Ya ilegña nu sija: Janao. Ya sija manjuyong ya, manmalag gui jalom y manadan babue; ya, estagüe, todo y babue manmalago papa gui un didog na lugat, asta y jalom tase, ya manmatae gui janom tase. 	 "Goed", zei Jezus. "Ga!" De geesten verlieten de twee mannen en gingen in de varkens. Alle varkens stormden de steile helling af en verdronken in het meer.


Ya anae esta jatutujon sumesede este sija, ayonae infanalag jilo, ya injatsa julo y ilunmiyo; sa esta jijijot y para inmanafanlibre. 	 Dus als deze dingen beginnen, ga dan rechtop staan en kijk omhoog! Want je verlossing is niet ver meer!"


N 23 12 70610 ¶ Ya anae manana, palo gui Judios mandaña, ya manmanjula gui papa y matdision, ilegñija na ti ufañocho yan ti ufanguimen astaqui umapuno si Pablo. 	 De volgende morgen beraamden zo'n veertig Joden een samenzwering om een aanslag te plegen op Paulus. Onder een vloek verplichtten zij zich ertoe niets te eten of te drinken zolang zij hem niet hadden gedood.


N 18 23 30670 ¶ Enao mina y raenon langet, parejoja yan un ray, na malago na ufatinas cuentas yan y tentagoña sija. 	 "U kunt het Koninkrijk van de hemelen vergelijken met een koning die besloot geld op te eisen dat hij tegoed had.


Lao si Jesus anae jaliija y jinason y corasonñija, jacone un patgon ya japolo gui bandaña, 	 Jezus wist wel wat er in hen omging en liet een kind bij Zich komen.


SI Yuus tumotojgue gui inetnon Yuus; ya jajusga gui entalo yuus sija. 	 Een psalm van Asaf. God staat temidden van de bijeenkomst van de machtigen. Hij treedt als rechter op voor hen die zich goden noemen.


Ya mangosmanmaañao, ya ilegñija entre sija: Jaye este, na asta y manglo yan y tase maosgue güe? 	 Vol ontzag zeiden zij tegen elkaar: "Wie is Hij eigenlijk? Zelfs de wind en de golven doen wat Hij zegt."


N 9 31 65620 ¶ Ya mangaepas todo y iglesia sija guiya Judea, yan Galilea, yan Samaria, ya manmamanagüe, ya manmamomocat gui minaañao as Señot, yan y minagof y Espiritu Santo, lumamegae. 	 De volgelingen van Jezus in Judea, Galilea en Samaria hadden een tijd van rust en konden in vrede bij elkaar komen. Hun geloof werd sterker en zij gehoorzaamden de Here. De Heilige Geest bemoedigde hen en steeds meer mensen sloten zich bij hen aan.


Enaomina mañelo, aligao entre jamyo siete na taotao ni y manmauleg, ni y manbula Espiritu, yan minejnalom, ya tapolo para este na chocho. 	 Dat lijkt ons niet goed. Daarom willen wij enkele geschikte mannen aanstellen, die deze taak van ons kunnen overnemen. Kies er zeven uit, die goed bekend staan: Wijze, verstandige mannen, vol van de Heilige Geest.


Guinin y tutujon y tano, taya nae majungog, ni uno mababa atadogña ni mafañago bachet. 	 Nog nooit heeft iemand de ogen van een blindgeborene genezen.


N 13 24 40580 ¶ Lao ayo sija na jaane an munjayan y pininite sija; ujomjom y atdao, ya y pilan ti ufanina, 	 Na die dagen van verdrukking en ellende zullen de zon en de maan ophouden te schijnen.


Manjulayo ya junafitme na juadaje y tinas na juisiomo sija. 	 Ik heb een eed afgelegd en daar wil ik mij aan houden. Ik heb daarbij toegezegd dat ik mij altijd zal houden aan Uw rechtvaardige wetten.


Ya si Cornelio ilegña: Cuatro na jaane asta este na ora, estabayo juadadaje y mina nuebe na oran tinayuyut gui jalom gumajo, ya estaba un taotao na tumotojgue gui menajo na malag magaguña. 	 Cornelius antwoordde: "Vier dagen geleden was ik 's middags rond drie uur hier in huis aan het bidden.


(Ay ay para jamyo, escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa inticho y guima y biuda sija yan inagó y tinaetae; pot este inresibe dangculo na sentensia.) 	 U doet wel heel vroom door in het openbaar lange gebeden uit te spreken. Maar intussen berooft u de weduwen en de wezen! U zult daarvoor uw straf wel krijgen!


Ya ayo nae manmato gui jiloñija dinga na jula sija, taegüije y guafe, ya sumaga gui jilo cada uno guiya sija. 	 Zij zagen iets wat op vuur leek; vlammen die zich boven ieder van hen verspreidden.


Polo ya ufantaegüije y chaguan gui jilo guma, ni y anglo antes di udoco: 	 Zij lijken op gras, dat op de daken groeit en al is verdord voor het wordt uitgetrokken.


Enao mina fatinas este y insangane jao: Guajajam cuatro na taotao na manmanpromesa; 	 Wij hebben een voorstel. Er zijn in ons midden vier mannen die een plechtige belofte hadden afgelegd.


Jadingo guiya Judea, ya mapos talo malag Galilea. 	 Daarom verliet Hij Judea en ging terug naar Galilea.


Ya ilelegña nu guiya: Amigo, jafa na jumalomjao güine ya taya magagumo magagon gupot? Lao güiya ti cumuentos. 	 'Beste vriend. Hoe is het mogelijk dat u hier zonder feestkleding zit?' Maar de man had geen antwoord.


Ayonae japolo y canaeñija gui jiloñija, ya maresibe y Espiritu Santo. 	 legden hun handen op hen en zij ontvingen de Heilige Geest.


Mandiquique na fumaguon, ti juapmam guiya jamyo; ya inaligao yo; ya taegüenoja jusangane y Judio sija: Mano yo guato, jamyo ti siña manmamaela; taemanoja pago jusangane jamyo. 	 Vrienden, Ik ben nog maar kort bij u! Wat zult u Mij missen! Zoals Ik al tegen de Joden zei, kunt u niet op de plaats komen, waar Ik ben.


Ayo nae y Judio sija maaliligao güe gui guipot; ya ilegñija: Manggue güe? 	 De Joodse leiders zochten Hem tussen de feestgangers en vroegen overal of iemand Hem ook gezien had.


na ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 ging de hemel open en streek de Heilige Geest als een duif op Hem neer. Een stem uit de hemel zei: "U bent Mijn Zoon, die Ik liefheb. Mijn hart verheugt zich in U."


Ya jujungog locue y inagang na ilegña nu guajo: Cajulo Pedro; puno ya uncano. 	 Ik hoorde een stem tegen mij zeggen: 'Sta op, Petrus! U mag er net zoveel van slachten en eten als u wilt.' Maar ik antwoordde:


Ya y inagpaña, mapolo y manquinababayo na ujafanjanao yan güiya, ya manalo guato gui castiyo. 	 De volgende morgen lieten ze het aan de ruiters over om hem verder te brengen en gingen zelf terug naar het fort in Jeruzalem.


Ti upotfia, ni uagang; ya taya ni uno ujiningog y inagangña gui chalan. 	 Hij zal niet vechten of schreeuwen.


Ya anae malie, maadoragüe; lao y palo buebuente. 	 Toen zij Hem daar zagen, vielen zij voor Hem neer. Maar sommigen wisten niet wat zij ervan moesten denken.


Ya despues, matae y pebble ni y umógagao limosna, ya macone ni y angjet sija asta y pechon Abraham; matae locue y rico na taotao, ya majafot; 	 Tenslotte st ierf de bedelaar. Hij werd door de engelen bij Abraham gebracht.


Ya megae mumomye para ufamatquilo: lao mas umagang gosagang: Jago ni y Lajin David, gaease nu guajo. 	 "Houd je mond!" snauwden de mensen. Maar Bartimeüs trok er zich niets van aan en schreeuwde nog harder: "Zoon van David, heb toch medelijden met mij!"


Sa un platero na taotao na y naanña si Demetrio, ya mamatitinas attat salape para si Diana, ya ti didide na ganansia chinileleña para y manmamatitinas. 	 Het begon bij Demetrius, een zilversmid die zilveren tempeltjes van de godin Artemis maakte en vele vakmensen werk verschafte.


Ayosija locue ni y jaapapase y mauleg pot y taelaye, sija contrarionjo, sa judadalalag y mauleg. 	 Mijn tegenstanders leven gewoon door; zij hebben alle macht. Ontelbaar zijn de mensen die mij haten en ontrouw tegenover mij zijn.


Ya anae jagasta todo esta: mato un dangculon ñinalang güije na tano, ya jatutujon taena. 	 Juist toen hij niets meer over had, werd het land getroffen door een vreselijke hongersnood.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. HERE, denk toch aan alle moeite die David zich heeft getroost.


Chamiyo injisga taemanoja y liniinmiyo, lao injisga taemanoja y cabales na juisio. 	 Laat u niet leiden door uw vooroordelen, maar wees eerlijk en rechtvaardig."


Malagojao, O Jeova, unnalibreyo: O Jeova, laguse para unayudayo. 	 Want er komen talloze rampen over mij heen; mijn zonden bereiken mij en ik weet er geen raad mee. Het zijn er zoveel. De moed zakt mij in de schoenen.


Mangosmanmaañao sija gui anae taya minaañao: sa si Yuus janafanmachapon adisapatta y telang ayo y tumotojgue contra jago; jago jagas unnafanmamajlao, sa si Yuus manrenechasa sija. 	 Weten zij dan helemaal niets, al die zondaars? Zij eten mijn volk op alsof het brood is. Zij piekeren er niet over God aan te roepen.


Lao si Jesus jabiragüe ya anae malie güe ilegña: Jagajo, angoco, y jinengguemo unninajomlo. Ya y palaoan ninajomlo desde ayo na ora. 	 Jezus keerde Zich om en zag dat zij Hem had aangeraakt. Hij zei: "Wees gerust. U bent genezen door uw geloof in Mij." Sinds dat moment was de vrouw gezond.


Taya tiningoñija ni chumogüe inechong? ni y macano y taotaojo sija, taegüije yan mañochocho pan: ya ti maagang si Yuus. 	 Maar allemaal zijn zij van Hem afgeweken. Allemaal hebben zij Hem verlaten; niemand van hen doet goed, nog niet één.


Ayo nae maagang si Jeova gui chinatsagañija, ya güiya munalibre sija gui pinadeseñija. 	 Toen riepen zij in hun ellende tot de HERE en Hij redde hen uit al hun angst.


Lao guajo, y minaasemo nae juangocoyo: ya umagof y corasonjo gui satbasionmo. 	 Zodat mijn vijand nooit kan zeggen: "Ik heb hem overwonnen!" Want als ik val, staan zij om mij heen te juichen.


ufangaegue güije: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, Ya jaafuetsasjam. 	 Tijdens hun feesten en onder het dansen zingen zij: "Mijn hart ligt in Jeruzalem."


Lao ilegñija: Munga gui jaanin y guipot, sa munga na umafatinas yinaoyao gui taotao sija. 	 "Wij moeten het niet op het Paasfeest doen", zeiden sommigen. "Want dan ontstaat er vast en zeker een enorme rel!"


DICHOSO y maasie ni y taelayen finatinasña, ya y isaoña matampe. 	 Een leerzaam gedicht van David. Gelukkig is hij wiens misstap vergeven en zonden niet meer gezien worden.


Ayo nae ilegña uno gui disipuluña, si Judas Iscariote lajin Simon, ayo y umintrega güe, 	 Eén van de discipelen, Judas Iskariot, die Hem later verraden zou, zei:


YUTTIMO na ora y sabalo, gui egaan anae mumanánaná y finénana na jaane gui semana, mato si Maria Magdalena yan y otro Maria, para ujalie y naftan. 	 Op de dag na de sabbat gingen Maria van Magdala en de andere Maria voor dag en dauw naar het graf.


Ayonae jababa si Felipe y pachotña, ya jatutujon gui este na tinigue sigue di mapredica güe si Jesus. 	 Filippus antwoordde dat Jesaja over de Christus sprak. Hij vertelde hem dat Jezus de Christus is, waarbij hij uitging van wat zij zojuist hadden gelezen.


Ayonae y sendalo sija, jautot y tale todo gui bote, ya jasotta na upodong. 	 Daarop kapten de soldaten de touwen van de sloep en lieten hem wegdrijven.


Ynenra y taotao sija, guajo ti juresibe. 	 Eer van mensen vind Ik niet belangrijk, omdat Ik weet hoe u bent: u hebt de liefde van God niet in u.


Guefadaje jamyo, yan todo y manada ni y ninafanmagas jamyo ni y Espiritu Santo, para inapasto inetnon mangilisyano iyon Yuus, ni y jafajan ni y jâgâñaja. 	 Pas goed op uzelf en op de kudde waarover de Heilige Geest u het toezicht heeft gegeven. Leef als herders voor de gemeente van God, die Hij door het bloed van Zijn eigen Zoon heeft verkregen.


Ya jajuto y canaeña gui disipuluña, ya ilegña: Estagüe, y nanajo yan y mañelujo. 	 Hij wees naar Zijn discipelen en zei: "Kijk, dat zijn mijn moeder en mijn broers.


Pot ayo na manjulayo gui binibujo, ya sija ti siña majalom gui descansoco. 	 Daarom heb Ik, toen Ik toornig was, gezworen dat het geen rust bij Mij zou vinden.


Jago ti unmaañao ni y minamaañao y puenge; ni y flecha ni mangugupo gui jaane; 	 U hoeft niet te vrezen voor de angsten van de nacht, noch voor de scherpe aanvallen die u overdag trachten te bereiken.


Pot enao ilegñija entre sija: Mungajit umipe, lao tapolo suette gui jiloña, jaye gaeyo güe: para umacumple y tinigue na ilegña: Mapatte entre sija y magagujo, ya y tunico na magagojo mafatinas y suette. Estesija y sendalo fumatinas. 	 "We moeten het maar niet in stukken scheuren. We gaan erom loten." Dat klopte met wat in de Boeken staat geschreven: "Zij hebben mijn kleren onder elkaar verdeeld en om mijn onderkleed geloot." (A)


Ya ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Wat moet men van zulke mannen zeggen? Waarmee kan men hen vergelijken?


Ya si Salomon jalilis si Roboam; ya si Roboam jalilis si Abias; ya si Abias jalilis si Asa; 	 Salomo was de vader van Rehabeam; Rehabeam de vader van Abia.


Lao infanmataeja taegüije y taotao sija, yan infanbasnag taegüije y uno gui prinsipe sija. 	 Net als andere mensen zullen zij sterven en vallen als overwonnen koningen.


Ayo nae cumuentos yan sija yan y linalaloña: ya y binibuña ninafañatsaga sija. 	 Hij zal hen in Zijn heftige toorn aanspreken. Zij zullen van angst voor Hem ineenkrimpen.


Yaguin y Lajin Yuus munafanlibre jamyo, entonses magajet na manlibre jamyo. 	 Als u door de Zoon van God wordt bevrijd, zult u werkelijk vrij zijn.


Ya gui todo y tano jumanao y rayaña, ya asta uttimon y tano y finoña: ya japolo tabernaculo para atdao guiya sija. 	 Het is duidelijk dat dat geen echte woorden zijn; het is immers niet te horen.


Guajo y mauleg na pastot: ya y mauleg na pastot y linâlâña japolo pot y quinilo sija. 	 Ik ben de goede herder. De goede herder geeft Zijn leven voor zijn schapen.


Ya ilegña nu güiya y anite: Yaguin jago Lajin Yuus, tago este y acho ya ufamapan. 	 De duivel zei: "Als U de Zoon van God bent, zeg dan tegen deze steen dat hij een brood moet worden."


Ya y semiyamo junafitme para taejinecog: ya jufatinas julo y tronumo gui todo y generasion. Sila. 	 De HERE zegt: Ik heb een verbond gesloten met de man die Ik heb uitgekozen; dat heb Ik gezworen aan mijn dienaar David.


YA manjijijot guato guiya güiya, todo y publicano, yan y manisao, para umaecungog güe. 	 De tolontvangers en andere mensen met een slechte naam kwamen vaak naar Jezus luisteren.


Y disipulo ti taquiloña qui y maestro: lao cada uno ni y cabales, güiya utaegüijija y maestroña. 	 Hoe kan een leerling nu meer weten dan zijn leraar? Als hij alles van hem heeft geleerd, is hij hoogstens gelijk aan zijn leraar.


Cajulo ya tunog papa, chamo bumuebuente na unjanao yan sija, sa guajo tumago sija. 	 Sta op, ga naar beneden en aarzel niet met hen mee te gaan, want Ik heb hen gestuurd."


Ya sija jacano, ya mangosjaspog sija; sa güiya numae sija ni y tinangañiñija. 	 Het volk at het en had meer dan genoeg. Zo voldeed God aan hun verlangen.


Ya manope, ilegña: Munga yo; lao despues mañotsot ya mapos. 	 'Jongen, ga vandaag op het land werken.' En de jongen antwoordde:


N 1 40 35720 ¶ Ya un ategtog mato guiya güiya, tinayuyut güi ya dumimo, ya ilegña: Yaguin malagojao, siña unnagasgasyo. 	 Op een dag kwam er een melaatse man naar Hem toe. Hij viel voor Jezus op zijn knieën en smeekte: "Als U wilt, kunt U mij genezen."


Mungajao, O Yuus, ni y guinin yumutejam? yan jago, O Yuus, ti jumanao yan y inetnon sendalonmame. 	 Moab is mijn wasbak en in Edom zet ik mijn schoenen neer. Over Filistea maak ik mij vrolijk.


Ya sija, anae jajungog na esta lâlâ ya umalie yan Mana, ti majonggue. 	 Zij vertelde hun dat Jezus weer leefde en dat zij Hem met eigen ogen had gezien. Maar de mannen geloofden het niet.


Ya manmachule guato Siquem, ya manmapolo gui naftan, ni y finajan Abraham pot salape, gui famaguon Emmor guiya Siquem. 	 Hun lichamen werden naar Sichem overgebracht en in het graf gelegd dat Abraham voor veel geld van de familie van Hemor had gekocht.


N 22 30 70490 ¶ Ya y inagpaña, malago na utungo magajet cao jafa na mafaaela güe ni y Judios, ya masotta gui mapresuña, ya manago na ufanmato y magas mamale, yan y mangachongña, ya macone papa si Pablo ya mapolo gui menañija. 	 Omdat de commandant precies wilde weten waarvan de Joden Paulus beschuldigden, riep hij de volgende dag de leidende priesters en de gehele Hoge Raad bijeen. Hij liet Paulus uit de gevangenis halen en leidde hem voor.


ESTESIJA jusangane jamyo para chamiyo, fanmatotompo. 	 "Ik heb dit verteld omdat Ik niet wil dat u de nederlaag lijdt.


Ya jayeja y yumulang uno güine gui sendiquique na tinago, ya mamanagüe ni taotao, diquique umafanaan gui raenon langet; lao jayeja y fumatinas ya mamanagüe umafanaan dangculo gui raenon langet. 	 Wie tegen de mensen zegt dat het niet zo nauw luistert (en zelfs maar het kleinste gebod afschaft) zal de kleinste zijn in het Koninkrijk van de hemelen. Maar wie zich aan Gods wetten houdt (en anderen leert dat ook te doen) zal groot zijn in dat Koninkrijk.


Lao güiya tumago y mapagajes guinin y sanjilo; yan jababa y pettan langet. 	 Toen liet Hij een bevel uitgaan naar de wolken en opende de sluizen van de hemel;


Ya susede, anae matachong gui lamasa yan sija, jachule y pan ya jabendise, ya jaipe ya manninae. 	 Hij ging met hen mee naar huis om er de nacht door te brengen. Terwijl ze met elkaar aan tafel zaten, nam Hij het brood, dankte God ervoor, brak het in stukken en gaf het hun.


Rescatayo ya nalibreyo gui canae y manaotao juyong, ni y pachotñija manguecuentos banida, ya y agapa na canaeñija y dacon na canae agapa. 	 Verlos mij uit de overheersing van de vreemde volken; zij liegen en bedriegen alsof geen waarheid bestaat.


Asta y jemjom ti uninatogüe: lao y puenge ufanina taegüije y jaane: y jemjom yan y mananana manparejoja para jago. 	 Ook de duisternis kan niets voor U verbergen. Voor U is de nacht net zo licht als de dag en duisternis betekent niets voor U.


Ya jagagao catta, para Damasco gui sinagoga, para yaguin jasoda jaye güine na Jinanaoña, masqueseaja, laje pat palaoan, siña ucone preso para Jerusalem. 	 vroeg om aanbevelingsbrieven voor de synagogen in Damascus, een stad waar veel Joden woonden. Hij wilde daar mannen en vrouwen opsporen die in Jezus geloofden, hen in de boeien slaan en naar Jeruzalem brengen. Hij kreeg die brieven en ging op weg.


N 26 26 33970 ¶ Ya mientras mañochocho, jachule si Jesus y pan, ya jabendise, ya jaipe, ya janae y disipoluña sija, ya ilegña: Chule, ya cano; este y tataotaojo. 	 Tijdens het eten nam Jezus een brood, dankte God ervoor, brak het en gaf het aan Zijn discipelen. "Neem dit", zei Hij, "en eet het op, want dit is mijn lichaam."


Ya si Isai jalilis si ray David; ya si ray David jalilis si Salomon ni guinin güiya nii ampmam palaoan Urias; 	 Obed was de vader van Isaï; en Isaï de vader van David die koning werd. David was de vader van Salomo (Salomo's moeder was de vrouw van Uria).


Yan manae güe ni y traton sirconsision: ya si Abraham jalilis si Ysaac, ya masirconsida güe gui mina ocho na jaane; ya si Ysaac jalilis si Jacob; ya si Jacob jalilis y dose na patriarcasija. 	 God zei tegen Abraham dat hij en al zijn nakomelingen besneden moesten worden. Dat zou het teken zijn van Gods verbond met hem. Later werd zijn zoon Isaäk geboren. Toen die acht dagen oud was, werd hij besneden. Hetzelfde deed Isaäk later bij zijn zoon Jakob. En Jakob deed het ook weer bij zijn twaalf zonen, die de stamvaders van ons volk zijn.


Ya y quinajulo y manmatae, ada ti intaetae y esta masangan pot si Yuus nu jamyo na ilegña: 	 En wat het terugkomen uit de dood betreft, beseft u niet dat God tegen u sprak, toen Hij zei:


Yanguin ti jaecungog sija, sangane y inetnon mangilisyano; lao yaguin ti malago jaecungog y inetnon mangilisyano, güiya para jago parejo yan un taotaojuyong pat publicano. 	 Wil hij nog niet luisteren, leg de zaak dan aan de gemeente voor. Als de gemeente hem in het ongelijk stelt en hij wil nog niet luisteren, moet u niet meer met hem omgaan.


Y manaelaye manananggayo para umayulang; lao jugueguesjasoja y testimoniomo sija. 	 Ongelovigen zijn er op uit mij te vernietigen, maar ik let uitsluitend op Uw woord.


Ya utago y Lajin taotao y angjetña sija; ya urecoje todo ayo sija y fumatitinas y tinempo, yan y fumatitinas y tinaelaye; 	 Ik zal mijn engelen erop uitsturen. Zij zullen alle verleidingen en alle slechte mensen uit mijn Koninkrijk bijeenhalen


Cajulo, O Jeova; O Yuus, jatsa y canaemo: chamo malelefa ni y mamoble. 	 HERE, grijp toch in! O God, hef Uw hand toch tegen hen op! Denk alstublieft aan de armen en anderen die U zo nodig hebben!


Lao güiya ualog: Jusangane jamyo, na ti jutungo manguinemano jamyo: fañuja guiya guajo, todos jamyo ni y chumogüe y tinaelaye. 	 En Hij zal antwoorden: 'Ik zeg het nog eens: Ik weet niet waar u vandaan komt. Ga weg! U hebt niet willen doen wat God zei.'


Ni y muna umitde güe para uatan y güinaja sija ni y mangaegue gui langet yan y tano. 	 Met onze God, Die zo heel laag moet neerzien om te zien wat in de hemel en op aarde gebeurt?


N 22 7 51880 ¶ Ya mato y jaanin y taelibadura na pan, anae nesesita umaofrese y pascua. 	 Op de eerste dag van het Paasfeest moest in ieder gezin een lam of een geitje worden geslacht.


Y amon ayo na tentago, ninagosmaase, ya pinelogüe, ya inasie ni y dibiña. 	 De koning kreeg medelijden met hem, liet hem vrij en zei dat hij niets meer hoefde te betalen.


Y bachet manmanlie, y mancojo manmamocat, y manategtog mangasgas, y mananga manmanjungog: y manmatae manafangajulo ya y mamoble manmasangane ni y evangelio. 	 Blinden zijn gaan zien en verlamden lopen weer. Melaatsen zijn genezen en doven kunnen nu horen. Doden zijn weer levend gemaakt en arme mensen luisteren naar de blijde boodschap.


Esta matungo nu sija; ya manmalago guato Listra yan Derbe, siuda iya Licaonia, yan y tano gui oriya. 	 Toen Paulus en Barnabas dat hoorden, vluchtten zij voor hun leven.


Ya inseda un batco na jumajanao para Finesia, ya manmaudaejam, ya manjanaojam. 	 Daar vonden wij een schip dat naar de Syrische provincie Fenicië zou oversteken; wij gingen aan boord


Jeova, asta ngaean y manaelaye, asta ngaean y manaelaye nae ufanmagana? 	 Hoelang mogen de ongelovigen nog dat zij het wel alleen kunnen, HERE?


Sa trabia ti munjajayan junatungo jamyo todo ni y pinagat Yuus. 	 Want ik heb u alles over Gods wil en plan verteld.


Ya chamiyo umaliligao jafa para incano, ni jafa para inguimen, ni infanbuébuente gui jinasonmiyo. 	 Denk toch niet altijd aan eten en drinken. Ik wil niet dat jullie je daarover ongerust maken, zoals de andere mensen. Je hemelse Vader weet heel goed wat je nodig hebt.


Siña guse juchoma y enimigoñija, ya jubira y canaejo contra y contrarioñija. 	 Ach, luisterde mijn volk maar naar Mij luisterde! Bewandelde het volk Israël mijn wegen maar!


Para munga malilie nu y taotao sija na umayuyunat jao, lao si tatamoja ni y gaegue gui secreto; ya si tatamo, ni jalilie gui secreto, güiya uninapase gui publico. 	 Dan zal niemand vermoeden dat u honger hebt, behalve uw Vader, Die ieders geheim kent. Hij zal u belonen.


N 4 18 25440 ¶ Ya anae jumajanao si Jesus gui tasen Galilea, jalie dos chumelo; si Simon mafanaan Pedro yan si Andres cheluña, na janatutunog y lagua gui tase sa manpescadot. 	 Op een dag liep Hij langs het meer van Galilea en zag twee vissers hun net in het water gooien. Het waren twee broers: Simon (ook wel Petrus genoemd) en zijn broer Andreas.


Polo y taotao ya umatuna jao, O Yuus: polo y taotao todo ya umatuna. 	 Dat de volken zich in U zullen verheugen en juichen zullen omdat U elk volk rechtvaardig oordeelt en Uw weg wijst.


N 27 50 34960 ¶ Ayo nae si Jesus, anae munjayan umagang talo otro biaje nu y dangculon inagang jaentrega y espiritu. 	 Opnieuw gaf Jezus een luide schreeuw en Hij stierf.


Sa magajet na si Moises ilegña: Y Señot Yuus, unacajulo un profeta guiya jamyo, gui entalo mañelunmiyo, taegüine iya guajo; iya guiya nae injingog todo y güinaja ni y mansinangane jamyo. 	 Zo zei Mozes bijvoorbeeld: 'De Here God zal uit uw midden een profeet laten opstaan, een profeet als ik. U moet goed naar Hem luisteren. (b)


Ya manmapos juyong, ya manmalago gui naftan, sa jumuyong manlalaolao yan manmanman; ya ti ufanmanangane jafa ni y taotao; sa mangosmanmaañao. 	 Bevend van schrik en helemaal overstuur gingen zij het graf uit en zetten het op een lopen. Zij waren zo bang dat zij er met niemand over spraken.


Unnafanmamajlaojam ni y tiguangmame; pot y manmanmofefea, yan manmanbotlelea ni y mangaegue gui oriyanmame. 	 U hebt Uw volk voor een spotprijs van de hand gedaan; van dat geld bent U niet rijk geworden.


Jagoja, O Jeova, y umamparayo! Sa jagasja unfatinas y Gueftaquilo na sagamo. 	 U, HERE, bent mijn toevluchtsoord. U hebt de Allerhoogste God als beschermer gekozen.


Ya jafa muna unlilie y migo gui atadog y chelumo; ya ti unlilie y jayo gui atadogmo? 	 Waarom maakt u zich druk over de splinter in het oog van een ander terwijl in uw eigen oog een balk zit?


Ya manestabaja y fumaaela, lao taya finaaelañija jafa ni ayo y jinasosoco: 	 Er was geen sprake van een overtreding of een misdaad.


Ya y palo disipulo sija manmato yan y sajyan (sa ti chago gui tano, lao guaja dosientos codo) machule y lagua, na bula ni güijan. 	 De anderen kwamen met de boot en sleepten het volle net mee. Zij waren maar honderd meter van de kant af.


AYO sija na jaane, mato si Juan Bautista ya sumetmon gui desierton Judea, 	 Terwijl zij nog in Nazareth woonden, begon Johannes de Doper te preken in de woestijn van Judea.


Y inagang Jeova umuutut y mañila y guafe. 	 De stem van de HERE splijt de vlammen.


Sa güiya mauleg na taotao, ya bula ni y Espiritu Santo, yan jinenggue: ya megae na taotao manmafato gui Señot. 	 Barnabas was een goed man, vol van de Heilige Geest en met een sterk geloof. Daarna werden nog veel meer mensen volgelingen van Jezus.


Ya jabende iyonñija y güinajañija, yan ya manmapapatte y taotao sija cada uno taemanoja y nesesitaoña. 	 Zij verkochten hun huizen en andere eigendommen en het geld gaven zij aan mensen die het nodig hadden.


TAU sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 HERE, ik bid dat U mij zult horen. Wees trouw aan wat U hebt gezegd en maakt U mij verstandig.


Ya yaguin y atadogmo ninaquepodong jao, lagnos; maulegña na unjalom gui raenon Yuus, yan un atadogja, qui uguaja dos atadogmo ya unyenite para sasalaguan. 	 En als je oog je op het slechte pad brengt, ruk het dan uit. Je kunt beter met één oog het Koninkrijk van God binnengaan, dan met twee ogen in de hel worden gegooid.


Lao yaguin pot y calulot Yuus nae, juyuyute juyong y manganite, magajet na y raenon Yuus mato guiya jamyo. 	 Maar als Ik door de kracht van God boze geesten verjaag, is dat een teken dat het Koninkrijk van God gekomen is.


Adajeyo O Jeova, gui canae y taelaye; adajeyo gui fette na taotao: ni y manmadetetmina para unasuja y pinecatto. 	 Hun tong is zo scherp als die van een slang en zij staan klaar om gif te spuwen.


Guine patgon yo ya estayo bijo; lao tatnae julie y mauleg madingo, ni y semiyaña manegagao nengcanoñija. 	 Gedurende mijn hele leven (en ik ben toch al oud) heb ik nog nooit een oprecht iemand gezien, die door de HERE werd verlaten. En ook diens kinderen ontbrak het aan niets.


Sa y atayojo bula sinenggue: ya taya jinemlo gui catneco. 	 Ik ben een gebroken man en ga gebukt onder mijn lasten. Ik draag alleen nog zwarte kleding.


O Jeova, Yuus y inetnon sendalo, asta ngaean unlálalaloja contra y tinayuyut y taotaomo? 	 O God, maak ons volk weer tot een eenheid. Laat Uw licht schijnen, want dan zullen wij worden bevrijd.


BENDISE si Jeova, O antijo: O Jeova Yuusso, jago y sendangculo; jago minagagago ni y onra, yan y minagas. 	 Met hart en ziel wil ik de HERE prijzen. HERE, mijn God, wat bent U groot! U bent omringd door pracht en majesteit.


Cajulo, O Jeova; nalibre yo, O Yuusso: sa jago manalamen todo y enimigujo ni y guijadas; y nifen y manaelaye unyamag. 	 En al staan nu aan weerszijden van mij 10.000 vijanden, ik raak er niet meer door van streek.


Lao y manmanso ujaereda y tano: ya ufanmagof maesa sija ni megae na pas. 	 Maar wie nederig van hart is, zal in het land mogen wonen en genieten van een onuitsprekelijke vrede.


Sa todo y profeta sija, yan y lay, japrofetisa asta si Juan. 	 Want zowel Mozes als de profeten hebben gezegd dat het zou komen.


Jaye si Yuus yaguin ti si Jeova güe? ya jaye y acho, jaguin ti si Yuusta? 	 De weg van God is een volmaakte weg; het woord van de HERE is zuiver als goud. God beschermt ieder, die zijn heil bij Hem zoekt.


Y taotaomo ufanmalago na ufanmanofrese nu sija gui jaanen y ninasiñamo: gui guinatbon sija y sinantos, guinin y tiyan y agaan, ungae serenon y pinatgonmo. 	 Uw volk volgt u gewillig als u het oproept voor de strijd. Al heel vroeg in de morgen verschijnen de sterke, jonge mannen in prachtige kleding.


Taegüenaoja locue ufatinas nu jamyo y Tatajo ni gaegue gui langet, yaguin ti inasie gui corasonmiyo cada uno gui chelonmiyo nu y dibiña. 	 Zo zal mijn hemelse Vader ook met u doen als u uw broeders niet van harte vergeeft wat zij u hebben aangedaan."


Yanguin ti jaecungog sija, sangane y inetnon mangilisyano; lao yaguin ti malago jaecungog y inetnon mangilisyano, güiya para jago parejo yan un taotaojuyong pat publicano. 	 Wil hij nog niet luisteren, leg de zaak dan aan de gemeente voor. Als de gemeente hem in het ongelijk stelt en hij wil nog niet luisteren, moet u niet meer met hem omgaan.


Ya pumatmada y un banda fasumo, naeja locue ni y otro, ya y chumule y capamo, chamo chumochoma na uchule y chininamo locue. 	 Als iemand u een klap in uw gezicht geeft, laat hem dan begaan en verdedig u niet. Als iemand uw mantel afpakt, geef hem dan ook uw hemd.


Ya y magas mamale, yan todo y inetnon ofisiat, manmanaliligao testimonio contra si Jesus para umapuno; lao taya masoda. 	 De leidende priesters en de andere leden van de Hoge Raad probeerden Jezus te veroordelen voor iets waarop de doodstraf stond.


Si Pilato ilegña nu sija: Ya jafa jufatinas as Jesus ni mafanaan Cristo? Todos sija ilegñija: Umatane gui quiluus. 	 "Maar wat moet ik dan doen met Jezus, die Christus wordt genoemd?" vroeg Pilatus. Ze schreeuwden: "Kruisig Hem!"


Ya enao na sija manmangongone malango gui chalan sija, ya manmapopolo gui cama yan y camiya, na para, yaguin malofan si Pedro, y aninengña ufanjinemeja palo guiya sija. 	 De mensen droegen de zieken naar buiten en legden hen neer op veldbedden en matrassen; zij hoopten dat als Petrus voorbijkwam, in elk geval zijn schaduw op hen zou vallen.


O Jeova, gui minetgotmo ninamagof y ray; ya gui satbasionmo ninamagof megae! 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Y tinina unanangga jao guiya Sion, O Yuus; iya jago nae umapase y promesa. 	 Een psalm van David, een lied voor de koordirigent.


Ya palo gui Fariseo sija, manestaba gui entalo y linajyan taotao ilegñija nu güiya: Maestro, reprende y disipulumo sija. 	 Maar enkele Farizeeërs, die tussen de mensen liepen, zeiden tegen Jezus: "Meester, zeg toch tegen Uw volgelingen dat zij hun mond houden."


Pot y namaañao na güinaja nae unopejam gui tininas; O Yuus y satbasionmame; jago y ninangga gui uttimon puntan tano todo, yan asta todo ayo sija y manlachago, ni y mangaegue gui jilo y tase. 	 Gelukkig is de man die U uitkiest. U laat hem bij U komen en bij U wonen. Al het goede van Uw huis zal ons ten deel vallen, tot verzadiging toe; al het heilige in Uw tempel.


Ayo y mumantiene y antita gui linâlâ: ya ti japolo y adengta na usulong. 	 Hij gaf ons het leven weer en verhinderde dat wij vielen.


N 24 36 53440 ¶ Ya mientras manguecuentos nu este sija, güiya tumojgueja gui entaloñija, y ilegña nu sija: Pas guiya jamyo. 	 Terwijl zij nog aan het vertellen waren, stond Jezus plotseling bij hen.


Polo y yugojo gui jilomiyo, ya infaneyag guiya guajo, sa guajo manso yan umitde gui corasonjo; ya infanmañoda descanso para y antinmiyo. 	 Voeg u naar Mij en wees mijn discipel, want Ik ben vriendelijk en nederig van hart. Bij Mij zult u diepe innerlijke rust vinden.


Deboto na taotao, yan maañao as Yuus contodo y guimaña, ni y janae limosna gui taotao, yan jatatayuyutja siempre si Yuus. 	 Deze man was erg gelovig. Hij en zijn hele gezin hadden diep ontzag voor God. Hij gaf veel weg aan de armen en was een man van gebed.


Pot y fino Jeova esta mafatinas y langetsija: ya pot y jajaja ni y pachotña, todo y inetnonñija. 	 De hemelen werden door het woord van de HERE gemaakt; alles wat er in is, ontstond door Zijn adem.


Y atadogmo lumie y tataotaojo ya ti cabales: ya y lebblomo nae manmatugue todo y pedason tataotaojo, ya taya ufatta. 	 U zag mij al toen ogen mij nog niet konden zien. Elke dag van mijn leven stond toen al in Uw boek opgeschreven.


Manmato jijot ya ilegñija: Jafa tatatmano jao, Ray Judio sija? Ya manae patmada. 	 "Dag, Jodenkoning!" Daarbij sloegen zij Hem in het gezicht.


Ayonae ilegña si Pablo nu güiya: Si Yuus unpinatmada, apaca na padet: sa matachong jao para unjusgayo pot y lay; ya manago jao na jumapatmada contra y lay? 	 "God zal u slaan, huichelaar", zei Paulus tegen hem. "U zit hier om volgens de wet recht over mij te spreken. Geeft u iemand opdracht mij te slaan, wat tegen de wet is?"


Ya anae ti siña manmato guiya güiya pot y linajyan taotao, manajanao y atof anae estaba güe, ya anae munjayan mababa, manatunog y cama anae mapopolo y paralitico. 	 maar omdat het er zwart zag van de mensen, konden ze niet bij Hem komen. Daarom gingen ze het platte dak op en maakten daarin een groot gat vlak boven de plaats waar Jezus stond. Daarna lieten ze de verlamde man door het gat zakken.


Ylegña si Jesus nu sija: Yaguin si Yuus tatanmiyo, magajet na inguflie yo; sa guajo jumuyong yan mato yo guinin as Yuus; ti jumuyong yo guinin guajoja, lao güiya tumago yo. 	 Jezus zei: "Als God uw Vader was, zou u van Mij houden. Want Ik ben van God uit naar u toegekomen. Ik ben niet uit Mijzelf gekomen, maar God heeft Mij gestuurd.


Ta ti sijaja jutayuyute, lao ayo sija locue y jumonggue yo pot y sinanganñija. 	 Wat Ik U vraag, is niet alleen voor hen. Het is ook voor de mensen die door hen in Mij zullen gaan geloven.


Fanmamatinas tinegcha digno ni y sinetsot. 	 Laat eerst maar eens in uw leven de gevolgen van de bekering zichtbaar worden.


Lao y senturion, jajonggueñaja y magas batco yan y gaeiyo y batco, qui ayo sija y sinangan Pablo. 	 Maar de Romeinse officier luisterde naar de stuurman en de kapitein in plaats van naar Paulus.


Guinin julie y uttimon y todo quinabales; ya y tinagomo gosfeda. 	 Ik heb gezien hoe alles (hoe geweldig ook) eens een einde heeft. Maar ik weet dat Uw geboden oneindig zijn.


N 3 18 43600 ¶ Ya mamagat megae na sinangan ya japredica y taotao sija ni ibangelio. 	 Met vele van dergelijke waarschuwingen sprak hij de mensen toe.


Enao mina jusangane jao, na y isaoña, ni y megae, umaasie; sa güiya megae maguaeyaña; lao y didide maasiiña, didide maguaeyaña. 	 Zij had nogal wat op haar geweten, maar Ik heb het haar allemaal vergeven. Daarom heeft ze zoveel liefde voor Mij. Maar iemand die voor weinig zonden vergeving heeft gekregen, geeft ook weinig liefde."


Ya anae esta macumple y jaanin y guinasgas, jaftaemanoja y lay Moises, sija macone güe guiya Jerusalem para umanae gui Señot. 	 Na de bevalling was Maria volgens de Joodse wet veertig dagen onrein. Toen die tijd voorbij was, ging zij met haar man naar Jeruzalem om het kind aan de Here op te dragen.


Ya jacone juyong Israel gui entaloñija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij leidde het volk Israël het land Egypte uit. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Diquiqueyo, ya madespresiayo, lao ti malelefayo ni y finanagüemo sija. 	 Ik ben maar gering en niemand acht mij hoog, maar ik denk voortdurend aan Uw geboden.


Y pajaro gui langet, yan y güijan gui tase: ya jafaja ni manmalolofan gui chalan y tase. 	 Alle schapen en runderen en andere dieren in het veld,


GUAJO ileco bae juadaje y chalanjo, para chajo umiisao pot y jilajo: bae juadaje y pachotto ni freno, anae y manaelaye mangaegue gui menajo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Voor Jeduthun.


Este ayo y as Moises, ni y ilegña ni y famaguon Israel: Y Yuusmiyo janacajulo un profeta guiya jamyo gui mañelunmiyo taegüine iya guajo. 	 Deze Mozes zei tegen onze voorouders: 'God zal u een profeet geven als ik, iemand uit uw eigen volk'. (A)


Ayogüeja y sadog yan y minilalagña sija janamamagof y siuda Yuus; y santos na sagan y tabetnaculo guiya Gueftaquilo. 	 Laat het water maar bruisen en kolken; laten de bergen maar wankelen door de kracht van het water.


Ya jatago y flechaña ya manchinalapon: ya magajet, megae na lamlam ya manyinilang. 	 De HERE liet de donder weerklinken. De Allerhoogste God liet Zijn stem horen.


Siña y ninamanmanmo matungo gui jalom jomjom? yan y tininasmo gui jalom tano ni y manmalefa? 	 Spreekt men in het graf over Uw liefde en goedheid? Blijkt Uw trouw waar lichamen vergaan?


Ya enseguidas si Jesus jajuto mona y canaeña, ya guiniut güe, ya ilegña nu güiya: Taotao na didide jinengguemo! Sa jafa ti unjonggue? 	 Jezus stak hem Zijn hand toe en trok hem uit het water. "Och, twijfelaar", zei Hij, "waarom heb je zo weinig vertrouwen in Mij?"


Ylegña nu güiya y palaoan Samaria: Jaftaemano na jago y Judio jao, ya untagojit najunaguinemjao, ya guajo palaoan Samaria? (Sa y Judio sija ti manatungo yan y taotao Samaria). 	 "Dat begrijp ik niet", zei de vrouw verbaasd. "Ik ben een Samaritaanse en U bent een Jood. Welke Jood vraagt een Samaritaanse nu iets te drinken?" Want Joden gaan niet met Samaritanen om.


Magajet na jago pumolo sija gui palagse na sagayan; jago yumute sija papa gui jalom y yinilang. 	 Werkelijk, U laat hen op gladde wegen lopen en uitglijden. U laat hen tenslotte ineenstorten en een ruïne worden.


Ni y langet nesesita uresibe asta y tiempo sija anae todo y güinaja mannanalo mauleg talo, ni y jasangan si Yuus gui pachot y santos na profetaña sija, ni jagas mangaegue desde qui matutujon y tano. 	 Hij moest naar de hemel teruggaan tot de tijd van het volledige herstel. Over die tijd heeft God vanaf het begin al gesproken door Zijn heilige profeten.


Ya todo y taotao sija ninafanmanman, ya ilegñija: Ada ti este yuje y lajin David? 	 De mensen wisten niet wat zij zagen. "Misschien is Jezus de Christus wel!" zeiden zij.


Ya, y ti chumule y quiluusña ya udalalagyo, ti ufanmerese nu guajo. 	 Wie weigert zijn kruis op te nemen en Mij te volgen, is niet waard mijn discipel te zijn.


Güiya ilegña nu sija: Jafa na si David gui Espiritu finanaan güe Señot, ilegña: 	 "Hoe kan David hem dan 'Here' noemen?" vroeg Jezus. "Want hij heeft gezegd:


Ya si Pedro tumunog papa para ayo taotao sija ya ilegña: Estagüiyayo ni y inaliligao; jafa guaja na inaliligaoyo? 	 Petrus ging naar beneden. "U zoekt mij", zei hij tegen de mannen, "maar waarom eigenlijk?"


Jatolaeca y janomñija jafajâgâ, yan japuno y güijanñija. 	 God maakte bloed van al het water in Egypte en alle vissen stierven.


Fanjanao gui chalanmiyo; estagüe na jutago jamyo taegüije quinilo gui entalo y lobo sija. 	 Ga dan en vergeet niet dat Ik jullie er op uitstuur als lammeren tussen de wolven.


Ya janae ni y minetgotña y cautibo, ya y minalagña gui canae y contrario. 	 Dit sieraad van God kwam in handen van de vijand.


Si Yuus, taya taotao lumie, taya na tiempo, ayo na Lajiña, y linilisja, na gaegue san jalom y pechon tata, güiya jafanue jit nu güiya. 	 Geen mens heeft God ooit gezien. Maar Zijn enige Zoon, Jezus Christus, Die één met Hem is, heeft ons laten zien wie God is.


O nae gracias si Jeova; sa güiya mauleg: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de HERE, want Hij is een goede God. Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


O Yuus, gaease ni jame ya unbendisejam: yan janafanmalag y mataña gui jilomame. Sila. 	 Een psalm voor de koordirigent. Een lied dat met snaarinstrumenten moet worden begeleid.


Jachule sija juyong gui jemjom yan y anineng y finatae, yan jagutos y manmagodeñija. 	 Hij leidde hen uit die diepe duisternis, waarin zij leefden, en verbrak alles waarmee zij zaten vastgebonden.


N 10 44 66180 ¶ Ya mientras jasanganja trabia si Pedro este sija na sinangan, y Espiritu Santo podong gui jilo ayo sija todo y jumujungog y sinangan. 	 Terwijl Petrus nog sprak, viel de Heilige Geest op allen die naar hem luisterden.


Lao taya güine na güinaja unacalamtenyo, ni ti junaguaguan y linâlâjo para guajo, lao guefmalago yo na junafunjayan y chechojo, yan y obligasionjo ni y juresibe gui Señot Jesus, para junamatungo y ebangelion y grasian Yuus. 	 Maar ik geef niets om mijn eigen leven. Ik hoop alleen dat ik mijn doel mag bereiken en de opdracht die de Here Jezus mij heeft gegeven tot een goed einde mag brengen. Ik moet andere mensen het goede nieuws vertellen van de genade van God.


Y güinaeyaco yan y amigujo unnafañago guiya guajo, yan y manatungojo gui jalom jomjom. 	 Ik kan er niet aan ontkomen; alles komt op mij af.


Jamyo manmatago para as Juan, ya güiya mannae testimonio ni magajet; 	 Jullie hebben mensen naar Johannes de Doper gestuurd om te horen wat hij zei. En hij heeft niets dan de waarheid gesproken.


Ya japolo todo y güinajaña ya cajulo ya jadalalaggüe. 	 Jezus zei tegen hem: "Kom, ga met Mij mee." Levi stond op, liet alles achter en ging met Hem mee.


Ya pago, fanago lalaje para Joppe, ya umacone mague si Simon ni y apeyiduña Pedro: 	 Stuur een paar mannen naar Joppe om een zekere Petrus te zoeken en hem te vragen naar uw huis te komen.


Naregla y pinecatto ni y sinanganmo: ya chamo na fangagae ninasiña y jafa na isao guiya guajo. 	 Doet U mij wandelen op mijn levenspad, zoals U hebt beloofd. Houd het onrecht ver van mij.


Jatago si Moises ni y tentagoña; yan si Aaron ni y guinin inayegña. 	 Toen stuurde God Zijn dienaar Mozes en diens broer Aäron, die Hij ook had uitgekozen.


Guinin jasangan si Yuus un biaje; ya dos biaje jagasja jujungog este; na y ninasiña iyon Yuus. 	 Hecht geen waarde aan verdrukking; verwacht niets van onrechtmatige opbrengsten; en als u rijk wordt, laat het uw leven met God dan niet beïnvloeden.


Ya y tiempon mangoco, jatago un tentago para y manmachóchocho, para umanae ni y tinegcha y gualo; lao masaulag ni y manmachóchocho, ya manajanao taesinajguan. 	 Daarna ging hij voor lange tijd naar het buitenland. In de oogsttijd stuurde hij een knecht naar de boerderij om zijn deel van de oogst op te halen. Maar de boeren gaven hem een pak slaag en stuurden hem met lege handen terug.


N 14 13 29270 ¶ Ya anae jajungog este si Jesus, mapos güije gui un batco para y desierto na lugat na sumajnge: ya anae majungog ni y linajyan taotao sija, madalalague güe, manmamocatja desde siuda sija. 	 Bij het horen van dit nieuws stapte Jezus in een boot en ging naar een afgelegen plaats om alleen te zijn. Maar de mensen zagen waar Hij naar toe ging en uit vele dorpen liepen zij Hem achterna.


Sa si Jeova y dangculo na Yuus, yan y dangculo na Ray gui jilo todo yuus. 	 De HERE is een machtige God, de grote Koning. Er is niemand zoals Hij.


Sa janafanfitme y rejas y trangcamo: jabendise y famaguonmo gui sumanjalommo. 	 Hij zorgt er immers voor dat uw poorten goed vergrendeld zijn. Hij zegent de kinderen in uw stad.


Y quinajulo y manmatae, jaye guiya sija ugae asagua y palaoan? sa todo y siete manmasagua. 	 Hoe is het nu als zij weer levend worden? Wie van die broers zal dan haar man zijn? Want zij zijn alle zeven met haar getrouwd geweest."


Ya y mañocho sija, sinco mit na lalaje, ti matufong y famalaoan yan y famaguon. 	 Er bleef zelfs nog over: Twaalf manden vol. En er waren maar liefst 5000 mannen; dus vrouwen en kinderen niet meegerekend.


N 14 51 41220 ¶ Ya dinalalaggüe un patgon na taotao, na jatatampe güe un sábanas, sa taya magagago: ya y mamatgon sija na taotao, maguot güe. 	 Een jongeman volgde Jezus. Hij had niets anders aan dan een linnen kleed.


Japolo y gañija gâgâ locue gui papa y ichan grano, ya y manadan gañija gui minaepen lamlam. 	 Ook het vee stierf door de hagel en de kudden door de bliksem.


Si Yuus ufaninjingog, ya ufaninepe sija; asta ayo y mañasaga desde y apmam na tiempo. Sila. Ti taotao sija ni siempre jatulaeca, ya ti manmaañao as Yuus. 	 Hij bevrijdt mijn ziel en geeft mij vrede, ondanks de strijd die om mij heen woedt. Velen keren zich tegen mij.


Ylegña: Chamo pumapacha y pinalaejo, yan chamo munafanlalamen y profetajo sija. 	 Kom niet aan de mensen die Ik heb gezalfd en laat mijn profeten geen kwaad overkomen.


Para y finatinas y taotao, pot y finijo ni guinin y labiosmo, jumantiene yo gui san juyong y chalan ni y manyuyulang. 	 Zoals U mij hebt geleerd, ben ik ook nooit op pad gegaan met zondaars. Daarvoor heb ik gewaakt.


Ya anae cana jacumple cuarenta años y sacaña, mato gui corasonña na ubisita y mañeluña ni y famaguon Israel. 	 Toen Mozes veertig jaar was, kreeg hij het verlangen bij het volk van Israël te kijken. Het was tenslotte zijn eigen volk.


Yaguin jaadaje y famaguonmo y tratujo, yan y testimoniojo ni y jufanagüe sija, asta y famaguonñija locue ufanmatachong gui tronumo para taejinecog. 	 Als uw zonen zich aan mijn wet houden en spreken over alles wat Ik hun leer, zullen ook hun kinderen weer regeren.


Pas ugaegue gui jalom y quelatmo, yan guinefsaga gui jalom palasyomo. 	 Laat er vrede heersen binnen de muren en rust in elke stadswijk.


Ya janafanayog sija locue taegüije y tatnero: y Líbano yan y Sirion taegüije y patgon y dadao na nubiyo. 	 De bomen van de Libanon springen op als kalveren en de bomen van de Hermon als woudossen.


Ayo nae ilegña as Tomas: Namamaela güine mague y calolotmo, ya unlie y canaejo; ya namamaela güine mague y canaemo, ya unnajalom gui calaguagmo; ya chamo tataeinangoco, lao unjonggue. 	 "Thomas, zie je mijn handen en mijn zij? Voel er maar eens aan en twijfel niet meer. Geloof dat Ik leef!"


Fanagüeyo, O Jeova, ni y chalanmo: ya osgaejonyo, gui chalan yano, pot rason y enimigujo. 	 Leer mij Uw bedoelingen, HERE, en laat mij op een vlakke weg lopen, zodat mijn vijanden mij niet kunnen pakken.


Ya anae puenge, jalie si Pablo un vision, na un taotao Masedonia, tumotojgue güije ya gumagagao güe ilegña: Mamaela mague guiya Masedonia ya unayudajam. 	 Daar kreeg Paulus 's nachts een visioen. Hij zag een Macedonische man staan, die hem dringend vroeg: "Steek over naar Macedonië om ons te helpen!"


Polo ya ufamodong y manaelaye gui jalom y laguañija, mientras umescacapayo. 	 Ik hoop dat de ongelovigen zelf in die kuilen terechtkomen; allemaal, terwijl ik eraan voorbij ga.


Sa esta malefayo taegüije y matae ni ti manjaso: taegüijeyo y an mafag baso. 	 Voor hen die het mij moeilijk maken, ben ik een mikpunt van spot geworden; vooral voor mijn buren. Vrienden en bekenden schrikken als zij mij zien. Wie mij op straat tegenkomt, maakt rechtsomkeert.


Juchule erensiaco para siempre y testimoniomo sija; sa sija y minagof y corasonjo. 	 Alles wat U hebt gezegd, heb ik als een blijvend erfdeel gekregen. Ik ben er heel erg blij mee.


YA susede na anae jumalom gui guima un magas Fariseo, para uchocho pan, gui sabado na jaane, ya sija maespipiaja. 	 Op een sabbat ging Hij bij een vooraanstaande Farizeeër thuis eten.


Ya jaye guiya jamyo y malago mumagas; utentago para todo. 	 En wie de voornaamste wil zijn, moet ieders slaaf worden.


Ayo sija manmato gui as Felipe taotao Betsaida guiya Galilea, ya magagao güe, ilegñija: Señot, manmalagojam inlie si Jesus! 	 kwamen bij Filippus en vroegen: "Kunnen wij Jezus ontmoeten?"


Yan pot este na manparejo y sinangan y profeta sija, ni y esta manmatugue: 	 Dat klopt met wat de profeet Amos heeft geschreven. Hij schreef namens God:


Si Jeova jatungo y jinason y taotao, na sija puro jinaja. 	 De HERE weet precies wat in de mensen omgaat: Het is allemaal nutteloos.


Magajet na ufanganta ni y chalan Jeova; sa dangculo y minalag Jeova. 	 Zij zullen liederen zingen over alles wat de HERE doet, want Zijn macht en majesteit zijn onmetelijk groot.


Ya manope si Pedro, yan y palo na apostoles, ilegñija: Nesesita na taosgueña si Yuus finena qui y taotao sija. 	 Petrus en de andere apostelen antwoordden: "Men moet God meer gehoorzamen dan de mensen.


Taegüije güinife an magmata; taegüenaoja, O Señot, yaguin magmatajao, unchatlie y jechurañija. 	 Zoals een droom na het ontwaken niet echt blijkt te zijn, zo ontkent U, Here, hun bestaan als U erbij wordt betrokken.


Lao y taotao ti sumaga gui onraña, parejoja yan y gâgâ na matae. 	 Het 'grootste' wat zij tot stand brengen, is dat hun huizen jarenlang blijven staan, dat hun nageslacht daarin zal wonen. Of zij noemen hun land naar zichzelf.


Y jumonggue y Lajiña guaja taejinecog na linâlâ; ya ayo y ti manjonggue y Lajiña, ti ulie linâlâ, lao y binibon Yuus gaegue gui jiloña. 	 Wie zich aan de Zoon toevertrouwt, heeft eeuwig leven. Wie de Zoon ongehoorzaam is, zal het eeuwige leven niet ontvangen. Integendeel, de straf van God blijft op hem."


Ayo nae si Jesus, inagang sija guiya güiya ya ilegña: Intingo na y magas y taotaojuyong sija, manmamanda gui jiloñija; ya mandangculo jafatinas ninasiñanñija gui jiloñija. 	 Jezus riep hen allemaal bij Zich en zei: "Jullie weten dat de mannen die het in de wereld voor het zeggen hebben, de bevolking onderdrukken. Zij maken misbruik van hun macht. Maar onder jullie is dat totaal anders.


Ya palo gui Fariseo sija ilegñija: Este na taotao ti güiya guinin as Yuus, sa ti jaadaje y sabado. Lao palo sija ilegñija: Jafa muna siña un taotao ni gaeisao, jafatitinas taemanoja y señat sija? Ya guaja dibision gui entaloñija. 	 Enkele Farizeeërs zeiden: "Die Jezus is niet door God gestuurd. Anders zou Hij niet op de sabbat werken." "Maar", brachten anderen er tegenin, "een slecht mens zou zulke goede dingen toch niet doen?" De meningen waren verdeeld.


Maulegña umabende pot tresientos peseta, ya ufanmanae y mamobble: ya malalatde y palaoan. 	 Zij had die olie voor veel geld kunnen verkopen en dat aan de armen kunnen geven." Zij vonden het schandalig wat zij gedaan had.


O Jeova, Yuusso, yaguin jufatinas este: yaguin guaja gui canaejo taelaye; 	 Laten zij mij niet bespringen, zoals een leeuw zou doen, en mij verscheuren en wegslepen zonder dat iemand mij redt.


Ya ilegña nu güiya: Yanguin ti maecungog si Moises, yan y profeta sija; ti ufanmaosgon achogja uguaja cajulo guinin y manmatae. 	 'Dat is niet waar', zei Abraham. 'Als zij niet naar Mozes en de profeten luisteren, zullen zij ook niet luisteren naar iemand die terugkomt uit de dood."


Ya jusangane jamyo ni y amigujo sija: Chamiyo fanmaaañao ni ayo sija y pumuno y tataotao, sa an munjayan ayo, taya jafa siña ujafatinas. 	 Jullie zijn mijn vrienden. Wees niet bang voor de mensen die je willen vermoorden. Zij kunnen alleen maar je lichaam doden, maar hebben daarna geen macht meer over je.


Sa jafa unjulog papa y quelatña: ya todo y manmalolofan gui chalan matitife güe? 	 Het volk zwermde uit naar alle kanten, tot aan de Eufraat toe.


Jaayeg si David locue na tentagoña, yan jacone güe guinin y quelat y quinilo, 	 Zijn knecht David koos Hij uit en Hij haalde hem weg achter de schapen.


Julie y fumatinas dinague, ya tristeyo, sa ti maadaje y sinanganmo. 	 Ik voel weerzin als ik mensen zie, die van U zijn afgeweken; want zij houden zich niet aan wat U zegt.


Ya macone guato gui un lugat na y naanña Golgota: cumequeilegña, Sagan calabera. 	 Zo brachten zij Jezus naar de plaats Golgotha. Golgotha betekent Schedelplaats.


Ya un taotao na coja desde y jalom y tiyan nanaña, ya machuchule, ya mapopolo cada jaane gui pettan y guimayuus, ni y mafanaan Bonita, para ufangagao limosna ni y manjajalom gui guimayuus. 	 Toen zij daar aankwamen, zagen zij een man die al sinds zijn geboorte verlamd was. Elke dag werd hij naar de Mooie Poort (een van de tempelpoorten) gedragen om daar te bedelen.


Anae ilegmo: Aligao jamyo y matajo; y corasonjo ilegña nu jago: O Jeova, y matamo jualiligao. 	 U Zelf laat mijn hart naar U vragen. Ik wil U zoeken, HERE.


Ya anae buente y oran a las sais, jumuyong jomjom todo y jilo y tano asta y oran a las nuebe, 	 Tegen de middag werd het in het hele land donker. Dat duurde tot een uur of drie.


Ya manguenesencatga sija ya jatago na chañija sumangangane ni jaye nu este; 	 Jezus verbood hun daar met iemand anders over te praten.


N 26 17 33880 ¶ Ya y finenana na jaanin gupot pan sin lebadura, manmato y disipulo gui as Jesus, ya ilegñija: Mano nae malagojao ya infamaulequejao namo gui guipot? 	 Op de eerste dag van het Paasfeest (de dag dat de Joden al het brood dat met gist is gebakken uit hun huis verwijderen) vroegen de discipelen aan Jezus: "Waar zullen wij het Paasmaal klaarmaken?"


Ayo nae uguaja para juope y munamamamajlaoyo; sa juangocoyo ni y sinanganmo. 	 Dan weet ik iets terug te zeggen als men mij bespot; want ik wil alleen zc spreken dat het overeenstemt met Uw woord.


Jaso, Jeova, y minamajlao y tentagomo sija: ni y jucatgaja gui jalom pechoco, y minamamajlao y taotao todo ni y matatnga: 	 Waar zijn nu de blijken van Uw genade, Here? U hebt die eens aan ons toegezegd, zelfs met een eed aan David gezworen.


Ya ñumejon ya jaatan, ya jalie y magago lenso na mapolo; lao ti jumalom. 	 Hij boog zich voorover, keek in het graf en zag alleen de linnen windsels liggen. Maar hij ging niet naar binnen.


Ayo nae si Jesus ilegña ni disipuluña: Magajet jusangane jamyo, na y manrico mapot jumalom gui raenon langet. 	 Jezus zei tegen Zijn discipelen: "Voor een rijke is het bijna onmogelijk om in het Koninkrijk van de hemelen te komen.


Ya anae mumamayama sija, güiya maego; ya manguaefe un dangculon, pagyo y manglo gui jagoe; ya bula y batco janom ya mangaegue sija gui peligro. 	 Tijdens de overtocht viel Hij in slaap. Plotseling stak een vreselijke storm op. De golven werden zo woest dat het water de boot insloeg. Het werd heel gevaarlijk.


Ya y jaaniña sija, mumamta y tininas; ya y pas sumenmegae asta qui jocog y pilan. 	 Laat onder zijn regering de oprechte mens tot bloei komen en laat er altijd vrede zijn.


Ya y jagan Tiro yan y ninae ugaegue güije; asta y manrico gui entalo y taotao unmagaogao ni y fabotmo. 	 Laat het verlangen van de koning naar u uitgaan; hij is uw meester; voeg u naar hem.


Nu y lajin Jesus, nu y lajin Elieser, nu y lajin Jorim, nu y lajin Mata, nu y lajin Levi, 	 de vader van Josua was Eliëzer; de vader van Eliëzer was Jorim; de vader van Jorim was Maththat; de vader van Maththat was Levi;


Sa y quinajulo y manmatae, ni manasagua ni umanafanasagua, sa manparejoja yan y angjet sija gui langet. 	 Want als de doden weer levend worden, is er geen sprake meer van trouwen. Dan zijn de mensen als engelen in de hemel.


Ya cada uno ni y gumagaojao, nae; ya y chumule y güinajamo, chamo tumalulugua gumagao. 	 Als iemand u iets vraagt, geef het hem. Als u iets wordt afgepakt, probeer dan niet het terug te krijgen.


Para upreso y prinsipeña ni y minagofña; yan ufanagüe y manamco ni y manpápagat. 	 Jozef mocht alle bezittingen beheren en ermee omgaan zoals hij het juist achtte. De leiders van Egypte leerden veel van zijn wijsheid.


Ya mafagas ni y acho si Esteban, ya jaaagang ni Yuus, ilegña: Señot, Jesus, resibe y Espiritujo. 	 Terwijl de stenen hem troffen, bad Stefanus: "Here Jezus, neem mijn geest bij U."


Ya jasoda gui guimayuus manmanbebende y nubiyo yan y quinilo, yan y paluma, yan y manmanulalaeca manmatatachong: 	 Op het tempelplein zag Hij handelaars die runderen, schapen en duiven verkochten en geldwisselaars die achter hun tafeltjes zaten.


Ya mato y otro ilegña: Señot, estagüe y minamo na juadaje ya jupolo gui jalom y setbiyetas: 	 Maar de derde man bracht alleen maar het geld terug waarmee hij was begonnen. 'Ik heb het in een doek gedaan en goed bewaard', zei hij.


N 5 13 25640 ¶ Jamyo y asigan y tano; ya yaguin y asiga malingo y maaseña, jafa taemano manasne? taya baliña, na umayute juyong ya umagacha ni y taotao. 	 U bent het zout dat de wereld leefbaar moet houden. Maar als u uw invloed verliest, wat moet er dan van de wereld worden? Weet u waar u dan nog goed voor bent? Om weggegooid en vertrapt te worden.


Ya yanguin ufato gui segundo na bela ya gui tetsero, ya mansineda sija taegüijeja, mandichoso ayo sija na tentago. 	 Of Hij nu 's avonds komt of na middernacht, voor degenen die klaar staan, zal het een heerlijk moment zijn.


Ylegña gui corasonña: Si Yuus esta malefa: janaatog y mataña; taya nae jalie. 	 'God ziet het toch niet', denken zij bij zichzelf. 'En als Hij het al ziet, vergeet Hij het wel weer. Hij kan toch niet alles onthouden?'


N 18 31 50360 ¶ Ya jacone y dose, ya ilegña nu sija: Estagüe, na manjajanaojit julo Jerusalem, ya todosija y tinigue y profeta sija pot y Lajin taotao, ufanmacumple. 	 Hij nam de twaalf apart en zei: "Zoals jullie weten, gaan we naar Jeruzale m. Alles wat de profeten over Mij hebben geschreven, zal in vervulling gaan.


Ya machule guato y iluña gui un plato, ya manae y patgon palaoan, ya y patgon palaoan janae y nanaña. 	 Hij kwam terug met het hoofd op een schaal en gaf het aan het meisje. En zij gaf het aan haar moeder.


Ya anae manmatojam Jerusalem, mangosmagof y mañelo jaresibejam. 	 Bij onze aankomst in Jeruzalem werden wij door de christenen hartelijk ontvangen.


Lao todo y guajanmiyo naenñaejon limosña; ya estagüe na todo ufangasgas para jamyo. 	 Uw innerlijke zuiverheid blijkt het beste uit de mildheid waarmee u geeft.


Ya madalalag güe ni y dangculo na linajyan taotao, ya janafanjomlo güije. 	 Talloze mensen volgden Hem en velen werden door Hem genezen.


Lao guajo sumangane jamyo, na mas songunon Tiro yan Sidon qui para jamyo gui jaanin y sentensia. 	 Voor Tyrus en Sidon zal het op de dag van het grote oordeel minder erg zijn dan voor u.


Ya ilegña nu güiya: Jujungog jao yaguin manmato locue ayo sija y fumaaela jao. Ya manago na umaadaje gui tribunal gui palasyo Herodes. 	 "Ik zal u verhoren als uw aanklagers hier zijn", zei de gouverneur. Hij gaf bevel hem gevangen te zetten in het paleis van Herodes.


Ya jafa y malagomiyo ni y taotao jafatinas nu jamyo; taegüijija fatinas locue nu sija: 	 Wilt u dat anderen goed voor u zijn? Wees dan zelf ook goed voor hen.


Ya anae jalie, ilegña nu sija: Janao ya infanue y mamale nu jamyo. Ya susede anae manjajanao, manjuyong mangasgas. 	 Hij keek hen aan en zei: "Ga naar de priester om te laten zien dat u genezen bent." Terwijl ze gingen, verdween hun melaatsheid.


Ya otro uno gui disipuluña ilegña nu güiya: Señot, nae yo lisensia ya jujanao finena ya jujafot y tatajo. 	 Iemand anders, één van Zijn discipelen, vroeg: "Here, vindt U het goed dat ik pas weer met U meega nadat ik mijn vader heb begraven?"


Polo y mañantos y ufanmagof gui minalag; polo ya ufanganta pot y minagof gui jilo y camañija. 	 Laten de gelovigen Hem eren en voor Hem jubelen. Zelfs als zij in bed liggen, juichen zij nog over hun God.


Ayo nae si Jesus ilegña nu sija: Intingo todo estesija? Sija ilegñija nu guiya: Junggan. 	 Begrijpen jullie dit?" "Ja", antwoordden zij.


Y gumagao jao, nae; ya y mumalago umayao jao, chamo jao rumiuusa. 	 Als iemand u iets vraagt, geef het hem. En als iemand iets van u wil lenen, weiger het dan niet.


Lao jago jagasja unyute yan unrechasa, jago jagasja lalalojao ni y pinalaemo. 	 Net als de maan zal hij er altijd zijn, want Hij die vanuit de hemel getuigt, is trouw."


Sa y Lajin taotao mato para ualigao, yan usatba y manmalingo. 	 Nu bent u echt een zoon van Abraham. Ik ben gekomen om afgedwaalde mensen te zoeken en te redden."


Jugoschatlie ya juingin y dinague; lao y laymo juguaeya. 	 Ik heb een hartgrondige hekel aan leugens; daarentegen houd ik heel veel van Uw wet.


Masqueseaja unyamagjam gui sagan y jacal sija, ya untampejam ni y aninen y finatae. 	 Ons hart bleef op U gericht; wij bleven op het rechte pad.


Ya y fijom na binibumo malofan guiya guajo: ya y minamaañaomo umututyo. 	 Van jongs af aan heb ik het moeilijk en ben ik vaak ernstig ziek. Het is aan mij te zien hoe U mij beproeft; ik weet mij geen raad meer.


Minaase yan minagajet manásoda ya mandaña: y tininas yan y pas manachico. 	 Het is werkelijk waar dat Hij mensen bevrijdt, die ontzag voor Hem hebben. Waar zij wonen, heerst vrede en geluk.


Yan y metgot na jataf canae yan y canae na majala: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Dat gebeurde door Zijn kracht en onder Zijn leiding. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Fanmanaetae, sa y jinanaonmiyo, munga gui tiempon manenggeng ni y sabado. 	 Het wordt een vreselijke tijd voor vrouwen die in verwachting zijn of een baby hebben.


Magajet, y ray todos ujatomba sija gui menaña: yan y nasion todos usinetbe güe. 	 Laten alle koningen zich voor hem buigen en alle volken aan hem onderworpen zijn.


Umagof ayo, y uquenene na uyinite y famaguonmo contra y acho. 	 Wij prijzen de man, die nu Lw kinderen tegen de rotsen te pletter zal gooien.


Ylegña nu sija si Jesus: Fanmamaela ya infañocho. Ya ni uno gui disipulo sija fumaesen güe: Jago, jaye jao? matungo na güiya y Señot. 	 "Kom", zei Jezus. "Laten wij gaan eten." Geen van de discipelen durfde te vragen wie Hij was, want zij wisten dat Hij de Here was.


Ya anae jasangane sija todo ni este na güinaja, jatago sija para Joppe. 	 Hij vertelde hun wat er gebeurd was en stuurde hen naar Joppe.


N 4 40 44200 ¶ Ya y tiempo y minachom y atdao nae, todo y mangaemalango ni y megae na chetnot, manmaconie guiya güiya; ya japolo y canaeña gui jilo cada uno guiya sija, ya janafanjomlo sija. 	 Bij het ondergaan van de zon werden vele zieke mensen bij Hem gebracht. Hij legde Zijn handen op hen en genas hen allemaal.


Ya unfamauleque sija gâgâ sija para ujanamaudae si Pablo, ya ujacone guato satbo gui as magalaje as Felix. 	 Zorg ervoor dat Paulus een paard krijgt en breng hem veilig bij gouverneur Felix."


Y gaetalanga para unfanjungog, güiya ujungog. 	 Onthoud dit goed!


Enao mina anae cajulo guine manmatae, y disipuluña jajaso na munjayan jasangane este, ya manmanjonggue ni tinigue sija yan y sinangan ni jasangan si Jesus. 	 Later, toen Hij uit de dood was teruggekomen, herinnerden Zijn discipelen zich dat Hij dit gezegd had. Het klopte precies met wat er in de Boeken staat.


Ya macone si Alejandro gui entre y linajyan taotao, ya mapolo mona ni y Judios, ya mañeñas si Alejandro ni y canaeña na ufanmamatquilo, sa malago umadingane y taotao sija, 	 De Joden schoven een zekere Alexander naar voren. Zij vonden dat hij maar eens wat moest zeggen. Hij hief zijn hand op en wilde zijn standpunt verdedigen.


Ya guaja ninanggaco as Yuus, taegüije iya sija locue, na uguaja quinajulo guinin manmatae; parejoja y manmauleg yan y manaelaye. 	 Net als zij leef ik in de verwachting dat God zowel de goede en rechtvaardige, als de slechte en onrechtvaardige mensen na hun dood levend zal maken.


Ya anae jalie si Pedro na janamamaepe güe, jaatan ya ilegña: Jago locue manjajamyo yan si Jesus Nasareno? 	 "Hé!" zei zij en keek hem eens goed aan. "U was toch ook bij die man uit Nazareth, bij die Jezus?"


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. U bent een gelukkig mens als u ontzag hebt voor de HERE en doet wat Hij wil.


PE sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Alles wat U hebt gezegd, is geweldig en heerlijk. Daarom onthoud ik alles wat ik van U hoor.


Ni y anae janafanmalofan gui inanaco bayen tinangis jafatinase tupo sija; ya y taftaf na ichan locue tinampe ni y bendision. 	 Gelukkig zijn de mensen die Uw kracht kennen en ervaren; zij weten hoe zij op Uw weg moeten blijven.


Y tata uaguaguat contra y lajiña, ya y laje contra y tata; ya y nana contra y jagaña, ya y jaga contra y nana; y suegra contra y yetna, ya y yetna contra y suegraña. 	 Vader en zoon zullen onenigheid krijgen over Mij. Moeder en dochter ook. En schoonmoeder en schoondochter zullen elkaar niet begrijpen."


Lao y palo sija manmanbotlelea ilegñija: Estesija na taotao manbula nuebo na bino. 	 "Och, die mensen hebben teveel zoete wijn gedronken", lachten sommigen schamper.


Ya manmato guiya güiya manbachet yan mancojo, gui guimayuus, ya janafanjomlo. 	 Er kwamen allemaal blinde en lamme mensen naar Hem toe en Hij genas hen.


N 5 31 25820 ¶ Munjayan locue masangan: Jayeja y dumingo y asaguaña, umatugue y papet y inapattan umasagua. 	 De wet van Mozes zegt: 'Als iemand van zijn vrouw af wil, kan hij van haar scheiden. Maar hij moet haar wel een brief meegeven, waarin staat dat zij niet langer zijn vrouw is.'


Ayo nae todo y taotao gui guimayuus manbula y linalalo, anae jajungog estesija; 	 Dat was de mensen teveel. Woedend sprongen zij op en joegen Jezus het dorp uit.


Guinin manataotao juyong yo nii mañelujo; yan taotao juyongyo gui famaguon nanajo. 	 Terwille van U verdraag ik de schande. Ik bedek mijn gezicht uit schaamte.


Este sija na linajyan taotao ni ti jatungo y tinago sija, manmatdito. 	 Maar al die mensen die niet eens weten wat er in de wet staat! Vervloekt zijn zij!"


Ya japolo gui adeng y apostoles sija: ya manmapapatte cada taotao jafataemano y janesesita. 	 Die deelden uit aan ieder die iets nodig had.


Yan jatulaeca y Sadog janajâgâ; yan y minilalag para chañija fanguiguimen. 	 Hij veranderde het water van de Nijl in bloed; hetzelfde deed Hij met de zijrivieren, zodat niemand kon drinken.


Ya ilegña: Pot este y laje upolo si tataña yan si nanaña, ya udaña yan y asaguaña, ya sija na dos unoja catneñija? 	 Een man zal zijn vader en moeder verlaten om te trouwen. Hij en zijn vrouw zijn dan aan elkaar verbonden.


Ya todo y taotao lumie güi na mamomocat, yan jaalalaba si Yuus; 	 Alle mensen zagen hem lopen en hoorden hoe hij God prees.


N 17 22 49900 ¶ Ya ilegña ni y disipuluña sija: Ufato y jaane sija, na infanmalago na inlie uno gui jaanin y Lajin taotao, ya ti inlie. 	 Hij zei tegen Zijn discipelen: "De tijd zal komen dat jullie ernaar verlangen Mij te zien, al was het maar een dag. En toch zullen jullie Mij niet zien.


Si Jeova jaadadaje y taotao juyong sija; jamantietiene y taya tatañija yan y manbiuda; lao y chalan y tinaelaye, janaopop. 	 De HERE beschermt mensen die in een ander land vertoeven en Hij zorgt voor weduwen en wezen. Ongelovigen helpt Hij echter niet. Hun wegen maakt Hij tot dwaalwegen.


Este na taotao, mamajan un fangualuan ni y apas y tinaelayeña; ya japodong papa y mapta tiyanña, ya malagnos todo tilipasña. 	 Met het geld dat hij voor zijn verraad had gekregen, werd een stuk grond gekocht. Zelf viel hij languit voorover en zijn buik scheurde open en al zijn ingewanden kwamen eruit.


N 6 45 37690 ¶ Ya enseguidas jaapura y disipuluña sija na ufangajulo gui batco, ya ufanjanao gui menaña gui otro banda guiya Betsaida, mientras janajanao y linajyan taotao. 	 Hierna zei Jezus tegen Zijn discipelen dat zij vlug moesten overvaren naar Bethsaïda. Hij zou later komen, maar wilde eerst de mensen naar huis sturen.


Y tano, O Jeova, bula ni y minaasemo: fanagüeyo ni y laymo sija. 	 De aarde is vol van Uw goedheid en liefde, HERE. Leer mij alles over Uw wetten.


Nafalofanyo gui chalan y tinagomo, sa ayoyo nae mamagof. 	 Laat mij lopen op het pad van Uw geboden; dat maakt mij gelukkig.


Ya guaja un inaguaguat entre sija yan y disipulon Juan yan y Judio sija pot y guinasgas. 	 Op een dag hadden de discipelen van Johannes met een Jood meningsverschil over de vraag hoe het kwaad kan worden afgewassen.


Bae juchule y copan satbasion, yan juagang y naan Jeova. 	 Ik zal overal vertellen dat H!j mij heeft bevrijd. Ik zal met eerbied spreken over de naam van de HERE.


Babayeyo ni y trangcan tininas sija: ya bae jujalom guiya sija, bae junae grasias si Jeova. 	 Laat mij zien waar de rechtvaardigheid heerst, dan zal ik daar naar binnen gaan. Ik wil de HERE prijzen.


Sa taya puerto nae siña para ufañaga y tiempon manenggeng, ya mas megae majaso na ufanmalofan güije gui tase locue, para ujaquelie jaftaemano nae siña manmato Fenix, ya ayo nae ufañaga güije y tiempon manenggeng, gui puerton Creta, ni y jadalalalaque y sanjaya gui sanlichan yan y sanlago gui sanlichan. 	 Nu was 'De Goede Rede' ook niet erg geschikt om te overwinteren. De haven van Phoenix, even verderop, was daarvoor veel beter. Daar kon een schip zowel uit het zuid als het noordwesten binnenlopen. Daarom waren de meeste mannen ervoor de zeilen te hijsen en te proberen naar Phoenix te varen en eventueel daar de winter door te brengen.


Lao jago, O Jeova, siempre unchatgue sija; siempre unmofea todo y nasion. 	 Zij bespotten U en mij; hun woorden zijn een aanval op wat heilig is. Zij denken dat niemand dat hoort.


Ayo sija y manmatatachong gui jemjom yan y jalom y anineng y finatae, ni y guinin jagode nu y pinite yan lulog; 	 Er waren ook mensen die in de duisternis moesten leven. Zij zaten (lichamelijk of geestelijk) vastgebonden.


Ya si Jesus jaagang y disipuluña, ya ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo: Este y pebble na biuda, mas megae yiniteña jalom qui ni todo ayo sija y guinen manmanyute jalom gui cajon. 	 "Die arme weduwe heeft meer gegeven dan al die rijke mannen", zei Hij tegen Zijn discipelen.


Y raenomo, taejinecog na raeno, ya y gobietnomo gagaegueja para todo y generasion. 	 Uw koningschap is eeuwig. U heerst over elke generatie.


Lao todo y rumesibe güe, güiya janae ninasiñanñija para ufamaguon Yuus; junggan, para todo ni y jumonggue y naanña. 	 Maar allen die Hem wel aanvaard hebben, heeft Hij het recht gegeven kinderen van God te worden.


Ya japuno si Santiago chelun Juan ni y espada. 	 Jakobus, de broer van Johannes, liet hij doden door het zwaard.


Guajo ilegco: Jeova gaease nu guajo: najomlo y antijo; sa umisaoyo contra jago. 	 Als hij ziek wordt, zal de HERE hem steunen; tijdens zijn ziekte wordt hij door U veranderd.


Y ya sija nae umacumple y sinangan Isaias ni ilegña: Anae manmanjujungog, ujungog ya ti utungo; ya anae manmanaatan, ufanmanlie, ya ti ujasiente. 	 De profeet Jesaja sprak over hen toen hij zei: 'Ze horen wel, maar begrijpen niet.


Sa y mangajulo guinen manmatae, ni ufanasagua, ni umanafanasagua; lao manparejoja yan y angjet sija gui langet. 	 Want als de mensen uit de dood opstaan, is er geen sprake meer van trouwen. Dan zijn zij als engelen in de hemel.


Ya jumanao si Jesus, ya jalie y dangculo na linajyan taotao: ya ninamaase ni ayo sija, ya janafanjomlo y manmalango sija. 	 Toen Jezus terugkwam, stonden al die mensen Hem op te wachten. Hij kreeg medelijden met hen en genas allen die ziek waren.


si Jesus sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Nadat Hij dit had gezegd, werd Jezus diep ontroerd. "De waarheid is", zei Hij, "dat één van jullie Mij zal verraden."


Unguaeyaña y daño mas qui y mauleg; yan y mandague, mas qui cumuentos ni y tininas. Sila. 	 Och geweldenaar, waarom denkt u dat het kwade u wel zal helpen? De liefde en goedheid van God houden nooit op en gelden dag en nacht.


Anae manmato y jumanao finenana, jinasonñija na ujaresibe mas; lao manparejoja todo siji cada uno jaresibe un peseta. 	 De mannen die eerder waren komen werken, verwachtten daardoor dat zij veel meer zouden krijgen. Maar toen zij aan de beurt waren, kregen ze precies evenveel als de anderen.


Ya y palo, managang un inagang: ya y palo, otro inagang; sa manatborotao y dinana; ya megaeña ti tumungo jafa na mandaña sija. 	 In het theater schreeuwden de mensen allemaal door elkaar. De meesten wisten niet eens wat er aan de hand was; zij waren zomaar meegelopen.


Jumuyong yo locue taegüije linalatde guiya sija: anae maaatanyo jayeyengyong y iloñija. 	 Ik ben een bespotting voor anderen; wie mij ziet, bekijkt mij hoofdschuddend.


Entonses japolo ya canaeña talo gui atadogña ya jaguefatan; ya jomlo, ya manlie claro todo. 	 Jezus legde Zijn handen nog eens op de ogen van de man. Hierna kon hij weer normaal zien. Hij was genezen en zag alles duidelijk.


Todo y trongcon jayo ni ti manogcha mauleg, umautut ya umayute gui guafe, 	 Alle bomen waar geen goede vruchten aan komen, worden omgehakt en verbrand.


Ya si Jesus manope ya ilegña nu sija: Jinasonmiyo na este sija na Galileo, mas manisao qui todo Galileo sija na japadese ayo sija? 	 "Denkt u dat zij slechter waren dan de andere mensen uit Galilea?" vroeg Hij.


Yaguin guaja jamyo sumangane jafa, alog: Y Señot janesesita; ya infanmanae enseguidas. 	 Als iemand vraagt waarom jullie dat doen, zeg dan: 'De Here heeft ze nodig en zal ze zo vlug mogelijk laten terugbrengen."


Nalibreyo gui isao gui jâgâ, O Yuus, jago Yuus y satbasinojo; ya y jilajo ucanta agang ni y tininasmo. 	 Ik wil zo graag opnieuw de blijdschap over Uw redding ervaren. Ik wil U volgen en mijn gehoorzaamheid aan U zal mij kracht geven.


Lao si Pablo ilegña nu sija: Janafanmasaulagjam sin infanmaecungog, yan manmapresojam, ya taotao Roma jamja: ya pago inmanafanjuyong sin infanatungo? Aje: lao nafanmato ya sija unafanjuyongjam. 	 "Geen denken aan", antwoordde Paulus. "Wij zijn Romeinse burgers. Ze hebben ons zonder enige vorm van proces in het openbaar afgeranseld en daarna in de gevangenis gegooid. En nu willen zij ons in stilte laten vertrekken. Nee! Laten zij zelf maar komen om ons vrij te laten."


CHETH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 De HERE heeft Zichzelf aan mij gegeven; ik heb ook beloofd mij altijd aan Uw woord te houden.


Manope si Jesus ya ilegña nu güiya: Sa jusangane jao, na julie jao gui papa y ygos, ya unjonggue? Jago unlie mandangculoña na güinaja qui este. 	 "Meester", zei Nathanaël, "U bent de Zoon van God! De koning van Israël!"


Jaagang dangculo na inagang ilegña: Tojgue julo tunas ni y adengmo. Ya guiya mangope julo, ya mamocat. 	 "Sta op!" riep hij hem toe. "Ga recht op uw voeten staan!" De man sprong op en begon te lopen.


Pago polo, Señot, y tentagomo ya jumanao yan pas, taemanoja y sinanganmo. 	 "Here", juichte hij, "het wachten is voorbij! Nu ben ik gerust. U hebt Uw woord gehouden.


Ya anae estaba pupuenge, y disipuluña sija manmato guiya güiya, ilegñija: Y lugat desierto este, ya esta pupuenge. 	 Tegen de avond zeiden Zijn discipelen: "Het is al laat. U moet de mensen maar wegsturen,


Ya janafalofan Israel gui entaloña: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Zo liet Hij het volk Israël oversteken. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


N 11 55 58930 ¶ Ya y pascuan Judio sija estaba jijot; ya megae gui tano mangajulo guiya Jerusalem antes di pascua para ujanagasgas sija. 	 Het was vlak voor het Joodse Pasen. Jeruzalem stroomde vol met mensen uit het hele land, die zich volgens de voorschriften eerst wilden reinigen.


Ya todo sija y jumujungog ninafanmanman ni tiningoña yan y inepeña. 	 Ieder die Hem hoorde, verbaasde zich over Zijn verstand en Zijn antwoorden.


Birajao talo, O Yuus inentnon sendalo, ingagagao jao: ya talag papa guinin y langet ya unlie yan unbisita este na trongcon ubas, 	 Vreemde volken vallen ons aan en plunderen ons.


Ya mayute juyong gui jiyong y fangualuan, ya mapuno. Jafa pago ufatinas y señot y fangualuan nu sija? 	 dan is het land van ons.' Ze sloegen hem het erf af en vermoordden hem.


Megae y pinitiñiñija y manunas: lao todo ayo si Jeova munafanlibre. 	 De HERE is heel dicht bij mensen met groot verdriet; Hij helpt hen die terneergeslagen zijn.


N 18 19 61190 ¶ Ya y magas na pale jafaesen si Jesus jaftaemano y disipuluña yan y doctrinaña. 	 De hogepriester ondervroeg Jezus over Zijn discipelen en ideeën.


Y mangacanta manjajanao gui menan, y mandadangdang yan y dandanñija jatatituye; y entaloñija y donseya sija ni y mandadangdang nii pandireta. 	 O God, ik zie de feestelijke optocht ter ere van U gaan; iedereen loopt voor U (mijn God en mijn Koning) naar Uw heilig huis.


Ayo nae uanog señat y Lajin taotao gui langet; yan ayo nae ufanugung todo y tribu sija gui tano; ya ujalie y Lajin taotao na mamamaela gui jilo y mapagajes sija gui langet, yan y ninasiñaña yan y dangculon minalagña. 	 Daarna zal het laatste teken van mijn komst aan de hemel te zien zijn. Heel de wereld zal jammeren en klagen. Iedereen zal Mij zien komen in de wolken aan de hemel, met grote macht en majesteit.


Senmagajet na taebale y junagasgas y corasonjo: yan jufagase y canaejo gui guinasgas. 	 Voor niets heb ik zuiver geleefd; mij ver gehouden van onrecht.


Ni uno, guiya sija na mangaegue gui lamasa, tumungo pot jafa na umasangane. 	 Niemand aan tafel begreep wat Hij daarmee bedoelde.


Magajet na unlie y famaguon y famaguonmo. Pas ugaegue guiya Israel. 	 Ook uw kleinkinderen mogen dat dan nog meemaken. Laat er vrede zijn in Israël!


Ylegña nu güiya si Jesus: Guajo y chalan, yan y minagajet, yan y linâlâ; taya malag y Tata, yan ti pot guajo. 	 "Ik ben de weg, de waarheid en het leven", antwoordde Jezus, "Ik ben de enige weg tot de Vader.


Ya si Jesus manope qüe: Esta mamatugue, na ti y panja munalâlâ y taotao. 	 Maar Jezus antwoordde: "In de Boeken staat dat er in het leven belangrijker dingen zijn dan brood alleen."


ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 De stem kwam opnieuw: "Als God zegt dat u iets mag eten, dan mag u het eten!"


Ya ilegña nu sija: Dalalag yo ya junafanpescadot taotao jamyo. 	 Jezus zei tegen hen: "Ga met mij mee. Dan zal ik een ander soort vissers van jullie maken. Vissers die mensen voor Mij vangen."


Ya susede na y mina ocho na jaane manmato para umasircunsida y patgon: ya malagoñija umafanaan ni y naan tataña as Sacharias. 	 Toen het kind acht dagen oud was, werd naar Joods gebruik zijn voorhuid weggesneden en kreeg hij zijn naam. Ieder die bij deze plechtigheid aanwezig was, dacht dat het kind net als zijn vader Zacharias zou heten.


Ya taya mananaye nuebo na bino gui bijo na boteyan cuero: ya no sea, y bino ni nuebo uyinamag y boteyan cuero, ya y bino umachuda, ya y boteyan cuero ufalingo. 	 Men doet ook geen jonge wijn in oude leren zakken. Want door het gisten van de jonge wijn zou het oude, stugge leer gaan scheuren.


Ayonae y sendalo sija, jautot y tale todo gui bote, ya jasotta na upodong. 	 Daarop kapten de soldaten de touwen van de sloep en lieten hem wegdrijven.


Ya jadingo sija, jumuyong gui siuda asta Betania; ya sumaga güije. 	 Hij liet hen staan en ging terug naar Bethanië, waar Hij de nacht doorbracht.


Fatinas mauleg güije sija gui manmauleg, O Jeova, yan ayo sija y manunas corasonñija. 	 HERE, wilt U het goede doen voor eerlijke, goede mensen?


Polo ya si Israel ilegña pago, na y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Laat eerst het volk van Israël zeggen: Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya ninafanmaaañao todosija, ya maalaba si Yuus ilegñija: Dangculo na profeta esta cajulo entre yya jita: ya, si Yuus jagas jabisita taotaoña. 	 Er ging een golf van ontzag door de mensen. Zij eerden en prezen God. "Wat een geweldige profeet heeft God naar ons toegestuurd! Vandaag hebben wij gezien wat God kan doen!" zeiden zij.


Y bachet manmanlie, y mancojo manmamocat, y manategtog mangasgas, y mananga manmanjungog: y manmatae manafangajulo ya y mamoble manmasangane ni y evangelio. 	 Blinden zijn gaan zien en verlamden lopen weer. Melaatsen zijn genezen en doven kunnen nu horen. Doden zijn weer levend gemaakt en arme mensen luisteren naar de blijde boodschap.


Ya y atdao jomjom, ya y cottinan templo maipe gui talo. 	 Het zonlicht was weg. Plotseling scheurde het zware gordijn in de tempel doormidden.


Ya manmaudaejam gui batco megae na jaane, sa mumayayama senñateng, yan canaja ti manmatojam guato Gnido, ti japolojam y manglo, ya manmayama jijot papa Creta, guiya Salmon; 	 Omdat wij opnieuw de wind tegen hadden, zaten wij dagenlang op zee zonder vooruit te komen. Toen wij eindelijk ter hoogte van Cnidus kwamen, waaide het zo hard dat we de steven naar Kreta moesten wenden. Wij omzeilden Kaap Salmone,


Ylegña si Jesus: Najanao y acho. Si Marta, chelun y matae, ilegña nu güiya: Señot, mutong esta, sa finatae cuatro na jaane. 	 "Haal die steen weg", zei Hij. "Maar, Here", protesteerde Martha, "er hangt al een lijklucht. Hij ligt er al vier dagen!"


Gui entalo estesija na taotao y mangachochongta todo y tiempo anae y Señot Jesus jumalom yan jumuyong guiya jita, 	 Iemand anders moet dus de plaats van Judas innemen. Het moet een man zijn, die vanaf het begin erbij geweest is, sinds wij met Jezus het land doortrokken;


Umayuyunatyo dos biaje gui semana; mannanaeyo diesmos ni y todo güinajajo. 	 Ik vast twee maal per week. En ik geef U tien procent van alles wat ik verdien.'


Y contrariumo sija manaagang gui entalo y inetnonmo; ya japolo julo y banderañija para señat sija. 	 Zij brulden in Uw tempel en hebben er hun eigen afgoden neergezet.


Ylegña nu sija si Jesus: Magajet ya magajet jusagane jamyo, antes qui si Abraham, esta guajo. 	 "Het is zoals Ik zeg", antwoordde Jezus. "Ik was er al voor Abraham werd geboren."


Sija umoriyayeyo taegüije y obeja sija; sija manmapuno taegüije y guafen tituca: pot y naan Jeova na juutut sija. 	 Het leek wel alsof ik door een zwerm bijen werd aangevallen, maar ik heb ze uitgerookt; ik heb hen neergeslagen in de naam van de HERE.


Lao mandichoso y atadogmiyo, sa manmanlie, yan y talanganmiyo sa manmanjungog. 	 Gelukkig hebben jullie ogen die kunnen zien en oren die kunnen horen!


Ya anae jalie si Jesus ni y minejnalom inepeña, ilegña nu güiya: Ti chagojao gui raenon Yuus. Ya taya ni un taotao fumaesen güe talo desde ayo. 	 Jezus zag dat de man heel goed begreep waar het om ging en zei tegen hem: "U bent niet ver van het Koninkrijk van God." Toen Hij dat had gezegd, durfde niemand Hem nog iets te vragen.


Pot y naanmo, O Jeova, asie y isaojo sa gosdangculo. 	 Maar HERE! Ik heb zoveel zonden begaan! Och, wilt U die vergeven tot eer van Uw naam?


Ya ilegña nu sija: Señores, julie na este na jinanao, guaja uninalamen yan megae uninafanaelaye, ya ti y catgaja yan y batco, lao asta y jaanita locue. 	 "Mannen", zei hij. "Ik voorzie een zware reis. Het schip en de lading lopen groot gevaar. En dat niet alleen: Er staan ook mensenlevens op het spel!"


Y inagang Jeova munafanmañañago y binado sija ya janafanquesnuda y jalomtano: ya y temploña nae todo y güinaja ilegña: Minalag. 	 De stem van de HERE doet hertejongen geboren worden. De stem van de HERE laat het schors van de bomen vallen. Maar in Zijn paleis brengt iedereen Hem eer.


Lao jita, tasigueja fitme y manmanaetae, yan y sinetbe y sinangan. 	 Wijzelf zullen al onze tijd besteden aan het bidden, het spreken in het openbaar en het onderwijzen."


Jafa disipulomo na ti jaosgue y tradision y manbijo? sa ti jafagagase y canaeñija anae mañocho pan? 	 "Waarom houden Uw discipelen zich niet aan de oude tradities?" vroegen zij. "Zij wassen niet eens hun handen voor het eten!"


Ya cajulo güe, ya jacone y patgon yan si nanaña gui puenge ya manjanao para Egipto; 	 Jozef stond meteen op en vertrok diezelfde nacht nog met Maria en het kind naar Egypte. Hij bleef daar tot Herodes gestorven was.


Ya manmato gui sengsong ni jajananagüe güije; ya jasigue para mas chago jinanaoña. 	 Ondertussen waren ze bijna bij het dorp gekomen waar ze moesten zijn.


Ya ilegña si Nataniel: Guinin Nasaret siña jumuyong minauleg? Ylegña si Felipe: maela ya unlie. 	 Filippus ging naar Nathanaël en zei tegen hem: "Wij hebben de Christus gevonden, over wie Mozes en de profeten hebben geschreven. Hij heet Jezus en is de zoon van een zekere Jozef uit Nazareth."


Guajo guiya sija, ya jago guiya guajo, para ufancabales gui unoja; ya para utungo y tano, na jago tumago yo, ya ungüaeya sija, parejoja yan güinaeyamo nu guajo. 	 Doordat Ik in hen ben en U in Mij bent, zullen zij een volmaakte eenheid zijn. Dan zal de wereld erkennen dat U Mij gestuurd hebt en dat U net zoveel van hen houdt als van Mij.


Bae juapase y promesajo as Jeova, pago gui menan todo y taotaoña sija. 	 Alles wat ik de HERE heb beloofd, zal ik nakomen. Zijn hele volk zal het zien.


Ayo nae jatungo na ti mansinangane sija na ujaadaje sija ni y lebaduran pan; lao y finanagüen y Fariseo yan y Saduseo sija. 	 Eindelijk begrepen zij dat Hij met 'gist' de leer van de Farizeeërs en Sadduceeërs bedoelde.


Unaguimen y sadog gui chalan: enaomina güiya jumatsa julo y ilo. 	 Onderweg lest Hij Zijn dorst bij een beek en Hij draagt het hoofd fier opgeheven.


N 28 9 35210 ¶ Ya estagüe si Jesus na manasoda ya ilegña nu sija: Fanmagof todos! Ya sija manmato, ya manmagote y adengña ya maadora güe. 	 Ineens stond Jezus voor hen! "Vrede", zei Hij. Zij vielen voor Hem neer, omklemden Zijn voeten en keken vol ontzag naar Hem op.


Polo y guatdia O Jeova gui menan pachotjo; adaje y pettan y labiosso. 	 HERE, help mij niet te snel te spreken; zorgt U ervoor dat geen verkeerd woord over mijn lippen komt.


Güiya jaconfesatñaejon ya ti japune, lao jaconfesatñaejon, ilegña: Guajo ti Jesucristo yo. 	 "Ik ben de Christus niet", vertelde hij hun.


Sa manatateja y linajyan taotao, ya manaagangja ilegñija: Fañuja yan guiya. 	 "Weg met hem!" schreeuwde de mensenmassa.


Yaguin jaadaje y famaguonmo y tratujo, yan y testimoniojo ni y jufanagüe sija, asta y famaguonñija locue ufanmatachong gui tronumo para taejinecog. 	 Als uw zonen zich aan mijn wet houden en spreken over alles wat Ik hun leer, zullen ook hun kinderen weer regeren.


Bae junae si Jeova gracias taemanoja y tininasña: ya jucantaye ni y tinina y naan Jeova Gueftaquilo. 	 Het geweld dat hij tegen anderen beraamde, zal als een boemerang op hem terugslaan; zijn boosheid komt op zijn eigen hoofd neer.


Yan bendito y minalag y naanmo para taejinecog: ya polo todo y tano ya ufanbula ni y minalagmo. Amen yan Amen. 	 Voor eeuwig zal Zijn heerlijke naam worden geloofd en geprezen. Laat de hele aarde vol zijn met Zijn aanwezigheid. Ja, laat het zo zijn. Amen.


BAE juagang si Yuus ni y inagangjo; magajet na si Yuus ni y inagangjo; ya güiya jumungogyo. 	 Een psalm van Asaf voor de koordirigent. Voor de tempelzangers.


Güiya jaope ya ilegña: Ada ti intaetae na y fumatinas desde y tutujon, laje yan palaoan jafatinas sija; 	 "Leest u de boeken van Mozes dan niet?" antwoordde Hij. "Daar staat toch in dat God de mens heeft gemaakt als man en vrouw.


Jafanue si Jacob ni y sinanganña, ya y layña sija yan y juisioña sija y Israel. 	 Hij heeft Jakob Zijn woord gegeven en het volk van Israël kreeg van Hem wetten en leefregels.


N 7 14 56570 ¶ Anae y entalo y guipot, cajulo si Jesus gui templo ya mamanagüe. 	 Halverwege de feestweek ging Jezus naar de tempel en sprak de mensen toe.


Ya ilegña nu güiya: Y chelumo mato; ya si tatamo japuno y tatnero ni y mas yomog, sa jaresibe gae seguro yan sano. 	 'Uw broer is terug', antwoordde de knecht, 'en uw vader heeft het mestkalf laten slachten. Hij is zo blij dat uw broer weer gezond en wel thuis gekomen is.'


Estagüeja, na unguaeya y magajet guiya jalolom; ya y umatog na lugat nae unnatungoyo ni y tiningo. 	 Mijn God, ik heb tegen U gezondigd en Uw gebod overtreden. Wat U er ook over zegt, het is altijd goed en rechtvaardig. Uw uitspraken zijn altijd zuiver.


N 22 15 32040 ¶ Ayo nae manmapos y Fariseo sija, ya manacuentuse jafa taemano ninagadon güe ni y cuentosña. 	 De Farizeeërs gingen weg om te overleggen hoe zij Jezus op een woord zouden kunnen vangen.


Polo y labiosso ya umasangan alabansa sija; sa unfanagüeyo ni y laymo sija. 	 Overal waar ik kom, zal ik U steeds prijzen, want U leert mij alles wat U goed vindt.


Lao sija ti jatungo ayo na sinangan y mansinangane. 	 Maar zij begrepen niet wat Hij bedoelde.


N 21 29 51720 ¶ Ya jasangane sija un acomparasion, ilegña: Atanja y trongcon igos, yan todo y trongcon jayo sija. 	 Hij maakte het hun duidelijk met deze gelijkenis: "Let eens op de vijgeboom of op een andere boom.


Ya güiya unalibre Israel todo gui tinaelayeña. 	 Hij zal het volk Israël bevrijden van al zijn zonden.


Ya y linajyan taotao, manlinalatde, para ufanmamatquilo: lao sija mas managang, ilegñija: Señot, Lajin David, gaease nu jame. 	 De mensen zeiden dat zij hun mond moesten houden, maar zij trokken zich er niets van aan en schreeuwden nog harder.


Megae na güinaja yo, para jusangane jamyo ya injisga jamyo: ya y tumago yo, güiya magajet; ya jafa y jiningogco guiya güiya, ayo sija jusangan gui tano. 	 Ik zou veel over u kunnen zeggen en u veroordelen. Maar dat zal Ik niet doen. Ik vertel de wereld alleen wat Ik gehoord heb van Hem, Die Mij gestuurd heeft. Hij spreekt de waarheid."


Nalibreyo gui pachot y león; magajet, guinin y canggilon y nubiyo ni titogcha, unope yo. 	 Red mijn leven en voorkom dat ik door het zwaard word gedood. Ik ben eenzaam zonder U; wend het geweld van deze honden van mij af.


Si Jesus ilegña nu sija: Guajo y pan lalâlâ; y mato guiya guajo, ti uñalang; ya y jumonggue yo, ti umajo para taejinecog. 	 Jezus antwoordde: "Ik ben het brood dat leven geeft. Wie bij Mij komt, zal nooit meer honger krijgen. Wie in Mij gelooft, zal nooit meer dorst krijgen.


Jagoja, O Jeova, y umamparayo! Sa jagasja unfatinas y Gueftaquilo na sagamo. 	 U, HERE, bent mijn toevluchtsoord. U hebt de Allerhoogste God als beschermer gekozen.


Guinin unlalatde y nasion sija, guinin unyulang y manaelaye, guinin unfunas y naanñija para siempre taejinecog. 	 U hebt mijn eerherstel bewerkt en mij bevestiging gegeven. Vanaf Uw troon hebt U het recht laten zegevieren.


Polo y chalanñija ya jomjom yan palagse: ya y angjet Jeova ufanpinetsigue sija. 	 Zij gaan op donkere, glibberige wegen en de Engel van de HERE achtervolgt hen daarop.


N 4 31 44110 ¶ Ya mato papa guiya Capernaum, siudan Galilea, ya ayo nae mamananagüe gui sabado na jaane: 	 Hij kwam in Kapernaüm, een stadje aan het meer van Galilea. Daar ging Hij elke sabbat naar de synagoge en sprak er de mensen toe.


Ayo sija na taotao, anae jalie y señat ni jafatinas si Jesus, ilegñija: Este senmagajet na güiya y profeta ni para umamaela gui tano. 	 Het drong tot de mensen door dat Hij iets geweldigs had gedaan. "Ja", zeiden zij, "Hij moet de Profeet zijn, die komen zou!"


Ya si Pedro ilegña: Taotao, ti jutungo jafa ilelegmo. Ya mientras cumecuentos, enseguidas umoo y gayo. 	 Maar Petrus antwoordde: "Man, ik weet niet waar je het over hebt." Op dat moment kraaide ergens een haan.


Y inagang y minagof yan y satbasion gaegue gui jalom y tiendan y manunas: y agapa na canae Jeova fumatitinas y minatatnga. 	 Luister! Vanuit de huizen van de gelovigen klinken overwinningsliederen en lofzangen. De rechterhand van de HERE is sterk en doet grote dingen.


Ya umamigo si Pilatos yan Herodes güijeja na jaane: sa guinin umachatlie y dos. 	 Herodes en Pilatus waren altijd elkaars vijanden geweest, maar op die dag werden ze de beste vrienden.


N 28 23 72370 ¶ Ya anae esta matanchue un jaane, manmato megae guiya güiya, gui sagaña; ya jasangane yan janamatungo y raenon Yuus: janafanmañaña sija pot si Jesus, yan pot y tinago Moises, yan pot y profeta sija; desde y egaan asta y pupuenge. 	 Zij maakten een afspraak met Paulus om daar eens uitgebreid over te praten. Op de afgesproken dag kwamen zij bij hem thuis en luisterden naar wat hij te vertellen had. Van 's morgens tot 's avonds sprak hij vol vuur over het Koninkrijk van God. Hij probeerde hen aan de hand van de boeken van Mozes en de profeten, ervan te overtuigen dat Jezus de Christus is.


Ya anae mafaaela ni y prinsipen y mamale, yan y manamco sija, ti manope ni jafa. 	 "U zegt het", antwoordde Jezus. De mannen van de Hoge Raad beschuldigden Jezus van alles en nog wat, maar Hij verdedigde Zich niet.


ADAJE ya chamiyo fumatitinas y limosnanmiyo gui menan y taotao sija, para infanlinie; sa yaguin ti taegüenao, taya premionmiyo gui tatanmiyo ni gaegue gui langet. 	 "Let erop dat u uw goede werken niet doet om bij de mensen op te vallen. Anders krijgt u geen beloning van uw hemelse Vader.


Lao guaja finaesenñija contra güiya, pot y superstisionñija, pot y religionñija yan pot y un Jesus ni y matae, ya jaasegura si Pablo na lâlâ. 	 Het ging om kwesties van hun godsdienst en over een zekere Jezus, Die al dood is, maar Die volgens Paulus leeft!


N 2 16 25020 ¶ Si Herodes, anae jalie na mamofea güe ni manfaye, gueflalalo ya manago na ufanmapuno todo y famaguon ni guaja guiya Betlehem yan gui todo oriyaña ni dos años sacanñija para papa, jaftaemanoja y tiempo anae ninatungo ni y manfaye. 	 Herodes was woedend toen hij ontdekte dat de sterrenkundigen stiekem het land hadden verlaten. Hij stuurde een afdeling soldaten naar Bethlehem en liet daar alle jongetjes, jonger dan twee jaar, doden. Niet alleen in de stad zelf, maar ook in de omgeving. De sterrenkundigen hadden namelijk gezegd dat het ongeveer twee jaar geleden was dat zij de ster voor het eerst hadden gezien.


Jacojajatgüe, janatunog, megae na manaeninasiña mamodong gui gaesisiña na iyoña. 	 De ongelukkige wordt overweldigd door hun kracht en bezwijkt onder hun mishandelingen.


Ya y umanmachatlie ni y Jeova, mojon mansujeto sija guiya güiya: y tiempoñija usaga para taejinecog. 	 Ik ben bereid hun tegenstanders te vernietigen en Mij tegen hun vijanden te keren.


Jago chumulejam gui jalom y laso: unpolo chinatsaga na catga gui sinturanmame. 	 U hebt ons in een net laten vangen en onze heupen laten binden.


Ayonae anae esta manayunat yan manmanayuyut yan japolo y canaeñija gui jilo ayo sija, jatago sija na ufanjanao. 	 Zij bleven nog langer vasten en bidden. Daarna legden de anderen hun handen op de twee mannen en lieten hen gaan.


Ya ilegña y tentago: Señot, esta mafatinas y tinagomo, ya trabia guaguajaja lugat. 	 Maar toen die er waren, bleek er nog plaats over te zijn.


O Jeova, manminegae sija y chechomo! y minenajlom, jago fumatinas sija todo: y tano senbula ni y rinicumo. 	 U hebt zo geweldig veel gemaakt, HERE. U hebt alles met wijsheid gemaakt. De hele aarde is vol van Uw schepping.


Lao anae jajungog ayo, ilegña: Y manaechetnot ti janesesita medico: lao y manmalango. 	 "Omdat gezonde mensen geen dokter nodig hebben, maar zieke wel!" antwoordde Jezus.


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Sa mato si Juan ya ti chumocho ni gunimen, ya ilegñija: Gaeanite güe. 	 Want Johannes de Doper drinkt geen wijn en eet vaak niet, en u zegt: 'Hij is bezeten.'


Para jusaganñaejon y guaeyayon na año y Señot. 	 Hij heeft mij gestuurd om uit te roepen dat gevangenen zullen worden vrijgelaten, dat blinden zullen zien, dat onderdrukten zullen worden bevrijd en dat de tijd van Gods genade is aangebroken." (B)


Mas mauleg umaangoco si Jeova qui umapolo y inangoco gui taotao. 	 Het is het beste te leven onder de bescherming van de HERE; dat biedt meer zekerheid dan wanneer men op mensen vertrouwt.


Ya mandaña y apostoles yan y manamco para ujajasuye este. 	 De apostelen en leiders kwamen in een speciale vergadering bijeen om deze kwestie te bespreken.


Ya jamyo testigo nu estesija na güinaja. 	 Jullie hebben nu zelf gezien dat deze woorden zijn uitgekomen.


Lao mannamaase ayo sija y manmapotgue, yan y mannanasusu güije sija na jaane! sa uguaja dangculon chinatsaga gui jilo tano, yan binibo gui jilo este taotao sija. 	 Het zal een vreselijke tijd worden voor vrouwen die zwanger zijn of een baby hebben. Er zal een diepe ellende over dit land komen. God zal Zijn toorn op dit volk koelen.


Ya ilegña nu sija: Este na rasan anite sija, taya siña munajanao, na y tinayuyut. 	 Jezus antwoordde: "Boze geesten gaan alleen maar op de vlucht voor gebed."


Sa taya pinite gui finataeñija: lao y minetgotñija fitme. 	 Zij lijken geen problemen te kennen; ook lichamelijk niet: zij zien er gezond en weldoorvoed uit.


O Yuus, jago tumungo y taetiningojo: yan y isaojo sija ti junaatog guiya jago. 	 De mensen die mij haten, zijn niet te tellen; het zijn er meer dan de haren op mijn hoofd. En er is geen reden voor hun haat. Mijn tegenstanders, die mij willen vernietigen, zijn zo machtig. Ik moet hun teruggeven, wat ik niet van hen heb geroofd.


Si Cristo y Ray Israel, polo ya utunog pago gui quiluus, para utafanlie, ya utafanjonggue güe. Yan ayo y mangachochongña manmaatane gui quiluus madespresia güe. 	 Zeg, Christus, Koning van Israël! Laat ons eens wat zien en kom van dat kruis af! Dan zullen we in U geloven!" riepen zij. Zelfs de mannen die met Hem gekruisigd waren, maakten schampere opmerkingen.


Ya pumatmada y un banda fasumo, naeja locue ni y otro, ya y chumule y capamo, chamo chumochoma na uchule y chininamo locue. 	 Als iemand u een klap in uw gezicht geeft, laat hem dan begaan en verdedig u niet. Als iemand uw mantel afpakt, geef hem dan ook uw hemd.


O Jeova, jago munacajulo y antijo gui naftan: unadajeyo na lâlâyo para mungayo tumunog gui naftan. 	 Naar U heb ik geroepen om hulp, HERE, mijn God, en U hebt mij hersteld.


Ya ayonae manmato locue linajyan taotao guinin y siuda, gui oriyan Jerusalem, manmangongone megae na manmalango, yan ayo sija y ninafañachatsaga ni y manáplacha na espiritu: yan manafanjomlo sija. 	 Ook uit de omliggende plaatsen kwamen velen naar Jeruzalem. Zij brachten zieken mee en mensen die boze geesten in zich hadden; allemaal werden zij genezen.


Sa uunafanmanjujungogjam ni y güinaja ni tatnae injingog, enaomina manmalagojam intingo jafa estesija. 	 Want die is nieuw voor ons. Wij hebben u dingen horen zeggen die ons vreemd in de oren klinken. Wij zouden wel eens willen weten wat u daarmee bedoelt."


Ya manmalefa ni y chechoña, yan y ninamanmanña ni y manfinanue sija. 	 Zij dachten niet aan alles wat Hij had gedaan en vergaten Zijn wonderen, die zij toch hadden gezien.


Ya jatago, sija na ujanafanmatachong todos pot mangachong gui jilo y manbetde na chaguan. 	 "We hebben vijf broden", zeiden ze, "en ook nog twee vissen." Jezus zei tegen de mensen dat zij in groepen in het gras moesten gaan zitten.


Jusangane jao: Ti unjanao juyong güije, asta qui unapase y uttimo na marabidi. 	 En u komt de gevangenis niet uit, voordat u de laatste cent betaald hebt."


Ylegña nu güiya: Si Señot, guinin jujonggue na jago ayo na Cristo, Lajin Yuus, güiya na para umamaela gui tano. 	 "Ja, Here", antwoordde zij. "Ik geloof dat U de Christus bent, de Zoon van God, Die in de wereld komen zou."


Pot este ilegñija nu güiya y Judio sija: Asta pago taya jao sincuenta años, ya unlie si Abraham? 	 "U bent nog geen vijftig jaar en U hebt Abraham al gezien?" zeiden de Joden.


Ya jajungog si Jesus, ilegña: Este na chetnot ti güiya y para matae, lao para minalag gui as Yuus, para y Lajin Yuus umaonra pot güiya. 	 Toen Jezus dit hoorde, zei Hij: "Hij zal niet sterven. Deze ziekte is tot eer van God. Hierdoor zal de Zoon Zijn grootheid en macht bewijzen."


Ayo mina jamyo mismo innae testimonio contra jamyo, na jamyo famaguon ayo sija y pumuno y profeta sija. 	 U erkent dus dat u zonen bent van hen, die de profeten hebben vermoord.


Ya maudae güe gui jilo un querubin, ya gumupo güe; magajet na gumupo güe gui jilo y papan y manglo. 	 Hij daalde neer uit de hemel met onder Zijn voeten de duisternis.


Sija umoriyayeyo; junggan, sija umoriyayeyo: lao pot y naan Jeova juutut sija. 	 Toen zij mij omringden, heb ik ze in de naam van de HERE neergeslagen.


N 9 32 27280 ¶ Ya anae manmapos sija; estagüe, machule guiya güiya un taotao na udo, na gaeanite. 	 Hij stond op het punt weer te vertrekken, toen er een stomme man bij Hem werd gebracht. De man kon niet spreken, omdat er een boze geest in hem zat, die dat verhinderde.


Jaye y manjonggue ya matagpange, usatba; lao ayo y ti manjonggue; umasentensia. 	 "en vertel aan de hele schepping het goede nieuws over Mij. Wie het geloven en gedoopt worden, zullen gered worden. Maar wie het niet geloven, zullen worden gestraft.


Ya ilegña locue otro; judalalagja jao Señot; lao sottayo naya ya judespideyo ni y mangaegue guiya jame. 	 Weer iemand anders zei: "Here, ik zal U volgen. Maar mag ik eerst naar huis gaan om afscheid te nemen van mijn familie?"


Ya maconie güe un tanga ya udo, ya matayuyut güe na upolo y canaeña gui jiloña. 	 Daar werd een dove man bij Hem gebracht, die ook nauwelijks kon praten. De mensen vroegen Jezus of Hij Zijn hand op deze man wilde leggen om hem te genezen.


Manmanope as Jesus: Jame semiyan Abraham, ya ti infanmañetbe ni jaye; jafa muna ilegmo: Jamyo unafanlibre? 	 "Wij zijn nooit slaven geweest", zeiden zij. "Wij stammen af van Abraham. Hoe kunt u dan zeggen dat wij bevrijd moeten worden?"