao, jumajanao gui anglo na lugat, manaliligao dinescansa; ya anae ti mañoda, ilegña: Bae talo guato gui guimajo anae jumanaoyo. 	 Als een boze geest uit iemand is weggegaan, zwerft hij door onherbergzame streken op zoek naar rust. Maar hij vindt geen rust en besluit naar die persoon terug te gaan.


Sa jujatungo este, na despues di jumanaoyo, y manaelaye sija na lobo ufanjalom gui entalomiyo, ya ti unasobbla y manada. 	 Want ik weet dat er na mijn vertrek valse leraars, als hongerige wolven, bij u zullen komen; zij zullen de kudde niet ontzien.


Ya taya ni uno umasajguane y nuebo na bino gui bijo na boteyan cuero: sa y nuebo na bino uyamag y boteyan cuero sija, ya umachuda y bino, ya y boteyan cuero manmalingo; lao y nuebo na bino, y nuebo na boteyan cuero nae umasajguane. 	 En wie doet er nu jonge wijn in oude leren zakken? Het leer van oude wijnzakken is hard en stug. Door het gisten van de jonge wijn komen er barsten in. De wijn gaat verloren en de zakken zijn waardeloos. Nee, jonge wijn doet u in nieuwe, soepele wijnzakken."


Jatsa julo y ilonmiyo, O jamyo trangco sija ya umajatsa julo y taejinecog na potta sija, ya y Ray langet ujalom. 	 Ga toch open, eeuwenoude poorten, en laat de geëerde Koning binnen!


Lao y tiningo manacabales ni y todo famaguonña. 	 De praktijk zal wel uitwijzen of u gelijk hebt."


Güiya ilegña nu sija: Ti intingo asta pago? 	 "Zeven manden", was hun antwoord. Jezus zei: "Begrijpen jullie het nu nog niet?"


Sa ti manguecuentos pas: ya contra y manmanso gui tano jajajaso y finijo dinague. 	 Zij zijn niet op vrede uit. Zij maken slechte plannen, gericht tegen hen die in rust en stilte leven.


Lao magajet jusangane jamyo: Na guaja palo gui mangaegue güine, na ti uchague y finatae asta que ujalie y raenon Yuus. 	 Eén ding is zeker: Sommigen die hier bij Mij staan, zullen niet sterven voordat zij het Koninkrijk van God hebben gezien!"


Jago jagasja munabasta y minalagña, yan unyute y tronuña papa gui jilo oda. 	 Ook zijn zwaard gaf hem geen overwinning en hij moest zich in de oorlogen gewonnen geven.


Sa y corason este sija na taotao, manmajetog, ya y talanganñija mapot manmanjungog, ya jajuchom y atadogñija; sa noseaja ufanmanlie ni y atadogñija, yan ufanmanjungog ni y talanganñija, yan ujatungo ni y corasonñija, ya ufanmañotsot, ya janafanjomlo sija. 	 Jullie kijken wel, maar zien het niet. Dit volk is onverschillig geworden. Zij hebben hun oren dichtgestopt en hun ogen gesloten. Zij willen niet horen en zij willen niet zien; zij sluiten zich af en weigeren zich tot Mij te keren.


Guajo jutungo na jamyo semiyan Abraham; lao manmalago jamyo para inpino yo; sa y sinanganjo ti omlat guiya jamyo. 	 Ik weet heel goed dat u van Abraham afstamt. Toch probeert u Mij te doden, omdat mijn boodschap niet tot uw hart doordringt.


Jame intingo na si Yuus guinin jasangan pot si Moises; lao este na taotao ti intingo taotao mano güe. 	 Wij weten dat God door Mozes heeft gesproken, maar van die Jezus weten wij niet eens waar Hij vandaan komt!"


Ya todo y catne ulie y satbasion Yuus. 	 Dan zullen alle mensen de Redder zien, die door God gestuurd wordt."


FANMANALABA jamyo as Jeova. Guajo junae si Jeova grasias contodo y corasonjo, gui jalom y pinagat manunas, yan y jalom y inetnon taotao. 	 Prijs de HERE! Met mijn hele hart prijs ik de HERE temidden van de gelovigen en in de samenkomsten.


Naejam pago cada jaane ni y nengcanomame. 	 Laat Uw koninkrijk komen. Geef ons elke dag opnieuw het voedsel dat wij nodig hebben.


Ya y malago ufinenana gui entaloñmiyo, güiya tentagonmiyo. 	 En wie de voornaamste wil zijn, moet jullie slaaf worden.


Y jumanao gui minauleg, ya y fumatitinas y tininas, yan y cumuecuentos magajet gui jalom corasonña. 	 Die zonder struikelen door het leven gaat, eerlijk is en altijd de waarheid spreekt.


Sa y dangculon y minaasemo gui san jilo y langet: yan y minagajetmo tinacaja y mapagajes sija. 	 Ten overstaan van alle volken, HERE, wil ik U prijzen en eren. Voor vreemde volken wil ik psalmen over U zingen.


Ya ayo y umadadaje si Pablo, macone asta Atenas; ya manresibe tinago para si Silas yan Timoteo, na ujalaguse guato guiya güiya, ya manmapos. 	 De mannen die bij Paulus waren, brachten hem helemaal naar Athene. Toen zij weer teruggingen, kregen ze van hem het bericht mee dat Silas en Timotheüs hem zo vlug mogelijk moesten nareizen.


Ya jatago talo y otro tentagoña; ya mapoca y iluña, ya manataelaye güe gosdangculo. 	 De eigenaar stuurde een andere knecht, maar die kreeg er nog meer van langs. De boeren sloegen hem een gat in zijn hoofd.


Güiya ilegña nu sija: Ya jamyo, jaye ilegmimiyo nu guajo? 	 "En jullie dan?" vroeg Hij. "Wat denken jullie over Mij? Wie ben Ik?"


Si Cristo y Ray Israel, polo ya utunog pago gui quiluus, para utafanlie, ya utafanjonggue güe. Yan ayo y mangachochongña manmaatane gui quiluus madespresia güe. 	 Zeg, Christus, Koning van Israël! Laat ons eens wat zien en kom van dat kruis af! Dan zullen we in U geloven!" riepen zij. Zelfs de mannen die met Hem gekruisigd waren, maakten schampere opmerkingen.


Y atadogjo esta magasta nu y pinite: ninafanbijo pot todo ayo y munachachatsaga yo. 	 Het verdriet put mij uit; elke nacht wordt mijn kussen nat van de vele tranen.


Dichoso ayo y mamamaela gui naan Jeova; inbendisijao guinin y guima Jeova. 	 Gelukkig is hij die namens de HERE komt. Wij zegenen u vanuit het huis van de HERE.


Y ray sija guiya Tarsis yan isla sija ufanmañuñule ninae: yan y ray sija guiya Sabá yan iya Seba ufanmannae ninae. 	 Laten de koningen uit Tarsis en de andere buurlanden hem geschenken brengen. De koningen van Scheba en Seba moeten hem belasting betalen.


Bendito si Yuus, sa ti jabira y tinaetaejo ni y minaaseña guiya guajo. 	 Ik prijs God omdat Hij mijn gebed aannam. Hij wees mij niet af en heeft mij ook Zijn liefdevolle goedheid niet onthouden.


N 15 30 67870 ¶ Ya anae manajanao, manmato Antioquia: ya janafandaña y linajyan taotao, maentrega y catta; 	 Nadat zij afscheid hadden genomen, gingen de mannen naar Antiochië, riepen daar alle christenen bijeen en overhandigden hun de brief.


Magajet na güiya mas diquique gui todo y semiya sija; lao anae esta mandoco, güiya mas dangculo gui manmagogulae, ya mamatrongconjayo, ya manmato sija y pájaron y aire, ya manmamatinas y chenchon gui ramasña. 	 Het is een bijzonder klein zaadje, maar het wordt een heel grote struik. Net een boom. De vogels komen zelfs in zijn takken schuilen."


Ya megae na candet gui sanjilo na cuatto anae estabajam na mandadaña. 	 Er brandde in de bovenkamer, waar wij bij elkaar waren, een flink aantal olielampen.


Ya y jumajanao an puenge, matompo, sa taya candet guiya güiya. 	 Maar wie 's nachts loopt, struikelt omdat het donker is."


N 4 33 36730 ¶ Yan megae sija na acomparasion parejo yan este sija, jasangane sija finijo, jaftaemano y siña jajungog. 	 Hij vertelde hun veel van zulke gelijkenissen. Anders zouden zij Hem niet begrijpen.


Mastaquilo y inagang sija y minegae y janom sija, yan y fijom na napo gui tase, si Jeova gui sanjilo gaesisiña. 	 En boven het daverende geluid van al dat water, van al die zeeën, is de grootheid van de HERE zichtbaar.


Y idolosñija sija salape yan oro, finatinas y canae y taotao sija. 	 Hun afgodsbeelden zijn van zilver en goud; vervaardigd door gewone mensen.


N 5 35 37160 ¶ Y tiempo nae cumuecuentos güe, manmato guine y guima y prinsipen sinagoga ya ilegñija: Y jagamo matae: para jafa di unnachachatsaga mas y Maestro? 	 Terwijl Hij nog met haar sprak, kwamen er mensen met een boodschap voor Jaïrus. "Uw dochter is al gestorven. Het heeft nu geen zin meer dat de Meester met u meegaat."


YA ilegña locue ni y disipuluña sija: Guaja un taotao na rico, ya guaja mayetdomuña; ya este mafaaela guiya güiya na jagasta y güinajaña. 	 Jezus vertelde Zijn discipelen nog een gelijkenis. "Een rijke man had een beheerder in dienst die op zekere dag van verduistering werd beschuldigd.


Sa guinin ungode yo ni y minetgot para y guera: unnafanecon y enimigujo gui papajo. 	 Ik liep de vijand onder de voet en verpletterde hem. Hij kon niet meer opstaan.


Ya jaagang y dies na tentagoña, ya jaentrega dies na minan moneda, ya ilegña nu sija: Nafangagana asta qui ufato. 	 Voordat hij vertrok, riep hij tien van zijn medewerkers bij zich. Hij gaf ieder van hen tien goudstukken om daarmee handel te drijven.


Lao anae esta jijot y tiempon y promesa, ni y si Yuus manjula as Abraham, ya y taotao lumamegae, yan manlajyan guiya Egipto, 	 De tijd dat God Zijn belofte aan Abraham zou waarmaken, kwam steeds dichterbij. Het volk werd in Egypte groter en groter.


N 12 9 28150 ¶ Ya anae jumanao güije malag y gumayusñija; 	 Hij ging naar de synagoge. Daar zag Hij een man met een lamme, verschrompelde hand. De Farizeeërs vroegen Hem: "Mag men op de sabbat iemand genezen?" Zij hoopten dat Hij "Jaä zou zeggen. Dan zouden zij een reden hebben om Hem gevangen te nemen.


Jujaso sija y apmam na jaane; jujaso todo y chechomo; jujajaso y checho y canaemo. 	 Ik denk aan vroeger en aan wat U toen allemaal deed. Alles wat U hebt gedaan en gemaakt, trekt aan mijn geestesoog voorbij.


Ayonae y magas y inetnon, minantiene canaeña ya sumuja y dos gui un banda, ya finaesen, ilegña: Jafa ayo y para unsanganeyo? 	 De commandant nam de jongeman bij de hand en toen zij alleen waren, vroeg hij: "Wat heb je me te vertellen?"


Ya y antijo esta senchatsaga: Ya jago, O Jeova, asta ngaean? 	 Heb medelijden met mij, HERE, want ik ben maar een zwak mens. Genees mij, want mijn lichaam is ziek.


Ya jumalom gui sinagogañija todo Galilea, sesetmon ya jayuyute juyong y anite sija. 	 Zo reisde Hij heel Galilea door en sprak overal in de synagogen. Uit vele mensen verjoeg Hij boze geesten.


Yan janafandaña sija juyong gui tano sija, guinin y sancatan, yan guinin y sanlichan, guinin y san lago, yan guinin y san jaya. 	 Hij heeft hen teruggehaald uit alle verre landen, uit oost en west, uit noord en zuid.


Sa y enimigujo manadingan contra guajo; yan ayo sija y numanangga y antijo, manafaesen entre sija. 	 Ik heb U nodig, want mijn tegenstanders hebben het over mij; zij die mij willen doden, overleggen met elkaar.


Bae jufalalagüe y chalan tinagomo sija, yanguin unnadangculo y corasonjo. 	 Ik zal de weg van Uw wet volgen, omdat U mij alle levensruimte geeft.


Ya macone ya mayute juyong gui fangualuan, ubas, y mapuno. 	 Ze sleepten hem buiten de wijngaard en vermoordden hem.


Güiya jumatsa julo y mamoble gui petbos, yan jajatsa y mananesitao gui monton estietcot. 	 Hij helpt kleine mensen opstaan uit het stof en armen tilt Hij op uit de modder.


Ya anae manmacone jamyo gui menan y sinagoga sija, yan y manmagas, yan y gaesisiña, chamiyo madadaje jaftaemano yan jafa para inepe, ni jafa para insangan; 	 Als jullie moeten terechtstaan in de synagogen en voor de autoriteiten, maak je dan niet ongerust over wat je moet zeggen om je te verdedigen.


N 18 21 30650 ¶ Ayo nae si Pedro mato guiya güiya ya ilegña: Señot, cuanto biaje juasie y chelujo yaguin jaisagüeyo? asta siete biaje? 	 Petrus vroeg: "Here, als één van mijn broeders mij telkens kwaad doet, hoe vaak moet ik hem dan vergeven? Zeven keer?"


N 13 24 28800 ¶ Otro acomparasion jasangane sija ilegña: Y raenon langet parejoja yan un taotao ni manananom gui fangualuanña, mauleg na semiya. 	 Jezus vertelde nog een gelijkenis. "U kunt zich het Koninkrijk van de hemelen ook zo voorstellen. Een boer zaaide goed graan op zijn land.


Ya jatungo si Jesus enseguidas gui espirituña na manmanjajaso gui sumanjalomñija, ya ilegña nu sija: Jafa muna injajaso este sija gui corasonmiyo? 	 Jezus wist wel wat er in hen omging en zei tegen hen: "Waarom windt u zich zo op over mijn woorden?


Na infañuja gui nengcano ni y manmaofrese y idolos, yan y jâgâ, yan y neñicot na gâgâ, yan y inábale; ya yaguin inadaje jamyo estesija, infatinas mauleg. Adios jamyo todos. 	 eet niets van wat aan afgoden geofferd is; eet of drink geen bloed; eet geen vlees van dieren die door verstikking ter dood gebracht zijn en pleeg geen hoererij. Als u zich daaraan houdt, is het goed. Wij wensen u het allerbeste."


Sa bae jualaba jao, O Jeova, Yuusso, contodo y corasonjo: yan junamalag y naanmo para taejinecog. 	 Here, mijn God, ik wil U met mijn hele hart prijzen en altijd alleen Uw naam de eer geven.


tinagoña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Het diepe ontzag voor de HERE is de eerste voorwaarde om ware wijsheid te verkrijgen. Ieder die ontzag voor de HERE heeft, krijgt van Hem verstand en inzicht. De eer van de HERE wordt voor eeuwig hoog gehouden.


Lao guajo anae manmalango sija, magagojo y luto: junatriste y antijo yan umayunat: y tinaetaejo tumalo jalom gui pechoco. 	 Zelf heb ik mij direct in rouwkleding gestoken toen zij ziek waren. Ik vernederde mij voor U met vasten en gebed.


Ya anae munjayan mamofeagüe, manajanao y púrpura, ya manaminagago ni y magaguñaja. Ya macone güe para umaatane gui quiluus. 	 Nadat zij Hem bespot hadden, deden de soldaten Hem de rode mantel af, trokken Hem Zijn eigen kleren weer aan en brachten Hem weg om gekruisigd te worden.


Y tininas yan y juisio y plinantan tronumo: minaase yan minagajet manjajanao gui menan metamo. 	 Uw arm is machtig en Uw hand is sterk. Uw rechterhand is de hoogste op aarde.


Lao jago, O Jeova, para taejinecog gagaegue y tinaquilo. 	 Het lijkt wel of bij de ongelovigen alles voor de wind gaat; of zondaars alleen maar gezondheid en voorspoed kennen. Maar toch zult U ze vernietigen.


Taegüine sija mannalalalo güe nu y chechoñija: ya derepente mato gui jiloñija sija chetnot. 	 toen zij Hem uitdaagden en kwetsten door alles wat zij deden, brak een plaag uit.


Sa y linâlâ mas qui y nengcano, ya y tataotao mas qui y magago. 	 Want het leven is meer dan voedsel en kleding alleen.


Ya jutungo na y tinagoña, güiya linâlâ taejinecog: enaomina ayo sija jusangan; taegüije si Tata guinin jasangane yo, taegüijeja jusasangan. 	 Hij heeft Mij opgedragen de mensen eeuwig leven te geven. Daarom zeg Ik alleen wat mijn Vader Mij verteld heeft."


Para ujatungo y generasion ni y manmamamaela, y famaguonja ni y finañagonñija; ni y ufangajulo ya ujasangane y famaguonñija. 	 Zodat steeds het volgende geslacht het zou horen. Ieder kind dat werd geboren, moest het weten. Daarop zouden zij het weer aan hun kinderen doorvertellen.


Jago ti unnaeyo un chico: lao este na palaoan desde que jumalomyo ti pumapara jachico y adengjo. 	 U hebt Mij niet begroet met een kus. Maar zolang Ik hier binnen ben, heeft deze vrouw mijn voeten gekust.


Jaadaje todo y telangñija: ya ni uno guiya sija umayamag. 	 Vele zorgen en problemen kunnen de gelovigen treffen, maar de HERE zal altijd voor uitredding zorgen.


Polo sija ya derepente ufanchinile ni y finatae: polosija ya ufansinetta papa manlalâlâ guiya sasalaguan; sa guaja y manaelaye gui sagañija yan y sanjalomñija. 	 Wij gingen zo vertrouwelijk met elkaar om; samen gingen we met alle feestgangers naar Gods huis.


Sa mato yo para jupolo inaguaguat y laje contra y tataña, ya y jaga contra y nanaña, ya y yetna contra y suegraña. 	 Ik ben gekomen om verdeeldheid te brengen tussen vader en zoon, tussen moeder en dochter, tussen schoonmoeder en schoondochter.


Guaja pachotñija, lao ti manguecuentos: guaja atadogñija, lao ti manmanlilie; 	 Al hebben die een mond, zij kunnen niets zeggen. Zij hebben ogen, maar zien niets.


Polo ya manmamajlao y mansobetbio; sa manapodong yo nu y dinague: lao jujajasoja y finanagüe sija. 	 Laat de ongelovigen toch tot inzicht komen en zich schamen, omdat zij mij onterecht kwaad deden. Ik denk voortdurend aan wat U mij hebt opgedragen.


Chamo nafalag y tataelaye na güinaja y corasonjo, ya ufatinas y taelaye na chocho yan ayo sija na taotao y chumogüe tinaelaye: ya chamo na jucanoyo ni y mannge na nañija. 	 Laat mijn hart het kwade mijden; zorg dat ik nooit goddeloze dingen doe. Houd mij ver van de misdadigers en breng mij niet in de verleiding van hun tafel mee te eten.


Sa y inagang ayo y numanamamajlao, yan y chumatfino contra si Yuus; pot y enemigo yan y taotao ni y maneemog. 	 Dag in, dag uit denk ik aan mijn schande; ik durf mij niet meer te vertonen


Y famaguon y tentagomo ufangagaegue, yan y semiyanñija ufanmaplanta gui menamo. 	 maar U blijft Dezelfde. Aan Uw bestaan komt geen einde.


Ya jachule y siete na pan yan y güijan sija, ya janae grasias, ya jaipe, ya janae y disipuluña sija, ya y disipuluña janae y linajyan taotao. 	 Hij nam de zeven broden en de visjes en dankte God ervoor. Daarna brak Hij ze in stukken en gaf ze aan Zijn discipelen. De discipelen gaven het brood en de vis aan de mensen.


Lao guajo sumangane jamyo, na todo y finijo na taesetbe ya jasasangan y taotao sija, janesesita ufanmannae cuenta gui jaanin y sentensia. 	 Onthoud dit: Op de dag van het grote oordeel zult u zich moeten verantwoorden voor ieder slecht woord dat u hebt gezegd.


Sa jago utestiguña todo gui taotao, jafa y liniemo yan y jiningogmo. 	 Want u zult Zijn getuige zijn en alle mensen vertellen wat u hebt gezien en gehoord.


Lao si Yuus y jues: güiya pumolo papa uno, yan jajatsa julo otro. 	 Want uw waarde wordt niet bepaald door een invloed van deze aarde; niet uit dit of dat land of uit die woestijn.


Ylegña si Jesus nu sija: Yaguin si Yuus tatanmiyo, magajet na inguflie yo; sa guajo jumuyong yan mato yo guinin as Yuus; ti jumuyong yo guinin guajoja, lao güiya tumago yo. 	 Jezus zei: "Als God uw Vader was, zou u van Mij houden. Want Ik ben van God uit naar u toegekomen. Ik ben niet uit Mijzelf gekomen, maar God heeft Mij gestuurd.


Ni y pachotñija manguecuentos banida, ya y agapa na canaeñija, y dacon na canae agapa. 	 Liegen en bedriegen is voor hen zo gewoon.


Jafa muna dangculo y minaulegmo ni unadadaje para y mumaañaogüe jao, na unfatinas para y umangocojao gui menan y famaguon y taotao. 	 Breng de leugenmond tot zwijgen. Die spreekt toch alleen maar trots en smalend tegen Uw volgeling.


YA anae tumunog güe guinin y sabana, madalalag güe dangculo na linajyan taotao. 	 Jezus ging de berg af en vele mensen liepen met Hem mee.


Chamiyo fanmañuñule botsa ni maleta, ni sapatos: ni jaye insaluda gui jinanaonmiyo. 	 Neem geen geld mee, geen tas en zelfs geen extra schoenen. Ga recht op je doel af.


Sa jaencatga y angjetña sija nu jago, para uninadaje todo gui jinanaomo. 	 Hij zal Zijn engelen bevelen voor u te zorgen en u te beschermen, waar u ook gaat.


N 8 11 38280 ¶ Ya manmato y Fariseo sija, ya matutujon manafaesen yan güiya, manmanaliligao guiya güiya un señat guine y langet, matietienta güe. 	 Enkele Farizeeërs die hadden gehoord dat Hij er was, kwamen naar Hem toe en gingen met Hem in debat. "Kunt U God laten bewijzen dat Hij U heeft gestuurd?" vroegen zij. Zij wilden Hem op de proef stellen.


Ayo nae japañotjit lalâlâ, yanguin mangosbubu contra jita. 	 Zij hadden ons wel levend kunnen verslinden, toen zij in hun woede op ons afkwamen.