Infanmayute juyong gui sinagoga sija; junggan, y tiempo ufato nae jayeja y pumuno jamyo, jinasoña na jafatinas y checho Yuus. 	 Want de Joden zullen u niet alleen uit de synagoge gooien, maar zelfs doden; en dan denken zij ook nog God daarmee een grote dienst te bewijzen.


Sa y mamobble siempre gagaegue guiya jamyo; lao guajo taegüeyo guiya jamyo. 	 Er zullen altijd arme mensen zijn, maar Ik zal niet lang meer bij jullie blijven."


Ayo nae ilegña si Jesus: Adaje ya chamo fañangangane ni jaye; lao falag y pale ya unfanue nu jago, ya unchule y ninae ni manago si Moises para testimonioñija. 	 Daarop zei Hij tegen de man: "Praat er met niemand over. Ga meteen naar de priester om u te laten onderzoeken. Neem ook het offer mee dat volgens de wet van Mozes moet worden gebracht voor de genezing van melaatsheid. Dan zal iedereen weten dat u genezen bent."


Ya jacone un patgon, ya japolo gui entaloñija; ya jajogüe gui canaeña, ya ilegña nu sija: 	 Hij riep een kind bij Zich. Toen het tussen hen in stond, sloeg Hij Zijn arm om het kind heen en zei:


N 24 50 53580 ¶ Ya manquinene juyong asta Betania; ya jajatsa y canaeña ya manbinendise sija. 	 Toen nam Jezus hen mee naar Bethanië. Hij hief Zijn handen op en zegende hen.


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een psalm van David. HERE, luister naar mijn bidden; hoor toch hoe ik smeek. U bent trouw en rechtvaardig, antwoord mij dan ook.


Angoco gue todo y tiempo, jamyo ni y taotao sija; chuda y corasonmiyo gui menaña: si Yuus y guinegüe para jita. Sila. 	 God zorgt voor mijn redding en redt ook mijn eer. Hij is mijn sterke rots. Alleen bij God kan ik altijd schuilen. Hij beschermt mij.


Ya si Maria Magdalena, yan si Maria nanan José, jalie amano nae mapolo. 	 Maria van Magdala en Maria, de moeder van Joses, waren meegegaan om te zien waar Jezus werd neergelegd.


Chile tinegchanmiyo ni y magajet na sinetsot, ya chamiyo insigue di sumasangan nu jamyoja: Guaja tatanmame si Abraham; sa jusanganejamyo na siña, si Yuus güine gui acho janafangajulo y famaguon Abraham. 	 Maar dat gaat zomaar niet! Laat eerst maar eens zien dat u ernst maakt met God. Denk niet dat het met u wel goed zal aflopen omdat u van Abraham afstamt. O, nee! God kan deze stenen veranderen in kinderen van Abraham.


N 15 33 41760 ¶ Ya anae mato y mina saes na ora, jomjom todo y tano asta y mina nuebe na ora. 	 Om twaalf uur werd het donker in het hele land. Dat duurde een uur of drie.


Ylegña nu guiya si Pedro: Achogaja junesesita matae yan jago, lao ti judaguejao. Yan todo y palo disipulo sija, taegüenaoja ilegñija locue. 	 "Ik zou liever sterven!" hield Petrus vol. Dat zeiden ook de andere discipelen.


Nangga si Jeova ya adaje y chalanña, ya güiya unninataquilo para unereda y tano: anae y manaelaye ufanmautut, jago siempre unlie. 	 Zie onder alles uit naar de HERE en blijf op Zijn weg. Dan zal Hij u uitkiezen om het land in bezit te nemen en er altijd te wonen; de vernietiging van de goddelozen zal u een vreugde zijn.


Entonses ayo na palaoan ni y jaadaje y petta ilegña as Pedro: Ti jago locue disipulon este na taotao? Güiya ilegña: Aje, ti guajo. 	 De portierster zei: "U bent zeker een discipel van die Jezus." "Nee, hoor", zei Petrus.


N 3 13 25220 ¶ Anae mato si Jesus guinin Galilea, malag Jordan gui as Juan para utinagpange. 	 Jezus verliet Galilea en ging naar Johannes om Zich ook door hem in de Jordaan te laten dopen.


Ada locue ti ninamaase jao ni y gachongmo, calang y maasejo nu jago? 	 Moest u dan geen medelijden hebben met die ander, zoals ik medelijden heb gehad met u?'


Lao senturion manope ya ilegña: Señot, ti siña na guajojao junafato gui papa atufjo, lao sanganja un palabra ya ujomlo y tentagojo. 	 "Nee, nee", antwoordde de officier. "U hoeft niet bij mij thuis te komen. Daar ben ik niet goed genoeg voor. U kunt gewoon hier blijven. Als U zegt dat mijn knecht beter moet worden, wòrdt hij beter.


Ya pago mañelujo, jutayuyute jamyo as Yuus, yan y sinangan y grasiaña, ni y siña manjinatsa jamyo julo, yan infanninae erensianmiyo yan todo ayo sija y manafangasgas. 	 Nu vertrouw ik u aan de Here toe. Hij zal u Zijn goedheid doen ervaren. Hij kan u versterken in uw geloof en u het deel geven van de erfenis, die Hij heeft bestemd voor allen die Hem toebehoren.


Ya y fangualuan senmagof yan todo y mangaegue gui sanjalomña: ayonae todo y trongco sija gui jalomtano mangantapot y minagof. 	 Ook de velden en alles wat daarop leeft, verheugen zich. De bomen in de bossen jubelen.


Ya ilegñija nu guiya: Esta jao caduca. Lao güiya ilelegñaja: Junggan, magajet taegüenao. Ayonae sija ilegñija: Ayo y angjetña. 	 De anderen zeiden schamper: "Je bent niet wijs!" Maar het meisje hield vol dat het Petrus was. "Dan moet het zijn beschermengel zijn", antwoordden zij.


Ya manope y angjet ya ilegña nu güiya: Guajo si Gabriel, na gaegue yo tumotojgue gui menan Yuus; ya guajo esta matago na jucuentusejao, ya junaejao ni este mauleg na sinangan. 	 Toen zei de engel: "Ik ben Gabriël en leef heel dicht bij God. Hij heeft mij naar u toegestuurd om u dit te vertellen, maar u wilt mij niet geloven.


Ya pago, tingo, O ray sija: resibe finanagüe, jamyo man jues gui tano. 	 Wees daarom verstandig, koningen en heersers van deze aarde, en luister nu het nog kan!


Lao ni uno umadingan gui publico pot güiya, sa manmaañao ni Judio sija. 	 Niemand sprak openlijk over Hem. Zij waren allemaal bang dat de Joodse leiders het zouden horen.


Megae O Jeova, y ninamanmanmo ni unfatinas: yan y jinasomo para jame; ti siña maaregla sija gui menamo: yaguin guajo judeclara ya jusangang sija, tisiña matufong sa gosmegae. 	 Gelukkig is de man, die zijn vertrouwen op de HERE stelt. Die niets laat afhangen van trotse mensen of zich laat raden door leugenaars.


Ya estagüe, na manaagang ilegñija: Para jafajam nu jago Lajin Yuus? Matojao güine para usapetjam antes di y tiempo? 	 "Wat wilt U van ons, Zoon van God?" schreeuwden zij. "U hebt het recht niet ons nu al te kwellen!"


Ya managang, ya manmamaesen cao sumasaga güije si Simon ni y apiyiduña Pedro. 	 vroegen of daar ook een zekere Petrus logeerde.


Lao guajo sumangane jamyo, na mas songunon Tiro yan Sidon qui para jamyo gui jaanin y sentensia. 	 Voor Tyrus en Sidon zal het op de dag van het grote oordeel minder erg zijn dan voor u.


Jusangane jamyo, na ayo na puenge uguaja dos na taotao gui un catre; y uno umacone ya y otro umapolo. 	 Die nacht zullen twee mensen in één bed slapen. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander zal achterblijven.


Y jinason y sumanjalomñija, na y guimañija usaga para taejinecog, ya y anae mañasaga na lugat para y todo generasion sija; ya jafanaan y tanoñija, ni y naanñijaja. 	 Steeds weer zien wij dat wijze mensen sterven; en ook dat onredelijke en domme mensen allemaal sterven. Zij moeten hun aardse bezittingen aan anderen nalaten.


Ya jame todos ni y manestaba gui batco, dosientos setenta y saes na taotao sija. 	 We waren in totaal met 276 mensen.


Manlalalango y taotao sija, pot y manmaañaoñija, yan pot y ninanangga ni ayo sija y manmamamaela para y tano: sa manmayengyong y ninasiñan y langet sija. 	 De mensen zullen het besterven van angst, omdat ze denken dat de wereld vergaat. Want de krachten van het heelal zullen uit hun balans raken.


Sajafa? Jaftaemano siña un taotao jumalom gui guima y matatnga na taotao ya uyulang todo y güinajaña, yanguin ti jagode finenana y matatnga? Ayo nae siña jayulang y guimaña. 	 Je kunt het huis van de duivel niet leegroven als je niet eerst de duivel hebt vastgebonden.


N 13 18 59630 ¶ Ti umadingan yo nu jamyo todo: guajo tumungo sija y inayigco; lao para umacumple y tinigue sija: Y chumocho pan yan guajo, güiya cumajulo contra guajo y dedegoña. 	 Wat Ik zeg, geldt niet voor iedereen hier. Ik weet wie Ik uitgekozen heb. Het moet gaan zoals geschreven staat: 'Hij die regelmatig met Mij at, heeft zich tegen Mij gekeerd.' (a)


SI Pedro yan Juan, dumaña jumanao julo gui guimayuus para ujafanaetae, gui oran a las nuebe. 	 Op een middag omstreeks drie uur, het Joodse gebedsuur, gingen Petrus en Johannes naar de tempel.


Lao todo este umafatinas, para umacumple y Tinigue sija ni y profeta sija. Ayo nae todo y disipuluña sija madingo güe, ya manmalago. 	 Maar dit gebeurt allemaal om in vervulling te laten gaan wat de profeten hebben geschreven." Daarop lieten alle discipelen Hem in de steek. Zij maakten dat ze wegkwamen.


Bendise si Jeova todo jamyo ni y inetnon sendaloña: jamyo ni y ministroña ni y fumatitinas y minalagoña. 	 Laten alle hemelse legers de HERE prijzen. Zij zijn de dienaren, die Zijn wil uitvoeren.


Talo mague, O Jeova: asta ngaean? ya polo ya unfañotsot pot y tentagomo. 	 Kom toch terug, HERE! Hoe lang moet het nog duren? Heb toch medelijden met Uw dienaren.


Sa ayo sija na jaane, uguaja pininite, ni y taya nae guaja desde y matutujon y tano, anae jafatinas si Yuus, asta pago; ni uguaja asta jinecog. 	 Want er zal een verdrukking zijn zoals er nog nooit geweest is sinds God de wereld maakte en zoals er ook nooit weer zal komen.


Maase yo ni linajyan taotao sa esta tres jaane na manjame; ya taya jafa nañija. 	 "Ik heb met die mensen te doen", zei Hij. "Zij zijn hier al drie dagen en hebben niets meer te eten.


Ayo nae si Simon Pedro fumatinas señat nu este, para umafaesen jaye uje na umadingan. 	 Simon Petrus wenkte hem en zei dat hij aan Jezus moest vragen wie Hij bedoelde.


Ayo nae janafanmachuchudajit y janom, yan y diquique na sadog malofan gui jilo y antita: 	 Wij hadden kunnen verdrinken in een woeste rivier.


Y asiga mauleg; lao yanguin malingo y asiga maasenña, jaftaemano manasne? 	 Zout is goed. Maar als het zijn smaak verliest, waarmee zult u het eten dan nog pittig maken?


Y jalom y canaeña nae mangaegue y manadong na sagayan gui tano: y minetgot y beca sija iyoña locue. 	 Hij beheerst de diepten van deze schepping en reikt met Zijn hand tot aan de toppen van de bergen.


Ya ti injenggue yo, sa jusangane jamyo ni magajet. 	 Omdat Ik de waarheid spreek, gelooft u Mij niet.


N 4 10 36500 ¶ Ya anae estaba güe güiyaja, y manestaba gue oriyaña yan y dose, mafaesen güi ni y acomparasion sija. 	 Later waren Zijn twaalf discipelen en enkele anderen met Hem alleen. Zij vroegen wat Hij nu eigenlijk met die gelijkenis bedoelde.


Pot jafa jadespresia y taelaye si Yuus; ya ilegña gui corasonño: Jago ti ugagao. 	 Waarom laat U toe dat goddeloze mensen verachtelijk over U doen? Zij schijnen te denken dat U hen nooit ter verantwoording zult roepen.


Sa jamyo cumone mague este sija na taotao, na ti mañaque gui guimayuus, ni ujachatfino contra y yuusmiyo. 	 De mannen die u hier hebt gebracht, zijn geen tempelrovers en hebben niets lelijks over onze godin gezegd.


N 11 27 39840 ¶ Ya manmato talo Jerusalem, ya anae mamomocat gui templo, manmato y magas mamale, yan y escriba, yan y manamco sija; 	 Zij kwamen in Jeruzalem. Terwijl Hij over het tempelplein wandelde, stapten de mannen van de Hoge Raad op Hem toe.


Ya anae malie nu y linajyan taotao, ninafanmanman, ya manamalag si Yuus, sa mannae nu ayo na ninasiña gui taotao sija. 	 Er ging een huivering van ontzag door de omstanders, die dit vlak voor hun ogen zagen gebeuren. Zij prezen God dat Hij deze macht aan een mens had gegeven.


Ya sumajyao papa, ya jaresibe güe yan y minagofña. 	 Zacheüs liet zich snel uit de boom zakken en ontving Jezus gastvrij in zijn huis. Wat was hij blij!


Ya ilegña nu sija: Y antijo sentriste asta qui jumatae; fañaga güine, ya iafanmamulan. 	 Jezus begon bang te worden en kreeg het heel erg moeilijk. "Het wordt Mij teveel", zei Hij. "Ik sterf bijna van verdriet. Blijf hier waken."


N 9 51 46690 ¶ Ya susede, anae mato y jaane nae jijot para umaresibe gui sanjilo; janameton y mataña para ujanao para Jerusalem, 	 De tijd van Zijn terugkeer naar God kwam steeds dichterbij. Jezus was vastbesloten naar Jeruzalem te gaan.


Yaguin y Lajin Yuus munafanlibre jamyo, entonses magajet na manlibre jamyo. 	 Als u door de Zoon van God wordt bevrijd, zult u werkelijk vrij zijn.


Ya umanafandaña gui menaña todo y nasion sija; ya umanafañajnge y uno gui otro, calang y pastot yan janasajnge y quinilo sija gui chiba; 	 Alle volken zullen voor Mij bijeen worden gebracht. Dan zal Ik hen van elkaar scheiden, zoals een herder de schapen en de bokken scheidt.


Si Jesus ilegña nu güiya: Guaeya y Señot Yuusmo con todo y corasonmo, yan todo y antimo, yan todo y jinasomo. 	 Jezus antwoordde: "Heb de Here, uw God, lief met heel uw hart, ziel en verstand.


N 3 7 25160 ¶ Ya jalie megae na Fariseo yan Saduseo sija na manmamaela para y tinagpangeña ya ilegña: Rasan culebla, jaye jamyo fumanagüe na insujaye y binibo ni mamaela? 	 Er kwamen ook verscheidene Farizeeërs en Sadduceeërs naar hem toe om zich te laten dopen. Toen hij hen zag, begon hij hun de les te lezen. "Stelletje listige slangen!" riep hij. "Wie heeft u voor de wraak van God gewaarschuwd?


Y Cantan Quinajulo; iyon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied van David. Kijk eens hoe goed en waardevol het is als broeders in vrede met elkaar omgaan.


Ya anae munjayan japlanta si Pablo y canaeña gui jiloñija, y Espiritu Santo mato gui jiloñija: ya manguentos ni y tifinoñija, ya manmanprofetisa. 	 Toen Paulus zijn handen op hen legde, kwam de Heilige Geest over hen. Zij spraken in vreemde talen en gaven woorden van God door.


Lao ayo sija y ufanmanmerese güije na tiempo, yan y quinajulon manmatae, ni ufanasagua, ni umanafanasagua: 	 Maar de mensen die het waard zijn in Gods nieuwe wereld te komen, zullen opstaan uit de dood. In die nieuwe wereld zullen zij niet meer trouwen.


Y manaelaye maplantayeyo laso; lao ti sumujayo gui finanagüemo. 	 Ongelovigen proberen mij te vangen, maar ik blijf bij wat U hebt gezegd.


Sa bae juyute papa y contrarioña gui menaña yan jucastiga ayo sija y chumatlie güe. 	 De vijand zal hem niet in zijn macht krijgen en geen misdadiger zal hem kwaad kunnen doen.


Yaguin y guima jamerese, y pasmiyo usaga guiya güiya; lao yaguin ti jamerese, y pasmiyo utaloja guato guiya jamyo. 	 Wens zijn gezin vrede toe, als je er goed wordt ontvangen, maar niet als je er slecht wordt ontvangen.


Ya y patgon lumala ya mumetgot gui espiritu ya sumaga gui desierto asta y jaane anae esta matungo guiya Israel. 	 De jonge Johannes groeide op en werd sterk gemaakt door de Heilige Geest. Hij hield zich op in dorre streken en bleef daar tot de dag dat hij in het openbaar in Israël optrad.


BENDISE si Jeova, O antijo: yan todo y sanjalomjo, bendise y santos na naanña. 	 Een psalm van David. Met hart en ziel wil ik de HERE prijzen en Zijn heilige naam loven.


Inepeña si Jesus: Guajo sumangan claro gui tano; guajo siempre mamanagüe guiya sinagogo yan y templo anae manetnon todo y Judio sija; ya taya jucuentuse gui secreto. 	 "Het is algemeen bekend wat Ik heb gezegd", antwoordde Jezus. "Ik heb vrijuit gesproken. Ik sprak openlijk in de synagoge en in de tempel, overal waar de Joden bij elkaar komen.


Yan japuno y mangaeninasiña sija na ray: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Machtige koningen doodde Hij. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Mangajulo para y langet, manjanao talo papa para y tinadong: y anteñija manmaderite pot y chinatsaga. 	 Dan gingen zij met schip en al omhoog met de golven en even later weer diep naar beneden; zij waren dan doodsbang.


N 8 27 38440 ¶ Ya mapos si Jesus yan y disipuluña sija gui sensong sija y Cesarean Felipe: ya y chalan jafaesen y disipuluña sija, ilegña nu sija: Jaye ilegñija y taotao sija nu guajo? 	 Later gingen Jezus en Zijn discipelen naar de dorpen rondom de stad Caesarea Filippi. Onderweg vroeg Hij: "Wat zeggen de mensen eigenlijk van Mij? Wie ben Ik volgens hen?"


Ylegña si Jesus nu güiya: Yaguin malagojao na uncabales, janao, ya unbende todo y güinajamo, ya unnae y mamobble, ya uguaja güinajamo gui langet; ya maela dalalagyo. 	 "Als u volmaakt wilt zijn, ga dan naar huis en verkoop alles wat u hebt. Geef uw geld aan de armen en u zult rijk zijn in de hemel. Kom dan terug om met Mij mee te gaan."


Manjijot ayo sija y tumatitiye y tinaelaye: sija mañago gui tinagomo. 	 Om mij heen zijn mensen die in zonde leven; van Uw wet willen zij niets weten.


Atituye y inagangjo; sa sen lumalagpapayo; nalibreyo gui pumetsisigueyo, sa manmetgotña qui guajo. 	 HERE, ik roep naar U: U bent de beste plaats om weg te schuilen. U houdt mij in leven.


Sa y mamobble siempre gagaegue guiya jamyo; lao guajo taegüeyo guiya jamyo. 	 Er zullen altijd arme mensen zijn, maar Ik zal niet lang meer bij jullie blijven."


Ya taegüije ninafanmatompo; y jilañija contra sija; ya todo y lumie sija ujayengyong y ilonñija. 	 Maar God kan hen onverwacht treffen; als Hij een pijl afschiet, is het altijd raak; zij zijn gewond.


Manmagof y langet sija, yan senmagof y tano; ya y tase palalangpang, yan y binilaña. 	 Er is blijdschap in de hemel en de aarde jubelt het uit. De zee bruist van vreugde, samen met alles wat er in is.


SI Jeova jagobiebietna mabeste güe ni y ninasifia; si Jeova numabeste güe, ni y minetgot dinidog güe: y tano locue ninafitme ya ti siña manacalamten. 	 De HERE is de grote Koning; Hij is bekleed met koninklijke waardigheid. Zijn gordel is kracht. De wereld kan niet wankelen als God haar beschermt.


Ya pot esteja y un inagang, anae estabayo gui entaloñija, ya umagangyo: Pot y quinajulo guinin y manmatae na jumafaesen pago na jaane pot jamyo. 	 "Ik sta hier vandaag terecht omdat ik geloof dat de doden weer levend zullen worden!"


Ya desde ayo, anae manmajungogjam ni y mañelunmame, manmato para ujatagamjam, asta y Metcadon Appio, yan y Tres Taberna; ni y anae jalie si Pablo, janae grasia si Yuus, ya jaangoco. 	 De Romeinse christenen hadden gehoord dat wij in aantocht waren en kwamen ons tegemoet. Wij ontmoetten enkelen van hen al bij Forum Appii en weer anderen een paar kilometer verder, bij Tres Tabernae. Toen Paulus hen allen zag, dankte hij God en vatte nieuwe moed.


Anae y enimiguja unnabira sija tate: manbasnag, ya manmalingo gui menamo. 	 Ik loop over van blijdschap en vreugde dank zij U. U wil ik lofzingen, U bent de Allerhoogste God!


Cajulo, O Jeova, gui lugat y descansomo: jago yan y atcan y minetgotmo. 	 HERE, sta op en ga naar Uw rustplaats; U en de ark die spreekt van Uw kracht.


Yaguin ti jufatinas gui entaloñija chochosija na taya ni uno fumatinas, taya isaoñija; lao pago esta jalie ya jachatlie yo yan si Tata. 	 Als Ik niet zulke grote wonderen onder hen had gedaan, zouden zij niet schuldig zijn. Maar nu hebben zij die wonderen met hun eigen ogen gezien, en ondanks dat haten zij zowel Mij als mijn Vader.


Enseguidas y tatan y patgon, jaagang yan y lagoña, ya elegña: Jujonggue; ayuda y taejinenggueco. 	 "Ik geloof!" riep de man meteen. "En toch twijfel ik nog. Help mij!"


N 7 14 56570 ¶ Anae y entalo y guipot, cajulo si Jesus gui templo ya mamanagüe. 	 Halverwege de feestweek ging Jezus naar de tempel en sprak de mensen toe.


Sa jaye guiya jamyo, ujaso manjatsa un tore, ya ti ufatachong finena ya utufong y para gastoña cao siña uninafunjayan? 	 Maar begin er niet aan als u niet eerst hebt berekend wat het u gaat kosten. Want wie laat nu een toren bouwen zonder eerst prijsopgave te vragen? Hij moet weten of hij genoeg geld heeft om alle rekeningen te betalen.


Ya anae malie ni y taotao ti mangilisyano y beneno na gâgâ na umacalaye gui canaeña, manasangane ilegñija: Este na taotao pegno, masqueseaja umescapa gui tase; lao ti upinelo ni y inenog na ulâlâ. 	 De eilandbewoners zagen het beest aan Paulus' hand hangen en zeiden tegen elkaar: "Die man is vast een moordenaar! Hoewel hij aan de zee is ontkomen, wil het lot (A) niet dat hij in leven blijft."


Si Juan manae testimonio nu güiya ya umagang ya ilegña: Güiya ayo y jusasangan: y mamaela gui tateco, güiya dangculoña qui guajo, sa güiya finenena qui guajo. 	 Johannes was Zijn getuige, die zei: "Ik heb gezegd dat er na mij Iemand zou komen, Die er eerder was dan ik. Hij was er al voordat ik geboren werd."


Ayo y pot ninasiñaña japlanta seguro y egso, madudog ni y ninasiñaña; 	 U antwoordt ons in oprechtheid met grote daden, God; U bevrijdt ons. De hele aarde kan op U vertrouwen; U bent er tot in de verste zeeën.


Ayo nae ilegña ni ayo na taotao y anglo un canaeña: Tojgue julo gui entalo. 	 Jezus riep de man naar voren. "Mag men op de sabbat iemand helpen?" vroeg Hij aan de Farizeeërs. "Of moet je hem in de kou laten staan? Is het een dag om mensen te redden of een dag om te doden?"


Ya guajo jutungo na siempre unjungungog yo; lao pot y linajyan taotao ni gaegue gui oriyajo, jusangan este, para ujajonggue na jagoyo tumago. 	 Ik weet dat U Mij altijd hoort, maar Ik wil graag dat de mensen hier zullen geloven dat U Mij gestuurd hebt. Daarom zeg Ik dit."


N 4 40 44200 ¶ Ya y tiempo y minachom y atdao nae, todo y mangaemalango ni y megae na chetnot, manmaconie guiya güiya; ya japolo y canaeña gui jilo cada uno guiya sija, ya janafanjomlo sija. 	 Bij het ondergaan van de zon werden vele zieke mensen bij Hem gebracht. Hij legde Zijn handen op hen en genas hen allemaal.


Ylegña: Guajo inagang yo nu y umaagang gui desierto; natunas y chalan señot, taegüije ilegña si Esaias profeta. 	 Hij zei: "Ik ben iemand die in de woestijn roept: 'Maak de weg vrij voor de Here!' De profeet Jesaja heeft dit voorspeld." (C)


Sa enao na ti mangajujulo y manaelaye gui sentensia; ni y manisao gui y inetnon manunas. 	 Op de dag van het oordeel zullen zij niet veilig zijn; Zij kunnen dan immers niet standhouden temidden van Gods trouwe volgelingen!


Lao si Yuusmame gaegue gui langet: guinin jafatinas jafaja y minalagoña. 	 Onze God woont in de hemel en doet wat Hem goeddunkt.


Ya mamocat mona didide, tumecon ya manaetae, ilegña: Tatajo, yaguin siña, nafalofan este na copa guiya guajo: lao ti según y minalagojo, na según y minalagomo. 	 Hij ging een paar stappen verderop en knielde met Zijn gezicht op de grond en bad: "Vader! Als het mogelijk is, laat deze beker dan aan Mij voorbijgaan. Maar niet wat Ik wil moet gebeuren, maar wat U wilt."


Plaitea y causaco, ya nalibreyo ni apasmo: nalâlâyo jaftaemano y sinanganmo. 	 Wees rechter over mij en red mij. U hebt beloofd mij nieuw leven te geven.


Jatago talo palo tentagoña, ilegña: Sangane y manmaconbida: Esta jufamauleg y na taloane, y gajo toro yan y manyomog na gajo, esta manmapuno, ya todo esta listo: fanmamaela gui guipot umasagua. 	 Maar niemand wilde. Daarom stuurde hij andere knechten er op uit om te zeggen: 'Alles staat klaar. Het mestvee is geslacht en klaargemaakt, kom vlug naar het huwelijksfeest!'


Ya, y fottunajo upodong gui lugat na magof: magajet na bonito na ineredajo. 	 U geeft mij meer dan ik nodig heb en alles wat ik van U ontvang, geeft mij grote vreugde."


Namangag guato y corasonjo gui testimoniomo, ya munga gui linatga. 	 Ik wil zo graag dat mijn hart uitgaat naar alles wat U gezegd hebt en niet naar geld verdienen.


Anae si Pedro jalie este, ilegña as Jesus: Señot, jafa jumuyong para este? 	 Toen Petrus hem zag, vroeg hij aan Jezus: "En wat staat hem te wachten, Here?"


Nae si Yuus inefresen grasia; ya unapase y promesamo gui Gueftaquilo. 	 Breng lof en eer aan God: dat is pas een echt offer! Kom uw beloften na, die u aan de Allerhoogste hebt gedaan.


Ya mangaegue siempre gui templo, manmanbendidise as Yuus. Amen. 	 Ze bleven voortdurend in de tempel om God te eren en te danken.


Lao y Judios Tesalónica anae jatungo na japredidica si Pablo y sinangan Yuus guiya Berea, manmato locue güije, ya manafangalamten yan manafaninestotba y linajyan taotao sija. 	 Maar toen de Joden van Thessalonica hoorden dat Paulus ook in Berea over Jezus Christus sprak, gingen zij erheen om onrust te zaaien.


Ayo nae si Jesus ilegña nu sija: Didide na tiempo y candet ugaegue gui entalonmiyo. Fanmamocat mientras guaguaja y candet para jamyo, sa no sea infanguinacha ni y jemjom; sa y jumajanao gui jemjom, ti jatungo para mano nae y jinanaoña. 	 "Het licht zal niet lang meer bij u zijn", antwoordde Jezus. "Loop in het licht zolang het kan. Want als de duisternis u overvalt, ziet u de weg niet meer.


Ya mañoda güije un taotao na y naanña si Eneas, na esta ocho años gui cama, sa malango paralitico. 	 Daar trof hij Aeneas aan, een verlamde man die al acht jaar op bed had gelegen.


Sa manmangogode catga sija na manmacat ya mapot machule, ya japolo gui jilo y apagan y taotao sija; lao sija ni y calalotñija ti manmalago janacalamten. 	 Ze doen zelf niet wat zij zeggen. Ze leggen de mensen enorme lasten op, maar steken er zelf geen vinger naar uit.


Sa iya jago, O Jeova, junanangga: jago unfanope, O Jeova, Yuusso. 	 Ik ben inderdaad doof en krijg geen verweer over mijn lippen.


Ya taya japolo dinesparejo entre sija yan jita, janafangasgas y corasonñija ni y jinenggue. 	 Hij maakt geen verschil tussen hen en ons. Doordat zij in Jezus Christus geloven, heeft Hij hun hart van kwaad gezuiverd.


Ya y sinangan Yuus lumalamegae; ya y disipulo megae manmaumentaña guiya Jerusalem; ya dangculon manadan mamale locue, manmanosgue ni y jinenggue. 	 Gods boodschap kreeg steeds meer bekendheid. In Jeruzalem nam het aantal volgelingen van Jezus sterk toe. Ook veel priesters gaven gehoor aan de oproep in Jezus te gaan geloven.


Sa y linalalomo nae lumachaejam, yan y binibumo nae munafañatsagajam. 	 Precies zo vergaat het ons als Uw toorn over ons komt. Deze vernietigt ons.


Magajet jusangane jamyo, na y ti rumesibe y raenon Yuus calang un patgon, ti ujalom gui jalom ayo. 	 Het is zelfs zo dat wie niet als een kind in het Koninkrijk van God gelooft, er nooit kan komen."


Ayo nae si Jesus jaatan sija, ya ilegña: Para y taotao sija, este ti siña, lao para si Yuus ti taegüine; sa para si Yuus todo ninasiña. 	 Jezus keek hen aan en zei: "Menselijk gezien, niemand! Maar bij God is alles mogelijk."


Janao infanjanao, ya insangane y disipuluña, yan si Pedro: Güiya jumanao gui menanmiyo guiya Galilea; ayo nae inlie güe, ni y guinin mansinangane jamyo. 	 Vertel Zijn discipelen en Petrus dat Jezus naar Galilea gaat. Daar zullen zij Hem ontmoeten, zoals Hij hun voor Zijn sterven al heeft gezegd."


Nafitme y sinanganmo gui tentagomo, ni y deboto nu jago. 	 Ik ben Uw dienaar en heb diep ontzag voor U. Wilt U laten blijken dat Uw beloften waar zijn?


Ya maninesgaejon sija mona, gui tinas na chalan, para usiña manjanao para y siuda anae mañasaga. 	 Hij liet hen lopen op een goed begaanbare weg, die leidde naar een stad waar ook voor hen een huis was.


N 7 31 38110 ¶ Ya tumalo jumanao gui oriyan Tiro yan malofan guiya Sidon, ya mato gui tasen Galilea; ya malofan gui entalo y oriyan Decapolis. 	 Van Tyrus ging Jezus naar Sidon en vandaar naar de provincie Dekapolis, naar de oever van het meer van Galilea.


Bae jucajulo ya jujanao para as tata, ya jualog nu güiya: Tata, umisaoyo contra y langet, yan contra jago, 	 Ik weet wat! Ik ga naar mijn vader en zal hem zeggen: 'Vader, ik heb gezondigd tegen God en tegen u.


Nafandaña y mañantos guiya guajo; ayo sija y fumatinas y tratujo pot y inefrese. 	 Laten mijn volgelingen bijeenkomen; zij, die mijn verbond erkennen en Mij hun offers brengen.


Ya ilegñija nu güiya: Jame taya rinesibenmame carta guiya Judea pot jago, ni uno gui mañelo ni y manmato, cumuentos pat manmañangane jafa pot jago. 	 Zij antwoordden: "Wij hebben niets slechts over u persoonlijk gehoord, niet in de brieven die we uit Judea hebben ontvangen en ook niet van de Joden, die in Jeruzalem zijn geweest.


Cuanto biaje manmanembeste contra güiya gui jalomtano yan manatriste güe gui desierto! 	 Wat waren zij in de woestijn vaak opstandig tegen Hem en beledigden zij Hem daar.


Ya anae manmalofan gui finenana yan y mina dos na guatdia, manmato gui trangcan lulug ni y dumalalalaque y siuda; ni y mababa para sija sin jafa; ya manjanao juyong ya manmalofan gui inanaco un chalan; ya enseguidas jumanao y angjet guiya güiya. 	 Zij liepen langs de eerste wacht, toen langs de tweede en bereikten tenslotte de grote ijzeren poort die op straat uitkwam. De poort ging vanzelf voor hen open en zij stapten naar buiten. De engel liep één straat met Petrus mee en liet hem toen alleen.


Taegüije juatan jao gui templo para julie y ninasiñamo yan y minlagmo. 	 God, mijn God, ik zoek U overal; mijn hart dorst naar U. Ook mijn lichaam verlangt naar U in dit dorre, droge land, waar geen water is.


Ya y mandeboto na taotao, macatga si Esteban para umajafot, ya dangculo inigungñija pot güiya. 	 Enkele gelovige mannen begroeven Stefanus en rouwden over hem.


Atan pues sa y manana ni y gaegue guiya jago, munga jomjom. 	 Laat uw oog niet verduisteren door het op het kwaad te richten.


Ya anite sija manjuyong locue guiya megae, na manaagang ya ilegñija: Jago, y Lajin Yuus! Lao güiya jalalatde ya ti japolo ya ufanguentos, sa matungo güe na güiya si Cristo. 	 Het deed er niet toe wat voor ziekte het was. Ook joeg Hij uit vele mensen boze geesten weg. Die schreeuwden dan: "U bent de Zoon van God!" Maar Hij legde ze onmiddellijk het zwijgen op, want de boze geesten wisten dat Hij de Christus was.


AYO na tiempo nae jumajanao si Jesus un sabalo na jaane gui entalo mais ya y disipuluña manñalang, ya jatutujon manmañule ni espiga ya jacano. 	 In die tijd wandelde Jezus eens op een sabbat (a) met Zijn discipelen door de korenvelden. De discipelen kregen honger, plukten wat aren af en aten de graankorrels op.


Jatsa y adengmo para taejinecog na yinilang: sa y enimigo jafatinas y tinaelaye todo gui jalom y sinantos na sagamo. 	 Kom toch naar de puinhopen en kijk hoe Uw tegenstanders Uw heilig huis hebben verwoest.


Ya manpromete ya jaaliligao lugat para uqueentrega guiya sija, yanguin manaegüe y linajyan taotao. 	 Judas vond dat best en begon uit te kijken naar een gelegenheid om Jezus te laten gevangen nemen zonder dat de mensen er iets van zouden merken.


Adaje jamyo: Yanguin umisao y chelumo contra jago, reprende: y yanguin mañotsot, asie. 	 Ik waarschuw jullie. Als je broer zondigt, wijs hem dan terecht. Als hij spijt heeft, moet je hem vergeven.


Ya finaesen güe talo as Pilato, ilegña: Ti unfanope ni jafa? liija na minegae finaela contra jago. 	 "Wat hebt U op al die beschuldigingen te zeggen?" vroeg Pilatus. "Waarom geeft U geen antwoord?"


Ya jacone güe quinene julo, ya finanue güe todo y raeno gui jilo y tano gui un momento y tiempo, 	 De duivel nam Jezus mee naar een hoogvlakte en liet Hem in een oogopslag alle koninkrijken van de wereld zien.


Na güiya unaejit linibreta gui canae y enemiguta ya utasetbe güe sin minaañao, 	 Hij heeft ons het voorrecht gegeven Hem te dienen zonder angst, bevrijd uit de handen van onze vijanden.


Ni pot y ilumo unfanjula; sa ti siña y gaponulo uno naapaca, ni uno naatulong. 	 Zeg ook niet: 'Ik zweer bij mijn hoofd', want u kunt niet één haar wit of zwart maken.


Sa taya na matatampe na ti umababa; pat mananana, na ti umatungo. 	 Wat verborgen is, zal aan de dag komen.


Bira talo y quinautibanmame, O Jeova, taegüije y sadog gui sumanjaya. 	 HERE, wilt U een ommekeer geven in onze situatie?


Bendito si Jeova Yuus, ni si Yuus Israel, sa güiyaja na maesa fumatinas y mannamanman na güinaja. 	 Alle lof en eer is voor de HERE God, de God van Israël, tot in eeuwigheid. Alleen Hij doet wonderen.


Atituyeyo, ya opeyo: sa inestotbayo gui trinistieco, ya umugongyo; 	 O God, luister naar mijn gebed. Wend U niet van mij af als ik tot U smeek.


Ya anae jalie si Jesus gui chago, malago, ya jaadora güe. 	 Toen hij Jezus zag aankomen, rende hij op Hem toe en viel voor Hem neer. Jezus zei tegen de boze geest, die in de man zat: "Duivelse geest! Ga eruit!" De geest begon vreselijk te krijsen: "Waarom bemoeit U Zich met mij, Jezus, Zoon van de Allerhoogste God? In Gods naam, doe mij geen pijn!"


FANMANALABA jamyo as Jeova. O antijo, alaba si Jeova. 	 Prijs de HERE! Laat alles in mij de HERE prijzen!


Chamo pumopolo na ufanmamagof guiya guajo y enimigujo sin jafa? ni ayo y chumatlieyo sin causa jaachetgue yo nu y atadog. 	 Laten mijn valse tegenstanders toch geen plezier over mij hebben! Er zijn er die mij zonder reden haten!


anae debe de sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een waardevol lied van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'Vernietig niet.'


Ya mapos güe, ya jasangane ayo y guinin mangachochongña, ni y mantriste, yan manatanges. 	 Zij ging meteen naar Zijn discipelen, die nog steeds verdrietig en in tranen bij elkaar zaten.


N 2 19 25050 ¶ Anae esta matae si Herodes, mato y angjet y Señot gui as José gui güinife, guiya Egipto, 	 Na de dood van koning Herodes zag Jozef in een droom opnieuw een engel van God.


Magajet jusangane jamyo: Y mas mauleg para y tano Sodoma yan Gomora gui jaanin sentensia, qui para ayo na siuda. 	 Werkelijk, zo'n stad zal er op de dag van het grote oordeel erger aan toe zijn dan de beruchte steden Sodom en Gomorra.


Yaguin manmalago jamyo dumescansa gui quelat quinilo; calang y papan y paluma nii platiao, yan y piluña nii amariyo calang oro. 	 De koningen van de vijandelijke legers vluchtten allemaal en de vrouwen konden de buit verdelen.


Este na dos mauleg gui sanmenan Yuus, jajananao gui todo y lay yan y tinago Señot, ti lalatdiyon. 	 Zacharias en Elisabeth waren goede mensen, die zich stipt aan Gods wetten hielden.


Mangaegue güije y tentago sija yan y ofisiat, sija, manotojgue, ya jafatinas y guafin pinigan; sa manenggeng; ya janafanmamaepe sija: ya esta tomotojgue mañisija yan Pedro janamamaepe güe. 	 Omdat het koud was, hadden de knechten en bewakers een vuur gemaakt waarbij zij zich warmden. Petrus ging er ook bij staan.


Ti mauleg na chetnot, ilegñija, sumaga guiya güiya; sa anae umason gui cama ti siña ninacajulo talo. 	 Zij die mij haten, steken hun hoofden bij elkaar en fluisteren over mij:


Estesija jasangan si Isaias, anae jalie minalagña ya inadingane. 	 Jesaja schreef hier over Jezus, want hij had Zijn schitterende heerlijkheid gezien.


N 9 26 65570 ¶ Ya anae mato güe Jerusalem, malago na udañae y disipulo sija; lao sija manmaañao nu güiya, ya ti majonggue na disipulo güe. 	 Toen Saulus in Jeruzalem aankwam, probeerde hij zich bij de andere discipelen van Jezus aan te sluiten. Maar die waren allemaal bang voor hem, omdat zij niet konden geloven dat hij ook een discipel van Jezus was geworden.


Y patangjo gaegue gui as Yuus, güiya munalibre y manunas gui corason. 	 Zorg toch dat er een einde komt aan al die slechtheid, HERE; zegen allen die U oprecht liefhebben. U, de rechtvaardige God, bent de Enige die alles doorziet in elk mensenhart. U beoordeelt motieven en gedachten.


Entonses mafaesen güe: Jaye enao na taotao y sumangane jao, na unjatsa y camamo yan unjanao? 	 "Wie was dat?" vroegen zij.


si Jesus sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Toen Jezus zag hoe erg die man eraan toe was, kreeg Hij medelijden met hem.


Enao mina si Jesus jatungo todosija na ufanmato guiya güiya, ya jumuyong güe gui menanñija, ya ilegña nu sija: Jaye inaliligao? 	 Jezus wist wat Hem zou overkomen. Hij liep hun tegemoet en vroeg: "Wie zoekt u?"


N 7 25 56680 ¶ Ylegñija locue palo gui taotao Jerusalem: Ti güiya este y manmaliligao para upuno. 	 Sommige mensen uit Jeruzalem zeiden: "Dat is toch die Man die ze willen doden?


Lao si Jesus mamatquiloja. Ya y magas y mamale ilegña nu güiya: Jutayuyutjao pot y lalâlâ na Yuus, na unsanganejam cao jago si Cristo, Lajin Yuus. 	 Maar Jezus bleef zwijgen. "Uit naam van de levende God", riep de hogepriester. "Zeg ons of U de Christus bent, de Zoon van God."


Guaelaye gui linie Jeova, y finatae y mañantosña. 	 Als één van Zijn volgelingen sterft, raakt dat de HERE heel diep.


Magajet ya magajet jusangane jamyo: Y tintago ti güiya magasña na y senotña; ni y matago, ti güiya magasña na y tumago güe. 	 Luister goed, een knecht is niet de meerdere van zijn baas en een boodschapper niet van wie hem gestuurd heeft!


Ya anae jalie este y Fariseo ni y umagange güe, cumuentos gui sumanjalomña, ilelegña: Este na taotao yaguin profeta güe, jatungo jafa este na palaoan y pumapacha güe sa güiya miisao. 	 De Farizeeër zag dit allemaal aan en dacht bij zichzelf: "Nee, Jezus is geen profeet. Als Hij door God was gestuurd, zou Hij wel weten wat voor een slechte vrouw zij is. Dan zou Hij Zich niet door haar hebben laten aanraken."


Ya jago Capernaum, unacajulo jao asta y langet? umachule papa asta sasalaguan. 	 En wat moet Ik van Kapernaüm zeggen? Zal het worden verheerlijkt tot in de hemel? Nee, het zal worden vernederd tot in de dood."


Lao güiya ti jaope sinangan: Ayo nae manmato y disipuluña sija, ya magagao güe ilegñija: Tago güe ya ujanao, sa esta jame jaagang. 	 Maar Jezus gaf haar geen antwoord. Zijn discipelen zeiden dat Hij haar maar moest wegsturen. "Zij loopt steeds achter ons aan te zeuren", zeiden zij.


Ya jago, Capernaum, ni y jagas manataquito jao asta y langet; unmayute jao papa sasalaguan; sa yaguin iya Sodoma nae mojon mafatinas todo ayo y mannamanman ni jagas mafatinas guiya jago, mangagaegueja mojon asta pago na jaane. 	 En Kapernaüm? Zal het hemelhoog verheven worden? Nee, het zal dodelijk vernederd worden! Want als de geweldige wonderen die Ik in Kapernaüm heb gedaan, in de zondige stad Sodom waren gebeurd, zou ze er nu nog zijn.


Enao mina y nasion sija ufanmaañao ni y naan Jeova, yan todo y ray sija gui tano ni y minalagmo. 	 Uw dienaren houden van deze stad en hebben medelijden met de puinhopen die er liggen.


Polo y sagañija ya umayulang: yan taya ni uno siña sumaga gui tiendañija. 	 Stort Uw toorn over hen uit; laat de gloed daarvan hen vernietigen.


BENDISE si Jeova, O antijo: O Jeova Yuusso, jago y sendangculo; jago minagagago ni y onra, yan y minagas. 	 Met hart en ziel wil ik de HERE prijzen. HERE, mijn God, wat bent U groot! U bent omringd door pracht en majesteit.


Y jaanijo taegüije y anineng ni y umaso; yan angloyo taegüije y chaguan. 	 Dat komt allemaal doordat U Uw toorn en ergernis over mij hebt uitgegoten; eerst nam U mij op en toen gooide U mij weer neer.


YA y apostoles yan y mañelo ni y manestaba Judea, jajungog na y Gentiles jaresibe locue y sinangan Yuus. 	 De overige apostelen en de volgelingen van Jezus die in Israël woonden, hoorden dat nu ook mensen van een ander volk het woord van God hadden aangenomen.


Anae malofan talo didide mona, jalie si Santiago, lajin Sebedeo, yan si Juan cheluña, na manestaba locue gui batco na jalememenda y laguañija. 	 Even verderop zag Hij nog twee vissers, Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs. Zij zaten in hun boot de netten te repareren.


Lao pago sija yumute papa y binetda na chocho un biajeja, ni y gachae yan y mattiyo sija. 	 Met allerlei werktuigen hebben zij het houtsnijwerk in Uw tempel vernield.


Ti mauleg para y tano, ni para fanyútian basula; masenyuteja ni y taotao. Jaye y gaetalanga para ufanjungog, güiya uecungog. 	 Zulk zout is waardeloos. U kunt het niet meer gebruiken, zelfs niet als mest. Het is alleen nog geschikt om weggegooid te worden. Onthoud dit goed."


Bendesido si Jeova ni y Yuus Israel, ni y taejinecog, yan taejinecog. Amen, Amen. 	 U geeft mij echter kracht, omdat ik niet tegen U gezondigd heb. U houdt mij voor altijd heel dicht bij U.


Polo y minaasemo, O Jeova, ugaegue guiya jame, según ninangganmamame guiya jago. 	 HERE, laten Uw goedheid en liefde ons nooit verlaten. En wij willen U altijd blijven verwachten.


Chico y laje, no sea ulalálalo, ya unfanmalingo jamyo gui chalan, sa gusisija y linalaloña sinenggue. Mandichoso todos y umangoco sija guiya güiya. 	 Val voor Zijn Zoon op uw knieën. Kus Hem, want als binnenkort Zijn toorn ontbrandt, bent u verloren. Zij die hun vertrouwen op Hem stellen, zijn gelukkige en gezegende mensen!


Ayo y secreto na finajiyunge y tiguangña, güiya bae juyulang: ya ayo y taquilo y inatanña yan y sobetbio na corason ti siña jusungon. 	 Wie stiekem kwaadspreekt over zijn kennissen, wil ik vernietigen. Wie hoogmoedig en trots is, kan ik niet verdragen.


Este na taotao, mafanagüe ni y chalan y Señot; maepe gui Espiritu, jasasangan yan mamananagüe claro ni y chalan y Señot, lao ayoja tinagpangenja Juan tiningoña: 	 Daar had iemand hem verteld wie Johannes de Doper was en wat die over Jezus Christus had gezegd. Meer wist hij niet, want de rest van het verhaal had hij nooit gehoord.


Bae juapase y promesajo as Jeova, pago gui menan todo y taotaoña sija. 	 Wat ik de HERE heb beloofd, zal ik ook doen ten overstaan van het hele volk.


Guinin pachot y mandiquique yan y mañususo nae unpolo y minetgot? Pot y enimigumo sija: sa para unnasuja y enimigo yan y umeemog. 	 HERE, onze God, de majesteit en glorie van uw naam vullen de gehele aarde en de hemelen vloeien ervan over.


Magajet ya magajet jusangane jao, anae patgon jao, undudog jao nu y sentura ya malag y malagomoja: ya anae bijo jao unjuto y canaemo, ya guinede jao ni y otro, ya unquinene guato gui ti malagomo. 	 "Luister, toen je jong was, maakte je je eigen plannen en ging waarheen je wilde. Maar als je ouder wordt, zul je niet meer zo vrij zijn. Anderen zullen plannen voor je maken en je brengen waar je niet wilt."


Y pilan yan y pution sija para ufanmangobietna gui puenge: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 En maan en sterren als heersers in de nacht. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya todo y ingagao pot y naanjo, bae jufatinas, sa y Tata uresibe minalagña nu y Lajiña. 	 Wat u in mijn naam biddend vraagt, zal Ik doen. Want daardoor zal blijken hoe groot en machtig de Vader in Mij is.


Inepeña si Jesus: Guajo sumangan claro gui tano; guajo siempre mamanagüe guiya sinagogo yan y templo anae manetnon todo y Judio sija; ya taya jucuentuse gui secreto. 	 "Het is algemeen bekend wat Ik heb gezegd", antwoordde Jezus. "Ik heb vrijuit gesproken. Ik sprak openlijk in de synagoge en in de tempel, overal waar de Joden bij elkaar komen.


Ya Jatago sija para Betlehem, ilegña: Janao fanmalag ayo guato ya inalula manmamaesen pot y patgon; yaguin esta inseda, insangane yo; ya jufato locue ya juadora güe. 	 "Ga naar Bethlehem en zoek het kind. Als u het hebt gevonden, kom dan terug om mij er alles over te vertellen. Want ik wil Hem ook eer gaan bewijzen."


Sa güiya fumatinas gui jilo y tase: ya gui jilo y janom nae japolo fitme. 	 Hij drong het water terug, zodat droog land tevoorschijn kwam.


Ya ilegñija nu güiya: Manggue yuje? Ylegña: Ti jutungo. 	 "Waar is die Man dan nu?" vroegen zij. "Dat weet ik niet", zei hij.


Y jinasoco mauleg locue nu guajo, sa juguefegaga sinengcabales todo y güinaja guine y tutujonña, na jutuguie jao pot y inaregla, jago guesmagas na Teofilo; 	 Toch dacht ik dat het nuttig zou zijn alles nog eens nauwkeurig na te gaan en u daarvan een geordend verslag uit te brengen.


N 10 19 58150 ¶ Ya guaja inaguaguat gui entalo y Judio sija pot este na sinagan sija. 	 Door deze woorden kregen de Joden weer verschil van mening.


Lao guajo japolo y rayjo gui jilo Sion, gui santos na egsojo. 	 "Dit is de Koning, die Ik heb aangesteld", verklaart de HERE dan, "en Ik heb Hem in Jeruzalem, mijn heilige stad, een troon gegeven."


Fatinas y magasñija ya parejo yan Oreb yan Seeb; magajet na todo y prinsipeñija parejo yan Sebah yan Salmuna: 	 Zij werden bij Endor verslagen en gedood; hun lijken dienden als mest voor het land.


Ya anae chumocho ninametgot. Ya si Saulo güije sija na jaane dumisipulo guiya Damasco. 	 Daarna liet hij zich dopen en ging wat eten om op krachten te komen. Saulus bleef een paar dagen bij de volgelingen van Jezus in Damascus.


Ya pot y linalatdemo, sija manjanao; ya pot y inagang y julumo mañadig manjanao. 	 Het stroomde weg op Uw gezag. Voor Uw stem (die klonk als de dreiging van de donder) vloeide het snel weg.


Polo sija ya ujaalaba y naan Jeova: sa y naanñaja guefmanataquilo: y minalagña gui jilo tano yan y langet. 	 Laat iedereen de naam van de HERE prijzen! Want alleen Zijn naam is waard geprezen te worden. Zijn macht en heerlijkheid strekken zich uit over hemel en aarde.


Ya sija manmamatquiquiloja. Ayonae jacone güe, ya janajomlo, ya jasotta na ujanao. 	 Zij zwegen in alle talen. Jezus nam de zieke man bij de hand, genas hem en liet hem gaan.


Ya güiya ilegña na sija: Guaja najo nengcano na jamyo ti intingo. 	 "Nee", zei Hij. "Ik heb al iets anders. En jullie weten niet wat het is."


Enaomina nafanlisto jamyo locue, sa ufato y Lajin taotao, güije na ora gui anae ti injajaso. 	 Het beste wat je dus kunt doen, is altijd klaar te zijn. Want Ik kom op een moment dat niemand Mij verwacht."


Ya jatago un senturion na uadaje si Pablo, yan unae linibre ya chaña chumochoma y manatungoña na ufanmato guiya güiya, pat umasetbe. 	 Hij gaf de officier bevel Paulus gevangen te zetten, maar hem vriendelijk te behandelen. Als er vrienden kwamen om hem te bezoeken en hem iets te brengen, mochten ze niet worden tegengehouden.


Estagüe na injingog masangangüe guiya Efrata ya inseda gui fangualuan qui jalomtano. 	 Weet u, wij hoorden in Efratha al over Zijn woning spreken en vonden haar in de velden van Jaär.


Ayonae ilegña si Jesus ni y magas mamale, yan y capitan sija gui templo, yan y manamco sija ni y manmato guiya güiya: Manmato jamyo yan espada yan galute, taegüije y contra y saque? 	 Daarna zei Hij tegen de leidende priesters, de tempelwachters en de voorname burgers, die met Judas waren meegekomen: "Ben Ik een rover? Waarom hebt u die zwaarden en stokken meegenomen?


Yayasyo nu y todo y siningonjo: todo y puenge junamamaya y camajo ni lagojo: junafotgon y catreco nu y lagojo. 	 Want als ik sterf, ben ik niet in staat tegenover mijn vrienden van U te getuigen. En in het dodenrijk kan niemand U loven.


YA susede na ayo sija na jaane, jumuyong un bando guinen as Augusto Sesat, para todo y tano na mataotagüe, na y naanñija ufanmatugue gui padron. 	 Omstreeks deze tijd gaf de Romein se keizer Augustus bevel dat in zijn hele rijk een volkstelling moest worden gehouden.


Sajafa na maañaoyo gui jaanen y tinaelaye, anae y tinaelayen y dedegoco jaoriyayayeyo? 	 Ik zal u wijze spreuken laten horen en u bij het geluid van de citer geheimen vertellen.


Jafaja y malagoña si Jeova, esteja jafatinas, gui langet yan y tano, yan y tase, yan todo y manadong na lugat. 	 In de hemel en op aarde, in de diepten van de zee, overal doet de HERE wat Hem goeddunkt.


Sa macase güe ya mannalalalo pot y sagañija ni taquilo ya masuog güe ya manafanugo ni y imageñija ni tinaga. 	 Zij tergden Hem met hun afgodenaltaren en maakten Hem jaloers met hun beeldendienst.


Ya manope y nanaña ya ilegña: Aje, sa umafanaan si Juan. 	 Maar Elisabeth zei: "Nee! Hij moet Johannes heten."


Ya y jumonggueyo, taegüije y sinangan y Tinigue: y sanjalomña manmimilalag y sadog janom na lalâlâ. 	 "Als u dorst hebt, kom dan bij Mij om te drinken. Er staat geschreven dat stromen van levend water uit uw binnenste zullen komen als u in Mij gelooft."


Ayo nae ilegña ni y ayo na taotao: Juto y canaemo; ya jajuto ya finamauleg talo parejo yan y otro. 	 En Hij zei tegen de man: "Steek uw arm uit." De man deed het en zijn verschrompelde hand werd op datzelfde moment genezen. Toen had hij twee gezonde handen.


Y matdision bula y pachotña yan dinague yan chiniguit: y papa y jilaña inacacha yan tinaelaye. 	 Bij het minste of geringste vloeken zij; altijd bedriegen en misleiden zij en altijd zijn zij van de partij als onrechtvaardige streken worden bedacht.


Ya jalie dos batco na estaba jijot gui oriyan y jagoe; ya y manpescadot manunog güije, ya jafagase y laguañija. 	 Hij zag twee boten liggen die half uit het water waren getrokken. De vissers stonden iets verderop hun netten schoon te spoelen.


Y iyon Yuus, y sinangan Yuus jajungog; ya pot este na rason jamyo ti injijingog, sa ti iyon Yuus jamyo. 	 Wie bij God hoort, begrijpt wat Hij zegt. Omdat u niet bij God hoort, begrijpt u Hem niet."


Masquesea mamocatyo gui entalo y chinatsaga, unnalâlâyo: unestira mona y canaemo contra y binibun y enimigujo sija, ya y agapa na canaemo usatbayo. 	 Wanneer ik in grote moeite en zorgen verkeer, houdt U mij vast. U houdt de woede van mijn vijanden van mij weg en bevrijdt mij door Uw kracht.


Dos na taotao ugaegue gui fangualuan; y uno umacone, ya y otro umapolo. 	 Twee mannen zullen op het land werken. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander moet achterblijven."


Para ujungog y inigong y manmaprereso: yan para upula ayo sija y manmatancho para ufanmapuno. 	 Want de HERE heeft hoog vanuit Zijn heilige hemel neergezien op de aarde.


Güiya mato gui iyoña ya iyoña ti marisibe güe. 	 Hij kwam in Zijn eigen land, maar Zijn eigen volk heeft Hem niet aanvaard.


Na güiya unaejit linibreta gui canae y enemiguta ya utasetbe güe sin minaañao, 	 Hij heeft ons het voorrecht gegeven Hem te dienen zonder angst, bevrijd uit de handen van onze vijanden.


Ya ñumejon ya jaatan, ya jalie y magago lenso na mapolo; lao ti jumalom. 	 Hij boog zich voorover, keek in het graf en zag alleen de linnen windsels liggen. Maar hij ging niet naar binnen.


Ya inliija yan injingog, na ti ayoja iya Efeso, lao cana todo iya Asia nae megae na taotao jasuug si Pablo, yan jabira, sa ilegña na ti manyuus ayo sija y finatinas canae. 	 "Mannen, u weet dat wij in ons vak een goede boterham verdienen. Maar u hebt gehoord en gezien dat die Paulus heel veel mensen achter zich krijgt; niet alleen in Efeze, maar in bijna heel Asia. Hij maakt hun wijs dat met de hand gemaakte goden geen echte goden zijn!


Lao pago mato yo iya jago; ya estesija jusasangan gui tano para y minagofjo ubula guiya sija. 	 Nu kom Ik bij U. Ik zeg dit allemaal terwijl Ik nog in de wereld ben, omdat Ik wil dat zij vol zullen zijn van de blijdschap die Ik heb.


Ynepeña y linajyan taotao: Jame injingog y lay na si Cristo ugaegue para todo y tiempo. Jafa mina unsangan: Na y Lajin taotao nesesita umajatsa? Jaye güe este Lajin taotao? 	 De mensen antwoordden: "Er staat in de Boeken dat de Christus er altijd zal blijven. Waarom zegt U dan dat U boven de aarde uitgetild zult worden? Bent U de Christus wel?"


Si Jeova jaadadaje y taotao juyong sija; jamantietiene y taya tatañija yan y manbiuda; lao y chalan y tinaelaye, janaopop. 	 De HERE beschermt mensen die in een ander land vertoeven en Hij zorgt voor weduwen en wezen. Ongelovigen helpt Hij echter niet. Hun wegen maakt Hij tot dwaalwegen.


Ya taegüije janafañocho sija segun y tininas y corasonña; yan jaesgaejon sija pot y tiningon y canaeña. 	 David weidde het volk met een oprecht hart en gaf het kundig leiding.


Ya manope si Jesus ilegña nu sija: Jenggue si Yuus. 	 Jezus zei tegen de discipelen: "Heb toch geloof! Als je gelooft en tegen deze berg zegt: 'Ga hier vandaan en val in de zee', gebeurt het absoluut!


N 24 36 33100 ¶ Lao ayo na jaane yan ayo na ora, taya tumungo, ni y angjet sija gui langet ni y Lajiña, na y Tatajoja. 	 Maar wanneer dat allemaal zal gebeuren, op welke dag en welk uur, weet niemand. Ook de engelen in de hemel weten het niet. Alleen de Vader weet het.


N 27 57 35030 ¶ Ya anae este pupuenge güije na jaane, mato un taotao Arimatea, na rico, na y naanña si José, na güiya locue disipulon Jesus. 	 Bij het invallen van de avond ging een zekere Jozef van Arimathea, een rijk man en discipel van Jezus, naar Pilatus toe.


N 11 15 39720 ¶ Ya manmato Jerusalem; ya jumalom y templo, ya sigue di jayute juyong todo ayo sija y manmanbebende, yan y manmamamajan gui templo, yan janafanalinquin y lamasan salape y manmanulalaeca, yan y tachong y man manbebende paluma: 	 Zij kwamen in Jeruzalem en Jezus ging meteen naar de tempel. Hij begon de handelaars en hun klanten van het tempelplein te jagen, gooide de tafels van de geldwisselaars en de kraampjes van de duivenhandelaars omver en


Enaomina ilegñija nu güiya: Jaye jao? para siñajam infanmanope ni y tumago jam. Jafa ilelegmo nu jago namaesa? 	 "Maar wie bent u dan? Zeg het alstublieft, anders kunnen wij niet eens antwoord geven aan de mensen die ons gestuurd hebben."


Nadangculojao gui jilo y langet, O Yuus; polo y inenramo todo gui sanjilo tano. 	 Ik voel mij als voor de leeuwen gegooid; ik ben omringd door mensen die mijn bloed willen zien. Hun tanden zien er uit als speren en scherpe pijlen. Hun tong is een scherp zwaard.


Sa jago Jeova, mas taquilo gui jilo todo y tano: ya jago umanacajulo chago gui jilo todo y yuus. 	 U, HERE, bent immers de Allerhoogste God. Boven U is er niemand op aarde. U troont hoog boven alle 'goden'.


Lao y atadogñija calang manmatampe, para chañija tumutungo güe. 	 Het was Jezus Zelf! Maar zij herkenden Hem niet. Ze waren verblind.


Jeova bae junae sendangculo na grasias nu y pachotto; junggan, jualabagüe gui linajyan taotao. 	 Zelf zal ik hardop de HERE loven en prijzen; velen zullen het horen.


Taegüijija petsigue sija ni y pagyomo, yan nafanmaañao sija ni y dangculon pinagyomo. 	 Zoals het vuur een bos verbrandt en de vlammen de bergen roodgloeiend maken,


Sa y corason este sija na taotao, manmajetog, ya y talanganñija mapot manmanjungog, ya jajuchom y atadogñija; sa noseaja ufanmanlie ni y atadogñija, yan ufanmanjungog ni y talanganñija, yan ujatungo ni y corasonñija, ya ufanmañotsot, ya janafanjomlo sija. 	 Jullie kijken wel, maar zien het niet. Dit volk is onverschillig geworden. Zij hebben hun oren dichtgestopt en hun ogen gesloten. Zij willen niet horen en zij willen niet zien; zij sluiten zich af en weigeren zich tot Mij te keren.


Ya cajulo, ya mapos para as tataña. Lao chagoja trabia, si tataña linie güe, ya ninamaase, ya finalagüe, ya tinegtog, ya chinicogüe. 	 Wilt u mij aannemen als knecht?' Zo ging hij op weg naar het huis van zijn vader. Die zag hem al in de verte aankomen en had erg met hem te doen. De man holde hem tegemoet, viel hem om de hals en kuste hem.


Asur locue mandaña yan sija: sa maninayuda ni y famaguon Lot. Sila. 	 De Gebalieten, Ammonieten en Amalekieten; en ook de Filistijnen, samen met de inwoners van de stad Tyrus.


Ya enseguidas mato y boruca guinen y langet, taegüije y güinaefen y dangculo na manglo, ya ninabula todo y guima anae manmatatachong sija. 	 In eens kwam er uit de hemel een geluid, alsof er een storm opstak. Het was in het hele huis te horen.


Yan janafansenmegae y taotaoña; yan janafanmetgot mas que y enimigoñija. 	 maakte God het volk steeds groter. Ook werd het machtiger dan wie ook.


Ya jatago sija na chañija fanmañuñule ni jafa para y chalan, na un bastoñija; ni costat, ni pan, ni salape gui betsanñija; 	 Ze mochten niets meenemen voor onderweg, behalve een stok.


Ya anae mañoda un petlas na senguaguan, mapos ya jabende todo y güinajaña ya jafajan ayo. 	 Ineens ontdekt hij er één van grote waarde. Hij verkoopt alles wat hij heeft en koopt die ene kostbare parel.


Lao si Abraham ilegña: Gaegueja si Moises yan y profeta sija, polo ya ujaecungogja. 	 Abraham antwoordde: 'In de boeken van Mozes en de profeten staan waarschuwingen genoeg. Uw broers kunnen die zo vaak lezen als zij willen.'


Ya megae gui famaguon Israel, ujabira nu y Señot, Yuusñija. 	 Hij zal vele Joden ervan overtuigen dat zij moeten terugkeren tot de Here, hun God.


Ni y munalibre y linâlâmo guinin y yinilang: ni y comorona jao ni güinaeyan mauleg yan y manadan minaase: 	 Hij geeft mij het leven terug. Hij schenkt mij Zijn goedheid, trouw en liefdevolle medelijden.


Entonses si Jesus maninepe: Si tatajo jafatitinas asta pago, yan guajo locue jufatitinas. 	 Maar Jezus verdedigde Zich met de woorden: "Mijn Vader werkt voortdurend en Ik dus ook."


Nalibreyo gui pachot y león; magajet, guinin y canggilon y nubiyo ni titogcha, unope yo. 	 Red mijn leven en voorkom dat ik door het zwaard word gedood. Ik ben eenzaam zonder U; wend het geweld van deze honden van mij af.


Taya guiya sija siña umapasiye y cheluña, ni unae si Yuus ni y rumescata güe; 	 Als mensen die hun vertrouwen op geld stellen en zich op hun rijkdom beroemen, mij naar het leven staan?


Sa jafa muna unlilie y migo gui atadog y chelumo, ya ti unjajaso y jayo gui atadogmo? 	 Waarom maakt u zich druk over een splinter in het oog van uw broeder, terwijl u niet eens merkt dat in uw eigen oog een balk zit?


Ya y matunaña matungo todo guiya Siria; ya maquenenee güe guato todo manmalango, ni guaja todo clasen chetnot yan pinite; y maninanite yan y manbababa yan y manparalitico; ya janafanjomlo. 	 Het nieuws over Zijn daden ging door het hele land en bereikte zelfs heel Syrië. Van alle kanten werden ernstig zieke mensen bij Hem gebracht. Sommigen hadden boze geesten. Anderen leden aan vallende ziekte. Weer anderen waren verlamd. Maar wat zij ook hadden, Hij genas hen allemaal.


N 14 32 41030 ¶ Ya manmato un lugat na y naaña Gethsemane: ya ilegña ni y disipuluña sija: Fanmatatachong güine, mientras mananaetaeyo. 	 Zij kwamen bij Gethsemané, een tuin op de helling van de Olijfberg.


Ya ayo y plumanta y talanga, ada ti ujungog? ya ayo y fumatinas y atadog, ada ti ulie? 	 Denkt u nu echt dat God, Die het oor maakte, Zelf niet horen kan? Of dat de Maker van het oog Zelf niets ziet?


Unlalatde y sobetbio sija ni y manmatdito, ni y manabag gui tinagomo sija. 	 Mensen die eigenzinnig van Uw wet afdwalen, worden door U bedreigd en zijn al vervloekt.


Pot guinin ampmam na tiempo jutungo y testimoniomo sija, ni y unplanta sija para siempre. 	 Uit Uw woorden weet ik dat U van het begin af aan alles een vaste plaats hebt gegeven.


Ayonae manmaañaojam, na nosea infanbasnag gui jilo y acho, ya mayute cuatro na angcla juyong gui popa, ya madesesea na umanana. 	 Omdat zij bang waren ergens op de rotsen te lopen, gooiden ze van het achterschip vier ankers uit en baden of het licht mocht worden.


Ti umayulang y piao ni mayamag ni umapuno y mechan dangis ni y aasa asta qui machule y juisio para y guinana. 	 Op straat zal niemand Zijn stem horen. Hij zal de gewonde niet verbrijzelen en ook een klein sprankje hoop zal Hij niet uitdoven. Hij zal het recht doen overwinnen.


Entonses ilegñija nu güiya: Jafa na señat unfatinas para inlie, ya injenggue jao? Jafa chechomo? 	 "Bewijs dat dan eens", zeiden zij. "Geef ons een teken van Uw macht. Wat doet U dan voor werk?


Polo ya sija manmamatdise, lao jago manbendise: yaguin sija mangajulo, ufanmamajlao; lao y tentagomo umagof. 	 Ook al vervloeken zij mij, wilt U mij zegenen? En als zij zich boven mij willen stellen, wilt U hen dan te schande zetten? Laat ik mij in U verheugen.


AYUDA, O Jeova, sa jocog mandeboto: sa jocog y manmauleg gui entalo y famaguon taotao. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van 'De Achtste'.


Sa iyomoja locue Jeova y minaase: sa unapapaseja cada taotao jaftaemano y chechonâ. 	 God heeft het Zelf gezegd; meermalen heb ik het gehoord: Alle kracht komt van God.


Sa megae na biaje nae magode nu y tale sija yan cadena sija, lao y cadena sija esta manmayamag pot guiya; ya y tale sija manmagtos, ya taya siña munamanso güe. 	 Men had hem vaak aan handen en voeten gebonden, maar hij rukte de kettingen en boeien dan gewoon stuk. Niemand kon iets met hem beginnen.


Satba maesajao, ya maela tunog papa güenao gui quiluus. 	 Red eerst Uzelf en kom van dat kruis af!"


YA guaja un taotao Fariseo na naanña si Nicodemo, prinsipe y Judiosija. 	 Op een nacht kwam Nicodémus met Jezus praten. Hij was een Farizeeër en lid van de Hoge Raad.


Ya anae mato si Jesus güije na lugat, manatan julo, ya ilegña nu güiya: Saqueo, tunog lasajyao, sa pago na, jaane nesesita na jusaga gui guimamo. 	 Toen Jezus daar langskwam, keek Hij omhoog. Hij riep Zacheüs bij zijn naam. "Zacheüs! Kom vlug uit die boom! Want Ik moet vandaag in uw huis zijn!"


N 14 51 41220 ¶ Ya dinalalaggüe un patgon na taotao, na jatatampe güe un sábanas, sa taya magagago: ya y mamatgon sija na taotao, maguot güe. 	 Een jongeman volgde Jezus. Hij had niets anders aan dan een linnen kleed.


Fañaga guiya guajo, ya guajo guiya jamyo. Taegüije y ramas ti siña mañogcha güiya namaesa, yaguin ti sumaga gui trongconubas, parejoja yan jamyo yaguin ti infañaga guiya guajo. 	 Blijf dicht bij Mij, dan blijf Ik in u. Net zoals een rank alleen maar kan vrucht dragen als zij in de wijnstok blijft, kunt ook u alleen maar vruchtbaar leven als u in Mij blijft.


DICHOSO ayo y maase ni y mamoble; sa y jaanen y tinaelaye nae, si Jeova ulinibre. 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Ni ayo locue y jafanue nu güiya lalâlâ, anae munjayan mapinito pot y megae na señat, liniiñija cuarenta na jaane yan manguecuentos güinaja sija ni y mangaegue gui raenon Yuus: 	 Gedurende de veertig dagen na Zijn kruisiging is Hij van tijd tot tijd bij de apostelen geweest en bewees hun op allerlei manieren dat Hij het echt Zelf was. Telkens weer sprak Hij met hen over het Koninkrijk van God.


Ya manmato Efeso ya jadingo sija güije: ya güiyaja jumalom gui sinagoga, ya jaadingane y Judios. 	 Toen zij in de haven van Efeze kwamen, liet hij de anderen achter en ging zelf naar de synagoge. Daar had hij lange gesprekken met de Joden.


Ya ilegña nu ayo sija y manotojgue gui oriya: Nasuja guiya güiya y minan moneda ya umanae ayo y guaja dies na mina. 	 Tegen de lijfwacht zei hij: 'Neem hem het geld af en geef het aan de man die de meeste winst heeft gemaakt.'


Ya si Jesus enseguidas jatungo guiya güiyaja, na ninasiña jumuyong guiya güiya, jabira güe guato gui linajyan taotao, ya ilegña: Jaye pumacha y magagujo? 	 Op dat moment draaide Jezus Zich om en vroeg: "Wie heeft mijn kleren aangeraakt?" Want Hij voelde dat er kracht van Hem was uitgegaan.


Birajao guiya guajo, y unmaase nu guajo, taegüije y costumbremo ni unfatinas ni ayo sija ni gumaeya y naanmo. 	 Kom bij mij en geef mij Uw genade. Mensen die van U houden, mogen zich immers daarop beroepen?


Si Juan, ilegña nu güiya: Maestro, inlie uno na manyute juyong anite sija pot y naanmo, ya inchema, sa ti jadadalalagjit. 	 Johannes zei: "Meester, wij hebben iemand gezien die Uw naam gebruikte om boze geesten te verjagen. Wij hebben hem gezegd dat dat niet mocht, omdat hij niet bij ons hoort."


Si Jesus manope ya ilegña: Yulang este na gumayuus, ya y tres na jaane; junacajulo talo. 	 "Breek deze tempel af", zei Jezus. "En in drie dagen zal Ik hem weer opbouwen."


Inalululayo, ya ti sumagayo, para juadaje y tinagomo sija. 	 Zonder aarzelen haast ik mij te doen wat U voorschrijft.


Ya jayeja y rumesibe un patgon, parejo yan este, pot y naanjo, jaresibeja yo locue. 	 Wie zo'n kind met open armen ontvangt, uit liefde voor Mij, ontvangt Mij.


Ti intingo na todo y jumalom gui pachot, jumajanao para y tiyan, ya mayuyute gui lugat umatog. 	 "Begrijpen jullie dan niet dat alles wat men eet naar de maag gaat en tenslotte in het riool terechtkomt?


Sa jago y achojo yan y castiyujo; enao mina pot y naanmo esgaejonyo ya chachalalaneyo. 	 Luister toch naar mij en red mij vlug. Wees voor mij als een rots die beschutting biedt; als een sterke burcht, zodat ik word gered.


N 9 2 38570 ¶ Anae esta malofan y sais na jaane, si Jesus jacone si Pedro, yan si Santiago, yan si Juan, janafañajnge sijaja gui un taquilo na ogso; ya jaago güe gui menanñija. 	 Zes dagen later nam Hij Petrus, Jakobus en Johannes mee een hoge berg op. Er was niemand anders bij Hem. Daar bovenop die berg zagen de discipelen hoe het uiterlijk van Jezus veranderde.


Jatungo si Jeova y jaanen y manunas: ya y erensiañija usaga para taejinecog. 	 De HERE kent het leven van Zijn volgelingen en er wacht hun een geweldige toekomst.


Ylegña: Y escriba yan y Fariseo sija manmatatachong gui tachong Moises; 	 "De godsdienstleraars en de Farizeeërs moeten de wet van Mozes handhaven.


Para ufato gui jilomiyo todo y tunas na jâgâ ni y machuda gui jilo y tano, desde y jâgân Abel y tinas, asta y jâgâ Sacharias, lajin Barachias, ni inpino gui entalo templo yan y attat. 	 Daardoor maakt u zich schuldig aan de dood van al de onschuldige en gelovige mensen die werden vermoord, van de onschuldige Abel tot Zacharia, de zoon van Berechja, die werd vermoord tussen het tempelhuis en het altaar.


Ya anae jumuyong guinin y janom, quinene si Felipe ni y Espiritun y Señot, ya ti linie ni y eunuco mas, lao jasigue y jinanaoña sumenmagof. 	 Toen zij uit het water kwamen, nam de Geest van de Here Filippus weg. De Ethiopiër zag dat hij weg was. Hij reisde verder met een hart vol blijdschap.


Ya si Ananias jumanao, ya jumalom gui guima; ya japolo y canaeña guiya güiya, ilegña: Chelujo Saulo, y Señot as Jesus ni y mato guiya jago gui chalan anae mamamaela jao, jatagoyo para usiña unlie, yan unbula ni y Espiritu Santo. 	 Ananias deed wat de Here hem had opgedragen en begaf zich naar het huis waar Saulus was. Hij legde zijn handen op hem en zei: "Saul, broeder, ik ben gestuurd door Jezus, Die u onderweg hebt ontmoet. U zult weer kunnen zien en vol worden van de Heilige Geest."


Anae taya y bino, y nanaña si Jesus ilegña nu güiya: Taya binoñija. 	 Op zeker ogenblik raakte de wijn op. Jezus' moeder hoorde het en ging het Hem vertellen.


Jaso y aga sija, na ti manmanananom, ni ufanmangoco; ni uguaja sagannengcanoñija ni lancho; ya si Yuus janachocho sija; ya cuanto mas manmauleg jamyo qui y pajaro! 	 Kijk eens naar de kraaien. Die zaaien en oogsten niet en ze hebben geen voorraadkamers of schuren. Toch gaat het hen goed, want God geeft ze te eten. Wel, jullie betekenen toch veel meer voor Hem dan die vogels!


Ya ufañago un laje ya ufanaan si Jesus; sa güiya unafanlibre y taotaoña nu y isaoñija. 	 Zij is in verwachting door de Heilige Geest. Zij zal een zoon krijgen, die u Jezus moet noemen. Dat betekent 'God redt'.


CHAMIYO ninafañachatsaga corasonmiyo: injenggue si Yuus, jenggue yo locue. 	 "Laat uw hart niet bezwaard worden. Vertrouw op God en vertrouw ook op Mij.


Este sija na linajyan taotao ni ti jatungo y tinago sija, manmatdito. 	 Maar al die mensen die niet eens weten wat er in de wet staat! Vervloekt zijn zij!"


DICHOSO y taotao, ni ti mamomocat gui pinagat y manaelaye, ni y ti sumasaga gui chalan manisao, ni y ti matatachong gui siyan ayo sija y manmanmofefea. 	 Gelukkig is de mens, die in de wandeling niet luistert naar de raad van slechte mensen, die niet blijft stilstaan op de weg van de zondaars en vermijdt te zitten bij hen die met God spotten.


Y numaeyo inefresen tinina, jaonrayo; ya ayo y munatutunas y sinanganña, jufanue ni y satbasion Yuus. 	 Wie Mij eert en looft, brengt het ware offer. Zo vindt hij vanzelf de weg, aan het einde waarvan Ik hem mijn redding zal tonen.


N 1 8 42180 ¶ Ya jumuyong, anae mañeñetbe si Sacharias, gui ofisio y pale gui menan Yuus, gui chechon y clasiña, 	 Op een dag had Zacharias dienst in de tempel, omdat zijn afdeling aan de beurt was.


N 27 61 35070 ¶ Ya manestaba güije si Maria Magdalena, yan y otro Maria, na manmatatachong gui menan y naftan. 	 Maria van Magdala en de andere Maria zaten tegenover het graf.


Ya ti siña maguot pot y sinanganña gui menan y taotao sija; ya ninafanmanman ni y inepeña ya manmamatquilo. 	 Daar wisten ze niets op te zeggen. Hun plan om Hem in het bijzijn van de mensen op een woord te vangen, was op niets uitgelopen.


Sa y fino Jeova tunas: ya todo y chechoña esta mafatinas ni y minagajet. 	 Want het woord van de HERE is betrouwbaar en uit al Zijn daden blijkt Zijn trouw.


Ya magajet na y Lajin taotao ujanao, ni y esta manfagpo, lao ay ay ayo na taotao uinentrega! 	 Het is duidelijk dat Ik moet sterven. Het is een onderdeel van Gods plan. Maar het lot van de man die Mij verraadt, is afschuwelijk."


Ya manope si Pedro, ilegña: Sanganejam nu este na acomparasion. 	 Petrus vroeg Jezus wat Hij nu precies bedoelde met dat slecht worden door woorden en gedachten.


Estagüijit na mangajulo guiya Jerusalem, ya y Lajin taotao umaentrega gui magas na mamale sija, yan escriba sija; ya umasentensia para umapuno; 	 "Ik zal in handen van de leidende priesters en de godsdienstleraars vallen.


Sa cao dangculoña, ayo y matatachong chumocho, pat ayo y mañeñetbe? ti ayo y matachong chumocho; lao guajo gaegue gui entalonmiyo taegüije ayo y mañeñetbe. 	 Wie van jullie het meeste dient, zal je leider zijn. In de wereld zit de meester aan tafel en laat zich door zijn knechten bedienen. Maar hier is het anders. Ik ben jullie Dienaar.


Lao trabia sisigueja mas isagüegüe, ya manmanembeste contra Gueftaquilo gui desierto. 	 Toch bleven zij tegen Hem zondigen; daar in die woestijn bleven zij opstandig tegen God.


Ya guajo, yaguin guajo umajatsayo guine y tano, jucone todo para guajoja. 	 Als Ik boven de aarde uitgetild ben, zal Ik allen naar Mij toe trekken."


Ya si Pilatos ilegña talo nu sija, Malagomiyo na umasotta si Jesus. 	 Pilatus ging er tegenin. Hij wilde Jezus vrijlaten. Maar zij schreeuwden: "Kruisigen! U moet Hem kruisigen!"


Ya minaañao mato gui jilo todo y ante: yan megae na namanman yan señat manmafatinas pot y apostoles sija. 	 Iedereen was vol ontzag voor de wonderen en tekenen die de apostelen deden.


Yanguin jasoda, magajet jusangane jamyo, na magofña ni ayo, qui y noventa y nueve ni y ti manmalingo. 	 Als hij het vindt, is hij nog meer blij over dat ene, dan over de 99 andere die veilig in de wei zijn.


Ya yanguin esta jasoda, jaagange y manamigaña, yan y tiguangña ya mandaña, ya ilelegña: Nije tafanmagof, sa jagasja jusoda y pidason salape ni y guinin malingo. 	 Ze zou haar vriendinnen en buurvrouwen bij elkaar roepen en zeggen: 'Zijn jullie ook niet blij dat ik de zilveren munt die ik kwijt was, weer heb gevonden?'


Ayo nae ilegña nu y disipuluña: Magajet na y cosecha megae: lao y manfáfachocho didide. 	 "Wat is de oogst toch groot!" zei Hij tegen Zijn discipelen. "En wat zijn er weinig arbeiders!


Anae manmato y jumanao finenana, jinasonñija na ujaresibe mas; lao manparejoja todo siji cada uno jaresibe un peseta. 	 De mannen die eerder waren komen werken, verwachtten daardoor dat zij veel meer zouden krijgen. Maar toen zij aan de beurt waren, kregen ze precies evenveel als de anderen.


Magajet jusangane jamyo, na ti ucajulo gui entalo y manmafañañago gui famalaoan, uno mas dangculo qui si Juan Bautista; lao y mas diquique gui raenon langet mas dangculo qui güiya. 	 Onthoud dit: Van alle mensen die ooit geboren zijn, is niemand groter dan Johannes de Doper. Toch is de kleinste in het Koninkrijk van de hemelen groter dan hij!


Ya sija ilegñija: Guaja umalog na jago si Juan Bautista; ya guaja umalog, si Elias; ya guaja umalog, si Jeremias, pat uno gui profeta sija. 	 "Sommigen zeggen dat U Johannes de Doper bent", antwoordden zij. "Anderen denken dat U Elia bent. Of Jeremia of één van de andere profeten."


Y ilegña: Yaguin jago lajin Yuus, yutejao güine papa, sa matugue esta: Y angjet sija uninadje ya unquinajat ni canaeñija, para chaña y adengmo umatotpe contra y acho. 	 "Laat nu eens zien dat U de Zoon van God bent", zei hij. "Spring naar beneden! Er staat immers in de Boeken dat God Zijn engelen zal sturen om U te beschermen. Die zullen er wel voor zorgen dat U niet te pletter valt."


Ya mañisijaja manjuyong yan manjalom guiya Jerusalem. 	 Saulus werd in de groep opgenomen. Hij bewoog zich vrij in Jeruzalem en


Güiya ilegña nu sija: Jafa na manmaañao jamyo, taotao na didide jinengguenmiyo? Ayo nae cajulo ya jachoma y manglo yan y tase, ya dangculo na minalinao guaja. 	 Jezus zei: "Waarom zijn jullie zo bang? Hebben jullie zo weinig vertrouwen?" Hij ging staan en zei tegen de wind en de golven dat zij moesten ophouden.


Sa un ejemplo junae jamyo, sa taemanoja guajo jufatinase jamyo, jamyo locue infatitinas. 	 Want Ik deed het om een duidelijk voorbeeld te geven. Volg Mij hierin na.


Ya jame mantestigo todo y güinaja ni y finatinasña gui tano Judios, yan iya Jerusalem; ayo y japuno sija, ya jacana gui trongcon jayo: 	 Wij hebben met eigen ogen gezien wat Hij allemaal heeft gedaan, zowel in Jeruzalem als in heel Israël. Het volk heeft Hem gedood door Hem te kruisigen.


Lao yaguin ufato ayo y Espiritun minagajet, güiya infanfinanue jamyo todo y minagajet; sa ti usangan pot güiyaja, lao todosija, jiningogña, ayosija usangan: yan ayosija y umasusede despues, inninafanmanatungo jamyo. 	 Maar als de Heilige Geest komt, zal Hij u de weg wijzen naar de volledige waarheid. Wat Hij u zal zeggen, heeft Hij niet uit Zichzelf, maar Hij geeft door wat Hij hoort. Hij zal vertellen wat er in de toekomst gaat gebeuren. Door u te vertellen wat Hij van Mij hoort, zal Hij Mij grootmaken.


Ayonae y pale y Jupiter ni y temploña estaba gui menan y siuda, mangone toro sija, yan mañule coronan flores guato gui pettan y trangca, ya malago na ufanmamatinas inefrese, yan y linajyan taotao sija. 	 De priester van de Zeus-tempel, die buiten de stad stond, bracht zelfs stieren en bloemenkransen bij de poort, want hij en de mensen wilden Barnabas en Paulus offers brengen.


Ya gaegue güije un taotao na esta malofan treinta y ocho años na malango. 	 Er lag ook een man die al 38 jaar ziek was.


Ya anae si Pedro jalie ayo, jaope y taotao sija ilegña: Taotao Israel, sa jafa na ninafanmanman jamyo ni este? pat jafa na ingueguesatanjam taegüije y pot ninasiñanmameja, pat pot y dinebotonmameja na innafamocat este na taotao? 	 U denkt toch niet dat wij deze man door onze eigen kracht of godsdienstigheid hebben laten lopen?


Ya mientras mañagajam güije megae na jaane, mato papa guinin Judea un profeta na y naanña Agabo. 	 Wij waren daar al enkele dagen toen Agabus, een profeet uit Judea, arriveerde.


Lao jago, O Jeova, gagaegue jao para taejinecog: yan y memoriasmo asta todo y generasion. 	 Mijn dagen zijn stil en duister en ik verga.


Ya tumojgue gui taten Jesus, ya cumasao; ya jatutujon munafotgon ni lagoña y adeng Jesus, ya jasaosao ni y gapuniluña; ya jachichico y adengña ya japapalae ni y inggüente. 	 Ze ging naar Hem toe met een flesje kostbare parfum en knielde achter Hem neer bij Zijn voeten. De tranen liepen haar over de wangen en zij vielen op de voeten van Jezus. Ze droogde Zijn voeten met haar lange haren af, kuste ze en goot er de parfum over uit.


Lao anae matungo na Judio güe, todos managang gui un inagang buente dos oras, ilegñija: Dangculo y Dianan Efesios. 	 Maar toen de mensen merkten dat hij een Jood was en dus niet in Artemis geloofde, schreeuwden zij twee uur lang in koor: "Groot is Artemis van Efeze! Groot is Artemis van Efeze!"


Ayo nae mato gui disipuluña sija, ya ilegña: Infanmamaegoja, pago, yan infandescacansaja; estagüe na mato y ora, ya y Lajin taotao esta maentrega gui canae y manisao sija. 	 Hierna kwam Hij weer bij Zijn discipelen en zei: "Slaap nu maar. Rust maar uit. Het is zover. Ik zal in de handen van slechte mensen vallen.


Onra si tatamo, yan si nanamo; Ya güaeya y tiguangmo calang jago maesaja. 	 U mag niet liegen. U moet respect hebben voor uw ouders. U moet net zoveel van uw medemens houden als van uzelf."


ESTESIJA jasangan si Jesus ya tumalag jilo gui langet, ya ilegña: Tata, esta mato y ora; namalag y Lajimo, sa y Lajimo unninamalag locue. 	 Nadat Jezus dit gezegd had, keek Hij omhoog naar de hemel en zei: "Vader, het is zover. Laat zien hoe groot en machtig Uw Zoon is, dan kan Hij laten zien hoe groot en machtig U bent.


Ya anae malago na upinino güe, maañao ni y linajyan taotao; sa pineloñija na si Juan profeta güe. 	 Daarom had hij Johannes willen doden. Maar hij durfde het niet uit angst voor een opstand. Het volk geloofde dat Johannes een profeet was.


Y tano mayeyengyong, y langet locue manutujo gui menan Yuus: ayo iya Sinae mayengyong gui menan Yuus, ni si Yuus guiya Israel. 	 Mijn God, toen U voor ons volk uittrok en ons voorging in de wildernis,


Sa bae juyute papa y contrarioña gui menaña yan jucastiga ayo sija y chumatlie güe. 	 De vijand zal hem niet in zijn macht krijgen en geen misdadiger zal hem kwaad kunnen doen.


Lao si Jesus ilegña nu sija: Taya profeta sin onraña lao y tanoñaja, yan entre y parientesña sija, ya y guimaña. 	 Jezus zei: "Een profeet wordt door iedereen geëerd, maar niet door de mensen uit zijn eigen stad en ook niet door zijn familie."


Lao si Yuus munacajulo guinen y manmatae: 	 Maar God heeft Hem weer levend gemaakt.


Yaguin si Satanas jayute juyong si Satanas, güiya umadibide contra güiyaja, ya jaftaemano y raenoña sumaga? 	 Als de duivel nu de duivel wegjaagt, vecht hij tegen zichzelf en maakt zijn eigen koninkrijk kapot.


Ya ilegña si Jesus nu güiya: Y sora sija mangaeliyang, ya y pajaro sija gui langet mangaechenchon; lao y Lajin taotao taya sangaña ni anae para upolo y iluña. 	 "De vossen hebben een hol om in te wonen en vogels een nest. Maar Ik heb niet eens een plaats waar Ik kan uitrusten", antwoordde Jezus.


Ni y manmanjaso taelaye gui corasonñija: cada jaane mandaña para y guera. 	 HERE, bescherm mij tegen de misdadigers en houd mij uit de handen van hen die geweld liefhebben.


N 9 20 65510 ¶ Ya enseguidas japredica gui sinagoga na si Jesus güiya y Lajin Yuus. 	 Hij ging zelfs naar de verschillende synagogen en vertelde daar openlijk dat Jezus Gods Zoon is.


Jamyo y candet y tano. Y siuda ni maplanta gui jilo y tano táquilo ti siña umatog. 	 U bent het licht van de wereld; een hoog gelegen stad die straalt in de nacht, kan iedereen zien.


Ya sija maaatanja güe cao unajomlo gui sabado na jaane; para umafaaela. 	 De Farizeeërs hielden Hem goed in het oog. Zij wachtten tot Hij de man zou genezen. Dan zouden ze een aanklacht tegen Hem kunnen indienen.


Ya pot y inagang y inigongjo y telangjo mafachet yan y catneco. 	 Mijn hart is dor als dood gras en alle eetlust is verdwenen.


Lao guajo juananangga todo y tiempo, yan junalala megae y tininajo guiya jago. 	 Ik blijf U verwachten; ik zal alleen maar meer en meer U de eer geven.


Polo ya ufandaña mandoco sija na dos asta y quineco; an mato y tiempon quineco, bae jualog ni para ufanmangoco: Chile finena y taelaye na chaguan, ya inguede famanojo para umasonggue; ya y trigo polo gui jalom y camalinjo. 	 Laat ze maar samen opgroeien tot de oogst. Dan zal ik tegen de maaiers zeggen dat zij eerst het onkruid bijeen moeten halen en verbranden. Daarna kunnen zij het graan in de schuur brengen."


Asta y tiempo anae macumple y finoña: ya y fino Jeova chumague güe, 	 Dat duurde totdat God Zijn woord liet uitkomen. De HERE zorgde dat hem recht werd gedaan.


Ya anae malie este nu y Fariseo sija, ilegñija nu y disipuluña: Sa jafa y maestronmiyo na mañisija mañocho yan y publicano yan y manisao? 	 De Farizeeërs zagen dat. "Waarom gaat uw meester met dat soort mensen om?" vroegen zij aan Zijn discipelen.


Ya ilegña nu sija: Julie si Satanas taegüije y lamlam ni y pedong guinin y langet. 	 Hij antwoordde: "Ik zag satan als een bliksemschicht uit de hemel vallen.


Lao jusangane finenana ayo sija y mangaegue Damasco, yan iya Jerusalem, yan todo y tano Judea, yan y Gentiles, na ufanmañotsot ya ujabira sija para as Yuus, yan ufanmachocho y chechoñija ni y para mañotsot. 	 Ik ging eerst naar Damascus, toen naar Jeruzalem en heel Judea en daarna naar andere landen. Overal waar ik kwam, heb ik de mensen opgeroepen tot bekering, tot een leven met God, wat ook uit hun doen en laten zou moeten blijken.


O Yuus, Jeova, ni y minetgot y satbasionjo, jago tumampe y ilujo gui jaanin y guera. 	 Maar ik zeg tegen de HERE: U bent mijn God. HERE, luister toch naar mijn bidden en smeken.


Y tininasmo taejinecog na tininas ya y tinagomo minagajet. 	 Uw rechtvaardigheid is eeuwig en alleen Uw wet is de waarheid.


Manope si Jesus ya ilegña: Esta masangan: Chamo tietienta y Señot Yuusmo. 	 Jezus antwoordde: "Maar er staat ook dat men God niet mag uitdagen."


Ya managang talo ilegñija: Atane gui quiluus. 	 "Aan het kruis met Hem!" schreeuwden zij terug.


Ayo nae manmagof sa mangieto, ya taegüije jacone sija asta y minalagoñija na puetto. 	 Zij waren blij omdat alles weer tot rust kwam. God Zelf bracht hen veilig naar de haven van bestemming.


Enao mina si Jesus elegña as Pedro: Na jalom y espadamo gui baena; y copa ni janaeyo si tata, ada taya para juguimen? 	 Jezus zei: "Doe dat zwaard weg! Zou Ik de beproeving die de Vader Mij stuurt, uit de weg gaan?"


Ya estagüe na guaja manuttimo ya ufanfinenana, y guaja manfinenana ya ufanuttimo. 	 En let op: Sommigen die nu vooraan staan, zullen dan met de laatste plaats genoegen moeten nemen."


Taegüineja locue jasusede gui jaanin Lot: mañocho, manguimen, manmamajan, manmanbende, manmananom, yan manmanjatsa guma; 	 Het zal ook net zo zijn als in de dagen van Lot. Iedereen had het druk met zijn dagelijkse bezigheden. Eten en drinken, kopen en verkopen, planten en bouwen.


Ya ilegña nu sija: Jafa jamyo na gosmanmaañao? Taye jinengguenmiyo trabia? 	 "Waarom waren jullie zo bang?" vroeg Jezus. "Hebben jullie nu nog geen vertrouwen in Mij?"


Ya manjanao para ujalie y mafatinas; ya manmato gui as Jesus; ya masoda y taotao ni anae guinin jumuyong y manganite, na minagagago ya guaja jinasoña cabales, ya matatachong gui adeng Jesus; ya ninafanmaañao. 	 Het duurde niet lang of er kwamen van alle kanten mensen aanlopen om het met eigen ogen te zien. Zij zagen de man, die van de boze geesten bevrijd was, aan de voeten van Jezus zitten. Hij had kleren aan en was volledig bij zijn verstand.


Magajet jusangane jamyo: Este na generasion ti ufanmalofan, asta que todo estesija munjayan manmachogüe. 	 Ik ben er absoluut zeker van dat die dingen het einde van deze tijd inluiden.


anae para ujanao sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 De volgende morgen gaf hij de herbergier twee zilveren munten en zei: 'Zorg goed voor hem. Mocht dit geld niet genoeg zijn, dan betaal ik de rest de volgende keer wel.'


Ya anae manmato, ilegñija nu güiya: Maestro, intingo na jago magajetjao; ya taya unadadaje ni un taotao; sa ti guaelaye nu jago y finaboresen taotao, lao mamananagüejao ni y magajet na chalan Yuus. Tunas na infanmanaejam tributo as Sesat, pat aje? 	 "Meester", zeiden die heel vriendelijk, "wij weten dat U echt voor de waarheid uitkomt. U gaat Uw eigen gang en trekt Zich niets aan van wat de mensen denken. Alles wat U over de weg van God zegt, is waar. Maar wij hebben een vraag: Is het toegestaan de keizer belasting te betalen of niet?"


Güiya ilegña: Junggan. Ya anae jumalom güe gui jalom guma, si Jesus, cuenentuse güe antes, ilegña: Jafa jinasosomo Simon? Y ray y tano sija, jaye jacocobbla tributo pat senso? y famaguonñija, pat y taotaojuyong? 	 "Natuurlijk", antwoordde Petrus. Hij ging naar huis om er met Jezus over te praten. Maar Deze was hem voor. "Petrus, van wie eisen de koningen belasting of schatting? Van hun eigen burgers of van volken die ze hebben onderworpen?"


Ti jumalefa ni y finanagüemo sija para taejinecog: sa pot sija na unnalâlâyo. 	 Nooit zal ik Uw wetten vergeten, want juist door die wetten hebt U mij het leven weer gegeven.


Ya mataaatanja cao uninapogpog, pat upodong enseguidas ya umatae; lao anae esta laapmam na maatan, ya malie na ti ninalamen, jatulaeca y jinasoñija, ya ilegñija na yuus güe. 	 De eilandbewoners verwachtten dat hij zou opzwellen of plotseling dood zou neervallen. Maar toen er na lange tijd niets met hem gebeurd was, sloegen zij om als een blad aan een boom en zeiden dat hij een god was.


Si Jeova japlanta y tronuña gui langet sija; yan y raenoña y naregla y jilo todoja. 	 De troon van de HERE staat in de hemel; Hij is Koning over alles.


magofyo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Ik ben zo blij als ik veel over U mag spreken. Dat maakt mij blijder dan aardse rijkdom.


Jagoflamen y tinayuyut y mannesesitao; yan ti jachatlie y tinayuyutñija. 	 Dan zal de HERE Jeruzalem herbouwen en er met Zijn grootheid en macht gaan wonen.


N 22 34 32230 ¶ Lao anae y Fariseo sija majungog na janafanmamatquilo y Saduseo sija, mandaña gui un lugat. 	 Behalve de Farizeeërs. Want toen zij hoorden dat Hij de Sadduceeërs de mond had gesnoerd, kwamen zij met een nieuwe strikvraag.


Unbende y taotaomo pot taya; ya ti mumegae y güinajamo pot y balenñija. 	 U hebt ons overgeleverd als vee dat wordt geslacht. Wij zijn onder andere volken verdeeld geraakt.


Ya anae sija jajungog este na sinangan, ninafanmanman, ya madingo güe ya manmapos. 	 Daar hadden zij niet van terug. Verslagen dropen zij af.


Ya janesesita na umalofan inanaco Samaria. 	 Hij moest door Samaria


Sajafa na unjedo y canaemo, junggan y agapa na canaemo? jala juyong gui pechomo ya unyulang. 	 Waarom doet U niets? Waarom slaat U hen niet neer? Uw hand is toch machtig? Vernietig hen toch!


Y manmanso, jalie este ya ninafanmagof: ya y corasonmiyo ufanlâlâ y unaaliligao si Yuus. 	 Dat zal de HERE meer vreugde geven dan een rund of een stier met horens en hoeven.


Sa y taotao ni y anae mafatinas este y milagron y jinelo, mas di cuarenta años inamcoña. 	 een man van in de veertig, die vanaf zijn geboorte verlamd was geweest, was genezen door een wonder!


Gui entalo ayo sija si Maria Magdalena, yan si Maria nanan Santiago yan José, yan y nanan y famaguon Sebedeo. 	 Onder hen waren Maria van Magdala, Maria de moeder van Jakobus en Jozef, en de moeder van Jakobus en Johannes (de zonen van Zebedeüs).


Si Jesus ilegña nu sija: Ti intingo jafa ingagagao. Siña jamyo manguimen gui copa anae gumiguimenyo? yan infanmatagpange ni y matagpangeco? 	 Jezus antwoordde: "Je weet niet wat je vraagt! Kunnen jullie de beker drinken, die Ik moet drinken? Of de vreselijke dingen doorstaan, die Ik moet doorstaan?"


N 1 29 35610 ¶ Ya enseguidas anae jumuyong gui sinagoga, mato gui guima Simon yan si Andres, yan si Santiago yan si Juan. 	 Uit de synagoge ging Jezus met Simon en Andreas mee naar huis. Jakobus en Johannes waren er ook bij.


Sa ilegñija, güiya guaja áplacha na espiritu. 	 Dit zei Hij omdat zij hadden gezegd dat de duivel en niet de Heilige Geest Hem die wonderen liet doen.


Fanbela, yan infanmanaetae; para chamiyo fanjajalom gui tentasion: Y Espiritu magajet na malago; lao y catne echecho. 	 Blijf toch wakker en bid, anders zal de verleiding je te sterk worden. De geest is wel gewillig, maar het lichaam is zwak."


Ya anae jumuyong güe gui batco, enseguidas umasoda yan un taotao gui naftan sija ni guaja un áplacha na espiritu. 	 Jezus was nog maar net aan land gestapt of er rende een man op Hem toe die een boze geest in zich had.


N 28 11 72250 ¶ Ya anae malofan tres meses, manjanaojam gui un batco Alejandrina, ni y estaba gui isla na mannanangga na ufalofan y tiempon manenggeng, na y señatña Castor yan Polux. 	 Drie maanden na de schipbreuk gingen wij aan boord van een ander schip, de 'Tweelingen' uit Alexandrië. Het had in de haven van het eiland overwinterd.


Yaguin manmachaguejam pago na jaane pot y mauleg finatinas para y malango na taotao, sa jafa muna manajomlo; 	 "Geachte leiders van Israël: Als ik het goed begrijp, worden wij vandaag verhoord omdat wij iets voor een invalide man hebben gedaan, waardoor hij is genezen.


Ayo na jaane ti infaesen yo ni jafa. Magajet y magajet y jusangane jamyo, todosija y ingagao y Tata, infanninae pot y naanjo. 	 Als het zover is, hoeft u Mij niets meer te vragen. Luister goed, Ik zeg dat u dan alles rechtstreeks aan de Vader kunt vragen en Hij zal het u geven in mijn naam.


N 10 17 65910 ¶ Ya mientras bumuebuente gui sumenjalom si Pedro ni y jafa liniiña na vision, estagüiya sija y taotao ni y manmatago guinin as Cornelio, na manmamamaesen ni y guima Simon ya manotojgue gui trangca. 	 Petrus wist er niet goed raad mee. Hij vroeg zich af wat dat visioen kon betekenen. Op datzelfde moment stonden er enkele mannen voor de deur, die gestuurd waren door Cornelius. Zij hadden het huis van de leerlooier Simon gevonden en


Megae na tiempo nae manapiniteyo desde y pinatgonjo: lao trabia ti mangana ni y ninasiñañija contra guajo. 	 Van oudsher hebben zij ons in moeilijkheden gebracht, maar zij hebben ons niet overwonnen.


Ya mato un inagang gui mapagajes na ilegña: Este y lajijo, inayigco; ecungog güe. 	 Er kwam een stem uit de wolk: "Dit is mijn Zoon! Hem heb Ik uitgekozen! Luister naar Hem!"


Ya manmanugo as Moises gui fangualuan; yan si Aaron ni y santos Jeova. 	 In het kamp werden zij jaloers op Mozes en Aäron, die door de HERE waren uitgekozen.


Ya taegüije ninafanmatompo; y jilañija contra sija; ya todo y lumie sija ujayengyong y ilonñija. 	 Maar God kan hen onverwacht treffen; als Hij een pijl afschiet, is het altijd raak; zij zijn gewond.


Yaguin jusangane jao güinajan tano, ya ti unjonggue, jafa taemano unjonggue yaguin jusangane jao güinajan langet? 	 Als u niet eens gelooft wat Ik over gewone, aardse dingen zeg, hoe zult u dan geloven wat Ik over de hemelse dingen zeg?


Jamyo pot y catne injisga; lao guajo ti jumusga ni jaye. 	 U staat onmiddellijk klaar met uw oordeel. Dat is puur menselijk. Ik oordeel niemand.


Ya cajulo, ya mapos; ya estagüe un taotao Etiopia na eunuco na gaeninasiña na dangculo gui papa Candase raynan taotao Etiopia sija, ya güiya encatgao todo ni y güinajan y ray na, ya mato Jerusalem para ufanadora. 	 Toen Filippus op die weg liep, zag hij een wagen voor zich uit rijden. In die wagen zat een voorname Ethiopiër. (A) Hij was minister van financiën in de regering van koningin Candace van Ethiopië. De man was in Jeruzalem geweest om God te aanbidden en


Parejo yan y granon y semiyan mustasa, ni y jachule y taotao, ya jatanme gui jalom jardinña; ya docó, ya jumuyong trongcon jayo; ya esta y pajaro sija gui langet mañaga gui ramasña. 	 Het Koninkrijk van God is als een mosterdzaadje dat door iemand in de tuin wordt gezaaid. Het begint te groeien en wordt tenslotte een grote boom waarin de vogels kunnen nestelen."


N 13 31 28870 ¶ Otro acomparasion sinangane sija ilegña: Y raenon langet parejoja yan y pepitas y mostasa, ni jachule un taotao ya jatanme gui fangualuanña. 	 Jezus vertelde ook deze gelijkenis: "Het Koninkrijk van de hemelen is net een mosterdzaadje dat in de grond wordt gestopt.


Lao güiya ilegña: junggan, lao dichosuña ayo y jumungog y sinangan Yuus, ya jaadaje. 	 "Ja", antwoordde Jezus. "Maar weet u wie nog gelukkiger zijn? Alle mensen die de woorden van God horen en zich eraan houden."


Mamaela yo guinin as Tata, ya matoyo gui tano: lao judingo talo y tano, sa bae janao para as Tata. 	 Ik ben van de Vader naar de wereld gekomen. Nu verlaat Ik de wereld en ga terug naar de Vader."


Sa sija pumetsigue ayo sija y sinaolagmo: ya sija sumangan y pinitinja ni y ninafanlamenmo. 	 Verander hun kampement in een woestijn en maak hun tenten onbewoond.


Ya ayonae ujalie y Lajin taotao na mamamaela gui y mapagajes yan y ninasiña yan y dangculon minalag. 	 En dan, dan zullen zij Mij zien komen in een wolk, met macht en schitterende majesteit.


Ya ilegña: Chamo maaañao Pablo; sa nesesita unmacone guato gui menan Sesat; ya estagüeja na ninae jao as Yuus ni ayo sija y mangachochongmo gui batco. 	 'Paulus', zei hij, 'wees niet bang. U zult voor de keizer terecht staan. En terwille van u zal God ieder hier aan boord in veiligheid brengen.'


N 7 10 56530 ¶ Lao anae y mañeluña sija mangajulo; ayo nae güiya locue cumajulo gui guipot; ti gui publico, lao calang gui secreto. 	 Maar toen Zijn broers naar het feest waren vertrokken, ging Hij toch, zo onopvallend mogelijk.


Ya anae manmato güije na lugat ni mafanaan Calabera, maatane gui quiluus güije yan ayo y dos ni y taelaye finatinasñija, uno gui agapa ya y otro gui acagüe. 	 'Schedel' of 'Golgotha' heette die plaats. Daar werden ze alle drie gekruisigd. Jezus in het midden en de twee misdadigers aan weerszijden van Hem.


Ya janafanjomlo megae ni manestaba manmalango todo clasen chetnot sija; ya jayute juyong megae na anite sija; ya ti japolo nu y anite sija cumuentos sa matungo güe. 	 Jezus genas heel veel mensen, wat voor ziekte ze ook hadden. Uit vele anderen verjoeg Hij de boze geesten. De boze geesten probeerden wel steeds te zeggen wie Hij was, maar Jezus gaf ze geen kans.


N 6 41 56130 ¶ Enaomina y Judio sija mamofea güe anae jasangan: Guajo y pan ni tumunog guine y langet. 	 De Joden begonnen onrust te stoken, omdat Hij had gezegd: "Ik ben het brood dat uit de hemel is gekomen."


Ya ilegña: Señot, y tentagojo gaegue guiyajame na umaason sa malango paralitico, ya gogosninachatsaga sa adit. 	 Hij vertelde dat zijn knecht verlamd in bed lag en verging van de pijn. Hij vroeg of Jezus er iets aan wilde doen.


Lao nesesita na ufamadese finena megae, ya umarechasa ni este na generasion. 	 Maar eerst moet Ik vreselijk lijden. Ik zal door de mensen van deze tijd worden verworpen.


Guajo jutayuyute sija; ti y tano jutayuyute, lao sija y unnaeyo, sa sija iyomo. 	 Ik bid voor hen. Niet voor de wereld, maar voor hen die U Mij hebt toevertrouwd.


Ya anae mandaña ilegña si Pilato nu sija: Jaye malagonmiyo jusottaye jamyo? Si Barabas pat si Jesus, ni mafanaan Cristo? 	 Pilatus vroeg aan de mensen die zich voor het paleis verdrongen: "Wie moet ik vrijlaten? Barabbas of Jezus, die Christus wordt genoemd?


Ya janae si Pedro ni y canaeña, ya jinatsa güe julo; ya si Pedro jaagang todo y mañantos yan y manbiuda, ya japresenta na lâlâ. 	 Petrus nam haar bij de hand en hielp haar opstaan. Daarna riep hij de volgelingen van Jezus en de weduwen binnen en zei: "Kijk, zij leeft weer."


Unnafangosbula janom y sutcoñija: unnafitme a pujañija güije; ya unnamañaña ni y ichan; ya unbendise y sinisoñija. 	 U komt naar ons toe en geeft ons land een overvloedige oogst. U maakt ons rijk. De beek van God is gevuld met water. U laat het koren groeien, zoals U alles laat groeien.


Sa jayeja y malago munalibre y linâlâña, ufinalingaeguan; ya jayeja y finalingaeguan ni y linâlâña pot guajo, güiya usoda. 	 Want wie zijn leven voor zichzelf houdt, zal het verliezen.


Jaestira mona y canaeña contra ayo sija ni y manpas guiya güiya: jayulang y tratuña. 	 De Allerhoogste God zit op de troon en luistert naar mij. Hij zal mijn tegenstanders vernietigen, al die mensen die van God niet willen weten en Hem niet willen kennen.


Ya y magas inetnon manope ilegña: Pot y minegae salape na juchule este na linebre. Ya si Pablo ilegña: Lao guajo Romanoyo na finañago. 	 "Ik heb het Romeinse burgerschap voor veel geld gekocht", zei de commandant. "Maar ik ben Romein van geboorte", antwoordde Paulus.


Sa jajaso na sija catneja; y manglo na malofan ya mapos ya ti mamaela talo. 	 Hij dacht eraan dat zij maar mensen waren, vluchtige ademtochten die niet meer terugkomen.


Ya y linajyan taotao sija, manunoja, ya maatituye ayo sija y sinangan Felipe, anae malie yan majungog y señat ni y finatinasña. 	 De mensen die naar hem luisterden en zagen welke buitengewone dingen hij deed, hielden zich aan wat hij zei.


Guajo para pas, lao, anae cumuentosyo, sija para guera. 	 Zelf ben ik altijd op vrede uit, maar als ik daarover spreek, worden zij opstandig en willen zij vechten.


Bendito si, Jeova nii todo y jaane jaencatga y catgata, junggan, ayo y Yuus y satbasionta. Sila. 	 U bent naar de hemel gegaan en hebt gevangenen met U meegenomen. U hebt geschenken ontvangen voor de mensen; zelfs voor de opstandigen onder hen. U wilt bij hen wonen, HERE God.


Enaomina fanbela todo tiempo, ya infanmanaetae, ya para infansiña manescapa ni todo estesija y ni ufanmato, yan para infanojgue gui menan y Lajin taotao. 	 laat je niet in beslag nemen door de zorgen van het leven; wees voortdurend op je hoede; bid steeds dat je veilig door de komende verschrikkingen heen zult komen en dat je daarna bij Mij mag zijn."


Sa y taotao, y jaaniña taegüijeja y chaguan; taegüijeja y flores gui fangualuan lalachog. 	 Het leven van de mens is maar kort; net als een bloem bloeit hij even,


O para y taotao sija mojon ufanmanalaba si Jeova pot y minaulegña, yan pot y ninamanman na chechoña gui famaguon y taotao sija! 	 Laten zij de goedheid en liefde van de HERE prijzen en Hem ook eren om alle wonderen die Hij voor de mensen heeft gedaan.


Pot este na rason y laje udingo si tataña yan si nanaña, ya udaña yan y asaguaña. 	 Daarom moet een man zijn vader en moeder verlaten om te trouwen.


Ya manope si Jesus ilegña: Janao ya innatungo si Juan todo ni y liniimiyo yan y jiningogmiyo. 	 Jezus antwoordde: "Ga terug naar Johannes en vertel hem over de wonderen die u Mij hebt zien doen.


Ya sigue di janafanlamen y mangachongña, y chumochocho yan gumiguimen yan y manbeglacho: 	 'Mijn meester komt nog lang niet terug,' en hij begint de andere knechten te mishandelen


O guma Levi, bendise si Jeova: jamyo ni y manmaañao as Jeova, bendise si Jeova. 	 Laat het nageslacht van Levi de HERE prijzen. Laat ieder die ontzag heeft voor de HERE, Hem prijzen.


Ni y munanajong y pachotmo ni y manmauleg na güinaja: ya y pinatgonmo jananuebo taegüije y aguila. 	 Hij overstelpt mij met zegeningen en ik voel mij weer jong als vroeger.


Ya ilegña ni manmanbebende ni paluma: Nafanjanao güine este sija na güinaja, ya chamiyo fumatitinas y guima tata, guima namajan. 	 Tegen de duivenverkopers zei Hij: "Eruit! Het huis van mijn Vader is geen markt!"


Ya ti jaconsidera si Yuus y tiempo anae manaetiningo; lao pago, manago na todo y taotao ufanmañotsot; 	 Hij heeft de domheid van de mensen een hele tijd geduldig verdragen, maar roept hen nu allemaal op tot een volledige ommekeer.


Ya para güiya umatago ayo Cristo, ni y esta matancho antes para jamyo; güiya si Jesus. 	 Hij zal dan Jezus weer naar u toe sturen, van Wie al tevoren vaststond dat Hij uw Messias (A) zou zijn.


Yan si Santiago, lajin Sebedeo, yan si Juan chelun Santiago; ni japolo sobrenaañija si Boanerges ni comoqueilegña lalajin julo. 	 Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs (Jezus gaf hun de bijnaam Boanerges, 'zonen van de donder');


O Jeova, Señotmame, jafa muna mauleg y naanmo gui todo y tano: ni y unpolo y minalagmo gui jilo y langet. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te begeleiden met het muziekinstrument uit Gath.


Taegüenaoja locue ufatinas nu jamyo y Tatajo ni gaegue gui langet, yaguin ti inasie gui corasonmiyo cada uno gui chelonmiyo nu y dibiña. 	 Zo zal mijn hemelse Vader ook met u doen als u uw broeders niet van harte vergeeft wat zij u hebben aangedaan."


Fanago para Joppe, ya umaagange si Simon, ni y apiyiduña Pedro: na sumasaga gui guima un Simon titumo, gui oriyan tase; 	 Stuur enkele mannen naar Joppe om een zekere Petrus te halen. Hij logeert bij Simon, de leerlooier die aan zee woont'.


Ya taya ni uno jaconsiente na ufañule baso gui templo. 	 stuurde iedereen die met allerlei spullen het plein op kwam terug.


Ya y jaane janafanenesgaegaejonja ni y mapagajes; yan todo puenge y finañila y guafe. 	 Overdag leidde Hij hen door een wolk, die hen voorging, en 's nachts door een helder licht.


Y palaoan yaguin para ufañago guaja pinitiña, sa mato y oraña; lao yaguin munjayan jafañago y patgon, mafeta nu y pinitiña, pot y minagofña na esta mañago un taotao gui tano. 	 Net als bij een zwangere vrouw die moet bevallen. Tijdens de geboorte heeft zij veel pijn. Maar als het voorbij is, denkt zij niet meer aan de pijn en de moeite, zo blij en gelukkig is zij met haar kind.


N 4 43 55150 ¶ Ya depues di dos na jaane, jumanao güije ya malag Galilea. 	 Na die twee dagen ging Jezus weer op weg naar Galilea.


Janajanao y apagaña guinin y catga: yan y canaeña manalibre guinin y lauya. 	 Hij stelde dit in toen het volk Egypte verliet; toen Hij hen uitleidde. Ik hoor een taal die ik niet ken:


Jayute juyong y nasion locue gui menañija, yan jafacae guiya sija y erensiañija ya jaraya, ya janafañaga y tribon Israel gui jalom y tiendañija. 	 Hij verjoeg de volken die zij tegenkwamen. Hij gaf Israël hun bezittingen en liet de twaalf stammen in hun tenten wonen.


Si Jeova jaadadaje todo ayo sija y gumaeya güe: lao todo y manaelaye uyulang. 	 De HERE zorgt voor ieder die van Hem houdt, maar Hij vernietigt de ongelovigen.


Ya jachule sija gui seguro, ya sija ti manmaañao: lao y tase tumampe y enimigoñija. 	 Hij bracht de Israëlieten veilig verder en zij kenden geen angst, want God had al hun vijanden laten verdrinken.


Ya megae ti manmagajet na profeta ufangajulo, ya ujadague megae. 	 Die zullen de anderen haten en verraden.