Lao güiya jamantiene y canaeña ya jaagang ilegña: Patgon palaoan, cajulo. 	 Jezus ging naar haar toe, nam haar bij de hand en riep: "Sta op, meisje!"


Lao y ray ninalalalo; ya jatago y sendaluña sija na ujapuno todo ayo y mamuno sija, ya ujasonggue y siudaña. 	 De koning was woedend. Hij stuurde zijn leger erop uit om de moordenaars te doden en hun stad plat te branden.


Entonses y Fariseo sija maninepe: Jamyo locue manabag gui chalan? 	 "Heeft Hij jullie ook al omgepraat?" vroegen de Farizeeërs.


Janae y espada ni y taotaoña: yan ninabubo ni y erensiaña. 	 Zijn volk kwam terecht in oorlogen; Hij was boos op Zijn volk.


Ya y tunas gui didide, tunasja locue gui megae; ya y ti tunas gui didide, ti tunasja locue gui megae. 	 Wie betrouwbaar is in kleine dingen, is het ook in grote. Wie onbetrouwbaar is in kleine dingen, is het ook in grote.


Lao ayo na taotao anae guinun manjuyong y manganite, siniplica güe para usaga guiya güiya; lao janajanao ya ilegña: 	 De man uit wie de boze geesten waren weggegaan, smeekte of hij mee mocht. Maar Jezus wilde dat niet.


Ya jafa muna unlilie y migo gui atadog y chelumo; ya ti unlilie y jayo gui atadogmo? 	 Waarom maakt u zich druk over de splinter in het oog van een ander terwijl in uw eigen oog een balk zit?


Sangane jam nae, jafa jinasosomo? Tunas na infanmanaejam tributo as Sesat, pat aje? 	 Nu hebben wij een vraag: Is het wel of niet goed om aan de Romeinse keizer belasting te betalen?"


Ni umasajguane locue y nuebo na bino gui bijo na boteyan cuero sa y boteyan cuero umafag ya umachuda y bino, ya manmalingo y boteyan cuero; lao umasajguane y nuebo na bino gui nuebo na boteyan cuero, ya uchamaog y dos. 	 En wie doet er nu jonge wijn in oude leren zakken? Het leer van oude wijnzakken is daar immers veel te stug voor. Het zou barsten door het gisten van de jonge wijn. De wijn zou weglopen en de zakken zouden onbruikbaar worden. Voor jonge wijn moet u nieuwe, soepele zakken gebruiken. Dan houdt u de wijn èn de zakken goed."


Manope güe: Ayo y munamagong yo, güiya namaesa sumangane yo: jatsa y camamo ya unjanao. 	 Hij antwoordde: "De Man die mij genezen heeft, zei dat ik mijn matras moest oppakken en lopen."


Magajet na umanae grasia y naanmo, ni y manunas: y manunas ufañaga gui menamo. 	 Ik ben ervan overtuigd dat de HERE als pleiter optreedt voor hen die arm zijn en het moeilijk hebben.


POLO si Yuus ya ucajulo, polo y enimiguña ya ufanmachalapon: polo ayo sija y chumatlie güe ya ufanmalago gui menaña. 	 Een psalm van David. Een lied voor de koordirigent.


Jaguadog y tipo, ya janatadong: ya esta podong gui joyo na y finatinasñaja. 	 De zondaar beraamt een slecht plan, werkt het uit tot in alle duistere details en zo ontstaan leugen en bedrog.


YA anae susede na manadingojam, manmaudaejam gui batco, ya manmatojam gui tinas na chalan para Coos, ya y inagpaña na jaane manmatojam Rodas, ya desde ayo asta Pátara. 	 Na het moeilijke afscheid van de christenleiders uit Efeze, kozen wij zee en zeilden in één ruk naar het eiland Kos. De volgende dag voeren wij naar Rhodos en vandaar naar Patara.


Ya anae mato y jaanin y mafañagon Herodes, y jagan Herodias bumaela gui talo, ya ninamagof si Herodes, 	 Op de verjaardag van Herodes kwam de dochter van Herodias de feestzaal binnen en danste voor de gasten.


Jafa unmannae jao, pat jafa mas unmafatinas guiya jago y dacon: na jula? 	 Leugenaars, wat denkt u van Hem te kunnen verwachten?


Para todo ayo y jumonggue güe, ti siña malingo, ya guaja linâlâña na taejinecog. 	 Opdat ieder die in Mij gelooft, eeuwig leven zal hebben.


Ya jaayig y dose, na ufañisijaja, yan para unafanjanao ya ujafanmansetmon; 	 Samen trokken ze de bergen in. Hij wees er twaalf aan als Zijn vaste discipelen. Die zou Hij erop uitsturen om de mensen Gods plan bekend te maken.


Ya matutujon matayuyut güe na ujanao gui tanoñija. 	 Nu ze allemaal wisten wat Jezus had gedaan, vroegen zij Hem dringend weg te gaan.


Ayonae junadoco y canggelon David: guinin jufamauleg y candit para y pinalaejo. 	 In Jeruzalem zal Ik David sterk maken. Door hem die Ik uitkies, zal het licht schijnen.


Ya manmalago pumapacha güe y linajyan taotao: sa manjujuyong guiya güiya ninasiña ya janafanmamagong todo sija. 	 Iedereen probeerde Hem aan te raken, omdat een geweldige kracht van Hem uitging. Hij maakte ze allemaal beter.


Polo ya ayo guiya güiya, taegüije y magago ni y jatatampegüe, yan para sinturon ni y jadudog güe siempre. 	 Laat die vloek nu maar helemaal om hem heen zijn; als een riem die hij dag en nacht draagt.


Ya si Crispo magas y sinagoga, jajonggue y Señot, yan todo y guimaña: ya megae na taotao Corinto jumungog ya manjonggue ya manmatagpange. 	 Crispus, de leider van de synagoge, en zijn hele gezin geloofden wel in de Here Jezus. Er waren nog veel meer Corinthiërs die wel aannamen wat Paulus zei en zich lieten dopen.


Jafa muna guaguan y jinasomo guiya guajo, O Yuus! Jafa muna megae sumaña! 	 Wat betekenen Uw gedachten veel voor mij, mijn God. Zij zijn ontelbaar.


Chamo pumopolo y inangocomo gui prinsipe sija, ni y lajin taotao, gui anae taya inayuda. 	 Stel uw vertrouwen niet op vooraanstaande mensen. Zij kunnen u niet redden.


Entonses si Maria ilegña ni y angjet: Jafa jumuyong este? sa ti jutungo laje. 	 "Maar hoe kan ik een kind krijgen?" vroeg Maria. "Ik ben nog maagd."


N 20 26 62080 ¶ Ya despues di manmalofan ocho na jaane, anae disipulo sija mangaegue talo gui sanjalom, mañisija yan si Tomas. Mato si Jesus, macandalo y petta, ya sumaga gui entalo ya ilegña: Pas ugaegue guiya jamyo. 	 Acht dagen later waren de discipelen weer bij elkaar. Thomas was er nu ook bij. Zij hadden de deur op slot gedaan. Ineens was Jezus in hun midden. "Vrede", zei Hij.


Ya mientras jajajaso si Pedro y vision, y Espiritu ilegña nu güiya: Estagüe tres taotao na maaliligao jao. 	 Terwijl Petrus nog over het visioen zat na te denken, zei de Geest tegen hem: "Petrus, er zijn enkele mannen voor u.


Jagasja untago y testimoniomo sija gui tininas, yan minagajetja. 	 Toen U ons Uw geboden gaf, was dat in oprechtheid en het getuigde van Uw grote trouw.


YA anae esta majasuye na para infanmaudae gui batco para Italia, maentrega si Pablo, yan otro manpreso gui uno na y naanña si Julio, senturion gui sendalon Augusto. 	 Toen besloten was dat wij naar Italië zouden varen, werden Paulus en enkele andere gevangenen aan een Romeins officier toevertrouwd. Hij heette Julius en was lid van het keurkorps van de keizer.


Ya y manunas nae cajulo y manana gui jalom jomjom: güiya cariñoso güe yan bula minaase, yan tunasgüe. 	 God laat Zijn licht schijnen voor de gelovigen, ondanks de duisternis waarin zij soms leven. Hij geeft hun genade en recht en ook Zijn liefdevolle meeleven.


Ya ilegña nu sija: Este y jâgâjo, gui nuebo na testamento, ni machuda pot y megae. 	 "Dit is mijn bloed, dat voor vele mensen zal vloeien", zei Hij. "Het bezegelt het nieuwe verbond tussen God en de mens.


Jaftaemanoja y flecha gui canae y matatnga na taotao; taegüijeja locue y famaguon y manpatgon. 	 Zoals de pijl in zijn hand de soldaat zekerheid geeft, beloven ook uw kinderen veel voor de toekomst.


Todo este sija na tinaelaye, manguine jalom ya janatataelaye y taotao. 	 gevloek, hoogmoed, onverschilligheid en zo meer, komen van binnen uit de mens. Die maken hem slecht."


Este na taotao, macone ni y Judios ya para ujapuno: ya matoyo yan y sendalujo ya junalibre güe, sa jutungo na Romano güe. 	 De man die ik u stuur, is door de Joden gevangen genomen. Toen zij op het punt stonden hem te doden, ben ik er met mijn soldaten naar toe gegaan en heb hem uit hun handen bevrijd. Ik had ontdekt dat hij een Romein is.


N 2 13 35900 ¶ Ya jumanao talo gui oriyan tase, ya todo y linajyan taotao manmato guiya güiya, ya jafanagüe sija. 	 Jezus ging weer naar het meer. De mensen liepen met Hem mee en luisterden naar wat Hij te zeggen had.


Lao anae manina y atdao, mansinenggue sa taejale, ya ninamalayo. 	 Maar toen de zon erop ging schijnen, verschroeide het. Het ging dood, omdat het niet veel wortels had.


Lao si Yuus unalibre y antijo gui ninasiñan y naftan; sa uresibeyo. Sila. 	 Alsof zij schapen zijn, komen zij daar waar God niet is en de dood zelf is daar hun herder. Wanneer een nieuwe morgen aanbreekt, zullen de oprechte mensen over hen heersen. Hun lichaam zal vergaan zodat zij geen aards huis meer hebben.


O Jeova, jagasja junangga y satbasionmo, ya esta juchogüe y tinagomo sija. 	 HERE, ik verwacht alleen uitredding van U en houd mij aan Uw geboden.


Plaitea y causaco, ya nalibreyo ni apasmo: nalâlâyo jaftaemano y sinanganmo. 	 Wees rechter over mij en red mij. U hebt beloofd mij nieuw leven te geven.


N 8 9 45710 ¶ Ya y disipuluña sija mafaesen güe: Jafa este na acomparasion? 	 Zijn discipelen vroegen wat Hij met de gelijkenis bedoelde.


Ya manmato locue y publicano sija para ufanmatatagpange, ya ilegñija: Maestro jafa infatinasjam? 	 Er kwamen zelfs tolontvangers (berucht om hun afzetterij (A)) die zich wilden laten dopen. "Meester, hoe moeten wij nu leven?" vroegen zij.


Lao si Herodes tetrarca jajungog masangan este sija na finatinas, ya estaba guefinestotba ni y sinañgan palo na si Juan esta cumajulo guinin manmatae. 	 Gouverneur Herodes hoorde over de geweldige dingen die Jezus deed en hij wist niet wat hij ervan moest denken. Sommigen zeiden: "Het is Johannes de Doper die weer levend is geworden."


Sa güiya unalibre y nesesitao an jumagang; yan ayo locue y peble an ni y taya uinayuda. 	 De koning zal zeker de arme die om hulp roept, bevrijden en ook de armzalige die door niemand wordt geholpen.


Ya sija matungoja na güiya ayo y matatachong, ni y umogagao limosna gui Bonita na Petta gui guimayuus: ya sija manbula ni y namanman, yan minaañao, ni ayo y jumuyong guiya güiya. 	 Vol verbazing herkenden zij hem als de verlamde man, die altijd bij de Mooie Poort zat te bedelen. Wat met hem gebeurd was, ging hun verstand te boven.


Cajulo, O Yuus, gogüe y causamo: jaso jaftaemano y manaejinaso na taotao ni y lumalatdejao cada jaane. 	 Kom er toch bij, o God! Voert U de strijd voor ons. En denk eraan hoe die dwaze ongelovigen U de hele dag voor spot zetten.


Ya anae machulie guato, ilegña nu sija: Iyon jaye este na imagen yan tinigue? Ylegñija nu güiya: Iyon Sesat. 	 Dat deden zij. "Van wie is het portret dat hier-op staat?" vroeg Hij, "en het opschrift?" "Van de keizer", antwoordden zij.


Natalagpapa, y langetmo, O Yuus, ya tunogjao papa: pacha y egso sija ya ufanaso. 	 HERE, kom uit Uw hoge hemel naar beneden en raak de vulkanen aan zodat zij uitbarsten.


Tanae testimonio, nu y lumie ya jajungog, ya taya rumesibe y testimonioña. 	 Hij vertelt wat Hij gezien en gehoord heeft, maar niemand gelooft Hem.


Ya anae mato y jaanin y mafañagon Herodes, y jagan Herodias bumaela gui talo, ya ninamagof si Herodes, 	 Op de verjaardag van Herodes kwam de dochter van Herodias de feestzaal binnen en danste voor de gasten.


Bendito y Señot, y Yuus y Israel; sa jabisita ya jafatinas y redension, para taotaoña, 	 "Prijs de Here, de God van Israël. Hij heeft Zijn volk bezocht en gered.


Adaje jamyo: fanbela, ya infanmanaetae: sa ti intingo ngaean y tiempo. 	 Wees dus op je hoede en houd je ogen open! Je bent gewaarschuwd!


Ya jatago un senturion na uadaje si Pablo, yan unae linibre ya chaña chumochoma y manatungoña na ufanmato guiya güiya, pat umasetbe. 	 Hij gaf de officier bevel Paulus gevangen te zetten, maar hem vriendelijk te behandelen. Als er vrienden kwamen om hem te bezoeken en hem iets te brengen, mochten ze niet worden tegengehouden.


N 4 14 43940 ¶ Si Jesus tumato gui ninasiñan y Espiritu asta Galilea: ya jumanao y famaña guiya todo y tano gui oriyaña. 	 Jezus ging terug naar Galilea, vol van de kracht van de Heilige Geest.


Ayo na taotao jajungog si Pablo na cumuentos: ya enseguidas na inatan, tiningo na guaja jinenggueña para umanajomlo, 	 Terwijl Paulus sprak, zat de man aandachtig te luisteren. Paulus keek hem eens goed aan en zag dat hij geloofde dat hij genezen zou worden.


DICHOSO ayo y maase ni y mamoble; sa y jaanen y tinaelaye nae, si Jeova ulinibre. 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Güiyaja y achojo yan y satbasionjo; güiya y torejo taquilo, ya ti jumanacalamten. 	 O, mijn ziel, richt u toch helemaal op God en wees rustig. Ik verwacht alles van Hem.


Lao y taotao juyong, sija ti madalalag güe, lao manmalago guato guinin menaña: sa ti jatungo y inagangña ni taotaoj uyong sija. 	 Maar ze zullen zeker niet met een vreemde meegaan. Ze zullen voor een vreemde op de vlucht slaan, omdat ze zijn stem niet kennen."


N 2 11 24970 ¶ Anae manjalom gui guima, jasoda y patgon yan y nanaña, as Maria, ya mandimo ya maadora; ya mababa y güinajañija ya manae güe: oro, insenso, yan mira. 	 Zij gingen naar binnen en vonden het kind en Zijn moeder Maria. Eerbiedig knielden zij voor Hem neer. Zij gaven Hem kostbare geschenken: goud, wierook en mirre.


NAGÜINAEYAYON y sagamo, O Señot y inetnon sendalo! 	 Een psalm van de Korachieten voor de koordirigent. Te begeleiden met het muziekinstrument uit Gath.


N 1 9 35410 ¶ Ya susede ayo sija na jaane, na si Jesus mato guine Nasaret Galilea, ya tinagpange as Juan gui Jordan. 	 Op een dag kwam Jezus daar ook. Hij was uit Nazareth gekomen om Zich door Johannes in de Jordaan te laten dopen.


Ya jumuyong si Pedro ya guefcumasao. 	 Huilend liep Petrus de binnenplaats af. Hij was er kapot van.


Ayo nae ninamalofan ni anite gui santa na siuda; pinelo gui jilo torren diquique, iyon y templo. 	 Toen nam de duivel Hem mee naar het dak van de tempel in Jeruzalem


Adajeyo gui laso ni y maplanta para guajo, yan y ecodon y chumagüe y taelaye. 	 Bescherm mij voor de strikken die zij hebben gezet; voor de valkuilen, die misdadigers voor mij hebben gegraven.


Ya ninafanmagof, ya matratos na umanae salape. 	 Die waren daar natuurlijk blij mee. Zij besloten hem er geld voor te geven.


Ya tinemba y batco ya tisiña injanao contra y manglo, inpelo na umachule ni y manglo. 	 De wind kreeg meteen vat op het schip, zodat het niet meer te houden was. Toen bleek dat we het niet meer met de kop in de wind konden krijgen, lieten wij het voor de storm uitlopen.


Entonses mapos juyong si Pilato guiya sija ya ilegña: Jafa na finaaela inchichile contra este na taotao? 	 Daarom kwam gouverneur Pilatus naar buiten en vroeg: "Waarvan beschuldigt u Hem?"


Ya jatutujon sumangane sija: Pago esta macumple este na tinigue gui talanganmiyo. 	 Hij begon: "Wat Ik u zojuist heb voorgelezen, is werkelijkheid geworden."


Jagas mamatinas laso, para y pinecatto; y antijo tumecon papa; jagas manmaguadog joyo gui menajo; ya sija mamodong maesaja gui taloloja. Sila. 	 Laat Uw grootheid zien tot boven de hemelen, o God; toon de hele aarde Uw geweldige majesteit.


Ti junamatujog y atadogco; ni junamaego y lasas y atadogco, 	 en ik zal de slaap niet vatten


Pot este ti jujaso na dignoyo na jufato guiya jago; lao sanganja ya ujomlo y tentagojo. 	 "Here, ik wil het U verder niet lastig maken. Ik ben het niet waard dat U in mijn huis komt. Daarom heb ik het ook niet gedurfd zelf naar U toe te komen. Eén woord van U is genoeg om mijn knecht te genezen.


Ya ninafanmaaañao todosija, ya maalaba si Yuus ilegñija: Dangculo na profeta esta cajulo entre yya jita: ya, si Yuus jagas jabisita taotaoña. 	 Er ging een golf van ontzag door de mensen. Zij eerden en prezen God. "Wat een geweldige profeet heeft God naar ons toegestuurd! Vandaag hebben wij gezien wat God kan doen!" zeiden zij.


Guaeya si Jeova todo jamyo mañantos; ya y manmauleg adaje si Jeova, ya apase megagae y fumatitinas ni y sobetbia. 	 Terwijl ik in mijn angst dacht dat U mij vergeten was, hebt U juist mijn luide smeekbeden gehoord. U hoorde mij om hulp roepen.


Ya mapula y magaguña, ya manaminagago agaga na magagon anaco. 	 Daar riepen ze het hele bataljon bijeen. Ze rukten Hem de kleren van het lijf en deden Hem een rode mantel om.


Lao mangajulo güije palo sija y inetnon Fariseo ni y manmanjonggue, ya ilegnija: Nesesita ufanmasirconsida sija, yan ufanmatago ya ujaadaje y tinago Moises. 	 Maar sommigen van de Farizeeërs die christen waren geworden, zeiden: "Als die mensen christenen willen zijn, moeten zij zich ook laten besnijden en de wetten van Mozes houden!"


Sa y enimigo guinin japetsigue y antijo; guinin jasaulag papa gui jilo oda y jaanijo: janasagayo gui anae jomjom na lugat sija, taegüije sija y guinin apmam na manmatae. 	 Mijn vijand achtervolgt mij. Hij wil mij doden en mij het dodenrijk injagen, de duisternis in.


Yya Sion jajungog ya ninamagof, yan y jagan Juda sija ninafansenmagof; sa pot y juisiomo sija, O Jeova. 	 Het volk van Israël is blij over Hem en ziet Zijn grootheid. De dochters van Juda juichen U toe om de wijze waarop U rechtspreekt, HERE.


Lao jamyo inpine Ayo y Santos yan Tunas, yan ingagagao na infanmanae un taotao ni y pegno; 	 U hebt Hem afgewezen, zelfs toen Pilatus vond dat Hij vrijgelaten moest worden.


Ya manmalefa ni y chechoña, yan y ninamanmanña ni y manfinanue sija. 	 Zij dachten niet aan alles wat Hij had gedaan en vergaten Zijn wonderen, die zij toch hadden gezien.


Ya güiya manope ilegña. Sa esta manmanae jamyo, para intingo y misterion y raenon langet, lao sija ti ufanmanae. 	 "Jullie hebben het voorrecht te begrijpen wat het Koninkrijk van de hemelen eigenlijk is", antwoordde Hij.


Anae malie güe ni y magas mamale yan y ofisiat sija, manaagang ilegñija: Atane gui quiluus, atane gui quiluus. Si Pilato ilegña nu sija: Chile jamyo ya inatane gui quiluus; sa guajo ti mañoda yo jafa na isao guiya güiya. 	 Zodra de leidende priesters en de bewakers Jezus zagen, begonnen zij te schreeuwen: "Kruisigen! Kruisigen!" "Doe dat zelf maar", antwoordde Pilatus. "Ik zeg dat Hij onschuldig is."


Lao an manmanaetae jamyo taegüine: Tatanmame na gaegue jao gui langet: umatuna y naanmo. 	 Bid daarom dit gebed: Onze Vader in de hemel, wij eren Uw heilige naam.


Ya jago ti jumujuchomyo gui canae y enimigujo: jagas unpolo y adengjo gui dangculo na sagayan. 	 Ik zing het uit en verblijd mij over Uw goedheid en liefde. Want U hebt naar mij omgezien in mijn ellendige toestand; U kende mijn angst en spanningen.


Mientras sumasaga, ada ti iyomo? ya anae munjayan mabende, ada taegüe gui ninasiñamo? sa jafa na unjaso este gui corasonmo? ti y taotao undague, na si Yuus. 	 U had het land niet hoeven te verkopen. Het was uw eigendom en nadat het verkocht was, mocht u zelf weten wat u met het geld deed. Hoe kon u zover komen? U hebt niet tegen mensen gelogen, maar tegen God!"


Ya susede anae manbinendise, jaapatte güe guiya sija ya machule julo gui Langet. 	 Terwijl Hij dat deed, werd Hij opgenomen in de hemel.


Sa jago y minalag y minetgotñija: yan pot y finaboresimo na injatsajulo y canggelonmame. 	 De hele dag prijzen zij Uw naam en dank zij Uw rechtvaardigheid staan zij sterk.


Ti jutayuyut jao na unnajanao gui tano, lao unadaje sija gui tinaelaye. 	 Ik vraag U niet hen uit de wereld weg te nemen, maar hen te beschermen tegen de duivel.


Sa maañaoyo nu jago, sa recto jao na taotao: unchuchule y ti unpolo, ya uncococo y ti untanom. 	 'Ik was bang dat ik mijn winst aan u zou moeten afdragen. U bent immers een hard man. U neemt wat u niet hebt verdiend. U laat anderen voor u werken.'


Ya anae jumalom güe gui jalom guma, y disipuluña sija mafaesen güe en secreto, ilegñija: Jafajam na ti innasiña yumute juyong? 	 Even later, toen Jezus met Zijn discipelen in een huis was, vroegen zij Hem: "Waarom hebben wij die boze geest niet uit die jongen kunnen verjagen?"


Sa y Jeova Yuus, güiya y atdao yan y patang: si Jeova unfannae grasia yan minalag: ti jachoma y manmauleg na güinaja ni y mammamomocat gui tininas. 	 Ik ben liever maar heel kort bij U, dan jarenlang in een omgeving waar men U niet kent. Ik heb liever de minste plaats in Uw huis dan een ereplaats in een huis waar men met U spot.


Ylegña nu güiya: Magajet ya magajet jusangane jao, y mamaela na tiempo nae unlie y langet mababa ya y angjet sija guine as Yuus mangajujulo yan manututunog gui jilo y Lajin taotao. 	 Jezus antwoordde: "Dat geloof je omdat Ik zei dat Ik je onder de vijgeboom zag zitten? Je zult nog grotere daden zien!


Y egaan yan y egaan bae juyulang todo y manaelaye gui tano; para uutot todo y chumochogüe ni y taelaye gui siuda Jeova. 	 Elke dag opnieuw vernietig ik de ongelovigen in dit land en in Jeruzalem wil ik de zondaars uitroeien.


N 16 24 30130 ¶ Ayo nae si Jesus, ilegña ni y disipuloña sija: Yanguin jaye malago dumalalag yo, polo ya upune namaesagüe, ya uchule y quiluusña ya udalalag yo. 	 Daarna zei Jezus tegen Zijn discipelen: "Wie bij Mij wil horen, moet zichzelf niet belangrijk vinden. Hij moet zijn kruis opnemen en dicht achter Mij aan gaan.


Ya ilegña: O bula jao todo dinague, yan tinaelaye, jago lajin anite, jago enemigun todo y tininas, ada ti pumapara jao unnataelaye y tinas na chalan y Señot? 	 "Wat bent u een gemeen en listig heerschap! U bent een vijand van alles wat goed is! Zoon van de duivel! Houdt u nooit op de woorden van de Here te verdraaien?


Ya jumanao ya mangone yan güiya otro siete espiritu mas manaelayeña qui güiya, ya jumalom ya sumaga güije: ya taelayeña y uttimoña ayo na taotao qui y finena. 	 Hij gaat zeven andere geesten halen, die nog slechter zijn dan hijzelf. Samen trekken ze erin en blijven er wonen. Zo iemand is er daarna nog veel erger aan toe dan daarvoor."


Ya cajulo un dangculon pagyon manglo, ya jinatme ni napo sija y jalom batco, ya ninabula. 	 Terwijl zij op het meer waren, stak er een vreselijke storm op. De opgezweepte golven sloegen over de boot. Er kwam zoveel water in dat die bijna zonk.


Ya maagang si Jeova gui chinatsagañija ya güiya munalibre sija gui pinadeseñija. 	 Toen riepen zij in hun ellende tot de HERE en Hij redde hen uit al hun angst.


Ayo y fumatinas y magajet, malag y inina, para y unamatungo finatinasña, sa y finatinasña guine as Yuus. 	 Maar wie Gods wil doet, komt tot het licht, zodat van alles wat hij doet, gezien kan worden dat het tot eer van God is."


Ya mandaña megae, ya ti manulag, ni gui oriyan y petta; ya jasetmon y sinangan guiya sija. 	 Het duurde niet lang of de hele stad wist dat Hij thuis was en al gauw was het huis overvol. Ook voor de deur stonden vele mensen te luisteren naar wat Jezus vertelde.


Ya ilegñija: Yaguin jago Ray y Judio sija, satban maesa jao. 	 Ze zeiden: "Zeg, koning van de Joden! Red Uzelf!"


Ynepe as Simon Pedro: Señot, jayejam injanao güe? Jago nae guaja sija y sinangan ni taejinecog na linâlâ. 	 Simon Petrus antwoordde: "Naar wie moeten wij toegaan, Here? U bent de enige Die ons over het eeuwige leven kan vertellen.


Sa manmato gui oriyajo todot dia taegüije y janom: mandaña gui oriyajo. 	 Uw toorn gaat als vuur over mij heen en ik word vernietigd door wat U mij aandoet.


Magajet na jaguaeya y matdision, ya ayo na mato guiya güiya; ya ti ninamagof ni y bendision, ya ayo na chago guiya güiya. 	 Laten de vloeken (die hij zo graag uitsprak) maar over hemzelf komen. Hij wilde niet over de zegen praten: Laat die nu dan ook maar ver van hem blijven.


Enaomina enseguidas junamaagange jao; ya mauleg finatinasmo sa mato jao. Pago estagüejit todos gui menan Yuus, para injingog todo y tinago jao as Señot. 	 Ik heb meteen een paar mannen naar u toe gestuurd. Fijn dat u gekomen bent. Wij zijn hier in de tegenwoordigheid van God en wachten met spanning op wat u namens Hem zult zeggen."


N 19 28 50760 ¶ Ya anae munjayan jasangan este, malag y sumanmena, ya cajulo Jerusalem. 	 Nadat Hij dit verhaal had verteld, ging Jezus met Zijn discipelen verder naar Jeruzalem.


Yaguin manjalom jamyo gui guima, saluda. 	 Wees vooral vriendelijk tegen hem die jullie onderdak verleent.


Guajo juagang güe ni y pachotto: ya güiya umaalaba ni y jilajo. 	 Nog maar net had ik Hem aangeroepen, of Hij gaf mij al een loflied in de mond.


Lao mato uno ya mansinangane sija, ilegña: Ayo sija na taotao y inpelo gui calaboso, mangaegue gui guimayuus na manmamananagüe ni y taotao sija. 	 Even later kwam iemand hun vertellen dat de mannen die zij gevangen hadden gezet, in de tempel waren en het volk onderwezen.


Ayonae ilegña: Guesadaje jamyo ya chamiyo fanmafabábaba: sa megae ufanmato pot y naanjo, ya ujaalog: Güiya yo ya y tiempo esta jijijot; chamiyo dumalálalaque sija. 	 Hij antwoordde: "Laat je niet misleiden. Want er zullen velen komen die van zichzelf zeggen dat zij de Christus zijn en die beweren dat het einde er bijna is. Maar geloof ze niet!


N 9 10 46280 ¶ Ya anae manalo guato y apostoles sija, masangane güe todo ni y finatinasñija. Ya jacone sija ya mañuja asta un banda, gui un siuda ni mafanaan Betsaida. 	 Na verloop van tijd kwamen de twaalf apostelen bij Jezus terug. Zij vertelden wat ze allemaal hadden gedaan. Omdat Jezus met hen alleen wilde zijn, trokken ze zich terug en gingen op weg naar de stad Bethsaïda.


Bae jujaso y finanagüemo, ya jurespeta y jinanaomo sija. 	 Ik wil blijven nadenken over Uw voorschriften en zal U trouw volgen.


Sa jaye guiya jamyo, ujaso manjatsa un tore, ya ti ufatachong finena ya utufong y para gastoña cao siña uninafunjayan? 	 Maar begin er niet aan als u niet eerst hebt berekend wat het u gaat kosten. Want wie laat nu een toren bouwen zonder eerst prijsopgave te vragen? Hij moet weten of hij genoeg geld heeft om alle rekeningen te betalen.


Sa ti jatungo ni ujaquetungo: manmamomocatja gui jalom jomjom: ya todo y plinantan tano manalamten. 	 Zij zijn dom en kunnen niets vatten; zij lopen in het donker en de aarde wankelt.


Esteja y Espiritu Santo janae yo testimonio na gui cada siudad, ilegña, na y guinede yan y pinite ufañaga guiya guajo. 	 zegt de Heilige Geest mij nadrukkelijk in elke stad waar ik kom, dat mij gevangenschap en vervolging te wachten staat.


Ya enseguidas todo y linajyan taotao, anae malie güe, ninafangosmanman, ya manmalago guato guiya güiya ya masaluda güe. 	 Zodra de mensen Jezus zagen aankomen, liepen zij Hem tegemoet.


Chamoyo pumopolo gui minalago y contrariojo: sa mangajujulo contra guajo mandacon na testigo, ya jaye usinangang y taease. 	 Geef mij niet over aan mijn tegenstanders. Er wordt vals tegen mij getuigd en geweldenaars bedreigen mij.


Enaomina megae guiya sija manmanjonggue; yan y manjulon locue na famalaoan Griego, yan y lalaje ti didide. 	 Het gevolg was dat velen van hen in Jezus Christus gingen geloven. Onder hen waren ook veel invloedrijke Griekse vrouwen en mannen.


Sa güiya munaatogyo gui tabernacoluña gui jaanen pinite: ya janaatogyo gui fanatog y tabernacoluña: ya japoloyo julo gui jilo y acho. 	 Want wanneer kwade tijden aanbreken, verbergt Hij mij in Zijn hut. Hij verstopt mij in Zijn tent, die staat op een plaats die niemand weet. Hij zet mij hoog op een rots.


Ya mabalutan ni y manfamaguon na lalaje, ya machule juyong y majafot. 	 Een paar jonge mannen stonden op en legden hem af. Daarna droegen zij hem naar buiten en begroeven hem.


Si Asor jalilis si Sadog; si Sadog jalilis si Achim; si Achim si Eliud; 	 Abiud was de vader van Eljakim; Eljakim de vader van Azor; Azor de vader van Zadok; Zadok de vader van Achim; Achim de vader van Eliud;


Si Tata locue ni y tumago yo, güiya namaesa mannae y testimonio nu guajo. Jamyo tat nae injingog bosña, ni locue ti inlie jechuraña. 	 Daarmee is Hij mijn getuige, hoewel u Hem nog nooit hebt gezien of gehoord.


Ya y naanña, pot y jinenggue y naanña, janametgot este na taotao ni y liniimiyo, yan y tiningomiyo; junggan, y jinenggue, ni y pot güiya, mannae güe ni este na cabales na jinemlo gui menan miyo todos. 	 Jezus heeft deze lamme man genezen. Door ons geloof in Jezus is hij volkomen gezond geworden. U ziet het zelf!


Si Yuus mangobiebietna gui jilo y nasion sija; si Yuus matatachong gui tronon y sinantosña. 	 God is immers Koning over de hele aarde! Zing voor Hem een psalm, een prachtig lied.


Y palo macone y tentagoña ya manamamajlao, ya manmapuno. 	 Weer anderen grepen de knechten van de koning en mishandelden hen. Sommigen zo erg dat ze stierven.


Ya guinin mujayan jayulang siete na nasion gui tano Cananea, ya japatte y tanoñija guiya sija para y erensiañija nae mañasaga, como cuatro siento y sincuenta años; 	 Nadat Hij de zeven volken die in Kanaän woonden had uitgeroeid, gaf Hij het land aan de Israëlieten.


Sa jayeja y guaja, umanae para uguaja mas; lao ayo y taya iyoña, achog uguaja y iyoña, umachule. 	 "Maar anderen niet. Want wie iets heeft, zal er veel bij krijgen. Meer dan genoeg. Maar wie niets heeft, zal ook nog kwijtraken wat hij meent te hebben.


Polo gui corason miyo, na chamiyo jumajaso finena jafa para inepe: 	 Ga niet van tevoren bedenken wat je zult zeggen om je te verdedigen. Onthoud dat goed! Ik zal jullie de juiste woorden in de mond leggen.


Mangajulo y minalag sija, O Jeova, ya y minalag sija mangajulo y inangangñija; y minalag sija mangajulo y napoñija. 	 HERE, het water bruist; het laat zijn stem horen en zingt bruisend tot Uw eer.


N 11 7 27830 ¶ Anae manmapos sija, jatutujon si Jesus sumangan si Juan gui linajyan taotao. Jafa injanagüe jamyo para inlie gui desierto? un trongcon piao na ninamayeyengyong ni y manglo? 	 Toen de discipelen van Johannes weggingen, zei Jezus tegen de mensen die om Hem heen stonden: "U bent in de woestijn geweest om Johannes te zien. Wat dacht u eigenlijk van hem? Dat hij een riet was, dat wuift in de wind?


N 1 15 62530 ¶ Ya ayo sija na jaane, si Pedro tumojgue julo gui entalo y mañelo, ya y numeron y mandaña guaja siento y bente. Ya ilegña: 	 Op één van die dagen ging Petrus staan om iets te zeggen. Er waren op dat moment ongeveer 120 mensen bijeen.


Ya jaguaeya si Jesus si Marta yan y cheluña yan si Lasaro. 	 Hoewel Jezus veel van Martha, Maria en Lazarus hield, maakte Hij geen aanstalten naar hen toe te gaan.


Pot causa y templomo guiya Jerusalem, y ray sija manmañuñule ninae sija para jago. 	 Uw God gaf u de macht. O God, laat ons maar zien hoe groot Uw macht is, waardoor U ons de overwinning gaf.


Ya si Saqueo tumojgue ya ilegña ni y Señot: Estagüe, Señot, y lamita gui güinajajo junae y mamobble sija; ya yanguin guaja chinelejo pot finababa bae junae cuatro talo. 	 Ondertussen was Zacheüs voor de Here gaan staan. "Here", zei hij, "ik zal de helft van mijn rijkdom aan de armen geven. En als ik iemand teveel belasting heb laten betalen, zal ik hem vier keer zoveel teruggeven."


Jayeja y sumanganyo gui menan taotao, güajo locue jusangangüe gui menam y tatajo ni gaegue gui langet. 	 Als je er bij de mensen openlijk voor uitkomt dat Ik je vriend ben, zal Ik er ook bij mijn hemelse Vader openlijk voor uitkomen dat jij mijn vriend bent.


YA y sumasaga gui umatog na sagayan y Gueftaquilo, güiya usaga gui papa y anineng y Todojajanasiña. 	 Wie schuilt bij de Allerhoogste God, kan rustig slapen, want de Almachtige werpt Zijn schaduw over hem.


TUTUJON y ibangelion Jesucristo, Lajin Yuus. 	 In dit boek wordt het goede nieuws van Jezus Christus verteld.


N 15 10 29600 ¶ Ya jaagang y linajyan taotao, ya ilegña nu sija: Ecungog ya intingo. 	 Hierna riep Jezus de mensen bij Zich. "Luister! Probeer te begrijpen wat Ik bedoel.


Ya y mina cuatro na guatdia gui puenge, si Jesus jumanao para iyasija mamomocat gui jilo tase. 	 Om een uur of vier in de morgen liep Jezus over het water naar hen toe.


Mandichoso y mantriste, sa sija umanafanmagof. 	 Gelukkig zijn zij die verdriet hebben, want zij zullen getroost worden.


Lao mauleg para utafanmagof ya utafanalegria: sa este y chelumo guinin matae, ya lâlâ talo; yan guinin malingo, ya esta masoda. 	 Wij kunnen niet anders dan feestvieren. Het is je eigen broer. Hij was dood en is weer levend geworden. We waren hem kwijt en hebben hem nu terug."


N 22 14 51950 ¶ Ya anae mato y ora, matachong papa mañija yan y dose na apostoles. 	 's Avonds kwam Jezus met de andere apostelen en ze gingen allemaal aan tafel.


N 6 53 37770 ¶ Ya anae manmalofan para y otro banda, manmato gui tano Genesaret, ya manmalag y puetto. 	 Zij meerden bij Gennésareth af en gingen aan land. De mensen die op de kant stonden, herkenden Jezus onmiddellijk.


Ya y enimigoñija locue chumiguet sija, yan sija chumule asta y jalom inesgue gui papa y canaeñija. 	 Zij zuchtten onder de verdrukking en overmacht van hun tegenstanders.


Ya mañocho todos, ya manjaspog; ya anae majoca y sebblan pedaso sija na maipe, bula dose na canastra. 	 En zij gaven ze weer aan de mensen. Iedereen kon zoveel eten als hij wilde.


Ya manago na umanasaga y carruaje; ya tumunog y dos gui jalom janom, si Felipe yan y eunuco; ya tinagpange güe. 	 Hij liet de wagen stilhouden en ging samen met Filippus het water in en Filippus doopte hem.


Mamaela yo guinin as Tata, ya matoyo gui tano: lao judingo talo y tano, sa bae janao para as Tata. 	 Ik ben van de Vader naar de wereld gekomen. Nu verlaat Ik de wereld en ga terug naar de Vader."


Mandichoso jamyo, yaguin manmamatdise jamyo, yan manmapetsigue jamyo, yan manmasangane jamyo todo taelaye pot y naanjo, ya manmandague. 	 Gelukkig bent u als u beledigingen, vervolgingen, leugens en laster te verdragen krijgt omdat u bij Mij hoort.


Ada ti y canaejo fumatinas todo este sija na güinaja? 	 Ik heb de hele wereld gemaakt!' (C)


Sa si Jeova dangculo, yan sendangculo para umaalaba: güiya umamaañaogüe mas qui todo yuus. 	 De HERE is immers groot en machtig? Hij is het waard van harte te worden geprezen; roemrucht is Zijn naam.


Y jilajo locue jasasangan y tininasmo todot dia: sa innafanmamajlao yan innafaninestotba ayo y umaliligao y dañujo. 	 De hele dag door zal ik spreken over Uw rechtvaardigheid. En de mensen die uit waren op mijn ondergang, zullen zich diep schamen en afdruipen.


YA ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo, na guaja palo sija ni mangaegue güine na ti ujaguaeya finatae, asta que jalie y raenon Yuus na mato yan ninasiña. 	 Hij zei: "Sommigen van u, die hier bij Mij staan, zullen nog voor hun dood het Koninkrijk van God zien komen met grote kracht!"


Lao si Caefas uno guiya sija, güiya magas na pale güije na sacan, mansinangane: Jamyo ti intingo jafa! 	 Kajafas, die dat jaar hogepriester was, zei: "U hebt geen flauw idee wat hier aan de hand is.


Ya ilegña nu sija: Magajet jamyo yumute y tinago Yuus para inadaje y tradisionmiyo. 	 U schuift Gods gebod gewoon aan de kant en zet uw traditie ervoor in de plaats.


Mientras guaguaja y candet para jamyo, fanmanjonggue ni y candet, para unfamaguon y candet jamyo. Estesija jasangan si Jesus, ya mapos ya umatog pot sija. 	 Vertrouw op het licht, zolang u het licht hebt. Dan zult u kinderen van het licht zijn." Daarna trok Hij Zich terug en verborg Zich voor hen.


Ya manope si Jesus ilegña nu sija: Ada manmato jamyo calang contra y saque, na manmañuñule jamyo espada, yan galute para inguiotyo? 	 Jezus zei: "U doet net of u een rover komt arresteren! Waar zijn anders die zwaarden en knuppels voor nodig?


Palo ya umafunas sija gui leblon linâlâ: ya munga manmatugue sija yan y manunas. 	 Laat hun schuld maar hand over hand toenemen, zodat zij geen aanspraak kunnen maken op Uw gerechtigheid.


Sa jafa mas guse masangan: Y isaomo unmaasie: pat masangan: Cajulo ya unfamocat? 	 Wat is moeilijker: Zijn zonden vergeven of hem genezen?


Yamag y nifenñija gui jalom pachotñija, O Yuus: yamag juyong y dangculo na nifen y patgon leon, O Jeova. 	 Zij luisteren naar niemand, wijs of onverstandig.


Ya si Juan minagagon pulon cameyo, yan sinturon cuero gui senturaña; ya y naña, apacha yan miet monte. 	 Johannes droeg kleren van kameelhaar en had een leren riem om. Hij at sprinkhanen en honing van wilde bijen.


Sa si Jeova ujusga y taotaoña, ya ugaease ni y tentagoña sija. 	 De HERE is rechtvaardig voor Zijn volk; met liefde zorgt Hij voor Zijn dienaren.


Jungog, O Jeova, ya gaease ni guajo: Jeova, jago para inayudajo. 	 "Wat heeft het voor zin mij te laten sterven? Als ik begraven word? Het stof kan U niet eren en prijzen of vertellen over Uw trouw!


Dichoso ayo y mamamaela gui naan Jeova; inbendisijao guinin y guima Jeova. 	 Gelukkig is hij die namens de HERE komt. Wij zegenen u vanuit het huis van de HERE.


Ya anae jajungog ayo y senturion, mapos ya jasangane y magas inetnon ilegña: Adaje jafa y unquequechogüe, sa este na taotao Romano. 	 De officier ging naar de commandant en zei: "Wat gaat u doen? Die man is een Romein!"


Malagjao yan magas jao mas qui y tadong na jalomtano. 	 Daar heeft Hij de wapens van de vijand vernietigd.


Yan si Judas chelun Santiago, yan si Judas Iscariote ni y traidot; 	 Judas (de zoon van Jakobus) en Judas Iskariot (die Hem later zou verraden).


Ya anae munjayan jasangan este, jachule y pan ya janae grasia si Yuus gui menañija todos: ya anae jaipe, jatutujon cumano. 	 Daarna nam Paulus een brood en dankte God ervoor in het bijzijn van alle anderen.


Jusangane jamyo talo, na yaguin dos guiya jamyo inguaja un corason gui jilo tano, pot jafa na güinaja ni ingagao; umafatinas para sija, pot y Tatajo na gaegue gui langet. 	 Dit moet u vooral weten: Als twee van u het hier op aarde eens zijn over iets wat u mijn hemelse Vader vraagt, zal Hij het voor u doen.


Ya chaña y manuutut chaguan munabubula y canaeña, ni y pechonña y manmanonojo. 	 Het kan zelfs niet meer als hooi dienen.


Ya malago si Pablo na ufalag y anae mangaegue y taotao sija; lao ti mapolo ni y disipulo. 	 Paulus wilde er zelf ook heen gaan, maar de christenen hielden hem tegen.


Ni pot y peste ni manmamomocat gui jalom jomjom; ni pot y yinilang ni y lumachae y taloane. 	 En ook niet voor de pest, die zich in de duisternis verspreidt of voor de vernietiging die in de middag toeslaat.


Ya anae majungog este ni y dies, ninafanbubo nu y dos chumelo. 	 De tien andere discipelen waren hevig verontwaardigd, toen zij hoorden wat Jacobus en Johannes hadden gevraagd.


Pot ayo sija y mañasaga Jerusalem, yan y magasñija sa ti matungo si Yuus, ni y sinangan y profeta ni y jatataetaeja cada sabado, anae masentensia güe jacumple sija. 	 De Joden van Jeruzalem en hun leiders hebben Hem niet erkend, hoewel zij zich realiseerden dat Hij het was, over Wie elke sabbat in de synagoge wordt voorgelezen. Door Hem te doden, hebben zij de profetieën in vervulling doen gaan.


Manmayute papa y juesñija gui anae acho na lugat; ya ujajungog y sinanganjo sija, sa manmames. 	 Al vallen zij in de handen van hun rechters, dan nog zullen zij mij alleen maar goede dingen horen zeggen.


Para usiña matungo y chalanmo gui jilo y tano yan y satbasionmo gui nasion todos: 	 Ik bid dat God ons Zijn genade zal geven en ons zal zegenen. Dat Hij Zichzelf aan ons zal openbaren.


Ya y adengmo siña umanaatunog gui jâgâ ya y jila y gamo galago siña patten y enimigumo. 	 De Here heeft beloofd onze vijanden aan ons over te leveren, waar dan ook vandaan. Al moest Hij hen van de zeebodem weghalen.


N 12 46 28520 ¶ Ya anae estaba güe cumuecuentos yan y taotao sija; estagüe, si nanaña, yan y mañeluña mangaegue gui sumanjiyong, na manmalago na umacuentuse güe. 	 Terwijl Jezus nog in gesprek was, kwamen Zijn moeder en Zijn broers er aan. Zij wilden Hem spreken. Maar het huis was zo vol, dat zij er niet meer bij konden. Ze moesten buiten blijven wachten.


Ayo nae masotta si Barabas, ya an munjayan mapanag si Jesus, maentrega para umaatane gui quiluus. 	 Pilatus gaf opdracht Barabbas vrij te laten. Hij liet Jezus met een zweep afranselen en daarna wegbrengen om gekruisigd te worden.


Ya ilegco: Jafa jufatinas Señot? Ya y Señot ilegña nu guajo: Cajulo ya janao falag Damasco; ya ayonae umasangane todo güinaja ni y matancho para chechomo. 	 'Wat moet ik doen, Here?' vroeg ik. En de Here antwoordde: 'Sta op en ga de stad in. Daar zal u worden verteld wat er allemaal voor u geregeld is en wat u moet doen.'


N 9 20 27160 ¶ Ya, estagüe, un palaoan na malango nu y minilalag y jâgâ, esta dose años, mato gui tateña ya japacha y madoblan y magaguña; 	 Onderweg naderde Hem van achteren een vrouw, die al twaalf jaar aan bloedverlies leed. Zij boog zich voorover en raakte de kwast van Zijn mantel aan.


Taegüe güine, lao esta cajulo: jaso y mansinangane jamyo, anae estataba Galilea, 	 Hij is hier niet. Hij leeft weer! Herinnert u zich niet wat Hij heeft gezegd toen u nog met Hem in Galilea was?


Ayo nae si Pedro ilegña: Salape yan oro, tayayo; lao jafa y güinajajo junae jao. Pot y naan Jesucristo Nasareno, cajulo ya unfamocat. 	 "Geld heb ik niet", zei Petrus, "maar wat ik heb, krijgt u van mij. In de naam van Jezus Christus uit Nazareth: loop!"


Sa ti jago na Yuus ni y gumaeya y tinaelaye: y taelaye ti usaga guiya jago. 	 Elke morgen kijk ik omhoog naar U en leg U (ernstig biddend) al mijn vragen voor.


Ya manmalofan y inanaco Pisidia, ya manmato Pamfilia. 	 Paulus en Barnabas reisden door Pisidië en Pamfylië in de richting van de havenstad Attalia.


Ya y mina nuebe na ora, janagosagang si Jesus ilegña: Eli, Eli, lama sabactani? cumequeilegña: Yuusso, Yuusso, jafa muna undingoyo? 	 Om drie uur riep Jezus luid in het Aramees: "Eloï, Eloï, lama sabachthani?" Dit betekent: Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?


Ayonae si Pablo jacone y taotao sija, ya y inagpaña na jaane janagasgas güe yan sija, jumalom gui templo para usangan y macumplen y jaanen y managasgas, asta qui ufanmaofrese y inefrese cada uno guiya sija. 	 Paulus nam de vier mannen mee en liet zich de volgende dag samen met hen reinigen. Daarna ging hij naar de tempel om bekend te maken op welke dag hun reinigingsweek voorbij zou zijn. Dan zou voor ieder van hen het offer worden gebracht, dat aan hun plechtige belofte een einde maakte.


Ya anae munjayan jataetae y lay yan y profeta sija, y magas y sinagoga ninafamnaagange sija ilegñija: Jamyo mañelo, yaguin guaja jafa na finijo para insangane y taotao sija, sangan. 	 Nadat er uit de boeken van Mozes en de profeten was voorgelezen, lieten de leiders van de synagoge de gasten vragen of een van hen misschien iets zou willen zeggen, waardoor de mensen bemoedigd zouden worden.


Lao despues di lâlâyo talo, ya cumajuloyo, jujanao esta y menanmiyo guiya Galilea. 	 Maar als Ik uit de dood ben teruggekomen, zal Ik naar Galilea gaan en jullie daar ontmoeten."


Ya anae jumanao para y tano, umasoda yan un taotao gui jiyong y siuda na gaemanganite; ya apmam na tiempo ti minagagago ni usaga gui guima, na y naftanja. 	 Toen Hij uit de boot stapte, kwam uit de stad een man op Hem af, die een boze geest in zich had. Hij liep al een hele tijd zonder kleren rond en woonde niet in een huis, maar in de rotsgraven.


Mastaquilo y inagang sija y minegae y janom sija, yan y fijom na napo gui tase, si Jeova gui sanjilo gaesisiña. 	 En boven het daverende geluid van al dat water, van al die zeeën, is de grootheid van de HERE zichtbaar.


Ya si Jeova ufaninayuda ya uninafanlibre gui manaelay: ya uninafansatba sa sija numananggagüe. 	 De HERE helpt hen ontkomen aan de goddelozen en bevrijdt hen. Dat komt doordat zij bij Hem schuilen.


Güiya unafanbula y minalago ayo sija y manmaañao nu güiya: ujungog locue y inagangñija, ya usatba sija. 	 Mensen die ontzag voor Hem hebben, komt Hij tegemoet. Hij hoort hun roepen om hulp en redt hen.


N 24 29 33030 ¶ Ti apmam despues di y pininiten ayo sija na jaane, y atdao ujomjom, ya y pilan ti ufanina; ya y pution sija ufamodong guine y langet; ya y nina siñan y langet ufanmayengyong. 	 Onmiddellijk na die dagen van terreur en ellende zal de zon worden verduisterd en de maan niet meer schijnen. Het zal net zijn of de sterren uit de hemel vallen. De machten van het heelal zullen door elkaar worden geschud.


Lao si Yuus ilegña nu güiya: Taejinaso jao! pago na puenge nesesita umachule y antimo: ya para jaye ayo sija na güinaja ni unnaetnon? 	 Maar God zei tegen hem: 'Dwaas! Vannacht zult u sterven. En wie krijgt nu alles wat u achterlaat?'


Sa unpolo y tinaelayenmame gui menamo, yan y ti matungo na isaomame gui minananan y matamo. 	 U ziet onze zonden scherp voor U. Onze meest verborgen zonden komen bij U aan het licht.


Mato guiya guajo y piniten finatae, ya y minilalag y tinaelaye janamaañaoyo. 	 Ik roep het uit: Lof zij de HERE! Hij verloste mij van al mijn vijanden.


Ya si Pablo jayeg si Silas ya mapos, manmaencatga ni y mañelo ni y grasian Yuus. 	 Maar Paulus koos Silas uit om met hem mee te gaan. Nadat zij door de christenen aan de genade van de Here waren toevertrouwd, gingen zij op reis.


Anae ileco: Sulong y adengjo: y minaasemo, O Jeova, mumantieneyo. 	 Juist toen ik dacht dat ik het niet meer aankon, ervoer ik de kracht van Uw goedheid en liefde, HERE.


Si Jesus ilegña nu güiya: Y esta mafagase, ti guaelaye yaguin adengña esta mafagase, lao esta gasgas todo. Ya jamyo mangasgas pago, achogja ti todos. 	 Jezus zei: "Wie zich gebaad heeft, hoeft zich niet nog eens te wassen. Hij is helemaal schoon.


Si Yuus ni y numae yo y inemog, ya jasujeta y taotao gui papajo. 	 De HERE leeft! Ik prijs Hem. Hij is mijn rots en ik geef Hem de hoogste plaats. Hij is de God, Die mij in veiligheid brengt.


Nagasgasyo ni hisopo, ya jumuyong gasgas: fagaseyo ya jumuyong apacaña, qui y niebe. 	 Ik weet dat ik vanaf mijn geboorte al een zondaar ben; toen ik werd verwekt, stond al vast dat ik een zondaar zou zijn.


Y asaguamo utaegüije y trongcon ubas ni y bula tinegcha gui jalom guimamo: y famaguonmo manparejo yan y tinanom olibo gui oriyan y lamasamo. 	 Uw vrouw die bij u woont, zal vruchtbaar zijn; uw zonen zitten bij u aan tafel.


Ya jafatinas para güiya y atmas y finatae: janafañila y flechaña. 	 Hij zal Zijn zwaard scherpen en hen verslaan, tenzij zij zich bekeren. Hij spant Zijn boog en legt aan.


Si Andres y chelun Simon Pedro, güiya uno gui dos y jumungog umadingan an Juan, yan madalalag güe. 	 "Kom maar kijken", zei Hij. Dus gingen zij met Hem mee, zagen waar Hij woonde en bleven de rest van de dag bij Hem. Dit gebeurde rond vier uur 's middags.


Fanmanayuyut para upas iyon Jerusalem: sa mumegae ayo sija y gumaeyajao. 	 Bid voor de vrede van Jeruzalem; dat ieder die van de stad houdt, rust mag ervaren.


Jamyo ni y beca sija ni y manayog taegüije y quinilo laje; yan jamyo di quique na ogso sija taegüije y manpatgon na quinilo sija? 	 Waarom leken de bergen op springende schapen en de heuvels op lammetjes?


Yan pot este na manparejo y sinangan y profeta sija, ni y esta manmatugue: 	 Dat klopt met wat de profeet Amos heeft geschreven. Hij schreef namens God:


Ya jatutujon desde as Moises, yan y profeta sija, y jasangangane claro todo ni tinigue ni y pot güiya. 	 Hij herinnerde hen aan allerlei gedeelten uit de boeken van Mozes en de profeten. Hij legde hun uit wat ze betekenden en wat ze over de Christus zeiden.


Y corasonñija, manmantica calang sebo: lao jumagofyo ni y laymo. 	 Zij hebben harten van steen, maar ik ervaar vreugde als ik aan Uw wet denk.


Y manglo manguaefe mano malagoña, ya unjungog y bengbengña, lao ti untungo guine manu mague, ni tampoco para manu guato. Taegüenao todo ayo y manmafañago guine Espiritu. 	 De wind waait waarheen hij wil. Je hoort hem wel, maar je weet niet waar hij vandaan komt en waar hij heen gaat. Zo is het ook als iemand door de Geest van God nieuw leven krijgt."


N 11 29 47510 ¶ Ya anae manetnon y linajyan taotao guiya güiya, jatutujon sumangan: Este na generasion manaelaye: manmanaliligao señat; lao ti ufanmannae nu señat mas na ayoja y señat Jonas. 	 Zij drongen hoe langer hoe meer tegen Hem op. "De mensen van deze tijd zijn slecht", zei Jezus. "Zij doen niets anders dan vragen om een teken uit de hemel. Zij willen een bewijs dat Ik de Christus ben. Maar het enige bewijs dat zij zullen krijgen, is het teken van Jona.


Y mauleg na taotao, nu y mauleg na güinaja gui corasonña, mauleg chinileleña; lao y taelaye na taotao, nu y taelaye na güinaja gui corasonña, taelaye chinileleña. 	 Want waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over. Dat een goed mens vol goedheid is, blijkt uit wat hij zegt.


Ayo na jaane infanmangagao pot y naanjo: lao ada ti jusangane jamyo na guajo jutayuyute jamyo gui Tata; 	 Als het zover is, kunt u in mijn naam bidden. Ik hoef dan niets meer voor u aan de Vader te vragen,


Sa este y jâgâjo gui Nuevo Testamento, ni y machuda para megae, para inasiin y isao. 	 "Drink er allemaal uit", zei Hij. "Dit is mijn bloed, waarmee het nieuwe verbond wordt bezegeld. Het zal vloeien om vergeving van de zonden te bewerken.


Si Jeova jajungog y guinagaojo: si Jeova uresibe y tinaetaejo. 	 Verdwijn uit mijn ogen, zondaars, want de HERE heeft mijn tranen gezien


Ya ayo na jaane uguaja dos gui fangualuan; y uno umacone, ya y otro umapolo: 	 Dan zullen twee mannen samen op het veld werken. De een zal worden meegenomen, de ander achterblijven.


Chamo chachago guiya guajo; sa y chinatsagaco esta jijot, sa taya jaye yo uayuda. 	 Bij mijn geboorte werd ik aan U opgedragen; al sinds die tijd bent U mijn God.


Lao ufato y jaane sija, na y nobio umanajanao guiya sija; ya ayo sija na jaane nae ufanayunat. 	 Maar er komt een tijd dat Hij er niet meer is. Dan zullen zij hun eten laten staan.


Para ujaflecha gui secreto y cabales; ya derepente manflecha güe, ya ti maañao. 	 Zij scherpen hun tong alsof het een zwaard is en leggen hun 'pijlen' aan, boosaardige taal schieten zij op mij af.


Sa y corasonñija este na taotao sija manmacat, ya y talangañija mapot manmanjungog, ya y atadogñija jajujuchom; para chañija fanmanlilie ni atadogñija, yan ufanmanjungog ni talangañija, ya ujatungo ni corasonñija, ya ujatolaeca sija, ya guajo junajomlo sija. 	 Ze kijken wel, maar zien niet. Hun hart is onverschillig, hun oren zijn doof en hun ogen zitten dicht. Daarom zullen zij niets zien, horen of begrijpen. Daarom kunnen zij niet naar God terugkeren, want dan zou Hij hen moeten genezen.' (a)


Malagojao, O Jeova, unnalibreyo: O Jeova, laguse para unayudayo. 	 Want er komen talloze rampen over mij heen; mijn zonden bereiken mij en ik weet er geen raad mee. Het zijn er zoveel. De moed zakt mij in de schoenen.


Ayonae mato niñalang todo gui tano Egipto yan Charran, yan dangculon chinatsaga: ya y mañaenata ti manmañoda nengcanoñija. 	 In die tijd brak er in Egypte en Kanaän een zware hongersnood uit. Op een gegeven ogenblik hadden Jakob en zijn familie niets meer te eten.


YA anae esta manjijijot guiya Jerusalem, manmato guiya Betfaye, gui egso Olibo, si Jesus jatago dos gui disipuluña, 	 Zij kwamen in de buurt van Bethfagé. Dat is een dorp op de helling van de Olijfberg, niet ver van Jeruzalem. Jezus stuurde er twee van Zijn discipelen heen en zei:


Ya anae manmañodajam güije disipulo, mañagajam siete na jaane; ya ilegñija as Pablo pot y Espiritu, na chaña jumajanao julo Jerusalem. 	 Eenmaal aan land, vonden wij christenen en bleven een week bij hen. Op aandringen van de Heilige Geest waarschuwden zij Paulus niet naar Jeruzalem te gaan.


Ya si Jesus ilegña: Guajo; ya umamaela y tiempo anae inlie y Lajin taotao matatachong gui agapa y gaeninasiña na canae, ya umamaela gui jalom y mapagajes y langet. 	 "Ja", zei Jezus. "Dat ben Ik. En U zult Mij zien zitten aan de rechterhand van God en Mij zien komen in de wolken."


Enaomina manope si Jesus: Ayo uje ni junafotgue ni pan ya junae güe. Ya janafotgon y pan, ya janae si Judas Iscariote, lajin Simon. 	 Jezus antwoordde: "Ik zal een stuk brood indopen en dat geven aan degene die het is." Hij nam een stuk brood, doopte het in de saus en gaf het aan Judas, de zoon van Simon Iskariot.


Lao mauleg para guajo y juguaguato jijot gui as Yuus: sa jupolo y inangococo gui Señot Jeova, para usiña jusangan todo y chechomo. 	 En ik? Ik ben gelukkig als ik dicht bij God ben. De Almachtige HERE is mijn toevluchtsoord. Ik wil iedereen over Uw werk vertellen.


Enaomina si Pilato ilegña nu sija: Chile güe jamyo ya injisga jaftaemano y laymiyo. Ylegñija y Judio sija nu güiya: Ti tunas na jame, infanmannae finatae ni jaye. 	 "Neem Hem maar weer mee", zei Pilatus. "U hebt een eigen wet. Spreek zelf maar recht over Hem." "Maar het is ons verboden zelf iemand terecht te stellen", brachten de Joden er tegenin.


Rescatayo ya nalibreyo gui canae y manaotao juyong, ni y pachotñija manguecuentos banida, ya y agapa na canaeñija y dacon na canae agapa. 	 Verlos mij uit de overheersing van de vreemde volken; zij liegen en bedriegen alsof geen waarheid bestaat.


Ya enseguidas ninafalag y desierto ni Espiritu. 	 Onmiddellijk daarna werd Jezus door de Heilige Geest naar de woestijn gestuurd.


Fanmagmata sa ti intingo y jaane ni y ora. 	 Wees daarom waakzaam, want u weet niet op welk moment Ik terugkom.


Cajulo, O Jeova; nalibre yo, O Yuusso: sa jago manalamen todo y enimigujo ni y guijadas; y nifen y manaelaye unyamag. 	 En al staan nu aan weerszijden van mij 10.000 vijanden, ik raak er niet meer door van streek.


Sa sija chumoma y espirituña; sa jasangan sin jinaso pot labiosña. 	 Zij waren opstandig tegen de Geest van God en zonder nadenken sprak hij toen.


N 5 27 25780 ¶ Injingogja y munjayan masangan: Munga umábale, 	 De wet van Mozes zegt: 'U mag geen overspel plegen.' Maar Ik zeg: Wie met begerige ogen naar een vrouw kijkt, heeft in zijn hart al overspel met haar gepleegd.


Ayo y fumatinas y magajet, malag y inina, para y unamatungo finatinasña, sa y finatinasña guine as Yuus. 	 Maar wie Gods wil doet, komt tot het licht, zodat van alles wat hij doet, gezien kan worden dat het tot eer van God is."


Sa japolo y güinaeyaña guiya guajo, enao mina junalibre güe: guajo pumolo güe gui taquilo, sa güiya guinin tumungo y naanjo. 	 De HERE zegt: Ik zal hem verlossen, omdat hij zoveel van Mij houdt. Ik zal hem beschermen, omdat hij Mij kent en mijn naam eert.


Ya jaf taemanoja si Moises janacajulo y serpiente gui desierto, taegüijeja na nesesita na y Lajin taotao umanacajulo. 	 Zoals Mozes in de woestijn een koperen slang omhoog hield, zo moet ook Ik, de Mensenzoon, opgeheven worden.


Ya y jinanaoña, susede na matogüe jijot Damasco; ya enseguidas manina gui oriyaña y candet guinen y langet; 	 Toen hij in de buurt van Damascus kwam, flitste er plotseling een licht vanuit de hemel, dat hem gevangen hield.


Namanman na güinaja finatinasña gui menan y tatañija, gui tano Egipto, gui fangualuan Soan. 	 Hun voorouders hadden zelf Zijn wonderen gezien, die Hij in Egypte had gedaan, in de stad Zoan.


Ya todo y manmalolofan gui ayo na chalan mayuteñaeñaejon: güiya manamamamajlao ni y tiguangña. 	 Zijn muren hebt U afgebroken en zijn sterke burchten tot puin gemaakt.


Ya anae munjayan jasangan este, guaja inaguaguat gui entalo y Fariseo yan y Saduseo: ya manmadibide y inetnon taotao. 	 Door die woorden ontstond er onenigheid tussen de Farizeeërs en de Sadduceeërs. Weg was hun eensgezindheid!


Y mañaque locue, ni y manmaatane yan güiya gui quiluus, manajuyonge güe locue. 	 Zelfs de rovers die met Hem waren gekruisigd, bespotten Hem.


Ya enseguidas anog yan y angjet y linajyan y sendalo gui langet, na manmantutuna as Yuus, ya ilegñija: 	 Plotseling kwam bij de engel een menigte andere engelen die God loofden. Een hemels leger was het.


Ya ti ilegmiyo: Guaja trabia cuatro na meses nae ufato y quineco? Estagüe na jusangane jamyo: Fanalagquilo y matanmiyo ya inatan y fangualuan sija, sa esta manapaca para quineco. 	 Zegt men niet dat er pas vier maanden na de zaaitijd geoogst kan worden? Maar kijk eens rond! Overal liggen de velden rijp om te oogsten.


Lao guajo sumangane jamyo: Guaeya y enemigonmiyo; bendise y mumatdidise jamyo; fantinas mauleg ni y chumatlie jamyo, tayuyute sija as Yuus ni y munamamajlao jamyo yan y pumetsigue jamyo, 	 Maar Ik zeg: Houd ook van uw vijanden! En bid voor wie u vervolgen!


Ya pago, estagüe y Espiritu na janajanaoyo para Jerusalem, ti jutungo jafa ufanmato guiya guajo güije. 	 Nu ben ik op weg naar Jeruzalem omdat de Heilige Geest mij ertoe dringt. Hoewel ik niet precies weet wat mij daar zal overkomen,


Mato guiya y otro, ya jasanganeja talo taegüije: Ya inepe ilegña: Guajo, señot, bae jujanao, lao ti jumanao. 	 'Nee, ik wil niet.' Maar later kreeg hij spijt en ging toch. Daarna zei de vader tegen de tweede dat hij op het land moest gaan werken. En die zei:


Entonses mafaesen güe: Jaye enao na taotao y sumangane jao, na unjatsa y camamo yan unjanao? 	 "Wie was dat?" vroegen zij.


Entonses maentrega güe guiya sija para umatane gui quiluus. Ya sija cumone si Jesus! 	 Daarop gaf Pilatus Jezus aan hen over om gekruisigd te worden.


Megae, güije na jaane, ualog nu guajo: Señot! Señot! ada ti inprofetisa pot y naanmo, yan innajanao y anite pot y naanmo, yan infatinas megae námanman na chocho pot y naanmo? 	 Op de dag van het grote oordeel zullen velen tegen Mij zeggen: 'Here, wij hebben in Uw naam gesproken. Here, wij hebben Uw naam gebruikt om duivelse geesten te verjagen en wonderen te doen.'


Jafa pago ufatinas y magas y fangualuan? Ufato, ya uyulang todo y manmachochocho, ya ufannae otro ni y fangualuan. 	 Wat zal de eigenaar van de wijngaard doen, als hij dit hoort? Zal hij die boeren niet hun verdiende loon geven en uit de weg ruimen? De wijngaard zal hij aan andere mensen geven.


Yleco gui chinadigco, todo y taotao sija mandacon. 	 Zelfs toen ik zo bang was, dat ik geen mens meer vertrouwde.


Entonses ilegñija nu güiya y disipulosija: Señot, yaguin maego, mauleg jumuyong. 	 "De slaap zal hem goed doen; dan wordt hij vlug beter", zeiden de discipelen.


Lao jago, yaguin unfatitinas y limosnamo, chamo natutungo y canaemo acagüe jafa checho y canaemo agapa. 	 Daarmee hebben zij hun beloning al. Als u goed voor iemand bent, houd het dan geheim. Laat uw linkerhand niet weten wat uw rechterhand doet.


Sija manmefno, sija sumangan sinaguat yan todo y chumochogüe y tinaelaye manbanidoso. 	 Zij spreken smalend en hooghartig; al die zondaars denken dat zij het hoogste woord kunnen voeren.


Ya jabira güe y Señot ya jaaatan si Pedro. Ayonae jajaso si Pedro y sinangan y Señot, ni y ilegña nu güiya: Antes que uoo y gayo pago na jaane, undagueyo tres biaje. 	 Jezus keerde Zich om en keek Petrus aan. Petrus herinnerde zich wat Hij had gezegd: "Voordat de haan kraait, zul je drie keer hebben gezegd dat je Mij niet kent."


Jeova, yajo y sagan y guimamo: yan y lugat nae sumasaga minalagmo. 	 HERE, ik houd zoveel van Uw huis, de plaats waar U Zelf immers woont!


Sa y atadogmoja umatan, yan lumie y apas y manaelaye. 	 U zult het zelf zien; de straf treft alleen de ongelovigen.


Lao ayo sija y bumira sija ya malag y echong na chalanñija, si Yuus ufaninesgaejon yan ayo sija y manmamatitinas tinaelaye. Pas ugaegue guiya Israel. 	 Als iemand echter slinkse wegen bewandelt, zal Hij (samen met de ongelovigen) door de HERE worden vernietigd. Laat er vrede zijn in Israël!


Yaguin guaja y mumalago fumatitinas y minalagoña, güiya utumungo y finanagüeco, cao güiya iyon Yuus, pat jusangan estesija na güinaja pot guajo namaesa. 	 Als iemand ernaar verlangt Gods wil te doen, zal Hij kunnen onderscheiden of mijn woorden van God komen of van Mijzelf.


Ylegña nu güiya si Jesus: Pot y unlie yo, Tomas, na unjonggue yo: mandichoso ayo sija y ti manmanlie, lao manmanjonggue. 	 "Geloof je het nu, omdat je Mij ziet?" zei Jezus. "Gelukkig zijn de mensen, die in Mij geloven zonder Mij gezien te hebben."


Ya y mina cuatro na guatdia gui puenge, si Jesus jumanao para iyasija mamomocat gui jilo tase. 	 Om een uur of vier in de morgen liep Jezus over het water naar hen toe.


N 11 20 27960 ¶ Ayo nae jatutujon lumalalatde y siuda sija nae guinin jafatinas sumenmegae na namanman Sa ti manmanjonggue, ilegña: 	 Hij begon verwijten te maken aan de steden waar Hij de meeste wonderen had gedaan. Hij verweet ze dat zij zich niet tot God hadden bekeerd.


Ya enseguidas guaja güije gui sinagogañija un taotao na guaja áplacha na espiritu, ya güiya umagang, 	 In die synagoge was een man met een boze geest. Hij begon te schreeuwen:


Polo sija: y bachet ya uguia y bachet; yaguin y bachet uguia y bachet, sija na dos uchapodongja gui joyo. 	 Trek u dus niets aan van de Farizeeërs. Zij zijn blinde gidsen, die blinde mensen leiden. Zij zullen samen in een kuil vallen."


Ya mamanagüe, ilegña nu sija: Ada ti matugue na y guimajo umafanaan guma manaetae ni y todo nasion sija? lao jamyo fumatinas y liyang mañañaque. 	 "Luister goed, allemaal", zei Hij. "Heeft de profeet Jesaja niet geschreven dat Gods huis een huis van gebed moet zijn voor alle volken? Maar wat hebben jullie ervan gemaakt? Een rovershol!"


Jijot gui oriya manjajanao y manaelaye: anae esta nacajulo y tinaelaye gui entalo y famaguon taotao. 	 Ik weet, HERE, dat U Uw woord altijd nakomt en dat U ons zult beschermen tegen deze onbetrouwbare mensen.


N 17 5 49730 ¶ Ya y apostoles, ilegñija nu y Señot: Aumenta, y jinengguenmame. 	 De apostelen zeiden tegen de Here: "Geef ons een groter geloof."


Ayonae macone puenge ni y disipulo, ya masajguane gui un canastra, ya manatunog gui quelat. 	 Toen het donker was, lieten zijn discipelen hem vanaf de stadsmuur in een mand naar beneden zakken.


Ya todo y ingagao pot y naanjo, bae jufatinas, sa y Tata uresibe minalagña nu y Lajiña. 	 Wat u in mijn naam biddend vraagt, zal Ik doen. Want daardoor zal blijken hoe groot en machtig de Vader in Mij is.


Si Jeova guinin jajaso jita: guiya bumendisijit; güiya bumendise y guima Israel; güiya bumendise y guima Aaron. 	 De HERE denkt aan ons; Hij geeft de zegen. Hij geeft zegeningen aan het volk van Israël, aan het nageslacht van Aäron


Gui as Yuus jualaba y finoña: gui as Jeova jualaba y finona. 	 Als ik U te hulp roep, zullen mijn vijanden terugdeinzen. Ik weet zeker dat God mij zal helpen.


Entonses mamaela si Jesus, ya jachule y pan ya manninae, ya y güijan taegüenao. 	 Jezus gaf hun brood en vis.


Mamaesen jafa na ora y lajiña na mumauleg, ya ilegñija: Nigap gui las siete na ora pinelo ni calenturaña. 	 Hij vroeg hun wanneer de jongen genezen was. "Gistermiddag om één uur was de koorts ineens weg", antwoordden zij.


Ya y ya sasalaguan, jajatsa y atadogña, anae estaba gui sinapet, ya jalie si Abraham na chago, yan si Lasaro gui pechoña. 	 De rijke man stierf ook. Hij werd begraven en ging naar het dodenrijk, waar men van God gescheiden is. Terwijl hij daar grote pijn leed, zag hij in de verte Lazarus, die bij Abraham was.


N 15 8 49130 ¶ Pat, jaye na palaoan, y yanguin uguaja iyoña dies na pidason salape, ya ufinalingaeguan ni y uno; ada ti usonggue y candet ya ubale y jalom guma, ya uguesaligao asta qui usoda? 	 Of denk eens aan een vrouw die tien zilveren muntjes had en één ervan verloor. Zou ze niet een lamp aansteken en overal zoeken en het hele huis aanvegen tot ze de munt vond?


Ya ni uguaja satbasion gui otro; sa taya otro naan gui papa y langet, manmanae y taotao sija, para usiña utafansatbo. 	 Er is bij niemand anders redding te vinden; Hij is de Enige, door wie de mensen gered kunnen worden."


Sa jago fumatinas y jinasoco yan y causaco: unfatachong gui trono, ya unjusga y tinas. 	 In Uw nabijheid zullen al mijn vijanden neervallen en omkomen.


Ya mannae erensia ni y tanoñija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hun land schonk Hij aan Zijn volk. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya mato y niñalangña, ya malago na uchocho: ya mientras mafamaulilique naña nu sija, malingo y jinasoña. 	 omdat hij honger had, wilde hij graag iets eten. Terwijl het eten werd klaargemaakt, raakte hij buiten zichzelf.


N 14 19 67480 ¶ Ya manmato güije Judios guinin Antioquia, yan Iconio, ni y manafanmañaña y linajyan; ya anae munjayan mafagas ni y acho si Pablo, mabatsala juyong gui siuda, jinasoñija na matae. 	 Maar de stemming in de stad sloeg om, toen er Joden uit Antiochië en Iconium kwamen, die veel kwaad over de apostelen vertelden. De mensen werden vijandig en gooiden stenen naar Paulus, die zo zwaar getroffen werd dat zij dachten dat hij dood was. Daarom sleepten ze hem de stad uit.


N 18 15 50200 ¶ Ya maconie guato guiya güiya ni y diquique na famaguonñija, para upacha; ya anae manlinie ni y disipulo sija, manmalalatde. 	 Op een dag brachten enkele mensen hun kleine kinderen bij Hem. Zij wilden graag dat Hij ze zou aanraken en zegenen. De discipelen zeiden echter dat ze moesten weggaan.


Ya mansesetmon, ilegña: Ufato gui tateco uno na masgaeninasiña qui guajo, y coreas y sapatosña, ti digno yo nu jutecon ya jupula. 	 "Het duurt niet lang meer", riep hij, "en dan komt er Iemand, die veel belangrijker is dan ik. Vergeleken bij Hem ben ik niets. Ik ben niet eens waard Zijn schoenen los te maken.


N 16 9 41990 ¶ Lao anae cajulo si Jesus, taftataf gui egaan gui finenana na jaane gui semana, umalie finena, yan Maria Magdalena, ni y guinin janajuyong siete na anite. 	 Jezus was op zondagmorgen vroeg weer levend geworden. De eerste die Hem daarna zag, was Maria van Magdala, uit wie Hij zeven boze geesten had weggejaagd.


Y lay sija cantaco sija gui guima anae taotao tumanoyo. 	 Uw leefregels zijn muziek voor mij, zolang ik hier op aarde woon; ik voel mij hier een vreemdeling.


AYO na jaane, jinanaoña si Jesus gui guima, matachong gui oriyan tase. 	 Later die dag verliet Jezus het huis en ging bij het meer zitten.


Sa guajo locue na taotao gaegeuyo gui papa y ninasiña, ya guaja gui papajo sendalo sija; yan ileco nu este: Janao, ya mapos; ya y otro: Maela, ya mato; ya y tentagojo: Fatinas este, ya jafatinas. 	 Want ik moet doen wat mijn overste zegt. En mijn soldaten moeten doen wat ik zeg. Als ik tegen de één zeg: 'Ga', gaat hij. En tegen de ander: 'Kom', komt hij. En zeg ik tegen mijn knecht: 'Doe dit', dan doet hij het."


Polo ya y inetnon taotao unineriyaye jao: ya gui san jiloñija natalo jao guato gui san jilo. 	 Maar zo is het niet, HERE! Stel Uw toorn tegenover de woede van mijn vijanden. Kom erbij, HERE, en eis het recht voor mij op!


N 1 24 42340 ¶ Ya despues di ayo sija na jaane mapotgue y asaguaña as Elisabet, ya janana sinco na meses, ya ilegña: 	 Kort daarna werd Elisabeth zwanger. Vijf maanden lang kwam zij niet onder de mensen.


Nae sija taemanoja y chechoñija: ya taemanoja y taelayen chechoña. Nae sija taemanoja y finatinas y canaeñija: apase ni y para ujamarese. 	 Geef hun maar wat zij verdienen; loon naar werken. Vergeld hun maar naar hun handelwijze.


Ya si Barnabé yan Saulo, tumalo guato guinin Jerusalem, anae munjayan y ministroñija, yan jacocone mañisija si Juan y apiyiduña Marcos. 	 Nadat Barnabas en Saulus de gift aan de christenleiders in Jeruzalem hadden overhandigd, gingen zij terug naar Antiochië en namen Johannes Markus mee.


N 14 7 48770 ¶ Ya jasangan un acomparasion ni y manmaconbida, anae jaatituye ni y jaayig y mas managquilo na tachong gui lamasa; ya ilegña nu sija: 	 Het was Hem opgevallen dat de gasten allemaal op de beste plaatsen wilden zitten. Daarom gaf Hij hun deze raad:


Lao estagüeja y canae y umentregayo na jumajame gui lamasa. 	 Maar hier bij ons aan tafel zit de man die Mij zal verraden.


Ya manaegüe y leblon y profeta Isaias. Ya anae jababa y leblo, jasoda anae esta matugue: 	 Men gaf Hem het boek van de profeet Jesaja en Hij zocht het gedeelte op waar staat:


Jaftaemano na manjula gui as Jeova yan japromete y Gaesisiña gui as Jacob; 	 Hoe hij heeft gezworen aan de HERE en een belofte heeft gedaan aan de machtige God van Jakob.


Ya anae mato si Pedro Jerusalem, managuaguat yan ayo sija y manmansirconsisida, 	 Toen Petrus weer in Jeruzalem kwam, maakten zij hem het verwijt dat hij met mensen van een ander volk was omgegaan en zelfs met hen had gegeten.


Enaomina jucuentuse sija pot acomparasion; sa y manmanaatan, ya ti manmanlie, ya manecungog, ya ti manmanjujungog, ni ujatungo. 	 Daarom gebruik Ik gelijkenissen. De mensen horen en zien Mij wel, maar begrijpen Mij niet.


Ayo nae jupolo sija ya jumanao ni y minajetog y corasonñija: para ufanmamomocat ni y pinagatñija. 	 Mijn volk heeft echter niet naar Mij geluisterd; de Israëlieten kwamen tegen Mij in opstand.


Jadingo guiya Judea, ya mapos talo malag Galilea. 	 Daarom verliet Hij Judea en ging terug naar Galilea.


Ya mato guiya güiya dangculo na linajyan taotao; ya jumalom güe gui un batco, ya matachong; ya todo y linajyan taotao manmatachong gui oriyan unae. 	 Er kwam een grote menigte mensen naar Hem toe. Daarom ging Hij in een boot. Van daaruit sprak Hij de mensen toe die op de oever stonden te luisteren.


Lao anae malofan dos años, si Porcio Festo mato gui cuatton Felix: ya si Felix malago na ufanue y Judios minagof, japolo si Pablo na umapreso. 	 Twee jaar later werd Felix opgevolgd door Porcius Festus. Om de Joden een plezier te doen, liet hij Paulus in gevangenschap achter.


Ya anae machuda y jâgâ Esteban ni y testigomo, estabajayo na tumotojgue gui oriya, ya jucousienteja y mapunoña, ya juadaje y magagon ayo sija y pumuno güe. 	 Ik stemde ermee in en paste zelfs op de kleren van zijn moordenaars.'


Ya estagüe y cottinan y templo na masise y dos pedaso, guinin sumanjilo asta y sumanpapa; ya y tano mayengyong, ya y acho sija mangoca. 	 Op hetzelfde moment scheurde het zware gordijn voor de heilige plaats in de tempel (b) van boven naar beneden in tweeën. De aarde sidderde en de rotsen scheurden.


N 28 7 72210 ¶ Ayo na lugat, guaja fangualuanña sija y magas y isla, na y naanña si Publio; ni y rumesibejam, ya janafañagajam tres na jaane. 	 Daar vlakbij lag het landgoed van Publius, de gouverneur van het eiland. Hij was heel gastvrij voor ons en gaf ons drie dagen onderdak.


Y minagajet lacho julo gui tano; yan y tininas jaatan papa guinin y langet. 	 Daar komt men goedheid, liefde en trouw tegen. Er heerst vrede omdat er rechtvaardig wordt geregeerd.


Ya si Yuus janacajulo, ya japula y piniten finatae; sa ayo ti siña maguut güe. 	 God, Die dit voorzag, heeft Hem uit de greep van de dood bevrijd en weer levend gemaakt. De dood kon Hem niet vasthouden.


Sa para ufanlibre y güinaeyamo; satba ni y agapa na canaemo, yan opejam. 	 Ons volk heeft door U de vreselijkste dingen gezien; U hebt ons bedwelmd.


Y tininasmo taejinecog na tininas ya y tinagomo minagajet. 	 Uw rechtvaardigheid is eeuwig en alleen Uw wet is de waarheid.


Todo y ray gui tano unmannae jao grasias, O Jeova, sa jagasja majungog y sinangan y pachotmo. 	 HERE, eenmaal zullen alle koningen van deze aarde U prijzen, als zij hebben gehoord wat U zegt.


Y ti fafajiyunge ni jilaña, ni ti jafatitinas taelaye gui amiguña, ni usigue sumangan y minamajlao contra y tiguangña. 	 Die niet kwaadspreekt, zijn naaste geen kwaad doet en voorkomt dat een ander wordt belasterd.


Ya inataugüe as Pedro yan Juan, ya ilegñija: Atanjam. 	 Zij keken hem aandachtig aan en Petrus zei: "Kijk ons aan!"


Y agapa na canae Jeova majatsa julo; y agapa na canae Jeova fumatitinas y minatatnga. 	 De rechterhand van de HERE helpt mensen overeind. De rechterhand van de HERE is sterk en doet grote dingen.


Jafa na sinangan na ayo y esta masangan: Inaligao yo ya ti inseda yo, ya mano nae gaegue yo, jamyo ti siña manmamaela. 	 Wat zou Hij bedoelen met: 'U zult Mij zoeken, maar niet vinden,' en met 'Waar Ik ben, kunt u niet komen'?"


Gaease nu guajo, O Jeova; atan y pinitejo ni jususungonja y chumatlie yo, jago y munacajulo yo gui pettan finatae: 	 Hij, Die elke moord zal wreken, heeft een open oor voor hen die Hem aanroepen om recht te vinden. Als mensen in de problemen zitten en Zijn hulp inroepen, negeert Hij hun gebeden niet.


Ya ilegña bu güiya: Cajulo ya unjanao; y jinengguemo munajomlo jao. 	 Jezus zei tegen de man: "Sta op. U kunt gaan. U bent gered door uw geloof."


Ya mañaga güije didide na tiempo, despues manafanjanao en pas ni y mañelo, para y manmatago sija. 	 Judas en Silas bleven er nog een hele tijd en toen de christenen hen lieten gaan, moesten zij de hartelijke groeten doen aan degenen die hen gestuurd hadden.


Ya estagüe enseguidas manotojgue güije gui menan guma anae sumasagayo, tres na taotao, manmatago guinin Sesarea para iya guajo. 	 Op dat moment kwamen er drie mannen aan bij het huis waar ik logeerde.


Polo ya ufanmadirite taegüije y janom ni y malalagoja gui iyoña: anae jaachechetgüe y flechaña, polo ya calang manutut. 	 O God, vernietig hen toch; maak hen machteloos als een jonge leeuw, waarvan de hoektanden verwijderd zijn, HERE.


Atan y agapa na canaejo ya lie; lao taya ni un taotao tumungoyo: y guine güeco esta malingo; taya ni un taotao umadaje y antijo. 	 Als alles mij te veel wordt, weet U hoe ik verder moet. Men zet vallen voor mij op het pad dat ik moet gaan.


Ya y tano jagasja unajuyong megae tinegchaña: ya si Yuus ni y Yuusta ubendisejit. 	 Ik bid dat alle volken U zullen loven en prijzen, o God; dat zij werkelijk allemaal U de lof mogen brengen.


Este munamamagofyo gui trinisteco; sa y sinanganmo jagasja munalâlâyo. 	 Dat troost mij in alle ellende die ik meemaak. Uw beloften geven mij weer leven.


Chamo munaatog y matamo guiya guajo gui jaanen anae chatsagayo: naegueng y talangamo guiya guajo; y jaane anae juagangjao, opeyo guse. 	 HERE, luister toch naar mijn gebed; ik bid dat mijn hulpgeroep U bereikt.


Jafatitinas y adengjo taegüije y adeng y benado: ya janasagayo gui taquilo na sagajo sija. 	 God geeft mij kracht en baant de weg voor mij.


Yanguin si Jeova ti guinin estaba gui bandata, anae y taotao sija mangajulo contra jita: 	 Was de HERE niet steeds bij ons, toen wij werden aangevallen door vreemde mensen?


Parejoyo yan y pelicano na pájaro gui desierto: yan taegüijeyo y memo gui lugat na mayulang. 	 Door al mijn verdriet voel ik mij lichamelijk een wrak.


Lao adaje jamyo: Sa estagüeja, na jusangane jamyo todos antes. 	 Ik zeg het van tevoren. Jullie zijn gewaarschuwd.


Ya y linajyan taotao ilegñija: Este si Jesus, y profetan Nasaret yan Galilea. 	 De mensen die met Jezus waren meegekomen, antwoordden: "Dit is Jezus, de profeet uit Nazareth in Galilea."


Tata tunas jao, y tano ti jatungo jao; lao guajo tumungo jao, ya estesija jatungo na jago tumagoyo. 	 Rechtvaardige Vader, al kent de wereld U niet, Ik ken U. En mijn discipelen weten dat U Mij gestuurd hebt.


Ya y linachiña jaye utiningo? ya y linache na ti jutungo, nalibreyo. 	 De knecht van God neemt ze ernstig en leert ervan; het houden ervan levert de rijkste beloning op.


AS Jeova nae juangocoyo: jafa na ilegmo ni antijo: Gupo gui egsomo calang pajaro? 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Ik zoek mijn bescherming bij de HERE. Waarom wordt dan tegen mij gezegd: 'Je kunt beter een schuilplaats in de bergen zoeken!'


Sa si Herodes maañao as Juan, jatungo na tunas yan Santos na taotao ya jaguefadaje. Ya anae jajungog, gosbumuebuente gui corasonña; ya jaecungogjao ni minagofña. 	 Maar dat ging niet zomaar, want Herodes had diep ontzag voor hem. Hij wist dat Johannes een eerlijke man was en heel dicht bij God leefde. Daarom nam hij hem in bescherming. Hij vond het ook fijn om met hem te praten, maar kreeg altijd last van zijn geweten, omdat Johannes hem zei waar het op stond. Toch luisterde Herodes graag naar hem.


Tingo este na yaguin y gaeguima jatungo ngaean nae ufato y saque, ubelagüe, sa ti upolo na umayulangguan ni iyasija. 	 Door op wacht te staan, kan iemand voorkomen dat dieven in zijn huis inbreken.


Ya megae na biaje nae yinite gui jalom guafe, yan y jalom janom para upinino; lao yaguin siña jao ayudajam, gaemaase nu jame. 	 "Van jongsaf aan", antwoordde deze. "De boze geest heeft hem vaak in het vuur en in het water laten vallen om hem te vermoorden. Heb medelijden met ons en doe iets als U kunt."


Nalibre y taotaomo ya bendise y erensiamo: ya nafañocho sija ya unmantiene sija para taejinecog. 	 Maak Uw volk vrij en zegen die van U zijn. Zorg voor hen en bescherm hen tot in eeuwigheid.


Na minames y sinanganmo ni y chinaguijo, junggan mamesña qui y miet para y pachotto. 	 Alles wat U zegt, is heerlijk om naar te luisteren. Het klinkt zoeter dan honing.


AYO sija na jaane, mato si Juan Bautista ya sumetmon gui desierton Judea, 	 Terwijl zij nog in Nazareth woonden, begon Johannes de Doper te preken in de woestijn van Judea.


Ya despues, matae y pebble ni y umógagao limosna, ya macone ni y angjet sija asta y pechon Abraham; matae locue y rico na taotao, ya majafot; 	 Tenslotte st ierf de bedelaar. Hij werd door de engelen bij Abraham gebracht.


Rejistrayo O Yuus, ya untungo y corasonjo: chagueyo ya untungo y jinasoco sija. 	 God, houdt U mij in het oog en ken mijn hart. Toets mij. U mag alles weten wat in mij omgaat.


Lao magajet jusangane jamyo: Megae na biuda sija guaja gui Israel gui jaanin Elias, anae y langet majuchom tres años yan saes mesas, anae guaja dangculo na ñinalang gui todo y tano; 	 Neem nu de profeet Elia. Hij deed een wonder voor een weduwe uit Sarepta (C), een vreemdelinge dus. In die tijd was er hongersnood. Vele Joodse weduwen hadden niets te eten, want er was drie en een half jaar geen druppel regen gevallen. En toch werd Elia niet naar één van hen gestuurd.


N 7 6 26390 ¶ Chamiyo numanae y galago nu y santos, ni inpelo y perlasmiyo gui menan y babue; sa no seaja ujagacha nu y patasñija ya ujabira sija ya infanyenabalag jamyo. 	 Geef de dingen van God niet aan de vijanden van God. Zorg ervoor dat zij geen vat op u krijgen. Gooi geen parels voor de zwijnen. Zij zullen de parels vertrappen, zich omdraaien en u aanvallen.


Ya guaja un dangculon gonggong entalo y linajyan taotao sija pot güiya; sa guaja ilegñija: Güiya mauleg na taotao; palo, ilegñija: Aje, lao jadadague y taotao sija. 	 Er was een onzekere stemming onder het volk en de meningen over Hem waren verdeeld. Sommigen zeiden: "Hij is een goed mens." Maar anderen zeiden: "O nee! Hij misleidt de massa!"


Sa jaatan y dinespresiaoña y tentgoña; sa estagüe na desde pago jumafanaan dichosa ni todo y generasion. 	 God, mijn Redder, heeft aan mij gedacht. En ik ben maar een gewone vrouw. Nu zullen de mensen altijd en overal zeggen dat ik bevoorrecht ben,


Ya ilegña: Y tiempo esta macumple; ya y raenon Yuus esta jijot: fanmañotsot, ya injenggue y ibangelio. 	 "Eindelijk is het zover!" riep Hij. "Het Koninkrijk van God is vlakbij. Keer u af van de zonde en geloof het goede nieuws."


Sa taya ni un sinangan gui jilajo: jao, estagüe, na untungoja todo, O Jeova. 	 Elk woord dat ik uitspreek kent U al, HERE.


Jafatinas y mannamanman na chechoña para umajajaso: si Jeova cariñoso yan bula ni y minaase. 	 Hij wil ook dat wij altijd Zijn wonderen in herinnering houden. De HERE is vol genade en liefdevol meeleven.


N 20 20 31290 ¶ Ayo nae manmato guiya güiya y nanan y famaguon Sebedeo, yan y famaguonña, ya maadora güe, ya manmangagagao ni un güinaja. 	 De moeder van Jakobus en Johannes kwam met haar twee zonen naar Jezus toe. Zij boog zich voor Hem neer om Hem iets te vragen.


Ya anae jatungo na y inagang Pedro, ti jababa y trangca pot y minagofña, lao malago jalom ya mansinangane na tumotojgue si Pedro gui menan y trangca. 	 Toen zij Petrus' stem herkende, holde zij meteen naar binnen en riep: "Petrus is er!" Ze was zo opgewonden dat zij vergat de deur open te doen.


Ya cumuecuentos y dos mona pot todo estesija y masusede. 	 Ze spraken met elkaar over alle gebeurtenissen.


Ya anae mandaña yan y manamco na taotao ya manaconseja entre sija, mannae y sendalo sija megae na salape, 	 De Hoge Raad werd onmiddellijk bijeengeroepen. Ze besloten de bewakers om te kopen en te laten zeggen dat ze in slaap waren gevallen.


Ya megae sija na chinatfino masasangan contra guiya, manamamajlao güe. 	 Zij beledigden Hem op de meest grove manier.


Sa y malago sumatba y linâlâña, ufinalingaeguan; lao y finalingaeguan ni linâlâña pot guajo, yan y ibangelio, este usatba y linâlâña. 	 Wie voor zichzelf wil leven, zal zijn leven verliezen. Maar wie zijn leven opgeeft voor Mij en voor Gods plan, behoudt het.


Y jaane y chinatsagaco jualigao y Señot: y canaejo maestira gui puenge ya pumapara: y antijo ti malago manamagof. 	 Ik roep naar God; ik richt mij tot Hem en verlang ernaar dat Hij naar mij luistert.


Si Jesus entonses umagang gui. templo anae mamananagüe ilegña: Jamyo intingo yo, jaye yo, yan intingo locue taotao mano yo; ya guajo mamaela ti pot guajoja: lao y tumago yo, güiya magajet, ya jamyo ti intingo güe. 	 Terwijl Jezus in de tempel stond te spreken, riep Hij: "U kent Mij en weet waar Ik vandaan kom. Toch ben Ik niet uit eigen beweging gekomen. U kent God niet.


N 10 21 47010 ¶ Ya ayoja na ora magof si Jesus gui Espiritu Santo ya ilegña: Junae jao grasia, O Tata, Señot y langet yan y tano, sa unana este sija na güinaja gui manmejnalom yan manmanungo, ya unfanue gui mandiquique; junggan Tata, sa taegüine nae senmagof gui menamo. 	 Op dat moment bracht de Heilige Geest in Jezus een geweldige blijdschap teweeg. Hij sprak: "Vader! Heer van hemel en aarde! Wat geweldig dat U deze dingen hebt verborgen voor intellectuelen en geleerden. Maar U hebt ze bekend gemaakt aan kleine kinderen.


Ilegña gui corasonña: Ti jucalamten: gui todo y generasion sija, ti jufalag y chinatsaga. 	 Hun houding is er één van: 'Wie doet me wat? Het gaat ons toch al jarenlang goed, van vader op zoon?'


Ya jayeja y umumitde calang este na patgon, este uguefdangculo gui raenon langet. 	 Wie zo eenvoudig en onbevangen is als dit kind, is de grootste in het Koninkrijk van de hemelen.


Basija gui jiloñija y binibumo, ya polo y dangculon linalalomo ya ufanjeniguif sija. 	 Verslechter hun ogen, zodat zij niets meer kunnen zien; geef dat hun heupen verzwakken, zodat zij niet meer kunnen lopen.


Lao jusangane jamyo, na si Salomon yan todo y minalagña, ti minagago parejo yan uno güine sija. 	 En toch zag koning Salomo, met al zijn pracht en praal, er niet zo mooi uit als zij.


Ya y jaanen y pinatgonña jago jagasja munacadada: jago jagasja tumampe güe ni y minamajlao. Sila. 	 Er was geen eer meer voor hem over en zijn troon hebt U omver geworpen.


Magofyo ray, Agripa, sa jufanope pot guajo gui menamo pago na jaane, pot todo y mafaaelajo ni y Judio sija. 	 "Ik ben blij, koning Agrippa, dat ik mij vandaag voor u mag verdedigen tegen alles waarvan de Joden mij beschuldigen.


Polo ya umaamot ya unnachule todo y güinajaña, yan y taotao juyong chumoleguan ni y finachochoña. 	 De man bij wie hij schulden heeft, zal zijn bezit opeisen; laten vreemdelingen maar plunderen wat hij met veel moeite bij elkaar verzamelde.


Despues di apmam na tiempo, mato y señot ayo sija na tentago, ya manacuentas yan sija. 	 Na lange tijd kwam de heer terug. Hij riep zijn knechten bij zich om te horen wat zij met het geld hadden gedaan.


Unpolojam taegüije y quinilo ni y para umacano; ya janafanmachalaponjam gui entalo y nasion. 	 U zorgde ervoor dat wij voor onze vijanden moesten wijken; zij konden alles bij ons plunderen.


Ya ilegña nu sija: Hipocrita jamyo; mauleg sinanganña si Isaias, ni y esta matugue: Este sija na taotao y labiosñija nae maonrayo, lao y corasonñija chago guiya guajo. 	 Hij antwoordde: "Huichelaars! De profeet Jesaja had gelijk toen hij zei: 'Deze mensen kunnen heel mooi over God praten, maar in hun hart moeten zij niets van Hem hebben.


YA susede anae munjayan si Jesus jasangan este sija na sinangan, ilegña ni disipuluña sija; 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht.


Guaja canaeñija lao ti manmangogote: guaja adengñija lao ti manmamomocat: ni ufanguentos ni y güetgüeroñija. 	 De handen die eraan zitten, voelen niets. En de voeten verzetten geen stap. Ook de keel kan geen geluid voortbrengen.


Magajet na unlie y famaguon y famaguonmo. Pas ugaegue guiya Israel. 	 Ook uw kleinkinderen mogen dat dan nog meemaken. Laat er vrede zijn in Israël!


N 1 6 62440 ¶ Enao mina, ayo sija y mandaña, finaesen güe, ilegñija: Señot, malago jao unnatalo guato y raeno guiya Israel? 	 Terwijl zij zo bij elkaar waren, vroegen zij Hem: "Here, gaat U nu van Israël weer een vrij land maken, met een eigen koning?"


Ayonae jabira güe ya manlinalatde. 	 Jezus keerde Zich om en zei dat zij zich moesten schamen.


N 8 4 45660 ¶ Ya anae mandaña y dangculon linajyan taotao, yan y manestaba cada siuda manmato guiya güiya, jacuentuse pot un acomparasion. 	 Op een dag, toen uit verschillende steden mensen waren samengestroomd om Hem te horen, vertelde Hij deze gelijkenis:


Ay, ay jamyo! sa infatinas y naftan, y profeta sija, ya y tatanmiyo pumuno. 	 U bouwt wel heel mooie graven voor de profeten. Maar u bent net als uw voorouders, die hen hebben gedood.


Ya ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo, na taya ni un taotao ni y dumingo guma, pat asagua, pat mañelu, pat mañaena, pat famaguon, pot y raenon Yuus, 	 "Ja", antwoordde Jezus. "En wie huis, vrouw, broers, ouders of kinderen verlaat ter wille van het Koninkrijk van God,


Guajo taegüije y ninamanman gui linajyan; lao jago y megot na guinegüeco. 	 Velen dachten dat ik die wonderen zelf deed, maar U was degene tot wie ik altijd vluchtte.


Jaye guiya jamyo ucombense yo ni y isao? Yaguin jusangan y magajet, pot jafa muna jamyo ti injenggue yo? 	 Wie van u kan Mij beschuldigen van iets slechts? Niemand! Ik spreek de waarheid. Waarom gelooft u Mij dan niet?


Enaomina y jinasoco taegüine, na mungajit umatborota ayo sija y manguinin y entalo y Gentiles, ya jabira sija para as Yuus. 	 Daarom vind ik dat wij de niet-Joden die God gehoorzamen, niet moeten lastigvallen met de wet van Mozes.


Potjafa na si Jesus mismo manae testimonio, na y profeta gui tanoña taya onraña. 	 Hij had gezegd dat een profeet in zijn vaderland niet geëerd wordt.


Ya si Jesus ilegña nu sija: Y famaguon este na tiempo manásagua yan manafanásagua: 	 Jezus antwoordde: "Trouwen is iets voor de mensen van deze wereld.


Ya jajungog si Jesus, ilegña: Este na chetnot ti güiya y para matae, lao para minalag gui as Yuus, para y Lajin Yuus umaonra pot güiya. 	 Toen Jezus dit hoorde, zei Hij: "Hij zal niet sterven. Deze ziekte is tot eer van God. Hierdoor zal de Zoon Zijn grootheid en macht bewijzen."


Lao si Jesus jaagang sija, ya ilegña: Polo y diquique na famaguon ya ufanmamaela guiya guajo, ya chamiyo chumochoma; sa iyon este sija y raenon Yuus. 	 Maar Jezus riep de kinderen bij Zich en zei tegen Zijn discipelen: "Laat die kinderen toch bij Mij komen! Houd ze niet tegen. Want voor zulke kleintjes is het Koninkrijk van God.


Ya y escriba ilegña nu güiya. Magajet Maestro, mauleg na unsangan na güiya unoja; ya taya otro na güiyaja. 	 De godsdienstleraar zei: "Ja, Meester, het is waar wat U zegt. Er is maar één God. Er is geen God behalve Hij.


Anae jufatinas y luto para magagujo, jumuyongyo un cuentos nu sija. 	 Ik huilde terwijl mijn hele hart zich op U richtte, maar het werd mij als schande aangerekend.


Sa y promesa para jamyo, yan para y famaguonmiyo, yan para todos, asta ayo sija y mangaegue gui chago, jayeja y inagang ni y Señot Yuusta. 	 Want God heeft Die beloofd aan u en uw kinderen, aan ieder die door God geroepen wordt en ook aan de verre, vreemde volken."


Ayonae manjanao guiya güiya ayo sija y para umegsamina güe: ya y magas inetnon ninamaañao locue, despues di jatungo na Romano, sa güiya munamagode. 	 De soldaten die Paulus hardhandig zouden verhoren, lieten hem onmiddellijk los. De commandant zelf werd ongerust toen hij begreep dat hij een Romein had laten boeien.


Sa ti yamo inefrese para junaejao; ti magofjao ni y inefresen sinenggue. 	 Bevrijd mij van de schuld die ik op mij heb geladen, o God. U bent de God van mijn heil. Ik wil over Uw rechtvaardigheid juichen.


Lao jafa injanagüe para inlie? un profeta? magajet, jusangane jamyo na mas que un profeta. 	 Hebt u dan een profeet gezien?


NAE si Jeova, O famaguon manmetgot, nae si Jeova ni inenra yan y minetgot. 	 Door David. Geef de HERE eer, bewoners van de hemelen. Bewijs Hem eer en prijs Zijn grootheid en Zijn kracht.


Ya mato y niñalangña, ya malago na uchocho: ya mientras mafamaulilique naña nu sija, malingo y jinasoña. 	 omdat hij honger had, wilde hij graag iets eten. Terwijl het eten werd klaargemaakt, raakte hij buiten zichzelf.


Ya masangane güe ni y sinangan y Señot, yan todo y mañasaga gui guimaña. 	 Zij gaven hem en zijn hele gezin het woord van God door.


Para ujatungo na jagoja y naanmo si Jeova, na jagoja y Gueftaquilo gui jilo todo y tano. 	 Laten zij zich schamen en door schrik overmand worden; laat hen door de grond gaan van berouw.


Sa y Señot y sabado y Lajin taotao. 	 Ik, Jezus, beslis wat op de sabbat wel en niet mag."


Jusangan claro y jinanaojo sija, ya unopeyo: fanagüeyo ni y laymo sija. 	 Ik heb U alles verteld wat ik heb gedaan en U hebt mij ook antwoord gegeven. Leer mij nu hoe ik naar Uw wil kan leven.


Ya taotao juyong manlinachae ya manmamamaela ya manlalaolao guinin manmapongle. 	 Zij hadden nog maar net van mij gehoord of zij gehoorzaamden mij al. Vreemdelingen gedroegen zich onderdanig tegenover mij.


Yanguin juchule y papan y egaan, ya jusaga gui uttimon y tase; 	 Zelfs als ik vleugels had en ging wonen aan de andere kant van de zee,


Lao y minaase Jeova, guinin taejinecog asta taejinecog guijilo ayo sija y manmaañao nu güiya, yan y tininasña gui famaguon y famaguon; 	 Maar de goedheid en trouw van de HERE zijn eeuwig en gelden voor wie eerbied en ontzag voor Hem hebben. Zijn rechtvaardigheid is voor hun nageslacht.


N 14 10 40810 ¶ Ya si Judas Iscariote, uno gui dose, mapos malag y magas mamale, para umentrega güe guiya sija. 	 Judas Iskariot, één van de twaalf discipelen, ging naar de leidende priesters. Hij wilde er wel aan meewerken om Jezus gevangen te nemen.


ALABA jamyo si Jeova. O nae grasias si Jeova; sa güiya mauleg: sa y minaaseña gagaegueja para taejinecog. 	 Hallelujah! Prijs de HERE. Hij is een goede God, want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


DESPUES di y saes na jaane, si Jesus jacone si Pedro, yan si Santiago, yan si Juan cheluña, ya jacone julo gui un taquilo na finabeca, na sumajnge. 	 Zes dagen later nam Hij Petrus, Jakobus en Johannes mee en ging met hen alleen een hoge berg op.


Mandichoso ayo na taotao y tumungo y magof na inagang: sa manmamocat gui mananan y matamo, O Jeova. 	 Alles wat U doet, is recht en rechtvaardig. Goedheid, liefde en trouw zijn alleen op U van toepassing.


Ya guaja locue güije na siuda un biuda ni y mato guiya güiya ya ilelegña: Areglajam yan y enemigujo. 	 Een weduwe uit die stad kwam telkens bij hem. Zij eiste dat hij uitspraak zou doen in een conflict tussen haar en iemand die haar had benadeeld.


Ilegña: Inguesencatga jamyo na chamiyo fanmamananagüe ni este na naan. Ya estagüe inbula Jerusalem ni y finanagüenmiyo. Ya jinasonmiyo na inchile y jâgân este taotao gui jilomame. 	 De hogepriester ondervroeg hen: "Wij hebben u streng verboden over die Jezus te spreken. En kijk nu eens wat u hebt gedaan! Heel Jeruzalem weet inmiddels van Hem. U wilt zeker de schuld van Zijn bloed over ons brengen!"


Ya este sija na sinangan, canamapot jaafuetsas y linajyan taotao na chañija fumatitinas inefrese guiya sija. 	 De mensen hadden zich zo vast voorgenomen Barnabas en Paulus offers te brengen, dat die er met moeite in slaagden hen dit uit het hoofd te praten.


Ya si Juan finena prumedica, antes di y finatoña, y tinagpangen sinetsot para todo y taotao guiya Israel. 	 Voordat Jezus in het openbaar optrad, riep Johannes de Doper het volk van Israël op tot bekering, die door een doop in water gevolgd moest worden.


Si Pilato manope: Guajo Judio yo? Nasionmo, ya y manmagas na mamale, maentrega yo nu jago: Jafa finatinasmo? 	 "Ik ben geen Jood!" zei Pilatus. "U bent hier gebracht door de priesters van Uw eigen volk. Waarom weet ik niet. Wat hebt U gedaan?"


Y atadogñija mamachom ni y yinemog; guajañija mas qui y corason siña umalatgue. 	 Hun gezicht is dik en overvoed. Zij verbeelden zich van alles.


N 19 16 30950 ¶ Ya estagüe uno na mato, ya ilegña: Maestro, jafa mauleg jufatinas, para juguaja taejinecog na linala? 	 Er kwam een jongeman bij Hem met de vraag: "Goede Meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te krijgen?"


Ya polo sija ya ujaofrese y inefresen grasias sija, yan jasangan claro y chechoña gui cantan minagof. 	 Maar laten zij Hem ook lofoffers brengen en juichend over Zijn werk vertellen.


Ya enseguidas jaagang; ya jadingo si tatanñija as Sebedeo gui batco yan y manmachocho sija, ya madalalag güe. 	 Hij riep hen ook en zij lieten hun vader met de knechten in de boot achter en gingen met Jezus mee.


Sa esta matugue gui leblon y Salmos: Polo ya y sagaña umayulang ya taya taotao sumagaye: ya y ofisioña otro chumule. 	 Dit klopt precies met wat er in de Psalmen van David staat: 'Laat zijn huis leegstaan; laat er nooit meer iemand in wonen' (A) en 'Laat een ander zijn taak overnemen!' (B)


Ya ilegña nu sija: Jamyo innafañocho. Ya ilegñija: Taya guajata na sincoja na pan yan dos güijan, patsino nije tafanjanao tafanmamajan nengcano para todo este sija na taotao. 	 "Geven jullie hun te eten", antwoordde Jezus. "Hoe dan?" vroegen zij. "Wij hebben hier maar vijf broden en twee vissen. Of moeten wij voor al deze mensen eten gaan kopen?"


Lao utatuguie sija, ya ujafañuja gui pinetlilon y idolos, yan y inábale, yan y neñicot na gâgâ, yan y jâgâ. 	 Het enige wat wij hun zullen schrijven, is dat zij niets mogen eten van wat aan afgoden geofferd is; dat zij geen hoererij mogen plegen; dat zij geen vlees mogen eten van dieren die door verstikking zijn gedood en dat zij geen bloed mogen eten of drinken.


JAME injingog ni y talanganmame, O Yuus, na jasanganejam y tantanmane, ni y finatinasmo gui tiemponñija, gui antiguo na tiempo. 	 Een leerzaam gezang van de Korachieten voor de koordirigent.


Ya japolo y quinilo sija gui agapaña, ya y chiba gui acagüeña. 	 De schapen zal Ik aan mijn rechterhand zetten en de bokken aan mijn linkerhand.


Ya lumatguato ya japacha y andas; ya y chumuchule mañaga. Ya ilegña: Patgon, guajo jao sumangane, cajulo. 	 Hij liep naar de baar en legde Zijn hand erop. De dragers bleven stil staan. "Jongen", zei Hij, "word weer levend."


N 11 7 27830 ¶ Anae manmapos sija, jatutujon si Jesus sumangan si Juan gui linajyan taotao. Jafa injanagüe jamyo para inlie gui desierto? un trongcon piao na ninamayeyengyong ni y manglo? 	 Toen de discipelen van Johannes weggingen, zei Jezus tegen de mensen die om Hem heen stonden: "U bent in de woestijn geweest om Johannes te zien. Wat dacht u eigenlijk van hem? Dat hij een riet was, dat wuift in de wind?


Enseguidas y famaña manamamta todo gui tano oriyan Galilea. 	 Dit nieuws ging als een lopend vuurtje door heel Galilea.


Guiya jafaesen sija: Cuanto na pan guaja jamyo? Ylegñija, siete. 	 "Hoeveel broden hebben jullie bij je?" vroeg Hij.


Lao si Caefas uno guiya sija, güiya magas na pale güije na sacan, mansinangane: Jamyo ti intingo jafa! 	 Kajafas, die dat jaar hogepriester was, zei: "U hebt geen flauw idee wat hier aan de hand is.


YA ayo sija na jaane anae lumamegae y disipulo sija, mangogonggong y Helenitas sija contra y Hebreo sija, sa y manbiuda guiya sija, ti manmaatiende gui sinetbeñija cada jaane. 	 Er kwamen steeds meer mensen bij die in Jezus geloofden. Maar op een gegeven ogenblik ontstond er ontevredenheid onder hen. De Griekssprekende gelovigen klaagden dat de Hebreeërs het dagelijks voedsel niet eerlijk verdeelden. De weduwen uit hun groep kregen minder dan de anderen.


Lao guiya lay Jeova, ayo y minagofña, ya y layña jajaso, jaane yan puenge. 	 Integendeel, het is voor hem een vreugde te doen wat de HERE van hem vraagt; dag en nacht is hij bezig met Zijn woord.


Ayo nae si Jesus ilegña nu sija: Y antijo gostriste asta qui matae: fañaga güine, ya infanbela yan guajo. 	 Hij begon angstig en onrustig te worden. "Ik ben doodsbang", zei Hij. "Mijn hart breekt van verdriet. Blijf hier met Mij waken."


Ya ninalibre güe todo gui chinatsaga, yan ninae güe finaborese yan tiningo, gui menan Faraon, ray guiya Egipto; yan ninamagalaje güe guiya Egipto, yan todo y guimaña. 	 Hij haalde hem telkens weer uit de moeilijkheden en gaf hem veel wijsheid. Daardoor kwam Jozef in de gunst bij koning Farao van Egypte, die hem aanstelde als gouverneur. Jozef kreeg het bestuur over heel Egypte en over de hofhouding van de Farao.


N 20 17 69580 ¶ Ya desde Mileto manago guato Efeso na ufanmaagange y manamco gui guimayuus. 	 Terwijl hij in Milete was, liet hij de leiders van de christengemeente te Efeze bij zich komen en


Ya ilegña nu sija: Jamyo lalajen, Israel, adaje jamyo jafa jinasonmimiyo para infatinas ni este sija na taotao. 	 "Mannen van Israël, wees voorzichtig met deze mensen.


Ya ilegña ni otro: Dalalagyo. Ya güiya ilegña; Señot, sottayo naya ya finenana jujanao ya jujafot si tatamo. 	 Jezus nodigde iemand anders uit met Hem mee te gaan. De man wilde wel, maar vroeg of hij eerst zijn vader mocht begraven.


Ayonae matutujon maalog ni egso sija: Famodong gui jilonmame; ya y sabana sija: Tampe jam. 	 In die dagen zullen de mensen erom smeken dat de bergen op hen vallen en dat de heuvels hen bedekken.


Ya sija sisigueja fitme, yan unoja corasonñija todo y jaane, gui guimayuus, yan an maipe y pan sija gui iyasija, ya jacano nañija ni y mainagof, yan sensiyo y corasonñija. 	 Elke dag kwamen zij in de tempel bijeen en waren één van hart en ziel; zij aten bij elkaar thuis, blij en onbezorgd.


Bendise y mumatdise jamyo, ya infanmanaetae pot y namamajlao jamyo. 	 Als de mensen u vervloeken, vraag God dan of Hij goed voor hen wil zijn. Als de mensen u pijn doen, bid dan dat zij gelukkig mogen worden.


Sa este y jâgâjo gui Nuevo Testamento, ni y machuda para megae, para inasiin y isao. 	 "Drink er allemaal uit", zei Hij. "Dit is mijn bloed, waarmee het nieuwe verbond wordt bezegeld. Het zal vloeien om vergeving van de zonden te bewerken.


Naejam inayuda contra y contrario gui chinatsaga; sa taebale y inayudan taotao. 	 Wie brengt mij naar de versterkte vesting? Wie begeleidt mij naar Edom?


Ya yaguin y atadogmo ninaquepodong jao, lagnos; maulegña na unjalom gui raenon Yuus, yan un atadogja, qui uguaja dos atadogmo ya unyenite para sasalaguan. 	 En als je oog je op het slechte pad brengt, ruk het dan uit. Je kunt beter met één oog het Koninkrijk van God binnengaan, dan met twee ogen in de hel worden gegooid.


Y Espiritun y Señot gaegue gui jilojo, sa japalae yo para jupredica y mauleg na sinangan gui mamobble: ya matago yo para jusangane mancautibo, linibre, ya para y manbachet ufanmanlie, ya para junafanlibre y manchiguit, 	 "De Geest van de Here is op mij. Hij heeft mij de opdracht en de kracht gegeven om arme mensen goed nieuws te brengen. (A)


Jusangane jamyo, na taegüenaoja locue uguaja gui langet, minagof yanguin un taotao na isao mañotsot, mas qui y nobentainuebe manunas na taotao ni y ti janesesita manmañotsot. 	 Zo is ook in de hemel meer blijdschap over één zondaar die bij God terugkomt dan over 99 anderen die niet verdwaald waren.


Ya mientras manotojgue y disipulo sija gui oriyaña, cumajulo ya jumalom gui siuda; ya y inagpaña güije, jumanao yan si Barnabé manmalag Derbe. 	 Maar toen de christenen om hem heen kwamen staan, stond hij op en liep de stad binnen. De volgende morgen vertrok hij met Barnabas naar Derbe en


Güiya jagobiebietna ni y minetgotña para taejinecog: y atadogña pumupulan y nasion sija: ya munga y managuaguat na ujajatsa sija. Sila. 	 Daar aanbaden wij Hem Die in eeuwigheid regeert door Zijn grote kracht. Laat niemand tegen Hem in opstand komen.


Lao y tata ilegña ni y tentagoña sija: Chule y mas mauleg na magago ya umanaminagago; ya umapolo y aniyu gui calolotña, yan y sapatos gui adengña: 	 Maar de vader liet hem niet eens uitspreken en zei tegen de knechten: 'Vlug! Haal de mooiste kleren die we in huis hebben en geef hem die om aan te trekken. Geef hem een ring voor zijn vinger en een paar schoenen.


Ya ilegñija nu güiya: Jaf taemano mababaña y atadogmo? 	 "Hoe kan het dan dat u nu kunt zien?" vroegen zij.


Jababa y acho yan y janom milalag juyong; manmalalago gui anglo na sagayan taegüije y sadog. 	 Toen God een rots liet splijten, was er ruimschoots water voorhanden. Zo ontstond in die woestijn zomaar een rivier.


Ylegña talo nu sija: Y sabado pot y taotao na mafatinas: ti y taotao pot y sabado. 	 De sabbat is een dag om de mensen rust te geven en niet een dag om hen te dwingen niets te doen.