Ya ayo y matanme gui jilo acho na lugat, este yuje y jumungog y sinangan, ya jaresibe ni y minagofña. 	 Er zijn ook mensen die over het Koninkrijk horen vertellen en er direct enthousiast over zijn.


Ya gui as Yuus tatunanmaesa jit todot dia; ya para taejinecog, intina y naanmo. 	 U hebt ons bevrijd van onze vijanden; hen die ons haten, hebt U voor schut gezet.


Manaabag gui jalomtano gui chalan desierto; ya ti manmañoda siuda para ufañaga. 	 Er waren mensen die ronddwaalden in de woestijn, op eenzame plaatsen. Zij hadden geen plek om te wonen.


Ya ilegmiyo: Yaguin mangaeguejam gui jaanin y tatanmame sija, ti infangachong yan sija gui jâgâ y profeta sija. 	 'Als wij toen hadden geleefd, zouden wij de profeten nooit hebben vermoord.'


Ya güiyaja si David umalog gui leblon y Salmos: Y Señot ilegña ni y Señotjo, Fatáchong gui agapa na canaejo, 	 Want David schreef in één van zijn Psalmen: 'God zei tegen mijn Here: Kom naast Mij zitten, aan mijn rechterhand,


Ya anae jalie y magalaje jafa y mafatinas, jajonggue ya ninasenmanman ni y finanagüen y Señot. 	 Toen de gouverneur dat zag, kwam hij tot geloof in de Here Jezus Christus. Hij was diep onder de indruk van Zijn leer.


tinagoña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Het diepe ontzag voor de HERE is de eerste voorwaarde om ware wijsheid te verkrijgen. Ieder die ontzag voor de HERE heeft, krijgt van Hem verstand en inzicht. De eer van de HERE wordt voor eeuwig hoog gehouden.


Si Jeova manjula minagajet gui as, David; ti ubira güe; y tinegcha y tataotaomo, juplanta gui jilo tronumo. 	 De HERE heeft David een kostbare belofte gedaan, die Hij nooit zal verbreken. Hij zei: Eén van uw eigen nakomelingen zal Ik koning maken.


O tago y mananamo, yan y minagajetmo; ya uesgaejonyo: ya uchuleyo asta y santos na egsomo, yan y tabetnaculumo. 	 Stuur Uw licht en Uw waarheid om mij te begeleiden. Laten zij mij naar Uw heiligdom en naar Uw woningen brengen.


Yan ayo na janafañaga y manñalang, ya sija siña jafamauleg y siuda para ufañaga; 	 Daar laat Hij hongerige mensen wonen en zij bouwen daar een stad.


Sa este nae umatayuyut jao y mandeboto todos gui tiempo anae mojon siña ujasoda: senmagajet anae machuchuda inetnon y janom, ti ufato guiya güiya. 	 Laat iedere gelovige veel tot U bidden, nu U Zich nog laat vinden. Zelfs al komt grote ellende op hem af, dan nog zult U hem beschermen.


Ya sumospiros gostadong gui espirituña, ya ilegña: Jafa na mangagagao señat este na generasion? Magajet jusangane jamyo, na ti umanae señat este na generasion. 	 Met een diepe zucht zei Jezus: "Waarom wilt u een bewijs hebben? Dat krijgt u niet!"


Ya todosija mananges ya matogtog y agâgâ Pablo ya machico. 	 Zij begonnen allemaal te huilen, vielen hem om de hals en kusten hem.


Condena sija, O Yuus, polo y ufamodong pot y pinagatñija: gui minegae y isaoñija nasuja sija sa managuaguat contra jago. 	 Mijn tegenstanders zullen elke kans aangrijpen om mij in een kwaad daglicht te stellen. Altijd zijn zij oneerlijk. Hun hart is tot de rand gevuld met slechtheid. Wat uit hun mond komt, riekt naar zonde en dood. En zij proberen hun verdorven doel te bereiken met vleiende woorden.


Ya janana palo gui baliña, ya y asaguaña jatungo ja locue ayo, ya jachule un patteja ya japolo gui adeng y apostoles. 	 De rest bracht hij naar de apostelen, maar hij deed net alsof het de hele opbrengst was.


Anae y tatanmiyo tumientayo, machagueyo, yan malie y chechojo. 	 Uw voorouders hebben Mij toen uitgedaagd. Zij stelden Mij op de proef, hoewel zij mijn macht hadden gezien in wat Ik deed.


Si Yuus esta matungo gui jalom y palasyoña, na para y guinegüe. 	 De berg Sion is zo mooi doordat zij zo hoog gelegen is, een vreugde voor ieder die haar ziet. En in het noorden ligt de stad van onze grote Koning.


Jamyo ni y gaetongjo tiso, yan ti manmasirconsida y corason yan y talanga, sa siempre incontra y Espiritu Santo; taegüije y checho y mañaenanmiyo inchechegüe. 	 Dwarskoppen! Heidenen! U verzet zich altijd tegen de Heilige Geest. U bent geen haar beter dan uw voorouders.


N 11 53 47750 ¶ Ya anae jumuyong güije, y escribas yan y Fariseos sija, matutujon ma afuefuetsas ya macacase para usigue cumuentos megae; 	 De Farizeeërs en godsdienstleraars waren woedend.


Ylegña si Jesus: Nafanason y taotao. Ya megae na chaguan gaegue güije na lugat, ya manason y taotao, cana sinco mil na lalaje. 	 Jezus zei tegen Zijn discipelen: "Laat alle mensen in het gras gaan zitten." Toen bleek dat er alleen al zo'n 2000 mannen waren.


Y mauleg para ayo na taotao ni y fumatitinas y cariño, yan numanaayao: güiya umantiene y causaña gui juisio. 	 Iemand die zich om anderen bekommert en leent waar dat nodig is en eerlijk zaken doet, zal het goed gaan.


Si Jesus manope ya ilegña nu sija: Chamiyo fanmanmofefea entre jamyo. 	 "Houd op met dat gemopper", zei Jezus.


Nangga si Jeova: nametgotjao ya polo ya unamatatnga y corasonmo: magajet, na nangga jao si Jeova. 	 Wees sterk en wacht op de HERE. Laat uw hart sterk zijn en krachtig door altijd op de HERE te wachten.


Ya anae jatungo na y inagang Pedro, ti jababa y trangca pot y minagofña, lao malago jalom ya mansinangane na tumotojgue si Pedro gui menan y trangca. 	 Toen zij Petrus' stem herkende, holde zij meteen naar binnen en riep: "Petrus is er!" Ze was zo opgewonden dat zij vergat de deur open te doen.


Ynenra y taotao sija, guajo ti juresibe. 	 Eer van mensen vind Ik niet belangrijk, omdat Ik weet hoe u bent: u hebt de liefde van God niet in u.


Ayo nae jupolo sija ya jumanao ni y minajetog y corasonñija: para ufanmamomocat ni y pinagatñija. 	 Mijn volk heeft echter niet naar Mij geluisterd; de Israëlieten kwamen tegen Mij in opstand.


Si Juan manope ilelegña: Guajo managpagpange an janom; mas y entalo miyo, guaja uno na ti intingo. 	 Hij antwoordde: "U weet dat ik mensen met water doop. Maar temidden van u staat Hij Die u nog niet kent.


Ya anae manjalom ti masoda y tataotao y Señot Jesus. 	 Toen ze naar binnen stapten, zagen ze dat het lichaam van de Here Jezus er niet meer was.


Ylegña si Jesus nu güiya: Ucajulo talo y chelumo. 	 "Je broer wordt weer levend, Martha", zei Jezus.


Ya y ya sasalaguan, jajatsa y atadogña, anae estaba gui sinapet, ya jalie si Abraham na chago, yan si Lasaro gui pechoña. 	 De rijke man stierf ook. Hij werd begraven en ging naar het dodenrijk, waar men van God gescheiden is. Terwijl hij daar grote pijn leed, zag hij in de verte Lazarus, die bij Abraham was.


Un taotao guaja dos dumídibe: ya y uno mandidibe quinientos monedan denario, ya y otro sincuenta. 	 "Iemand gaf twee mannen geld te leen, de één 500 zilverstukken en de ander vijftig.


Unlalatde y sobetbio sija ni y manmatdito, ni y manabag gui tinagomo sija. 	 Mensen die eigenzinnig van Uw wet afdwalen, worden door U bedreigd en zijn al vervloekt.


Si Jeova gaegue gui santos na temploña; si Jeova, y tronuña gaegue gui langet; y atadogña manlilie yan y babaliña jachachague y famaguon y taotao. 	 De HERE woont in Zijn heilige tempel; de troon van de HERE is in de hemelen; Zijn ogen zien alles en beoordelen wat de mens doet.


Ya y cottinan y templo, masisen dos pedaso, y sanjilo asta y sanpapa. 	 Het zware gordijn in de tempel scheurde op datzelfde moment van boven naar beneden in tweeën.


Polo gui corason miyo, na chamiyo jumajaso finena jafa para inepe: 	 Ga niet van tevoren bedenken wat je zult zeggen om je te verdedigen. Onthoud dat goed! Ik zal jullie de juiste woorden in de mond leggen.


Ya estagüe, na unmapotgue gui tiyanmo ya unfañago un patgon laje, ya umafanaan y naaaña si Jesus. 	 U zult zwanger worden en een zoon krijgen, die u de naam Jezus moet geven.


Ya manmato ya manmagagao sija, ya anae manatanjuyong, manmagagao na ufanjuyong gui siuda. 	 Zij gingen naar de gevangenis en boden Paulus en Silas hun verontschuldigingen aan. Daarna leidden zij hen de gevangenis uit en vroegen hun dringend de stad te verlaten.


Este guajayo, sa juadaje y finanagüemo. 	 Dat heb ik van U ontvangen, omdat ik Uw voorschriften zorgvuldig bewaar.


Ya ilegña nu sija: Y Lajin Taotao locue Señot y sabado. 	 Ik, de Mensenzoon, beslis over de sabbat."


Para unalibre gui finatae y antiñija: ya para unae linâlâ gui ñinalang. 	 Zij weten dat zij alleen zc aan de dood kunnen ontkomen; dat alleen de HERE hen bewaart voor hongersnood.


Ya palo, manmanjonggue ni y sinangan, palo ti manmanjonggue. 	 Sommigen werden inderdaad overtuigd door wat hij zei. Maar anderen geloofden hem niet.


Bae jujatsa julo locue y canaejo sija gui tinagomo sija, ni y juguaeya; ya bae jujaso y laymo sija. 	 Daarom reik ik telkens naar Uw geboden, waarvan ik zoveel houd. Dan denk ik rustig na over alles wat U hebt vastgelegd.


Sa yaguin y betde na jayo jafatinas estesija, y anglo, jafa uchogüe? 	 Want als dit met Mij gebeurt, wat zal u dan overkomen?"


Ada ti mabende sinco na pajaro, pot dos na octabo? ya ni uno guiya sija mamalefañaejon gui menan Yuus? 	 Wat kosten vijf mussen? Bijna niets. Toch vergeet God er niet één van.


Sija ilegñija: Iya Betlehem Judea; sa taegüine y munjayan matugue pot y profeta: 	 "In Bethlehem", antwoordden zij. "In Judea. Want de profeet Micha heeft geschreven:


Ni y pumolo y plinantan tano, ya ti siña manacalamten para taejinecog. 	 De aarde werd door Hem vast neergezet; zij zal niet omvallen.


Guajo mamatquilo, ti jubaba y pachotto: sa jago fumatinas. 	 Vergeef mij al mijn zonden; laten de dwazen niet over mij spotten.


Ya y angjet y Señot jacuentuse si Felipe ilegña: Cajulo, ya unjanao guato gui sanjaya gui chalan ni y jumajanao desde Jerusalem, asta Gasa ni y desierto. 	 Filippus ging ook de stad uit, want een engel van God had tegen hem gezegd: "Zorg ervoor dat u vanmiddag op de weg van Jeruzalem naar Gaza bent; dat is een eenzame weg."


Ya mansinangane sija locue un acomparasion: Taya taotao janajanao pidason magago gui nuebo na bestido ya japolo gui bijo na bestido; no sea ujatiteg y nuebo ya locue y magago guinin nuebo ti parejo yan y bijo. 	 Om duidelijk te maken wat Hij precies bedoelde, gaf Hij hun dit voorbeeld: "Men knipt toch niet een stuk uit een nieuwe jas om een oude mee te verstellen? Dat zou zonde zijn van die nieuwe jas. En de oude jas zou er toch niet mee gemaakt kunnen worden, omdat de nieuwe stof zou gaan krimpen. Zowel de oude jas als de nieuwe lap zouden scheuren.


Ayo nae jufanagüe y manaelaye ni y chalanmo: ya y maniisao ufanmañotsot guiya jago. 	 Wend U niet van mij af en laat Uw Heilige Geest niet van mij wijken.


Ya manmapos, ya mapredica y sinangan gui todo y lugat, mañisija manmachocho yan y Señot, ya manafitme y sinangan ni y umatitiye na señat. Amen. 	 De discipelen trokken er op uit om overal het geweldige nieuws te vertellen. En de Here werkte met hen mee. Hij zette hun woorden kracht bij door er wonderen op te laten volgen.


Ya unasiijam ni isaomame; sa jame locue inasisie todo ayo y dumidibe jam. Ya chamojam pumopolo gui tentasion. 	 Vergeef ons de zonden die wij hebben gedaan. Want wij vergeven ook de mensen die ons iets hebben aangedaan. Laat niet toe dat wij in verleiding komen."


N 3 7 25160 ¶ Ya jalie megae na Fariseo yan Saduseo sija na manmamaela para y tinagpangeña ya ilegña: Rasan culebla, jaye jamyo fumanagüe na insujaye y binibo ni mamaela? 	 Er kwamen ook verscheidene Farizeeërs en Sadduceeërs naar hem toe om zich te laten dopen. Toen hij hen zag, begon hij hun de les te lezen. "Stelletje listige slangen!" riep hij. "Wie heeft u voor de wraak van God gewaarschuwd?


Janabasta y pagyo, yan y napo sija manmamatquilo. 	 Hij zwakte de storm af tot een zacht ruisende wind en de golven kalmeerden.


Megae na biaje nae janafanlibre sija; lao sija maembeste güe ni y pinagatñija, yan manmachile papa gui tatpapa ni y tinaelayeñija. 	 Zo redde God hen vele keren, maar zij bleven hun eigen weg gaan. Uiteindelijk was er geen redden meer aan.


Ya tumojgue si Jesus, ya manago na umaconie guato guiya güiya: ya anae esta jijijot, finaesen: 	 Jezus bleef staan. "Breng die blinde man eens bij Mij", zei Hij.


N 8 14 65050 ¶ Ya y apostoles, ni y manestataba Jerusalem anae majungog na iya Samaria jaresibe y sinangan Yuus, matago guato si Pedro yan si Juan; 	 De apostelen in Jeruzalem hoorden dat de bevolking van Samaria in de Here Jezus was gaan geloven. Daarom stuurden zij Petrus en Johannes erheen om eens te kijken.


Japolo y pachotñija gui langet, yan y jilañija janafanmamocat gui inanaco y tano. 	 Zij zetten een grote mond op tegen God en verachten de mensen.


Y finenana na jaane gui semana, gui egaan anae ti claro, si Maria Magdalena mato gui naftan, ya jalie y acho na manajanao gui naftan. 	 Op zondagmorgen, de morgen na de sabbat, ging Maria van Magdala al heel vroeg naar het graf. Toen zij daar aankwam, zag zij dat de steen voor de ingang was weggerold.


Lao ayo y ninacajulo as Yuus talo ti jalie minitong. 	 Maar het lichaam van Jezus, Die door God weer levend is gemaakt, is niet vergaan.


Guajo taotao juyongyo gui tano: chamo naaatog y tinagomo sija guiya guajo. 	 Hier op aarde voel ik mij slechts een vreemdeling; laat Uw gebod niet voor mij zijn verborgen.


Ya managang ilegñija: Taotao Israel, fanmanayuda: Estagüe yuje na taotao y jafananagüe todo y taotao manoja guato contra y pueblo, yan y lay, yan este na lugat: yan janafanjalom y Gentiles gui templo, ya janataelaye este na lugat. 	 "Mannen van Israël, help! Dit is de man die overal ingaat tegen ons volk, onze wet en onze tempel. En nu heeft hij ook nog Grieken in de tempel gebracht en daarmee dit heilige gebouw ontwijd!"


Pot y chinemamo, O Yuus Jacob, todo careta yan y cabayo manmayute gui minaego y finatae. 	 U versloeg de sterke vijanden. Zij sliepen gewoon in. Geen van al die dappere krijgers had nog kracht om tegen U op te staan.


Lao sija trabia jatietentaja, yan manmanembebesteja contra y Gueftaquilo na Yuus, yan ti jaadaje y tinagoña. 	 Maar zij bleven God uitdagen en waren opstandig tegen de Allerhoogste God. Zij hielden zich ook niet aan Zijn leefregels.


Yanguin malefayo nu jago, O Jerusalem! polo ya umalefa y agapa na canaejo ni y tiningoña. 	 Mijn rechterhand mag verlamd raken, als ik Jeruzalem zou vergeten!


Si Sehón ray y Amorreo yan si Og ray Basán, yan todo y raeno sija guiya Cananea: 	 zoals koning Sihon van de Amorieten en koning Og van Basan. Hij veroverde alle koninkrijken in het land Kanaän.


GAEASE nu guajo, O Yuus; sa y taotao malago na ujapañotyo; mumumo todot dia, ya jachichiguityo. 	 Een waardevol lied van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'De duif op verre eilanden.' Dit lied schreef hij nadat de Filistijnen hem bij Gath gevangen namen.


Ayo nae macumple y sinangan na pot y profeta Jeremias, ni ilegña: Ya sija jachule y treinta pidason salape, presio ayo y gaebale, y presio na mapolo gui jiloña y famaguon Israel; 	 Door dit alles kwam uit wat in het boek van de profeet Jeremia staat: "Ze namen de dertig zilveren munten. Meer vond het volk van Israël hem niet waard.


Sa y mit años gui menamo taegüijeja y nigapja anae malofan esta, yan taegüijeja y ora gui bumebela gui puenge. 	 Duizend jaar betekenen niets voor U, zij zijn als een ademtocht voor ons mensen, voor U als een oogwenk.


Ya guaeya jamyo y Señot, Yuusmiyo, contodo y corasonmiyo, yan contodo y antenmiyo, yan contodo y jinasonmiyo, yan contodo y minetgotmiyo. 	 U moet Hem liefhebben met heel uw hart, ziel en verstand.


Ya para umanae inefrese jaftaemanoja y masangan y lay y Señot, un pares na tortola pat dos patgon na paluma. 	 Op diezelfde dag brachten zij ook het verplichte offer. Volgens de wet hoefden arme mensen maar twee tortelduiven of twee jonge duiven te geven.


Güiya manope ilegña: Matugue esta: Ti y panja uninalâlâ y taotao, lao y todo y sinangan ni y jumuyong gui pachot Yuus. 	 "Nee", antwoordde Jezus, "want in de Boeken staat dat eten niet het belangrijkste is, maar dat echt leven bestaat uit het gehoorzamen van elk gebod van God."


Jago bumira y inigongjo gui baela: ya unpula y lutojo ya unnaquinereasyo ni y minagof; 	 Luister toch, HERE, geef mij genade. Och HERE, wilt U mij helpen?"


Fañuja guiya guajo jamyo ni y chumogüe manaelaye: para juadadaje y tinago Yuusso. 	 Kom mij niet te na, misdadigers, want ik wil mij houden aan het gebod van mijn God.


Ada ti cabales na jufatinas jafa y malagojo ni y iyoco? Pat ada taelaye y atadogmo, sa guajo mauleg? 	 Mag ik mijn geld niet weggeven als ik dat wil? Of neemt u mij kwalijk dat ik goed ben?'


Janabasta y pagyo, yan y napo sija manmamatquilo. 	 Hij zwakte de storm af tot een zacht ruisende wind en de golven kalmeerden.


Ya manope si Jesus ya ilegña: O generasion na ti manjonggue, yan manchatpayon! asta ngaean nae utafanjijita, ya jujasusungon jamyo? conieyo fan mague ni y lajimo. 	 "Wat bent u toch harde en ongelovige mensen", zei Jezus. "Hoe houd Ik het bij u uit? Breng uw zoon maar bij Mij."


Yanguin jualog: Magajet na utampeyo y jemjom: asta y puenge uinayo. 	 Stel dat ik zei dat de duisternis op mij kon vallen, dan zou het nog licht om mij heen zijn.


Ylegñija nu güiya y disipulo sija: Rabi, pago didide nae maquequechague jao ni Judio sija na unmafagas ni y acho: Ada untalo guato güije? 	 De discipelen protesteerden: "Kort geleden probeerden de Joden daar U te stenigen, Meester. En nu wilt U er weer naar toe?"


Ya guajo jagas ileco anae lumálaguaja yo: ti jucalamten talo taejinecog. 	 Want Zijn toorn duurt niet lang, maar Zijn liefde mogen wij ons hele leven ervaren. 's Avonds is er droefheid, maar 's morgens klinkt gejuich.


Chamo munaatog y matamo guiya guajo gui jaanen anae chatsagayo: naegueng y talangamo guiya guajo; y jaane anae juagangjao, opeyo guse. 	 HERE, luister toch naar mijn gebed; ik bid dat mijn hulpgeroep U bereikt.


Ya ilegña nu sija: Jamyo iyon sampapa, guajo iyon sanjilo; jamyo iyon este na tano; guajo ti iyon este na tano. 	 Jezus zei: "U bent van hier beneden; Ik ben van boven. U bent van deze wereld, maar Ik niet.


N 16 19 49560 ¶ Guaja un taotao na rico, na minagagagoja putpura, yan y guesmauleg na magago apaca, ya cada jaane gumupupot. 	 Er was eens een rijke man die altijd de mooiste kleren droeg. Hij woonde in een groot, duur huis en leidde een luxe leven.


Chamo yumuyuteyo gui menamo; yan chamo chumuchule y santos na Espiritumo guiya guajo. 	 Keer Uw gezicht af van mijn zonden en vernietig al mijn misstappen.


Sa para ufanlibre y güinaeyamo; satba ni y agapa na canaemo, yan opejam. 	 Ons volk heeft door U de vreselijkste dingen gezien; U hebt ons bedwelmd.


Lao ayo na güinaja y janamatungo si Yuus antes, pot y pachot todo sija y profeta, na si Cristoña ufamadese, ya taegüije ucumple. 	 Maar langs deze weg heeft God Zijn plan uitgevoerd. Want lang van tevoren had Hij al door Zijn profeten gezegd dat Zijn Christus veel zou lijden.


Lao para intingoja na y Lajin taotao guaja ninasiñaña gui tano para umasie isao (ilegña nu y paralitico), jusanganejao: Cajulo, chule y camamo ya unjanao para iyajamyo. 	 Ik zal u laten zien dat de Mensenzoon macht heeft om zonden te vergeven." Hij zei tegen de verlamde: "Sta op, neem uw draagbaar en ga naar huis."


Lao jaatan y pinitiñija, anae jajungog y inagangñija. 	 Telkens echter als God hun onderdrukking zag en hun kermen hoorde,


ALABA jamyo si Jeova. O nae grasias si Jeova; sa güiya mauleg: sa y minaaseña gagaegueja para taejinecog. 	 Hallelujah! Prijs de HERE. Hij is een goede God, want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ayo nae juadaje y laymo todo y tiempo, para taejinecog yan taejinecog. 	 Ik wil mij onafgebroken houden aan Uw wet, mijn leven lang.


Ya si Jeova sumaga calang ray para siempre, ya janalisto y tronuña para usentensia. 	 De vijanden zijn voor eeuwig veroordeeld! De HERE zal hun steden vernietigen. Zelfs de herinnering eraan zal vervagen.


Ya todo umatituye, desde y diquique asta y dangculo, ilegñija: Este na taotao, y dangculo na ninasiñan Yuus. 	 Omdat hij de mensen een hele tijd met allerlei toverkunsten had verbaasd,


Polo ya y sinangang y pachotto ya y jinason y corasonjo umauleg gui menamo, O Jeova, minetgotto yan y munalilibreyo. 	 Ik ben Uw dienaar, HERE. Bewaar mij voor overmoedigheid. Geef dat die geen kans krijgt in mijn leven. Dan kan ik pas echt naar Uw wil leven en zal ik niet zondigen.


Fangalamten ya chatmiyo faniisao: fanmanjaso nu y corasonmiyo gui jilo camanmiyo, ya famacaca. Sila. 	 Luister goed: De HERE heeft mij voor Zichzelf bestemd; daarom zal Hij naar mij luisteren en mij antwoord geven wanneer ik tot Hem roep.


Maela jamyo famaguon, ecungog yo: ya jufanagüe jamyo ni y minaañao as Jeova. 	 Leeuwewelpen kunnen ontberingen doorstaan en honger lijden, maar wie de HERE zoekt, komt niets tekort.


Y mapagajes sija manmañuñuda janom: ya y langet mannae y inagang: ya y flechamo locue manjanao juyong. 	 Toen het water U zag, o God, beefde en sidderde het.


Chamoyo yumuyute gui tiempo y inamcojo: yaguin minetgotto esta jocog chamoyo dumidingo. 	 Stuur mij niet weg nu ik ouder ben geworden. Zult U mij niet verlaten nu ik minder kracht over heb?


Ti upolo y adengmo na umanacalamten: ayo y umadadajejao ti umatujog. 	 Hij zal voorkomen dat u valt, want Hij is uw beschermer en slaapt nooit.


Sa megae manmannae ti manmagajet na testimonio contra güiya: lao y testimonioñija ti manparejo. 	 Maar dat lukte niet. Er waren wel veel getuigen die Hem vals beschuldigden, maar wat zij zeiden, klopte niet. Zij spraken elkaar tegen.


Ynepe as Jesus: Magajet ya magajet jusangane jao, na y ti mafañago ni janom yan ni iyon Espiritu, ti siña jumalom gui raenon Yuus. 	 "Toch is het zoals Ik zeg. Als iemand na zijn natuurlijke geboorte niet ook geestelijk geboren wordt (A), kan hij onmogelijk in het Koninkrijk van God komen.


Ya anae megae na inaguaguat yan finaesen as Pablo yan Barnabé yan sija, y maneio jaayeg si Pablo yan si Barnabé, yan palo guiya sija, para ujafanjanao julo Jerusalem guiya apostoles yan manamco pot este na finaesen. 	 Paulus en Barnabas waren het daar helemaal niet mee eens en raakten met hen in een heftige discussie gewikkeld. Tenslotte werden Paulus en Barnabas, met enkele anderen, naar de apostelen en leiders in Jeruzalem gestuurd om hun deze kwestie voor te leggen. De christenen brachten hen een eind weg en gingen toen naar de stad terug.


Ayo nae sija manapos gui naftan, manmaañao yan mangosmagof, yan manmalalago para umannae notisia y disipuluña sija. 	 Hevig geschrokken en tegelijkertijd vol blijdschap holden de vrouwen weg om de discipelen te vertellen wat de engel had gezegd.


Jusga y mamoble yan y manaesaena: ya nafanunas y manpinite yan y mannesesitao. 	 Spreek Uw oordeel uit over armen en wezen; laat het recht zegevieren voor de armzaligen en hen die niets hebben.


Sa y disipuluña manmapos para y siuda, para ufanmamajan nengcano. 	 Hij was op dat moment alleen omdat Zijn discipelen naar de stad waren om eten te kopen.


Estagüe na un atafja unnae y jaanijo; ya y sacanjo calangja taya gui menamo: sen magajet na todo y taotao taebale anae guaja mas balotña. 	 HERE, laat mij toch zien hoe het met mij afloopt; hoelang ik nog te leven heb. Toon mij maar dat ik eigenlijk niets voorstel.


Sa jago bumendise y manunas; O Jeova, parejoja yan un patang unpolo gui oriyaña y finaborese. 	 Dan zal ieder die zijn vertrouwen op U stelt, zich verheugen. Zij zullen tot in eeuwigheid van vreugde juichen, omdat U hen beschermt. Dan zal ieder die U liefheeft, overlopen van blijdschap.


Ayonae cajulo si Pedro, ya jumanao mañisija. Ya anae matogüe, macone guato gui aposento gui san jilo; ya todo y manbiuda manotojgue gui oriyaña ya manatanges ya mafanue ni y magago sija ni y finatinas Dorcas anae manisija. 	 Petrus maakte zich meteen klaar en ging met hen mee. Zodra hij bij het huis aankwam, werd hij naar boven gebracht, naar de kamer waar Dorcas lag. Alle weduwen in de kamer kwamen huilend om hem heen staan en lieten hem de jurken en mantels zien, die Dorcas voor hen had gemaakt.


Lao jatungoja y mañañija, ya ilegña nu sija: 	 Hij had hen echter door en zei: "Laat me eens een geldstuk zien. Wiens afbeelding staat erop?" "Van de Romeinse keizer", antwoordden zij.


Sa güije ayo sija y cumonejit, jatagojit na tafanganta: ya ayo sija y lumachaejit, jatagojit na tafanmagof, ilegñija: Cantayejit uno ni y cantan Sion. 	 omdat onze bewakers wilden dat wij zouden zingen. Ondanks dat zij ons sloegen, wilden zij een vrolijk lied horen. "Vooruit", zeiden zij, "zing eens een lied over Jeruzalem!"


Fanmanalaba jamyo nu güiya, atdao an pulan: fanmanalaba jamyo nu güiya todo y pution ni y maniina. 	 Prijs Hem, zon en maan! Prijs Hem, alle sterren, die zoveel licht geven!


Ni y labiosso sumangan, yan y pachotto jagas cumuentos anae estabayo gui chinatsaga. 	 die ik U gedaan heb. Ik deed U die geloften toen ik in grote moeilijkheden verkeerde.


N 20 19 51150 ¶ Ya y magas mamale, yan y escriba sija, maaliligao para umaqueguot güije na ora; lao manmaañao nu y taotao sija, sa matungoja na jasangan este na acomparasion, contra sija. 	 De godsdienstleraars en leidende priesters zouden Hem graag meteen gevangen nemen. Want zij begrepen heel goed dat deze gelijkenis op hen sloeg. Zij waren die misdadige boeren! Maar ze durfden Hem nog niets te doen, omdat ze bang waren voor het volk.


Sa guajo cana na ugadon: ya y pinitijo gaegue siesiempre gui menajo. 	 Ik dacht bij mijzelf: "Als zij maar geen leedvermaak over mij hebben; mij niet uitlachen als ik eens struikel."


Y umayuyudayo guinin as Jeova, ni y fumatinas y langet yan y tano. 	 De HERE helpt mij. Hij heeft immers de hemel en de aarde gemaakt?


Entonses janafanmamajlao ya ilegñija: Jago disipuluña; ya jame disipulon Moises! 	 Zij scholden hem uit en zeiden: "U bent een aanhanger van die Man, maar wij zijn discipelen van Mozes.


N 26 30 34010 ¶ Ya anae munjayan jacanta un himno, manmapos para sabana Olibo, 	 Na de maaltijd zongen zij een lied tot eer van God en gingen vervolgens naar de Olijfberg.


Bendito si Jeova para taejinecog: Amen yan Amen. 	 Hoe ook Uw tegenstanders de spot met ons drijven, HERE. Zij drijven de spot met hem die U hebt toegerust!


Mientras unjujuto mona y canaemo para umajomlo; ya para y señat yan mannamanman umafatinas pot y naan y santos na Tentagomo as Jesus. 	 Laat zien dat U achter ons staat, door mensen te genezen. Laten er wonderen en tekenen gebeuren wanneer wij namens Uw dienaar Jezus optreden."


Anae mato y señot y fangualuan ubas, jafa umafatinas contra ayo y manfafachocho? 	 Als de eigenaar naar zijn land terugkeert, wat zal hij dan met die boeren doen?"


Jusisigue y testimoniomo sija: O Jeova, chamo namamamajlaoyo. 	 Ik houd mij vast aan alles wat U gezegd hebt, HERE. Stel mij niet teleur.


Ayo nae juadaje y laymo todo y tiempo, para taejinecog yan taejinecog. 	 Ik wil mij onafgebroken houden aan Uw wet, mijn leven lang.


Jungog y inagang y guinagaojo anae juagang jao: anae jujatsa y canaejo gui sinantos templomo. 	 Luister toch naar mijn luide smeekbeden. Ik hef mijn handen naar U omhoog in Uw heiligdom.


Ya manmasusuug y taotao sija na ujaalog: Injingogja güe na jasangan y chinatfino contra si Moises, yan contra si Yuus. 	 Toen stookten zij een paar mannen op het praatje rond te strooien dat zij Stefanus slechte dingen over Mozes en God hadden horen zeggen.


BAE junae grasias si Jeova contodo y corasonjo: bae jufanue todo ni ninamanman na chechomo. 	 Een psalm van david voor de koordirigent. te zingen op de wijs van 'de dood van de zoon'.


Asur locue mandaña yan sija: sa maninayuda ni y famaguon Lot. Sila. 	 De Gebalieten, Ammonieten en Amalekieten; en ook de Filistijnen, samen met de inwoners van de stad Tyrus.


Ya si Jesus mapos malag y templo, gui corredot Salomon. 	 Het was winter; Jezus wandelde in de galerij van Salomo.


Anae jatungo si Jesus, ilegña nu sija: Jafa na innachatsaga y palaoan? sa jafatinas mauleg na chocho para guajo. 	 Jezus merkte hun gemopper en zei tegen hen: "Waarom kijken jullie zo lelijk naar haar? Ze heeft toch iets goeds voor Mij gedaan?


Jachule sija juyong gui jemjom yan y anineng y finatae, yan jagutos y manmagodeñija. 	 Hij leidde hen uit die diepe duisternis, waarin zij leefden, en verbrak alles waarmee zij zaten vastgebonden.


Ya güiya, guinin mañule y pan fotgon, enseguidas mapos; ya esta puenge. 	 Nadat hij het brood van Jezus had aangenomen, ging Judas vlug naar buiten, de nacht in.


Y lay Jeova cabales, jafamauleg y ante; y testimonion Jeova seguro, janafanmalalate y manaeisao. 	 De zon wandelt elke dag van het ene tot het andere einde van de aarde; alles ter wereld ervaart haar stralende gloed.


YA ilegña ni y disipuluña sija: Ti siña ti ufato y escandalo; lao ay, ay ayo y munafato! 	 Op een dag zei Jezus tegen Zijn discipelen : "Verleidingen zullen er altijd zijn. Dat is onvermijdelijk. Maar degene die de verleidingen veroorzaakt, zal het slecht vergaan.


Y Yuus y mañaenata sija, janacajulo si Jesus ni ayo y inpino, yan incana gui trongcon jayo. 	 U hebt Jezus gedood door Hem aan een kruis te hangen. Maar de God van onze voorouders heeft Hem weer levend gemaakt.


Ya janasuja y capaña, y cajulo, ya malag as Jesus. 	 De man gooide zijn jas neer, sprong op en liep naar Jezus toe.


Taegüenao jago tumago yo gui tano, parejoja guajo locue munajutago sija gui tano. 	 Ik stuur hen de wereld in, zoals U Mij de wereld hebt ingestuurd.


BETH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, Ya jaafuetsasjam. 	 Hoe kan een jonge man zuiver leven? Als hij zich laat leiden door Uw woord.


Lao si Yuus y jues: güiya pumolo papa uno, yan jajatsa julo otro. 	 Want uw waarde wordt niet bepaald door een invloed van deze aarde; niet uit dit of dat land of uit die woestijn.


Ya y Señot ilegña: Jaye nae ayo y mauleg yan mejnalom na mayetdomo, ni y ninamagas ni y señotña gui güinajana, para uninanae naña gui tiempoña? 	 Jezus antwoordde: "Ik heb het over de betrouwbare en verstandige rentmeester die van zijn heer opdracht heeft gekregen voor de andere arbeiders te zorgen.


Ya mientras jumajanao gui jinanaoñija, manmato gui un janom; ya ilegña y eunuco: Estagüe janom; jafa uchomayo para jumatagpange? 	 Op een gegeven ogenblik reden zij langs een water. "Kijk", zei de Ethiopiër, "daar is water. Wat is erop tegen mij te dopen?"


Ya managang, ya manmamaesen cao sumasaga güije si Simon ni y apiyiduña Pedro. 	 vroegen of daar ook een zekere Petrus logeerde.


Patseno, mientras chachagoja y otro trabia, janajanao un compañia, ya ufangagao pas. 	 Als hij ziet dat hij geen kans maakt, zal hij de vijand, zolang die nog ver weg is, een delegatie tegemoet sturen om over vrede te onderhandelen.


Yaguin jujaso jaftaemano na jutungo este, sumenmacat para guajo; 	 Ik heb mij het hoofd gebroken hoe dit mogelijk was. In mijn ogen was het onbegrijpelijk en onaanvaardbaar.


Ya ilegñija: Señot, injaso na ayo y dacon ilegña, anae estaba lalâlâ: Despues di tres na jaane, jucajulo talo. 	 "Excellentie, die bedrieger heeft eens gezegd: 'Op de derde dag na mijn dood zal Ik weer levend worden.'


Ya ileco ni y mansobetbio: Chamiyo fumatitinas y sinebetbio: yan ni y manaelaye, chamiyo jumajatsa julo y canggelon. 	 Al schudt de aarde op haar grondvesten en wankelen alle mensen, toch heb ik haar vast neergezet op haar pilaren.


Ya machule guato y ilo gui un plato, ya manae y patgon palaoan, ya güiya chumule para si nanaña. 	 Johannes werd in de gevangenis onthoofd. Zijn hoofd werd op een schaal binnengebracht en aan het meisje gegeven. En het meisje gaf het aan haar moeder.


Sa bae jujalom gui attat Yuus, y as Yuus nae gaegue y dangculon minagofjo; Ja jutuna jao yan y atpa, O Yuus, Yuusso. 	 Want dan kan ik weer naar Uw altaar gaan; naar U, Die de God van mijn vreugde bent. Ik wil U lofzingen met mijn citer. U bent mijn God!


Ya megae manmato guiya güiya ya ilegñija: Si Juan magajet na ni un señat jafatinas; ya magajet todo y sinangan Juan nu este na taotao jumuyong magajet. 	 Velen kwamen naar Hem toe en zeiden tegen elkaar: "Johannes heeft geen wonderen gedaan. Maar alles wat hij over deze Jezus zei, is waar gebleken."


ESTESIJA jasangan si Jesus ya tumalag jilo gui langet, ya ilegña: Tata, esta mato y ora; namalag y Lajimo, sa y Lajimo unninamalag locue. 	 Nadat Jezus dit gezegd had, keek Hij omhoog naar de hemel en zei: "Vader, het is zover. Laat zien hoe groot en machtig Uw Zoon is, dan kan Hij laten zien hoe groot en machtig U bent.


Ya anae jasoda, jacone guato Antioquia. Ya un año di mandadañaja güije yan iglesia, ya manmamananagüe megae na taotao; ya y disipulo sija manmafanaan finena mangilisyano guiya Antioquia. 	 Daar waren zij samen een heel jaar bij de volgelingen van Jezus te gast en gaven vele mensen onderwijs. In Antiochië werden de volgelingen van Jezus Christus voor het eerst 'christenen' genoemd.


Ya anae manmato gui otro bandan jagoi y disipuluña sija jajaso na manmalefa ya ti manmañule pan. 	 Aan de overkant kwamen Zijn discipelen tot de ontdekking dat zij hadden vergeten brood mee te nemen.


Y señotña ilegña nu güiya: Mauleg chechomo, jago mauleg na tentago yan guesmanosguejao: guine unfatinas mauleg gui didide, bae jupoluyejao megae; jalom gui minagof y señotmo. 	 'Prima,' zei de heer, 'Je bent een goede en betrouwbare knecht. Je hebt dit kleine bedrag goed beheerd en daarom zal ik je nu veel verantwoordelijkheid geven. Ook jij mag delen in mijn vreugde.'


Ya cajulo guiya sija gui batco, ya y manglo mapos: ya sija ninafangosmanman; 	 Hij stapte bij hen in de boot en de wind ging liggen. De discipelen waren met stomheid geslagen. Hier konden ze niet bij.


Yaguin guajo Señotmiyo yan Maestronmiyo, guinin jufagase y adengmiyo, debe jamyo locue infanafagase y adengmiyo uno yan otro. 	 Als Ik nu jullie voeten heb gewassen, moeten jullie dat ook bij elkaar doen.


Pot este jaapaseyo si Jeova taemanoja y tininasso: taemanoja y guinasgas y canaejo gui menan atadogña. 	 Ik gedroeg mij altijd precies zoals Hij verwachtte en zorgde ervoor dat ik niet zondigde.


Ya guajoja, yan y megagae y minaasemo, bae jalom gui guimamo: ya juadora anae juatan y santo templomo ni y ninamaañaomo. 	 Om hun leugens zult U hen vernietigen; U verafschuwt moord en bedrog, HERE.


Ya si Jesus jaagang y disipuluña, ya ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo: Este y pebble na biuda, mas megae yiniteña jalom qui ni todo ayo sija y guinen manmanyute jalom gui cajon. 	 "Die arme weduwe heeft meer gegeven dan al die rijke mannen", zei Hij tegen Zijn discipelen.


N 2 18 35950 ¶ Ya y disipulon Juan, yan y disipulon Fariseo sija manayunat: ya manmato, ya ilegñija nu güiya: Jafa muna y disipulon Juan yan y disipulon Fariseo sija manayuyunat; ya y disipulumo ti manayuyunat? 	 De discipelen van Johannes de Doper sloegen soms maaltijden over. De Farizeeërs hielden zich ook aan de gewoonte om te vasten. Op een dag kwamen zij naar Jezus toe en vroegen waarom Zijn discipelen dat niet deden.


Ya estesija guinin jusangane jamyo, na yaguin ufato ayo na ora, injaso estesija, jaftaemanoja y jusangane jamyo. 	 Ik zeg dit hierom: als een en ander gebeurt, zult u zich mijn woorden herinneren. In het begin heb Ik hier niets over gezegd, omdat Ik nog hier was.


Ni y ilegñija: Nije jitaja tachule y sagayan para iyotaja. 	 Behandel hun voorname mannen maar net als de koningen Oreb en Zeëb, die U beiden doodde. Doe met hun koningen maar net als U deed met de Midianitische koningen Zebah en Zalmuna, die U doodde.


Y Espiritun y Señot gaegue gui jilojo, sa japalae yo para jupredica y mauleg na sinangan gui mamobble: ya matago yo para jusangane mancautibo, linibre, ya para y manbachet ufanmanlie, ya para junafanlibre y manchiguit, 	 "De Geest van de Here is op mij. Hij heeft mij de opdracht en de kracht gegeven om arme mensen goed nieuws te brengen. (A)


Jatungo y tataña enao na ora nae sinangane güe as Jesus, Y lajimo lâlâ; ya güiya namaesa jajonggue yan todo y familiaña! 	 De vader besefte dat het precies het moment was waarop Jezus had gezegd: "Uw zoon is genezen." Hij en zijn hele gezin kwamen tot het geloof dat Jezus inderdaad de Christus was. En de mensen bij hem in huis geloofden het ook.


Ayonae si Pedro jatutujon ilegña nu güiya: Estagüejamja na indingo todo, ya indadalalagjao. 	 "Wij hebben alles achtergelaten om U te volgen", merkte Petrus op.


Ya anae jalie si Simon na pot y japolo y canaeñija y apostoles, manmannae ni y Espiritu Santo, jaofrese sija salape, 	 Toen Simon de Tovenaar zag dat de volgelingen de Heilige Geest ontvingen, doordat Petrus en Johannes hun handen op hen legden, bood hij de twee apostelen geld en zei:


Sa güiya umalog ni guajo: Jago y tatajo, Yuusso, yan y acho gui satbasionjo. 	 Ik geef hem zelfs gezag over zeeën en rivieren.


Entonses y Judio sija ilegñija nu güiya. Pago nae intingo na gaeanite jao. Si Abraham matae yan y profeta sija; ya jago sumangan: Yanguin y taotao jaadaje y sinanganjo, ti ulie finatae para taejinecog. 	 "Nu weten wij zeker dat U bezeten bent", zeiden de Joden. "Abraham en de profeten zijn allemaal gestorven en U beweert dat ieder die doet wat U zegt, niet zal sterven.


Guinin julie y uttimon y todo quinabales; ya y tinagomo gosfeda. 	 Ik heb gezien hoe alles (hoe geweldig ook) eens een einde heeft. Maar ik weet dat Uw geboden oneindig zijn.


Ya manmaplanta gui menan y apostoles: ya anae munjayan manmanaetae, japolo y canaeñija gui jiloñija. 	 De mannen werden aan de apostelen voorgesteld. Die baden voor hen en legden de handen op hen.


Jaye guiya sija na dos fumatinas y minalago y tata? Sija ilegñija: y finenena. Ylegña si Jesus nu sija: magajet jusangane jamyo, na y publicano sija, yan y manputa sija, ufanjalom gui raenon Yuus gui menanmiyo. 	 'Ja, vader', maar hij ging niet. Wie van de twee heeft gedaan wat zijn vader zei?" "De eerste, natuurlijk", antwoordden zij. Jezus legde hun uit wat Hij ermee wilde zeggen: "Oplichters en hoeren zullen vast en zeker eerder in het Koninkrijk van God komen dan u.


Ya ilegñija entre sija: Jaye uninagalileg y acho gui pettan y naftan? 	 Onderweg vroegen zij zich af hoe zij ooit die zware steen voor de opening konden wegrollen.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. U bent een gelukkig mens als u ontzag hebt voor de HERE en doet wat Hij wil.


Y manaelaye jalagnos y espada, yan janadilog y atcosñija para uyute papa y mamoble yan y mannesesitao: para ujapuno sija y manunas gui chalan. 	 De zondaars grijpen naar de wapens om arme mensen neer te maaien en de gelovigen te vernietigen.


Ya ilegña nu sija: Janao. Ya sija manjuyong ya, manmalag gui jalom y manadan babue; ya, estagüe, todo y babue manmalago papa gui un didog na lugat, asta y jalom tase, ya manmatae gui janom tase. 	 "Goed", zei Jezus. "Ga!" De geesten verlieten de twee mannen en gingen in de varkens. Alle varkens stormden de steile helling af en verdronken in het meer.


Cajulo ya unayudajam, ya unnafanlibrejam gui minaasemo. 	 Wij stellen zelf niets meer voor en liggen hulpeloos op de grond.


Ya mansinangane ni lumie, jafa taemano manamagongña ayo y guinin jinatme manganite. 	 Zij werden bang. Degenen die het hadden zien gebeuren, vertelden hoe de man was genezen.


N 4 23 25490 ¶ Ya jalilicue si Jesus iya Galilea mamanagüe gui sinagoga sija ya sumetmetmon ni raenon y evangelio, ya janafanjomlo todo y chetnot yan todo y pinite gui taotao; 	 Jezus trok door heel Galilea. Hij sprak in de synagogen en vertelde overal de blijde boodschap van het Koninkrijk. Hij genas de mensen van alle ziekten en kwalen.


Ni y jafaacho y jagoe janom, ya jafagagot y tutujon janom sija. 	 Want Hij veranderde de rots in een waterbron en droge, dorre stenen gaven water.


Y tinagomo janafanungoñayo qui enemigujo sija; sa sija siempre infanjajameja. 	 Uw geboden geven mij meer wijsheid dan mijn vijanden hebben. Want ik heb ze altijd bij me.


Enaomina señores, namauleg y inangoconmiyo; sa jujonggue na si Yuus, utaegüijeja y esta jasanganeyo. 	 Houd dus moed, mannen, want ik geloof in God. Hij zal ervoor zorgen dat het zo zal gaan als mij gezegd is.


Lao jamyo ti injenggue, sa ti jamyo quinilojo; (taegüine guinin jusangane jamyo). 	 U gelooft Mij niet, omdat u niet bij mijn kudde hoort.


Inepe as Jesus ilegña. Magajet jusanganejao: Taya ni un taotao ni y dumingo gumaña, pat mañeluña lalaje, pat mañeluña famalaoan, pat nanaña, pat tataña, pat famaguonña, pat fangualuaña, pot guajo, yan y ibangelio; 	 Jezus antwoordde: "Ieder die zijn huis, broers, zusters, vader, moeder, kinderen of bezittingen uit liefde voor Mij verlaat en andere mensen over het plan van God vertelt,


Nacajulo si Jeova ni y Yuusta, yan adora gui fañajangan y adengña; sa santos güe. 	 Maak de HERE, onze God, groot. Onderwerp u aan Hem en buig voor Hem neer. Alleen Hij is heilig.


ADAJE ya chamiyo fumatitinas y limosnanmiyo gui menan y taotao sija, para infanlinie; sa yaguin ti taegüenao, taya premionmiyo gui tatanmiyo ni gaegue gui langet. 	 "Let erop dat u uw goede werken niet doet om bij de mensen op te vallen. Anders krijgt u geen beloning van uw hemelse Vader.


Unnaatog y matamo, sija mañatsaga: unchule y jinagonñija, sija manmatae, yan manalo guato gui petbosñija. 	 Maar als U niet verschijnt, worden zij vernietigd. Als zij geen adem meer krijgen, sterven zij. Dan worden zij weer stof.


Yaguin y atadogmo unninaquepodongjao, chule ya unnajanao guiya jago; sa maulegña na unjalom gui linâlâmo yan un atadog, qui uguaja dos atadogmo, ya unmapolo gui guafen sasalaguan. 	 En als uw oog u tot slechte daden verleidt, ruk het dan uit en gooi het weg. Het is beter met één oog het eeuwige leven binnen te gaan, dan met twee ogen in het eeuwige vuur te worden gegooid.


Yan y trompeta sija yan y sonidon y cotneta; fatinas y minagof na inagang gui menan y Ray Jeova. 	 Laat ook de trompetten en bazuinen schallen. Juich en jubel met elkaar voor de HERE, de grote Koning.


Sa jaftaemano na ufanyinilang, gui un rato! sija chadig malimachae ni y minaañao sija. 	 In een oogwenk veranderen zij en bekijkt ieder hen met afgrijzen. Dan zijn ze weg, omgekomen door rampen.


Y tano iyon Jeova yan y binilaña: y tano yan y manasaga gui sanjalomña. 	 Een psalm van David. De hele aarde is van de HERE! Alles in deze wereld is van Hem!


N 22 22 70410 ¶ Ya majungog güe asta este na sinangan, ya entonses jajatsa y inagangñija, ya ilegñija: Najanao ayo na taotao gui jilo tano, sa ti combiene na ulâlâ. 	 Toen Paulus dat zei, begonnen de mensen die hem tot zover hadden aangehoord, luid te protesteren. "Weg met die man!" schreeuwden zij.


Sija, ti ufanmamajlao gui taelaye na tiempo: ya y jaanen ñinalang ufanjaspog. 	 In moeilijke momenten zal Hij hen niet in de steek laten; als er hongersnood is, zal Hij voor voedsel zorgen.


Nadangculojao, O Yuus, gui jilo y langet: yan y minalagomo gui san jilo todo y tano. 	 Uw goedheid en liefde zijn onmetelijk; zij gaan hoger dan het blauw van de hemel. Uw trouw is net zo min op te meten als de afstand tot de wolken.


Ti talie y señatta sija: ya taya ni uno profeta mas: ni uguaja sija ni utiningo asta ngaean. 	 Nu hebben wij geen zichtbare tekenen van de eredienst meer en er is geen profeet meer te bekennen. Niemand van ons weet hoelang dit nog moet duren.


Si Jeova y umadadajejao: si Jeova nujongmo gui agapa na canaemo. 	 De HERE is uw beschermer; zoals uw schaduw u nooit verlaat, blijft ook Hij altijd bij u.


Jatago si Jeova y minaaseña gui jaane, ya y puenge y cantaña guiya guajo, ya y tinaetae para y Yuus a linâlâjo. 	 Zoals het water klinkt en het bruisen van de rivieren, zo treffen mij Uw beproevingen.


Ylegña: Jafa jinasonmiyo as Cristo? jaye gaelaje güe? Sija ilegñija: Lajin David. 	 "Hoe staat het met de Christus? Van wie is Hij een zoon?" "Van David", antwoordden zij.


Ayo nae y manunas, ufanmanina calang y atdao, gui raenon y Tatanñija. Y gaetalanga para ufanjungog, güiya ujungog. 	 Maar de goede en gelovige mensen zullen in het Koninkrijk van hun Vader stralen als de zon. Onthoud dit goed!


Enaomina jusangane jamyo: Na todo sija ingagao, anae manmanaetae jamyo, jenggue na esta inresibe, ya infanmannae. 	 Maar denk eraan: Dat kan alleen als je gelooft dat het zal gaan zoals jij zegt en geen spoor van twijfel in je hart is. Wat je in het gebed ook vraagt, je krijgt het als je gelooft dat je het al hebt.


Ayonae mapos güe para Tarso, para ualigao si Saulo: 	 Barnabas vertrok naar Tarsus om Saulus op te zoeken. Toen hij hem had gevonden, ging hij met hem naar Antiochië.


Ya y inagpaña na jaane, manmatojam Sidon: ya si Julio jagosgüaeya si Pablo, ya janae linibre na ujanao para y manamiguña para unamagof güe. 	 De volgende dag legden wij in Sidon aan. Julius was erg aardig voor Paulus en gaf hem toestemming naar zijn vrienden in de stad te gaan om daar wat op verhaal te komen.


YA susede uno gui güije sija na jaane, anae jafananagüe y taotao sija gui templo, ya japredidica y ibangelio; manmato guiya güiya y magas mamale, yan y escriba, yan y manamco sija; 	 Terwijl Hij op één van die dagen de mensen in de tempel het goede nieuws vertelde, kwamen de mannen van de Hoge Raad naar Hem toe.


AYO nae y raenon langet parejo yan dies na bitgen, ni jachule y lamparañija ya manmapos para ujatagam y nobio. 	 "Het Koninkrijk van de hemelen kan vergeleken worden met tien bruidsmeisjes die de bruidegom tegemoet gingen. Zij namen hun olielampen mee.


Y patgon na taotao ilegña nu güiya: Todo este sija juadaje: Jafa trabia fattaco? 	 "Maar daar heb ik mij altijd aan gehouden. Wat moet ik dan nog meer doen?" vroeg de jonge man.


Si Yuus mapos julo yan y inagang, si Jeova yan y sonidon y trompeta. 	 Hij zoekt voor ons een erfdeel uit, waar Jakob trots op zal zijn. God houdt van Jakob.


Ya enseguidas nae matogüe, jumajanaoja guato guiya güiya, ya ilegña: Maestro; ya jachico. 	 Hij liep direct op Jezus toe. "Dag, Meester", zei hij en hij kuste Hem.


Y prinsipe sija locue manmatachong yan manguecuentos contra guajo: lao y tentagomo jajajasoja y laymo sija. 	 Zelfs al zouden koningen gezamenlijk een aanslag op mij beramen, dan nog zou ik, Uw dienaar, alleen maar Uw wetten overdenken.


uagang gui taquilo na langet yan y tano, para ujusga y taotaoña. 	 God roept tot in de hemelen en naar de aarde om Zijn volk te onderwijzen.


Y ray matago ya pinila güe, ayo y magas taotao sija yan pinelo güe na ujanao libre. 	 De koning van Egypte stuurde een boodschap naar de gevangenis dat hij moest worden vrijgelaten. De machtige Farao haalde hem eruit.


Ya jusangane jamyo: Gagao, ya infanmanae; aligao ya inseda; yajo, ya infanmababaye. 	 Luister, zo gaat het ook bij het bidden. Vraag en je zult ontvangen. Zoek en je zult vinden. Klop en de deuren zullen voor je opengaan.


Ylegñija talo ni bachet: Jago, jafa ilegmo nu güiya, ya esta mababa pot güiya y atadogmo sija? Ya ilegña: Profetagüe. 	 Zij vroegen de man die vroeger blind was: "En u? Wat zegt u van Hem? Per slot van rekening waren het uw ogen die Hij genas." "Hij is een profeet", antwoordde de man.


Ya ilegña nu sija: Jamyo lalajen, Israel, adaje jamyo jafa jinasonmimiyo para infatinas ni este sija na taotao. 	 "Mannen van Israël, wees voorzichtig met deze mensen.


Ya güiya ilegña nu sija: Ada ti untaetae, jafa finatinasña si David, anae ñalang yan y mangachogña? 	 Maar Jezus antwoordde: "Hebt u niet gelezen wat koning David deed, toen hij en zijn vrienden honger kregen?


Bendito si Jeova para taejinecog: Amen yan Amen. 	 Hoe ook Uw tegenstanders de spot met ons drijven, HERE. Zij drijven de spot met hem die U hebt toegerust!


Ya si Jesus ilegña nu güiya: Jafa na ilegmo nu guajo mauleg? taya mauleg na unoja, si Yuus. 	 "Beseft u wel wat u zegt, als u Mij 'goed' noemt?" vroeg Jezus. "Er is toch niemand goed behalve God?


Ayo nae juagang y naan Jeova; O Jeova, jugagagaojao, nalibre y antijo. 	 Toch heb ik toen de naam van de HERE geroepen. Ik zei: Och HERE, red mij toch!


Ya ilegña nu y tentagoña sija: Este si Juan Bautista: güiya cajulo gui entalo y manmatae, enao mina mandangculo na mannamanman jafatitinas guiya güiya. 	 Herodes had Johannes namelijk gearresteerd en op aandringen van Herodias, de vrouw van zijn broer Filippus, gevangen gezet.


Hipocrita! Najanao finenana y jayo gui atadogmo? ya ayo nae siña ungueflie yan para unnajanao y migo gui atadog y chelumo. 	 Hoe kunt u dan uw broeder helpen? Huichelaar! Zorg eerst dat die balk uit uw eigen oog weg is. Dan ziet u tenminste wat u doet, als u die splinter uit het oog van uw broeder haalt.


Ya y mangachochongña manmatachong gui lamasa, jatutujon sumangan gui sumanjalomñija: Jaye este na ufanasie locue isao? 	 De andere mannen aan de tafel zeiden tegen elkaar: "Wie is Hij wel dat Hij denkt zonden te kunnen vergeven?"


Polo ya utatcalon gui talanganmiyo este sija na sinangan: sa umaentrega y Lajin taotao gui canae taotao sija. 	 "Onthoud dit goed: Binnenkort zal Ik verraden worden en in handen van de mensen vallen."


Ya anae jajaso este na güinaja, mato gui guima Maria nanan Juan, ni y apiyiduña Marcos; anae megae mandadaña ya manmananayuyut. 	 Hij dacht even goed na en ging toen naar het huis van Maria, de moeder van Johannes Markus. Daar waren veel christenen bijeen om te bidden.


Ya manpinetmite as Jesus. Ya manjuyong ayo sija y manáplacha na espiritu, ya manjalom gui babue sija; ya y manada manmalago papa gui un didog na lugat asta y jalom tase, ya guaja sija dos mit; ya manmatmos gui tase. 	 Jezus vond dat goed. De geesten kwamen uit de man en gingen in de varkens. Op hetzelfde moment stormde de hele kudde de helling af, het meer in. Ze verdronken allemaal.


Guinin manataotao juyong yo nii mañelujo; yan taotao juyongyo gui famaguon nanajo. 	 Terwille van U verdraag ik de schande. Ik bedek mijn gezicht uit schaamte.


Sa jutungo todo y pajaro gui jalom tano; y manmachaleg na gâgâ sija gui jalomtano; todo gâjo. 	 Alle vogels die op de bergen nestelen, ken Ik en wat door het veld loopt, is al van Mij.


Si Jeova jaadadaje y taeisao: guajo estaba macone tagpapa, yan güiya sumatbayo. 	 De HERE zorgt voor eenvoudige mensen; hoe zwak ik ook was, toch heeft Hij mij bevrijd.


Pas jupoluye jamyo; y pasjo junae jamyo; ti taegüine y ninaen y tano na ninaejo. Chamiyo ninafañachatsaga corasonmiyo ni infanmaañao. 	 Mijn vrede laat Ik bij u achter. Die vrede is heel anders dan die van de wereld. Wees dus nooit meer bang of ongerust.


Lao palo mandaña guiya güiya, manmanjonggue: ya y palo güije sija, si Dionisio, taotao Areopago, yan un palaoan na y naanña Dámaris, yan palo mangachongñiñija. 	 Sommige mannen sloten zich bij hem aan en werden christen. Onder hen waren Dionysius, een stadsbestuurder, en een vrouw, die Damaris heette, en nog enkele anderen.


Ya estagüe un palaoan, taotao Cananea, na jumanao gui ayo sija na oriya, ya umaagang, ilegña: Señot, Lajin David, gaemaase nu guajo; y jagajo ninachatsaga fefman ni anite. 	 Een Kananese vrouw, die daar woonde, kwam naar Hem toe en zei smekend: "Here, Zoon van David, heb medelijden met mij. Mijn dochter is in de macht van een boze geest."


Lao ayo y pumuneyo gui menan taotao sija, siempre pune güe gui menan y angjet Yuus. 	 Maar als je voor de mensen doet of je niets met Mij te maken hebt, zal Ik voor de engelen van God doen of Ik niets met jou te maken heb.


Ya guajo cánaja sumuja y adengjo; didideja tentenjan sulon y pinecatta. 	 Wat mijzelf betreft: bijna had ik het rechte pad verlaten; bijna was ik uitgegleden.


Ya ilegñija: Alog, y disipuluña sija manmato gui anae puenge, ya masaque güe, anae manmamaegojam. 	 Daardoor hadden de discipelen van Jezus Zijn lichaam kunnen weghalen.


Y pachot y manunas manguecuentos minalate, ya y jilaña cumuecuentos juisio. 	 De oprechte mens spreekt wijze woorden en alles wat hij zegt, is eerlijk.


Mayeyengyong, jago tano, gui menan Jeova, gui menan y Yuus Jacob; 	 Laat de hele aarde beven als de Here komt; beven wanneer de God van Jakob Zijn gezicht laat zien.


Jafa muna siña injenggue jamyo ni y rumesibe inenra uno sija yan otro, ya ti inaligao y inenraja na mato guine as Yuus na unoja? 	 U vindt het zo belangrijk wat de mensen van u zeggen, dat u vergeet dat het erom gaat wat God van u denkt. Daarom kunt u niet in Mij geloven.


Polo y canaemo gui jilo y taotao gui agapa na canaemo, gui jilo y lajin y taotao ni unnametgot para jago. 	 Alsof wij vuilnis zijn, worden wij bedreigd door branden; als U ons helpt, kan de tegenstander niets meer doen.


Fanueyo ni y señat para y mauleg: para ujalie ayo sija y chumatliiyo ya ufanmamajlao: sa jago, Jeova, y umayudayo yan cumonsuelayo. 	 Laten mijn vijanden zien dat U mij helpt en redt. Dan zullen zij zich schamen omdat U, HERE, mij hebt geholpen en getroost.


Ya ilegña nu güiya: Taelaye jao na tentago, y guinin y pachotmo nae jujusga jao. Untungoja na recto yo na taotao, juchuchuleja y ti jupolo, ya jucococoja y ti jutanme: 	 De koning antwoordde: 'Ben ik hard? Nu, dat zul je dan ook merken! Je bent een slechte medewerker.


Polo sija ya ufanmamajlao yan ufanlinachae, ayo y contrarion y antijo; polo sija ya ufantinampe nii minamajlao yan y sinala, y umaliligao y dañujo. 	 Laat hen die mij naar het leven staan, voor schut staan en worden vernietigd. Laat hen die mijn ondergang voor ogen hebben, zelf te schande gemaakt en bespot worden.


Sa jafanagüe sija, calang uno ni gaeninasiña, lao ti calang y escriba sija. 	 Hij wist waar Hij het over had en hoefde niet aan te halen wat anderen hadden gezegd.


N 20 30 62120 ¶ Magajet, megae sija na señat palo na jafatinas si Jesus gui menan y disipuluña na ti matugue güine na leblo: 	 Veel van de wonderen die Jezus voor de ogen van Zijn discipelen heeft gedaan, staan niet in dit boek vermeld.


N 10 25 47050 ¶ Ya, estagüe, un magas y lay na tumojgue julo ya tinietientagüe, ya ilegña: Maestro, jafa jufatinas para juereda y taejinecog na linâlâ? 	 Op een dag was er een godsdienstleraar die wilde onderzoeken of Jezus' ideeën wel zuiver waren. "Meester", vroeg hij, "wat moet ik doen om eeuwig leven te krijgen?"


N 4 16 43960 ¶ Ya mato guiya Nasaret anae jagas mapogsae: ya jumalom taemanoja y costumbreña gui jaanin sabado, gui guimayuus ya cajulo para utaetae. 	 Hij kwam ook in Nazareth, het dorp waar Hij Zijn jeugd had doorgebracht. Op de zaterdag (of sabbat, de plechtige rustdag van de Joden) ging Hij naar de synagoge; dat was zo Zijn gewoonte. Tijdens de dienst stond Hij op om voor te lezen.


O Yuus, y mansobetbio mangajulo contra guajo, yan y inetnon y managuaguat na taotao jagasja maaliligao y antijo: yan ti mapolo jao gui menañija. 	 Help mij, God, want mijn tegenstanders keren zich tegen mij. Misdadigers willen mij doden. Aan U denken zij niet.


N 10 40 27740 ¶ Y rumisibe jamyo, jaresibeja yo; ya y rumisibeyo, jaresibeja y tumagoyo. 	 Wie jullie ontvangt, ontvangt Mij. En wie Mij ontvangt, ontvangt God Die Mij gestuurd heeft.


Ya ti pot ayoja na nasion; lao locue para ufandaña gui unoja y famaguon Yuus ni y jagas manmachalapon. 	 en niet alleen voor dat volk, maar ook voor de kinderen van God die over de wereld verspreid zijn. Jezus zou hen allemaal bijeenbrengen.


Sa si Yuus y Rayjo gui ampmam na tiempo, jafatitinas y satbasion gui entalo y tano. 	 Toch is God al sinds mensenheugenis onze Koning! Hij zorgt overal voor bevrijding.


GAEASE nu guajo, O Yuus; sa y taotao malago na ujapañotyo; mumumo todot dia, ya jachichiguityo. 	 Een waardevol lied van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'De duif op verre eilanden.' Dit lied schreef hij nadat de Filistijnen hem bij Gath gevangen namen.


Ayonae si Pedro jatutujon ilegña nu güiya: Estagüejamja na indingo todo, ya indadalalagjao. 	 "Wij hebben alles achtergelaten om U te volgen", merkte Petrus op.


Unnafanmafa y sinanganjam gui entalo y nasion, pot y yinengyong y ilonñija gui entalo y taotao sija. 	 Onze buren roddelen over ons; U hebt ons bespottelijk gemaakt voor hen die rondom ons wonen.


Y mañeluña sija pot este na rason ilegñija nu güiya: Falofan güine, ya unjanao para Judea, para y disipulumo sija locue ujalie y chechomo sija ni unfatitinas. 	 Daarom zeiden Zijn broers tegen Hem: "U moet hier niet blijven. Ga naar Judea; dan kunnen Uw volgelingen daar ook zien wat voor geweldige dingen U doet.


Ya manmafaesen ilegñija: Este patgonmiyo ni ilegmiyo bachet guinin y mafañagoña? Ya jafa pago ninamanlie? 	 "Is dit uw zoon?" vroegen zij. "Is het waar dat hij blind geboren is? Hoe kan hij nu dan zien?"


Guajo jagas julie y taelaye na dangculo ninasiñaña, ya janamayao güe, calang y atbot ni betde gui edaña. 	 Ik zag eens een goddeloos mens. Het leek heel wat en hij breidde zich uit als een grote woekerplant,


Güiya ugana todo y taotao ya upolo gui papata; yan y nasion sija gui papa adengta. 	 De Allerhoogste HERE is beroemd en gevreesd; Hij is de grote Koning van de hele aarde.


Manope si Jesus; Munjayanyo jusangane jamyo na guajo yo: Yaguin guajo inaliligao, polo ya ufanjanao este sija: 	 "Ik heb u toch gezegd dat Ik het ben! Als het u om Mij te doen is, laat die anderen dan gaan."


Sa jago y ninanggaco, O Jeova Yuus: jago y inangococo desde y pinatgonjo. 	 Ik verwacht alles van U. Almachtige HERE, van kindsbeen af heb ik alleen op U vertrouwd.


Ya guajo ti jutungo; lao para umafanue y Israel nu güiya, enao mina mato yo yan managpagpange yo an janom. 	 Ik kende Hem nog niet, maar ik ben gekomen om de mensen met water te dopen om Hem aan Israël bekend te maken.


Estagüiya y tentagojo ni y juayig, y güinaeyaco ni y janamagof y antijo: na jupoluye ni y Espiritujo gui jiloña, ya jasangane Gentiles y juisio. 	 "Let op mijn knecht. Kijk naar de man die Ik heb uitgekozen. Ik houd van Hem. Hij is mijn oogappel. Ik zal mijn Geest op Hem leggen en hij zal rechtspreken over de volken.


Sa pot enao jafaande maesa güe gui atadogña, ya ti usoda y taelayeña ya umachatlie gue. 	 De zonde beïnvloedt de goddeloze; deze denkt bij zichzelf: "Wat heb ik met God te maken? Ik red mijzelf wel; ik ben niet bang voor Hem!"


Jago, O Yuus, tumago megae na uchan, yan jago munafitme y erensiamo na taotao anae yayas. 	 toen trilde de aarde en de hemel droop omdat U Zich toonde; zelfs de Sinaï beefde toen zij U zag, U, de God van Israël.


Ti para todo y taotao, lao para y testigo sija ni y manmaayeg antes as Yuus; junggan, para jita, ni y guinin manjita mañocho yan manguimen despues di cajulo guinin y manmatae. 	 aan getuigen, die tevoren door God waren uitgekozen; niet aan het grote publiek, maar aan ons, die met Hem hebben gegeten en gedronken, nadat Hij uit de dood was opgestaan.


Yaguin y taotao resibe gui sabado y circunsision, para ti umapoca y tinagon Moises; manbubo jamyo nu guajo, sa junasenguefjomlo un taotao gui sabado na jaane? 	 Het op tijd besnijden van de jongetjes is dus belangrijker dan het strikt houden van de sabbat. Waarom wordt u dan boos als Ik op de sabbat iemand gezond maak?


Taegüenaoja locue; masquesea jaye guiya jamyo y ti rumechasa todo y güinajaña; ti siñagüe disipulujo. 	 Daarom kunt u, als u geen afstand kunt doen van al uw bezit, nooit mijn discipel worden.


Taegüenao y palaoan japolo y batdeña, ya mapos malag y siuda, jasangane y taotao sija ya ilegña: 	 De vrouw liet haar kruik bij de put staan en ging de stad in. "Kom mee!" riep zij naar de mensen.


Güiya munatungo si Moises ni y chalanña, ya y chechoña gui famaguon Israel. 	 Aan Mozes vertelde Hij Zijn bedoelingen en het volk van Israël mocht Zijn grote daden zien.


Ya anae manmalofan gui finenana yan y mina dos na guatdia, manmato gui trangcan lulug ni y dumalalalaque y siuda; ni y mababa para sija sin jafa; ya manjanao juyong ya manmalofan gui inanaco un chalan; ya enseguidas jumanao y angjet guiya güiya. 	 Zij liepen langs de eerste wacht, toen langs de tweede en bereikten tenslotte de grote ijzeren poort die op straat uitkwam. De poort ging vanzelf voor hen open en zij stapten naar buiten. De engel liep één straat met Petrus mee en liet hem toen alleen.


Sa ayonae mapolo y trono sija para ufanmanjusga, y trono sija gui guima David. 	 Want in Jeruzalem wordt rechtgesproken en het huis van David is er gevestigd.


Ya ayonae mapolo canae sija gui jiloña ya macone. 	 De andere mannen wisten wie ze moesten hebben en namen Jezus gevangen.


Dos na taotao jumanao julo gui templo para ujafanaetae: Y un Fariseo, ya y otro publicano. 	 "Twee mannen gingen naar de tempel om te bidden. De ene was een Farizeeër die erg met zichzelf was ingenomen. De andere was een tolontvanger.


Lao yaguin ti unasie ayo sija y umisagüe jamyo, ti infaninasie locue ni tatanmiyo nu y isaomiyo. 	 Maar als u hen niet vergeeft, zal uw hemelse Vader ook u niet vergeven.


Jaso y lirio sija, jaftaemano mandocoñiñija! ti manmachochocho, ni ufanmanjila; ya jusangane jamyo na si Salomon contodo y minalagña, ti minagago parejo yan uno guiya sija. 	 Kijk eens naar de lelies. Die spinnen niet en weven niet. Toch zijn zij mooier dan koning Salomo in al zijn pracht en praal.


Sa enao mina jatunanmaesagüe y taelaye, ni y minalago y antiña: ya y manlagga jarechasa; junggan, jadespresia si Jeova. 	 Want deze mensen (die U afwijzen) pochen over alles wat zij willen en kunnen; zij wensen de hebzuchtige geluk, maar de HERE verachten zij.


Si Jeova y umadadajejao: si Jeova nujongmo gui agapa na canaemo. 	 De HERE is uw beschermer; zoals uw schaduw u nooit verlaat, blijft ook Hij altijd bij u.


Ya güiya ilegña na sija: Guaja najo nengcano na jamyo ti intingo. 	 "Nee", zei Hij. "Ik heb al iets anders. En jullie weten niet wat het is."


Este ilegñija, intienta güe para siña mafaaelagüe. Lao si Jesus dumilog papa, manugue gui tano ni y calolotña. 	 Zij waren erop uit Hem in de val te laten lopen. Dan zouden zij een reden hebben om Hem aan te klagen. Jezus ging op Zijn hurken zitten en schreef met Zijn vinger in het stof.


Lao y atadogco, mangaegue guiya jago, O Yuus Jeova: iya jago nae gagaegueja y inangococo: chamo dumidingo y antijo namaesa. 	 Ik kijk alleen maar uit naar U, HERE God. Ik weet dat U mij beschermt, lever mij niet aan hen uit.


Para todo ayo y jumonggue güe, ti siña malingo, ya guaja linâlâña na taejinecog. 	 Opdat ieder die in Mij gelooft, eeuwig leven zal hebben.


Ya güiya guinin umatungo finena an nanaña, ya ilegña: Naeyo güine gui un plato ni y ilon Juan Bautista. 	 Op aanraden van haar moeder vroeg zij om het hoofd van Johannes de Doper, op een schaal.


Adajeyo gui laso ni y maplanta para guajo, yan y ecodon y chumagüe y taelaye. 	 Bescherm mij voor de strikken die zij hebben gezet; voor de valkuilen, die misdadigers voor mij hebben gegraven.


N 23 26 52780 ¶ Ya anae macocone güe maguot si Simon, taotao Sirene, ni guinin y fangualuan, ya manae ni quiluus na uapagaye gui taten Jesus. 	 Zij brachten Jezus naar de plaats van terechtstelling. Onderweg dwongen de soldaten een zekere Simon van Cyrene, die net van het land kwam, het kruis achter Hem aan te dragen.


Ya jayeja y pumuneyo gui menan taotao sija, guajo locue jupune güe gui menan y tatajo ni y gaegue gui langet. 	 Maar als je voor de mensen net doet of je Mij niet kent, zal Ik ook tegen mijn hemelse Vader net doen of Ik jou niet ken.


N 27 50 34960 ¶ Ayo nae si Jesus, anae munjayan umagang talo otro biaje nu y dangculon inagang jaentrega y espiritu. 	 Opnieuw gaf Jezus een luide schreeuw en Hij stierf.


Yanguin innaayao na ayo sija ni y guaja ninanggamo para infanresibe, jafa na grasia guajanmiyo: sa y manisao janaayao y manisao para ufanmanresibe taegüije talo. 	 Als u geld leent aan mensen die het u kunnen terugbetalen, wat voor bijzonders is daaraan? Iedereen wil wel geld uitlenen als hij erop kan rekenen het terug te krijgen.


SI Jeova güiya y pastotjo: tayayo unafatta. 	 Een psalm van David. De HERE is mijn herder, dus heb ik alles wat ik nodig heb!


Jamyo pot y catne injisga; lao guajo ti jumusga ni jaye. 	 U staat onmiddellijk klaar met uw oordeel. Dat is puur menselijk. Ik oordeel niemand.


Sa y Fariseo sija, yan toda y Judio sija, jaadadaje y tradision manamco sija, yaguin megae nae ti jafagase y canaeñija, ti ufañocho. 	 De Joden, vooral de Farizeeërs, zullen niets eten als ze niet eerst hun handen hebben gewassen. Dat hoort zo volgens hun oude traditie.


Lao taya jaleñija, ya ti jadura apmam; sa anae cajulo y triniste, pat y pinetsigue pot y finijo, enseguidas maninefende. 	 Maar het zit bij hen niet diep, ze zijn oppervlakkig. Als zij (door hun enthousiasme over Gods woord) problemen krijgen, moeten zij er ineens niets meer van hebben.


Ayo sija y fumatinas estesija ujafanparejoja yan sija: magajet na cada uno ni y umangoco sija ni ayosija. 	 De mensen die die beelden hebben gemaakt en ieder die op die beelden vertrouwt, zullen net als die beelden worden: dood.


Jago y Rayjo, O Yuus: fanago linibre para si Jacob. 	 Zij hebben echt niet zelf het land veroverd; noch hun zwaard, noch hun lichamelijke kracht heeft hen bevrijd. Uw kracht en Uw zorg hebben dat gedaan, omdat U hen liefhad.


N 15 11 49160 ¶ Ya ilegña: Un taotao guaja dos lajiña: 	 Jezus vertelde nog een gelijkenis. "Een man had twee zonen.


Sa si Moises ilegña: Onra si tatamo yan si nanamo; ya y mumatdise y tata pat y nana, seguro na umatae. 	 Mozes, de dienaar van God, heeft bijvoorbeeld gezegd: 'Heb respect en waardering voor uw vader en moeder. Wie kwaad spreekt van zijn ouders, moet sterven.'


N 17 22 49900 ¶ Ya ilegña ni y disipuluña sija: Ufato y jaane sija, na infanmalago na inlie uno gui jaanin y Lajin taotao, ya ti inlie. 	 Hij zei tegen Zijn discipelen: "De tijd zal komen dat jullie ernaar verlangen Mij te zien, al was het maar een dag. En toch zullen jullie Mij niet zien.


Ya jatatanga na unabula tiyanña ni y lasas frijoles ni y jacacano y babue sija; ya taya ni un taotao numanaegüe. 	 Hij had zo'n honger dat hij graag wat van het varkensvoer had gegeten, maar dat mocht niet.


Ya guajo pobleyo ya nesesitaoyo; lao si Jeova jajajasoyo. Jago y umayuyudayo yan y munalibre yo: O Yuusso, chamo atrasasao. 	 Laten alle mensen die U zoeken, over U jubelen en grote blijdschap over U hebben. Laat ieder die Uw zorg ervaart, zeggen: "De HERE is groot!"


Ya sumaga güije tres meses, ya manananggaja para ucone ni y Judios, anae maudae gui batco ya janao para Siria, jajaso na utalo guato Masedonia. 	 Na verloop van tijd reisde hij naar Griekenland en bleef daar drie maanden. Vlak voordat hij uitvoer naar Syrië, hoorde hij dat de Joden daar het op zijn leven gemunt hadden. Daarom besloot hij een omweg te maken en via Macedonië te gaan.


Enao mina yaguin todo y tataotaomo bula manana, ni mano na lugat nae guaja jomjom, cabales na ubula manana, taegüije y yanguin malag ininaña y candet ya inina jao. 	 Als u van binnen licht bent, zonder een enkel donker hoekje, zult u een stralend mens zijn, die anderen verlicht als een heldere lamp."


Ya anae intutujon lumie Chipre inpelo gui acagüe, ya manjanaojam asta Siria, ya manmatojam Tiro: sa para umadescatga güije y batco. 	 en zeilden langs Cyprus, dat in de verte aan bakboord lag, en kwamen in Syrië, waar wij de haven van Tyrus binnenliepen. Daar moest het schip worden gelost.


Pot enao na jaguaeya yo si Tata, sa jupolo y linâlâjo, para uchule talo. 	 De Vader houdt van Mij, omdat Ik mijn leven geef en het later zal terugnemen.


Lao guaja mangajulo güije gui sinagoga ni y manmafanaan sinagogan Libertinos, yan Sireneo sija, yan Alejandrino sija, yan ayo sija iya Silisia, yan Asia, managuaguat yan si Esteban. 	 Maar er waren mensen die vonden dat hij daarmee niet mocht doorgaan. Zij hoorden bij de synagoge van de zogenaamde Libertijnen uit Cyrene, Alexandrië, Cilicië en Asia.


Nafanjungogyo minagof yan y alegria para ufanmagof y telangjo ni y unyamag. 	 En U wilt dat Uw waarheid ook wordt nagevolgd in het verborgene van mijn hart; U geeft mij Uw wijsheid, waar anderen niets van weten.


Ya y tano jagasja unajuyong megae tinegchaña: ya si Yuus ni y Yuusta ubendisejit. 	 Ik bid dat alle volken U zullen loven en prijzen, o God; dat zij werkelijk allemaal U de lof mogen brengen.


Ya manago tentago sija na ufanmofona gui menaña; ya majanao manjalom gui un songsong Samaritano, para umanalistuye güe güije. 	 Op een dag stuurde Hij enkele mannen vooruit naar een Samaritaans dorp om onderdak voor Hem te zoeken.


N 18 8 30520 ¶ Enao mina yaguin y canaemo, pat y adengmo, unninaquepodongjao, utut ya unnajanao guiya jago: sa maulegña na unqueyaojao, pat mangcojao, ya unjalom gui linâlâmo, qui uguaja dos canaemo, yan dos adengmo, ya unmapolo gui taejinecog na guafe. 	 Als uw hand of voet u tot slechte daden verleidt, hak hem af en gooi hem weg. Het is beter verminkt het eeuwige leven binnen te gaan, dan met beide handen en voeten in het eeuwige vuur te worden gegooid.


Jafa yaguin inlie y Lajin taotao cajulo anae gaegue antes? 	 En als u Mij naar de hemel ziet teruggaan, wat dan?


Ya anae jalie si Jesus, sen ti ninamagof ya ilegña nu sija: Polo y diquique na famaguon ya ufanmamaela guiya guajo; chamiyo chumochoma; sa iyon este sija y raenon Yuus. 	 Jezus zag het en nam hun dat kwalijk. "Laat die kinderen toch bij Mij komen", zei Hij. "Houd ze niet tegen, want juist voor kinderen is het Koninkrijk van God.


Y antijo majo pot si Yuus, pot y lalâlâ na Yuus; ngaean nae jufato, ya juanog gui menan Yuus? 	 Zoals een hert naar water snakt, zo verlang ik naar U, God.


Guajo juagang güe ni y pachotto: ya güiya umaalaba ni y jilajo. 	 Nog maar net had ik Hem aangeroepen, of Hij gaf mij al een loflied in de mond.


Si Jeova anae guaja delubio matachong calang un ray; magajet na matatachong si Jeova calang ray na taejinecog. 	 De HERE was verheven boven de zondvloed. De HERE is de machtige Koning tot in eeuwigheid.


Ayo nae masotta si Barabas, ya an munjayan mapanag si Jesus, maentrega para umaatane gui quiluus. 	 Pilatus gaf opdracht Barabbas vrij te laten. Hij liet Jezus met een zweep afranselen en daarna wegbrengen om gekruisigd te worden.


Janafanfitmeja sija gui na jinasuye taelaye: manmanafaesen para ujananaplinanta y laso; ya ilegñija: Jaye ufanlinie? 	 Vanuit hun schuilplaats schieten zij op onschuldigen. Niets en niemand ontzien zij.


Ya y palo mamodong gui entalo tituca sija; ya mandoco y tituca sija, ya chiniguet, ya ti manogcha. 	 Ander zaad viel tussen de distels. De distels overwoekerden het, zodat er geen vrucht aan kwam.


Polo ya ufanmamajlao todo ayo y bumira sija tate, todo sija y chumatlie Sion. 	 Alle volken die Jeruzalem haten, zullen te kijk worden gezet en wegvluchten.


Ya ilegña nu sija: Janao locu fanmalag y fangualuanjo, ya junae jamyo ni y cabales. Ya manmapos. 	 Hij zei dat zij ook in de wijngaard konden gaan werken en dat hij ze zou betalen wat redelijk was.


Ya jaagang dos na senturion, ya ilegña: Nalisto dosientos na sendalo para ufanjanao para Sesarea, yan setenta ni y manquinababayo, yan dosientos ni y manmanlalansa, para y mina tres na ora gui puenge; 	 Hij riep twee van zijn officieren en zei tegen hen: "Vanavond om negen uur moeten 200 soldaten klaarstaan om naar Caesarea te gaan en ook nog 200 speerdragers en 70 ruiters.


Ya jayeja guiya jamyo, yaguin uguinagao nu y lajiña pan, ada unnae acho? 	 Als uw zoon u om een brood vraagt, geeft u hem dan een steen?


Ya y magas mamale yan y magas y Judios manatungo güe contra si Pablo, ya matayuyut, 	 Daar kwamen de hoofdpriesters en leidende Joden bij hem met hun verhalen over Paulus.


Lao yanguin ti manasiijamyo, y Tatanmiyo ni y gaegue gui langet ti uninasie ni y isaomiyo. 	 Als je echter niet vergeeft, zal ook je Vader in de hemel jouw zonden niet vergeven." (a)


Sa y taotao ni y anae mafatinas este y milagron y jinelo, mas di cuarenta años inamcoña. 	 een man van in de veertig, die vanaf zijn geboorte verlamd was geweest, was genezen door een wonder!


N 17 10 68480 ¶ Ya anae puenge enseguidas matago ni y mañelo si Pablo yan Silas para Berea; ya anae manmato, manjalom gui sinagogan y Judios. 	 Zodra het donker was, brachten de christenen Paulus en Silas vlug de stad uit en zeiden dat zij naar Berea moesten gaan.


Ayosija y chumatliiyo pot taya, megaeña qui y gapotulo gui ilujo: ayosija y manmalago umututyo nii enemigujo sin jafa na linache, mangaeninasiña: ayo nae guajo junatalo guato ayo y taya nae juchuleguan. 	 Ik ben moe van het roepen en mijn keel is schor. Mijn ogen zijn moe van het uitkijken naar mijn God.


Ya y jaaniña udidide: yan otro uchinile ofisioña. 	 Laat hem jong sterven en geef zijn funktie aan iemand anders.


Ya chamiyo fanmaañao ni upinino y tataotao; sa ti siña japuno y ante: lao fanmaañaoñao ni ayo y siña yumute y tataotao yan y ante guato guiya sasalaguan. 	 Wees niet bang voor hen die wel je lichaam kunnen doden, maar niet je ziel. Wees alleen bang voor God die zowel je ziel als je lichaam kan vernietigen in de hel.


YA mandaña guiya güiya y Fariseo sija, yan palo gui escriba sija ni manmato guine Jerusalem, 	 Op een dag kwamen er enkele Farizeeërs en godsdienstleraars uit Jeruzalem bij Jezus.


N 8 18 26800 ¶ Ya anae jalie si Jesus y linajyan taotao gui oriyaña, manago na ufanmalag y otro banda y sadog. 	 Jezus zag dat er steeds meer mensen om Hem heen kwamen staan. Hij zei tegen Zijn discipelen dat zij zich moesten klaarmaken om over te steken naar de overkant van het meer.


Y guima Tatajo nae guaja megae na sagayan: yaguin ti utaegüine mojon jagas jusagane jamyo. Bae jujanao ya jufamauleg y saga para jamyo. 	 Waar mijn Vader woont, zijn vele huizen. Als dat niet zo was, zou Ik het u wel gezegd hebben. Ik ga er nu heen om alles voor u in orde te maken.


Sa y finatae nae taya jinaso guiya jago: ya y naftan nae jaye numannae jao grasias? 	 Kom, HERE, en schenk mij opnieuw een gevoel van welbehagen. Red mij door Uw goedheid.


Ya matolae güe, ya machule y piao ya mapanag y iluña. 	 Ze spuugden naar Hem, rukten de stok uit Zijn hand en sloegen Hem ermee op het hoofd.


Yaguin y taotao ti jabira güe, güiya janamalagtos y espadaña: janaregla y atcosña ya janalisto. 	 God is een rechter, die altijd eerlijk vonnist. Dag in, dag uit wordt Zijn toorn opgewekt door slechte mensen.


Ilegña: sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, Ya jaafuetsasjam. 	 'Ik ben de God van uw voorouders, de God van Abraham, Isaäk en Jakob.' Mozes begon te beven van schrik en durfde niet meer te kijken.


Todo y chumatliiyo manañangon entre sija contra guajo; contra guajo nae majaso y tinaelayeco. 	 Wanneer iemand mij opzoekt, spreekt hij met gladde tong. In zijn hart haat hij mij en zodra hij weer weg is, vertelt hij links en rechts leugens.


Ya jusoda na mafaaela pot finaesen gui layñija; lao taya isaoña na jamerese na umapuno, pat umapreso. 	 Maar daar bleek dat hij niets heeft gedaan waarop de doodstraf of gevangenisstraf staat. Het ging bij hun beschuldiging om bepaalde kwesties van het Joodse geloof.


Ya ilegña: Y Yuus mañaenata umayegjao, na para untungo y minalagoña, ya unlie Ayo Tunas, yan unjungog y inagang y pachotña. 	 Hij zei: 'De God van onze voorouders heeft u al van tevoren aangewezen om Zijn wil te kennen, om de Rechtvaardige Christus te zien en te horen spreken.


Magajet jusangane jamyo, na uninamagasgüe todo gui iyoña. 	 Zo'n knecht krijgt het beheer over al zijn bezittingen.


Ya anae jajanagüe inanaco ayo sija na lugat, ya janae sija megae na consejo, mapos malag Gresia. 	 Op zijn reis door dat gebied sprak hij met veel christenen en bemoedigde hen.


Ya jacuentuse sija megae na acomparasion, ilegña: Estagüe y tátanom na jumuyong para ufananom. 	 Hij vertelde hun onder andere deze gelijkenis:


Mato locue si Nicodemo, na jagas mato gui as Jesus gui puenge, mañuñule un dinañan mira yan chaguan na jajatot, na y minacatña sien libra. 	 Nicodémus, die op een nacht met Jezus was komen praten, ging met hem mee. Hij had ruim dertig kilo balsemkruiden bij zich, een mengsel van mirre en aloë.


Si Yuus munafañaga y taeparientes gui familia sija: güiya chumule juyong preso para umegae: lao y managuaguat mañagaja gui anglo na tano. 	 Hij is een vader voor ouderloze kinderen en komt op voor de rechten van de weduwen; Hij is God, Die woont in Zijn heilig huis.


Ya jusangane jamyo: Fanmamamauleg amigonmiyo pot y güinajan y timanunas; sa yanguin manfatta jamyo, infanrinesibe gui taejinecog na saganñija. 	 U moet verstandig met geld omgaan. Maak er vrienden mee, door het te gebruiken zoals Ik wil. Als u het eens moet achterlaten en in Gods eeuwige woning komt, zal Hij u liefdevol opnemen.


Dangculo si Jeova, ya sumendangculo para umaalaba; ya y dinangculoña ti comprediyon. 	 De HERE is een grote God en Hem komt alle eer toe. Voor ons mensen is niet te begrijpen hoe groot Hij is.


Estesija jusangane jamyo, para infangaepas guiya guajo. Infangaemasâpet gui tano; lao mantiene y minatatnganmiyo, sa guajo esta jugana y tano. 	 Dit heb Ik u verteld, omdat Ik wil dat u mijn vrede bewaart. In de wereld zult u het zwaar te verduren krijgen. Maar houd moed! Ik heb de wereld overwonnen."


Ya jayeja y munaquequemumojao ya jachule y magagomo, nae locue y capamo. 	 Als u voor het gerecht wordt gebracht en uw hemd moet afstaan, geef dan ook uw mantel.


Lao anae jatungo ai Jesus, mapos güije; ya madalalag güe linajyan taotao, ya janafanjomlo todosija. 	 Jezus had wel door wat zij van plan waren en ging weg. Heel veel mensen volgden Hem.


Si Jesus ilegña nu güiya: Ti guinin jusangane jao na guin manjonggue jao, unlie y minalag Yuus. 	 "Ik heb toch gezegd dat je, als je op Mij vertrouwt, de macht en grootheid van God zult zien?" antwoordde Jezus.


Yaguin ti jufatinas gui entaloñija chochosija na taya ni uno fumatinas, taya isaoñija; lao pago esta jalie ya jachatlie yo yan si Tata. 	 Als Ik niet zulke grote wonderen onder hen had gedaan, zouden zij niet schuldig zijn. Maar nu hebben zij die wonderen met hun eigen ogen gezien, en ondanks dat haten zij zowel Mij als mijn Vader.


Güiya locue jumajanao, ya janafanataelaye y guimayuus: ya inquene güe sa manmalagojam na injisga jaftaemanoja y layta. 	 Toen hij ook nog probeerde de tempel te ontwijden, hebben wij hem gevangen genomen. Wij wilden hem volgens onze wet veroordelen.


Ya jalie dos angjet na minagagon apaca, na manmatatachong, y uno gui para y ilo, y otro para y adeng, anae y tataotao Jesus guine mapolo. 	 Snikkend boog zij zich voorover en keek in het graf. Op de plaats waar Jezus had gelegen, zag zij twee engelen in witte kleren zitten. Een aan het hoofdeinde en een aan het voeteneinde van de plaats waar Hij gelegen had.


Ya guajo ileco: Este y dinafejo: lao bae jujaso y sacan sija gui agapa na canae y Gueftaquilo. 	 Vergeet God ons Zijn genade te geven? Heeft Hij de liefde en het medeleven uit Zijn hart gebannen?


N 19 21 69210 ¶ Ya despues di este sija, jajaso si Pablo gui espirituña, anae malofan inanaco Masedonia yan Acaya na ujanao para Jerusalem, ilegña: Yaguin esta matoyo güije, nesesita yo na julie locue Roma. 	 Toen Paulus daar met zijn werk klaar was, voelde hij zich gedrongen eerst een reis door Macedonië en Achaje te maken en pas daarna naar Jeruzalem terug te gaan. "Als ik daar ben geweest", zei hij, "moet ik naar Rome."


Ya jatutujon fumanagüe sija na y Lajin taotao janesesita upadese megae, ya umarechasa ni manamco sija, yan y prinsipen y mamale sija, yan y escriba sija, ya umapuno; ya ucajulo talo gui mina tres na jaane. 	 Hij begon hun te vertellen over de verschrikkelijke dingen die Hij zou moeten doormaken. Hij zei dat de Hoge Raad Hem zou veroordelen, dat men Hem zelfs zou doden en dat Hij na drie dagen weer levend zou worden.


Taya munajanao guiya guajo, lao jupolo pot guajo na maesa. Guaja yo ninasiñajo para jupolo yan guajayo ninasiñajo para jutalo chumule. Este na tinago juresibe guine y Tatajo. 	 Niemand berooft Mij van het leven; Ik geef het uit eigen vrije wil. Want Ik kan en mag mijn leven geven en het terugnemen. Ik doe dat omdat mijn Vader dat heeft gezegd."


Ya maninepe as Jesus, ilegña nu sija: Guajo locue jufaesen jamyo un sinangan; yaguin insangane yo, guajo locue jusangane jamyo jafa na ninasiña muna jufatitinas este. 	 "Dat zal Ik u vertellen", antwoordde Jezus, "als u Mij eerst antwoord geeft op deze vraag:


Sa este lay guiya Israel: yan y tinago Yuus Jacob. 	 Blaas op de trompet wanneer het nieuwe maan is en ook bij volle maan, want God denkt aan u.


Lao jaatan y pinitiñija, anae jajungog y inagangñija. 	 Telkens echter als God hun onderdrukking zag en hun kermen hoorde,


N 5 35 37160 ¶ Y tiempo nae cumuecuentos güe, manmato guine y guima y prinsipen sinagoga ya ilegñija: Y jagamo matae: para jafa di unnachachatsaga mas y Maestro? 	 Terwijl Hij nog met haar sprak, kwamen er mensen met een boodschap voor Jaïrus. "Uw dochter is al gestorven. Het heeft nu geen zin meer dat de Meester met u meegaat."


Ya anae manjuyong gui sinagoga, jagagao na umapredica este na sinangan guiya sija gui siguiente sabado. 	 Toen Paulus en Barnabas de synagoge verlieten, werd hun gevraagd de volgende sabbat terug te komen en weer over Jezus te spreken.


Anae jajungog este sija si Jesus, ilegña nu güiya: Guaja uno fattamo trabia: bende todo y güinajamo, ya unfacae y mamobble, ya uguaja güinajamo gui langet, ya maela dalalagyo. 	 "Toch is er iets wat u nog niet hebt ge daan", zei Jezus. "Verkoop alles wat u hebt en geef het geld aan de armen. Daardoor krijgt u een schat in de hemel. Kom daarna terug en ga met Mij mee."


Ya y disipulo sija manmapos, ya jafatinas jaftaemano y mantinago as Jesus. 	 De twee discipelen deden wat Jezus had gezegd en brachten de dieren bij Hem. Zij legden hun mantel over de rug van het veulen, zodat Hij erop kon zitten.


Ya mafaesen: Jafa nae? Jago si Elias? Ya ilegña: Ti guajo yo. Jago ayo na profeta? Ya manope: Aje. 	 "Wie dan wel?" vroegen zij. "Elia?" "Nee", antwoordde hij. "Bent u dan de profeet die komen zou?" was hun volgende vraag. "Ook niet", zei Johannes.


Ya manmanaetae ilegñija: Jago Señot ni y tumungo y corason y taotao todo, famanue jaye güine gui dos unayeg. 	 Zij vroegen God in gebed: "Here, U kent alle mensen door en door. Wilt U Uw keuze aanwijzen?


Sa güiya tumungo y jechurata; jajaso na jita y petbos. 	 Hij kent ons en weet dat wij beperkt zijn.


N 20 26 62080 ¶ Ya despues di manmalofan ocho na jaane, anae disipulo sija mangaegue talo gui sanjalom, mañisija yan si Tomas. Mato si Jesus, macandalo y petta, ya sumaga gui entalo ya ilegña: Pas ugaegue guiya jamyo. 	 Acht dagen later waren de discipelen weer bij elkaar. Thomas was er nu ook bij. Zij hadden de deur op slot gedaan. Ineens was Jezus in hun midden. "Vrede", zei Hij.


Ya anae manjalom ti masoda y tataotao y Señot Jesus. 	 Toen ze naar binnen stapten, zagen ze dat het lichaam van de Here Jezus er niet meer was.


Ya jatomba güe papa gui fion adeng si Jesus, ya janae grasias: este na taotao, Samaritano. 	 Hij viel uit eerbied languit voor Jezus neer, met zijn gezicht in het stof. En hij dankte Hem voor wat Hij had gedaan. Deze man was een Samaritaan.


Chamiyo fanmaaañao, jamyo diquique na manada; sa este minagof y tatanmiyo, na infanninae ni y raeno. 	 Wees niet bang, al vormen jullie maar een klein groepje. Want jullie Vader is zo goed geweest Zijn koninkrijk voor je open te stellen.


Ya ilegña y tentago: Señot, esta mafatinas y tinagomo, ya trabia guaguajaja lugat. 	 Maar toen die er waren, bleek er nog plaats over te zijn.


Ylegña nu güiya si Jesus: Palaoan, jafa na tumatanges jao? Jaye unaliligao? Pineloña na ayo na taotao y taotao y güetta, ilegña nu guiya: Señot, yaguin jago chumule, sangane yo mano nae unpolo, ya juchule güe. 	 "Waarom huilt u?" vroeg Jezus. "Wie zoekt u?" "Och, heer, als u Hem ergens anders hebt neergelegd, zeg het alstublieft. Dan neem ik Hem mee", zei zij.


Sa taegüije si Jonas y señat para y taotao Ninibe taegüijeja locue y Lajin taotao para güine na generasion. 	 Zoals Jona voor het volk van Ninevé een teken was dat God hen wilde redden, zo zal Ik een teken zijn voor het volk van deze tijd.


N 27 62 35080 ¶ Ya y inagpaña na jaane, despues di y jaanen finamauleg, mandaña y prinsipen y mamale sija, yan y Fariseo sija gui as Pilato, 	 De eerste dag van het Paasfeest was voorbij. De leidende priesters en de Farizeeërs gingen naar Pilatus en zeiden:


MEM sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Wat houd ik veel van Uw wet! Ik denk er de hele dag over na.


Ayo nae ti infanalo tate guinin jago: nafanlâlâjam ya bae inagang y naanmo. 	 Bescherm het volk van Uw keuze; de mensen die U tot een groot volk hebt gemaakt.


Lao guajo iya jago, O Jeova, umaagangyo: yan ogaan tinayuyutto ufato gui menamo. 	 Kan Uw grote macht dan in de duisternis worden bekendgemaakt? Blijkt Uw rechtvaardigheid dan daar waar alles en iedereen wordt vergeten?


Antes de najuyong y egso sija ya unfatinas y tano todo yan y mañasaga: sa desde y tutujonña yan asta y taejinecog, jagoja si Yuus. 	 Al voordat U de bergen schiep, was U God. Voordat U de aarde schiep, was U God. Vanuit de eeuwigheid van oudsher tot in de eeuwigheid in de verre toekomst, bent U God.


Ya anae manmacone jamyo gui menan y sinagoga sija, yan y manmagas, yan y gaesisiña, chamiyo madadaje jaftaemano yan jafa para inepe, ni jafa para insangan; 	 Als jullie moeten terechtstaan in de synagogen en voor de autoriteiten, maak je dan niet ongerust over wat je moet zeggen om je te verdedigen.


Yan mangaegue si Annas, magas y mamale, yan si Caefas, yan si Juan, yan si Alejandro, yan ayosija parientes y magas mamale, 	 Onder hen waren de hogepriester Annas, Kajafas, Johannes, Alexander en andere familieleden van de hogepriester.


Nafanmagof todos y umangngocojao, polo para taejinecog ya ufanagang pot y minagofñija sa undefiende sija, polo ya ufanmagof ni jago, y gumaeya y naanmo. 	 O God, spreek het 'schuldig' over hen uit! Vang hen met hun eigen valstrikken; verdrijf hen om de overvloed van hun overtredingen, want zij komen in opstand tegen U.


Guajo jagas julie y taelaye na dangculo ninasiñaña, ya janamayao güe, calang y atbot ni betde gui edaña. 	 Ik zag eens een goddeloos mens. Het leek heel wat en hij breidde zich uit als een grote woekerplant,


Este ilegñija, intienta güe para siña mafaaelagüe. Lao si Jesus dumilog papa, manugue gui tano ni y calolotña. 	 Zij waren erop uit Hem in de val te laten lopen. Dan zouden zij een reden hebben om Hem aan te klagen. Jezus ging op Zijn hurken zitten en schreef met Zijn vinger in het stof.


Guinin unnajanao todo y binibumo: ya unbirajao talo guinin y finijom y binibumo. 	 U hebt de zonden van het volk vergeven en bedekt.


Jatsa julo y ilonmiyo, O jamyo trangca sija ya umajatsa julo y taejinecog na potta sija ya y Ray langet ujalom. 	 Ja, zet de poorten maar wijd open en laat de geëerde Koning binnengaan.


Lao güiya tumago y mapagajes guinin y sanjilo; yan jababa y pettan langet. 	 Toen liet Hij een bevel uitgaan naar de wolken en opende de sluizen van de hemel;


Jaso y asaguan Lot. 	 Denk eens aan wat met de vrouw van Lot gebeurde!


Ya taya nae masodayo gui templo juaguaguaguate ni jaye na taotao, ni junafangalamten y taotao sija; ni y sinagoga, ni mano na siuda; 	 Mijn aanklagers hebben mij met niemand zien discussiëren, mij nergens een oploop zien veroorzaken, noch in de tempel, noch in de synagoge, noch in de stad.


Sa asta y langet, dangculo y minaasemo, yan asta y mapagajes y minagajetmo. 	 Here, ik zal U de lof en eer brengen onder alle volken. De hele wereld zal mijn lofpsalmen horen tot Uw eer.


Ogso sija yan todo y sabana; manmanogcha na trongcon jayo yan todo y sedrosija; 	 Prijs Hem, bergen en heuvels, boomgaarden en cederbomen!


Magajet na sija ti manmatitinas jafa ni ti tunas; sija manjajanao gui jinanaoña sija. 	 Gelukkig zijn de mensen die geen misdaden begaan, maar leven zoals God wil.


Gui lugat si tatamo, y ugaegae y famaguonmo; unnafanprinsipe gui todo y tano. 	 Onder gezang en vreugdevol gejubel worden zij het paleis van de koning binnengebracht.


Fanmamaela ya inlie un taotao ni sumangane yo todo y finatinaso! Güiya buente si Cristo? 	 "Er is een Man Die mij wist te vertellen wat er in mijn leven gebeurd is. Zou Hij de Christus kunnen zijn?"


Jungog O jaga, jaso ya tecon y talangamo; ya unmalefa ni y mañataotaomo, yan y guima tatamo. 	 Prinsessen zijn uw geliefden; uw vrouw staat in het fijnste goud gehuld naast u.


Yaguin cumajuloyo gui langet gaegueja jao güije; yanguin jujuto y camajo guiya sasalaguan, gaegueja jao locue güije. 	 Als ik naar de hemel ging, zag ik U daar. Als ik neerdaalde in het dodenrijk, zou ik U ook daar ontmoeten.


manjuyong sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 U bemint oprechtheid en haat goddeloosheid. Daarom heeft Uw God U met vreugde-olie gezalfd; U verkozen boven Uw metgezellen.


Sa si Yuus y Rayjo gui ampmam na tiempo, jafatitinas y satbasion gui entalo y tano. 	 Toch is God al sinds mensenheugenis onze Koning! Hij zorgt overal voor bevrijding.


Ya masangane güe ni y sinangan y Señot, yan todo y mañasaga gui guimaña. 	 Zij gaven hem en zijn hele gezin het woord van God door.


Dichoso y taotao ni y ti jacatgaye si Jeova ni tinaelaye, ni uguaja gui espirituña dinague. 	 Gelukkig is hij, aan wie de HERE zijn zonde niet toerekent en wiens innerlijk eerlijk en oprecht is.


Ya palo mamodong gui entalo títuca sija ya mandoco y títuca ya chiniguet. 	 Ander zaad viel tussen de distels en verstikte.


N 15 16 41590 ¶ Ya maosgaejon ni y sendalo sija, guato gui patio mafanaan Pretorio; ya madaña todo y mangachong. 	 Zij namen Hem mee naar de binnenplaats van de burcht en riepen het hele bataljon bijeen.


Judulalag y enimigujo sija, ya jugâchâ: ya ti jubirago talo asta que jocog. 	 U gaf mij de ruimte om te lopen en ik stond stevig op mijn voeten.


Ya ti juguestungo ayo sija na finaesen; jufaesen güe cao malago malag Jerusalem, ya ayo nae umajusga ni este sija. 	 Omdat ik niet wist wat ik ermee aan moest, stelde ik Paulus voor naar Jeruzalem te gaan en daar de rechtzaak voort te zetten.


Sa ti jajonggue si Yuus, yan ti jaangoco sija gui satbasionña. 	 Want zij geloofden niet in Hem en vertrouwden niet op Zijn hulp.


Ti matoyo para juagang y manunas, lao y manisao para ufanmañotsot. 	 Zieke mensen, maar gezonde niet. Ik ben gekomen om een ommekeer te brengen in het leven van slechte mensen. Maar Ik besteed mijn tijd niet aan mensen die denken dat ze al goed genoeg zijn."


Todo y janae yo si Tata, ufato guiya guajo; ya ayo y ufanmato guiya guajo, gosmagajet na guajo ti siña juyute güe juyong. 	 Alle mensen die de Vader Mij geeft, zullen naar Mij toekomen. En als iemand bij Mij komt, zal Ik hem nooit wegsturen.


Manotojgue y ray sija gui tano, ya y prinsipe sija manafaesen entalo sija contra si Jeova, yan contra y pinalaeña, ilegñija: 	 De machthebbers van deze wereld hebben hun hoofden bijeen gestoken en de leiders spannen samen tegen de HERE en Zijn Gezalfde. (A)


Jafa na dumilog jao, O antijo? yan jafa na, estotbajao gui jinalomjo? Nangga si Yuus, sa bae jutuna güe, ni y ayuda nu y matajo, yan y Yuusso. 	 Mijn vijanden bespotten mij en brengen mij de doodsteek toe door de hele dag maar te zeggen: "Waar is uw God nu?"


Ay jamyo yaguin todo y taotao sija manguecuentos mauleg nu jamyo! sa taegüenaoja ujafatinas y tatañija ni y manfatso na profeta. 	 Pas op als iedereen goed van u spreekt! Want dat hebben ze vroeger van de valse profeten ook gedaan.


Ya ti jafatinas güije megae na mannamanman, sa taya jinengguenñija. 	 Hij deed daar niet veel wonderen, omdat zij geen vertrouwen in Hem hadden.


Ya ayoja na ora gui puenge nae jacone ya jafagase y sinaulagñija: ya matagpange güe enseguidas yan todo y iyoña. 	 Hoewel het midden in de nacht was, nam de cipier hen mee en waste hun striemen. Direct daarna werden hij en zijn hele gezin gedoopt.


Nu y canaemoja unyute y nasion, ya unpolo sija; unnafantriste y taotao sija, ya unnafanjanao. 	 God, onze ouders hebben ons steeds weer verteld hoe U in de geschiedenis met ons volk hebt gehandeld. Wij hebben het zelf gehoord.


Ayonae manmaañao ya manmajngang ya jinasonñija na manmanlie sija un espiritu. 	 Ze schrokken allemaal en dachten dat Hij een geest was.


Sa y jinanao y mauleg na taotao si Jeova mumantietene; ya güiya yaña y chalanña. 	 Als de HERE instemt met iemands wijze van leven, zal Hij hem bevestigen in alles wat hij doet.


N 23 11 70600 ¶ Ya anae puenge, y Señot tumojgue gui oriyaña, ya ilegña: Namauleg inangocomo Pablo: sa taemanoja y ninamatungomo nu guajo guiya Jerusalem, taegüijeja locue nae unnamatungo guiya Roma. 	 Die nacht kwam de Here bij Paulus en zei: "Maak u geen zorgen, Paulus. Zoals u hier in Jeruzalem over Mij hebt gesproken, moet u ook in Rome over Mij spreken."


N 7 6 26390 ¶ Chamiyo numanae y galago nu y santos, ni inpelo y perlasmiyo gui menan y babue; sa no seaja ujagacha nu y patasñija ya ujabira sija ya infanyenabalag jamyo. 	 Geef de dingen van God niet aan de vijanden van God. Zorg ervoor dat zij geen vat op u krijgen. Gooi geen parels voor de zwijnen. Zij zullen de parels vertrappen, zich omdraaien en u aanvallen.


Utago y para uinayudajao guinin y santuario, ya guinin y Sion unninametgotjao. 	 Ik bid dat de HERE u in moeilijke tijden zal antwoorden; dat de naam van de God van Jakob u sterk zal maken.


N 21 24 62370 ¶ Este güiya y disipulo ni manae testimonio nu este sija na güinaja, ya jatugue este sija na güinaja: ya tatungo na y testimonioña, güiya magajet. 	 Ik, Johannes, heb dit geschreven. Alles wat ik verteld heb, is waar.


Ya jadingo sija, ya jumalom talo gui batco, ya mapos para y otro banda. 	 Hij draaide Zich om en liet hen staan.


Ya manmato guiya güiya linajyan taotao, na guaja guiya sija cojo, bachet, udo, mangco, yan palo sija megae na manmalango, ya manmapolo gui adeng Jesus; ya janafanjomlo. 	 Toen Hij daar ergens op een heuvel zat, kwamen heel veel mensen naar Hem toe. Er werden velen bij Hem gebracht die verlamd, verminkt of blind waren. Er kwamen mensen die niet konden spreken of die ziek waren. Zij werden allemaal voor Jezus neergelegd.


Lao este na testimonioñija, locue ti manparejo. 	 Maar ook deze verhalen klopten niet.


Lao fatinas para guajo, O Yuus Jeova, pot y naanmo: sa mauleg na minaasemo, enao mina nalibreyo. 	 HERE, mijn God, wilt U met mij omgaan terwille van Uw naam? Red mij toch, want ik weet hoe groot Uw goedheid en liefde zijn.


Y sobetbio jafatinas un dinague contra guajo: bae juadadajeja y finanagüemo sija contodo y corasonjo. 	 Ongelovigen schuiven mij allerlei leugens in de schoenen, maar ik houd mij met mijn hele hart vast aan Uw wet.


Chamo pumopolo na ujaalog gui corasonñija: Ja, taegüije manmalagojit; chamo pumopolo na ujaalog: Jita jagas tacalamot güe. 	 Dat zij niet kunnen denken: "Ha! Nu gebeurt wat wij willen! Wij hebben hem eronder gekregen!"


Si Jeova uninamannae y baran minetgotmo guinin Sion: gobietna gui entalo y enimigumo sija. 	 De HERE laat u machtig heersen vanuit Jeruzalem. U bent de overwinnaar temidden van al uw tegenstanders.


Sija ufanmaañao ni jago mientras gagaegue y atdao, yan y pilan gui todo y generasion yan y generasion. 	 Laat ieder, zolang de zon schijnt en de maan 's nachts aan de hemel staat, ontzag voor U hebben. Van generatie op generatie.


Anae gagaegue yo gui jilo y tano, y candet y tano guajoja. 	 Zolang Ik in de wereld ben, ben Ik het licht van de wereld."


Nadangculojao, O Yuus, gui jilo y langet: yan y minalagomo gui san jilo todo y tano. 	 Uw goedheid en liefde zijn onmetelijk; zij gaan hoger dan het blauw van de hemel. Uw trouw is net zo min op te meten als de afstand tot de wolken.


Jusgayo taemanoja y tininasmo, O Jeova, Yuusso, ya chamo pumopolo na ufanmamagof guiya guajo. 	 Laat Uw recht over mij beslissen, HERE, mijn God; zodat zij geen leedvermaak over mij kunnen hebben.


Guajo manae testimomio pot guajoja, yan manae yo testimonio si Tata ni tumago yo. 	 Ik ben Zelf de ene Getuige. De ander die voor Mij getuigt, is mijn Vader Die Mij gestuurd heeft."


Sa, estagüe, na mananangga y antijo: y manmetgot mandaña contra guajo; ti pot y tinaelayeco, ni ti pot y isaojo, O Jeova. 	 Red mij uit de handen van deze zondaars en bewaar mij voor deze mannen, die mijn bloed willen zien.


Sinanangane as Jesus: Cajulojao, jatsa y camamo ya unjanao! 	 Jezus zei tegen hem: "Sta op! Pak uw matras en loop!"


Yaguin tapolo taegüenao, todo y taotao manmanjonggue guiya güiya: ya ufanmamaela y Romano sija ya u janajanao y sagata yan y tanota. 	 Als wij Hem Zijn gang laten gaan, gaat iedereen in Hem geloven. Als de Romeinen moeten ingrijpen, zal het met onze invloed gedaan zijn. Dan hebben we niets meer over de heilige stad en dit volk te zeggen."


Ya undichoso; sa ti siña maapase jao; lao unmaapase gui quinajulo y manunas. 	 Die mensen kunnen u niets teruggeven. Daarom zal God u belonen als de rechtvaardigen weer levend worden."


N 11 33 47550 ¶ Taya ni un taotao munaaatog gui bedega y candet ni esta masonggue, ni upolo gui papa ganta, sino y candelero para todo y manjajalom ujalie y manana. 	 Niemand doet een lamp aan en zet die ergens onder, waar hij niet te zien is. Nee, hij zet hem op een verhoging. Ieder die de kamer binnenkomt, heeft dan licht.


O Jeova, y egaan unjungog y vosso; y egaan juguaguato y tinaetaejo guiya jago, ya jubébela. 	 God, U bent mijn Koning en ik zal tot niemand anders bidden dan alleen tot U.


N 9 13 57680 ¶ Macone guato gui Fariseo sija y guinin manbachet. 	 Zij brachten hem naar de Farizeeërs,


Guiya jafaesen sija: Cuanto na pan guaja jamyo? Ylegñija, siete. 	 "Hoeveel broden hebben jullie bij je?" vroeg Hij.


Ya güiya ilegña nu sija: Ada ti untaetae, jafa finatinasña si David, anae ñalang yan y mangachogña? 	 Maar Jezus antwoordde: "Hebt u niet gelezen wat koning David deed, toen hij en zijn vrienden honger kregen?


Asta qui y otro ray cajulo, ya ti jatungo si José. 	 Maar toen er een nieuwe koning kwam, die Jozef niet gekend had, zag het er niet best voor hen uit.


N 16 13 30020 ¶ Ya anae mato si Jesus gui Sesarean Filipe, jafaesen y disipuluña sija ilegña: Jaye ilegñiñija y taotao sija nu y Lajin taotao? 	 Toen Jezus in Caesarea Filippi kwam, vroeg Hij Zijn discipelen: "Wie ben Ik volgens de mensen?"


Ya janae locue ninasiñaña para ufatinas juisio, sa güiya y Lajin taotao. 	 Ook gaf Hij Hem de macht om recht te spreken over de mensen omdat Hij de Mensenzoon geworden is.


Ni pot y peste ni manmamomocat gui jalom jomjom; ni pot y yinilang ni y lumachae y taloane. 	 En ook niet voor de pest, die zich in de duisternis verspreidt of voor de vernietiging die in de middag toeslaat.


Sa todo y gâgâ gui jalom tano, gâjo, yan y gâgâ sija gui jilo y mit na sabana. 	 Alle dieren in het bos zijn al van Mij; het vee dat op de berghellingen graast en al de rijkdom aan rundvee.


Taya nae intaetae este na tinigue: Y acho, ni y jarechasa y manmanmatitinas ni y guima, esteja mapolo cuentan ulo gui esquina. 	 U hebt vast wel eens in de Psalmen gelezen: 'Nu blijkt hoe de steen die door de bouwvakkers werd weggegooid, een echte hoeksteen is geworden.


Ya anae manjajanao para umapuno si Pablo, mato notisia gui magas y inetnon, na todo iya Jerusalem man atborotao. 	 De woedende menigte stortte zich op Paulus en probeerde hem te doden. Ondertussen werd aan de commandant van het Romeinse garnizoen gemeld dat heel Jeruzalem in opschudding was.


Y langet tronujo, ya y tano fañajangan y papa adengjo; jafa na guma injatsayeyo? ilegña y Señot; pat jafa na sagayan nae jusaga? 	 'De hemel is mijn troon en de aarde is mijn voetenbank. Wat voor huis zult u dan bouwen? In wat voor gebouw kan Ik wonen?


Taegüenao locue jamyo y sumanjiyong magajet na manunas malie jamyo ni taotao sija; lao y sumanjalom bula hipocresia yan inechong. 	 U doet u heel vroom en oprecht voor, maar in uw hart bent u huichelachtig en slecht.


Lao guajo sumangane jamyo: Chamiyo fumatinas jafa contra y tinaelaye; yaguin jayejao pumatmada gui agapa na fasumo, birayeja ni y otro. 	 Maar Ik zeg u: Vergeld geen kwaad met kwaad. Als iemand u een klap op de ene wang geeft, keer hem dan ook uw andere wang toe.


Ya manaminagago púrpura, ya matufog un coronan tituca. 	 Zij deden Hem een rode mantel om, zetten Hem een kroon van doornige twijgen op,