Lao anae malie ni disipuluña sija, ninafanlalalo, ya ilegñija: Jafa na jagagasta este? 	 De discipelen waren hevig verontwaardigd. "Wat een verspilling!" mopperden zij. "Zij had die zalfolie duur kunnen verkopen en het geld aan de armen kunnen geven!"


CHAMO famatquiquilo, O Yuus, gui alabansajo; 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Ik loof U, mijn God; zwijgt U niet tegen mij.


O Yuusso, iyajago nae juangocoyo: chamo yo munamamamajlao; chamo pumopolo y enimigujo na ugana gui jilojo. 	 Laat mij niet in de steek, HERE, want ik vertrouw helemaal op U. Zorg dat mijn vijanden mij geen kwaad kunnen doen. Laat hen niet de overhand over mij krijgen.


N 7 18 45300 ¶ Ya y disipulon Juan masangane güe todo estesija. 	 De discipelen van Johannes de Doper hoorden wat Jezus allemaal deed en vertelden het aan Johannes.


Ayosija ni y injingog yan y intingo, yan y tatanmame ni jasanganejam. 	 Wat wij weten, hebben wij van onze ouders gehoord. Zij vertelden het ons.


Y inagang Jeova munamayengyong y jalomtano: janameyeyengyong si Jeova y jalomtano guiya Cades. 	 De stem van de HERE laat de woestijnen sidderen. De woestijn van Kades beeft onder Zijn stem.


RESH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Let toch op mijn moeilijkheden en bevrijd mij. Ik zal Uw wet echt niet vergeten.


Ya manmaplanta gui menan y apostoles: ya anae munjayan manmanaetae, japolo y canaeñija gui jiloñija. 	 De mannen werden aan de apostelen voorgesteld. Die baden voor hen en legden de handen op hen.


Yaguin matomba, ti uguefpodong: sa si Jeova mumantietene nu y canaeña. 	 Als zo iemand valt, stort hij niet naar beneden, omdat de HERE zijn hand vasthoudt.


Polo ya ulisto y canaemo para uinayudayo; sa y tinagomo jagasja juayeg. 	 Laat Uw hand mij te hulp komen, want ik kies ervoor Uw geboden na te volgen.


Juchatlie y inetnon y chumogüe taelaye: ya ti jufatachong yan y manaelaye. 	 Ik wil niet omgaan met misdadigers en zal mij nooit bemoeien met de goddelozen.


Ya jumalom talo gui palasyo ya ilegña as Jesus: Jago, taotao mano jao? Ya si Jesus taya inepeña. 	 Hij nam Jezus weer mee naar binnen en vroeg: "Waar komt U vandaan?" Jezus gaf hem echter geen antwoord.


Ti jago ayo y taotao Egipto, ni y antes di este sija na jaane unfatinas jatsamiento, ya uncone guato gui desierto cuatro mil na taotao ni y manpegno? 	 "Spreekt u Grieks?" vroeg de man. "Bent u dan niet de Egyptenaar, die een tijd geleden een opstand heeft ontketend en met 4000 misdadigers de woestijn is ingetrokken?"


Ya quinene talo guiya Jerusalem ya pinelo gui sumanjilo y templo, ya ilegña nu güiya: Yaguin jago Lajin Yuus, yutejao güine papa: 	 Daarna nam de duivel Hem mee naar het dak van de tempel in Jeruzalem. "Als U de Zoon van God bent", zei hij, "spring dan naar beneden.


Pot y isao y pachotñija, yan pot y sinangan y labiosñija, polo ya ufanmacone, pot y sobetbioñija: yan pot y matdision, yan manmandadague ni y sinanganñija. 	 Dood hen niet, want dan zou mijn volk hen vergeten. Maar laat hen door Uw ingrijpen doelloos ronddwalen. Laat hen maar vallen, o Here, achter U kunnen wij wegschuilen.


N 6 7 37310 ¶ Ya jaagang y dose sija, y jatutujon tumago dos en dos, ya janae ninasiñañija gui jilo manáplacha na espiritu sija; 	 Op een dag riep Jezus Zijn twaalf discipelen bij Zich. Hij stuurde hen er twee aan twee op uit en gaf hun macht om boze geesten te verjagen.


N 11 12 39690 ¶ Ya y inagpaña anae manmato guinen Betania, ñalang. 	 Toen zij de volgende morgen uit Bethanië vertrokken, had Jezus honger.


Lao si Pedro ilegña: Aje Señot; sa guajo ti guinen juchocho ni jafa na güinaja ni y comun pat áplacha. 	 "Maar, Here", zei Petrus. "Ik heb nog nooit iets gegeten wat voor een Jood verboden is."


Polo ya ayo sija y manmaañao pago as Jeova ilegñija, na minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 En laat nu ieder die ontzag heeft voor de HERE, zeggen: Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya cajulo y magas y mamale, ya ilegña nu güiya: Ti unfanope ni jafa? Jafa este na testimonio contra jago? 	 De hogepriester stond op en vroeg aan Jezus: "Wat hebt U daarop te zeggen? Hebt U dat gezegd of niet?"


Cada jaane jubendise jao; ya bae jualaba y naanmo para taejinecog yan taejinecog. 	 Elke dag zal ik U eren en Uw naam prijzen zolang ik leef.


Lao anae manmanjonggue as Felipe ni y japredica y ebangelio y raenon Yuus, yan y naan Jesucristo, manmatagpange todo, lalaje yan famalaoan. 	 Maar dat veranderde toen Filippus kwam. Hij vertelde hun over het Koninkrijk van God en over Jezus Christus. De mensen geloofden hem en lieten zich dopen, zowel mannen als vrouwen.


Ya anae munjayan manmanaetae, y lugat anae mandadaña mayengyong; ya todos manbula ni y Espiritu Santo, ya manmatatnga jasangan y sinangan Yuus. 	 Terwijl zij dit aan God vroegen, begon het gebouw waar ze bijeen waren te schudden. Zij werden allemaal vol van de Heilige Geest en zeiden zonder angst wat God hun opdroeg.


Ya manmasusuug y taotao sija na ujaalog: Injingogja güe na jasangan y chinatfino contra si Moises, yan contra si Yuus. 	 Toen stookten zij een paar mannen op het praatje rond te strooien dat zij Stefanus slechte dingen over Mozes en God hadden horen zeggen.


Ya y testimonio ni gaegue guiya guajo mas dangculo qui y gaegue gui as Juan; sa y finatinas ni y Tata numaeyo para umacumple, ayo na finatinas na guajo jufatinas; este jatestifica nu guajo, nu y Tata tumago yo. 	 Maar Ik heb een getuigenis dat meer waarde heeft dan dat van Johannes. Denk eens aan de wonderen die de Vader Mij laat doen. Die zijn het bewijs dat Hij Mij gestuurd heeft.


Este na dos mauleg gui sanmenan Yuus, jajananao gui todo y lay yan y tinago Señot, ti lalatdiyon. 	 Zacharias en Elisabeth waren goede mensen, die zich stipt aan Gods wetten hielden.


Un tinadong, jaagang y otro tinadong, pot palangpang y janommo sija: todo y napomo, yan y langatmo, manmalofan gui jilojo. 	 Steeds opnieuw ben ik terneergeslagen. Daarom dwing ik mijzelf aan U en aan het land bij de Jordaan en het Hermongebergte te denken.


Gui jalom y páteo y guima Jeova, gui talo guiya jago, O Jerusalem. Fanmanalaba jamyo as Jeova. 	 Ik zal dat doen in de voorhof van het huis van de HERE; in het midden van Jeruzalem. Prijs de HERE!


Ya yanguin jaye na taotao fumaesen jamyo: Jafa miña inpila? Sangane taegüine: Sa janesesita y Señot. 	 Maak hem los en breng hem hier. Misschien vraagt iemand waarom jullie dat doen. Zeg dan alleen maar: De Here heeft hem nodig."


Lâlâ si Jeova; ya ubendito y achojo: ya umanataquilo na Yuus y satbasionjo. 	 Vreemden verloren zo hun sterke positie en verlieten vol angst hun versterkte kastelen.


Para umacumple y sinangan Jesus ni jasangan, janamatungo jafa na finataeña nae umatae. 	 Dit klopte met wat Jezus had gezegd over de manier waarop Hij zou sterven.


Gui as Yuus nae jagasja jupolo y inangococo; ya siempre ti jumaañao; jafa y taotao ufatinas guiya guajo? 	 Ik loof en prijs het woord van God. Ik loof en prijs het woord van de HERE.


Maipe gui entaloñija todo y bestidujo: ya y magagujo marifa. 	 Ik kan mijn beenderen tellen; Zij vermaken zich door naar mij te komen kijken.


FANMANALABA jamyo as Jeova. Guajo junae si Jeova grasias contodo y corasonjo, gui jalom y pinagat manunas, yan y jalom y inetnon taotao. 	 Prijs de HERE! Met mijn hele hart prijs ik de HERE temidden van de gelovigen en in de samenkomsten.


Yaguin unsaluda y mañelunmiyo, jafa unfatinas mauleg? Ada ti jafatinas locue taegüenao y ti mangilisyano? 	 Als u alleen maar vriendelijk bent voor uw vrienden, doet u niets bijzonders. Dat doet immers iedereen.


Pot este junae jao grasias gui entalo y nasion sija, O Jeova; ya jucanta y alabansa para y naanmo. 	 Hij heeft mij uit de handen van mijn vijanden gered. HERE, U hebt mij zelfs boven die vijanden gesteld. U redde mij uit de handen van gewelddadige mensen.


Si Jeova jumajatsa y manmanso: ya jachule papa y manaelaye gui jilo oda. 	 De HERE bemoedigt wie zich bescheiden opstellen, maar de goddelozen zet Hij te schande.


Chamo na aatog y matamo gui tentagomo; sa gaegue yo gui chinatsaga: opeyo guse. 	 Geef mij antwoord, HERE, want ik weet hoe groot Uw goedheid en trouw zijn. Kom naar mij toe met Uw liefdevolle ontferming.


AYONAE jumalom si Festo gui provinsia, ya anae malofan tres na jaane cumajulo desde Sesarea asta Jerusalem. 	 Drie dagen nadat Festus in zijn gebied was aangekomen, ging hij van Caesarea naar Jeruzalem.


Ya dumimo papa, ya umagang ni y dangculo na inagangña, ilegña: Señot, chamo pumopolo este na isao gui cuentanñija; ya anae munjayan jasangan este, maego. 	 Hij viel op zijn knieën en riep: "Here, reken hun dit kwaad niet toe!" Met deze woorden op delippen stierf hij.


jaencanta sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 In de stad woonde een zekere Simon, die zich al langer met toverij bezighield en daarmee alle Samaritanen tot verbazing bracht. Hij deed erg gewichtig en zei dat hij een groot man was.


Ya maosgaejon asta Asia, si Sopater patgon Pirro guiya Berea, yan iya Tesalónica, si Aristarcho yan si Segundo, yan si Gayo guiya Derbe, yan si Timoteo: ya iya Asia, si Tiquico yan si Trófimo. 	 Een aantal mannen ging met hem mee: Sopater, de zoon van Pyrrhus, uit Berea; Aristarchus en Secundus uit Thessalonica; Gajus uit Derbe; Timotheüs; Tychicus en Trofimus uit Asia.


Asta ngaean nae unjusga ti tunas, yan unresibe y taotao sija ni y manaelaye? Sila. 	 Het lijkt wel of U de ongelovigen recht verschaft en ons niet. Hoelang moet dat nog duren?


Anae esta pupuenge manunog y disipuluña sija gui tase. 	 Bij het vallen van de avond daalden Zijn discipelen de berg af en kwamen bij het meer.


Jeova, yajo y sagan y guimamo: yan y lugat nae sumasaga minalagmo. 	 HERE, ik houd zoveel van Uw huis, de plaats waar U Zelf immers woont!


Sangan gui nasion sija na si Jeova jagobiebietna: y tano maplanta locue ni y ti siña manacalamten: guiya jumusga y taotao gui tininas. 	 Zeg tegen de volken: De HERE is de grote Koning. De wereld is stevig gefundeerd. God zal een rechtvaardig oordeel over de volken uitspreken.


Yan dangculo na ninasiña na manmannae y apostoles testimonio ni y quinajulo y Señot Jesus: ya megae na grasia gaegue gui jiloñija todos. 	 De apostelen verkondigden met grote overtuigingskracht dat de Here Jezus uit de dood was opgestaan. De liefde en eenheid waren zichtbaar onder hen. (C)


Ti guinin jafatinas guiya jita segun y isaota; ni uapasejit segun y tinaelayeta. 	 Hij behandelt ons niet naar wat wij door onze zonden verdienen. Hij stelt het goede tegenover onze tekortkomingen.


Todosija y güinajan Tata, iyoco; ayo mina, jusangan na mañuñule y güinaja na guiya guajo ya ujasangane jamyo. 	 Alles wat van de Vader is, is ook van Mij. Daarom zeg Ik dat Hij alles wat Hij van Mij hoort, aan u zal vertellen.


Ya anae ti jajonggue sija pot minagofñija, ya ninafanmanman, güiya ilegña nu sija: Guaja güine jafa para utacano? 	 Hoewel ze heel blij waren, leek hun dit te mooi om waar te zijn. Ze konden het gewoon niet geloven. Om hen te overtuigen, zei Hij: "Hebben jullie hier iets te eten?"


Lao megae na manfinenana ufanuttimo; ya y manuttimo ufanfinenana. 	 Maar vele eersten zullen de laatsten zijn, en vele laatsten de eersten."


Polo ya ufanmagof ya ufansemagof ni jago, todo y umaliligao jao: ya polo ya siesiempreja ujaalog, y gumaeya y satbasionmo: Ladangculo Jeova. 	 Laten zij, die mij uitlachen, maar met stomheid geslagen worden.


Sajafa? Jaftaemano siña un taotao jumalom gui guima y matatnga na taotao ya uyulang todo y güinajaña, yanguin ti jagode finenana y matatnga? Ayo nae siña jayulang y guimaña. 	 Je kunt het huis van de duivel niet leegroven als je niet eerst de duivel hebt vastgebonden.


Taegüine sija mannalalalo güe nu y chechoñija: ya derepente mato gui jiloñija sija chetnot. 	 toen zij Hem uitdaagden en kwetsten door alles wat zij deden, brak een plaag uit.


Lao todo y chechoñija, jafatinas para umalie ni y taotao sija sa janaancho y filacteriañija, ya jajujuto y madoblan y magagonñija. 	 Alles wat zij doen, is om op te vallen. Ze binden hun gebedsriemen, met wetteksten erin, op hun linkerarm en hun voorhoofd. (a) Om heilig te lijken, maken ze die extra breed. En de kwasten aan hun kleren, die aan Gods geboden herinneren, (a) maken ze extra lang.


Ya si Judas yan Silas manprofeta locue, ya japagat y mañelo ni y megae na sinangan, yan janafitme sija. 	 Daarna hielden Judas en Silas, die het woord van God konden brengen, allebei een lange toespraak. De christenen werden daardoor bemoedigd en versterkt in hun geloof.


Ya mato un mapagajes y manjineme sija, ya un inagang gui mapagajes, ilegña: Este y güinaeyaco na Lajijo, jingog güe. 	 Op dat moment kwam er een wolk boven hen en een stem uit die wolk zei: "Dit is mijn Zoon. Hem heb Ik lief; luister naar Hem."


Ya amanoja nae jumalom, alog ni y taotao guma: Y Maestro, ilegña: Mangue y aposento ni y anae para infañocho gui pascua yan y disipulujo? 	 Volg hem, kijk waar hij naar binnen gaat en vraag of jullie de eigenaar van het huis mogen spreken. Zeg tegen hem dat Ik jullie heb gestuurd en vraag in welke kamer van zijn huis wij vanavond mogen eten.


As Yuus nae utafanmatatnga: sa güiyaja uguinacha papa y enimiguta. 	 Help ons in onze strijd tegen de vijand, want op hulp van mensen kunnen wij niet rekenen!


Ni y umasie todo tinaelayemo; ni y munamagong todo y chetnotmo; 	 Hij vergeeft mij al mijn zonden en geneest mij van elke ziekte.


Ayo nae ilegña locue ni y mangaegue gui acagüeña: Fanjanao guiya guajo, jamyo matdito, fanmalag y taejinecog na guafe, ni esta manalisto ni anite yan y anjetña sija; 	 Daarna zal Ik tegen de mensen aan mijn linkerhand zeggen: 'Weg jullie, vervloekten! Naar het eeuwige vuur dat voor de duivel en zijn trawanten bestemd is.


Ufañocho y manmanso ya ufanjaspog: ufanmanalaba as Jeova y umaliligao güe: polo ya ufanmanlâlâ y corasonmiyo para taejinecog. 	 Temidden van vele gelovigen zal ik U lofprijzen. Mijn geloften zal ik nakomen tegenover ieder die leeft in ontzag voor God.


Ya ilegña nu güiya: Mauleg na finatinasmo, mauleg jao na tentago. Pot y tunas jao gui didide, guaja ninasiñamo gui jilo y dies na siuda. 	 'Fantastisch!' riep de koning uit. 'Je bent een goede medewerker. Je hebt het weinige dat ik je heb toevertrouwd, goed beheerd. Ik maak je gouverneur over tien steden.'


Ya guaja locue un pobble na umógagao limosna, y naanña si Lasaro, na bula chetnot, ni y estaba mapolo gui pettan y rico. 	 Op een dag werd een bedelaar, Lazarus, bij de poort van zijn grote villa neergelegd. Zijn lichaam zat onder de zweren.


Pat jafa na apas ufannae y taotao pot y linâlâña? 	 Wat kan een mens geven in ruil voor zijn leven? Wie zich in deze tijd van ontrouw en misdaad voor Mij en mijn woorden schaamt, voor hem zal Ik Mij ook schamen als Ik met de heilige engelen in de heerlijkheid van mijn Vader kom."


Ya jadingo sija, mapos talo ya manaetae gui mina tres biaje, jasangan ayoja na sinangan. 	 Hij liet hen slapen. Voor de derde keer ging Hij weg en bad hetzelfde gebed.


Ya jalalatde si Jesus y anite, ya mapos gui malango, ya y patgon jomlo desde ayo na ora. 	 Hoe lang moet Ik jullie nog verdragen? Breng die jongen maar hier." Hij bestrafte de boze geest in de jongen en die ging er meteen uit. Van dat moment af was de jongen genezen.


Ya anae manmato gui tano manmanlie guafe y pinigan na mapolo esta y güijan gui jiloña, yan pan. 	 Toen zij aan wal stapten, zagen ze vis en brood op een houtskoolvuurtje.


Lao y famaguon y raeno ufanmayute gui sumanjiyong gui jemjom; ya ayo nae uguaja cumasao yan checheg nifen. 	 Maar vele Joden zullen in de diepste duisternis worden gegooid. Daar zullen zij vergaan van wroeging en verdriet. En het Koninkrijk was nog wel voor hen bestemd!"


Y checho sija y canaeña y minagajet yan juisio; ya todo y sinanganña sija manseguro. 	 Alles wat Hij doet, bevat waarheid en rechtvaardigheid; elk woord dat Hij beveelt, is betrouwbaar.


Y inagang Jeova yumuyulang y trongcon y sedrosija: magajet na jayulang si Jeova y trongcon sedrosija y Líbano. 	 De stem van de HERE laat de cederbomen breken, zelfs de ceders van de Libanon.


Judulalag y enimigujo sija, ya jugâchâ: ya ti jubirago talo asta que jocog. 	 U gaf mij de ruimte om te lopen en ik stond stevig op mijn voeten.


N 9 13 57680 ¶ Macone guato gui Fariseo sija y guinin manbachet. 	 Zij brachten hem naar de Farizeeërs,


Cajulo ya unayudajam, ya unnafanlibrejam gui minaasemo. 	 Wij stellen zelf niets meer voor en liggen hulpeloos op de grond.


Si Israel locue jumalom guiya Egipto; yan si Jacob taotao juyong sumasaga gui tano Cam. 	 Toen Jakob en zijn familie naar het land Egypte waren gekomen en daar als vreemdelingen tussen de mensen woonden,


Y tase jalie ayo, yan malago; Jordan masugon tate. 	 De Schelfzee zag het volk komen en week uiteen om het door te laten. Hetzelfde gebeurde met de Jordaan: Ook die stremde haar water en bood een doorgang.


Janalibre yo gui enimigujo: magajet na unnasanjiloyo gui ayo sija y mangajulo contra guajo: ya janalibre yo gui taotao ni y matatnga. 	 Hij is de God, Die voor mij wraak heeft genomen en volken aan mij heeft onderworpen.


Sa ileco: Chañija fanmamagof guiya guajo: anae sulong y adengjo manladangculon sija guiya guajo. 	 Ik verwacht alles van U, HERE! U zult mij wel antwoorden, Here, mijn God.


Fanbela, sa ti intingo ngaean nae ufato y magas y guima; cao y pupuenge, pat y tatalopuenge, pat y oogayo, pat y egaan; 	 Kijk dus altijd naar Mij uit, want jullie weten niet wanneer Ik kom. Het kan 's avonds zijn of midden in de nacht; of tegen de morgen als de zon al op is.


Ya anae jumalom, ilegña nu sija: Jafa na manatborotao jamyo, yan manatanges jamyo? Y patgon na palaoan ti matae, na mamaego. 	 Jezus ging naar binnen en vroeg: "Waarom maakt u zo'n lawaai? Waar is dat gehuil voor nodig?


LALAJE mañelo yan mañaena, jingog y dumefiendeyo pago guiya jamyo! 	 "Mannen, broeders en vaders", zei hij, "luister naar wat ik tot mijn verdediging te zeggen heb."


Manlalalango y taotao sija, pot y manmaañaoñija, yan pot y ninanangga ni ayo sija y manmamamaela para y tano: sa manmayengyong y ninasiñan y langet sija. 	 De mensen zullen het besterven van angst, omdat ze denken dat de wereld vergaat. Want de krachten van het heelal zullen uit hun balans raken.


Ya sija manmanjaso gui sanjalomñija, ilegñija: Buente pot y ti manmañulejam pan. 	 Zij dachten dat Hij dit zei omdat zij geen brood bij zich hadden.


Estesija jusangane jamyo, para minagofjo usaga guiya jamyo, ya y minagofmiyo ubula. 	 Ik heb dit gezegd met de bedoeling dat mijn blijdschap in u zal zijn. U zult grote blijdschap ervaren.


Masquesea jaye na manmalate, ujaadaje este sija na güinaja; ya sija ujajaso y minaase gui as Jeova. 	 Wie denkt dat hij wijs is, moet goed op deze dingen letten; en vooral nooit de goedheid en zegeningen van de HERE over het hoofd zien.


Ya y mina tres na ora, jumajanao ya jalile palo na manotojgue gui plasa manaechoco, 	 Een paar uur later ging hij er weer op uit. Op de markt zag hij werkeloze mannen staan.


Ya mañoda güije un taotao na y naanña si Eneas, na esta ocho años gui cama, sa malango paralitico. 	 Daar trof hij Aeneas aan, een verlamde man die al acht jaar op bed had gelegen.


N 24 36 53440 ¶ Ya mientras manguecuentos nu este sija, güiya tumojgueja gui entaloñija, y ilegña nu sija: Pas guiya jamyo. 	 Terwijl zij nog aan het vertellen waren, stond Jezus plotseling bij hen.


Ya jachule y sinco na pan yan y dos güijan, ya jaatan julo y langet ya jabendise ya jaipe; ya janae y disipoluña para upolo gui menan y linajyan taotao. 	 Jezus nam de vijf broden en de twee vissen, keek omhoog naar de hemel en dankte God ervoor. Daarna brak Hij er stukken af, gaf die aan Zijn discipelen en zij brachten ze naar de mensen.


Todo y mafañago ni guine catne, catneja güe; ya y mafañago guine Espiritu, espirituja güe. 	 Uit mensen komt menselijk leven voort, maar uit de Geest van God komt geestelijk leven voort.


Si Jeova unae minetgot y taotaoña: si Jeova jabendise y taotaoña ni y pas. 	 De HERE zal Zijn volk kracht geven en zegenen door het vrede te geven.


Ya estagüe sija palo escriba na ilegñija gui sanjalomñija: Este chumatfino contra si Yuus. 	 "Moet je nu eens horen! Die man doet of Hij God Zelf is!" zeiden enkele godsdienstleraars.


Pot guinin ampmam na tiempo jutungo y testimoniomo sija, ni y unplanta sija para siempre. 	 Uit Uw woorden weet ik dat U van het begin af aan alles een vaste plaats hebt gegeven.


Ya anae jajungog sija ayo, manjalom gui guimayuus, taftataf gui egaan, ya manmamanagüe. Lao anae mato y magas mamale, yan ayo sija y mangachochongña, janafanmaagange y sinedrio yan todo y compañia ni mamapagot ni y famaguon Israel, ya jatago para y calaboso para ujacone sija. 	 Zij deden wat hun gezegd was en gingen 's morgens vroeg al weer naar de tempel om de mensen te onderwijzen. Toen de hogepriester en zijn mannen in de rechtszaal kwamen, riepen zij de Raad bijeen. Ondertussen stuurden zij enkele bewakers naar de gevangenis om de apostelen te halen.


Jananalo y antijo: jaosgaejon yo gui chalan tininas pot y naanña. 	 Hij verfrist mijn innerlijk en leidt mij op de weg, waar Zijn recht geldt, tot eer van Zijn naam.


Manope güe ya ilegña: Jaye enao Señot, para guajo umajonggue güe? 	 De man antwoordde: "Ik weet niet wie dat is, Here. Anders zou ik in Hem geloven."


Ujaso todo y ninaemo, ya uchajlao y inefresimo sinenggue. 	 Ik bid dat Hij u te hulp komt vanuit Zijn heiligdom en u steunt vanuit Jeruzalem.


Sa jamyo guaja siempre mamoble manjajamyo, lao guajo, siempre taya. 	 Arme mensen zijn er altijd, maar Ik ben niet lang meer hier. Zij heeft deze zalfolie over mijn lichaam uitgegoten, als voorbereiding op mijn begrafenis.


Ya gaegue güije un nayan na bula y binagle: Ya sija nabula y espongja y binagle ya mapolo gui jilo un jayo na naanña y hisopo, ya manafalag y pachotña. 	 Een van de soldaten doopte een spons in een kan met zure wijn. Hij stak die op een stok en hield hem bij Jezus' mond.


Si Yuus gaegue gui entaloña; ti ucalamten; si Yuus uinayuda y ininan y egaan. 	 Jeruzalem verblijdt zich over haar rivier; de stad van God, die het heiligste huis van de Allerhoogste God is.


Janalilibre si Jeova y linâlâ y tentagoña: ya taya ni uno ni umangoco güe usinentensia. 	 De ongelovige zal sterven door het onheil en wie Gods kinderen haten, zullen daarvoor boeten.


Lao, cajulo ya untojgue; sa jufatoigüe jao pot este na jinaso, para junaministro jao yan untestigo ni este sija na güinaja y liniimo, yan ayo sija y pot y jufatoigüe jao; 	 Maar kom, sta op. Ik heb Mij aan u vertoond om u in dienst te nemen. U moet de mensen vertellen wat u vandaag van Mij hebt gezien en wat Ik u nog zal laten zien.


Y señot ayo na tentago ufato güije na jaane gui anae ti jananangga yan y ora ni ti jatungo, 	 en leeft er maar op los en bedrinkt zich, dan komt zijn meester op een moment dat hij hem helemaal niet verwacht.


Guajo junamajaso y naanmo gui todo y generasion sija: enaomina y taotao sija mannaejao grasias para taejinecog yan taejinecog. 	 Waar eens uw vaders stonden, zullen uw zonen staan. U zult hen aanstellen tot heersers in het hele land.


Jago guinin chumague y corasonjo; guinin unbisitayo gui puenge; guinin unchagueyo ya taya sinedamo: y jinasoco na ti manisagüe y pachotto. 	 Beoordeel mijn geweten; U kunt dat zelfs 's nachts doen. Test mij maar. U zult niets verkeerds bij mij vinden, waar ik ook over spreek.


Ya guaja un dangculon minagof güije na siuda. 	 Het was dan ook niet verwonderlijk, dat er grote vreugde in de stad heerste.


Sa guajo y Jeova Yuusmo, ni y chumule jao juyong gui tano Egipto: baba y pachotmo, ya bae nabula. 	 Er mag bij u geen afgod te vinden zijn; het is u verboden te buigen voor een heidense afgod.


Anae esta pupuenge manunog y disipuluña sija gui tase. 	 Bij het vallen van de avond daalden Zijn discipelen de berg af en kwamen bij het meer.


Ya ilegña si Jesus ni sija; chamiyo chumochoma, sa ayo ni ti contra jamyo, guiya para jamyo. 	 Jezus antwoordde: "Dat hadden jullie niet mogen doen. Want wie niet tegen ons is, is voor ons."


Para güiya ni y jaosgaejon y taotaoña y inanaco y desierto: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij leidde Zijn volk door de woestijn. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Yaguin cumajuloyo gui langet gaegueja jao güije; yanguin jujuto y camajo guiya sasalaguan, gaegueja jao locue güije. 	 Als ik naar de hemel ging, zag ik U daar. Als ik neerdaalde in het dodenrijk, zou ik U ook daar ontmoeten.


Lao si Jesus ilegña: Polo y famaguon, ya chamiyo chumochoma, na ufanmamaela guiya guajo; sa iyon este sija y raenon langet. 	 "Laat die kinderen toch bij Mij komen", zei Jezus. "Houd ze niet tegen. Want het Koninkrijk van de hemelen is ook voor hen."


Ya ilelegña: Cornelio, y tinayuyutmo majungog, yan y limosnamo manmajaso gui menan Yuus. 	 Ineens stond er een man voor me, met schitterend witte kleren aan. 'Cornelius', zei hij, 'God heeft uw gebeden gehoord en Hij is niet vergeten wat u voor de armen hebt gedaan.


Ya sabana sija mantinampe ni y aninengña, yan y ramasña taegüije y sedro Yuus na trongcon jayo. 	 U hebt dit land, deze grond, voor ons klaargemaakt, zodat wij ons er thuis voelden en als volk hebben gevestigd.


Ya macuentuse, ilegñija nu güiya: Sangane jam, jafa na ninasiña na unfatitinas este sija na güinaja? Pat jaye numae jao ni este na ninasiña? 	 Ze vroegen Hem wie Hem de bevoegdheid had gegeven de handelaars de tempel uit te jagen.


Ya todos mangacasao, yan malamementagüe; lao ilegña: Chamiyo fangacasao; sa ti matae, lao mamaego. 	 Er waren allemaal mensen aan het huilen en jammeren om de dood van het kind. "Maak toch niet zoveel lawaai!" zei Jezus. "Houd op met huilen. Zij is niet dood; ze slaapt alleen maar."


Lao si Jesus mamatquiloja. Ya y magas y mamale ilegña nu güiya: Jutayuyutjao pot y lalâlâ na Yuus, na unsanganejam cao jago si Cristo, Lajin Yuus. 	 Maar Jezus bleef zwijgen. "Uit naam van de levende God", riep de hogepriester. "Zeg ons of U de Christus bent, de Zoon van God."


Ya janafañuja gui tribunal. 	 Hij joeg hen de rechtszaal uit.


Manjulayo ya junafitme na juadaje y tinas na juisiomo sija. 	 Ik heb een eed afgelegd en daar wil ik mij aan houden. Ik heb daarbij toegezegd dat ik mij altijd zal houden aan Uw rechtvaardige wetten.


Ya jadague talo ya manjula ilegña: Ti jutungo ayo na taotao. 	 Petrus zwoer dat het niet waar was. "Ik ken die man niet!" riep hij uit.


Sa pot este sija na maconeyo ni y Judios gui guimayuus para jumapuno. 	 Dat was de reden waarom de Joden mij in de tempel gevangen namen en daarna probeerden te vermoorden.


Jafa taemano jalomña gui guimayuus anae si Abiatar magas na pale, ya jacano y pan ni inefrese, ni ti para macano, na para y pale sija; ya janae locue y mangachongña sija? 	 Hij ging de tempel van God binnen (Abjathar was toen hogepriester) en nam het heilige brood mee. Eigenlijk mochten alleen de priesters dat eten. Maar David en zijn vrienden aten het brood toch.


N 26 24 71620 ¶ Ya anae cumuecuentos, umagang si Festo ni y dangculo na inagangña, ilegña: Caduco jao Pablo: megae na tiningo ninacaduco jao. 	 Terwijl Paulus met zijn verdediging bezig was, riep Festus ineens: "Het is u in uw hoofd geslagen, Paulus! Al dat gestudeer heeft u gek gemaakt!"


Si tatanmiyo, jacano y mana gui jalomtano ya manmatae. 	 Uw voorouders hebben in de woestijn brood uit de hemel gegeten en zijn toch gestorven.


Y fangualuan, y tano; y manmauleg na semiya, y famaguon y raeno, ya y taelaye na chaguan y famaguon y Maligno. 	 Het goede zaad zijn de mensen die bij het Koninkrijk horen. En het onkruid zijn de mensen die bij de duivel horen.


Atan y trinesteco yan y pinitijo; ya unasie todo y isaojo. 	 Kijk eens wat een zorgen ik heb! Voelt U mijn pijn wel? Vergeef mij mijn zonden!


Ayo nae y mangaegue gui batco, maadora güe ilegñija: Magajet na jago Lajin Yuus. 	 De anderen bogen zich vol ontzag voor Jezus neer. "U bent inderdaad de Zoon van God!" zeiden zij.


Ya guaja siete na lalaje na mañelu: ya y finenana umasagua, ya matae taya patgonña. 	 Nu weten wij van een familie met zeven broers. De oudste trouwde en stierf zonder kinderen na te laten.


Mauleg y asiga; lao yaguin y asiga malingo y maasenña, jaftaemano numamaasen? Guaja asiganmiyo guiya jamyoja; yan guaja pas gui entalomiyo. 	 Zout maakt het eten lekker. Maar als het zijn smaak verliest, moet je het niet meer door het eten doen. Zorg ervoor nooit flauw te worden. Leef in vrede met elkaar."


Ya anae güiya esta sumangan este, uno gui ofisiat sija na mangaegue güije, japatmada si Jesus ya ilegña: Taegüenao unope y magas na pale? 	 Eén van de bewakers gaf Jezus een klap in het gezicht. "Zo wordt niet tegen de hogepriester gesproken!" zei hij.


N 10 17 46970 ¶ Ya manalo guato y setenta yan y minagofñija, ya ilegñija: Señot, asta y manganite insujejeta pot y naanmo. 	 Na verloop van tijd kwamen de zeventig discipelen weer bij Hem terug. "Here", zeiden zij opgetogen, "als wij Uw naam gebruiken, doen zelfs de boze geesten wat wij zeggen!"


N 8 12 57080 ¶ Mansinangane as Jesus talo ilegña nu sija: Guajo candet y tano: y dumalalag yo ti ufamocat gui jemjon; ya guajaja candet y linâlâ. 	 Jezus richtte Zich weer tot de mensen en zei: "Ik ben het licht van de wereld. Wie Mij volgt, zal nooit in het donker rondtasten, maar leven in het licht."


Ya maninepe as Jesus ya ilegña nu sija: Janao yan sangane si Juan ni y liniimiyo yan y jiningogmiyo; sa y manbachet manmanlie, ya y mangojo manmamocat, ya y manategtog mangasgas, ya y mananga manmanjungog, y manmatae manafangajulo, ya umapredica y ibangelio gui mamobble. 	 "Ga terug naar Johannes", antwoordde Hij, "en vertel hem wat u hier hebt gezien en gehoord. Blinden kunnen weer zien; lammen lopen zonder hulp; melaatsen zijn genezen; doven kunnen horen; doden zijn weer levend geworden en arme mensen horen het goede nieuws.


Ya cajulo güe, ya jalalatde y manglo, ya ilegña ni tase: Pacaca famatquilo. Ya bumasta y manglo, ya guaja dangculo na catma. 	 Hij stond op en riep tegen de wind dat hij stil moest zijn. Tegen de golven zei Hij: "Kalm, wees rustig." De wind ging liggen en de golven bedaarden. Even later was op het water zelfs geen rimpeltje meer te zien.


Manope güe si Jesus: Ti siña y ninasiñamo contra guajo, yaguin ti manaejao gui sanjilo; enao mina y umentrega yo guiya jago, guaja mas dangculo na isao. 	 "U zou geen macht over Mij hebben als God u die niet gegeven had", antwoordde Jezus. "De grootste schuld ligt bij hem die Mij aan u heeft overgeleverd."


Lao estagüeja y canae y umentregayo na jumajame gui lamasa. 	 Maar hier bij ons aan tafel zit de man die Mij zal verraden.


Polo ya ufato guiya güiya ya yinilang ni ti jatungo: polo ya y lagua ni janaaatog, ucone maesagüe: yan y jalom yinilang nae upodong güe. 	 Ik hoop dat zij zonder het te merken, zelf omkomen. Dat zij in hun eigen kuil zullen vallen.


Este na jaane si Jeova fumatinas; tafanmagof yan tafansenmagof ni ayo. 	 Deze dag heeft de HERE gemaakt; het is goed dat wij deze dag jubelen en grote blijdschap ervaren.


Lao jayeja y jumungog este sija y sinanganjo, ya ti fumatinas, güiya parejo yan y bábaba na taotao na jafatinas y guimaña gui jilo unae; 	 Maar wie hoort wat Ik zeg en zich er niets van aantrekt, is dom. Hij lijkt op een man die zijn huis op zand bouwt.


Ya anae munjayan jataetae y lay yan y profeta sija, y magas y sinagoga ninafamnaagange sija ilegñija: Jamyo mañelo, yaguin guaja jafa na finijo para insangane y taotao sija, sangan. 	 Nadat er uit de boeken van Mozes en de profeten was voorgelezen, lieten de leiders van de synagoge de gasten vragen of een van hen misschien iets zou willen zeggen, waardoor de mensen bemoedigd zouden worden.


Maulegña na umagode gui agagaña un alutong, ya umayute gui tase, antes qui uninaquepodong uno güine gui mandiquique sija. 	 Hij zou beter af zijn als hij met een zware steen om zijn nek in de zee werd gegooid, dan wanneer hij één mens tot zonde bracht.


Chamo pumopolo na ujaalog gui corasonñija: Ja, taegüije manmalagojit; chamo pumopolo na ujaalog: Jita jagas tacalamot güe. 	 Dat zij niet kunnen denken: "Ha! Nu gebeurt wat wij willen! Wij hebben hem eronder gekregen!"


Ya taegüenao mumegagaeña y ninasiñan y sinangan Yuus. 	 Zo werd de invloed van de woorden van de Here steeds groter en sterker.


Magagagao finaborese contra si Pablo, na unajanao para Jerusalem; ya mananangga gui chalan para umapuno. 	 Zij vroegen hem dringend Paulus naar Jeruzalem te laten overbrengen. Zij waren namelijk van plan hem onderweg vanuit een hinderlaag te vermoorden.


N 23 12 70610 ¶ Ya anae manana, palo gui Judios mandaña, ya manmanjula gui papa y matdision, ilegñija na ti ufañocho yan ti ufanguimen astaqui umapuno si Pablo. 	 De volgende morgen beraamden zo'n veertig Joden een samenzwering om een aanslag te plegen op Paulus. Onder een vloek verplichtten zij zich ertoe niets te eten of te drinken zolang zij hem niet hadden gedood.


Sa todo este sija na güinaja, jaaliligao y Gentiles; ya y tatanmiyo gui langet jatungoja na innesesita todo este sija na güinaja. 	 Met dat soort dingen vullen de ongelovigen hun leven. Uw hemelse Vader weet heel goed wat u allemaal nodig hebt.


Y manmanso, jalie este ya ninafanmagof: ya y corasonmiyo ufanlâlâ y unaaliligao si Yuus. 	 Dat zal de HERE meer vreugde geven dan een rund of een stier met horens en hoeven.


Anae munjayan jasangan este, umaagang ni dangculo na inagang: Lasaro maela juyong. 	 Nadat Hij dit tegen Zijn Vader gezegd had, riep Hij met krachtige stem: "Lazarus! Kom naar buiten!"


Ya ilegña nu sija: Manoja na guma nae manjalom jamyo; fañaga güije, asta gui manjanao jamyo güije na lugat. 	 "Als je in een dorp komt", zei Hij, "zoek dan een huis waar je kunt logeren. Blijf daar tot je weer verder gaat.


Ya si Yuus janacajulo, ya japula y piniten finatae; sa ayo ti siña maguut güe. 	 God, Die dit voorzag, heeft Hem uit de greep van de dood bevrijd en weer levend gemaakt. De dood kon Hem niet vasthouden.


Lao si Jesus, anae jajungog este na sinangan, ilegña ni prinsipen sinagoga: Chamo maaañao; jonggueja. 	 Jezus hoorde het en zei tegen Jaïrus: "Wees niet ongerust, vertrouw maar op Mij."


Lao guajo sumangane jamyo: Guaeya y enemigonmiyo; bendise y mumatdidise jamyo; fantinas mauleg ni y chumatlie jamyo, tayuyute sija as Yuus ni y munamamajlao jamyo yan y pumetsigue jamyo, 	 Maar Ik zeg: Houd ook van uw vijanden! En bid voor wie u vervolgen!


Ya mato talo gui mina tres biaje, ya ilegña nu sija: Fanmaego pago, ya infandescansa: esta najong; y ora esta mato; lie y Lajin taotao na maentrega gui canae y manisao sija. 	 Toen Hij voor de derde keer bij hen terugkwam, zei Hij: "Slaap nu maar en rust maar uit. De strijd is gestreden. Het is zover dat Ik verraden zal worden en in de handen van slechte mensen zal vallen.


Y enemigo, ni y tumanme, y anitegüe; ya y quineco, y jinecog y siglo; ya y para ufanmangone, y angjet sija. 	 De vijand die het onkruid heeft gezaaid, is de duivel. De oogst is het einde van deze tijd en de maaiers zijn de engelen.


Guiya un bitgen, nobia y un laje naanña si José, familian David; ya y naan y bitgen si Maria. 	 Hij moest bij Maria zijn, een jonge vrouw die verloofd was met een zekere Jozef, die nog van koning David afstamde.


N 4 39 55110 ¶ Ya megae na taotao Samaria, taotao güije na siuda, manmanjonggue nu güiya pot y sinangan y palaoan, sa manae testimonio na ilegña: Jasangane yo todo ni y finatinasjo. 	 Veel mensen uit de Samaritaanse stad geloofden in Jezus. Zij waren daarvan overtuigd omdat de vrouw vertelde dat Hij precies wist wat er in haar leven gebeurd was.


Ayo nae si Pedro ilegña nu sija: Fanmañotsot, ya infanmatagpange cada uno guiya jamyo, ni y naan Jesucristo, para inasiin y isaomiyo, yan inresibe y ninaen y Espiritu Santo. 	 Petrus antwoordde: "U moet zich bekeren tot God en u laten dopen in de naam van Jezus Christus, want dan worden uw zonden vergeven. Dan komt ook de Heilige Geest in u wonen.


Ya ilegña nu sija: Chile pago ya innae y maestrosala; ya machule. 	 Toen zij dat gedaan hadden, zei Hij: "Schep er nu wat uit en laat de ceremoniemeester ervan proeven." Zij gaven ervan aan de ceremoniemeester,


Jago munaanaco y jaanin y ray; y sacanña taegüije y megae na generasion sija. 	 O God, U hebt mijn geloften gehoord; al Uw volgelingen ontvangen Uw erfenis.


Atanyo, ya gaease ni guajo: sa guajo taeconsueloyo yan piniteyo. 	 Kom toch, HERE en toon mij Uw genade, want ik ben eenzaam en diep wanhopig.


Magajet ya magajet jusangane jao, Y tatungo, tasangan; ya y talie tadeclara, ya ti inresibe y testimoniota. 	 Ik weet waarover Ik spreek en vertel wat Ik gezien heb; en toch gelooft u Mij niet.


Janao fanojgue gui jalom y guimayuus, ya insangane y taotao todo y sinangan este na Linâlâ. 	 "Ga naar de tempel", zei hij, "en vertel de mensen over het nieuwe leven."


Ayo na jaane, ayo y gaegue gui jilo guma ya y güinajaña gaegue gui jalom guma, chaña tumutunog ya uchule; parejoja locue yan y gaegue gui fangualuan, chaña tumatalo tate. 	 Wie dan op het platte dak van zijn huis zit, moet niet naar binnen gaan om zijn spullen mee te nemen. Wie op het veld is, moet niet naar huis teruggaan.


Lao guajo sumangane jamyo, na si Elias esta mato, ya ti matungogüe: lao mafatinas guiya güiya todo y malagoñija. Taegüenaoja locue y Lajin taotao upadese nu sija. 	 Hij is al geweest, maar niet herkend. De mensen hebben hem slecht behandeld. En het duurt niet lang meer of zij zullen ook Mij veel leed aandoen."


Tininas jumajanao gui menaña; yan japolo y pinecatña y chalan para ufamocat. 	 De HERE geeft altijd het goede en op onze akkers groeien de gewassen overvloedig.


Si Yuus munafañaga y taeparientes gui familia sija: güiya chumule juyong preso para umegae: lao y managuaguat mañagaja gui anglo na tano. 	 Hij is een vader voor ouderloze kinderen en komt op voor de rechten van de weduwen; Hij is God, Die woont in Zijn heilig huis.


Chamiyo munafanmajejetog y corasonmiyo, taegüije guiya Meriba, taegüije y jaanin y tentasion gui desierto. 	 Wees niet koppig, zoals de mensen bij Massa en Mériba, indertijd in de woestijn.


Ya y disipuluña sija, manmato ya machule y tataotaoña, ya majafot, ya manmapos, ya masangane si Jesus. 	 Later kwamen Johannes' discipelen het lichaam halen en begroeven het. Zij gingen ook naar Jezus toe om Hem te vertellen wat er gebeurd was.


Ayo nae y ray ilegña ni y manmañeñetbe: Gode y adengña, yan y canaeña, ya inchile, ya inyite juyong gui jalom jomjom: ayo nae uguaja tumanges, yan chegcheg nifen. 	 De koning zei tegen zijn dienaren: 'Bind hem vast en gooi hem buiten in de diepste duisternis. Daar zal hij vergaan van wroeging en verdriet.'


N 13 50 67270 ¶ Lao y Judio sija, janafangalamten y mandebota yan y manonra na famalaoan, yan y manmagas na taotao sija gui siuda, ya janafangajulo pinetsigue contra si Pablo yan Barnabé, ya janafanmayute juyong gui tanoñija. 	 Dat was erg tegen de zin van de Joodse leiders. Zij hitsten voorname, gelovige vrouwen en het stadsbestuur op en slaagden erin een vervolging tegen Paulus en Barnabas te ontketenen, zodat die uit dat gebied werden verjaagd.


Ya anae jajanagüe todo y siuda sija, manmanae para ujaadaje, y tinago sija, ni y tinago y apostoles yan y manamco ni y mangaegue guiya Jerusalem. 	 Op hun rondreis langs de verschillende steden, lazen zij de christenen de besluiten voor van de apostelen en leiders in Jeruzalem en zeiden er nadrukkelijk bij dat zij zich daaraan moesten houden.


Ya y manmanjonggue nu güiya gofmegae pot y sinanganña. 	 Er gingen nog veel meer mensen in Hem geloven.


Atanja y canaejo yan y adengjo, sa guajo mismoyo: pacha yan inlie sa y espiritu taecatne ni tolang, taegüije inliija na guajayo, 	 Kijk maar eens naar mijn handen en mijn voeten. Ik ben het echt. Ik ben geen geest. Voel maar. Jullie zien toch wel dat Ik een lichaam heb? En een geest heeft geen lichaam."


Jingog, O taotaojo, ya jusangan; O Israel, ya bae jusangan testimonio contra jago: guajo si Yuus, ni si Yuusmo. 	 Luister, mijn volk! Israël, Ik zal nu spreken en tegen u getuigen. Ik ben God, uw God.


Despues manmato y palo na bitgen ya ilegñija: Señot, Señot, babayejam. 	 Later kwamen de domme meisjes ook, maar zij konden er niet meer in. 'Heer!' riepen ze. 'Heer, laat ons er ook in!'


Sa si David sumangan pot güiya: Guajo julie siempre y Señot gui menan matajo; sa güiya gaegue agapa na canaejo, para ti siña junacalamten: 	 Want David sprak over Jezus, toen hij zei: 'Ik weet dat de Here altijd bij mij is. Hij helpt mij en houdt mij overeind.


Ya tumalo guato, ya matachong gui jilo y iyoña carruaje ya jataetae y profeta Isaias. 	 keerde nu naar zijn land terug. Onderweg zat hij hardop te lezen uit het boek van de profeet Jesaja.


Magajet ya magajet jusangane jamyo, na y granon trigo ni ti upodong gui tano, ya umatae, güiya namaesa sumaga; yaguin matae megae na tinegcha uchule. 	 "Wat Ik jullie zeg, is de waarheid: Een tarwekorrel moet in de aarde vallen en sterven; anders blijft het een tarwekorrel zonder meer.


Sa si Yuus ujasatba y Sion yan ujafatinas y siuda sija guiya Juda: para usiña sija mañaga güije yan uguaja para y iyonñija. 	 Laat de hele schepping (hemel, aarde en zeeën) Hem eer brengen en prijzen.


Mandichoso ayo sija na taotao y manguaja ni este: Junggan, mandichoso ayo sija na taotao ni y Yuusñija si Jeova. 	 Het volk dat zo kan leven, is een gelukkig volk! Het volk dat de HERE God aanbidt, is een gelukkig volk!


Yaguin y plinanta sija esta mayulang: jafa siña y manunas ujafatinas. 	 Als zo de bodem onder iemands voeten wordt weggehaald, wat kan een rechtvaardige dan zelf nog doen?


Ya si Jesus manope ya ilegña nu sija: Jinasonmiyo na este sija na Galileo, mas manisao qui todo Galileo sija na japadese ayo sija? 	 "Denkt u dat zij slechter waren dan de andere mensen uit Galilea?" vroeg Hij.


YA anae jumuyong gui templo; ilegña nu güiya uno gui disipuluña: Maestro, liija na jechuran acho, yan guma sija. 	 Toen Jezus de tempel verliet, zei één van Zijn discipelen tegen Hem: "Kijk eens, Meester! Wat een gebouw en wat een stenen!"


Ya ayo sija y manotojgue gui fionña, ilegñija: Yyon Yuus y magas na pale unlalalatde? 	 "Hoe durft u de hogepriester beledigen!" zei één van de mannen die bij Paulus stonden.


Y mangacanta manjajanao gui menan, y mandadangdang yan y dandanñija jatatituye; y entaloñija y donseya sija ni y mandadangdang nii pandireta. 	 O God, ik zie de feestelijke optocht ter ere van U gaan; iedereen loopt voor U (mijn God en mijn Koning) naar Uw heilig huis.


Jaye na taotao guiya jamyo, y yanguin guaja gaña siento na quinilo, ya ufinalingaeguan ni y uno, ada ti ujanao ya udingo y nobentainuebe gui desierto asta qui jasoda ayo y malingo? 	 "Als u nu eens honderd schapen had en één ervan raakte verdwaald, wat zou u dan doen? Het zoeken! Net zolang tot u het vond. De andere 99 zou u gewoon laten grazen.


Ya anae mato, y Judios ni y manmato guinin Jerusalem, manojgue gui oriyaña, ya megae finaaelañija contra si Pablo, ya ti siña manamagajet nu sija. 	 Meteen gingen de Jeruzalemse Joden om Paulus heen staan en brachten vele zware beschuldigingen tegen hem in. Maar zij konden niets bewijzen.


Ya madalalag güe ni y dangculo na linajyan taotao sa jalie sija y megaegae na señat ni jafatinas gui manmalango. 	 Een menigte mensen volgde Hem, omdat zij zagen dat Hij de zieken genas.


Ya ilegña: Y tiempo esta macumple; ya y raenon Yuus esta jijot: fanmañotsot, ya injenggue y ibangelio. 	 "Eindelijk is het zover!" riep Hij. "Het Koninkrijk van God is vlakbij. Keer u af van de zonde en geloof het goede nieuws."


Ya mañangangane gui sinagoga cada sabado, ya japrocucura para usuug y Judio yan y Griego sija. 	 Elke sabbat was hij in de synagoge te vinden, waar hij met Joden en gelovige Grieken discussieerde en probeerde hen te overtuigen.


Ya sumaga si Jesus, ya maninagang, ilegña: Jafa malagomiyo na jufatinas para jamyo? 	 Jezus bleef staan, riep hen bij Zich en vroeg: "Wat willen jullie?" "Here", antwoordden zij, "wij willen zo graag kunnen zien!"


Taegüenaoja locue y magas mamale, manmanbotlelea gui entaloñija, ya ilegñija yan y escriba sija: Jasatba y palo, ya güiya na maesa ti siña güe jasatba. 	 Ook de leidende priesters en de godsdienstleraars dreven onderling de spot met Hem. "Hij zou andere mensen redden, maar kan Zichzelf niet eens redden.


Fatinas mauleg na trongcon jayo, yan y tinegchaña mauleg; pat fatinas taelaye na trongcon jayo, yan taelaye y tinegchaña; sa pot y tinegchaña, y jayo esta matungo. 	 Een boom kent men aan zijn vruchten. Aan een goede boom komen goede vruchten en aan een slechte boom slechte.


Lao guajo sumangane jamyo; na y mas songunon tano Sodoma, qui para jago gui jaanin y sentensia. 	 De dag van het grote oordeel zal voor Sodom zeker niet zo erg zijn als voor Kapernaüm."


Ayosija ni y umaliligao y antijo manmaplanta laso para guajo; ya y umaliligao y dañujo manguecuentos tinaelaye: ya todotdia manmanajaso ni y finababa. 	 Vrienden en bekenden bemoeien zich niet met mij nu ik in de zorgen zit. Zelfs mijn familie wil mij niet meer zien.


Enao mina magof y corasonjo ya magof y inenrajo: locue y catneco sumaga seguro. 	 Daarom is er vreugde in mijn hart en ben ik gelukkig. God zorgt ook voor mijn lichamelijk welzijn.


Ya mato guiya güiya y manienienta, ya ilegña: Yaguin jago lajin Yuus, tago este y acho ya ufamapan. 	 De duivel kwam naar Hem toe en zei: "Verander deze stenen toch in brood. Dan is dat het bewijs dat U de Zoon van God bent."


Ya cajulo si Jesus ya dinalalag güe, yan y disipuluña locue. 	 Jezus stond op en ging met de man mee en Zijn discipelen ook.


Enao mina si Jesus ilegña nu güiya: Yaguin ti inlie señat sija, yan y ninamanman sija, ti injenggue. 	 "U zult nooit in Mij geloven als u geen duidelijke bewijzen en wonderen ziet", zuchtte Jezus.


Jaye tumungo y ninasiñan y linalalomo, ya y binibumo segun y ninamaañao guiya jago. 	 Wie kent de kracht van Uw toorn en de omvang van Uw ergernis?


Bira y chalanmo para as Jeova: ya angocogüe locue, ya güiya unajuyong este. 	 Vertel alles wat u bezighoudt aan de HERE en vertrouw Hem. Hij zal in alles voor u zorgen.


Ya y gasgas unfanue na gasgasjao: ya y camten unfanue na camtenjao. 	 U bent trouw tegenover wie U trouw is en iemand die zuiver leeft, wordt door U op dezelfde manier tegemoet getreden.


Ya susede anae cumuecuentos y dos, ya manafaesen entre sija, mato si Jesus ya mañisija manjanao. 	 Terwijl ze zo liepen te praten, haalde iemand hen in en liep met hen mee.


Anae jacone mapos y todo iyoña sija, güiya jumanao gui sanmenañija: ya quinilo sija madalalag güe, sa matungo y inagangña. 	 Als alle schapen buiten zijn, loopt hij voor ze uit. Zij volgen hem omdat zij zijn stem kennen.


Manyafaeyo yan gosmamuteyo: cumate yo pot y atboroto gui corasonjo. 	 Mijn bekken is ontstoken; ik ben van top tot teen ziek.


Esteja y Espiritu Santo janae yo testimonio na gui cada siudad, ilegña, na y guinede yan y pinite ufañaga guiya guajo. 	 zegt de Heilige Geest mij nadrukkelijk in elke stad waar ik kom, dat mij gevangenschap en vervolging te wachten staat.


Y rumesibe un profeta pot y naan profeta, uresibe y premion profeta; ya y rumesibe y taotao tunas pot y naan y taotao tunas, uresibe y premion y taotao tunas. 	 Wie een profeet ontvangt omdat hij een knecht van God is, zal dezelfde beloning krijgen als een profeet. Wie een goed man ontvangt omdat hij goed is, zal dezelfde beloning krijgen als hij.


Jagasja untago y testimoniomo sija gui tininas, yan minagajetja. 	 Toen U ons Uw geboden gaf, was dat in oprechtheid en het getuigde van Uw grote trouw.


Ya estaba güije un patgon na taotao na y naanña si Eutico, na matatachong sanjilo gui un bentana, ya guesmaego; ya y inanaco y prinedican Pablo, matomba gui maegoña, ya podong desde y mina tres na piso, ya anae majatsa matae. 	 Eutychus, een jonge man die in de vensterbank zat, viel in slaap. Toen Paulus maar bleef doorspreken, viel hij vanaf de derde verdieping naar beneden. Toen ze hem optilden, bleek hij dood te zijn.


Este uje y mamaela gui tateco, y mas dangculo qui guajo, ya guajo ti dignoyo na jupula ni y coreas y sapatosña. 	 Hij zal na mij prediken; Hij is zo belangrijk dat ik het zelfs niet waard ben om Zijn schoenen vast te maken."


Ya anae malago na upinino güe, maañao ni y linajyan taotao; sa pineloñija na si Juan profeta güe. 	 Daarom had hij Johannes willen doden. Maar hij durfde het niet uit angst voor een opstand. Het volk geloofde dat Johannes een profeet was.


Y tase iyoña yan güiya fumatinas: yan y canaeñaja fumatinas y anglo na tano. 	 De zee is van Hem, want Hij heeft haar gemaakt. Trouwens, het land ook, want Hij heeft het met Zijn eigen handen gemaakt.


Namagof y anten y tentagomo; sa iya jago, O Jeova, nae jujatsa julo y antijo. 	 Geef mij Uw vreugde, mijn God, ik richt mij helemaal op U.


N 23 27 52790 ¶ Ya matatitiye ni y dangculon linajyan taotao yan famalaoan sija ni mangacasao yan manatangis pot güiya. 	 Er liep een hele massa mensen achter Jezus aan. De vrouwen huilden en jammerden.


Lao y prisipen y mamale sija, yan y manamco sija jasoyo y taotao sija, na ujagagao si Barabas, ya si Jesus, umapuno. 	 Intussen hadden de mannen van de Hoge Raad de massa opgehitst om de vrijlating van Barabbas en de dood van Jezus te eisen.


Mamatinas chalan para y linalaloña; ya ti jachoma y antiñija guinin y finatae, lao japolo y linâlâñija gui peste. 	 Zo ging Zijn toorn over heel Egypte. Hij beschermde hen niet tegen de dood, maar gaf hen prijs aan de pest.


Fatinas mauleg, ni y minauleg minagofmo, guiya Sion; fatinas y quelat Jerusalem. 	 Want ik weet dat U er geen prijs op stelt dat ik U nu brandoffers zou brengen; daar gaat het U niet om.


Lao güiya jagosencatga sija na taya ujanatungo: ya manago na umanachocho y patgon palaoan. 	 Zij waren er helemaal ondersteboven van. Jezus drukte hen op het hart niemand te vertellen wat er was gebeurd. Voor Hij wegging, zei Hij dat ze het meisje iets te eten moesten geven.


Yanguin manmalefajam ni y naan Yuusmame, ya inestira y canaemame pot y otro Yuus; 	 Desondanks hebt U ons wel eens op gevaarlijke plaatsen gebracht en tastten wij soms geheel in het duister.


Nalibre y antijo, O Jeova, gui mandacon na labios, yan y mafáfababa na jula. 	 HERE, neem mij in bescherming tegen de leugenaars!


Ya si Yuus, cabales y chalanña: y fino Jeova esta machague: patang güe para todo y numanangga güe. 	 Samen met U durf ik een leger tegemoet te treden. Ja, met mijn God kan ik over muren springen.


Sa y tinas lâlâ taegüije y trongcon palma: lumadangculo güe taegüije y trongcon sedro gui Libano. 	 Als mensen het op mij voorzien hebben, ken ik geen angst. Inderdaad hoor ik verhalen over zondaars, die uit zijn op mijn ondergang.


Y jumungog y sinanganjo ya ti jajonggue, guajo ti jujusga; sa ti mato yo para jufanjusga gui tano, lao para junafanlibre y tano. 	 Als iemand hoort wat Ik zeg en zich er niets van aantrekt, zal Ik hem niet veroordelen. Ik ben niet gekomen om de wereld te veroordelen, maar om haar te redden.


Lao jago Jeova, gaease nu guajo, ya unacajuloyo, para juapase sija. 	 Zelfs mijn beste vriend, die ik volledig vertrouwde en die regelmatig bij mij at, heeft zich tegen mij gekeerd.


Fanmanayuyut para upas iyon Jerusalem: sa mumegae ayo sija y gumaeyajao. 	 Bid voor de vrede van Jeruzalem; dat ieder die van de stad houdt, rust mag ervaren.


Ya manaegüe y leblon y profeta Isaias. Ya anae jababa y leblo, jasoda anae esta matugue: 	 Men gaf Hem het boek van de profeet Jesaja en Hij zocht het gedeelte op waar staat:


Chamo pumopolo na ufanmamagof guiya guajo y enimigujo sin jafa? ni ayo y chumatlieyo sin causa jaachetgue yo nu y atadog. 	 Laten mijn valse tegenstanders toch geen plezier over mij hebben! Er zijn er die mij zonder reden haten!


Ya y magalaje manope, ilegña nu sija: Jaye gui dos malagonmiyo jusottaye jamyo? Sija ilegñija: Si Barabas. 	 Toen Pilatus opnieuw vroeg: "Wie van deze twee mannen zal ik vrijlaten?" riepen de mensen: "Barabbas!"


Y corasonjo bobongbong, y minetgotto malingo: ya y minalag y atadogjo fatta esta. 	 Here, de verlangens van mijn hart zijn voor U als een open boek; U hoort elke zucht die ik slaak.


Ya maconie guato guiya güiya; ya anae jalie, enseguidas y espiritu manlálaolao güe; ya güiya podong gui jilo oda gumagalileg ya bóboan. 	 Kom, breng de jongen maar hier." Dat deden zij, maar zodra de boze geest Jezus zag, kreeg de jongen vreselijke stuiptrekkingen. Hij viel op de grond en rolde heen en weer; het schuim stond hem op de mond.


Ya jabiragüe guato gui disipulo sija, ya ilegña: Mandichoso y atadog ni manmanlie nu estesija ni y liniinmiyo: 	 Daarna keek Hij Zijn discipelen aan en zei: "Het is een enorm voorrecht dat jullie dit allemaal mogen zien.


Ayo na tentago, dumimo papa ya tinayuyutgüe, ilegña: Señot, gaesiningon nu guajo, ya juapasejao todo. 	 De man liet zich voor de koning neervallen, met zijn gezicht in het stof. Hij smeekte: 'Och majesteit, geef mij uitstel. Dan zal ik u alles terugbetalen.'


ilegñija: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Voor en achter Hem werd "Leve de koning!" geroepen. De mensen juichten: "Eer voor Hem, Die komt in de naam van God!"


Ya anae mato gui tanoña, mamanagüe gui guimayuusñija, ya sija ninafanmanman, ya ilegñija: Guine mano nae jumuyong este na tiningoña, ya este sija mandangculo na ninasiña? 	 Daar sprak Hij in de synagoge. Iedereen verbaasde zich over Zijn wijsheid en de wonderen die Hij deed.


Dichoso ayo na tentago, yaguin mato y amuña ya sineda jafatitinas taegüije. 	 Het is goed dat een knecht bij de thuiskomst van zijn meester met zijn werk bezig is.


Anae juipe y sinco na pan sija entalo y sinco mit, cuanto na canastra injatsa bula ni pidaso sija ni sebbla? Ylegñija: Dose. 	 Zijn jullie alweer vergeten wat er gebeurde toen Ik vijf broden uitdeelde aan die 5000 mensen? Hoeveel manden hadden jullie nodig om het overschot op te halen?" "Twaalf", antwoordden zij.


Sa jayeja y mangagao, uresibe; ya y manaligao, usoda; ya y manyajo, umababaye. 	 Klop en de deur zal voor u worden opengedaan. Want ieder die bidt, ontvangt. Wie zoekt, vindt. En voor wie klopt, gaat de deur open.


Ayo anae cajulo si Simon Pedro ya jajala y lagua para y tano, bula dangculon güijan sija, siento y sincuenta y tres; ya achogja taegüenao y minegaeña, y lagua ti matitig. 	 Simon Petrus ging al en trok het volle net op de oever. Er zaten 153 vissen in en toch was het net niet gescheurd.


Para umafanue y minaaseña gui mañaenata, ya umajaso y santos na tratoña; 	 Hij is goed voor onze voorouders geweest.


Ya jatago guato guiya güiya y disipuloñija yan iyon Herodes, ilegñija: Maestro, intingo na jago magajetjao, ya mamananagüejao na magajet y chalan Yuus; ya taya unadadaje ni jaye; sa ti uno na guaelaye guiya jago y finaboresen taotao. 	 Zij kwamen tot een besluit en stuurden een paar van hun leerlingen met enkele aanhangers van Herodes naar Hem toe met een vraag. "Meester, wij weten dat U eerlijk bent. U vertelt de waarheid over de weg naar God. U trekt zich niets aan van wat de mensen denken.


Ada ti jatungo todo y fumatitinas y taelaye? ni y jacacano y taotaojo, taegüije y chumochocho pan? ya si Jeova ti jaaagang. 	 Weten zij het dan niet, al die zondaars, al die mensen die van anderen niets heel laten? Geen van hen zoekt de HERE.


Ay ay jamyo y manmagas y lay! sa innajanao y yaben tiningo; ya ti infanjalom jamyo yan y mangequejalom inchechema. 	 Slecht bent u, godsdienstleraars! U houdt de waarheid voor de mensen verborgen. U wilt er zelf niets van weten. Maar het ergste is dat u ook anderen tegenhoudt erin te geloven."


Ya manmanugo as Moises gui fangualuan; yan si Aaron ni y santos Jeova. 	 In het kamp werden zij jaloers op Mozes en Aäron, die door de HERE waren uitgekozen.


Y naanmo O Jeova, gagaegue para taejinecog; y majasomo, O Jeova, para todo y generasion sija. 	 HERE, Uw naam blijft tot in eeuwigheid bestaan en alle generaties zullen aan U denken.


Jatago talo y palo tentagoña sija, mas qui y finenana: ya manmafatinasja talo taegüije. 	 Daarna stuurde de eigenaar andere mannen. Nog meer dan de eerste keer. Maar het verging die al niet veel beter.


Lao ayo y matanme gui mauleg na oda; este yuje y jumungog y sinangan ya jatungo, ya manogcha locue; ya y tinegchaña y uno siento, ya y otro sesenta, ya y otro treinta. 	 Tenslotte zijn er mensen die het goede nieuws horen en begrijpen. Bij hen draagt het zaad vrucht, soms honderd, soms zestig en soms dertigvoudig. Dit soort mensen lijkt op de goede grond, waar het zaad mooi kon opkomen en vruchtdragen."


Najijot jao gui antijo ya unnalibre: rescatayo sa juguaja y enimigujo sija. 	 Verberg U niet voor mij; ik ben Uw dienaar en ik ben vreselijk bang. Antwoord mij toch snel!


Ya ayo na tentago y jatungo y minalago y señotña; ya ti jalisto güe, ni jafatinas jaftaemano y minalagoña, umasaulag megae. 	 Hij zal zwaar gestraft worden. Want hij wist wat hij moest doen, maar heeft het niet gedaan.


Ya güiya guefmanencatga, na chañija munamatutungo güe. 	 Hij genas iedereen die ziek was. Maar Hij wilde beslist niet dat zij rondvertelden wat Hij allemaal deed.


Parejoja yan y tata ni jaguaeya y famaguonña, taegüenaoja si Jeova jaguaeya ayo sija y manmaañao nu güiya. 	 Zoals een vader met liefde voor zijn kinderen zorgt, zo zorgt de HERE voor wie ontzag voor Hem hebben.


Sa si Jeova dangculo, yan sendangculo para umaalaba: güiya umamaañaogüe mas qui todo yuus. 	 De HERE is immers groot en machtig? Hij is het waard van harte te worden geprezen; roemrucht is Zijn naam.


Mato si Jesus ya jasoda na estaba cuatro na jaane gui naftan. 	 Toen Jezus in Bethanië aankwam, bleek Lazarus al vier dagen daarvoor begraven te zijn.


N 11 27 66490 ¶ Ya este sija na jaane, manmato profeta sija guinin Jerusalem para Antioquia, 	 In die tijd kwamen er uit Jeruzalem enkele profeten naar Antiochië.


Sa todo y profeta sija, yan y lay, japrofetisa asta si Juan. 	 Want zowel Mozes als de profeten hebben gezegd dat het zou komen.


Gui menan Jeova, sa güiya umamamaela; sa guiya umamamaela para ujusga y tano: ujusga y tano gui tininas, yan y taotao sija gui minagajetña. 	 Dat is voor de HERE, want Hij komt om Zijn oordeel over de aarde uit te spreken. Hij zal in oprechtheid over de wereld rechtspreken en Zijn trouw aan alle volken bekendmaken.


Pupuenge, ogaan, yan taloane, jufanjaso ya juagang duro, ya güiya ujungog y inaganjo. 	 Maar ik weet wat ik moet doen: ik roep naar God; de HERE zal mij bevrijden.


Ya ilegña nu sija: Jamyo manmanae y misterion raenon Yuus; lao y mangaegue gui sumanjiyong, pot acomparasion nae umafatinas todo estesija; 	 Jezus antwoordde: "Jullie horen dingen over het Koninkrijk van God, die voor degenen die er buiten staan nog verborgen zijn. Die mensen vertel Ik er over met behulp van gelijkenissen.


N 16 24 30130 ¶ Ayo nae si Jesus, ilegña ni y disipuloña sija: Yanguin jaye malago dumalalag yo, polo ya upune namaesagüe, ya uchule y quiluusña ya udalalag yo. 	 Daarna zei Jezus tegen Zijn discipelen: "Wie bij Mij wil horen, moet zichzelf niet belangrijk vinden. Hij moet zijn kruis opnemen en dicht achter Mij aan gaan.


Yaguin jaye na taotao umalog nu jago: Estagüe si Cristo, pat ayo; chamo jumojonggue. 	 Als iemand dan aankomt met het verhaal dat de Christus hier is of daar, geloof hem niet.


YA despues di estesija, jumanao si Pablo guiya Atenas ya mato Corinto: 	 Paulus verliet Athene en ging naar de stad Corinthe.


N 4 17 25430 ¶ Desde ayo jatutujon si Jesus sumetmon ya ilegña: Fanmañotsot, sa y raenon langet jijijot. 	 Van toen af begon Jezus de mensen in het openbaar toe te spreken. "U moet zich bekeren", zei Hij, "want het Koninkrijk van de hemelen is dichtbij."


Ya guiya ilegña: Esta manmannae jamyo para intingo y misterion y raenon Yuus lao y pumalo pot acomparasion; para ujaaatanja ya ti ujalie, yan ujaecungogja ya ti ujatungo. 	 Hij antwoordde: "Jullie hebben het voorrecht te weten waar het in Gods koninkrijk eigenlijk om gaat. De anderen mensen horen de gelijkenissen wel, maar begrijpen er niets van. Dat is trouwens ook de bedoeling.


O jamyo y gumaeya si Jeova, jachatlie y daño: güiya umadaje y anten y mañantosña: güiya munafanlibre sija juyong gui canae y manaelaye. 	 Als u van de HERE houdt, haat dan elke vorm van kwaad. God beschermt Zijn kinderen en behoedt hen voor elke goddeloze invloed.


Guajo si Yuus Abraham, yan si Yuus Ysaac, yan si Yuus Jacob? Ti güiya si Yuus y manmatae, na Yuus y manlâlâlâ. 	 'Ik ben de God van Abraham, de God van Isaäk en de God van Jakob!' Daaruit blijkt dat Hij niet een God van doden is, maar van levenden."


N 8 25 65160 ¶ Enao mina sija, anae guinin janae testimonio yan jasangan y sinangan y Señot, manalo guato Jerusalem, y japredica y ebangelio gui megae na sengsong y taotao Samaria sija. 	 Petrus en Johannes verzekerden de Samaritanen dat zij hen als broeders erkenden. Nadat zij hadden gezegd wat hun door God was opgedragen, vertrokken zij weer naar Jeruzalem. Onderweg maakten zij in vele Samaritaanse dorpen het goede nieuws van Jezus Christus bekend.


Y palo macone y tentagoña ya manamamajlao, ya manmapuno. 	 Weer anderen grepen de knechten van de koning en mishandelden hen. Sommigen zo erg dat ze stierven.


Ya si Jesus jalalatde ilegña: Pacaca, ya maela juyong guiya güiya. 	 "Zwijg", zei Jezus tegen de boze geest. "Ga onmiddellijk uit die man!"


Si Jacob jalilis si José, asaguan Maria, na finañago si Jesus na mafanaan si Cristo. 	 Matthan was de vader van Jakob; Jakob de vader van Jozef, die getrouwd was met Maria, de moeder van Jezus, die Christus genoemd wordt.


O, jaso na quinadada y tiempoco esta: pot jafa na taesetbe jagas unfatinas todo y famaguan taotao? 	 Moet dit nog lang duren, HERE? Blijft U Zich voor mij verbergen? Blijft Uw toorn branden als het heetste vuur?


Chamiyo jumajatsa y canggelonmiyo gui taquilo; chamiyo fanguecuentos ni y tiso na tongjo. 	 Ik heb de trotse mensen gewaarschuwd: "Wees niet hoogmoedig" en zei tegen de ongelovigen: "Wees niet koppig,


Jatolaeca y tase y anglo na tano: ya japocacate y sadog: ya ayo nae manmagofjam nu güiya. 	 Hij maakte land droog door de zee te laten opdrogen; het volk ging te voet dwars door de rivier.


Ya despues di sumaga güije ti apmam na tiempo, maposgüe ya jajanagüe todo y inanaco tano Galasia, yan Frygia, para unafanmetgot todo y disipulo. 	 Maar ook daar bleef hij niet lang. Al gauw vertrok hij weer naar Galatië en Frygië om de christenen in die streken te bemoedigen.


Y linalatde yumulang y corasonjo: yan bulayo y pinite: ya manaliligaoyo jaye upinite, lao taya ni uno: yan y numamagofyo lao ti jusoda ni uno. 	 U ziet toch hoe ik word bespot, hoe beschaamd ik ben en tot schande gemaakt. U weet precies wie mij dit allemaal aandoen.


Y balaco guinin y jalomtano machuchule ya mayúyulang, yan y manmachaleg na gâgâ gui fangualuan cumacano. 	 Waarom hebt U onze grenzen opengezet? Nu worden wij steeds aangevallen.


Anae manmato guiya guajo y chumogüe taelaye para u jacano y catneco, y contrariojo yan y enimigujo, sija manmatompo ya manmatomba. 	 Toen de misdadigers kwamen om mij te vernietigen (dat waren mijn vijanden en tegenstanders) zijn zij zelf gestruikeld en gevallen.


Para güiya ni y japatten dos y Tasen Agaga: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij maakte een droog pad dwars door de Schelfzee. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ya y manmanjonggue gui Señot, mas maaumenta y linajyan parejoja y lalaje yan y famalaoan; 	 Het aantal gelovigen bleef echter groeien. Talloze mannen en vrouwen gingen in de Here geloven.


Fanbela, yan infanmanaetae; para chamiyo fanjajalom gui tentasion: Y Espiritu magajet na malago; lao y catne echecho. 	 Blijf toch wakker en bid, anders zal de verleiding je te sterk worden. De geest is wel gewillig, maar het lichaam is zwak."


Sa untagam güe nu y bendision y minauleg: y coronan oro nu y fino, unpolo gui jilo y iluña. 	 U vervulde zijn grootste wens; wat hij U vroeg, hebt U hem niet geweigerd.


Y minaañao as Jeova gasgas, sumaga para taejinecog; y sentensian Jeova magajet, ya todo tunas. 	 Het bevel van de HERE is een vreugde voor ons hart. Het gebod van de HERE is zuiver en geeft ons een duidelijk inzicht.


Lao si Pedro gaegue gui sanjiyong y petta. Entonses ayo y otro disipulo ni y atungo y magas na pale jumuyong, ya jasangane y pottera, ya janajalom si Pedro. 	 Maar Petrus moest buiten blijven. De andere discipel kwam terug, sprak even met de portierster en nam Petrus toen mee naar binnen.


Jago, junggan jago, para unamaañao: ya jaye siña tumogue gui menamo yan lalalojao? 	 Toen U Zich liet zien, God van Jakob, konden noch paarden noch strijdwagens meer iets beginnen.


Ya macacase todo ni y manmalolofan, ya jayeyengyong y ilonñija, ya ilegñija: Ay! jago ni y unyulang y templo, ya unjatsa talo gui mina tres na jaane; 	 De mensen die voorbijkwamen, scholden Hem uit en schudden hun hoofd. "Moet je Hem zien", jouwden zij. "Hij zou toch de tempel afbreken en in drie dagen weer opbouwen?


Ya y mina dos biaje, matungo si José ni y mañeluña: ya y parientes José janatungo si Faraon. 	 Bij deze tweede keer vertelde Jozef dat hij hun broer was en hij stelde hen voor aan de Farao.


Jujajaso y cantaco gui puenge: jujajaso ni y corasonjo; ya y espiritujo guine guefaligao? 	 Ik denk aan vroeger, aan de jaren die voorbijgingen.


Estesija finatinasmo, lao mamatquiquilojayo: jinasomo na parejojitja: lao bae julalatdejao, ya jupolo tinaelayemo sija gui menan matamo. 	 Terwijl u dit deed, zweeg Ik in alle talen. Nu verbeeldt u zich dat Ik met u ben en net zo denk als u.


Ya y jagan Tiro yan y ninae ugaegue güije; asta y manrico gui entalo y taotao unmagaogao ni y fabotmo. 	 Laat het verlangen van de koning naar u uitgaan; hij is uw meester; voeg u naar hem.


Y sinanganmo junaatog gui jalom y corasonjo, para chajo umiisao contra jago. 	 Ik vul mijn hart met Uw woorden; dat is de enige manier om niet te zondigen en U geen verdriet te doen.


Ya anae munjayan este, y palo locue gui isla ni y guaja chetnotñija, manmato ya uninafanjomlo. 	 Toen dit nieuws bekend werd, kwamen overal van het eiland zieken naar ons toe, die werden genezen.


JEOVA, jafa muna manlajyan y enimigujo! Megae mangajulo contra guajo. 	 Een psalm van David toen hij op de vlucht was voor zijn zoon Absalom.


Todo y manmamaela antes que guajo, ladron yan saque sija: ya ti manmanjungog y quinilo sija. 	 Ik ben de deur van de schaapskooi. Al die zogenaamde profeten en verlossers zijn dieven en rovers. Maar de schapen hebben niet naar hen geluisterd.


Guaja talangañija; lao ti manmanjujungog; ni uguaja jinagong gui pachotñija. 	 Zij hebben oren, maar die kunnen niet horen. En ademen kunnen zij helemaal niet.


Ya jumanao yan Jesus, ya megae na taotao sija madalalag güe, ya machiguet güe. 	 Jezus ging met hem mee. De mensen liepen achter Hem aan en verdrongen zich om Hem.


Jaso este, na y enimigo manmalalatde, O Jeova, ya ayo y mangaduco na taotao jachatfino y naanmo. 	 Kijk toch eens, HERE, hoe de tegenstanders U bespotten; dit dwaze volk wil niet naar U luisteren.


Lao yaguin jufatinas, achogja ti injenggue yo, jenggue y checho sija: para siña jamyo intingo ya injenggue na si Tata gaegue guiya guajo, ya guajo gaegue guiya Tata. 	 Maar als Ik dat wèl doe en u gelooft Mij nog niet, geloof dan in de dingen die Ik doe! Dan zult u weten en ook moeten erkennen dat de Vader in Mij is en dat Ik in de Vader ben."


Nalibreyo gui chumogüe y tinaelaye, ya satbayo gui manmejga na taotao sija. 	 O mijn God, bevrijd mij toch van mijn vijanden. Bescherm mij tegen hen die mij naar het leven staan.


Ya pot este japromete ya manjula na uninae todo y guinagaoña. 	 Herodes vond het zo mooi, dat hij beloofde haar te zullen geven wat zij verlangde. "Ik zweer het je", zei hij.


Canta y minagof gui naanña: namalag y tininaña. 	 Zing psalmen over de grote heerlijkheid van Zijn naam. Breng Hem de eer en de lof toe.


Y langet yan y tano ufanmalofan, lao y finojo ti ufalofan. 	 Hoewel hemel en aarde voorbijgaan, zullen mijn woorden altijd blijven gelden.


N 6 39 45020 ¶ Ya jasangane sija un acomparasion ilegña: Siña y bachet jaosgaejon y otro bachet? ti ujaachapodong y dos gui joyo? 	 Jezus maakte een en ander duidelijk met een paar voorbeelden: "De ene blinde kan de andere blinde niet leiden. Want als de één in een kuil valt, trekt hij de ander mee.


Y Fariseo sija locue mafaesen güe talo: Jafa muna manlie güe. Ya ilegña nu sija: Janaye ni fachae y sanjilo gui atadogco, ya jufagase yo, ya manlie yo. 	 De Farizeeërs vroegen de man ook hoe het kwam dat hij kon zien. Hij antwoordde: "Hij deed wat modder op mijn ogen. Daarna heb ik mij gewassen en nu kan ik zien."


Y manmanso ufanfinanagüe gui juisio: yan y manmanso ufanguinia gui chalan. 	 Hij zal de beste weg die men maar kiezen kan, tonen aan hen die zich in hun afhankelijkheid tot Hem richten.


N 11 42 47640 ¶ Lao ay, ay jamyo Fariseo! ni infanmannae diesmos nu y yetba buena yan laruda yan todo golae; ya innafapos y tininas yan y güinaeyan Yuus. Estesija nesesita infatinas, sin pelo y pumalo. 	 U geeft tien procent van al uw inkomsten aan de tempel. Maar u denkt er niet aan rechtvaardig te zijn en God lief te hebben. En daar komt het nu juist op aan. Natuurlijk is het geven van die tien procent heel goed, maar u mag de andere dingen niet verwaarlozen.


Y raena gui sancatan ucajulo gui juisio yan este na generasion ya ufanmasentensia, sa mato guine y uttimon tano, para uecungog y tiningo Salomon, ya estagüeja uno güine na lugat na mas dangculo qui si Salomon. 	 Op de dag van het grote oordeel zal de koningin van Scheba tegelijk met u levend worden en u veroordelen. Want zij kwam van heel ver om zelf de wijsheid van Salomo te horen. Maar hier staat Iemand die meer is dan Salomo.


Si Jeova ninamamagof güe ni y manmaañao nu güiya, ni y umangoco sija gui minaaseña. 	 De HERE hecht er waarde aan dat mensen ontzag voor Hem hebben en vertrouwen op Zijn goedheid en liefde.


Ya quinene talo guiya Jerusalem ya pinelo gui sumanjilo y templo, ya ilegña nu güiya: Yaguin jago Lajin Yuus, yutejao güine papa: 	 Daarna nam de duivel Hem mee naar het dak van de tempel in Jeruzalem. "Als U de Zoon van God bent", zei hij, "spring dan naar beneden.


Bendise si Jeova, O antijo, yan chamo malelefa todo ni y minaulegña: 	 Mijn ziel, prijs de HERE en vergeet vooral nooit wat Hij allemaal voor goeds heeft gedaan.


Ya guajo sumangane jamyo, na ufanmato megae guine y sancatan, yan guine y sanlichan; ya ufanmatachong yan si Abraham yan si Ysaac yan si Jacob gui raenon langet; 	 En hij is niet eens een Jood! Uit alle delen van de wereld zal een stroom van mensen het Koninkrijk van de hemelen binnengaan. Zij zullen met Abraham, Isaäk en Jakob aan tafel zitten.


Sa jajungog masasangan güe un palaoan na y diquique na jagaña, guaja un áplacha na espiritu, mato ya jatomba güe gui adengña: 	 Het duurde dan ook niet lang of er kwam een vrouw naar Hem toe. In haar dochtertje zat een boze geest. Zodra zij het nieuws had gehoord, was ze naar Jezus toe gegaan. Zij viel voor Hem op de knieën en smeekte of Hij die boze geest uit haar dochtertje wilde verjagen. Omdat de vrouw geen Jodin was (ze kwam uit de streek van Tyrus) zei Hij tegen haar:


Guajo mamatquilo, ti jubaba y pachotto: sa jago fumatinas. 	 Vergeef mij al mijn zonden; laten de dwazen niet over mij spotten.


Ya ilegña nu y tentagoña sija: Este si Juan Bautista: güiya cajulo gui entalo y manmatae, enao mina mandangculo na mannamanman jafatitinas guiya güiya. 	 Herodes had Johannes namelijk gearresteerd en op aandringen van Herodias, de vrouw van zijn broer Filippus, gevangen gezet.


Ayo y umangongoco sija ni y güinajañija, yan jatunanmaesaja ni y minegae y riniconñija; 	 Waarom zou ik bang zijn als er dagen komen waarop het kwaad lijkt te overheersen? Als ik word belaagd door mijn vijanden die mij kwaad willen doen?


Ya ti siña maguot pot y sinanganña gui menan y taotao sija; ya ninafanmanman ni y inepeña ya manmamatquilo. 	 Daar wisten ze niets op te zeggen. Hun plan om Hem in het bijzijn van de mensen op een woord te vangen, was op niets uitgelopen.


Ufañocho ya ufanmanadora todo y yinemog y tano: gui menanña ufandimo, todo y manunog gui eda: güiyaja ni y tisiña unalala y antiña. 	 Het Koninkrijk is van de HERE; Hij heerst over alle volken.


Ya sigue di janafanlamen y mangachongña, y chumochocho yan gumiguimen yan y manbeglacho: 	 'Mijn meester komt nog lang niet terug,' en hij begint de andere knechten te mishandelen


Sa taegüije si Jonas y señat para y taotao Ninibe taegüijeja locue y Lajin taotao para güine na generasion. 	 Zoals Jona voor het volk van Ninevé een teken was dat God hen wilde redden, zo zal Ik een teken zijn voor het volk van deze tijd.


Ya y Señot ilegña nu güiya: Pula y sapatosmo gui adengmo; sa y lugat anae tumotojgue jao, santos na oda. 	 God zei tegen hem: 'Trek uw schoenen uit, want de grond waarop u staat, is heilig.


Bende y güinajamo, ya unfannae. limosna; fanmamamauleg botsa ni ti ubijo, un güinaja gui langet na ti ufatta, anae ti usineda ni y saque, ni ti upotliya. 	 Verkoop je bezittingen en geef de opbrengst aan wie tekort hebben. Zorg dat je een beurs krijgt die nooit opraakt, waar dieven niet bij kunnen en waar de mot niet aan vreet.


Sa uncano y finachocho y canaemo: siempre unmagof yan umauleg para jago. 	 Uw werk zal u voldoende opleveren om van te leven. Het gaat goed met u en u bent heel gelukkig.


Ylegña: Fañuja; sa y patgon palaoan ti mamatae, lao mamaego. Ya mabutleagüe. 	 "Wat doet u hier? Ga naar buiten! Het meisje is niet dood. Zij slaapt alleen maar." Maar zij lachten Hem in Zijn gezicht uit.


Ya manjanao ayo sija y manmatago, ya jasoda jaftaemano y mansinangane sija. 	 Zij gingen op weg en vonden het veulen, precies zoals Jezus had gezegd.


Ya ilegña nu sija; Janao fanmalag todo y tano, ya predica y ibangelio todo y ninajuyong sija. 	 "Trek de wereld in", zei Hij tegen hen,


Ayo y ti jumujame, contra guajo yuje; ya ayo y ti rumecocoge guiya guajo machalapon. 	 Wie niet vccr Mij is, is tegen Mij. Wie niet met Mij meewerkt om de mensen bijeen te brengen in mijn koninkrijk, jaagt ze uiteen.


Ya jayeja y manjula pot y attat, taya este; lao jayeja y manjula pot y ninae ni gaegue gui jiloña, gaeisao güe. 	 Nog zoiets: U zegt dat het niets betekent als iemand bij het altaar zweert. Maar zweert iemand bij het offer op het altaar, dan mag hij zijn eed niet breken.


Ya mato un pobble na buida; ya manyute jalom dos cobble na bale buente un centavos. 	 Er kwam ook een arme weduwe. Zij gooide er twee koperen muntjes in.


Yaguin jufatitinas y ti iyon Tata, munga injenggue yo. 	 Als Ik niet dezelfde wonderen doe als mijn Vader, hoeft u Mij niet te geloven.


YA ayoja na tiempo, y ray Herodes jaestira y canaeña para unafanlamen palo gui taotao iglesia. 	 Ongeveer in dezelfde tijd pakte koning Herodes enkele christenen op met de bedoeling hen te mishandelen.


Yaguin ilegmame: Y taotao sija; manmaañaojam ni y taotao sija; sa pineloñija todo na profeta si Juan. 	 'Waarom hebt u hem dan niet geloofd?' Maar als wij zeggen dat hij niet door God was gestuurd, krijgen wij het volk tegen ons. Al die mensen hier geloven dat Johannes een profeet was."


Y jaane iyomo, y puenge locue iyomo: jago fumamauleg y inina yan y atdao. 	 De dag is van U en ook de nacht is Uw bezit. U hebt het licht en de zon geschapen.


Güiya fumatinas y corasonñija todos: yan jaatitutuye todo y chechoñija. 	 Hij, die hen zelf heeft gemaakt, weet precies waarom zij doen wat zij doen.


Pot y fino Jeova esta mafatinas y langetsija: ya pot y jajaja ni y pachotña, todo y inetnonñija. 	 De hemelen werden door het woord van de HERE gemaakt; alles wat er in is, ontstond door Zijn adem.


Jaye na taotao enao y lalâlâ ya ti ulie finatae, ni y ujanalibre y antiña gui ninasiñan y naftan? Sila. 	 Denk er alstublieft aan dat ik maar een eindig mens ben. U hebt de mensen Zelf geschapen, dus U weet hoe kort zij leven.


Nu y lajin Matatias nu y lajin Amos, nu y lajin Nalum, nu y lajin Eslí, nu y lajin Nagé, 	 de vader van Jozef was Mattathias; de vader van Mattathias was Amos; de vader van Amos was Nahum; de vader van Nahum was Esli;


Ya pago estagüiya y canae y Señot gui jilomo, ya unbachet ya ti unlie y atdao pot un tiempo. Ya enseguidas podong gui jiloña y nublado ya jomjom, ya jumanao manaligao jaye uminantiene y canaeña para uinesgaejongüe. 	 Nu geeft God u uw verdiende loon. U zult blind worden en het zal lang duren voordat u de zon weer kunt zien." Op hetzelfde moment kwam er een waas voor de ogen van Elymas en even later zag hij niets meer. Hij liep tastend rond, op zoek naar iemand die hem kon leiden.


Ya jaalaba y señot y taelaye na mayetdomo; sa pot y jagostungo chumogüe: sa y famaguon este na tano, manmejnalomña y generasionñija, qui y famaguon y manana. 	 De heer moest vol bewondering toegeven dat die sluwe beheerder zijn eigen zaken heel goed had behartigd. Ja, de mensen van deze wereld zijn in hun omgang met de medemensen vaak veel handiger dan de mensen die bij God horen.


Ya anae malie este, todos mangonggong, ilegñija: Mapos, para usaga gui isao na taotao. 	 Maar dat was niet naar de zin van de andere mensen. "Nu is Hij nota bene bij die slechte man op bezoek gegaan", mopperden ze.


Magajet na y jilo y tentagojo lalaje, yan y tentagojo famalaoan nae bae juchuda güije na jaane y Espiritujo; ya sija ujaprofetisa. 	 In die dagen zal God Zijn Geest ook uitstorten over ondergeschikten en zij zullen Zijn woorden spreken.


Lao anae mato este na lajimo ni y jalachae todo y güinajamo gui manputa sija; unpunueja ni y mas yomog na tatnero. 	 Nu komt die zoon van u thuis; hij heeft eerst uw geld er bij de hoeren doorgejaagd en wat doet u? U slacht voor hem het beste kalf dat we hebben!'


Ayo sija y fumatinas estesija ujafanparejoja yan sija: magajet na cada uno ni y umangoco sija ni ayosija. 	 De mensen die die beelden hebben gemaakt en ieder die op die beelden vertrouwt, zullen net als die beelden worden: dood.


Taotao sija na janapeligro y jaanenñija pot y naan y Señot Jesucristo. 	 die hun leven voor de naam van onze Here Jezus Christus op het spel hebben gezet.


Güiya unafañocho sija locue ni y mas mauleg na trigo: yan y miet ni jumujuyong gui acho anae junajaspog jao. 	 De mensen die niet in de HERE geloven, zouden net doen alsof zij Hem eerden. Er zou aan hun straf geen einde komen.


si Jesus sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 "Dat kan", zei Jezus. "Omdat u op Mij vertrouwt, bent u genezen." Op datzelfde moment kon de man weer zien. En hij ging met Jezus mee naar Jeruzalem.


Ya anae majungog, ninafansenmagof, ya mapromete manae güe salape. Ya jaaliligao jaftaemano para uinentrega. 	 Toen zij dat hoorden, waren ze blij verrast en beloofden hem geld. Judas wachtte zijn kans af om Jezus te verraden.


Y antita jagas jananangga si Jeova: y ayudata yan y patangta güiya. 	 Wij verwachten de HERE van ganser harte. Hij helpt en beschermt ons.


Ya anae jaatan, ninamaañao, ya ilegña: Jafa Señot? Ya ilegña nu güiya: Y tinayuyutmo yan y limosnamo, manmato julo para umajaso gui menan Yuus. 	 Cornelius keek hem met grote ogen aan en begon bang te worden. "Ja, heer", stamelde hij. "Wat is er?" De engel zei: "God heeft uw gebeden gehoord en Hij heeft gezien wat u voor de armen hebt gedaan.


Ujasangan y majason dinangculon y minaulegmo, ya ufanganta ni y tininasmo. 	 Laat Uw grote goedheid geroemd worden en juichende liederen worden gezongen over Uw rechtvaardigheid.


Ya masquesea jayeja y numae uno güine nu este sija y mandiquique, unoja bason janom ni y fresco, pot y naan y disipulo, magajet jusangane jamyo na ti ufalingo y premiuña. 	 En wie jullie, die mijn discipelen zijn, een beker koud water geeft, zal zeker worden beloond."


YA anae susede na manadingojam, manmaudaejam gui batco, ya manmatojam gui tinas na chalan para Coos, ya y inagpaña na jaane manmatojam Rodas, ya desde ayo asta Pátara. 	 Na het moeilijke afscheid van de christenleiders uit Efeze, kozen wij zee en zeilden in één ruk naar het eiland Kos. De volgende dag voeren wij naar Rhodos en vandaar naar Patara.


Y manmanalado jaalado gui jilo y tatalojo: janafananaco y sutcoñija. 	 Zij hebben ons onderdrukt en zelfs gemarteld.


Estesija jusangane jamyo, para minagofjo usaga guiya jamyo, ya y minagofmiyo ubula. 	 Ik heb dit gezegd met de bedoeling dat mijn blijdschap in u zal zijn. U zult grote blijdschap ervaren.


Sa gaegue gui oriyajo y tinaelaye asta ti tufungon: jajiguef yo y tinaelayeco sija, ya ti siña juatan julo; megaeña mas que y gapotulo gui ilujo, ya y corasonjo yafae esta. 	 Laat mij ruimschoots delen in Uw medelijden. Laten Uw goedheid en waarheid mij voortdurend beschermen.


Ya y guinatbon Jeova ni y Yuusta ugaegue guiya jame; ya unnafitme guiya jame y checho y canaeta: magajet, y checho y canaemame unnafitme. 	 HERE, onze God, stort Uw liefdevolle vriendelijkheid over ons uit. Zegen het werk dat wij doen. Ja, wij bidden U om Uw zegen over alles wat wij ondernemen.


Ya y magaguña manmañila, gosapaca calang niebe, taya ni un fafagas gui tano siña munaapaca taegüine. 	 Zijn kleren werden verblindend wit, zo wit als niets ter wereld.


Sa ufanmautut guse taegüijeja y chaguan, ya ufanmalayo taegüije y chaguan betde. 	 Zij verdwijnen net zo snel als het gras en verwelken als eendagsbloemen.


Ya anae ninae lisensia, tumojgue si Pablo gui guaot, ya jaseñas y taotao sija ni y canaeña. Ya anae manmamatquilo jacuentuse sija ni cuentos Hebrea, ilegña: 	 Toen de commandant hem daarvoor toestemming gaf, keerde Paulus zich om en wenkte het volk om stilte. Het werd doodstil. Hij sprak het volk toe in het Hebreeuws.


N 4 20 44000 ¶ Ya jajuchom y leblo ya anae janatalo y ministro, matachong; ya todo y mangaegue gui guimayuus, güiyaja manatan. 	 Hij deed het boek dicht, gaf het aan de dienaar en ging zitten. Alle ogen waren op Hem gericht.


Ya umapredica este y ebangelion y raeno gui todo y tano, para testimonio gui todo y nasion, ya ayo nae ufato y jinecog. 	 Het goede nieuws over het Koninkrijk van God zal overal ter wereld worden gebracht, zodat alle landen het zullen horen.


N 20 17 69580 ¶ Ya desde Mileto manago guato Efeso na ufanmaagange y manamco gui guimayuus. 	 Terwijl hij in Milete was, liet hij de leiders van de christengemeente te Efeze bij zich komen en


Sen magajet y minauleg yan y minaase madalalagyo todo nu sija gui jaanen linâlâjo: ya y guima Jeova jusaga para taejinecog na jaane. 	 Uw goedheid, liefde en trouw mag ik mijn hele leven ervaren; en daarna mag ik voor eeuwig bij U wonen in Uw huis.


Lao tajonggue na pot y grasian y Señot Jesus utafansatbo, taegüije iya sija. 	 Wij geloven immers op dezelfde wijze als zij gered te worden, door de genade van de Here Jezus!"


Ya anae esta tiempo, jatago uno gui tentagoña para ayo y manmachochocho, para ujaresibe guinen manmachochocho y tinegcha y fangualuan ubas. 	 In de oogsttijd stuurde Hij één van zijn knechten naar de boeren om de huur op te halen.


Magajet jusangane jamyo: Y mas mauleg para y tano Sodoma yan Gomora gui jaanin sentensia, qui para ayo na siuda. 	 Werkelijk, zo'n stad zal er op de dag van het grote oordeel erger aan toe zijn dan de beruchte steden Sodom en Gomorra.


Ya este munaguefmagof si Jeova mas qui y nobiyo, pat y toro nii mangaecángjilon yan papaquis. 	 Ik zal een loflied zingen en de naam van God prijzen. Ik zal Hem groot maken door de liederen die ik tot Zijn eer zing.


Ya anae munjayan magode güe, macone ya maentrega gui as Ponsio Pilato y magalaje. 	 Na afloop van de vergadering stuurden zij Hem geboeid naar Pilatus, de Romeinse gouverneur.


N 19 45 50930 ¶ Ya jumalom gui templo, ya jatutujon yumute juyong todo ayo sija y manmanbebende güije; 	 Toen Hij in de tempel kwam, joeg Hij de handelaars eruit. "Er is geschreven: Gods huis moet een huis van gebed zijn. Maar wat hebben jullie ervan gemaakt? Een rovershol!"


N 11 16 27920 ¶ Lao jaye nae juacompara este na rasa? Manparejo yan y famaguon ni manmatatachong gui plasa ya jaagang y mangachongñija, 	 Wat kan Ik over u zeggen? U bent net kinderen die buiten spelen en tegen hun vriendjes zeggen:


Ya ujayute gui jetnon guafe; ya ayo nae uguaja güije tumanges, yan chegcheg nifen. 	 En de slechten zullen in het vuur worden gegooid. Daar zal één en al wroeging, tranen en verdriet zijn.


MATUNGO si Yuus esta guiya Juda: y naanña manadangculo guiya Israel. 	 Een psalm van Asaf. Een lied voor de koordirigent. Te begeleiden met snaarinstrumenten.


Ay jamyo ni esta manjaspog pago! sa infanñalang. Ay jamyo ni mañachaleg pago! sa jamyo infanugong yan infananges. 	 Pas op als u in overvloed leeft, want er komt een tijd dat u honger zult hebben. Pas op als u nu plezier hebt, want eens zult u huilen van ellende.


Sa ti manguecuentos pas: ya contra y manmanso gui tano jajajaso y finijo dinague. 	 Zij zijn niet op vrede uit. Zij maken slechte plannen, gericht tegen hen die in rust en stilte leven.


Todo ayo y dumingo y asaguaña, ya umasagua yan otro, jafatinas y abale; ya y umasagua ayo na palaoan ni y diningo ni y asaguañalaje, jafatinas y abale. 	 Wie van zijn vrouw scheidt en met een ander trouwt, pleegt overspel. En wie met een gescheiden vrouw trouwt, pleegt ook overspel.


Lao nesesita na ufamadese finena megae, ya umarechasa ni este na generasion. 	 Maar eerst moet Ik vreselijk lijden. Ik zal door de mensen van deze tijd worden verworpen.


Lao anae desgrasiaoyo, sija manmagof ya mandaña: ya y gosnamaase mandaña contra guajo ya guajo ti jutungo: sija matitegyo ya ti manbasta. 	 Toen ik zo rondliep, lachten zij om mij en liepen te hoop om mij te zien. Vechtjassen, die ik niet eens kende, drongen zich aan mij op. Zij maakten mij onophoudelijk bespottelijk.


Lao asta y gaponulonmiyo esta manmatufong. Chamiyo fanmaaañao: sa manbaliña jamyo qui y megae pajaro. 	 Hij weet zelfs hoeveel haren je op je hoofd hebt! Wees dus nooit bang. Je bent Hem veel meer waard dan een hele zwerm mussen.


Ya derepente jaatan gui oriyañija, ti manmanlie ni jaye, na si Jesusja yan sija. 	 Toen zij om zich heen keken, zagen ze plotseling dat Mozes en Elia weg waren. Alleen Jezus was nog bij hen.


Ya ilegña nu güiya: Hija, y jinengguemo unninajomlo; janao ya upas. 	 "U bent genezen door uw geloof", zei Hij. "Ga in vrede."


Lao y sumungon asta y jinecog, este usatba. 	 Het kwaad zal hand over hand toenemen, zodat de liefde van de meeste mensen zal verkoelen. Maar wie dwars door alles heen aan Mij vasthoudt, zal gered worden.


Pago jagas jusangane jamyo antes qui umasusede, para yanguin jasusede, jamyo injenggue. 	 Ik zeg het nu alvast. Als Ik straks weg ben, zult u in Mij geloven.


Taya candet umasonggue ya umapolo gui papa un medida; lao umapolo gui candelero, ya umanainina todo y mangaegue gui jalom guma. 	 Men steekt immers geen lamp aan om er vervolgens een emmer overheen te zetten? Die lamp moet toch op een kandelaar staan en licht geven voor iedereen in huis?


HE sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Leer mij, HERE, hoe ik de weg van Uw wet kan volgen. Dan zal ik mij mijn leven lang daaraan houden.


Sa gaegue gui oriyajo y tinaelaye asta ti tufungon: jajiguef yo y tinaelayeco sija, ya ti siña juatan julo; megaeña mas que y gapotulo gui ilujo, ya y corasonjo yafae esta. 	 Laat mij ruimschoots delen in Uw medelijden. Laten Uw goedheid en waarheid mij voortdurend beschermen.


Ya ilegña nu güiya: Suja gui tanomo yan y manparientesmo, ya maela jalom gui tano ni y finanuejo nu jago. 	 'Verlaat uw vaderland en uw familie en ga naar het land, dat Ik u zal wijzen.'


N 14 8 67370 ¶ Ya estaba güije guiya Listra un taotao na taeninasiña y adengña, sa cojo desde y jalom tuyan nanaña; ya taya nae mamocat: 	 In Lystra zat een man op straat, die zijn voeten niet kon gebruiken. Hij was al sinds zijn geboorte verlamd en had nooit kunnen lopen.


Yanguin ñalangyo, ti jusanganejao; sa iyoco y tano, yan y sinajguanña. 	 Wanneer Ik honger heb, zal Ik u niet te hulp roepen, want alles op de hele wereld is van Mij.


Lao antes di todo este sija, ujapolo y canaeñija gui jilomiyo, ya infanmapetsigue, yan infanmaentrega gui sinagoga sija, yan y catset, yan infanmacone guato gui ray sija, yan y manmagas pot y naanjo. 	 Maar er zal eerst een tijd van bijzonder zware vervolging komen. Jullie zullen naar de synagogen en gevangenissen worden gesleurd. Jullie zullen voor koningen en andere hoge autoriteiten moeten verschijnen, terwille van mijn naam.


Ya anae y áplacha na espiritu tiniteg güe, ya ninaagang gosdangculo na inagang, jumuyong guiya güiya. 	 De boze geest rukte en trok aan de man, gilde vreselijk en verliet hem.


FATINAS y minagof na inagang as Jeova: jamyo tano todos. 	 Een psalm bij het lofoffer. Laat de hele aarde voor de HERE jubelen.


Ya uno gui ayo y taelaye finatinasñija ilegna: Yaguin jago si Cristojao? Satban maesajao yan jame. 	 Eén van de misdadigers die naast Hem hing, zei spottend: "Zo, U bent dus de Christus? Bewijs dat eens. Red Uzelf en ons."


Ya anae jumanao para iyasija, jasoda na y jagaña umaason gui jilo cama, ya y anite esta jumanao. 	 Toen zij thuiskwam, zag zij het meisje rustig in bed liggen en de boze geest was weg.


Nafanjomlo y manmalango, nafan gasgas y manategtog, nafangajulo y manmatae, nafanjanao y anite sija: pot grasia na inresibe, fanmannae pot grasia. 	 Maak zieken gezond. Laat doden weer levend worden. Genees melaatsen. Verdrijf boze geesten. Jullie mogen er niets voor vragen, omdat je het zelf ook voor niets hebt gekregen.


Ayo nae mapolo si Jesus, sa ayo na jaane y jaanin Preparasion y Judio sija (sa ayo na naftan estaba jijot). 	 Omdat de zon bijna onderging en het spoedig sabbat zou zijn, legden zij Jezus in dat graf.


Yan janafansenmegae y taotaoña; yan janafanmetgot mas que y enimigoñija. 	 maakte God het volk steeds groter. Ook werd het machtiger dan wie ook.


Ya güiya mato gui todo y tano gui oriyan Jordan, jasesetmon y managpang en sinetsot para y maasiin isao. 	 Daarna trok hij de hele Jordaanvallei door en riep de mensen op zich tot God te bekeren. Door zich te laten dopen, konden zij tonen dat zij dat echt wilden. Hun zonden zouden dan ook worden vergeven.


Janafanmalagtos y jilañija taegüije y serpiente; binenon y culebbla guaja gui jalom y labiosñija. Sila. 	 Zij beramen slechte plannen en zijn voortdurend uit op oorlog.


Y sobetbio sija janaatog y laso yan y cuetdas para guajo: matiende y lagua gui oriyan chalan; manmanplanta ocodo para guajo. Sila. 	 HERE, bescherm mij tegen de aanvallen van de ongelovigen en houd mij uit de handen van hen die geweld liefhebben. Zij zijn van plan mij te laten struikelen.


Ada ti juchatlie ayo sija, O Jeova, y chumatlie jao? yan ada ti unatristeyo pot ayo sija y mangajulo contra jago? 	 Ik moet immers wel de mensen haten, die U haten, HERE? Ik heb een diepe afkeer van mensen die tegen U in opstand komen.


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een lied van David. Met mijn hele hart zal ik U prijzen en groot maken; ik daag de machtigen uit en zing psalmen voor U.


si Pedro sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Petrus nam het woord en zei: "U weet vast wel dat het mij als Jood verboden is met mensen van een ander volk om te gaan. Maar God heeft mij duidelijk gemaakt dat ik niemand minderwaardig of onrein mag vinden.


Ya ilegña si Jesus nu sija: Jufafaesen jamyo uno. Tunas gui sabado na umafatinas y mauleg pat y taelaye? numalibre linâlâ pat mamuno? 	 Jezus zei tegen de Farizeeërs en de godsdienstleraars: "Ik heb een vraag: Wat moet men op de sabbat doen? Goed of slecht? Moet men een leven redden of het verloren laten gaan?"


Sa güiya unninalibre guinin y lason y tiradot, yan guinin y yinilang peste. 	 Hij beschermt u tegen verraderlijke vallen en houdt vreselijke ziekten ver van u.


Ya sija ilegñija nu güiya: Mano malagomo nae innalisto? 	 "Waar moeten we dat doen?" vroegen ze.


Ya si Crispo magas y sinagoga, jajonggue y Señot, yan todo y guimaña: ya megae na taotao Corinto jumungog ya manjonggue ya manmatagpange. 	 Crispus, de leider van de synagoge, en zijn hele gezin geloofden wel in de Here Jezus. Er waren nog veel meer Corinthiërs die wel aannamen wat Paulus zei en zich lieten dopen.


Ya ilegña si Herodes: Si Juan guajo dumegüeya; ya jaye este nae jujungog sija na güinaja? Ya japrocura lumie güe. 	 "Zou het Johannes zijn?" vroeg Herodes zich af. "Maar die heb ik laten onthoofden. En toch hoor ik steeds verhalen over een man die wonderen doet. Wie zou dat toch zijn?" En hij probeerde Jezus te zien te krijgen.


Munga otro yuus, guiya jago; ni unadora otro yuus. 	 Luister, mijn volk! Ik wil u op het hart drukken, Israël, dat u altijd naar Mij moet luisteren.


Y atdao para ufangobietna gui jaane: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 De zon als machthebber over de dag. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


JUNGOG, O Jeova, y sinanganjo, ecungog y jinasoco. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te begeleiden met fluitspel.


Ya ilegña nu sija: Ti intingo este na acomparasion? Jafa taemano nae, tungonmiyo todo ni acomparasion sija? 	 Dus jullie begrijpen de gelijkenis niet? Hoe zullen jullie dan mijn andere verhalen begrijpen?


Jago, O minetgotjo, jucantaye y alabansa sija; sa si Yuus y guimajo lumijing, yan y Yuus y minaasejo. 	 Maar ik wil Uw kracht bezingen. Reeds 's morgens vroeg jubel ik het uit over Uw goedheid en trouw. Want U bent voor mij als een burcht; een wijkplaats voor als het mij te moeilijk wordt.


Sa y pan Yuus ayo y tumunog guine y langet, ya jananae linâlâ y tano. 	 Want het brood van God is Hij, Die uit de hemel is gekomen. Hij geeft het leven aan deze wereld."


Guajo ileco: O Yuusso chamo yo chumuchule gui lamita na jaanijo: y sacanmo sija para todoja y generasion. 	 Halverwege mijn leven heeft Hij mijn kracht afgenomen. Ik leef nog maar kort.


Ya anae tumalag jilo si Jesus, jalie na guaja mamamaela para iya güiya, un linajyan na taotao, ilegña as Felipe: Manu nae tafanmamajan pan para ufañocho este sija? 	 Toen Jezus al die mensen zag aankomen, vroeg Hij aan Filippus: "Waar kunnen wij brood vandaan halen om die mensen te eten te geven?"


Lao anae y senturion jajungog na masasangan si Jesus, jatago y manamco na Judios, para umagagao na ufato ya unajomlo y tentagoña. 	 Toen de kapitein over Jezus hoorde, stuurde hij enkele voorname Joodse burgers naar Hem toe met de vraag of Hij wilde komen om zijn knecht te genezen.


Jago, O Jeova, ni umadadaje sija, jago umantiene para taejinecog, guine este na generasion. 	 Het woord van de HERE is betrouwbaar; zo puur als zevenmaal gezuiverd zilver.


Enao mina magof y corasonjo ya magof y inenrajo: locue y catneco sumaga seguro. 	 Daarom is er vreugde in mijn hart en ben ik gelukkig. God zorgt ook voor mijn lichamelijk welzijn.


Ya sija jaadora ya manalo guato Jerusalem yan y dangculon minagofñija; 	 Zij vielen in aanbidding voor Hem neer. Daarna gingen zij met grote vreugde terug naar Jeruzalem.


VAU sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Ik bid dat U mij Uw goedheid en liefde laat ervaren, HERE. En bevrijdt U mij zoals U hebt beloofd.


YA susede un rato despues na jajanaogüe y siuda sija yan y sengsong sija manpredidica, yan numanafanungo nu y ibangelion y raenon Yuus; ya mañisija yan y dose, 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader. Hij moet doen wat zijn voogden en de beheerders van de erfenis hem zeggen. Pas als hij de leeftijd heeft bereikt, die zijn vader in het testament heeft genoemd, mag hij met de erfenis doen wat hij zelf wil.


Ya ayo nae ujalie y Lajin taotao na mamamaela gui sanjalom mapagajes, yan y dangculon ninasiñaña yan y minalagña. 	 Dan zal iedereen Mij zien komen in de wolken, met veel macht en schittering.


Jaadaje todo y telangñija: ya ni uno guiya sija umayamag. 	 Vele zorgen en problemen kunnen de gelovigen treffen, maar de HERE zal altijd voor uitredding zorgen.


Magajet jusangane jamyo: na guaja palo gui mangaegue güine, na ti ujachague finatae, asta qui jalie y Lajin taotao na mato gui raenoña. 	 Luister, Ik zeg dat sommigen van jullie, die hier bij Mij staan, Mij nog tijdens hun leven zullen zien komen in koninklijke waardigheid."


Ya manmanope palo gui escriba sija ilegñija: Maestro, mauleg sinanganmo. 	 "Dat hebt U goed gezegd, Meester", merkte een godsdienstleraar op.


N 10 23 65970 ¶ Ya jaagang sija na ufanjalom, ya ufañaga. Ya y inagpaña jumanao si Pedro yan sija, yan palo gui mañelo ni y manguinin Joppe maosgaejon güe, 	 Petrus vroeg de mannen binnen te komen en nodigde hen uit te blijven slapen. De volgende morgen maakte hij zich klaar en ging met hen mee, samen met enkele andere volgelingen van Jezus uit Joppe.


Ya guaja sagaña gui jalom naftan sija, ya taya siña gumode güe nu y cadenaja: 	 Hij woonde tussen de rotsgraven en was zo sterk dat niemand hem in bedwang kon houden.


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een psalm van David. HERE, luister naar mijn bidden; hoor toch hoe ik smeek. U bent trouw en rechtvaardig, antwoord mij dan ook.


Ya palo manpodong gui mauleg na oda, ya manmanogcha; y uno siento, y otro sesenta, y otro treinta. 	 De rest van het zaad viel in goede grond en gaf een rijke oogst: wel dertig, zestig en honderd keer zoveel als er was gezaaid.


Maninepe as Jesus: Taegüe güi tinigue gui tinagonmiyo, Guajo umalog: Yuus jamyo? 	 Jezus zei: "Staat er niet geschreven: 'Ik zeg dat u goden bent'? (A)


Lao y tano ujatungo na juguaeya si Tata, ya jaftaemanoja si Tata jasangane yo, ayo muna jufatinas. Fangajulo ya nije tafanjanao. 	 De wereld moet echter weten dat Ik van de Vader houd en uitsluitend doe wat Hij Mij opdraagt. Kom, laten wij hier vandaan gaan."


Ya otro uno gui disipuluña ilegña nu güiya: Señot, nae yo lisensia ya jujanao finena ya jujafot y tatajo. 	 Iemand anders, één van Zijn discipelen, vroeg: "Here, vindt U het goed dat ik pas weer met U meega nadat ik mijn vader heb begraven?"


Namagof y egso Sion, yan sija jagan Juda ufanmagof; pot y jinisgamo sija. 	 De eer die U toekomt, is net als Uw naam, o God, zo groot dat die reikt tot aan het einde der aarde. U bent de pleitbezorger van ons recht.


Pago, esta locue y gachae gaegue na mapolo gui jale y trongcon jayo sija; ya todo y trongcon jayo ni ti manogcha mauleg, umautut ya umapolo gui guafe. 	 De bijl van Gods oordeel ligt trouwens al onder de bomen. Elke boom die geen goede vruchten draagt, wordt omgehakt en verbrand.


Yulang, O Jeova, ya ipe y jilañija; sa jagasja julie y fijom na manaelaye, ya y manmanpotfifia gui siuda. 	 Ik zou snel een plaats vinden die mij tegen de rukwinden en stormen beschut.


si Pablo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Paulus woonde twee volle jaren in het huis dat hij had gehuurd en ontving iedereen die bij hem kwam.


Famocat gui Sion, ya unjanagüe y oriyaña; ya untufong y tore güije. 	 De berg Sion is blij en de dochters van Juda juichen over Uw rechtvaardigheid.


Estagüe, parejo yan y atadog tentago sija ni y jaaatan y canae y amuñija, yan y atadog sija y palaoan jaaatan y canae y amafia; parejoja y atadogmame jaaatan locue si Jeova Yuusmame, asta qui ugaemaase nu jame. 	 Zoals knechten wachten op het bevel van hun meester en een dienstmeisje wacht op het teken van haar meesteres, richten wij onze ogen op de HERE, onze God, en verwachten van Hem genade.