Pineloñija y palo guiya sija, sa si Judas na gaebetsa, na si Jesus sumangane: Fajan y güinaja na mannesesitajit para y guipot; pat ufanmanae y mamobble. 	 Omdat Judas het geld beheerde, dachten sommigen dat hij iets voor het feest moest kopen of iets aan de armen moest gaan geven.


Ya megae sija ilegñija: Biju guaja güe, ya babagüe; sa jafa inicungog güe? 	 Velen van hen zeiden: "Hij is bezeten! Er zit een boze geest in Hem! Waarom luisteren jullie nog naar Hem?"


N 20 13 69540 ¶ Ya manmaposjam para y batco, ya manmaudaejam guato Asos, sa para ayo nae inquene si Pablo: sa taegüije matagoña, ya malagoñaja ufamocat. 	 Wij voeren zonder Paulus naar Assus, waar hij weer aan boord zou komen. Hij had dit zo geregeld, omdat hij zelf te voet wilde gaan.


Lao si Jesus namaesa, ti jaangoco güe guiya sija, sa güiya jatungo todo taotao, 	 Maar Hij bleef terughoudend, omdat Hij de mensen door en door kende.


Ya sin acomparasion ti jasangane sija; lao y disipoluña sija anae mañisijaja janaclaruye todo. 	 Als Hij hun iets wilde leren, deed Hij dat trouwens altijd door een gelijkenis te vertellen. Maar als Hij met Zijn discipelen alleen was, legde Hij hun alles uit.


Lao este juconfesatñaejon guiya jago, na y jinanao ni y mafananaan un Secta, taegüenao nae jusesetbe si Yuus mañaenata; jujonggue todo y güinaja ni y manmatugue gui Lay yan y profeta sija. 	 Maar ik geef toe dat ik de God van onze voorouders dien, volgens de richting die zij een partij noemen. Ik geloof alles wat er in de wet van Mozes en de Boeken van de profeten geschreven staat.


SI Jeova y candetto yan y satbasionjo? ya jaye jumaañagüeyo? si Jeova y minetgot y linâlâjo, ya jaye yo nae jumaañao? 	 Een lied van David. De HERE is mijn licht en mijn redder. Voor wie zou ik dan bang zijn? De HERE is mijn levenskracht. Zou ik dan nog angst voor iemand hebben?


Lao pago jusangane jamyo: Insetta este sija na taotao, ya inpelo sijaja; sa este na pinagat, pat este na chocho, yaguin guinin y taotao, ufanmayute, 	 Daarom raad ik u aan u niet met deze mannen te bemoeien. Laat hen met rust. Want als hun ideeën en aktiviteiten mensenwerk zijn, komt er vanzelf een einde aan.


Fatinas mauleg, ni y minauleg minagofmo, guiya Sion; fatinas y quelat Jerusalem. 	 Want ik weet dat U er geen prijs op stelt dat ik U nu brandoffers zou brengen; daar gaat het U niet om.


Enaomina jago, yaguin unadora gui menajo, todosija iyomo. 	 Ik geef het aan wie ik wil. Als U mij aanbidt, krijgt U het allemaal."


Lao ayo y pumuneyo gui menan taotao sija, siempre pune güe gui menan y angjet Yuus. 	 Maar als je voor de mensen doet of je niets met Mij te maken hebt, zal Ik voor de engelen van God doen of Ik niets met jou te maken heb.


Promete ya inapase si Jeova ni y Yuusmiyo: todo ayo y mangaegue gui oriyaña manmañuñule ninae para güiya ni y namaañao. 	 Werkelijk, zelfs Uw tegenstanders moeten U eer brengen. U houdt ze in toom.


Entonses si Jesus ilegña nu y senturion: Janao, parejoja y unjonggue, umafatinas guiya jago; ya y tentagoña jumonlo güije na ora. 	 Jezus zei tegen de Romeinse officier: "Ga naar huis. Het gebeurt zoals u gelooft." Op datzelfde moment werd de knecht genezen.


YA si Pablo jagueguesatan y inetnon, ya ilegña: Mañelo, lalâlâjayo contodo y minauleg y jinasoco asta este na jaane. 	 Paulus keek de Raad onderzoekend aan en zei: "Mannen broeders, tot op deze dag heb ik steeds met een zuiver geweten voor God geleefd."


Guajo y mauleg na pastot: sa jutungo y iyoco, ya y iyoco matungo yo. 	 Ik ben de goede herder. Ik ken mijn schapen en zij kennen Mij, zoals Ik de Vader ken en Hij Mij kent. Ik geef mijn leven voor mijn schapen.


Yaguin manjalom jamyo gui guima, saluda. 	 Wees vooral vriendelijk tegen hem die jullie onderdak verleent.


Sa este nae umatayuyut jao y mandeboto todos gui tiempo anae mojon siña ujasoda: senmagajet anae machuchuda inetnon y janom, ti ufato guiya güiya. 	 Laat iedere gelovige veel tot U bidden, nu U Zich nog laat vinden. Zelfs al komt grote ellende op hem af, dan nog zult U hem beschermen.


Dichoso y taotao ni y minetgotña gaegue guiya jago: yan y chalan para jago gaegue gui corasonña. 	 Gelukkig zijn de mensen die heel dicht bij U leven; zij zingen lofliederen voor U.


Sa jafa unjulog papa y quelatña: ya todo y manmalolofan gui chalan matitife güe? 	 Het volk zwermde uit naar alle kanten, tot aan de Eufraat toe.


Sa esta matugue, na y angjetña sija jaencatga nu jago para unmaadaje, 	 Want er staat in de Boeken dat God Zijn engelen zal sturen om U te beschermen.


YA ayo sija na jaane anae lumamegae y disipulo sija, mangogonggong y Helenitas sija contra y Hebreo sija, sa y manbiuda guiya sija, ti manmaatiende gui sinetbeñija cada jaane. 	 Er kwamen steeds meer mensen bij die in Jezus geloofden. Maar op een gegeven ogenblik ontstond er ontevredenheid onder hen. De Griekssprekende gelovigen klaagden dat de Hebreeërs het dagelijks voedsel niet eerlijk verdeelden. De weduwen uit hun groep kregen minder dan de anderen.


Injatingo pot y tinegchañija. Ada y taotao ufañule ubas guine y títucan jayo, pat igos guine y títucan chaguan? 	 Aan hun doen en laten kunt u zien wat zij zijn, zoals men een boom kan herkennen aan zijn vruchten. U hoeft aan doornstruiken geen druiven te zoeken en aan distels geen vijgen.


Ya matutujon matayuyut güe na ujanao gui tanoñija. 	 Nu ze allemaal wisten wat Jezus had gedaan, vroegen zij Hem dringend weg te gaan.


N 10 34 66080 ¶ Ayonae si Pedro, jababa y pachotña, ya ilegña: Jutungo magajet na si Yuus taya janasasajnge taotao. 	 Petrus zei: "Het is mij nu pas echt duidelijk dat God geen onderscheid maakt tussen mensen.


Ya ilegña nu sija: Y ray y Gentiles, jafatitinas minagas gui jiloñija; ya ayo y fumatitinas ninasiña gui jiloñija, manmafanaan manmauleg na taotao. 	 Jezus kwam tussenbeide en zei: "In deze wereld doen de koningen en heersers met hun onderdanen wat ze willen. En de onderdanen moeten het maar goed vinden.


Ya y jumalom gui petta, güiya y pastot y quinilo. 	 Want de schaapherder komt door de deur binnen.


N 19 38 61780 ¶ Despues di malofan estesija, si José taotao Arimatea, ya disipulon Jesus, lao gui secreto sa maañao ni Judio sija, jagagao si Pilato na güiya unajanao y tataotao Jesus: entonses si Pilato japolo. Ya mato güe ya janajanao y tataotaoña. 	 Nadat het allemaal voorbij was, vroeg Jozef van Arimathea aan Pilatus of hij Jezus' lichaam mocht wegnemen. Pilatus vond het goed. Deze Jozef was een volgeling van Jezus. Maar hij had er niet voor durven uitkomen, omdat hij bang was voor de Joden. Daarop haalde hij Jezus' lichaam van het kruis af.


Ayonae y palaoan anae jalie na ti siña janaatog, mato ya manlalaolao, ya jatombagüe gui menaña, ya jasangan gui menan y taotao sija todos, pot jafa na japacha, yan jaftaemano na ninajomlo enseguidas. 	 Toen tot de vrouw doordrong dat Jezus het wist, kwam zij naar voren. Bevend viel zij voor Hem neer en vertelde waarom zij Hem had aangeraakt en dat zij nu genezen was. Allen die erbij stonden, hoorden het.


Ya anae matatachong güe gui sabana Olibo, manmato guiya güiya y disipulo sija, ya ilegñija: Sangane jam ngaean ufanjuyong estesija na güinaja, yan jafa taemano na señat y finatomo, yan y jinecog y tiempo? 	 "Wanneer zal dat gebeuren?" vroegen de discipelen later, toen Hij met hen op de helling van de Olijfberg zat. "Waaruit kunnen wij opmaken dat U terugkomt en dat deze tijd naar zijn einde loopt?"


Cajulo, O Yuus, gogüe y causamo: jaso jaftaemano y manaejinaso na taotao ni y lumalatdejao cada jaane. 	 Kom er toch bij, o God! Voert U de strijd voor ons. En denk eraan hoe die dwaze ongelovigen U de hele dag voor spot zetten.


N 13 31 59760 ¶ Pot enao, anae esta mapos güe, ilegña si Jesus: Pago y Lajin taotao rumesisibe y minalagña, ya si Yuus rumesibe y minalagña guiya güiya. 	 Toen Judas de deur uit was, zei Jezus: "Nu blijkt hoe groot en machtig Ik ben. En daardoor blijkt ook hoe groot en machtig God is.


Lao si Abraham ilegña: Laje, jaso na anae lalâlâ jao unresibe todo y manmauleg na güinajamo; taegüenaoja locue si Lasaro jaresibe y manaelaye na güinaja: lao pago, güiya mamagof güine, ya jago masasapet. 	 Maar Abraham zei tegen hem: 'U bent zeker vergeten dat u tijdens uw leven alles had wat uw hart begeerde en Lazarus had niets dan ellende. Nu is het andersom: Hij wordt hier getroost en u vergaat van de pijn.


N 14 53 41240 ¶ Ya macone si Jesus para y magas na pale: ya mandaña y manmagas mamale yan y manamco, yan y escriba sija. 	 Jezus werd naar het paleis van de hogepriester gebracht, waar de Hoge Raad was bijeengekomen.


Ya y uno janae sinco talento, ya y otro dos, ya y otro uno; ya cada uno taemano y guinefuloña; ya enseguidas mapos. 	 Zij moesten het beheren zolang hij weg was. Aan de ene knecht gaf hij 5000 geldstukken, aan de ander 2000 en aan de derde 1000. Hij hield rekening met wat zij konden. Daarna ging hij weg.


Ya y naftan sija manmababa ya megae na tataotao mañantos sija ni manmamaego, mangajulo; 	 Graven gingen open en vele gelovige mannen en vrouwen, die gestorven waren, werden weer levend.


Sa jafa na manaatansegüet, jamyo nii manaquilo na osgo guato gui egso güinaeyan Yuus para sagaña: magajet na si Jeova sumaga güije para taejinecog. 	 De berg van God lijkt op de bergen van Basan, met hun vele toppen.


Enaomina jutatayuyut jamyo na infañocho, sa este para linâlâmiyo: sa ni uno gui gapon ulonmiyo ufalingo guiya jamyo. 	 Toe, eet wat! Uw leven hangt ervan af. Er zal geen haar op uw hoofd gekrenkt worden."


Ya anae jajungog este, si ray Herodes, inistotba yan todo y taotao Jerusalem locue. 	 Toen koning Herodes dit hoorde, raakte hij in paniek. In de stad was de spanning voelbaar.


Nae si Jeova, O familian gui taotao sija, nae si Jeova minalag yan minetgot. 	 Laten alle mensen, van elk volk en elke generatie, de HERE eer geven. Laten zij allemaal Zijn macht en kracht prijzen.


Sa guajo cana na ugadon: ya y pinitijo gaegue siesiempre gui menajo. 	 Ik dacht bij mijzelf: "Als zij maar geen leedvermaak over mij hebben; mij niet uitlachen als ik eens struikel."


N 14 22 29360 ¶ Enseguidas si Jesus janafanjalom y disipuluña sija gui un batco, ya manjanao manmofona, manmalag y otro bandan sadog, y tiempo nae güiya janafanjanao y linajyan taotao. 	 Hierna zei Hij tegen Zijn discipelen dat zij met de boot moesten overvaren naar de andere kant van het meer. Hij zou nog blijven om de mensen weg te sturen.


Entonses malago ya malag as Simon Pedro, yan y otro disipulo ni güinaeya as Jesus, ya ilegña nu sija: Jachule y Señot gui naftan ya jame ti intingo mano nae japolo. 	 Zo vlug ze kon, holde zij naar Simon Petrus en Johannes. "De Here is uit het graf gehaald!" hijgde ze. "Wij weten niet waar ze Hem hebben neergelegd."


Sa güiya y Yuusta; yan jita y taotao gui pastajiña, yan y quinilo gui canaeña. Pago na jaane yaguin injingog y inagangña, 	 Hij is onze God en wij horen bij het volk dat Hij leidt. Als schapen volgen wij Hem. Luister toch elke dag naar wat Hij u zegt.


Yanguin si Yuus janafanminagago y chaguan qui fangualuan ni y gaegue pago, ya agupa esta mayute guato gui jetno; ti mas magajet na inninafanminagago jamyo, O jamyo didide na jinenggue? 	 Als God de planten die vandaag in het veld staan en morgen verbrand worden, zo mooi aankleedt, zal Hij jullie dan geen kleren geven? Bange twijfelaars!


Sija japolo ni y señatña guiya sija, yan ninamanman gui tano Cam. 	 Zij deden voor de ogen van het volk Egypte de wonderen die Hij hun had voorzegd.


Ya jabira güe si Jesus ya jalie na madadalalag güe nu sija ya ilegña nu sija: Jafa inaliligao? Ya sija ilegñija: Rabi (este finijo comequeilegña, gui chamorro, Maestro) manu sagamo? 	 Jezus merkte dat zij Hem volgden. Hij keerde Zich om en vroeg: "Wat willen jullie?"


Polo ya y inacachaña ubira güi jilo y iluña: ya y binibuña upodong gui jilo cácagongña. 	 Hij valt zelf in de kuil, die hij voor een ander groef.


Ya ilegña si Sacharias nu y angjet: Jaftaemano jutungo este? sa guajo bijoyo ya y asaguajo megae jaaniña. 	 Zacharias zei tegen de engel: "Moet ik dat zomaar geloven? Ik ben immers al oud en mijn vrouw ook!"


Sa jajungog na manguecuentos ni y jilañija, ya manadangculo si Yuus. Ayonae manope si Pedro, ilegña: 	 Maar er was geen twijfel mogelijk, want zij hoorden hen in vreemde talen spreken en God verheerlijken.


Ya manope si Pablo pot güiyaja, ilegña: Ni contra y lay y Judios, ni contra y templo, ni contra si Sesat, ti juisagüe. 	 Paulus verdedigde zich en zei: "Ik heb de Joodse wet niet overtreden, de tempel niet ontwijd en mij ook niet tegen het Romeinse bewind verzet."


Ya susede na sumaga si Pedro guiya Joppe megae na jaane gui guima un taotao na y naanña si Simon titumo. 	 Petrus bleef nog een tijd in Joppe en logeerde bij Simon, een leerlooier.


Ya y siete, ti mapolo semiyañijo; despues di todos, matae y palaoan locue. 	 Met de derde ging het net zo. Geen van de zeven broers kreeg kinderen bij de vrouw en zij stierven allemaal. Tenslotte stierf ook de vrouw.


Estesija jusagane jamyo anae manjijita. 	 Ik vertel dit allemaal omdat Ik nu nog hier ben.


Yan megae otro na finijo janae testimonio, yan jasangane ilegña: Satba jamyo güine gui managuaguat na generasion. 	 Petrus hield een lange toespraak en deed tenslotte een dringend beroep op hen: "Zorg dat u bevrijd wordt van de slechte invloed van deze wereld."


Magajet ya magajet jusangane jamyo, na y granon trigo ni ti upodong gui tano, ya umatae, güiya namaesa sumaga; yaguin matae megae na tinegcha uchule. 	 "Wat Ik jullie zeg, is de waarheid: Een tarwekorrel moet in de aarde vallen en sterven; anders blijft het een tarwekorrel zonder meer.


Taegüineja, ti minalago Tatanmiyo ni y gaegue gui langet, na uguaja malingo uno güine gui estesija y mandiquique. 	 Zo wil uw hemelse Vader niet dat ook maar één mens (b) verloren gaat.


Ya anae esta malie, janatungo y sinangan na mansinangane sija nu y diquique na patgon. 	 Nadat zij het hadden gezien, gingen de herders overal vertellen wat er was gebeurd en wat de engel over het kind had gezegd.


Ya janafanjomlo megae ni manestaba manmalango todo clasen chetnot sija; ya jayute juyong megae na anite sija; ya ti japolo nu y anite sija cumuentos sa matungo güe. 	 Jezus genas heel veel mensen, wat voor ziekte ze ook hadden. Uit vele anderen verjoeg Hij de boze geesten. De boze geesten probeerden wel steeds te zeggen wie Hij was, maar Jezus gaf ze geen kans.


N 11 37 47590 ¶ Ya mientras cumuecuentos, un Fariseo siniplicagüe na usija chumocho, ya jumalom ya matachong gui lamasa. 	 Hij was nauwelijks uitgesproken of een Farizeeër nodigde Hem uit mee te gaan eten.


Ya anae mamodongjam todo gui jilo oda, jujungog y inagang na jacuentuseyo gui fino Hebreo, ilegña: Saulo, Saulo, jafa na unpetsisigueyo? mapot para jago y unfamateg contra y títuca. 	 Wij vielen allemaal op de grond en ik hoorde iemand in het Hebreeuws tegen mij zeggen: 'Saul, Saul! Waarom vervolgt u Mij? Het heeft geen zin u tegen Mij te verzetten. Daarmee doet u uzelf alleen maar kwaad.'


HE sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Leer mij, HERE, hoe ik de weg van Uw wet kan volgen. Dan zal ik mij mijn leven lang daaraan houden.


Manungoñayo qui y manbijo; sa juadadaje y finanagüemo sija. 	 Ik heb meer inzicht dan de oude mensen, omdat ik Uw bevelen zorgvuldig bewaar.


Ya jafaesen y tataña; cuanto tiempo esta desde qui mato este guiya güiya? Güiya ilegña: Desde qui diquique: 	 "Hoe lang heeft hij dit al?" vroeg Jezus aan de vader.


Ya ayo sija ni namanmato ni y guinin Fariseo sija. 	 Er stonden ook enkele Farizeeërs bij,


Ya anae numalo y jinasoña, ilegña: Cuanto na jotnaleron tata, mangaena pan, ya manmañoñobblaja, ya guajo güine jumatae ñalang! 	 Eindelijk kwam hij tot bezinning en dacht bij zichzelf: 'Bij mijn vader thuis hebben zelfs de knechts meer dan genoeg te eten. En kijk mij hier nu eens zitten! Ik sterf bijna van de honger.


Ya mientras manotojgue y disipulo sija gui oriyaña, cumajulo ya jumalom gui siuda; ya y inagpaña güije, jumanao yan si Barnabé manmalag Derbe. 	 Maar toen de christenen om hem heen kwamen staan, stond hij op en liep de stad binnen. De volgende morgen vertrok hij met Barnabas naar Derbe en


Ya mato este sija na notisia gui iglesia ni y estaba Jerusalem: ya matago si Barnabé, na ujanao asta Antioquia; 	 De volgelingen van Jezus in Jeruzalem hoorden ervan en stuurden Barnabas naar Antiochië.


Ya manope y palaoan, ilegña: Junggan, Señot; lao y galago sija, gui papa lamasa, jacacanoja y andesmoronan y famaguon sija. 	 De vrouw antwoordde: "Ja, Here, maar de honden onder de tafel krijgen toch wel de restjes van de kinderen?"


ANAE malofan gui sanmenan, jalie un taotao na bachet desde y mafañagoña. 	 Jezus liep verder en zag een man die al sedert zijn geboorte blind was.


Y gumaeya y linâlâña ufinalaguaejon; y chumatlie y linâlâña güine gui tano, pinipilanja y taejinecog na jaane. 	 Als zij sterft, brengt zij veel vrucht voort. Wie zijn leven liefheeft, raakt het kwijt. Maar wie zijn leven in deze wereld niet liefheeft, krijgt eeuwig leven.


Ya manmanope palo gui escriba sija ilegñija: Maestro, mauleg sinanganmo. 	 "Dat hebt U goed gezegd, Meester", merkte een godsdienstleraar op.


Mangosmanmaañao sija gui anae taya minaañao: sa si Yuus janafanmachapon adisapatta y telang ayo y tumotojgue contra jago; jago jagas unnafanmamajlao, sa si Yuus manrenechasa sija. 	 Weten zij dan helemaal niets, al die zondaars? Zij eten mijn volk op alsof het brood is. Zij piekeren er niet over God aan te roepen.


Ya enseguidas y menegae y jâgâña umanglo, ya jasiente y tataotaoña na esta jomlo ni ayo na chetnot. 	 Het bloeden hield onmiddellijk op en zij merkte dat ze genezen was. Ze verloor geen bloed meer.


Güiya sumasangan, yan manmato manadan dinaña lalo, yan juto sija gui todo y oriyan y tanoñija. 	 God zei dat er steekvliegen zouden komen en het hele land wemelde ervan. Geen plek ontkwam aan de muggen.


Ya, manago na umautot y ilon Juan gui calaboso. 	 Daarom gaf hij bevel het hoofd van Johannes te halen.


Sa taegüine y Tata guaja linâlâfia guiya güiyaja; taegüineja janae locue y Lajiña, para uguaja linâlâña guiya güiyaja: 	 De Vader heeft leven in Zichzelf. Hij heeft deze macht ook aan Zijn Zoon gegeven, zodat Hij ook leven in Zichzelf heeft.


Ya manjanao para ujalie y mafatinas; ya manmato gui as Jesus; ya masoda y taotao ni anae guinin jumuyong y manganite, na minagagago ya guaja jinasoña cabales, ya matatachong gui adeng Jesus; ya ninafanmaañao. 	 Het duurde niet lang of er kwamen van alle kanten mensen aanlopen om het met eigen ogen te zien. Zij zagen de man, die van de boze geesten bevrijd was, aan de voeten van Jezus zitten. Hij had kleren aan en was volledig bij zijn verstand.


Cajulo ya tunog papa, chamo bumuebuente na unjanao yan sija, sa guajo tumago sija. 	 Sta op, ga naar beneden en aarzel niet met hen mee te gaan, want Ik heb hen gestuurd."


Ya jafatinas y sinantos na sagaña taegüije y manaquilo na sagayan sija, taegüije y tano na japlanta para taejinecog. 	 Daar bouwde Hij Zijn nieuwe huis; het stond er net zo vast als de aarde na de schepping.


Anae tumangesyo ya junamajalang y antijo pot ti chumocho, este y para malalatdeco. 	 Van mijzelf blijft niets over, omdat ik alles geef voor Uw zaak. De spot en hoon van hen die U haten, kwamen op mij terecht.


N 19 28 50760 ¶ Ya anae munjayan jasangan este, malag y sumanmena, ya cajulo Jerusalem. 	 Nadat Hij dit verhaal had verteld, ging Jezus met Zijn discipelen verder naar Jeruzalem.


Ylegña nu sija si Jesus: Magajet ya magajet jusagane jamyo, antes qui si Abraham, esta guajo. 	 "Het is zoals Ik zeg", antwoordde Jezus. "Ik was er al voor Abraham werd geboren."


Ya jago Betlehem, tano Juda, ada ti sendiquique jao gui entalo y prinsipen Juda, sa iya jago nae ujuyong y magalaje, para upasto y taotaojo, Israel. 	 'Bethlehem in Efratha, u bent één van de kleinste steden in Juda, maar toch zult u de geboorteplaats zijn van onze Koning, die mijn volk zal leiden."


Ya y escriba sija gui entalo y Fariseo sija, anae jalie na mañochocho yan y manisao yan y publicano sija, ilegñija ni disipoluña sija: Jafa este na güiya chomocho yan gumiguimen, yan y publicano sija yan y manisao? 	 Toen enkele godsdienstleraars zagen met wie Hij de maaltijd gebruikte, zeiden zij tegen Zijn discipelen: "Schaamt Hij Zich niet met dat soort mensen te eten?"


Jaso jamyo y sinangan ni munjayan jusangane jamyo: Y tentago ti dangculoña qui y magasña. Yaguin mapetsigue yo, infanmapetsigue jamyo locue; yaguin manadaje y sinanganjo, umanadaje y sinanganmiyo locue. 	 Weet u nog dat Ik zei dat een dienaar niet de meerdere van zijn heer is? Als zij Mij hebben vervolgd, zullen ze u ook vervolgen. Als zij niet naar Mij hebben geluisterd, zullen ze ook niet naar u luisteren.


Polo ya ufanmamajlao ya ufaninestotba ayo y umaliligao y antijo para uyulang: polo ya ufanalo tate ya ufanmamajlao, ni y yañija y munataelaye yo. 	 HERE, wilt U mij redden? Haast U en help mij, HERE!


Ya todo infanchinatlie pot y naanjo; lao y sumigue asta y uttimo, güiya ucajulo gui langet. 	 Iedereen zal jullie haten omdat jullie bij Mij horen. Maar wie standhoudt tot het allerlaatst, zal worden gered.


Y lay, yan y profeta sija, mangaegue asta as Juan: ya desde ayo na tiempo y raenon Yuus mapredicañaejon, ya todoja jumalom nu y finijon. 	 Voordat Johannes de Doper kwam, moest u zich houden aan wat Mozes en de profeten hadden gezegd. Johannes kwam met het goede nieuws dat het Koninkrijk van God dichterbij was gekomen. En iedereen probeert uit alle macht er een plaatsje te krijgen.


Ya y mas patgon, ilegña as tataña: Tata, naeyo ni y patteco gui güinaja ni y para guajo. Ya jafacae para sija ni y güinajaña. 	 Op een dag zei de jongste: 'Vader, ik wil mijn deel van de erfenis nu al hebben.' De vader verdeelde zijn bezit tussen zijn twee zonen.


Ya anae pupuenge güije na jaane, matachong gui lamasa yan y dose na disipulo; 	 Terwijl Hij die avond met Zijn twaalf discipelen zat te eten, zei Hij: "Een van jullie zal Mij verraden."


Parejoja yan y tata ni jaguaeya y famaguonña, taegüenaoja si Jeova jaguaeya ayo sija y manmaañao nu güiya. 	 Zoals een vader met liefde voor zijn kinderen zorgt, zo zorgt de HERE voor wie ontzag voor Hem hebben.


Polo ya y tase upalalangpang yan y binilaña; y tano yan y mañasaga gui sanjalomña; 	 Laat de zee maar golven en bruisen; al haar onstuimigheid mag tonen hoe groot Hij is. De hele wereld en al haar bewoners moeten weten wie Hij is.


Ya y magaguña manmañila, gosapaca calang niebe, taya ni un fafagas gui tano siña munaapaca taegüine. 	 Zijn kleren werden verblindend wit, zo wit als niets ter wereld.


Ya ilegña nu sija: Mano nae gaegue jinengguenmiyo? Ya sija manmaañao ya ninafanmanman, ilegñija uno yan otro: Jaye este, na asta y manglo yan y janom jatago ya maoosgueja? 	 "Waar is jullie geloof?" vroeg Hij Zijn discipelen. Zij keken Jezus bang aan. Vol ontzag en verbazing zeiden zij tegen elkaar: "Wat voor man is Hij? Zelfs de wind en het water doen wat Hij zegt!"


Ya y escriba yan y Fariseo sija jatutujon manmanjaso, ya ilegñija: Jaye güe este na usangan chatfino contra si Yuus? Jaye siña manasie isao, na si Yuusja? 	 "Wat denkt die Man wel?" mopperden de Farizeeërs en godsdienstleraars. "Hij beledigt God! Wie kan zonden vergeven dan God alleen?"


Ya ilegña si Jesus nu güiya: Y sora sija mangaeliyang, ya y pajaro sija gui langet mangaechenchon; lao y Lajin taotao taya sangaña ni anae para upolo y iluña. 	 "De vossen hebben een hol om in te wonen en vogels een nest. Maar Ik heb niet eens een plaats waar Ik kan uitrusten", antwoordde Jezus.


Ya masondalea, ya masoda biente brasa; ya anae manjanao didide mona, masondalea talo, ya masoda quinse brasa. 	 Ze gooiden het dieplood uit en peilden 37 meter. Even later deden ze dat nog eens: 28 meter!


Todo y mansinangane jamyo na inadaje, fatinas yan adaje; lao chamiyo fumatitinas taegüije y finatinasñiñija, sa sija jasasangan, lao ti jafatitinas. 	 U moet precies doen wat zij zeggen. Maar hun voorbeeld mag u beslist niet volgen.


Ya abanicuña gaegueja gui canaeña para unagasgas y guinecoña, ya janafandaña y trigo gui camalenña; lao usonggue y ngasan gui guafe ni ti siña upuno. 	 Hij zal het kaf van het koren scheiden. Het koren zal Hij in Zijn schuur brengen, maar het kaf zal Hij verbranden in een vuur dat nooit uitgaat."


Ufanmangajat culebla sija, ya, yanguin manguimen jafa na beneno; ti uninafanlamen: ya ujapolo y canaeñija gui manmalango sija, ya ujanafanjomlo. 	 zij zullen in nieuwe talen spreken; zij zullen zomaar slangen kunnen vastpakken; en als zij iets giftigs drinken, zal hun dat geen kwaad doen; zij zullen zieke mensen de handen opleggen en genezen."


Umayuyunatyo dos biaje gui semana; mannanaeyo diesmos ni y todo güinajajo. 	 Ik vast twee maal per week. En ik geef U tien procent van alles wat ik verdien.'


Y antijo sumaga apmam, yan ayo y chumatlie y pas. 	 Ik woon al veel te lang tussen deze mensen, die de vrede zelfs haten.


Janae megae na lalo para ufanquinano; yan rana sija para ufanyinilang. 	 Hij stuurde steekvliegen, die hun het leven onmogelijk maakten en kikkers die overal zaten.


N 26 57 34280 ¶ Ya ayo sija y cumone si Jesus, macone güe guato gui as Caefas, magas na pale, anae manestaba y escriba sija yan y manamco na mandadaña. 	 De mannen die Jezus gevangen genomen hadden, brachten Hem naar het paleis van hogepriester Kajafas. Daar was de hele Hoge Raad bijeen.


Jamyo locue anae inlie estesija, na manmato, tingoja na güiya esta jijijot, parejoja yan esta gaegue gui petta. 	 Zo is het ook met de komst van de nieuwe wereld. Als je ziet gebeuren wat Ik zojuist heb gezegd, weet je dat het niet lang meer duurt, dat het vlakbij is.


N 4 27 54990 ¶ Ya pot este manmato y disipuluña ya ninafanmanman pot y umadingan yan y palaoan: ya ni uno siña umalog: Jafa finaesesenmo? pat, pot jafa uncuentutuse güe? 	 Op dat moment kwamen Zijn discipelen eraan. Zij vonden het vreemd dat Hij met een vrouw sprak, maar geen van hen zei er iets van.


Enao mina ilegñija nu güiya: Jafa tafatinas, para utafatinas y checho Yuus? 	 Zij vroegen: "Hoe kunnen wij doen wat God wil?"


Ya anea munjayan japolo y canaeña gui jiloñija, mapos güije. 	 Hij legde Zijn handen op hun hoofdjes en zegende hen voordat Hij verder ging.


Maninepe as Jesus: Taegüe güi tinigue gui tinagonmiyo, Guajo umalog: Yuus jamyo? 	 Jezus zei: "Staat er niet geschreven: 'Ik zeg dat u goden bent'? (A)


An manmalago jamyo inresibe; güiya si Ilias ni y umamaela. 	 En tenslotte verscheen Johannes. Of u het nu wilt geloven of niet, hij is de Elia die volgens de profeet Maleachi verwacht moest worden.


Ya jacone sija juyong, ya ilegña: Señores, jafa jufatinas para jusatbo? 	 Daarop bracht hij hen naar buiten en vroeg: "Heren, wat moet ik doen om gered te worden?"


Ya umacone mague un tatnero ni y mas yomog, ya umapuno ya tafañocho ya tafanmagof; 	 Slacht het kalf dat we hebben vetgemest. Wij gaan feestvieren.


Sa guseña malofan un cameyo gui matan y jaguja, qui ujalom un rico gui raenon Yuus. 	 Het is voor een kameel gemakkelijker om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het Koninkrijk van God binnen te komen."


Lao sija manmamatquiquiloja; sa guine manafaesen gui chalan uno y otro, jaye guiya sija udangculo. 	 Zij durfden het niet te zeggen, want ze hadden lopen discussiëren wie van hen de belangrijkste was.


Nae si Jeova y inenra ni mauleg para y naanña: adora si Jeova ni guinatbon y sinantosña. 	 Prijs Zijn naam en buig u voor Hem neer. Trek uw mooiste feestkleding aan.


Sa jayeja y numae jamyo un copan janom, sa iyon Cristo jamyo, magajet jusangane jamyo, na sen ti ufalingo y apasña. 	 Wie jullie een beker water geeft, omdat jullie bij Mij horen, zal vast en zeker een beloning krijgen.


N 21 37 51800 ¶ Ya mamananagüe cada jaane gui templo; yan cada puenge jumajanao, ya sumasaga gui un ogso na mafanaan ogso Olibo. 	 Elke dag ging Jezus naar de tempel om onderwijs te geven. De mensen kwamen al vroeg in de morgen naar Hem luisteren. En elke avond ging Hij de stad uit om ergens op de Olijfberg de nacht door te brengen.


Ya malago uno, ya jasupog y espongja gui binagle, ya japolo gui puntan y piao, ya janae para uguimen, ya ilegña: Poloja güe namaesa; ya utafanlie cao ufato si Elias, ya uninatunog. 	 Eén van hen haalde vlug een spons met zure wijn en stak die op een stok om Hem te laten drinken. "Wacht", zei hij, "misschien haalt Elia Hem er wel af."


Ya güiya ilegña nu sija: Taya nae intaetae jafa checho David anae janesesita, ya ñalang yan y mangachongña? 	 Hij antwoordde: "Hebt u nooit gehoord wat David deed toen hij en zijn vrienden honger hadden?


Ya ti siña este na palaoan, ni y jagan Abraham, ni guinede as Satanas diesiocho años, manalibre gui magodeña, gui sabado na jaane? 	 Mocht Ik deze gelovige vrouw dan niet verlossen uit de greep van satan, die haar achttien jaar gevangen heeft gehouden? Enkel en alleen omdat het sabbat is?"


Ya anae manmato guiya güiya, ilegña nu sija: Injatingo desde y finenenana na jaane anae matoyo Asia, jafa manaemanojit todo y tiempo, 	 zei tegen hen: "U weet hoe ik onder u heb geleefd; hoe ik vanaf de eerste stap die ik in Asia zette,


N 9 57 46750 ¶ Ya anae manjajanao sija, un taotao ilegña nu güiya gui chalan: Señot, bae judalalagjao manoja y unjanao guato. 	 Onderweg kwam iemand naar Jezus toe. "Ik wil U volgen", zei hij. "Het doet er niet toe waarheen."


O birajao, guiya guajo ya gaease nu guajo: nae ni y minetgotmo y tentagomo, yan nalibre y lajin y tentagomo palaoan. 	 Kom naar mij toe en geef mij Uw genade. Geef Uw dienaar kracht en bevrijd de zoon van Uw dienares.


Ada ti nesesita na si Cristo ufamadese nu este sija ya taegüine nae ujalom gui minalagña? 	 De Christus moest immers al die vreselijke dingen doormaken voor Hij Zijn heerlijkheid zou binnengaan?"


Seguro na unpuno y taelaye, O Yuus: enaomina mañuja guiya guajo y manmejga na taotao sija. 	 Mijn God, wilt U Uw tegenstanders doden? Moordenaars, blijf uit mijn buurt!


Lao y palo sija manmanbotlelea ilegñija: Estesija na taotao manbula nuebo na bino. 	 "Och, die mensen hebben teveel zoete wijn gedronken", lachten sommigen schamper.


Gagaoyo ya guajo junaejao ni y nasion sija pot y erensiamo ya y uttimon patte y tano, uiyomo. 	 Vraag Mij wat Je wilt en Ik zal Je alle volken in bezit geven.


Ya tinemba y batco ya tisiña injanao contra y manglo, inpelo na umachule ni y manglo. 	 De wind kreeg meteen vat op het schip, zodat het niet meer te houden was. Toen bleek dat we het niet meer met de kop in de wind konden krijgen, lieten wij het voor de storm uitlopen.


Ya anae malie ni y mangachongña, jafa y susede, ninafangostriste, ya manmato, ya masangane y amuñija y susede. 	 Enkele andere mensen die het zagen, vonden dit verschrikkelijk. Ze gingen het de koning vertellen.


ADAJE yo, O Yuus: sa iya jago nae gaegue y inangococo. 	 Een speciaal lied van David. Zorg voor mij, mijn God, ik zoek mijn bescherming bij U.


N 7 24 26570 ¶ Enao mina jayeja y jumungog este sija y sinanganjo ya fumatinas, güiya parejo yan y méjnalom na taotao, na jafatinas y guimaña gui jilo acho; 	 Wie naar Mij luistert en doet wat Ik zeg, is verstandig. Hij lijkt op een man die zijn huis op een rots bouwt.


Yaguin majusga güe, polo ya umasentensia: yan y tinaetaeña ufamaisao. 	 Laat het hof hem maar schuldig verklaren. Zijn gebed wordt hem tot zonde.


Ya mafaaela ni y magas mamale, megae sija na güinaja. 	 De leidende priesters begonnen Hem van allerlei dingen te beschuldigen.


N 18 18 50230 ¶ Ya un taotao na magas, finaesen güe ilelegña: Mauleg na Maestro, jafa jufatinas para juereda y taejinecog na linâlâ? 	 Een vooraanstaande Jood kwam bij Hem met de vraag: "Goede Meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te krijgen?"


Taegüine jubendise jao gui linâlâjo; ya jujatsa julo y canaejo ni y naanmo. 	 Uw goedheid en trouw overtreffen het leven zelf. Ik zal met mijn mond Uw naam grootmaken.


Ya ilegña nu sija: Lao jamyo, jaye ilegmimiyo nu guajo? Ya manope si Simon Pedro ya ilegña: Si Cristo, gui as Yuus. 	 "En jullie?" vroeg Hij. "Wie ben Ik volgens jullie?" "U bent de Christus, Die door God gestuurd is", antwoordde Petrus.


Ya anae manjuyong y manganite gui taotao, manjalom gui babue ya y inetnon manmanunugo sajyao guato gui un didog gui jagoe ya manmatmos. 	 Zij verlieten de man en gingen in de varkens. De hele kudde stormde de helling af, het meer in en verdronk.


ni y dadao na güijan, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 U hebt de koppen van de zeedraken vermorzeld en als voedsel aan de dieren in de woestijn gegeven.


Janom sadog manmalalago papa gui atadogco sija sa sija ti maadaje y tinagomo. 	 Mijn tranen vloeien en mijn verdriet is groot, omdat mijn volk niet leeft volgens Uw wet.


N 9 49 46670 ¶ Ya manope si Juan ya ilegña: Maestro inlie uno na manyuyute juyong y manganite pot y naanmo; ya inchema sa ti jadadalalagjit. 	 Johannes, één van de discipelen, zei: "Meester, wij hebben iemand gezien die Uw naam gebruikte om boze geesten weg te jagen. Wij hebben het hem verboden. Hij hoort immers niet bij ons?"


Si Jesus ilegña nu güiya: Jafa na ilegmo nu guajo mauleg? Taya mauleg, na unoja, si Yuus. 	 "Waarom noemt u Mij goed?" vroeg Jezus. "Alleen God is toch goed? U weet wat u te doen staat: U mag niet doden, geen overspel plegen en niet stelen; u mag niet liegen, niemand bedriegen en moet respect hebben voor uw vader en moeder."


Cantaye si Yuus jamyo nii raenon tano; O canta tinina para y Señot. Sila. 	 Er komen hooggeplaatsten uit Egypte aan en de mensen uit Ethiopië wenden zich tot God en roepen Hem aan.


Jago pumolo sija taegüije y jetnon guafe gui tiempon binibumo: si Jeova yumulang sija anae lalalo, ya y guafe ufanlinachae. 	 HERE, U weet Uw vijanden te vinden; wie U haten, zullen niet aan U ontkomen.


Yaguin jufamocat gui chalan y anineng y finatae, ti maañao yo ni jafa na taelaye, sa jago gaegue guiya guajo: y baramo yan y bastonmo unnae yo minagof. 	 Zelfs als ik door een donker dal moet lopen, ben ik niet bang, want U bent dicht bij mij. U bewaakt mij en gaat de hele weg met mij mee.


Achogja ujafaande güe ni y pachotñija yan ujadague ni y jilañija. 	 Maar zij logen en bedrogen Hem met wat zij zeiden.


Ya guine manu este guiya guajo, na mato guiya guajo y nanan y Señotto. 	 Wat een eer dat de moeder van mijn Here bij mij op bezoek komt.


Ya pot este na y jaaneñija janafanlinachae ni y banidá; yan y sacanñija gui minaañao. 	 Toen bracht Hij dood en verderf onder hen.


N 13 31 48660 ¶ Ya ayo na ora, manmato Fariseo sija ya ilegñija nu güiya: Janao ya unsuja güine; sa malago si Herodes na unpinino. 	 Op dat moment kwamen enkele Farizeeërs bij Hem en zeiden: "Ga hier zo vlug mogelijk vandaan, want Herodes wil U laten doden!"


Ayo nae, y umaason gui jilo pechon Jesus ilegña nu güiya: Señot jaye uje? 	 Johannes boog zich naar Jezus toe en vroeg: "Here, wie doet dat dan?"


N 14 13 29270 ¶ Ya anae jajungog este si Jesus, mapos güije gui un batco para y desierto na lugat na sumajnge: ya anae majungog ni y linajyan taotao sija, madalalague güe, manmamocatja desde siuda sija. 	 Bij het horen van dit nieuws stapte Jezus in een boot en ging naar een afgelegen plaats om alleen te zijn. Maar de mensen zagen waar Hij naar toe ging en uit vele dorpen liepen zij Hem achterna.


Lao sija ti jaatituye, ya manmapos, y uno para y fangualuaña, y otro para y cometsioña. 	 Maar de mensen die uitgenodigd waren, haalden hun schouders op en gingen aan hun werk. De één naar zijn boerderij, de ander naar zijn zaak.


Todot dia y enemigujo manmalago na ujapañotyo; sa megae mamumujo ya mansobetbio. 	 Wees mij nabij, o God, en geef mij Uw genade, want de mensen trappen mij tegen de grond. De hele dag brengen mijn tegenstanders mij in het nauw.


Ya guajo locue sumanganejao, na jago si Pedro; ya y jilo este na acho, jufatinas y iglesiamo; ya y pettan sasalaguan taeninasiña contra guiya. 	 Jij bent Petrus. Op deze rots zal Ik mijn Gemeente bouwen. De poorten van het dodenrijk zullen nooit macht over haar krijgen.


Dichoso y taotao ni y unayeg, ya unnaguaguato guiya jago, para usaga gui sagamo: manjaspogjam ni y minauleg y guimamo, asta y santos na lugat gui templomo. 	 Het kwaad dreigde mij te overmeesteren, maar U vergeeft mij mijn zonden.


Ya todoja manmannae testimonio ya esta ninafanmanman nu minauleg sinangan ni manjujuyong, gui pachotña; ya ilegñija: Ti güiya ini y lajin José. 	 Iedereen in de synagoge vond dat er iets heel bijzonders van Hem uitging. Wat Hij zei, was gewoon geweldig. Zij waren hoogst verbaasd. "Is dat niet de zoon van Jozef?" vroegen zij.


Para unjusga y manaesaena yan y mamoble: para chamo tumatalo munamaañao y taotao gui tano. 	 U kent de omstandigheden van de wezen en van hen die verdrukt worden; de slechte mensen die op aarde rondlopen, krijgen geen kans meer hen met geweld te onderdrukken.


Yan si Judas chelun Santiago, yan si Judas Iscariote ni y traidot; 	 Judas (de zoon van Jakobus) en Judas Iskariot (die Hem later zou verraden).


Taegüenao y palaoan japolo y batdeña, ya mapos malag y siuda, jasangane y taotao sija ya ilegña: 	 De vrouw liet haar kruik bij de put staan en ging de stad in. "Kom mee!" riep zij naar de mensen.


Ya mangaegue locue sija famalaoan, na maaatan gui chago, ya entre sija estaba si Maria Magdalena, yan si Maria nanan Santiago y patgon, yan si José, yan si Salome; 	 Een aantal vrouwen stond op een afstand te kijken. Onder andere Maria van Magdala, Salomé en Maria, de moeder van de jonge Jakobus en Joses.


Ya mansinangane sija locue un acomparasion: Taya taotao janajanao pidason magago gui nuebo na bestido ya japolo gui bijo na bestido; no sea ujatiteg y nuebo ya locue y magago guinin nuebo ti parejo yan y bijo. 	 Om duidelijk te maken wat Hij precies bedoelde, gaf Hij hun dit voorbeeld: "Men knipt toch niet een stuk uit een nieuwe jas om een oude mee te verstellen? Dat zou zonde zijn van die nieuwe jas. En de oude jas zou er toch niet mee gemaakt kunnen worden, omdat de nieuwe stof zou gaan krimpen. Zowel de oude jas als de nieuwe lap zouden scheuren.


Ay! ay! jao Corasin: ay! ay! jao Betsaida! sa yaguin guiya Tiro yan Sidon nae manmafatinas este sija na mannamanman y manmafatinas guiya jamyo, jagas sen amco manmañotsot, infanmatachong gui silisio yan y apo. 	 Och Chorazin! Och Bethsaïda! Hoe verschrikkelijk is het! Want als de steden Tyrus en Sidon de geweldige wonderen hadden gezien die Ik bij u heb gedaan, dan zouden zij zich allang van de zonde hebben afgekeerd. Van berouw over hun slechte leven zouden zij in zak en as zitten.


N 13 44 67210 ¶ Ya y siguiente sabado canaja todo y taotao y siuda mandaña para ujajungog y sinangan Yuus. 	 De volgende sabbat liep bijna de hele stad te hoop om te horen wat er over Jezus Christus zou worden gezegd.


Sa ayo sija na jaane, uguaja pininite, ni y taya nae guaja desde y matutujon y tano, anae jafatinas si Yuus, asta pago; ni uguaja asta jinecog. 	 Want er zal een verdrukking zijn zoals er nog nooit geweest is sinds God de wereld maakte en zoals er ook nooit weer zal komen.


Si Simon ni jafanaan locue Pedro, yan si Andres cheluña, yan si Santiago, yan si Juan, si Felipe, yan si Bartolome, 	 Het waren Simon (die Hij voortaan Petrus noemde) en diens broer Andreas, Jakobus, Johannes,


Bae jumagof, ya unnasenmagofyo guiya jago: jucantaye ni y tinina y naanmo O jago Gueftaquilo. 	 HERE, ik prijs U met mijn hele hart. Ik vertel iedereen over de geweldige dingen die U doet.


Ufanago guinin y langet ya unalibreyo; anae jalalatde ayo y malago pumañotyo. Sila. Si Yuus utago y minaaseña yan y minagajetña. 	 Ik roep de Allerhoogste God aan. De God, Die mij bevrijden zal.


Lao guajo tayuyute jao, para chaña fafatta y jinengguemo: ya yanguin umabira jao, nafanfitme y mañelumo. 	 Maar Ik heb gebeden dat je geloof je niet in de steek zal laten. Wanneer je van je verkeerde weg bent teruggekomen, sterk dan je broeders in hun geloof."


Polo sija ya ufanmamajlao yan ufaninistotba ni y umaliligao y antijo: polo sija ya ufanalo tate yan ufanmamajlao ni y manmagof nii desonraco. 	 O God, kom mij snel bevrijden! Help mij toch, HERE!


Ayo nae matolae y mataña yan patmada güe; ya y palo manafañetnot nu y dinemo; 	 Daarna spuugden zij Hem in het gezicht en sloegen Hem. Sommigen gaven Hem klappen in het gezicht en hoonden: "Hé, profeet! Zeg, Christus! Zeg eens wie U heeft geslagen!"


Ya sija todos ninafanlujan, yan ninafanmanman, ilegñija y uno ni y otro: Ada ti todo Galileo estesija y manguecuentos? 	 Zij begrepen er niets van. "Dat zijn toch mannen uit Galilea?" riepen zij verbaasd uit.


Y atadog Jeova gaegue gui jilo y manunas: ya y talangaña esta mababa pot y inagangñija. 	 Houd u ver van de zonde en doe alleen wat goed is. Zoek met uw hele hart naar alles wat vrede inhoudt.


Fanagüe sija, na ujaadaje todosija ni jutago jamyo; sa estagüe jugagaegueja guiya jamyo todo y jaane, asta y jinecog y tano. Amen. 	 En vergeet dit niet: Ik ben altijd bij u, tot het einde van de tijd."


Ya sumaga güije tres na jaane, ni manatan, yan ni chumocho, yan ni gumimen. 	 Drie dagen lang kon hij niets zien. Al die tijd at en dronk hij niets.


Ayo sija y manmatatachong gui jemjom yan y jalom y anineng y finatae, ni y guinin jagode nu y pinite yan lulog; 	 Er waren ook mensen die in de duisternis moesten leven. Zij zaten (lichamelijk of geestelijk) vastgebonden.


Ayonae estaba y diquique as Benjamin y magasñija, y prinsipen Juda yan y compañia apapagat, y prinsipen Sabulon yan y prinsipen Neftali. 	 Met prachtige liederen prijzen zij God, de HERE, Die Israël steeds weer kracht en leven geeft.


Lao mañagaja apmam, manguecuentos matatnga ni y Señot, ni y mannae testimonio ni y sinangan y grasiaña, yan mannae señat sija, yan mannamanman sija para ujafatinas ni y canaeñija. 	 De twee mannen trokken zich er niet veel van aan en bleven nog een hele tijd in de stad. Zij spraken vrijuit over Jezus Christus en de Here bevestigde wat zij zeiden door hen bijzondere dingen en vele wonderen te laten doen.


N 8 40 46020 ¶ Ya anae tumalo guato si Jesus maresibe ni y linajyan taotao sija ya mangosmagof; sa todoja numananggaja. 	 Aan de overkant van het meer ontvingen de mensen Hem met open armen. Zij hadden op Hem gewacht.


Ufanmangajat culebla sija, ya, yanguin manguimen jafa na beneno; ti uninafanlamen: ya ujapolo y canaeñija gui manmalango sija, ya ujanafanjomlo. 	 zij zullen in nieuwe talen spreken; zij zullen zomaar slangen kunnen vastpakken; en als zij iets giftigs drinken, zal hun dat geen kwaad doen; zij zullen zieke mensen de handen opleggen en genezen."


Bae juapase y promesajo as Jeova, pago gui menan todo y taotaoña sija. 	 Wat ik de HERE heb beloofd, zal ik ook doen ten overstaan van het hele volk.


Ya y beca sija chumule y pas gui taotao yan y mandiquique na ogso sija pot y tininas. 	 Laten de bergen de vrede voor het volk aandragen en de heuvels spreken over de zuivere rechtspraak.


Ayo nae manope si Judas, ni umentrega güe, ilegña: Guajo buente Rabi? Ylegña nu güiya: Jago guinin sumangan. 	 Ook Judas vroeg: "Meester, ben ik het?" En Jezus antwoordde: "Ja."


Utugue este para y generasion ni y manmámamaela: yan y taotao ni y ufanmafatinas ujaalaba si Jeova. 	 Dan zal Hij de gebeden van de armen aanhoren en Zich tot hen overbuigen.


N 17 20 49880 ¶ Ya anae mafaesen ni y Fariseo sija, ngaean nae ufato y raenon Yuus, jaope ilegña: Y raenon Yuus, ti matungo finatoña. 	 De Farizeeërs vroegen Jezus: "Wanneer komt het Koninkrijk van God?" Jezus antwoordde: "Het koninkrijk komt niet zo dat u het kunt zien.


Jungog y inagang y guinagaojo anae juagang jao: anae jujatsa y canaejo gui sinantos templomo. 	 Luister toch naar mijn luide smeekbeden. Ik hef mijn handen naar U omhoog in Uw heiligdom.


Ya, estagüe, güije un taotao na y naanña si Saqueo, magas y publicano, na rico güe. 	 Een zekere Zacheüs, een hoofdtolontvanger, die schatrijk was, probeerde Jezus te zien te krijgen. Maar hij kon niet over de mensen heenkijken, omdat hij klein was.


Ya anae jajungog ayosija na cumuentos si Jesus, jumalom gui entalo y taotao sija gui sumantate, ya japacha y magaguña. 	 Maar nu had ze gehoord over de wonderen die Jezus deed. Zij wrong zich tussen de mensen door naar Hem toe en raakte van achteren Zijn kleren aan.


Jaguotyo y maepe na binibo, sa pot y manaelaye ni y madingo y laymo. 	 De goddeloze mensen die Uw wet links laten liggen, brengen mij tot grote verontwaardiging.


Ya jasacude y gâgâ guato gui jalom guafe, ya ti ninalamen. 	 Paulus schudde echter het beest van zijn hand af, zodat het in het vuur viel. Hij had verder nergens last van.


Ya anae manmato ayo y jumanao gui mina onse na ora, cada uno jaresibe un peseta. 	 De mannen die om vijf uur waren aangenomen, kregen allemaal een volledig dagloon.


Lao jatacayo y inayudan Yuus, ya jusisigueja asta pago na jaane, mannanaeyo testimonio parejoja y diquique yan y dangculo; taya jusasangan na ayo y ufato ni y sinangan Moises yan y proteta sija; 	 Maar God heeft mij geholpen, zodat ik vandaag in levende lijve voor u sta. Ik vertel groot en klein niets anders dan wat Mozes en de profeten hebben voorspeld.


Sa taya mauleg na trongco, ni y fanogcha taelaye, ni y taelaye na trongco ni y fanogcha mauleg. 	 Aan een goede boom komen geen slechte vruchten en aan een slechte boom geen goede.


Sangan claro y minalagña gui nasion sija ya y ninámanmanña gui entalo todo y taotao sija. 	 Vertel alle volken hoe groot Hij is en welke machtige wonderen Hij doet.


Ayo nae sija manapos gui naftan, manmaañao yan mangosmagof, yan manmalalago para umannae notisia y disipuluña sija. 	 Hevig geschrokken en tegelijkertijd vol blijdschap holden de vrouwen weg om de discipelen te vertellen wat de engel had gezegd.


Guajo taotao juyongyo gui tano: chamo naaatog y tinagomo sija guiya guajo. 	 Hier op aarde voel ik mij slechts een vreemdeling; laat Uw gebod niet voor mij zijn verborgen.


Entonses y escriba yan y Fariseo sija, macocona un palaoan na masoda gui adulterio, ya mapolo güe gui entalo, 	 De godsdienstleraars en Farizeeërs brachten een vrouw bij Hem, die op overspel was betrapt. Zij duwden haar midden in de kring en zeiden:


Atan y enimigujo, sa sija manmegae, ya sija chumatliiyo ni y fejman na chinatlie. 	 Ziet U hoeveel vijanden ik heb en hoe hartgrondig zij mij haten?


Ylegña nu sija si Nicodemo (ayo y mato gui as Jesus antes güiya uno guiya sija), 	 Op dat moment nam één van hen het woord. Het was Nicodémus, die al eens bij Jezus was geweest om met Hem te praten.


Y antijo janananggaja si Yuus; sa guinin güiya nae mamaela y satbasionjo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Voor Jeduthun.


Sa tisiña inpelo na ti insangan y liniimame yan y jiningogmame. 	 Wij kunnen gewoon niet zwijgen over wat wij hebben gezien en gehoord."


Para usiña ayo y güinaeyamo manlibre ni y agapa na canaemo, yan opejam. 	 Maak Uzelf maar groot tot in alle hemelen, mijn God. Uw macht en majesteit zullen over de hele wereld worden gezien.


Ya guse manmalefa ni y chechoña: ti janangga y pinagatña: 	 Maar al gauw vergaten zij weer wat Hij allemaal had gedaan; zij vroegen God niet om raad.


Sa si Yuus güiya ray todo y tano: fanganta y tinina sija, yan y tiningo. 	 Zing voor God, zing psalmen voor onze Koning. Laten onze lofliederen voor Hem opklinken.


N 14 17 40880 ¶ Ya y pupuenge mato yan y dose. 	 's Avonds kwam Jezus met de andere discipelen. Onder het eten zei Hij: "Eén van jullie zal Mij verraden; één die samen met Mij eet."


Sa ti yamo inefrese para junaejao; ti magofjao ni y inefresen sinenggue. 	 Bevrijd mij van de schuld die ik op mij heb geladen, o God. U bent de God van mijn heil. Ik wil over Uw rechtvaardigheid juichen.


Si tatanmame jacano y mana gui desierto, taemanoja y munjayan matugue; pan guine y langet manmanae para u jacano. 	 Onze voorouders hadden in de woestijn steeds te eten. Er staat in de Boeken dat zij van Mozes brood uit de hemel kregen."


Ayo nae jachule y tataotao Jesus, ya maafuyut magago yan paopao, taemanoja y costumbre y Judio sija an manmanjafot. 	 De twee mannen wikkelden Jezus' lichaam met de geurige kruiden in linnen doeken. Dat deden de Joden altijd als zij iemand begroeven.


Anae jumalom gui guimayuus, ya jachule ya jacano y pan ni y mafamamauleg, yan janae locue y mangachongña: ni y ti tunas na ucano na para y mamaleja? 	 Hij ging de tempel van God binnen, nam de offerbroden, die alleen voor de priesters bestemd waren en at die met zijn mannen op.


Ya anae esta megae na finaesen, cumajulo si Pedro ya ilegña nu sija: Mañelo lalaje, intingoja jafa na manayeg si Yuus guiya jamyo, apmam na tiempo, na y Gentiles ujajungog y sinangan y ibangelio pot y pachotjo, ya ujajonggue. 	 Na veel heen en weer gepraat stond Petrus op. "Mannen broeders", zei hij, "u weet allemaal dat God mij uit uw midden heeft uitgekozen om het goede nieuws van Jezus Christus aan de andere volken bekend te maken, zodat ook zij in Hem kunnen geloven.


Lao si Jesus sumuja para y tase yan y disipuluña sija; ya madalalag un dangculon linajyan taotao guine Galilea, yan guine Judea, 	 Jezus ging met Zijn discipelen naar het meer. Er liepen heel veel mensen achter hen aan. Die kwamen uit Galilea, Judea, Jeruzalem, Idumea, van de andere kant van de Jordaan, en ook uit de omgeving van Tyrus en Sidon. De dingen die Hij deed, waren wijd en zijd bekend geworden. Een grote menigte mensen kwam naar Hem toe om Hem met eigen ogen te zien.


Y rumesibe un profeta pot y naan profeta, uresibe y premion profeta; ya y rumesibe y taotao tunas pot y naan y taotao tunas, uresibe y premion y taotao tunas. 	 Wie een profeet ontvangt omdat hij een knecht van God is, zal dezelfde beloning krijgen als een profeet. Wie een goed man ontvangt omdat hij goed is, zal dezelfde beloning krijgen als hij.


N 24 32 33060 ¶ Tingo y acomparasion y trongcon igos. Yanguin y ramasña mañaña ya manjagon, intingo na jijot y fañomnagan. 	 Ik zal het jullie duidelijk maken met een voorbeeld. Wanneer de takken van de vijgeboom zacht worden en er knoppen en blaadjes uit komen, komt de zomer eraan.


Ni y manmalingo guiya Endor: manjuyong manaegüije y estiecot para y tano. 	 Doe met hen maar hetzelfde als U met de Midianieten deed en als met Sisera. Of zoals met Jabin bij de rivier de Kison.


Ya y Señot ilegña: Ecungog jafa y ti tunas na jues ilelegña. 	 Als die onrechtvaardige rechter zoiets kan zeggen, zal God zeker recht doen aan Zijn kinderen die Hem er dag en nacht om smeken! Zal Hij hen laten wachten? Nee!


Jago munafanjanao lachago y manatungojo guiya guajo; unpoloyo na jumachatlie nu sija: mapongleyo ya ti siñayo manajanao. 	 U hebt Zich tegen mij gekeerd en ik kan dat niet verdragen. Ik heb het gevoel alsof U mij tegen de grond hebt geslagen.


Lao pago bae jujanao para ayo y tumago yo; ya taya uno guiya jamyo ufaesen yo: Para mano jao? 	 Maar nu ga Ik terug naar God, Die Mij gestuurd heeft. Niemand vraagt waar Ik naar toe ga.


Ya susede, mientras sumusuja sija guiya güiya, si Pedro ilegña as Jesus: Maestro, maulegñaja tafañaga güine; ya nije tafanmamatinas tres na tabetnaculo; uno para jago, uno para si Moises, yan uno para si Elias; ti jatungo jafa jasasangan. 	 Toen Mozes en Elia op het punt stonden te vertrekken, zei Petrus tegen Jezus: "Meester, wat geweldig dat wij hier zijn! Wij zullen drie tenten opzetten. Eén voor U, één voor Mozes en één voor Elia!" Hij was zo in de war dat hij niet wist wat hij zei.


Ya bae jumagofyo gui tinagomo sija, ni y juguaeya. 	 Ik geniet van Uw wet en houd van haar.


N 16 16 68140 ¶ Ya susede anae manjanaojam para lugat tinayuyut, na manasodajam yan un patgon na palaoan na gae espiritu Pitonico, ni y janafangana megae y amuña pot y manadibibina: 	 Op een dag toen wij weer naar de gebedsplaats gingen, kwamen wij een slavin tegen, die een helderziende geest had. Zij verdiende voor haar eigenaars veel geld door andere mensen de toekomst te voorspellen.


N 4 16 43960 ¶ Ya mato guiya Nasaret anae jagas mapogsae: ya jumalom taemanoja y costumbreña gui jaanin sabado, gui guimayuus ya cajulo para utaetae. 	 Hij kwam ook in Nazareth, het dorp waar Hij Zijn jeugd had doorgebracht. Op de zaterdag (of sabbat, de plechtige rustdag van de Joden) ging Hij naar de synagoge; dat was zo Zijn gewoonte. Tijdens de dienst stond Hij op om voor te lezen.


Si Jesus ilegña: Locue esta matugue, chamo tietienta y Señot, Yuusmo. 	 Jezus antwoordde: "Er staat ook dat wij de Here, onze God, niet mogen uitdagen."


N 9 37 46550 ¶ Ya susede inagpaña güije na jaane, anae manunog guinin y egso, ya y dangculon linajyan taotao masoda güe. 	 Terwijl zij de volgende dag van de berg afdaalden, kwam een grote menigte mensen hen tegemoet om Jezus te zien.


Ya y angjet ilegña nu güiya: Dudog jao ya gode y dogamo: ya taegüenao finatinasña. Ya y angjet ilegña nu güiya: Polo y magagumo guiya jago, ya dalalagyo. 	 De engel zei tegen hem: "Maak uw riem vast en doe uw sandalen aan." Petrus deed het. "Sla nu uw mantel om en kom mee", zei de engel.


Ya guaja güije uno, y naanña si Barabas, na mapreso yan y mangachongña gui un jatsamiento; sija manmamuno anae mangajulo gui jatsamiento. 	 Nu zat er een zekere Barabbas gevangen, een rebel. Hij was met enkele anderen opgepakt omdat ze bij een oproer een moord hadden begaan.


Ya maninepe as Jesus ya ilegña nu sija: Janao yan sangane si Juan ni y liniimiyo yan y jiningogmiyo; sa y manbachet manmanlie, ya y mangojo manmamocat, ya y manategtog mangasgas, ya y mananga manmanjungog, y manmatae manafangajulo, ya umapredica y ibangelio gui mamobble. 	 "Ga terug naar Johannes", antwoordde Hij, "en vertel hem wat u hier hebt gezien en gehoord. Blinden kunnen weer zien; lammen lopen zonder hulp; melaatsen zijn genezen; doven kunnen horen; doden zijn weer levend geworden en arme mensen horen het goede nieuws.


N 13 28 40620 ¶ Tingo y acomparasion y trongcon igos; Anae mamaulegja trabia y ramasña, ya manjajagonja, intingoja na esta jijijot y tiempon maepe. 	 Leer van de vijgeboom deze les. Wanneer er knoppen en blaadjes aan komen, weet je dat het gauw zomer wordt.


Sija enseguidas japolo y sajyan yan si tatañija ya madalalag güe. 	 Zij stapten uit de boot, lieten hun vader alleen achter en gingen met Jezus mee.


Sa y enimigo guinin japetsigue y antijo; guinin jasaulag papa gui jilo oda y jaanijo: janasagayo gui anae jomjom na lugat sija, taegüije sija y guinin apmam na manmatae. 	 Mijn vijand achtervolgt mij. Hij wil mij doden en mij het dodenrijk injagen, de duisternis in.


Sa ayo y jago numae, sija naufandaña: unbaba y canaemo ya sija mannajong ni y minauleg. 	 Als U hun dat geeft, bewaren zij het. Als U eten geeft, zullen zij allemaal genoeg hebben.


Sa jafa mas guse masangan: Y isaomo unmaasie: pat masangan: Cajulo ya unfamocat? 	 Wat is moeilijker: Zijn zonden vergeven of hem genezen?


Taegüine y Tata, ni lalâlâ, janamamaela yo, ya guajo lalâlâ pot si Tata; taegüineja locue y cumano yo, güiya locue ulâlâ pot guajo. 	 Ik leef door de kracht van de Vader, Die Mij gestuurd heeft. Als iemand Mij eet, zal hij leven door mijn kracht.


Natungo yo, Jeova, ni uttimoco, yan y medidan y jaanijo cuanto guaja; natungoyo jafa na checayo. 	 Het verteerde mij van binnen; als ik zuchtte, laaide alles weer op. Toen sprak ik wel.


Ya jatago, sija na ujanafanmatachong todos pot mangachong gui jilo y manbetde na chaguan. 	 "We hebben vijf broden", zeiden ze, "en ook nog twee vissen." Jezus zei tegen de mensen dat zij in groepen in het gras moesten gaan zitten.


Ya mañasaga güije guiya Jerusalem, Judio sija, na mandeboto na taotao, guinen todo y nasion ni y mangaegue gui papa y langet. 	 In die dagen waren er in Jeruzalem vele gelovige Joden uit alle landen van de wereld.


O rasan culebla! jafa taemano jamyo na manaelaye siña manguentos mauleg, lo sa gui minegae y guaja gui corason, sinasangan y pachot. 	 Stelletje sluwe slangen! Hoe kunnen slechte kerels als u iets goeds zeggen?


Jafajagoen janom y desierto, yan janafamimichao y janom y anglo na oda. 	 Maar Hij maakt ook woestijnen tot vruchtbare streken en in droge, gebarsten grond laat Hij bronnen ontspringen.


Ya manmanjungog y ayo na Fariseo sija ni y mangaegue guiya güiya ya ilegñija nu güiya: Jame locue, manbachet jam? 	 Enkele Farizeeërs die erbij stonden, vroegen: "Zijn wij soms ook blind?"


Y rumesibe pot y naanjo uno ni manaegüine na famaguon, jaresibe yo, ya y rumesibe yo, ti guajo jaresibe, na y tumago yo. 	 "Wie uit liefde voor Mij zo'n kind ontvangt, ontvangt Mij. En wie Mij ontvangt, ontvangt mijn Vader, Die Mij gestuurd heeft."


Para untungo na taya trabia mas di dose años, desde qui cajuloyo Jerusalem para jufanadora. 	 Zoals u zult kunnen nagaan, kwam ik pas twaalf dagen geleden in Jeruzalem aan om onze God te aanbidden.


Ayosija ni y umaliligao y antijo manmaplanta laso para guajo; ya y umaliligao y dañujo manguecuentos tinaelaye: ya todotdia manmanajaso ni y finababa. 	 Vrienden en bekenden bemoeien zich niet met mij nu ik in de zorgen zit. Zelfs mijn familie wil mij niet meer zien.


Mangaegue mandadaña si Simon Pedro yan si Tomas, na mafananaan si Didimo, yan si Nataniel, taotao Cana guiya Galilea, yan y famaguon Sebedeo, yan otro dos disipuluña. 	 Simon Petrus, Thomas, Nathanaël uit Kana in Galilea, Jakobus en Johannes en nog twee andere discipelen waren daar bij elkaar.


Manmagof anae maresibe gui sajyan; ya ensiguidas mato y sajyan gui tano ni y jajananao güe. 	 "Kom aan boord", zeiden ze. Even later legden zij in Kapernaüm aan.


N 23 32 52840 ¶ Ya macone locue dos palo na taelaye finatinasñija para ufanmapuno yan güiya. 	 Twee misdadigers werden samen met Hem naar de plaats van terechtstelling gebracht.


Ya japacha canaeña; ya pinelo ni calentura: ya cajulo ya jasetbe sija. 	 Hij raakte haar hand aan en de koorts verdween. De vrouw stond op en maakte een maaltijd voor Hem klaar.


Y jaanejo desde y pinatgonjo, ni y finenana gui entre y nasionjo yan guiya Jerusalem, todo y Judios tumungo. 	 Alle Joden weten hoe ik heb geleefd. Zij kennen mij van jongsaf aan. Ik heb mijn opvoeding eerst in Tarsus en later in Jeruzalem genoten.


Ya y sinco guiya sija manmejnalom, ya y sinco manaetiningo. 	 Vijf van hen waren zo verstandig extra olie mee te nemen, maar de andere vijf waren dom en dachten daar niet aan.


Guajo ileco: O Yuusso chamo yo chumuchule gui lamita na jaanijo: y sacanmo sija para todoja y generasion. 	 Halverwege mijn leven heeft Hij mijn kracht afgenomen. Ik leef nog maar kort.


FATINAS y minagof na inagang gui as Yuus todo y tano. 	 Een psalm, een lied voor de koordirigent. Laat de hele aarde God lof toezingen.


Ya anae jalie este si Simon Pedro, dumimo papa gui as Jesus ya ilegña: Suja guiya guajo, Señot; sa taotao isaoyo. 	 Simon Petrus was hiervan zo onder de indruk dat hij voor Jezus op de knieën viel en zei: "Och Here, laat mij maar alleen. Ik ben veel te slecht om bij U in de buurt te zijn."


Ya jayeja y ti cumatga y quiluusña, ya dumalalag yo; ti siñagüe disipulojo. 	 Anders kan hij mijn discipel niet zijn. Niemand kan mijn discipel zijn als hij niet zijn kruis draagt en Mij volgt.


Güiya bumendise ayo sija y manmaañao as Jeova, todo y mandiquique yan y mandangculo. 	 en aan ieder die ontzag voor de HERE heeft; klein en groot.


Lao y minaasejo ti junajanao todo guiya güiya: ya ti jupolo na ufatta y minagajetto. 	 zal Ik hen straffen en allerlei plagen sturen.


Ya y tatalopuenge majungog un inagang, na ilegña: Estagüe y nobio na mamamaela! fanjuyong ya inresibe! 	 Ze vielen allemaal in slaap. Midden in de nacht schrokken ze wakker doordat er geroepen werd: 'Daar komt de bruidegom! Ga hem tegemoet!'


N 7 25 56680 ¶ Ylegñija locue palo gui taotao Jerusalem: Ti güiya este y manmaliligao para upuno. 	 Sommige mensen uit Jeruzalem zeiden: "Dat is toch die Man die ze willen doden?


Yaguin ti jagas janamagofyo y laymo, jagas malingo ni y trinisteco. 	 Als ik niet voortdurend de vreugde van Uw wet had ervaren, was ik in alle moeilijkheden ten onder gegaan.


Ya anae malofan otro biaje si Jesus gui un batco para y otro banda, mandaña guiya güiya un dangculo na linajyan taotao; ya gaegue güe gui oriyan tase. 	 Jezus stak het meer weer over. Toen Hij aan de overkant afmeerde, stond er op de oever een menigte mensen te wachten.


Ya anae manjungog sija, manjajanao juyong uno yan uno, matutujon gui mansenbijo asta y manuttimo; ya si Jesus sumaga yan y palaoan ni y gaegue gui entalo. 	 Na deze woorden dropen de mannen één voor één af, de leiders het eerst. Jezus bleef alleen met de vrouw achter.


JUNGOG y inagangjo, O Yuus, gui quejaco: adaje y linâlâjo ni y minaañaoña ni y enemigo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Fañaga güije na guma, fañocho yan infanguimen todo y manmanaenmiyo; sa y machochoeho ufanmerese nu y apasña. Chamiyo fanjajanao guma pot guma. 	 Wanneer je in een dorp komt, ga dan niet van het ene adres naar het andere. Blijf logeren in hetzelfde huis en eet en drink wat je wordt voorgezet. Geniet gerust van de gastvrijheid. Een arbeider moet zijn loon hebben.


Ya unfamgacha gui jilo y leon yan y culebla: y patgon leon yan y serpiente ungagacha gui papa adeng sija. 	 Zelfs als u een leeuw tegenkomt of op een adder trapt, gebeurt er niets.


Y cuetdas manaelaye jafunutyo; lao ti malefayo ni y laymo. 	 Hoewel de ongelovigen om mij heen mij voortdurend willen vangen, vergeet ik niet wat U in Uw wet zegt.


Pat jaye guiya jamyo na tata, yan uguinagao ni y lajiña un pan, ya unnae un acho? pat un güijan ya enbes di güijan unnae culebla? 	 Velen van jullie hebben kinderen. Als je zoon je om een vis vraagt, geef je hem dan een slang?


Ayonae cajulo si Pedro, ya jumanao mañisija. Ya anae matogüe, macone guato gui aposento gui san jilo; ya todo y manbiuda manotojgue gui oriyaña ya manatanges ya mafanue ni y magago sija ni y finatinas Dorcas anae manisija. 	 Petrus maakte zich meteen klaar en ging met hen mee. Zodra hij bij het huis aankwam, werd hij naar boven gebracht, naar de kamer waar Dorcas lag. Alle weduwen in de kamer kwamen huilend om hem heen staan en lieten hem de jurken en mantels zien, die Dorcas voor hen had gemaakt.


Managpapange locue si Juan, guiya Enon, jijot guiya Salim, sa gaegue güije megae na janom: ya sija manmamaela, ya manmatagpange. 	 Johannes de Doper zat toen nog niet in de gevangenis. Hij doopte in Aenon bij Salim; daar was veel water. Er kwamen daar veel mensen om zich te laten dopen.


Y palo ilegñija: Este güiya si ayo na Cristo: Y palo despues ilegñija: Jafa? guinin Galilea umamaela si Cristo? 	 "Hij is de Christus!" meenden anderen. Maar er waren er ook die zeiden: "De Christus komt toch niet uit Galilea?


Ya anae na apmam linie ni otro ya ilegña: Mangachochongmo yuje sija? ya ilegña si Pedro: Taotao, ti guajo. 	 Even later keek iemand hem aan en zei: "U bent wel één van Zijn discipelen!" "Welnee, man!" was Petrus' antwoord.


Injingog y ilegña: Juyulang este na templo, ni y mafatinas nu canae, ya y tres na jaane, janacajulo talo otro na ti finatinas canae. 	 Ik zal hem afbreken en na drie dagen een andere bouwen, zonder dat er een mens aan te pas komt."


Si Yuus güiya si Yuus satbasion para jita: ya y jinanao guinin y finatae iyon Jeova, Señot. 	 Wij prijzen de Here; elke dag opnieuw staat Hij ons bij. Deze God geeft ons bevrijding.


Lao si Jesus, anae jajungog este na sinangan, ilegña ni prinsipen sinagoga: Chamo maaañao; jonggueja. 	 Jezus hoorde het en zei tegen Jaïrus: "Wees niet ongerust, vertrouw maar op Mij."


Ya anae mato guato gui jalom guma, manmato guiya güiya y dos bachet, ya si Jesus ilegña nu sija: Injenggue na guajo siña jufatinas este? Ya sija ilegñija: Junggan Señot. 	 Toen Jezus het huis inging, liepen de blinden gewoon met Hem mee naar binnen. "Gelooft u dat Ik uw ogen kan genezen?" vroeg Hij. "Ja, Here", antwoordden zij.


Ombre manaelaye jamyo, intingo numae mauleg na ninae y famaguonmiyo; ada ti mas y tatanmiyo, ni y gaegue gui langet, unnae mauleg na güinaja todo ayo y gumagaogüe? 	 Natuurlijk niet! Al bent u slecht, u geeft uw kinderen wat goed is. Hoeveel te meer zal uw hemelse Vader het goede geven aan wie Hem erom vragen.


Pot este junae jao grasias gui entalo y nasion sija, O Jeova; ya jucanta y alabansa para y naanmo. 	 Hij heeft mij uit de handen van mijn vijanden gered. HERE, U hebt mij zelfs boven die vijanden gesteld. U redde mij uit de handen van gewelddadige mensen.


Ya mato este sija na notisia gui iglesia ni y estaba Jerusalem: ya matago si Barnabé, na ujanao asta Antioquia; 	 De volgelingen van Jezus in Jeruzalem hoorden ervan en stuurden Barnabas naar Antiochië.


Sija jalie y jinanaomo, O Yuus; magajet y jinanao y Yuusso, Rayjo gui sinantos na sagaña. 	 Opdat Israël de overwinning heeft en zelfs de honden hun deel krijgen van de vijand.


YA ilegña ni y disipuluña sija: Ti siña ti ufato y escandalo; lao ay, ay ayo y munafato! 	 Op een dag zei Jezus tegen Zijn discipelen : "Verleidingen zullen er altijd zijn. Dat is onvermijdelijk. Maar degene die de verleidingen veroorzaakt, zal het slecht vergaan.


Bae jujatsa julo locue y canaejo sija gui tinagomo sija, ni y juguaeya; ya bae jujaso y laymo sija. 	 Daarom reik ik telkens naar Uw geboden, waarvan ik zoveel houd. Dan denk ik rustig na over alles wat U hebt vastgelegd.


Lao despues ti apmam na tiempo cajulo un dangculon manglo contra y batco, na mafanaan Euroclydon; 	 Korte tijd later stak echter de beruchte noordooster storm (A) op.


Ayonae si Pablo jaagang uno gui senturion ya ilegña: Cone este y patgon na taotao asta y magas y inetnon: sa guaja para usinangane. 	 Paulus riep één van de officieren en zei: "Breng deze jongeman naar de commandant. Hij heeft hem iets belangrijks te vertellen."


Ya manalo tate ya matienta si Yuus; ya macase y Santosgüe guiya Israel. 	 Steeds weer daagden zij God uit en deden zij de Heilige God van Israël verdriet.


Y tininas yan y juisio y plinantan tronumo: minaase yan minagajet manjajanao gui menan metamo. 	 Uw arm is machtig en Uw hand is sterk. Uw rechterhand is de hoogste op aarde.


Ya y minalag nu y unnae yo, junae sija: para ufanunoja parejo yan jita unoja. 	 Ik heb hun dezelfde eer gegeven als U Mij gegeven hebt, om hen zo één te laten zijn als U en Ik.


N 6 6 44690 ¶ Ya susede y otro sabado, na jumalom gui guimayuus ya mamanagüe: ya estaba güije un taotao na anglo y agapa na canaeña. 	 Op een andere sabbat, toen Hij in de synagoge was en de mensen over God vertelde, zat daar ook een man met een lamme, verschrompelde rechterhand.


Ya anae manjuyong gui sinagoga, jagagao na umapredica este na sinangan guiya sija gui siguiente sabado. 	 Toen Paulus en Barnabas de synagoge verlieten, werd hun gevraagd de volgende sabbat terug te komen en weer over Jezus te spreken.


Nu y lajin Jacob, nu y lajin Ysaac, nu y lajin Abraham, nu y lajin Taré, nu y lajin Nacor, 	 de vader van Perez was Juda; de vader van Juda was Jakob; de vader van Jakob was Isaäk; de vader van Isaäk was Abraham; de vader van Abraham was Thera; de vader van Thera was Nahor;


Ya anae manmato y taotao sija guiya güiya, ilegñija: Si Juan Bautista tumagojam para yya jago, ilegña: Cao jago yuje y para ufato pat infanmannangga jam otro? 	 Toen de twee mannen Jezus vonden, was Hij juist bezig vele mensen te genezen van allerlei ziekten en kwalen. Uit verschillende mensen joeg Hij boze geesten weg en Hij genas de ogen van vele blinden. De twee mannen brachten Hem de vraag van Johannes over.


Ylegña nu sija si Jesus: An mojon manbachet jamyo, taya isaomiyo; pago nae insasangan, talie; enao mina isaomiyo gagaegue. 	 "Als u blind was", antwoordde Jezus, "zou u geen schuld hebben. Maar nu u beweert geestelijk inzicht te hebben, blijft u schuldig."


Ya anae majungog na familiaña sija, manmato para umaguot; sa ilegñija: Esta ti guiya güe. 	 Zijn familie, die dit hoorde, ging er naar toe om Hem te halen. "Hij weet niet meer wat Hij doet", zeiden zij.


N 21 5 51480 ¶ Yan pot y manguecuentos palo pot y templo, ni y maadotna manbonito na acho sija yan ninae sija, ilegña: 	 Enkele van Zijn discipelen wezen op de mooie, grote stenen van de tempel en de prachtige versieringen op de muren.


Bae juagang si Jeova, ni combiene na mannae todo ni y alabansa: taegüije bae julibre gui enimigujo. 	 HERE, U bent als een rots voor mij, als een sterk fort. Altijd bent U mijn bevrijder. Mijn God bent U, mijn rots, bij U schuil ik. Achter U, mijn schild, schuil ik weg. U verkondigt mijn redding en bij U mag ik veilig wonen.


Cajulo, O Jeova; O Yuus, jatsa y canaemo: chamo malelefa ni y mamoble. 	 HERE, grijp toch in! O God, hef Uw hand toch tegen hen op! Denk alstublieft aan de armen en anderen die U zo nodig hebben!


Estagüiya y tentagojo ni y juayig, y güinaeyaco ni y janamagof y antijo: na jupoluye ni y Espiritujo gui jiloña, ya jasangane Gentiles y juisio. 	 "Let op mijn knecht. Kijk naar de man die Ik heb uitgekozen. Ik houd van Hem. Hij is mijn oogappel. Ik zal mijn Geest op Hem leggen en hij zal rechtspreken over de volken.


Ya anae manunog sija guine y egso, jaencatga sija na chañija sumangangane ni jaye ni liniiñija, asta que y Lajin taotao esta cajulo guine entalo y manmatae. 	 Terwijl zij van de berg afdaalden, zei Jezus dat ze hier pas over mochten spreken als Hij uit de dood teruggekomen zou zijn. Dus hielden zij het voor zich.


Masquesea jaye na manmalate, ujaadaje este sija na güinaja; ya sija ujajaso y minaase gui as Jeova. 	 Wie denkt dat hij wijs is, moet goed op deze dingen letten; en vooral nooit de goedheid en zegeningen van de HERE over het hoofd zien.


Ya güiya ufanjusga y taotaomo gui tininas, yan y mamoblemo gui juisio. 	 Laat hij rechtvaardig over Uw volk regeren en zuiver rechtspreken, ook over de armen.


Ayo nae cumuentos yan sija yan y linalaloña: ya y binibuña ninafañatsaga sija. 	 Hij zal hen in Zijn heftige toorn aanspreken. Zij zullen van angst voor Hem ineenkrimpen.


Lao güiya, malago na unatunas maesa güe, ilegña as Jesus: Ya jaye tiguangjo? 	 De man voelde zich aangesproken. Om zich te rechtvaardigen, vroeg hij: "Wie is eigenlijk mijn medemens?"


Ti güiya si Yuus y manmatae, na si Yuus y manlâlâlâ; enaomina ninafangoslache jamyo. 	 Hij is een God van levende mensen en niet van dode. Uw mening is dus helemaal fout."


Inepe as Jesus ilegña. Magajet jusanganejao: Taya ni un taotao ni y dumingo gumaña, pat mañeluña lalaje, pat mañeluña famalaoan, pat nanaña, pat tataña, pat famaguonña, pat fangualuaña, pot guajo, yan y ibangelio; 	 Jezus antwoordde: "Ieder die zijn huis, broers, zusters, vader, moeder, kinderen of bezittingen uit liefde voor Mij verlaat en andere mensen over het plan van God vertelt,


Jaye este na Ray langet? Si Jeova, metgot yan matatnga: si Jeova matatnga gui guera. 	 Wie die geëerde Koning is? De HERE, sterk en machtig, onoverwinnelijk in de strijd!


Sa jatago y espiritun áplacha na ufanjanao gui taotao; sa apmam na tiempo na maguot güe: mamantiene güe preso ya magode nu y cadena yan tale sija; ya jayamag y guinede ya quinene ni y manganite asta y desierto sija. 	 "Doe mij alstublieft geen pijn!" Jezus had namelijk tegen de boze geest gezegd dat hij uit de man moest weggaan. De boze geest had zich vaak van de man meester gemaakt. Dan was hij niet meer te houden, rukte zijn boeien stuk en rende de woestijn in, volledig in de macht van de boze geest.


Sa y jaanijo linachae taegüije y aso, ya y telangjo janon taegüije y falot. 	 Verberg U niet voor mij, nu het mij allemaal teveel wordt; luister toch naar mij. Antwoord mij toch snel, nu ik U roep.


Lao y Judio sija pot y inigoñija, palo manaelaye na taotao gui mancanaya; ya mandaña un linajyan taotao jaatborota y siuda; ya maataca y guima Jason, ya maprocura manmaquecone sija juyong gui menan taotao. 	 Maar de Joodse leiders werden jaloers. Zij haalden een paar leeglopers van de markt, die wel voor een relletje te vinden waren en brachten met hun hulp veel volk op de been. Het duurde niet lang of de hele stad was in rep en roer. Zij gingen naar het huis van Jason om Paulus en Silas te halen en aan de opgezweepte menigte over te leveren.


Ya desde ayo, manmanaliligao lugat para umaentrega güe. 	 Zij gaven hem dertig zilveren munten. Vanaf dat moment wachtte Judas zijn kans af om Jezus te verraden.


Pot ayo na manjulayo gui binibujo, ya sija ti siña majalom gui descansoco. 	 Daarom heb Ik, toen Ik toornig was, gezworen dat het geen rust bij Mij zou vinden.


Ya anae sija jajungog este na sinangan, ninafanmanman, ya madingo güe ya manmapos. 	 Daar hadden zij niet van terug. Verslagen dropen zij af.


Ya si Jesus ilegña nu güiya: Jafa na ilegmo nu guajo mauleg? taya mauleg na unoja, si Yuus. 	 "Beseft u wel wat u zegt, als u Mij 'goed' noemt?" vroeg Jezus. "Er is toch niemand goed behalve God?


Ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, Ya jaafuetsasjam. 	 'Ik ben de God van uw voorouders, de God van Abraham, Isaäk en Jakob.' Mozes begon te beven van schrik en durfde niet meer te kijken.


Ya güiya ilegña nu sija: Nesesitayo locue gui palo siuda umapredica y raenon Yuus: sa para este na matagoyo. 	 Maar Hij antwoordde: "Ik moet het goede nieuws van het Koninkrijk van God ook op andere plaatsen brengen. Dat is mijn opdracht."


Y canaemo usoda todo y enimigumo: y agapa na canaemo usoda todo y chumatlie jao. 	 Allemaal omdat de koning op de HERE vertrouwt; door de goedheid en de liefde van de Allerhoogste God faalt hij niet.


Ya jatago na ujapredica y raenon Yuus, yan unafanjomlo y manmalango. 	 Daarna stuurde Hij hen erop uit om iedereen over het Koninkrijk van God te vertellen en zieken te genezen.


Ya guajo ti jutungo güe, lao y munamamaela yo para ufanagpange an janom, ayo sumangane yo: Sobre ayo na unlie na tumunog y Espiritu ya sumaga guiya güiya, este uje y managpagpange ni Espiritu Santo. 	 Toen wist ik nog niet dat Hij het was. Maar God had tegen mij gezegd: 'Op wie u de Heilige Geest ziet neerdalen en blijven, dat is Hem. Hij zal de mensen dopen met de Heilige Geest.'


YYAJAGO, O Jeova, nae jujatsa y antijo. 	 Een lied van David. Mijn hele wezen is op U gericht, HERE!


Ya jajatsa y inagangñija, ya ilegñija: Jesus, Maestro, gaease nu jame. 	 Ze bleven op een afstand staan en riepen: "Meester! Jezus! Heb medelijden met ons!"


Ya anae manjaspog ilegña ni disipuluña sija: Joca todo y dinidide ni y tetenjan, sa munga guaja malingo. 	 Toen de mensen verzadigd waren, zei Jezus tegen Zijn discipelen: "Er is nog heel wat over. Haal het op, want er mag niets blijven liggen."


Ya estaba umayunat cuarenta na jaane yan cuarenta na puenge ya despues ñalang. 	 Hij bleef daar veertig dagen en veertig nachten. Al die tijd at Hij niet en tenslotte kreeg Hij honger.


Ya palo manaagang un inagang, ya y palo, otro inagang, gui entre y linajyan taotao: ya anae ti siña tumungo y magajet pot y atboroto, manago na umacone guato gui castiyo. 	 Zij schreeuwden allemaal door elkaar, zodat hij er niet wijs uit kon worden. Daarom gaf hij bevel Paulus naar het fort te brengen.


Ylegña nu sija si Jesus: An mojon manbachet jamyo, taya isaomiyo; pago nae insasangan, talie; enao mina isaomiyo gagaegue. 	 "Als u blind was", antwoordde Jezus, "zou u geen schuld hebben. Maar nu u beweert geestelijk inzicht te hebben, blijft u schuldig."


Unnafanmafondo y nasion gui joyo ni y finatinasñija: ya y casiyas nae ni janaaatog, y patasñija esta mangodon. 	 Red mij toch! Dan kan ik weer openlijk Uw lof zingen. Ik wil mij erover verheugen dat U mij hebt gered en ervan getuigen tegenover de mensen in Jeruzalem.


Ya jachule y siete na pan yan y güijan sija, ya janae grasias, ya jaipe, ya janae y disipuluña sija, ya y disipuluña janae y linajyan taotao. 	 Hij nam de zeven broden en de visjes en dankte God ervoor. Daarna brak Hij ze in stukken en gaf ze aan Zijn discipelen. De discipelen gaven het brood en de vis aan de mensen.


Un tátanom jumanao para ufananom y semiyaña; ya anae manmananom, palo podong gui oriyan chalan; ya todo magacha, ya manmato sija y pajaro gui langet ya macano. 	 "Een boer ging naar zijn land om graan te zaaien. Bij het uitstrooien viel wat zaad op een pad, waar het werd vertrapt. De vogels kwamen het oppikken.


N 1 16 35480 ¶ Ya mamomocat gui oriyan tasen Galilea, jalie si Simon, yan si Andres chelun Simon, na jayuyute y lagua gui tase, sa sija manpescadot. 	 Toen Jezus op een dag langs het meer van Galilea liep, zag Hij twee vissers, Simon en zijn broer Andreas. Zij waren bezig hun netten uit te zetten.


Lao y manaelaye todo manmayulang: ya y uttimon y manaelaye ufanmautut. 	 De zondaars worden echter allemaal vernietigd; ook hun kinderen hebben geen kans van overleven.


Yanguin y áplacha na espiritu jumanao gui taotao, mamomocat gui anglo na lugat, ya jaaliligao nae udescansa, lao ti mañoda. 	 Dit slechte volk lijkt op iemand uit wie een boze geest is weggegaan. Zo'n geest zwerft een tijd door de woestijn, op zoek naar rust. Maar hij vindt geen rust en zegt tenslotte:


Ya linie talo ni y palaoan, ya jatutujon sumangane ayo sija y manotojgue gui oriyaña: Este uno guiya sija. 	 Het meisje zag hem gaan. Ze liep hem achterna en zei tegen de mensen die in de poort stonden: "Die man hoort bij Jezus."


Ya jumanao juyong ya jadalalag, ya ti jatungo ayo cao magajet y finatinas y angjet; lao jinasoña na manlie güe vision. 	 Zonder na te denken liep Petrus achter hem aan. Hij had niet door dat het echt een engel was, die hem uit de gevangenis leidde. Hij dacht dat hij droomde.


Ya cumajulo y dos güije na ora, ya tumalo guato Jerusalem: ya masoda y onse mandadaña, yan y manestaba mangachongñiñija, 	 Ze stonden onmiddellijk op en liepen vlug terug naar Jeruzalem. Daar vonden ze de elf discipelen van Jezus en Zijn andere volgelingen allemaal bij elkaar.


Polo sija ya ufanmamajlao yan ufaninistotba ni y umaliligao y antijo: polo sija ya ufanalo tate yan ufanmamajlao ni y manmagof nii desonraco. 	 O God, kom mij snel bevrijden! Help mij toch, HERE!


AYO nae si Jesus, jacuentuse y linajyan taotao, yan y disipuluña sija, 	 Jezus zei tegen de mensen en Zijn discipelen:


Ya y linachiña jaye utiningo? ya y linache na ti jutungo, nalibreyo. 	 De knecht van God neemt ze ernstig en leert ervan; het houden ervan levert de rijkste beloning op.


Usaga gui menan Yuus para taejinecog: O, nalisto y güinaeya yan y minagajet, para ufanadaje güe. 	 Geef de koning een lang leven en laat zijn nageslacht altijd regeren.


N 12 12 59070 ¶ Ynagpaña na jaane, dangculo na linajyan taotao, y manmato gui guipot, anae majungog na si Jesus mato guiya Jerusalem, 	 De volgende morgen hoorde men dat Jezus op weg was naar Jeruzalem. Het nieuws ging door de stad. De grote menigte mensen, die voor het Paasfeest gekomen was,


Jago fumamauleg y saga gui menaña, ya güiya y natadodong y jaleña, yan nabula y tano. 	 U hebt in Egypte ons volk als een wijnstok uitgegraven; daarna hebt U hier de volken verdreven en ons in dit land geplant.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Ik kijk omhoog naar de bergen. Waar vandaan kan ik hulp verwachten?


Ya sumaga güije cuarenta na jaane ya tinienta nu y anite. Ya ti chumocho ni jafa, güije sija na jaane; ya anae esta macumple, ñalang güe. 	 De Geest leidde Hem naar de woestijn van Judea waar Hij veertig dagen bleef. Daar probeerde de duivel voortdurend Hem te verleiden om naar hem te luisteren. Al die tijd at Jezus niets en op het laatst kreeg Hij veel honger.


Ya uno guiya sija jataga y tentago y magas mamale, ya jautut y agapa na talangaña. 	 Eén van hen zwaaide met zijn zwaard en sloeg de knecht van de hogepriester het rechteroor af.


Ya anae jajungog si Jesus manopegüe: Chamo maaañao; jonggueja sa güiya ujomlo. 	 Jezus hoorde wat er was gebeurd en zei tegen de vader: "Wees niet bang! Heb vertrouwen in Mij, want het meisje zal weer helemaal gezond worden."


Ya y cuarenta años ni tiempo, jasungon ni y costumbreñija gui jalomtano. 	 Hij verdroeg hun grillen tijdens de veertig jaar dat zij in de woestijn rondzwierven.


Magajet jusangane jamyo, na todo y inguede gui tano, ufanmagode locue gui langet: ya todo y inpila gui tano, ufanmapula locue gui langet. 	 Want dit zeg Ik u: Alles wat u op aarde bindt, zal in de hemel gebonden zijn. En alles wat u op aarde losmaakt, zal in de hemel losgemaakt zijn.


Adaje yo, taegüije y atilong y niñon mata, naatog yo gui papa y anineng papamo, 	 Bescherm mij zoals een vader zijn geliefd kind beschermt. Laat ik mij in Uw schaduw mogen verbergen.


Magajet ya magajet jusangane jamyo: Y tintago ti güiya magasña na y senotña; ni y matago, ti güiya magasña na y tumago güe. 	 Luister goed, een knecht is niet de meerdere van zijn baas en een boodschapper niet van wie hem gestuurd heeft!


Ya manago si José na umaagange si tataña as Jacob para iya güiya, yan todo y manparientesña, setentaisinco na taotao. 	 Daarna liet Jozef zijn oude vader Jakob en zijn hele familie overkomen, bij elkaar 75 mensen.


N 13 22 48570 ¶ Ya jumajanao gin chalaña, malag y siuda sija, yan y sengsong mamananagüe, ya jumajananao para Jerusalem. 	 Hij reisde verder naar Jeruzalem. Onderweg, in de steden en dorpen, sprak Hij met de mensen.


Lao si Pablo ilegña: Guajo Judioyo, taotao Tarso, siuda Silisia--taotao un siuda ti diquique: ya jutayuyut jao na unpoloyo ya jucuentuse y taotao sija. 	 "Nee", zei Paulus. "Ik ben een Joods burger uit Tarsus, een bekende stad in Cilicië. Ik verzoek u dringend mij toe te staan iets tot het volk te zeggen."


Pues mañocho, ya manjaspog; ya majatsa y pidaso sija ni sebbla, siete canastra. 	 Iedereen at tot hij genoeg had. Er bleef zelfs nog over. Zeven manden vol.


Maase yo ni linajyan taotao sa esta tres jaane na manjame; ya taya jafa nañija. 	 "Ik heb met die mensen te doen", zei Hij. "Zij zijn hier al drie dagen en hebben niets meer te eten.


Ylegña nu güiya si Jesus: Guajo y quinajulon manmatae yan y linâlâ; ayo y jumonggue yo, achogja esta matae, ulâlâ talo; 	 "Ik geef de doden het leven terug", zei Jezus tegen haar. "Ik ben Zelf het leven. Wie in Mij gelooft, zal leven, zelfs als hij gestorven is.


O, na y satbasion Israel mojon ujuyong guiya Sion! anae si Yuus janatalo y quinautiba y taotaoña; ayo nae umagof si Jacob, yan ufanmagof y Israel. 	 Zij schrikken terwijl er niets te schrikken is. God strooit de beenderen van uw vijanden uit; U laat hen beschaamd staan. God heeft hen al verworpen.


N 11 45 47670 ¶ Ya manope un magas y lay, ilegña nu güiya: Maestro, yaguin unsangan estesija unlatdejam locue. 	 "Meester", zei een godsdienstleraar die stond te luisteren, "door dit allemaal te zeggen, hebt U ook ons zwart gemaakt."


Fanmaañao as Jeova, jamyo mañantosña: sa taya ufatta para y manmaañao nu güiya. 	 Probeer het maar, dan zult u ontdekken hoe goed de HERE is. Gelukkig is degene die bij Hem bescherming zoekt.


Sa jamyo guaja siempre mamoble manjajamyo, lao guajo, siempre taya. 	 Arme mensen zijn er altijd, maar Ik ben niet lang meer hier. Zij heeft deze zalfolie over mijn lichaam uitgegoten, als voorbereiding op mijn begrafenis.


Sajafa, O Jeova, na unyute y antijo? Sajafa na unnaatog y matamo guinin iya guajo? 	 Toch roep ik naar U, HERE. Ik leg alles 's morgens voor U neer.


Ya jafaesen sija, ilegña! Jafana manafaesen jamyo yan sija? 	 "Wat is er aan de hand?" vroeg Jezus.


Chamo jumajaso contra jame y tinaelayen y tatamname: Polo y minauleg minaasemo ya uchadig insedajam; sa manafangostagpapjamam. 	 Laat de zonden van onze voorouders niet op onze hoofden neerkomen; kom naar ons toe met Uw vergeving en liefde; wij zijn zo zwak geworden.


Sa, estagüe ya ayo sija y mañago guiya jago, na ufanmalingo: jago yumulang todo ayo sija y manjanao guiya jago para inábale. 	 Het is duidelijk. Wie niet met U leven, gaan hun ondergang tegemoet. U vernietigt ieder die U verlaat en andere goden dient.


Jei! pelojam! para jafajam nu jago, Jesus Nasareno? Matojao para unyulangjam? jutungojao jayejao; jago ayo na Santos gui as Yuus! 	 "Jezus van Nazareth, ga weg! Ik wil niets met U te maken hebben. U bent gekomen om ons te vernietigen! Ik weet wel wie U bent: De heilige Zoon van God!"


N 6 16 26150 ¶ Yaguin umayuyunatjao, munga taegüije y hipocrita nu y triste na mata, jaago y matañija, para ufanmatungo ni taotao sija na manayunat. Magajet jusangane jamyo, na esta guaja premioñija. 	 Nu iets over het vasten. Als u vast, doe dat dan niet opvallend zoals de huichelaars. Want die proberen, door er somber en onverzorgd uit te zien, de mensen te laten weten dat zij vasten. Dat is dan ook de enige beloning die zij ooit ervoor krijgen.


Sa ayo y jago numae, sija naufandaña: unbaba y canaemo ya sija mannajong ni y minauleg. 	 Als U hun dat geeft, bewaren zij het. Als U eten geeft, zullen zij allemaal genoeg hebben.


Fanmamaela ya inlie un taotao ni sumangane yo todo y finatinaso! Güiya buente si Cristo? 	 "Er is een Man Die mij wist te vertellen wat er in mijn leven gebeurd is. Zou Hij de Christus kunnen zijn?"


Ya y palo disipulo ilegñija entre sija uno yan otro: Jafa muna ilegña este nu jita? Dididija na tiempo ti inlie yo; ya y otro biaje, dididija na tiempo inlie yo: sa bae jujanao para as Tata? 	 Enkele discipelen zeiden tegen elkaar: "Wat zou Hij bedoelen met 'nog even' en 'Ik ga naar de Vader'? Wij begrijpen er niets van!"


Y inefrese para si Yuus, manmayamag na espiritu: y mayamag yan y pinite na corason, O Yuus, jago siempre ti undespresia. 	 Here, stel mij in staat U openlijk lof en eer te geven.


Ya susede anae manbinendise, jaapatte güe guiya sija ya machule julo gui Langet. 	 Terwijl Hij dat deed, werd Hij opgenomen in de hemel.


Ya ti megae na jaane malofan, anae y mas patgon janafandaña todo, ya mapos asta y chago na tano; ya jagasta todo y güinajaña güije gui guipot yan bisio di gula. 	 Een paar dagen later pakte de jongste zoon zijn bezittingen en ging op reis naar een ver land. Daar verbraste hij zijn hele hebben en houden.


O Yuus, Jeova, ni y minetgot y satbasionjo, jago tumampe y ilujo gui jaanin y guera. 	 Maar ik zeg tegen de HERE: U bent mijn God. HERE, luister toch naar mijn bidden en smeken.


Ya ayo na jaane uguaja dos gui fangualuan; y uno umacone, ya y otro umapolo: 	 Dan zullen twee mannen samen op het veld werken. De een zal worden meegenomen, de ander achterblijven.


Güiya ilegña: Pot y manmajetog corasonmiyo, si Moises na japetmite na inyite y asaguanmiyo, lao y tutujonña ti taegüenao. 	 "Omdat u toch uw eigen zin doet", antwoordde Jezus. "Daarom heeft Mozes dat toegestaan. Maar het is niet Gods oorspronkelijke plan.


otro sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Wanneer zij in hun leven door een donker dal gaan, ontspringen daar opeens allemaal bronnen. Problemen veranderen in zegeningen.


Yan y tinasmo locue, O Yuus, sumentaquilo; jagasja unfatinas y mandangculo na güinaja sija: O Yuus, jaye uparejumo? 	 Uw rechtvaardigheid en recht zijn oneindig, o God. U hebt grote dingen tot stand gebracht. Niemand kan zich met U meten, o God!


Anae si Jesus jalie na tumatanges, yan y Judio sija ni manamamamaela yan güiya manatanges, umugong gui espiritu, ya inestotba, 	 Toen Jezus haar en de Joden die met haar waren meegekomen, zag huilen, greep het verdriet Hem aan.


Ya jame testigo ni este sija na güinaja; yan y Espiritu Santo locue, ni y si Yuus numae ayo sija y umosgue gue. 	 Wij willen daar graag van vertellen en niet alleen wij, maar ook de Heilige Geest, Die God geeft aan wie Hem gehoorzamen."


O nae grasias si Jeova; agang y naanña; namatungo y chechoña gui entalo taotao sija. 	 Prijs de HERE, bid tot Hem. Vertel alle volken wat Hij heeft gedaan.


DANGCULO si Yuus, ya para umagueftuna, gui siuda y Yuusta, gui egso y sinantosña. 	 Een psalm van de Korachieten.


Enaomina ilegña ni y linajyan taotao na manmato para ufanmatagpange pot güiya: Rasan culebla, jaye jamyo fumanagüe na insuaye y binibo ni y mamamaela? 	 De mensen kwamen in drommen naar Johannes om zich te laten dopen. Maar hij zei hun eerst duidelijk waar het op stond. "Adderengebroed! Ik weet wel waarom u zich wilt laten dopen. U probeert aan het oordeel te ontsnappen, zonder het met God in orde te maken.


N 20 9 51050 ¶ Ya jatutujon sumangane sija ni este na acomparasion; Un taotao, manplanta un fangualuan ubas, ya japoluye ni manfáfachocho, ya jumanao para y chago na tano, apmam na tiempo. 	 Hierna vertelde Jezus de mensen een gelijkenis. "Een man legde een wijngaard aan en verhuurde die aan enkele boeren.


Ya anae jajungog si Herodes, ilegña: Este si Juan ni guine judegüeya: güiya cajulo guine y manmatae sija. 	 Herodes was ervan overtuigd dat Johannes de Doper die hij had laten onthoofden, weer levend was geworden.


Ya ilegña: Ayo y mansiña guiya jamyo, ujadalalagyo papa, ya ujafaaela este na taotao, yaguin guaja taelaye guiya güiya. 	 "Laten enkele van uw leiders met mij meereizen. Als die man iets verkeerds heeft gedaan, kunnen zij hem beschuldigen" zei hij.


Jagasja majalangyo ni y satbasionmo, O Jeova: ya y laymo minagofjo. 	 Ik verlang naar Uw bevrijding, HERE. Uw wet maakt mij gelukkig.


Ayonae y magas na pale, jatiteg y magaguña, ya ilegña: Para jafajit palo testigo sija? 	 De hogepriester maakte zich vreselijk kwaad en scheurde zijn kleren kapot.


Lao guajo pobleyo yan tristeyo: polo y satbasionmo, O Yuus, ya upoloyo guiya jululo. 	 Verwijder hun namen uit Uw boek, waarin ieder vermeld staat die bij U hoort. Zorg dat hun naam niet naast die van een gelovige staat.


YA jumalom si Jesus, ya malofan inanaco Jerico. 	 Jezus kwam in Jericho, maar bleef er niet. Hij trok meteen verder.


N 4 32 63690 ¶ Ya y inetnon güije sija ni y manmanjonggue, manunoja na corason yan unoja na ante: ni uno guiya sija ualog iyoña ayo y jasagagaye; lao todo y güinaja manparejo iyonñija. 	 Alle mensen die in Jezus geloofden, waren van harte eensgezind. Niemand zei dat zijn bezittingen van hem alleen waren; alles was gemeenschappelijk.


YA despues di estesija, jumanao si Pablo guiya Atenas ya mato Corinto: 	 Paulus verliet Athene en ging naar de stad Corinthe.


Ya anae guaja dangculon inaguaguat, ya y magas y inetnon maañao na nosea umapidaso si Pablo nu sija, manago ni y sendalo na ujafanjanao papa, ya ujacone si Pablo guiya sija fuetsao, ya umacone jalom gui castiyo. 	 De ruzie liep zo hoog op en er werd van weerszijden zo hard aan Paulus getrokken, dat de commandant bang was dat ze hem in stukken zouden scheuren. Daarom liet hij hem bevrijden uit de handen van de strijdende partijen en naar het fort brengen.


Jago bumaba y matan janom yan y minilalag: jago munafananglo y manmetgot na sadog sija. 	 U laat bronnen en beken ontspringen en stromen; U laat ook de altijd stromende rivieren opdrogen.


Ya mapanag y iluña ni y piao, ya matolae güe, yan mandidimo, ya maadodora güe. 	 Daarna sloegen zij Hem met een stok op het hoofd en spuugden naar Hem. Zij deden net of zij Hem vereerden door voor Hem op de knieën te vallen.


Para ayo y maudae gui jilo y langet y langet sija, nii guinin ampman na tiempo; estagüe na güiya masangan nii inagang; nii gaeninasiña na inagang. 	 Laten alle koninkrijken die er zijn, voor God lofliederen zingen. Zing psalmen voor de Here.


Ya megae gui linajyan taotao jumonggue güe, ya ilegñija: Ada yaguin si Cristo mamaela, ujafatinas mas megae na señat qui y fumatiñas este na taotao? 	 Velen geloofden in Hem en zeiden: "Zou de Christus nog meer wonderen kunnen doen dan deze Man?"


Ya y jaane janafanenesgaegaejonja ni y mapagajes; yan todo puenge y finañila y guafe. 	 Overdag leidde Hij hen door een wolk, die hen voorging, en 's nachts door een helder licht.


Ylegña nu güiya si Tomas: Señot, ti intingo para mano jao; ya jafa taemano tungomame nu y chalan? 	 "Maar Here", zei Thomas, "wij weten niet eens waar U heengaat. Hoe zouden wij dan de weg weten?"


Unbirajam tate guinin y enemigonmame; ya ayo sija y chumatliijam, manmañaque para sija namaesa. 	 Toch hebt U ons weggestuurd en voor spot gezet. U bent niet meegegaan met onze legers toen die optrokken.


Ya manafangalamten y taotao sija, yan y manamco, yan y escribasija; ya manmato guiya güiya, ya macone güe guato gui sinedrio, 	 Daarmee zetten ze het volk, de leiders en de godsdienstleraars tegen hem op. Zij gingen naar hem toe, grepen hem vast en brachten hem voor de Hoge Raad.


Ti jamyo umayig yo, lao guajo jamyo umayig ya jutago jamyo, na infanjanao ya infanmanogcha, ya y tinegchanmiyo usaga; sa todosija y ingagao si Tata pot y naanjo, güiya infanninae. 	 U hebt niet Mij uitgekozen, maar Ik heb u uitgekozen. Ik heb u aangewezen om erop uit te gaan en blijvende vrucht voort te brengen, zodat mijn Vader u alles zal geven wat u Hem vraagt in mijn naam.


Ylegña nu sija: Un enemigo fumatinas este. Ya y tentagoña ilegñija nu güiya: Malagojao ya infanjanao ya inchile? 	 'Dat heeft een vijand gedaan", zei hij. 'Zullen wij het onkruid ertussen uittrekken?' vroegen zij.


Magajet na y Lajin taotao ujanao, calang y esta matugue nu güiya; lao ay ay para ayo na taotao ni y jaentrega y Lajin taotao! maulegña mojon ayo na taotao na ti umafañago. 	 Ik moet wel sterven zoals door de profeten is gezegd. Maar wat ziet het er slecht uit voor de man, die Mij verraadt. Het zou beter voor hem zijn als hij nooit geboren was."


Jago chumonegyo para jupodongyo, lao si Jeova umayudayo. 	 U hebt mij flink te pakken gehad, ik was zelfs gevallen. Maar de HERE hielp mij.


Sa cao dangculoña, ayo y matatachong chumocho, pat ayo y mañeñetbe? ti ayo y matachong chumocho; lao guajo gaegue gui entalonmiyo taegüije ayo y mañeñetbe. 	 Wie van jullie het meeste dient, zal je leider zijn. In de wereld zit de meester aan tafel en laat zich door zijn knechten bedienen. Maar hier is het anders. Ik ben jullie Dienaar.


Sa noseaja yanguin esta japolo y simiento, ya ti siña janafunjayan; todo y lumie jatutujon manmanbotlea nu güiya, 	 Anders komt hij misschien niet verder dan de fundering. Iedereen zou lachen en zeggen:


Ya y langet sija ufanmanalaba ni y ninamanmanmo, O Jeova: y minagajetmo locue gui inetnon y mañantos. 	 Ik zei tegen hem: Ik zal uw nageslacht blijven zegenen; van generatie op generatie zullen uw kinderen op de troon blijven.


Ya y cuarenta años ni tiempo, jasungon ni y costumbreñija gui jalomtano. 	 Hij verdroeg hun grillen tijdens de veertig jaar dat zij in de woestijn rondzwierven.


Ilelegña: Guaja gui un siuda un jues, na ti maañao as Yuus, ni urespeta ni jaye na taotao: 	 "In een stad was een rechter", begon Hij, "een goddeloze man die zich van niemand iets aantrok.


Ayo na jaane infanmangagao pot y naanjo: lao ada ti jusangane jamyo na guajo jutayuyute jamyo gui Tata; 	 Als het zover is, kunt u in mijn naam bidden. Ik hoef dan niets meer voor u aan de Vader te vragen,


Ayo nae si Jesus ilegña nu sija: Y tiempoco ti mafato trabia, lao y tiemponmiyo siempre esta listo. 	 Jezus antwoordde hun: "Het is mijn tijd nog niet. Jullie kunnen gaan wanneer je wilt,


Ayo y cumano y catneco, y jaguimen y jâgâjo, sumaga guiya guajo, ya guajo guiya güiya. 	 Wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, blijft in Mij en Ik blijf in hem.


Pot enao Fariseo sija ilegñija entre sija: Lie na taya probechonmiyo: Estagüe na todo gui jilo y tano manjanao ya dalalag güe. 	 De Farizeeërs zeiden tegen elkaar: "Het helpt allemaal niets! De hele wereld loopt achter Hem aan."


Ya y Señot ilegña nu güiya: Pago jamyo ni Fariseo, y sumanjiyongja gui copa yan plato innagagasgas, lao y sumanjalommiyo bula inamot an tinaelaye. 	 Jezus zei tegen hem: "Jullie Farizeeërs wassen alleen de buitenkant. Maar van binnen zijn jullie nog vuil, vol hebzucht en boosaardigheid.


Ya ilegña: Abba, Tata: todo y güinaja mansiña para jago; nasuja este y posuelo guiya guajo: lao ti taemanoja minalagojo, na y minalagomo. 	 "Abba! (b) Vader!" zei Hij. "Voor U is alles mogelijk. Neemt U die beker bij Mij vandaan. En toch, niet wat Ik wil, maar wat U wilt moet gebeuren."


Ya sija todos ninafanmanman, ya manbuebuenteja ilegñija uno yan y otro: Jafa este na taegüine? 	 Zij stonden aan de grond genageld en wisten niet wat zij ervan moesten denken. Zij zeiden tegen elkaar: "Wat heeft dit toch te betekenen?"


Ayo nae si Jesus manatan gui oriya, ya ilegña ni disipuluña sija: Na minapot manjalom gui raenon Yuus ayo sija y mangaegüinaja! 	 Jezus keerde Zich om en zei tegen Zijn discipelen: "Wat is het voor rijke mensen moeilijk om in het Koninkrijk van God te komen."


Taegüineja locue jamyo, yanguin esta inchegüe todo ayo sija y jutago jamyo, ualog: Maninutil jam na tentago; sa ayoja y para y chechomame inchegüe. 	 Voor jullie geldt hetzelfde. Als je doet wat je moet doen, mag je niet op een compliment rekenen. Je hebt niet meer dan je plicht gedaan."


Ya anae japuno sija, ayo nae manafaesen pot güiya yan jabira sija ya maaligao guse si Yuus. 	 Pas wanneer Hij hen doodde, gingen zij weer naar Hem vragen. Dan zochten zij hun God en bekeerden zich.


N 8 14 26760 ¶ Ya anae mato si Jesus gui guiman Pedro, jalie y suegran Pedro na umaason gui cama, sa guaja calenturaña. 	 Jezus kwam in het huis van Petrus en zag dat Petrus' schoonmoeder met koorts in bed lag.


Lao fatinas para guajo, O Yuus Jeova, pot y naanmo: sa mauleg na minaasemo, enao mina nalibreyo. 	 HERE, mijn God, wilt U met mij omgaan terwille van Uw naam? Red mij toch, want ik weet hoe groot Uw goedheid en liefde zijn.


Estagüe, jamyo ni y manmañatlilie, yan infanmanman, yan infanmalingo. Sa machochochoyo ni y checho y jaanemniyo, ayo na chocho y ti injengue, ni jaye na taotao unaclaro guiya jamyo. 	 'Ja, kijk maar verbaasd, lelijke spotters. Verdwijn uit mijn ogen, want ik doe in uw dagen iets wat u nooit zult geloven, als men het u vertelt.' (D)


N 10 22 58180 ¶ Ya anae mafatitnas y guipot y inefresengumayuus, guiya Jerusalem, ya ayo na tiempo manenggeng. 	 In Jeruzalem werd het jaarlijkse feest van de tempelvernieuwing gevierd.


palaoan, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, Ya jaafuetsasjam. 	 Nadat zij en haar gezin gedoopt waren, drong zij er op aan dat wij bij haar zouden logeren. "Als u ervan overtuigd bent dat ik echt in de Here Jezus geloof", zei ze, "ga dan met mij mee naar huis en blijf logeren." Wij konden gewoon niet weigeren.


Ya mansinangane ni lumie, jafa taemano manamagongña ayo y guinin jinatme manganite. 	 Zij werden bang. Degenen die het hadden zien gebeuren, vertelden hoe de man was genezen.


Ya tumampe güe ni y tinadong taegüije y bestido: y janom sija manotojgue gui sanjilo y beca sija. 	 U hebt de diepten van het water bedekt als met een kleed. Het water reikte zelfs tot boven de bergen.


N 23 47 52990 ¶ Ya anae jalie y senturion estesija y manmalofan, janamalag si Yuus, ilegña: Sen magajet este na taotao na tunas. 	 De Romeinse officier begreep dat God de hand in dit alles had en zei vol ontzag: "Deze Man was werkelijk onschuldig."


Ya anae manmato Jerusalem, manmaresibe gui iglesia yan y apostoles, yan y manamco; ya jadeclara todo y finatinas Yuus pot sija. 	 Toen zij in Jeruzalem kwamen, werden zij door de christengemeente, de apostelen en de leiders, met open armen ontvangen. Paulus en Barnabas vertelden wat God met hen had gedaan.


Ya anae janafandaña si Pablo y palitun jayo, ya jamanojo ya japolo gui jilo y guate, jumuyong un vibora guinin y maipe, ya cheton gui canaeña. 	 Paulus hielp mee met hout sprokkelen. Toen hij een bos takken op het vuur gooide, schoot er door de hitte een adder uit en beet zich in zijn hand vast.


Asta que jujalom gui sinantos na sagayan gui as Yuus; ya jujaso y uttimoñija. 	 Maar uiteindelijk ging ik Gods huis binnen en zag hoe het met de ongelovigen afliep.


Lao aligao finena y raenoña; ya todo este sija na güinaja umanafandaña para jamyo. 	 Wees dus in de eerste plaats bezig met het Koninkrijk van God; dan zorgt Hij wel dat je die andere dingen ook krijgt.