Sa y manglo manmalofan gui jiloña, yan güiya mapos: yan y sagayan ti siña jatungo mas. 	 maar als de wind erover blaast, is er niets meer over.


Ya jayeja y ti rumesibe jamyo, yan ti jaecungog y sinanganmiyo, fanjanao güije na guma pat suida, ya insacude contra sija todo y petbos gui adengmiyo. 	 Als er steden of dorpen zijn waar ze niets van je willen weten, ga dan meteen verder en schud het stof van je voeten af.


Ya esta manmatagpange pot güiya, guiya Jordan, jasangan claro y isaoñija. 	 Ieder die zijn zonden beleed, werd door hem gedoopt in de rivier de Jordaan.


Sa ayosija na canaeñija mangaegue y nacacha: ya y agapa y canaeñija bula ni y catnada. 	 Aan hun handen kleeft de misdaad en zij nemen geschenken aan als verradersloon.


Polo y mamalemo sija ya ufanminagago ni y tininas: ya y mañantosmo sija ufanagang ni y minagof. 	 Laten Uw priesters zich kleden in rechtvaardigheid en Uw volgelingen jubelen over Uw grootheid.


Gebal yan Ammon yan Amaleg; Filistia yan y mañasaga guiya Tiro. 	 De Edomieten en Ismaëlieten; de Moabieten en de Hagarenen.


NACHADIG, O Yuus, para unalibreyo: nachadig umayudayo, O Yuus. 	 Een lied van David voor de koordirigent. Bij het gedenkoffer.


Ya y inagpaña, jame ni y mangachong Pablo, manjanaojam, ya manmatojam Sesarea; ya manjalomjam gui guima Felipe y ebangelista ni y uno gui siete, ya mañagajam güije yan güiya. 	 Daarna gingen wij naar Caesarea en logeerden bij de evangelist Filippus, één van de eerste zeven helpers in de gemeente van Jeruzalem.


Ya anae macone güe, japolo gui calaboso, ya jaentrega y diesisaes na sendalo para upinilan; majasusuye na despues di y pascua umaconie y taotao sija. 	 Hij liet hem bewaken door zestien soldaten, die om de beurt, met z'n vieren, de wacht moesten houden. Want Herodes wilde Petrus pas na het Paasfeest in het openbaar laten terechtstaan.


Ya anae mapupula y patgon bulico, ilegña y gaega nu sija: Jafa muna inpípila y patgon bulico. 	 Ze maakten het dier los. Daar kwamen de eigenaars al aan. "Wat moet dat?" vroegen ze. "Waarom maken jullie ons veulen los?"


Ya manmapos gui un batco gui un lugat desierto apatte. 	 Zij gingen de boot in en voeren weg om ergens alleen te zijn.


Ayo nae ilegña locue ni y mangaegue gui acagüeña: Fanjanao guiya guajo, jamyo matdito, fanmalag y taejinecog na guafe, ni esta manalisto ni anite yan y anjetña sija; 	 Daarna zal Ik tegen de mensen aan mijn linkerhand zeggen: 'Weg jullie, vervloekten! Naar het eeuwige vuur dat voor de duivel en zijn trawanten bestemd is.


Sa esta matugue, na y angjetña sija jaencatga nu jago para unmaadaje, 	 Want er staat in de Boeken dat God Zijn engelen zal sturen om U te beschermen.


Lao jamyo guaja costumbrenmiyo na junalibre uno para jamyo gui pascua. Manmalago jamyo na junalibre y Ray Judio sija? 	 Omdat u gewend bent dat ik ieder jaar met Pasen een gevangene vrijlaat, zal ik 'de koning van de Joden' vrijlaten."


Ya jabababa y pachotñija guiya guajo taegüije y león ni tegcho yan cumate. 	 Ik sta midden tussen een hele groep stieren en ben omsingeld door buffels van Basan.


Ya pot este na juprocucura, na uguaja siempre gui jinasoco na chajo umofefende si Yuus, ni y taotao sija. 	 Daarom doe ik mijn best om voor God en de mensen altijd een zuiver geweten te houden.


Ya anae jumalom güe gui batco, tinayuyut güe ni ayo y guinin guaja anite, para ujasija. 	 Hij ging weer in de boot. De man die bezeten was geweest, zei dat hij graag met Hem meewilde, maar Jezus vond dat niet goed.


N 19 10 30890 ¶ Ylegñija y disipuluña sija nu güiya: Yaguin taegüenao nu y laje yan y asaguana, ti mauleg na umasagua. 	 Jezus' discipelen zeiden: "Als het zc is, kan men beter niet trouwen."


Ayo nae y ray ninatriste; lao pot causa y juramentoña yan y mangachongña na mangaegue gui lamasa, manago na umanae. 	 Herodes vond dit heel erg, maar kon er niet onderuit. Al zijn gasten hadden gehoord welke eed hij had gezworen.


Lao tisiña macontra y tiningo, yan y Espiritu ni y jasangan. 	 Zij begonnen met hem te discussiëren en probeerden hem te overtroeven, maar dat lukte niet. Hij was hen veruit de baas door de grote overtuiging en scherpzinnigheid waarmee hij sprak. Het was duidelijk dat Gods Geest hem leidde.


Ya guaja un dangculon gonggong entalo y linajyan taotao sija pot güiya; sa guaja ilegñija: Güiya mauleg na taotao; palo, ilegñija: Aje, lao jadadague y taotao sija. 	 Er was een onzekere stemming onder het volk en de meningen over Hem waren verdeeld. Sommigen zeiden: "Hij is een goed mens." Maar anderen zeiden: "O nee! Hij misleidt de massa!"


Alog as Yuus: jafa na manámaañao y chechomo: pot y dinangculon y ninasiñamo uninaseja y contrarionmo papa. 	 Zeg maar tegen God: Alles wat U doet, is beroemd door Uw macht en grootheid. Daarom doen zelfs Uw vijanden of zij U eren.


Lao anae matungo na Judio güe, todos managang gui un inagang buente dos oras, ilegñija: Dangculo y Dianan Efesios. 	 Maar toen de mensen merkten dat hij een Jood was en dus niet in Artemis geloofde, schreeuwden zij twee uur lang in koor: "Groot is Artemis van Efeze! Groot is Artemis van Efeze!"


Ya jasanganejam ni y liniiña ni y angjet ni y tumotojgue gui jalom gumaña, ya jaftaemano ilegña nu güiya: Fanago taotao para Joppe, ya uncone si Simon ni y apiyiduña Pedro; 	 Toen wij bij die man in Caesarea thuis kwamen, vertelde hij ons dat hij een engel had gezien. De engel was voor hem gaan staan en had gezegd: 'Stuur een paar mannen naar Joppe om een zekere Petrus te halen.


Ya y malago ufinenana gui entaloñmiyo, güiya tentagonmiyo. 	 En wie de voornaamste wil zijn, moet jullie slaaf worden.


Pago jamyo locue magajet na infantriste; lao yaguin manaliijit talo, ufanmagof corasonmiyo, ya taya siña munajanao y minagofmiyo guiya jamyo. 	 U hebt nu wel verdriet omdat Ik wegga, maar Ik zal u terugzien. Dan zult u grote blijdschap ervaren en die kan niemand u meer afnemen.


Ya ilegña nu güiya: Mauleg inepemo: fatinas este, ya unlâlâ. 	 "Goed!" zei Jezus. "Doe dat en u zult eeuwig leven krijgen."


Baba y atadogco, ya julie y mannamanman sija gui tinagomo. 	 Open mijn ogen, zodat ik alle wonderen in Uw wet kan ontdekken.


Lao guajo sumangane jamyo: Chamiyo fanmanjujula pot jafa; ti pot y langet, sa raenon Yuus; 	 Maar Ik zeg: Zweer nooit! Zeg niet: 'Ik zweer bij de hemel', want de hemel is de troon van God.


Y inefrese para si Yuus, manmayamag na espiritu: y mayamag yan y pinite na corason, O Yuus, jago siempre ti undespresia. 	 Here, stel mij in staat U openlijk lof en eer te geven.


Sija japolo y lagua sija ya madalalag güe. 	 Zij lieten meteen hun netten liggen en gingen met Hem mee.


Juguefbaba y pachotto, ya sumuspirosyo: sa majalangyo ni y tinagomo sija. 	 Ik smacht van verlangen naar alles wat U gebiedt.


Chamo maaañao, yanguin guaja taotao urico; yanguin y güinaja, y guimaña mumémegae; 	 Mijn leven zal echter door God worden bevrijd; Hij zal niet toelaten dat ik Hem na mijn dood niet zal zien. Hij zorgt voor mij.


Lao jatutujon mamatdise yan manjula ya ilegña: Ti jutungo este na taotao y insasangan. 	 Hij begon te vloeken en te tieren en beweerde bij hoog en bij laag dat hij Jezus niet kende. "Ik ken die Man niet", zei hij.


Ayonae jujaso y sinangan y Señot, ni y ilegña: Si Juan, magajet na managpapange ni y janom; lao jamyo infanmatagpange ni y Espiritu Santo. 	 Dat deed mij denken aan iets wat de Here eens tegen ons heeft gezegd: 'Johannes doopte met water, maar u zult met de Heilige Geest gedoopt worden.'


Nae si Jeova y inenra ni mauleg para y naanña: adora si Jeova ni guinatbon y sinantosña. 	 Prijs Zijn naam en buig u voor Hem neer. Trek uw mooiste feestkleding aan.


Ayo nae ilegña: Ti todo siña rumesibe este na sinangan: na ayoja sija y manmanae. 	 "Niet iedereen zal begrijpen wat Ik nu ga zeggen", zei Jezus. "Het is alleen voor de mensen die God het inzicht geeft.


Manope y palaoan ya ilegña nu güiya: Taya asaguajo. Ylegña nu güiya si Jesus: Mauleg sinanganmo na ilegmo. Taya asaguajo. 	 "Ik heb geen man", antwoordde de vrouw. "Dat is waar", zei Jezus.


Polo ya ufanmadirite taegüije y janom ni y malalagoja gui iyoña: anae jaachechetgüe y flechaña, polo ya calang manutut. 	 O God, vernietig hen toch; maak hen machteloos als een jonge leeuw, waarvan de hoektanden verwijderd zijn, HERE.


Y jaane anae juagang, jago umopeyo, ya unanimayo, ni y minetgot y antijo. 	 Toen ik U aanriep, hebt U mij antwoord gegeven. U gaf mij nieuwe moed en kracht om verder te gaan.


N 12 14 28200 ¶ Ayo nae y Fariseo sija manjanao, ya manafaesen entre sija contra güiya para umapuno güe. 	 De Farizeeërs liepen meteen naar buiten om te overleggen hoe zij Jezus uit de weg konden ruimen.


Ya ilegña nu güiya: Señot, estayo listo para judalalag jao para y catset yan para y finatae. 	 Simon zei: "Here, ik ben bereid met U de gevangenis in te gaan en zelfs de dood."


Taya ni un taotao lumimendanñaejon y nuebo na magago gui mamagagonñañajeon ni y bijo; sa ayo na lemenda usuja gui magago, ya y minatitegña sentaelaye. 	 Wie verstelt nu een oude jas met een lap nieuwe stof? Die lap zou immers krimpen en de jas stuktrekken. De scheur zou er alleen maar groter door worden!


Ya palo guiya sija ilegñija: Pot si Beetsebub, ni magas y manganite, na jayuyuteja juyong y manganite sija. 	 Maar sommigen zeiden: "Geen wonder dat Hij boze geesten kan wegjagen. De duivel zelf heeft Hem die macht gegeven."


Ya jumuyong taegüije na anae jajungog si Elisabet y sinaludan Maria, y patgon tumayog gui jalom tiyanña; si Elisabet bula Espiritu Santo, 	 Toen Elisabeth de groet van Maria hoorde, begon het kindje in haar buik te trappelen. En Elisabeth zelf werd vol van de Heilige Geest.


Ya macone si Alejandro gui entre y linajyan taotao, ya mapolo mona ni y Judios, ya mañeñas si Alejandro ni y canaeña na ufanmamatquilo, sa malago umadingane y taotao sija, 	 De Joden schoven een zekere Alexander naar voren. Zij vonden dat hij maar eens wat moest zeggen. Hij hief zijn hand op en wilde zijn standpunt verdedigen.


Achogja jumajanao mona ya tuma tanges, mañuñule bonito na semiya; ufato talo yan y minagofña, jachuchuleja y manojon quinecoña. 	 Ook al huilt iemand terwijl hij op pad is met de zaadtas, zeker is dat hij blij lachend de rijke schoven zal wegdragen.


Ya anae jadespide y linajyan taotao, cajulo gui un batco, ya mato gui origan Magdala. 	 Daarna stuurde Jezus de mensen naar huis, stapte in de boot en stak over naar Magadan.


Lao ilegñija: Munga gui guipot na jaane, sa noseaja uguaja atboroto ni y taotao sija. 	 "Maar niet met Pasen", zeiden zij, "want dan komt er een geweldige opstand van."


Lao todo y rumesibe güe, güiya janae ninasiñanñija para ufamaguon Yuus; junggan, para todo ni y jumonggue y naanña. 	 Maar allen die Hem wel aanvaard hebben, heeft Hij het recht gegeven kinderen van God te worden.


Ya anae munjayan manguentos si Festo yan y taotao inetnon, jaope si Pablo ilegña: Gui as Sesat nae malagojao jinisgamo? Unfalag as Sesat. 	 Na met zijn raadsheren te hebben gesproken, antwoordde Festus: "Nu u een beroep op de keizer hebt gedaan, zult u ook naar de keizer gaan."


Ya infanmacone guato gui menan magalaje yan ray pot y naanjo, para testimonio contra sija yan y Gentiles. 	 Jullie moeten terechtstaan voor presidenten en koningen, omdat jullie bij Mij horen. Dat zijn kansen hun over Mij te vertellen en de wereld te laten weten wie Ik ben.


Ya mato gui disipuluña sija, ya jasoda sija na manmamaego: ya ilegña as Pedro: Jafa, ada ti siña jamyo infanbela yan guajo una ora? 	 Hij ging terug naar Zijn drie discipelen en zag dat zij in slaap waren gevallen. "Petrus", zei Hij. "Konden jullie niet een uurtje met Mij wakker blijven?


Mandichoso y manmanso, sa sija ufanmaereda ni y tano. 	 Gelukkig zijn de zachtmoedigen, want de aarde is voor hen.


N 5 10 55350 ¶ Ylegñija y Judio sija nu y manamagong: Sabado, este na jaane, ti tunas unchule y camamo! 	 Maar het was die dag sabbat. Daarom zeiden de Joden tegen de man die net genezen was: "Het is sabbat! Dan mag u die matras niet dragen."


Taegüenaoja Tata: sa taegüenao y mauleg gui liniimo. 	 Ja, Vader, want zo hebt U het graag gewild."


NAE si Jeova, O famaguon manmetgot, nae si Jeova ni inenra yan y minetgot. 	 Door David. Geef de HERE eer, bewoners van de hemelen. Bewijs Hem eer en prijs Zijn grootheid en Zijn kracht.


Ya machule guato y iluña gui un plato, ya manae y patgon palaoan, ya y patgon palaoan janae y nanaña. 	 Hij kwam terug met het hoofd op een schaal en gaf het aan het meisje. En zij gaf het aan haar moeder.


N 27 45 34910 ¶ Ya desde y mina saes na ora guaja jinemjom todo y jilo y tano, asta y mina nuebe na ora. 	 Van twaalf tot drie uur hing er een dichte duisternis over het hele land.


N 12 35 48110 ¶ Polo ya esta madudog y senturanmiyo, ya esta masonggue y candet miyo; 	 Sta klaar. Blijf wachten op je Heer die van de bruiloft terugkomt. Als hij aanklopt, kun je meteen opendoen. Dan zal hij zien dat jullie gekleed zijn en dat de lichten branden.


Si Yuus gui langet tumalag pápapa y famaguon taotao sija; para ulie cao guaja gaetiningo, ni y umaliligao si Yuus. 	 Een dwaas mens denkt dat God niet bestaat. Dit soort mensen doet afschuwelijke zonden. Zelfs niet één ervan doet wat goed is.


Jusangane jamyo na aje; sa yanguin ti manmañotsot jamyo, manparejoja jamyo manáchamalingo. 	 "Is dit hun daarom overkomen? Nee! Het zal met u allemaal net zo slecht aflopen, als u niet gaat leven zoals God wil.


Y estaba güije saes lauyan acho, parejoja yan y guinasgasñija y Judios, na manulat, cada uno, dos pat tres cantaro. 	 Er stonden zes grote aarden kruiken, elk met een inhoud van zo'n honderd liter. Die werden bij bepaalde gelegenheden met water gevuld, zodat men zich volgens de Joodse voorschriften kon wassen.


Ya anae malago malofan Acaya, y mañelo mananima güe ya manmanugue para y disipulo ya manmaencatga na umaresibe güe: ya anae mato jaayuda megae ayo sija y manmanjonggue pot y grasia: 	 Apollos was van plan naar Achaje te gaan en de christenen van Efeze vonden dat een goed idee. Ze schreven aan hun geloofsgenoten dat zij hem hartelijk moesten ontvangen. Nadat hij in Achaje was aangekomen, werd hij op een geweldige wijze door God gebruikt om de christenen daar te ondersteunen.


N 16 14 49510 ¶ Ya y Fariseo sija locue, ni y mangasalape, majungog este sija; ya mabotlea güe. 	 De Farizeeërs, die als gierig bekend stonden, lieten duidelijk merken dat zij dit bespottelijk vonden.


Este y dose sija mantinago as Jesus na ufanjanao ya maninencatga ilegña: Chamiyo fanmalag y chalan y Gentiles; yan y siuda y Samaritano sija chamiyo fanjajalom: 	 Jezus stuurde hen erop uit met de opdracht: "Ga niet naar de ongelovigen of de Samaritanen,


N 1 18 24790 ¶ Y mafañagon Jesucristo taegüine: Y nanaña as Maria, nobian José, antes de ujadaña, güiya esta masoda mapotgue pot y Espiritu Santo. 	 Aan de geboorte van Jezus Christus gingen enkele bijzondere gebeurtenissen vooraf. Toen Zijn moeder Maria met Jozef verloofd was (en dus nog niet met hem samenwoonde) bleek zij in verwachting te zijn door de Heilige Geest.


Jafa na dumilog jao, O antijo? yan jafa na, estotbajao gui jinalomjo? Nangga si Yuus, sa bae jutuna güe, ni y ayuda nu y matajo, yan y Yuusso. 	 Mijn vijanden bespotten mij en brengen mij de doodsteek toe door de hele dag maar te zeggen: "Waar is uw God nu?"


Para umacumple y guinin jasangan y profeta Isaias, na ilegña: 	 Dat was in overeenstemming met wat de profeet Jesaja had gezegd:


Ya y espiritun áplacha, anae jumuyong gui taotao, jumajanao gui anglo na lugat, manaliligao dinescansa; ya anae ti mañoda, ilegña: Bae talo guato gui guimajo anae jumanaoyo. 	 Als een boze geest uit iemand is weggegaan, zwerft hij door onherbergzame streken op zoek naar rust. Maar hij vindt geen rust en besluit naar die persoon terug te gaan.


N 20 13 69540 ¶ Ya manmaposjam para y batco, ya manmaudaejam guato Asos, sa para ayo nae inquene si Pablo: sa taegüije matagoña, ya malagoñaja ufamocat. 	 Wij voeren zonder Paulus naar Assus, waar hij weer aan boord zou komen. Hij had dit zo geregeld, omdat hij zelf te voet wilde gaan.


N 21 12 31550 ¶ Ya jumalom si Jesus gui guimayuus, ya jayute juyong todo y manmanbebende, yan y manmamamajan gui guimayuus, ya janaalinquin y lamasan y manmanulalaeca salape, yan y tachong y manmanbebende paluma; 	 Jezus ging naar de tempel en joeg de handelaars en hun klanten eruit. De tafels van de geldwisselaars en de kraampjes van de duivenhandelaars gooide Hij omver.


Ya enseguidas qui manana, ti didide na atboroto gui sendalo sija, manggue si Pedro. 	 Bij het aanbreken van de dag was er grote opschudding onder de soldaten. Wat kon er met Petrus gebeurd zijn?


Ya jumanao mona didide, dumimo papa gui jilo oda, ya manaetae, na yanguin siña, ufalofan y ora guiya güiya. 	 Hij liep een stukje verder en liet Zich vallen. Hij vroeg God of het mogelijk was dat Hij al die verschrikkelijke dingen die voor Hem lagen, niet hoefde door te maken.


Megae na tiempo nae manapiniteyo desde y pinatgonjo: lao trabia ti mangana ni y ninasiñañija contra guajo. 	 Van oudsher hebben zij ons in moeilijkheden gebracht, maar zij hebben ons niet overwonnen.


Ya sumaga si Jesus, ya maninagang, ilegña: Jafa malagomiyo na jufatinas para jamyo? 	 Jezus bleef staan, riep hen bij Zich en vroeg: "Wat willen jullie?" "Here", antwoordden zij, "wij willen zo graag kunnen zien!"


Ya jaestira y canaeña ya japacha, ilegña: Malagoyo, gasgasjao; ya enseguidas y ategtog jumanao guiya güiya. 	 Jezus stak Zijn hand uit, raakte de man aan en zei: "Natuurlijk wil Ik dat. Wees genezen van deze z iekte." En de melaatsheid verdween onmiddellijk.


Alaba güe ni y pandireta, yan y dansa: alaba güe ni y gaecuetdas na dandan yan y flauta. 	 Prijs Hem met reidans en tamboerijnen. Prijs Hem met fluiten en snaarinstrumenten.


Ya todo sija y jumujungog ninafanmanman ni tiningoña yan y inepeña. 	 Ieder die Hem hoorde, verbaasde zich over Zijn verstand en Zijn antwoorden.


Ni y manmanjaso taelaye gui corasonñija: cada jaane mandaña para y guera. 	 HERE, bescherm mij tegen de misdadigers en houd mij uit de handen van hen die geweld liefhebben.


Ya y mina nuebe na ora, si Jesus umagang nu y dangculon inagang ilegña: Eli, Eli, lama sabactani! cumequeilegña: Yuusso, Yuusso, jafa na undingo yo? 	 Om ongeveer drie uur riep Jezus: "Eli, Eli, lama sabachtani?" Dat betekent: "Mijn God, mijn God, waarom hebt U Mij verlaten?"


Ya japredidica gui guimayuus sija guiya Galilea. 	 Daarna reisde Hij rond door Judea en sprak in de synagogen.


AYO na tiempo si Herodes y tetrarca jajungog y faman Jesus; 	 Toen Herodes over Jezus hoorde, zei hij tegen zijn dienaars: "Dat moet Johannes de Doper zijn, die weer levend is geworden. Daarom kan Hij al die wonderen doen."


Ya y linajyan taotao gui siuda manmadibide; y un banda mañija yan y Judios, ya y otro banda mañija yan y apostoles. 	 De stad raakte in twee kampen verdeeld. Sommigen waren voor de Joden, anderen voor de apostelen.


Ni y anae munjayan mataetae, ninafansenmagof, pot y consuelo. 	 Toen die was voorgelezen, was iedereen blij. Wat erin stond, was voor hen een grote opluchting.


Ayo nae jufatoegüe gui inaguaguatñija yan y bara, ya jusaulag gui tinaelayeñija. 	 als zij mijn voorschriften ontwijden en mijn geboden niet meer houden,


Y Cantan Quinajulo; iyon Salomon. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied van Salomo. Als de HERE de bouw van een huis niet zegent, is alle moeite nutteloos. Ook staat de wachter voor niets op wacht, als niet de HERE de werkelijke bescherming over de stad geeft.


Y tinagomo janafanungoñayo qui enemigujo sija; sa sija siempre infanjajameja. 	 Uw geboden geven mij meer wijsheid dan mijn vijanden hebben. Want ik heb ze altijd bij me.


Fanagüeyo ya jufatinas y minalagomo: sa jago y Yuusso: y espiritumo mauleg; osgaejonyo gui tano y manunas. 	 Leer mij te doen wat U van mij vraagt. U bent mijn God, de goedheid Zelf. Uw Geest leidt mij op een effen weg.


Ayonae macone puenge ni y disipulo, ya masajguane gui un canastra, ya manatunog gui quelat. 	 Toen het donker was, lieten zijn discipelen hem vanaf de stadsmuur in een mand naar beneden zakken.


Sa unfatinas didide diquiqueña qui y angjeles, ya uncorona güe ni y minalag yan inenra. 	 dan kan ik maar niet begrijpen dat U zich bekommert om een klein en nietig mens. Dat U werkelijk aandacht voor hem hebt!


N 1 39 42490 ¶ Ya ayo na jaane sija, cajulo si Maria ya jumanao gusise para un tano taquilo, guiya un siudan Juda; 	 Kort daarop reisde Maria zo vlug zij kon naar het bergland van Judea om Elisabeth te bezoeken.


Sa si Jeova jajungog y mannesesitao ya ti jachatlie y prenesuña sija. 	 Zij die zich dankbaar aan God onderwerpen, zullen het zien en zich erover verheugen. U, die God zoekt, zult er nieuwe moed uit putten.


Taegüije y manajanao y aso, taegüijeja yute sija: taegüije y maderite y danges gui menan guafe, taegüijeja manmalingoñija y manaelaye gui menan Yuus. 	 Als God aantreedt, vluchten Zijn vijanden alle kanten uit; zij snellen weg om Hem niet te hoeven zien, alle mensen die Hem haten.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Laat Israël het volgende zeggen: Sinds de tijd dat ons volk ontstond, hebben wij onderdrukking te verduren gehad.


Sija si Simon, ni japolo sobrenaaña si Pedro; 	 Die mannen heetten Simon (of Petrus zoals Jezus hem noemde);


YA guaja un taotao Fariseo na naanña si Nicodemo, prinsipe y Judiosija. 	 Op een nacht kwam Nicodémus met Jezus praten. Hij was een Farizeeër en lid van de Hoge Raad.


Ya jachule y sinco na pan yan y dos na güijan, ya manatan julo gui langet, ya jabendise, ya jaipe y pan sija; ya janae y disipuluña sija para ujaplanta gui sanmenañija; ya y dos na güiyan manmapatte todos. 	 Hij nam de vijf broden en de twee vissen, keek op naar de hemel en dankte God voor dit eten. Daarna brak Hij de broden in stukken. Zijn discipelen moesten die uitdelen onder de mensen. Ook de vissen verdeelde Hij.


Ya manope si Pablo pot güiyaja, ilegña: Ni contra y lay y Judios, ni contra y templo, ni contra si Sesat, ti juisagüe. 	 Paulus verdedigde zich en zei: "Ik heb de Joodse wet niet overtreden, de tempel niet ontwijd en mij ook niet tegen het Romeinse bewind verzet."


Ya jababa y pachotña ya jafanagüe, ilegña: 	 Hij onderwees hun:


Ya como jijot Lydda guiya Joppe, ya majungog ni y disipulo sija na gaegue güije si Pedro, matago dos taotao para iya güiya, para umagagao: munga atrasao na ufato guiya jame. 	 De volgelingen van Jezus in die stad hadden gehoord dat Petrus in Lydda was, daar niet ver vandaan. Daarom stuurden zij twee mannen naar hem toe met de vraag of hij zo vlug mogelijk naar Joppe wilde komen.


Ya y atcaede jasangane si Pablo ni este na sinangan, ilegña: Manmanago y manmagas na infanmasotta: ya pago fañuja ya infanjanao en pas. 	 "Stel die mannen in vrijheid", zeiden zij. De cipier ging het Paulus vertellen. "De rechters hebben gezegd dat u mag worden vrijgelaten. U kunt vertrekken en ongehinderd verder reizen."


Nasuja guiya guajo y chalan mandacon; ya naeyo, pot y grasiasmo, y tinagomo. 	 Wilt U mij op het rechte pad houden? Geef mij in Uw genade Uw wetten.


Ya uyenajo güe ni latigo yan ufinanue ni y patteña yan hipocrita sija ayo nae uguaja tumanges, yan chegcheg nifen. 	 Dan zal die de slechte knecht laten folteren en naar de plaats van de huichelaars laten brengen. Daar is wroeging en verdriet."


Estagüe na manmapoluye jamyo ni y guimanmiyo taetaotao; ya jusangane jamyo: Ti inliiyo, asta qui mato ayo na tiempo anae inalog: Dichoso ayo y mamamaela ni y naan y Señot. 	 Maar u wilde niet. Daarom wordt u nu aan uw lot overgelaten. En Mij zult u niet meer zien. U zult Mij pas weer zien op de dag dat u zegt: 'Alle eer is voor Hem Die komt in de naam van de Here."


Pot enao si Marta ilegña as Jesus: Señot yaguin mojon gaeguejao güine y chelujo ti umatae. 	 "Here", zei Martha tegen Jezus, "als U hier geweest was, zou mijn broer niet gestorven zijn.


Ya manmato guiya güiya linajyan taotao, na guaja guiya sija cojo, bachet, udo, mangco, yan palo sija megae na manmalango, ya manmapolo gui adeng Jesus; ya janafanjomlo. 	 Toen Hij daar ergens op een heuvel zat, kwamen heel veel mensen naar Hem toe. Er werden velen bij Hem gebracht die verlamd, verminkt of blind waren. Er kwamen mensen die niet konden spreken of die ziek waren. Zij werden allemaal voor Jezus neergelegd.


Lao anae jajungog estesija, ninágostriste; sa gosrico güe. 	 Toen de man dat hoorde, ging hij heel verdrietig weg, want hij was erg rijk.


Sa y enimigujo manadingan contra guajo; yan ayo sija y numanangga y antijo, manafaesen entre sija. 	 Ik heb U nodig, want mijn tegenstanders hebben het over mij; zij die mij willen doden, overleggen met elkaar.


Ya anae si Herodes canaja quinene gue, güijeja na puenge anae estaba si Pedro na mamaego gui entalo y dos sendalo, ya magogode ni dos na cadena: ya y manmamumulan gui menan y petta, mapupulan y calaboso: 	 De nacht voordat hij zou terechtstaan, lag Petrus tussen twee soldaten in te slapen. Hij was met twee kettingen aan hen vastgemaakt. Voor de deur van de cel stonden ook nog twee soldaten op wacht.


Jujuto mona y canaejo guiya jago: y antijo majo nu jago, taegüije y anglo na tano. Sila. 	 Ik strek mijn handen naar U uit. Ik verlang naar U zoals droog land naar water verlangt.


Jusangane jamyo na aje; sa yanguin ti manmañotsot jamyo, manparejoja jamyo manáchamalingo. 	 "Is dit hun daarom overkomen? Nee! Het zal met u allemaal net zo slecht aflopen, als u niet gaat leven zoals God wil.


Pago gaegue y juisio nu este na tano. Pago y magas este na tano umayute juyong. 	 "Nu wordt het oordeel over de wereld uitgesproken. Het is zover dat de overheerser van deze wereld wordt weggejaagd.


Ya iya jamyo locue nae ufangajulo sija taotao na jasasangan y manaelaye na güinaja sija, para ufanmangone disipulo sija para udalalag sija. 	 Zelfs sommigen van u zullen de waarheid verdraaien en proberen de christenen aan hun kant te krijgen.


Ya ayo y rumesibe este na tinago, manpinelo sija guiya jalolom na calaboso, ya jaguesgode y adengñija gui sipo. 	 Daarom nam deze geen risico en bracht hij hen naar de diepste kerker. Voor alle zekerheid sloot hij hun voeten in het blok.


Ya uguaja dangculon linao, ya y cada lugat ñinalang yan peste; yan uguaja minaañao sija, yan mandangculo na señat guinin y langet. 	 Er zullen geweldige aardbevingen komen, hongersnoden en epidemieën. Nu hier en dan weer daar. In het heelal zullen verschrikkelijke dingen gebeuren.


Ya y jechuraña parejo yan y lamlam, ya y magaguña apaca calang niebe. 	 Zijn gezicht schitterde als de bliksem en Zijn kleren waren zo wit als sneeuw.


Yaguin mañaga jamyo guiya guajo, ya y finojo sumaga guiya jamyo, infanmangagao todo y malagomiyo ya jufatinas para jamyo. 	 Maar als u één met Mij blijft en mijn woorden niet vergeet, kunt u vragen wat u wilt en het zal gebeuren.


Pat ayo sija y diesiocho ni y podong y tore gui jiloñija guiya Siloe ya manpinino, jinasonmiyo na mas manisao ayo sija qui todo y taotao ni y mañasaga Jerusalem? 	 En de achttien mannen die verongelukten toen de toren van Siloam op hen viel? Waren die soms slechter dan de anderen in Jeruzalem?


Manmalefa as Yuus ni y satbadotñija, ni y fumatinas y mandangculo na güinaja guiya Egipto; 	 Zij vergaten God, Die hen uit Egypte had bevrijd en daarvoor grote wonderen had verricht,


Guaeyayon si Jeova yan tunas; junggan, y Yuusta senyoase. 	 De HERE is rechtvaardig en geeft genade voor recht. God buigt Zich met liefde en medelijden over tot de mens.


Ya güiya mumagago güe ni y matdision taegüije y bestiduña, ya ayo na jumalom gui jalom y tiyanña taegüije y janom, yan taegüije y laña gui jalom tolangña. 	 De vloek was als een mantel om hem heen: laat die hem nu helemaal vervullen, tot hij er ziek van wordt.


N 9 32 65630 ¶ Ya susede anae malofan si Pedro gui todo y lugat, na matogüe locue gui mañantos ni y mañasaga Lydda. 	 Petrus maakte een rondreis langs alle plaatsen waar volgelingen van Jezus woonden en kwam ook in de stad Lydda.


Si Jesus manope ilegña nu sija: Este y checho Yuus, na injenggue ayo y jatago. 	 Jezus antwoordde: "U moet in Mij geloven. Dat is de wil van God, want Ik ben door Hem gestuurd."


JUNGOG y tinayuyutto, O Jeova, polo y inagangjo ya ufato guiya Jago. 	 Deze psalm is het gebed van iemand die in diepe ellende zit, geen raad meer weet en zijn hart uitstort bij de HERE.


Sa gui corason nae manjujuyong y taelaye na jinaso, manpegno taotao, adulterio, inabale, saque, ti manmagajet na testimonio, chatfino contra si Yuus. 	 Daardoor wordt een mens slecht. Want uit het innerlijk komen slechte gedachten, moord, overspel, ontucht, diefstal, leugen en roddel voort.


Magpo y tinayuyut David ni y lajin Isai. 	 Hiermee zijn de gebeden van David, de zoon van Isaï, tot een einde gekomen.


Y uttimo jatago y lajiña, ilegña: Ufangaerespeto ni y lajijo. 	 Tenslotte stuurde de eigenaar zijn zoon. Hij dacht dat zij voor hem wel respect zouden hebben. Maar toen de boeren de zoon zagen aankomen, zeiden ze tegen elkaar: 'Daar is de erfgenaam! Laten wij hem doodslaan. Dan is de wijngaard van ons!'


Sa manatateja y linajyan taotao, ya manaagangja ilegñija: Fañuja yan guiya. 	 "Weg met hem!" schreeuwde de mensenmassa.


N 12 31 28370 ¶ Pot enao na jusangane jamyo: Todo isao yan y chatfino contra si Yuus, umasie y taotao sija; lao y chatfino contra y Espiritu, ti umaasie y taotao. 	 Wat voor verkeerds u ook doet, zelfs al spreekt u kwaad van Mij, het kan u worden vergeven.


Y tatanom jatanme y finijo. 	 De boer is hij die Gods woord bekendmaakt. Hij probeert het goede zaad in het leven van anderen te zaaien.


N 12 38 28440 ¶ Ayo nae manmanope y escriba yan y Fariseo sija ilegñija: Maestro manmalagojam na inlie un señatmo. 	 Op een dag kwamen er enkele godsdienstleraars en Farizeeërs naar Jezus toe. Zij vroegen Hem een wonder te doen om te bewijzen dat Hij werkelijk de Christus was.


Yaguin un guma madibide contra güiyaja, ayo na guma ti siña sumaga. 	 Een gezin waar men elkaar niet kan verdragen, gaat stuk.


Ya anae matatachong güe gui sabana Olibo, manmato guiya güiya y disipulo sija, ya ilegñija: Sangane jam ngaean ufanjuyong estesija na güinaja, yan jafa taemano na señat y finatomo, yan y jinecog y tiempo? 	 "Wanneer zal dat gebeuren?" vroegen de discipelen later, toen Hij met hen op de helling van de Olijfberg zat. "Waaruit kunnen wij opmaken dat U terugkomt en dat deze tijd naar zijn einde loopt?"


Ya ilegña: Magajet na jusangane jamyo, na ni un profeta guaegayon gui tanoña. 	 Waarom doet U dat hier niet, in Uw vaderstad?' Luister goed: een profeet wordt in zijn eigen stad niet geaccepteerd.


Para infanfamaguon y tatanmiyo ni y gaegue gui langet, nu y janafanina y atdao gui jilo y manaelaye yan y manmauleg; ya janauchan gui jilo y manunas yan y timanunas. 	 Als u dat doet, bent u echt zonen van uw hemelse Vader. Want Hij geeft het licht van de zon aan goede en slechte mensen. Hij laat het regenen voor schuldigen en onschuldigen.


N 23 26 52780 ¶ Ya anae macocone güe maguot si Simon, taotao Sirene, ni guinin y fangualuan, ya manae ni quiluus na uapagaye gui taten Jesus. 	 Zij brachten Jezus naar de plaats van terechtstelling. Onderweg dwongen de soldaten een zekere Simon van Cyrene, die net van het land kwam, het kruis achter Hem aan te dragen.


Janae y ilo oruga ni y aumentan tano; ya y finachochoñija y apacha. 	 Alle gewassen op de akkers werden kaalgevreten door ongedierte en daarna kwamen er nog sprinkhanen.


Ya manope si Jesus, ya ilegña: Esta matugue na y Señot Yuusmo unadora, ya güiyaja unsetbe. 	 Jezus antwoordde: "Er staat in de Boeken dat wij alleen God mogen aanbidden en niemand anders."


Ya y manmajetog na corason manmayulang manafanaelaye; esta jamaego y minaegoñija; ya taya ni un taotao ni y gaeninasiña jasoda y canaeñija. 	 De geweldige bergen kunnen zich niet met U meten in pracht en heerlijkheid.


Güiya untinampe ni y piluña, yan y papa y papaña nae unangoco jao: y minagajetña uguinogüemo yan upatangmo. 	 Onder Zijn vleugels vindt u bescherming en een toevluchtsoord. Zijn trouw is uw schild en weert de aanvallen van de tegenstander.


N 8 37 45990 ¶ Ayonae todo y taotao gui tano y Gadarenos yan todo y oriyan, magagao na ujanao guiya sija; sa mansenmaañao; ya güiya cajulo gui batco ya tumalo tate. 	 De mensen vroegen Jezus weg te gaan en hen met rust te laten. Dus ging Hij weer in de boot en voer terug naar de overkant van het meer.


Ya macone ya mayute juyong gui fangualuan, ubas, y mapuno. 	 Ze sleepten hem buiten de wijngaard en vermoordden hem.


Ya inasagua talo ni y miná tres; yan taegüenaoja locue todo y siete manmatae ya taya famaguonñija. 	 Er waren nog steeds geen kinderen. En zo ging het verder. De een na de ander trouwde met de vrouw en stierf zonder kinderen na te laten.


Sa ufangajulo nasion contra nasion, yan raeno contra raeno; ya uguaja ñinalang yan linao gui lugat sija. 	 Over de hele wereld zullen volken tegen elkaar worden opgehitst. Er zullen hongersnoden en aardbevingen zijn. Nu hier, dan daar.


N 4 5 63420 ¶ Ya y inagpaña güije, y magasñija yan y manamco, yan y escriba sija mandaña guiya Jerusalem; 	 De volgende morgen kwamen alle Joodse leiders in Jeruzalem in een extra vergadering bijeen.


Sija ni manjanao papa gui tase gui jalom y batco, ni y fumatinas chechoñija gui jilo manadan janom sija; 	 Er waren ook mensen die met hun schepen alle zeeën bevoeren en overal handel dreven.


Y chatpayon na corason junafanjanao guiya guajo; ti yajo tumungo y manaelaye na güinaja. 	 Iemand met een zondig hart moet ver van mij wegblijven en misdadigers wil ik niet kennen.


O Jerusalem! Jerusalem! ni y unpuno y profeta sija, yan unfagas ni acho ayo sija y manmatago para güiya! cuanto biaje malagoyo na junafandaña y famaguonmo, taegüije y ponidera janafandaña y poyitasña gui papa papaña, ya timalago jamyo! 	 Och, Jeruzalem, Jeruzalem! De stad die de profeten vermoordt. De stad die stenen gooit naar de mannen, die gestuurd zijn om haar te helpen. Hoe vaak heb Ik uw kinderen bijeen willen brengen als kuikens onder de vleugels van de moeder?


Ya guajo minamatungo sija y naanmo ya bae junatungo: na ayo na güinaeya ni y ungüaeya yo, ayo gaegue guiya sija, yan guajo guiya sija. 	 Ik heb hun verteld wie U bent en zal dat blijven doen. Want Ik wil dat Uw liefde voor Mij in hen zal zijn, en dat Ikzelf ook in hen zal zijn."


Lao ilegña nu güiya: Polo y manmatae ya ufanajafot y manmataeñija; lao jago janao ya unpredica y raenon Yuus. 	 Jezus zei: "Laat het begraven van de doden maar over aan hen die niet met God leven. Wat u moet doen, is met Mij meegaan en de mensen vertellen dat God van hen houdt."


Ya manmalofan oriyan Misia, ya manunog Troas. 	 Daarom trokken zij door Mysië in de richting van de westkust en kwamen in de havenstad Troas.


Ya manato guato y pastot sija yan manmagof ya matuna si Yuus pot todo y güinaja ni munjayan jajungog yan jalie, jaftaemano y esta jasangane sija. 	 Later gingen de herders weer terug naar hun kudde in het veld. Zij prezen God voor wat zij hadden gehoord en gezien. Het was precies zoals de engel had verteld.


Todo este manmato guiya jame; lao ti manmalelefajam nu jago, ni ti manmatinasjam mandague ni y tratumo. 	 vanwege de woorden van de roddelaars en de blikken van mijn vijanden en hen die op wraak uit zijn.


Ayonae ilegña y señot y fangualuan: Jafa jufatinas? Bae jutago y guefyajo na lajijo, sa buente ufangaerespeto nu güiya. 	 'Wat nu?' vroeg de eigenaar zich af. 'Ik weet het al. Ik zal mijn zoon sturen. Voor hem zullen ze wel respect hebben.'


Ya güiya jumusga y tano ni tininas, ujajusga y taotao sija yan y minagajet. 	 Maar de HERE zal eeuwig leven en op Zijn rechterstoel de volken van deze aarde rechtvaardig oordelen.


Ya manafaesen entre sija, manmagas y mamale sija, para umapuno locue si Lasaro. 	 Van toen af aan waren de leidende priesters van mening dat ook Lazarus uit de weg geruimd moest worden.


N 28 16 35280 ¶ Ya y onse na disipulo sija manmapos para Galilea, gui un ogso anae guinin mantinago as Jesus. 	 De elf discipelen gingen naar Galilea, naar de berg waar zij Jezus zouden ontmoeten.


Ya ujanaogüe gui menan y mataña nu y espiritu yan y ninasiñan Elias, para unanalo y corasonñija y mañaena guiya y famaguon, yan y manchátmatago ni y tiningo y manunas; para ufamauleg nu y Señot y taotao, ni y esta fanmauleg para güiya. 	 Hij zal een bijzondere man zijn, met dezelfde geest en kracht als de profeet Elia. Hij mag de mensen erop voorbereiden dat de Christus komt. Hij zal hun leren God lief te hebben zoals hun voorouders deden en te leven zoals God het wil."


Jamyo locue anae inlie estesija, na manmato, tingoja na güiya esta jijijot, parejoja yan esta gaegue gui petta. 	 Zo is het ook met de komst van de nieuwe wereld. Als je ziet gebeuren wat Ik zojuist heb gezegd, weet je dat het niet lang meer duurt, dat het vlakbij is.


YA anae guinen manmalofan inanaco Amfipolis yan Apolonia, manmato Tesalónica, anae guaja sinagogan Judios, 	 Zij reisden via Amfipolis en Apollonia naar Thessalonica, waar een Joodse gemeenschap was.


Ya jalalatde si Jesus y anite, ya mapos gui malango, ya y patgon jomlo desde ayo na ora. 	 Hoe lang moet Ik jullie nog verdragen? Breng die jongen maar hier." Hij bestrafte de boze geest in de jongen en die ging er meteen uit. Van dat moment af was de jongen genezen.


Ya ilegñija nu güiya: Palaoan, jafa na tumatanges jao? Ylegña nu sija: Sa jafa muna jachule y Señotjo, ya ti jutungo mano nae japolo. 	 "Waarom huilt u?" vroegen zij haar. "Ze hebben mijn Heer weggenomen", antwoordde Maria, "en ik weet niet waar Hij is."


Sa jago, Jeova, unnamagofyo nu y chechomo: ya bae junagana pot y checho y canaemo. 	 Het is goed om U te loven met de snaarinstrumenten: de harp en de citer of het tiensnaren instrument.


YA y apostoles yan y mañelo ni y manestaba Judea, jajungog na y Gentiles jaresibe locue y sinangan Yuus. 	 De overige apostelen en de volgelingen van Jezus die in Israël woonden, hoorden dat nu ook mensen van een ander volk het woord van God hadden aangenomen.


Guajo sumangane jamyo, uno mas dangculo qui y templo gaegue güine. 	 Maar Ik zeg u: Hier staat iemand die meer is dan de tempel!


Y langet munaclaro y minalag Yuus; ya y fineda mamanue y checho canaeña. 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Para unjusga y manaesaena yan y mamoble: para chamo tumatalo munamaañao y taotao gui tano. 	 U kent de omstandigheden van de wezen en van hen die verdrukt worden; de slechte mensen die op aarde rondlopen, krijgen geen kans meer hen met geweld te onderdrukken.


Jinasonmame na mandañajam unoja, para innafanjanao y manmaayeg na taotao para jamyo, yan y güinaeyanmame as Pablo yan Barnabé, 	 Daarom leek het ons goed twee mannen uit te kiezen en naar u toe te sturen, samen met onze vrienden Barnabas en Paulus,


Ya güiya jumanao juyong gui tano y Chaldeosija, ya sumaga Charran: ya desde ayo, anae matae si tataña, ninamalofangüe as Yuus güine mague na tano anae mañasaga jamyo pago. 	 Hij trok uit zijn vaderland weg en ging naar Haran. Daar bleef hij wonen tot zijn vader stierf. Die was namelijk met hem meegegaan.


Ya ugumaeya güe contodo y corason, yan contodo y tiningo, yan contodo y minetgot, yan ugumaeya y tiguangña parejo yan güiya, mas qui todo y inefrese, yan y ninae sija. 	 Waar het op aankomt, is dat wij Hem liefhebben met alles wat in ons is en dat wij net zoveel van onze medemens houden als van onszelf. Dat is veel belangrijker dan het brengen van allerlei offers."


Ya ilegña: Y Yuus mañaenata umayegjao, na para untungo y minalagoña, ya unlie Ayo Tunas, yan unjungog y inagang y pachotña. 	 Hij zei: 'De God van onze voorouders heeft u al van tevoren aangewezen om Zijn wil te kennen, om de Rechtvaardige Christus te zien en te horen spreken.


Ya gaegue güije, jijot gui jalomtano sija, un dangculo na manadan babue na mañochocho. 	 Nu liep er op de helling een grote troep van zo'n 2000 varkens eten te zoeken.


GUAJO y magajet na trongconubas ya si Tatajo güiya y magas y fangualuan. 	 1-2 Ik hoef u niet te schrijven wanneer en onder welke omstandigheden dit allemaal zal gebeuren, broeders. U weet immers dat de grote dag van de Here geheel onverwacht komt, als een dief in de nacht. Wij wensen u de genade en vrede toe van God, onze Vader.


Ayonae ilegña si Pedro: Estagüeja na indingo y iyonmame, ya indalalag jao. 	 Petrus zei: "U weet dat wij alles hebben verlaten om U te volgen."


Quieto, ya untungo na guajo si Yuus: jutaquilo gui entalo y nasion sija, jutaquilo gui tano. 	 Hij laat overal de oorlogen ophouden, breekt de wapens doormidden en verbrandt de strijdwagens.


Lao mansineñas as Pedro ni y canaeña na ufamacaca, ya mansinangane jaftaemano y Señot anae quinene güe juyong gui calaboso. Ya ilegña: Janao ya unsangane si Santiago ni este sija na güinaja, yan y mañelo. Ya mapos ya malag y otro lugat. 	 Hij maakte een gebaar dat zij moesten zwijgen en vertelde toen hoe de Here hem uit de gevangenis had bevrijd. "Vertel Jakobus en de andere broeders wat er is gebeurd", zei hij. Daarna ging hij weg naar een veiliger plaats.


Ya macone guato as Jesus; anae inatan as Jesus ilegña: Jago Simon, patgon Jonas: jago mafanaan Sefas (cumequeilegña: acho). 	 Hij ontmoette zijn broer Simon en zei tegen hem: "Wij hebben de Christus gevonden."


O nae si Jeova grasias; sa güiya mauleg: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de HERE! Hij is een goede God. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Asta ngaean nae jujaso y pinagat gui antijo, anae guaja pinite gui corasonjo todo y jaane? Asta ngaean nae ufangajulo y enimigujo guiya guajo? 	 HERE, bent U mij helemaal vergeten? Wanneer komt U mij weer tegemoet?


Ya anae y maestrosala jachague y janom na mafatimas bino, ya ti jatungo guine mano: (lao y manmañeñetbe tumungo, na jachule y janom), y maestrosala jaagange y nobio; 	 die niet wist wat er gebeurd was. Hij proefde van het water dat wijn was geworden en riep de bruidegom.


Ya enseguidas güiya cajulo gui menanñija, ya jachule ayo anae umaasongüe ya jumanao para y guimaña, ya jatuna si Yuus, 	 Op hetzelfde moment, terwijl iedereen met grote ogen toekeek, stond de man op. Hij nam zijn draagbaar onder de arm en liep naar huis. Hij juichte van blijdschap en prees God voor dit wonder.


Ya guaja siete na lalaje, famaguon un Judio ni naaña si Sceva, ya magas mamale, na jafatinas este sija. 	 Het waren de zeven zonen van Sceva, een Joodse hoofdpriester. Toen die dit zeiden tegen een man die een boze geest had, antwoordde de geest:


Magajet jusangane jamyo: Mano nae este na ebangelio na umapredica gui todo y tano, uguajaja locue este y finatinasña este na palaoan, masangan para memoriasña. 	 Daardoor zal ze altijd in de herinnering blijven. Want overal waar het goede nieuws wordt gebracht, zal ook worden verteld wat zij heeft gedaan."


Ya y fangualuan ni y tinanom y agapa na canaemo, yan y ramas ni jago munafitme para jagoja namaesa, 	 O God van de hemelse legers, kom toch bij ons terug. Kijk vanuit de hemel op ons neer; let erop hoe het met Uw volk is.


Y guafe yan graniso; niebe yan asgon: manglo pagyo ni y cumumple y sinanganña: 	 Prijs Hem, vuur en hagel, sneeuw en mist; en ook u, stormen, die Zijn woord uitvoeren!


Jago umesgaejonyo ni y consejumo, ya despues unresibeyo gui langet. 	 Door Uw raadgevingen zal ik mij laten leiden; en wanneer ik eenmaal sterf, mag ik in Uw heerlijkheid bij U komen.


Y raenan sanjaya cumajulo gui jaanin juisio yan y taotao este na generasion ya manquinendena; sa mato guinin y uttimon y tano para uecungog y minalate Salomon; ya estagüeja uno dangculoña qui si Salomon gaegue guine na lugat. 	 Op de dag van het grote oordeel zal de koningin van Scheba tegelijk met de mannen van deze tijd levend worden en hen veroordelen. Want zij maakte een lange, moeilijke reis om zelf de wijsheid van Salomo te horen. Maar let op! Ik ben meer dan Salomo!


Sa anae jacocobla y jâgâ jajaso sija: ya ti malefa ni inagang y mamoble. 	 Prijs de HERE Die in Jeruzalem woont. Laat de hele wereld horen over Zijn onvergetelijke daden.


Ya un taotao na coja desde y jalom y tiyan nanaña, ya machuchule, ya mapopolo cada jaane gui pettan y guimayuus, ni y mafanaan Bonita, para ufangagao limosna ni y manjajalom gui guimayuus. 	 Toen zij daar aankwamen, zagen zij een man die al sinds zijn geboorte verlamd was. Elke dag werd hij naar de Mooie Poort (een van de tempelpoorten) gedragen om daar te bedelen.


Ya inalog ni y gaéguima: Y Maestro ilegña nu jago: Manggue y aposento anae para juchocho gui pascua yan y disipulujo sija? 	 Zeg tegen de huiseigenaar: 'De Meester vraagt of u ons de kamer wilt laten zien waar Hij en Zijn discipelen het Paasmaal kunnen eten.'


si Saulo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Maar Barnabas nam het voor hem op en bracht hem bij de apostelen. Hij vertelde hun hoe Saulus op weg naar Damascus de Here had gezien en wat Hij tegen hem had gezegd. Barnabas vertelde ook dat Saulus in Damascus vrijmoedig over Jezus had gesproken.


Ya ileco ni y mansobetbio: Chamiyo fumatitinas y sinebetbio: yan ni y manaelaye, chamiyo jumajatsa julo y canggelon. 	 Al schudt de aarde op haar grondvesten en wankelen alle mensen, toch heb ik haar vast neergezet op haar pilaren.


Y corasonjo maepe gui sanjalomjo: anae jujajaso, y guafe mañoñonggue: ayo nae cumuentos yo yan y jilajo. 	 Ik zweeg en sprak geen woord; ik hield mijn mond en ontving het goede niet. Mijn zorgen en problemen werden alleen maar groter.


Maespipia, para umaquechule jafa guinin y pachotña. 	 Van die tijd af begonnen ze Hem strikvragen te stellen om te proberen Hem op een of ander woord te vangen.


jajatsa sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Maar de barmhartige God vergaf hun zonden en vernietigde hen niet. Vele malen nam Hij Zijn woede van hen weg en vergold hun zonden niet.


Ya manmapos juyong, ya manmalago gui naftan, sa jumuyong manlalaolao yan manmanman; ya ti ufanmanangane jafa ni y taotao; sa mangosmanmaañao. 	 Bevend van schrik en helemaal overstuur gingen zij het graf uit en zetten het op een lopen. Zij waren zo bang dat zij er met niemand over spraken.


Pot güiya na manmannae todo y profeta testimonio, na pot y naanña, jayeja y jumongue güe uresibe inasiin y isao. 	 Alle profeten hebben over Hem gesproken. Zij hebben verklaard dat ieder die in Hem gelooft, door Zijn naam vergeving van zonden krijgt."


Ya y mina tres na ora, jumajanao ya jalile palo na manotojgue gui plasa manaechoco, 	 Een paar uur later ging hij er weer op uit. Op de markt zag hij werkeloze mannen staan.


Ya jucastiga sija gui sinagoga, ya juprocura na junafanman chatfino contra si Yuus; ya pot gogoslalaloyo contra sija, jupetsigue sija achogja asta otro siuda sija. 	 Ik ging alle synagogen binnen. Als ik daar christenen vond, probeerde ik vaak hen er met geweld toe te dwingen Jezus te vervloeken. Door een diepe haat gedreven, vervolgde ik hen zelfs tot in het buitenland.


Ya y palaoan manope: Magajet Señot; lao y galago sija, mañochochoja ni andesmorona ni mamopodong gui lamasan y amuñijo. 	 "Inderdaad, Here. Maar de honden mogen toch wel de kruimels opeten die van de tafel vallen", was haar antwoord.


Juchoco catnen nubiyo, pat jugui. men jâgâ chiba? 	 Eet Ik soms het vlees van geofferde stieren? Drink ik soms bloed van geofferde bokken?


Ya ilegña nu sija: Yute y lagua gui agapan y sajyan, ya inseda. Mayute ya ti manasiña machule gui tase pot y minegae y güijan. 	 "Gooi het net uit aan de rechterkant van de boot", riep Hij. "Dan hebben jullie meer resultaat." Dat deden zij. En zij vingen zoveel vis, dat ze het net niet eens aan boord konden krijgen.


Ya anae jumalom gui guimayuus, y magas na mamale sija, yan manamco na taotao sija, manmato guiya güiya, anae estaba mamananagüe, ya ilegñija: Jafa na ninasiña na unfatinas estesija? ya jayejao numae nu este na ninasiñamo? 	 Toen Hij weer in de tempel was, vertelde Hij de mensen over God en Zijn Koninkrijk. Terwijl Hij daarmee bezig was, kwamen enkele leidende priesters en Farizeeërs naar Hem toe en vroegen: "Mag U dit wel doen? Wie heeft U daar de bevoegdheid voor gegeven?"


Manope si Jesus, ilegña nu sija: Achoja guajoja manae testimonio nu guajo, magajet na testimoniojo; sa jutungo guine mano yo, yan para mano yo; lao jamyo ti intingo guine mano yo, yan para mano yo. 	 Jezus antwoordde: "Toch is het waar, al zeg Ik het Zelf. Want Ik weet waar Ik vandaan kom en waar Ik heenga. Maar u weet daar niets van.


Guiya tumalapon, güiya numae ni y mamoble; ya y tininasña gagaegue para taejinecog, y canggelonña umajatsa ni y inenra. 	 Hij geeft veel weg aan de armen. Altijd blijft hij oprecht; met blijdschap en eer wordt hij omringd.


Para ujaflecha gui secreto y cabales; ya derepente manflecha güe, ya ti maañao. 	 Zij scherpen hun tong alsof het een zwaard is en leggen hun 'pijlen' aan, boosaardige taal schieten zij op mij af.


ECUNGOG, O Pastot guiya Israel, jago ni y umesgagaejon si José taegüije y manadan quinilo; jago ni y sumasaga gui entalo y querubin sija manina mona. 	 Een psalm voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'De Leliën'. Deze psalm is door Asaf gemaakt, als een getuigenis.


Todo y nasion umoriyayeyo: lao pot y naan Jeova juutut sija. 	 Toen ik van alle kanten werd aangevallen, heb ik de vijand neergeslagen in de naam van de HERE.


Ya anae malie ni y mangachongña, jafa y susede, ninafangostriste, ya manmato, ya masangane y amuñija y susede. 	 Enkele andere mensen die het zagen, vonden dit verschrikkelijk. Ze gingen het de koning vertellen.


Sa estesija ti manbulacho, taegüenao y pinelonmiyo, sa pago y mina tresja na ora gui jaane. 	 Ik zal u uitleggen wat hier gebeurd is. Wij zijn helemaal niet dronken! De dag is nog maar net begonnen, het is pas negen uur!


Ya magagao güe na upolo na umapacha y madobbla y magaguña; ya todo y pumacha güe, guefjomlo sija. 	 Zij smeekten of ze Hem mochten aanraken, al was het maar de kwast van Zijn mantel. Allen die dat deden, werden helemaal gezond.


Sangane jam nae, jafa jinasosomo? Tunas na infanmanaejam tributo as Sesat, pat aje? 	 Nu hebben wij een vraag: Is het wel of niet goed om aan de Romeinse keizer belasting te betalen?"


Ufanago guinin y langet ya unalibreyo; anae jalalatde ayo y malago pumañotyo. Sila. Si Yuus utago y minaaseña yan y minagajetña. 	 Ik roep de Allerhoogste God aan. De God, Die mij bevrijden zal.


YA susede anae y linajyan taotao manoriya yan machichiguet güe ya jaecungog y sinangan Yuus, na güiya gaegue tumotojgue gui oriyan jagoe Genesaret. 	 Op een dag was Hij bij het meer van Galilea. De mensen drongen van alle kanten tegen Hem op, want zij wilden horen wat Hij over God zou vertellen.


Yaguin ti matoyo, ya ti jusangane sija, taya isaoñija; lao pago taya escusañija pot y isaoñija. 	 Als Ik niet gekomen was en tot hen gesproken had, zouden ze niet schuldig zijn. Maar nu hebben zij geen verontschuldiging voor de zonden die zij doen.


Lao malago si Festo na unafanmagof y Judios; jaope si Pablo ilegña: Malago jao jumanao julo Jersalem, ya unmajusga pot este sija gui menajo? 	 "Hebt u er iets op tegen naar Jeruzalem te gaan" vroeg Festus, die de Joden een plezier wilde doen, "en daar voor mij terecht te staan?"


Ya anae macontra sija yan machatfino nu sija, jasacude y magaguña, ya ilegña nu sija: Y jâgâmiyo gui jilo y ilunmiyo: guajo gasgasyo; ya desde pago bae jujanao para y Gentiles. 	 Maar toen zij vijandig werden en met Jezus gingen spotten, schudde Paulus het stof van zijn kleren en zei: "U veroordeelt uzelf. Het is niet meer mijn verantwoording. Vanaf nu ga ik naar de mensen die niet tot het Joodse volk behoren."


N 14 7 48770 ¶ Ya jasangan un acomparasion ni y manmaconbida, anae jaatituye ni y jaayig y mas managquilo na tachong gui lamasa; ya ilegña nu sija: 	 Het was Hem opgevallen dat de gasten allemaal op de beste plaatsen wilden zitten. Daarom gaf Hij hun deze raad:


Linâlâ na guinagaoña unnae: y anaco na jaane, para siempre taejinecog. 	 U komt hem tegemoet met overvloed en geeft hem een prachtige gouden kroon.


Yaguin y agapa na atadogmo uninapodong jao, chule ya yute guiya jago; sa maulegña na ufalingo un pidaso guiya jago, qui todo y tataotaomo umayute guiya sasalaguan. 	 Als uw oog dus slechte begeerten in u opwekt, ruk het dan uit en gooi het weg. Want het is beter één lichaamsdeel kwijt te raken, dan zelf in de hel te worden gegooid.


Sa jutungo na si Jeova dangculo güe: ya y Señotta taquiloña qui todo y Yuus. 	 Zeker, ik weet dat de HERE een grote God is; dat onze God de Allerhoogste God is.


Ya manae guimenña, bino manadaña yan mira, lao ti jaresibe. 	 Daar kreeg Hij wijn met bittere kruiden om de pijn te verzachten, maar Hij weigerde die.


Este sija mas manmauleg qui ayo iya Tesalónica, sa rumesibe y sinangan contodo y minalagoñija, yan matataetae y Tinigue cada jaane, para umalie cao magajet ayo sija. 	 Toen ze daar aankwamen, gingen zij naar de synagoge. De Joden daar waren niet zo bevooroordeeld als die van Thessalonica. Zij luisterden heel aandachtig naar hen. Elke dag keken zij in de Boeken na of het waar was wat Paulus beweerde.


Jafa malagomo jufatinas guiya jago? Ya güiya ilegña: Señot, para jufanlie. 	 Hij vroeg hem: "Wat wilt u van Mij?" "Here", zei de man. "Ik wil zo graag weer zien."


Ya sija ilegñija: Si Moises japetmite na umatugue papet inapattan umasagua ya uyute. 	 "Dat het mag", antwoordden zij, "maar hij moet haar wel een brief meegeven, waarin staat dat zij niet langer zijn vrouw is."


Ya y manetejnan, palo gui jilo tabbla, yan palo gui pidason mayamag batco, ya taegüenao nae manmalofan, ya todo sija mansatbo ya manescapa seguro para y tano. 	 De rest zou volgen op planken of andere drijvende dingen. Iedereen kwam veilig aan land.


Manmaafuyot ni y linedoñija: ya y pachotñija cumuecuentos sobetbio. 	 De stem van hun geweten leggen zij het zwijgen op en het lijkt of zij mij vriendelijk benaderen.


Jago yumamag y batcon Tarsis, ni y manglo sancatan. 	 Zij sidderden angstig als een vrouw die een kind baart.


Manalo guato yan pupuenge: ya manboruruca taegüije y galago, ya malilicucue y siuda. 	 HERE, U bent de God van de hemelse legers, de God van mijn volk Israël. Kom en straf alle ongelovigen. Schenk Uw genade niet aan verraderlijke zondaars.


Lao si Yuus unalibre y antijo gui ninasiñan y naftan; sa uresibeyo. Sila. 	 Alsof zij schapen zijn, komen zij daar waar God niet is en de dood zelf is daar hun herder. Wanneer een nieuwe morgen aanbreekt, zullen de oprechte mensen over hen heersen. Hun lichaam zal vergaan zodat zij geen aards huis meer hebben.


Ya anae manjaspog ilegña ni disipuluña sija: Joca todo y dinidide ni y tetenjan, sa munga guaja malingo. 	 Toen de mensen verzadigd waren, zei Jezus tegen Zijn discipelen: "Er is nog heel wat over. Haal het op, want er mag niets blijven liggen."


N 12 13 47890 ¶ Ya uno gui linajyan taotao ilegña nu güiya: Maestro, tayo y chelujo ya ufacaeyo ni y erensia. 	 Iemand uit de mensen riep: "Meester, zeg toch tegen mijn broer dat hij mij het deel van de erfenis geeft waar ik recht op heb!"


Lao y minagajetto yan y minaasejo usaga guiya güiya: yan pot y naanjo na umanacajulo y canggelonña. 	 Integendeel, Ik zal zijn tegenstanders voor hem vernietigen. Wie hem haten, zullen Mij tegenkomen.


Y sinantos yan y tinunas gui menaña todo y jaanita. 	 Wij mogen bij Hem horen en doen wat Hij zegt, heel ons leven lang.


Yan pot y cariñoso na güinaeyamo utut y enemigujo sija, ya unyulang todo sija y munapinite y antijo: sa guajo tentagomo. 	 Betoon Uw goedheid en liefde en vernietig mijn tegenstanders. Ik ben Uw dienaar. Slaat U ieder neer die mij naar het leven staat.


Ya ilegña nu güiya: Yanguin ti maecungog si Moises, yan y profeta sija; ti ufanmaosgon achogja uguaja cajulo guinin y manmatae. 	 'Dat is niet waar', zei Abraham. 'Als zij niet naar Mozes en de profeten luisteren, zullen zij ook niet luisteren naar iemand die terugkomt uit de dood."


Estagüeja, na mafatinasyo gui tinaelaye, yan y isao nae si nanajo mumapotguenaejonyo. 	 Ik weet dat ik heb gezondigd; steeds opnieuw gaan mijn gedachten terug naar deze daad, waarmee ik van Uw pad afweek.


Magajet na güiya mas diquique gui todo y semiya sija; lao anae esta mandoco, güiya mas dangculo gui manmagogulae, ya mamatrongconjayo, ya manmato sija y pájaron y aire, ya manmamatinas y chenchon gui ramasña. 	 Het is een bijzonder klein zaadje, maar het wordt een heel grote struik. Net een boom. De vogels komen zelfs in zijn takken schuilen."


Anae sija mandidideja na numeron taotao: junggan, senmandidide yan taotao juyong güije; 	 Toen zij nog maar met weinig mensen waren,


Ya y semiyan este na taotao nae, unacajulo si Yuus guiya Israel y Satbadot Jesus jaftaemanoja y promesa: 	 Eén van Davids nakomelingen, Jezus, is de Redder, Die door God aan Israël beloofd was.


Ya y escriba yan y Fariseo sija jatutujon manmanjaso, ya ilegñija: Jaye güe este na usangan chatfino contra si Yuus? Jaye siña manasie isao, na si Yuusja? 	 "Wat denkt die Man wel?" mopperden de Farizeeërs en godsdienstleraars. "Hij beledigt God! Wie kan zonden vergeven dan God alleen?"


Ya podongyo gui jilo tano, ya jujungog un inagang na ilegña nu guajo: Saulo, Saulo, sa jafa na unpetsisigueyo? 	 Ik viel op de grond en hoorde iemand tegen mij zeggen: 'Saul, Saul, waarom vervolgt u Mij?'


Mannamanman na checho gui tano Cam, yan mannamaañao na güinaja gui Tasen Agaga. 	 al die prachtige wonderen in Egypte en bij de Schelfzee.


Ayonae jabira si Yuus, ya japolo na ujaadora y inetnon y langet; taegüije esta matugue gui leblon y profeta: O jamyo ni y guima Israel, inofreseyo pinino gâgâ sija yan inefrese sija gui cuarenta años gui jalomtano? 	 God keerde Zich van hen af en liet hen hun gang gaan. Zij begonnen de zon, de maan en de sterren te vereren. Later kwam God daar nog eens op terug en vroeg hun door de profeet Amos: 'Zeg eens, volk van Israël, hebt u tijdens die veertig jaar in de woestijn dieren voor Mij geslacht? Hebt u Mij offers gebracht?


Yan ayoja janafitme gui as Jacob para otden, yan as Israel para taejinecog na trato. 	 Zijn woord was een stevig houvast voor Jakob en een eeuwige afspraak met Israël.


Bendito y naan Jeova, desde este na tiempo yan para taejinecog. 	 Laat de naam van de HERE worden geprezen en geëerd, nu en tot in eeuwigheid.


Sa si Juan magajet na managpapange ni y janom: lao jamyo infanmatagpange ni y Espiritu Santo ti megae na jaane desde pago. 	 Johannes doopte met water, maar over enkele dagen zullen jullie met de Heilige Geest gedoopt worden."


Yaanae jarechasa si Saulo, janacajulo guiya sija si David para rayñija. Sa si Yuus numae güe locue testimonio, ilegña: Guajo jusoda si David lajin Isai, un taotao na parejoja yan y corasonjo, ya güiya ucumple todo y malagojo. 	 Maar na veertig jaar zette God hem af en gaf hun een nieuwe koning, David, een man naar Zijn hart. 'Ik heb David, de zoon van Isaï, gevonden', zei Hij, 'een man naar mijn hart, die altijd zal doen wat Ik hem vraag'.


Bae jusangan as Jeova, güiya y umamparayo yan y castiyujo: Yuusso, iya güiya nae juangocoyo. 	 Ik getuig daarvan en zeg tegen de HERE: U bent mijn toevlucht; bij U ben ik veilig en geborgen. U bent mijn God en ik vertrouw alleen op U.


Ya anae jajungog si Herodes, ilegña: Este si Juan ni guine judegüeya: güiya cajulo guine y manmatae sija. 	 Herodes was ervan overtuigd dat Johannes de Doper die hij had laten onthoofden, weer levend was geworden.


Unaguimen y sadog gui chalan: enaomina güiya jumatsa julo y ilo. 	 Onderweg lest Hij Zijn dorst bij een beek en Hij draagt het hoofd fier opgeheven.


Jatago y tutujon y janom gui jalom y bayesija; ni y manmalalago gui entalo y egso sija. 	 God laat de bronnen ontspringen en als kleine beekjes langs de berghellingen naar beneden klateren.


Lao sija ti jatungo ni uno gui este sija: ya este na sinangan manaatog guiya sija, ya ni ti jatungo jafa sija y masangan. 	 Ze konden niet begrijpen wat Hij ermee bedoelde. Het leek of Hij in raadsels sprak.


Enao mina sija maagange talo y taotao ni y guinin bachet, ya ilegñija nu guiya: Nae minalag si Yuus: Jita tumungo na este na taotao güiya taotao isao güe. 	 Daarop riepen de Joodse leiders de man nog eens bij zich en zeiden: "Geef alle eer aan God. Wij weten dat die Jezus een slecht mens is."


Ya si Jesus ilegña nu sija: Maela dalalagyo, ya junafanpescadot taotao jamyo. 	 Hij zei tegen hen: "Ga met Mij mee! Dan zal Ik een ander soort vissers van jullie maken. Vissers die mensen bij Mij brengen."


Unnatungoyo ni y chalan y linâlâ: binilan minagof y gaegue gui menamo: ya y agapa na canaemo guaja minagof para siempre. 	 U leert mij hoe ik leven moet; mijn grootste vreugde is dicht bij U te zijn. Uw liefde is er tot in eeuwigheid.


Ayo nae maninepe as Jesus, ilegña: Manabag jamyo sa ti intingo y Tinigue sija, ni y ninasiñan Yuus. 	 Jezus antwoordde: "U denkt verkeerd. Dat komt omdat u de boeken van Mozes en de kracht van God niet kent.


Y checho Jeova mansendangculo, ya maaliligao ni ayo sija todo y ninafanmamagof nu estesija. 	 Alles wat de HERE heeft gemaakt, is geweldig groot en wie Hem liefhebben, zullen daar voortdurend over nadenken.


Si Jeova janamatungo güe ni y sentensia ni jafatinas; ya jalaso y taelaye ni y checho y canaena: Jinaso. Sila. 	 De tegenstanders zijn in de kuil gevallen, die zij voor anderen groeven. In hun eigen val gelopen!


Para ucumple y sinangan na esta jasangan: Ayo sija ni unnae yo, ni uno junafalingo. 	 Daarmee kwam uit wat Hij eerder eens gezegd had: "Van hen die U Mij gegeven hebt, heb Ik niemand verloren laten gaan."


N 14 12 40830 ¶ Ya y finenana na jaane y taelibadura na pan, anae maofrese y pascua, y disipuluña ilegñija nu güiya; Manojam malagomo guato ya infamauleg nae para unchocho gui pascua? 	 Op de eerste dag van het Paasfeest werden de offerdieren geslacht. De discipelen vroegen aan Jezus: "Waar wilt U het Paasmaal eten? Dan kunnen wij het vast gaan klaarmaken."


Ylegñija: Maestro, si Moises jatuguiejam, na yanguin dos chumelo na laje, ya y uno guaja asaguaña, ya matae taya patgonña; ayo y cheluña uniasagua y palaoan, ya unacajulo semiya gui cheluña. 	 "Meester", zeiden ze, "in de wet van Mozes staat dat als een man sterft zonder kinderen na te laten, zijn broer met de weduwe moet trouwen. Hun kinderen zullen dan wettelijk van de gestorven man zijn, om zijn naam te laten voortbestaan.


Ya güiya ilegña nu sija: Pot este todo escriba ni mafatinas disipulo gui raenon langet, parejoja yan y tatan un familia, ni y jachuchule gui güinajaña bijo sija, yan nuebo sija. 	 Hij ging verder en zei: "Iedere leraar van de Joodse godsdienst die een discipel van Mij wordt, heeft een dubbele schat: De oude schat van Mozes en de profeten èn de nieuwe schat van Mij."


Ya anae jajungog ayo y senturion, mapos ya jasangane y magas inetnon ilegña: Adaje jafa y unquequechogüe, sa este na taotao Romano. 	 De officier ging naar de commandant en zei: "Wat gaat u doen? Die man is een Romein!"


Fanbendise si Yuus gui jalom y inetnon taotao; junggan, jamyo y tutujonña guiya Israel. 	 Vooraan lopen de zangers, daarachter de muzikanten met de snaarinstrumenten. Dan de jonge meisjes met hun tamboerijnen.


Taemanoja y egso sija gui oriyan Jerusalem, taegüijeja si Jeova gui oriyan y taotaoña sija, desde pago para taejinecog. 	 Zoals rondom Jeruzalem bergen liggen, zo is de HERE om Zijn volk. Niet alleen nu, maar altijd en tot in de eeuwigheid.


N 8 16 45780 ¶ Ni uno ni mañoñonggue candet, utampe nu y batde pat upolo gui papa catre, lao upolo gui jilo lamasa para y jumajalom ulie y manana. 	 Als men een lamp aansteekt, wordt er toch niet iets overheen gezet om het licht te verbergen? Nee, men zet de lamp ergens neer waar iedereen die binnenkomt, hem goed kan zien.


Todo y chechomo uninalaba jao, O Jeova; ya y mañantosmo unmabendise jao. 	 Alles wat U hebt gemaakt, prijst U, HERE. Ook allen die U liefhebt, zullen U loven.


Parejoja yan y espada gui telangjo, y enemigujo mamofeayo, anae ilegñija cada jaane nu guajo: Mano nae gaegue y Yuusmo? 	 Ik zal God (mijn rots) vragen: "Waarom vergeet U mij? Waarom moet ik in rouw lopen, omdat mijn tegenstanders mij voortdurend onderdrukken?"


Ya güiya lumala, ya para güiya umanae ni y oron Sabá; ya y tinayuyut locue mafatitinas pot güiya todo y tiempo; sa sija ufanbendise güe todot dia. 	 De koning zal grote voorspoed kennen. Men zal hem goud uit Scheba brengen. Ook zal men voor hem bidden, dag in, dag uit. De hele dag door zal men hem het goede toewensen.


Pat, ada ti untaetae gui lay, na y jaanin y sabado, gui templo y mamale sija japrofana y sabado, ya taya isaoñija? 	 En hebt u niet in de wet van Mozes gelezen dat de priesters op de sabbat in de tempel mogen werken?


Fangajulo ya nije tafanjanao; sa esta y umentregayo jijot. 	 Sta op, wij gaan. Kijk, daar is mijn verrader al."


Ayo nae si Judas mañule y inetnon sendalo, yan y ofisiat sija ni manmagas na mamale yan y Fariseo, mamalag ayo na lugat, manmañuñule falot, yan candet, yan atmas. 	 Judas had van de leidende priesters en Farizeeërs een troep soldaten en tempeldienaars meegekregen. Daarmee ging hij naar de tuin. Zij hadden fakkels, lantaarns en wapens bij zich.


Pot enao na jaguaeya yo si Tata, sa jupolo y linâlâjo, para uchule talo. 	 De Vader houdt van Mij, omdat Ik mijn leven geef en het later zal terugnemen.


Para junajungog y inagang y grasias yan para jusangan todo y ninamanmanmo. 	 Ik zing daar uit volle borst een lied om U te loven en vertel er over Uw wonderen.


Ya manjaso gui sumanjalomña, ilegña: Jafa jufatinas, sa taya mano nae jupolo y quinecojo. 	 De man vroeg zich af waar hij alles moest laten. Ineens wist hij het. 'Ik breek mijn schuren af en zet er grotere voor in de plaats', zei hij.


Ya ayo y matanme gui jilo acho na lugat, este yuje y jumungog y sinangan, ya jaresibe ni y minagofña. 	 Er zijn ook mensen die over het Koninkrijk horen vertellen en er direct enthousiast over zijn.


Ni y anae estaba güe guiya Galilea, madalalag güe, ya masetbe güe; yan megae sija na famalaoan mangachochongña julo guiya Jerusalem. 	 Samen met vele andere vrouwen waren zij Jezus gevolgd en hadden voor Hem gezorgd in de tijd dat Hij in Galilea was. Ze waren met Hem meegekomen naar Jeruzalem.


Ya anae malie y taotao ni y manajomlo na mañisija manojgue, taya jafa siña ujasangan contra ayo. 	 Maar omdat de genezen man bij hen stond, konden zij niets tegen hen inbrengen.


Sa todo y inanaco y jaane chatsagayo, yan y castigojo cada ogaan. 	 De hele dag word ik gekweld; elke morgen voel ik mijn straf.


Lao jadague ilegña: Ti jutungo, ni jutungo jafa ilelegmo. Ya mapos juyong gui cajida; ya umoo y gayo. 	 Maar Petrus schudde zijn hoofd en zei: "Welnee, ik weet niet over wie u het hebt!" Hij liep weg naar de poort. Op dat moment kraaide een haan.


Ya jaagang sija, ya jaencatga na senchañija sumasangan, ni ufanmamanagüe ni y naan Jesus. 	 Zij riepen de twee apostelen weer binnen en verboden hun ooit weer over Jezus te spreken.


Pago locue anae estayo bijo ya chungeyo, O Yuus chamoyo dumidingo: asta que jusangan claro nii minetgotmo y manmámamaela na generasion, yan y ninasiñamo cada uno ni ayo y ufanmato. 	 Nu ben ik oud en grijs, mijn God; laat mij nu niet in de steek! Ik zal deze nieuwe generatie vertellen over Uw macht. Wie het maar horen wil, vertel ik over Uw kracht.


Magajet na jachatlie y güaeyayon na tano, ya ti jajonggue y finoña. 	 Het prachtige land waar zij naar toe gingen, schatten zij gering; zij geloofden niet wat God zei.


Ylegña: Tata, yanguin malago jao, nasuja guiya guajo este y copa: lao munga mafatinas y malagojo, lao y malagomo. 	 "Vader", bad Hij, "neem deze beker alstublieft van Mij weg.


Inepeñija: Si Jesus Nasareno. Si Jesus ilegña nu sija: Guajo yo. Gaegue güije locue mañisija yan Judas y umentrega güe. 	 "Jezus van Nazareth", antwoordden zij. "Dat ben Ik", zei Hij. De verrader Judas was er ook bij.


Ayo mina mafanaan ayo na fangualuan: Fangualuan jâgâ, asta pago na jaane. 	 Daarom heet die plaats nog altijd 'Bloedakker'.


Lao y taotao juyong, sija ti madalalag güe, lao manmalago guato guinin menaña: sa ti jatungo y inagangña ni taotaoj uyong sija. 	 Maar ze zullen zeker niet met een vreemde meegaan. Ze zullen voor een vreemde op de vlucht slaan, omdat ze zijn stem niet kennen."


jinanaomiyo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Bid dat het niet in de winter gebeurt.


Chamo malelefa ni y inangang y contrariumo sija; y borucan ayo sija y mangajulo contra jago, lumala cajuloja siesiempre. 	 Vergeet niet hoe Uw vijanden tegen U schreeuwen; hoe zij die niet bij U willen horen, tegen U tieren. Het stijgt allemaal omhoog tot U.


Y piniten naftan gaegue gui oriyajo, y lason finatae mato guiya guajo. 	 Ik heb de dood in de ogen gezien; de nederlaag stond voor mij.


Parejoja talo y mina dos, yan y mina tres, asta y mina siete. 	 Dus trouwde de volgende broer met de weduwe. En zo ging het verder, tot de vrouw tenslotte met ieder van de zeven broers getrouwd was geweest.


Ya como sisigue mafaesen, manatunasgüe ya ilegña nu sija: Yaguin uno guiya jamyo taeisao, fumagas nu y güiya, y finenana na acho. 	 Toen zij bleven aandringen, stond Hij op en zei: "Laat hij die zelf nooit zondigt, de eerste steen maar gooien!"


Ya podongyo gui jilo tano, ya jujungog un inagang na ilegña nu guajo: Saulo, Saulo, sa jafa na unpetsisigueyo? 	 Ik viel op de grond en hoorde iemand tegen mij zeggen: 'Saul, Saul, waarom vervolgt u Mij?'


BAE jucanta y minaase yan y juisio: iyajago nae O Jeova, bae jucanta. 	 Een psalm van David. Ik wil een lied zingen over goedheid, liefde en rechtvaardigheid. Voor U, HERE, wil ik een psalm zingen.


Mapos talo gui segundo biaje ya manaetae, ilegña: Tatajo, yaguin ti siña este na copa malofan guiya guajo, yaguin ti juguimen, ufatinas y minalagomo. 	 Opnieuw zonderde Hij Zich af en bad: "Vader! Als deze beker niet kan voorbijgaan, zonder dat Ik hem leegdrink, laat dan Uw wil uitgevoerd worden."


Megae na biaje nae janafanlibre sija; lao sija maembeste güe ni y pinagatñija, yan manmachile papa gui tatpapa ni y tinaelayeñija. 	 Zo redde God hen vele keren, maar zij bleven hun eigen weg gaan. Uiteindelijk was er geen redden meer aan.


Ya jachule si José y tataotao, ya jabalutan ni un sabanas na gasgas, 	 Jozef nam het lichaam en wikkelde het in nieuw, schoon linnen.


Ya si Pilato manope ilegña talo nu sija: Jafanae malagomiyo jufatinas ayo y infananaan Ray Judios? 	 "Maar wat moet ik dan doen met de man die jullie de koning van de Joden noemen?" vroeg Pilatus.


YA anae bumasta y atboroto, jaagang si Pablo y disipulo sija, ya anae jaaconsejo ya jadingo, mapos para Masedonia. 	 Nadat de rust was weergekeerd, riep Paulus de christenen bij zich en sprak hen moed in. Daarna nam hij afscheid en vertrok naar Macedonië.


Manmamajlao ya ninafañatsaga megae, todo y enimigujo: sija manalo, sija manmamajlao gusise. 	 en mijn smeken gehoord. Hij zal mijn gebeden beantwoorden.


Guinin unnalibre yo gui y inaguaguat y taotao: guinin unadaje yo para jumagas gui nasion sija: y taotao sija ni ti jutungo ujasesetbeyo. 	 Ik heb hen vernietigd tot er niets van over was. Zij waren niet meer terug te vinden.


Ayo nae si Maria jachule un libra na inggüente, gasgas na natda, guefguaguan, ya japalae y adeng Jesus, ya jasaosao y adengña nu gaponuluña; ya bula y guima ni pao inggüente. 	 Maria nam dure nardusolie, goot die over de voeten van Jezus en droogde deze daarna af met haar lange haar. De fijne geur van de nardus vulde het hele huis.


Ya janafamulan guma y ti fafañago na palaoan, ya jumuyong gofmagof na nanan famaguon. Fanmanalaba jamyo as Jeova. 	 Onvruchtbare vrouwen verandert Hij in gelukkige moeders. Prijs de HERE!


Ya ilegña ni manmanbebende ni paluma: Nafanjanao güine este sija na güinaja, ya chamiyo fumatitinas y guima tata, guima namajan. 	 Tegen de duivenverkopers zei Hij: "Eruit! Het huis van mijn Vader is geen markt!"


AGUAGUATE, O Jeova, ayo y umaguaguaguateyo; mumo yan ayo y amumumujo. 	 Een lied van David. HERE, als sommigen met mij argumenteren, wilt U dan voor mij antwoorden? Als iemand mij aanvalt, vecht U dan voor mij terug.


Sa bae jutayuyut si Tata ya infanninae otro Consoladot para ugaegue guiya jamyo na taejinecog. 	 Ik zal de Vader bidden of Hij een Plaatsvervanger wil sturen, Die altijd bij u zal blijven.


Ayudajam, O Yuus, gui satbasionmame pot y minalag y naanmo; yan nafanlibrejam, yan fagase y isaomame pot y naanmo. 	 O God, Die ons bevrijdt, help ons toch terwille van U Zelf. Verlos ons en doe onze zonden weg terwille van Uw naam.


Y langet sija iyomo, yan yo tano locue iyomo: y tano yan y binilan sinajguanña ni y plinantamo sija. 	 U hebt Egypte (A) vernietigd en al Uw vijanden door Uw kracht verspreid.


Ya y palo sija, ni un taotao malago dumañae sija; lao y taotao manafandangculo sija. 	 De andere mensen die in de tempel kwamen, durfden zich niet bij hen aan te sluiten, maar hadden wel veel respect voor hen.


Polo ya ufato guiya güiya ya yinilang ni ti jatungo: polo ya y lagua ni janaaatog, ucone maesagüe: yan y jalom yinilang nae upodong güe. 	 Ik hoop dat zij zonder het te merken, zelf omkomen. Dat zij in hun eigen kuil zullen vallen.


Sa güiya ti umanacalamten para taejinecog: y manunas para taejinecog: ufanmajajasoja. 	 Hij zal sterk in het leven staan. De Here zal aan hem denken.


Ya anae mato gui guima, taya japolo na ujalom yan güiya na si Pedro, si Juan, yan si Santiago, yan y tatan y patgon, yan y nanaña. 	 Zij kwamen bij het huis aan en Jezus wilde niet dat iemand met Hem mee naar binnen ging behalve Petrus, Jakobus en Johannes en de ouders van het meisje.


JEOVA, jafa muna manlajyan y enimigujo! Megae mangajulo contra guajo. 	 Een psalm van David toen hij op de vlucht was voor zijn zoon Absalom.


Ya anae jumajanao, jababa y magagoñija gui chalan. 	 De anderen spreidden hun jassen voor Hem uit op de weg. Toen Hij de helling van de Olijfberg opging, begonnen al Zijn volgelingen te zingen en te jubelen. Zij prezen God voor de geweldige wonderen, die zij Jezus hadden zien doen.


Sa y baran y manaelaye ti usaga gui jilo y fottuna y manunas; sa noseaja ujajuto mona canaeñija y manunas gui tinaelaye. 	 Want het land van de gelovigen zal niet onder de tirannie van de goddeloze vijand blijven zuchten. De gelovigen zullen dan ook niet komen tot onrechtmatige daden.


Ya anae güiya esta sumangan este, uno gui ofisiat sija na mangaegue güije, japatmada si Jesus ya ilegña: Taegüenao unope y magas na pale? 	 Eén van de bewakers gaf Jezus een klap in het gezicht. "Zo wordt niet tegen de hogepriester gesproken!" zei hij.


Anae unlie y saque, undalalag güe; yan jagas gaepattejao yan y manábale. 	 U speelt onder één hoedje met de dieven; overspel is u niet vreemd.


Sa y tinago sija pot si Moises esta manae, lao y grasia yan y minagajet, pot si Jesucristo namanmato. 	 In de wet van Mozes is ons al verteld wat wij wel en niet moeten doen. Maar Jezus Christus bracht ons genade en waarheid.


Ya anae na apmam linie ni otro ya ilegña: Mangachochongmo yuje sija? ya ilegña si Pedro: Taotao, ti guajo. 	 Even later keek iemand hem aan en zei: "U bent wel één van Zijn discipelen!" "Welnee, man!" was Petrus' antwoord.


Ya jaagang si Juan dos gui disipuluña ya jatago para as Jesus, ilegña: Cao jago yuje y para ufato pat infanmannangga jam otro? 	 Die stuurde twee van hen naar Jezus toe met de vraag: "Bent U nu de Christus of moeten wij blijven wachten op iemand anders?"


Yaguin ilegmame: Y taotao sija; manmaañaojam ni y taotao sija; sa pineloñija todo na profeta si Juan. 	 'Waarom hebt u hem dan niet geloofd?' Maar als wij zeggen dat hij niet door God was gestuurd, krijgen wij het volk tegen ons. Al die mensen hier geloven dat Johannes een profeet was."


Entonses ayo na palaoan ni y jaadaje y petta ilegña as Pedro: Ti jago locue disipulon este na taotao? Güiya ilegña: Aje, ti guajo. 	 De portierster zei: "U bent zeker een discipel van die Jezus." "Nee, hoor", zei Petrus.


Lao ay ay para y manmapotgue, yan y mannanasuso, güije na jaane! 	 kom dan niet terug om thuis nog wat kleren op te halen.


Magajet na y binibon y taotao uinalabajao: yan y seblan y binibo, jago sumoma. 	 Toen stond God op als rechter en bevrijdde al de oprechte mensen op aarde.


N 5 31 25820 ¶ Munjayan locue masangan: Jayeja y dumingo y asaguaña, umatugue y papet y inapattan umasagua. 	 De wet van Mozes zegt: 'Als iemand van zijn vrouw af wil, kan hij van haar scheiden. Maar hij moet haar wel een brief meegeven, waarin staat dat zij niet langer zijn vrouw is.'


Nagasgasyo ni hisopo, ya jumuyong gasgas: fagaseyo ya jumuyong apacaña, qui y niebe. 	 Ik weet dat ik vanaf mijn geboorte al een zondaar ben; toen ik werd verwekt, stond al vast dat ik een zondaar zou zijn.


O nae grasias y Yuus y langet: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Prijs de Allerhoogste God, want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Y chalanmo, O Jeova, fanueyo; fanagüe yo, ni y chalanmo. 	 Toont U mij de paden waarover ik gaan moet, HERE. Wilt U de wegen wijzen, die U goed voor mij vindt?


Este y dos na tinago chinileja todo y lay yan y profeta. 	 Deze twee geboden zijn de basis van de hele wet en de profeten."


Chamo nafalag y tataelaye na güinaja y corasonjo, ya ufatinas y taelaye na chocho yan ayo sija na taotao y chumogüe tinaelaye: ya chamo na jucanoyo ni y mannge na nañija. 	 Laat mijn hart het kwade mijden; zorg dat ik nooit goddeloze dingen doe. Houd mij ver van de misdadigers en breng mij niet in de verleiding van hun tafel mee te eten.


Ya y angjet ilegña nu güiya: Dudog jao ya gode y dogamo: ya taegüenao finatinasña. Ya y angjet ilegña nu güiya: Polo y magagumo guiya jago, ya dalalagyo. 	 De engel zei tegen hem: "Maak uw riem vast en doe uw sandalen aan." Petrus deed het. "Sla nu uw mantel om en kom mee", zei de engel.


Adaje na nosea ufato guiya jamyo, y masangan gui profeta sija; 	 Wijs dit niet meteen af. Wees voorzichtig, anders zou op u van toepassing kunnen zijn wat één van de profeten heeft gezegd:


Ylegmo, O antijo, as Jeova: jago Señotto: taya minaulegco yaguin taegüe guiya jago. 	 Ik zei tegen de HERE: "U bent mijn God, U bent alles wat ik heb.


Magajet jusangane jamyo, na uninamagasgüe todo gui iyoña. 	 Zo'n knecht krijgt het beheer over al zijn bezittingen.


Guaja pachotñija, lao ti manguecuentos: guaja atadogñija, lao ti manmanlilie; 	 Al hebben die een mond, zij kunnen niets zeggen. Zij hebben ogen, maar zien niets.


Rescatayo, O Yuusso, juyong gui canae y manaelaye yan y canae y ti manunas yan y manrecto na taotao. 	 O God, verlos mij uit de handen van de ongelovigen; uit de beklemmende greep van de gewelddadige misdadigers.


Sa desde pago sigue mona, uguaja gui un guma sinco na ti manparejo, y tres contra y dos, ya y dos contra y tres. 	 Van nu af aan zal in gezinnen onenigheid zijn. Drie mensen zullen voor Mij zijn en twee tegen, of omgekeerd.


Ya managang y taotao sija, ilegñija: Inagang un yuus, ti inagang taotao. 	 "Dat is de stem van een god en niet van een mens!"


Polo ya todo y guima Israel ujatungo magajet, na si Yuus fumatinas güe y Señot yan Cristo; este uje y inatane gui quiluus. 	 Het hele volk van Israël moet weten dat God deze Jezus, Die u gekruisigd hebt, tot Here en Christus heeft gemaakt."


Lao anae ti masoda güe, manalo guato Jerusalem maaliligao güe. 	 Hij was echter nergens te vinden. Daarom liepen ze terug naar Jeruzalem.


Polo y minaasemo, O Jeova, ugaegue guiya jame, según ninangganmamame guiya jago. 	 HERE, laten Uw goedheid en liefde ons nooit verlaten. En wij willen U altijd blijven verwachten.


Ayosija ni y injingog yan y intingo, yan y tatanmame ni jasanganejam. 	 Wat wij weten, hebben wij van onze ouders gehoord. Zij vertelden het ons.


Para ulâlâ asta y taejinecog, ya ti ulie minitong. 	 De prijs voor een mensenleven is immers altijd te hoog.


Naeyo tiningo, ya bae juadaje y laymo: junggan bae juadaje contodo y corasonjo. 	 Maak mij verstandig, want dan kan ik Uw wet houden zoals U wilt. Met mijn hele hart wil ik mij aan Uw wet houden.


Jujaso sija y apmam na jaane; jujaso todo y chechomo; jujajaso y checho y canaemo. 	 Ik denk aan vroeger en aan wat U toen allemaal deed. Alles wat U hebt gedaan en gemaakt, trekt aan mijn geestesoog voorbij.


Ya jumanao talo gui mina saes, yan y mina nuebe na ora, ya jafatinasja taegüije. 	 En ze gingen. Om twaalf uur en om drie uur deed hij hetzelfde.


Ylegñija y palo: Este na sinagan ti sija iyon y biju: Ada siña y biju ubaba y atadog y manbachet? 	 Anderen waren het daar niet mee eens en zeiden: "Dit zijn geen woorden van iemand die in de macht van een boze geest is. Een boze geest kan niemand van blindheid genezen!"


Ayonae mangagao candet sija, ya tumayog jalom, ya mato manlalaolao ni y minaañao, ya podong gui menan Pablo yan Silas, 	 De cipier vroeg om licht en rende naar de kerker van Paulus en Silas. Hij viel, bevend over zijn hele lichaam, voor hen neer.


N 12 20 59150 ¶ Ya guaja sija na taotao Griego ni gui ayo sija na mangajulo para uadodora gui guipot: 	 Enkele Grieken die naar het Paasfeest waren gekomen om God te aanbidden,


Sa y taotao ni y aguaguat ti jatungo: ni y caduco ti jatutungo este. 	 HERE, alles wat U doet is ontzagwekkend; Uw gedachten zijn heel diep en wijs.


N 5 30 55550 ¶ Ti siña yo namaesa mamatinas jafa: taemanoja y jiningogco, ayoja jujusga, sa y juisioco tunas, sa ti jualiligao y minalagojo; lao y minalago y tata ni tumago yo. 	 Ik kan niets uit Mijzelf doen. Ik oordeel zoals God het Mij zegt. Mijn oordeel is eerlijk en rechtvaardig. Het gaat Mij niet om wat Ik wil maar om wat God wil, want Hij heeft Mij gestuurd.


N 26 30 71680 ¶ Ya anae munjayan jasangan este, cumajulo y ray yan y magalaje, yan Bernise, yan ayo sija y mangachongñiñija manmatachong. 	 De koning, de gouverneur, Bernice en alle anderen stonden op en verlieten de aula.


Jatago talo y palo tentagoña sija, mas qui y finenana: ya manmafatinasja talo taegüije. 	 Daarna stuurde de eigenaar andere mannen. Nog meer dan de eerste keer. Maar het verging die al niet veel beter.


Ni y sumoda finaborese gui menan Yuus, yan jagagao na ualiligao tabernaculo para si Yuus Jacob. 	 een man die bij God in de gunst stond. David vroeg of hij voor God een huis mocht bouwen, een vast onderdak temidden van het volk van Israël.


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Ik kijk omhoog naar mijn God, Die in de hemel woont.


Ayo nae macumple y sinangan na pot y profeta Jeremias, ni ilegña: Ya sija jachule y treinta pidason salape, presio ayo y gaebale, y presio na mapolo gui jiloña y famaguon Israel; 	 Door dit alles kwam uit wat in het boek van de profeet Jeremia staat: "Ze namen de dertig zilveren munten. Meer vond het volk van Israël hem niet waard.


Managang y manunas ya si Jeova jumungog: ya todo y chinatsagañija ninafanlibre. 	 Maar de HERE keert Zich tegen hen die zondigen; van hen wil Hij niets meer weten.


Ya susede anae malofan tres na jaane, jaagang si Pablo y manmagas y Judio sija; ya anae manmato ya mandaña, ilegña nu sija: Guajo mañelujo lalaje, achogja taya finatinaso contra y taotao sija, ni contra y costumbren y mañaenata jumaentrega preso desde Jerusalem asta y canae y taotao Roma: 	 Drie dagen later vroeg hij de leiders van de Joodse gemeenschap bij hem te komen. "Mannen broeders", zei hij, "hoewel ik geen enkele misdaad tegen ons volk en onze oude tradities heb begaan, ben ik toch door de Joden in Jeruzalem gevangen genomen en aan de Romeinen uitgeleverd.


Güiya chumule sija juyong, ya despues manfinanue ni y namanman, yan señat sija gui tano Egipto, yan y Tasen Agaga, yan y jalomtano cuarenta anos. 	 Mozes bracht het volk van Israël uit Egypte en deed opzienbarende dingen, grote wonderen; niet alleen in Egypte, maar ook bij de Schelfzee en in de woestijn, waar hij veertig jaar met hen rondzwierf.


Ya y tentago un senturion ni y guefyaña, estaba malango, ya esta para umatae. 	 Een kapitein van het Romeinse leger had een knecht die veel voor hem betekende. Die knecht was ernstig ziek geworden en lag op sterven.


Ylegña nu sija si Simon Pedro: Jujanao para jucone y güijan. Ylegñija nu güiya: Jame indalalag jao. Manmapos ya manjalom gui un sajyan; ya ayo na puenge, taya quineneñija. 	 "Ik ga vissen", zei Simon Petrus. "Wij gaan mee", zeiden de anderen. Zij gingen naar het meer en voeren met de boot weg. Maar die hele nacht vingen zij niets.


Enao mina ilegñija nu güiya: Jafa tafatinas, para utafatinas y checho Yuus? 	 Zij vroegen: "Hoe kunnen wij doen wat God wil?"


Ya anae esta pupuenge, y batco estaba gui talo gui tase, ya güiyaja namaesa gui tano. 	 Om een uur of drie 's nachts waren de discipelen nog maar midden op het meer.


Ti jagasja matachongyo yan y ti manmagajet na taotao; ni jujalom yan y lumilipa. 	 Nooit zoek ik contact met slechte mensen en de huichelaars mijd ik.


Taemanoja y Señot jafatinas para guajo, este sija na jaane nae jaatanyo para unajanao y mamajlaojo gui entalo taotao sija. 	 "Wat is de Here goed voor mij!" juichte zij. "Hij heeft de schande van mij weggenomen dat ik geen kinderen had."


Para unalibre gui finatae y antiñija: ya para unae linâlâ gui ñinalang. 	 Zij weten dat zij alleen zc aan de dood kunnen ontkomen; dat alleen de HERE hen bewaart voor hongersnood.


Este na acomparasion mansinangane as Jesus: lao sija ti jatungo jafa sija mansingane sija. 	 Zij begrepen niet wat Jezus met deze beeldspraak bedoelde. Daarom legde Hij het hun uit.


Ya anae juatan ayo, ya jujaso, julie y cuatro patasña na gâgâ gui tano, yan manmachaleg sija na gâgâ, yan y mangucunanaf na gâgâ, yan y pajaro sija gui aire. 	 Toen ik erin keek, zag ik allerlei zoogdieren, reptielen en vogels.


Sa taemanoja yan manmajusga yan manmañogne jamyo, taegüijija locue infanmajusga; ya taemanoja y minedidamiyo, taegüijija locue infanmamediye. 	 Want zoals u anderen behandelt, zult u zelf behandeld worden.


Ya güiya infanfinanue un dangculo na cuatto; esta mafamauleg yan listo; ayo nae famauleg para jita. 	 Hij zal jullie mee naar boven nemen naar een grote kamer, waar alles staat wat we nodig hebben. Maak daar het Paasmaal voor ons klaar."


Ya jaencatga sija na chañija sumangangane ni jaye pot güiya. 	 Petrus antwoordde: "U bent de Christus." Jezus zei dat zij dit aan niemand mochten vertellen.


Yaguin junafanjanao sin mañocho para iyasija, ufanlalango gui chalan; sa palo guiya sija manmato guine y chago. 	 Ik kan ze zo niet naar huis laten gaan. Sommigen komen van heel ver. Ze zouden onderweg flauwvallen van de honger."


Lao y sumungon asta y jinecog, este usatba. 	 Het kwaad zal hand over hand toenemen, zodat de liefde van de meeste mensen zal verkoelen. Maar wie dwars door alles heen aan Mij vasthoudt, zal gered worden.


Ya anae manalo sija guato gui guima y manmanago, jasoda na jomlo y tentago ni estaba malango. 	 De vrienden van de kapitein gingen het huis weer binnen en zagen dat de knecht helemaal genezen was.


Yuusso, y antijo esta dumilog gui jinalomjo; pot enao na jujajasojao desde y tano guiya Jordan, yan Hermonitas, desde y egso Misar. 	 Waarom ben ik toch zo onrustig en terneergeslagen? Ik moet alles van God verwachten. Ik zal Hem zeker eens weer lofprijzen, mijn Bevrijder en mijn God!


Sa inpelo jamyo y tinago Yuus, ya mantietiene fitme y tradision taotao sija: (ni y mafagase y jara sija, yan y copa sija, yan infatinas megae sija na güinaja parejo yan este.) 	 U houdt vast aan de traditie, maar aan Gods opdracht denkt u niet.


Ya dumilog talo papa ya manugue gui tano ni y calolotña. 	 Hij hurkte opnieuw en begon weer te schrijven.


Cajulo, O Jeova, yan y linalalomo; jatsa namaesa contra y binibon y munachachatsagayo: ya magmata pot guajo untago y sentensia. 	 Dan zou het terecht zijn als mijn vijanden mij wilden vernietigen, mij op de grond smeten en mijn leven vertrapten in het stof.


N 16 19 68170 ¶ Ya anae jalie y amuña na mapos y ninanggaña para ufangana, maguut si Pablo yan Silas, ya macone guato gui plasa gui menan manmagas, 	 Toen haar eigenaars zagen dat hun kans om winst te maken, verkeken was, grepen zij Paulus en Silas en sleurden hen naar het marktplein, waar het gerecht was.


Y espiritu mannanae linâlâ; y catne taya probechoña: y sinangan sija ni jusangane jamyo, ayo espiritu, yan ayo linâlâ. 	 Het leven wordt door de Heilige Geest gegeven; lichamelijk leven heeft op zichzelf geen nut. Wat Ik gezegd heb, is zowel geest als leven.


N 24 36 33100 ¶ Lao ayo na jaane yan ayo na ora, taya tumungo, ni y angjet sija gui langet ni y Lajiña, na y Tatajoja. 	 Maar wanneer dat allemaal zal gebeuren, op welke dag en welk uur, weet niemand. Ook de engelen in de hemel weten het niet. Alleen de Vader weet het.


Ayo nae si Jesus ilegña claro nu sija: Lasaro, güiya matae. 	 Om hen niet in onzekerheid te laten, zei Hij: "Lazarus is gestorven.


Lao y angjet ilegña nu sija: Chamiyo fanmaañao; sa, estagüe, na juchule para jamyo mauleg na sinangan dangculo na minagof, para todo y taotao: 	 "Wees niet bang", zei hij, "want ik breng u het mooiste nieuws dat u ooit hebt gehoord. Het is groot nieuws voor het hele volk.


Ya jayeja y cumuentos contra y Lajin taotao, umaasie; lao y chumatfino contra Espiritu Santo, ti umaasie. 	 Wie kwaadspreekt over Mij, zal daarvoor nog vergeving kunnen krijgen. Maar voor wie de Heilige Geest willens en wetens belastert, is vergeving uitgesloten.


Para ayo y maudae gui jilo y langet y langet sija, nii guinin ampman na tiempo; estagüe na güiya masangan nii inagang; nii gaeninasiña na inagang. 	 Laten alle koninkrijken die er zijn, voor God lofliederen zingen. Zing psalmen voor de Here.


YYAJAGO, O Jeova, nae juangoco: chamoyo munamamamajlao para taejinecog: nalibreyo gui tininasmo. 	 Een psalm van David voor de koordirigent.


Guajo y lalâlâ na pan ni tumunog guine y langet: yaguin guaja cumano este na pan, ulâlâ para todo y tiempo; junggan ya y pan ni guajo mannae, guiya mismo catneco, na junae para linâlâ y tano. 	 Ik ben het levende brood dat uit de hemel is gekomen. Wie van dit brood eet, zal altijd blijven leven. Het brood dat Ik voor het leven van de wereld zal geven, is mijn lichaam."


Ya y taotao ni y guaja taelaye na espiritu, tumayog gui jiloñija; ya jagana sija, sa mas gaeninasiñaña qui sija; ya esta manmalago sija güije na guma, manerido yan taya magaguñija. 	 De man besprong hen en gaf hun er vreselijk van langs. Zij konden niets tegen hem beginnen en vluchtten naakt en gewond het huis uit.


Lao anae malie ni disipuluña sija, ninafanlalalo, ya ilegñija: Jafa na jagagasta este? 	 De discipelen waren hevig verontwaardigd. "Wat een verspilling!" mopperden zij. "Zij had die zalfolie duur kunnen verkopen en het geld aan de armen kunnen geven!"


Ya ti malago finena; lao despues ilegña gui sumanjalomña: Achogja ti maañaoyo as Yuus, ni jufanrespeta taotao; 	 In het begin weigerde hij botweg. Maar tenslotte begon ze op zijn zenuwen te werken. 'Voor God ben ik niet bang', dacht hij bij zichzelf. 'En ik trek me van niemand iets aan.


Ya pago, estagüe y Espiritu na janajanaoyo para Jerusalem, ti jutungo jafa ufanmato guiya guajo güije. 	 Nu ben ik op weg naar Jeruzalem omdat de Heilige Geest mij ertoe dringt. Hoewel ik niet precies weet wat mij daar zal overkomen,


Jaftaemanoja y jiningogmame, taegüijeja liniimame gui siuda y Señot y inetnon sendalo; gui siuda y Yuusmame: si Yuus plumanta para taejinecog. Sila. 	 U laat de schepen van Tarsis door de oostenwind vergaan.


Ya si Jesus ilegña nu sija: Bae jufaesen locue jamyo un finaesen ya inepeyo, ayonae jusangane jamyo pot jafa na ninasiña na jufatitinas este sija. 	 "Ik heb ook een vraag", zei Jezus, "geef Mij daar eerst eens antwoord op. Dan zal Ik u vertellen wie Mij het recht geeft dit allemaal te doen.


Ylegña nu sija si Simon Pedro: Jujanao para jucone y güijan. Ylegñija nu güiya: Jame indalalag jao. Manmapos ya manjalom gui un sajyan; ya ayo na puenge, taya quineneñija. 	 "Ik ga vissen", zei Simon Petrus. "Wij gaan mee", zeiden de anderen. Zij gingen naar het meer en voeren met de boot weg. Maar die hele nacht vingen zij niets.


N 22 41 32300 ¶ Ya enae estaba y Fariseo sija mandadaña, si Jesus manfinaesen sija; 	 Er stonden verschillende Farizeeërs om Jezus heen. Hij vroeg hun:


Ni y janalamen y finenana na finañago guiya Egipto, todo y taotao yan y gâgâ. 	 Hij doodde elke eerstgeborene in Egypte, zowel bij de mensen als bij de dieren.


Lao pago bae jujanao para ayo y tumago yo; ya taya uno guiya jamyo ufaesen yo: Para mano jao? 	 Maar nu ga Ik terug naar God, Die Mij gestuurd heeft. Niemand vraagt waar Ik naar toe ga.


Ayo nae jame y taotaomo yan y quinilo gui pastajimo, bae inalaba jao para taejinecog; ya infanmamanue ni y alabansamo para todo y generasion. 	 En wij (Uw volk, dat door U wordt geleid) zullen U altijd loven en prijzen. Onze kinderen en kleinkinderen zullen spreken over Uw grootheid.


Ayo nae y amuña ninalalalo, ya inentrega güe gui mansasapet, asta qui uapase todo y dinidibegüe. 	 De koning was woedend en stuurde hem naar de folterkamer. Daar moest hij blijven tot de laatste cent betaald was.


Ya anae esta mañule gui tano y batcoñija; todo jayute ya madalaggüe. 	 De mannen trokken hun boten op de wal, lieten alles achter en gingen met Jezus mee.


Y atdao ti unninasague gui jaane, ni y pilan gui puenge. 	 Zon noch maan kunnen u kwaad doen. Altijd is Hij bij u.


Taegüenao y manfinenana ufanuttimo, ya y manuttimo, ufanfinenana. 	 Nu begrijpt u zeker wel dat de laatsten de eersten zullen zijn en de eersten de laatsten."


Jago yan y canaemo munafanlibre y taotaomo; ni y famaguon Jacob yan José. Sila. 	 U bent de God, Die wonderen doet. U hebt de volken Uw macht laten zien.


Ya taya ni uno jaconsiente na ufañule baso gui templo. 	 stuurde iedereen die met allerlei spullen het plein op kwam terug.


Ya jaatborota todo y taotao yan y manmagas y siuda anae majungog este sija. 	 Toen het stadsbestuur en de te hoop gelopen mensen dat hoorden, raakten zij in de war.


Ya este y minalagon Tata, na todo ayo y jalie y Lajiña ya jinenggue guiya güiya, uguaja linâlâña taejinecog; ya junacajulo güe gui uttimo na jaane. 	 Mijn Vader wil dat ieder die inziet wie Zijn Zoon is en op Hem vertrouwt, eeuwig leven heeft. Ik zal hen op de laatste dag uit de dood terughalen."


Mandichoso jamyo yaguin y taotao sija infanchinatlie, yan ujaapatta sija guiya jamyo ya ujalalatde jamyo ya ujayute juyong y naanmiyo pot taelaye pot causa y Lajin taotao. 	 Gelukkig zijn zij die gehaat, genegeerd, beledigd en verbannen worden omdat zij bij Mij horen.


Y umayuyudayo guinin as Jeova, ni y fumatinas y langet yan y tano. 	 De HERE helpt mij. Hij heeft immers de hemel en de aarde gemaakt?


Ya anae y senturion ni y tumotojgue gui menaña, linie, na taegüenao jaentrega y espiritu, ilegña: Magajet na este na taotao Lajin Yuus. 	 Toen de Romeinse officier, die tegenover het kruis stond, zag hoe Jezus stierf, zei hij: "Deze man was beslist een Zoon van God."


Ya yanguin jaye na taotao umalog nu jamyo; Jafa na infatinas este? Sangane: Señot janesesita: ya enseguidas umanajanao mague. 	 Maak het los en neem het mee. Als iemand vraagt waarom jullie dat doen, zeg dan: De Here heeft het nodig. Maar we brengen het gauw weer terug."


Ya jajogüe sija ya japolo y canaeña gui jiloñija, ya jabendise sija. 	 Hij nam de kinderen in Zijn armen, legde Zijn handen op hun hoofd en zegende hen.


Ya ti guaelaye na ujaonra si tataña. Enaomina innataelaye y Sinangan Yuus pot y tradisionmiyo. 	 Door dat soort menselijke regels schuift u Gods wet gewoon opzij.


Sa injingog na palo ni y manjanao guinin iya jame, maninatborota jamyo ni y sinangan, janataelaye y antenmiyo; lao ti manmannae jam ni enao na tinago: 	 Wij hebben gehoord dat er bij u, die niet van Joodse afkomst bent, grote opschudding en onzekerheid is ontstaan door wat sommigen van ons u hebben verteld. Wel, dat hebben zij niet in onze opdracht gedaan.


Guaja talangañija lao ti manmanjujungog: guaja güiengñija lao ti manmannginginge: 	 Ook hebben ze oren aan het beeld gemaakt, maar die kunnen toch niet horen. En een neus, maar die ruikt niets.


Sa jajaso y santos na sinanganña, yan Abraham ni y tentagoña. 	 En dat deed Hij allemaal omdat Hij Zijn dienaar Abraham een belofte had gedaan.


Ya ilegña nu sija: Chamiyo fanmaaañao: inaliligao si Jesus Nasareno, ni y maatane gui quiluus: esta cajulo; taegüe güine; liija y lugat anae mapopolo güe. 	 "Jullie hoeven niet zo te schrikken", zei hij tegen hen. "Jullie zoeken Jezus van Nazareth, Die gekruisigd is. Hij is hier niet meer, want Hij leeft weer! Kijk, daar heeft Hij gelegen.


Todo sija y jusangane jamyo gui jemjom, sanganñaejon gui manana: ya todo sija y injingog gui talanga, sanganñaejon desde y jilo guma. 	 Wat Ik nu in het donker zeg, vertel dat rond zodra het licht wordt. Wat Ik je in het oor fluister, schreeuw het van de daken!


Ya mato dangculon minaañao gui jilo todo y iglesia, yan y jilo todo ayo sija y jumujungog estesija. 	 De gemeente was hiervan diep onder de indruk en de andere mensen niet minder.


Ayo nae manope si Jesus, ilegña: Palaoan! dangculo jinengguemo: umafatinas guiya jago jafa y malagomo. Ya jomlo y jagaña desde ayo na ora. 	 "Wat hebt u een groot geloof!" zei Jezus. "U krijgt wat u hebt gevraagd." En haar dochter werd op datzelfde moment genezen.


Chamo ninamamanman ni jusangane jao: Y nesesita jamyo na mafañago talo. 	 Het is dus helemaal niet zo vreemd dat Ik zei dat u opnieuw geboren moet worden.


Sa y antijo bula chinatsaga sija: ya y linâlâjo esta jijot gui para y naftan. 	 Laat mijn gebed U toch bereiken; luister toch naar mij!


este na tiempo sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Annas en Kajafas waren de hogepriesters van de Joden. Toen Johannes, de zoon van Zacharias, in de woestijn was, hoorde hij de stem van God.


Yaguin jufamocat gui chalan y anineng y finatae, ti maañao yo ni jafa na taelaye, sa jago gaegue guiya guajo: y baramo yan y bastonmo unnae yo minagof. 	 Zelfs als ik door een donker dal moet lopen, ben ik niet bang, want U bent dicht bij mij. U bewaakt mij en gaat de hele weg met mij mee.


Janao infanjanao, ya insangane y disipuluña, yan si Pedro: Güiya jumanao gui menanmiyo guiya Galilea; ayo nae inlie güe, ni y guinin mansinangane jamyo. 	 Vertel Zijn discipelen en Petrus dat Jezus naar Galilea gaat. Daar zullen zij Hem ontmoeten, zoals Hij hun voor Zijn sterven al heeft gezegd."


Lao y manaelaye todo manmayulang: ya y uttimon y manaelaye ufanmautut. 	 De zondaars worden echter allemaal vernietigd; ook hun kinderen hebben geen kans van overleven.


Nu y lajin Metqui, nu y lajin Adí, nu y lajin Cosam, nu y lajin Elmodan, nu y lajin Er, 	 de vader van Sealthiël was Neri; de vader van Neri was Melchi; de vader van Melchi was Addi; de vader van Addi was Kosam; de vader van Kosam was Elmadan; de vader van Elmadan was Er; de vader van Er was Josua;


Este y namase na taotao umagang, ya si Jeova jumungog, ya ninalibre todo gui chinatsagaña. 	 Wie op Hem ziet, straalt van vreugde en kan Hem met blijdschap aanzien.


Ya y pumalo ilegñija: Si Elias jumuyong talo; ya otros umalog; na uno gui manamco na profeta lâlâ talo. 	 Anderen zeiden: "Het is Elia of in ieder geval één van de oude profeten die is teruggekomen uit de dood." Er deden allerlei geruchten de ronde.


Ya maplanta para taejinecog taegüije y pilan, ya taegüije y gosmagajet na testigo gui langet. Sila. 	 Zijn nageslacht zal altijd voortleven en zijn troon is onwankelbaar, net als de zon.


Si Jesus ilegña nu sija: Guajo y pan lalâlâ; y mato guiya guajo, ti uñalang; ya y jumonggue yo, ti umajo para taejinecog. 	 Jezus antwoordde: "Ik ben het brood dat leven geeft. Wie bij Mij komt, zal nooit meer honger krijgen. Wie in Mij gelooft, zal nooit meer dorst krijgen.