Atituye y inagangjo; sa sen lumalagpapayo; nalibreyo gui pumetsisigueyo, sa manmetgotña qui guajo. 	 HERE, ik roep naar U: U bent de beste plaats om weg te schuilen. U houdt mij in leven.


Lao guseña malofan y langet yan y tano, qui na un pidasito gui lay ufatta. 	 Betekent dit nu dat de wet van Mozes niet meer geldig is? Helemaal niet! Want nog eerder zullen de hemel en de aarde verdwijnen, dan dat één letter uit de wet zou vervallen.


Ya guinin mujayan jayulang siete na nasion gui tano Cananea, ya japatte y tanoñija guiya sija para y erensiañija nae mañasaga, como cuatro siento y sincuenta años; 	 Nadat Hij de zeven volken die in Kanaän woonden had uitgeroeid, gaf Hij het land aan de Israëlieten.


Ya ti esteja nae uguaja peligro y chechota na unafanaebale lao asta y templon y dangculo na yuus si Diana umarechasa, ya y tinaquiloña umayulang, ni y todo iya Asia yan todo y tano umadodora. 	 Onze zaken lopen daardoor gevaar; straks raken wij onze tempeltjes aan de straatstenen niet meer kwijt. Maar dat niet alleen! Ook de tempel van de grote godin Artemis loopt gevaar uit de belangstelling te raken. Als het zo doorgaat, is die prachtige godin voor wie Asia en de hele wereld zich neerbuigt, straks vergeten!"


N 20 41 51370 ¶ Ya ilegña nu sija: Jafa na ilegñija na si Cristo lajin David? 	 Daarna had Hij een vraag voor hen: "Waarom wordt gezegd dat de Christus rechtstreeks van David zal afstammen?


Ada ti güiya este y lajin y catpintero? Ada si nanaña ti mafanaan si Maria? yan y mañeluña, ti sija si Santiago, si José, si Simon, yan si Judas? 	 "Hoe is dit mogelijk?" zeiden zij daar. "Hij is toch de zoon van onze timmerman! En we kennen allemaal Zijn moeder Maria en Zijn broers Jakobus, Jozef, Simon en Judas. Zijn zusters wonen hier ook.


Ya jaatan todos y oriyañija ya ilegña nu güiya: Estira mona y canaemo. Ya guiya jafatinas taegüije, ya y canaeña numalo ya magong taegüije y otro. 	 Hij keek hen een voor een aan. "Steek uw hand uit", zei Hij tegen de man. Terwijl de man dat deed, werd zijn hand helemaal gezond.


Ufato, ya uyulang este sija y manmachóchocho, ya ufannae otro ni y fangualuan. Ya anae majungog ayo, ilegñija: Munga este. 	 Wat zal de eigenaar nu doen? Reken maar dat hij die boeren hun verdiende loon zal geven. Hij zal hen doden en de wijngaard aan anderen verhuren." "Zoiets zouden die boeren nooit doen!" protesteerden de mensen die stonden te luisteren.


Pat jaye y ray, anae jajanao para uguera contra y otro ray, ti ufatachong finena, ya ufañangane cao siña güe yan y dies mit, utagam y mamamaela yan veinte mit contra güiya? 	 En welke koning zal het in zijn hoofd halen tegen een andere koning oorlog te voeren zonder eerst de legers te hebben vergeleken? Hij zal eerst nagaan of zijn leger van 10.000 man in staat zal zijn het vijandelijke leger van 20.000 man te verslaan.


Y mauleg na taotao, nu y mauleg na güinaja gui corasonña, mauleg chinileleña; lao y taelaye na taotao, nu y taelaye na güinaja gui corasonña, taelaye chinileleña. 	 Want waar het hart vol van is, daar loopt de mond van over. Dat een goed mens vol goedheid is, blijkt uit wat hij zegt.


Ya mafaesen güe ni y disipuloña ilegñija: Rabi, jaye umisao, este na taotao pat y mañaenaña, para que umafañago bachet? 	 Zijn discipelen vroegen: "Meester, heeft deze man zelf gezondigd of is hij blind geboren doordat zijn ouders gezondigd hebben?"


Lao sija, jasacude y petbos gui adengñija contra sija, ya manjanao para Iconio. 	 De twee apostelen schudden het stof van hun voeten om hun vervolgers duidelijk te maken dat zij niets meer met hen te maken wilden hebben.


Ya anae manmajngang nu este, dos taotao tumotojgue gui oriyanñija, na minagagago ni y lamlam na magago. 	 Ze wisten niet wat ze daarmee aan moesten. Plotseling waren er twee mannen bij hen, in blinkende kleren.


Ya jatutujon sumangan ni y minatatnga gui sinagoga: ya anae jiningog as Prisila yan Aquila, macone ya mafanagüe mas claro ni y chalan Yuus. 	 Hij sprak vol vuur over Jezus en de dingen die hij zei, waren juist. Maar hij kwam niet verder dan de doop van Johannes. In de synagoge nam hij vrijmoedig het woord. Priscilla en Aquila hoorden hem. Zij namen hem mee naar huis en legden hem uit wat er allemaal met Jezus was gebeurd en wat dat betekende.


Y disipuluña ilegñija: Estagüe, pago na unsangan claro, ya taya acomparasion unsangan. 	 Zijn discipelen zeiden: "Dat is tenminste niet zo onbegrijpelijk. Nu spreekt U duidelijke taal.


Sa tumunog yo guine y langet ti para jufatinas y minalagojo, lao y minalagoña ayo y tumago yo. 	 Ik ben niet uit de hemel gekomen om mijn eigen wil te doen, maar de wil van God Die Mij gestuurd heeft.


Tumalo sija mandidide yan mannecon papa, pot y chiniguet, chinatsaga, yan triniste. 	 Maar als er rampen en slechte tijden komen, wordt dat volk weer kleiner en verdwijnt.


Ya japuno todo y finenena na finañagon guiya Egipto, y mas magas naminetgotñija gui jalom y tiendan Cam! 	 Alle oudste zonen in Egypte stierven.


Guajo magajet taotao na Judio, mafañagon Tarso, un siuda guiya Silisia; lao mapogsaeyo güine na siuda gui adeng Gamaliel, mafanagüeyo taemanoja y minagajet y lay y mañaenata, ya eggoyo para as Yuus, taegüenao iya jamyo pago na jaane. 	 "Ik ben een Jood", ging Paulus verder, "geboren in Tarsus, in Cilicië. Maar ik ben hier in Jeruzalem grootgebracht. Ik heb gestudeerd bij de beroemde Gamaliël. Hij heeft mij de wet van onze voorouders tot in de kleinste bijzonderheden ingeprent. Ik stond voor God op de bres, even vurig als u vandaag.


N 5 17 63910 ¶ Ya anae y magas na pale tomojgue julo, yan todo ayo sija y mangachochongña (ni y inetnon Saduseo) ya manbula inigo. 	 De hogepriester en de Sadduceeërs waren woedend en konden het niet uitstaan.


Ya y disipulo sija ninafanmanman ni sinanganña: Lao si Jesus manope ilegña talo: Famaguon, na minapot manjalom, gui raenon Yuus y umangongoco sija gui güinaja! 	 De discipelen waren hoogst verbaasd. Daarom zei Jezus: "Ja, het is verschrikkelijk moeilijk om in het Koninkrijk van God te komen.


Güiya ilegña: Jafa na funaesenyo nu y minauleg? Guaja unoja mauleg: lao yaguin malagojao jumalom gui linâlâ, adaje y tinago sija. 	 "Waarom komt u met die vraag bij Mij?" vroeg Jezus. "Alleen God is toch goed? Maar om op uw vraag te antwoorden: Als u het eeuwige leven wilt hebben, moet u zich houden aan de geboden."


Ya anae tumalag jilo si Jesus, jalie na guaja mamamaela para iya güiya, un linajyan na taotao, ilegña as Felipe: Manu nae tafanmamajan pan para ufañocho este sija? 	 Toen Jezus al die mensen zag aankomen, vroeg Hij aan Filippus: "Waar kunnen wij brood vandaan halen om die mensen te eten te geven?"


Y corasonjo manetnot, yan anglo taegüije chaguan; sa malefayo jucano y najo pan. 	 Want ik word zo snel oud en mijn botten doen zeer; zij gloeien.


Anae y capitan y guimayuus, yan y manmagas mamale, jajungog este na sinangan ninafanestotba sa ti jatungo manonae ufanjuyong. 	 De leider van de tempel en de hoofdpriesters waren van hun stuk gebracht en vroegen zich af waar dit op zou uitlopen.


Todot dia mabira y sinanganjo; sa todo y jinasoñija contra guajo para tinaelaye. 	 Op U, mijn God. Ik prijs Uw woord. Ik vertrouw op God en ken geen angst, wat zouden mensen mij kunnen aandoen?


Jafanue si Jacob ni y sinanganña, ya y layña sija yan y juisioña sija y Israel. 	 Hij heeft Jakob Zijn woord gegeven en het volk van Israël kreeg van Hem wetten en leefregels.


Y tentagomo locue mapagat yan sija: ya yaguin jaadaje sija y uguaja dangculo na apas. 	 Zij zijn veel kostbaarder dan goud en zoeter dan de zuiverste honing, vers uit de raat.


Gofchatsaga tristeyo yan cana yo matae, desde y pinatgonjo: mientras jususungon y minamaañaomo, ya janagosestotbayo. 	 HERE, waarom verwerpt U mij? Waarom wilt U mij niet zien?


Ya estagüe enseguidas manotojgue güije gui menan guma anae sumasagayo, tres na taotao, manmatago guinin Sesarea para iya guajo. 	 Op dat moment kwamen er drie mannen aan bij het huis waar ik logeerde.


Ya ilegña: Señot, y tentagojo gaegue guiyajame na umaason sa malango paralitico, ya gogosninachatsaga sa adit. 	 Hij vertelde dat zijn knecht verlamd in bed lag en verging van de pijn. Hij vroeg of Jezus er iets aan wilde doen.


Ya pot este na juprocucura, na uguaja siempre gui jinasoco na chajo umofefende si Yuus, ni y taotao sija. 	 Daarom doe ik mijn best om voor God en de mensen altijd een zuiver geweten te houden.


Ya guinin jutayuyut y disipulumo na ujayute juyong; ya ti manasiña. 	 Ik heb Uw discipelen gevraagd die geest weg te jagen. Maar dat konden zij niet."


Ya dos años di mafatinas este: para todo ayo y mañasaga Asia ujajungog y sinangan y Señot Jesus, parejoja y Judio yan y Griego sija. 	 Dit deed hij meer dan twee jaar, zodat alle inwoners van de provincie Asia, zowel Joden als Grieken, over Jezus hoorden.


Ya ilegña nu sija: Jafa na cuentosmimiyo uno yan otro, anae manajanao jamyo, ya mañaga ya ninafantriste? 	 "Waarover loopt u zo druk te praten?" vroeg Hij.


Ya estagüe sija palo escriba na ilegñija gui sanjalomñija: Este chumatfino contra si Yuus. 	 "Moet je nu eens horen! Die man doet of Hij God Zelf is!" zeiden enkele godsdienstleraars.


Fangalamten ya chatmiyo faniisao: fanmanjaso nu y corasonmiyo gui jilo camanmiyo, ya famacaca. Sila. 	 Luister goed: De HERE heeft mij voor Zichzelf bestemd; daarom zal Hij naar mij luisteren en mij antwoord geven wanneer ik tot Hem roep.


Condena sija, O Yuus, polo y ufamodong pot y pinagatñija: gui minegae y isaoñija nasuja sija sa managuaguat contra jago. 	 Mijn tegenstanders zullen elke kans aangrijpen om mij in een kwaad daglicht te stellen. Altijd zijn zij oneerlijk. Hun hart is tot de rand gevuld met slechtheid. Wat uit hun mond komt, riekt naar zonde en dood. En zij proberen hun verdorven doel te bereiken met vleiende woorden.


Güiya ufanjusga y mamoble na taotao, güiya ufañatba y famaguon y mannesesitao, yan ufanyinamag y manmachaleg. 	 Laat de koning de armsten uit de samenleving hun rechten geven en hen werkelijk helpen. Maar laat hij de onderdrukker veroordelen.


Entonses manope yuje: Cao taotao isao güe, ti jutungo; unoja jugoftungo; na guajo, guinin bachet yo, ya pago manlie yo. 	 De man antwoordde: "Of Hij slecht is, weet ik niet. Ik weet maar één ding: Ik was blind en kan nu zien."


Gui as Yuus nae jagasja jupolo y inangococo; ya siempre ti jumaañao; jafa y taotao ufatinas guiya guajo? 	 Ik loof en prijs het woord van God. Ik loof en prijs het woord van de HERE.


Bae junaetjao grasias, O Jeova, gui entalo y taotao sija; jucantayejao alabansa sija gui entalo y nasion sija. 	 Word wakker, mijn ziel! Word wakker, harp en citer! Samen zullen wij de nieuwe dag tegemoettreden.


Ilegña: Y Lajin taotao nesesita ufamadese megae, ya umarechasa ni y manamco sija, yan y manmagas y mamale yan y escriba sija, ya umapuno ya umanacajulo gui mina tres na jaane. 	 "Ik moet nog heel veel verschrikkelijke dingen doormaken", zei Hij. "De Hoge Raad zal Mij veroordelen en ter dood laten brengen. Maar op de derde dag zal Ik weer levend worden."


Ylegña: Yanguin untungo, pago gui jaanimo, jagoja, y güinaja ni y iyon y pas! lao pago esta maatogüe y atadogmo. 	 Hij zei: "Jeruzalem! (A) Gods eeuwige vrede lag binnen uw bereik, maar u hebt er niets van willen weten.


Ya manmapolo canae gui jiloñija, ya manmapreso asta y inagpaña, sa estaba esta pupuenge. 	 Zij namen Petrus en Johannes gevangen tot de volgende morgen.


N 19 38 61780 ¶ Despues di malofan estesija, si José taotao Arimatea, ya disipulon Jesus, lao gui secreto sa maañao ni Judio sija, jagagao si Pilato na güiya unajanao y tataotao Jesus: entonses si Pilato japolo. Ya mato güe ya janajanao y tataotaoña. 	 Nadat het allemaal voorbij was, vroeg Jozef van Arimathea aan Pilatus of hij Jezus' lichaam mocht wegnemen. Pilatus vond het goed. Deze Jozef was een volgeling van Jezus. Maar hij had er niet voor durven uitkomen, omdat hij bang was voor de Joden. Daarop haalde hij Jezus' lichaam van het kruis af.


Y mayengyong gumote sija güije; yan y pinite taegüije y palaoan yan para ufañago. 	 Maar zodra zij er kwamen en het zagen, stonden zij versteld. Schrik greep hen aan en zij vluchtten smadelijk.


JUSGAYO, O Jeova, sa guajo jumajanao yo gui tininasso: juangocoyo locue gui as Jeova: pot enao na ti jusulong. 	 Een lied van David. Laat het recht over mij zegevieren, HERE, want ik ben onschuldig. Ik vertrouwde op de HERE zonder uit mijn evenwicht te raken.


Ayonae tumojgue si Pablo gui talo gui Areopago, ya ilegña; Jamyo ni y lalajen Atenas, julie na guefdeboto jamyo. 	 Paulus ging midden op de Areopagus staan en zei: "Mannen van Athene, aan alles in de stad zie ik dat u buitengewoon godsdienstig bent.


Inagang na majungog guiya Rama umagang, tumangis yan cumasao na dangculo; si Raquel cumasao pot y famaguonña, ya ti malago maconsuela sa manaegüe. 	 "In Rama wordt bitter getreurd. Rachel huilt om haar kinderen en wil zich niet laten troosten. Er zijn geen kinderen meer over."


Ya jaguaeya si Jesus si Marta yan y cheluña yan si Lasaro. 	 Hoewel Jezus veel van Martha, Maria en Lazarus hield, maakte Hij geen aanstalten naar hen toe te gaan.


Y tinago Moises jatagojam na infagas ni y acho enao sija. Jago, jafa unsangan? 	 In de wet van Mozes staat dat wij zo'n vrouw moeten stenigen. Wat is Uw mening?"


Polo ya sija ufanalaba y dinagculon yan y namaañao na naanmo; sa santos güe. 	 Laten zij daarom ook Uw grote en heilige naam prijzen. God is een heilige God.


Pago jutungo na si Jeova jaadadaje y pinalaeña: güiya uinepe gue guinin santos y langetña yan y minetgot y satbasion gui agapaña. 	 Wij willen juichen over de overwinningen, die U geeft en in de naam van onze God de vlaggen omhoogsteken. Ik bid dat de HERE al uw verlangens zal vervullen.


Bendise y mumatdise jamyo, ya infanmanaetae pot y namamajlao jamyo. 	 Als de mensen u vervloeken, vraag God dan of Hij goed voor hen wil zijn. Als de mensen u pijn doen, bid dan dat zij gelukkig mogen worden.


Ylegña nu güiya si Tomas: Señot, ti intingo para mano jao; ya jafa taemano tungomame nu y chalan? 	 "Maar Here", zei Thomas, "wij weten niet eens waar U heengaat. Hoe zouden wij dan de weg weten?"


Yan y manmagas na tachong gui sinagoga, yan y ya jululo na tachong gui guipot; 	 In de synagoge en aan tafel zitten zij graag op de voornaamste plaatsen.


LAO y finenana na jaane gui semana, gui taftataf gui egaan, manmato gui naftan, mapmañuñule guato paopao ni y finamaulegñija. 	 Op zondagmorgen vroeg gingen ze meteen naar het graf. Ze hadden de speciale kruiden bij zich.


Iya jamyo nae finena, si Yuus, janacajulo y Tentagoña, ya jatago na infanbinendise, ya ubira cada uno guiya jamyo guinin y tinaelayenmiyo. 	 God heeft Zijn dienaar Jezus in de eerste plaats laten opstaan om u te zegenen, zodat u het kwaad de rug zult toekeren."


Lao mamatquiquiloja, taya inepeña. Tumalo y magas na pale finaesen ilegña: Jago si Jesucristo Lajin y Bendito? 	 Maar Jezus zweeg. Hij sprak geen woord. De hogepriester vroeg: "Bent U de Christus? De Zoon van God?"


Ya ilegña: Jujonggue, Señot. Ya jaadora güe. 	 "Ja, Here", zei de man, "ik geloof in U." En hij knielde voor Jezus neer.


O nae gracias si Jeova; sa güiya mauleg: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de HERE, want Hij is een goede God. Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya yanguin ufanogcha, mauleg; yanguin aje, siempre, unutut. 	 Stel u voor dat er volgend jaar vijgen aan komen. Als het niet helpt, moeten we hem inderdaad omhakken."


Polo sija ya ujaalaba y naan Jeova: sa manago, ya sija manfatinas. 	 Laat alles de naam van de HERE prijzen! Want op Zijn bevel werd alles gemaakt.


Güiya tumunog papa taegüije y ichan gui jilo y manmautot na chaguan: taegüije minatmon janom ni y nafotgon y tano. 	 Laat de koning zijn als een milde regenbui, die neerdaalt op de akkers en de aarde bevochtigt.


Manmanaliligao ni y tinaelaye; ilegñija na tacumple guse y inaligaota: cada uno guiya sija manacjalom jinasonñija yan corasonñija manadong. 	 Zij wagen het kwade dingen te doen en spreken er zelfs over valstrikken te zetten. Zij denken dat niemand hen ziet.


N 2 23 36000 ¶ Ya manmapos este, malolofan güe gui jalom fangualuan trigo gui sabado na jaane; ya y disipoluña sijas igue di manmanjala ni espiga sija. 	 Op een zaterdag (of 'sabbat' zoals de Joden zeggen) liep Jezus met Zijn discipelen door de graanvelden. De discipelen plukten zo nu en dan wat aren en haalden de graankorrels eruit om op te eten.


Lao, cajulo ya untojgue; sa jufatoigüe jao pot este na jinaso, para junaministro jao yan untestigo ni este sija na güinaja y liniimo, yan ayo sija y pot y jufatoigüe jao; 	 Maar kom, sta op. Ik heb Mij aan u vertoond om u in dienst te nemen. U moet de mensen vertellen wat u vandaag van Mij hebt gezien en wat Ik u nog zal laten zien.


Si Jesus jaope sija: Ti juayig jamyo dose, ya y uno guiya jamyo anite? 	 Jezus zei: "Ik heb jullie alle twaalf uitgekozen, maar één van jullie is een duivel."


Ylegña nu güiya si Jesus: Maria! Jabira guiya güiya ya, ilegña gui Hebreo na finijo: Raboni! cumequeilegña, Maestro; 	 "Maria", zei Jezus. Zij keek Hem aan. "Meester!" riep zij uit.


N 13 53 29090 ¶ Ya anae janafonjayan si Jesus todo este sija na acomparasion, mapos güije. 	 Na het vertellen van al deze gelijkenissen ging Jezus naar Nazareth, de stad waar Hij was opgegroeid.


Entonses ayo y guine matae, jumuyong, magogode dos canaeña yan y adeng nu y bendas; ya y mataña mafalulutan nu y sudario. Ylegña nu sija si Jesus: Pula ya inpilo ya ujanao. 	 De gestorven man kwam uit het graf. Zijn handen en voeten waren met linnen windsels omwikkeld en er was een doek over zijn gezicht gebonden. "Haal die doek en die windsels eraf", zei Jezus, "en laat hem naar huis gaan."


Güiya untinampe ni y piluña, yan y papa y papaña nae unangoco jao: y minagajetña uguinogüemo yan upatangmo. 	 Onder Zijn vleugels vindt u bescherming en een toevluchtsoord. Zijn trouw is uw schild en weert de aanvallen van de tegenstander.


Ya si Juana, asaguan Chusa, mayetdomon Herodes; yan si Susana yan megae ni pumalo ni jasesetbe ni güinajañija: 	 Onder hen waren Maria van Magdala (uit wie hij zeven boze geesten had weggejaagd), Johanna (de vrouw van Chuzas, die een belangrijke funktie had in de regering van Herodes) en Suzanna.


Y manaelaye jalagnos y espada, yan janadilog y atcosñija para uyute papa y mamoble yan y mannesesitao: para ujapuno sija y manunas gui chalan. 	 De zondaars grijpen naar de wapens om arme mensen neer te maaien en de gelovigen te vernietigen.


guima, sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Nu blijkt hoe de steen die door de bouwvakkers werd weggegooid, een echte hoeksteen is geworden.


Ya y palo matutujon matolae, yan matatampe mataña, yan mapatmada, ya ilegñija nu güiya: Profetisa: ya y ofisiat sija rumesibe güe ya japatmada ni y canaeñija. 	 Sommigen begonnen Hem te bespuwen. Ze deden Hem een blinddoek voor en sloegen Hem in Zijn gezicht. "Vertel eens, profeet", spotten zij, "wie heeft U geslagen?" Hij werd ook geslagen door de knechten die Hem bewaakten.


N 27 27 71970 ¶ Ya anae mato y mina catorse na puenge, taegüigüijeja jachuchulejajam papa yan julo tasen Adratico, ya y buente tatalopuenge, jinasonñija y marinero sija na esta manjijot gui un tano. 	 Wij dreven inmiddels al veertien dagen rond op de Middellandse Zee. Omstreeks middernacht meende de bemanning in de verte een branding te horen. Daar zou dus land kunnen zijn.


Ya unagangyo gui jaanen y chinatsaga: junalibrejao, ya siempre unonrayo. 	 Roep Mij te hulp in moeilijke tijden; dan zal Ik u redden en u zult Mij loven en prijzen.


Magajet na sija manguentos contra si Yuus; ilegñija: Ada siña si Yuus jafamaulequejit lamasa gui desierto? 	 Zij verzetten zich tegen God en zeiden: "Kan God ons in de woestijn ook te eten geven?


Alaba güe ni y matatnga na finatinasña sija: alaba güe jaftaemanoja y minagas dinangculoña. 	 Prijs Hem om de geweldige dingen die Hij heeft gedaan. Prijs Hem omdat Hij zo geweldig groot is!


Ya anae mato, ya jalie y grasian Yuus, magof güe; ya jasangane sija todo, na nu sinasuyen y corasonñija, unafanmeton sija gui Señot: 	 Toen hij daar aankwam en zag wat voor grote dingen God deed, was hij heel blij. Hij spoorde allen aan eens en voorgoed te besluiten de Here trouw te blijven, wat het hun ook zou kosten.


Fanmanalaba jamyo as Jeova desde y tano, jamyo ni y mandadao gui tinadong tase, yan todo y manadong. 	 Prijs de HERE op aarde! Prijs Hem, alle grote dieren in de zee en alle diepe zeebodems!


Ti jagasja jufanaan jamyo tentago sija, sa y tentago ti jatungo jafa checho y magasña; lao jufanaan jamyo amigo sija; sa todosija ni jujungog gui as Tata, junatungoja jamyo. 	 Ik noem u niet langer slaven, want een heer neemt zijn slaven niet in vertrouwen. Maar Ik noem u vrienden, omdat Ik u alles heb verteld wat Ik van mijn Vader gehoord heb.


Ya pot este na rason, y Judio sija madulalag si Jesus, sa y jafatinas este na güinaja gui sabado na jaane. 	 Omdat Jezus dat op de sabbat had gedaan, wilden de Joden Hem straffen.


N 5 33 64070 ¶ Ya anae jajungog sija ayo, manchinachat asta y corasonñija, ya manaseyo para ufanmapuno sija. 	 De mannen van de Raad waren woedend en wilden hen doden.


Chule y iyomo ya unjanao: guajo malagoyo na junae este y uttimo, parejo yan jago. 	 Nu, neem uw geld en ga naar huis. Ik wil u allemaal hetzelfde betalen.


Ayo nae ilegña nu sija si Jesus: Famaguon, guaja jamyo jafa para incano? Manope güe: Taya. 	 Jezus riep: "Vrienden, hebben jullie iets te eten?" "Nee", antwoordden zij.


Ya ilegña nu güiya: Y isaomo maasie. 	 Jezus zei daarop tegen de vrouw: "U ontvangt vergeving voor al uw zonden."


Lao y señotña inepe güe ilegña: Taelayejao na tentago yan gago. Untungoja na mangongoco yo gui anae ti mananom yo, ya manrecocoje yo gui anae ti mañalapon yo; 	 De heer antwoordde: 'Je bent een slechte, luie knecht. Je wist dus dat ik je je verdienste zou afnemen.


Ayo nae mato güe, ya jamantiene canaeña, ya jajatsa julo; ya pinelo ni calentura, ya güiya sumetbe sija. 	 Toen Hij binnenkwam, ging Hij naar haar toe, pakte haar bij de hand en trok haar overeind. De koorts verdween meteen. Zij stond op en maakte eten voor hen klaar.


Lao güiya ninamatolaeca y mataña ni este na sinangan ya mapos ninatriste; sa guaja megae güinajaña. 	 Het gezicht van de man betrok. Verdrietig ging hij weg, want hij was erg rijk.


Japrocura sija para macone güe, lao taya uno mato canaeña guiya güiya, sa y oraña trabia ti mafato. 	 Om deze uitspraak wilden zij Hem gevangen nemen. Toch raakte niemand Hem aan, want Zijn tijd was nog niet aangebroken.


Ya anae malie, ni ayo sija y mangaegue gui oriyaña, jafa ujuyong, ilegñija: Señot, intaga ni y espada? 	 Toen de andere discipelen zagen wat er ging gebeuren, riepen ze: "Meester, zullen we erop los slaan? We hebben zwaarden bij ons!"


Entonses si Herodes, anae jaagang y manfaye gui secreto, jaquequetungo guiya sija, ngaean y estreyas nae malie. 	 Herodes liet de sterrenkundigen in het geheim bij zich komen. Na te hebben uitgehoord wanneer zij de ster voor het eerst hadden gezien, liet hij hen gaan en zei:


Lao si Pablo umagang ni y dangculo na inagang, ilegña: Chamo munalalamen jao: sa estagüejamja todos. 	 "Niet doen!" schreeuwde Paulus. "Doe uzelf geen kwaad! Wij zijn allemaal nog hier!"


Y gumaeya y tataña pat y nanaña mas qui guajo, ti ufanmerese nu guajo; ya y gumaeya y lajiña pat y jagaña mas qui guajo, ti ufanmerese nu guajo. 	 Wie meer van zijn vader of moeder houdt dan van Mij, is niet waard mijn discipel te zijn. En wie meer van zijn zoon of dochter houdt dan van Mij, is niet waard mijn discipel te zijn.


YA mato güe locue Derbe yan Lystra: Ya estagüe, estaba güije un disipulo na y naanña si Timoteo, lajin un palaoan Judio, ni y manjonggue; lao y tataña Griego. 	 Zij kwamen ook in Derbe en daarna in Lystra, waar zij met Timotheüs kennismaakten. Zijn moeder was een Joodse christin en zijn vader een Griek.


Magajet ya magajet jusangane jao, anae patgon jao, undudog jao nu y sentura ya malag y malagomoja: ya anae bijo jao unjuto y canaemo, ya guinede jao ni y otro, ya unquinene guato gui ti malagomo. 	 "Luister, toen je jong was, maakte je je eigen plannen en ging waarheen je wilde. Maar als je ouder wordt, zul je niet meer zo vrij zijn. Anderen zullen plannen voor je maken en je brengen waar je niet wilt."


Jusetbe y Señot contodo y inimitde na jinaso, yan y minegae lago, yan y tentasion sija ni y manmato guiya guajo pot y ninanggan y Judios. 	 de Here in alle nederigheid heb gediend. Door de aanslagen van de Joden had ik het zwaar te verduren en dat heeft mij veel tranen gekost.


Ya y jilajo usangan ni y tininasmo, yan todotdia ni y alabansamo. 	 Zelf zal ik dag in, dag uit over Uw rechtvaardigheid spreken en U loven en prijzen.


Ya japrocucura talo para umaconegüe: lao güiya mapos gui canaeñija. 	 Zij stonden weer op het punt Hem gevangen te nemen, maar Hij ontkwam.


Lao si Yuus janafanlamen y ilon y enimiguña yan y cácagong y manmipe ayo y sisigueja gui isaoña. 	 Die God is een God Die altijd voor uitkomst zorgt. De Oppermachtige HERE bewaart ons voor de ondergang.


Y espadañija jumalom gui corasonñijaja ya y atcosñija umayamag. 	 Zij zullen echter door hun eigen geweld worden vernietigd en hun wapens zullen kapot op de grond liggen.


Entona y salmo, yan chule mague y pandireta; yan y magof na atpa yan y guitala. 	 Jubel over God, Hij is onze kracht. Loof en prijs de God van Jakob.


Y telangmame manmachalapon gui pachot y naftan; taegüije anae un taotao jaalado ya japuta y tano. 	 Zoals een rots zich splijt en de aarde openscheurt, zo liggen onze beenderen verspreid voor de ingang van het dodenrijk.


Jagasja jujajaso y naanmo, O Jeova qui puenge, ya juadadajeja y laymo. 	 Als ik 's nachts wakker lig, denk ik aan Uw grote naam, HERE, en ook dan houd ik mij aan Uw wetten.


O, chamo umintrerega y anten y gamo paluma gui dadao na gâgâ: chamo malelefa ni y dinaña y mamoblemo para taejinecog. 	 Bescherm Uw volk tegen de heidenen; lever Uw volk niet aan hen uit. Spaar het leven van Uw volgelingen, die er jammerlijk aan toe zijn.


Ya masangane, ilegñija nu güiya: Si nanamo yan y mañelumo manmatotojgue gui sanjiyong na manmalago na unmalie. 	 Toen Hij hoorde dat zij buiten stonden te wachten en Hem wilden spreken, zei Hij:


Si Yuus, güiya Espiritu, ya y umadora güe, siempre jaadora güe y espiritu yan y minagajet. 	 God is Geest en wij kunnen Hem alleen aanbidden als onze aanbidding geestelijk en oprecht is."


Adaje y antijo; sa debotoyo: O jago ni y Yuusso, nalibre y tentagomo sa jaangoco gue guiya jago. 	 Bescherm mij, ik heb immers diep ontzag voor U? U bent mijn God. Bevrijd Uw dienaar die zijn vertrouwen op U stelt.


AYO nae estaba jijijot y jaanin y guipot y pan ni taelibadura, ni mafanaan pascua. 	 Ondertussen was het bijna Pasen geworden. Tijdens dat feest eten de Joden alleen brood dat zonder gist gebakken is.


Güiya unafanbula y minalago ayo sija y manmaañao nu güiya: ujungog locue y inagangñija, ya usatba sija. 	 Mensen die ontzag voor Hem hebben, komt Hij tegemoet. Hij hoort hun roepen om hulp en redt hen.


Guajo guinin numae sija ni y sinanganmo; ya y tano manchinatlie sija; sa sija ti iyon y tano, parejoja yan guajo ti iyon y tano. 	 Ik heb hun doorgegeven wat U verteld hebt. De wereld haat hen omdat zij, net als Ik, niet bij de wereld horen.


Ya japolo gui pachotto canta na mannuebo, junggan, y alabansa gui Yuusta. Megae lumie ya manmaañao, ya ufanangoco as Jeova. 	 Hij trok mij omhoog uit de diepte van de zonde en uit de modder van de wereld. Hij zette mij stevig op mijn voeten, op een rots. Dank zij Hem kan ik weer goed lopen.


Y Salmon Alabansa; iyon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een loflied van David. Mijn God, ik zal U groot maken. U bent mijn Koning. Uw naam wil ik mijn leven lang loven.


Ya este y señatmiyo: Inseda y patgon mabalutan ni y pañales, ya umaason gui cajon sacate. 	 Ik zal u vertellen hoe u Hem kunt herkennen: Het kindje ligt in doeken gewikkeld in een voerbak."


Yan locue otro tinigue ilegña: Umaatan ayo ni janaadotgan. 	 En ergens anders staat: "Zij zullen kijken naar de Man, Die zij doorstoken hebben." (C)


Jasangan este na sinangan pot y Espiritu, ni para uresibe ayo sija y manmanjonggue guiya güiya: sa trabia taya mananae ni Espiritu Santo, sa si Jesus ti rumesibe y minalagña, 	 Hij sprak hier over de Geest Die gegeven zou worden aan de mensen die in Hem geloofden. Want de Geest was nog niet gekomen, omdat Jezus nog niet naar Zijn Vader was teruggegaan.


Sa y Lajin taotao, ufato gui minalog y Tataña yan y angjetna sija; ya ayo nae uapase cada uno taemano y chechoña. 	 Ik zal samen met mijn engelen komen in de schitterende heerlijkheid van mijn Vader om iedereen te oordelen naar zijn daden.


Ya sija janae un pedason güijan na mapeja. 	 Ze gaven Hem een stuk geroosterde vis en zagen dat Hij het opat. Hij zei: "Herinneren jullie je niet meer wat Ik heb gezegd, toen Ik nog bij jullie was?


Ya ilelegñija: Magajet, esta cajulo y Señot, na umalie yan si Simon. 	 Zodra die hen zagen, zeiden ze: "Het is toch waar! De Here is weer levend geworden! Simon heeft Hem gezien!"


Ya anae mato, jasoda mabale yan maadotna. 	 Als hij daar aankomt, ziet hij dat zijn oude woning helemaal schoon en opgeknapt is.


Manmañule ni y ramas y trongcon palma ya manmapos para umaresibe güe ya manaagang: Osana! Dichoso güe ni mamamaela ni y naan y Señot, y Ray Israel! 	 liep de stad uit Hem tegemoet. Zij hadden palmtakken in de hand en juichten uitbundig: "Alle eer is voor God! Alle eer is voor Hem, Die komt in naam van de Here! De koning van Israël!"


Ya si Jeova sumaga calang ray para siempre, ya janalisto y tronuña para usentensia. 	 De vijanden zijn voor eeuwig veroordeeld! De HERE zal hun steden vernietigen. Zelfs de herinnering eraan zal vervagen.


Ya anae jumuyong gui petta; linie ni otro palaoan, ya ilegña ni ayo y manestaba güije: Este locue mañisija yan si Jesus Nasareno. 	 Later bij de poort zag een ander meisje hem. Zij zei tegen de mensen die daar stonden: "Die man was ook bij Jezus van Nazareth."


Jujaso gui jinanaojo sija, ya jubira y adengjo guato gui testimoniomo sija. 	 Ik denk na over mijn levensweg en haast mij om Uw woord te volgen.


Para ujatungo y generasion ni y manmamamaela, y famaguonja ni y finañagonñija; ni y ufangajulo ya ujasangane y famaguonñija. 	 Zodat steeds het volgende geslacht het zou horen. Ieder kind dat werd geboren, moest het weten. Daarop zouden zij het weer aan hun kinderen doorvertellen.


N 27 3 34490 ¶ Ayo nae si Judas, y umentrega güe, jalie na esta umayogua, ya mañotsot ya jachule talo guato y treinta pidason salape gui prinsipen y mamale yan y manamco na taotao sija, 	 Toen Judas, de verrader, zag dat Jezus ter dood was veroordeeld, kreeg hij berouw. Hij vond het verschrikkelijk wat hij had gedaan. Meteen ging hij het geld naar de leidende priesters en de andere leden van de Hoge Raad terugbrengen.


Mas mauleg umaangoco si Jeova qui umapolo y inangoco y prinsipe sija. 	 Het is het beste te leven onder de bescherming van de HERE; dat biedt meer zekerheid dan wanneer men het verwacht van vooraanstaande mensen.


Ylegña nu sija: Un enemigo fumatinas este. Ya y tentagoña ilegñija nu güiya: Malagojao ya infanjanao ya inchile? 	 'Dat heeft een vijand gedaan", zei hij. 'Zullen wij het onkruid ertussen uittrekken?' vroegen zij.


Si Yuus, gosnamaañao gui pinagat y mañantos, yan umamaanaogüe güe mas qui todo ni ayo sija y mangaegue gui oriyaña. 	 Kan in de hemel iemand zich meten met de HERE? Is er op aarde een god als onze HERE?


N 2 13 24990 ¶ Ya anae manmapos sija, y angjet y Señot mato gui as José gui güinife, ya ilegña: Cajulo ya uncone y patgon yan si nanaña, ya infanjanao para Egipto, ya infañaga güije, asta qui guajojao sumangane; sa si Herodes jaaligao y patgon para umapuno. 	 Nadat zij waren vertrokken, zag Jozef in een droom een engel van God. "Luister, Jozef", zei hij. "Vlucht met het kind en Zijn moeder naar Egypte en blijf daar tot ik zeg dat u kunt terugkomen. Want Herodes zal alles doen om het kind te doden."


Yaguin jusangane jao güinajan tano, ya ti unjonggue, jafa taemano unjonggue yaguin jusangane jao güinajan langet? 	 Als u niet eens gelooft wat Ik over gewone, aardse dingen zeg, hoe zult u dan geloven wat Ik over de hemelse dingen zeg?


YA si Pablo jagueguesatan y inetnon, ya ilegña: Mañelo, lalâlâjayo contodo y minauleg y jinasoco asta este na jaane. 	 Paulus keek de Raad onderzoekend aan en zei: "Mannen broeders, tot op deze dag heb ik steeds met een zuiver geweten voor God geleefd."


N 7 24 26570 ¶ Enao mina jayeja y jumungog este sija y sinanganjo ya fumatinas, güiya parejo yan y méjnalom na taotao, na jafatinas y guimaña gui jilo acho; 	 Wie naar Mij luistert en doet wat Ik zeg, is verstandig. Hij lijkt op een man die zijn huis op een rots bouwt.


Unmantiene locue y tentagomo guinin y sobetbio na isao: ya munga mangae ninasiñañija guiya guajo: ayo nae cabalesyo ya gasgas yo guinin y dangculo na quinebrantan y tinago. 	 Wie kent elke zonde? Vergeef mij ook mijn onbewuste zonden.


Ya guinin juchulie guato y disipulumo, lao tisiña manajomio. 	 Daarom heb ik hem bij Uw discipelen gebracht. Maar zij konden hem niet genezen."


N 8 22 45840 ¶ Ya susede y uno gui ayosija jaane nae, na jumalom gui un batco, güiya yan y disipoluña sija; ya ilegña nu sija: Nije tafanjanao y otro banda jagoe; ya manjanao. 	 Op een dag stapte Hij met Zijn discipelen in een boot en zei: "Kom, wij gaan naar de overkant van het meer."


Ya todos mangacasao, yan malamementagüe; lao ilegña: Chamiyo fangacasao; sa ti matae, lao mamaego. 	 Er waren allemaal mensen aan het huilen en jammeren om de dood van het kind. "Maak toch niet zoveel lawaai!" zei Jezus. "Houd op met huilen. Zij is niet dood; ze slaapt alleen maar."


Ya jalilicue si Jesus todo y siuda sija yan y sengsong, mamananagüe gui guima Yuusñija, ya jasesetmon y ebangelion y raeno, yan janafanmamagong todo y chetnot yan todo y pinite gui taotao sija. 	 Jezus ging alle steden en dorpen van dat gebied langs en sprak in de synagogen. Overal vertelde Hij de blijde boodschap van het Koninkrijk. Waar Hij ook kwam, genas Hij alle ziekten en kwalen.


Y sumanjiyong Sion, gosbonito, sí Yuus umiina. 	 God komt met een ongelooflijke, prachtige glans vanuit Jeruzalem naar ons toe.


Ya manafaesen gui entalo sija, ilegña: Pot y taya panta. 	 "Wat zegt Hij nou?" vroegen de discipelen elkaar. "Hij bedoelt zeker dat we vergeten zijn brood mee te nemen."


Sa si Jeova jaayeg si Jacob para güiya, ya Israel para y güinajañaja namaesa. 	 De HERE heeft Jakob uitgekozen en het volk Israël is van Hem.


Enao mina jajatsa y canaeña contra sija; para uyute sija gui jalom y desierto: 	 Toen werd Hij werkelijk toornig en zwoer een eed dat Hij hen allemaal in de woestijn zou laten sterven.


Anae si Yuus jacajulo gui juisio, para usatba todo y manmanso gui tano. Sila. 	 Vanuit de hemel hebt U geoordeeld en de aarde werd helemaal stil van ontzag.


Ya ilegña: Siento na medidan laña. Ayonae ilegña nu güiya: Chule y cuentamo ya unfatachong guse ya untugue sincuenta. 	 'Honderd vaten olie', antwoordde de man. 'Hier is uw schuldbekentenis', zei de beheerder. 'Verscheur die en schrijf een nieuwe voor vijftig vaten.'


Ayonae anae esta manayunat yan manmanayuyut yan japolo y canaeñija gui jilo ayo sija, jatago sija na ufanjanao. 	 Zij bleven nog langer vasten en bidden. Daarna legden de anderen hun handen op de twee mannen en lieten hen gaan.


Lao todo y guajanmiyo naenñaejon limosña; ya estagüe na todo ufangasgas para jamyo. 	 Uw innerlijke zuiverheid blijkt het beste uit de mildheid waarmee u geeft.


Ya jasangane y disipoluña sija, na un diquique na batco uninananggaja güe, pot y linajyan taotao para munga güe manachatsaga, 	 Jezus zei tegen Zijn discipelen dat zij een boot in de buurt moesten houden voor het geval de menigte te veel zou opdringen.


Ayo nae y tano calamten ya mayengyong, ya y simiento sija y egso manmanyengyong yan mangalamten, sa güiya lalalo. 	 Toen ik ten einde raad was, riep ik naar de HERE; ik vroeg mijn God mij te helpen. Hij hoorde mij en reageerde op mijn hulpgeroep.


Si Andres y chelun Simon Pedro, güiya uno gui dos y jumungog umadingan an Juan, yan madalalag güe. 	 "Kom maar kijken", zei Hij. Dus gingen zij met Hem mee, zagen waar Hij woonde en bleven de rest van de dag bij Hem. Dit gebeurde rond vier uur 's middags.


YA despues di munjayan todo y finanagüeña si Jesucristo gui talangan taotao sija, güiya jumalom guiya Capernaum. 	 Nadat Jezus was uitgesproken, ging Hij het plaatsje Kapernaüm in.


Ecungog: Estagüe y tatanom na jumuyong para ufananom. 	 "Luister", zei Hij, "een boer ging naar zijn land om te zaaien. Daarbij viel er wat zaad op het pad. De vogels kwamen erop af en pikten het weg.


Ay ay jamyo y manmagas y lay! sa innajanao y yaben tiningo; ya ti infanjalom jamyo yan y mangequejalom inchechema. 	 Slecht bent u, godsdienstleraars! U houdt de waarheid voor de mensen verborgen. U wilt er zelf niets van weten. Maar het ergste is dat u ook anderen tegenhoudt erin te geloven."


Dichoso y taotao ni y minetgotña gaegue guiya jago: yan y chalan para jago gaegue gui corasonña. 	 Gelukkig zijn de mensen die heel dicht bij U leven; zij zingen lofliederen voor U.


YA jumalom talo gui sinagoga; ya guaja güije un taotao na anglo un canaeña. 	 Op een andere sabbat kwam Jezus weer in een synagoge. Er zat een man met een lamme, verschrompelde hand.


Lao jusangane finenana ayo sija y mangaegue Damasco, yan iya Jerusalem, yan todo y tano Judea, yan y Gentiles, na ufanmañotsot ya ujabira sija para as Yuus, yan ufanmachocho y chechoñija ni y para mañotsot. 	 Ik ging eerst naar Damascus, toen naar Jeruzalem en heel Judea en daarna naar andere landen. Overal waar ik kwam, heb ik de mensen opgeroepen tot bekering, tot een leven met God, wat ook uit hun doen en laten zou moeten blijken.


Ya ayonae uguaja cumasao, yan chegcheg nifen, yanguin inlie si Abraham, yan si Ysaac, yan si Jacob, yan todo y profeta sija, gui raenon Yuus; ya jamyo infanmachoneg juyong. 	 U zult huilen en knarsetanden als u ziet dat Abraham, Isaäk en Jakob en alle profeten in het Koninkrijk van God zijn, maar u zelf niet.


Ayo y gasgas canaeña yan y gasgas corasonña: ni ti pumopolo gui taebale y antiña ni ufanjula ni y dinague. 	 Alleen zij die schone handen en zuivere harten hebben; die zich niet inlaten met oneerlijkheid en leugens.


Y senotña ilegña nu güiya: Mauleg chechomo, jago mauleg na tentago yan guesmanosguejao: guine unfatinas mauleg gui didide, bae jupoluyejao megae: jalom gui minagof y señotmo. 	 De heer zei: 'Je bent een goede en betrouwbare knecht. Omdat je dit kleine bedrag goed hebt beheerd, zal ik je grote verantwoordelijkheid geven. Deel in mijn vreugde!'


Sija ilegñija uguefyulang y manaelaye: ya y fangualuan ubas unamaatquila gui otro manfafachocho na umapasegüe ni tinegcha gui tiempo. 	 "Hij zal die ellendelingen een vreselijke dood laten sterven", antwoordden zij. "En de wijngaard zal hij verhuren aan andere boeren, die hem op tijd zullen betalen wat hem toekomt."


Ya pot este rason juagang jamyo, para julie jamyo, yan para utafanguentos: sa pot y ninanggan Israel na magodeyo ni este na cadena. 	 Omdat ik u dit graag wilde vertellen, heb ik u gevraagd hier te komen. Ik ben geboeid, omdat ik leef in de verwachting dat de doden weer levend zullen worden."


Anae jajungog este si Yuus, ninabubo, yan jagoschatlie iya Israel. 	 God hoorde alles en ontstak in toorn. Hij steunde het volk niet langer.


Ya finaesen güe talo as Pilato, ilegña: Ti unfanope ni jafa? liija na minegae finaela contra jago. 	 "Wat hebt U op al die beschuldigingen te zeggen?" vroeg Pilatus. "Waarom geeft U geen antwoord?"


Y manaelaye, manaotao juyong desde y jalom tuyan: enseguidas qui manmafañago, manabag manguecuentos ni y mandague. 	 Nee, zij zetten de mensen juist aan tot slechte daden. Hoe meer geweld op aarde hoe beter, vinden zij.


Lao yaguin tinigueña sija ti injenggue, jafa muna injenggue y sinanganjo? 	 Als u niet gelooft wat hij heeft geschreven, hoe zult u dan geloven wat Ik zeg?"


Ya anae manmato guine y metcado, yaguin ti jafagase sija, ti ufañocho; yan megae sija na güinaja rinesibeñija para ujaadaje, parejoja yan mafagase y copa sija, yan y jara sija, yan y bason coble sija. 	 Als zij van de markt komen, wassen zij zich eerst en gaan dan pas eten. Er zijn veel van die oude gewoonten, waaraan zij nog altijd vasthouden. Zo spoelen zij ook bekers, potten en pannen af voordat zij die gebruiken.


Jabira y corasonñija para ujachatlie y taotaoña sija, para ufanmatinas ni y finaye gui tentagoña sija. 	 Daardoor maakte Hij dat de tegenstanders het volk gingen haten en hen met list tegemoet traden.


JAFA na tunanmaesajao gui inacacha, O matatnga na taotao? y minaasen Yuus sumasagaja cada jaane siempre. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht.


Ombre manaelaye jamyo, intingo numae mauleg na ninae y famaguonmiyo; ada ti mas y tatanmiyo, ni y gaegue gui langet, unnae mauleg na güinaja todo ayo y gumagaogüe? 	 Natuurlijk niet! Al bent u slecht, u geeft uw kinderen wat goed is. Hoeveel te meer zal uw hemelse Vader het goede geven aan wie Hem erom vragen.


Ya jumalom güine gui un batco ya y iyon Simon; ya jagagao na unafalag y tano didide. Ya matachong ya mamanagüe desde y batco ni linajyan taotao. 	 Jezus stapte in de boot van Simon en vroeg of hij Hem een stukje van de oever wilde afduwen. Daarna ging Hij zitten om de mensen meer over God te vertellen.


Sa y mauleg güinaeyamo maulegña qui y linâlâ; y labiosso ualabajao. 	 Ik heb U in Uw heiligdom gezien; ik zag Uw kracht en majesteit.


Na, noseaja derepente ufato, ya infansineda manmamaego. 	 Pas ervoor op dat je niet slaapt als Ik plotseling kom.


Enao mina y corasonjo mumagof, yan y jilajo senmagof; yan y catneco locue usaga gui ninangga. 	 Daar ben ik zo blij om dat ik het moet uitzingen! Er is zelfs hoop voor mijn lichaam.


Ya ilegña: Pot este y laje upolo si tataña yan si nanaña, ya udaña yan y asaguaña, ya sija na dos unoja catneñija? 	 Een man zal zijn vader en moeder verlaten om te trouwen. Hij en zijn vrouw zijn dan aan elkaar verbonden.


Lao si Yuus munacajulo guinen y manmatae: 	 Maar God heeft Hem weer levend gemaakt.


Ayo nae inepe as Jesus ilegña: Ti untungo jafa mangagao. Siñajamyo gumimen gui copa anae gumiguimenyo? Sija ilegñija, siñajam. 	 Jezus zei: "U weet niet wat u vraagt." Hij keek Jakobus en Johannes aan en vroeg hun: "Kunnen jullie uit de beker drinken waaruit Ik zal drinken?" "Ja", antwoordden zij.


Basta y binibo, ya polo y linalalo; chamo umestotban mamaesa jao para unfatinas y dano. 	 Word niet boos en laat elke vorm van kwaadheid schieten; wees ook nooit jaloers, want dat brengt u van kwaad tot erger.


Chamiyo jumajaso y para agupa, sa y para agupa güiyaja güe ujaso. Basta para y cada y jaane y inalulaye. 	 Maak u geen zorgen voor de dag van morgen. Ook morgen zal God u weer geven wat u nodig hebt. Leef dus gewoon bij de dag."


Ya ilegña: Jujonggue, Señot. Ya jaadora güe. 	 "Ja, Here", zei de man, "ik geloof in U." En hij knielde voor Jezus neer.


Ya y inagpaña, manjanaojam yan si Pablo para as Santiago: ya todo y manamco manestaba. 	 De volgende dag gingen wij met Paulus naar Jakobus. Alle christenleiders uit Jeruzalem waren er ook.


Ylegña talo nu sija: Y sabado pot y taotao na mafatinas: ti y taotao pot y sabado. 	 De sabbat is een dag om de mensen rust te geven en niet een dag om hen te dwingen niets te doen.


Lao y jinasoña si Pablo, na ti mauleg na ufañija, sa sumuja guiya sija desde Pamfilia, ya ti mandinalalag sija gui checho. 	 maar Paulus was het daar niet mee eens. Hij vond dat zij deze man, die hen in Pamfylië in de steek had gelaten, zodat zij het werk alleen hadden moeten doen, niet konden meenemen.


Ya si Ananias, manope ilegña: Señot, megae jujungog ni este na taotao, na megae na taelaye finatinasña gui mañantosmo guiya Jerusalem. 	 Ananias maakte bezwaren. "Maar, Here", zei hij. "Ik heb zoveel slechte dingen over die man gehoord. Hij heeft Uw mensen in Jeruzalem veel kwaad gedaan.


Lao yaguin manmaentrega jamyo, chamiyo jumajaso jafa para insangan; so ayoja na ora infanmanae jafa para insangan. 	 Als je wordt gearresteerd, hoef je je geen zorgen te maken over wat je moet zeggen. De juiste woorden zullen je op het juiste moment worden ingegeven.


Ya jumalom gui guima Sacharias ya jasaluda si Elisabet. 	 Zij ging het huis van Zacha rias binnen en groette Elisabeth.


Ya anae manmacone sija, manmapolo gui menan y sinedrio ya manfinaesen ni y magas na pale, 	 Zij brachten de apostelen voor de Raad.


Ni y pumolo y plinantan tano, ya ti siña manacalamten para taejinecog. 	 De aarde werd door Hem vast neergezet; zij zal niet omvallen.


YA jatutujon otro biaje mananagüe gui oriyan tase; ya mandaña guiya güiya dangculo na linajyan taotao, enao mina jumalom gui un batco, ya matachong gui tase; ya todo y linajyan taotao manestaba gui jilo tano gui oriyan tase. 	 Toen Jezus eens bij het meer was, kwamen er zoveel mensen naar Hem luisteren dat Hij maar in een boot ging zitten. Van daaruit sprak Hij verder tot de vele mensen die op de oever stonden.


Un semiya usinetbe güe: ya umasangan si Jeova asta y uttimo generasion. 	 Over de hele wereld zullen rijke mensen Hem aanbidden. Maar ook arme mensen, die zichzelf amper in het leven kunnen houden, knielen voor Hem neer.


Manmatulaejon mona an tate, yan manmamangag taegüije y bulacho na taotao, yan manmalingo y jinasoñija. 	 Zij vielen om en liepen als dronkemannen. Er bleef van al hun fiere stoerheid niets meer over.


Sa y jaanijo linachae taegüije y aso, ya y telangjo janon taegüije y falot. 	 Verberg U niet voor mij, nu het mij allemaal teveel wordt; luister toch naar mij. Antwoord mij toch snel, nu ik U roep.


N 20 19 51150 ¶ Ya y magas mamale, yan y escriba sija, maaliligao para umaqueguot güije na ora; lao manmaañao nu y taotao sija, sa matungoja na jasangan este na acomparasion, contra sija. 	 De godsdienstleraars en leidende priesters zouden Hem graag meteen gevangen nemen. Want zij begrepen heel goed dat deze gelijkenis op hen sloeg. Zij waren die misdadige boeren! Maar ze durfden Hem nog niets te doen, omdat ze bang waren voor het volk.


Ya todo y taotao sija ufanmaañao; ya ujasangan y checho Yuus: sa ujaguesjaso y finatinasña. 	 Zij struikelen over hun eigen woorden. Wie hen ziet, schudt misprijzend het hoofd.


Si Yuus ubendisejit: yan todo y uttimon y tano umaañao nu güiya. 	 Wij mochten een rijke oogst binnenhalen omdat God, Die onze God is, ons zo rijk zegent.


Sa inefresijo ni y minalagojo bae junaejao; bae jualaba y naanmo, O Jeova, sa mauleg. 	 Luister, God is mijn helper. De Here geeft mij kracht en steunt mij.


Ya güiya jaope sija, ilegña: Jaye nanajo yan jaye mañelujo? 	 Hij antwoordde: "Wie is mijn moeder en wie zijn mijn broers?"


Ya este mafatinas pot tres biaje; ya enseguidas y nayan machule julo talo gui langet. 	 Dit gebeurde drie keer en toen werd het kleed weer in de hemel opgetrokken.


Mato guiya güiya un palaoan, na guaja un boteya alabastron ungüento na dangculo baliña, ya jachuda gui jilo iluña, anae estaba gui lamasa na matatachong: 	 Terwijl Hij zat te eten, kwam er een vrouw naar Hem toe. Zij had een kruikje kostbare zalfolie bij zich. Dat goot ze leeg over Zijn hoofd.


Iyoco Galaad, ya iyoco Manases: Efraim y guinegüe y ilujo; Juda y baston minagasso. 	 Zo zijn Uw volgelingen gereed voor de strijd. Laat ons overwinnen, want dat hangt alleen van U af. Geef ons toch antwoord!


Jaestira mona y canaeña contra ayo sija ni y manpas guiya güiya: jayulang y tratuña. 	 De Allerhoogste God zit op de troon en luistert naar mij. Hij zal mijn tegenstanders vernietigen, al die mensen die van God niet willen weten en Hem niet willen kennen.


Anae si tatajo yan nanajo yumuteyo: si Jeova jumocayo. 	 Al zouden mijn vader en moeder mij in de steek laten, de HERE laat mij nooit alleen.


Manope güe ya ilegña: Jaye enao Señot, para guajo umajonggue güe? 	 De man antwoordde: "Ik weet niet wie dat is, Here. Anders zou ik in Hem geloven."


Ylegña: Yanguin untungo, pago gui jaanimo, jagoja, y güinaja ni y iyon y pas! lao pago esta maatogüe y atadogmo. 	 Hij zei: "Jeruzalem! (A) Gods eeuwige vrede lag binnen uw bereik, maar u hebt er niets van willen weten.


Ya si Jesus umagang goságang, ya jaentrega y espiritu. 	 Jezus gaf een schreeuw en stierf.


YYAJAGO, O Jeova, nae jupolo y inangococo: ya chajo mamámajlao para taejinecog. 	 Bij U kan ik wegschuilen, HERE. Stel mij nooit teleur.


Manope güe: Ayo y munamagong yo, güiya namaesa sumangane yo: jatsa y camamo ya unjanao. 	 Hij antwoordde: "De Man die mij genezen heeft, zei dat ik mijn matras moest oppakken en lopen."


Y tano ti siña manchinatlie jamyo; lao guajo jachatlie, sa mannae yo testimonio pot güiya, na y chechoña manaelaye. 	 want de wereld kan jullie niet haten. De wereld haat Mij omdat Ik haar beschuldig van slechte dingen.


Y siguiente na jaane, malago si Jesus malag Galilea, ya jasoda si Felipe, taotao Betsaida, gui siudan Andres yan Pedro. 	 En hij bracht Simon bij Jezus. Jezus keek Simon aan en zei: "Jij bent Simon, de zoon van Johannes. Jij krijgt een andere naam. Ik noem je voortaan Petrus."


Y chalanmo gui tase, ya y finaposmo gui mandangculo na janom, ya y guinachamo ti matungo. 	 Het gedreun van de donder rolde langs de hemel. De bliksemschichten verlichtten de hele aarde. Alles sidderde en beefde.


N 24 44 53520 ¶ Ya ilegña nu sija: Este sija na sinangan ni y jusangangane jamyo anae manjijita: taemanoja na nesesita na umacumple todo y esta matugue gui lay Moises yan y profeta sija, yan y Salmos pot guajo. 	 Ik heb gezegd dat alles wat over Mij in de boeken van Mozes en de profeten en in de Psalmen staat, werkelijkheid moet worden."


Untutungoja y finatachongjo yan y quinajulojo; untutungoja y jinasoco desde y chagogo. 	 U weet het als ik zit en als ik weer opsta; vanuit de hemel weet U wat ik denk.


Ya guajayo palo quinilo locue ni taegüe güine na colat, ayo sija locue nesesita yo juchule, ya sija ujajungog y inagangjo; ya uguaja un manadanquinilo yan un pastot. 	 Ik heb nog meer schapen, die niet bij deze stal horen. Ik moet zorgen dat die er ook bijkomen. Zij zullen mijn stem horen en dan zal het één kudde zijn met één herder.


NUN sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Uw woord is een stralend licht, dat mij de weg door het leven wijst.


Estayo matufong yan ayo sija y manjajanao papa gui joyo: sa taegüije yo y taotao ni y taya ayudaña. 	 Nog meer ziekten en tegenslagen kan ik niet verdragen. Ik heb het gevoel dat ik ga sterven.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Als de HERE de ballingen laat terugkomen in Jeruzalem, zal het net zijn of wij dromen.


Ayo na ora ilegña si Jesus ni linajyan taotao: Manmato jamyo parejo yan contra y saque, na manmañuñule jamyo espada yan galute para inqueneyo? Cada jaane manjijitaja guajo matachong gui templo, mamnanagüe nu jamyo, ya ti inqueneyo. 	 Daarna richtte Hij Zich tot de gewapende mannen. "Ben ik een gevaarlijke misdadiger, dat u Mij komt arresteren met zwaarden en knuppels? Waarom hebt u Mij niet gepakt toen Ik dagelijks in de tempel was en de mensen toesprak?


Ya dumimo papa, ya umagang ni y dangculo na inagangña, ilegña: Señot, chamo pumopolo este na isao gui cuentanñija; ya anae munjayan jasangan este, maego. 	 Hij viel op zijn knieën en riep: "Here, reken hun dit kwaad niet toe!" Met deze woorden op delippen stierf hij.


N 16 21 30100 ¶ Desde ayo na tiempo jatutujon si Jesus dumeclaraye y disipuluña sija, na guaja nesesidaña na ujanao para Jerusalem, ya upadese megae sija gui manbijo, yan y prinsipen y mamale sija, yan y escriba sija, ya umapuno, ya umanacajulo gui mina tres na jaane. 	 Van toen af begon Jezus Zijn discipelen duidelijk te maken dat Hij naar Jeruzalem moest gaan en daar verschrikkelijke dingen zou meemaken. Hij zou in de handen van de Hoge Raad vallen en gedood worden. Maar op de derde dag zou Hij weer levend worden.


Yaguin guaja y mumalago fumatitinas y minalagoña, güiya utumungo y finanagüeco, cao güiya iyon Yuus, pat jusangan estesija na güinaja pot guajo namaesa. 	 Als iemand ernaar verlangt Gods wil te doen, zal Hij kunnen onderscheiden of mijn woorden van God komen of van Mijzelf.


Unfanue y taotaomo sija ni y manmajetog na güinaja; unnafanguimenjam ni y binon na matulalaejon. 	 O God, U hebt ons verstoten, U hebt ons uiteengescheurd. U bent toornig over ons; genees ons toch!


Sajafa na maañaoyo gui jaanen y tinaelaye, anae y tinaelayen y dedegoco jaoriyayayeyo? 	 Ik zal u wijze spreuken laten horen en u bij het geluid van de citer geheimen vertellen.


Bendito si Yuus, sa ti jabira y tinaetaejo ni y minaaseña guiya guajo. 	 Ik prijs God omdat Hij mijn gebed aannam. Hij wees mij niet af en heeft mij ook Zijn liefdevolle goedheid niet onthouden.


Ya jumanao talo ya manaetae ya ayoja mismo na sinangan. 	 Hij ging weer weg en bad nog eens, met dezelfde woorden. Maar de discipelen konden hun ogen niet openhouden en vielen weer in slaap. Zij wisten niet wat zij moesten zeggen, toen Hij bij hen terugkwam.


Ni ujaalog ayo sija y manmalolofan, Y bendision Jeova usaga gui jilomo; jame bumendise jao pot y naan Jeova. 	 Voor zulke mensen geldt niet de zegenwens: Ik bid dat de HERE u zegent. Ook niet: Wij zegenen u in de naam van de HERE.


Bendise si Jeova, jamyo ni angjetña sija, ni y manmatatnga gui minetgot, ni y cumumple y sinanganña, ni y umecungog y inagang y finoña. 	 Laten alle engelen de HERE loven en prijzen. Zij zijn sterke helden, die Zijn woord uitvoeren en luisteren naar Zijn stem.


Lao guajo, jucanta ni y ninasiñamo; magajet, na jucanta agang ni y minaasemo yan ogaan; sa guinin jago y guimajo lumijing, yan y guinegüeco gui jaanen chinatsagaco. 	 Zij zwerven rond om eten te vinden en als zij niet genoeg vinden, worden zij agressief.


Ya janamaagange, ya ilegña nu güiya: Jafa este y jujujungog guiya jago? Fannae cuenta pot y mayetdomumo, sa ti siña jao mumayetdomo mas. 	 De rijke man riep hem bij zich en zei: 'Wat hoor ik allemaal over u? Lever de boeken maar in voor controle. U bent ontslagen.'


Jualog nu jago: Cajulo, ya unchule y camamo ya janao falag iyajamyo. 	 Daarop zei Hij tegen de verlamde man: "Sta op, ga naar huis en neem uw draagbaar mee."


Polo jutayuyutjao ya y minauleg y minaasemo unamagofyo, jaftaemano y sinanganmo gui tentagomo. 	 Ik bid dat Uw goedheid en liefde mij zullen troosten. Dat hebt U mij, Uw dienaar, immers beloofd?


Taegüije y manajanao y aso, taegüijeja yute sija: taegüije y maderite y danges gui menan guafe, taegüijeja manmalingoñija y manaelaye gui menan Yuus. 	 Als God aantreedt, vluchten Zijn vijanden alle kanten uit; zij snellen weg om Hem niet te hoeven zien, alle mensen die Hem haten.


Ya yanguin ufanogcha, mauleg; yanguin aje, siempre, unutut. 	 Stel u voor dat er volgend jaar vijgen aan komen. Als het niet helpt, moeten we hem inderdaad omhakken."


N 11 20 27960 ¶ Ayo nae jatutujon lumalalatde y siuda sija nae guinin jafatinas sumenmegae na namanman Sa ti manmanjonggue, ilegña: 	 Hij begon verwijten te maken aan de steden waar Hij de meeste wonderen had gedaan. Hij verweet ze dat zij zich niet tot God hadden bekeerd.


Ayo nae mato si Jesus yan sija gui güetta na mafanaan Gethsemane, ya ilegña ni disipuluña sija: Fanmatachong güine, ya jumanaoyo ya j ufanaetae güije guato. 	 Diezelfde avond ging Jezus met hen naar Gethsémané, een tuin op de Olijfberg. "Blijf hier zitten", zei Hij tegen hen. "Ik ga wat verderop om te bidden."


Manjijot ayo sija y tumatitiye y tinaelaye: sija mañago gui tinagomo. 	 Om mij heen zijn mensen die in zonde leven; van Uw wet willen zij niets weten.


Polo ya y jilajo ucanta y sinanganmo: sa todo y tinagomo manunas. 	 Ik zal een lied zingen over wat U zegt, omdat alles wat U gebiedt, rechtvaardig is.


Ylegña nu güiya si Nicodemo: Jafa muna siña y taotao mafañago yaguin este biju; siña güe jumalom dos biaje, talo gui jalom y tiyan nanaña ya umafañago? 	 "Opnieuw geboren?" vroeg Nicodémus. "Hoe kan dat? Iemand kan toch niet voor de tweede keer uit zijn moeders lichaam geboren worden?" Jezus antwoordde:


Y manfamaguon na lalaje, yan famalaoan: y manamco na taotao, yan famaguon: 	 Prijs Hem, jonge mannen en meisjes; jonge en oude mensen samen!


Para y manetenjan na taotao, ujaaligao yi Señot, yan todo y Gentiles ni y umafanaan y naanjo. 	 zodat de rest van de mensheid de Here zal zoeken, alle vreemde volken die Ik voor Mijzelf heb opgeëist.


Si Jesus tumanges. 	 Jezus huilde.


Ya y santos jao, O jago ni y sumasaga gui alabansan Israel. 	 O mijn God, ik roep overdag naar U, maar krijg geen antwoord. Ook 's nachts roep ik, maar ik krijg geen rust.


N 13 3 40370 ¶ Ya anae matachong gui jilo y finabeca na y naanña Olibo, gui menan y templo, finaesen gui secreto as Pedro, yan Santiago, yan si Juan, yan si Andres, 	 Hij ging tegenover de tempel op de helling van de Olijfberg zitten. Petrus, Jakobus, Johannes en Andreas kwamen met z'n vieren bij Hem en vroegen:


Ya matungo este todo ni y Judios, yan y Griego sija yan ayo sija y mañasaga Efeso; ya podong y minaañao gui jiloñija todos, ya manadangculo y naan y Señot Jesus. 	 Iedereen in Efeze hoorde ervan, zowel de Joden als de Grieken. De angst sloeg hen om het hart en zij kregen allemaal een groot ontzag voor de naam van de Here Jezus.


Yanguin pot y Espiritun Yuus, juyute juyong y anite sija, magajet na esta mato guiya jamyo y raenon Yuus. 	 Als Ik door de Geest van God boze geesten verjaag, is het Koninkrijk van God bij u gekomen.


Maela ya inlie y checho Yuus: na ninámaañao y chechoña gui jilo y famaguon y taotao. 	 Kom maar en kijk naar wat God allemaal doet; groot is Zijn reputatie om wat Hij voor de mensen doet.


Sa si David anae munjayan jasetbe y generasionña pot y pinagat Yuus, maego ya mapolo manafandaña yan y mañaenaña, ya jalie y minitong. 	 Die woorden hebben geen betrekking op David. Want nadat die de mensen van zijn tijd volgens de wil van God had gediend, is hij gestorven. Hij is bij zijn voorouders begraven en zijn lichaam is vergaan.


Ya cajulo y magas y mamale, ya ilegña nu güiya: Ti unfanope ni jafa? Jafa este na testimonio contra jago? 	 De hogepriester stond op en vroeg aan Jezus: "Wat hebt U daarop te zeggen? Hebt U dat gezegd of niet?"


Sa pot enao jafaande maesa güe gui atadogña, ya ti usoda y taelayeña ya umachatlie gue. 	 De zonde beïnvloedt de goddeloze; deze denkt bij zichzelf: "Wat heb ik met God te maken? Ik red mijzelf wel; ik ben niet bang voor Hem!"


Ya anae ninafanmaañao ya manecon papa gui eda, ilegñija nu sija: Jafa muna inaliligao y lâlâ gui entalo y manmatae? 	 De schrik sloeg de vrouwen om het hart en ze bogen zich diep neer. De mannen vroegen: "Waarom komt u in een graf zoeken naar de Levende?


N 13 18 28740 ¶ Ecungog jamyo y acomparision y tátanom. 	 Met het voorbeeld van de boer die ging zaaien, bedoel Ik dit: Er zijn mensen die wel over het Koninkrijk horen vertellen, maar er niets van begrijpen. Wat in hun hart is gezaaid, wordt er meteen door de duivel weer uitgeroofd. Dit soort mensen lijkt op de harde grond langs de weg.


Magajet jusangane jamyo, na y ti rumesibe y raenon Yuus calang un patgon, ti ujalom gui jalom ayo. 	 Het is zelfs zo dat wie niet als een kind in het Koninkrijk van God gelooft, er nooit kan komen."


Fangajulo ya nije tafanjanao; sa esta y umentregayo jijot. 	 Sta op, wij gaan. Kijk, daar is mijn verrader al."


Lao inepe ni otro, ya linalatde ilegña: Ti maañao jao as Yuus, sa gaegue jao gui mismo sinentensia? 	 Maar de ander snoerde hem de mond. "Heb je nu nog geen ontzag voor God, zo vlak voor de dood?


Anae jujaso estesija, machuda juyong y antijo guiya guajo, anae manmalofan y linajyan taotao, maposyo, ya jucone sija asta y guimayuus; yan y minagof, yan y tinina; un linajyan na umadadaje y guipot na jaane. 	 Dag en nacht huil ik; ik proef alleen maar tranen, omdat men voortdurend aan mij vraagt waar mijn God is.


Ya mato guiya güiya dangculo na linajyan taotao; ya jumalom güe gui un batco, ya matachong; ya todo y linajyan taotao manmatachong gui oriyan unae. 	 Er kwam een grote menigte mensen naar Hem toe. Daarom ging Hij in een boot. Van daaruit sprak Hij de mensen toe die op de oever stonden te luisteren.


Yan inpino y prinsipen linâlâ, ni y si Yuus janacajulo guinen y manmatae; ni y jame mantestigo. 	 Tegenover deze heilige en rechtvaardige Man bleef u vijandig, maar u eiste de vrijlating van een moordenaar! Daarmee bent u de moordenaars van de Levensvorst geworden. Maar God heeft Hem uit de dood teruggebracht in het leven. Wij zijn daar getuigen van.


Ayonae manope si Simon, ya ilegña: Tayuyuteyo gui Señot, ya chañija fanmafato guiya guajo ni uno gui este sija sinanganmiyo. 	 Simon antwoordde: "Wilt u de Here voor mij vragen mij niet de straf te geven die u zojuist noemde?"


Enaomina innajanao si Judas yan Silas, ni y infansinangane locue ni y pachotñija taegüineja. 	 De twee mannen die wij sturen, zijn Judas en Silas. Zij zullen u vertellen wat wij besloten hebben.


Jago umaagan gui chinatsaga, ya guajo munalibrejao: guajo umopejao gui umatog na sagayan julo: ya juchaguejao gui oriyan janom guiya Meriba. Sila. 	 Ik heb de last van hun schouders genomen; zij hoefden geen manden meer te sjouwen.


Lao mansineñas as Pedro ni y canaeña na ufamacaca, ya mansinangane jaftaemano y Señot anae quinene güe juyong gui calaboso. Ya ilegña: Janao ya unsangane si Santiago ni este sija na güinaja, yan y mañelo. Ya mapos ya malag y otro lugat. 	 Hij maakte een gebaar dat zij moesten zwijgen en vertelde toen hoe de Here hem uit de gevangenis had bevrijd. "Vertel Jakobus en de andere broeders wat er is gebeurd", zei hij. Daarna ging hij weg naar een veiliger plaats.


Manope si Jesus, ya ilegña nu güiya: Jaye y guminem nu este na janom, güiya umajo talo. 	 Jezus antwoordde: "Wie van het water uit deze put drinkt, krijgt weer dorst.


Ayonae y dose, jaagang y manadan disipulo guato guiya sija, ya ilegñija: Ti tunas na tapolo y sinangan Yuus, ya tasetbe y lamasa sija. 	 De twaalf apostelen riepen alle gelovigen bijeen. "Wij kunnen niet alles tegelijk", zeiden zij. "Als wij het voedsel moeten uitdelen, hebben wij geen tijd meer om erop uit te gaan en Gods boodschap door te geven.


Y mayengyong gumote sija güije; yan y pinite taegüije y palaoan yan para ufañago. 	 Maar zodra zij er kwamen en het zagen, stonden zij versteld. Schrik greep hen aan en zij vluchtten smadelijk.


Ya ilegña si Festo: Ray Agripa, yan todo y taotao ni y mangaegue güine na manjijita; inlie este na taotao ni y todo y linajyan Judios maqueja yan guajo guiya Jerusalem yan güine, elegñija na ti umanalâlâ mas. 	 Festus liet Paulus binnen en zei: "Koning Agrippa, geachte aanwezigen! Een groot aantal Joden, zowel hier in de stad als in Jeruzalem, heeft een zware aanklacht tegen deze man ingediend.


Ya jafa muna siña unalog ni y chelumo: Chelujo, maela ya junajanao y migo gui atadogmo, yanguin jago ti unlilie y jayo gui atadogmo? Hipocrita jao, yute juyong finena y jayo gui atadogmo, ya ayo nae unlie claro para unnajanao y migo gui atadog y chelumo. 	 Hoe durft u te zeggen: 'Kom, ik zal die splinter wel even uit uw oog halen', terwijl u de balk in uw eigen oog niet eens ziet? Huichelaar! Haal eerst die balk uit uw eigen oog. Dan ziet u misschien scherp genoeg om die splinter uit het oog van de ander te halen.


FANMANALABA jamyo as Jeova: sa mauleg na utacantaye alabansa sija gui Yuusta; sa magof este; ya y alabansa respetao. 	 Prijs de HERE! Het is goed psalmen te zingen voor onze God. Ja, dat klinkt mooi en een loflied komt Hem ook toe.


Nafanina y matamo gui jilo y tentagomo: nalibreyo ni y güinaeyamo. 	 U bepaalt hoe lang ik leef; verlos mij van mijn vijanden en achtervolgers.


Anae si Pilato jajungog este na sinangan, jachule si Jesus juyong ya matachong gui tribuna, gui lugat na mafanaan Piso, ya y Hebreo na finojo Gábbatta. 	 Toen Pilatus dat hoorde, bracht hij Jezus opnieuw naar buiten en ging op de rechter-stoel zitten. Die stoel stond op een stenen verhoging, die in het Hebreeuws 'Gabbatha' heette.


O nae grasias si Jeova; agang y naanña; namatungo y chechoña gui entalo taotao sija. 	 Prijs de HERE, bid tot Hem. Vertel alle volken wat Hij heeft gedaan.


Chamiyo fumatitinas taegüije iya sija; sa y tatanmiyo jatungoja jafa innesesita antes qui ingagao güe. 	 Vergeet niet dat uw Vader precies weet wat u nodig hebt, al voor u Hem erom vraagt!


Ayo nae manope ilegña: Y munajalom y canaeña yan guajo gui plato, güiya uentregayo. 	 Jezus antwoordde: "Aan wie Ik het eerst het eten heb aangereikt, die is het.


N 17 22 30390 ¶ Ya anae manmamocat guiya Galilea, ilegña si Jesus nu sija: Y Lajin taotao umaentrega gui canae y taotao sija; 	 In de tijd dat zij door Galilea trokken, zei Jezus: "Het is bijna zover dat Ik in de handen van de mensen zal vallen.


Pat yan guinagao un chada, ada unnae un alacran? 	 Of als hij om een ei vraagt, geef je hem dan een schorpioen? Natuurlijk niet!


Ya anae manmato guiya güiya, ilegña nu sija: Injatingo desde y finenenana na jaane anae matoyo Asia, jafa manaemanojit todo y tiempo, 	 zei tegen hen: "U weet hoe ik onder u heb geleefd; hoe ik vanaf de eerste stap die ik in Asia zette,


Ya mababa y talangaña; ya mapula y gumogode y jilaña, ya cumuentos mauleg. 	 De man kon ineens goed horen en spreken.


Anae ileco: Sulong y adengjo: y minaasemo, O Jeova, mumantieneyo. 	 Juist toen ik dacht dat ik het niet meer aankon, ervoer ik de kracht van Uw goedheid en liefde, HERE.


Ya anae mato gui lugat, ilegña nu sija: Fanmanaetae, ya chamiyo fanjajalom gui tentasion. 	 Daar zei Hij tegen hen: "Bid God dat de verleiding jullie niet teveel zal worden."


Ya anae munjayan macanta un himno, manmapos manmalag y finabeca Olibo. 	 Tot slot zongen zij een lied tot eer van God en gingen daarna naar de Olijfberg.


Para junae inina y manmatatachong gui jemjom yan y anineng y finatae; para ufanue y patasta gui chalan y pas. 	 zodat de mensen die in het donker en de schaduw van de dood zitten, weer kunnen zien en wij op de weg van de vrede worden gebracht."


Ya y disipuluña sija manmapos, ya manmato gui siuda, ya jasoda jaftaemano y mansinangane sija: ya mafamauleg para y pascua. 	 De twee discipelen gingen naar de stad, vonden alles precies zoals Jezus gezegd had en begonnen een en ander voor de maaltijd in orde te maken.


N 1 8 42180 ¶ Ya jumuyong, anae mañeñetbe si Sacharias, gui ofisio y pale gui menan Yuus, gui chechon y clasiña, 	 Op een dag had Zacharias dienst in de tempel, omdat zijn afdeling aan de beurt was.


Y pastaje sija manminagago ni y manadan gâgâ; y baye sija locue mantinampe ni y maies; manesalao ni y minagofñija, ya mangacanta locue. 	 De rijpe gewassen golven op de akker; de heuvels juichen over U.


Guiya un bitgen, nobia y un laje naanña si José, familian David; ya y naan y bitgen si Maria. 	 Hij moest bij Maria zijn, een jonge vrouw die verloofd was met een zekere Jozef, die nog van koning David afstamde.


N 23 32 52840 ¶ Ya macone locue dos palo na taelaye finatinasñija para ufanmapuno yan güiya. 	 Twee misdadigers werden samen met Hem naar de plaats van terechtstelling gebracht.


Güiya numaye janom y egso sija guinin y aposentuña sija: y tano jaspog ni y tinegcha y chechomo. 	 God voorziet de bergen van water. De aarde kan alleen maar vrucht dragen dank zij U.


Anae mato para uliiyo, jasangan y taebale; y corasonña nae mandaña y tinaelaye pot güiyaja; anae jumanao juyong jasangan ayo. 	 Mijn tegenstanders roddelen over mij en zeggen: "Wanneer denk je dat hij sterft? Eindelijk is hij dan verdwenen."


Lao anae cajulo y atdao, sinenggue, sa taejaleñija manmalayo. 	 maar toen de felle zon ging schijnen, verschroeide het. Het ging dood, omdat het nauwelijks wortels had.


Ya susede anae jumajanaoyo, ya esta jijotyo para Damasco gui taloane, enseguidas manina güije guinin y langet un dangculon candet gui oriyajo, 	 Toen ik op weg was naar Damascus en midden op de dag de stad naderde, stond ik plotseling gevangen in een felle lichtbundel, die uit de hemel kwam.


N 17 24 30410 ¶ Ya anae manmato guiya Capernaum, manmato gui as Pedro ayosija y manmangongobbla y medio siclo, y tributo, ya ilegñija: Ada ti manapapase y maestronmiyo y medio siclo y tributo? 	 In Kapernaüm kwamen de ontvangers van de tempelbelas ting naar Petrus toe en vroegen: "Betaalt uw meester wel belasting?"


Lao todo y jumungog güe, ninafanmanman ya ilegñija: Ada ti este ayo y yumulang ayo sija y umagang este na naan guiya Jerusalem? ya guinin mato güine pot enao na jinaso, para ucone ya ugode guato gui magas mamale. 	 Allen die hem hoorden, waren hoogst verbaasd. "Dit is toch de man, die in Jeruzalem de aanhangers van Jezus heeft uitgeroeid? Hij kwam hier toch om mensen van dat geloof gevangen te nemen en naar de hoofdpriesters in Jeruzalem te brengen?" Maar Saulus sprak met steeds meer overtuiging en bracht de Joden in Damascus in verwarring door te bewijzen dat Jezus de Christus is.


Ya y inagpaña na jaane, jafanue sija nu güiya anae managuaguat, ya malago na unaunoja talo sija, ilegña: Señores, jamyo mañelo; jafa na mananataelaye y uno yan y otro? 	 De volgende dag was Mozes er weer en zag twee Israëlieten met elkaar vechten. Hij probeerde hen te laten ophouden en zei: 'Waarom doen jullie elkaar kwaad? Jullie zijn toch broeders!'


Ayo nae si Jesus mato ya manpinacha, ilegña: Fangajulo ya chamiyo fanmaaañao. 	 Jezus kwam naar hen toe en raakte hen aan. "Sta op", zei Hij. "Jullie hoeven niet bang te zijn."


Ya ilegñija: Yaguin jago Ray y Judio sija, satban maesa jao. 	 Ze zeiden: "Zeg, koning van de Joden! Red Uzelf!"


Todo y tano umadodorajao yan macantatayejao: yan macantataye y naanmo. Sila. 	 Laat de hele aarde U aanbidden. Laat zij psalmen zingen ter ere van U en Uw heilige naam.


N 20 17 31260 ¶ Ya anae si Jesus cajulo guiya Jerusalem, jacone y dose na disipoluña gui sumajnge ya ilegña nu sija gui chalan: 	 Onderweg naar Jeruzalem nam Jezus Zijn twaalf discipelen even apart. Hij vertelde hun wat er met Hem zou gebeuren als zij in de stad aankwamen.


Y jumungog y sinanganjo ya ti jajonggue, guajo ti jujusga; sa ti mato yo para jufanjusga gui tano, lao para junafanlibre y tano. 	 Als iemand hoort wat Ik zeg en zich er niets van aantrekt, zal Ik hem niet veroordelen. Ik ben niet gekomen om de wereld te veroordelen, maar om haar te redden.


Jaye ayo na taotao y maañao as Jeova? güiya ufinanagüe ni y chalan mano y inayegña. 	 Waar is de man, die ontzag heeft voor de HERE? God zal hem leren hoe hij steeds de juiste keus kan maken.


Bae cantaye si Jeova: sa jafatinas y mauleg guiya guajo. 	 Maar ik stel al mijn vertrouwen op Uw goedheid en liefde. In mijn hart is vreugde omdat ik zeker weet dat U voor bevrijding zorgt. Ik wil een loflied voor de HERE zingen, want Hij helpt mij altijd.


Taya nae intaetae este na tinigue: Y acho, ni y jarechasa y manmanmatitinas ni y guima, esteja mapolo cuentan ulo gui esquina. 	 U hebt vast wel eens in de Psalmen gelezen: 'Nu blijkt hoe de steen die door de bouwvakkers werd weggegooid, een echte hoeksteen is geworden.


Ya masoda y acho na esta managalileg gui pettan y naftan. 	 Maar ze ontdekten dat de steen voor de ingang was weggerold.


Ya y sabado na jaane, manjanaojam juyong gui siuda gui oriyan sadog, anae pinelonmame un lugat tinayuyut: ya manmatachongjam ya incuentuse y famalaoan sija ni y mandaña güije. 	 Op de sabbat gingen wij de poort uit naar de rivier, omdat wij verwachtten daar mensen te ontmoeten die samenkwamen om te bidden. Er bleek een groepje vrouwen te zijn. Wij gingen bij hen zitten en vertelden hun over Jezus Christus.


Ya mangagao un diquique na tabla ya jatugue ilegña: Si Juan naanña. Ya todo sija ninafanmanman. 	 Hij maakte hun duidelijk dat hij iets wilde hebben om op te schrijven.


Jaso ya fagmata para y juisioco; junggan, para y causaco Yuusso yan y Señotto. 	 Sta op en vecht voor mijn recht; God, mijn Here, voert U voor mij het woord in de rechtzaal.


Sa taya na manaatog, ti umafatanñaejon; ni gae gui secreto ya ti umababa. 	 Zo zal alles wat geheim of verborgen is, eens aan het licht komen.


PE sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Alles wat U hebt gezegd, is geweldig en heerlijk. Daarom onthoud ik alles wat ik van U hoor.


Ya japolo gui nuebo na naftanña, ni y finatinasñaja gui acho ni sacapico; ya janagalileque guato un dangculon acho y pettan y naftan, ya mapos. 	 Daarna legde hij het in een nieuw graf dat hij pas in de rotsen had laten uithakken. Hij rolde een grote steen voor de ingang en ging weg.


Y manaelaye mañuñule inayao ya ti jaapapasetalo: ya y manunas guaja minaaseñija ya mannae. 	 De goddeloze leent wel, maar geeft nooit terug. Maar de oprechte mens bekommert zich om een ander en geeft wat nodig is.


Ya mangaegue siempre gui templo, manmanbendidise as Yuus. Amen. 	 Ze bleven voortdurend in de tempel om God te eren en te danken.


Polo ya ufanmamajlao todo ayo y bumira sija tate, todo sija y chumatlie Sion. 	 Alle volken die Jeruzalem haten, zullen te kijk worden gezet en wegvluchten.


CHAMO umestotban mamaesa jao ni y chumogüe daño, ni unguaja embidia, ni y fumatitinas y taelaye. 	 Een lied van David. Wees niet jaloers op de zondaars, op de mensen die slechte dingen doen.


Lao güiya manope, ilegna; Magajet jusangane jamyo na ti jutungo jamyo. 	 De bruidegom riep terug: 'Ga weg! Ik ken jullie niet!'


N 21 28 31710 ¶ Lao jafa pinelonmimiyo? Un taotao guaja dos lajiña, ya mato guiya y finena ya ilegña: Lajijo, janao fachocho gui fangualuan ubas. 	 "Maar wat denkt u hiervan? Een man had twee zonen. Hij zei tegen de eerste:


Manmalago ya japrepara sija, sin y linachijo; fagmata, ya unayudayo, ya unlie. 	 Kijk maar, zij staan mij naar het leven; zij sturen de sterksten erop uit om mij te vermoorden. Ik heb toch niet tegen U gezondigd, HERE?


Ya anae jacumple cuarenta años, mato guiya güiya un angjet gui jalomtano gui egso Sinae, gui mañila y guafe gui jalom y trongcon chaguan. 	 Veertig jaar later was Mozes op een dag in de woestijn bij de Sinaï en zag daar een engel van God in de vlammen van een brandende braamstruik.


Jamyo y candet y tano. Y siuda ni maplanta gui jilo y tano táquilo ti siña umatog. 	 U bent het licht van de wereld; een hoog gelegen stad die straalt in de nacht, kan iedereen zien.


Pot jafa mojon y nasion ilegñija: Mangue pago y Yuusñija? 	 De heidenen zeggen: "Waar is hun God nu?"


Pot este mina y linajyan taotao ninafanmanman, anae jalie na y udo manguentos, ya y mangco manjomlo, ya y cojo manmamocat, ya y bachet manmanlie; ya ninamaonra si Yuus Israel. 	 Hij genas hen. Het was iets geweldigs! Mensen die vroeger geen woord konden uitbrengen, stonden te praten. Mensen die kreupel waren geweest, stonden recht op hun benen. Mensen die verlamd waren geweest, liepen gewoon rond. En mensen die blind waren geweest, keken nu hun ogen uit. De God van Israël werd door iedereen geëerd en geprezen.


Ya maconie güe un tanga ya udo, ya matayuyut güe na upolo y canaeña gui jiloña. 	 Daar werd een dove man bij Hem gebracht, die ook nauwelijks kon praten. De mensen vroegen Jezus of Hij Zijn hand op deze man wilde leggen om hem te genezen.


Nae si Jeova ni y minalag sa uiyon y naanña: chule y ninae ya maela sanjalom gui sagaña. 	 Prijs de grootheid van de naam van de HERE. Kom naar Zijn huis en breng Hem uw offers.


Si Jesus ilegña nu sija: Ti intingo jafa ingagagao. Siña jamyo manguimen gui copa anae gumiguimenyo? yan infanmatagpange ni y matagpangeco? 	 Jezus antwoordde: "Je weet niet wat je vraagt! Kunnen jullie de beker drinken, die Ik moet drinken? Of de vreselijke dingen doorstaan, die Ik moet doorstaan?"


Ya y semiyamo junafitme para taejinecog: ya jufatinas julo y tronumo gui todo y generasion. Sila. 	 De HERE zegt: Ik heb een verbond gesloten met de man die Ik heb uitgekozen; dat heb Ik gezworen aan mijn dienaar David.


N 23 50 53020 ¶ Ya estagüe, un taotao na y naanña si José, un taotao na pápagat, mauleg na taotao yan tunas: 	 Een zekere Jozef, die lid was van de Hoge Raad en uit de stad Arimathea kwam, ging naar Pilatus. Hij vroeg of hij het lichaam van Jezus mocht hebben. Deze Jozef was een goed en rechtvaardig man. Hij geloofde dan ook dat Jezus de lang verwachte Christus was. Hij was het helemaal niet eens geweest met de beslissing en het optreden van de andere Joodse leiders.


Sija umoriyayayeyo locue ni y finijo chinatlie; yan manmumo contra guajo sin jafa. 	 De haat druipt van hun woorden af en zij zijn opstandig tegen mij, zonder enige reden.


Ya anae esta megae na finaesen, cumajulo si Pedro ya ilegña nu sija: Mañelo lalaje, intingoja jafa na manayeg si Yuus guiya jamyo, apmam na tiempo, na y Gentiles ujajungog y sinangan y ibangelio pot y pachotjo, ya ujajonggue. 	 Na veel heen en weer gepraat stond Petrus op. "Mannen broeders", zei hij, "u weet allemaal dat God mij uit uw midden heeft uitgekozen om het goede nieuws van Jezus Christus aan de andere volken bekend te maken, zodat ook zij in Hem kunnen geloven.


Nafanmetgot jamyo, ya inafanmatatnga y corasonmiyo, todo y numanangga si Jeova. 	 Dit zeg ik tegen allen die God volgen: "Heb Hem van harte lief, want de HERE zorgt voor hen die Hem trouw volgen; maar Hij rekent grondig af met de hoogmoedigen.


Lao ayo y Consoladat y Espiritu Santo; nu si Tata utinago pot y naanjo, güiya infanfinanagüe todosija, ya inninafanjajasoja todo y jusangane jamyo. 	 Maar de Vader zal de Plaatsvervanger sturen. Dat is de Heilige Geest, Die u in mijn naam alles zal leren en u steeds weer zal herinneren aan wat Ik gezegd heb.


Jago y Rayjo, O Yuus: fanago linibre para si Jacob. 	 Zij hebben echt niet zelf het land veroverd; noch hun zwaard, noch hun lichamelijke kracht heeft hen bevrijd. Uw kracht en Uw zorg hebben dat gedaan, omdat U hen liefhad.


Y testimoniomo sija mansenmagajet: sinantosja conbiene gui jalom guimamo, O Jeova, para taejinecog. 	 Alles wat U zegt, is waar. Wij kunnen U vertrouwen. Alles aan U is heilig als een waardevol sieraad. Dat blijft zo tot in eeuwigheid, HERE.


Ya si Jesus manope ilegña nu sija: Unlie este sija na mandangculon guma? taya usobbla ni un acho gui jilo y otro, na ti umayute papa. 	 Jezus antwoordde: "Die grote gebouwen? Zij zullen met de grond gelijk worden gemaakt; er zal geen steen op de andere blijven."


Lao ti utaegüine guiya jamyo; ya jayeja y malago dumangculo gui entalonmiyo, güiya ministronmiyo. 	 Wie van jullie de grootste wil zijn, moet jullie dienaar worden.


Taegüineja locue jasusede gui jaanin Lot: mañocho, manguimen, manmamajan, manmanbende, manmananom, yan manmanjatsa guma; 	 Het zal ook net zo zijn als in de dagen van Lot. Iedereen had het druk met zijn dagelijkse bezigheden. Eten en drinken, kopen en verkopen, planten en bouwen.


Ya anae jumalom gui un songsong, manasoda güije yan dies na taotao na manategtog; ya manojgue desde y chago. 	 Toen Hij een dorp binnenging, liepen tien melaatse mannen Hem tegemoet.


Ya manafaesen entre sija, manmagas y mamale sija, para umapuno locue si Lasaro. 	 Van toen af aan waren de leidende priesters van mening dat ook Lazarus uit de weg geruimd moest worden.


Este sija todo mumananggajao; sa jago siña unnae sija nañija gui tiempo ni matancho. 	 Alles wacht op U. U geeft elk dier op zijn tijd te eten.


N 9 46 46640 ¶ Ya jumuyong manafaesen entre sija, jaye guiya sija udangculoña. 	 Zij begonnen zich af te vragen wie van hen de belangrijkste was.


Guesadaje jaftaemano y jiningogmiyo: sa masquesea jaye y guaja, umanae; lao masquesea jaye y taya, unajanao ayo y pineloña na uguaja. 	 Het hangt er dus van af hoe u luistert. Want wie iets van God heeft ontvangen, zal er veel bij krijgen. Maar wie niets van God heeft gekregen, zal ook nog kwijtraken wat hij meent te hebben."


Ayo nae uguaja para juope y munamamamajlaoyo; sa juangocoyo ni y sinanganmo. 	 Dan weet ik iets terug te zeggen als men mij bespot; want ik wil alleen zc spreken dat het overeenstemt met Uw woord.


Jatancho y pilan para y tiempo: y atdao tumungo y jinanaoña papa. 	 God laat de maan en de zon op hun vaste tijden op en ondergaan.


Pineloñija y palo guiya sija, sa si Judas na gaebetsa, na si Jesus sumangane: Fajan y güinaja na mannesesitajit para y guipot; pat ufanmanae y mamobble. 	 Omdat Judas het geld beheerde, dachten sommigen dat hij iets voor het feest moest kopen of iets aan de armen moest gaan geven.


Ilegñija: Jafa tafatinas ni este sija na taotao? sa magajet na afamao na milagro mafatinas pot sija, ya manmamatungo esta ni todo ayo sija y mañasaga Jerusalem; ya ti siña tapune. 	 "Wat moeten wij met deze mannen doen? Wij kunnen er niet omheen dat zij een groot wonder hebben gedaan.


Ya ilegña: Cajulo, cone y patgon yan si nanaña, ya infanjanao para y tano Israel; sa matae y cumequepuno y patgon. 	 Hij zei: "Ga met het kind en Zijn moeder terug naar Israël. Want de mensen die Hem wilden doden, zijn gestorven."


Polo ya fitme y corasonjo gui laymo, ya chajo mamamajlao. 	 Ik wil met volledige toewijding Uw wet naleven, zodat ik mij nooit hoef te schamen.


YA jaagang ya mandaña y dose disipuluña ya janae ninasiña gui jilo y manganite todo, yan para ufanmanamte nu y chetnot sija. 	 Op een dag riep Jezus Zijn twaalf discipelen bij elkaar. Hij gaf hun macht en gezag om boze geesten weg te jagen en ziekten te genezen.


Y minaasejo bae juadaje pot güiya para taejinecog, yan y tratujo ufitme guiya güiya. 	 Ik zal hem behandelen als een oudste zoon, als een van de hoogste koningen op aarde.


Manninae y finoña ya manninajomlo sija, yan manninalibre sija guinin y yinilangñija. 	 Hij kwam en sprak met hen; Hij maakte hen beter en rukte hen weg voor de kaken van de dood.


Si Jesus jaope sija, ilegña: Ti inlie todo estesija? Magajet jusangane jamyo, na ti umapolo güine un acho gui jilo otro acho, na ti umayulang. 	 Jezus zei tegen hen: "Al deze gebouwen zullen worden verwoest. Er zal geen steen op de andere blijven."


Sa taegüenao si Tata janafangajulo y manmatae ya jananae linâlâñija, taegüije locue y Lajiña janae y linâlâ, jaye malagoña. 	 Zoals de Vader de doden levend maakt, zo zal ook de Zoon levend maken wie Hij wil.


Sa estesija ti manbulacho, taegüenao y pinelonmiyo, sa pago y mina tresja na ora gui jaane. 	 Ik zal u uitleggen wat hier gebeurd is. Wij zijn helemaal niet dronken! De dag is nog maar net begonnen, het is pas negen uur!


Ya anae manmato gui otro bandan jagoi y disipuluña sija jajaso na manmalefa ya ti manmañule pan. 	 Aan de overkant kwamen Zijn discipelen tot de ontdekking dat zij hadden vergeten brood mee te nemen.


N 9 51 46690 ¶ Ya susede, anae mato y jaane nae jijot para umaresibe gui sanjilo; janameton y mataña para ujanao para Jerusalem, 	 De tijd van Zijn terugkeer naar God kwam steeds dichterbij. Jezus was vastbesloten naar Jeruzalem te gaan.


Lao sija trabia jatietentaja, yan manmanembebesteja contra y Gueftaquilo na Yuus, yan ti jaadaje y tinagoña. 	 Maar zij bleven God uitdagen en waren opstandig tegen de Allerhoogste God. Zij hielden zich ook niet aan Zijn leefregels.


Güiya chumule sija juyong, ya despues manfinanue ni y namanman, yan señat sija gui tano Egipto, yan y Tasen Agaga, yan y jalomtano cuarenta anos. 	 Mozes bracht het volk van Israël uit Egypte en deed opzienbarende dingen, grote wonderen; niet alleen in Egypte, maar ook bij de Schelfzee en in de woestijn, waar hij veertig jaar met hen rondzwierf.


Jagasja juayeg y chalan y minagajet: y juisiomo jagasja jupolo gui menajo. 	 Ik kies ervoor de waarheid te volgen. Daarom denk ik voortdurend aan Uw leefregels.


Y sumanjiyong Sion, gosbonito, sí Yuus umiina. 	 God komt met een ongelooflijke, prachtige glans vanuit Jeruzalem naar ons toe.


Sa sija lumachae si Jacob, yan jayulang y sagañija. 	 Die hebben Uw volk onder de voet gelopen en Jeruzalem verwoest.


N 13 13 66900 ¶ Ya anae si Pablo yan y mangachongña jadingo Pafo, ya mumamaya ya manmato Petga guiya Pamfilia, ya si Juan jumanao guiya sija ya tumalo guato Jerusalem. 	 Paulus en zijn metgezellen verlieten Pafos en gingen per boot naar Perge, in Pamfylië. Johannes Markus reisde niet verder met hen mee, maar ging vandaar naar Jeruzalem terug.


Ya mañaolag ni tale, ya janafanmalago todo gui guimayuus, yan y quinilo, yan y nubiyo; yan y machapon y salape y manmanulalaeca, yan manaalinquin y lamasa, 	 Hij knoopte een paar stukken touw aan elkaar en joeg hen daarmee met hun dieren de tempel uit. Het geld van de wisselaars gooide Hij op de grond en hun tafeltjes gooide Hij omver.


Enaomina y Lajin taotao Señot locue gui sabado. 	 Als Mensenzoon beslis Ik wat op de sabbat mag, want Ik kom van God."


Lâlâ si Jeova; ya ubendito y achojo: ya umanataquilo na Yuus y satbasionjo. 	 Vreemden verloren zo hun sterke positie en verlieten vol angst hun versterkte kastelen.


Ya jadingo sija, jumuyong gui siuda asta Betania; ya sumaga güije. 	 Hij liet hen staan en ging terug naar Bethanië, waar Hij de nacht doorbracht.


Ylegña: mamaela ya unlie. Manmamaela ya jalie manu nae sumaga ya mañagaja yan güiya, güije na jaane, sa jijut y ora y mina dies. 	 Zij vroegen: "Meester, waar woont U?"


N 1 67 42770 ¶ Ya si Sacharias, tataña, bula Espiritu Santo ya japrofetisa, ilegña: 	 Zacharias werd vol van de Heilige Geest, Die hem liet zeggen:


Ayo nae si Pedro ilegña: Achogja todos maninefende; lao guajo aje. 	 Petrus zei tegen Hem: "Zelfs al zouden alle mensen zich voor U schamen, ik nooit!"


Enaomina enseguidas junamaagange jao; ya mauleg finatinasmo sa mato jao. Pago estagüejit todos gui menan Yuus, para injingog todo y tinago jao as Señot. 	 Ik heb meteen een paar mannen naar u toe gestuurd. Fijn dat u gekomen bent. Wij zijn hier in de tegenwoordigheid van God en wachten met spanning op wat u namens Hem zult zeggen."


Ya jatago y linajyan taotao na ufanmatachong gui jilo oda. 	 Jezus zei tegen de mensen dat zij op de grond moesten gaan zitten.


Pot este jucantaye y naanmo para taejinecog, para jufatinas y prinimetijo cada jaane. 	 Geef dat hij U ook altijd trouw zal volgen; laten Uw goedheid, liefde en trouw hem altijd beschermen.


Y beca sija manayog taegüije y quinilo laje yan y mandiquique ogso sija taegüije y manpatgon na quinilo sija. 	 De bergen leken op springende schapen en de heuvels op dartelende lammetjes.


Ya anae manmato guato, jatayuyute sija, para ujaresibe y Espiritu Santo: 	 Het bleek dat de nieuwe volgelingen wel in de naam van de Here Jezus gedoopt waren, maar niet de Heilige Geest hadden ontvangen. Daarom baden Petrus en Johannes voor hen,


Sa todo y jinasoña mangaegue gui menajo: ya ti junajanao guiya guajo y tinagoña. 	 Ik heb altijd op Zijn weg gewandeld en ben nooit op een dwaalweg van God afgeraakt.


Ya ninamanman si Pilato, cao esta matae; ya jaagang y senturion, ya jafaesen cao esta matae algun tiempo. 	 Maar Pilatus kon niet geloven dat Jezus al gestorven was. Hij liet de dienstdoende officier roepen en vroeg hem ernaar.


Jago umope sija, O Jeova Yuusmame: jago si Yuus ni y umasie sija, achogja jago chumule y inemog gui chechoñija. 	 HERE, U hebt hun altijd antwoord gegeven. O mijn God, U hebt hun altijd vergeven, hoewel U wel strafte als dat nodig was.


Manbababa yan manbachet! Jafa mas dangculo, y oro pat y templo, ni y munasantos y oro? 	 Wat een domme redenering! U bent stekeblind. Wat is belangrijker? Het goud of de tempel waardoor het goud heilig wordt?


Lao jayeja y jumungog este sija y sinanganjo, ya ti fumatinas, güiya parejo yan y bábaba na taotao na jafatinas y guimaña gui jilo unae; 	 Maar wie hoort wat Ik zeg en zich er niets van aantrekt, is dom. Hij lijkt op een man die zijn huis op zand bouwt.


Chamo yumuyuteyo gui menamo; yan chamo chumuchule y santos na Espiritumo guiya guajo. 	 Keer Uw gezicht af van mijn zonden en vernietig al mijn misstappen.


Matutujon guinen y tinagpangen Juan asta ayo na jaane anae maresibe gui sanjilo guinen iya jita, nesesita uno gui entalo sija umatancho testigo yan jita ni y quinajuluña. 	 vanaf de dag dat Jezus in de Jordaan werd gedoopt tot Hij in de hemel werd opgenomen. Hij moet, net als wij, kunnen vertellen dat hij zelf gezien heeft dat Jezus weer leeft."


Desde pago jusangane jamyo antes di ujuyong, para yaguin jumujuyong, injenggue na guajo yo. 	 Ik vertel het nu alvast. Als het dan gebeurt, zullen jullie geloven dat Ik ben die Ik ben.


Enaomina si Jesus ilegña: Trabia didide na tiempo gaegue yo guiya jamyo, ya despues bae falag ayo y tumago yo. 	 "Ik blijf nog een poosje bij u", zei Jezus, "maar daarna ga Ik terug naar God Die Mij gestuurd heeft.


Magajet jusangane jamyo: Manoja este na ebangelio nae mapredica, gui todo y tano, este locue y finatinasña umasangan, para memoriasña. 	 Ik wil u wel zeggen dat zij niet zal worden vergeten, want overal ter wereld waar over het goede nieuws van God wordt gesproken, zal ook verteld worden wat zij gedaan heeft."


Ya ufato y cumonbida jao ya ualog nu jago: Nae este lugat y este taotao; ya ayonae untutujon mumamajlao yanguin sumaga jao gui mas uttimo na lugat. 	 Dan zal hij naar u toekomen en vragen: 'Wilt u alstublieft plaats maken voor deze gast?' Dan staat u voor schut en moet u genoegen nemen met een plaatsje dat nog over is.


Sa güiya estaba matufong guiya jita, yan guaja patteña güine na sinetbe. 	 Hij was één van ons en had dezelfde opdracht als wij.


Jago y Yuus ni y fumatinas y mannamanman: jago munamatungo y minetgotmo gui taotao sija. 	 O God, Uw wegen zijn altijd goed en heilig. Wie is zo groot als U, onze God?


Sa ayosija y manbendise pot güiya ujaereda y tano: ya ayosija y manmatdise pot güiya ufanmautut. 	 Het is werkelijk waar: Zij, die door God gezegend zijn, mogen in het land wonen en het bezitten. Maar wie Hij vervloekt, wordt vernietigd.


Junaejao grasias, para taejinecog, sa unfatinas este; ya junangga y naanmo, sa este mauleg; gui menan y mañantosmo. 	 Kijk, zo vergaat het de mensen die niet op God vertrouwen, maar denken dat hun rijkdom hen wel zal redden. Die rijkdom waardoor hij zich sterk waande, werd zijn ondergang.


Mapos talo gui segundo biaje ya manaetae, ilegña: Tatajo, yaguin ti siña este na copa malofan guiya guajo, yaguin ti juguimen, ufatinas y minalagomo. 	 Opnieuw zonderde Hij Zich af en bad: "Vader! Als deze beker niet kan voorbijgaan, zonder dat Ik hem leegdrink, laat dan Uw wil uitgevoerd worden."


Este si Jeova chechoña; ya namanman gui atadogta. 	 De HERE heeft daarvoor gezorgd en wij zien dat als een groot wonder.


Guajo jujungog jafa usangan si Yuus Jeova: sa güiya usangan y pas gui taotaoña, yan y mañantos sija: lao chañija natalo guato gui binaba. 	 Och HERE, laat Uw goedheid en trouw toch zien, verlos ons.


Ya anae munjayan jasangan este, jachule y pan ya janae grasia si Yuus gui menañija todos: ya anae jaipe, jatutujon cumano. 	 Daarna nam Paulus een brood en dankte God ervoor in het bijzijn van alle anderen.


Y langet sumangan claro y tininasña, yan todo y taotao guinin malie y minalagña. 	 Zijn rechtvaardigheid klinkt door alle hemelen en alle volken zullen Hem zien.


Sa y fino Jeova tunas: ya todo y chechoña esta mafatinas ni y minagajet. 	 Want het woord van de HERE is betrouwbaar en uit al Zijn daden blijkt Zijn trouw.


Sa guseña malofan un cameyo gui matan y jaguja, qui ujalom un rico gui raenon Yuus. 	 Het is voor een kameel gemakkelijker om door het oog van een naald te gaan, dan voor een rijke om het Koninkrijk van God binnen te komen."


Lao yaguin manguentos jamyo, alog: Junggan, junggan; Aje, aje; sa yaguin mas qui este, taelaye jumuyong. 	 Houdt u aan uw woord. Ja is ja en nee is nee. Als u uw woorden kracht bijzet door een eed, klopt er iets niet.


Umamaela y raenomo, umafatinas y minalagomo jaftaemano gui langet taegüijija gui tano; 	 Laat Uw Koninkrijk spoedig komen. Laat Uw wil op de aarde worden gedaan, net zoals in de hemel.


Nu y lajin Maat, nu y lajin Matatias, nu y lajin Simei, nu y lajin José, nu y lajin Juda, 	 De vader van Esli was Naggai; de vader van Naggai was Maäth; de vader van Maäth was Mattathias; de vader van Mattathias was Semeïn; de vader van Semeïn was Josech; de vader van Josech was Joda;


Jafatinas y mannamanman na chechoña para umajajaso: si Jeova cariñoso yan bula ni y minaase. 	 Hij wil ook dat wij altijd Zijn wonderen in herinnering houden. De HERE is vol genade en liefdevol meeleven.


N 7 11 45230 ¶ Ya susede un rato despues di este na, si Jesus jumanao asta un siuda ni mafanaan Nain; ya mañisija yan y disipuluña yan y dangculon manadan taotao. 	 De volgende dag ging Jezus met Zijn discipelen naar het dorp Naïn.


Ya anae sigue di cumuentosyo, podong y Espiritu Santo gui jiloñija, taegüijeja gui jilota gui tutujonña. 	 Ik had nauwelijks iets gezegd of de Heilige Geest viel op hen, net als in het begin op ons.


Ya manope, ilegña nu sija: Y guaja dos magaguña, unae y taya iyoña: ya y guaja naña ufatinas taegüijija. 	 "Als u twee jassen hebt", antwoordde hij, "geef dan één ervan aan iemand die er geen heeft. Als u eten over hebt, geef het aan iemand die honger heeft."


Ya jadague talo ya manjula ilegña: Ti jutungo ayo na taotao. 	 Petrus zwoer dat het niet waar was. "Ik ken die man niet!" riep hij uit.


MAULEG para umannae grasias si Jeova ya umacanta y alabansa sija gui naanmo, O Jago, Gueftaquilo: 	 Een psalm voor de sabbat.


Ya jalie un trongcon igos jijot gui chalan, ya malag ayo, lao taya sinedaña na jagonja; ya ilegña: Ti unfanogcha asta ni ngaean. Ya ti apmam y igos anglo. 	 Hij zag een vijgeboom langs de weg staan en liep er heen. Maar er zaten geen vijgen aan. Alleen maar bladeren. "U zult nooit meer vruchten dragen!" zei Hij tegen de boom. Meteen begon de vijgeboom te verdorren.


Ayudayo, O Jeova Yuusso; O satbayo segun y minaasemo: 	 HERE, mijn God, help mij toch en bevrijd mij. Dat past immers bij Uw goedheid en Uw liefde?


Ya jafaesen: Jaye naanmo? Ya inepe, ilegña: Linajyan naanjo: sa manmegaejam. 	 "Hoe heet je?" vroeg Jezus. "Legioen", antwoordde de boze geest, "want wij zijn hier met velen."


Si Juan manope ilelegña: Guajo managpagpange an janom; mas y entalo miyo, guaja uno na ti intingo. 	 Hij antwoordde: "U weet dat ik mensen met water doop. Maar temidden van u staat Hij Die u nog niet kent.


Ni ujaalog: Estagüe! pat ayogüe! sa y raenon Yuus, gaegueja gui sumanjalommiyo. 	 U zult niet kunnen zeggen: 'Kijk, hier is het', of 'daar is het'. Want het Koninkrijk van God is waar Ik ben."


Yan y manmasaluda gui plasa, yan ufanmafanaan ni y taotao sija, Rabi. 	 en voelen zich gevleid als ze op straat eerbiedig worden gegroet, als men hen met 'rabbi' of 'meester' aanspreekt.


Ya ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo, na taya ni un taotao ni y dumingo guma, pat asagua, pat mañelu, pat mañaena, pat famaguon, pot y raenon Yuus, 	 "Ja", antwoordde Jezus. "En wie huis, vrouw, broers, ouders of kinderen verlaat ter wille van het Koninkrijk van God,


Ya anae japuno sija, ayo nae manafaesen pot güiya yan jabira sija ya maaligao guse si Yuus. 	 Pas wanneer Hij hen doodde, gingen zij weer naar Hem vragen. Dan zochten zij hun God en bekeerden zich.


Nafanjajanao julo yan papa, ya ufanmanaliligao nañija; ya usaga todo puenge yanguin ti manjaspog. 	 Elke avond komen zij terug en lopen als huilende honden door de stad.


Yaguin intingo este sija na güinaja, mandichoso jamyo yaguin infatitinas, 	 Jullie zullen gelukkig zijn, als je van deze kennis gebruik maakt.


Lao ayo y umeecungog ya ti jafatinas; parejo yan y taotao ni y manjatsa guma gui jilo oda ya ti janaye simiento; ya anae milag y sadog ya chineneg, enseguidas upodong; ya dangculo y yinilang ayo na guma. 	 Maar wie naar Mij luistert en niet doet wat Ik zeg, lijkt op een man die zijn huis zomaar op de grond neerzet, zonder een degelijke fundering te leggen. Als dat huis wordt getroffen door het woeste geweld van een overstroming, stort het onmiddellijk in. Er blijft niets anders van over dan een grote puinhoop."


Sa ufangajulo sija ti manmagajet na Cristo sija, yan ti manmagajet na profeta sija, ya ufanmamanue sija señat yan mannamanman, para ufanmamababa, yanguin janasiña, asta y manmaayig. 	 Want er zullen zogenaamde christussen en zogenaamde profeten komen. Zij zullen grote, wonderlijke dingen doen om daarmee de mensen die bij God horen, weg te trekken als dat mogelijk was.


Ya ti intingo güe, lao guajo tumungo güe; yaguin ilegco na ti jutungo güe, dacon yo parejo yan jamyo mandacon: lao jutungo güe yan juadaje y sinanganña. 	 U hebt Hem nooit leren kennen. Ik ken Hem wel. Als Ik zou zeggen dat Ik Hem niet ken, zou Ik een leugenaar zijn, net als u. Maar Ik ken Hem en doe wat Hij zegt.


Para umasangan claro y naan Jeova guiya Sion, yan y alabansaña guiya Jerusalem; 	 Hij hoorde het klagen en huilen van de gevangenen en bevrijdde hen die ten dode waren opgeschreven.


Ya y manmejnalom manmanope ilegñija: Munga sa ti mannajongjit; lao janao fanmalag y manmanbebende ya infanmamajan para jamyo namaesa. 	 Maar de verstandige meisjes antwoordden: 'Wij hebben niet genoeg voor ons allemaal. Jullie kunnen beter naar de winkel gaan en zelf olie kopen.'


Taegüinija locue y jinecog y siglo: ufato y angiet sija ya ujanafanjanao y manaelaye gui entalo y manunas; 	 Zo zal het ook gaan bij het einde van deze tijd. De engelen zullen komen om de slechte mensen van de goede te scheiden.


Cantaye si Jeova, bendise y naanña; fanmamanue ni y satbasionña guinin y jaane yan y jaane. 	 Zing een loflied voor de HERE tot eer van Zijn naam; vertel ieder over Zijn uitredding, dag in, dag uit.


Ya ilegña si Jesus nu sija: Siña y mangachong y nobio, mantriste yaguin mañisijaja yan y nobio? Lao ufato y jaane, na y nobio umacone guiya sija, ya ayo nae ufanayunat. 	 "Waarom zouden de vrienden van de bruidegom treuren en hun eten laten staan, zolang hij nog bij hen is?" antwoordde Jezus. "Maar eens zal hij uit hun midden worden weggenomen. Dan hebben zij alle reden om niet te eten.


Ya anae esta pupuenge, maconie güe megae na maninanite, ya janajanao guiya sija todo y anite pot y sinanganña, yan janafanjomlo todo y manmalango. 	 's Avonds werden verscheidene mensen bij Jezus gebracht, die boze geesten hadden. Hij hoefde maar één woord te spreken en de boze geesten gingen uit de mensen weg. Ieder die ziek was, werd genezen.


Linie as Jesus na umaason, ya anae jatungo na amam na tiempo, ilegña nu güiya: Malago jao na umagong? 	 Jezus zag hem daar liggen en wist dat hij al heel lang ziek was. Hij vroeg: "Wilt u gezond worden?"


Ilegña y Señot ni y janamatungo estesija desde y tutujon y tano. 	 Dat heb Ik Mij vanaf het begin al voorgenomen.' (A)


N 4 36 63730 ¶ Ayonae si José, ni y mafanaan ni y apostoles Barnabé (ni y comoqueilegña, lajin consuelo) ni y Lebita, taotao Chipre, 	 Eén van die mensen was Jozef, een Leviet van het eiland Cyprus. Hij werd door de apostelen Barnabas genoemd, wat betekent: "Zoon van de troost".


JINGOG este todo jamyo ni y taotao; ecungog jamyo todos ni y mañasaga. gui tano: 	 Een psalm van de Korachieten voor de koordirigent.


Para munga malilie nu y taotao sija na umayuyunat jao, lao si tatamoja ni y gaegue gui secreto; ya si tatamo, ni jalilie gui secreto, güiya uninapase gui publico. 	 Dan zal niemand vermoeden dat u honger hebt, behalve uw Vader, Die ieders geheim kent. Hij zal u belonen.


Ya manalo tate ya matienta si Yuus; ya macase y Santosgüe guiya Israel. 	 Steeds weer daagden zij God uit en deden zij de Heilige God van Israël verdriet.


Guajo bae jualaba y naan Yuus nu y cantasion, ya junadangculo güe nu y inefresen grasias. 	 Ik verkeer in grote ellende en groot verdriet. Laat Uw heil mij beschermen, o God.