Lao y ninanggañiñija, matungo gui as Saulo. Ya sija japupulanja y trangcasija, jaane yan puenge para umaquepuno güi. 	 Dag en nacht bewaakten zij de poorten van de stad om hem te vermoorden. Maar Saulus hoorde van hun plannen.


Ya ilegña nu sija güijija na jaane, anae esta pupuenge: Nije tafanmalofan gui otro banda. 	 Toen het avond werd, zei Hij tegen Zijn discipelen: "Kom, wij gaan naar de overkant van het meer."


Enaomina jafa guinin sinanganmiyo gui jemjom, umajungog gui manana; ya jafa y incuentuse gui talanga gui jalom aposento, umaagangnaejon gui jilo guma. 	 Alles wat in het donker gezegd is, zal in het licht gehoord worden. Wat stiekem gefluisterd is, zal van de daken rondgebazuind worden.


Ya uyute gui jetnon guafe; ya ayo nae uguaja tumanges, yan chegcheg nifen. 	 en in de oven gooien. Daar zal het één en al wroeging, tranen en verdriet zijn.


Ayo nae matan güe as Jesus, güinaeya güe, ya ilegña nu güiya: Fatta jao uno: Janao ya ufajan todo y güinajamo, ya unnae y mamobble sija, ya uguaja güinajamo gui langet: ya maela, ya undalalag yo. 	 Het was duidelijk zichtbaar dat Jezus genegenheid had voor deze man. Hij keek hem aan en zei: "Er is één ding dat u niet hebt gedaan. Ga naar huis, verkoop alles wat u hebt en geef het geld aan de armen. Kom dan terug en volg Mij. Dan zult u rijk zijn in de hemel."


Ya jaye guiya jamyo, yaguin manjaso, siña jataluye y linecaña un codo? 	 U bent Hem toch meer waard dan de vogels! Al die zorgen maken uw leven geen dag langer.


Ya y contrariojo ufanminagago ni y desonra; yan ufantinampe sija ni y minamajlaoñija taegüije y capa. 	 Zet U mijn tegenstanders voor spot en laat hun schande hen omhullen.


Ylegña nu güiya si Jesus: Maria! Jabira guiya güiya ya, ilegña gui Hebreo na finijo: Raboni! cumequeilegña, Maestro; 	 "Maria", zei Jezus. Zij keek Hem aan. "Meester!" riep zij uit.


N 22 24 52050 ¶ Ya guaja locue inaguaguat guiya sija, jaye umasdangculo. 	 Zij kregen ook een meningsverschil over de vraag wie van hen de belangrijkste in het Koninkrijk van God zou zijn.


Ayo nae y espiritu umagang, ya manlalaolao güe megae, ya jumuyong; ya güiya sumaga calang matae, enaomina megae ilegñija, na esta matae. 	 De jongen gilde vreselijk en kreeg hevige stuiptrekkingen toen de boze geest uit hem wegging. Daarna lag hij zo stil dat het leek of hij dood was. De mensen begonnen al te mompelen: "Hij is dood."


Ya anae linie ni y Señot ninamaase nu güiya, ya ilegña nu güiya: Chamo cumacasao. 	 Toen Jezus de vrouw zag, kreeg Hij diep medelijden met haar. "Huil maar niet", zei Hij.


Polo y mamalemo sija ya ufanminagago ni y tininas: ya y mañantosmo sija ufanagang ni y minagof. 	 Laten Uw priesters zich kleden in rechtvaardigheid en Uw volgelingen jubelen over Uw grootheid.


Ya manope y angjet, ya ilegña nu güiya: Y Espiritu Santo umamaela guiya jago, ya y ninasiña y Gueftaquilo jafatinas y anineng gui jilomo; enaomina ayo na Santos na umafañago, umafanaan Lajin Yuus. 	 De engel antwoordde: "De Heilige Geest zal over u komen. U zult zwanger worden door de kracht van God. Daarom zal uw Kind heilig zijn en de Zoon van God worden genoemd.


Ya anae manmatojam Jerusalem, mangosmagof y mañelo jaresibejam. 	 Bij onze aankomst in Jeruzalem werden wij door de christenen hartelijk ontvangen.


N 19 47 50950 ¶ Ya mamanagüe gui templo cada jaane. Lao y magas mamale sija, yan y escriba, yan y manmagas y taotao sija, maaliligao para umaqueyulang. 	 Daarna sprak Hij elke dag in de tempel. De mannen van de Hoge Raad wilden niets liever dan Hem uit de weg ruimen.


Lao sija, jasacude y petbos gui adengñija contra sija, ya manjanao para Iconio. 	 De twee apostelen schudden het stof van hun voeten om hun vervolgers duidelijk te maken dat zij niets meer met hen te maken wilden hebben.


Jupulan, yan jumuyong yo taegüije y gorrion na pajaro güigüiyaja gui jilo y atof y guima. 	 Ik voel mij als een pelikaan in de woestijn, hulpeloos. Alsof ik een steenuil ben, die in de ruïnes zit.


Lao ilegña nu güiya: Polo y manmatae ya ufanajafot y manmataeñija; lao jago janao ya unpredica y raenon Yuus. 	 Jezus zei: "Laat het begraven van de doden maar over aan hen die niet met God leven. Wat u moet doen, is met Mij meegaan en de mensen vertellen dat God van hen houdt."


Ya manafamaulegja, ya anae manmaagang y apostoles guiya sija, manmasaulag ya manmatago na chañija sumasangan y naan Jesus, ya manmapolo na ujafanjanao. 	 Zij moesten hem gelijk geven. Na de apostelen te hebben binnengeroepen, lieten ze hun zweepslagen geven. Zij verboden hen streng ooit nog in het openbaar over Jezus te spreken en lieten hen daarna gaan.


Lao y famaguon y raeno ufanmayute gui sumanjiyong gui jemjom; ya ayo nae uguaja cumasao yan checheg nifen. 	 Maar vele Joden zullen in de diepste duisternis worden gegooid. Daar zullen zij vergaan van wroeging en verdriet. En het Koninkrijk was nog wel voor hen bestemd!"


Ya y palaoan manope: Magajet Señot; lao y galago sija, mañochochoja ni andesmorona ni mamopodong gui lamasan y amuñijo. 	 "Inderdaad, Here. Maar de honden mogen toch wel de kruimels opeten die van de tafel vallen", was haar antwoord.


Ya este y minalagon Tata, na todo ayo y jalie y Lajiña ya jinenggue guiya güiya, uguaja linâlâña taejinecog; ya junacajulo güe gui uttimo na jaane. 	 Mijn Vader wil dat ieder die inziet wie Zijn Zoon is en op Hem vertrouwt, eeuwig leven heeft. Ik zal hen op de laatste dag uit de dood terughalen."


Ya jumuyong, ya mapos, taegüijeja y costumbreña, para y egso Olibo; ya matatiye locue ni y disipuluña. 	 Jezus en Zijn discipelen verlieten de kamer en gingen zoals gewoonlijk naar de Olijfberg.


Jijot gui oriya manjajanao y manaelaye: anae esta nacajulo y tinaelaye gui entalo y famaguon taotao. 	 Ik weet, HERE, dat U Uw woord altijd nakomt en dat U ons zult beschermen tegen deze onbetrouwbare mensen.


Magajet jusangane jamyo, na todo y isao sija ufanmaasie gui lalajin taotao sija, yan y chinatfino contra cuatquieraja sija na chinatfinue. 	 Ik wil u dit zeggen: U kunt vergeving krijgen voor alle zonden die u hebt gedaan, zelfs voor elke vorm van belasteren.


Mandichoso ayo sija y mañasaga gui jalom y guimamo; sa sigueja di malabajao: 	 Uw ogen zien zelfs een mus die een plekje zoekt om te nestelen; zelfs het nest van de zwaluw ontgaat U niet. Noch haar jongen. Ook zij zijn welkom in Uw tempel, HERE van de hemelse legers. U bent mijn Koning en mijn God.


Magajet ya magajet jusangane jamyo: Ayo y jumonggue yo guaja linâlâña na taejinecog, 	 Luister goed: Wie in Mij gelooft, heeft eeuwig leven.


Ya manmanmatinas güije un sena, ya si Marta mañeñetbe; ya si Lasaro, güiya uno gui entalo sija na manmatatachong gui lamasa yan güiya. 	 De mensen uit Bethanië hielden ter ere van Hem een feestmaaltijd. Martha bediende daarbij. Jezus zat met Lazarus en de anderen aan tafel.


Polo ya sija umanacajulo güe locue gui y inetnon y taotao yan ufanmanalaba nu güiya gui tachong y manamco. 	 Maar laten zij Hem ook prijzen tegenover de leiders van het volk en Hem de eer geven wanneer zij later alles vertellen.


Ya inepe as Jesus ilegña nu güiya: Marta, Marta, esta jago inestotba ya guesmanadaje jao, pot megae na güinaja: 	 "Martha, Martha", antwoordde Jezus. "Wat maak je je toch druk! In het leven heb je niet zoveel nodig. Eigenlijk maar één ding. Maria heeft dat ene ontdekt en het zal haar niet worden afgenomen."


Ya sija manmamatinas un tatnero, ya machule y inefrese para idolo sija, güije sija na jaane, ya ninafansenmagof ni y checho y canaeñija. 	 Want wij weten niet wat er met Mozes gebeurd is, die ons uit Egypte heeft geleid.' Zij maakten een beeld in de vorm van een kalf. Toen het klaar was, legden zij er offers voor neer en vierden uitbundig feest. Zij genoten van wat ze hadden gemaakt.


Ya y gaemaase unfanue na gaemaasejao: ya y taotao ni y cabales, unfanue na cabales jao. 	 De HERE heeft mij overeenkomstig behandeld; Hem stond mijn zuiverheid voor ogen.


Y finañagüe Jeova tunas, janafanmamagof y corason: y tinago Jeova claro, janafanmalag y atadogsija. 	 De wet van de HERE is feilloos en goed; zij verandert ons leven. De woorden van de HERE zijn altijd betrouwbaar; zij geven wijsheid aan de onwetende.


O Yuus, jago jagasja fumanagüe yo desde y pinatgonjo; yan asta pago jusangan claro nii ninamanman y chechomo. 	 O God, sinds ik een kind was, hebt U mij alles geleerd; tot op de dag van vandaag vertel ik anderen over Uw wonderen.


palaoan sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 "Wat wilt u?" vroeg Hij. "Ik wil graag dat U belooft dat mijn twee zoons in Uw Koninkrijk naast Uw troon mogen zitten. Eén links en één rechts van U."


N 5 7 63810 ¶ Ya anae malofan buente tres oras, jumalom y asaguaña, ti jatungo jafa guinin mafatinas. 	 Een uur of drie later kwam zijn vrouw, die van niets wist.


Jamyo infatitinas y finatinas tatanmiyo. Ylegñija nu güiya: Jame ti finañagon ábale; un tataja guajajit, si Yuusja. 	 U doet precies hetzelfde als uw echte vader." "Wij zijn niet uit ontucht geboren!" protesteerden zij. "Niemand anders dan God is onze Vader."


Despues di este tumunog guiya Capernaum, güiya yan y mañeluña yan y disipuluña sija, ya mañaga güije ti megae na jaane. 	 Hierna ging Hij met Zijn moeder, broers en discipelen naar Kapernaüm, maar zij bleven daar niet lang.


Ayo nae manmagof sa mangieto, ya taegüije jacone sija asta y minalagoñija na puetto. 	 Zij waren blij omdat alles weer tot rust kwam. God Zelf bracht hen veilig naar de haven van bestemming.


Yan matanme y fangualuan, yan manmananom gui fangualuan ubas, ya ufanmarecoge y tinegchan y aumento. 	 Zij zaaien akkers in en leggen wijngaarden aan. De opbrengst dient als voedsel.


Pot este ti jujaso na dignoyo na jufato guiya jago; lao sanganja ya ujomlo y tentagojo. 	 "Here, ik wil het U verder niet lastig maken. Ik ben het niet waard dat U in mijn huis komt. Daarom heb ik het ook niet gedurfd zelf naar U toe te komen. Eén woord van U is genoeg om mijn knecht te genezen.


Ya tumampe güe ni y tinadong taegüije y bestido: y janom sija manotojgue gui sanjilo y beca sija. 	 U hebt de diepten van het water bedekt als met een kleed. Het water reikte zelfs tot boven de bergen.


Ya, estagüe, si Elisabet, parentesmo, locue güiya mapotgue un laje gui inamcoña; ya este y mina saes na mes nu güiya na mafanaan tifáfañago. 	 Ik heb nog meer nieuws. Het is over uw oude tante Elisabeth. U weet dat zij geen kinderen kon krijgen, maar nu verwacht zij een zoon. Zij is al in haar zesde maand.


Masquesea taquilo si Jeova, lao jarespetaja y managpapa: lao y sobetbio jatungoja desde y chago. 	 De HERE is hoog verheven en ziet vol liefde neer op ieder die zich van zijn kleinheid bewust is. Maar trotse mensen wil Hij niet kennen.


O para y taotao sija mojon ufanmanalaba si Jeova pot y minaulegña, yan pot y ninamanman na checoña gui famaguon y taotao sija! 	 Laten zij de goedheid en liefde van de HERE prijzen en Hem ook eren om alle wonderen die Hij voor de mensen heeft gedaan.


Polo ya ufanmamajlao ya ufañatsaga ayo sija y manmagof pot y manadañujo: polo ya ufanminagago ni y minamajlao yan y disonra y munadangculo sija contra guajo. 	 Laten zij zich maar schamen, al die mensen die op mijn ondergang zitten te wachten. Ik hoop dat allen die mij verachten, te schande worden gezet.


Lao si Jesus ilegña nu sija: Y profeta taya onraña, gui tanoña yan y guimaña; lao gaeonraña gui otro lugat. 	 Jezus zei tegen hen: "Een profeet wordt overal geëerd, behalve in zijn eigen stad en in zijn eigen familie."


CAPH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Alles in mij verlangt naar Uw bevrijding, zoals U hebt beloofd.


Ya y Judios locue, jaconsienteja este na güinaja na utaegüine. 	 De andere Joden vielen Tertullus bij en zeiden dat hij gelijk had.


Sa pot causa di güiya, megae na Judio sija manmalag ayo ya manmanjonggue gui as Jesus. 	 Want door wat er met hem gebeurd was, gingen vele Joden in Jezus geloven.


Sa pot y linalalomo yan y binibumo: sa jago jumatsayo yan yumuteyo. 	 Ik eet as in plaats van brood en mijn tranen mengen zich met het water dat ik drink.


Jacojajatgüe, janatunog, megae na manaeninasiña mamodong gui gaesisiña na iyoña. 	 De ongelukkige wordt overweldigd door hun kracht en bezwijkt onder hun mishandelingen.


Ya anae y senturion ni y tumotojgue gui menaña, linie, na taegüenao jaentrega y espiritu, ilegña: Magajet na este na taotao Lajin Yuus. 	 Toen de Romeinse officier, die tegenover het kruis stond, zag hoe Jezus stierf, zei hij: "Deze man was beslist een Zoon van God."


Sa si Jeova jatungo y chalan manunas: lao y chalan manaelaye ufanmalingo. 	 Want de HERE leidt de wegen van zijn volgelingen, terwijl de weg van de goddelozen rechtstreeks naar de afgrond voert.


N 17 11 49790 ¶ Ya susede anae jumanao para Jerusalem, ya malofan gui inanaco Samaria, yan Galilea. 	 Op weg naar Jeruzalem kwam Jezus bij de grens tussen Galilea en Samaria.


JEOVA, jaye usaga gue tabernaculumo? jaye usaga gui santos na ogsomo. 	 Een psalm van David. Wie mag in Uw huis wonen, HERE? Wie mag bij U zijn op Uw heilige berg?


Ya ayo y manmatatachong gui petta, manadingan contra guajo: ya guajo y cantasionñija anae mangacanta y manbulacho. 	 Ik trok rouwkleding aan, maar zij gebruikten mij als een spreekwoord.


Y langet sumangan claro y tininasña, yan todo y taotao guinin malie y minalagña. 	 Zijn rechtvaardigheid klinkt door alle hemelen en alle volken zullen Hem zien.


ILEGÑA y taetiningo gui corasonña: Taya Yuus. Manpotlilo sija, mafatinas y chatliion na tinaelaye; taya ni uno ni fumatitinas mauleg. 	 Een leerzaam gedicht van David voor de koordirigent. Als: Mahalath.


Sa jafanagüe y disipuluña sija ya ilegña nu sija: Y Lajin taotao umaentrega gui canae taotao sija, ya umapuno; lao yaguin este matae, ucajulo talo despues di tres na jaane. 	 Jezus wilde met Zijn discipelen alleen zijn om hun bepaalde dingen uit te leggen. "Ik zal verraden worden en in handen van de mensen vallen", zei Hij. "Zij zullen Mij vermoorden, maar na drie dagen zal Ik uit de dood terugkomen."


Ni y manmalofan na generasion sija, japolo todo y nasion na ufanjanao gui minalagoñija. 	 Tot nu toe heeft Hij alle volken hun gang laten gaan.


Anae jumanao güije, jalie otro dos chumelo, si Santiago lajin Sebedeo, yan si Juan cheluña, gui sajyan yan si tatañija as Sebedeo na jalememenda y laguañija; ya jaagang. 	 Iets verderop zag Jezus nog twee broers: Jakobus en Johannes, de zonen van Zebedeüs. Zij zaten bij hun vader in de boot netten te repareren. Hij riep hen ook.


Ya y linajyan taotao mafaesen güe ya ilegñija: Pues jafajam infatinas? 	 De mensen vroegen: "Maar wat moeten wij dan doen?"


Ya yaguin y palaoan yumute y asaguaña, ya umasagua yan otro, jafatinas adulterio. 	 En als een vrouw haar man verlaat en met een ander trouwt, pleegt ook zij overspel."


Ya y mina tres na ora, anae maatane güe gui quiluus. 	 Dat was om negen uur 's morgens.


N 4 31 44110 ¶ Ya mato papa guiya Capernaum, siudan Galilea, ya ayo nae mamananagüe gui sabado na jaane: 	 Hij kwam in Kapernaüm, een stadje aan het meer van Galilea. Daar ging Hij elke sabbat naar de synagoge en sprak er de mensen toe.


Sa jago unchatlie y finanagüe, ya unyute y sinanganjo gui tatemo. 	 U bent immers alleen maar ongehoorzaam en laat mijn woord links liggen.


Si Yuus y tinas na jues: magajet na si Yuus lalalalo todo na jaane. 	 God is mijn schild en mijn verdediging. Hij redt wie eerlijk en oprecht is.


Chamiyo fanmamananaan ni uno tatanmiyo gui tano; sa unoja Tatanmiyo, na gaegue gui langet. 	 Noem nooit een mens 'Vader'. Want u hebt maar één Vader, God in de hemel.


Ya ilegña nu sija: Janao locu fanmalag y fangualuanjo, ya junae jamyo ni y cabales. Ya manmapos. 	 Hij zei dat zij ook in de wijngaard konden gaan werken en dat hij ze zou betalen wat redelijk was.


Ya maego, ya cajulo gui puenge yan jaane, ya semiya mapta ya doco, ti jatungo jafataemano. 	 Na verloop van tijd kwam het zaad op.


O Jeova, Señotmame: jafa muna mauleg y naanmo gui todo y tano. 	 De vogels in de lucht en de vissen en allse wat wemelt in de zee.


Lao si Pedro, ilegña nu güiya: Y salapemo ufalingo yan jago, sa jinasomo na y ninaen Yuus mafafajan salape. 	 "Uw geld zal u te gronde richten!" antwoordde Petrus. "Wat God geeft, is niet te koop.


Y manunas ujalie ayo yan ufanmagof; yan todo y tinaelaye ujinichom y pachotña. 	 De oprechte mensen zijn blij als zij dit zien. Oneerlijkheid trekt toch altijd aan het kortste eind.


Fanmagof, ya infansenmagof, sa y premionmiyo gui langet sendangculo: sa taegüenaoja locue manmapetsigueñija y profeta sija ni y antes di jamyo. 	 Wees er blij om en jubel het uit! Want in de hemel ligt een geweldige beloning voor u klaar. Vroeger zijn de profeten immers ook zo vervolgd.


Japredidica y raenon Yuus, yan mamananagüe ni ayo sija y pot y Señot Jesucristo, contodo y linibriña, ya taya ni un taotao chumoma. 	 Hij liet geen kans voorbijgaan om over het Koninkrijk van God te spreken. Met grote vrijmoedigheid sprak hij over de Here Jezus Christus. En niemand legde hem een strobreed in de weg.


Ya jumanao juyong ya jadalalag, ya ti jatungo ayo cao magajet y finatinas y angjet; lao jinasoña na manlie güe vision. 	 Zonder na te denken liep Petrus achter hem aan. Hij had niet door dat het echt een engel was, die hem uit de gevangenis leidde. Hij dacht dat hij droomde.


Bae jucantaye si Jeova taemenoja y inanaco y linâlâjo: bae jucantaye tinina y Yuusso mientras lalâlâyo. 	 Mijn leven lang zal ik zingen voor de HERE. Zolang ik adem heb, zal ik lofliederen zingen voor mijn God.


N 6 22 55940 ¶ Y inagpaña na jaane, y linajyan taotao ni gaegue gui otro bandan tase, jalilie na taya güije mas na unoja na sajyan diquique, ya jatungo na si Jesus ti jumalom gui sajyan yan y disipuloña sija, lao y disipuloña sija esta manmapos sijaja; 	 De volgende morgen kwamen weer heel veel mensen naar de plaats waar Jezus het brood had uitgedeeld. Zij dachten dat Hij daar nog zou zijn, omdat Zijn discipelen de vorige dag alleen waren weggevaren.


Yya Egipto manmagof anae sija manjanao: pot minaañaoñija guinin podong guiya sija. 	 In Egypte was men blij dat zij gingen, want het volk Israël had daar grote angst aangejaagd.


N 22 11 32000 ¶ Ya anae jumalom y ray para ulie y manmaconbida, jalie güije un taotao na ti minagago ni y magagon gupot. 	 De koning kwam binnen om de gasten te begroeten. Ineens viel zijn oog op een man die de feestkleding, die hem was aangeboden, niet aanhad.


Ya mafaesen ni Fariseo sija yan y escriba sija: Jafa y disipulumo sija na ti manmamómocat taemano y tradision manamco sija; mañochochoja pan yan aplacha y canaeñija? 	 De Farizeeërs en godsdienstleraars vroegen aan Jezus: "Waarom trekken Uw discipelen zich niets aan van de oude traditie? Zij hebben voor het eten niet eens hun handen gewassen."


Sa maoriyayayeyo y galago sija: majijujuteyo y inetnon y manaelaye; ya manadochon gui canaejo yan y adengjo. 	 Mijn keel is uitgedroogd en lijkt op een droge scherf. Mijn tong kleeft aan mijn verhemelte; ik heb het gevoel of U mij in het doodsstof legt.


Ni y anae manmajatsa julo, ya manmaayuda, magode y batco gui sampapa; ya manmaañao na umayute gui Sirte, manatunog y layag ya ayonae manmachule ni y manglo. 	 De bemanning trok touwen onder het schip door en bond die vast om de beplanking bijeen te houden. En omdat ze bang waren bij Syrtis op de zandbanken te lopen, streken zij alle zeilen en lieten het schip drijven.


Ya jachuleyo locue gui anae ancho na lugat: janalibreyo sa ninamagof ni guajo. 	 Toen het slecht met mij ging, liepen zij mij voor de voeten, maar de HERE was een steun voor mij.


Mato locue si Nicodemo, na jagas mato gui as Jesus gui puenge, mañuñule un dinañan mira yan chaguan na jajatot, na y minacatña sien libra. 	 Nicodémus, die op een nacht met Jezus was komen praten, ging met hem mee. Hij had ruim dertig kilo balsemkruiden bij zich, een mengsel van mirre en aloë.


Maninatan as Jesus, ya ilegña nu sija: Yan y taotao sija, ti siña este; lao yan si Yuus, todo siña. 	 Jezus keek hen ernstig aan en zei: "Menselijk gesproken, niemand. Maar bij God is alles mogelijk."


Si Jeova janamatungo güe ni y sentensia ni jafatinas; ya jalaso y taelaye ni y checho y canaena: Jinaso. Sila. 	 De tegenstanders zijn in de kuil gevallen, die zij voor anderen groeven. In hun eigen val gelopen!


Lao anae jalie y Judios y linajyan taotao, manbula linatga, ya manguentos contra ayo y sinangan Pablo ya jachatfino contra si Yuus. 	 De Joodse leiders werden kwaad, omdat Paulus en Barnabas zo in de belangstelling stonden. Zij waren erg jaloers en spraken Paulus fel tegen, in een taal die verre van netjes was.


Sa yaguin inguaeya y gumaeya jamyo, jafa na grasia guajanmiyo? sa y manisao locue jaguaeya y gumaeya sija. 	 Wat voor bijzonders is het te houden van mensen die ook van u houden? Dat doet iedereen. En als u goed bent voor mensen die ook goed voor u zijn, is dat zo bijzonder? Nee, dat is heel gewoon.


N 2 13 24990 ¶ Ya anae manmapos sija, y angjet y Señot mato gui as José gui güinife, ya ilegña: Cajulo ya uncone y patgon yan si nanaña, ya infanjanao para Egipto, ya infañaga güije, asta qui guajojao sumangane; sa si Herodes jaaligao y patgon para umapuno. 	 Nadat zij waren vertrokken, zag Jozef in een droom een engel van God. "Luister, Jozef", zei hij. "Vlucht met het kind en Zijn moeder naar Egypte en blijf daar tot ik zeg dat u kunt terugkomen. Want Herodes zal alles doen om het kind te doden."


Ya guajo, gui quinabalesso unmantieneyo; ya unpoloyo gui menamo para taejinecog. 	 Wanneer mijn tegenstander geen plezier meer over mij heeft, is dat voor mij de bevestiging dat U met liefde voor mij zorgt.


Pot este mina y linajyan taotao ninafanmanman, anae jalie na y udo manguentos, ya y mangco manjomlo, ya y cojo manmamocat, ya y bachet manmanlie; ya ninamaonra si Yuus Israel. 	 Hij genas hen. Het was iets geweldigs! Mensen die vroeger geen woord konden uitbrengen, stonden te praten. Mensen die kreupel waren geweest, stonden recht op hun benen. Mensen die verlamd waren geweest, liepen gewoon rond. En mensen die blind waren geweest, keken nu hun ogen uit. De God van Israël werd door iedereen geëerd en geprezen.


Guajo jamyo tumago para infanmangoco ya ti jamyo chumogüe; otro manmachocho ya jamyo manjalom gui chechoñija. 	 Ik heb jullie erop uitgestuurd om te maaien wat je niet hebt gezaaid. Anderen hebben het voorbereidende werk gedaan en jullie mogen de oogst binnenhalen."


Ya ilegña talo ni y otro: Ya jago, cuanto dibimo? Ilegña: Siento na medidan trigo. Ylegña talo: Chule y cuentamo ya untugue ochenta. 	 'En wat bent u mijn heer schuldig?' vroeg hij aan de volgende. 'Honderd zakken tarwe', was het antwoord. 'Hier is uw schuldbekentenis', zei de beheerder. 'Verscheur die en schrijf een nieuwe voor tachtig zakken.'


Ya ayo nae jusangane sija, ni y magajet ti jutungo jamyo, fanjanao guiya guajo, jamyo manmamatitinas inechong. 	 Maar Ik zal hun antwoorden: 'U hebt nooit bij Mij gehoord. Ga weg! U bent slecht en hebt alleen maar uw eigen zin gedaan.'


Si Jeova uinayuda güe jilo camaña ni y pinitiña; unfatinas todo y camaña anae malango. 	 De HERE zal hem beschermen en in leven laten. Anderen zullen hem prijzen. Zijn vijanden krijgen hem er niet onder.


Jungog y inagangjo jaftaemano y minauleg güinaeyamo: O Jeova, nalâlâyo, jaftaemano y juisiomo. 	 Wilt U met Uw liefde en goedheid naar mij luisteren? HERE, als Uw recht mij leidt, kan ik leven.


Ya ti jayulang y nasion sija, taegüije si Jeova ni y mantinago sija. 	 Ook roeiden zij de volken die in het land woonden, niet allemaal uit, hoewel de HERE dat toch duidelijk had bevolen.


Ya si Jesus mapos güije, ya mato jijot gui tasen Galilea: ya cajulo gui jilo un finabeca, ya matachong güije. 	 Later ging Jezus terug naar het meer van Galilea.


Enao na jucone jamyo para testigo pago na jaane, na guajo gasgasyo guinin todo y jâgâ y taotao sija. 	 Ik wil u nu dan ook duidelijk zeggen dat u zelf de verantwoording draagt over uw leven.


N 20 7 69480 ¶ Ya y finenana na jaane gui semana, anae mandaña y disipulo para umaipe y pan, si Pablo japredica guiya sija, sa esta güe listo para ujanao gui inagpaña: ya sisigueja di manpredica asta y tatalopuenge. 	 Toen wij 's zondags bijeen waren voor de maaltijd van de Here, sprak Paulus de christenen toe. Omdat hij de volgende morgen wilde vertrekken, ging hij door tot middernacht.


Ayo nae y prinsipen y mamale sija, yan y manbijo na taotao sija, mandaña gui palasyon y magas na pale, y naanña si Caefas: 	 Op dat moment was in het paleis van hogepriester Kajafas juist een vergadering van de Hoge Raad.


Lalaje an mañelo, nesesita umacumple este na tinigue ni y jasangan antes y Espiritu Santo gui pachot David pot si Judas ni umesgaejon ayo sija y cumone si Jesus. 	 "Vrienden", zei hij. "Wat er over Judas in de Boeken staat, moest gebeuren. Door David heeft de Heilige Geest gezegd hoe het met hem zou aflopen. Judas heeft de mensen die Jezus gevangen wilden nemen, de weg gewezen.


Si Jeova jacastigayo megae: lao ti janaeyo guato gui finatae. 	 De HERE heeft mij pijnlijk gestraft, maar Hij heeft mij in leven gelaten.


Janafanmalagtos y jilañija taegüije y serpiente; binenon y culebbla guaja gui jalom y labiosñija. Sila. 	 Zij beramen slechte plannen en zijn voortdurend uit op oorlog.


O fanmanalaba as Jeova, jamyo todo y nasion sija: fanmanalaba nu güiya jamyo todo y taotao sija. 	 Laten alle volken de HERE loven en Hem prijzen.


N 22 23 32120 ¶ Ayo na jaane, manmato guiya güiya y Saduseo sija, ni y ilegñija na taya quinajulo y manmatae, ya mafaesen güe, 	 Nog diezelfde dag kwamen er enkele Sadduceeërs naar Hem toe. De Sadduceeërs beweerden dat de doden niet meer levend worden.


Sa jago mumantieneyo desde y jalom tuyan, jago chumuleyo juyong guinin y tiyan nana: ya y tininajo todo y tiempo guiya jago. 	 Toen mijn moeder mij nog verwachtte, steunde ik al op U. Vanaf die tijd hebt U mij al geholpen. Al mijn lofliederen zijn alleen voor U.


Ayo nae ilegña si Jesus ni dose: Manmalago jamyo manjanao locue? 	 "Willen jullie niet ook liever weggaan?" vroeg Jezus aan Zijn twaalf discipelen.


Ya palo ni y manmalate gui finanagüe y Epicureo yan Estoicosija, managuaguat yan güiya, ya palo ilegñija: Jafa cumequeilegña este na caducon cuicuentos? Otro palo ilegñija: Buente mannae notisia y nuebo na yuus; sa jasangane sija as Jesus, yan y quinajulo talo. 	 Hij raakte ook in discussie met enkele Epicureïsche en Stoïcijnse wijsgeren. Sommigen van hen merkten schamper op: "Wat wil die praatjesmaker eigenlijk?" Omdat Paulus over Jezus en Zijn opstanding sprak, zeiden anderen: "Het lijkt wel of hij ons in andere goden wil laten geloven."


Lao guaeya jamyo y enimigunmiyo ya infatinas mauleg nu sija: ya innaaayao, ya chamiyo fantataeninangga, ya udangculo y premionmiyo yan infanfamaguon y Gueftaguilo: sa güiya cariñoso nu y ingrato sija, yan y taelaye. 	 Weet u wat u moet doen? Uw vijanden liefhebben en goed voor hen zijn en hun iets te leen geven zonder erop te rekenen dat ze u terugbetalen. Dan krijgt u een grote beloning in de hemel. Dan zult u echte zonen van God zijn. Want Hij is vriendelijk en goed voor ondankbare en slechte mensen.


Junggan, ya esta matugue gui tinagomiyo na y testimonio y dos taotao, güiya magajet. 	 In uw wet staat dat als twee getuigen hetzelfde zeggen, hun getuigenis rechtsgeldig is.


Ya y jaaniña udidide: yan otro uchinile ofisioña. 	 Laat hem jong sterven en geef zijn funktie aan iemand anders.


Ya manugue un catta, na taegüine mapoloña: 	 Daarna schreef hij een brief waarin stond:


Ya anae jajajaso este, mato para güiya y angjet Señot, anae jagüife gui minaegoña, na ilegña: José, lajin David, chamo maañao na unresibe si Maria asaguamo, sa y gaegue guiya güiya y linilis Espiritu Santo. 	 Terwijl hij hierover lag na te denken, kreeg hij een droom en zag een engel van God naast zich staan. "Jozef, zoon van David", zei de engel, "u kunt gerust met Maria trouwen.


Ayo nae y espiritu umagang, ya manlalaolao güe megae, ya jumuyong; ya güiya sumaga calang matae, enaomina megae ilegñija, na esta matae. 	 De jongen gilde vreselijk en kreeg hevige stuiptrekkingen toen de boze geest uit hem wegging. Daarna lag hij zo stil dat het leek of hij dood was. De mensen begonnen al te mompelen: "Hij is dood."


Y taelaye man jajaso dinague contra y manunas ya janachechegcheg y nifenñija guiya güiya. 	 De goddeloze beraamt slechte plannen tegen de gelovige; hij kan hem niet verdragen.


Ya anae jalie si Jesus y jinenggueñija, ilegña ni paralitico: Lajijo, y isaomo unmaasie. 	 Jezus zag dat zij er gewoon niet aan twijfelden of Hij hun vriend zou helpen. Hij zei tegen de verlamde man: "Ik vergeef u al uw zonden."


Y balaco guinin y jalomtano machuchule ya mayúyulang, yan y manmachaleg na gâgâ gui fangualuan cumacano. 	 Waarom hebt U onze grenzen opengezet? Nu worden wij steeds aangevallen.


Ya jatago talo y otro tentago: ya masaulag locue talo, ya manamamajlao, ya manajanao taesinajguan. 	 De eigenaar stuurde een andere knecht. Maar die kwam er niet veel beter af. Ook hij werd geslagen en uitgescholden. Ze stuurden hem met lege handen terug.


Ya manope si Jesus, ya jacuentuse manmagas y lay, yan y Fariseo sija, ilegña: Tunas numajomlo gui sabado na jaane pat aje? 	 Jezus vroeg aan de Farizeeërs en godsdienstleraars in dat huis: "Mag men volgens de wet van Mozes iemand op de sabbat genezen of niet?"


Ylegña si Jesus: Guajo pot juisio mamaela yo güine gui jilo y tano, para y ti manmanlilie, ufanmanlie; ya y manmanlie, ayo sija ufanbachet. 	 Jezus zei: "Ik ben tot een oordeel in deze wereld gekomen. Wie geestelijk blind zijn, zullen zien. Maar wie menen geestelijk inzicht te hebben, zullen blind worden."


N 22 11 32000 ¶ Ya anae jumalom y ray para ulie y manmaconbida, jalie güije un taotao na ti minagago ni y magagon gupot. 	 De koning kwam binnen om de gasten te begroeten. Ineens viel zijn oog op een man die de feestkleding, die hem was aangeboden, niet aanhad.


Sa guajo jujajaso y jaane ni y ampmam manmalofan, yan y sacan ni y ampmam na tiempo. 	 Ik kan er niet van slapen en ben zo onrustig dat ik niet kan bidden.


Entonses y Judio sija ilegñija entre sijaja: Para mano este, para ti siñajit tasoda güe? Mapos buente para y manmachapon sija anae mangaegue sija gui entalo y Griego sija, ya mamnanagüe ni y Griego sija? 	 De Joden keken elkaar verwonderd aan. "Waar wil die Man naar toe dat wij Hem niet zouden kunnen vinden? Is Hij misschien van plan naar de Joden in het buitenland te gaan en de andere volken Zijn leer te brengen?


Lao jatungoja si Jesus na manmalago na umafaesen güe, ya ilegña nu sija: Manafaesen entre jamyo jafa y ilelegco: Dididija na tiempo ya ti inlie yo; ya otro biaje, dididija na tiempo inlie yo? 	 Jezus wist wat zij Hem wilden vragen en zei: "U vraagt zich zeker af wat Ik bedoel met: 'Nog even en u ziet Mij niet meer. En niet lang daarna zult u Mij weer terugzien.'


Sa pineluña na jatungo y mañeluña na uninafanlibre as Yuus ni y canaeña; lao ti jatungo sija. 	 Hij dacht dat zijn volk wel zou begrijpen dat God hem had aangewezen om hen te bevrijden. Maar dat begrepen zij niet!


Sa jaencatga y angjetña sija nu jago, para uninadaje todo gui jinanaomo. 	 Hij zal Zijn engelen bevelen voor u te zorgen en u te beschermen, waar u ook gaat.


taotao sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Hij beschermt zijn gebeente; er zal geen bot worden gebroken.


Ya anae cumuecuentos y dos, jumalom, ya jasoda megae ni y manmato ya mandaña; 	 Al pratend kwamen zij in de kamer waar alle genodigden bij elkaar waren.


Si Simon Pedro ilegña nu güiya: Señot, para mano jao? Ynepe as Jesus: Mano yo guato, ti siña jao pago undalalag yo, lao ti apmam undalalag yo. 	 Simon Petrus vroeg: "Here, waar gaat U dan heen?" "Daarheen kun je Mij nu niet volgen", antwoordde Jezus, "maar later wel."


Ya anae jatungo gui senturion; janae si José ni y tataotao. 	 Die zei dat Jezus inderdaad al was gestorven. Toen kreeg Jozef toestemming het lichaam mee te nemen.


N 24 29 33030 ¶ Ti apmam despues di y pininiten ayo sija na jaane, y atdao ujomjom, ya y pilan ti ufanina; ya y pution sija ufamodong guine y langet; ya y nina siñan y langet ufanmayengyong. 	 Onmiddellijk na die dagen van terreur en ellende zal de zon worden verduisterd en de maan niet meer schijnen. Het zal net zijn of de sterren uit de hemel vallen. De machten van het heelal zullen door elkaar worden geschud.


Sa taegüije y langet goftaquilo gui jilo y tano, taegüijeja sendangculo y minaaseña para ayo sija y manmaañao nu güiya. 	 Zo groot en machtig als de hemel boven de aarde verheven is, net zo groot en machtig zijn Zijn goedheid en trouw voor wie eerbied en ontzag voor Hem hebben.


Sa y Fariseo sija, yan toda y Judio sija, jaadadaje y tradision manamco sija, yaguin megae nae ti jafagase y canaeñija, ti ufañocho. 	 De Joden, vooral de Farizeeërs, zullen niets eten als ze niet eerst hun handen hebben gewassen. Dat hoort zo volgens hun oude traditie.


Si Jeova chumachaleg pot güiya: sa jalilie na ufato gui jaaniña. 	 Maar de Here lacht erom; Hij weet dat Zijn tijd is gekomen.


Ya anae malie este, todos mangonggong, ilegñija: Mapos, para usaga gui isao na taotao. 	 Maar dat was niet naar de zin van de andere mensen. "Nu is Hij nota bene bij die slechte man op bezoek gegaan", mopperden ze.


Sa y corasonjo estaba triste, ya matogchayo gui sumanjalom. 	 Toen bitterheid in mijn hart opkwam en ik opstandig en geprikkeld was,


Ya y matunaña matungo todo guiya Siria; ya maquenenee güe guato todo manmalango, ni guaja todo clasen chetnot yan pinite; y maninanite yan y manbababa yan y manparalitico; ya janafanjomlo. 	 Het nieuws over Zijn daden ging door het hele land en bereikte zelfs heel Syrië. Van alle kanten werden ernstig zieke mensen bij Hem gebracht. Sommigen hadden boze geesten. Anderen leden aan vallende ziekte. Weer anderen waren verlamd. Maar wat zij ook hadden, Hij genas hen allemaal.


(Lao este na classe ti jumanao juyong, yaguin ti y minauleg y tinayuyut.) 	 Dit soort boze geesten wordt alleen verdreven wanneer jullie ervoor bidden en vasten." (a)


Naye mas taelaye y tinaelayeñija, ya chamo munafanjajalom gui tininasmo. 	 Want wie door U wordt geslagen, wordt door hen achtervolgd. Zij sturen verhalen de wereld in over het verdriet van hen die door U werden getroffen.


Lao si Silas ninamagof na ufañasagaja güije. 	 Silas besloot er te blijven tot Paulus en Barnabas ook vertrokken. (B)


Ya si Jesus ilegña nu güiya: Y sora sija guaja liyangñija, ya y pajaro gui langet guaja chenchonñija: lao y Lajin taotao taya mano nae unaason y iluña. 	 Jezus antwoordde: "Vossen hebben een hol en vogels een nest, maar Ik heb geen plaats om uit te rusten."


Ti apmam despues manmato sija y mangaegue güije, ya ilegñija as Pedro: Magajet na jago locue uno guiya sija; sa y sinanganmo dumiclalara jao. 	 Kort daarna kwam een van de mannen naar hem toe en zei: "Ik weet zeker dat u een discipel van Hem bent. Ik hoor het aan uw Galilees accent."


Bende y güinajamo, ya unfannae. limosna; fanmamamauleg botsa ni ti ubijo, un güinaja gui langet na ti ufatta, anae ti usineda ni y saque, ni ti upotliya. 	 Verkoop je bezittingen en geef de opbrengst aan wie tekort hebben. Zorg dat je een beurs krijgt die nooit opraakt, waar dieven niet bij kunnen en waar de mot niet aan vreet.


Magofyo ray, Agripa, sa jufanope pot guajo gui menamo pago na jaane, pot todo y mafaaelajo ni y Judio sija. 	 "Ik ben blij, koning Agrippa, dat ik mij vandaag voor u mag verdedigen tegen alles waarvan de Joden mij beschuldigen.


N 19 25 61650 ¶ Ya manotojgue gui fiun quiluus Jesus, si nanaña, yan y chelun nanaña as Maria, yan si Maria palaoan Cleopas, yan si Maria Magdalena. 	 Jezus' moeder stond met haar zuster, Maria van Klopas en Maria van Magdala bij het kruis.


Y ray ujaope ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo, taemanoja na y infatinas ni uno güine gui mandiquique na mañelujo, infatinasja locue nu guajo. 	 Ik zal tegen hen zeggen: 'Toen u dit voor één van mijn minste broeders hebt gedaan, deed u het voor Mij.'


Ya jacone gachongña si Pedro yan y dos lajin Sebedeo, ya jatutujon mantriste yan manmajalang. 	 Hij nam alleen Petrus, Jakobus en Johannes mee.


Ynepe as Jesus: Magajet ya magajet jusangane jao, na y ti mafañago ni janom yan ni iyon Espiritu, ti siña jumalom gui raenon Yuus. 	 "Toch is het zoals Ik zeg. Als iemand na zijn natuurlijke geboorte niet ook geestelijk geboren wordt (A), kan hij onmogelijk in het Koninkrijk van God komen.


Y taelaye yan adulterio na rasa jagueguefaliligao un señat, lao taya ufanmanae atgun señat, na y señat Jonas profeta. Ya jadingo sija, ya mapos. 	 Dit slechte en onbetrouwbare volk wil dus een teken uit de hemel hebben. Het zal geen enkel teken krijgen dan het teken van Jona." Jezus keerde hun de rug toe en ging weg. Hij stak met Zijn discipelen het meer over.


Ufanmaentrega gui jinilat y espada; sija ugüinaja para y sora sija. 	 Maar de mensen die op mijn ondergang uit zijn, zullen in de diepte van de aarde worden neergelaten.


Ya y rumechasa yo ya ti rumesibe y sinanganjo, guaja ujinisga güe: Y sinangan ni jusangan, güiya ufanjusga güije uttimo na jaane. 	 Wie Mij afwijst en niet luistert naar wat Ik zeg, zal op de laatste dag veroordeeld worden; en wel door het woord dat Ik gesproken heb.


Y mauleg para ayo na taotao ni y fumatitinas y cariño, yan numanaayao: güiya umantiene y causaña gui juisio. 	 Iemand die zich om anderen bekommert en leent waar dat nodig is en eerlijk zaken doet, zal het goed gaan.


Ya y manmajetog na corason manmayulang manafanaelaye; esta jamaego y minaegoñija; ya taya ni un taotao ni y gaeninasiña jasoda y canaeñija. 	 De geweldige bergen kunnen zich niet met U meten in pracht en heerlijkheid.


Ya manmalofan oriyan Misia, ya manunog Troas. 	 Daarom trokken zij door Mysië in de richting van de westkust en kwamen in de havenstad Troas.


N 15 36 67930 ¶ Ya anae malofan palo jaane, ilegña si Pablo as Barnabé: Nije tajanao talo ya tabisita ya mañeluta gui cada siuda anae y guinin tapredica y sinangan y Señot, ya utalie jafa chechoñija. 	 Verscheidene dagen later zei Paulus tegen Barnabas: "Zullen wij teruggaan naar de steden waar wij de Here Jezus bekend hebben gemaakt? Dan kunnen wij eens zien hoe het met de christenen daar gaat."


Guaja otro na mannanae testimonio. nu guajo; ya guajo jutungo na y testimonioña, ni y ninaiña pot guajo, magajet. 	 Maar God getuigt van Mij dat Ik de waarheid spreek. Ik weet dat Hij gelijk heeft.


Ya y otro ilegña: Umasaguayo, ya enaomina ti siñayo mato. 	 Ook hij kon niet komen. Weer een ander was pas getrouwd en daarom verhinderd.


Ya guajo julie ya manae yo testimonio nu y güiya y Lajin Yuus. 	 Nu ik dat gezien heb, ben ik ervan overtuigd dat Hij de Zoon van God is."


Jagasja jaso y tratuña para taejinecog, y finijo ni y tinagoña para mit na generasion. 	 Het verbond dat Hij met u sloot, zal Hij nooit vergeten; Hij sloot het met het hele volk Israël, voor altijd.


Ya anae masanganeyo jafa y Judios ninangganñiñija pot y taotao, enseguidas jutago para iya jago, ya fanago para ayo sija y fumaaela y ujasangan gui menamo jafa guaja guiya sija contra güiya. Adios. 	 Nu is mij verteld dat er een aanslag op deze man wordt beraamd. Daarom heb ik hem meteen naar u gezonden; ik heb zijn aanklagers gezegd hun beschuldigingen tegen de man bij u te brengen. U groetend met de meeste hoogachting, Claudius Lysias."


Sa mato si Juan ya ti chumocho ni gunimen, ya ilegñija: Gaeanite güe. 	 Want Johannes de Doper drinkt geen wijn en eet vaak niet, en u zegt: 'Hij is bezeten.'


Yaguin unfatitinas y limosnamo, chamo na catitiye trompeta gui menamo taegüije y jafatitinas y hipocrita sija gui sinagoga, yan y plasa para uguaja minalagñija nu y taotao sija. Magajet jusangane jamyo na esta guaja premioñija. 	 Wanneer u een arme iets geeft, bazuin het dan niet rond. Dat doen de huichelaars. Het gaat hen erom iedereen in de synagoge en op straat te laten zien hoe goed zij zijn. Zij willen door de mensen geprezen worden.


Bira y atadogco ni guinin manlilie banida; ya nalâtâyo gui jinanaomo sija. 	 Help mij niet naar zinloze dingen te kijken. Ik wil in dit leven gelukkig worden door U te volgen.


N 1 35 35670 ¶ Ya y egaan güije, cajulo gostaftaf, jojomjomja trabia, ya jumuyong, ya malag y un lugat desierto, ya manaetae güije. 	 Op een morgen stond Hij voor dag en dauw op en ging alleen naar een stil plekje om te bidden.


Sa y inigo y guimamo cumanoyo: ya y linalatdeñija y ayo sija nii lumalatde jao manbasnag guiya guajo. 	 Mijn vrienden kennen mij niet meer en mijn broers herkennen mij niet.


Mato si Felipe ya jasangane si Andres; ya mamaela si Andres yan si Felipe masangane si Jesus. 	 Filippus vertelde het aan Andreas en samen gingen zij naar Jezus om het Hem te vragen.


Ya anae janamaagange si Tertulo, jatutujon famaaela, ilegña: Liija na pot jago na mansenmagofjam ni y dinangculon pas, yan mansenmauleg na chocho y manmachogüe güine na nasion pot y minaulegmo, 	 Zij dienden bij de gouverneur een aanklacht in tegen Paulus. Toen Paulus naar voren was geroepen, begon Tertullus zijn beschuldigingen met de volgende woorden: "Excellentie, u hebt ervoor gezorgd dat ons volk in vrede en rust kan leven.


Ya y taotao sija ujasangan y ninasiñan y namaañao na finatinasmo sija; ya guajo bae judeclara y dinangculomo. 	 Die gaan over Uw macht en roem. Ik wil vertellen hoe groot U bent.


Ya este y minalagoña ayo y tumago yo, na todo y janae yo ti siña junafalingo taya, lao junacajulo güe gui uttimo na jaane. 	 God wil niet dat Ik één van deze mensen, die Hij aan Mij gegeven heeft, verlies, maar dat Ik ze op de laatste dag uit de dood terughaal.


O mojon ya ufitme y jinanaojo sija, para juadaje y laymo. 	 Ik wilde wel dat ik zo standvastig was, dat ik altijd Uw regels zou naleven.


Lao jago, O Jeova, jago y patang gui oriyajo; y minalagjo yan ayo ni y janacajulo y ilujo. 	 Menigeen zegt dat God mij toch niet zal helpen.


Todo y güinaja jaentrega yo si Tata; ya taya tumungo y Lajiña na si Tataja: ni taya tumungo, si Tata na y lajiñaja, ya ayoja y lajiña malagoña unafanungo. 	 Hij sprak weer tot de mensen. "Mijn Vader heeft Mij alles toevertrouwd. Hij is de enige die de Zoon echt kent. En Ik ben de enige die de Vader echt kent. En ook de mensen die Ik heb laten zien wie Hij is, kennen Hem.


Enao mina juguaeya y tinagomo sija, mas qui y oro, junggan, mas qui y fino na oro. 	 Ik houd van Uw geboden; meer dan van het mooiste goud.


N 10 35 39400 ¶ Ya si Santiago yan si Juan, lalajin Sebedeo, manmato jijot guiya güiya ya ilegñija nu güiya: Maestro, manmalagojam na unfatinas guiyajame jafa y malagomame. 	 Jakobus en Johannes kwamen naast Hem lopen. "Meester", zeiden zij, "wij willen U iets vragen. U moet iets voor ons doen."


Ya ilegña si Pablo: Gaegueyo gui tribunal Sesat anae debe di jumajusga: para y Judios, taya taelaye na finatinaso; ungostungoja. 	 "Ik sta voor de Romeinse rechtbank", antwoordde Paulus. "Dan moet mijn zaak daar ook worden behandeld! Zoals u wel weet, heb ik de Joden niets gedaan.


Ya si Ananias, un taotao na deboto jaftaemanoja y lay, ya guaja mauleg na testimonio para todo y Judios sija ni y mañasaga güije, 	 Daar kwam een zekere Ananias naar mij toe. Hij was een gelovig man, die zich stipt hield aan de wet van Mozes en bij de Joden van Damascus hoog in aanzien stond.


Lao y mas magas y inetnon as Lysias mato guiya jame, yan y dangculon linalaloña ya jacone gui canaemame; 	 Maar commandant Lysias greep toen in en heeft hem met geweld bij ons weggehaald.


N 8 28 26900 ¶ Ya anae mato gui otro banda gui tano y taotao Gadara sija, umasoda yan dos na gaemanganite na manguine y naftan, yan mangosnamaañao y jechurañija; ya taya siña malofan güije na chalan. 	 Toen Jezus aan de andere kant van het meer kwam, in de streek van de Gadarenen, kwamen er twee mannen op Hem af, die beheerst werden door boze geesten. De mannen woonden in graven die in de rotsen waren uitgehouwen en waren zo gevaarlijk, dat niemand bij hen in de buurt durfde te komen.


Ya este y testimonien Juan, anae y Judio sija manafanmato nu y mamale yan Lebita sija, guine Jerusalem, ni manmafasen: Jago, jaye jao? 	 De Joodse leiders stuurden priesters en tempeldienaars naar Johannes om te vragen wie hij was.


Güiya y chaguan munafanlâlâ para y guaca sija, yan y tinanom para usinetbe y taotao: para ufañule nengcano gui tano; 	 God laat het gras groeien als voedsel voor het vee. Ook andere gewassen voor de mensen, zodat zij brood kunnen eten.


Sa ufangajulo nasion contra nasion, yan raeno contra raeno; ya uguaja ñinalang yan linao gui lugat sija. 	 Over de hele wereld zullen volken tegen elkaar worden opgehitst. Er zullen hongersnoden en aardbevingen zijn. Nu hier, dan daar.


Ya, y ti chumule y quiluusña ya udalalagyo, ti ufanmerese nu guajo. 	 Wie weigert zijn kruis op te nemen en Mij te volgen, is niet waard mijn discipel te zijn.


Lao si Pedro ilegña: Ananias, sa jafa na janabula si Satanas y corasonmo para undague y Espiritu Santo, yan unnana palo gui balen y tano? 	 "Ananias", zei Petrus, "waarom hebt u de duivel toegang gegeven tot uw hart? Waarom probeert u de Heilige Geest te bedriegen? Waarom zegt u dat dit de hele opbrengst van het land is, terwijl u een deel ervan achtergehouden hebt?


Chamiyo fanmaañao; sa mas manbaliñaja jamyo qui y megae na pájaro. 	 Maak je dus geen zorgen. Jij bent God veel meer waard dan een zwerm mussen.


Unguaeya y tininas, ya unchatlie y tinaelaye; enaomina si Yuus ni y Yuusmo, pinalaejao ni y lañan minagof, mas qui y mangachongmo. 	 God, Uw troon staat tot in eeuwigheid vast. Uw bewind is een rechtvaardig bewind.


Tanae testimonio, nu y lumie ya jajungog, ya taya rumesibe y testimonioña. 	 Hij vertelt wat Hij gezien en gehoord heeft, maar niemand gelooft Hem.


N 12 46 28520 ¶ Ya anae estaba güe cumuecuentos yan y taotao sija; estagüe, si nanaña, yan y mañeluña mangaegue gui sumanjiyong, na manmalago na umacuentuse güe. 	 Terwijl Jezus nog in gesprek was, kwamen Zijn moeder en Zijn broers er aan. Zij wilden Hem spreken. Maar het huis was zo vol, dat zij er niet meer bij konden. Ze moesten buiten blijven wachten.


Dos palaoan manguguleg gui mitate; y uno umacone, y ya otro umapolo. 	 Twee vrouwen zullen bezig zijn koren te malen. De een zal worden meegenomen, de ander achterblijven.


Ya anae guaja esta dose na años, sija mangajulo guiya Jerusalem taemanoja y costumbren y guipot. 	 Toen Jezus twaalf jaar oud was, mocht Hij voor het eerst mee.


Ya manope si Jesus ya ilegña nu güiya: Simon, guaja para jasangane jao. Ya güiya ilegña: Sangan Maestro. 	 Jezus gaf meteen antwoord op wat in de Farizeeër omging. "Simon", zei Hij, "Ik moet u iets zeggen." "Ja", antwoordde de Farizeeër. "Ik luister."


Jago jijot jao, O Jeova; yan todo y tinagomo sija minagajet. 	 U bent dichtbij mij, HERE. Ik weet dat al Uw woorden waar zijn.


Ya jafatinas si Yuus milagro pot y canae Pablo: 	 God deed door de handen van Paulus buitengewoon grote dingen.


Ya ugosmalago y ray ni y bonitamo; sa güiya y Señotmo yanguin unadora güe. 	 Luister goed, mijn dochter; denk niet meer aan uw volk en vergeet uw ouderlijk huis.


Ti judingo jamyo güetfano: jumamaela guiya jamyo. 	 Ik zal u niet als ouderloze kinderen achterlaten. Ik kom bij u terug.


Ya jalie dos angjet na minagagon apaca, na manmatatachong, y uno gui para y ilo, y otro para y adeng, anae y tataotao Jesus guine mapolo. 	 Snikkend boog zij zich voorover en keek in het graf. Op de plaats waar Jezus had gelegen, zag zij twee engelen in witte kleren zitten. Een aan het hoofdeinde en een aan het voeteneinde van de plaats waar Hij gelegen had.


Taya sinangan, ni finijo; ti siña umajungog y vosñija. 	 De dag vertelt het aan de dag en de nacht geeft zijn kennis door aan de nacht.


Lao jaftaemano macumple y Tinigue sija; sa matugue na taegüenao nesesita umafatinas este? 	 Maar hoe kan dan in vervulling gaan wat over deze dingen is geschreven?"


Gogosmachatgüeyo ni y mansobetbio: lao trabia ti juabag guinin y laymo. 	 Ongelovigen kunnen mij nog zo bespotten, ik stap niet af van Uw wet.


Ya anae manyajo si Pedro gui pettan y trangca, un patgon na palaoan mato para umaope, na y naanña si Rode. 	 Hij klopte aan en een dienstmeisje, Rhodé, kwam naar de deur.


Injaso y güinaeyamo, O Yuus, gui talo gui templomo. 	 Eerst hadden wij ervan gehoord, maar later zagen wij het zelf in de stad van de Almachtige HERE, in de stad van onze God.


Ya y estaba matae matachong ya jatutujon cumuentos, ya inentrega as Jesus gui as nanaña. 	 De dode jongen ging zitten en begon te praten. Jezus zei tegen de moeder: "Hier is uw zoon weer."


Enao mina bae jucastiga ya jusotta. 	 Ik zal Hem zweepslagen laten geven en daarna in vrijheid stellen."


Japredidica y raenon Yuus, yan mamananagüe ni ayo sija y pot y Señot Jesucristo, contodo y linibriña, ya taya ni un taotao chumoma. 	 Hij liet geen kans voorbijgaan om over het Koninkrijk van God te spreken. Met grote vrijmoedigheid sprak hij over de Here Jezus Christus. En niemand legde hem een strobreed in de weg.


Ya anae malie nu sija, na mamómocat gui jilo tase, jinasoñija na pantasma, ya managang; 	 Zij schrokken vreselijk en dachten dat ze een spook zagen. Zij schreeuwden van angst.


Lao güiya, bula ni y Espiritu Santo, ya jaatan meton y langet, ya jalie y minalag Yuus, yan si Jesus na tumotojgue gui agapa na canae Yuus. 	 Maar Stefanus schonk geen aandacht meer aan hen. Hij was vol van de Heilige Geest, keek omhoog en zag de schitterende heerlijkheid van God. Ook zag hij Jezus aan de rechterhand van God.


Ya ayonae mapos si Pablo gui entaloñija. 	 En daarmee verliet Paulus hen.


Guajo y mauleg na pastot: sa jutungo y iyoco, ya y iyoco matungo yo. 	 Ik ben de goede herder. Ik ken mijn schapen en zij kennen Mij, zoals Ik de Vader ken en Hij Mij kent. Ik geef mijn leven voor mijn schapen.


Ya anae machulie guato, ilegña nu sija: Iyon jaye este na imagen yan tinigue? Ylegñija nu güiya: Iyon Sesat. 	 Dat deden zij. "Van wie is het portret dat hier-op staat?" vroeg Hij, "en het opschrift?" "Van de keizer", antwoordden zij.


N 12 35 48110 ¶ Polo ya esta madudog y senturanmiyo, ya esta masonggue y candet miyo; 	 Sta klaar. Blijf wachten op je Heer die van de bruiloft terugkomt. Als hij aanklopt, kun je meteen opendoen. Dan zal hij zien dat jullie gekleed zijn en dat de lichten branden.


O Yuus, jago yumutejam, jago gumapotjam papa; guinin lalalojao; O, natalojam guato. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader.


Lao jatutujon mamatdise yan manjula ya ilegña: Ti jutungo este na taotao y insasangan. 	 Hij begon te vloeken en te tieren en beweerde bij hoog en bij laag dat hij Jezus niet kende. "Ik ken die Man niet", zei hij.


Si Maria uje y pumalae inggüente y Señot, ya jasaosao y adengña ni y gaponiluña, ya y cheluña, as Lasaro, estaba malango. 	 Maria was de vrouw die kostbare parfumolie over de voeten van Jezus uitgoot en deze met haar lange haar afdroogde.


Jaye siña na taotao chumoma y janom para ti ufanmatagpange este sija y rumesibe y Espiritu Santo taegüine iya jita? 	 "Wie kan er nog bezwaar tegen hebben dat deze mensen gedoopt worden", zei Petrus, "nu zij, net als wij, de Heilige Geest hebben ontvangen?"


Ya si Jesus jalalatde ya ilegña: Pacaca ya maela juyong guiya güiya. Ya anae y anite mayute güe gui entaloñija, jumuyong guiya güiya; ya taya ninalamen. 	 Jezus snoerde hem de mond. "Zwijg", zei Hij tegen de boze geest. "Kom eruit." De boze geest gooide de man midden in de synagoge op de grond en ging uit hem weg, zonder hem verder kwaad te doen.


Y Cantan Quinajulo; iyon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied van David. Laat Israël het volgende zeggen: Was de HERE niet steeds bij ons?


Y catneco yan y corasonjo malachae: lao si Yuus y minetgot y corasonjo, yan y güinajajo para taejinecog. 	 Al zou ik geestelijk en lichamelijk bezwijken, mijn hart vertrouwt op God, Die mijn rots is. Voor eeuwig houdt Hij mij vast.


Ya si Barnabé malago na ujacone gachongñija si Juan, ni y apiyiduña Marcos. 	 Barnabas wilde dat Johannes Markus ook meeging,


Jagasja juagang jao, sa jago unope yo, O Yuus: naegueng guiya guajo y talangamo, ya jungog y sinanganjo. 	 Maar nu roep ik naar U, juist naar U, mijn God, omdat ik weet dat U mij zult antwoorden. Luister alstublieft!


AYONAE jumalom si Festo gui provinsia, ya anae malofan tres na jaane cumajulo desde Sesarea asta Jerusalem. 	 Drie dagen nadat Festus in zijn gebied was aangekomen, ging hij van Caesarea naar Jeruzalem.


Najanao sija para ufanmalag y campo yan y sengsong sija gui oriya, ya ujafanmamajan pan para sija. 	 dan kunnen ze naar de dorpen en boerderijen gaan om eten te kopen. Hier kunnen zij niets krijgen; er woont hier niemand."


Ti ilelegña y Tinigue, na si Cristo mamaela gui semiyan David, yan guinin y sengsong iya Betlehem anae sumaga si David? 	 Er staat geschreven dat de Christus voortkomt uit het geslacht van David. Uit Bethlehem, Davids geboortestad."


Ylegña: Parajafa jam nu jago, Jesus taotao Nasaret? Matojao para unnafanaelayejam? Jutungoja jayejao, jago y Santos guine as Yuus. 	 "Wat komt U doen, Jezus van Nazareth? Waar bemoeit U Zich mee? Bent U van plan ons kapot te maken? Denkt U dat ik niet weet wie U bent? U bent de Zoon van God!"


Guajo bae jusangan ni y Rahab yan Babilonia gui entalo ayo sija ni y tumunogyo: Sa, estagüe, Palestina yan Tiro yan Etiopia: este na taotao mafañagon güije. 	 Wanneer Ik de namen noem van Egypte, Babel, Filistea, Tyrus of zelfs van Ethiopië, is er altijd wel iemand die daar geboren is.


Y umatan yo, güiya umatan y tumago yo. 	 En wie Mij ziet, ziet God, Die Mij gestuurd heeft.


Taegüije serenon Hermon, ni y mamopodong gui jilo ogso guiya Sion; sa ayo nae mañago si Jeova y bendision, güiya taejinecog na linâlâ. 	 Het is net zo kostbaar als de dauw die van de berg Hermon neerstroomt op de bergen van Jeruzalem. Dat is de plaats waaraan de HERE Zijn zegen verbindt en het leven tot in eeuwigheid.


SA jafa na manlalalo y nasion sija, ya y taotao sija manmanjaso y banida? 	 Wat zijn de ongelovige volken toch dwaas om tegen de HERE op te staan! Het is onbegrijpelijk dat deze mensen proberen God te slim af te zijn!


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een lied van David. Met mijn hele hart zal ik U prijzen en groot maken; ik daag de machtigen uit en zing psalmen voor U.


Ya ti siña este na palaoan, ni y jagan Abraham, ni guinede as Satanas diesiocho años, manalibre gui magodeña, gui sabado na jaane? 	 Mocht Ik deze gelovige vrouw dan niet verlossen uit de greep van satan, die haar achttien jaar gevangen heeft gehouden? Enkel en alleen omdat het sabbat is?"


Anae maatane gui quiluus; yan y gachongña otro dos, gui dos banda Jesus ya si Jesus gui talo. 	 Daar aangekomen sloegen zij Hem aan het kruis, samen met twee anderen, de één links en de ander rechts van Hem.


Lao mandaña sija yan y nasion sija, yan jaeyag y chechoñija: 	 Daarentegen lieten zij zich in met die heidense volken en namen dingen van hen over.


Ya jaaggo y jechuraña gui menanñija; ya y mataña manina calang y atdao; ya y magaguña apaca calang y manana. 	 Zijn uiterlijk veranderde voor hun ogen. Zijn gezicht straalde als de zon en Zijn kleren werden verblindend wit.


N 26 47 34180 ¶ Ya y tiempoja anae cumuecuentos güe, estagüe si Judas, uno gui dose, mato mañisija yan un dangculon linajyan taotao, manmañuñule espada yan galute, tinago y prinsipen y mamale sija yan y manamco na taotao sija. 	 Op het moment dat Jezus dit zei, kwam Judas naar Hem toe. Hij had een hele troep mannen bij zich die door de Hoge Raad waren gestuurd, gewapend met zwaarden en knuppels.


Asta y petbos ni jachetune y adengmame güine gui siudanmiyo, insacude contra jamyo; lao tingo este na y raenon Yuus mato jijot guiya jamyo. 	 'Kijk, dit is stof van jullie stad! Wij schudden het van onze voeten! Het is afgelopen met jullie! Vergeet nooit hoe dicht het Koninkrijk van God bij jullie is geweest!'


Ya manago tentago sija na ufanmofona gui menaña; ya majanao manjalom gui un songsong Samaritano, para umanalistuye güe güije. 	 Op een dag stuurde Hij enkele mannen vooruit naar een Samaritaans dorp om onderdak voor Hem te zoeken.


Si Jeova uinadajegüe, yan umantiene güe lâlâ; ya güiya udichoso gui tano; ya tiuenentrega güe gui minalago y enemiguña. 	 Gelukkig is de man die voor de kleinen zorgt; als hemzelf eens onheil treft, zal de HERE hem helpen.


Ayo nae mapos, ya mangone talo gachongña siete na espiritu na mas taelaye qui güiya, ya manjalom ya mañaga güije; ya mas taelaye uttimoña yuje na taotao qui y finenaña. Taegüineja locue ujumuyong este na generasion y manaelaye. 	 Dan haalt hij zeven andere geesten, die nog slechter zijn dan hijzelf. En met z'n allen gaan ze in de man wonen. Het is duidelijk dat zo iemand er daarna veel slechter aan toe is dan vroeger."


O, chamo umintrerega y anten y gamo paluma gui dadao na gâgâ: chamo malelefa ni y dinaña y mamoblemo para taejinecog. 	 Bescherm Uw volk tegen de heidenen; lever Uw volk niet aan hen uit. Spaar het leven van Uw volgelingen, die er jammerlijk aan toe zijn.


Ayo sija na adengña y ninafanlamen ni y cadena: güiya mapolo guientalo y lilog. 	 Hij kwam geboeid in de gevangenis terecht, zijn voeten in het blok.


Ayonae jujaso y sinangan y Señot, ni y ilegña: Si Juan, magajet na managpapange ni y janom; lao jamyo infanmatagpange ni y Espiritu Santo. 	 Dat deed mij denken aan iets wat de Here eens tegen ons heeft gezegd: 'Johannes doopte met water, maar u zult met de Heilige Geest gedoopt worden.'


Sa y flechamo cheton guiya guajo: ya y canaemo macat gui jilojo. 	 Och, HERE, straf mij niet in het vuur van Uw toorn!


Jalie gui vision claroja y angjet Yuus na mamamaela guiya güiya gui mina nuebe na ora gui jaane, ya ilelegña nu güiya: Cornelio. 	 Op een middag, om een uur of drie, kreeg hij een visioen. Hij zag duidelijk een engel binnenkomen, die voor hem ging staan en zei: "Cornelius!"


Ya anae munjayan jadespide y linajyan taotao, cajulo gui un ogso na sumajnge, ya manaetae. Ya estaba gui puenge, ya sumasaga güigüiyaja namaesa. 	 Toen iedereen weg was, ging Hij alleen de berg op om te bidden. Het werd donker en de discipelen waren al ver op het meer. Zij kwamen niet erg vooruit door de harde tegenwind en de hoge golven.


N 10 31 58270 ¶ Tumalo manmañule acho y Judio sija, para umafagas güe. 	 Weer pakten zij stenen om Hem te stenigen.


Jaye na taotao enao y lalâlâ ya ti ulie finatae, ni y ujanalibre y antiña gui ninasiñan y naftan? Sila. 	 Denk er alstublieft aan dat ik maar een eindig mens ben. U hebt de mensen Zelf geschapen, dus U weet hoe kort zij leven.


Ada ti unnalâlâjam talo: para y taotaomo ufanmagof ni jago? 	 Blijft U altijd tegen ons? Geldt Uw toorn ook voor alle komende geslachten?


Ya anae mato si Jesus güije na lugat, manatan julo, ya ilegña nu güiya: Saqueo, tunog lasajyao, sa pago na, jaane nesesita na jusaga gui guimamo. 	 Toen Jezus daar langskwam, keek Hij omhoog. Hij riep Zacheüs bij zijn naam. "Zacheüs! Kom vlug uit die boom! Want Ik moet vandaag in uw huis zijn!"


Lao magajet jusangane jamyo: Megae na biuda sija guaja gui Israel gui jaanin Elias, anae y langet majuchom tres años yan saes mesas, anae guaja dangculo na ñinalang gui todo y tano; 	 Neem nu de profeet Elia. Hij deed een wonder voor een weduwe uit Sarepta (C), een vreemdelinge dus. In die tijd was er hongersnood. Vele Joodse weduwen hadden niets te eten, want er was drie en een half jaar geen druppel regen gevallen. En toch werd Elia niet naar één van hen gestuurd.


Maninepe sija: Jusangane jamyo esta, ya ti injingog: Jafa muna manmalago jamyo injingog talo? Ada manmalago jamyo buente locue disipuluña? 	 De man zei: "Dat heb ik toch al verteld? U luistert gewoon niet. Waarom wilt u het anders nog een keer horen? Of wilt u soms ook discipelen van Hem worden?"


Para jucantaye jao inenra ya ti jufamatquilo: O Jeova, Yuusso, junaejao grasias para taejinecog. 	 U veranderde mijn droevig gebed in een blij danklied. U nam mij mijn rouwkleding af en bekleedde mij met vreugde.


Lao yaguin intingo jafa este ilelegña, Minaase malagojo, ti inefrese, ti insangan mojon contra y manaeisao. 	 Er is geschreven: 'Het gaat God niet om uw offers en geschenken. Hij wil dat u met andere mensen meeleeft en hen helpt.' Als u begreep wat daarmee wordt bedoeld, zou u geen onschuldige mensen hebben veroordeeld.


Sa estagüe ya sija y manaelaye; ya sija manmegae gui tano, sa taya chinatsagañija todo y jaane. 	 Kijk, zo leven nu de ongelovigen. Zonder zorgen worden zij alleen maar rijker en rijker.


Jaye na taotao guiya jamyo, y yanguin guaja gaña siento na quinilo, ya ufinalingaeguan ni y uno, ada ti ujanao ya udingo y nobentainuebe gui desierto asta qui jasoda ayo y malingo? 	 "Als u nu eens honderd schapen had en één ervan raakte verdwaald, wat zou u dan doen? Het zoeken! Net zolang tot u het vond. De andere 99 zou u gewoon laten grazen.


Para guiya ni y jafatinas y mandangculo na candet sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Ook het licht maakte Hij. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Enao mina, chamiyo jumajaso umalog: Jafajit tacano, pat jafajit taguimen, pat jafajit magaguta? 	 Maak u dus geen zorgen over wat u zult eten of aantrekken.


Y tano mababa ya pinañot si Datan, yan mantinampe y mangachong Abirom. 	 De aarde ging open en Dathan werd verzwolgen; en met hem ook Abiram en degenen die met hem gezondigd hadden.


Ya pot ti junasaga jao laapmam, jutayuyut jao na unecungogjam pot y minauleg y didide na finomo. 	 Neemt u ons niet kwalijk dat wij enige ogenblikken een beroep op uw welwillendheid doen. Daarom zal ik mijn betoog ook niet lang maken.


Ni y jatatampe y langet ni y mapagages, ya jalilisto y ichan para y tano, ya janafandodoco y chaguan gui jilo ogso sija. 	 Want Hij laat de wolken langs de hemel drijven en regen op aarde neerdalen. Hij laat op de bergen het jonge gras uitlopen.


Ya manjanao sija, ya manmalofan sija gui sengsong, mapredidica y ibangelio, yan mannanajomlo gui todo y lugat. 	 De discipelen gingen de dorpen langs. Ze vertelden overal het goede nieuws en genazen de zieken.


Ray sija y inetnon sendalo falago chadig: ya güiya palaoan ni y sumasaga iya sija mafacae y inamot na güinaja. 	 Het machtige woord van de Here werd over ons uitgesproken en het goede nieuws werd ons door velen gebracht.


Dichoso ayo na tentago y yanguin mato y señotña, sineda na jachochogüe taegüije. 	 Als de heer terugkomt en ziet dat de man zijn werk goed heeft gedaan,


Ayo nae jajonggue y sinanganña sija; jacanta y tininaña. 	 Toen pas geloofden zij Hem op Zijn woord; zij zongen lofliederen voor Hem.


Tata tunas jao, y tano ti jatungo jao; lao guajo tumungo jao, ya estesija jatungo na jago tumagoyo. 	 Rechtvaardige Vader, al kent de wereld U niet, Ik ken U. En mijn discipelen weten dat U Mij gestuurd hebt.


Ya y inimitdeña nae y juisioña munajanao; ya jaye usinangan claro y generasionña? sa y linâlâfia machule gui tano. 	 Hij werd vernederd en zijn recht werd hem ontnomen. Wie zal over zijn nageslacht vertellen? Zijn leven is immers van de aarde weggenomen." (B)


Ni y siete na pan gui cuatro mit, ya cuanto na canastra injeca? 	 En dat er volle manden overbleven? Weten jullie niet meer dat Ik later 4000 mensen van zeven broden te eten heb gegeven? En dat er weer heel veel overbleef?


BAE juagang si Yuus ni y inagangjo; magajet na si Yuus ni y inagangjo; ya güiya jumungogyo. 	 Een psalm van Asaf voor de koordirigent. Voor de tempelzangers.


Ya anae mapos y augjet ni y cumuentutuse güe jaagang dos gui tentagoña gui guimaña yan un sendalo na deboto guiya sija, ni y maayuyuda güe siempre; 	 Zodra de engel weg was, riep Cornelius twee van zijn huisknechten en één van zijn lijfwachten, een gelovig man.


Ya guine manu este guiya guajo, na mato guiya guajo y nanan y Señotto. 	 Wat een eer dat de moeder van mijn Here bij mij op bezoek komt.


Magajet jusangane jamyo: na guaja palo gui mangaegue güine, na ti ujachague finatae, asta qui jalie y Lajin taotao na mato gui raenoña. 	 Luister, Ik zeg dat sommigen van jullie, die hier bij Mij staan, Mij nog tijdens hun leven zullen zien komen in koninklijke waardigheid."


Ya anae jaresibe, ninafanadingan contra y tatan y familia, 	 Zij mopperden: 'Die kerels hebben maar één uur gewerkt! En u geeft hun hetzelfde loon als ons die de hele dag in de brandende zon hebben gezwoegd.'


N 8 21 57170 ¶ Ya ilegña talo nu sija si Jesus: Guajo bae janao, ya inaligao yo, ya y isaomiyo nae infanmatae; mano yo guato, jamyo ti siña manmamaela. 	 Hierna zei Jezus: "Ik ga weg en u zult Mij zoeken. Maar waar Ik heenga, kunt u niet komen. U zult sterven zonder dat uw zonden vergeven zijn."


Ya jachule y pan, ya anae janae grasia, jaipe, ya janae sija, ilegña: Este y tataotaojo, ni y manmanae jamyo: fatitinas este para injajasoyo. 	 Daarna nam Hij een brood, dankte God ervoor, brak het in stukken en gaf het Zijn discipelen. "Dit is mijn lichaam dat voor jullie wordt gegeven", zei Hij. "Eet het ter herinnering aan Mij."


Si Jeova jupolo gui menajo para siempre: sa yaguin gaegue güe gui agapajo, ti siña yo manacalamten. 	 Dag en nacht is de HERE de grootste in mijn leven; omdat Hij mij leidt, struikel ik niet.


Ti manasaga y mangaduco gui menan matamo: ya ti yamo todo y fumatitinas y taelaye. 	 Ik weet dat slechtheid bij U geen standhoudt en dat geen enkele goddeloze op Uw bescherming kan rekenen.


Ayo mina jamyo mismo innae testimonio contra jamyo, na jamyo famaguon ayo sija y pumuno y profeta sija. 	 U erkent dus dat u zonen bent van hen, die de profeten hebben vermoord.


Unlilicue y finaposo yan y fanasonjo, ya untutungo todo y chalanjo. 	 U ziet waar ik heen ga en weet wanneer ik ga liggen. Alles wat ik doe, is voor U bekend.


N 22 66 52470 ¶ Ya anae manana mandaña sija y inetnon manamco na taotao sija y magas y mamale yan y escribas: ya macone guato gui tribunatñija, ilegñija: 	 Bij het aanbreken van de dag kwam de Hoge Raad bijeen. Jezus werd voorgeleid en moest zeggen of Hij de Christus was of niet. Hij antwoordde: "Als Ik het u zeg, gelooft u Mij toch niet.


Jualigao si Jeova ya güiya jajungogyo: ya todo y minaañaojo janalibreyo. 	 Laten wij samen de HERE grootmaken en Zijn naam eren en prijzen.


Ya manestabaja y fumaaela, lao taya finaaelañija jafa ni ayo y jinasosoco: 	 Er was geen sprake van een overtreding of een misdaad.


Lao jusangane jamyo ni minagajet, na maulegñaja para jamyo na jujanao; sa yaguin ti jumanao yo, y Consoladot ti umamaela guiya jamyo; lao yaguin jumanao yo, junamamaela güe guiya jamyo. 	 Wat Ik zeg, is de waarheid. Toch is het voor u beter dat Ik wegga, anders kan mijn Plaatsvervanger niet bij u komen. Als Ik wegga, stuur Ik Hem naar u toe.


Y manmatae ti manmanalaba as Jeova, ni jaye güije gui manjajanao papa gui jalom y manmamatquiquiloja. 	 Dode mensen kunnen de HERE niet prijzen; vanuit het dodenrijk kan niemand Hem eren.


Yanguin y magas y guima jayasja cajulo ya jajuchom y petta, ya intitujon jamyo manmanojgue gui sumanjiyong ya inyajo y petta, ya ilegmi miyo: Señot, babayejam: ya ufanope ya ualog nu jamyo: Ti jutungo manguinemano jamyo: 	 Nadat de huiseigenaar de deur gesloten heeft, zal het te laat zijn. Dan zult u buiten blijven staan. En als u aanklopt en smeekt: 'Here, doe de deur voor ons open', zal Hij zeggen: 'Ik ken u niet.'


Ya anae jumuyong gui petta; linie ni otro palaoan, ya ilegña ni ayo y manestaba güije: Este locue mañisija yan si Jesus Nasareno. 	 Later bij de poort zag een ander meisje hem. Zij zei tegen de mensen die daar stonden: "Die man was ook bij Jezus van Nazareth."


Ya anae manmato y taotao sija guiya güiya, ilegñija: Si Juan Bautista tumagojam para yya jago, ilegña: Cao jago yuje y para ufato pat infanmannangga jam otro? 	 Toen de twee mannen Jezus vonden, was Hij juist bezig vele mensen te genezen van allerlei ziekten en kwalen. Uit verschillende mensen joeg Hij boze geesten weg en Hij genas de ogen van vele blinden. De twee mannen brachten Hem de vraag van Johannes over.


Yan janafandaña sija juyong gui tano sija, guinin y sancatan, yan guinin y sanlichan, guinin y san lago, yan guinin y san jaya. 	 Hij heeft hen teruggehaald uit alle verre landen, uit oost en west, uit noord en zuid.


Ya ilegña nu sija: Julie si Satanas taegüije y lamlam ni y pedong guinin y langet. 	 Hij antwoordde: "Ik zag satan als een bliksemschicht uit de hemel vallen.


Ya jayeja y yumute gumaña, pat cheluña laje, pat cheluña palaoan, pat tataña, pat nanaña, pat lajiña, pat tanoña pot y naanjo, ufanresibe cien biaje, ya umaereda ni y taejinecog na linâlâ. 	 Ieder die zijn huis, broers, zusters, vader, moeder, kinderen of bezittingen opgeeft om Mij te volgen, zal honderdmaal zoveel terugkrijgen. En bovendien krijgt hij het eeuwige leven.


Lao anae macontra ni y Judio sija, nesesitayo na jugagao jinisga gui as Sesat; ti pot para jufaaela y nasionjo. 	 Maar toen de Joden daar heftig tegen protesteerden, heb ik mij op de keizer beroepen, overigens zonder de bedoeling mijn volk aan te klagen.


Ya jatojgue gui jijutña, ya jalalatde y calentura ya y calentura pinelo; ya güiya cajulo ensiguidas ya jasetbe. 	 Hij kwam bij haar bed staan en zei dat de koorts moest verdwijnen. Haar temperatuur werd onmiddellijk normaal. Zij stond op en maakte eten voor Jezus en de anderen klaar.


Asta ngaean sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Hij werd vroeg oud en met schande overladen.


Y antijo mayamag pot y minalagoña ni y guaja gui juisiomo sija todo y tiempo. 	 Alles in mij verlangt voortdurend naar Uw voorschriften.


Todo y atadog sija numanangga jao; ya jago numae sija nañija gui mauleg na tiempo. 	 Alle ogen zijn op U gericht; U voorziet ieder op zijn tijd van voedsel.


Ya jafa muna tajujungog cada taotao ni y finotaja gui anae manmafañagojit? 	 "Hoe kan het dan dat zij ònze taal spreken en nog andere talen ook? Kijk eens waar wij overal vandaan komen:


Ya jachule si Jesus ayo sija na pan ya anae janae si Yuus grasias, jaipie todo ayo y manaason; taegüijija locue ni y güijan sija, jaf taemanoja y minalagoñija. 	 Toen iedereen zat, nam Jezus de broden, dankte God ervoor en begon het brood uit te delen. Met de vissen deed Hij net zo. En iedereen kon naar behoefte eten.


Asta qui jupolo y enemigumo sija para fañajangan y adengmo. 	 totdat Ik U de overwinning geef over al Uw vijanden!" (b)


Enao mina jusangane jamyo: Chamiyo fanmanjajaso pot y jaaninmiyo; jafa para incano, pat jafa para inguimen; ni pot para innaminagago y tataotaomiyo. Ada ti bale mas y linâlâmo qui y nengcano, yan y tataotaomo qui y magago? 	 Ik geef u deze raad: Maak u geen zorgen over eten, drinken en kleren. Uw leven is belangrijker dan het voedsel! En uw lichaam is belangrijker dan kleding!


Ya ti jajulat sumoda jafa ujachogüe: sa todo y taotao gumeguesecungog güe. 	 Maar zij wisten niet hoe. Want het volk hing aan Zijn lippen.


Ya guajo jagas ileco anae lumálaguaja yo: ti jucalamten talo taejinecog. 	 Want Zijn toorn duurt niet lang, maar Zijn liefde mogen wij ons hele leven ervaren. 's Avonds is er droefheid, maar 's morgens klinkt gejuich.


Siña y minauleg güinaeyamo masangan gui jalom y naftan? pat y minagajetmo gui yinilang? 	 Kunt U wonderen onder de doden doen? Kunnen de geesten van de gestorvenen U prijzen?


Ni y mannae nengcano para todo y catne: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Alles wat leeft, wordt door Hem gevoed. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


N 19 29 50770 ¶ Ya susede anae esta jijot Betfage, yan Betania, gui egso ni y mafanaan ogso Olibo, jatago dos gui disipuluña, 	 Toen Hij in de buurt van de Olijfberg kwam en bijna bij de dorpen Bethfagé en Bethanië was, stuurde Hij twee van Zijn discipelen vooruit.


N 10 13 39180 ¶ Ya machulie guato guiya güiya diquique na famaguon para upacha: ya y disipulo sija jalalatde ayo sija. 	 Enkele moeders brachten hun kinderen bij Jezus. Zij wilden graag dat Hij ze zou aanraken, maar de discipelen traden daartegen op.


Polo sija ya ufanmamajlao yan ufanlinachae, ayo y contrarion y antijo; polo sija ya ufantinampe nii minamajlao yan y sinala, y umaliligao y dañujo. 	 Laat hen die mij naar het leven staan, voor schut staan en worden vernietigd. Laat hen die mijn ondergang voor ogen hebben, zelf te schande gemaakt en bespot worden.


Ylegñija nu güiya: Maestro, estagüe na palaoan, guine masoda gui adulterio, anae jafatinasja. 	 "Meester, deze vrouw is op heterdaad betrapt terwijl zij overspel pleegde.


Ya janafalofan Israel gui entaloña: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Zo liet Hij het volk Israël oversteken. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya jayeja y ninaquepodong uno guine sija gui mandiquique ni jumonggue yo; mauleg para güiya, umagode gui agagaña un acho atutong, ya umayute gui jalom tase. 	 Maar als iemand één van deze jonge mensen die in Mij geloven, op het slechte pad brengt, zou het voor hem beter zijn met een zware steen om zijn hals in de zee te worden gegooid.


Ya ninamanman si Pilato, cao esta matae; ya jaagang y senturion, ya jafaesen cao esta matae algun tiempo. 	 Maar Pilatus kon niet geloven dat Jezus al gestorven was. Hij liet de dienstdoende officier roepen en vroeg hem ernaar.


Ya anae majungog ni tiguangña yan y parientesña, na si Yuus janadangculo y minaaseña guiya güiya; ya manmagof yan güiya. 	 Natuurlijk kwamen haar buren en familieleden het al gauw te weten. Iedereen was blij omdat de Here zo goed voor haar was geweest.


Ya anae jaadingane pot y tininas, yan y minauleg, yan y jinisga ni ufato, ninamaañao si Felix, ya manope ilegña: Janao unjanao pago, ya yaguin guaja mauleg na lugat junamaagagange jao. 	 Maar toen Paulus over rechtvaardigheid, zelfbeheersing en het komende oordeel van God sprak, kreeg Felix het benauwd en zei: "Het is voorlopig wel genoeg. Als het me schikt, zal ik u nog wel eens laten roepen."


Sa ti jatago si Yuus y Lajiña guato gui tano, para usapit y tano, lao para y tano unalibre pot güiya. 	 God heeft Zijn Zoon niet naar de wereld gestuurd om de wereld te veroordelen, maar om haar van de ondergang te redden.


Ya megae mumomye para ufamatquilo: lao mas umagang gosagang: Jago ni y Lajin David, gaease nu guajo. 	 "Houd je mond!" snauwden de mensen. Maar Bartimeüs trok er zich niets van aan en schreeuwde nog harder: "Zoon van David, heb toch medelijden met mij!"


Y testimoniomo sija mansenmagajet: sinantosja conbiene gui jalom guimamo, O Jeova, para taejinecog. 	 Alles wat U zegt, is waar. Wij kunnen U vertrouwen. Alles aan U is heilig als een waardevol sieraad. Dat blijft zo tot in eeuwigheid, HERE.


Ya ayo y manmatatachong gui petta, manadingan contra guajo: ya guajo y cantasionñija anae mangacanta y manbulacho. 	 Ik trok rouwkleding aan, maar zij gebruikten mij als een spreekwoord.


Asta pago taya ingagagao pot y naanjo: gagao ya inresibi, ya ubula y minagofmiyo. 	 Tot nu toe hebt u nog niet in mijn naam gebeden. Bid en u zult ontvangen. Dat zal u grote vreugde geven.


Ya jayeja y ti cumatga y quiluusña, ya dumalalag yo; ti siñagüe disipulojo. 	 Anders kan hij mijn discipel niet zijn. Niemand kan mijn discipel zijn als hij niet zijn kruis draagt en Mij volgt.


Y cuetdas y finatae umoriyayeyo, yan y piniten y naftan sumoda yo: ya jusoda chinatsaga yan triniste. 	 Toen de dood mij omknelde en de angst voor de dood mij aangreep, was ik wanhopig en vreselijk benauwd.


Sa ti jamyo infanguentos, lao y Espiritun y Tatanmiyo ni y cumuecuentos gui jalommiyo. 	 Dan zijn jullie het niet die spreken. Dan is het de Geest van je hemelse Vader die door je spreekt.


Y Señot jasangane y Señotjo, fatachong gui agapa na canaejo, asta qui jupolo y enemigumo gui papâ adengmo. 	 'God zei tegen mijn Here: Kom naast Mij zitten, aan mijn rechterhand, tot Ik Uw vijanden onder Uw voeten leg.' Dat was hem ingegeven door de Heilige Geest.


Yanguin siete biaje gui un jaane umisao contra jago, ya siete biaje mafato guiya jago, ya ilelegña: Mañotsotyo, un asie. 	 Zelfs als hij zeven keer per dag tegen je zondigt. Als hij je telkens komt zeggen dat het hem spijt, moet je hem telkens opnieuw vergeven."


Ya y taotao sija manmannanangga as Sacharias, ya ninafanmanman ni y inapmamña gui guimayuus. 	 Ondertussen stonden de mensen buiten op Zacharias te wachten. Zij vroegen zich af waarom hij zo lang in het heiligdom bleef.


Chamo pumupuno sija, sa trabia ti manmalelefa y taotaojo; chalapon sija pot y ninasiñamo; ya unchule sija papa, O Jeova, patangmame. 	 Mijn God van liefde en trouw zal mij tegemoetkomen. God, laat mij met blijdschap neerzien op al die mensen die het mij moeilijk maakten.


N 10 13 39180 ¶ Ya machulie guato guiya güiya diquique na famaguon para upacha: ya y disipulo sija jalalatde ayo sija. 	 Enkele moeders brachten hun kinderen bij Jezus. Zij wilden graag dat Hij ze zou aanraken, maar de discipelen traden daartegen op.


Gui menan Jeova, sa güiya umamamaela; sa guiya umamamaela para ujusga y tano: ujusga y tano gui tininas, yan y taotao sija gui minagajetña. 	 Dat is voor de HERE, want Hij komt om Zijn oordeel over de aarde uit te spreken. Hij zal in oprechtheid over de wereld rechtspreken en Zijn trouw aan alle volken bekendmaken.


Y famaguon y tentagomo ufangagaegue, yan y semiyanñija ufanmaplanta gui menamo. 	 maar U blijft Dezelfde. Aan Uw bestaan komt geen einde.


Lao yaguin manmaentrega jamyo, chamiyo jumajaso jafa para insangan; so ayoja na ora infanmanae jafa para insangan. 	 Als je wordt gearresteerd, hoef je je geen zorgen te maken over wat je moet zeggen. De juiste woorden zullen je op het juiste moment worden ingegeven.


Mojon jusangan todo ni y telangjo: sija jaatanyo ya jaconsidedera. 	 Er staan honden om mij heen; misdadigers omringen mij. Zij doorsteken mijn handen en voeten.


Ya y beca sija chumule y pas gui taotao yan y mandiquique na ogso sija pot y tininas. 	 Laten de bergen de vrede voor het volk aandragen en de heuvels spreken over de zuivere rechtspraak.


Sa magajet jusangane jamyo, nu y langet yan y tano ufalingo; lao ni un punto ni un pongpong gui tinago ufalingo, asta qui güiya todo macumple. 	 Ik zeg u met nadruk: Tot de hemelen en de aarde vergaan, zal nog geen letter van de wet afgedaan hebben. Alles moet eerst volbracht zijn.


Jago, O Jeova, chamo dumitietietene y minaasemo para guajo: sa y minaasemo yan y minagajetmo juadadaje yo para taejinecog. 	 Ik verzwijg Uw rechtvaardigheid niet en spreek over Uw trouw en bewaring. Aan grote groepen mensen vertel ik over Uw goedheid en liefde en waarheid.


O Yuus, jago y Yuusso; taftaf jualigao jao; y antijo majo pot jago, y catneco majalang nu jago, gui anglo an majo na tano, anae taya janom; 	 Een psalm van David, die hij schreef in de woestijn van Juda.


Manope si Nataniel ya ilegña: Rabi, jago uje y lajin Yuus, jago uje y ray guiya Israel. 	 "Kent U mij dan?" vroeg Nathanaël verbaasd. Jezus antwoordde: "Voordat Filippus je vroeg mee te gaan, zag Ik je al onder de vijgeboom zitten."


Y mapagajes sija manmañuñuda janom: ya y langet mannae y inagang: ya y flechamo locue manjanao juyong. 	 Toen het water U zag, o God, beefde en sidderde het.


Cantaye güe ni y nuebo na canta: dandan mauleg ni y agang. 	 Zing een nieuw lied voor de HERE, begeleid door prachtig snarenspel.


Ayo nae si Maria jachule un libra na inggüente, gasgas na natda, guefguaguan, ya japalae y adeng Jesus, ya jasaosao y adengña nu gaponuluña; ya bula y guima ni pao inggüente. 	 Maria nam dure nardusolie, goot die over de voeten van Jezus en droogde deze daarna af met haar lange haar. De fijne geur van de nardus vulde het hele huis.


Ya si José asaguaña, sa mauleg na taotao, ti malago pinelo güe gui ninamamajlao, lao malagoña upinelo güe gui secreto. 	 Jozef wilde de verloving verbreken. Maar omdat hij een goed man was, besloot hij het in stilte te doen om haar de schande te besparen.


Ilegña: Naeyo locue ni este na ninasiña, ya masqueseaja jaye nae jupolo y canaejo, uresibe y Espiritu Santo. 	 "Geef mij die macht ook, dan kan iedereen de Heilige Geest ontvangen als ik mijn handen op hem leg."


Güiya guinin plumanta sija locue para taejinecog yan taejinecog: jafatinas y tinago na tu ufalofan. 	 Hij heeft alles vastgesteld voor altijd. Hij gaf aan alles een wetmatigheid, die geen ervan overtreedt.


Lao y jinisga utalo guato gui tininas: yan todo y manunas na corason ujadalalag. 	 Er zal weer eerlijk recht worden gesproken en alle oprechte mensen zullen zich daarover verheugen.


Na, noseaja derepente ufato, ya infansineda manmamaego. 	 Pas ervoor op dat je niet slaapt als Ik plotseling kom.


Ya sija jatienta si Yuus gui corasonñija, yan mangagagao catne pot y güinaeyañija. 	 Zij daagden Hem uit door naar lekker eten te vragen.


Ya todo y manmalolofan gui ayo na chalan mayuteñaeñaejon: güiya manamamamajlao ni y tiguangña. 	 Zijn muren hebt U afgebroken en zijn sterke burchten tot puin gemaakt.


Entonses mato si Simon Pedro ni dumadalalag güe, ya jumalom gui naftan, ya jalie y magago lenso na mapolo, 	 Petrus, die even na hem was gekomen, ging het graf wel binnen. Hij zag de windsels en ook de doek waarmee Jezus' hoofd bedekt was geweest. Die doek was opgerold en lag apart.


Ya mato, ya jasoda talo sija na manmamaego; sa y atadogñija manmacat. 	 Toen Hij weer bij hen terugkwam, zag Hij dat ze door slaap waren overmand.


Esta juadaje y finanagüemo sija yan y testimoniomo sija; sa todo y jinanaojo mangaegue gui menamo. 	 Ik blijf trouw aan Uw wetten en regels, want U weet wat goed voor mij is.


Ya infanmanjungog guera yan sinangan nu y guera; atan ya chamiyo ninafañachatsaga; sa nesesita na todo este ufanjuyong, lao trabia ti y jinecog. 	 Wanneer jullie allerlei berichten over oorlog horen, maak je dan niet ongerust. Er moeten wel oorlogen komen, maar die wijzen er niet op dat het einde er al is.


Ya anae jumuyong guinin y janom, quinene si Felipe ni y Espiritun y Señot, ya ti linie ni y eunuco mas, lao jasigue y jinanaoña sumenmagof. 	 Toen zij uit het water kwamen, nam de Geest van de Here Filippus weg. De Ethiopiër zag dat hij weg was. Hij reisde verder met een hart vol blijdschap.


BAE jucanta y minaase Jeova para taejinecog: ya y pachotto nae junamatungo y minagajetmo gui todo y generasion. 	 Een leerzaam gedicht van de Ezrahiet Ethan.


Ya guajayo palo quinilo locue ni taegüe güine na colat, ayo sija locue nesesita yo juchule, ya sija ujajungog y inagangjo; ya uguaja un manadanquinilo yan un pastot. 	 Ik heb nog meer schapen, die niet bij deze stal horen. Ik moet zorgen dat die er ook bijkomen. Zij zullen mijn stem horen en dan zal het één kudde zijn met één herder.


Ya mangajulo palo ni manmannae contra güiya y testimonio na ti manmagajet, ilegñija: 	 Enkele valse getuigen beweerden dat zij Hem hadden horen zeggen: "Deze tempel is door mensen gemaakt.


Ya güiya ilegña: Ayo y maase nu güiya. Ayonae ilegña Janao ya unfatinas locue taegüije. 	 "De man die medelijden met hem had", was het antwoord. "Precies", zei Jezus. "Volg zijn voorbeeld dan."


Mangajulo y minalag sija, O Jeova, ya y minalag sija mangajulo y inangangñija; y minalag sija mangajulo y napoñija. 	 HERE, het water bruist; het laat zijn stem horen en zingt bruisend tot Uw eer.


ni y dadao na güijan, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 U hebt de koppen van de zeedraken vermorzeld en als voedsel aan de dieren in de woestijn gegeven.


Ya jumanao ayo na tentago, ya umasoda yan uno gui mangachongña na dinidibegüe cien pesetas; ya jamantiene güe ya jañucut, ya ilegña: Apaseyo todo ni dibimo. 	 Nauwelijks was de man weer buiten of hij ontmoette iemand van wie hij nog wat geld tegoed had. Hij greep hem bij de keel en eiste zijn geld onmiddellijk terug.


Jamyo infatitinas y finatinas tatanmiyo. Ylegñija nu güiya: Jame ti finañagon ábale; un tataja guajajit, si Yuusja. 	 U doet precies hetzelfde als uw echte vader." "Wij zijn niet uit ontucht geboren!" protesteerden zij. "Niemand anders dan God is onze Vader."


Y iyon Yuus, y sinangan Yuus jajungog; ya pot este na rason jamyo ti injijingog, sa ti iyon Yuus jamyo. 	 Wie bij God hoort, begrijpt wat Hij zegt. Omdat u niet bij God hoort, begrijpt u Hem niet."


N 5 21 25720 ¶ Injingogja y munjayan masangane sija gui manmalofan na tiempo: Chamo famumuno, ya jayeja y mamuno, peligroña gui juisio. 	 Vroeger zei men: 'Wie iemand vermoordt, moet sterven.' Maar Ik ga verder. Ik zeg: Als u kwaad bent op uw broeder, wordt u veroordeeld. Als u hem uitscheldt, moet u voor God terechtstaan.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. HERE, denk toch aan alle moeite die David zich heeft getroost.


Ya ilegña: Todo este sija junaejao yaguin dumimojao ya unadora yo. 	 "Dat zal ik U allemaal geven", zei hij, "als U voor mij neerknielt en mij eert."


N 13 18 48530 ¶ Pot enao ilegña: Jafa parejuña y raenon Yuus? yan jafa nae juacompara? 	 Hij zei tegen de mensen: "Hoe kan Ik u duidelijk maken wat het Koninkrijk van God is? Ik zal het doen aan de hand van een vergelijking.


Ya anae esta jijot y tiempon y tinegcha, jatago y tentagoña sija para ayo y manfafachocho, para ujaresibe y tinegcha sija. 	 In de oogsttijd stuurde hij enkele mannen naar de boeren toe om zijn deel van de oogst op te halen.


Anae taya magagojo, innaminagago yo. Anae malangoyo, inbesita yo; anae gaegue yo gui calaboso, manmato jamyo guiya guajo. 	 Ik had niets om aan te trekken en u hebt Mij kleren gegeven. Ik was ziek en u hebt Mij opgezocht. Ik zat in de gevangenis en u bent bij Mij geweest.'


Ya anae malie, ni ayo sija y mangaegue gui oriyaña, jafa ujuyong, ilegñija: Señot, intaga ni y espada? 	 Toen de andere discipelen zagen wat er ging gebeuren, riepen ze: "Meester, zullen we erop los slaan? We hebben zwaarden bij ons!"


Lao y rumesibe y uno, jumuyong ya jaguadog y eda, ya janaatog y salape y senotña. 	 Hij verdiende er 2000 bij. Maar de man die 1000 geldstukken had gekregen, groef een gat en stopte het geld voor alle zekerheid in de grond.


Bae jufalag y minetgot gui as Yuus, Jeova; ya jusangan y tininasmo, magajet, iyomoja namaesa. 	 Overal waar ik kom, zal ik spreken over de macht en majesteit van de Almachtige HERE. Alleen over Uw rechtvaardigheid zal ik vertellen.


TAEGÜIJE y benabo ni y guija, ni y malago ni y minilalag y janom: taegüijeja locue y antijo sumospípiros pot jago, O Yuus. 	 Een leerzaam gezang van de Korachieten voor de koordirigent.


Ayonae ilegña nu sija: Lao pago, y gaebotsa, uchuleja, yan taegüenaoja locue y maleta: ya jaye y taya espadaña, ubende y magaguña ya ufamajan uno. 	 "Maar", ging Hij verder, "neem nu een beurs mee als je er één hebt en een tas. Als je geen zwaard hebt, verkoop dan je mantel. Dan kun je een zwaard kopen.


Yuus si Jeova, guinin fumanuejit ny y inina: funot y inefresen ni y cuetdas asta gui canggelon y attat. 	 De HERE is onze God. Hij zorgt ervoor dat wij in het licht kunnen leven. Zet de lofoffers maar vast klaar naast het altaar. Bind ze eraan vast.


Ya anae munjayan japlanta sija gui talo, jafaesen: Pot jafa na ninasiña, pat jaye na naan na infatinas este? 	 Zij lieten Petrus en Johannes binnenbrengen en vroegen hun: "Door welke kracht of namens wie hebt u dit gedaan?"


Y binibumo sumasaga macat guiya güajo, ya unachatsagayo nu y todo napomo. Sila. 	 U hebt mij door de diepste diepten en door de donkerste duisternis gevoerd.


Mandichoso y mangasgas corasonñija, sa sija ujalie si Yuus. 	 Gelukkig zijn de mensen die eerlijk en oprecht zijn, want zij zullen God zien.


Ya manope si Jesus ya ilegña nu sija: Y manaechetnot ti janesesita medico; lao y manmalango. 	 Toen nam Jezus het woord: "Weet u wie een dokter nodig hebben?


Ya ilegña si Jesus: Ni uno ni pumopolo y canae gui alado ya uatan tateña ni y digno para y raenon Yuus. 	 Jezus antwoordde: "Wie zich laat afhouden van het werk dat Ik hem te doen geef, is niet geschikt voor het Koninkrijk van God."


Sa ayo na guaja ninasiña, jafatinas guiya guajo dangculo na güinaja; ya santos y naanña. 	 want de machtige, heilige God heeft grote dingen voor mij gedaan.


Junafanmañetnot, ya ti siña mangajulo: mamodong sija gui papa adengjo. 	 Ik achtervolgde mijn vijanden en rustte niet tot ik hen had vernietigd.


Manjujusga un taotao y iyota na tinago, yaguin y finenana ti majungog guiya güiya ya matungo jafa y finatinasña? 	 "Volgens onze wet mogen wij niemand zomaar veroordelen", zei hij. "Wij moeten Hem eerst verhoren en nagaan wat Hij gedaan heeft."


Ya anae sija jajungog este, manmañiente gui corasonñija, ya ilegñija as Pedro yan y palo na apostoles sija: Mañelujo lalaje, jafajam infatinas? 	 Toen de mensen dit hoorden, voelden zij zich heel erg aangesproken en vroegen aan Petrus en de andere apostelen: "Vrienden, wat moeten wij doen?"


Ya jajogüe sija ya japolo y canaeña gui jiloñija, ya jabendise sija. 	 Hij nam de kinderen in Zijn armen, legde Zijn handen op hun hoofd en zegende hen.


Jafa juapase si Jeova pot todo y minaulegña guiya guajo. 	 Hoe kan ik iets voor de HERE terugdoen? Hij heeft zoveel goeds voor mij gedaan!


Sa jagasja jucano y apo taegüije y pan, yan manadaña y guimenjo yan y tanges. 	 Mijn tegenstanders bespotten mij voortdurend. Mijn naam geldt als een vloek voor wie mijn bloed wel kunnen drinken.


N 27 45 34910 ¶ Ya desde y mina saes na ora guaja jinemjom todo y jilo y tano, asta y mina nuebe na ora. 	 Van twaalf tot drie uur hing er een dichte duisternis over het hele land.


Desde y sagaña na lugat jaatan; jaatitutuye todo y mañasaga gui jilo y tano. 	 Vanuit Zijn woning kijkt Hij naar alle bewoners op aarde.


Ya sija masangane güe, ilegñija: Si Juan Bautista; y palo ilegñija: Si Elias; y palo ilegñija: Uno gui profeta sija. 	 "Sommigen zeggen dat U Johannes de Doper bent", antwoordden de discipelen. "Anderen dat U Elia bent of een andere profeet."


Ya mayute juyong gui jiyong y fangualuan, ya mapuno. Jafa pago ufatinas y señot y fangualuan nu sija? 	 dan is het land van ons.' Ze sloegen hem het erf af en vermoordden hem.


Sa guajo junae jamyo pachot yan tiningo, ni todo y enimigunmiyo ti siña macontra ni umachaba. 	 Ik zal jullie een wijsheid geven waar je tegenstanders niet van terug hebben.


Ya todo ayo sija y ti rumesibe jamyo, anae manjanao jamyo güije na siuda, sacude y petbos gui adengmiyo para testimonio contra sija. 	 Als ze in een stad niets van je willen weten, moet je daar meteen weggaan. Schud het stof van je voeten af."


Para güiya ni y jaosgaejon y taotaoña y inanaco y desierto: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij leidde Zijn volk door de woestijn. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ayonae junadoco y canggelon David: guinin jufamauleg y candit para y pinalaejo. 	 In Jeruzalem zal Ik David sterk maken. Door hem die Ik uitkies, zal het licht schijnen.


Sa jumalatgue y mangaduco, anae julie y minauleg y manaelaye. 	 Dat komt doordat ik jaloers was op de trotse mensen, toen ik zag hoe voorspoedig de ongelovigen leefden.


Ya megae ni y manmanjonggue manmato, ya mangonfesat manmañangane ni y chechoñija. 	 Verscheidene christenen bekenden openlijk wat voor verkeerde dingen zij hadden gedaan.


Ya ufato y cumonbida jao ya ualog nu jago: Nae este lugat y este taotao; ya ayonae untutujon mumamajlao yanguin sumaga jao gui mas uttimo na lugat. 	 Dan zal hij naar u toekomen en vragen: 'Wilt u alstublieft plaats maken voor deze gast?' Dan staat u voor schut en moet u genoegen nemen met een plaatsje dat nog over is.


N 10 34 66080 ¶ Ayonae si Pedro, jababa y pachotña, ya ilegña: Jutungo magajet na si Yuus taya janasasajnge taotao. 	 Petrus zei: "Het is mij nu pas echt duidelijk dat God geen onderscheid maakt tussen mensen.


Ya anae mato y sábado na jaane, jatutujon mamanagüe gui sinagoga; ya megae ni jumungog güe ninafanmanman, ya ilegñija: Mano nae guaja este taotao este sija na güinaja? Yan jafa este na tiningo y esta manae güe? ya jaftaemano este sija na ninámanman ni mafatinas ni canaeña? 	 De volgende sabbat ging Hij naar de synagoge en nam daar het woord. Iedereen was hoogst verbaasd. "Waar heeft Hij dat allemaal vandaan?" vroeg men elkaar. "Hoe komt Hij aan die wijsheid? En hebben jullie gezien wat voor wonderen Hij doet?" Ze kwamen er niet over uitgepraat.


Lao ayo y mangaegue gui mauleg na tano, este sija na guinin jumungog y sinangan gui corason ni mauleg yan tunas, jamantietiene, ya manogcha yan manpasensia. 	 De goede, vruchtbare grond zijn de mensen die met een goed, oprecht hart naar de woorden van God luisteren. Zij houden zich eraan, doen er iets mee en verslappen niet.


Naejam linibre gui chinatsaga: sa taesetbe y inayudan y taotao. 	 U bent het immers, mijn God? U die mij eerst verstoten had! O God, wilt U met onze legers meegaan?


Ayo nae si Simon Pedro guaja espadaña, jachule ya janachetnudan un tentago mamale, ya jautut un talagaña gui agapa. Ya y tentago naanña si Malco. 	 Plotseling trok Simon Petrus een zwaard. Hij haalde uit en sloeg Malchus, de knecht van de hogepriester, het rechteroor af.


Lao jaftaemano pago na manliigüe, ti intingo; pat jaye bumaba y atadogña, ti intingo; faesen güe; guaja sacanña: Güiya usangan pot güiyaja namaesa. 	 Maar wij weten niet hoe het komt dat hij nu kan zien. Wij weten ook niet wie zijn ogen genezen heeft. Vraag het hem zelf. Wie weet het beter dan hij? Hij is oud en wijs genoeg."


Ti judingo jamyo güetfano: jumamaela guiya jamyo. 	 Ik zal u niet als ouderloze kinderen achterlaten. Ik kom bij u terug.


Ayonae si Pedro ilegña: Jafa na umatungo jamyo para intienta y Espiritu y Señot! estagüiyaja gui petta y adeng ayo sija y jumafot y asaguamo, ya umachule jaojuyong. 	 "Waarom wilden jullie de Geest van de Here bedriegen? De mannen die u daar hoort aankomen, hebben zojuist uw man begraven. Zij zullen ook u dood naar buiten dragen."


Pat jaye guiya jamyo na tata, yan uguinagao ni y lajiña un pan, ya unnae un acho? pat un güijan ya enbes di güijan unnae culebla? 	 Velen van jullie hebben kinderen. Als je zoon je om een vis vraagt, geef je hem dan een slang?


O nae grasias y Señot y señot sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de Here, die boven allen staat. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya anae jocog y jaane sija, manalo sija, ya sumaga y patgon, Jesus, guiya Jerusalem taetiningo nu y tataña sija. 	 Na de feestdagen gingen zij weer terug naar Nazareth, maar Jezus bleef in Jeruzalem achter.


Anae ayo todo janasiña manafanmachalapon y ray sija guiya güiya: taegüije anae mamodong nieve guiya Salmón. 	 Zou u tussen de schaapskooien blijven liggen? U zult zijn als duiven met zilveren vleugels en gouden slagpennen.


Sa magajet na si Moises ilegña: Y Señot Yuus, unacajulo un profeta guiya jamyo, gui entalo mañelunmiyo, taegüine iya guajo; iya guiya nae injingog todo y güinaja ni y mansinangane jamyo. 	 Zo zei Mozes bijvoorbeeld: 'De Here God zal uit uw midden een profeet laten opstaan, een profeet als ik. U moet goed naar Hem luisteren. (b)


Ya janatojgue julo si Finees, ya jafatinas y juisio: ya y chetnot pumara. 	 Maar de priester Pinehas kwam naar voren, vond de schuldigen en strafte hen. Toen hield de plaag ook op.


Si Jeova jananae ni finijo: yan mandangculo ayo na inetnon famalaoan ni y munamatungo: 	 Uw volk putte daaruit. U hielp ons, die er zo ellendig aan toe waren, met Uw goedheid en trouw.


Manmalie, ya luego ninafanmanman; ninafañatsaga, ya maninalulula manjanao. 	 Let maar eens op: er was een samenzwering van koningen; met elkaar trokken zij op naar Jeruzalem.


Jaangoco si Yuus; polo ya ulinibre pago, yaguin malago nu güiya, sa ilegña: Güajo Lajin Yuus. 	 Hij vertrouwde toch op God? Als God zoveel met Hem opheeft, laat Die Hem dan komen redden. Hij is immers Gods Zoon?"


Ya maudae güe gui jilo un querubin, ya gumupo güe; magajet na gumupo güe gui jilo y papan y manglo. 	 Hij daalde neer uit de hemel met onder Zijn voeten de duisternis.


Esta junamalag jao gui tano, ya munjayan y chechojo nu y unnaeyo na juchogüe. 	 Ik heb de mensen laten zien hoe groot Uw macht en majesteit zijn. Daarmee heb Ik gedaan wat U Mij had opgedragen.


Bendito si Jeova ni Yuus Israel guinin y taejinecog para y taejinecog. Polo ya todo taotao ilegñija. Amen. Alaba jamyo si Jeova. 	 De HERE, de God van Israël, komt alle eer toe! Van eeuwigheid tot eeuwigheid! Laat het hele volk dat bevestigen en 'amen' zeggen. Prijs de HERE!


Ylegña nu güiya si Jesus: Guajo y quinajulon manmatae yan y linâlâ; ayo y jumonggue yo, achogja esta matae, ulâlâ talo; 	 "Ik geef de doden het leven terug", zei Jezus tegen haar. "Ik ben Zelf het leven. Wie in Mij gelooft, zal leven, zelfs als hij gestorven is.


Ya anae majungog ni y magas na mamale sija yan y Fariseo sija, y acomparasionña sija, jinasonñija na pot sija na jasasangan. 	 De leidende priesters en Farizeeërs begrepen nu wel dat deze voorbeelden op hen sloegen.


Lao gosmauleg para ufanmalag y malingo na quinilo gui guima Israel. 	 maar alleen naar het volk van Israël, Gods verloren schapen.


YA malofan anae si Jesus munjayan este sija na finanagüeña, jumanao guiya Galilea, ya mato gui oriyan Judea, gui otro bandan Jordan. 	 Hierna vertrok Jezus uit Galilea. Hij stak de Jordaan over en kwam in Judea.


Y mapagajes yan y jemjom sija mangaegue gui oriyaña: tininas yan juisio y plinantan y tronuña. 	 Om Hem heen zijn wolken en duisternis. Recht en rechtvaardigheid vormen de basis waarop Hij regeert.


Ya mafaesen güe locue nu y sendalo sija, ilegñija: Ya jame, jafajam infatinas? Ya mansinangane: Chamiyo mumatratrata ni jaye ni infanmanchiguit, ya magof jamyo nu y apasmiyo. 	 "En wij?" vroegen een paar soldaten. "Hoe moeten wij leven?" Johannes antwoordde: "Pers niemand iets af. Gebruik geen geweld of valse beschuldigingen om meer geld te krijgen. Wees tevreden met uw soldij."


Lao güiya ilegña nu sija: Jafa na ninafanestotba jamyo? Ya jafa na cumajulo y jinasonmiyo gui corasonmiyo? 	 "Waarom zijn jullie zo van streek?" vroeg Hij. "Waarom twijfelen jullie eraan of Ik het werkelijk ben?


Jagasja jujajaso y juisiomo sija ni y guinin ampmam na tiempo, O Jeova, ya jagasja juconseulan maesayo. 	 HERE, als ik denk aan alles wat U sinds mensenheugenis hebt voorgeschreven, voel ik mij getroost.


Unafañochocho sija ni y pan lago; yan unnae sija ni y lago para ujaguinem gui dangculo na medida. 	 HERE, God van de hemelse legers, blijft Uw toorn nog lang gericht tegen Uw volk, ondanks onze gebeden?


Ya ilegña: Jusangane jao Pedro, na ti uoo y gayo pago na jaane, antes di undagueyo tres biaje na guinin untungoyo. 	 Maar Jezus antwoordde: "Ik wil je één ding zeggen, Petrus: Voordat de haan kraait, zul je drie keer hebben gezegd dat je Mij niet kent."


Ayo nae y disipulo sija jatungo na mansinangane sija as Juan Bautista. 	 De discipelen maakten hieruit op dat Hij het over Johannes de Doper had.


Y antijo umescapa taegüije y pajaro yan umescapa güe gui lason y tiradot: magtos y laso, ya manescapajam. 	 Wij ontkwamen, zoals een vogel wegglipt uit het net van de vogelvanger. De valstrik is kapot en wij zijn ontsnapt.


Ya matolae güe, ya machule y piao ya mapanag y iluña. 	 Ze spuugden naar Hem, rukten de stok uit Zijn hand en sloegen Hem ermee op het hoofd.


Lao anae cajulo y atdao, sinenggue, sa taejaleñija manmalayo. 	 maar toen de felle zon ging schijnen, verschroeide het. Het ging dood, omdat het nauwelijks wortels had.


Ylegñija gui corasonñija: Nije tayulang sija ni mandaño: ya sija sumonggue todo y sinagogan Yuus gui tano. 	 Zij maakten plannen om het hele volk te onderdrukken en hebben alle heiligdommen in het land verbrand.