ECUNGOG, O Pastot guiya Israel, jago ni y umesgagaejon si José taegüije y manadan quinilo; jago ni y sumasaga gui entalo y querubin sija manina mona. 	 Een psalm voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'De Leliën'. Deze psalm is door Asaf gemaakt, als een getuigenis.


layña sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Want sinds jaar en dag zijn er in alle steden mensen, die de wet van Mozes bekendmaken. Elke sabbat wordt de wet in de synagoge voorgelezen."


N 1 36 53970 ¶ Ya Jaatan si Jesus ni mamomocat güije, ya ilegña: Estagüe y Corderon Yuus. 	 Hij zag Jezus voorbijgaan en zei: "Kijk, Hij is het offerlam van God!"


Nafanina y matamo gui jilo y tentagomo; ya unfanagüeyo ni y laymo. 	 Ik ben Uw dienaar; laat Uw licht over mij schijnen en leer mij alles wat ik van U moet weten.


Jasaolag y trongcon ubasñija locue, yan y trongcon ygosñija; yan jajulog y trongcon jayo sija gui oriyan tanoñija. 	 God vernietigde hun wijnstokken, vijgebomen en alle andere bomen.


Jaye y tifáfababa yan y malate na tentago, ni y señotña ninamagasgüe gui guimaña, para uninanae sija nañija gui tiempo? 	 Wie van jullie gedraagt zich als een trouwe en verstandige knecht? Als iemand die ervoor zorgt dat alle anderen in het huis op tijd te eten krijgen?


Desde jâgâ Abel, asta y jâgâ Sacharias, ni y matae gui entalo y attat yan y templo; magajet, jusangane jamyo na umanesesita machule guinin este na generasion. 	 van de moord op Abel tot de moord op Zacharias, die gedood werd tussen het altaar en het tempelhuis. Het zal u allemaal worden aangerekend.


Tayuyut y Señot y cosecha ya utago y manfáfachocho gui cosechaña. 	 Vraag de Landheer of Hij meer arbeiders wil sturen om de oogst binnen te halen."


Si Jeova jumajatsa y manmanso: ya jachule papa y manaelaye gui jilo oda. 	 De HERE bemoedigt wie zich bescheiden opstellen, maar de goddelozen zet Hij te schande.


Enaomina y disipulo sija ilegñija entre sija: Buente guaja chumulilie naña? 	 "Zou iemand Hem iets te eten hebben gebracht?" vroegen ze elkaar.


ANAE munjayan este sija na güinaja, jaayig y Señot otro setenta, ya jatago dos en dos gui menaña para todo y siuda yan ayo na lugat anae para ufato güe. 	 Jezus wees nog zeventig andere discipelen aan. Hij stuurde hen twee aan twee vooruit naar de dorpen en steden waar Hij langs zou komen.


Ya y linajyan taotao estaba manmatatachong gui oriyaña; ya ilegñija nu güiya: Estagüe si nanamo yan y mañelumo gui sumanjiyong na maaliligaojao. 	 De mensen die om Hem heen zaten, zeiden: "Uw moeder en Uw broers en zusters staan buiten. Zij willen U spreken."


Ya jujungog locue y inagang na ilegña nu guajo: Cajulo Pedro; puno ya uncano. 	 Ik hoorde een stem tegen mij zeggen: 'Sta op, Petrus! U mag er net zoveel van slachten en eten als u wilt.' Maar ik antwoordde:


Lao sija japotfia, ilegñija: Jaatbororota y taotao sija, mamananagüe guiya Judea todo, jatutujon desde Galilea asta esteja na lugat. 	 Maar zij protesteerden: "Met Zijn toespraken heeft Hij de mensen opgehitst; eerst in Galilea, daarna in Judea en nu zelfs hier in Jeruzalem."


Sa todo ayo y fumatinas y taelaye, chatlie y inina, ya ti malag y inina, sa y chechoña no sea umareprende. 	 Want wie zondigt, heeft een hekel aan het licht. Hij ontwijkt het uit angst dat al die slechte dingen aan het licht zullen komen.


Un generasion ualaba y chechomo gui otro generasion, yan ujadeclara y matatnga na finatinasmo sija. 	 Van generatie op generatie zal men U prijzen om wat U doet. Men zal dan vertellen over Uw grote daden.


Ya güiya jaope ilegña: Ti guajo matago na y manmalingo na quinilo gui guima Israel. 	 Jezus zei tegen de vrouw: "Ik ben gestuurd om de Joden te helpen en niet de andere volken."


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Kom, laten alle dienaren van de HERE, die 's nachts dienstdoen in de tempel, de HERE loven.


Unyamag papa todo y quelatña; yan unyulang y minetgot na castiyaña. 	 U hebt Uw verbond met Uw dienaar vernietigd en hem de kroon van het hoofd gestoten.


Palo gui semiya manpodong gui jilo acho na lugat, na ti megae odaña; ya doco ti apmam, sa ti tadong papa gui eda. 	 Er viel ook wat zaad op steenachtige grond. Omdat er weinig aarde lag, kwam het vlug op.


N 3 20 36250 ¶ Ya y linajyan taotao mandaña talo, ya pot este sija ti siña ni ufañochocho pan. 	 Jezus ging een huis binnen en weer stroomden de mensen van alle kanten toe. Het huis liep zo vol dat Hij en Zijn discipelen niet eens de kans kregen om te eten.


Lao manmalagojam na injingog jao, jafa jinasosomo; sa este na secta, intingoja na masqueseaja mano guato masangan contra. 	 Maar het zou wel goed zijn om te weten wat voor ideeën u erop nahoudt. Want wij horen niet veel goeds over de partij waar u bijhoort."


Ya jatutujon sumangan ni y minatatnga gui sinagoga: ya anae jiningog as Prisila yan Aquila, macone ya mafanagüe mas claro ni y chalan Yuus. 	 Hij sprak vol vuur over Jezus en de dingen die hij zei, waren juist. Maar hij kwam niet verder dan de doop van Johannes. In de synagoge nam hij vrijmoedig het woord. Priscilla en Aquila hoorden hem. Zij namen hem mee naar huis en legden hem uit wat er allemaal met Jezus was gebeurd en wat dat betekende.


N 4 46 55180 ¶ Mato, otro biaje, si Jesus, guiya Cana siuda guiya Galilea, nae y jafatinas bino y janom: ya guaja güije un magalaje na y lajiña malango guiya Capernaum. 	 Op Zijn reis door Galilea kwam Hij ook weer in Kana, waar Hij water in wijn had veranderd.


O Yuus, mientras unjanao gui menan y taotao; mientras na unfamocat gui inanaco desierto. Sila. 	 God, Die eenzame mensen weer familie geeft en gevangenen bevrijdt en welstand geeft; maar de opstandigen laat Hij achter Zich in een dor en droog land.


Anae gagaegue yo gui jilo y tano, y candet y tano guajoja. 	 Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht van de wereld."


Ya ilegña si Jesus nu sija: Jamyo yuje sija y innafanunas maesa jamyo gui menan y taotao sija; lao si Yuus jatungoja y corasonmiyo: sa ayo y guesmaguaeya gui entalo y taotao sija y chinatlie para y menan Yuus. 	 Jezus zei tegen hen: "U doet zich heel vroom voor, maar God kijkt dwars door u heen. Waar de mensen hoog tegen opzien, daar gruwt God van.


Ya Jatago sija para Betlehem, ilegña: Janao fanmalag ayo guato ya inalula manmamaesen pot y patgon; yaguin esta inseda, insangane yo; ya jufato locue ya juadora güe. 	 "Ga naar Bethlehem en zoek het kind. Als u het hebt gevonden, kom dan terug om mij er alles over te vertellen. Want ik wil Hem ook eer gaan bewijzen."


Y jumonggue güe, ti umasapit; ayo y ti jumonggue güe ayo umasapit, sa ti manjonggue ni naan unoja na Lajin Yuus. 	 Wie zijn vertrouwen op Jezus stelt, wordt niet veroordeeld. Maar wie niet gelooft, is al veroordeeld omdat hij geen vertrouwen heeft gehad in de naam van Gods enige Zoon.


Ay ay para jamyo, escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa inlilicue y tase yan y tano para infatinas un prosélito, ya anae esta infatinas, infatitinas güe lalajin sasalaguan dosbiaje mas qui jamyo. 	 U bent stuk voor stuk huichelaars! Want u trekt stad en land door om één mens tot uw geloof te bekeren en dan wordt die wel twee keer zo slecht als u bent: klaar voor de hel!


Lao ilegña nu guiya: Polo finena ya ufanjaspog y famaguon sija; sa ti mauleg machule y pan y famaguon, ya ufanmayotte y galago sija. 	 "Laat Mij eerst de mensen van mijn eigen volk helpen. Want het is niet goed het eten van de kinderen voor de honden te gooien."


N 10 17 39220 ¶ Ya anae jumanao gui chalan, mato uno malalago ya dinimuye güe gui menaña ya finaesen güe: Mauleg na Maestro, jafa jufatinas para juereda y taejinecog na linâlâ? 	 Toen Hij weer verder ging, kwam er een man aanrennen. Hij viel voor Jezus op de knieën en zei: "Goede Meester, wat moet ik doen om het eeuwige leven te krijgen?"


Ya palo ni y mangaegue güije ilegñija nu sija: Jafa na inpila enao y patgon bulico? 	 "Wat moet dat daar?" riepen een paar mensen die het zagen. "Is dat veulen soms van u?"


N 19 29 50770 ¶ Ya susede anae esta jijot Betfage, yan Betania, gui egso ni y mafanaan ogso Olibo, jatago dos gui disipuluña, 	 Toen Hij in de buurt van de Olijfberg kwam en bijna bij de dorpen Bethfagé en Bethanië was, stuurde Hij twee van Zijn discipelen vooruit.


Lao ilegñija: Munga gui guipot na jaane, sa noseaja uguaja atboroto ni y taotao sija. 	 "Maar niet met Pasen", zeiden zij, "want dan komt er een geweldige opstand van."


Ya jatungo si Jesus, ilegña nu sija: Jafa jinasonmimiyo gui sanjalommiyo, taotao na didide jinengguenmiyo, pot y ti manmañule jamyo pan? 	 Jezus wist wel wat er in hen omging en zei: "Wat hebben jullie toch weinig vertrouwen in Mij! Waarom maken jullie je zorgen over brood?


Lao si Pedro yan Juan manope ilegñija: Jusga, cao tunas gui menan Yuus na inosgueña jamyo qui si Yuus; 	 Maar Petrus en Johannes antwoordden: "Wat vindt u nou? Is het juist dat wij u in plaats van God gehoorzamen?


Y atadogjo siempre juatan si Jeova; sa güiya ujala y adengjo juyong gui laso. 	 Ik kijk voortdurend op naar de HERE om Zijn hulp te vragen; want alleen Hij kan mij redden.


Ya anae manana, si Pablo jagagao sija todos na ujafañocho, ilegña: Este y mina catorse na jaane ni y tanananggaja, sisiguejajit di manayunat, ti mañochojit ni jafa. 	 Tegen de morgen spoorde Paulus allen aan iets te eten. "U wacht nu al veertien dagen op beter weer. Ondertussen hebt u niets gegeten.


SI Jeova jagobiebietna, polo ya y tano umagof; polo ya y minegae y isla ufansenmagof. 	 De HERE is de grote Koning. Laat de aarde daarom juichen en de landen aan de kust zich erover verblijden.


Ya anae magagaogüe na usaga apmam yan sija, ti malago; 	 Die vroegen hem zelfs nog een paar dagen te blijven, maar dat wilde hij niet.


Ya anae ilegña, Y taotaojuyong; si Jesus ilegña nu güiya: Ayo nae y famaguon manlibre. 	 "Van volken die zij hebben onderworpen", antwoordde Petrus.


Ya y gaegue gui jilo atof, ti ufanunog ya ujachule jafa gui guimaña; 	 en je bent in Judea, vlucht dan naar de grotten in de bergen. Zit je op dat moment op het platte dak van je huis,


Ya anae mato y sábado na jaane, jatutujon mamanagüe gui sinagoga; ya megae ni jumungog güe ninafanmanman, ya ilegñija: Mano nae guaja este taotao este sija na güinaja? Yan jafa este na tiningo y esta manae güe? ya jaftaemano este sija na ninámanman ni mafatinas ni canaeña? 	 De volgende sabbat ging Hij naar de synagoge en nam daar het woord. Iedereen was hoogst verbaasd. "Waar heeft Hij dat allemaal vandaan?" vroeg men elkaar. "Hoe komt Hij aan die wijsheid? En hebben jullie gezien wat voor wonderen Hij doet?" Ze kwamen er niet over uitgepraat.


Y manmatae ti manmanalaba as Jeova, ni jaye güije gui manjajanao papa gui jalom y manmamatquiquiloja. 	 Dode mensen kunnen de HERE niet prijzen; vanuit het dodenrijk kan niemand Hem eren.


Ya ti megae na jaane malofan, anae y mas patgon janafandaña todo, ya mapos asta y chago na tano; ya jagasta todo y güinajaña güije gui guipot yan bisio di gula. 	 Een paar dagen later pakte de jongste zoon zijn bezittingen en ging op reis naar een ver land. Daar verbraste hij zijn hele hebben en houden.


Ayo guato gaegue y tase, dangculo yan ancho, anae y sanjalomña sija y güinaja na mangucunanaf ni ti siña matufong, todoja mandangculo yan mandiquique sija na gâgâ. 	 De zee bijvoorbeeld. Groot en uitgestrekt ligt zij daar vol kleine en grote dieren; ontelbaar zijn ze.


Yya sija y umadadaje y tratuña, yan ayo sija y jumajaso y finanagüeña para ufatinas. 	 Voor wie Zijn wil doen en met zorg hun levensweg met Hem gaan.


N 1 57 42670 ¶ Ya si Elisabet jacumple y tiempo nae para ufañago; ya mañago un patgon laje. 	 De dag kwam dat Elisabeths kind geboren werd en het was een jongen.


Lao ni uno gui gaponulonmiyo ufalingo. 	 Maar geen haar op je hoofd zal gekrenkt worden. Door stand te houden, zullen jullie je leven redden.


Bendito si Jeova: sa jafanueyo ninamanman gui minaaseña gui siudan manmetgot. 	 U verbergt de Uwen en beschermt hen tegen de aanvallen van de mensen. U verstopt hen in een hut en vrijwaart hen van roddels."


Mauleg y asiga; lao yaguin y asiga malingo y maasenña, jaftaemano numamaasen? Guaja asiganmiyo guiya jamyoja; yan guaja pas gui entalomiyo. 	 Zout maakt het eten lekker. Maar als het zijn smaak verliest, moet je het niet meer door het eten doen. Zorg ervoor nooit flauw te worden. Leef in vrede met elkaar."


Ay ay para jamyo, escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa inlilicue y tase yan y tano para infatinas un prosélito, ya anae esta infatinas, infatitinas güe lalajin sasalaguan dosbiaje mas qui jamyo. 	 U bent stuk voor stuk huichelaars! Want u trekt stad en land door om één mens tot uw geloof te bekeren en dan wordt die wel twee keer zo slecht als u bent: klaar voor de hel!


Janauchan catne locue gui jiloñija taegüije y petbos; yan y pajaro ni gaepapa taegüije inae gui tase; 	 Het vlees kwam op hun hoofden neer; het was zoveel dat het op regen leek. Talloze vogels kwamen neer.


Ya ilegña nui guiya: Bae jufato ya junajomlo. 	 "Ja", zei Jezus, "zal Ik meegaan om hem te genezen?"


Ya ayo y cumastiga y taotao sija ada ti ujanafanunas? ayoja y fumanagüe y taotao ni y tiningo? 	 Hij leert de volken hoe zij moeten leven; daarom zal Hij hen ook straffen. Hij geeft de mensen immers alles wat zij nodig hebben?


N 6 20 44830 ¶ Ya güiya manatan julo gui disipuluña, ya ilegña: Mandichoso jamyo ni mamobble; sa iyonmiyo y raenon Yuus. 	 Daarna keek Hij Zijn discipelen aan en zei: "Gelukkig zijn de armen, want voor hen is het Koninkrijk van God.


Chamiyo jumajatsa y canggelonmiyo gui taquilo; chamiyo fanguecuentos ni y tiso na tongjo. 	 Ik heb de trotse mensen gewaarschuwd: "Wees niet hoogmoedig" en zei tegen de ongelovigen: "Wees niet koppig,


Ya jadingo Nasaret, mato Capernaum ya sumaga gui oriyan tase gui oriyan tanon Sabulon yan Neftalim. 	 Niet lang daarna verhuisde Hij naar Kapernaüm, een stadje aan het meer van Galilea, in het gebied van Zebulon en Naftali.


Lao y taotaojo ti jajungog y inagangjo; ya iya Israel ti malago ni guajo. 	 Ik ben de HERE, Ik ben uw God. Ik heb u uit Egypte weggevoerd. Alles wat u nodig hebt, geef Ik u.


Si Jesus ilegña nu sija: Y nengcanojo y jufatinas y minalago ayo y tumago yo, ya magpo chechoña. 	 Jezus antwoordde: "Mijn voeding is het doen van de wil van God, Die Mij gezonden heeft, en het volbrengen van Zijn werk.


Ayo na tiempo magagagao güe ni disipulo sija, ilegñija: Rabi, chocho! 	 Ondertussen vroegen de discipelen of Jezus iets wilde eten.


Y pinagat Jeova sumaga para taejinecog: y jinason y corasonña para todo y generasion. 	 De wil van de HERE blijft voor eeuwig bestaan. Zijn gedachten worden van generatie op generatie overgedragen.


Taegüine, na güiya profeta, ya jatungo na si Yuus manjula ni y juramento pot güiya, na y tinegcha y lomoña ya unafatachong Uno gui tronuña. 	 Maar hij wist wat er na zijn dood zou gebeuren. God had hem beloofd dat één van zijn nakomelingen in zijn plaats koning zou worden.


N 26 30 34010 ¶ Ya anae munjayan jacanta un himno, manmapos para sabana Olibo, 	 Na de maaltijd zongen zij een lied tot eer van God en gingen vervolgens naar de Olijfberg.


YA manmato gui otro bandan tase gui tano y taotao Gadara sija. 	 Zij kwamen aan de overkant van het meer in het gebied van de Gerasenen.


Ya estagüe, na manmato güiya sija si Moises yan si Elias, na manguecuentos yan güiya. 	 Ineens zagen zij Mozes en Elia met Hem staan praten.


N 14 3 40740 ¶ Ya anae estaba guiya Betania, gui guima Simon y ategtog, ya matachong gui lamasa para uchocho; mato un palaoan mañuñule un alabastro na boteyan inggüenten puro nardo, na gosguaguan; ya mafag y boteya, ya jachuda gui jilo y ilon Jesus. 	 Jezus was in Bethanië, in het huis van Simon de melaatse. Tijdens het eten kwam er een vrouw binnen. Ze had een flesje echte, dure nardusolie bij zich. Zij brak de hals eraf en goot de olie over het hoofd van Jezus uit.


Yaguin mannae yo testimonio nu guajo namaesa, y testimoniojo ti magajet. 	 Als Ik iets over Mijzelf zeg, is dat niet geloofwaardig.


Lao guajo, bae juagang si Yuus; ya si Jeova usatbayo. 	 Hij heeft de dood verdiend; laat hij maar levend ervaren dat God niet bij hem is. Hij woont temidden van slechtheid, zijn innerlijk is er vol van.


Ya taya sinanganña sumaga guiya jamyo; sa ti injenggue na güiya manago. 	 Wat de Vader zegt, bereikt u niet werkelijk. Want u gelooft Mij niet, hoewel Ik door Hem gestuurd ben.


SI Jeova uninepejao y jaanen chinatsaga: y naan y Yuus Jacob ninacajulojao. 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Maulegñaja y didide gui manunas, qui y minegae gui megae na manaelaye. 	 Het is beter met een eerlijk hart weinig te bezitten dan veel rijkdom te hebben en God niet te kennen.


Todot dia y enemigujo manmalago na ujapañotyo; sa megae mamumujo ya mansobetbio. 	 Wees mij nabij, o God, en geef mij Uw genade, want de mensen trappen mij tegen de grond. De hele dag brengen mijn tegenstanders mij in het nauw.


Ylegña: Fanmañotsot sa y raenon langet jumijijot. 	 Hij riep iedereen toe: "Houd op met zondigen, want het Koninkrijk van de hemelen is vlakbij!"


Sa jagüaeya y nasionmame ya japlantaye jam sinagoganmame. 	 "Hij houdt van ons volk en heeft zelfs op eigen kosten een synagoge voor ons laten bouwen."


Mojon bae jualula malag y guinegüe, guinin y duron manglo yan y pinagyo. 	 Dan zou ik ver weg vliegen en in de woestijn overnachten.


Ylegña si Jesus nu sija: Nafanbula este sija lauyan janom. Ya manafanbula asta y pachot. 	 Jezus zei tegen de bedienden: "Vul al die kruiken met water."


N 1 36 53970 ¶ Ya Jaatan si Jesus ni mamomocat güije, ya ilegña: Estagüe y Corderon Yuus. 	 Hij zag Jezus voorbijgaan en zei: "Kijk, Hij is het offerlam van God!"


Sa manoja nae gaegue y güinajamo, ayoja nae gaegue locue y corasonmo. 	 Want waar je schat is, daar zullen ook je hart en gedachten zijn.


Ya mafafaesen güe ya ilegñija nu güiya: Sajafa na managpangejao, yaguin ti jago si Jesucristo, ni si Elias, ni y ayo na profeta? 	 die vroegen: "Als u de Christus niet bent en ook niet Elia of de profeet, waarom doopt u dan?"


Güiya ufanjusga gui entalo y nasion sija, janabula y sagayan sija ni y tataotao y manmatae; unamagomgom y ilo gui jilo y megae na tano sija. 	 Hij spreekt het vonnis over de ongelovigen uit en de lijken stapelen zich op. Hij vernietigt hen, waar zij ook zijn.


Ayonae manope si Pablo ilegña: Jafa na manatanges jamyo, ya inyamag y corasonjo? sa esta listoyo ti para jumagodeja, lao asta jumatae guiya Jerusalem, pot y naan Jesucristo. 	 Maar hij antwoordde: "Waarom al die tranen? Waarom maken jullie het mij moeilijk? Ik ben niet alleen bereid me in Jeruzalem te laten binden, maar ook voor de Here Jezus te sterven."


Lao trabia mientras ti chachago matalaña gui entalo y taotao sija; nije taencatga sija, ya chañija fanmañangangane ni este na naan desde pago. 	 Iedereen in Jeruzalem weet ervan. Om te voorkomen dat zij nog meer propaganda maken, moeten wij hun verbieden die naam nog verder te noemen, anders zullen zij streng gestraft worden."


Enaomina adaje, ya injaso na pot tres años, ti pumaparayo jusangane cada uno parejoja jaane yan puenge cumacasaoyo. 	 Wees daarom op uw hoede. Vergeet niet dat ik, in de drie jaar dat ik bij u was, ieder van u voortdurend heb terechtgewezen, zowel 's nachts als overdag en vaak onder tranen.


Jaye este na Bay langet? Si Jeova gui inetnon sendalo, güiya ayo y Ray langet. Sila. 	 Wie die geëerde Koning is? Hij is de HERE van alle hemelse legers. Hij is de Koning, die alle eer toekomt.


Ya anae mayute, y jagan Faraon jumoca, ya pinegsae para lajiña. 	 Maar toen zij hem niet langer verborgen konden houden, legden zij hem te vondeling, waarna hij werd gevonden door Farao's dochter. Zij nam hem aan en zorgde voor hem als haar eigen kind.


Enao mina fanago, ya umaasegura y naftan, asta y mina tres na jaane; sa noseaja ufanmato y disipulo sija an puenge ya ujasaque; ya ujaalog ni taotao sija: Cajulo esta gui entalo manmatae: ya y uttimo na linache udangculoña qui y finenana. 	 Daarom willen wij graag dat u het graf drie dagen laat bewaken. Anders zouden Zijn discipelen Zijn lichaam wel eens kunnen weghalen en rondvertellen dat Hij weer levend is geworden. Als dat gebeurt, zijn de gevolgen niet te overzien."


Y Cantan Quinajulo; iyon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied van David. HERE, ik stel mijzelf niet boven anderen en kijk niet trots om mij heen. Ik bemoei mij niet met zaken die te hoog gegrepen zijn of die ik niet kan begrijpen.


Ayo nae jafaesen sija: Ya jamyo, jaye ilegmiyo nu guajo? Inepe as Pedro ilegña: Jago si Cristo jao. 	 "En jullie dan?" vroeg Hij. "Wat denken jullie van Mij? Wie ben Ik?"


Si Jeova y minetgotto yan y cantaco, yan güiya jumuyong y satbasionjo. 	 De HERE is mijn kracht en ik zing een loflied voor Hem. Hij heeft mij bevrijd.


Ya umamofea, yan umatolae, yan umasaulag, yan umapuno; ya y despues di tres na jaane ucajulo talo. 	 Ze zullen Mij bespotten, spugen, geselen en tenslotte vermoorden. Maar op de derde dag zal Ik weer levend worden."


Entonses y angjet ilegña nu güiya: Maria, chamo maaañao; sa unsoda y finaborese gui menan Yuus. 	 "Wees niet bang, Maria", zei de engel, "want God heeft besloten u heel bijzonder te zegenen.


Ni y anae manmajatsa julo, ya manmaayuda, magode y batco gui sampapa; ya manmaañao na umayute gui Sirte, manatunog y layag ya ayonae manmachule ni y manglo. 	 De bemanning trok touwen onder het schip door en bond die vast om de beplanking bijeen te houden. En omdat ze bang waren bij Syrtis op de zandbanken te lopen, streken zij alle zeilen en lieten het schip drijven.


Lao aligao fenena y raenon Yuus, yan y tininasña; ya despues todo este sija na güinaja infanmataluye. 	 Geef God en Zijn Koninkrijk de hoogste plaats in uw leven. Hij zal dan in alles voor u zorgen.


N 23 8 52600 ¶ Ya si Herodes anae jalie si Jesus, ninasenmagof: sa jagasja jadesea na ulie, sa jajujungog guinin güiya, megae na güinaja: ya jananangga na ufanlie guinin güiya y milagro. 	 Herodes was erg blij Jezus te zien. Hij had al veel over Hem gehoord en hoopte reeds lang dat Jezus eens een wonder zou doen waar hij zelf bij was.


Si Tata ni unaeyo, dangculoña qui todo; ya taya gaesisiña para uamot sija gui canae y Tatajo. 	 Mijn Vader Die hen aan Mij gegeven heeft, is groter dan wie ook. Niemand kan hen uit de hand van mijn Vader wegroven.


Entonses si Herodes, anae jaagang y manfaye gui secreto, jaquequetungo guiya sija, ngaean y estreyas nae malie. 	 Herodes liet de sterrenkundigen in het geheim bij zich komen. Na te hebben uitgehoord wanneer zij de ster voor het eerst hadden gezien, liet hij hen gaan en zei:


Ya anae jalie mona un trongcon igos na gagaejagonja, malag ayo jinasoña na ufañoda jafa; lao anae mato guato, taya sinedaña na jagonja; sa ti tiempopoña y igos trabia. 	 In de verte zag Hij een vijgeboom die in blad stond. Hij liep ernaar toe om te zien of er vijgen aanzaten, maar er zaten alleen maar bladeren aan. Het was nog niet de tijd voor vijgen.


Ayo nae y mansobetbio na janom manmalofan gui jilo y antita. 	 Het kolkende water had zich dan boven ons gesloten.


Ya jacone sija juyong locue yan y salape yan y oro; yan taya ni un taotao malango gui triboñija. 	 God leidde Zijn volk met goud en zilver het land Egypte uit. Alles gebeurde rustig en ordelijk.


Si Abraham, tatanmiyo mumagof sa jalie y jaanijo; ya anae jalie ninamagof. 	 Abraham keek met blijdschap uit naar de dag van mijn komst. Hij zag Mij komen en was erg blij."


Ya anae jaresibe, ninafanadingan contra y tatan y familia, 	 Zij mopperden: 'Die kerels hebben maar één uur gewerkt! En u geeft hun hetzelfde loon als ons die de hele dag in de brandende zon hebben gezwoegd.'


Ya desde y jaanin Juan Bautista asta pago, y raenon langet gaeninasiña; ya y manmatatnga sija uamot. 	 Sinds de dag dat Johannes de Doper zijn werk begon tot nu toe proberen talloze mensen het Koninkrijk van de hemelen binnen te dringen.


Ya yanguin guaja umalog nu jago: Estagüe si Cristo: pat ayogüe guato; chamiyo jumojonggue. 	 Als iemand je komt vertellen dat de Christus hier is of daar, geloof het niet.


Y catneco lalaolao pot y maañaoña nu jago: ya maañaoyo ni y juisiomo sija. 	 Ik ben bang voor Uw oordeel; mijn hele lichaam trilt van angst.


N 9 14 38690 ¶ Ya anae mato gui disipuluña sija, jalie un dangculon linajyan taotao gui oriyañija, yan y escriba sija ni manafaesen yan sija. 	 Zij kwamen aan de voet van de berg en zagen dat de andere discipelen met enkele godsdienstleraars in discussie waren. Er stonden veel mensen om hen heen.


Ayonae jabira güe ya manlinalatde. 	 Jezus keerde Zich om en zei dat zij zich moesten schamen.


Sa ti jatungo ni ujaquetungo: manmamomocatja gui jalom jomjom: ya todo y plinantan tano manalamten. 	 Zij zijn dom en kunnen niets vatten; zij lopen in het donker en de aarde wankelt.


N 12 41 48170 ¶ Ayonae ilegña si Pedro: Señot, unsangan este na acomparasion para jame, pat para todos? 	 Petrus vroeg: "Is dit voor iedereen bestemd? Of alleen voor ons?"


Ya susede na y mina ocho na jaane manmato para umasircunsida y patgon: ya malagoñija umafanaan ni y naan tataña as Sacharias. 	 Toen het kind acht dagen oud was, werd naar Joods gebruik zijn voorhuid weggesneden en kreeg hij zijn naam. Ieder die bij deze plechtigheid aanwezig was, dacht dat het kind net als zijn vader Zacharias zou heten.


Ya anae malie y taotao ni y manajomlo na mañisija manojgue, taya jafa siña ujasangan contra ayo. 	 Maar omdat de genezen man bij hen stond, konden zij niets tegen hen inbrengen.


Ya susede na sumaga si Pedro guiya Joppe megae na jaane gui guima un taotao na y naanña si Simon titumo. 	 Petrus bleef nog een tijd in Joppe en logeerde bij Simon, een leerlooier.


Ya esta sija manmapos para y taejinecog na minasapet; lao y manunas para y taejinecog na linala. 	 Die mensen gaan naar de eeuwige straf. Maar de goede en eerlijke mensen gaan naar het eeuwige leven."


Ya manope si Jesus, ya ilegña: Esta matugue na y Señot Yuusmo unadora, ya güiyaja unsetbe. 	 Jezus antwoordde: "Er staat in de Boeken dat wij alleen God mogen aanbidden en niemand anders."


N 9 10 46280 ¶ Ya anae manalo guato y apostoles sija, masangane güe todo ni y finatinasñija. Ya jacone sija ya mañuja asta un banda, gui un siuda ni mafanaan Betsaida. 	 Na verloop van tijd kwamen de twaalf apostelen bij Jezus terug. Zij vertelden wat ze allemaal hadden gedaan. Omdat Jezus met hen alleen wilde zijn, trokken ze zich terug en gingen op weg naar de stad Bethsaïda.


Todo y janae yo si Tata, ufato guiya guajo; ya ayo y ufanmato guiya guajo, gosmagajet na guajo ti siña juyute güe juyong. 	 Alle mensen die de Vader Mij geeft, zullen naar Mij toekomen. En als iemand bij Mij komt, zal Ik hem nooit wegsturen.


Ya umapredica gui naanña y sinetsot yan inasiin isao, gui todo y nasion sija, umatutujon desde Jerusalem. 	 Van Jeruzalem uit zou dit bericht over de hele wereld uitgaan: 'Ieder die zijn zonden aan Christus belijdt, krijgt vergeving.'


Ya mato un escriba ya ilegña nu güiya: Maestro, judalalag jao mano y malagomo guato. 	 Op dat moment kwam er een godsdienstleraar naar Hem toe en zei: "Meester, ik ga met U mee. Het doet er niet toe waarheen."


Ya y uno janae sinco talento, ya y otro dos, ya y otro uno; ya cada uno taemano y guinefuloña; ya enseguidas mapos. 	 Zij moesten het beheren zolang hij weg was. Aan de ene knecht gaf hij 5000 geldstukken, aan de ander 2000 en aan de derde 1000. Hij hield rekening met wat zij konden. Daarna ging hij weg.


Ya sinangane as Jesus ilegña: Magajet jusanganejao na jago pagoja na puenge, antes qui uoo dos biaje y gayo, unpuneyo tres biaje. 	 "Hou op, Petrus", zei Jezus. "Vannacht zul je drie keer zeggen dat je Mij niet kent, nog voor de haan twee keer heeft gekraaid."


Gaegue locue güije, si Ana y profeta palaoan, jagan Fanuel gui tribun Aser (na güiya guaja megae na jaaniña, yan sumaga yan y asaguaña siete años desde y binitgenña; 	 Er was in de tempel ook een profetes, Anna, een dochter van Fanuël. Ze hoorde bij de stam van Aser en was84 jaar oud. Zeven jaar na haar huwelijk was haar man gestorven. En nu kwam ze nooit buiten de tempel. Dag en nacht bleef zij daar om God te dienen met vasten en bidden.


Ya y mina nuebe na ora, si Jesus umagang nu y dangculon inagang ilegña: Eli, Eli, lama sabactani! cumequeilegña: Yuusso, Yuusso, jafa na undingo yo? 	 Om ongeveer drie uur riep Jezus: "Eli, Eli, lama sabachtani?" Dat betekent: "Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?"


Ya ti jaecungog y inagang y encantador, ni y gosfaye manencanta. 	 Zij zijn venijnig als slangen en luisteren met dovemansoren.


N 12 37 40270 ¶ David jafanaan güe Señot; ya jaftaemano na y lajiña? Ya manmagof y dangculon linajyan taotao sija anae majungog. 	 Als David Hem zijn Here noemt, hoe kan de Christus dan zijn zoon zijn?" Heel veel mensen stonden geboeid naar Hem te luisteren.


Ya manugue si Pilato un tinigue ya mapolo gui sanjilo y quiluus. Ya y tinigue: SI JESUS NASARENO, RAY Y JUDIO SIJA. 	 Er werd een bord aan het kruis bevestigd, waarop Pilatus had laten schrijven (in het Hebreeuws, Latijn en Grieks) "Jezus van Nazareth, de Koning van de Joden."


Lao guajo, iya jago nae juangocoyo, O Jeova: ileco: Jago y Yuusso. 	 Ik hoor het wel hoe men achter mijn rug over mij praat. De achterklap: "Heb je hèm gezien?" Zij overleggen met elkaar en maken plannen mij van het leven te beroven.


Lao guajo sumangane jamyo, na todo y finijo na taesetbe ya jasasangan y taotao sija, janesesita ufanmannae cuenta gui jaanin y sentensia. 	 Onthoud dit: Op de dag van het grote oordeel zult u zich moeten verantwoorden voor ieder slecht woord dat u hebt gezegd.


Anae ninajanao y anite y udo cumuentos. Ya y linajyan taotao ninafanmanman ya ilegñija: Taya este nae malie guiya Israel. 	 Jezus joeg die geest uit de man weg en toen kon hij weer spreken. De mensen stonden versteld. "Zoiets hebben wij nog nooit gezien!" riepen zij uit.


Ya taya mananaye nuebo na bino gui bijo na boteyan cuero: ya no sea, y bino ni nuebo uyinamag y boteyan cuero, ya y bino umachuda, ya y boteyan cuero ufalingo. 	 Men doet ook geen jonge wijn in oude leren zakken. Want door het gisten van de jonge wijn zou het oude, stugge leer gaan scheuren.


tataotaoña sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Jozef haalde het lichaam van het kruis af en wikkelde het in een stuk fijn linnen, dat hij had gekocht. Daarna legde hij het in een graf dat in de rotsen was uitgehouwen en rolde een grote steen voor de opening.


Estagüe, yuje na taotao y ti japolo si Yuus para minetgotña: lao jaangoco güe ni y manadan güinajaña, ya janametgot güe ni y tinaelayeña. 	 God zal u echter voor eeuwig verderven. Hij zal u uit uw huis wegslepen en een einde aan uw leven maken.


Ya sumaga güije tres meses, ya manananggaja para ucone ni y Judios, anae maudae gui batco ya janao para Siria, jajaso na utalo guato Masedonia. 	 Na verloop van tijd reisde hij naar Griekenland en bleef daar drie maanden. Vlak voordat hij uitvoer naar Syrië, hoorde hij dat de Joden daar het op zijn leven gemunt hadden. Daarom besloot hij een omweg te maken en via Macedonië te gaan.


Y chalanmo gui tase, ya y finaposmo gui mandangculo na janom, ya y guinachamo ti matungo. 	 Het gedreun van de donder rolde langs de hemel. De bliksemschichten verlichtten de hele aarde. Alles sidderde en beefde.


Jafa yaguin inlie y Lajin taotao cajulo anae gaegue antes? 	 En als u Mij naar de hemel ziet teruggaan, wat dan?


Estesija muna fanataelaye y taotao; lao y chumocho yan y ti mafagase canaeña, ti ninatataelaye y taotao. 	 Daardoor wordt de mens slecht. Maar men wordt niet slecht door te eten zonder de handen te hebben gewassen."


Ya y inagpaña na jaane, jafanue sija nu güiya anae managuaguat, ya malago na unaunoja talo sija, ilegña: Señores, jamyo mañelo; jafa na mananataelaye y uno yan y otro? 	 De volgende dag was Mozes er weer en zag twee Israëlieten met elkaar vechten. Hij probeerde hen te laten ophouden en zei: 'Waarom doen jullie elkaar kwaad? Jullie zijn toch broeders!'


magofyo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Ik ben zo blij als ik veel over U mag spreken. Dat maakt mij blijder dan aardse rijkdom.


Ya ayo y mangachochongjo jalie magajet y candet, ya ninafanmaañao; lao ti jajungog y inagang ayo y cumuentuseyo. 	 De mannen die bij mij waren, zagen wel het licht, maar hoorden de stem niet.


Manmanago y mañeluña famalaoan guiya güiya ilegñija: Señot, estagüe, ayo y unguaeya esta malango. 	 De twee zusters stuurden iemand naar Jezus met de boodschap: "Here, Uw vriend Lazarus is ziek."


Ya anae jalie ayo si Moises, ninagosmanman ni y liniiña; ya anae lumajijot para ugueslie, y inagang y Señot mato guiya güiya, 	 Hij wist niet wat hij zag. Toen hij dichterbij kwam om het beter te kunnen bekijken, sprak God tegen hem.


Y sobetbio jafatinas un dinague contra guajo: bae juadadajeja y finanagüemo sija contodo y corasonjo. 	 Ongelovigen schuiven mij allerlei leugens in de schoenen, maar ik houd mij met mijn hele hart vast aan Uw wet.


MEM sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Wat houd ik veel van Uw wet! Ik denk er de hele dag over na.


Lao ayo y minalalamen y tiguangña, jachonegñaejon, ilegña: Jaye munamagas jao gui jilo mame? 	 Maar de man die begonnen was, zei tegen Mozes: 'Waar bemoeit u zich mee? Denkt u dat u onze leider en rechter bent?


Y antiña usaga gui mauleg: ya y semiyaña uereda y tano. 	 Hij mag leven binnen het bereik van Gods zegen en zijn kinderen zullen het land in bezit nemen.


N 21 15 62280 ¶ Anae munjayan mañocho, si Jesus ilegña as Simon Pedro: Simon lajin Juan, unguaeya yo mas qui este sija? Sinangane güe: Si Señot, jago tumungo na juguaeya jao. Ylegña nu güiya: Pasto y gajo patgon quinilo. 	 Toen zij gegeten hadden, vroeg Jezus aan Simon Petrus: "Simon, zoon van Johannes, houd je echt van Mij? Meer dan de anderen?" "Ja, Here. U weet dat ik van U houd", zei Petrus. "Zorg dan voor mijn lammeren", was Jezus' antwoord.


N 20 27 51230 ¶ Ya manmato guiya güiya Saduseo sija, ni y sumangan na taya quinajulon manmatae; ya mafaesen güe, 	 Wat later kwamen enkele Sadduceeërs naar Hem toe. Volgens hun leer bestaat er geen opstanding uit de dood.


Ya todo ayo sija y manmatatachong gui sinedrio, maaatan güe, ya malie y mataña na calang matan angjet. 	 Terwijl de mannen van de Hoge Raad hem onderzoekend aankeken, zagen zij dat Stefanus' gezicht straalde als dat van een engel.


N 10 19 58150 ¶ Ya guaja inaguaguat gui entalo y Judio sija pot este na sinagan sija. 	 Door deze woorden kregen de Joden weer verschil van mening.


Juguefbaba y pachotto, ya sumuspirosyo: sa majalangyo ni y tinagomo sija. 	 Ik smacht van verlangen naar alles wat U gebiedt.


N 14 22 40930 ¶ Ya anae mañochocho, jachule si Jesus y pan, ya jabendise, ya jaipe, ya janae sija, ilegña: Chile ya incano, sa este y tataotaojo. 	 Jezus nam een brood, dankte God ervoor, brak het en gaf het aan Zijn discipelen.


Juchoco catnen nubiyo, pat jugui. men jâgâ chiba? 	 Eet Ik soms het vlees van geofferde stieren? Drink ik soms bloed van geofferde bokken?


Y finijo gui pachotña manaelaye yan finababa: basta güe ni utungo yan ufatinas y mauleg. 	 Hij denkt heel wat van zichzelf, totdat het zover is dat zijn zonden aan het licht komen. Dan wordt hij een gehaat man.


Ya jasangane y disipoluña sija, na un diquique na batco uninananggaja güe, pot y linajyan taotao para munga güe manachatsaga, 	 Jezus zei tegen Zijn discipelen dat zij een boot in de buurt moesten houden voor het geval de menigte te veel zou opdringen.


Sa ti jago na Yuus ni y gumaeya y tinaelaye: y taelaye ti usaga guiya jago. 	 Elke morgen kijk ik omhoog naar U en leg U (ernstig biddend) al mijn vragen voor.


Y tanoñija janae manadan ranas, ya megae gui jalom y aposenton y rayñija sija. 	 Het land werd overspoeld door kikvorsen, zelfs tot in het koninklijk paleis.


Lao ay jamyo ni manrico! sa esta guaja consuelonmiyo. 	 Maar pas op als u rijk bent! U bent er dan slecht aan toe! Want het geld is het enige geluk dat u ten deel valt.


Ayo nae y Judio sija, ti majonggue y esta masangan na güiya, y guinin bachet, ya esta jarisibe y liniiña, asta que nae maagange y mañaena y bachet ni esta jarisibe liniiña. 	 De Joodse leiders wilden niet geloven dat hij vroeger blind was geweest. Daarom lieten zij zijn ouders roepen.


y atadogco yafae pot y satbasionmo, yan pot y tinas na sinanganmo. 	 Ik verlang ernaar U te zien en Uw rechtvaardig woord te horen.


Ada ti unnalâlâjam talo: para y taotaomo ufanmagof ni jago? 	 Blijft U altijd tegen ons? Geldt Uw toorn ook voor alle komende geslachten?


O Jeova, asta y langet y güinaeyamo; y minagajetmo inataca asta y mapagajes. 	 Zelfs in bed bedenkt hij nog allerlei kwaad; hij bevindt zich op de verkeerde weg en stelt zich open voor alles wat slecht is.


Moab, y palanggana para jufagagaseyo; y jilo Edom nae juyute y sapatosso: Filistia, agangjao pot guajo. 	 God heeft vanuit Zijn heilige plaats tot ons gesproken. Ik juich van vreugde en zal Sichem verdelen. Ik ga het dal van Sukkoth opmeten.


Ayjao, Corasin! Ayjao, Betsaida! sa yaguin iya Tiro yan Sidon nae mafatinas ayo y mannamanman ni y mafatinas guiya jamyo, esta jagas manmañotsot gui silisio yan apo. 	 "Chorazin! Bethsaïda! Wat ziet het er voor u slecht uit! Als in de zondige steden Tyrus en Sidon de wonderen waren gebeurd die Ik in uw straten heb gedaan, zouden zij zich allang vol schaamte en berouw tot God hebben bekeerd.


Ayo nae jadingo y linajyan taotao ya mapos, ya jumalon gui guima; ya manmato guiya güiya y disipuluña sija, ya ilegñija: Naclaruyejam ni y acomparasion y taelaye na chaguan gui fangualuan. 	 Jezus stuurde de mensen weg en ging naar huis. Zijn discipelen kwamen bij Hem zitten en vroegen wat Hij bedoelde met de gelijkenis over het onkruid tussen het graan.


Taegüenao jago tumago yo gui tano, parejoja guajo locue munajutago sija gui tano. 	 Ik stuur hen de wereld in, zoals U Mij de wereld hebt ingestuurd.


Ya ilegña nu güiya: Todo y taotao janafofona y mauleg na bino; ya yaguin esta manjaspog, ayo nae y mas manaelaye: lao jago unnanana y mauleg na bino asta pago. 	 Hij zei tegen hem: "Wat een lekkere wijn! Hoe is het mogelijk! Iedereen schenkt eerst de goede wijn en als de mensen genoeg gedronken hebben pas de minder goede. Maar u hebt de beste wijn voor het laatst bewaard."


Ya maposgüe ya jatutujon sumanganñaejon guiya Decapolis na dangculon güinaja y finatinas Jesus nu güiya: ya todo ninafanmanman. 	 De man ging weg en vertelde overal in de provincie Dekapolis wat Jezus voor hem had gedaan. Iedereen luisterde met verbazing naar hem.


Ni y anae munjayan mataetae, ninafansenmagof, pot y consuelo. 	 Toen die was voorgelezen, was iedereen blij. Wat erin stond, was voor hen een grote opluchting.


Ya utunog y ichan, yan ufanmato y sadog, yan ufanmanguaefe y manglo, ya ubinate ayo na guma ya ti upodong, sa mafatinas gui jilo acho. 	 Het kan regenen, er kan een overstroming komen en het kan stormen. Maar het huis blijft staan, want het heeft een goede fundering.


Y contrariumo sija manaagang gui entalo y inetnonmo; ya japolo julo y banderañija para señat sija. 	 Zij brulden in Uw tempel en hebben er hun eigen afgoden neergezet.


Ya y adengmo siña umanaatunog gui jâgâ ya y jila y gamo galago siña patten y enimigumo. 	 De Here heeft beloofd onze vijanden aan ons over te leveren, waar dan ook vandaan. Al moest Hij hen van de zeebodem weghalen.


Ayo na ujaalog: Pot y jilata na utagana; y labiosta iyota: jaye siña señot gui jilota? 	 Vernietig dat soort mensen maar, HERE, ieder die zo handelt;


Ya mato un pobble na buida; ya manyute jalom dos cobble na bale buente un centavos. 	 Er kwam ook een arme weduwe. Zij gooide er twee koperen muntjes in.


N 8 22 45840 ¶ Ya susede y uno gui ayosija jaane nae, na jumalom gui un batco, güiya yan y disipoluña sija; ya ilegña nu sija: Nije tafanjanao y otro banda jagoe; ya manjanao. 	 Op een dag stapte Hij met Zijn discipelen in een boot en zei: "Kom, wij gaan naar de overkant van het meer."


Güiya gaegue gui tano, ya y tano mafatinas pot güiya, ya y tano ti matungo güe. 	 Christus kwam in de wereld die door Hem Zelf gemaakt is, maar de wereld wilde niets van Hem weten.


Ya gosmapot manmalofanjam umoriya inanaco güije na tase, manmatojam gui un lugat na mafanaan Bonito-Puerto, na jijot gui siuda Lasea. 	 bleven dicht onder de kust van het eiland en bereikten met moeite 'De Goede Rede', een haven niet ver van de stad Lasea.


Jalalatde y Tasen Agaga locue yan janaanglo: lao jaesgaejon sija inanaco y todo gui tinadong, taegüije todo inanaco y desierto. 	 Hij had de macht over die Schelfzee en maakte er een droge weg doorheen. Zo liepen zij door die watermassa alsof het een woestijn was.


Yaguin manmachaguejam pago na jaane pot y mauleg finatinas para y malango na taotao, sa jafa muna manajomlo; 	 "Geachte leiders van Israël: Als ik het goed begrijp, worden wij vandaag verhoord omdat wij iets voor een invalide man hebben gedaan, waardoor hij is genezen.


Jumangag y corasonjo para jucumple y laymo sija; para taejinecog asta y uttimo. 	 Ik verlang ernaar altijd te doen wat U hebt gezegd, mijn leven lang.


Ayonae y Judio sija ilegñija: Gui cuarentaisaes años manacajulo este na gumayuus, ya jago, gui tres na jaane, unacajulo? 	 "Wat!" riepen de Joden. "Er is 46 jaar aan deze tempel gewerkt en U zou er in drie dagen mee klaar zijn?"


Enao mina jusangane jamyo: Chamiyo fanmanjajaso pot y jaaninmiyo; jafa para incano, pat jafa para inguimen; ni pot para innaminagago y tataotaomiyo. Ada ti bale mas y linâlâmo qui y nengcano, yan y tataotaomo qui y magago? 	 Ik geef u deze raad: Maak u geen zorgen over eten, drinken en kleren. Uw leven is belangrijker dan het voedsel! En uw lichaam is belangrijker dan kleding!


Sa ayo na tiempo uguaja dangculo na pininite, ya desde y tutujon y tano asta pago, taya nae guaja; ya taya mas na uguaja asta jinecog. 	 Bid dat je niet in de winter zult moeten vluchten of op een sabbat. Want er zal een onderdrukking zijn zoals de wereld nog nooit heeft gekend en zoals ook nooit meer zal terugkomen.


N 14 27 40980 ¶ Ya si Jesus ilegña nu sija: Todos jamyo infaninefende pot guajo; sa esta matugue: Bae jupanag y pastot, ya y quinilo sija ufanmachalapon. 	 "Jullie zullen je allemaal voor Mij schamen", zei Jezus. "De profeet Zacharia heeft geschreven: 'Ik zal de herder doden en de schapen zullen uiteengejaagd worden.' (a)


Ya mansinangane un parabola, ilegña: y fangualuan un taotao na rico, jumujuyong megae na quineco. 	 Hij maakte dit duidelijk met een gelijkenis. "Een rijk man had heel vruchtbaar land en de oogst was zo groot dat die niet in de schuren kon.


Para ugaegue y limosnamo gui secreto, sa y tatamo ni jalilie gui secreto, güiya umapase jao gui publico. 	 Uw Vader kent alle geheimen. Hij zal u ervoor belonen.


Lao si Jesus ilegña: Pologüe namaesa. Jafaja na inatbororota güe? Mauleg finatinasña nu guajo. 	 Jezus zei tegen hen: "Laat haar toch begaan! Waarom doet u zo lelijk tegen haar? Het was goed wat zij voor Mij deed.


Sa y mamis na inangoco manasangane jam y jinasonmame; ya tafanmamocat yan linajyan taotao gui guimayuus. 	 Maar het is een goede vriend, iemand als ik die ik altijd heb vertrouwd.


Si Moises yan Aaron gui entalo mamale, yan si Samuel manisija yan ayo y umaagang y naanña; sija umaagang si Jeova, ya güiya umope sija. 	 Mozes en Aäron waren Zijn eerste priesters en ook Samuël kende Hem bij Zijn naam. Zij gingen vertrouwelijk met Hem om en als zij Hem riepen, antwoordde Hij hun.


Ayo nae si Jesus ninamaase, ya japacha y atadogñija, ya manmanlie y atadogñija, ya madalalague güe. 	 Jezus kreeg medelijden met hen en raakte hun ogen aan. Zij konden onmiddellijk zien en gingen met Hem mee.


Y checho sija y canaeña y minagajet yan juisio; ya todo y sinanganña sija manseguro. 	 Alles wat Hij doet, bevat waarheid en rechtvaardigheid; elk woord dat Hij beveelt, is betrouwbaar.


N 5 33 44570 ¶ Ya ilegñija nu güiya: Y disipulon Juan manayuyunat megae na biaje, ya jafatitinas tinayuyut; parejoja yan y disipulon Fariseo sija; ya iyoco mañochocho yan manguiguimen? 	 Zij hadden ook kritiek dat Jezus' discipelen gewoon aten en dronken in plaats van te vasten en te bidden. "Wat een verschil met de discipelen van Johannes de Doper en die van ons!" zeiden zij.


Ya y Señot ilegña nu güiya: Cajulo ya janao falag y caye ni y mafanaan tunas, ya unaligao y guima Judas, uno na y naanña Saulo, taotao Tarso, sa estagüe na mananaetae, 	 De Here zei: "Ga naar de Rechte Straat, naar het huis van Judas. Daar logeert een zekere Saulus uit Tarsus; hij is nu aan het bidden.


Y langet yan y tano, ufanmalofan, lao y sinanganjo ti ufalofan. 	 De hemel en de aarde zullen verdwijnen, maar mijn woorden zullen blijven.


Y señotña ilegña nu güiya: Mauleg chechomo, jago mauleg na tentago yan guesmanosguejao: guine unfatinas mauleg gui didide, bae jupoluyejao megae; jalom gui minagof y señotmo. 	 'Prima,' zei de heer, 'Je bent een goede en betrouwbare knecht. Je hebt dit kleine bedrag goed beheerd en daarom zal ik je nu veel verantwoordelijkheid geven. Ook jij mag delen in mijn vreugde.'


Ya anae ti masoda mano nae umapolo pot causa y linajyan taotao, mangajulo gui jilo guma ya guinin y atof nae manatunog yan camaña gui entalo, asta y gui menan Jesus. 	 Zij probeerden hem het huis binnen te dragen tot vlakbij Jezus. Maar er stonden zoveel mensen dat het niet lukte. Daarom gingen zij het platte dak op en haalden daar enkele tegels weg. Vervolgens lieten zij de man op zijn draagbaar door het gat zakken tot vlak voor de voeten van Jezus.


Sa magajet na gui este siuda contra y santos na Tentagomo as Jesus, ni y unpalalae; todo si Herodes, yan Poncio Pilato, yan y Gentiles yan y taotao guiya Israel, mandaña, 	 Dat is nu precies wat hier in Jeruzalem gebeurt! Herodes en Pontius Pilatus hebben, samen met de volken van Israël en Rome, de handen ineengeslagen om te strijden tegen Uw dienaar Jezus.


ANAE munjayan este sija na güinaja, jaayig y Señot otro setenta, ya jatago dos en dos gui menaña para todo y siuda yan ayo na lugat anae para ufato güe. 	 Jezus wees nog zeventig andere discipelen aan. Hij stuurde hen twee aan twee vooruit naar de dorpen en steden waar Hij langs zou komen.


Ylegña si Jesus nu sija: Chule mague y güijan ni inquene pago. 	 "Haal eens een paar van de vissen die jullie hebben gevangen", zei Jezus.


Ya tinago güe, na chaña sangangane ni jaye: lao janao, unfanue y pale nu jago ya unofrese ni y guinasgasmo, taemanoja y tinagon Moises para testimonio nu sija. 	 Jezus zei dat hij er met niemand over mocht praten. "Ga naar de priester en laat u onderzoeken. Doe wat in de wet van Mozes staat en breng het offer voor de genezing van melaatsheid. Dan zal niemand kunnen ontkennen dat u genezen bent."


Ya anae güiya tumutunog, y familiaña matagam güe ya masangane na ilegñija, Na y lajimo lâlâ! 	 Zijn bedienden kwamen hem tegemoet. "Uw zoon is al weer beter!" vertelden zij hem.


Si Jeova uninadaje gui todo tinaelaye: güiya uadaje y antimo. 	 De HERE beschermt u tegen elk kwaad; Hij beschermt uw leven.


N 18 7 30510 ¶ Ayay y tano pot y tinempo sija! sa nesesita na ufato y tinempo sija, lao, ayay ayo na taotao, y uminafato y tinempo. 	 Het zal slecht aflopen met de wereld vanwege alle verleidingen. Het is onvermijdelijk dat er verleidingen komen. Maar als het uw schuld is dat iemand verkeerde dingen doet, loopt het slecht met u af.


Si Jeovaja tumufong anae jatugue sija y taotao, na esta na taotao mafañagon güije. Sila. 	 Wanneer de HERE de volken registreert, komt er een speciaal teken bij hen die daar zijn geboren.


N 21 33 31760 ¶ Ecungog otro acomparasion: Un taotao, tatan un familia, japlanta un fangualuan ubas, y jacolat nu y trongco ni y tituca, ya jaguadog gui entalo un lagat, ya jafatinas un tore, ya janamaatquila gui manfafachocho, ya maposgüe malag otro tano. 	 "Luister eens naar deze gelijkenis: Een landeigenaar legde een wijngaard aan. Hij zette er een muur omheen, maakte een bak voor het persen van de druiven en bouwde een uitkijktoren. Daarna verhuurde hij de wijngaard aan enkele boeren en vertrok naar het buitenland.


Y antita senbula ni y binitlean ayo sija y taepinite, yan y denespresian y mansobetbio. 	 Wij werden overladen met spot van ongelovigen en trotse mensen hebben ons verachtelijk bejegend. Meer kunnen wij niet verdragen.


Polo güije y ninaimo gui menan y attat, ya unjanao finena ya inatungo yan y chelumo, ya ayo nae untalo guato ya unnaenñaejon y ninaimo. 	 Ga eerst naar uw broeder, maak het met hem in orde en breng daarna pas uw offer aan God.


Malago guato güe sa güiya taotao nii maapapase ya taya inadajiña ni y quinilo sija. 	 Zo'n herdersknecht denkt alleen aan zichzelf. Het interesseert hem niet wat er met de schapen gebeurt.


Chamiyo fanmaañao; sa taya matatampe, para ti umalie: yan manaatog para ti umatungo. 	 Maar wees niet bang voor de mensen die je kwaad willen doen. Want er komt een tijd dat de waarheid aan het licht wordt gebracht. Alle geheimen worden dan bekendgemaakt.


Mayute esta gui entalo y manmatae, taegüije y manmapuno ni y manaason jalom y naftan; ni y ti unjajaso mas: ni y manmautut guinin y canaemo. 	 Men beschouwt mij als iemand die de dood nabij is; alle kracht is uit mij geweken.


Ya jumalom talo gui palasyo ya ilegña as Jesus: Jago, taotao mano jao? Ya si Jesus taya inepeña. 	 Hij nam Jezus weer mee naar binnen en vroeg: "Waar komt U vandaan?" Jezus gaf hem echter geen antwoord.


O Yuus, gaease ni jame ya unbendisejam: yan janafanmalag y mataña gui jilomame. Sila. 	 Een psalm voor de koordirigent. Een lied dat met snaarinstrumenten moet worden begeleid.


Ya pot esteja y un inagang, anae estabayo gui entaloñija, ya umagangyo: Pot y quinajulo guinin y manmatae na jumafaesen pago na jaane pot jamyo. 	 "Ik sta hier vandaag terecht omdat ik geloof dat de doden weer levend zullen worden!"


Yan sija jaapaseyo taelaye pot mauleg, yan chinatlie pot y guinaeyaco. 	 In plaats van goed spreken zij kwaad over mij en geven mij haat als beloning voor al mijn liefde.


Magajet jusangane jamyo: Este na generasion ti ufanmalofan, asta que todo estesija munjayan manmachogüe. 	 Ik ben er absoluut zeker van dat die dingen het einde van deze tijd inluiden.


Ya güiya chumule yo guinin un joyo chatliion, guinin fache na tadong: ya japolo y adengjo gui jilo acho, ya janafitme y jinanaojo. 	 Met verlangen keek ik uit naar de HERE; toen boog Hij Zich tot mij over en hoorde mijn roepen om hulp.


NALIBREYO gui enemigujo sija, O Yuusso; polo yo gui jilo guinin ayosija ni y mangajujulo contra guajo. 	 Een waardevol lied van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'Vernietig niet.' Hij schreef dit lied nadat Saul zijn huis had omsingeld met de bedoeling hem te doden.


O Jeova, Yuusso, juagangjao ya unnajomloyo. 	 Ik geef U alle eer en lof, HERE, want U hebt mij uit de put gehaald. U zorgde ervoor dat mijn vijanden geen leedvermaak over mij konden hebben.


Jachule y copa, ya janae si Yuus grasias, ya janae sija ni y copa, ilegña: Fanguimen jamyo todo. 	 Daarna nam Hij een beker wijn, dankte God ervoor en gaf die aan hen.


Ya y egaan anae manmalolofan, malie y trongcon igos na anglo desde y jale. 	 De volgende morgen kwamen zij weer langs de vijgeboom, waar Jezus geen vruchten aan had gevonden. Zij zagen dat hij helemaal verdord was.


Sa si Jeova ujusga y taotaoña, ya ugaease ni y tentagoña sija. 	 De HERE is rechtvaardig voor Zijn volk; met liefde zorgt Hij voor Zijn dienaren.


Ya iya jago nae mamaela y alabansajo gui dangculon inetnon: ya y promesajo juapase gui menan y manmaañao güe. 	 Want de vernedering van de verachte heeft Hij gezien en Hij heeft Zich door hem laten kennen. Hij was niet te goed om te helpen. Hij hoorde het toen Hij te hulp werd geroepen.


Ayo nae sija jachule y salape ya jafatinas jafa y manmafanagüe sija: ya esta na sinangan mapublilica ni Judio sija asta pago na jaane. 	 De bewakers namen de steekpenningen aan en deden wat hun was opgedragen. Zo is dit verhaal onder de Joden ontstaan. En zij geloven het nu nog steeds.


N 2 33 43230 ¶ Ya si José yan y nanaña ninafanmanman nu ayo sija y jasasangan nu güiya; 	 Verwonderd luisterden Jozef en Maria naar wat Simeon over hun kind zei.


O nae grasias y Yuus y yuus sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs God, Hij staat boven alle goden. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


GIMEL sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Ik ben Uw dienaar; bewaart U mij, dan kan ik mij mijn hele leven houden aan Uw woord.


Entonses janafanmamajlao ya ilegñija: Jago disipuluña; ya jame disipulon Moises! 	 Zij scholden hem uit en zeiden: "U bent een aanhanger van die Man, maar wij zijn discipelen van Mozes.


Ya anae jasoda, jaapagaye ya jamagogofgüe. 	 Als u het verdwaalde schaap dan vond, zou u uw vrienden en buren bij elkaar roepen en zeggen: 'Luister. Mijn schaap was verdwaald en ik heb het teruggevonden. Zijn jullie ook niet blij?'


Y mina tres na jaane, mafatinas y guipot umasagua, gui Cana, siudan Galilea, ya y nanaña si Jesus gaegue güije. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht.


Ayo nae mapos malag para güiya, Jerusalem yan Judea yan todo y tano gui oriyan Jordan, 	 De mensen kwamen van alle kanten naar hem toe; uit Jeruzalem, het Jordaandal en zelfs uit heel Judea.


Masasangang taebale cada uno gui tiguangña: yan labios na jaande, yan doble na corason jasasangan. 	 HERE, help ons! Gelovigen zijn er niet meer te vinden. Het begrip 'trouw' zegt de mensen niets meer.


DESPUES di manmalofan este sija, guaja gupot y Judio sija ya si Jesus cajulo guiya Jerusalem. 	 Jezus ging enige tijd later terug naar Jeruzalem om een van de Joodse feesten bij te wonen.


Ya anae manunog papa guine y finabeca, si Jesus mantinago ya ilegña: Chamiyo fanmañangangane ni jaye ni liniimiyo, asta qui y Lajin taotao esta cajulo gui entalo manmatae. 	 Bij het afdalen van de berg zei Jezus dat zij niemand iets mochten vertellen van wat zij hadden gezien, tot Hij zou zijn teruggekomen uit de dood.


Bira y chalanmo para as Jeova: ya angocogüe locue, ya güiya unajuyong este. 	 Vertel alles wat u bezighoudt aan de HERE en vertrouw Hem. Hij zal in alles voor u zorgen.


Ya anae manmapos sija para ufanmamajan, mato y nobio; ya y estaba manlisto manjalom yan güiya gui guipot umasagua; ya majuchom y petta. 	 Terwijl de domme meisjes vlug naar de winkel gingen, kwam de bruidegom. Hij nam de bruidsmeisjes die klaar waren mee naar de bruiloft en deed de deur dicht.


Ya ilegña nu sija: Janao, sangane ayo na sora, na estagüe, na juyute juyong y anite sija, yan manaamteyo pago na jaane yan agupa, ya y mina tres na jaane ufonjayanyo. 	 Jezus antwoordde: "Zeg maar tegen die vos dat Ik vandaag en morgen gewoon doorga met het wegjagen van boze geesten en het genezen van zieken.


Nalibreyo, nii tininasmo ya rescatayo: naapo y talangamo guiya guajo ya unsatbayo. 	 Verlos mij door Uw rechtvaardigheid. Luister naar mij en bevrijd mij.


Polo jutayuyutjao ya y minauleg y minaasemo unamagofyo, jaftaemano y sinanganmo gui tentagomo. 	 Ik bid dat Uw goedheid en liefde mij zullen troosten. Dat hebt U mij, Uw dienaar, immers beloofd?


Ya umagof y antijo gui as Jeova: ya umagof gui satbasionña. 	 Ik verheug mij in de HERE; ik zing een loflied over Zijn hulp en bevrijding.


Ayo nae mato gui disipuluña sija, ya ilegña: Infanmamaegoja, pago, yan infandescacansaja; estagüe na mato y ora, ya y Lajin taotao esta maentrega gui canae y manisao sija. 	 Hierna kwam Hij weer bij Zijn discipelen en zei: "Slaap nu maar. Rust maar uit. Het is zover. Ik zal in de handen van slechte mensen vallen.


Este na trangcan Jeova; anae, manjajalom y manunas. 	 De rechtvaardigheid heerst waar de HERE woont; de gelovigen mogen bij Hem komen.


Achogaja manapangpang y janom ya chatsaga; achogaja umayeyengyong y egso sija, pot causa y minatatgaña. Sila. 	 Daarom kennen wij ook geen angst; al nam de aarde een andere positie in en al scheurden de bergen, die op de zeebodem staan.


Enaomina ilegña si Jesus: Ngaean nae infangajulo jamyo y Lajin taotao, ayo nae intingo na guajo yo, ya taya jufatitinas pot guajoja; lao jaftaemano si Tata fumanagüe yo taegüine jusangan. 	 Jezus zei: "Wanneer u Mij gedood hebt (A), zult u weten wie Ik ben. Dan zal het u duidelijk zijn dat Ik niet mijn eigen wil heb gedaan, maar alleen heb gezegd wat de Vader Mij geleerd heeft.


Lao si Pablo, anae jagagao na umanasaga, para y jinisgan Augusto, managoyo na umanasaga asta qui junajanao para as Sesat. 	 Maar hij ging in hoger beroep. Hij wilde in voorarrest blijven tot de keizer in deze zaak uitspraak zou doen. Daarom heb ik bevel gegeven hem vast te houden, tot ik hem naar de keizer kan sturen."


Ya jasoda un Judio na naanña si Aquila, mafañagon Ponto, ni ti apmamam na mato guinin Italia, yan y asaguaña as Prisila, sa manago si Claudio na todo y Judios ufanjanao Roma; ya mato guiya sija. 	 Daar ontmoette hij Aquila, een Jood uit Pontus, en zijn vrouw Priscilla. Zij waren kort daarvoor uit Italië gekomen. Keizer Claudius had namelijk bevolen dat alle Joden Rome moesten verlaten.


Si Yuus gaegue gui entaloña; ti ucalamten; si Yuus uinayuda y ininan y egaan. 	 Jeruzalem verblijdt zich over haar rivier; de stad van God, die het heiligste huis van de Allerhoogste God is.


N 10 9 65830 ¶ Ya y inagpaña anae manjajanao gui jinanaoñija, ya manjijot gui siuda, cajulo si Pedro gui jilo guma para ufanaetae, gui mina saes na ora. 	 De volgende dag, terwijl de mannen Joppe naderden, ging Petrus het platte dak van het huis op om te bidden. Het was omstreeks het middaguur en


N 21 37 51800 ¶ Ya mamananagüe cada jaane gui templo; yan cada puenge jumajanao, ya sumasaga gui un ogso na mafanaan ogso Olibo. 	 Elke dag ging Jezus naar de tempel om onderwijs te geven. De mensen kwamen al vroeg in de morgen naar Hem luisteren. En elke avond ging Hij de stad uit om ergens op de Olijfberg de nacht door te brengen.


Ya güiya ilegña: Mañelujo lalaje yan mañaena, ecungog. Si Yuus y minalag fumatoigüe y tatata as Abraham anae estatabaja guiya Mesopotamia, antes di usaga Charran. 	 Stefanus antwoordde: "Mannen, jong en oud, luister! Abraham woonde eerst in Mesopotamië en daarna in Haran. Toen hij nog in Mesopotamië was, kwam God bij hem en zei:


Y cumano y catneco, ya jaguimen y jâgâjo, guaja linâlâña taejinecog, ya junacajulo güe gui uttimo na jaane. 	 Maar wie mijn vlees eet en mijn bloed drinkt, heeft eeuwig leven. Zo iemand zal Ik op de laatste dag uit de dood terughalen.


Ujajaso ya ufanalo guato as Jeova todo y uttimon y tano: ya ufamnanadora gui menamo todo y familian y nasion sija. 	 De armen zullen te eten hebben en geen honger meer kennen. Zij die de HERE zoeken, zullen Hem loven en prijzen. Laat uw hart voor altijd blij zijn.


O Yuus, jago yumutejam, jago gumapotjam papa; guinin lalalojao; O, natalojam guato. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader.


Ya malago guato guiya güiya si Felipe, ya anae jajungog na jatataetae y profeta Isaias, ilegña: Untungo jafa tinaetataemo? 	 Filippus zette de pas erin en toen hij bij de wagen kwam, hoorde hij iemand hardop lezen. Het was uit het boek Jesaja.


Ya ilegñija: Janesesita y Señot. 	 "De Here heeft hem nodig", antwoordden de discipelen.


Nacajulo si Jeova ni y Yuusta, yan adora güe gui santos na ogsoña: sa si Jeova, ni y Yuusta, santos güe. 	 Maak de naam van de HERE, onze God, groot. Onderwerp u aan Hem en buig voor Hem neer; want de HERE, onze God, is een heilige God.


Ya pot este todo y taotao ufanmatungo na jamyo disipulujo, yaguin infanguaeya uno yan otro entre jamyo. 	 Aan de onderlinge liefde zullen de mensen zien dat u mijn discipelen bent."


Ya maagang si Jeova gui chinatsagañija, ya güiya munalibre sija gui pinadeseñija. 	 Toen riepen zij in hun ellende tot de HERE en Hij redde hen uit al hun angst.


Manutujo gui jilo y pastaje sija gui desierto: ya y mandiquique na sabana madudog ni y minagof. 	 Door Uw goedheid wordt onze oogst bekroond; U geeft ons overvloed.


Ya ti maresibe güe, sa y mataña meton para ujananao para Jerusalem. 	 Maar de mensen daar wilden niets te maken hebben met iemand die naar Jeruzalem ging.


Ya jusangane jamyo, na desde pago ti juguimen mas y tinegcha ubas, asta ayo na jaane anae para juguimen nuebo yan jamyo gui raenon Tata. 	 Let op mijn woorden: Ik zal geen wijn meer drinken tot de dag dat Ik met jullie nieuwe wijn zal drinken in het Koninkrijk van mijn Vader."


Ya mato un inagang gui mapagajes na ilegña: Este y lajijo, inayigco; ecungog güe. 	 Er kwam een stem uit de wolk: "Dit is mijn Zoon! Hem heb Ik uitgekozen! Luister naar Hem!"


SHIN sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Zonder aanleiding word ik achtervolgd door koningen, maar Uw woord is het enige dat ik vrees; daarvoor heb ik ontzag.


Jafa na sinangan na ayo y esta masangan: Inaligao yo ya ti inseda yo, ya mano nae gaegue yo, jamyo ti siña manmamaela. 	 Wat zou Hij bedoelen met: 'U zult Mij zoeken, maar niet vinden,' en met 'Waar Ik ben, kunt u niet komen'?"


Polo y yugojo gui jilomiyo, ya infaneyag guiya guajo, sa guajo manso yan umitde gui corasonjo; ya infanmañoda descanso para y antinmiyo. 	 Voeg u naar Mij en wees mijn discipel, want Ik ben vriendelijk en nederig van hart. Bij Mij zult u diepe innerlijke rust vinden.


YA anae manescapa esta, ayonae matungo na y isla naanña Melita. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader.


Ya taotao juyong manlinachae ya manmamamaela ya manlalaolao guinin manmapongle. 	 Zij hadden nog maar net van mij gehoord of zij gehoorzaamden mij al. Vreemdelingen gedroegen zich onderdanig tegenover mij.


Ya y palampan y jilumo estaba gui remolino; ya y lamlam maniiina gui tano: ya y tano manmayengyong yan manlalaolao. 	 De wolken lieten de regen neervallen en de donder rolde langs de hemel. Uw pijlen werden afgeschoten.


Si Juan manae testiomonio ilegña: Julie y Espiritu ni tumutunog guinin y langet, taegüije y paluma ya sumaga gui jiloña. 	 Ik heb de Heilige Geest als een duif uit de hemel zien komen en Hij bleef op Jezus.


Ya anae manmato guato, jatayuyute sija, para ujaresibe y Espiritu Santo: 	 Het bleek dat de nieuwe volgelingen wel in de naam van de Here Jezus gedoopt waren, maar niet de Heilige Geest hadden ontvangen. Daarom baden Petrus en Johannes voor hen,


Y mit ufanbasnag gui oriyamo, yan y dies mit gui agapa na canaemo: lao ti siña mato jijot guiya jago. 	 Al sneuvelen 1000 mensen aan uw linkerkant of 91:10.000 rechts van u, u wordt gered.


YLEGÑA y taetiningo gui corasonña: Taya Yuus: sija manpotlilo, jafatinas y chatliion na chocho: taya ni uno ni y fumatitinas y mauleg. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Een dwaas zegt bij zichzelf: "Er bestaat helemaal geen God." De mensen begaan de ergste misdaden. Niemand doet wat goed is.


Maninepe as Jesus ilegña: Y finanagüeco, ti iyoco lao iyon ayo y tumago yo. 	 Jezus antwoordde: "Wat Ik u leer, heb Ik niet van Mijzelf, maar van God. Hij heeft Mij gestuurd.


N 5 33 25840 ¶ Injingogja locue y munjayan masangane sija gui manmalofan na tiempo: Munga manjula pot namaesa jao; lao unfatinas ni y Señot gui jinilamo. 	 In de wet van Mozes staat ook: 'U moet zich aan uw eed houden. Wat u voor God hebt gezworen, moet u nakomen.'


Taegüenao sija ti udos, na unoja na catne. Pot enao mina y ninadaña Yuus, ti mauleg y taotao ujanaadesapatta. 	 Zij zijn één. Niet langer twee, maar één. En geen mens mag scheiden wat God heeft samengebracht."


Ya estagüe, un taotao na y naanña si Jairo, ya güiya locue magas y sinagoga; mato ya jatombagüe papa gui adeng Jesus, ya jagagao na ujalom gui guimaña. 	 Er kwam een man naar Hem toe die voor Hem neerviel. Het was Jaïrus, de leider van een synagoge. Hij smeekte of Jezus wilde meegaan naar zijn huis.


N 8 23 26850 ¶ Ya anae jumalom gui un sajyan, y disipuluña sija madalalag güe. 	 Hij stapte in de boot en ging met Zijn discipelen naar de overkant van het meer.


N 2 11 24970 ¶ Anae manjalom gui guima, jasoda y patgon yan y nanaña, as Maria, ya mandimo ya maadora; ya mababa y güinajañija ya manae güe: oro, insenso, yan mira. 	 Zij gingen naar binnen en vonden het kind en Zijn moeder Maria. Eerbiedig knielden zij voor Hem neer. Zij gaven Hem kostbare geschenken: goud, wierook en mirre.


jinason sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 HERE, leer mij hoe ik Uw wil kan doen, zodat ik oprecht zal leven. Geef dat ik niet innerlijk verdeeld zal zijn, maar alleen U zal dienen.


Sa y maiot na potta ya dalalae na chalan y jumananaogüe y linâlâ, ya didide sija y sumosoda. 	 Maar de poort naar het leven is nauw. En de weg erheen smal. Weinig mensen vinden hem.


Sa y naanmo nae manmamagof todot dia: yan y tininasmo nae munafangajulo. 	 Gelukkig is het volk dat U eert; HERE, zij gaan hun weg met U, in Uw licht.


Y umatan yo, güiya umatan y tumago yo. 	 En wie Mij ziet, ziet God, Die Mij gestuurd heeft.


Ya ilegñija nu güiya: Palaoan, jafa na tumatanges jao? Ylegña nu sija: Sa jafa muna jachule y Señotjo, ya ti jutungo mano nae japolo. 	 "Waarom huilt u?" vroegen zij haar. "Ze hebben mijn Heer weggenomen", antwoordde Maria, "en ik weet niet waar Hij is."


Jago pumolo todo y oriyan y tano: jago fumatinas y tiempon maepe yan y tiempom manengjeng. 	 U hebt de grenzen van land en water vastgesteld. Zomer en winter hebt U gemaakt.


Ya anae jalie este y Fariseo ni y umagange güe, cumuentos gui sumanjalomña, ilelegña: Este na taotao yaguin profeta güe, jatungo jafa este na palaoan y pumapacha güe sa güiya miisao. 	 De Farizeeër zag dit allemaal aan en dacht bij zichzelf: "Nee, Jezus is geen profeet. Als Hij door God was gestuurd, zou Hij wel weten wat voor een slechte vrouw zij is. Dan zou Hij Zich niet door haar hebben laten aanraken."


Enao mina jusangane jamyo, na y raenon Yuus umanajanao guiya jamyo, ya ufanmanae ayo sija na taotao y fumatinas para umegae y tinegchaña. 	 Wat Ik wil zeggen, is dit: God zal Zijn Koninkrijk bij u weghalen en het geven aan een volk dat Hem geeft wat Hem toekomt.


Ya ilelegña: Cornelio, y tinayuyutmo majungog, yan y limosnamo manmajaso gui menan Yuus. 	 Ineens stond er een man voor me, met schitterend witte kleren aan. 'Cornelius', zei hij, 'God heeft uw gebeden gehoord en Hij is niet vergeten wat u voor de armen hebt gedaan.


Anae jasangan este, tumalo tate, ya jalie si Jesus, güije na tomotojgue, lao ti jatungo cao güiya si Jesus. 	 Zij keek achterom. Daar stond Jezus, maar zij herkende Hem niet. Zij dacht dat het de tuinman was.


Sa taya ni uno, mamatitinas jafa na güinaja gui secreto, ya güiyaja mismo ualigao na umatungo gui publico. Yaguin unfatitinas este sija na güinaja, fanuejao gui tano. 	 Wie bekend wil worden, kan niet achter de schermen blijven. Als U werkelijk zo groot bent, laat het dan aan de wereld zien."


Sa jananajong y malago na ante, yan janabula y ñalang na ante ni y minauleg. 	 Maar ook omdat Hij de dorstige mensen te drinken heeft gegeven en de hongerigen heeft voorzien van voedsel.


Ya ayo y jumungog, ilegñija: Jaye nae siña satbo? 	 "Maar wie kan dan wel gered worden?" vroegen de mensen die het hadden gehoord.


Nanalo, O Jeova, nalibre y antijo: satbayo pot causa y minaasemo. 	 Mijn geest is opgewonden en verward. Laat mij toch snel weer tot mijzelf komen!


Ayo na taotao jajungog si Pablo na cumuentos: ya enseguidas na inatan, tiningo na guaja jinenggueña para umanajomlo, 	 Terwijl Paulus sprak, zat de man aandachtig te luisteren. Paulus keek hem eens goed aan en zag dat hij geloofde dat hij genezen zou worden.


Adaje yo, taegüije y atilong y niñon mata, naatog yo gui papa y anineng papamo, 	 Bescherm mij zoals een vader zijn geliefd kind beschermt. Laat ik mij in Uw schaduw mogen verbergen.


Yajo para jufatinas y minalagomo, O Yuusso: magajet na y laymo gaegue gui jalom corasonjo. 	 Toen zei ik: "Ik kom eraan; in de wet werd al over mij geschreven.


umalog: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 "Sommigen zeggen dat U Johannes de Doper bent", antwoordden zij. "Anderen Elia of één van de oude profeten die uit de dood is teruggekomen."


Y atdao cajulo, sija manmapos, yan manason sija papa gui jalom y liyangñija. 	 Wanneer het 's morgens licht wordt, gaan zij slapen in hun hol.


Inepe ni ayo y uno ni y naanña si Cleofas ya ilegña nu güiya: Ada sumagaja jao guiya Jerusalem, ya ti untungo jafa manmalofan güine sija na jaane? 	 Ze bleven stilstaan en keken Hem met droevige ogen aan. Een van hen, Kleopas, zei: "U bent zeker de enige in heel Jeruzalem die niet weet wat voor verschrikkelijke dingen er de afgelopen dagen zijn gebeurd!"


N 1 46 42560 ¶ Entonses ilegña si Maria: Janadangculo y antijo y Señot, 	 Maria antwoordde: "Ik prijs de Here met mijn hele hart!


Y jinanaoña guinin un punta gui langet, ya y linilicoña asta y uttimoña: ya taya jaye uatog ni y minaepeña. 	 die 's morgens, blij als een bruidegom, naar buiten gaat en zingend zijn weg betreedt als een gevierde held.


Polo ya y inigon y manmapreso mato gui menamo; segun y dinangculo y ninasiñamo adaje ayo sija y esta manmatancho para ufanmatae. 	 Luister naar het zuchten van de gevangenen; red hen die ten dode zijn opgeschreven, red hen door Uw sterke arm.


Jatolaeca y tase y anglo na tano: ya japocacate y sadog: ya ayo nae manmagofjam nu güiya. 	 Hij maakte land droog door de zee te laten opdrogen; het volk ging te voet dwars door de rivier.


Jago namaudae y taotao guijilomame: jame infaposgüe y guafe an y janom: lao unchulejam asta y jalom y rico na sagayan. 	 Er reden mensen over onze hoofden en wij gingen door water en vuur; maar U hebt ons door alles heengevoerd tot in de overvloed.


Manope si Juan ya ilegña nu todosija: Guajo magajet managpapange jamyo an janom; lao mamamaela uno na mas gaeninasiña qui guajo, ya ti siña yo manmerese na jupula y coreas y sapatosña: güiya managpapange an Espiritu Santo yan guafe. 	 Om ieder misverstand uit de weg te ruimen, zei Johannes: "U hebt gezien dat ik in water doop. Maar het duurt niet lang of er komt Iemand die veel groter en machtiger is dan ik. Ik ben niet eens waard Zijn slaaf te zijn. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur.


Jeova, y menamo nae gaegue todo y tinangajo: ya y inigongjo tiunaatog guiya jago. 	 Ook ben ik helemaal uitgeput en gebroken; mijn hart gaat als een wildeman tekeer; ik schreeuw het uit!


Ilegñija: Sanganejam, ngaean estesija ufanmato? yan jafa na señat yanguin para todo estesija nae ufanmacumple? 	 "Wanneer zal gebeuren wat U daarnet over de tempel hebt gezegd? En hoe kunnen wij weten dat het zover is?"


Ya mataaatanja cao uninapogpog, pat upodong enseguidas ya umatae; lao anae esta laapmam na maatan, ya malie na ti ninalamen, jatulaeca y jinasoñija, ya ilegñija na yuus güe. 	 De eilandbewoners verwachtten dat hij zou opzwellen of plotseling dood zou neervallen. Maar toen er na lange tijd niets met hem gebeurd was, sloegen zij om als een blad aan een boom en zeiden dat hij een god was.


Y manfamaguon na leon sija manaagang ni y manmaconeñija yan jaaliligao y nañija guinin as Yuus. 	 Jonge leeuwen willen op jacht naar voedsel; zij vragen God hun eten te geven.


Ya manjanao ya masoda jaftaemano y mansinangane sija; ya manalisto para y pascua. 	 Ze gingen naar de stad en alles was precies zoals Jezus had gezegd. Daar maakten ze het eten klaar.


Ya jajajaso gui sumanjalomñija, ilegñija: Yanguin ilegmame, Guinen y langet; ualog: Jafanae na ti injenggue güe? 	 Zij wisten geen raad met deze vraag en zeiden tegen elkaar: "Als we ja zeggen, zal Hij vragen: 'Waarom hebben jullie hem dan niet geloofd?'


Ya susede, anae matachong gui lamasa yan sija, jachule y pan ya jabendise, ya jaipe ya manninae. 	 Hij ging met hen mee naar huis om er de nacht door te brengen. Terwijl ze met elkaar aan tafel zaten, nam Hij het brood, dankte God ervoor, brak het in stukken en gaf het hun.


Mamomocat yo ya ileleco: Güiya buente y gachongjo, pat y chelujo: ya tumecon yo triste calang uno ni y umuugung pot si nanaña. 	 Ik liep rond alsof het mijn broer of mijn vriend betrof; ik ging in het zwart alsof mijn moeder was gestorven; ik vernederde mij.


Si Jeova unninamegae mas yan mas, jago yan y famaguonñija. 	 Ik bid dat de HERE u veel kinderen geeft, zowel aan u als aan uw kinderen.


Yya jago nae manangoco y tatanmame: manangoco ya unnafanlibre sija. 	 U, Die in de heiligheid woont; U, Die de roem en eer van Israël bent:


Ya anae jajungog sija este, manmatagpange ni y naan y Señot Jesus. 	 Nadat zij dat hadden gehoord, werden zij gedoopt in de naam van de Here Jezus.


Lao ayo na güinaja y janamatungo si Yuus antes, pot y pachot todo sija y profeta, na si Cristoña ufamadese, ya taegüije ucumple. 	 Maar langs deze weg heeft God Zijn plan uitgevoerd. Want lang van tevoren had Hij al door Zijn profeten gezegd dat Zijn Christus veel zou lijden.


Estagüeja, y atadog Jeova gui jilo y manmaañagüe güe: gui jiloñija y numanangga y minaaseña. 	 Let maar op, de HERE kijkt naar hen die ontzag voor Hem hebben; Hij ziet de mensen die Zijn goedheid en liefde verwachten.


Ya majungog ni y magas mamale yan y escriba sija, ya maaliligao jaftaemano para umapuno; sa mamaañao nu güiya, sa janafanmamanman y linajyan taotao ni y finanagüeña. 	 De leidende priesters en godsdienstleraars hoorden dit en probeerden een manier te vinden om Hem uit de weg te ruimen. Zij zagen wel dat iedereen diep onder de indruk was van Zijn woorden en zij waren bang dat Hij meer invloed zou krijgen dan zij.


Ya jumanao mona didide, dumimo papa gui jilo oda, ya manaetae, na yanguin siña, ufalofan y ora guiya güiya. 	 Hij liep een stukje verder en liet Zich vallen. Hij vroeg God of het mogelijk was dat Hij al die verschrikkelijke dingen die voor Hem lagen, niet hoefde door te maken.


Ya guaja minaañao gui jiloñija todo y mañasaga gui oriyañija: ya gui todo y tano taquilo guiya Judea, masasangan este sija na sinangan. 	 Dit maakte diepe indruk op de mensen. Overal in het bergland van Judea werd erover gesproken.


Ya ti ualog nu güiya finena: Nalisto y senajo para juchocho, ya undudog jao, ya unsetbeyo asta qui munjayanyo chumocho, yan gumimen: ya despues nae unchocho, ya unguimen? 	 Nee, hij maakt eerst het eten voor zijn heer klaar en bedient hem. Pas dan kan hij zelf gaan eten.


jajatsa sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Maar de barmhartige God vergaf hun zonden en vernietigde hen niet. Vele malen nam Hij Zijn woede van hen weg en vergold hun zonden niet.


Ya ilegña nu güiya: Mauleg na finatinasmo, mauleg jao na tentago. Pot y tunas jao gui didide, guaja ninasiñamo gui jilo y dies na siuda. 	 'Fantastisch!' riep de koning uit. 'Je bent een goede medewerker. Je hebt het weinige dat ik je heb toevertrouwd, goed beheerd. Ik maak je gouverneur over tien steden.'


Para junae inina y manmatatachong gui jemjom yan y anineng y finatae; para ufanue y patasta gui chalan y pas. 	 zodat de mensen die in het donker en de schaduw van de dood zitten, weer kunnen zien en wij op de weg van de vrede worden gebracht."


Ya ayo sija ni y mañasaga gui uttimon tano, manmaañao ni señatmo: unnamagof y jumuyong y egaan yan y pupuenge. 	 U laat de zeeën tot kalmte komen; zowel het bruisen van de golven als het geschreeuw van de volken.


Lao este ayo y guinen masangan pot y profeta Joel: 	 Wat hier gebeurt, is al lang geleden door de profeet Joël voorspeld:


Ya anae malie manmajngan ya ilegña nu güiya si nanaña: Patgon, jafa na unfatinasjam taeguenao? Estagüe si tatamo yan guajo na inaliligao jao yan y pinitinmame! 	 Zijn ouders wisten niet wat zij moesten denken toen zij Hem daar zo zagen zitten. "Jongen toch", zei Zijn moeder. "Waarom heb je ons dit aangedaan? Vader en ik hebben je overal gezocht. Wij wisten ons gewoon geen raad."


Guaeyayon si Jeova yan tunas; junggan, y Yuusta senyoase. 	 De HERE is rechtvaardig en geeft genade voor recht. God buigt Zich met liefde en medelijden over tot de mens.


Lao si Pablo, anae jagagao na umanasaga, para y jinisgan Augusto, managoyo na umanasaga asta qui junajanao para as Sesat. 	 Maar hij ging in hoger beroep. Hij wilde in voorarrest blijven tot de keizer in deze zaak uitspraak zou doen. Daarom heb ik bevel gegeven hem vast te houden, tot ik hem naar de keizer kan sturen."


Ya anae y siete na pan sija entalo y cuatro mit, cuanto na canastra injatsa bula ni pidaso sija ni sebbla? Ylegñija: Siete. 	 "En toen Ik zeven broden aan die 4000 mensen gaf? Hoeveel bleef er toen over?"


Sa este na güinaja jumuyong esta para umacumple y tinigue na ilegña: Ni un tolang guiya güiya umajulog. 	 Wat er met Jezus gebeurde, klopt met wat er geschreven staat: "Geen van Zijn botten zal gebroken worden." (B)


Ya uguaja jao minagof yan alegria; ya y megae umagof nu y mafañaguña. 	 Hij zal u en vele andere mensen heel erg blij maken.


Lao yanguin injingog y guera sija, yan y atboroto, chamiyo faninespápanta: sa nesesita ufanmato este sija finena; lao y uttimo ti enseguidas. 	 Wanneer jullie horen over oorlogen en opstanden, raak dan niet in paniek. Die dingen moeten wel gebeuren, maar het einde komt dan nog niet.


Ya manmamananagüe costumbre ni y ti combiene para jita na utaresibe, ni utaadaje, sa jita taotao Roma. 	 Zij willen ons dingen laten doen die ons, als Romeinen, verboden zijn."


Ayonae y magas inetnon mato ya ilegña: Sanganeyo, jago Romano? Ya güiya ilegña: Junggan. 	 De commandant kwam naar Paulus toe en zei: "Zeg, bent u Romein?" "Inderdaad" zei Paulus.


Lao y Judios Tesalónica anae jatungo na japredidica si Pablo y sinangan Yuus guiya Berea, manmato locue güije, ya manafangalamten yan manafaninestotba y linajyan taotao sija. 	 Maar toen de Joden van Thessalonica hoorden dat Paulus ook in Berea over Jezus Christus sprak, gingen zij erheen om onrust te zaaien.


N 14 34 29480 ¶ Ya anae manmalofan gui tase, manmato gui tano Genesaret. 	 Zij legden aan in Gennésareth. Het nieuws dat Jezus er was, ging als een lopend vuurtje door het hele gebied, want Hij was herkend door enkele mannen die op de oever stonden. Van alle kanten werden er zieken bij Hem gebracht.


Ayo nae jatutujon mumatdise, yan manjula, ilegña: Ti jutungo ayo na taotao. Ya enseguidas cumanta y gayo. 	 Petrus begon te vloeken en te tieren. "U bent gek! Ik ken die man niet! Ik zweer het!"


Jatago juyong y ramasña gui tase; yan y manlodo na siniso gui sadog. 	 Wij hebben ons genesteld op de bergen en in de schaduw van de bomen gezeten; de bomen die U hebt geplant.


Ya ninafanmanman todosija, ya matuna si Yuus; ya manbula y minaañao, ilegñija: Inlie námanman sija pago. 	 De omstanders wisten niet wat ze zagen. Ook zij prezen God en zeiden vol ontzag: "We hebben vandaag ongelooflijke dingen gezien."


Güiya numae sija uchan graniso, yan mañila guafe gui tanoñija. 	 Hij veranderde hun regen in hagelstenen; de hagel en het vuur dat er tussenin op aarde neerkwam, vernietigden alle gewassen.


Este finenana na padron esta fumatinas, anae si Sirenio y magalaje guiya Siria. 	 Quirinius was toen gouverneur van Syrië.


Güije na jaane umasusede na intingo na gaegueyo gui as Tata, ya jamyo guiya guajo ya guajo guiya jamyo. 	 Op die dag zult u begrijpen dat Ik in mijn Vader ben, dat u in Mij bent en Ik in u.


N 13 4 66810 ¶ Ya manmatago sija pot y Espiritu Santo, ya manunog para Seleusia; ya desde ayo mumamaya para Chipre. 	 Barnabas en Saulus, die er dus door de Heilige Geest op uitgestuurd waren, gingen naar Seleucië aan de kust en staken vandaar over naar Cyprus.


Lao y angjet y Señot anae esta puenge, jababa y pettan y calaboso ya manquinene sija, ya ilegña: 	 Maar diezelfde nacht maakte een engel van de Here de gevangenisdeuren open en bracht de apostelen naar buiten.


Manmanope ya ilegñija nu güiya: Si Abraham tatata. Si Jesus ilegña nu sija: Yaguin famaguon Abraham jamyo; y chechon Abraham infatinas jamyo. 	 "Abraham is onze vader", zeiden zij. "Als u kinderen van Abraham bent", antwoordde Jezus, "volg dan zijn goede voorbeeld.


Poly ya y tinaelayen y tataña sija umajaso gui as Jeova: ya y isao nanaña ti umafagasñaejon. 	 De zonden van zijn ouders en voorouders moeten de HERE voor ogen blijven staan.


Siña y minauleg güinaeyamo masangan gui jalom y naftan? pat y minagajetmo gui yinilang? 	 Kunt U wonderen onder de doden doen? Kunnen de geesten van de gestorvenen U prijzen?


Pues este ayo na acomparasion: Y semiya y sinangan Yuus. 	 Nu, dit is de betekenis ervan: Het zaad is het woord van God voor de mensen.


Ylegñija nu güiya: Pot jaf mina si Moises jatago na umatugue y papet umadesapatta, ya umayute? 	 Zij vroegen daarop: "Maar waarom heeft Mozes dan gezegd dat een man van zijn vrouw mag scheiden? Als hij haar maar een brief geeft, waarin staat dat zij niet langer zijn vrouw is."


MAGAJET ya magajet y jusangane jamyo, na ti jumalon gui pettan y guelat y quinilo sija, lao ucajulo gui otro lugat, ayo y ladron yan saque. 	 "Onthoud goed wat Ik u zeg: Wie de schaapskooi niet door de deur binnengaat, maar op een andere plaats binnendringt, is een dief of een rover.


Ya ilegña: Jago ayo y para ufato pat infanmannanggajam otro? 	 "Jezus, bent U het op wie wij hebben gewacht? Of moeten wij uitkijken naar iemand anders?"


Para ujafatinas jafa y tinancho antes y canaemo, yan y consejumo para ususede. 	 Daarmee doen zij wat U, in Uw wijze macht, van tevoren had bepaald.


Ya y magas na pale tumojgue julo gui talolo, ya jafaesen si Jesus ilegña: Ti unfanope ni jafa? Jafa este sija na testimonioñija contra jago? 	 De hogepriester die in het midden zat, stond op en vroeg aan Jezus: "Waarom geeft U geen antwoord op de beschuldigingen van deze mannen?"


Y minalago y corasonña, jago numae: ya ti unpune ni y guinagao y labiosña. 	 HERE, de koning verheugt zich over Uw macht. Met vreugde spreekt hij over het heil dat U geeft.


Ayonae manjanao guiya güiya ayo sija y para umegsamina güe: ya y magas inetnon ninamaañao locue, despues di jatungo na Romano, sa güiya munamagode. 	 De soldaten die Paulus hardhandig zouden verhoren, lieten hem onmiddellijk los. De commandant zelf werd ongerust toen hij begreep dat hij een Romein had laten boeien.


Lao si Jeova guinin y leca na torijo: yan Yuusso y achon y guinegüeco. 	 Maar ik vond mijn toevlucht bij de HERE; Hij was mij tot een burcht. Mijn God is mijn rots.


Si Jeova tunas güe gui todo y chalanña; ya cariñoso gui todo y chechoña. 	 De HERE is rechtvaardig in alles wat Hij doet. Zijn goedheid en liefde stralen af van alles wat Hij maakt.


Onra yan minagas mangaegue gui menaña: minetgot yan guinatbo mangaegue gui jalom y santos na sagaña. 	 Zijn grootheid en macht gaan voor Hem uit en Zijn kracht en eer omringen Hem.


Si Jesus manope: Este y finenana na tinago: Jingog O Israel: Y Señot Yuusta, unoja na Señot: 	 Jezus antwoordde: "Dat is: Luister Israël, de Here, onze God, is de enige God.


Sa timanmalago jalie y checho Jeova, ni y finatinas y canaeña, ufanyinilang sija ya ti uninafangajulo. 	 De HERE zal hen vernietigen en niet meer herstellen, omdat zij niet naar Hem hebben opgezien en ook Zijn werken niet hebben onderscheiden.


Ni y anae janafanmalofan gui inanaco bayen tinangis jafatinase tupo sija; ya y taftaf na ichan locue tinampe ni y bendision. 	 Gelukkig zijn de mensen die Uw kracht kennen en ervaren; zij weten hoe zij op Uw weg moeten blijven.


Este sija finatinas guiya Betania y otra banda gui Jordan, anae managpagpange si Juan. 	 Dit gebeurde in Bethanië aan de overkant van de rivier de Jordaan, de plaats waar Johannes mensen doopte.


N 5 17 44410 ¶ Ya susede gui un jaane na estabagüe mamanagüe; ya mangaegue y Fariseo sija yan y magas y lay, manmatatachong, sa sija manmato guinen y sengsong Galilea, yan Judea, yan y ya Jerusalem; ya y ninasiñan y Señot gaegue güije para unamagong. 	 Toen Jezus op een dag de mensen weer over God vertelde, zaten er ook Farizeeërs en godsdienstleraars te luisteren. Het leek wel of zij overal vandaan kwamen. Uit Galilea, Judea en uit Jeruzalem. Jezus was vol van Gods genezende kracht.


Ufañocho y manmanso ya ufanjaspog: ufanmanalaba as Jeova y umaliligao güe: polo ya ufanmanlâlâ y corasonmiyo para taejinecog. 	 Temidden van vele gelovigen zal ik U lofprijzen. Mijn geloften zal ik nakomen tegenover ieder die leeft in ontzag voor God.


Sa jusangane jamyo, na megae na profeta yan ray sija, dumesesea na ulie nu estesija ni y liniinmiyo, ya ti malie; yan ujajungog nu estesija ni y jiningogmiyo ya ti jajungog. 	 Vele profeten en koningen hebben ernaar gehunkerd te zien wat jullie zien en te horen wat jullie horen."


Enaomina ilegña si Jesus, Polo güe, para ayo na jaane nae majafot yo, na uadaje este. 	 "Laat haar toch begaan", zei Jezus. "Zij heeft dit gedaan als voorbereiding op mijn begrafenis.


Si Jeova jajusga y taotao: jusgayo, O Jeova, taemanoja y tininasso: taemanoja y minaulegmo ni y gaegue guiya guajo. 	 Laat alle mensen voor U aantreden; verhef U boven hen en spreek recht. Laat het recht openlijk over mij zegevieren! Geef mij eerherstel ten overstaan van allen.


Sa todos ufanmaasne yan guafe; (ya todo y inefrese ufanmaasne yan asiga). 	 Want iedereen zal met vuur beproefd worden.


Ya jayeja y ti rumesibe jamyo, yan ti jaecungog y sinanganmiyo, fanjanao güije na guma pat suida, ya insacude contra sija todo y petbos gui adengmiyo. 	 Als er steden of dorpen zijn waar ze niets van je willen weten, ga dan meteen verder en schud het stof van je voeten af.


Ya manmato gui as Jesus, ya malie y guinin ninachatsaga ni anite, matatachong, ya minagagago, ya jatungo ayo y guaja ni linajyan; ya manmaañao. 	 Zij zagen de man die een boze geest had gehad. Hij had nu kleren aan en was volledig bij zijn verstand.


Sa gaegueyo guiya jago, ya taya taotao siña guaguato guiya jago para unninalamen: sa megae taotaojo güine na siuda. 	 want Ik ben bij u. Niemand zal een vinger naar u uitsteken. Een groot aantal mensen in deze stad hoort bij Mij."


Despues, ilegña ni disipulo: Enaogüe si nanamo. Desde ayo na ora y disipulo inadaje güe gui guimaña. 	 "Kijk, hij is uw zoon", zei Hij tegen haar. En tegen Johannes zei Hij: "Zij is uw moeder." Van toen af aan nam Johannes haar bij zich in huis.


Ya si Jesus jaagang y disipuluña sija, ilegña: Janamaaseyo y linajyan taotao, sa esta tres na jaane na manjame, ya taya nañija: ya mungayo munafanjanao sin ufañocho, sa no seaja ufanlalango gui chalan. 	 Jezus riep Zijn discipelen bij Zich en zei tegen hen: "Ik heb met deze mensen te doen. Ze zijn nu al drie dagen bij Mij en hebben niets te eten. Ik wil ze niet zonder eten naar huis laten gaan. Anders zullen ze onderweg nog naar worden van de honger."


SI Jeova ilegña ni y señotto, fatachong gui agapa na canaejo, asta qui jupolo y enimigo para fañajangan adengmo. 	 Een psalm van David. Dit sprak de HERE tot mijn Heer: Kom naast Mij zitten, aan mijn rechterhand, dan zal Ik alle tegenstanders aan u onderwerpen.


Ya y palo ni manestaba güije, majungog güe, ya ilegñija: Si Elias este jaaagang. 	 Sommigen van de mensen die daar stonden, hadden het niet goed verstaan.


Ayo na tentago, dumimo papa ya tinayuyutgüe, ilegña: Señot, gaesiningon nu guajo, ya juapasejao todo. 	 De man liet zich voor de koning neervallen, met zijn gezicht in het stof. Hij smeekte: 'Och majesteit, geef mij uitstel. Dan zal ik u alles terugbetalen.'


Gui dandan ni y dies cuetdasña; yan gui guitala; yan gui atpa yan y mames na inagang. 	 Het is goed 's morgens vroeg al te spreken over Uw goedheid en liefde en 's nachts over Uw trouw.


Ya malago si Pablo na ufalag y anae mangaegue y taotao sija; lao ti mapolo ni y disipulo. 	 Paulus wilde er zelf ook heen gaan, maar de christenen hielden hem tegen.


uagang gui taquilo na langet yan y tano, para ujusga y taotaoña. 	 God roept tot in de hemelen en naar de aarde om Zijn volk te onderwijzen.


Lao güiya jadague gui menan todos, ilegña: Ti jutungo jafa ilelegmo. 	 Maar Petrus ontkende heftig: "Welnee, hoe komt u daarbij?"


Guajo bae jusangan ni y Rahab yan Babilonia gui entalo ayo sija ni y tumunogyo: Sa, estagüe, Palestina yan Tiro yan Etiopia: este na taotao mafañagon güije. 	 Wanneer Ik de namen noem van Egypte, Babel, Filistea, Tyrus of zelfs van Ethiopië, is er altijd wel iemand die daar geboren is.


Y binaban y sinanganmo numae manana: jananae tinagoña y manaetiningo. 	 Door te luisteren naar Uw woord, komt er licht en duidelijkheid in mijn leven. Zelfs onverstandige mensen ontwikkelen inzicht.


Sa chaña umaalog y enimigujo: Jugana güe: sa chaña y enimigujo fanmamagof yaguin calamtenyo. 	 Kijk toch naar mij om, HERE, en laat mij eens iets van U mogen opmerken. U bent toch mijn God? Geef mij Uw licht en kracht, zodat ik niet zal sterven.


Ya anae jalie si Pedro na janamamaepe güe, jaatan ya ilegña: Jago locue manjajamyo yan si Jesus Nasareno? 	 "Hé!" zei zij en keek hem eens goed aan. "U was toch ook bij die man uit Nazareth, bij die Jezus?"


Y jinagongña jumanao, ya güiya tumalo guato gui edaña: ayoja na jaane malingo y jinasoña. 	 Want als zulke mensen sterven, blazen zij de laatste adem uit en bestaan niet meer. Vanaf dat moment kunnen zij niets meer doen.


Este na taotao, macone ni y Judios ya para ujapuno: ya matoyo yan y sendalujo ya junalibre güe, sa jutungo na Romano güe. 	 De man die ik u stuur, is door de Joden gevangen genomen. Toen zij op het punt stonden hem te doden, ben ik er met mijn soldaten naar toe gegaan en heb hem uit hun handen bevrijd. Ik had ontdekt dat hij een Romein is.


N 20 36 69770 ¶ Ya anae munjayan jasangan taegüine, dumimo papa ya manmanayuyut todos. 	 Toen hij uitgesproken was, knielde Paulus samen met hen allen neer en bad.


Ya ilegña: Todo este sija juadaje desde y pinatgonjo. 	 De man antwoordde: "Van kindsbeen af heb ik mij aan al die voorschriften gehouden."


Enaomina mas sungunon Tiro yan Sidon qui para jamyo gui jaanin y sentensia. 	 Nee, voor Tyrus en Sidon zal het op de dag van het grote oordeel niet zo zwaar zijn als voor u.


Senmagajet na taebale y junagasgas y corasonjo: yan jufagase y canaejo gui guinasgas. 	 Voor niets heb ik zuiver geleefd; mij ver gehouden van onrecht.


Manope si Felipe: Dosiento na denario na pan, ti ufannajong para cada uno guiya sija ufañule didide. 	 Filippus zei: "Al kopen wij voor 200 zilverstukken brood, dan hebben wij nog niet genoeg om iedereen te eten te geven."


Ya y lugat gui Tinigue ni y jatataetae, taegüine: Macone taegüije y quinilo yaguin macone para umapuno; yan parejo yan y cotdero ni y ti cumecuentos gui menan y dumadasae, taegüejeja ti jabababa y pachotña. 	 In het gedeelte dat de Ethiopiër aan het lezen was, zei de profeet Jesaja: "Hij was als een schaap, dat voor de slacht weggebracht werd. Hij deed zijn mond niet open, zoals een lam stil is terwijl het geschoren wordt.


Sa y jinason y Espiritu Santo, yan jame, na munga mapolo gui jilomiyo mas dangculo na catga qui y manesesita. 	 De Heilige Geest en wij hebben namelijk besloten u geen verdere verplichtingen op te leggen dan deze noodzakelijke dingen:


Manope si Jesus: Guajo tae anite yo; lao juonra si Tata, ya jamyo indesonra yo. 	 "Ik ben niet bezeten", antwoordde Jezus. "Ik eer mijn Vader, maar u doet niets anders dan Mij beledigen.


DICHOSO y taotao, ni ti mamomocat gui pinagat y manaelaye, ni y ti sumasaga gui chalan manisao, ni y ti matatachong gui siyan ayo sija y manmanmofefea. 	 Gelukkig is de mens, die in de wandeling niet luistert naar de raad van slechte mensen, die niet blijft stilstaan op de weg van de zondaars en vermijdt te zitten bij hen die met God spotten.


Y lay sija cantaco sija gui guima anae taotao tumanoyo. 	 Uw leefregels zijn muziek voor mij, zolang ik hier op aarde woon; ik voel mij hier een vreemdeling.


Ya jacone juyong Israel gui entaloñija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij leidde het volk Israël het land Egypte uit. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Sa un ejemplo junae jamyo, sa taemanoja guajo jufatinase jamyo, jamyo locue infatitinas. 	 Want Ik deed het om een duidelijk voorbeeld te geven. Volg Mij hierin na.


Y langet udineclara y tininasña: sa si Yuus güiyaja y jues. Sila. 	 De hemel zelf laat horen wat recht en gerechtigheid is, want God is de enige rechter.


Ya anae jajungog si Jesus este, ninamanman nu güiya, ya jabiragüe ilegña ni y linajyan taotao ni y dumalalag güe: Jusangane jamyo na ti jusoda taegüije na dinangculon jinenggue ni iya Israel. 	 Jezus was verbaasd. "Hebt u dat gehoord?" zei Hij tegen de mensen die met Hem waren meegekomen. "Nergens in Israël heb Ik iemand ontdekt die zoveel vertrouwen in Mij heeft!"


Ya anae malie este ni disipuluña, si Santiago, yan si Juan, ilegñija: Señot, malago jao ya utafanmanago ya utunog guafe guinin y langet, ya ufanlinachae? 	 Toen Jakobus en Johannes dit hoorden, vroegen zij Jezus: "Meester, vindt U het goed dat wij vuur van de hemel laten komen om die mensen te verbranden?"


Ya si Maria anae mato gui lugat anae estaba si Jesus ya jalie, japodong gui adengña, ya ilegña: Señot yaguin gaeguejao güine ti umatae y chelujo. 	 Toen Maria bij Jezus kwam, viel zij voor Hem op de knieën en zei: "Here, als U hier geweest was, zou mijn broer niet gestorven zijn!"


Sa y mauleg güinaeyamo maulegña qui y linâlâ; y labiosso ualabajao. 	 Ik heb U in Uw heiligdom gezien; ik zag Uw kracht en majesteit.


Ya jame chumule guiya jamyo y mauleg na notisia, ni ayo na promesa y mafatinas gui mañaena, 	 Wij brengen u het goede nieuws dat de belofte, die God lang geleden aan onze voorouders heeft gedaan, in onze tijd werkelijkheid is geworden. God heeft die belofte vervuld door Jezus weer levend te maken.


Babayeyo ni y trangcan tininas sija: ya bae jujalom guiya sija, bae junae grasias si Jeova. 	 Laat mij zien waar de rechtvaardigheid heerst, dan zal ik daar naar binnen gaan. Ik wil de HERE prijzen.


Numae grasias ayo na tentago, sa jafatinas y matagoña? Jinasoco na aje. 	 Zijn heer bedankt hem niet, want de knecht heeft niet meer dan zijn plicht gedaan.


Ya pot y minaañao nu güiya, y guatdia sija mayengyong ya sumaga calang manmatae. 	 De mannen die bij het graf op wacht stonden, sidderden van angst. Zij vielen op de grond en het leek wel of ze dood waren.


Birajao guiya guajo, y unmaase nu guajo, taegüije y costumbremo ni unfatinas ni ayo sija ni gumaeya y naanmo. 	 Kom bij mij en geef mij Uw genade. Mensen die van U houden, mogen zich immers daarop beroepen?


Ya sija jaadora ya manalo guato Jerusalem yan y dangculon minagofñija; 	 Zij vielen in aanbidding voor Hem neer. Daarna gingen zij met grote vreugde terug naar Jeruzalem.


Ya asiijam nu y dibenmame, taegüije yan inasisie y dumidibejam sija; 	 Vergeef ons onze zonden, zoals wij anderen hun zonden vergeven.


Ya y mamaleñija manmodong gui espada; ya y manbiuda sija ti ninafantriste. 	 De priesters werden gedood en de weduwen konden niet meer huilen.


Desde y langet jaatan si Jeova: jalilie todos y famaguon Adam. 	 De HERE kijkt uit de hemel neer en let op alle mensen.


Guaja yo megae na güinaja trabia para jusangane jamyo; lao ti siña jamyo insingon pago. 	 Ik zou u nog zoveel moeten zeggen, maar dat zou nu te zwaar zijn.


Sa manpinagat ni y dinague consejo contra y taotaomo, yan manafaesen entre sija contra y ninafanatogmo. 	 Uw tegenstanders gaan tekeer. De mensen die U haten, krijgen de overhand.


Y idolos y nasion sija, salape yan oro, y checho y canae y taotao sija. 	 De andere volken maakten eigenhandig hun gouden en zilveren afgodsbeelden.


Lao anae malofan dos años, si Porcio Festo mato gui cuatton Felix: ya si Felix malago na ufanue y Judios minagof, japolo si Pablo na umapreso. 	 Twee jaar later werd Felix opgevolgd door Porcius Festus. Om de Joden een plezier te doen, liet hij Paulus in gevangenschap achter.


Ya taya nesesida na jaye unae testimonio ni taotao, sa güiya tumungo y guaja gui jalom taotao. 	 Niemand hoefde Hem te vertellen hoe gemakkelijk mensen van gedachten kunnen veranderen.


Ya manmanae sija, para ujafajan y fangualuan y oyero taegüenao, na jatagoyo y Señot. 	 Daarvoor kochten ze het land van de pottenbakker. Dit moest ik van de Here zeggen." (a)


Ya pago jafa na sumasagajaoja? Cajulo ya unmatagpange, ya ufinagase y isaomo, agang y naanña. 	 Nu, wat aarzelt u nog? Sta op en laat u dopen. Laat uw zonden afwassen en roep daarbij de Here aan.'


Lao güiya ti malago, ya mapos ya pinelo gui catset asta qui uinapase ni y dibiña. 	 Maar de man wilde niet wachten en liet hem gevangen zetten, tot hij zijn schuld volledig zou hebben betaald.


Ay, ay jamyo Fariseo! sa ingüaeya etmas manaquilo na tachong gui sinagoga, yan y sinaluda sija gui metcado. 	 Wat ziet het er voor u slecht uit, Farizeeërs! U vindt het heerlijk in de synagogen op de voornaamste plaatsen te zitten. U voelt zich gestreeld als de mensen op straat u eerbiedig groeten.


Jamyo ni y manotojgue gui jalom guma Jeova, y jalom pateo y guimayuus. 	 U bent immers voortdurend in het huis van de HERE of in de voorhof van het huis van mijn God?


Güiya ti ninamamagof ni y ninasiñan y cabayo: ni ti ninamamagof güe ni y adeng y taotao. 	 Hij hecht geen waarde aan sterke paarden of de kracht van een man.


Ya anae munjayan jatancho y manamco gui cada guimayuus, yan manaetae, yan umayunat, yan jatayuyute sija gui as Yuus ni manmanjonggue. 	 Ook wezen zij in elk van de christengemeenten leiders aan. Terwijl zij vastten, baden ze voor hen en vertrouwden hen toe aan God.


Yaguin famaguonña dumingo y tinagojo, yan ti manmamomocat gui juisioco, 	 Zijn nageslacht zal altijd blijven bestaan en zijn troon is onaantastbaar.


Ya jalie uno guiya sija ni y japadese y maltrato, ya jadefiende y mumatrata, ya japuno y taotao Egipto. 	 Hij ging er naar toe en zag dat één van hen door een Egyptische opzichter mishandeld werd. Mozes nam het voor hem op en sloeg de Egyptenaar dood.


N 9 31 65620 ¶ Ya mangaepas todo y iglesia sija guiya Judea, yan Galilea, yan Samaria, ya manmamanagüe, ya manmamomocat gui minaañao as Señot, yan y minagof y Espiritu Santo, lumamegae. 	 De volgelingen van Jezus in Judea, Galilea en Samaria hadden een tijd van rust en konden in vrede bij elkaar komen. Hun geloof werd sterker en zij gehoorzaamden de Here. De Heilige Geest bemoedigde hen en steeds meer mensen sloten zich bij hen aan.


Ya sabana sija mantinampe ni y aninengña, yan y ramasña taegüije y sedro Yuus na trongcon jayo. 	 U hebt dit land, deze grond, voor ons klaargemaakt, zodat wij ons er thuis voelden en als volk hebben gevestigd.


Manmanmato sija y sendalo ya majulog y adengña y finenana, yan y otro, ayo dos y guinin y matane gui quiluus yan guiya; 	 Daarop braken de soldaten eerst de benen van de twee mannen, die gelijk met Jezus waren gekruisigd.


Ya y siuda bula atboroto; ya mandaña unoja ya manjalom gui teatro ya macone si Gayo yan Aristarco, taotao Masedonia mangachong Pablo gui jinanaoña. 	 De hele stad kwam in rep en roer. Ze stormden met z'n allen naar het theater en sleurden Gajus en Aristarchus, twee Macedonische reisgenoten van Paulus, mee.


Sa y finatae nae taya jinaso guiya jago: ya y naftan nae jaye numannae jao grasias? 	 Kom, HERE, en schenk mij opnieuw een gevoel van welbehagen. Red mij door Uw goedheid.