Ya ni uno guiya sija nesesitao; sa todo ayo sija y mangaeiyo tano pat guma, jabende ya jachule y balen ayo y binendenñija, 	 Niemand van hen leed gebrek, want allen die land of huizen hadden, verkochten daar zo nu en dan iets van en gaven het geld aan de apostelen,


Ya despues di este ilegña ni y disipuluña: Nije tafanmalag Judea talo. 	 Pas twee dagen later zei Hij tegen Zijn discipelen: "Kom, wij gaan naar Judea."


Sa y disipuluña manmapos para y siuda, para ufanmamajan nengcano. 	 Hij was op dat moment alleen omdat Zijn discipelen naar de stad waren om eten te kopen.


Ya jayute si Faraon yan todo y sendaluña sija gui Tasen Agaga: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Maar Farao en zijn leger verdronk Hij in de Schelfzee. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ayjao, Corasin! Ayjao, Betsaida! sa yaguin iya Tiro yan Sidon nae mafatinas ayo y mannamanman ni y mafatinas guiya jamyo, esta jagas manmañotsot gui silisio yan apo. 	 "Chorazin! Bethsaïda! Wat ziet het er voor u slecht uit! Als in de zondige steden Tyrus en Sidon de wonderen waren gebeurd die Ik in uw straten heb gedaan, zouden zij zich allang vol schaamte en berouw tot God hebben bekeerd.


Si Yuus unyinilang locue para taejinecog; unquinene, ya unjinala juyong gui guimamo magago; ya unjinale juyong gui tano y lalâlâ. Sila. 	 U geeft de voorkeur aan het kwaad boven het goede. U liegt liever dan dat u de waarheid spreekt.


Masquesea güiya ti jadingo güe sin testigo, sa mauleg finatinasña, ya janaejit uchan guinin y langet, yan megae na tinegcha, janafanbula y corasonta nengcano yan minagof. 	 Maar toch heeft Hij Zich nooit onbetuigd gelaten. Altijd waren er bewijzen van Zijn goedheid: Regen en goede oogsten, zodat wij naar hartelust konden eten en genieten."


Bira y atadogco ni guinin manlilie banida; ya nalâtâyo gui jinanaomo sija. 	 Help mij niet naar zinloze dingen te kijken. Ik wil in dit leven gelukkig worden door U te volgen.


Guaja sija sumangan: Güiya este; ya guaja palo sija sumangan: Ale, lao parejo yan güiya. Lao güiyaja ilegña: Guajo yo. 	 "Inderdaad!" zeiden sommigen. "Nee", zeiden anderen, "het is iemand die op hem lijkt." "Ik ben het echt!" riep de man uit.


Para ujafatinas jafa y tinancho antes y canaemo, yan y consejumo para ususede. 	 Daarmee doen zij wat U, in Uw wijze macht, van tevoren had bepaald.


Ya maninepe as Jesus, ilegña: Magajet jusangane jamyo, na yaguin guaja jinengguenmiyo, ya ti buebuente jamyo, infatinas ti esteja ni y mafatinas gui y igos; lao yaguin insangane este na ogso ya ilegmiyo: Janao ya unyutejao gui tase, umafatinas. 	 Jezus antwoordde: "Luister. Wie geloof heeft en niet twijfelt, kan dit soort dingen ook doen. En nog veel meer. Dan kan men zelfs tegen deze berg zeggen: 'Ga hier vandaan en val in de zee.' En hij zal het doen.


O Jeova, Señotmame, jafa muna mauleg y naanmo gui todo y tano: ni y unpolo y minalagmo gui jilo y langet. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te begeleiden met het muziekinstrument uit Gath.


Y finenana, y disipuloña ti jatungo estesija; lao y tiempo anae si Jesus esta cumajulo gui langet, entonses manmajaso na estesija este matugue nu güiya, ya sija guinin manmafatinas este sija yan güiya. 	 Zijn discipelen begrepen toen nog niet wat dit allemaal betekende. Maar later, toen Jezus in de schitterende heerlijkheid van God was gekomen, werd hun duidelijk dat deze woorden met betrekking tot Hem waren geschreven. Zij hadden ze voor hun ogen werkelijkheid zien worden.


Ya ilegña si Sacharias nu y angjet: Jaftaemano jutungo este? sa guajo bijoyo ya y asaguajo megae jaaniña. 	 Zacharias zei tegen de engel: "Moet ik dat zomaar geloven? Ik ben immers al oud en mijn vrouw ook!"


Dichosojao O Jeova; fanagüeyo ni y laymo sija. 	 HERE, U bent het zo waard te worden geprezen! Leer mij alles over Uw wet.


Sa yanguin matae, taya uchule; y güinajaña, ti udinalalaggüe. 	 Maak u niet druk als iemand rijk wordt en zijn bezittingen alleen maar toenemen.


Chamoyo cumocone guato gui manaelaye yan y chumogüe y taelaye: ya jasasangan y pas gui tiguangña ya y inacacha gaegue gui corasonñija. 	 Vernietig mij niet samen met de goddelozen of met andere misdadigers. Die spreken wel vriendelijk met anderen, maar in hun hart haten zij hen.


Ya jatago y fumaaela na ufanmato guiya jago ya jagoja siña unegsamina ya untungo todo este sija na güinaja ni y infaaela güe. 	 Hij gebood dat wij ons tot u zouden wenden. Door hem zelf te ondervragen, kunt u aan de weet komen of het juist is waarvan wij hem beschuldigen."


Ya y naan y dose apostoles sija este sija: Y finenana, si Simon na mafanaan si Pedro, yan si Andres cheluña: si Santiago, lajin Sebedeo, yan si Juan cheluña; 	 Dit zijn de namen van Zijn twaalf discipelen: Simon (ook wel Petrus genoemd) en diens broer Andreas, Jakobus en Johannes (-) allebei zonen van Zebedeüs,


Yaguin inadadaje y tinagojo sija, jamyo infañañaga gui güinaeyaco; parejoja yan guajo juadadaje y tinago y Tatajo ya sumasasaga yo gui güinaeyaña. 	 Zorg ervoor dat Ik van u kan blijven houden, door te doen wat Ik zeg. Want de Vader is van Mij blijven houden, doordat Ik heb gedaan wat Hij zei. Leef vanuit Zijn liefde.


Anae jatungo si Jesus, ilegña nu sija: Jafa na innachatsaga y palaoan? sa jafatinas mauleg na chocho para guajo. 	 Jezus merkte hun gemopper en zei tegen hen: "Waarom kijken jullie zo lelijk naar haar? Ze heeft toch iets goeds voor Mij gedaan?


NAEGUENG papa y talangamo, O Jeova, ya unopeyo: sa pobleyo yan nesesitaoyo. 	 Een gebed van David. Buig U tot mij over, HERE, en geef mij antwoord. Ik ben in grote moeilijkheden en zeer te beklagen.


Ayonae y magas inetnon mato ya ilegña: Sanganeyo, jago Romano? Ya güiya ilegña: Junggan. 	 De commandant kwam naar Paulus toe en zei: "Zeg, bent u Romein?" "Inderdaad" zei Paulus.


Ya ilegco: Jafa jufatinas Señot? Ya y Señot ilegña nu guajo: Cajulo ya janao falag Damasco; ya ayonae umasangane todo güinaja ni y matancho para chechomo. 	 'Wat moet ik doen, Here?' vroeg ik. En de Here antwoordde: 'Sta op en ga de stad in. Daar zal u worden verteld wat er allemaal voor u geregeld is en wat u moet doen.'


YA susede y un sabado, jumajanao si Jesus gui fangualuan maies; ya y disipuluña sija, manmanjajala ni y masotcan maies, ya jacano, jagugugan ni y canaeñija. 	 Op een sabbat wandelde Jezus met Zijn discipelen door de korenvelden. Onder het lopen plukten ze wat aren af, wreven die stuk tussen hun handen en aten de graankorrels op.


Jaftaemanoja ninaejam ni guine y tutujoña y testigojam ni y malie, nu y yan y ministrojam y sinangan; 	 Men is daarbij steeds uitgegaan van wat de eerste discipelen en andere ooggetuigen hebben verteld.


Mato si Jesus ya jasoda na estaba cuatro na jaane gui naftan. 	 Toen Jezus in Bethanië aankwam, bleek Lazarus al vier dagen daarvoor begraven te zijn.


Ujanao para y generasion tataña; ti ufanmanlie manana. 	 Al voelt hij zich tijdens zijn leven de gelukkigste man van de wereld; al prijst men u omdat u geniet van al het goede,


Bira y minamajlaojo ni y janamaaañaoyo; sa y juisiomo sija manmauleg. 	 Ik ben bang voor schande; neemt U die angst toch weg, want Uw geboden zijn zo goed.


Manmaafuyot ni y linedoñija: ya y pachotñija cumuecuentos sobetbio. 	 De stem van hun geweten leggen zij het zwijgen op en het lijkt of zij mij vriendelijk benaderen.


(Taegüijija na jasasangan gui pachot y mañantos na profetaña, ni esta gaegue guinin tutujonña y tano), 	 zoals Hij lang geleden door Zijn heilige profeten had beloofd.


Injingog y ilegña: Juyulang este na templo, ni y mafatinas nu canae, ya y tres na jaane, janacajulo talo otro na ti finatinas canae. 	 Ik zal hem afbreken en na drie dagen een andere bouwen, zonder dat er een mens aan te pas komt."


pot sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Jezus wist wel dat zij hierover bezig waren en vroeg hun: "Erger Ik u met mijn woorden?


Sa si Yuus ujasatba y Sion yan ujafatinas y siuda sija guiya Juda: para usiña sija mañaga güije yan uguaja para y iyonñija. 	 Laat de hele schepping (hemel, aarde en zeeën) Hem eer brengen en prijzen.


Este yuje ileo, na y tateco mamamaela un laje y dangculoña qui guajo, sa güiya finenena qui guajo. 	 Hem bedoelde ik toen ik zei: 'Na mij komt Iemand Die er eerder was dan ik. Want Hij was er al voordat ik geboren werd.'


Para ayo y güiyaja namaesa fumatinas y dangculo namanman: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij doet grote wonderen; niemand kan wat Hij kan doen. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ayonae si Jesus ilegña nu güiya: Janao Satanas, sa matugue esta, y Señot Yuusmo na güiyaja unadora yan güiyaja unsetbe. 	 "Ga weg, satan", zei Jezus. "Er staat immers in de Boeken: 'Geef niemand anders eer dan de Here, uw God. Doe alleen wat Hij zegt."


Ya jafa jamyo na manmanjajaso pot magago? Jasoja y lirio sija gui fangualuan, jaftaemano manlâlâñiñija; ti manmachochocho ya ti manmajijila. 	 Waarom zou u zich zorgen maken over kleding? Kijk eens naar de bloemen in het veld. Die staan daar te bloeien zonder zich druk te maken.


Fanuejam ni y minaasemo, O Jeova, ya unnaejam ni y satbasionmo. 	 Wilt U ons volk weer tot leven brengen, zodat alle mensen over U kunnen juichen?


YA despues di manmalofan estesija, si Jesus jumanao para Galilea: ya ti malago mamocat guiya Judea, sa y Judio sija maaliligao güe para umapuno. 	 Hierna trok Jezus rond door Galilea. Hij wilde niet naar Judea, omdat de Joodse leiders erop uit waren om Hem te doden.


Na taegüije taejinasoyo, yan taetiningoyo: taegüijeyo y gâgâ gui menamo. 	 reageerde ik als een dwaas zonder inzicht. Ik gedroeg mij onredelijk tegenover U.


Magajet jusangane jamyo: Mano nae este na ebangelio na umapredica gui todo y tano, uguajaja locue este y finatinasña este na palaoan, masangan para memoriasña. 	 Daardoor zal ze altijd in de herinnering blijven. Want overal waar het goede nieuws wordt gebracht, zal ook worden verteld wat zij heeft gedaan."


Ya enseguidas güiya cajulo gui menanñija, ya jachule ayo anae umaasongüe ya jumanao para y guimaña, ya jatuna si Yuus, 	 Op hetzelfde moment, terwijl iedereen met grote ogen toekeek, stond de man op. Hij nam zijn draagbaar onder de arm en liep naar huis. Hij juichte van blijdschap en prees God voor dit wonder.


Y canaemo nae, junae ni y espiritujo: unnalibreyo, O Jeova, jago Yuus minagajet. 	 U zult mij redden uit de valstrik die voor mij was uitgezet. Ik vertrouw U helemaal.


Ya jalie y langet na mababa, yan un nayan na tumunog para iya güiya, taegüije y dangculon sabanas na magogode y cuatro punta ya mapolo papa, gui jilo tano; 	 Hij zag de hemel open en er kwam iets naar beneden wat op een groot kleed leek. Het werd aan de vier hoeken vastgehouden en op de aarde neergelaten.


Ya susede, anae munjayan este sija jasangan si Jesus, ninafanmanman y linajyan taotao sija nu y doctrinaña. 	 Jezus zweeg. Ieder die Hem had gehoord, stond perplex. Want Hij sprak zo heel anders dan de godsdienstleraars.


Ya enseguidas y mina dos biaje umoo y gayo. Jajaso si Pedro y sinangan, jaftaemano si Jesus nu güiya ilegña: Antes que uoo y gayo dos biaje, undagueyo tres biaje. Ya anae jajaso, tumanges. 	 Hij had dit nog maar net gezegd of de haan kraaide voor de tweede keer. Toen schoot hem te binnen wat Jezus had gezegd: "Voor de haan twee keer heeft gekraaid, zul je drie keer hebben gezegd dat je Mij niet kent." Toen hij zich realiseerde wat hij had gedaan, barstte hij in tranen uit.


N 8 40 46020 ¶ Ya anae tumalo guato si Jesus maresibe ni y linajyan taotao sija ya mangosmagof; sa todoja numananggaja. 	 Aan de overkant van het meer ontvingen de mensen Hem met open armen. Zij hadden op Hem gewacht.


Ya y taotao nii maapapase, ya ti pastot; ya ti gaña y quinilo sija, an jalie y lobo ni y mamaela, japolo y quinilo sija ya malago guato; ya y lobo maquinene ya manchinalapon sija quinilo: 	 Een herdersknecht laat de schapen in de steek zodra hij een wolf ziet aankomen. Want hij is de herder niet. De schapen zijn niet van hem. De wolf pakt er één en jaagt de andere uiteen.


O guma Aaron, angoco si Jeova: sa güiya y ayudañija yan y patangñija. 	 Nageslacht van Aäron, stel uw vertrouwen op de HERE. Hij is voor hen een Helper en stelt Zich beschermend voor hen op.


Fanmanalaba as Jeova; sa si Jeova mauleg güe: fanganta y alabansa sija ni y naanña; sa magof este. 	 Prijs de HERE! De HERE is een goede God. Zing lofliederen voor Zijn naam; Zijn naam is de liefde zelf.


Ya anae cumuecuentos y dos, jumalom, ya jasoda megae ni y manmato ya mandaña; 	 Al pratend kwamen zij in de kamer waar alle genodigden bij elkaar waren.


YA anae jumanao güije mato gui tanoña; ya y disipuluña sija madalalag güe. 	 Daarna vertrok Jezus met Zijn discipelen naar Nazareth, de plaats waar Hij was opgegroeid.


Ya jumalom gui sinagogañija todo Galilea, sesetmon ya jayuyute juyong y anite sija. 	 Zo reisde Hij heel Galilea door en sprak overal in de synagogen. Uit vele mensen verjoeg Hij boze geesten.


Lao yaguin ayo y taelaye na tentago ilegña gui corasonña: Y amujo ufato atrasao; 	 Maar als zo iemand slecht is en bij zichzelf zegt:


Ya si Jesus, anae munjayan matagpange, cajulo gusisija guine y janom, y langet mababa pot güiya ya malie y Espiritun Yuus tumunog calang paluma y sumaga gui jiloña. 	 Na gedoopt te zijn, klom Jezus meteen op de oever. De hemel scheurde open en Johannes zag dat de Geest van God in de vorm van een duif op Jezus neerdaalde.


Y tininasmo taegüije y egso Yuus; y juisiomo sija dangculoña tinadong: y taotao yan y gâgâ, jago umadadaje, O Jeova. 	 HERE, Uw goedheid en liefde zijn zc groot; Uw trouw is oneindig, niet te meten.


Unlilicue y finaposo yan y fanasonjo, ya untutungo todo y chalanjo. 	 U ziet waar ik heen ga en weet wanneer ik ga liggen. Alles wat ik doe, is voor U bekend.


Ya si Jeova ilegña: Bae chule talo guinin Basán, bae chule sija talo, guinin y tádodong na tase. 	 Luister, God vernietigt Zijn vijanden; Hij doodt de mensen die blijven zondigen.


Lao y inadajen este y tano, yan y dinaguen y güinaja sija, yan y minalago ni guaja gui palo güinaja sija, manjalom ya machiguet y finijo ya jumuyong ti manogcha. 	 Maar de zorgen van het leven, de zinloze jacht naar rijkdom en het verlangen naar allerlei andere dingen krijgen de overhand. Het gevolg is dat deze mensen niets doen met wat zij hebben gehoord.


Yanguin si Jeova guinin ti umayudayo, y antijo gusija guinin sumaga gui finatquilo. 	 Als de HERE mij niet had geholpen, had niemand meer iets van mij gehoord.


Desde pago na tiempo ti jucuentuse jamyo megae, sa y magalagen este na tano ufato, ya taya iyoña guiya guajo; 	 Ik heb niet veel tijd meer om met u te praten, want de overheerser van de wereld is in aantocht en heeft niets met Mij te maken.


Ya anae masoda gui otro bandan tase, ilegñija nu güiya: Rabi Ngaean nae mato jao güine? 	 Toen zij Hem daar vonden, vroegen zij: "Meester, wanneer bent U hier aangekomen?"


Ya todo y linajyan taotao mangaegue gui sanjiyong manmananaetae gui oran paopao. 	 Terwijl hij in het heiligdom bezig was, stonden op het tempelplein vele mensen te bidden.


Enao na jucone jamyo para testigo pago na jaane, na guajo gasgasyo guinin todo y jâgâ y taotao sija. 	 Ik wil u nu dan ook duidelijk zeggen dat u zelf de verantwoording draagt over uw leven.


Fatinas gui sumanjalomjo y gasgas na corason, O Yuus; ya unnanuebo y tinas na espiritu gui sumanjalomjo. 	 Wilt U mij weer blijdschap en echte vreugde geven? Mijn lichaam en mijn ziel zijn terneergeslagen, maar U kunt mij weer oprichten en U laten prijzen.


Guaja pachotñija lao ti manguecuentos: guaja atadogñija lao ti manmanlilie; 	 Die beelden kun je zien: Zij hebben een mond, maar zeggen geen woord.


Najuyong y antijo gui calaboso, ya junae grasias y naanmo: ujaoriyayeyo y manunas; sa unfatinas pot guajo gosmegae. 	 Luister naar mijn smeekgebed; ik ben zo verzwakt. Bevrijd mij van de vijanden die mij achtervolgen; zij zijn veel sterker dan ik.


Jago chumonegyo para jupodongyo, lao si Jeova umayudayo. 	 U hebt mij flink te pakken gehad, ik was zelfs gevallen. Maar de HERE hielp mij.


JOD sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 U hebt mij met Uw eigen handen gemaakt. Maak mij verstandig, zodat ik alles over Uw wet kan leren.


Ya manmamananagüe costumbre ni y ti combiene para jita na utaresibe, ni utaadaje, sa jita taotao Roma. 	 Zij willen ons dingen laten doen die ons, als Romeinen, verboden zijn."


Si Jeova jaaatan desde y langet y jilo y famaguon taotao, para ulie cao guaja uno malate, yan jaaliligao si Yuus. 	 Vanuit de hemel kijkt de HERE op de mensen neer. Hij zoekt of er nog één verstandig mens bij is, iemand die naar Hem vraagt.


Ya y tataotao y manmatae na tentagomo manmanae nañija y pajaro gui langet: ya y catnen y mañantosmo y gâgâ gui tano. 	 De dode lichamen van Uw dienaren hebben zij als voedsel aan de vogels gegeven. De wilde dieren hebben de lijken van Uw volgelingen te eten gekregen.


Nalibre gui espada y antijo: y beyan corasonjo, guinin y ninasiñan y galago. 	 HERE, blijf toch niet zo ver van mij af staan. Kom snel bij mij en help mij! U bent immers mijn kracht?


Ya todo y manmanjungog, ninafanmanman pot y pastot sija, ni y sinanganñija. 	 Ieder die hun verhaal hoorde, was verbaasd.


Sa y un jaane gui sagamo mas mauleg qui un mit. Gañacoja na jupottero gui guima y Yuusso, qui jusaga gui jalom y sagan y manaelaye. 	 God, U beschermt ons. Kijk naar de man, die U hebt uitgekozen.


Estesija jutago jamyo, na infanaguaeya entre jamyo uno yan otro. 	 Ik draag u op van elkaar te houden.


Yyoco Gilaad; iyoco Manases: Efrain locue y minetgot y ilujo; Juda y bastonjo; 	 God heeft in Zijn heilige woning gesproken en ik juich over Zijn antwoord. Ik zal Sichem verdelen en het dal van Sukkoth opmeten.


Ayo nae si Jesus ninamaase, ya japacha y atadogñija, ya manmanlie y atadogñija, ya madalalague güe. 	 Jezus kreeg medelijden met hen en raakte hun ogen aan. Zij konden onmiddellijk zien en gingen met Hem mee.


Ya anae manana, jaagang y disipuluña sija; ya jaayig dose guiya sija, ni manmafanaan locue apostoles. 	 Tegen de morgen riep Hij Zijn volgelingen bij Zich en koos er twaalf uit die Zijn discipelen zouden worden. 'Apostelen' noemde Hij hen ook wel.


Cantaye si Jeova, O jamyo mañantosña: ya innae grasias y santos na naaña. 	 U gaf mij het leven terug en redde mij van de dood. Ik hoefde nog niet te sterven.


Sa si Jeova sentaquilo yan namaañao; Güiya mas dangculo na ray gui jilo todo y tano. 	 Klap in uw handen, alle volken ter aarde; juich voor God met lofliederen.


Ya jasoda güije y senturion un batcon Alejandria, na jumajanao para Italia; ya janafanjalomjam. 	 Daar vond de officier een Alexandrijns schip, dat naar Italië zou varen en bracht ons aan boord.


Ya anae jumuyong, ti siña umadingane sija; ya matungo na manlie un linie gui guimayuus; lao güiya sigue di fumatinas y señatja; ya sumaga udo. 	 Eindelijk kwam hij naar buiten, maar hij zei niets. Hij kon geen woord uitbrengen. Uit zijn gebaren konden zij opmaken dat hij in het heiligdom een engel had gezien.


Ti ufitme gui tano y cumuecuentos ni y taelaye: y tinaelaye jaaliligao y taelaye na taotao para uninaatlibes güe. 	 Laten gloeiend hete kolen op hun eigen hoofd vallen. Laat God hen maar in een vuurkuil laten vallen, dan komen zij nooit meer terug.


Un semiya usinetbe güe: ya umasangan si Jeova asta y uttimo generasion. 	 Over de hele wereld zullen rijke mensen Hem aanbidden. Maar ook arme mensen, die zichzelf amper in het leven kunnen houden, knielen voor Hem neer.


Chamo pumopolo ya ufato contra guajo y patas y sobetbio: ni y canae y manaelaye unasuja yo. 	 Laten Uw volgelingen voortdurend Uw goedheid en liefde mogen ervaren en laten de eerlijke mensen mogen delen in Uw rechtsgevoel.


Sa y catneco, güiya y magajet na nengcano; ya y jâgâjo, güiya y magajet na guimen. 	 Want mijn vlees is echt voedsel en mijn bloed is echte drank.


Ya ayo y jumungog, ilegñija: Jaye nae siña satbo? 	 "Maar wie kan dan wel gered worden?" vroegen de mensen die het hadden gehoord.


Lao ti infanaegüenao: sa jaye y mas dangculo guiya jamyo, ufamataegüije y mas diquique; ya y magas, ufamataegüije y mañeñetbe. 	 Maar onder jullie mag dat niet zo zijn.


Enaomina y Lajin taotao Señot locue gui sabado. 	 Als Mensenzoon beslis Ik wat op de sabbat mag, want Ik kom van God."


Ya anae y secretario y inetnon magalalaje munjayan janaquieto y taotao, ilegña nu sija: Jamyo ni y taotao Efeso, jafa na taotao ayo y ti jatungo na y siuda Efesios manmanadodora ni y dangculo na yuus Diana, yan y imagen ni y podong guinin y Jupiter? 	 Maar de secretaris van de stad bracht de gemoederen tot bedaren. "Mannen van Efeze!" riep hij. "Wie ter wereld weet nou niet dat Efeze de stad van de grote Artemis is! Wij zijn de bewakers van haar beroemde tempel en van haar beeld, dat uit de hemel is gevallen.


N 6 60 56320 ¶ Enaomina megae gui disipuluña sija anae majungog este, ilegñija: Majetog na sinangan este; jaye siña umecungog? 	 Veel van Zijn volgelingen hadden moeite met deze woorden. "Wat is Hij hard", zeiden zij. "Wie kan dit nu begrijpen?"


Fanjalom gui trangcaña yan y inefresen grasias, ya y jalom y sagaña yan y alabansa: nae güe grasias, yan bendise y naanña. 	 Zing een loflied wanneer u de tempelpoort ingaat. Laat het in Zijn voorhof klinken en prijs Zijn naam.


Y atdao cajulo, sija manmapos, yan manason sija papa gui jalom y liyangñija. 	 Wanneer het 's morgens licht wordt, gaan zij slapen in hun hol.


Ya yanguin manguaefe y manglo sanjaya, ilelegmiyo: Uguaja maepe; ya ufato. 	 Als een zuidenwind opsteekt, zegt u: 'Het wordt heet.' En ook dat is juist.


Lao y sinangan Yuus lumadangculo yan mumemegae. 	 Het nieuws over Jezus Christus verspreidde zich snel en vele mensen gingen in Hem geloven.


Y Yuus y mañaenata sija, janacajulo si Jesus ni ayo y inpino, yan incana gui trongcon jayo. 	 U hebt Jezus gedood door Hem aan een kruis te hangen. Maar de God van onze voorouders heeft Hem weer levend gemaakt.


JUGUAEYAJAO, O Jeova, y minetgotto. 	 Voor de koordirigent. Van David, de dienaar van de HERE. Hij sprak deze woorden als een danklied voor de HERE, toen Deze hem had verlost van zijn vijanden en ook van Saul.


Bae jujaso locue todo y chechomo, yan jusangan sumanjalomjo y finatinasmo. 	 Toch blijf ik mij de grote wonderen van de HERE herinneren. Alles wat U in het verleden hebt gedaan, zal ik gedenken.


Y langet yan y tano, ufanmalofan, lao y sinanganjo ti ufalofan. 	 De hemel en de aarde zullen verdwijnen, maar mijn woorden zullen blijven.


Ya masquesea mano na siuda nae manjalom jamyo, ya manmaresibe jamyo, cano jafa y manmasajyane jamyo. 	 Als jullie in een stad gastvrij worden ontvangen, moet je dit doen: Eet zonder bezwaar wat je wordt voorgezet.


Enaomina ilegña locue y otro Salmo: Na chamo pumopolo y Santosmo na ulie y minitong. 	 In één van de andere psalmen staat het weer anders: 'God, U zult het lichaam van Uw heilige dienaar niet laten vergaan.' (C)


Pat ñgaean nae inliijao malango, pat y calaboso, ya manmatojam guiya jago? 	 En wanneer was U ziek of zat U in de gevangenis en hebben wij U bezocht?'


Ya sija ilegñija: Guaja umalog na jago si Juan Bautista; ya guaja umalog, si Elias; ya guaja umalog, si Jeremias, pat uno gui profeta sija. 	 "Sommigen zeggen dat U Johannes de Doper bent", antwoordden zij. "Anderen denken dat U Elia bent. Of Jeremia of één van de andere profeten."


Lao taebale jaadorayo, manmamananagüe ni finanagüe ni tinago taotao sija. 	 Zij eren Hem voor de schijn. De wetten en regels die ze de mensen opleggen, komen niet van God.' (a)


Si Jesus ilegña nu güiya: Ti jualog sieteja na biaje, lao, asta setenta na siete. 	 "Nee", antwoordde Jezus, "70 keer zeven keer!"


Bae jufalalagüe y chalan tinagomo sija, yanguin unnadangculo y corasonjo. 	 Ik zal de weg van Uw wet volgen, omdat U mij alle levensruimte geeft.


Sa si Jeova yaña y juisio, ya ti jadingo y mañantosña: sija ufanmaadaje para siempre: ya y semiyan y manaelaye ufanmautut. 	 De HERE heeft oprechtheid lief en Hij zal Zijn volgelingen nooit in de steek laten. Hij zal hen altijd bewaren en beschermen. Maar de goddelozen vernietigt Hij.


Jamyo infangajulo güine na gupot; guajo ti jucajulo güine na gupot; sa y tiempoco trabia ti macumple. 	 Gaan jullie maar naar het feest. Ik ga nog niet omdat mijn tijd nog niet is aangebroken."


Sa y Espiritu Santo infanfinanagüe güije na ora jafa para insangan. 	 De Heilige Geest zal je op dat moment de juiste woorden geven."


Ni infanmamanaan uno amunmiyo; sa unoja amunmiyo, si Cristo. 	 Laat u ook nooit 'leider' noemen. Want u hebt maar één leider en dat ben Ik, de Christus.


N 20 27 51230 ¶ Ya manmato guiya güiya Saduseo sija, ni y sumangan na taya quinajulon manmatae; ya mafaesen güe, 	 Wat later kwamen enkele Sadduceeërs naar Hem toe. Volgens hun leer bestaat er geen opstanding uit de dood.


Ayo nae si Jesus ilegña ni disipuluña: Magajet jusangane jamyo, na y manrico mapot jumalom gui raenon langet. 	 Jezus zei tegen Zijn discipelen: "Voor een rijke is het bijna onmogelijk om in het Koninkrijk van de hemelen te komen.


Ya jatagoyo na judalalag sija ya chajo fumatitinas dinesparejo. Ya manjame yan este sija y saes na mañelo, ya manjalomjam gui guima y taotao: 	 Zij waren door iemand uit Caesarea gestuurd om mij te halen. De Geest zei dat ik zonder aarzelen met hen moest meegaan. En deze zes broeders besloten met mij mee te reizen.


Ya jayute juyong megae na anite sija, ya japapalae laña megae na manmalango sija, ya janafanjomlo. 	 Uit veel mensen verjoegen zij boze geesten. Zij zalfden veel zieken met olie en maakten hen gezond.


Ya anae munjayan jasaluda sija, jasanganen adumidide ni y finatinas Yuus gui entalo Gentiles pot y chechoña. 	 Na de begroeting deed Paulus uitgebreid verslag over wat God door hem onder de andere volken had gedaan.


Gui jilomo mayute yo guinin y tiyan: desde y tiyan nanajo jago Yuusso. 	 U, HERE, liet mij ter wereld komen. U gaf mij rust aan de borst van mijn moeder.


Ya todosija y jumujungog jaadaje gui corasonñija ya ilegñija: Jafa jumuyong este na patgon? Sa y canae Yuus gaegue guiya güiya. 	 Ieder die het nieuws hoorde, nam het ter harte en zei: "Wat zal er van dat kind worden?" Want het was duidelijk dat de Here iets bijzonders met hem voorhad.


Y gaponulonmiyo locue esta todo manmatufong. 	 En wat kost nu een mus? Bijna niets. Zelfs de haren op je hoofd zijn allemaal geteld.


N 19 23 61630 ¶ Entonses y sendalo sija, anae munjayan maatane gui quiluus si Jesus, machule y magaguña, ya mafatinas cuatro patte, cada sendalo un patte; yan y tunico na magago locue; güiya taya malagseña, lao todo matufog desde y sanjilo asta y sanpapa. 	 De vier soldaten die Jezus aan het kruis hadden geslagen, verdeelden Zijn kleren onder elkaar. Zijn onderkleed was naadloos geweven en daarom zeiden zij tegen elkaar:


Lao anae jajungog y patgon na taotao, este na sinangan, ninatriste ya mapos; sa guaja megae iyoña na güinaja. 	 Toen de jongeman dit hoorde, werd hij heel verdrietig en ging weg. Want hij was erg rijk.


Ya manatungo y sendalo sija, na ujapuno todo y preso sija, na nosea uguaja guiya sija tumungo numango ya uescapa. 	 Om te voorkomen dat sommige gevangenen naar de kust zouden zwemmen en ontsnappen, wilden de soldaten hen allemaal doden.


Ayo na sinangan, jamyo intingoja y masanganñaejon todo guiya Judea, ya matutujon guiya Galilea, despues di y tinagpange ni y japredica si Juan: 	 U weet wel wat er in Israël is gebeurd. Het begon in Galilea, niet lang nadat Johannes de Doper de mensen opriep zich te laten dopen.


Ylegña: mamaela ya unlie. Manmamaela ya jalie manu nae sumaga ya mañagaja yan güiya, güije na jaane, sa jijut y ora y mina dies. 	 Zij vroegen: "Meester, waar woont U?"


Ya pot este na rason, y Judio sija madulalag si Jesus, sa y jafatinas este na güinaja gui sabado na jaane. 	 Omdat Jezus dat op de sabbat had gedaan, wilden de Joden Hem straffen.


Ya maañaoyo, ya maposyo ya junaatog y talentomo gui jalom y tano: estagüe ni iyomo. 	 Daarom heb ik uw geld in de grond verstopt. Hier hebt u het terug.'


Dangculo na linibre janae y rayña; ya jafanue minaase ni y pinalaeña; as David ya y semiyaña para taejinecog. 	 Daarom prijs ik, ook onder die andere volken, Uw naam en zing psalmen voor u.


Taebale y uncajulo taftaf, ya undescansa atrasao, ya uncano y pan pinite: sa jananaeja ni y güinaeyaña y mamaego. 	 Het is zinloos als u vroeg opstaat en tot diep in de nacht ploetert. God geeft Zijn kinderen wat zij nodig hebben in de slaap.


Lao jadingo sija ilegña: Bae jutalo mague guiya jamyo, yaguin malago si Yuus. Ya mangama gui batco desde Efeso. 	 Hij nam afscheid van hen met de woorden: "Als God het wil, kom ik bij u terug." Hij verliet Efeze per schip.


Ya japuno y enimiguña sija ni y mañasaga gui santate: yan japolo sija güi taejinecog na minamajlao. 	 Hij sloeg Zijn tegenstanders van achteren neer en versloeg hen smadelijk.


Ya cajulo si Jesus, ya ilegña nu güiya: Palaoan, mano nae mangaegue sija? taya ni uno nientensia jao? 	 Hij stond op en vroeg: "Waar is iedereen? Heeft niemand u veroordeeld?"


Ya si Pilato, malago na ufanmagof y taotao sija, jasottaye sija si Barabas, ya maentrega si Jesus, anae munjayan masaulag, para umaatane gui quiluus. 	 Pilatus besloot de mensen hun zin te geven en liet Barabbas vrij. Hij gaf de soldaten bevel Jezus te geselen en weg te brengen om aan het kruis opgehangen te worden.


N 10 38 47180 ¶ Ya anae jumajanao, jumalom gui un songsong; ya un palaoan na y naanña si Marta rinesibegüe gui guimaña. 	 Tijdens hun reis naar Jeruzalem kwamen Jezus en Zijn discipelen in een dorp waar zij gastvrij werden ontvangen door een zekere Martha.


Ya manmañodajam mañelumame güije, ya manmalago na infañaga ya infanjame siete na jaane; ya ayonae infanmalag Roma. 	 Daar vonden wij een groep christenen. Zij vroegen ons dringend een week bij hen te blijven. Maar na die week reisden wij weer verder naar Rome.


Bastaja y disipulo yaguin parejoja y maestruña, ya y tentago yaguin parejoja y amuña. Sa yaguin y tata gui guima mafanaan Beetsebub, cuanto mas y familiana? 	 Een leerling mag blij zijn als hij zo wordt als zijn leraar, en een knecht als hij wordt als zijn baas. Ze hebben Mij, als de leider, uitgescholden voor 'duivel'. Wat zullen zij dan wel van jullie zeggen?


Ya gosmapot manmalofanjam umoriya inanaco güije na tase, manmatojam gui un lugat na mafanaan Bonito-Puerto, na jijot gui siuda Lasea. 	 bleven dicht onder de kust van het eiland en bereikten met moeite 'De Goede Rede', een haven niet ver van de stad Lasea.


Ya güiya ninámanman ni ti manmanjongguenñija; ya malilicue gui y sengsong sija mananagüe. 	 Hij verbaasde Zich erover dat de meeste mensen Hem niet geloofden. Hij trok de omliggende dorpen langs en sprak daar over God.


Pat ñgaean nae inliijao malango, pat y calaboso, ya manmatojam guiya jago? 	 En wanneer was U ziek of zat U in de gevangenis en hebben wij U bezocht?'


Taegüenaoja locue jamyo, yaguin inlie todo este sija na güinaja, intingoja na esta jijot gui petta sija. 	 Zo is het ook wanneer jullie al deze dingen zien gebeuren. Dat is het teken dat Ik bijna terugkom.


Achogja un taotao mato guiya guajo, ya ti jachatlie si tataña, yan si nanaña, yan y asaguaña, yan y famaguonña, yan mañeluña lalaje, yan y mañeluña famalaoan, yan y linâlâña locue, ti siñagüe disipulujo. 	 "Wie bij Mij wil horen, moet meer van Mij houden dan van zijn vader, moeder, vrouw, kinderen, broers en zusters. Ik moet hem zelfs meer waard zijn dan zijn eigen leven.


JUNGOG y inaganjo, O Yuus; atituye y tinaetaejo. 	 Een lied van David voor de koordirigent. Te zingen bij snarenspel.


Yanguin esta manmañúñuso, inlie ya intingoja maesa jamyo na esta jijijot y verano. 	 Wanneer je de blaadjes ziet uitkomen, weet je dat het bijna zomer is.


Ya mato guato guiya güiya jabee y chetnot sija ya janaye laña yan bino; ya janamaudae gui gaña gâgâ, ya jacone asta y guima publico ya jaadaje. 	 De Samaritaan knielde naast hem neer, verzorgde zijn wonden met olie en wijn en legde er verband om. Daarna tilde hij hem op zijn ezel en ging er zelf naast lopen. Zij kwamen bij een herberg, waar hij hem verder verzorgde.


Ayo nae todo y taotao gui guimayuus manbula y linalalo, anae jajungog estesija; 	 Dat was de mensen teveel. Woedend sprongen zij op en joegen Jezus het dorp uit.


Todos sija manalo tate; ya manjuyong potlilo sija; taya ni uno ni fumatitinas y mauleg, aje, taya ni uno. 	 God kijkt vanuit de hemel op alle mensen neer. Hij zoekt of er misschien één bij is die verstandig is, wellicht één die God zoekt.


Ya guajo junae sija linâlâñija taejinecog; ya para todo y tiempo taya nae ufanmalingo ya ni jaye ufaninamot sija gui canaejo. 	 Zij zullen nooit verloren gaan. Niemand kan hen van Mij afnemen.


Ya ilegña nu sija: Y antijo sentriste asta qui jumatae; fañaga güine, ya iafanmamulan. 	 Jezus begon bang te worden en kreeg het heel erg moeilijk. "Het wordt Mij teveel", zei Hij. "Ik sterf bijna van verdriet. Blijf hier waken."


Ya si Saqueo tumojgue ya ilegña ni y Señot: Estagüe, Señot, y lamita gui güinajajo junae y mamobble sija; ya yanguin guaja chinelejo pot finababa bae junae cuatro talo. 	 Ondertussen was Zacheüs voor de Here gaan staan. "Here", zei hij, "ik zal de helft van mijn rijkdom aan de armen geven. En als ik iemand teveel belasting heb laten betalen, zal ik hem vier keer zoveel teruggeven."


Ya y pas nae umason yo ya taegüijeja maegoyo: sa jagoja Jeova, unnasagayo seguro. 	 Ja, de blijdschap die U mij hebt gegeven, gaat dieper dan hun vreugde, wanneer zij in de oogsttijd hun rijke opbrengst overzien.


Ya güiya mamananagüe gui guimayuusñija, ya ninafanonra nu y todo. 	 Het duurde niet lang of Hij was daar overal bekend. Hij sprak in de verschillende synagogen en stond bij iedereen hoog in aanzien.


JUSGAYO, O Yuus, ya unsangan y mumujo contra y nasion ni y ti manjonggue: O coneyo gui manmandadague, yan y manaelaye na taotao. 	 Zorgt U voor mijn recht, God, en voert U mijn verdediging tegen een goddeloos volk; laat mij niet in de handen van oneerlijke mensen vallen.


Lao si Jesus ilegña: Polo y famaguon, ya chamiyo chumochoma, na ufanmamaela guiya guajo; sa iyon este sija y raenon langet. 	 "Laat die kinderen toch bij Mij komen", zei Jezus. "Houd ze niet tegen. Want het Koninkrijk van de hemelen is ook voor hen."


Ya uno gui ayo y taelaye finatinasñija ilegna: Yaguin jago si Cristojao? Satban maesajao yan jame. 	 Eén van de misdadigers die naast Hem hing, zei spottend: "Zo, U bent dus de Christus? Bewijs dat eens. Red Uzelf en ons."


Natalagpapa, y langetmo, O Yuus, ya tunogjao papa: pacha y egso sija ya ufanaso. 	 HERE, kom uit Uw hoge hemel naar beneden en raak de vulkanen aan zodat zij uitbarsten.


N 17 11 49790 ¶ Ya susede anae jumanao para Jerusalem, ya malofan gui inanaco Samaria, yan Galilea. 	 Op weg naar Jeruzalem kwam Jezus bij de grens tussen Galilea en Samaria.


Ya palo gui Fariseo sija, manestaba gui entalo y linajyan taotao ilegñija nu güiya: Maestro, reprende y disipulumo sija. 	 Maar enkele Farizeeërs, die tussen de mensen liepen, zeiden tegen Jezus: "Meester, zeg toch tegen Uw volgelingen dat zij hun mond houden."


Ya güiya ilegna: Jafa taotao guaja gui entalo miyo yaguin guaja un quinilo na podong gui joyo, gui jaanin sabalo, ada ti uestira y canaeña ya jochule? 	 Maar Jezus antwoordde: "Als u maar één schaap had en het zou op de sabbat in een put vallen, wat zou u dan doen? Het eruit halen natuurlijk!


Ya ilegña nu sija: Dalalag yo ya junafanpescadot taotao jamyo. 	 Jezus zei tegen hen: "Ga met mij mee. Dan zal ik een ander soort vissers van jullie maken. Vissers die mensen voor Mij vangen."


Sa y ray jatungoja estesija, cumuentosyoja gui menaña locue libre; sa seguroyo na taya güine sija na güinaja umanaatog guiya güiya; sa estesija, ti manmafatinas gui rincon. 	 De koning begrijpt wel wat ik bedoel. Met hem kan ik er open en eerlijk over spreken. Ik kan mij niet voorstellen dat al deze dingen aan zijn aandacht zijn ontsnapt. Zij zijn per slot van rekening niet ergens in een uithoek gebeurd.


Yaguin jufatitinas y ti iyon Tata, munga injenggue yo. 	 Als Ik niet dezelfde wonderen doe als mijn Vader, hoeft u Mij niet te geloven.


Ya jamyo, intingo este sija na canae y sumesetbeyo gui nesesidajo, yan ayo sija y mangachochongjo. 	 U weet dat ik met mijn eigen handen de kost heb verdiend voor mijzelf en mijn medewerkers.


Ya lie na umadingan jafa malagoña, ya taya sumangan jafa nu güiya. Siña na y magalaje sija jatungo magajet, na este si Cristo? 	 Hij spreekt zomaar in het openbaar en niemand zegt er wat van. Misschien is de Hoge Raad erachter gekomen dat Hij toch de Christus is.


Ayonae si Jesus ilegña: Jayeyo pumacha? Lao anae todos japune ilegña si Pedro yan y mangachongña: Maestro, y linajyan taotao umanoriya jao yan machichiguit jao, 	 "Wie heeft Mij aangeraakt?" vroeg Jezus. De mensen zeiden allemaal dat ze Hem niet hadden aangeraakt. "Maar Meester", protesteerde Petrus, "De mensen dringen immers van alle kanten tegen U op!"


Y inagang Jeova umuutut y mañila y guafe. 	 De stem van de HERE splijt de vlammen.


Yaguin mannae yo testimonio nu guajo namaesa, y testimoniojo ti magajet. 	 Als Ik iets over Mijzelf zeg, is dat niet geloofwaardig.


Güiya y sumangan, yan y apacha sija manmato, yan uruga na ulo sija yan ayo taya numeroñija, 	 Op Zijn woord kwamen er sprinkhanen over het land; ontelbaar.


Este yuje ileo, na y tateco mamamaela un laje y dangculoña qui guajo, sa güiya finenena qui guajo. 	 Hem bedoelde ik toen ik zei: 'Na mij komt Iemand Die er eerder was dan ik. Want Hij was er al voordat ik geboren werd.'


Ya megae na jaane na ti anog y atdao, ni y pution sija, ya ti didide na pagyo mato guiya jame, ya todo y ninangganmamame na infansatbo, malingo. 	 Wij zagen dagenlang geen zon en geen sterren. Er leek geen einde te komen aan de vreselijke storm. Langzamerhand lieten wij alle hoop op een behouden aankomst varen.


Guajo jamyo tumago para infanmangoco ya ti jamyo chumogüe; otro manmachocho ya jamyo manjalom gui chechoñija. 	 Ik heb jullie erop uitgestuurd om te maaien wat je niet hebt gezaaid. Anderen hebben het voorbereidende werk gedaan en jullie mogen de oogst binnenhalen."


Y testimoniomo y minagofjo sija yan y taotaojo na pápagat sija. 	 Alles wat U hebt gezegd en wat in Uw woord staat, is voor mij een grote vreugde en ik laat mij door Uw woorden raad geven.


Yulang y canae y manaelaye: ya ayo y taelaye, aliligao jao y tinailayeña asta qui ti unsoda. 	 Breek de armen van de boosdoeners, HERE, zodat zij niets meer kunnen. Vervolg hen tot er niet één meer in leven is.


Ni y enimigumo mannanamamajlao, O Jeova: ni y enimigumo munamamajlao y pinecat y pinalaemo. 	 Kijk toch, Here, hoe Uw dienaren worden bespot en hoe alle volken ons uitlachen.


Pinelo güe magas gui guimaña yan gobietnon todo y güinajaña: 	 Hij gaf hem zijn vertrouwen en een hoge positie; hij werd zelfs onderkoning.


N 11 25 28010 ¶ Ayo na tiempo nae, manope si Jesus ilegña: Grasias junaejao, Tata, Señot y langet yan y tano, sa unnafanatog estesija gui manmalate yan manmejnalom, ya unfanue y famaguon. 	 En Jezus bad dit gebed: "Vader, Heer van hemel en aarde, dank U wel dat U de waarheid hebt verborgen voor wijzen en geleerden. Maar U hebt de waarheid bekendgemaakt aan kleine kinderen.


Jago yumulang y manguecuentos mandague: ya y taotao cajâgâ yan y dinague, si Jeova jaguefchatlie. 	 Hoogmoedige zondaars kunnen Uw onderzoekende blik niet doorstaan, omdat U hun slechte daden haat.


Ya guajo jutungo na siempre unjungungog yo; lao pot y linajyan taotao ni gaegue gui oriyajo, jusangan este, para ujajonggue na jagoyo tumago. 	 Ik weet dat U Mij altijd hoort, maar Ik wil graag dat de mensen hier zullen geloven dat U Mij gestuurd hebt. Daarom zeg Ik dit."


N 7 24 45360 ¶ Ya anae manmapos y mantinago as Juan, jatutujon cumuentuse y taotao sija pot si Juan: Jafa injanagüe jamyo para inlie gui desierto? un piao ni y yinengyong ni y manglo? 	 De mannen gingen naar Johannes terug. Jezus sprak met de mensen over Johannes. "Naar wat voor man zijn jullie gaan kijken daar in de woestijn? Was hij een rietstengel, die door de wind heen en weer wordt bewogen?


Si Jeova mauleg para todo: ya y cariñoso na minaaseña gui jilo todo y chechoña. 	 De HERE is goed voor iedereen en vol liefde ontfermt Hij Zich over alles wat Hij heeft gemaakt.


Taegüinija locue y jinecog y siglo: ufato y angiet sija ya ujanafanjanao y manaelaye gui entalo y manunas; 	 Zo zal het ook gaan bij het einde van deze tijd. De engelen zullen komen om de slechte mensen van de goede te scheiden.


Sa megae manmaagang; lao didide manmaayig. 	 Velen zijn geroepen, maar weinigen zijn uitgekozen."


Lao ilegña si Yuus ni y manaelaye; Jafa unfatinas para undeclara y tina. gojo, pat jagas unchule y tratujo gui pachotmo? 	 Maar tegen de ongelovige zegt God: Waarom bemoeit u zich met mijn wetten? Waarom spreekt u over mijn verbond?


Chamo umangongoco jao gui inamot, yan chamo na gagaebale y sinaque: yanguin y güinaja manlalamegae; chamo pumópolo y corasonmo guiya sija. 	 Mensen stellen in Gods ogen zo weinig voor: armen zijn als een ademtocht en rijken vaak onwaarachtig. Als Hij hen weegt, gaat de weegschaal omhoog; zo gering is de mens vergeleken bij Hem.


Mantiene y patang yan guinegüe, ya tojgue para unayudayo. 	 Neem Uw wapens en kom mij te hulp!


Ya anae manmacone guato gui manmagas y lay, ilegña: Este sija na taotao. Judios ya jaatbororota y siudata, 	 Zij brachten hen voor de Romeinse rechters en zeiden: "Deze twee Joden brengen de hele stad in rep en roer.


Ya y palo sija, ni un taotao malago dumañae sija; lao y taotao manafandangculo sija. 	 De andere mensen die in de tempel kwamen, durfden zich niet bij hen aan te sluiten, maar hadden wel veel respect voor hen.


Ya anae mapos y augjet ni y cumuentutuse güe jaagang dos gui tentagoña gui guimaña yan un sendalo na deboto guiya sija, ni y maayuyuda güe siempre; 	 Zodra de engel weg was, riep Cornelius twee van zijn huisknechten en één van zijn lijfwachten, een gelovig man.


Ya jafa muna siña unalog ni y chelumo: Chelujo, maela ya junajanao y migo gui atadogmo, yanguin jago ti unlilie y jayo gui atadogmo? Hipocrita jao, yute juyong finena y jayo gui atadogmo, ya ayo nae unlie claro para unnajanao y migo gui atadog y chelumo. 	 Hoe durft u te zeggen: 'Kom, ik zal die splinter wel even uit uw oog halen', terwijl u de balk in uw eigen oog niet eens ziet? Huichelaar! Haal eerst die balk uit uw eigen oog. Dan ziet u misschien scherp genoeg om die splinter uit het oog van de ander te halen.


Jagasja jafanue y taotaoña ni y ninasiñan y chechoña, anae janae sija ni y erensian y nasion sija. 	 Hij toonde Zijn volk Zijn kracht en grote daden, door hun het hele land te geven dat voorheen aan de heidenen toebehoorde.


Ya anae malie este nu y Fariseo sija, ilegñija nu y disipuluña: Sa jafa y maestronmiyo na mañisija mañocho yan y publicano yan y manisao? 	 De Farizeeërs zagen dat. "Waarom gaat uw meester met dat soort mensen om?" vroegen zij aan Zijn discipelen.


Ya manmasangane pot si Yuus gui güinife, na ti ufanmalag as Herodes, manjanao para y tanoñija gui otro chalan. 	 Maar zij gingen niet via Jeruzalem naar hun land terug. God had hen in een droom gewaarschuwd niet bij Herodes langs te gaan. Daarom kozen zij een andere weg.


YYAJAGO, O Jeova, juaagang; achojo, chamo fatilúluye yo: yaguin infatiluye yo, guajo uparejo yan y manútunog gui tadong y joyo. 	 Door David. Ik roep naar U, HERE, mijn rots. Keer U niet zonder te spreken van mij af. Want als U tegen mij blijft zwijgen, zal ik sterven.


Ilegña: Y Lajin taotao nesesita ufamadese megae, ya umarechasa ni y manamco sija, yan y manmagas y mamale yan y escriba sija, ya umapuno ya umanacajulo gui mina tres na jaane. 	 "Ik moet nog heel veel verschrikkelijke dingen doormaken", zei Hij. "De Hoge Raad zal Mij veroordelen en ter dood laten brengen. Maar op de derde dag zal Ik weer levend worden."


Ya si Jesus ilegña nu sija: Atan, ya inadaje jamyo ni y lebaduran y Fariseo yan y Saduseo sija. 	 "Pas op voor de gist van de Farizeeërs en Sadduceeërs", waarschuwde Jezus.


Anae si Jesus jaguinem y binagle, elegña: Jocog esta: ya janaeguen y iluña ya jaentrega y espiritu. 	 Toen Jezus wat van de wijn gedronken had, zei Hij: "Mijn taak is vervuld!" Hij boog Zijn hoofd en gaf Zijn geest over.


Y un taotao ni manafato guine as Yuus, y naanña si Juan. 	 God stuurde Johannes om de mensen ervan te overtuigen dat Jezus Christus het licht is. Het was zijn taak de mensen tot geloof te brengen.


NAEGUENG papa y talangamo, O Jeova, ya unopeyo: sa pobleyo yan nesesitaoyo. 	 Een gebed van David. Buig U tot mij over, HERE, en geef mij antwoord. Ik ben in grote moeilijkheden en zeer te beklagen.


Liija na minajalangyo ni y finanagüemo sija: nalâlâyo gui tininasmo. 	 Heus, ik verlang naar Uw bevelen. Door Uw rechtvaardigheid kunt U mij zuiver laten leven. Doet U dat toch!


Ya anae jajungog guiya guajo ujaosgueyo: ya y taotao juyong ujaosgueyo ni y dinague. 	 U liet mij ontsnappen aan de onlusten onder het volk; U hebt mij aangesteld tot koning over vele volken, die ik niet kende. Zij werden aan mij onderworpen.


Lao asta y gaponulonmiyo esta manmatufong. Chamiyo fanmaaañao: sa manbaliña jamyo qui y megae pajaro. 	 Hij weet zelfs hoeveel haren je op je hoofd hebt! Wees dus nooit bang. Je bent Hem veel meer waard dan een hele zwerm mussen.


Ya ayo sija munafañochocho y babue anae jalie y mafatinas, manmapos ya jasangane y taotao siuda yan gui fangualuan. 	 De varkenshoeders sloegen op de vlucht en vertelden in stad en land wat er was gebeurd.


Jafa mina ti mabende este na inggüente pot tres siento denario na salape, ya unumae y mamobble? 	 "Die olie is een kapitaal waard! Dat geld had beter besteed kunnen worden. U had het aan de armen kunnen geven."


Ya sija manjanao guinin y un nasion asta y otro nasion, guinin y un raeno asta otro taotao; 	 en als nomaden van land naar land trokken,


Ya yaguin guajo jamyo fumaesen, ti inepeyo. 	 U wilt zelfs geen antwoord geven op mijn vragen.


Ya ilegña: Janao fanmalag y siuda, gui guima ayo na taotao, y insangane: Y Maestro ilegña, y tiempoco esta jijot, iyajamyo nae jufatinas y guipot Pascua yan y disipulojo sija. 	 "Ga naar de stad, naar meneer die-en-die", antwoordde Hij. "Zeg tegen hem dat mijn tijd gekomen is en dat Ik met mijn discipelen het Paasmaal in zijn huis wil eten."


Sa ileco: Chañija fanmamagof guiya guajo: anae sulong y adengjo manladangculon sija guiya guajo. 	 Ik verwacht alles van U, HERE! U zult mij wel antwoorden, Here, mijn God.


Ylegña nu güiya si Simon Pedro: Señot, ti adengjoja, lao locue asta y canaejo yan y ilujo. 	 "Och Here, dan maar helemaal! Mijn voeten, mijn handen en mijn hoofd!" was Petrus' weerwoord.


Ya jasangane sija ni este na acomparasion, ilegña: 	 Om hun duidelijk te maken waarom Hij dat deed, zei Hij:


Ya pot este si Herodias uninaguaguat contra güiya, ya jadesesao na upuno, lao ti janasiña. 	 Herodias kon hem daarom niet uitstaan en wilde hem laten doden.


Ya y manmatae ni y ufannacajulo; ti untaetae gui leblon Moises, jaftaemano si Yuus gui jalomtano guiya trongcon jayo ni y ilegña as Moises: Guajo si Yuus Abraham, yan si Yuus Ysaac, yan si Yuus Jacob? 	 En dat de doden weer levend worden, staat duidelijk in de boeken van Mozes. Of hebt u die niet goed gelezen? Mozes kwam immers bij de brandende braamstruik en hoorde God zeggen: 'Ik ben de God van Abraham, de God van Isaäk en de God van Jakob.' (b) Dat zou God niet hebben gezegd als deze mannen na hun dood niet weer levend waren geworden.


Gui jilomo mayute yo guinin y tiyan: desde y tiyan nanajo jago Yuusso. 	 U, HERE, liet mij ter wereld komen. U gaf mij rust aan de borst van mijn moeder.


Ylegña: Fañuja; sa y patgon palaoan ti mamatae, lao mamaego. Ya mabutleagüe. 	 "Wat doet u hier? Ga naar buiten! Het meisje is niet dood. Zij slaapt alleen maar." Maar zij lachten Hem in Zijn gezicht uit.


Y atadogco taftaña qui y bumela gui puenge para jujajasoja y sinanganmo. 	 Nog voor de nachtwakers aan het werk gaan, zie ik al weer uit naar Uw belofte.


Yya sija y umadadaje y tratuña, yan ayo sija y jumajaso y finanagüeña para ufatinas. 	 Voor wie Zijn wil doen en met zorg hun levensweg met Hem gaan.


Si Jesus ilegña: Locue esta matugue, chamo tietienta y Señot, Yuusmo. 	 Jezus antwoordde: "Er staat ook dat wij de Here, onze God, niet mogen uitdagen."


Lao jamyo ilegmiyo: Jayeja y umalog ni tataña, pat si nanaña: Y ninae para si Yuus, ayo na probechonmiyo guiya guajo; 	 Wie zijn ouders slecht behandelt, moet sterven.' Maar u zegt: 'Het is niet nodig uw ouders te ondersteunen, als u zegt dat het geld waarmee u hen zou kunnen helpen voor God is.'


N 19 28 61680 ¶ Despues di este, jatungo si Jesus na todosija esta manmacumple, para y tinigue umacumple, ilegña: Majoyo. 	 Jezus wist dat het nu allemaal achter de rug was en zei, zoals er geschreven staat: "Ik heb dorst."


Mas mauleg umaangoco si Jeova qui umapolo y inangoco gui taotao. 	 Het is het beste te leven onder de bescherming van de HERE; dat biedt meer zekerheid dan wanneer men op mensen vertrouwt.


Ya y magas na pale tumojgue julo gui talolo, ya jafaesen si Jesus ilegña: Ti unfanope ni jafa? Jafa este sija na testimonioñija contra jago? 	 De hogepriester die in het midden zat, stond op en vroeg aan Jezus: "Waarom geeft U geen antwoord op de beschuldigingen van deze mannen?"


Jamyo locue innabula y medidan y tatanmiyo. 	 Maak de maat maar vol. Slangen! Addergebroed! Hoe zult u aan het vreselijke oordeel van de hel ontkomen?


Jago maulegjao, ya unfatinas mauleg; fanagüeyo ni y laymo sija. 	 U bent een goede God en doet het goede voor de mensen. Leer mij alles wat U van de mensen wilt.


Sa ilegña: Yaguin jupacha y magaguñaja, uguajayo jinemlo. 	 "Als ik Zijn kleren maar kan aanraken, zal ik beter worden", dacht zij.


O rasan culebla! jafa taemano jamyo na manaelaye siña manguentos mauleg, lo sa gui minegae y guaja gui corason, sinasangan y pachot. 	 Stelletje sluwe slangen! Hoe kunnen slechte kerels als u iets goeds zeggen?


Ya, estagüe, un taotao gui entalo y linajyan, na umagang ilegña: Maestro jutayuyut jao na unlie y lajijo; sa y unoja patgonjo: 	 Er was een man bij die luidkeels riep: "Meester! Kom toch kijken naar mijn jongen! Het is mijn enig kind.


SI Yuus, güiya y guinegüeta yan y minetgotta, enseguidas manayuda gui chinatsaga. 	 Een lied van de Korachieten voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van 'De Jonkvrouwen'.


O para y taotao sija mojon ufanmanalaba si Jeova pot y minaulegña, yan pot y ninamanman na chechoña gui fumaguon y taotao sija! 	 Laten zij de goedheid en liefde van de HERE prijzen en Hem ook eren om alle wonderen die Hij voor de mensen heeft gedaan.


Ya y tatalo puenge manaetae si Pablo yan Silas, yan jacantaye si Yuus alabansa sija: ya manjiningog ni ayo sija y manmaprereso. 	 Rond middernacht waren Paulus en Silas aan het bidden. Zij zongen lofliederen voor God en de andere gevangenen luisterden naar hen.


Sa y jaane yan y puenge y canaemo macat guiya guajo; ya y finetgonjo mabira para y inanglo gui tiempon maepe. Sila. 	 Dag en nacht voelde ik hoe U tot mijn geweten sprak. Ik schrompelde in elkaar als bij grote hitte.


Fanmanalaba as Jeova; sa si Jeova mauleg güe: fanganta y alabansa sija ni y naanña; sa magof este. 	 Prijs de HERE! De HERE is een goede God. Zing lofliederen voor Zijn naam; Zijn naam is de liefde zelf.


FANMANALABA jamyo as Jeova. Fanmanalaba jamyo y naan Jeova: fanmanalaba güe, O jamyo, ni y tentago Jeova sija. 	 Prijs de HERE! Dienaren van de HERE, loof Zijn naam!


Y pachotto ubula nii tininamo, an y inenramo todot dia. 	 Ik kan alleen maar liederen tot Uw eer zingen; de hele dag spreek ik over Uw grootheid.


Ya y rumesibe y testimonioña, este sumeyo na si Yuus, güiya magajet. 	 Wie Hem wel gelooft, bevestigt daarmee dat God één en al waarheid is.


Malago, y satbasion Israel mato guinin Sion! Anae jatalo si Jeova quinautiba y taotaoña, ayo nae magof si Jacob yan magof Israel. 	 Als Israël nu eens werd gered vanuit Jeruzalem! Dat zal ook gebeuren: Wanneer eens de HERE de redding van het volk aandraagt, zal Jakob juichen en heel Israël van vreugde zingen.


Gui as Yuus jualaba y finoña; gui as Yuus nae jagasja jupolo y inangococo, ti maañaoyo; jafa ufatinas y catne guiya guajo? 	 Juist als alles mij angst aanjaagt, stel ik op U mijn vertrouwen.


Gui menan Jeova: sa güiya umamamaela para ujusga y tano: ujusga y tano, gui tininas yan y taotao sija gui minagajet. 	 Eens zal Hij komen en recht spreken over de hele aarde. Hij zal een rechtvaardig oordeel over de wereld uitspreken en elk volk eerlijk beoordelen.


Ya anae manunog sija guine y egso, jaencatga sija na chañija sumangangane ni jaye ni liniiñija, asta que y Lajin taotao esta cajulo guine entalo y manmatae. 	 Terwijl zij van de berg afdaalden, zei Jezus dat ze hier pas over mochten spreken als Hij uit de dood teruggekomen zou zijn. Dus hielden zij het voor zich.


Jaso este, na y enimigo manmalalatde, O Jeova, ya ayo y mangaduco na taotao jachatfino y naanmo. 	 Kijk toch eens, HERE, hoe de tegenstanders U bespotten; dit dwaze volk wil niet naar U luisteren.


N 12 8 47840 ¶ Ya jusangane jamyo: Jayeja y comonfesatñaejonyo gui menan y taotao sija; uquinenfesatñaejon locue ni y Lajin taotao gui menan y angjet Yuus. 	 Onthoud dit: Als je er bij de mensen openlijk voor uitkomt dat jij en Ik vrienden zijn, zal Ik je aan de engelen van God voorstellen als mijn vriend.


Ni ti siña manmatae talo: sa manparejoja yan y angjet sija; yan manfamaguon Yuus, sa manfamaguon y quinajulon. manmatae. 	 Zij kunnen niet meer sterven. Wat dat betreft lijken zij op engelen. Zij zijn zonen van God; zonen die uit de dood zijn opgestaan.


Ya desde ayo asta Filipos, ni y mas dangculo na siuda güije na patte guiya Masedonia, yan un colonia romana: ya mañagajam güije na siuda unos cuantos na jaane. 	 Vandaar reisden wij naar de Romeinse kolonie Filippi, de voornaamste stad in dat deel van Macedonië en bleven er enkele dagen.


O jagan Babilonia ni y para unmayulang; umagof ayo y para uninapase taegüije ni y unsetbejam. 	 Volk van Babel, binnenkort zal uw eigen land worden verwoest. Wij prijzen hen die vergelding zullen uitoefenen over wat u ons hebt aangedaan.


Ayo nae jaseñat y mangachongñija ni mangaegue gui otro batco, para ufanmato ya ufaninayuda. Ya manmato, ya janabulaja y dos batco, ya jatutujon manmañoñogñog. 	 Zij wenkten de mannen in de andere boot om hen te komen helpen. Even later was in beide boten zoveel vis, dat die bijna zonken.


Y ray sija gui tano manotojgue julo, ya y magalaje sija mandaña contra y Señot, yan contra si Cristoña. 	 De machthebbers van deze wereld hebben hun hoofden bijeen gestoken en de leiders spannen samen tegen de Here en Zijn Gezalfde.' (B)


Ya anae esta tiempo, jatago uno gui tentagoña para ayo y manmachochocho, para ujaresibe guinen manmachochocho y tinegcha y fangualuan ubas. 	 In de oogsttijd stuurde Hij één van zijn knechten naar de boeren om de huur op te halen.


Ni y jajasojit gui managpapata: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Toen wij werden vernederd, heeft Hij ons geholpen. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya jafa y jusangane jamyo, jusanganeja todos: Fanbela. 	 Wat Ik tegen jullie zeg, zeg Ik tegen iedereen: Blijf wakker! Kijk altijd naar Mij uit!"


Manope si Jesus: Taya y un jaane dose ora? y jumajanao gui jaane, ti siña matompo, sa manlilie y candet este na tano. 	 Jezus antwoordde: "Een dag heeft toch twaalf uur. Als u overdag loopt, struikelt u niet, omdat het overal licht is.


Simon, Simon, estagüe, si Satanas, na malago nu jago para unquinila gui coladot taegüije y trigo; 	 Simon, Simon, let op. Satan heeft gesmeekt of hij jullie door elkaar mag schudden als tarwe in een zeef.


Lao ayoja na jaane anae jumanao si Lot guiya Sodoma, janauchan guafe, yan asufre guinin y langet, ya manyinilang todo sija. 	 Tot op de morgen dat Lot uit Sodom vertrok. Toen regende het vuur en zwavel en alle mensen in de stad kwamen om.


Y gui oriyan chalan ayo sija y jagas jumungog; ya despues mato y manganite ya janasuja y sinangan gui corasonñija sa ti mojon ufanmanjonggue ya ufanmasatba. 	 Het harde pad waarop een deel van het zaad viel, zijn de mensen bij wie de woorden van God het ene oor ingaan en het andere weer uit. De duivel neemt die woorden weg, omdat hij niet wil dat de mensen erin geloven en daardoor worden gered.


Ya estagüe na mato un ategtog ya tinayuyut güe ilegña: Señot, yaguin malagojao, siña unnagasgas yo. 	 Er kwam een melaatse man naar Jezus toe. Die viel voor Hem op de knieën, keek naar Hem op en zei: "Here, als U het wilt, kunt U mij genezen."


Ti upolo y adengmo na umanacalamten: ayo y umadadajejao ti umatujog. 	 Hij zal voorkomen dat u valt, want Hij is uw beschermer en slaapt nooit.


Yaanae jarechasa si Saulo, janacajulo guiya sija si David para rayñija. Sa si Yuus numae güe locue testimonio, ilegña: Guajo jusoda si David lajin Isai, un taotao na parejoja yan y corasonjo, ya güiya ucumple todo y malagojo. 	 Maar na veertig jaar zette God hem af en gaf hun een nieuwe koning, David, een man naar Zijn hart. 'Ik heb David, de zoon van Isaï, gevonden', zei Hij, 'een man naar mijn hart, die altijd zal doen wat Ik hem vraag'.


Despues manmato y palo na bitgen ya ilegñija: Señot, Señot, babayejam. 	 Later kwamen de domme meisjes ook, maar zij konden er niet meer in. 'Heer!' riepen ze. 'Heer, laat ons er ook in!'


Lao si Pilato manope sija, ilegña: Manmalago jamyo na jusottaye jamyo y Ray Judios? 	 "Moet ik de koning van de Joden loslaten?" zei hij, want hij begreep wel dat dit geen eerlijke zaak was.


Ilegñija nu güiya: Nafanmatachongjam, y uno gui agapamo, ya y otro gui acagüemo, gui minalagmo. 	 "Mogen wij in Uw Koninkrijk naast U op de troon zitten?" vroegen zij, "de één links en de ander rechts van U?"


Ya si Salmon jalilis, gui as Rahab, si Boos; ya si Boos jalilis, gui as Rut, si Obed; ya si Obed jalilis si Isai; 	 Nahesson was de vader van Salmon; Salmon de vader van Boaz (Rachab was zijn moeder). Boaz was de vader van Obed (Obeds moeder was Ruth).


Sa y sinangan Yuus, taya uno na taeninasiña. 	 Voor God is niets onmogelijk. Wat Hij zegt, gebeurt."


Esta jufanue nu y naanmo y taotao nu y unnae yo gui tano; sa iyomo, ya unnae yo; ya sija maadaje y sinanganmo. 	 Door wat Ik gedaan en gezegd heb, weten deze mensen nu wie U bent. U hebt hen aan Mij gegeven, omdat zij van U waren. Zij hebben zich gehouden aan wat U zei.


Ya inliija yan injingog, na ti ayoja iya Efeso, lao cana todo iya Asia nae megae na taotao jasuug si Pablo, yan jabira, sa ilegña na ti manyuus ayo sija y finatinas canae. 	 "Mannen, u weet dat wij in ons vak een goede boterham verdienen. Maar u hebt gehoord en gezien dat die Paulus heel veel mensen achter zich krijgt; niet alleen in Efeze, maar in bijna heel Asia. Hij maakt hun wijs dat met de hand gemaakte goden geen echte goden zijn!


Seguro todo y taotao sija ni y umitde condisioñija manjinaja; ya y managquilo condisioñija, un dinague; yanguin manmapolo gui balansa, todos manñajlalangña qui y jinaja. 	 Volk, stel altijd uw vertrouwen alleen op Hem. Vertel Hem alles en houd niets voor Hem verborgen. Bij God kunnen wij altijd schuilen. Hij beschermt ons.


Diquiqueyo, ya madespresiayo, lao ti malelefayo ni y finanagüemo sija. 	 Ik ben maar gering en niemand acht mij hoog, maar ik denk voortdurend aan Uw geboden.


Ya manmañodajam mañelumame güije, ya manmalago na infañaga ya infanjame siete na jaane; ya ayonae infanmalag Roma. 	 Daar vonden wij een groep christenen. Zij vroegen ons dringend een week bij hen te blijven. Maar na die week reisden wij weer verder naar Rome.


Junapara y adengjo guato gui todo chalan tinaelaye, para juadaje y sinangan. 	 Ik zorg ervoor dat ik niet op het verkeerde pad kom; zo kan ik mij houden aan Uw woord.


Jaso y aga sija, na ti manmanananom, ni ufanmangoco; ni uguaja sagannengcanoñija ni lancho; ya si Yuus janachocho sija; ya cuanto mas manmauleg jamyo qui y pajaro! 	 Kijk eens naar de kraaien. Die zaaien en oogsten niet en ze hebben geen voorraadkamers of schuren. Toch gaat het hen goed, want God geeft ze te eten. Wel, jullie betekenen toch veel meer voor Hem dan die vogels!


Ya anae mato, ya jalie y grasian Yuus, magof güe; ya jasangane sija todo, na nu sinasuyen y corasonñija, unafanmeton sija gui Señot: 	 Toen hij daar aankwam en zag wat voor grote dingen God deed, was hij heel blij. Hij spoorde allen aan eens en voorgoed te besluiten de Here trouw te blijven, wat het hun ook zou kosten.


Ya ayo y umentrega güe, mannae señat, ilegña: Jaye y juchico, güiya ayo: guiot ya inquene na seguro. 	 Judas had met hen afgesproken dat hij Jezus, volgens het gebruik, met een kus zou begroeten. Daaraan konden zij zien wie zij gevangen moesten nemen. "Laat Hem niet ontsnappen", had hij gezegd.


Jago yumamag y batcon Tarsis, ni y manglo sancatan. 	 Zij sidderden angstig als een vrouw die een kind baart.


N 15 12 67690 ¶ Ayonae manmamatquilo todo y linajyan taotao, ya maatituye si Pablo yan Barnabé ni y jasasangan y señot sija yan y mannamanman jafatinas si Yuus gui entalo Gentiles pot sija. 	 Toen werd het stil in de bijeenkomst. Iedereen ging ervoor zitten om te luisteren naar wat Paulus en Barnabas te zeggen hadden. God had door deze twee mannen geweldige dingen en grote wonderen onder de vreemde volken gedaan.


Ya si Jesus ilegña: Tata, asie estesija; sa ti jatungo jafa jachochogüe. Ya manafacae entre sija y magaguña, ya marifa. 	 "Vader", zei Jezus, "vergeef het deze mensen. Zij weten niet wat ze doen." De soldaten verdeelden Zijn kleren onder elkaar door erom te loten.


Ya y palo mamodong gui jilo acho, anae ti megae na oda; ya enseguidas mandoco, sa ti tadong gui eda. 	 Er viel ook zaad op plaatsen waar veel stenen in de grond zaten. Daar lag maar een dun laagje aarde. Het zaad kwam daardoor wel vlug op,


Ya enseguidas malago uno guiya sija, ya jachule y espongja y janafañopchop binagle, ya japolo gui un piao, ya janae güe para uguimen. 	 Zij dachten dat Hij om Elia riep. Eén van hen haalde vlug een spons, liet er zure wijn intrekken en stak die op een stok. Hij hield die omhoog en liet Jezus ervan drinken.


Ya maninesgaejon sija mona, gui tinas na chalan, para usiña manjanao para y siuda anae mañasaga. 	 Hij liet hen lopen op een goed begaanbare weg, die leidde naar een stad waar ook voor hen een huis was.


Masquesea taquilo si Jeova, lao jarespetaja y managpapa: lao y sobetbio jatungoja desde y chago. 	 De HERE is hoog verheven en ziet vol liefde neer op ieder die zich van zijn kleinheid bewust is. Maar trotse mensen wil Hij niet kennen.


Si Felipe jasoda si Nataniel ya ilegña nu güiya: Esta tasoda ayo y jatugue si Moises gui tinago yan y profeta, Jesus, taotao Nasaret y patgon José. 	 Filippus kwam, net als Andreas en Petrus, uit Bethsaïda.


Anae manmato guiya guajo y chumogüe taelaye para u jacano y catneco, y contrariojo yan y enimigujo, sija manmatompo ya manmatomba. 	 Toen de misdadigers kwamen om mij te vernietigen (dat waren mijn vijanden en tegenstanders) zijn zij zelf gestruikeld en gevallen.


Estesija gui caretasija, ya ayosija gui cabayosija nae jaangocosija: lao jita y naan Jeova, ni y Yuusta, utajajasoja. 	 Ik weet nu zeker dat de HERE de koning, die Hij heeft gezalfd, zal laten overwinnen. Vanuit de hemel geeft Hij hem altijd antwoord. Dat blijkt uit de machtige daden die Hij doet.


N 21 27 70060 ¶ Ya anae esta cana mamagpo y siete na jaane, ni Judios ni y mangaegue Asia, anae malie güe gui templo, janafangalamten todo y taotao contra güiya. 	 Toen die week bijna om was, zagen enkele Joden uit Asia Paulus in de tempel en hitsten het volk tegen hem op. Zij grepen hem en schreeuwden:


Jago y fanatogco na lugat yan y patangjo: junanangga, y sinanganmo. 	 Bij U kan ik schuilen en U beschermt mij. Ik verwacht het van Uw beloften.


Pot todo y enimigujo, jumuyongyo mamajlao, magajet na sentaegüijeja a para y tiguangjo yan y minaañao ni y manatungoyo: ya y lumiliiyo gui sanjiyong mañuja guiya guajo. 	 Mijn leven gaat voorbij in verdriet en jarenlang leef ik zuchtend. Door mijn eigen slechtheid heb ik geen kracht meer over en lichamelijk ga ik alleen maar achteruit.


Chamo maañao, jago jagan Sion! estagüe y Raymo na mato, matatachong gui jilo un patgon bulico. 	 "Wees niet bang, volk van Jeruzalem! Uw koning komt op de rug van een jonge ezel." (A)


Ya jatago talo y otro tentago: ya masaulag locue talo, ya manamamajlao, ya manajanao taesinajguan. 	 De eigenaar stuurde een andere knecht. Maar die kwam er niet veel beter af. Ook hij werd geslagen en uitgescholden. Ze stuurden hem met lege handen terug.


Desde pago jusangane jamyo antes di ujuyong, para yaguin jumujuyong, injenggue na guajo yo. 	 Ik vertel het nu alvast. Als het dan gebeurt, zullen jullie geloven dat Ik ben die Ik ben.


Ya mafaesen güe, ilegñija: Maestro, intingo na unsasangan yan mamananagüe jao tunas, ya ti numanasajnge jao taotao, lao mamananagüe jao ni y magajet na chalan Yuus. 	 "Meester", zeiden die tegen Jezus, "wij weten dat U eerlijk bent. Wat U de mensen leert, is de waarheid. U laat Zich niet beïnvloeden door wat anderen denken, maar zegt ronduit wat God wil.


Dos na palaoan dumadaña manguleg; y uno umacone, ya y otro umapolo. 	 Twee vrouwen zullen samen in huis aan het werk zijn. De een zal worden meegenomen om bij Mij te zijn. De ander moet achterblijven."


Ya yaguin y palaoan yumute y asaguaña, ya umasagua yan otro, jafatinas adulterio. 	 En als een vrouw haar man verlaat en met een ander trouwt, pleegt ook zij overspel."


Ya ilegña si Festo: Ray Agripa, yan todo y taotao ni y mangaegue güine na manjijita; inlie este na taotao ni y todo y linajyan Judios maqueja yan guajo guiya Jerusalem yan güine, elegñija na ti umanalâlâ mas. 	 Festus liet Paulus binnen en zei: "Koning Agrippa, geachte aanwezigen! Een groot aantal Joden, zowel hier in de stad als in Jeruzalem, heeft een zware aanklacht tegen deze man ingediend.


Yaguin ilegñija nu jamyo: Estagüe na gaegue güi desierto, chamo jumajanao; pat, Estagüe, na gaegue gui sanjalom gui cuatto, chamo jumojonggue. 	 Als iemand je komt vertellen dat de Christus is teruggekomen en dat hij in de woestijn is, trek je er niets van aan en ga niet kijken.


Y pinecatto guiniut gui chalanmo, ya y adengjo ti susulong. 	 Integendeel, ik heb alleen Uw weg betreden en daarop liep ik met vaste tred.


Ya mañocho todos, ya manjaspog; ya anae majoca y sebblan pedaso sija na maipe, bula dose na canastra. 	 En zij gaven ze weer aan de mensen. Iedereen kon zoveel eten als hij wilde.


Ya ilegña nu sija: Y cosecha megae, lao y manmachochocho didide; enaomina gagao y Señot y cosecha, ya ufanago ni manmachochocho para y cosechaña. 	 Hij zei tegen hen: "Vraag God meer arbeiders te sturen om de oogst binnen te halen. Want de oogst is groot, maar er zijn te weinig arbeiders.


N 2 22 62860 ¶ Jamyo taotao Israel sija, jingog estesija finojo; si Jesus, taotao Nasaret, un taotao maasegura na güinaeyan Yuus güe guiya jamyo pot y ninasiña sija yan y namanman, yan y señat ni y finatinas Yuus pot güiya gui entalo miyo, taegüijeja jamyo locue intingoja; 	 Mannen van Israël, luister naar mij. Jezus van Nazareth is door God Zelf gestuurd. De wonderen en bijzondere dingen die Hij deed, zijn daar een duidelijk bewijs van. U hebt die met eigen ogen gezien.


Yan umentrega güe, mannae esta señat, ilegña: Y juchico, güiya; guesguot. 	 Judas, de verrader, had tegen de mannen gezegd: "De Man, die ik een kus zal geven, moeten jullie gevangen nemen."


Ya anae si Herodes canaja quinene gue, güijeja na puenge anae estaba si Pedro na mamaego gui entalo y dos sendalo, ya magogode ni dos na cadena: ya y manmamumulan gui menan y petta, mapupulan y calaboso: 	 De nacht voordat hij zou terechtstaan, lag Petrus tussen twee soldaten in te slapen. Hij was met twee kettingen aan hen vastgemaakt. Voor de deur van de cel stonden ook nog twee soldaten op wacht.


Ya jasangan pot si Judas Iscariote, lajin Simon: sa este y para uinentrega gae, uno gui dose. 	 Daarmee bedoelde Hij Judas, de zoon van Simon Iskariot. Die zou Hem later verraden!


Lao despues di apmam na timañocho, tumojgue si Pablo gui entaloñija ya ilegña: Señores, yaguin inecungogyo, ti tadingo Creta para tagana este na ninalamen yan minalingo. 	 Een hele tijd at niemand iets. Paulus ging tenslotte in hun midden staan en zei: "U had naar mij moeten luisteren, mannen. Als u niet van Kreta was weggevaren, zou deze ellende ons bespaard zijn gebleven.


Yaguin jumanao yo ya jufamauleg y saga para jamyo, jumamaela talo mague ya jucone jamyo yan guajo; sa manoja yo nae sumaga, ayoja locue jamyo. 	 Wanneer Ik daarmee klaar ben, kom Ik terug om u op te halen. Dan mag u voor altijd bij Mij zijn.


Esta matungo nu sija; ya manmalago guato Listra yan Derbe, siuda iya Licaonia, yan y tano gui oriya. 	 Toen Paulus en Barnabas dat hoorden, vluchtten zij voor hun leven.


Anae julie y langetmo, ni y checho y calolotmo, y pilan yan y pution, ni jago pumolo; 	 U hebt de kleine kinderen geleerd U volmaakt te prijzen. Hun voorbeeld zal uw vijanden en hun die op wraak zinnen, beschaamd doen staan en tot zwijgen brengen!


Y inetnon taotaomo mañaga güije: jago, O Yuus, fumamauleg y minaulegmo para y mamoble. 	 U gaf ons een overvloed, vele goede dingen gaf U ons, o God; toen het land uitgeput was, gaf U het nieuwe kracht.


Anae munjayan jasangan este, mapos ya jaagang gui secreto si Maria cheluña, ilegña: Si Maestro estagüe ya inagagangejao. 	 Hierna ging zij weg om haar zuster te halen. "Maria", zei zij zacht, "de Meester is er en Hij wil je spreken."


Jaganayo y tinaelaye sija; lao y isaomame, jago umasie. 	 U hoort al onze gebeden en alles wat leeft, mag dan ook tot U komen.


Yaguin si Satanas locue madibide contra güiya namaesa, jaftaemano y raenoña sumaga? Sa ilegmiyo na juyuyute juyong y manganite pot si Beetsebub. 	 Als het waar is wat jullie zeggen, dan vecht de duivel tegen zichzelf.


Ya mañisijaja manjuyong yan manjalom guiya Jerusalem. 	 Saulus werd in de groep opgenomen. Hij bewoog zich vrij in Jeruzalem en


Ya guaja unoja lajiña na sumenyaña; ya güiya uttimo jatago, ilegña: Ufangaerespeto ni y lajijo. 	 Nu had hij alleen nog zijn zoon, zijn oogappel. Tenslotte stuurde hij hem, want hij dacht bij zichzelf: 'Voor mijn zoon zullen zij wel respect hebben.'


Ya manope ilelegña nu güiya: Señot, polo pago na año ya juguadog y oriyaña, ya junaye estietcot: 	 'Laat hem nog één jaar staan', antwoordde de tuinman. 'Ik zal hem extra goed verzorgen en mest geven.


Ya gaegue güije un nayan na bula y binagle: Ya sija nabula y espongja y binagle ya mapolo gui jilo un jayo na naanña y hisopo, ya manafalag y pachotña. 	 Een van de soldaten doopte een spons in een kan met zure wijn. Hij stak die op een stok en hield hem bij Jezus' mond.


Lao si Jesus jatungo y jinasonñija; manope ya ilegña nu sija: Jafa injajaso gui corasonmiyo? 	 Jezus wist wel wat in hen omging en vroeg: "Wat gaat er in uw hart om?


Ya inpelo güe na ufatinas taya para si tataña pat si nanaña; 	 Hiermee zegt u eigenlijk dat niemand zich iets van Gods woorden hoeft aan te trekken. Maar u eist wel dat iedereen doet wat uw traditie zegt. Zulk soort dingen doet u wel meer."


CHAMIYO fanmanjusga para ti infanmajusga. 	 "Spreek geen oordeel uit over andere mensen; dan zullen die ook over u geen oordeel uitspreken.


Janalilibre si Jeova y linâlâ y tentagoña: ya taya ni uno ni umangoco güe usinentensia. 	 De ongelovige zal sterven door het onheil en wie Gods kinderen haten, zullen daarvoor boeten.


Lao y minaasejo ti junajanao todo guiya güiya: ya ti jupolo na ufatta y minagajetto. 	 zal Ik hen straffen en allerlei plagen sturen.


N 2 41 63050 ¶ Ya ayo sija y manmagof rumesibe y finoña, manmatagpange: ya ayo na jaane, maaumenta guiya sija buente tres mit na taotao. 	 De mensen die aannamen wat hij zei, werden gedoopt. Op die ene dag waren dat ongeveer 3000 personen.


Mungayo pumolo y taelaye na güinaja gui menan atadogjo: juchatlie y chechoñija ayo y manabag sija: tiucheton guiya guajo. 	 Ik denk niet aan onzuivere dingen. Ik haat de levenswandel van de zondaars. Daar houd ik mij verre van.


na ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 ging de hemel open en streek de Heilige Geest als een duif op Hem neer. Een stem uit de hemel zei: "U bent Mijn Zoon, die Ik liefheb. Mijn hart verheugt zich in U."


Sa gaegue gui canae Jeova y copa, yan y bino ni lalálalo; bula dinaña, ya jachuda juyong taeguijeja; lao y asiento gui fondoña, todo y manaelaye gui tano jafufugo ya jaguiguimen sija. 	 God is de Rechter. De een wordt door Hem teruggewezen en op zijn plaats gezet, de ander wordt door Hem geprezen en hooggeacht.


Pago locue anae estayo bijo ya chungeyo, O Yuus chamoyo dumidingo: asta que jusangan claro nii minetgotmo y manmámamaela na generasion, yan y ninasiñamo cada uno ni ayo y ufanmato. 	 Nu ben ik oud en grijs, mijn God; laat mij nu niet in de steek! Ik zal deze nieuwe generatie vertellen over Uw macht. Wie het maar horen wil, vertel ik over Uw kracht.


Ya ayo y gaegue gui sumanjalom ufanope, ya ualog: Chamo umatbororotayo; sa esta majuchom y petta, ya estagüejam gui cama yan y famaguonjo; ti siñayo cajulo ya junae jao. 	 De man roept vanuit zijn slaapkamer: 'Laat me nou toch slapen! De deur is op slot en we liggen allemaal in bed! Ik kom er nu niet uit om je te helpen.'


Si Jesus manope: Este y finenana na tinago: Jingog O Israel: Y Señot Yuusta, unoja na Señot: 	 Jezus antwoordde: "Dat is: Luister Israël, de Here, onze God, is de enige God.


N 10 40 27740 ¶ Y rumisibe jamyo, jaresibeja yo; ya y rumisibeyo, jaresibeja y tumagoyo. 	 Wie jullie ontvangt, ontvangt Mij. En wie Mij ontvangt, ontvangt God Die Mij gestuurd heeft.


Ya y sabado na jaane, manjanaojam juyong gui siuda gui oriyan sadog, anae pinelonmame un lugat tinayuyut: ya manmatachongjam ya incuentuse y famalaoan sija ni y mandaña güije. 	 Op de sabbat gingen wij de poort uit naar de rivier, omdat wij verwachtten daar mensen te ontmoeten die samenkwamen om te bidden. Er bleek een groepje vrouwen te zijn. Wij gingen bij hen zitten en vertelden hun over Jezus Christus.


Y minalago y manumitde jago jumungog, O Jeova: jago dumespopone y corasonñija, ungueguesecungog ni y talangamo: 	 HERE, U kent het hart van de nederige mensen door en door. U kent hun wensen. Uw hart gaat naar hen uit. U leent hun een gewillig oor.


Lao si Juan ti malago, ilegña: Nesesita yo matagpange pot jago, enaojao na mamaela guiya guajo? 	 Maar Johannes wilde dat niet doen. "Ik moet door U worden gedoopt", protesteerde hij, "in plaats van U door mij."


Alaba si Jeova, O Jerusalem; alaba si Yuusmo, O Sion. 	 Jeruzalem, beroem u op de HERE! Berg Sion, prijs uw God!


Ya mañañajguan todo clasen gâgâ ni y cuatro patasñija, yan y gâgâ ni y mangucunanaf gui jilo y tano, yan y pajaro sija gui aire. 	 Op het kleed lagen allerlei dieren: Zoogdieren, reptielen en vogels.


Manope si Jesus, ya ilegña nu güiya: Jaye y guminem nu este na janom, güiya umajo talo. 	 Jezus antwoordde: "Wie van het water uit deze put drinkt, krijgt weer dorst.


Ya si Barnabé yan Saulo, tumalo guato guinin Jerusalem, anae munjayan y ministroñija, yan jacocone mañisija si Juan y apiyiduña Marcos. 	 Nadat Barnabas en Saulus de gift aan de christenleiders in Jeruzalem hadden overhandigd, gingen zij terug naar Antiochië en namen Johannes Markus mee.


Si Jeova ninamamagof güe ni y manmaañao nu güiya, ni y umangoco sija gui minaaseña. 	 De HERE hecht er waarde aan dat mensen ontzag voor Hem hebben en vertrouwen op Zijn goedheid en liefde.


Ya anae mañoda un petlas na senguaguan, mapos ya jabende todo y güinajaña ya jafajan ayo. 	 Ineens ontdekt hij er één van grote waarde. Hij verkoopt alles wat hij heeft en koopt die ene kostbare parel.


Ya anae magmata y atcaede, ya jalie na mababa y pettan y calaboso, jalagnos y espadaña ya malago na upuno maesa güe, sa pineloña na manmalago y preso sija. 	 De cipier schrok wakker. Toen hij alle deuren van de gevangenis zag openstaan, trok hij zijn zwaard om zelfmoord te plegen, want hij dacht dat de gevangenen ontsnapt waren.


Ya güiya jaope sija ilegña: Jafa locue jamyo na ti inesgue y tinago Yuus pot tradisionmiyo? 	 Jezus antwoordde: "En waarom houdt u zich niet aan de wet van God?


Si Jeova guinin jajaso jita: guiya bumendisijit; güiya bumendise y guima Israel; güiya bumendise y guima Aaron. 	 De HERE denkt aan ons; Hij geeft de zegen. Hij geeft zegeningen aan het volk van Israël, aan het nageslacht van Aäron


Ya sija manmamatquiquiloja. Ayonae jacone güe, ya janajomlo, ya jasotta na ujanao. 	 Zij zwegen in alle talen. Jezus nam de zieke man bij de hand, genas hem en liet hem gaan.


Ya este matungo todo ni y mañasaga guiya Jerusalem; ya pot enao na mafanaan ayo na fangualuan ni y finoñija: Aqueldama, comequeilegña, Fangualuan jâgâ. 	 Iedereen in Jeruzalem hoorde ervan. Daarom heet dat stuk grond ook Akeldama, wat 'bloedgrond' betekent.


Ya juresibe y copa ya janae grasia, ya ilegña: Chule este, ya infanafacae entre jamyo: 	 Hij nam een beker wijn, dankte God ervoor en zei tegen Zijn discipelen: "Neem deze beker en drink er allemaal uit,


Ya malie megae na jaane ni ayo sija y mangachochongña mangajulo guinin Galilea para Jerusalem, ni y pago testiguña sija gui taotao. 	 In de dagen daarna is Hij vele malen gezien door de mannen en vrouwen, die met Hem uit Galilea naar Jeruzalem waren gekomen. Die zijn nu Zijn getuigen. Zij vertellen iedereen wat zij van Hem weten.


Yaguin jagasja jualog, bae jusangan este; este na jagasja judague y generasion: y famaguonmo. 	 Als ik echter net zo had gehandeld en gesproken, hoorde ik niet meer bij U.


Ya jaftaemano ti maañao yo jusangane jamyo todo y mauleg para jamyo, lao jufanue jamyo yan jufanagüe jamyo, gui publico yan gui guima yan guma. 	 Niets van wat goed en belangrijk voor u was, heb ik achtergehouden. Ik heb u onderwezen, zowel in het openbaar als bij u thuis.


Enao mina sija maagange talo y taotao ni y guinin bachet, ya ilegñija nu guiya: Nae minalag si Yuus: Jita tumungo na este na taotao güiya taotao isao güe. 	 Daarop riepen de Joodse leiders de man nog eens bij zich en zeiden: "Geef alle eer aan God. Wij weten dat die Jezus een slecht mens is."


Unnafanmagas todo ni checho y canaemo: todo unpolo gui papa y adengña. 	 En U hebt hem een plaats vlak onder Uzelf gegeven. U gaf hem een kroon van glorie en eer.


Ya mamofefea ni y sendalo sija, manmato guiya güiya, ya mafanunue ni y binagle. 	 De soldaten lachten Hem ook uit en gaven Hem zure wijn te drinken.


Ya jaencatga sija, na chañija sumangangane ni jaye; lao mientras mas jaencatga, mas manamamto; 	 Jezus verbood de mensen het verder te vertellen. Maar hoe meer Hij dat zei, hoe meer de mensen het rondbazuinden.


Ya jafatinas para güiya y atmas y finatae: janafañila y flechaña. 	 Hij zal Zijn zwaard scherpen en hen verslaan, tenzij zij zich bekeren. Hij spant Zijn boog en legt aan.


Jufagase y canaejo ni y tinaeisao: taegüije juoriya gui attatmo, O Jeova. 	 Ik was mijn handen in onschuld en kom graag bij Uw altaar, HERE.


Ylegña nu güiya si Jesus: Esta unlie güe ya ayo y umadingangange jao, güiya güe. 	 "Ik ben het", antwoordde Jezus.


Ya guajo ileco: Este y dinafejo: lao bae jujaso y sacan sija gui agapa na canae y Gueftaquilo. 	 Vergeet God ons Zijn genade te geven? Heeft Hij de liefde en het medeleven uit Zijn hart gebannen?


palaoan, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, Ya jaafuetsasjam. 	 Nadat zij en haar gezin gedoopt waren, drong zij er op aan dat wij bij haar zouden logeren. "Als u ervan overtuigd bent dat ik echt in de Here Jezus geloof", zei ze, "ga dan met mij mee naar huis en blijf logeren." Wij konden gewoon niet weigeren.


N 5 17 63910 ¶ Ya anae y magas na pale tomojgue julo, yan todo ayo sija y mangachochongña (ni y inetnon Saduseo) ya manbula inigo. 	 De hogepriester en de Sadduceeërs waren woedend en konden het niet uitstaan.


Ayo nae manlaolao ni minaañao: sa si Yuus gaegue gui rasan y manunas. 	 Opeens krijgen zij de schrik te pakken; paniek overvalt hun: Het blijkt dat God de Zijnen terzijde staat.


SI Yuus, güiya y guinegüeta yan y minetgotta, enseguidas manayuda gui chinatsaga. 	 Een lied van de Korachieten voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van 'De Jonkvrouwen'.


Ya manope si Pedro, ilegña as Jesus: Señot, mauleg na mangaeguejit güine: yaguin malagojao, bae jufatinas güine tres na tabetnaculo; para jago y uno, para si Moises y uno, yan para si Elias y uno. 	 Petrus zei spontaan: "Here, wat geweldig dat wij hier zijn! Zal ik drie tenten maken? Eén voor U, één voor Mozes en één voor Elia?"


Manmanope ya ilegñija nu güiya: Jago locue taotao Galilea? Aligao, ya unlie, cao guine Galilea taya nae cajulo profeta. 	 "Komt u soms ook uit Galilea?" vroegen de anderen spottend. "Lees maar na wat er geschreven staat. U zult nergens vinden dat er een profeet uit Galilea komt."


Yan jachuda y jâgâ y manaeisao, magajet na y jâgâ y lajeñija yan y jagañija ni jaofrese gui idolos guiya Cananea: yan y tano ni y ninaáplacha ni y jâgâ. 	 Zo vloeide het onschuldige bloed van hun eigen kinderen. Zij offerden hen aan de afgoden van het land Kanaän en het land werd ontheiligd door deze bloedschuld.


Ya palo ni y manotojgue gui oriyaña, anae majungog güe, ilegñija: Estagüe na jaaagang si Elias. 	 Sommige van de mensen die stonden te kijken, zeiden: "Luister, Hij roept Elia."


Chamiyo munafanmajejetog y corasonmiyo, taegüije guiya Meriba, taegüije y jaanin y tentasion gui desierto. 	 Wees niet koppig, zoals de mensen bij Massa en Mériba, indertijd in de woestijn.


N 18 33 61330 ¶ Entonses si Pilato tumalo jumalom gui palasyo ya jaagang si Jesus ya ilegña nu güiya: Jago jao y Ray Judio sija? 	 Dus ging Pilatus het gebouw weer binnen en liet Jezus bij zich brengen. "Bent U de koning van de Joden?" vroeg hij.


Y angjet Jeova jaoriyaye sija y manmaañao nu güiya ya janalibre sija. 	 Ik was er zc ellendig aantoe, maar toen ik naar de HERE riep, heeft Hij naar mij geluisterd. Hij verloste mij uit alle ellende.


Ya lumatguato ya japacha y andas; ya y chumuchule mañaga. Ya ilegña: Patgon, guajo jao sumangane, cajulo. 	 Hij liep naar de baar en legde Zijn hand erop. De dragers bleven stil staan. "Jongen", zei Hij, "word weer levend."


Sa jusangane jamyo, na este y esta matugue, nesesita na umacumple guiya guajo: Ya matufong gui entalo y manaelaye sija: sa y güinaja sija pot guajo, umanafanfagpo. 	 Want het is bijna zover dat deze profetie zal uitkomen: 'Hij zal worden veroordeeld als een misdadiger.' (A) Alles wat de profeten over Mij hebben geschreven, zal uitkomen."


(Ya asta pago ti mafato si Jesus gui sengsong, lao gaegue güije na lugat anae si Marta jagas sineda güe.) 	 Jezus was nog niet in het dorp aangekomen. Hij was op de plaats gebleven waar Martha Hem had ontmoet.


Güiya jafatinas taemanoja y ninasiñaña: güiya mato antes, para uinggüentiye y tataotaojo, para y naftan. 	 Zij gaf wat ze had. Zij heeft de nardusolie voor mijn begrafenis nu al over Mij uitgegoten.


BAE junae grasias si Jeova contodo y corasonjo: bae jufanue todo ni ninamanman na chechomo. 	 Een psalm van david voor de koordirigent. te zingen op de wijs van 'de dood van de zoon'.


Mantieneyo ya juseguro: ya jurespeta y tinagomo sija siempre. 	 Geef mij Uw kracht en bevrijd mij. Dan zal ik mij blijven verheugen in Uw geboden.


Si Jeova jijot gui todo ayo sija y umaagang gue; gui todo ayo y umaagang güe ni y minagajet. 	 De HERE is dichtbij ieder die Hem aanroept met een zuiver hart.


N 15 42 41850 ¶ Ya anae estaba pupuenge, sa ayo na jaane y Preparasion, cumequeilegña y jaane antes di y sábado, 	 Tegen de avond kwam Jozef van Arimathea naar de plaats van de kruisiging. Hij was een voornaam lid van de Hoge Raad en keek persoonlijk met grote verwachting uit naar het Koninkrijk van God. Het was bijna sabbat en dan mogen de Joden niets doen. Toen ging Jozef naar Pilatus en vroeg hem om het lichaam van Jezus.


Ya güiya jumanao juyong gui tano y Chaldeosija, ya sumaga Charran: ya desde ayo, anae matae si tataña, ninamalofangüe as Yuus güine mague na tano anae mañasaga jamyo pago. 	 Hij trok uit zijn vaderland weg en ging naar Haran. Daar bleef hij wonen tot zijn vader stierf. Die was namelijk met hem meegegaan.


Sa unpolo y tinaelayenmame gui menamo, yan y ti matungo na isaomame gui minananan y matamo. 	 U ziet onze zonden scherp voor U. Onze meest verborgen zonden komen bij U aan het licht.


Polo jao y taelaye na taotao guiya güiya: ya polo un contrario ya utojgue gui agapa na canaeña. 	 Stel een ongelovige rechter over mijn tegenstander aan en laat de aanklager naast hem staan.


Ayo nae ninamalofan ni anite gui santa na siuda; pinelo gui jilo torren diquique, iyon y templo. 	 Toen nam de duivel Hem mee naar het dak van de tempel in Jeruzalem


Enaomina ayo sija y manmachalapon, manjanao para todo y lugat, ya japredidica y sinangan. 	 De volgelingen die uiteengejaagd waren, spraken overal over Jezus en vertelden wat Hij had gedaan.


N 18 28 61280 ¶ Ayo nae macone si Jesus güine as Caefas gui jalom palasyo: ya ogaan güije; ya sija ti manjalom gui palasyo, pot no sea infanninaale, lao para usiña mañocho gui pascua. 	 's Morgens in alle vroegte brachten zij Jezus van het paleis van Kajafas naar het paleis van de Romeinse gouverneur. (b) Maar zij gingen er niet naar binnen. Als echte Joden wilden zij zich niet verontreinigen door het huis van een heiden binnen te gaan. Als zij dat deden, zouden ze niet mogen eten van het lam dat met Pasen geofferd werd.


Ya güiya guefmanencatga, na chañija munamatutungo güe. 	 Hij genas iedereen die ziek was. Maar Hij wilde beslist niet dat zij rondvertelden wat Hij allemaal deed.


Cao y minaaseña usenjanaoja para taejinecog? ya y promesaña ufanlingo para taejinecog? 	 Heeft de Here mij dan voor altijd afgewezen? Zal Hij mij geen genade geven?


Ayo nae si Jesus jaatan sija, ya ilegña: Para y taotao sija, este ti siña, lao para si Yuus ti taegüine; sa para si Yuus todo ninasiña. 	 Jezus keek hen aan en zei: "Menselijk gezien, niemand! Maar bij God is alles mogelijk."


Si Jesus manope ya ilegña nu sija: Chamiyo fanmanmofefea entre jamyo. 	 "Houd op met dat gemopper", zei Jezus.


Sija manjanao julo gui beca sija, sija apan papa gui oriyan y bayesija, gui sagayan ni y jago fumamauleg para sija. 	 De hoge bergen en de diepe dalen ontstonden precies waar U ze hebben wilde.


Ya taya jafa magajet na güinajaña para jutugue para y Señotjo. Enaomina jucone güe mona gui menanmiyo, yan y menamo, O Ray Agripa, para yaguin munjayan maegsamina, uguaja jafa para jutugue. 	 Ik weet nu niet wat ik de keizer moet schrijven. Daarom heb ik de man hier laten voorleiden, in het bijzonder om door u, koning Agrippa, te worden gehoord. Misschien komt daar iets uit wat ik kan schrijven.


Si Sehón ray y Amorreo yan si Og ray Basán, yan todo y raeno sija guiya Cananea: 	 zoals koning Sihon van de Amorieten en koning Og van Basan. Hij veroverde alle koninkrijken in het land Kanaän.


Ylegña nu güiya si Judas, ti si Iscariote: Señot, jafa muna unfanue jam nu jago namaesa ya ti unfanue y tano? 	 Judas (niet Judas Iskariot, maar een andere discipel) vroeg: "Here, waarom wilt U alleen aan ons laten zien wie U bent en niet aan de hele wereld?"


Ya y jumalom gui petta, güiya y pastot y quinilo. 	 Want de schaapherder komt door de deur binnen.


GAEASE nu guajo, O Yuus, jaftaemanoja y minauleg güinaeyamo, jaftaemanoja y minegae y minaasemo; fuñas y tinaelayeco. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht.


N 19 3 30820 ¶ Ayo nae manmato guiya güiya y Fariseo sija, ya matienta güe ya ilegñija nu güiya: Siña y laje jayute y asaguaña pot jafa na rason? 	 Er kwamen enkele Farizeeërs naar Hem toe. Zij wilden proberen Hem op Zijn woorden te vangen. "Mag een man zomaar van zijn vrouw scheiden?" vroegen zij.


Güiya numaye janom y egso sija guinin y aposentuña sija: y tano jaspog ni y tinegcha y chechomo. 	 God voorziet de bergen van water. De aarde kan alleen maar vrucht dragen dank zij U.


Ayonae si Saulo ni y naanña locue Pablo, bula ni y Espiritu Santo, inaatanja güe, 	 Saulus (die toen al Paulus werd genoemd) was vol van de Heilige Geest, keek Elymas recht in de ogen en zei:


Sa pot y finomo na unmanatunas jao, yan pot y finomo na unmasentensia jao. 	 Uw lot hangt af van uw woorden. Of u wordt erdoor vrijgesproken of u wordt erdoor veroordeeld."


Ya manmato locue y famalaoan ni y tumatitiye desde Galilea, ya malie y naftan yan jaftaemano mapoloña y tataotaoña. 	 De vrouwen die met Jezus uit Galilea waren meegekomen, gingen mee naar het graf en zagen hoe het lichaam erin werd gelegd.


Sa y ray jatungoja estesija, cumuentosyoja gui menaña locue libre; sa seguroyo na taya güine sija na güinaja umanaatog guiya güiya; sa estesija, ti manmafatinas gui rincon. 	 De koning begrijpt wel wat ik bedoel. Met hem kan ik er open en eerlijk over spreken. Ik kan mij niet voorstellen dat al deze dingen aan zijn aandacht zijn ontsnapt. Zij zijn per slot van rekening niet ergens in een uithoek gebeurd.


Ya y jaaniña sija, mumamta y tininas; ya y pas sumenmegae asta qui jocog y pilan. 	 Laat onder zijn regering de oprechte mens tot bloei komen en laat er altijd vrede zijn.


N 18 9 50140 ¶ Ya jasangan este na acomparasion ni ayo sija y umangocon maesa sija na manunas, ya jadespresia y pumalo: 	 Daarna vertelde Hij een gelijkenis speciaal bedoeld voor degenen, die opschepten over hun eigen goedheid en die op al de anderen neerkeken.


Ya ilegña ni y lancheruña: Esta guaja tres años ni matoyo güine na trongcon igos, manegagayo tinegcha, ya taya nae mañodayo; utut papa; para jafa na jaocucupa y tano? 	 Tenslotte zei hij tegen zijn tuinman: 'Hak die boom om. Ik wacht nu al drie jaar en heb nog steeds geen vijg gezien. Ik heb er genoeg van. Die boom neemt alleen maar plaats in. Wij kunnen die grond beter voor iets anders gebruiken.'


Ni ti siña manmatae talo: sa manparejoja yan y angjet sija; yan manfamaguon Yuus, sa manfamaguon y quinajulon. manmatae. 	 Zij kunnen niet meer sterven. Wat dat betreft lijken zij op engelen. Zij zijn zonen van God; zonen die uit de dood zijn opgestaan.


Lao guajo guiya sija na manmapos para Fariseo sija, ya jasangane sija y finatinas Jesus. 	 Maar sommigen gingen naar de Farizeeërs om te vertellen wat Jezus had gedaan.


Jaye tumungo y ninasiñan y linalalomo, ya y binibumo segun y ninamaañao guiya jago. 	 Wie kent de kracht van Uw toorn en de omvang van Uw ergernis?


Y disipulo, ti dangculoña qui y maestro, yan y tentago qui y amuña. 	 Een leerling is niet meer dan zijn leraar en een knecht niet meer dan zijn baas.


Fañaga guiya guajo, ya guajo guiya jamyo. Taegüije y ramas ti siña mañogcha güiya namaesa, yaguin ti sumaga gui trongconubas, parejoja yan jamyo yaguin ti infañaga guiya guajo. 	 Blijf dicht bij Mij, dan blijf Ik in u. Net zoals een rank alleen maar kan vrucht dragen als zij in de wijnstok blijft, kunt ook u alleen maar vruchtbaar leven als u in Mij blijft.


Ya, y fottunajo upodong gui lugat na magof: magajet na bonito na ineredajo. 	 U geeft mij meer dan ik nodig heb en alles wat ik van U ontvang, geeft mij grote vreugde."


O jamyo y gumaeya si Jeova, jachatlie y daño: güiya umadaje y anten y mañantosña: güiya munafanlibre sija juyong gui canae y manaelaye. 	 Als u van de HERE houdt, haat dan elke vorm van kwaad. God beschermt Zijn kinderen en behoedt hen voor elke goddeloze invloed.


O para y taotao sija mojon ufanmanalaba si Jeova pot y minaulegña, yan pot y ninamanman na checoña gui famaguon y taotao sija! 	 Laten zij de goedheid en liefde van de HERE prijzen en Hem ook eren om alle wonderen die Hij voor de mensen heeft gedaan.


Este tingo na yanguin y tata gui guima mojon jatungo jafa na ora nae ufato y saque, upulan ya ti upolo na umayulang y guimaña. 	 Jullie begrijpen wel dat iemand niet in zijn huis zou laten inbreken als hij wist wanneer de dief zou komen.


Para usiña japolo y ninanggañija gui as Yuus, ya ti ufanmalefa ni y checho Yuus, lao jaadaje y tinagoña sija. 	 Zodat elke generatie zijn vertrouwen op God zou stellen. Dat zij Gods werk nooit zouden vergeten en Zijn regels zouden naleven.


Ayonae si Agripa ilegña as Festo; Malagoyo locue na jujungog y taotao. Ya ilegña: Agupa na unjungog güe. 	 Agrippa zei: "Ik zou die man ook wel eens willen horen." "Dat kan", antwoordde Festus. "Dat regelen we morgen."


N 21 25 51680 ¶ Ya uguaja señat sija gui atdao yan y pilan, yan y pution sija; yan chinatsagan nasion sija gui jilo tano pot y guinadon pangpang y tase yan y napo. 	 Er zullen vreemde verschijnselen in het heelal zijn: waarschuwingen en tekenen van de zon, maan en sterren. De volken op aarde zullen in paniek raken. Ze zullen helemaal overstuur raken door het gebulder van de zee en de branding.


Nafangabales jamyo taegüije y tatanmiyo ni y gaegue gui langet, cabales. 	 Wees volmaakt, zoals ook uw hemelse Vader volmaakt is."


Polo ayo todo y umaliligaojao ya unfanmagof yan ufansenmagof ni jago: ya polo ya ayo y gumaeya y satbasionmo ya ilelegñija siésiempreja: Umanasendangculo si Yuus. 	 Laten zij die mij uitlachen, maar weglopen van schaamte.


Nije taufanmato gui menaña yan y grasias, ya tafatinas y minagof na inagang nu y salmos. 	 Laten wij met lofliederen naar Hem toegaan. Met snaarinstrumenten Hem prijzen.


Ya lâlâ patgon na taotao, ya ti didide ninafanmagof. 	 De jongen werd levend en wel binnengebracht, wat voor alle gelovigen een geweldige bemoediging was.


Ya manalie na mato guiya güiya si Elias yan Moises, na manguecuentos yan si Jesus. 	 Ze zagen ook Elia en Mozes erbij komen, die met Jezus spraken.


Polo y tinayuyutto ya ufato gui menamo: naegueng y talangamo gui inagangjo. 	 HERE, U bent de God die mij redt. Dag en nacht roep ik U aan en kom ik tot U.


Fatmata guitala, yan atpa: guajoja na maesa magmatayo taftaf. 	 Ik voel mij veilig en rustig bij U, mijn God! Ik verlang ernaar voor U lofliederen te zingen.


Ya maaliligao para umagote lao manmaañao ni y linajyan taotao; sa matungo na jasasangan y acomparasion contra sija: ya madingo, ya manmapos gui jinanaoñija. 	 De mannen van de Hoge Raad begrepen wel dat dit verhaal op hen sloeg. Zij zouden Hem het liefst meteen gevangen nemen. Maar zij durfden niet, omdat zij bang waren dat het volk het niet zou nemen. Dus lieten zij Hem met rust en gingen weg.


Sa sija yumamag ya japedasitos y taotaomo, O Jeova, yan janafanpinite y erensiamo. 	 Zij lopen Uw volk onder de voet, HERE. Zij onderdrukken Uw land.


Taegüijija todo y mauleg na trongcon jayo, siempre mauleg tinegchaña; lao y taelaye na trongcon jayo, siempre taelaye tinegchaña. 	 Als u wilt weten of een boom goed of slecht is, kijk dan naar zijn vruchten.


Y raenon langet, parejo yan un ray, na jafatinas gupot umasagua para y lajiña. 	 "Het Koninkrijk van de hemelen lijkt op een koning die de bruiloft van zijn zoon voorbereidde.


Estira y canaemo guinin jilo; rescatayo yan nalibreyo gui manadan janom, gui canae y manaotao juyong. 	 Kom met Uw macht uit de hoge hemel en verlos mij uit dit grote gevaar. Uit de macht van vreemde volken.


Ya ilegña si Jesus nu sija: Jamyo yuje sija y innafanunas maesa jamyo gui menan y taotao sija; lao si Yuus jatungoja y corasonmiyo: sa ayo y guesmaguaeya gui entalo y taotao sija y chinatlie para y menan Yuus. 	 Jezus zei tegen hen: "U doet zich heel vroom voor, maar God kijkt dwars door u heen. Waar de mensen hoog tegen opzien, daar gruwt God van.


N 21 10 51530 ¶ Ayo nae ilegña nu sija: Y nasion sija ufangajulo contra y nasion, ya y raeno contra raeno: 	 Het ene volk zal tegen het andere worden opgehitst. En het ene koninkrijk tegen het andere.


Ayo mina mafanaan ayo na fangualuan: Fangualuan jâgâ, asta pago na jaane. 	 Daarom heet die plaats nog altijd 'Bloedakker'.


Sa, estagüe, na ufato sija jaane nae umaalog: Mandichoso sa y manmachora, yan y tiyan sija ni ti manmamañago, yan y pecho sija ni ti manmamómogsae. 	 Huil om uzelf en om uw kinderen. Er komt een tijd dat de vrouwen die geen kinderen hebben gehad, benijd zullen worden.


Yan palo mamodong gui mauleg y tano; ya mandoco, ya manogcha siento pot uno. Ya anae esta jasangan estesija umagang: Y gaetalanga para ufanjungog, uecungog. 	 Het verstikte daar omdat de distels veel sneller groeiden. Het overige zaad viel op vruchtbare grond. Het kwam mooi op en gaf een rijke oogst, wel honderd keer zoveel als was gezaaid." Hij wilde dat de mensen goed zouden luisteren en zei: "Als u oren hebt, luister dan goed."


YA susede anae mananaetae güe gui un lugat, ya magpo, uno gui disipuluña ilegña nu güiya: Señot, fanagüejam manmanaetae, taegüije locue as Juan ni jafanagüe y disipuluña! 	 Op een keer was Jezus ergens aan het bidden. Toen Hij daarmee ophield, kwam één van Zijn discipelen bij Hem en vroeg: "Here, wilt U ons leren bidden? Johannes de Doper heeft het zijn discipelen ook geleerd."


N 4 38 44180 ¶ Ya jacajulo jumanao juyong gui guimayuus ya jumalom gui guiman Simon; ya y suegran Simon esta umaason, malingo nu y dangculo na calenturaña; ya matayuyutgüe pot güiya. 	 Uit de synagoge ging Hij naar het huis van Simon. Simons schoonmoeder lag met hoge koorts in bed. Haar huisgenoten vroegen Jezus of Hij haar wilde genezen.


Ya chaña y manuutut chaguan munabubula y canaeña, ni y pechonña y manmanonojo. 	 Het kan zelfs niet meer als hooi dienen.


Para ulâlâ asta y taejinecog, ya ti ulie minitong. 	 De prijs voor een mensenleven is immers altijd te hoog.


Ya si Jacob jumanao papa Egipto, ya matae güije yan y mañaenata sija. 	 Jakob bleef in Egypte wonen en is daar ook gestorven. Ook zijn zonen hebben er tot hun dood gewoond.


Ya pot este na y jaaneñija janafanlinachae ni y banidá; yan y sacanñija gui minaañao. 	 Toen bracht Hij dood en verderf onder hen.


Ya manesesita na umasotta uno gui guipot. 	 Maar de mensen begonnen allemaal luidkeels te schreeuwen: "Hij moet dood!


Lao jagoja, un taotao, ni y parejujo, yan y gachongjo, yan y senjuguflie na amigujo. 	 Mijn tegenstander die mij belaagt, is geen vijand van buitenaf; dat zou ik nog wel kunnen verdragen. Het is niet iemand die mij altijd al haatte, die nu tegen mij opstaat, want dan zou ik nog wel een schuilplaats weten te vinden.


Taya ni uno lumimendanñañaejon y nuebo na magago gui bijo na bestido; sa ayo y nuebo na limenda ujanao gui bijo, ya mas taelaye y matiteg. 	 Het een past niet bij het ander. Het oude niet bij het nieuwe en het nieuwe niet bij het oude. Op een scheur in een oude jas zet u toch geen nieuwe lap? Doet u dat wel, dan wordt het gat alleen maar groter. Want de nieuwe stof die nog niet gekrompen is, gaat krimpen en scheurt de oude stof stuk.


Anae jajungog este sija y disipuluña, ninafangosmanman, ya ilegñija: Jaye nae siña satbo? 	 Door die opmerking raakten de discipelen erg in de war. "Wie kan dan gered worden?" vroegen zij.


Ya anae jajungog sija este, manmatagpange ni y naan y Señot Jesus. 	 Nadat zij dat hadden gehoord, werden zij gedoopt in de naam van de Here Jezus.


Asta ngaean sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Hij werd vroeg oud en met schande overladen.


Enao mina pot y tinegchañija, injatingo. 	 Ik bedoel dit: Aan zijn doen en laten kunt u zien hoe iemand is.


Ya si Jesus ilegña nu sija: Siña innaayunat y mangaegue gui guipot uma sagua anae mañisijaja yan y nobio? 	 Jezus vroeg: "Moeten gelukkige mensen vasten? Wilt u dat de bruiloftsgasten het heerlijke eten weigeren, terwijl de bruidegom nog bij hen is?