Ya ayo nae ujalie y Lajin taotao na mamamaela gui sanjalom mapagajes, yan y dangculon ninasiñaña yan y minalagña. 	 Dan zal iedereen Mij zien komen in de wolken, met veel macht en schittering.


Yan jachuda y jâgâ y manaeisao, magajet na y jâgâ y lajeñija yan y jagañija ni jaofrese gui idolos guiya Cananea: yan y tano ni y ninaáplacha ni y jâgâ. 	 Zo vloeide het onschuldige bloed van hun eigen kinderen. Zij offerden hen aan de afgoden van het land Kanaän en het land werd ontheiligd door deze bloedschuld.


Y linajyan taotao manmanope: Anite guaja guiya jago! Jaye promucucuraja pumano jao? 	 "Doden?" riepen de mensen uit. "Wie probeert U te doden? U bent niet goed wijs!"


Ti mauleg na chetnot, ilegñija, sumaga guiya güiya; sa anae umason gui cama ti siña ninacajulo talo. 	 Zij die mij haten, steken hun hoofden bij elkaar en fluisteren over mij:


Ya ilegña nu sija güijija na jaane, anae esta pupuenge: Nije tafanmalofan gui otro banda. 	 Toen het avond werd, zei Hij tegen Zijn discipelen: "Kom, wij gaan naar de overkant van het meer."


Anae esta munjayan todo y tentasionña y anite mapos guiya güiya un rato. 	 Zo probeerde de duivel op alle mogelijke manieren Jezus om te praten. Maar zonder succes. Daarom liet hij Hem voorlopig met rust.


O Yuus, chamo chachago guiya guajo; Yuusso, nachadig yan para unayudayo. 	 Och, mijn God, blijf niet zo ver van mij af staan; haast U toch mij te helpen.


Ya este y señatmiyo: Inseda y patgon mabalutan ni y pañales, ya umaason gui cajon sacate. 	 Ik zal u vertellen hoe u Hem kunt herkennen: Het kindje ligt in doeken gewikkeld in een voerbak."


Ya mañaga güije didide na tiempo, despues manafanjanao en pas ni y mañelo, para y manmatago sija. 	 Judas en Silas bleven er nog een hele tijd en toen de christenen hen lieten gaan, moesten zij de hartelijke groeten doen aan degenen die hen gestuurd hadden.


Unfamauleg y lamasa gui menajo yan y menan y enimigujo sija: naye laña y ilujo, ya y copajo esta machúchuda. 	 U bereidt heerlijk eten voor mij, waar mijn vijanden bij zijn. U behandelt mij als een persoonlijke gast! U zegent mij overvloedig!


Ya mafafaesen güe ya ilegñija nu güiya: Sajafa na managpangejao, yaguin ti jago si Jesucristo, ni si Elias, ni y ayo na profeta? 	 die vroegen: "Als u de Christus niet bent en ook niet Elia of de profeet, waarom doopt u dan?"


Ya anae esta bula, majala guato gui oriyan unae; ya manmatachong, ya majoca y manmauleg ya masajguane gui sajguanñija, ya y manaelaye mayute juyong. 	 Wanneer zijn net vol is, trekt hij het op de kant en gaat de vissen sorteren. De eetbare doet hij in de manden. De oneetbare gooit hij weg.


Inepeñija: Si Jesus Nasareno. Si Jesus ilegña nu sija: Guajo yo. Gaegue güije locue mañisija yan Judas y umentrega güe. 	 "Jezus van Nazareth", antwoordden zij. "Dat ben Ik", zei Hij. De verrader Judas was er ook bij.


Ya este mato güijija na ora ya janae si Yuus maase, ya jacumuentuse pot güiya todo sija y manmannangga ni linibre guiya Jerusalem. 	 Zij kwam er net aan terwijl Simeon met Jozef en Maria stond te praten. Ook zij begon God te danken. Aan iedereen die uitkeek naar de bevrijding van Jeruzalem, vertelde zij dat de Christus was gekomen.


Yanguin y espiritujo lalango gui sumanjalomjo, untungoja y finaposso. Y chalan gui anae mamocatyo, manaatog y laso para guajo. 	 Ik stort mijn hele hart voor Hem uit; al mijn ellende vertel ik Hem.


O Jeova, chamoyo lumalálatde nu y lalalomo, ni uncastigayo nu y binibumo. 	 Een psalm van David, ter overdenking.


Lao para intingoja na y Lajin taotao guaja ninasiñaña, gui jilo tano, para umaasie isao; (ayo nae ilegña nu y paralitico), Cajulo, chule y camamo ya unjanao para iyajamyo. 	 Ik zal u laten zien dat Ik de mensen hier op aarde inderdaad hun zonden mag vergeven." Hij keerde zich om en zei tegen de verlamde man: "Sta op, pak uw draagbaar en ga naar huis."


N 20 45 51410 ¶ Ya majujungogja ni y taotao sija, anae ilegña ni y disipuluña: 	 Alle omstanders konden het horen toen Hij tegen Zijn discipelen zei: "Ik waarschuw jullie voor de godsdienstleraars.


Lao ufanchenancleta; ya munga manminagago dos na magago. 	 Geen brood, geen tas en geen geld. Zelfs niet een extra paar schoenen of schone kleren.


Ya ilegña nu sija: Chamiyo fanmaaañao: inaliligao si Jesus Nasareno, ni y maatane gui quiluus: esta cajulo; taegüe güine; liija y lugat anae mapopolo güe. 	 "Jullie hoeven niet zo te schrikken", zei hij tegen hen. "Jullie zoeken Jezus van Nazareth, Die gekruisigd is. Hij is hier niet meer, want Hij leeft weer! Kijk, daar heeft Hij gelegen.


Jatsa y adengmo para taejinecog na yinilang: sa y enimigo jafatinas y tinaelaye todo gui jalom y sinantos na sagamo. 	 Kom toch naar de puinhopen en kijk hoe Uw tegenstanders Uw heilig huis hebben verwoest.


Ayo nae si Jesus mato ya manpinacha, ilegña: Fangajulo ya chamiyo fanmaaañao. 	 Jezus kwam naar hen toe en raakte hen aan. "Sta op", zei Hij. "Jullie hoeven niet bang te zijn."


Para umacumple y munjayan masangan pot y profeta na ilegña: Jubaba y pachotto pot acomparasion: ya jusangan güinaja sija ni manafanatog desde y plinantan y tano. 	 Eén van de profeten had al gezegd: "Door middel van voorbeelden zal ik duidelijk maken wat van het begin van de wereld af geheim is gebleven." (b)


Pinite yo yan gostumecon yo: todotdia jumajanaoyo yan umuugong yo. 	 Door mijn eigen dwaasheid zijn mijn wonden ontstoken; er komt pus uit.


Guajo ilegco: Jeova gaease nu guajo: najomlo y antijo; sa umisaoyo contra jago. 	 Als hij ziek wordt, zal de HERE hem steunen; tijdens zijn ziekte wordt hij door U veranderd.


Dichoso ayo sija y umadadaje y juisio, yan ayo y fumatitinas y tininas todo y tiempo. 	 Gelukkig zijn de mensen die rechtvaardig leven; die altijd eerlijk en oprecht optreden.


Jagasja jaso y tratuña para taejinecog, y finijo ni y tinagoña para mit na generasion. 	 Het verbond dat Hij met u sloot, zal Hij nooit vergeten; Hij sloot het met het hele volk Israël, voor altijd.


N 3 16 54520 ¶ Sa taegüenao na jaguaeya si Yuus y tano, janae ni linilisja Lajiña y para todo ayo y jumonggue güe, ti siña malingo, ya guaja linâlâña na taejinecog. 	 Want God heeft zoveel liefde voor de wereld, dat Hij Zijn enige Zoon heeft gegeven; zodat ieder die in Hem gelooft, niet verloren gaat maar eeuwig leven heeft.


Dangculo y cariñoso na minaasemo, O Jeova, nalâlâyo jaftaemano y juisiomo sija. 	 Uw liefdevolle meeleven is zo groot, HERE. U hebt bevolen dat ik het leven weer zou krijgen.


Entona y salmo, yan chule mague y pandireta; yan y magof na atpa yan y guitala. 	 Jubel over God, Hij is onze kracht. Loof en prijs de God van Jakob.


Ya japolo todo y güinajaña ya cajulo ya jadalalaggüe. 	 Jezus zei tegen hem: "Kom, ga met Mij mee." Levi stond op, liet alles achter en ging met Hem mee.


Ya mañaga güije yan y disipulo sija, apmam na tiempo. 	 Paulus en Barnabas bleven nog een hele tijd bij de christenen in Antiochië.


Bae juadaje y laymo; chamoyo sumesendingo. 	 Ik zal mij houden aan Uw voorschriften. Laat mij niet in de steek.


Sajafa mina unfafaesen yo? Faesen y manmanjungog ni y jusangane sija. Estagüe, sija y tumungo y sinanganjo. 	 Waarom ondervraagt u Mij eigenlijk? Er zijn genoeg mensen die Mij hebben gehoord. Vraag het aan hen. Zij kunnen u precies vertellen wat Ik gezegd heb."


N 23 25 32600 ¶ Ay ay para jamyo, escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa infagagase y sumanjiyeng y posuelo yan y plato; lao y sumanjalom bula inamot yan minampos. 	 Godsdienstleraars en Farizeeërs! Het ziet er voor u slecht uit! Huichelaars, u maakt de bekers en schotels van buiten schoon, maar ziet niet dat ze van binnen vol roof en hebzucht zitten.


Ayo nae inepe as Jesus ilegña: Ti untungo jafa mangagao. Siñajamyo gumimen gui copa anae gumiguimenyo? Sija ilegñija, siñajam. 	 Jezus zei: "U weet niet wat u vraagt." Hij keek Jakobus en Johannes aan en vroeg hun: "Kunnen jullie uit de beker drinken waaruit Ik zal drinken?" "Ja", antwoordden zij.


Sa y canae y manaelaye ufanmayamag: lao si Jeova jamantietene y manunas. 	 Want de HERE zal de goddelozen machteloos maken en oprechte mensen ondersteunen.


N 27 39 34850 ¶ Ya y taotao na manmalolofan, masangane güe innataelaye, ya jayeyengyong y iluñija, 	 De mensen die voorbijkwamen, scholden Hem uit en schudden hun hoofd.


Sija pumuno y biuda yan taotao juyong, yan japuno y manaetata. 	 Zij plegen moord en doodslag onder de vreemdelingen, de weduwen en wezen.


Sa bae jusangan y tinaelayeco; bae jutriste pot y isaojo. 	 Het lijkt er inderdaad op dat ik zal struikelen; voortdurend denk ik aan al mijn ellende.


Ya manope y nanaña ya ilegña: Aje, sa umafanaan si Juan. 	 Maar Elisabeth zei: "Nee! Hij moet Johannes heten."


Yaguin un taotao ti sumaga guiya guajo, umanajanao güe parejoja yan y ramas, ya umalayo, ya jajojoca, ya japopolo gui guafe, ya ufanmasonggue. 	 Wie niet in Mij blijft, wordt weggegooid als een waardeloze rank en zal verdorren. Samen met andere dorre ranken wordt hij in het vuur gegooid en verbrand.


Entonses jabira güe si Pedro ya jalie ayo na disipulo na güinaeya as Jesus dinalalag güe; ya locue umason gui pichon gui sena, ya sinangane, Señot jaye uje y umentregao? 	 Petrus keek achterom en zag dat ze door Johannes gevolgd werden. Johannes had zich tijdens de maaltijd naar Jezus toe gebogen en Hem gevraagd wie de verrader was.


Magajet na todo sija y profeta desde as Samuel yan ayo sija y manatate, todos ni y manmañangan, taegüine masangan güine sija na jaane. 	 Ook Samuël en alle andere profeten die na hem kwamen, hebben dit voorspeld.


Ayo nae manope ilegña: Y munajalom y canaeña yan guajo gui plato, güiya uentregayo. 	 Jezus antwoordde: "Aan wie Ik het eerst het eten heb aangereikt, die is het.


Ya intingo y minagajet ya y minagajet inninafanlibre jamyo. 	 Dan zult u de waarheid kennen en door de waarheid bevrijd worden."


N 10 32 39370 ¶ Ya anae mangaegue gui chalan, mangajulo guiya Jerusalem; ya si Jesus malag y menañija; ya ninafanmanman: ya y dumadalalag mangosmaañao. Ya jacone talo y dose, ya jatutujon sumangane sija jafa ususede güe. 	 Zij waren op weg naar Jeruzalem en Jezus liep voorop. De mensen die met Hem meeliepen, waren verbijsterd en bang. Jezus nam Zijn twaalf discipelen nog even apart. Hij vertelde hun wat Hem in Jeruzalem te wachten stond.


Fanue ni y minaasemo ni namanman, jago na unnalibre y umangoco sija guiya jago, guinin y ayosija ni mangajulo contra y agapa na canaemo. 	 Laat ook nu blijken hoe genadig en liefdevol U bent. Want U bevrijdt de mensen die bij U schuilen.


Sa sendangculo y minaasemo para guajo; sa guinin unnalibre y antijo guinin iya papapa guiya sasalaguan. 	 U bewijst mij zoveel goedheid en liefde. U hebt mij gered van de godverlatenheid.


Ayo nae si Annas ninamacone güe mangode para as Caefas, magas na pale. 	 Terwijl Petrus zich bij het vuur stond te warmen, vroegen enkelen van de mannen: "Zeg, bent u ook niet één van Zijn discipelen?" "Welnee!" antwoordde Petrus.


Sa si Jeova jafatinas y Sion, umanog güe gui jalom y minalagña. 	 Dan zullen alle volken ter wereld eerbied en ontzag hebben voor de naam van de HERE. Alle heersers zullen Uw grootheid erkennen.


Sa jayeja y fumatinas y minalago Yuus, güiya chelujo laje, yan chelujo palaoan, yan nanajo. 	 Ieder die doet wat God wil, is mijn broer, mijn zuster, mijn moeder."


Lao nesesita tayutejit gui jilo un isla. 	 Maar wat ons schip betreft, dat zal op een of ander eiland aan de grond lopen."


Lao calang y jaanin Noe, taegüijija locue y minamaela y Lajin taotao. 	 Als Ik terug kom, zal het net zo zijn als in de tijd van Noach.


Tayuyut y Señot y cosecha ya utago y manfáfachocho gui cosechaña. 	 Vraag de Landheer of Hij meer arbeiders wil sturen om de oogst binnen te halen."


Ya maagang si Jeova gui chinatsagañija ya güiya munalibre sija gui pinadeseñija. 	 Toen riepen zij in hun ellende tot de HERE en Hij redde hen uit al hun angst.


Anae munjayan jasangan este, mapos ya jaagang gui secreto si Maria cheluña, ilegña: Si Maestro estagüe ya inagagangejao. 	 Hierna ging zij weg om haar zuster te halen. "Maria", zei zij zacht, "de Meester is er en Hij wil je spreken."


Ya ilegña si Jesus nu sija: Siña y mangachong y nobio, mantriste yaguin mañisijaja yan y nobio? Lao ufato y jaane, na y nobio umacone guiya sija, ya ayo nae ufanayunat. 	 "Waarom zouden de vrienden van de bruidegom treuren en hun eten laten staan, zolang hij nog bij hen is?" antwoordde Jezus. "Maar eens zal hij uit hun midden worden weggenomen. Dan hebben zij alle reden om niet te eten.


Mangaegue güije y tentago sija yan y ofisiat, sija, manotojgue, ya jafatinas y guafin pinigan; sa manenggeng; ya janafanmamaepe sija: ya esta tomotojgue mañisija yan Pedro janamamaepe güe. 	 Omdat het koud was, hadden de knechten en bewakers een vuur gemaakt waarbij zij zich warmden. Petrus ging er ook bij staan.


Ya bae jusangan locue y testimoniomo sija gui menan y ray sija, ya ti jumamajlao. 	 Zelfs voor koningen kan ik dan over U spreken zonder mij te schamen.


Ayonae y palaoan anae jalie na ti siña janaatog, mato ya manlalaolao, ya jatombagüe gui menaña, ya jasangan gui menan y taotao sija todos, pot jafa na japacha, yan jaftaemano na ninajomlo enseguidas. 	 Toen tot de vrouw doordrong dat Jezus het wist, kwam zij naar voren. Bevend viel zij voor Hem neer en vertelde waarom zij Hem had aangeraakt en dat zij nu genezen was. Allen die erbij stonden, hoorden het.


Ya si Jesus jalalatde ilegña: Pacaca, ya maela juyong guiya güiya. 	 "Zwijg", zei Jezus tegen de boze geest. "Ga onmiddellijk uit die man!"


Ya ilegña: Mano nae unpolo güe? Ilegñija nu güiya: Señot, maela ya unlie. 	 "Waar hebben jullie hem neergelegd?" vroeg Hij ontroerd. "Wij zullen het U wijzen, Here", antwoordden zij.


Ayo nae mato güe, ya jamantiene canaeña, ya jajatsa julo; ya pinelo ni calentura, ya güiya sumetbe sija. 	 Toen Hij binnenkwam, ging Hij naar haar toe, pakte haar bij de hand en trok haar overeind. De koorts verdween meteen. Zij stond op en maakte eten voor hen klaar.


Para umacumple y esta masangan pot y profeta Isaias, na ilegña: Güiya chumule y chetnotta yan cumacatga y pinitita. 	 Daarmee werd werkelijkheid wat de profeet Jesaja had gezegd: "Hij heeft onze kwalen op zich genomen en onze ziekten gedragen."


Ya mientras sija sumesetbe y Señot, yan manayuyunat, y Espiritu Santo ilegña: Abatta guiya guajo Barnabé yan Saulo para y checho anae guinin juagange sija. 	 Op een dag, toen deze mannen vastten en bij elkaar waren om de Here te aanbidden, zei de Heilige Geest tegen hen: "Geef Mij Barnabas en Saulus, want Ik heb een speciale taak voor hen."


Ya mato un inagang guiya güiya, ilegña: Cajulo Pedro: puno ya uncano. 	 Een stem uit de hemel zei: "Sta op, Petrus! U mag er zoveel van slachten en eten als u wilt."


Para ayo y güiyaja namaesa fumatinas y dangculo namanman: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij doet grote wonderen; niemand kan wat Hij kan doen. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Anae estaba manjijitaja cada jaane gui templo, taya nae inestira y canaenmiyo contra guajo: lao este oranmiyo, yan y ninasiñan jinemjom. 	 Had u Mij niet in de tempel kunnen oppakken? Daar was Ik elke dag. Maar dit is uw moment. De kans van de duivelse macht."


Ya ayonae mapolo canae sija gui jiloña ya macone. 	 De andere mannen wisten wie ze moesten hebben en namen Jezus gevangen.


Este na taotao sija, nu y labiosñija jaonrayo; lao y corasonñija chago guiya guajo. 	 'Deze mensen eren God met de mond, maar in hun hart moeten ze niets van Hem hebben.


Ayonae y pachotto bula chinaleg, ya y jilata canta: ya ayonae ujaalog gui entalo y nasion sija: si Jeova jafatinas dangculo na güinaja para sija. 	 Dan breken wij uit in gejuich en iedereen lacht van blijdschap. Dan zullen zelfs de ongelovige volken rondom ons zeggen dat de HERE wonderen bij ons doet.


Ylegña nu güiya: Jafa? Si Jesus ilegña: Munga mamuno; munga umabale; munga mañaque; munga masangan y ti magajet na testimonio; 	 "Welke geboden?" vroeg hij. Jezus antwoordde: "U mag niet moorden. U mag geen overspel plegen. U mag niet stelen.


Sija ilegñija nu güiya: Sa tayajam tumatratos. Güiya ilegña nu sija: Janao locue fanmalag y fangualuanjo. 	 'Omdat niemand ons heeft gevraagd te komen werken', antwoordden zij. 'Ga maar naar mijn wijngaard om de anderen te helpen', reageerde hij daarop.


Ya y angjet y Señot jacuentuse si Felipe ilegña: Cajulo, ya unjanao guato gui sanjaya gui chalan ni y jumajanao desde Jerusalem, asta Gasa ni y desierto. 	 Filippus ging ook de stad uit, want een engel van God had tegen hem gezegd: "Zorg ervoor dat u vanmiddag op de weg van Jeruzalem naar Gaza bent; dat is een eenzame weg."


N 5 17 25680 ¶ Chamiyo jumajaso na mato yo para juyulang y tinago pat y profeta sija; ti mato yo para juyulang, lao para jucumple. 	 Denk niet dat Ik ben gekomen om de wetten van Mozes en de woorden van de profeten opzij te schuiven. Ik ben juist gekomen om er de volle betekenis aan te geven.


Mato guiya guajo y piniten finatae, ya y minilalag y tinaelaye janamaañaoyo. 	 Ik roep het uit: Lof zij de HERE! Hij verloste mij van al mijn vijanden.


Yaguin jumantiene y tinaelaye gui corasonjo, si Jeova ti ujungogyo. 	 Als mijn motieven onzuiver waren geweest, zou de Here echt niet hebben geluisterd.


Sija manmato guiya guajo gui un jaanen y chinatsagaco: lao si Jeova, güiya y fanapojo. 	 Mijn vijand was erg machtig, maar God redde mij uit zijn hand. Hij hielp mij ontkomen aan hen die mij haten, juist omdat zij sterker waren dan ik.


Sa guajo sumangane jamyo: na y tininasmiyo yaguin ti mudongña qui y tininas y escriba yan y Fariseo sija, ti siña jamyo manjalom gui raenon langet. 	 Want Ik waarschuw u. Als uw oprechtheid niet groter is dan die van de godsdienstleraars en de Farizeeërs, komt u het Koninkrijk van de hemelen niet eens binnen.


Ya masuplica güe na chaña tumatago na ufanjanao para y tadong na joyo. 	 Zij smeekten Jezus dat Hij hen niet naar de hel zou sturen.


Ya megae gui famaguon Israel, ujabira nu y Señot, Yuusñija. 	 Hij zal vele Joden ervan overtuigen dat zij moeten terugkeren tot de Here, hun God.


Y chatpayon na corason junafanjanao guiya guajo; ti yajo tumungo y manaelaye na güinaja. 	 Iemand met een zondig hart moet ver van mij wegblijven en misdadigers wil ik niet kennen.


Lao si Jesus jabiragüe ya anae malie güe ilegña: Jagajo, angoco, y jinengguemo unninajomlo. Ya y palaoan ninajomlo desde ayo na ora. 	 Jezus keerde Zich om en zag dat zij Hem had aangeraakt. Hij zei: "Wees gerust. U bent genezen door uw geloof in Mij." Sinds dat moment was de vrouw gezond.


Ilegñija: Este na taotao jasuug y taotao sija para ujaadora si Yuus contra y lay. 	 Zij beschuldigden hem ervan de mensen ertoe over te halen God te vereren op een manier, die in strijd was met de Joodse wet.


Lao chalane juyong y taotaoña taegüije y quinilo sija, yan jaesgagaejon sija gui desierto taegüije y manadan, gâgâ. 	 Hij verzamelde Zijn volk, zoals men schapen verzamelt. Als een kudde leidde Hij hen het land Egypte uit, de woestijn in.


Inasagua talo y palaoan ni y mina dos, ya matae talo taya pineloña semiya: ya y mina tres taegüijeja talo. 	 Hij stierf en zijn vrouw bleef alleen achter. De tweede broer trouwde met haar, maar stierf ook zonder kinderen.


Jago guinen munatungoyo ni y chalan linâlâ: yan unnabulayo minagof gui menamo. 	 U zult mij het leven teruggeven. Door dicht bij mij te zijn, zult U mij vreugde geven.' (b)


Ylegña nu güiya si Jesus: Megae na tiempo na manjita, ya asta pago ti untungo yo Felipe? Y lumiiyo, jaliija y Tata. Ya jafa muna ilegmo: Fanue jam nu y Tata? 	 "Nu ben Ik al zo lang bij u, Filippus. Kent u Mij nu nog niet? Wie Mij gezien heeft, heeft immers de Vader gezien? Hoe kunt u Mij dan vragen u de Vader te laten zien?


Ya ilegco: Jaye jao Señot? ya ilegña: Guajo si Jesus ni y unpetsisigue. 	 'Wie bent U, Here?' vroeg ik. En de Here antwoordde: 'Ik ben Jezus, Die u vervolgt.


Si Yuus Abraham, yan Ysaac, yan Jacob, y Yuus y tatata ni y janamalago y Tentagoña as Jesus; ni y inentrega yan inpine gui menan Pilatos, anae jadetetmina ya japolo güe na ujanao. 	 De God van Abraham, Isaäk en Jakob geeft hiermee eer aan Zijn dienaar Jezus, Die door u aan de Romeinen is uitgeleverd.


N 2 13 54240 ¶ Y estaba güije jijot y pascuan y Judios, ya si Jesus cajulo guiya Jerusalem. 	 Weldra zou het Joodse Paasfeest beginnen. Daarom vertrok Jezus naar Jeruzalem.


Jaso y inetnonmo ni y unfajan gui ampmam na tiempo; y tribon y erensiamo, ni y jago sumatba; yan y egso Sion, anae sumasagajao. 	 Denk eraan dat wij van U zijn; U hebt ons volk uitgekozen als Uw eigen volk. En in Jeruzalem hebt U Uw woning gekozen.


Ya, anae manadingojam, uno y otro, manmaudaejam gui batco, ya sija manalo guato guiya sija. 	 gingen wij aan boord van het schip en keerden zij terug naar huis.


Namanman na güinaja finatinasña gui menan y tatañija, gui tano Egipto, gui fangualuan Soan. 	 Hun voorouders hadden zelf Zijn wonderen gezien, die Hij in Egypte had gedaan, in de stad Zoan.


Ya y anite ilegña nu güiya: Bae junae jao ni este na ninasiña todo, yan y minalagñija; sa guajo maentrega, ya jaye y malagojo, junae. 	 "Kijk", zei hij, "dat zal ik U allemaal geven, met al hun roem en eer erbij. Want het is allemaal van mij.


Chamo pumarérejo yan y cabayo, pat y mula ni taya tiningoñija: na nesesita y modasa yan y freno para umantiene; yaguin taya estesija ti malago guaguato guiya jago. 	 Gedraag u dus niet als een paard of een muildier, dat met bit en teugels in bedwang moet worden gehouden. Dat wil Ik niet.


Ya si Barnabé malago na ujacone gachongñija si Juan, ni y apiyiduña Marcos. 	 Barnabas wilde dat Johannes Markus ook meeging,


Ayo nae, ujabira sija tate y enemigujo y jaane nae juagangjao; este jutungo, na si Yuus para guajo. 	 U neemt mijn zwerftochten waar en kent elke traan die ik stort. Alles staat immers in Uw boek?


Ti jago, O Yuus, ni y yumute jam? yan jago, O Yuus, ti jumanao yan y inetnon sendalonmame. 	 Wie brengt mij naar de sterke vesting? Wie begeleidt mij als ik naar Edom ga?


Estagüe na uguaja piniten mañago tinaelaye: magajet na mapotgue y inacacha ya mañago dinague. 	 Er liggen dodelijke pijlen op, die uit vuur bestaan.


JUSGAYO, O Jeova, sa guajo jumajanao yo gui tininasso: juangocoyo locue gui as Jeova: pot enao na ti jusulong. 	 Een lied van David. Laat het recht over mij zegevieren, HERE, want ik ben onschuldig. Ik vertrouwde op de HERE zonder uit mijn evenwicht te raken.


Ecungog: Estagüe y tatanom na jumuyong para ufananom. 	 "Luister", zei Hij, "een boer ging naar zijn land om te zaaien. Daarbij viel er wat zaad op het pad. De vogels kwamen erop af en pikten het weg.


Para ujafatinas y inemog gui nasion sija, yan y castigo gui taotao sija; 	 Daarmee kunnen zij wraak nemen op de vreemde volken en ongelovige volken afstraffen.


Gospiniteyo; nalâlâyo, O Jeova, jaftaemano y sinanganmo. 	 Ik heb zulke grote moeilijkheden. HERE, geef mij toch het leven weer door Uw woord.


Ecungog y vos y inagangjo, Ray jo, yan Yuusso: sa jago jutaetaetaye. 	 O HERE, wilt U mijn gebed aanhoren? Luister toch naar mijn smeken.


N 11 25 28010 ¶ Ayo na tiempo nae, manope si Jesus ilegña: Grasias junaejao, Tata, Señot y langet yan y tano, sa unnafanatog estesija gui manmalate yan manmejnalom, ya unfanue y famaguon. 	 En Jezus bad dit gebed: "Vader, Heer van hemel en aarde, dank U wel dat U de waarheid hebt verborgen voor wijzen en geleerden. Maar U hebt de waarheid bekendgemaakt aan kleine kinderen.


Ya mabalutan ni y manfamaguon na lalaje, ya machule juyong y majafot. 	 Een paar jonge mannen stonden op en legden hem af. Daarna droegen zij hem naar buiten en begroeven hem.


Ni y inresibe y tinago pot y inareglan y angjet, ya ti inadaje. 	 door u, die Gods wet uit de hand van de engel hebt ontvangen, maar u er niet aan gehouden hebt."


Y taquilo na ogso sija para y manmachaleg na chiba: yan y acho sija guinegüe para y conejo. 	 Hoog in de bergen leven de steenbokken en de klipdassen kunnen veilig wonen op de rotsen.


Jatsa julo y ilonmiyo, O jamyo trangca sija ya umajatsa julo y taejinecog na potta sija ya y Ray langet ujalom. 	 Ja, zet de poorten maar wijd open en laat de geëerde Koning binnengaan.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Toen ik grote angst had, riep ik naar de HERE en Hij gaf mij antwoord.


Sa, estagüe, enimigumo na manpalalangpang: yan ayo sija y chumatlie jao jajatsa y iloñija. 	 Laat iets van U horen, o God. Spreek toch en blijf niet werkeloos toezien.


Ayo nae maatane yan güiya gui quiluus yan y dos na saque; y uno gui agapaña ya y otro gui acagüeña. 	 Die morgen werden er ook twee rovers gekruisigd, de een links en de ander rechts van Jezus.


Ayonae ilegña si Pedro: Estagüeja na indingo y iyonmame, ya indalalag jao. 	 Petrus zei: "U weet dat wij alles hebben verlaten om U te volgen."


Si Jeova jananae ni finijo: yan mandangculo ayo na inetnon famalaoan ni y munamatungo: 	 Uw volk putte daaruit. U hielp ons, die er zo ellendig aan toe waren, met Uw goedheid en trouw.


Anae manjanao jamyo, setmon ya alog: Y raenon langet mato jijot. 	 Vertel hun dat het Koninkrijk van de hemelen vlakbij is.


Ya anae jajungog si Jesus, ninamanman, ya ilegña nu y dumadalalag güe: Magajet jusangane jamyo, na tayayo nae mañoda ni este na dangculon jinenggue guiya Israel! 	 Jezus hoorde hier vreemd van op en zei tegen de mensen om Hem heen: "Nergens in Israël heb Ik iemand ontmoet die zoveel geloof heeft!


Naeyo tiningo, ya bae juadaje y laymo: junggan bae juadaje contodo y corasonjo. 	 Maak mij verstandig, want dan kan ik Uw wet houden zoals U wilt. Met mijn hele hart wil ik mij aan Uw wet houden.


Fanagüeyo, O Jeova, ni y chalanmo: ya osgaejonyo, gui chalan yano, pot rason y enimigujo. 	 Leer mij Uw bedoelingen, HERE, en laat mij op een vlakke weg lopen, zodat mijn vijanden mij niet kunnen pakken.


Ya jumanao si Jesus, ya jalie y dangculo na linajyan taotao: ya ninamaase ni ayo sija, ya janafanjomlo y manmalango sija. 	 Toen Jezus terugkwam, stonden al die mensen Hem op te wachten. Hij kreeg medelijden met hen en genas allen die ziek waren.


Lao güiya umagang sija, ya ilegña nu sija pot acomparasion: Jafataemano siña si Satanas jayute juyong si Satanas? 	 Jezus riep hen bij Zich. Om hun duidelijk te maken hoe onzinnig hun opmerking was, zei Hij:


Si Jeova y achojo, y castiyujo, yan y nanalibrijo: Yuusso, metgot y achojo, juangoco yo guiya güiya; patangjo yan y cánggilon y satbasionjo, y leca na torijo. 	 David zei toen: Ik heb U lief, HERE, U bent mijn kracht.


Fanmaañao as Jeova, jamyo mañantosña: sa taya ufatta para y manmaañao nu güiya. 	 Probeer het maar, dan zult u ontdekken hoe goed de HERE is. Gelukkig is degene die bij Hem bescherming zoekt.


Lao guajo pobleyo yan nesesitaoyo: nachadig jao guiya guajo, O Yuus: sa jago umayuyudayo, yan y munalibreyo; O Jeova, chamo umatrasasao. 	 Laat allen die U zoeken, juichen en jubelen, zich in U verblijden. Laten zij, die U en Uw redding liefhebben, voortdurend U loven en grootmaken.


N 12 28 40180 ¶ Ya uno gui escriba mato, ya jajungog na manafaesen entresija, ya jatungo na mauleg inepeña nu sija, finaesen güe: Jafa y finenana qui todo na tinago? 	 Een godsdienstleraar die stond te luisteren, hoorde hoe raak Jezus de Sadduceeërs antwoordde. Hij kwam dichterbij en vroeg: "Wat is het belangrijkste gebod?"


Si Jeova jatungo y jinason y taotao, na sija puro jinaja. 	 De HERE weet precies wat in de mensen omgaat: Het is allemaal nutteloos.


Este y as Jesus ni y ninacajulo as Yuus, ya enaomina jita todos mantestigo. 	 God heeft Jezus uit de dood laten opstaan; dat hebben wij allemaal gezien.


Lao uno gui sendalo sija, janaadotgan gui calaguagña y lansaña, ya jumuyong y jâgâ yan janom. 	 Daarom braken zij Zijn benen niet. Wel stak een van de soldaten zijn speer in Jezus' zij. Meteen kwam er bloed en water uit.


Ya taftataf gui egaan, gui finenana na jaane gui semana, manmato gui naftan gui quinajulo y atdao. 	 Op zondagmorgen, bij het opgaan van de zon, gingen zij naar het graf.


Lao y ray ninalalalo; ya jatago y sendaluña sija na ujapuno todo ayo y mamuno sija, ya ujasonggue y siudaña. 	 De koning was woedend. Hij stuurde zijn leger erop uit om de moordenaars te doden en hun stad plat te branden.


Japetsisigue y enimigujo y antijo, ya jachule; magajet, na jagacha gui tano y jaanijo: ya y onraco japolo gui eda. Sila. 	 Als ik bijvoorbeeld goed met kwaad vergold of iemand die mij vertrouwde, oneerlijk behandelde.


Anae y manaelaye lachog taegüije y chaguan, yan anae todo y chumogüe y tinaelaye manlajyan: ayo mina ufanmayulang para taejinecog: 	 Een mens zonder verstand begrijpt het niet en ook dwazen kunnen er niet bij.


Para ujaaligao y Señot, yaguin siña buente masiente ya umasoda güe, sa ti chago güe cada uno guiya jita. 	 Hij bepaalde dat de mensen Hem zouden zoeken, in de hoop dat zij Hem (misschien na veel rondtasten) zouden vinden.


O Jeova, Yuus Jao, ni y inemog iyomo; O Yuus Jao, ni y inemog iyomo, famanuen maesajao ni y minalag. 	 HERE, U bent de enige, die het recht heeft wraak te nemen. Kom met Uw licht naar ons toe.


N 9 2 38570 ¶ Anae esta malofan y sais na jaane, si Jesus jacone si Pedro, yan si Santiago, yan si Juan, janafañajnge sijaja gui un taquilo na ogso; ya jaago güe gui menanñija. 	 Zes dagen later nam Hij Petrus, Jakobus en Johannes mee een hoge berg op. Er was niemand anders bij Hem. Daar bovenop die berg zagen de discipelen hoe het uiterlijk van Jezus veranderde.


Ya jafa y jusangane jamyo, jusanganeja todos: Fanbela. 	 Wat Ik tegen jullie zeg, zeg Ik tegen iedereen: Blijf wakker! Kijk altijd naar Mij uit!"


Manmangagao y taotao, yan jaconie pajaro ni calang palumo sija; yan ninafanjaspog ni y pan langet. 	 Toen zij erom vroegen, gaf Hij hun kwakkels als vlees te eten. En elke dag was er meer dan voldoende manna, dat uit de hemel naar beneden kwam. Daarvan bakten zij brood.


Y piniten naftan gaegue gui oriyajo, y lason finatae mato guiya guajo. 	 Ik heb de dood in de ogen gezien; de nederlaag stond voor mij.


Ylegñija: Diningogüe as Yuus: petsigue ya enchilegüe; sa taya para ulinibregüe. 	 Zij zeggen: "God heeft hem in de steek gelaten. Laten we hem opjagen en grijpen; er is toch niemand die hem te hulp komt."


Ada jinasomo na ti siñayo jutayuyut si Tata pago, ya güiya unaeyo enseguidas mas di dose legion na angjet sija? 	 Besef je niet dat Ik mijn Vader zou kunnen vragen duizenden engelen te sturen om ons te verdedigen? En Hij zou ze sturen.


Pot este y tiguangña sija yan ayo y guinin manmalie antes, ya matungo na ampmam na mangagagao limosña, ilegñija: Ada ti este güiya ayo y matatachong ya gagao? 	 Zijn buren en de mensen die hem vroeger als bedelaar hadden gekend, waren verbaasd. "Dat is toch de blinde man die altijd zat te bedelen?" vroegen zij.


Ya despues manmalago ray: ya manninae as Yuus as Saulo lajin Sis, un taotao gui tribon Benjamin para cuarenta años. 	 Toen wilden zij een koning hebben. God gaf hun Saul, de zoon van Kis, een man uit de stam van Benjamin.


O, Chamo munafanatalo manmamajlao y manmachichiguit: polo y mamoble yan y mannesesitao ya umalalaba y naanmo. 	 Stel hen die onderdrukt worden, niet teleur. Laten de armen en verdrukten reden hebben Uw naam te loven en te prijzen.


N 18 15 61150 ¶ Ya madalalag si Jesus si Simon Pedro, taegüenao yan otro disipulo. Ya ayo y otro disipulo atungo y magas na pale; ya jumalom yan si Jesus; gui quelat y palasyon y magas na pale. 	 Simon Petrus en een andere discipel volgden Jezus. Die andere discipel was een kennis van de hogepriester. Hij mocht tegelijk met Jezus op de binnenplaats van het paleis.


Ayo nae ilegña: Jutalo guato para y iyajame ni anae guine ayoyo. Ya anae mato guato, jasoda taesinajguan, binale yan maadotna. 	 'Ik ga terug naar de man uit wie ik ben weggegaan.' Bij zijn terugkomst ziet hij dat het hart van de man schoon en leeg is.


Mangajulo testigon mandague: ya jafaesenyo ni y ti jutungo. 	 Leugenachtige getuigen nemen het woord en vragen mij dingen die ik helemaal niet weet.


Señot, gaease ni lajijo; sa malango baba, ya gogosjapadese; sa megae nae podong gui guafe, yan megae nae podong gui janom. 	 "Here", zei hij smekend en viel voor Hem op de knieën. "Heb medelijden met mijn zoon. Hij lijdt aan vallende ziekte. Het is heel erg met hem. Hij valt vaak in het vuur en in het water.


Para ucumple y sinangan na esta jasangan: Ayo sija ni unnae yo, ni uno junafalingo. 	 Daarmee kwam uit wat Hij eerder eens gezegd had: "Van hen die U Mij gegeven hebt, heb Ik niemand verloren laten gaan."


Ya jaatan todos y oriyañija ya ilegña nu güiya: Estira mona y canaemo. Ya guiya jafatinas taegüije, ya y canaeña numalo ya magong taegüije y otro. 	 Hij keek hen een voor een aan. "Steek uw hand uit", zei Hij tegen de man. Terwijl de man dat deed, werd zijn hand helemaal gezond.


SI Yuus, junggan, si Yuus, si Jeova sumangan, ya jaagang y tano desde y quinajulo y atdao asta y tumunogña papa güije. 	 Een psalm van Asaf. De HERE, de enig ware God, neemt het woord en roept naar de hele aarde, van oost tot west.


Mannae niebe calang pulo: jachalapon y manengjeng na sereno calang apo. 	 De sneeuw ligt als wol op de aarde en rijp ligt als gestrooide as op de gewassen.


Ya anae inquimple todo esta ayo sija na jaane, manjanaojam ya insigue y jinanaomame, ya manmaosgaejonjam ni y asaguanñija yan y famaguonñija, asta qui manjuyongjam gui siuda: ya mandimojam gui oriyan tase ya manmanayuyutjam. 	 Toen wij terug moesten naar het schip, deed de hele gemeente, vrouwen en kinderen inbegrepen, ons uitgeleide op het strand. Daar knielden wij neer en baden met elkaar. Nadat we afscheid hadden genomen,


Y cadidug y flechan y matatnga, yan y pinigan gago. 	 Pijlen van een scherpschutter en brandend hout van de bremstruik. Dat doet pijn.


Entonses manope yuje: Cao taotao isao güe, ti jutungo; unoja jugoftungo; na guajo, guinin bachet yo, ya pago manlie yo. 	 De man antwoordde: "Of Hij slecht is, weet ik niet. Ik weet maar één ding: Ik was blind en kan nu zien."


Guaja sija sumangan: Güiya este; ya guaja palo sija sumangan: Ale, lao parejo yan güiya. Lao güiyaja ilegña: Guajo yo. 	 "Inderdaad!" zeiden sommigen. "Nee", zeiden anderen, "het is iemand die op hem lijkt." "Ik ben het echt!" riep de man uit.


Ya todos ninafanman nu y minagas Yuus, lao mientras manmamanman todos pot todo estesija ni y jafatinas, ilegña ni disipuluña; 	 Bij het zien van de macht van God werden de mensen met ontzag vervuld. Terwijl iedereen nog een en al verbazing was over alles wat Hij deed, zei Jezus tegen Zijn discipelen:


Ya y antijo esta senchatsaga: Ya jago, O Jeova, asta ngaean? 	 Heb medelijden met mij, HERE, want ik ben maar een zwak mens. Genees mij, want mijn lichaam is ziek.


Manafaesenja gui entaloñija na umayute papa gui ninasiñaña: manmagof ni y dinague sija: manmanbendidise ni y pachotñija, lao manmanmatdidise qui sumanjalomñija. 	 Hoe lang blijft de vijand nog aanvallen? Zij zullen allemaal omvergelopen worden, als een muur die omvalt en neerstort.


Ya ilegña nu sija: Taegüenaja jamyo locue manaetiningo? Ti intingo na todo y guine jiyong ni jumajalom y taotao ti siña ninataelaye? 	 "Begrijpen jullie niet dat je niet slecht wordt door wat je eet?" zei Hij.


Ya y linajyan taotao, manlinalatde, para ufanmamatquilo: lao sija mas managang, ilegñija: Señot, Lajin David, gaease nu jame. 	 De mensen zeiden dat zij hun mond moesten houden, maar zij trokken zich er niets van aan en schreeuwden nog harder.


Sa y Jeova Yuus, güiya y atdao yan y patang: si Jeova unfannae grasia yan minalag: ti jachoma y manmauleg na güinaja ni y mammamomocat gui tininas. 	 Ik ben liever maar heel kort bij U, dan jarenlang in een omgeving waar men U niet kent. Ik heb liever de minste plaats in Uw huis dan een ereplaats in een huis waar men met U spot.


Ya jatago y linajyan taotao na ufanmatachong gui jilo chaguan, jachule y sinco na pan yan dos na güijan ya jaatan julo y langet, ya jabendise: ya jaipe y pan ya janae y disipulo sija, ya y disipulo janae y linajyan taotao. 	 Hij zei tegen de mensen dat zij op de grond moesten gaan zitten. Daarna nam Hij de vijf broden en de twee vissen, keek naar de hemel en dankte God. Hij brak de broden in stukken en gaf deze aan Zijn discipelen.


Enaomina ilegña y minalate Yuus: Bae managoyo profeta yan apostoles para sija; ya megae guiya sija inpino yan inpetsigue: 	 God zegt over u: 'Ik zal hen profeten en apostelen sturen, maar ze zullen sommigen van hen vermoorden en anderen wegjagen.'


Y anteñija jachatlie todo y clasen nengcano; yan manjijot gui trangcan y finatae. 	 Zij walgden bij het zien van eten en stonden al met één been in het graf.


Ya anae maagange todo y prinsipen mamale yan y escriba sija güije na tano, manfinaesen mano nae mafañago si Cristo. 	 Hij riep de leidende priesters en de godsdienstleraars bijeen en vroeg of zij wisten waar de Christus zou worden geboren.


Ya ilegña nu sija: Atan, ya inguesadaje jamyo ni y linagga: sa y linâlâ y taotao, ti guinin y manadan güinaja sija ni y jasagagaye. 	 "Dat is nou iets waarvoor u moet oppassen", zei Hij tegen de mensen. "Verlang niet steeds naar dingen die u niet hebt. Want het leven bestaat niet uit het hebben van veel spullen."


Y un jaane yan y otro jaane masangang y finijo, ya y un puenge ya y otro puenge mamanue tiningo. 	 De hemelen vertellen over Gods grote eer en de wijde luchten spreken over Zijn scheppend werk.


Anae estaba yo manjajame gui tano, juadadajeja sija pot y naanmo; ayo sija ni y unnaeyo ya juadadajeja ya taya ni uno malilingo, lao unoja esta malingo, güiya patgon yinilang; para ujacumple y tinigue sija. 	 Zolang Ik bij hen was, beschermde Ik hen in Uw naam die U Mij hebt gegeven. Ik heb geen van hen aan zijn lot overgelaten, behalve Judas, die zich door de duivel liet leiden. (A) Daardoor kwam immers uit wat in de Boeken stond.


Jaso ya jungogyo, O Jeova, Yuusso: ina y atadogjo sija para mungayo maego gui maego finatae. 	 Moet ik nog lang naar U uitzien? Dag in, dag uit schreeuwt mijn hart om U! Laat U mij nog lang onder de overheersing van mijn vijand?


Sa timanmalago jalie y checho Jeova, ni y finatinas y canaeña, ufanyinilang sija ya ti uninafangajulo. 	 De HERE zal hen vernietigen en niet meer herstellen, omdat zij niet naar Hem hebben opgezien en ook Zijn werken niet hebben onderscheiden.


Ya mandaña y apostoles yan y manamco para ujajasuye este. 	 De apostelen en leiders kwamen in een speciale vergadering bijeen om deze kwestie te bespreken.


AYO na tiempo, manmato y disipulo sija gui as Jesus, ya ilegñija: Jaye mas dangculo gui raenon langet? 	 In diezelfde tijd kwamen de discipelen bij Jezus met de vraag wie van hen de grootste in het Koninkrijk van de hemelen zou zijn.


Fangajulo na nije tafanjanao; estagüe esta mato y umentregayo. 	 Sta op. Kijk, daar is mijn verrader al."


Ya manmanope ilegñija nu güiya: Manggue Señot? Ya jaope ilegña: Manoja nae gaegue y tataotao, ayoja nae mandaña y pojaro aguila sija. 	 "Waar zal dit allemaal gebeuren?" vroegen de discipelen. Jezus antwoordde: "Waar het lijk ligt, daar komen de gieren." (A)


Sa y canae y manaelaye ufanmayamag: lao si Jeova jamantietene y manunas. 	 Want de HERE zal de goddelozen machteloos maken en oprechte mensen ondersteunen.


Lao y jaane umamaela, ya güiya güe pago, nae y magajet na manmanadododora, uje adodora si Yuus Tata gui espiritu yan y minagajet; sa si Yuus Tata, locue jaaliligao ayo sija y umadodora güe. 	 Het gaat er niet om w r wij de Vader aanbidden, maar hce wij Hem aanbidden. Echte aanbidding is geestelijk en zuiver. De Vader zoekt mensen die Hem zo aanbidden.


Lao este ayo y guinen masangan pot y profeta Joel: 	 Wat hier gebeurt, is al lang geleden door de profeet Joël voorspeld:


Y catneco yan y corasonjo malachae: lao si Yuus y minetgot y corasonjo, yan y güinajajo para taejinecog. 	 Al zou ik geestelijk en lichamelijk bezwijken, mijn hart vertrouwt op God, Die mijn rots is. Voor eeuwig houdt Hij mij vast.


Sa si Jeova mauleg; y minaaseña ugagaegue para taejinecog; yan y minagajet para todo y generasion sija. 	 De HERE is goed voor ons. Zijn goedheid reikt tot in de eeuwigheid. Hij blijft trouw aan alle generaties.


Sa todo ayo y fumatinas y minalago y Tatajo ni y gaegue gui langet, este güiya chelujo laje, yan chelujo palaoan, yan nanajo. 	 Ieder, die doet wat mijn hemelse Vader wil, is mijn broer, mijn zuster en mijn moeder."


Sa guaja unoja jagaña na esta guaja dose años, ya estaba jijot na umatae. Ya anae jumanao maapupura güe ni linajyan taotao sija. 	 Zijn enige kind, een meisje van twaalf jaar, lag op sterven. Jezus ging met hem mee en baande Zich een weg door de opdringende mensenmenigte.


Parejoja talo y mina dos, yan y mina tres, asta y mina siete. 	 Dus trouwde de volgende broer met de weduwe. En zo ging het verder, tot de vrouw tenslotte met ieder van de zeven broers getrouwd was geweest.


Lao yanguin ilegmame: Guinin y taotao sija; infanmamagas nu y acho ni y taotao, sa pineloñija na profeta si Juan. 	 Maar als we zeggen dat mensen hem die bevoegdheid hadden gegeven, zal het volk ons vermoorden, want dat is ervan overtuigd dat Johannes een profeet was."


Ayo nae manope si Pedro ilegña: Señot, yaguin jago, tago yo ya jufalag iyajago gui jilo janom. 	 Petrus riep: "Here, als U het werkelijk bent, zeg dan dat ik over het water naar U toe mag komen!"


Gaegue matatachong y lugat ti matungo gui sengsong: ya y umatog na lugat japupuno y taeisao: y atadogña manaatanja contra y pebble. 	 Zij bevinden zich vaak op geheime verblijfplaatsen; op afgelegen plekken vermoorden zij onschuldige mensen en zij loeren op weerloze mensen.


Ya y disipulo sija, manbula minagof yan y Espiritu Santo. 	 Maar de blijdschap van de christenen in de stad werd er niet minder door, integendeel. De Heilige Geest vervulde hun hele wezen.


Taemanoja chinagoña desde y sancatan, yan asta y sanlichan, taegüijeja chinagoña nae janajanao guiya jita y isaota. 	 Hij neemt onze zonden van ons af en doet ze zo ver weg dat wij het niet kunnen peilen. Eigenlijk net zo ver als het oosten van het westen verwijderd is.


Ya mangajulo, ya chumulegüe gui sanjiyong y siuda, ya macone asta gui sanjilo y egso, anae esta maplanta y siudañija, para ufanyute gui papa. 	 Zij brachten Hem naar de rand van een afgrond even buiten het dorp.


Lao si Pedro, sisigueja di manyajo: ya anae jababa malie güe, ya ninafansenlujan. 	 Petrus bleef net zo lang kloppen tot zij aan de deur kwamen. Toen zij hem binnenlieten, zagen ze tot hun grote verbazing dat hij het echt was.


N 11 28 28040 ¶ Maela guiya guajo todo y manyayas, yan y menoson, ya guajo junafandescansa. 	 Als de lasten u drukken en u vermoeid raakt, kom dan bij Mij. Ik zal u rust geven.


Minaase yan minagajet manásoda ya mandaña: y tininas yan y pas manachico. 	 Het is werkelijk waar dat Hij mensen bevrijdt, die ontzag voor Hem hebben. Waar zij wonen, heerst vrede en geluk.


Ya ni un taotao ni gumimen y bijo na bino umalago ni nuebo; sa ualog: Y bijo maulegña. 	 Als iemand van de oude wijn heeft gedronken, wil hij de nieuwe niet eens proeven. Hij vindt de oude goed genoeg."


Sa taya manaatog ya ti umafatanñaejon; ni gae gui secreto ya ti umatungo, ujuyong gui manana. 	 Zo zal ook alles wat geheim of verborgen is, aan het licht komen.


Fanmanae, ya infanmanae; mauleg na medida y majoño papa, ya umachaochao ya umachúchuda, ufanmannae y taotao sija gui jalom pechonmiyo; sa ayoja na medida y anae manmide jamyo: infanmamediye talo jamyo. 	 Geef veel en u zult veel terugkrijgen, meer dan overvloedig. Want wie veel geeft, zal veel krijgen. En wie weinig geeft, zal weinig krijgen."


(Ya anae majungog na mancuinentuse sija ni y fino Hebreo, ninafanmamatquilo mas;) ya ilegña: 	 Toen zij hem in het Hebreeuws hoorden spreken, waren ze een en al aandacht.


Ayonae si Pilato, ilegña nu sija: Jafa na taelaye finatinasña? Ya mas managang, ilegñija: Atane gui quiluus. 	 Pilatus vroeg: "Wat heeft Hij dan voor kwaad gedaan?" Maar zij schreeuwden nog harder: "Sla Hem aan het kruis!"


Ya unyulang sija ni y baran lulog; taegüije y bason y yero unyogyog sija. 	 Heers over hen met een ijzeren vuist; verbrijzel hen alsof het potten van aardewerk zijn."


Esta junae jamyo mauleg na ejemplo gui todosija, jaftaemano ya guaja obligasionmiyo na inadaje y manaemetgot yan injaso y sinangan y Señot Jesus, ni y ilegña: Mas dichoso y mannae qui y manresibe. 	 Ik heb u steeds laten zien dat wij, door zc te werken, de armen tot steun moeten zijn. Denk maar eens aan de woorden van de Here Jezus. Hij zei dat geven beter is dan ontvangen."


Ya jaestira y canaeña ya japacha, ilegña: Malagoyo, gasgasjao; ya enseguidas y ategtog jumanao guiya güiya. 	 Jezus stak Zijn hand uit, raakte de man aan en zei: "Natuurlijk wil Ik dat. Wees genezen van deze z iekte." En de melaatsheid verdween onmiddellijk.


Ya y manmaañao as Jeova, fanmanalaba nu güiya: todo y semiyan Jacob fanmanonra nu güiya: ya fanmaañao nu güiya todo y semiyan Israel. 	 Aan ieder die ik ken, zal ik over Uw naam spreken; temidden van de gelovigen zal ik een lied zingen tot Uw eer!


N 11 53 47750 ¶ Ya anae jumuyong güije, y escribas yan y Fariseos sija, matutujon ma afuefuetsas ya macacase para usigue cumuentos megae; 	 De Farizeeërs en godsdienstleraars waren woedend.


Ayo nae manmato y disipulo sija gui as Jesus, ya ilegñija: Jafajam mina ti siña inyite juyong? 	 Achteraf vroegen de discipelen Hem: "Waarom konden wij die boze geest niet uit die jongen wegjagen?"


Sa uguaja megae na maies gui jalom y eda gui sanjilo y puntan y beca sija; ya y tinegchaña ufanmayengyong taegüije y Libano.; ya sija gui siuda ninafangatbo taegüije y chaguan gui eda. 	 Het land zal overvloedige graanoogsten kennen. Op de bergen bloeien de gewassen met rijke vruchten, net als op de Libanon. De mensen in de stad bloeien als de gewassen op aarde.


AYO na tiempo, saes na jaane antes de pascua, si Jesus malag Betania anae estaba si Lasaro, ayo y guinin matee, ya si Jesus munacajulo guine y entelo manmatae. 	 Zes dagen voor het Paasfeest ging Jezus naar Bethanië. Daar woonde Lazarus die Hij uit de dood weer tot leven had gebracht.


Y jâgâñija manmachuda taegüije y janom, gui oriyan Jerusalem; sa taya jaye ufanjinafog. 	 Zij hebben hun bloed als water laten weglopen rondom Jeruzalem. Niemand heeft hen begraven.


Manaelaye mangaegue gui entaloña; chiniguit yan dinague ti usuja gui chalanña. 	 Dag en nacht dwalen zij door de stad en over haar muren. Er is veel ongeluk en moeite waar te nemen.


Ya manpinetmite as Jesus. Ya manjuyong ayo sija y manáplacha na espiritu, ya manjalom gui babue sija; ya y manada manmalago papa gui un didog na lugat asta y jalom tase, ya guaja sija dos mit; ya manmatmos gui tase. 	 Jezus vond dat goed. De geesten kwamen uit de man en gingen in de varkens. Op hetzelfde moment stormde de hele kudde de helling af, het meer in. Ze verdronken allemaal.


Enao mina jachule papa y corasonñija gui checho; manbasnag papa ya taya para ufaninayuda. 	 Daarom had Hij hen in de moeilijkheden gebracht. Toen zij vielen, was er niemand die hen hielp.


Sa esta matungo jaye uje y umentrega güe; pot enao ilegña: Ti mangasgas jamyo todos. 	 Jullie zijn schoon en zuiver, maar niet allemaal." Hij zei dat omdat Hij wist wie Hem zou verraden.


Ya manguenesencatga sija ya jatago na chañija sumangangane ni jaye nu este; 	 Jezus verbood hun daar met iemand anders over te praten.


Cantaye güe, cantaye güe ni y alabansa sija; fanadingan ni y todo y chechoña ni y mannamanman. 	 Zing lofliederen voor Hem. Getuig van alle wonderen die Hij doet.


Ya infanmachatlie ni todo y taotao pot y naanjo. 	 Iedereen zal jullie haten, omdat jullie bij Mij horen.


Ya jafa pago mina intietienta si Yuus, para inpelo y yugo gui agaga y disipulo sija, na ni y mañaenata ni jita tisiña jacatga? 	 Wel, waarom wilt u het beter weten dan God, door deze nieuwe christenen een juk op de schouders te leggen dat voor ons en onze voorouders al te zwaar was?


Y inagang Jeova gaegue gui jilo y janomsija: ya y Yuus langet janajujulo: junggan, si Jeova, gui jilo y megae na janom. 	 De stem van de HERE klinkt over de zee. De Almachtige God laat de donder weergalmen. De HERE beheerst de geweldige wateren.


Ya bae jufanue ni y na manman gui sanjilo gui langet, yan señat gui sanpapa gui tano; jâgâ yan guafe yan y asgon y aso: 	 Hij zal hoog aan de hemel bijzondere dingen laten gebeuren en beneden op de aarde duidelijke tekenen geven: bloed, vuur en rookwolken.


Sija machulilie guato yan minagof yan alegria: ufanjalom gui palasyon y ray. 	 Wanneer zij naar de koning gaat, draagt zij kleurrijk geborduurde japonnen. In haar gevolg zijn haar vriendinnen en meisjes van adel.


Mauleg yan tunas si Jeova: pot enao na jafanagüe y maniisao ni y chalan. 	 De HERE is goed en graag bereid hun, die dreigen te verdwalen, de juiste weg te tonen.


Y inagang Jeova munafanmañañago y binado sija ya janafanquesnuda y jalomtano: ya y temploña nae todo y güinaja ilegña: Minalag. 	 De stem van de HERE doet hertejongen geboren worden. De stem van de HERE laat het schors van de bomen vallen. Maar in Zijn paleis brengt iedereen Hem eer.


Jago y fanatugco; ya gui chinatsaga jago unadajeyo: ya nu y cantan linibre, jago unoriyayeyo. 	 U verbergt mij. U spaart mij voor moeilijke omstandigheden. U vult mijn hart met lofliederen over mijn bevrijding.


Ya jame todos ni y manestaba gui batco, dosientos setenta y saes na taotao sija. 	 We waren in totaal met 276 mensen.


Sa anae malofanyo, ya juatan jafa y inadoranmimiyo, jusoda gui un attat este na tinigue: PARA Y TI MATUNGO NA YUUS. Ayo y inadodoraja ni y ti intingo; güiya jusangangane jamyo. 	 Want terwijl ik hier rondliep en de beelden en altaren van uw goden bekeek, zag ik ook een altaar waarop stond: 'Voor de onbekende god'. U hebt Hem vereerd, zonder Hem te kennen. En nu kom ik u over Hem vertellen.


Julie y fumatinas dinague, ya tristeyo, sa ti maadaje y sinanganmo. 	 Ik voel weerzin als ik mensen zie, die van U zijn afgeweken; want zij houden zich niet aan wat U zegt.


Ayo nae diningo ni anite, ya y angjet sija manmato ya masetbe güe. 	 De duivel liet Jezus met rust en ging weg. Toen wamen er engelen om voor Jezus te zorgen.


Si Yuus ufaninjingog, ya ufaninepe sija; asta ayo y mañasaga desde y apmam na tiempo. Sila. Ti taotao sija ni siempre jatulaeca, ya ti manmaañao as Yuus. 	 Hij bevrijdt mijn ziel en geeft mij vrede, ondanks de strijd die om mij heen woedt. Velen keren zich tegen mij.


Respeta y trato: sa y jemjom na sagayan sija gui tano manbula y sagan y manmalamaña. 	 Denk aan het verbond dat U met hen sloot, want overal steekt het geweld de kop op.


Si Jesus pot anão ilegña nu sija: Magajet ya magajet jusangane jamyo: Yaguin ti incano y catnen y Lajin taotao, ya ti inguimen y jâgâña, taya linâlâ guiya jamyo. 	 "Ik zeg het nog eens", zei Jezus. "Als u mijn vlees niet eet en mijn bloed niet drinkt, is er geen leven in u.


Yaguin intingo este sija na güinaja, mandichoso jamyo yaguin infatitinas, 	 Jullie zullen gelukkig zijn, als je van deze kennis gebruik maakt.


Ya anae jalie y jinengguenñija yuje sija, ilegña: Taotao, y isaomo umaasie. 	 Bij het zien van zoveel geloofsvertrouwen, zei Jezus tegen de verlamde man: "Vriend, uw zonden zijn u vergeven."


Pago polo, Señot, y tentagomo ya jumanao yan pas, taemanoja y sinanganmo. 	 "Here", juichte hij, "het wachten is voorbij! Nu ben ik gerust. U hebt Uw woord gehouden.


Si Jeova jacastigayo megae: lao ti janaeyo guato gui finatae. 	 De HERE heeft mij pijnlijk gestraft, maar Hij heeft mij in leven gelaten.


Ya anae munjayan y magalaje jataetae y catta, jafaesen jafa na provinsia güe; ya jatungo na taotao Silisia. 	 De gouverneur las de brief en vroeg Paulus uit welke provincie hij kwam. "Uit Cilicië", antwoordde Paulus.


Y antijo mayamag pot y minalagoña ni y guaja gui juisiomo sija todo y tiempo. 	 Alles in mij verlangt voortdurend naar Uw voorschriften.


N 7 7 26400 ¶ Gagao ya infanmanae; aligao ya inseda; yajo ya infanmababaye. 	 Bid en u zult ontvangen wat u bidt. Zoek en u zult vinden wat u zoekt.


Ya gosmauleg y famaña gui mañelo ni y mangaegue Lystra yan Iconio. 	 Timotheüs stond bij de christenen van Lystra en Iconium goed bekend.


Ya y magalaje manope, ilegña nu sija: Jaye gui dos malagonmiyo jusottaye jamyo? Sija ilegñija: Si Barabas. 	 Toen Pilatus opnieuw vroeg: "Wie van deze twee mannen zal ik vrijlaten?" riepen de mensen: "Barabbas!"


Bae junaejao grasias, yan y tininas y corason, yanguin jueyag y tinas na juisiomo. 	 Met een eerlijk en oprecht hart zal ik U prijzen, als ik anderen les geef over rechtvaardige wetten.


Ya enseguidas y chetnot y ategtog mapos guiya güiya ya gasgas güe. 	 Hij raakte hem aan en zei: "Dat wil Ik, word gezond!" De melaatsheid verdween onmiddellijk en de man was helemaal genezen!


Ya y taotao sija manmanman, ya ilegñija; jafa este na taotao na y manglo yan y tase maoosgueja güe? 	 Het werd doodstil. De discipelen wisten niet wat ze zagen. "Wie is Hij toch?" vroegen zij zich af. "Zelfs de wind en de golven doen wat Hij zegt!"


Ya mato y Lajin taotao ya chumocho yan gumimen, ya ilegñija: Estagüe un taotao na gachumocho, yan gagumimem, amigon y publicano sija yan y manisao; lao y tiningo manacabales ni y finatinasña. 	 Ik eet en drink wel, en u moppert: 'Hij is een veelvraat en een drinkebroer; een vriend van tolontvangers en slechte mensen!' De praktijk zal wel uitwijzen of u gelijk hebt!"


Si Jesus, ilegña nu güiya: Yaguin siña jao, todo siña para y manjonggue. 	 "Als U kunt?" vroeg Jezus. "Voor wie gelooft, is alles mogelijk."


Ya enseguidas mangone sendalo sija yan capitan, ya manmalago guato guiya sija; ya anae malie y magas y inetnon yan y sendalo sija, manbasta masaulag si Pablo. 	 Hij rukte meteen uit met zijn soldaten en officieren. Zodra de oproerkraaiers de commandant en zijn soldaten zagen aankomen, hielden zij op met slaan.


Ya jumuyong, ya mapos, taegüijeja y costumbreña, para y egso Olibo; ya matatiye locue ni y disipuluña. 	 Jezus en Zijn discipelen verlieten de kamer en gingen zoals gewoonlijk naar de Olijfberg.


Ya ti juguestungo ayo sija na finaesen; jufaesen güe cao malago malag Jerusalem, ya ayo nae umajusga ni este sija. 	 Omdat ik niet wist wat ik ermee aan moest, stelde ik Paulus voor naar Jeruzalem te gaan en daar de rechtzaak voort te zetten.


Para y manetenjan na taotao, ujaaligao yi Señot, yan todo y Gentiles ni y umafanaan y naanjo. 	 zodat de rest van de mensheid de Here zal zoeken, alle vreemde volken die Ik voor Mijzelf heb opgeëist.


Polo ya ufato guiya guajo y cariñoso na minaasemo sija, para ulâlâyo; sa y tinagomo y minagofjo. 	 Laat Uw liefdevolle meeleven mij bereiken, zodat ik leven kan. Ik verheug mij in Uw wetten.


Polo ya utaegüije y acaleja ni y madirite ya umalofan: taegüije y taetiempo na mañagon palaoan, ni y ti guinin lumilie y atdao. 	 Laat niets van hen overblijven, zoals ook niets overblijft van water dat in de grond wegzakt. Laat hun wapens onbruikbaar zijn.


Ayo nae y amuña inagang güe, ya ilegña: Taelayejao na tentago. Juasiijao todo ni y dibimo, sa untayuyutyo: 	 De koning liet de man bij zich roepen en zei: 'Ondankbare hond! Ik heb u die enorme schuld kwijtgescholden, omdat u mij erom had gesmeekt.


Osgaejonyo gui minagajetmo ya unfanagüeyo; sa jago y Yuus ni y satbasionjo: iyajago nae jufannangga todotdia. 	 Wijst U hem mij; ik wil van U leren, want U bent de God, van Wie ik mijn hulp verwacht. Ik weet dat er buiten U geen hoop is.


Yan juapase taelaye y sumaga guiya guajo yan pas, (magajet na junalibre y pumetsisigue yo pot taya causa:) 	 Het zou iets anders zijn, HERE, als ik zelf slechte dingen deed.


Ya si Pilatos ilegña talo nu sija, Malagomiyo na umasotta si Jesus. 	 Pilatus ging er tegenin. Hij wilde Jezus vrijlaten. Maar zij schreeuwden: "Kruisigen! U moet Hem kruisigen!"


Sa ti undingo y antijo gui naftan, ni ti unnae y Santosmo para ulie y minitong. 	 Here, U zult mij niet dood laten blijven. U zult het lichaam van Uw heilige Zoon niet laten vergaan.


Ayo nae maatane yan güiya gui quiluus yan y dos na saque; y uno gui agapaña ya y otro gui acagüeña. 	 Die morgen werden er ook twee rovers gekruisigd, de een links en de ander rechts van Jezus.


Dos palaoan manguguleg gui mitate; y uno umacone, y ya otro umapolo. 	 Twee vrouwen zullen bezig zijn koren te malen. De een zal worden meegenomen, de ander achterblijven.


Ujanao para y generasion tataña; ti ufanmanlie manana. 	 Al voelt hij zich tijdens zijn leven de gelukkigste man van de wereld; al prijst men u omdat u geniet van al het goede,


Taegüe güine; sa esta cajulo, taegüine guinin jasangan. Maela ya inlie y lugat anae guinin umaason y Señot; 	 Ik weet dat u Jezus zoekt, Die gekruisigd is, maar Hij is hier niet meer. Hij is weer levend geworden, zoals Hij had gezegd. Kom maar kijken waar Hij heeft gelegen.


Taya chinatsagañija taegüije y otro taotao sija; ni ufanmasapet taegüije y palo na taotao sija. 	 Zij weten niet wat zorgen zijn en niemand legt hun een strobreed in de weg.


Ya manpromete ya jaaliligao lugat para uqueentrega guiya sija, yanguin manaegüe y linajyan taotao. 	 Judas vond dat best en begon uit te kijken naar een gelegenheid om Jezus te laten gevangen nemen zonder dat de mensen er iets van zouden merken.


Y finenana na sinangan, jutugue, O Teofilo, pot todo ayo sija, na si Jesus jatutujon fumatinas, yan mamanagüe. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders.


Pago, esta locue y gachae gaegue na mapolo gui jale y trongcon jayo sija; ya todo y trongcon jayo ni ti manogcha mauleg, umautut ya umapolo gui guafe. 	 De bijl van Gods oordeel ligt trouwens al onder de bomen. Elke boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en verbrand.


Ayo nae ujaope sija, ilegña: Magajet jusangane jamyo, na taemanoja ti infatinas nu uno güine gui mas mandiquique, ti infatinas nu guajo. 	 Ik zal hun antwoorden: 'Toen u de minste van mijn broeders niet wilde helpen, wilde u Mij niet helpen.'


Chamo chachago guiya guajo; sa y chinatsagaco esta jijot, sa taya jaye yo uayuda. 	 Bij mijn geboorte werd ik aan U opgedragen; al sinds die tijd bent U mijn God.


Ya anae ti manmasoda, macone si Jason yan palo gui mañelo guato gui manmagas y siuda, ya managang ilegñija: Este yuje sija y munafanaatlibes y tano, ya manmato güine locue; 	 Toen zij hen niet vonden, sleurden zij Jason en enkele andere christenen voor het stadsbestuur. "Er zijn hier twee mannen gekomen", schreeuwden zij, "die de hele wereld op zijn kop zetten!


Y jinason y sumanjalomñija, na y guimañija usaga para taejinecog, ya y anae mañasaga na lugat para y todo generasion sija; ya jafanaan y tanoñija, ni y naanñijaja. 	 Steeds weer zien wij dat wijze mensen sterven; en ook dat onredelijke en domme mensen allemaal sterven. Zij moeten hun aardse bezittingen aan anderen nalaten.


Lao jadingo sija ilegña: Bae jutalo mague guiya jamyo, yaguin malago si Yuus. Ya mangama gui batco desde Efeso. 	 Hij nam afscheid van hen met de woorden: "Als God het wil, kom ik bij u terug." Hij verliet Efeze per schip.


Ya anae maaligao para umaconegüe, manmaañao ni taotao sija, sa maatangüe pot profeta. 	 Daarom wilden zij Jezus gevangen laten nemen. Maar zij durfden niet, omdat ze bang waren voor de mensen, die in Hem een profeet zagen.


Yaguin este ti guine as Yuus, ti siña jafatinas jafa. 	 Als deze Man niet van God kwam, had Hij zoiets nooit kunnen doen."


Ya iya sija nae y pajaron y langet guaja sagañija ya mangacanta gui entalo y ramas sija. 	 De vogels nestelen in de bomen langs de oevers en zingen het hoogste lied.


Jaye parejuña si Jeova ni y Yuusta, ni y japolo y tachongña gui sanjilo. 	 Is iemand te vergelijken met de HERE? Met onze God, Die zo onmeetbaar hoog woont?


Ayo na ujaalog: Pot y jilata na utagana; y labiosta iyota: jaye siña señot gui jilota? 	 Vernietig dat soort mensen maar, HERE, ieder die zo handelt;


Lao y manunas ufansénmagof: ufansenalegre gui menan Yuus: magajet ya usendangculo y minagofñija. 	 U verdrijft hen. Zoals rook uit elkaar drijft en was in de warmte smelt, zo blijft van de ongelovigen niets over als God eraan komt.


Sa jusangane jamyo, na ni uno güije sija gui guinin manmaconbida, uchague y senajo. 	 Want mijn huis moet vol worden. En die ik eerst had uitgenodigd, krijgen niets van alles wat ik had klaarstaan."


Jafa este na ti intingo, na ti pot y pan na jusangane jamyo? Lao inadaje jamyo ni y lebaduran y Fariseo yan y Saduseo sija. 	 Waarom denken jullie dan dat Ik het zojuist over brood had? Ik waarschuwde jullie voor de gist van de Farizeeërs en Sadduceeërs!"


Yaguin guaja y somesetbe yo, udalalag yo; ya mano nae gaegue yo, ayo locue nae ugaegue y somesetbe yo. Yaguin guaja y somesetbe yo, si Tata uenenra güe. 	 Als iemand Mij dient, moet hij Mij volgen. En waar Ik ben, moet ook mijn dienaar zijn. Als iemand Mij dient, zal de Vader hem eren.


Ya ilegña si Pablo: Gaegueyo gui tribunal Sesat anae debe di jumajusga: para y Judios, taya taelaye na finatinaso; ungostungoja. 	 "Ik sta voor de Romeinse rechtbank", antwoordde Paulus. "Dan moet mijn zaak daar ook worden behandeld! Zoals u wel weet, heb ik de Joden niets gedaan.


Jadebide y tase ya janafanmalofan gui inanaco sija todo; yan janafañaga y janom taegüije y monton. 	 Hij spleet het water in tweeën en leidde het volk er dwars doorheen. Het water stond als een dam aan weerszijden van hen.


N 28 9 35210 ¶ Ya estagüe si Jesus na manasoda ya ilegña nu sija: Fanmagof todos! Ya sija manmato, ya manmagote y adengña ya maadora güe. 	 Ineens stond Jezus voor hen! "Vrede", zei Hij. Zij vielen voor Hem neer, omklemden Zijn voeten en keken vol ontzag naar Hem op.


Manmañule ni y ramas y trongcon palma ya manmapos para umaresibe güe ya manaagang: Osana! Dichoso güe ni mamamaela ni y naan y Señot, y Ray Israel! 	 liep de stad uit Hem tegemoet. Zij hadden palmtakken in de hand en juichten uitbundig: "Alle eer is voor God! Alle eer is voor Hem, Die komt in naam van de Here! De koning van Israël!"


Ya jayeja y yumute gumaña, pat cheluña laje, pat cheluña palaoan, pat tataña, pat nanaña, pat lajiña, pat tanoña pot y naanjo, ufanresibe cien biaje, ya umaereda ni y taejinecog na linâlâ. 	 Ieder die zijn huis, broers, zusters, vader, moeder, kinderen of bezittingen opgeeft om Mij te volgen, zal honderdmaal zoveel terugkrijgen. En bovendien krijgt hij het eeuwige leven.


Chamo munaaatog y matamo guiya guajo; chamo munasusuja yan y binibumo y tentagomo: jago guinin ayudajo; chamoyo yumuyute ya chamoyo dumidingo, O Yuus gui satbasionjo. 	 Verberg U niet voor mij en stuur mij niet toornig weg. U bent altijd mijn hulp. Laat mij niet in de steek en stoot mij niet van U af, God van mijn heil.


N 19 11 50590 ¶ Ya mientras majujungog este sija, jaaumenta ya jasangan un acomparasion, sa pot y esta jijijot Jerusalem, yan pot y jinasonñija na enseguidas ufato y raenon Yuus. 	 Omdat Jezus niet ver meer van Jeruzalem was, dachten velen dat de bevrijding van Israël nu wel vlug zou komen. Daarom vertelde Jezus een gelijkenis.


Enaomina ilegña y minalate Yuus: Bae managoyo profeta yan apostoles para sija; ya megae guiya sija inpino yan inpetsigue: 	 God zegt over u: 'Ik zal hen profeten en apostelen sturen, maar ze zullen sommigen van hen vermoorden en anderen wegjagen.'


N 24 13 53210 ¶ Ya, estagüe, dos guiya sija na jumajanao, güijeja na jaane, para un songsong ni naanña Emmaus, sesenta estadios desde Jerusalem. 	 Diezelfde dag waren twee van Jezus' discipelen op weg naar het dorp Emmaüs, tien kilometer buiten Jeruzalem.


Jafajagoen janom y desierto, yan janafamimichao y janom y anglo na oda. 	 Maar Hij maakt ook woestijnen tot vruchtbare streken en in droge, gebarsten grond laat Hij bronnen ontspringen.


Lao jago jagasja unyute yan unrechasa, jago jagasja lalalojao ni y pinalaemo. 	 Net als de maan zal hij er altijd zijn, want Hij die vanuit de hemel getuigt, is trouw."


N 23 11 70600 ¶ Ya anae puenge, y Señot tumojgue gui oriyaña, ya ilegña: Namauleg inangocomo Pablo: sa taemanoja y ninamatungomo nu guajo guiya Jerusalem, taegüijeja locue nae unnamatungo guiya Roma. 	 Die nacht kwam de Here bij Paulus en zei: "Maak u geen zorgen, Paulus. Zoals u hier in Jeruzalem over Mij hebt gesproken, moet u ook in Rome over Mij spreken."


Ya y escriba yan y Fariseo sija maaatan güe, cao unajomlo gui sabado na jaane; para uquefanmañoda jafa ya umafaaela. 	 De godsdienstleraars en Farizeeërs hielden Jezus goed in het oog. Want als Hij deze ongelukkige man nu, dus op de sabbat, zou genezen, zouden zij een reden hebben Hem aan te klagen.


Pinite yo yan gostumecon yo: todotdia jumajanaoyo yan umuugong yo. 	 Door mijn eigen dwaasheid zijn mijn wonden ontstoken; er komt pus uit.


N 23 27 32620 ¶ Ay ay para jamyo, escriba yan Fariseo sija, hipocrita! sa manparejo jamyo yan y manmablanquea na naftan na y sanjiyongña magajet na mauleg malie: lao y sumanjalomña bula tolang manmatae, yan todo y ináplacha. 	 Godsdienstleraars en Farizeeërs! Het ziet er voor u slecht uit! Huichelaars, jullie lijken op witgekalkte graven, die er van buiten mooi uitzien, maar van binnen vol doodsbeenderen en bederf zitten.


Jungog, O Jeova, anae juagang ni inagangjo, gaease locue ni guajo ya unopeyo. 	 Luister HERE, hoe ik hardop naar U roep! Wees zo goed mij te antwoorden en geef mij genade.


Lao si Pedro, sisigueja di manyajo: ya anae jababa malie güe, ya ninafansenlujan. 	 Petrus bleef net zo lang kloppen tot zij aan de deur kwamen. Toen zij hem binnenlieten, zagen ze tot hun grote verbazing dat hij het echt was.


Ya anae manmato jijot y Misia, manmalago na ufanjanao para Bitinia: lao ti manpinelo ni y Espiritun Jesus na ufanjanao; 	 Toen ze in Mysië kwamen, wilden zij doorreizen naar Bithynië, maar de Geest van Jezus hield hen tegen.


Sa si Jeova sentaquilo yan namaañao; Güiya mas dangculo na ray gui jilo todo y tano. 	 Klap in uw handen, alle volken ter aarde; juich voor God met lofliederen.


Asta ngaean, O Señot, unlalalo para taejinecog? ya y inigomo sinenggue taegüije y guafe? 	 Hoelang moet dit nog duren, HERE? Hoelang zal Uw toorn op ons blijven? Uw jaloezie branden als een vuur?


N 6 24 26230 ¶ Taya ni uno siña sumetbe dos amo; sa jachatlie y uno, ya jaguflie y otro; pat jadalalag y uno ya jadespresia y otro. Ti siña jamyo insetbe si Yuus yan y güinaja. 	 U kunt niet voor twee heren tegelijk werken. Want u krijgt een hekel aan de een en gaat van de ander houden of omgekeerd. Zo kunt u ook niet God dienen en tegelijk uw hart op het geld (a) zetten.


Ya este y minalagoña ayo y tumago yo, na todo y janae yo ti siña junafalingo taya, lao junacajulo güe gui uttimo na jaane. 	 God wil niet dat Ik één van deze mensen, die Hij aan Mij gegeven heeft, verlies, maar dat Ik ze op de laatste dag uit de dood terughaal.


Estagüe, yuje na taotao y ti japolo si Yuus para minetgotña: lao jaangoco güe ni y manadan güinajaña, ya janametgot güe ni y tinaelayeña. 	 God zal u echter voor eeuwig verderven. Hij zal u uit uw huis wegslepen en een einde aan uw leven maken.


Magajet ya magajet jusangane jamyo, na y rumesibe y tinagojo, jaresibe yo; ya y rumesibe yo, jaresibe y tumago yo. 	 Luister goed naar wat Ik zeg: Wie iemand ontvangt die door Mij gestuurd is, ontvangt Mij; en wie Mij ontvangt, ontvangt mijn Vader, Die Mij gestuurd heeft."


JAFA na tunanmaesajao gui inacacha, O matatnga na taotao? y minaasen Yuus sumasagaja cada jaane siempre. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht.


Ya si Pilatos janaetnon y magas y mamale, yan y magalaje yan y taotao sija, 	 Pilatus riep de Joodse leiders en de andere mensen weer bij elkaar en zei:


Sa taya finitme gui pachotñija; ya sanjalomñija senmanaelaye: naftan mababa y agagañija; yan y jilañija finande: 	 HERE, U hebt beloofd mij altijd te leiden; wilt U dat ook nu doen? Anders zullen mijn vijanden over mij zegevieren. Wilt U mij duidelijk maken wat ik moet doen en welke weg ik moet inslaan?


Si Pedro manope, ilegña nu güiya: Yaguin todos ufanmañoda guiya jago ocasion inale lao guajo ti jusoda para siempre ocasion inale. 	 Petrus protesteerde: "Al laat iedereen U in de steek, ik niet!"


Ya matutujon masaluda, ilegñija: Jafa tatatmanojao Ray Judios! 	 salueerden en riepen: "Lang leve de koning van de Joden!"


Y enimigujo lumalatdeyo todot dia; yan ayo sija y manlalalo contra guajo manmanjula pot guajo. 	 Ik kan niet slapen en lijk op een vogel, alleen op een dak.


Yanguin quinenbida jao ni un taotao para y guipot, chamo fatatachong gui mas tagquilo na tachong; sa ufato otro na mas onrao qui jago, ni y quinenbidaña locue; 	 "Als iemand u uitnodigt op een bruiloft, ga dan niet op de beste plaats zitten. Stelt u zich voor dat de gastheer iemand heeft uitgenodigd die belangrijker is dan u.


Ayo nae güiya jajogue gui canaeña ya jabendise si Yuus ya ilegña: 	 Simeon nam het kind in zijn armen en begon God te prijzen.


Ya desde ayo, ti matatnga mafaesen güe talo jafa. 	 Van toen af durfde niemand Jezus nog iets te vragen.


N 16 6 68040 ¶ Ya anae jajanagüe todo inanacon tanon Frygia, yan Galasia, ya manchinema ni y Espiritu Santo na ujapredica y sinangan guiya Asia; 	 Zij reisden verder door het gebied van Frygië en Galatië, omdat de Heilige Geest hun niet had toegestaan naar Asia te gaan en daar over Jezus Christus te spreken.


N 12 18 40080 ¶ Ya manmato guiya güiya y Saduseo sija ni y ilegñija, na taya quinajulo y mannatae; ya mafaesen güe, ilegñija: 	 Er stapten enkele Sadduceeërs op Hem af. De Sadduceeërs beweerden dat de mens na de dood niet meer levend kan worden.


Lao y manfafachocho jacone y tentago sija, y japanag y uno, japuno y otro, ya jatagas nu y acho y otro. 	 Maar de boeren begonnen met hen te vechten. De ene ranselden zij af. Een ander sloegen zij dood en weer een ander gooiden zij met stenen dood.


Lao jusangane jamyo jaye inmaañagüe: Fanmaañao jamyo ni ayo y yanguin munjayan japuno, guaja ninasiñaña na uyute asta sasalaguan: Junggan, jusangañe jamyo: Fanmaañao jamyo nu güiya. 	 Weet je voor wie je een heilige vrees moet hebben? Voor God, Die macht heeft te doden en daarna in de hel te gooien.


Güiya umagangyo ya guajo umopegüe: sa jumajame gui chinatsaga; junalibre güe yan juonra güe. 	 Als hij Mij roept, zal Ik hem antwoord geven. Als hij het moeilijk heeft, zal Ik bij hem zijn. Ik zal hem bevrijden en in ere herstellen.


YPLINANTAÑA gaegue gui santos na ogso. 	 Een psalm van de Korachieten. Een lied. Jeruzalem ligt op de heilige bergen.


Lao güiya jatungo y jinason ayo sija ya ilegña nu sija: Todo y raeno umadibide contra güiyaja, uyulang; ya y guima umadibide contra guma, upodong. 	 Hij wist wel wat in hen omging. "Een land waar burgeroorlog is, verwoest zichzelf", zei Hij. "Een gezin waar altijd ruzie is, valt uiteen.


Ti dignoyo mas na jumafanaan lajimo: naparejoyo yan y jotnalerumo sija. 	 Ik ben het niet waard nog langer uw zoon genoemd te worden.


Y manunas ufanmagof sija gui as Jeova, ya ujaangoco nu güiya; yan todo y manunas na corason, ufanmalag. 	 Dan zullen alle mensen ontzag hebben voor God en voor alles wat Hij doet. Met ontzag zien zij op naar Zijn werk.


Ya si Caefas manae consejo ni y Judio sija, na janesisita un taotao para umatae pot y taotao sija. 	 Kajafas had indertijd tegen de Hoge Raad gezegd dat het beter voor hen was als één man voor het hele volk stierf. Annas stuurde Jezus, Die nog steeds geboeid was, door naar de hogepriester Kajafas. (a)


Ya anae jumuyong si Jesus jalie y linajyan taotao ya ninamaase nu sija, sa manparejoja yan y quinilo sija ni taya pastotñija; ya jatutujon fumanagüe megae na güinaja. 	 Toen Jezus uit de boot stapte, zag het op de oever zwart van de mensen, die uit de dorpen en steden waren gekomen. Hij had met hen te doen, het leek net een kudde schapen zonder herder. Daarom vertelde Hij hun weer over God.


Nafanmagof todos y umangngocojao, polo para taejinecog ya ufanagang pot y minagofñija sa undefiende sija, polo ya ufanmagof ni jago, y gumaeya y naanmo. 	 O God, spreek het 'schuldig' over hen uit! Vang hen met hun eigen valstrikken; verdrijf hen om de overvloed van hun overtredingen, want zij komen in opstand tegen U.


Estagüiya y pan ni tumunog guine y langet, para jaye y cumano güe, ti umatae. 	 Maar met dit brood uit de hemel is het anders. Wie hiervan eet, zal niet sterven.


Ya uguaja dangculon linao, ya y cada lugat ñinalang yan peste; yan uguaja minaañao sija, yan mandangculo na señat guinin y langet. 	 Er zullen geweldige aardbevingen komen, hongersnoden en epidemieën. Nu hier en dan weer daar. In het heelal zullen verschrikkelijke dingen gebeuren.


Ya mapupulanja yan manmanago na umaespipia, para ujafaquemanunas sija na taotao, ya uquefanmañule ni y sinanganña, ya umaqueentrega güe gui inaregla yan ninasiñan y gobietno. 	 Daarom probeerden ze Hem iets te laten zeggen waarvoor de Romeinse gouverneur Hem gevangen kon nemen. Zij hielden Hem goed in de gaten en stuurden enkele handlangers op Hem af die zich voordeden als eerlijke, oprechte mensen.


Ya ilegñija: Jaftaemano tungoña si Yuus? Ada guaja tiningo gui Gueftaquilo? 	 Zij zeggen: "God kan niet alles weten. De Allerhoogste heeft wel iets anders te doen dan Zich met ons te bemoeien."


Ya inepe as Jesus, ilegña: Magajet na si Elias ufato finena, ya ujananalo todo y güinaja. 	 Hij antwoordde: "Elia komt inderdaad om voorbereidend werk te doen.


Ada ti mabende dos gorrión na pájaro pot un coble? yan ni uno guiya sija upodong gui tano sin utungo si tatanmiyo. 	 Geen enkele mus valt op de grond zonder dat je hemelse Vader ervan weet.


Atanja y pajaro gui langet; ti manmanananon, ni ti manmangongoco, ni ti manmanrecocoje jalom gui camalin; sa si tatamoja gui langet munafañochocho. Ada ti mangaebalotña jamyo qui sija? 	 Let eens op de vogels. Die maken zich geen zorgen over wat zij moeten eten. Zij hoeven niet te zaaien of te oogsten of te bewaren, want God geeft hun wat zij nodig hebben.


Anae y enimiguja unnabira sija tate: manbasnag, ya manmalingo gui menamo. 	 Ik loop over van blijdschap en vreugde dank zij U. U wil ik lofzingen, U bent de Allerhoogste God!


Palo ilegñija: Si Elias. Y palo ilegñija: Profeta güe, pat uno gui profeta sija. 	 Maar anderen zeiden dat Hij Elia was en weer anderen noemden Hem een nieuwe profeet.


Yuus sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Maar God is tegen de echtscheiding. Want vanaf de schepping heeft Hij de man en de vrouw voor elkaar gemaakt.


O guma Israel, bendise si Jeova: O guma Aaron, bendise si Jeova. 	 Laat het hele volk Israël de HERE prijzen. Laat het nageslacht van Aäron de HERE prijzen.


Sa jago siña numae gui descanso guinin y jaanin y chinatsaga, asta qui y joyo maguadog para y manaelaye. 	 Hij zal rust ervaren in moeilijke tijden; zelfs als zijn vijand een val voor hem opzet.


Mandichoso y manñalang yan manmajo ni tininas, sa sija umanafanjaspog. 	 Gelukkig zijn de mensen die ernaar hunkeren dat Gods wil wordt uitgevoerd, want zij zullen volkomen tevreden worden gesteld.


Cajulo, O Yuus, jusga y tano: sa jago umerensia todo y nasion. 	 Kom, God; spreek recht over de aarde. Alle volken zijn immers van U?


Enao mina jusangane jao, na y isaoña, ni y megae, umaasie; sa güiya megae maguaeyaña; lao y didide maasiiña, didide maguaeyaña. 	 Zij had nogal wat op haar geweten, maar Ik heb het haar allemaal vergeven. Daarom heeft ze zoveel liefde voor Mij. Maar iemand die voor weinig zonden vergeving heeft gekregen, geeft ook weinig liefde."


Ya ilegña, Estagüe na julie y langet na mababa, ya y Lajin taotao tumotojgue gui agapa na canae Yuus. 	 Hij riep uit: "Ik kan de hemel zien! Ik zie Jezus, de Mensenzoon, aan de rechterhand van God!"


Megae, güije na jaane, ualog nu guajo: Señot! Señot! ada ti inprofetisa pot y naanmo, yan innajanao y anite pot y naanmo, yan infatinas megae námanman na chocho pot y naanmo? 	 Op de dag van het grote oordeel zullen velen tegen Mij zeggen: 'Here, wij hebben in Uw naam gesproken. Here, wij hebben Uw naam gebruikt om duivelse geesten te verjagen en wonderen te doen.'


Yan si Mateo, yan si Tomas, yan si Santiago, lajin Alfeo, yan si Simon ni mafanaan Selote, 	 Filippus, Bartholomeüs, Mattheüs, Thomas, Jakobus (de zoon van Alfeüs), Simon de Zeloot (a),


Ya jaagang y linajyan taotao yan y disipuluña sija, ya ilegña nu sija; Jaye y malago tumatiye yo, upune maesa güe, ya uchule y quiluusña ya udalalagyo. 	 Hij riep Zijn discipelen en de vele mensen die waren toegestroomd bij Zich en zei: "Wie bij Mij wil horen, moet zijn eigen wensen opzijzetten. Hij moet zijn kruis opnemen en Mij volgen.


Manninae y finoña ya manninajomlo sija, yan manninalibre sija guinin y yinilangñija. 	 Hij kwam en sprak met hen; Hij maakte hen beter en rukte hen weg voor de kaken van de dood.


Sa y jaanen y chinatsagaco juagangjao: ya jago y unopeyo. 	 In tijden van grote moeite en zorgen roep ik naar U, omdat U mij altijd antwoord geeft.


N 8 19 45810 ¶ Ayonae manmato guiya güiya si nanaña yan y mañeluña, lao tisiña manlatguato guiya güiya pot y linajyan taotao. 	 Zijn moeder en Zijn broers kwamen Hem opzoeken, maar zij konden niet bij Hem komen omdat het huis overvol was.


Hipocrita! Najanao finenana y jayo gui atadogmo? ya ayo nae siña ungueflie yan para unnajanao y migo gui atadog y chelumo. 	 Hoe kunt u dan uw broeder helpen? Huichelaar! Zorg eerst dat die balk uit uw eigen oog weg is. Dan ziet u tenminste wat u doet, als u die splinter uit het oog van uw broeder haalt.


Parejo yan y taotao y jajatsa julo y gachae sija gui jilo y chemchom na trongco jayo sija. 	 Het leek wel of er iemand met een bijl was tekeergegaan.


Ya megae sija ilegñija: Biju guaja güe, ya babagüe; sa jafa inicungog güe? 	 Velen van hen zeiden: "Hij is bezeten! Er zit een boze geest in Hem! Waarom luisteren jullie nog naar Hem?"


Nafanjanao guiya guajo todo ayo y fumatitinas y taelaye: sa si Jeova jajungog y vos y casaojo. 	 Mijn ogen staan dof en mijn blik is duister omwille van mijn vijanden.


Ya si Jesus ilegña nu güiya: Y sora sija guaja liyangñija, ya y pajaro gui langet guaja chenchonñija: lao y Lajin taotao taya mano nae unaason y iluña. 	 Jezus antwoordde: "Vossen hebben een hol en vogels een nest, maar Ik heb geen plaats om uit te rusten."


Sa jatancho un jaane, ni y anae para ujusga ni y tininas, y tano, ni ayo na taotao y jatago; ni y mannae testimonio todo y taotao, sa janacajulo guinin y manmatae. 	 Want Hij heeft een dag vastgesteld, waarop Hij rechtvaardig over de mensheid zal oordelen, door een Man die Hij daartoe heeft aangewezen. Om iedereen te garanderen dat Hij Zijn woord zal houden, heeft Hij die Man uit de dood laten terugkomen.


SI Yuus, junggan, si Yuus, si Jeova sumangan, ya jaagang y tano desde y quinajulo y atdao asta y tumunogña papa güije. 	 Een psalm van Asaf. De HERE, de enig ware God, neemt het woord en roept naar de hele aarde, van oost tot west.


Ya ilegña nu sija: Yute y lagua gui agapan y sajyan, ya inseda. Mayute ya ti manasiña machule gui tase pot y minegae y güijan. 	 "Gooi het net uit aan de rechterkant van de boot", riep Hij. "Dan hebben jullie meer resultaat." Dat deden zij. En zij vingen zoveel vis, dat ze het net niet eens aan boord konden krijgen.


Si Jeova gueftaquilo gui jilo todo y nasion yan y minalagña gui jilo y langet sija. 	 De HERE staat boven alle mensen en volken. Hoog boven de hemelen troont Zijn heerlijkheid.


Yanguin guajo pot si Beetsebub juyuyute juyong y anite sija; pot jaye y famaguonmiyo, fanyinite sija juyong? Pot ayo, sija ufanjuesmiyo. 	 Volgens u heeft de duivel Mij de macht gegeven boze geesten te verjagen. Maar wie geeft uw leerlingen die macht dan? Zij zullen zo'n beschuldiging zeker niet nemen!


Ya majungog ni y magas mamale yan y escriba sija, ya maaliligao jaftaemano para umapuno; sa mamaañao nu güiya, sa janafanmamanman y linajyan taotao ni y finanagüeña. 	 De leidende priesters en godsdienstleraars hoorden dit en probeerden een manier te vinden om Hem uit de weg te ruimen. Zij zagen wel dat iedereen diep onder de indruk was van Zijn woorden en zij waren bang dat Hij meer invloed zou krijgen dan zij.


Estesija mandimo ya mamodong: lao jita tafangajulo ya tafanogue tunas. 	 Sommige mensen verwachten alles van hun strijdwagens; anderen snoeven over hun paarden, maar wij stellen onze verwachting op de naam van de HERE, Die onze God is.


Lao y jaane umamaela, ya güiya güe pago, nae y magajet na manmanadododora, uje adodora si Yuus Tata gui espiritu yan y minagajet; sa si Yuus Tata, locue jaaliligao ayo sija y umadodora güe. 	 Het gaat er niet om w r wij de Vader aanbidden, maar hce wij Hem aanbidden. Echte aanbidding is geestelijk en zuiver. De Vader zoekt mensen die Hem zo aanbidden.


Ya anae umagang si Jesus, ni dangculo na inagang, ilegña: Tata, y canaemo nae jupolo y espiritujo; ya anae munjayan jasangan este, jaentrega y espiritu. 	 Op dat moment riep Jezus: "Vader, Ik vertrouw mijn geest aan U toe!" En met die woorden blies Hij Zijn laatste adem uit.


Enao mina jusangane jamyo, na y raenon Yuus umanajanao guiya jamyo, ya ufanmanae ayo sija na taotao y fumatinas para umegae y tinegchaña. 	 Wat Ik wil zeggen, is dit: God zal Zijn Koninkrijk bij u weghalen en het geven aan een volk dat Hem geeft wat Hem toekomt.


Magajet ya magajet jusangane jamyo: Y jumungog y sinanganjo, ya jumonggue ayo y tumago yo, guaja linâlâfia taejinecog; ya ti ufato gui sinapet; lao esta malofan guine y finatae para y linâlâ. 	 Het is zoals Ik zeg: Wie naar mijn woorden luistert en gelooft in Hem Die Mij gestuurd heeft, heeft eeuwig leven. Zo iemand wordt niet veroordeeld, maar is overgeplaatst uit de dood in het leven.


Sa jagasja majasuye y taelaye contra jago: jagasja majaso y dinague ni y ti siña mafatinas. 	 Zelfs hun kinderen zult U wegdoen van deze aarde en hun nageslacht zal niet bestaan.


Ylegña nu güiya si Pedro: Señot, sa jafa na ti siña judalalag jao pago? jupolo y linâlâjo guiya jago. 	 "Maar waarom kan ik nu niet met U meegaan? Ik heb alles voor U over!" zei Petrus.


Sa ti matutungo trabia y tinigue, na janesesita na güiya ucajulo guine entalo manmatae. 	 Want zij wisten nog niet dat er geschreven stond dat Hij uit de dood zou terugkomen.


SA jafa na manlalalo y nasion sija, ya y taotao sija manmanjaso y banida? 	 Wat zijn de ongelovige volken toch dwaas om tegen de HERE op te staan! Het is onbegrijpelijk dat deze mensen proberen God te slim af te zijn!


Güiya uresibe y bendision Jeova: yan y tininas guine as Yuus satbasionña. 	 Zij zullen als een zegen van God Zijn goedheid in hun leven ervaren. Die reikt Hij, hun verlosser, hun Zelf toe.


Lao y jinasoña si Pablo, na ti mauleg na ufañija, sa sumuja guiya sija desde Pamfilia, ya ti mandinalalag sija gui checho. 	 maar Paulus was het daar niet mee eens. Hij vond dat zij deze man, die hen in Pamfylië in de steek had gelaten, zodat zij het werk alleen hadden moeten doen, niet konden meenemen.


Magajet, na y jalom corason nae manmachochocho jamyo tinaelaye; intajlang gui canaenmiyo y tinaelaye gui tano. 	 Zouden de afgoden recht kunnen spreken? Leiden zij de mensen op de juiste weg?


Sa jusangane jamyo na ti juguimen otro biaje ni y tinegcha ubas, asta qui ufato y raenon Yuus. 	 want Ik zal geen wijn meer drinken tot het Koninkrijk van God is gekomen."


Enaomina tingo na y este satbasion gui as Yuus manajanao para y Gentiles sija; ya sija ujajungog. 	 Als ze dat wel deden, zou ik hen genezen.' (B) U moet goed beseffen, broeders, dat God de andere volken dezelfde redding aanbiedt als ons. En zij zullen naar Hem luisteren!"


Y taotao sija guiya Ninibe, ufangajulo gui jaanin juisio yan este na generasion ya manquinendena; sa manmañotsot pot y prenedican Jonas; ya estagüe uno mas dangculoña qui si Jonas gaegue güine na lugat. 	 Op die dag zullen de mannen van Ninevé ook levend worden en dit volk veroordelen. Want zij luisterden naar de waarschuwingen van Jona en keerden zich af van het kwaad. Maar Ik ben meer dan Jona!


Jayute gui jiloñija y fijom na binibuña; binibo, linalalo, yan chinatsaga; y manadan manaelaye na angjet sija. 	 Hij liet over heel Egypte Zijn brandende toorn neerkomen, Zijn boosheid en angstaanjagende woede.


N 5 33 64070 ¶ Ya anae jajungog sija ayo, manchinachat asta y corasonñija, ya manaseyo para ufanmapuno sija. 	 De mannen van de Raad waren woedend en wilden hen doden.


N 15 36 67930 ¶ Ya anae malofan palo jaane, ilegña si Pablo as Barnabé: Nije tajanao talo ya tabisita ya mañeluta gui cada siuda anae y guinin tapredica y sinangan y Señot, ya utalie jafa chechoñija. 	 Verscheidene dagen later zei Paulus tegen Barnabas: "Zullen wij teruggaan naar de steden waar wij de Here Jezus bekend hebben gemaakt? Dan kunnen wij eens zien hoe het met de christenen daar gaat."


Taya taelaye ufato guiya jago, ni jafa na chetnot ujijot gui sagamo. 	 Tegenslag zal u niet treffen en ziekten zullen ver van u blijven.


Lao mamatquiquiloja, taya inepeña. Tumalo y magas na pale finaesen ilegña: Jago si Jesucristo Lajin y Bendito? 	 Maar Jezus zweeg. Hij sprak geen woord. De hogepriester vroeg: "Bent U de Christus? De Zoon van God?"


Si Jeova, gui agapa na canaemo, upanag todo y ray sija gui jaanin y binibuña. 	 De Here is aan uw rechterzijde en verlaat u niet. Op de dag van Zijn toorn vernietigt Hij de koningen van deze aarde.


Ya anae manjanaojam gui tasen jijot Silisia yan Pamfilia, manmatojam Mira, gui siudad Lisia. 	 langs Cilicië en Pamfylië, naar Myra in de provincie Lycië.


Sa y corasonñija este na taotao sija manmacat, ya y talangañija mapot manmanjungog, ya y atadogñija jajujuchom; para chañija fanmanlilie ni atadogñija, yan ufanmanjungog ni talangañija, ya ujatungo ni corasonñija, ya ujatolaeca sija, ya guajo junajomlo sija. 	 Ze kijken wel, maar zien niet. Hun hart is onverschillig, hun oren zijn doof en hun ogen zitten dicht. Daarom zullen zij niets zien, horen of begrijpen. Daarom kunnen zij niet naar God terugkeren, want dan zou Hij hen moeten genezen.' (a)


Ya jayute papa y magas gui tronoñija, ya jajatsa y manumitde. 	 en vorsten van hun troon gestoten. Maar gewone mensen zijn door Hem op een voetstuk gezet.


Fagmata, jafajao na mamaego, Señot? Cajulo, chamojam yumuyute para siempre. 	 Werkelijk, terwille van U worden wij de hele dag gedood. Men beschouwt ons als schapen op weg naar het slachthuis.


Lao guajo, y minaasemo nae juangocoyo: ya umagof y corasonjo gui satbasionmo. 	 Zodat mijn vijand nooit kan zeggen: "Ik heb hem overwonnen!" Want als ik val, staan zij om mij heen te juichen.


Ya janafañuja gui tribunal. 	 Hij joeg hen de rechtszaal uit.


Ya si Saulo jayulang y inetnon mangilisyano, ya jumalom gui cada guma, ya jabatatangga y lalaje yan y famalaoan para ufanmapreso. 	 Saulus deed zijn uiterste best de volgelingen van Jezus uit te roeien. Hij drong, niets en niemand ontziend, hun huizen binnen, sleurde mannen en vrouwen naar buiten en zette hen in de gevangenis.


Lao pot y jarorobayo este na palaoan, bae juaregla sija, sa noseaja pot y sisigueja mague, uestotbayo. 	 Maar ik heb schoon genoeg van die vrouw! Ik zal zorgen dat ze haar recht krijgt. Straks doet ze mij nog wat!'


Este na taotao, mafanagüe ni y chalan y Señot; maepe gui Espiritu, jasasangan yan mamananagüe claro ni y chalan y Señot, lao ayoja tinagpangenja Juan tiningoña: 	 Daar had iemand hem verteld wie Johannes de Doper was en wat die over Jezus Christus had gezegd. Meer wist hij niet, want de rest van het verhaal had hij nooit gehoord.


Anae munjayan maatane gui quiluus, mandesapatta y magaguña, mayute suette sija gui jiloña; (para umacumple y mumayan masangan pot y profeta: Ujanaadesapatta y magagujo, ya y jilo y magagujo ufanmayute suette sija.) 	 Na Hem aan het kruis gehangen te hebben, verdeelden de soldaten Zijn kleren onder elkaar door erom te dobbelen


Ya chago guiya sija estaba un manada na gosmegae na babue mañochocho. 	 In de verte liep een grote troep varkens eten te zoeken. "Als U ons toch wegjaagt, stuur ons dan in die varkens", smeekten de boze geesten.


Güinaja yan rinico mangaegue gui guimaña: ya y tininasña gagaegueja para taejinecog. 	 De HERE voorziet hen van alles wat zij nodig hebben en rijkdom wordt hun deel. Zijn gerechtigheid houdt eeuwig stand.


Ada ti mabende dos gorrión na pájaro pot un coble? yan ni uno guiya sija upodong gui tano sin utungo si tatanmiyo. 	 Geen enkele mus valt op de grond zonder dat je hemelse Vader ervan weet.


Yaguin jumanao yo ya jufamauleg y saga para jamyo, jumamaela talo mague ya jucone jamyo yan guajo; sa manoja yo nae sumaga, ayoja locue jamyo. 	 Wanneer Ik daarmee klaar ben, kom Ik terug om u op te halen. Dan mag u voor altijd bij Mij zijn.


Jafaja na tiempo nae maañaoyo, juangocojayo guiya jago. 	 Mijn vijanden tergen mij de hele dag. Tallozen staan nu boven mij en strijden tegen mij.


Lao todo y jumuyong gui pachot, estesija guine y corason, ya estesija muna natataelaye y taotao. 	 Maar wat een mens zegt, komt van binnenuit. Uit zijn hart.


Janajanao y tinagoña gui jilo tano: y sinanganña malalago goschadig. 	 Hij stuurt Zijn bevelen de aarde rond en Zijn woord gaat met grote snelheid.


FANMANALABA jamyo as Jeova. Fanmanalaba, O tentago Jeova sija. Fanmanalaba y naan Jeova. 	 Prijs de HERE! Dienaars van de HERE, loof en prijs Zijn naam!


Todo este manmato guiya jame; lao ti manmalelefajam nu jago, ni ti manmatinasjam mandague ni y tratumo. 	 vanwege de woorden van de roddelaars en de blikken van mijn vijanden en hen die op wraak uit zijn.


Y Señot jasangane y Señotjo, fatachong gui agapa na canaejo, asta qui jupolo y enemigumo gui papâ adengmo. 	 'God zei tegen mijn Here: Kom naast Mij zitten, aan mijn rechterhand, tot Ik Uw vijanden onder Uw voeten leg.' Dat was hem ingegeven door de Heilige Geest.


Adaje jamyo ni y escriba sija, sa yanñija manmamocat yan y anaco na magago, yan yanñija manmasaluda gui plasa, yan y finénana na tachong gui sinagoga sija; yan y finénana na saga gui guipot; 	 Ze vinden het heerlijk om in deftige gewaden rond te lopen en op straat eerbiedig te worden gegroet. Zij hechten er veel waarde aan in de synagogen en bij de feestmaaltijden op de voornaamste plaatsen te zitten.


Jago y acho y saga para guajo, anae mafatoyo todo y tiempo: jago mannae tinago na jumasatbayo: sa jago y finitmeco yan y castiyujo. 	 U bent voor mij als een rots, waarin ik wonen kan; als een huis waar ik met vertrouwen naar toe ga. U stelt mij dat huis ter beschikking, zodat ik veilig kan wonen. Want U bent mijn bevrijder en mijn rots.


Ayonae tumojgue julo uno gui sinedrio, un Fariseo, ni y naanña si Gamaliel, na magas y lay, ya maonra ni y taotao todo; ya manago na umanafanlasuja didide ayo sija taotao. 	 Maar toen stond een van de raadsleden op. Het was Gamaliël, een Farizeeër en kenner van de Joodse wet. Iedereen had veel respect voor hem. Hij stuurde de apostelen voor een paar minuten de zaal uit en zei:


Ayo nae japañotjit lalâlâ, yanguin mangosbubu contra jita. 	 Zij hadden ons wel levend kunnen verslinden, toen zij in hun woede op ons afkwamen.


Ya anae jatungo si Jesus y jinasoñija, ilegña: Jafa na manmanjajaso jamyo taelaye gui corasonmiyo? 	 Jezus wist wel wat er in hen omging en zei: "Waarom bent u kwaad op Mij?


Ya anae jalie si Jesus gui chago, malago, ya jaadora güe. 	 Toen hij Jezus zag aankomen, rende hij op Hem toe en viel voor Hem neer. Jezus zei tegen de boze geest, die in de man zat: "Duivelse geest! Ga eruit!" De geest begon vreselijk te krijsen: "Waarom bemoeit U Zich met mij, Jezus, Zoon van de Allerhoogste God? In Gods naam, doe mij geen pijn!"


Ya anae jajungog na si Jesus, jumanao gui Juda ya tumunog para Galilea, mapos güe malag as Jesus, ya jagagao na utunog guiya Capernaum, ya uamte y lajiña, sa esta cumequematae. 	 Een hoge ambtenaar uit Kapernaüm hoorde dat Jezus uit Judea naar Galilea was gekomen en ging meteen naar Hem toe. Zijn zoon was doodziek en hij vroeg Jezus mee te gaan om de jongen te genezen.


Ya manestaba güije megagae na manmalango: bachet, mangojo, yan mansogsog. 	 In die zuilengalerijen lagen talloze zieke mensen, zoals blinden, lammen en kreupelen, te wachten tot het water in beweging zou komen.


Mato locue ayo y rumesibe un talento, ya ilegña: Señot, guajo jutungo na jago majetogjao na taotao; sa mangongoco jao gui anae ti mananom jao, ya manrecocoje jao gui anae ti mañalapon jao; 	 Tenslotte kwam de man die 1000 geldstukken had gekregen en zei: 'Meneer, ik wist dat u een hard mens bent. Ik was bang dat u mij zou afnemen wat ik had verdiend.


Asta ngaean, O Señot, unlalalo para taejinecog? ya y inigomo sinenggue taegüije y guafe? 	 Hoelang moet dit nog duren, HERE? Hoelang zal Uw toorn op ons blijven? Uw jaloezie branden als een vuur?


Y antijo jananangga si Jeova, mas qui y guatdia sija ni manmannanangga y egaan: magajet na mas qui y guatdia sija manmannananangga y egaan. 	 Ik zie uit naar de Here. Ik zie naar Hem uit met nog meer verlangen dan de nachtwachter uitkijkt naar de nieuwe morgen.


Ya anae jumalom gui guimayuus, y magas na mamale sija, yan manamco na taotao sija, manmato guiya güiya, anae estaba mamananagüe, ya ilegñija: Jafa na ninasiña na unfatinas estesija? ya jayejao numae nu este na ninasiñamo? 	 Toen Hij weer in de tempel was, vertelde Hij de mensen over God en Zijn Koninkrijk. Terwijl Hij daarmee bezig was, kwamen enkele leidende priesters en Farizeeërs naar Hem toe en vroegen: "Mag U dit wel doen? Wie heeft U daar de bevoegdheid voor gegeven?"


N 24 22 71060 ¶ Lao si Felix, pot guaja mas magajet tiningoña ni ayo na jinanao, janafanmadetiene sija ya ilegña: Yaguin tumunog y mas magas y inetnon as Lysias, jutungo tododoja este y chechomiyo. 	 Felix, die goed van het christendom op de hoogte was, brak de rechtzitting af en zei: "Als commandant Lysias hier komt, zal ik de zaak verder onderzoeken."


Jago numae minagof y corasonjo, megaeña qui uguaja sija anae umemegae y maeisñija yan y binoñija. 	 Veel mensen zeggen dat God niet zal helpen. HERE, toont U hun dat zij het mis hebben door Uw licht op ons te laten schijnen!


Lao guaeya jamyo y enimigunmiyo ya infatinas mauleg nu sija: ya innaaayao, ya chamiyo fantataeninangga, ya udangculo y premionmiyo yan infanfamaguon y Gueftaguilo: sa güiya cariñoso nu y ingrato sija, yan y taelaye. 	 Weet u wat u moet doen? Uw vijanden liefhebben en goed voor hen zijn en hun iets te leen geven zonder erop te rekenen dat ze u terugbetalen. Dan krijgt u een grote beloning in de hemel. Dan zult u echte zonen van God zijn. Want Hij is vriendelijk en goed voor ondankbare en slechte mensen.


Ya si Jeova ufaninayuda ya uninafanlibre gui manaelay: ya uninafansatba sa sija numananggagüe. 	 De HERE helpt hen ontkomen aan de goddelozen en bevrijdt hen. Dat komt doordat zij bij Hem schuilen.


Polo ya sija umanacajulo güe locue gui y inetnon y taotao yan ufanmanalaba nu güiya gui tachong y manamco. 	 Maar laten zij Hem ook prijzen tegenover de leiders van het volk en Hem de eer geven wanneer zij later alles vertellen.


Ya manope ilegña: Jusangane jamyo, na yanguin manmamatquilo este sija, y acho enseguidas ufanagang. 	 "Als zij hun mond houden", antwoordde Jezus, "zullen de stenen gaan roepen!"


Ya ti japetmite ni uno na událalag güe, solo si Pedro, yan si Santiago, yan si Juan, chelun Santiago. 	 Hij wilde niet dat er veel mensen met Hem meegingen. Alleen Petrus, Jakobus en Johannes mochten mee.


Si Jeova umalaba y antijo: man manjungog y manmanso ya ninafanmagof. 	 Ik wil de HERE voortdurend prijzen; mijn mond moet steeds overlopen van Zijn eer.


N 9 36 27320 ¶ Anae jalie y linajyan taotao, ninamaase nu sija, sa manadingo ya manmachalapon calang y quinilo nu y taya pastotñija. 	 Hij was diep geroerd toen Hij zag hoe de mensen afgemat waren en zich geen raad wisten. Zij leken op een kudde schapen zonder herder.


Este na finijo jasangan si Jesus gui tesoro mamanagüe gui templo; ya taya cumone güe; sa asta pago ti mafato y oraño. 	 Dit zei Jezus terwijl Hij de mensen toesprak in het gedeelte van de tempel waar de collectekisten stonden. Hij werd niet gevangen genomen, omdat het Zijn tijd nog niet was.


Maninatan as Jesus, ya ilegña nu sija: Yan y taotao sija, ti siña este; lao yan si Yuus, todo siña. 	 Jezus keek hen ernstig aan en zei: "Menselijk gesproken, niemand. Maar bij God is alles mogelijk."


Manafanmamamajlaojam ni y tiguangmame: manmamofeajam yan manmabotleajam ni y mañasaga gui oriyanmame. 	 De omwonenden spreken smalend over ons. Onze buren bespotten ons en maken ons belachelijk.


Si Tomas, ayo y naanña si Didimo, ilegña nu y otro disipulo sija: ufanmalagjit locue, nije tafanmatae yan güiya. 	 Thomas, die ook wel Didymus werd genoemd, zei tegen de andere discipelen: "Laten we meegaan om samen met Hem te sterven."


JUNGOG, O Jeova, y sinanganjo, ecungog y jinasoco. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te begeleiden met fluitspel.


Polo ya ujomjom y atadogñija para chañija fanmalilie; yan janayeyengyong nii sinturanñija para todo y tiempo. 	 Laat hun tafel een valstrik voor hen worden en hun tafelgenoten hen verraden.


Ya jatungo si Jesus enseguidas gui espirituña na manmanjajaso gui sumanjalomñija, ya ilegña nu sija: Jafa muna injajaso este sija gui corasonmiyo? 	 Jezus wist wel wat er in hen omging en zei tegen hen: "Waarom windt u zich zo op over mijn woorden?


Manmalag jamyo ni y santos na naanña: umanmagof ayo sija na corason y umaliligao si Jeova. 	 Zijn grote en heilige naam is u tot steun; laat ieder die op de HERE vertrouwt, blij zijn over Hem.


Lao yanguin gumupot jao, agange y mamoble, yan y manmanco yan y mancojo, yan y manbachet; 	 Nodig in plaats daarvan de armen, kreupelen, lammen en blinden uit.


Ya jayeja y yumulang uno güine gui sendiquique na tinago, ya mamanagüe ni taotao, diquique umafanaan gui raenon langet; lao jayeja y fumatinas ya mamanagüe umafanaan dangculo gui raenon langet. 	 Wie tegen de mensen zegt dat het niet zo nauw luistert (en zelfs maar het kleinste gebod afschaft) zal de kleinste zijn in het Koninkrijk van de hemelen. Maar wie zich aan Gods wetten houdt (en anderen leert dat ook te doen) zal groot zijn in dat Koninkrijk.


Ya gaegue güije un taotao na esta malofan treinta y ocho años na malango. 	 Er lag ook een man die al 38 jaar ziek was.


Lao jago, O Jeova, para taejinecog gagaegue y tinaquilo. 	 Het lijkt wel of bij de ongelovigen alles voor de wind gaat; of zondaars alleen maar gezondheid en voorspoed kennen. Maar toch zult U ze vernietigen.


Ya anae esta malie, janatungo y sinangan na mansinangane sija nu y diquique na patgon. 	 Nadat zij het hadden gezien, gingen de herders overal vertellen wat er was gebeurd en wat de engel over het kind had gezegd.


Ya mafaaela ni y magas mamale, megae sija na güinaja. 	 De leidende priesters begonnen Hem van allerlei dingen te beschuldigen.


Sa güiya munaatogyo gui tabernacoluña gui jaanen pinite: ya janaatogyo gui fanatog y tabernacoluña: ya japoloyo julo gui jilo y acho. 	 Want wanneer kwade tijden aanbreken, verbergt Hij mij in Zijn hut. Hij verstopt mij in Zijn tent, die staat op een plaats die niemand weet. Hij zet mij hoog op een rots.


Ya ayo y chumochogüe y dinague ti siña sumaga gui jalom guimajo: ya ayo y sumasagan y mandague ti siña numafitme gui menan y atadogjo. 	 Bedriegers mogen niet in mijn huis komen en leugenaars kan ik niet zien!


O maela nije taadora ya tafanecon papa, nije tafandimo gui menan Jeova ni y fumatinasjit. 	 Kom, laten wij op de grond neervallen, ons buigen en knielen voor de HERE, Die ons heeft gemaakt.


Tumalo ilegña nu güiya y mina dos biaje: Simon, lajin Juan, unguaeya yo? Ylegña nu güiya: Si Señot, untungoja na juguflie jao. Ylegña nu güiya: Adaje y gajo quinilo. 	 Jezus vroeg hem voor de tweede keer: "Simon, zoon van Johannes, houd je echt van Mij?" "Ja, Here. U weet toch dat ik van U houd", zei Petrus. Jezus zei: "Pas dan op mijn schapen."