Na umasusede gui uttimo jaane sija, ilegña si Yuus, juchuda y Espiritujo gui jilo todo y catne; ya y famaguonmiyo lalaje yan famaguonmiyo famalaoan ufanmanprofetisa, ya patgonmiyo lalaje ujalie y liniiñija, ya y manbijo sija guiya jamyo, ufanmangüife ni y güinife sija; 	 'God zal aan het einde van de tijd Zijn Geest over alle mensen uitstorten. Uw zonen en dochters zullen Gods woorden spreken. Jonge mannen zullen visioenen zien en oude mannen bijzondere dromen hebben.


Ya guajo cabales guiya güiya: ya juadaje yo guinin y tinaelayeco. 	 Ik hield Zijn wetten steeds in gedachten, vergat nooit één van Zijn regels.


Guinin untagojamja ni y finanagüemo para inguesadaje sija. 	 U hebt ons Uw bevelen gegeven met de bedoeling dat wij ons daaraan houden.


Ecsamina yo, O Jeova, ya chagueyo: chague y jinasojo gui jinalomjo yan y corasonjo. 	 Stel mij maar op de proef, HERE, en ga na of er iets fout is. Beoordeel mijn hele leven; ja, ook mijn gedachten.


Si Yuusso nu y minaaseña, ugaegue gui menajo: si Yuus unaliiyo y minalagojo, gui jilo y enemigujo sija. 	 U bent al mijn kracht! Ik let alleen op U, want God is als een burcht voor mij, bij Hem kan ik schuilen.


Ya jumalom manu nae estaba güe, ya ilegña: Jafa tatatmana jao na guefmaborese jao; y Señot gaegue guiya 	 Gabriël kwam bij haar binnen en zei: "Ik wens u vrede toe! U bent een gelukkige vrouw. De Here zij met u!"


N 9 10 65410 ¶ Ya estaba güije un disipulo guiya Damasco, na y naanña si Ananias; sa güiya sinangane ni y Señot gui vision, ilegña: Ananias; ya güiya ilegña: Estagüiyajayo Señot. 	 Eén van de volgelingen van Jezus in die stad kreeg een visioen. In dat visioen riep de Here hem. "Ananias!" "Ja, Here", antwoordde Ananias.


Ynagang ni umaagang gui desierto: Fanmauleg y chalan y Señot: natunas y cayejonña. 	 In de woestijn zou een stem gehoord worden: "Baan voor de Here een weg in de wildernis; maak een rechte en vlakke weg door de woestijn." (b)


Ynepe as Jesus: Unsasangan este pot jagoja namaesa, pat otro sija sumangangane jao pot guajo? 	 "Bent u zelf op die gedachte gekomen?" vroeg Jezus. "Of hebben anderen u dat verteld?"


Si Pablo yan si Barnabé mañasaga gui Antioquia, na mamananagüe, yan manpredidica ni y sinangan y Señot; yan megae palo locue. 	 Paulus en Barnabas bleven nog in Antiochië. Samen met vele anderen onderwezen zij over de Here Jezus en maakten het goede nieuws over Hem bekend.


Magajet na jufamatquilo yo yan junaquietoyo; taegüije y patgon yan ninasusu as nanaña: y antijo guiya guajo parejo yan y patgon ni y sumususu. 	 Innerlijk ben ik tot rust gekomen en ik houd van de stilte. Zo rustig als een kind zit op zijn moeders schoot, zo rustig voel ik mij van binnen.


Ya ufamodong gui jilo y filon y espada, ya ufanmacone preso gui todo y nasion: ya Jerusalem umagacha papa ni y Gentiles, asta qui umacumple y tiempon y Gentiles. 	 De mensen zullen afgeslacht of als krijgsgevangenen over de hele wereld verstrooid worden. Vreemde volken zullen Jeruzalem overwinnen en vertrappen tot aan hun tijd een einde komt en Gods nieuwe wereld begint.


Taya pattemo ni suertemo güine, sa y corasonmo ti tunas gui menan Yuus. 	 U hebt hier part noch deel aan. U staat niet zuiver voor God. Vreselijk dat u met zo'n voorstel aankomt.


Adaje jamyo ni y escriba sija, sa yanñija manmamocat yan y anaco na magago, yan yanñija manmasaluda gui plasa, yan y finénana na tachong gui sinagoga sija; yan y finénana na saga gui guipot; 	 Ze vinden het heerlijk om in deftige gewaden rond te lopen en op straat eerbiedig te worden gegroet. Zij hechten er veel waarde aan in de synagogen en bij de feestmaaltijden op de voornaamste plaatsen te zitten.


Ya manestaba güije megagae na manmalango: bachet, mangojo, yan mansogsog. 	 In die zuilengalerijen lagen talloze zieke mensen, zoals blinden, lammen en kreupelen, te wachten tot het water in beweging zou komen.


Manope si Juan ya ilegña nu todosija: Guajo magajet managpapange jamyo an janom; lao mamamaela uno na mas gaeninasiña qui guajo, ya ti siña yo manmerese na jupula y coreas y sapatosña: güiya managpapange an Espiritu Santo yan guafe. 	 Om ieder misverstand uit de weg te ruimen, zei Johannes: "U hebt gezien dat ik in water doop. Maar het duurt niet lang of er komt Iemand die veel groter en machtiger is dan ik. Ik ben niet eens waard Zijn slaaf te zijn. Hij zal u dopen met de Heilige Geest en met vuur.


Sa jaatan y dinespresiaoña y tentgoña; sa estagüe na desde pago jumafanaan dichosa ni todo y generasion. 	 God, mijn Redder, heeft aan mij gedacht. En ik ben maar een gewone vrouw. Nu zullen de mensen altijd en overal zeggen dat ik bevoorrecht ben,


N 21 29 51720 ¶ Ya jasangane sija un acomparasion, ilegña: Atanja y trongcon igos, yan todo y trongcon jayo sija. 	 Hij maakte het hun duidelijk met deze gelijkenis: "Let eens op de vijgeboom of op een andere boom.


Güiya munadaña gui un monton y janom gui tase: güiya pumolo gui atmasén y tinadongsija. 	 Hij brengt het water in de zeeën bijeen en slaat al het water op in Zijn schatkamers.


Ya manmangue carta pot sija, taegüine: Y apostoles yan manamco na mañelo, jasaluda y mañelo na Gentiles ni y mangaegue guiya Antioquia yan Siria yan Silisia: 	 Zij kregen een brief mee, waarin stond: "Beste broeders in Antiochië, Syrië en Cilicië.


Ya umapredica este y ebangelion y raeno gui todo y tano, para testimonio gui todo y nasion, ya ayo nae ufato y jinecog. 	 Het goede nieuws over het Koninkrijk van God zal overal ter wereld worden gebracht, zodat alle landen het zullen horen.


Ya susede, anae munjayan este sija jasangan si Jesus, ninafanmanman y linajyan taotao sija nu y doctrinaña. 	 Jezus zweeg. Ieder die Hem had gehoord, stond perplex. Want Hij sprak zo heel anders dan de godsdienstleraars.


Y corasonjo gospute gui sumanjalomjo: yan y minaañao y finatae podong gui jilojo. 	 Dat komt allemaal door het rumoer van de vijand, doordat de ongelovige mij kwelt. Zij storten mij in het ongeluk en vallen mij woedend aan.


Ya tumunog yan sija ya manjanao. guato Nasaret ya mansinejeta sija. Ya si nanaña jaadaje este todo sija gui corasoña. 	 Hij ging met hen naar Nazareth terug en was gehoorzaam. Zijn moeder dacht veel over deze dingen na en nam alles goed in zich op.


Pot este jucantaye y naanmo para taejinecog, para jufatinas y prinimetijo cada jaane. 	 Geef dat hij U ook altijd trouw zal volgen; laten Uw goedheid, liefde en trouw hem altijd beschermen.


Ylegmiyo ni ayo y jaconsagra y Tata ya matgo guato gui tano: Jago chumatfino as Yuus, sa jusangan: Guajo Lajin Yuus? 	 Hoe durft u dan te beweren dat Ik God beledig door te stellen dat Ik Zijn Zoon ben? Ik ben nog wel door de Vader uitgekozen en naar de wereld gestuurd.


Najanao guiya guajo y sinaulagmo: sa pot y tinetpen y canaemo lumachaeyo. 	 Ik kan niet spreken; ik zeg niets. Want U hebt alles voor mij gedaan.


Ya anae jumajanaoyo para Damasco yan y ninasiña guinin y magas mamale sija, 	 Zo ging ik ook naar Damascus, met toestemming van de hoofdpriesters. Zij hadden mij de bevoegdheid gegeven namens hen op te treden.


O Yuus, ninamaañaojao gui santos na sagamo sija: y Yuus Israel, güiya numae minetgot yan ninasiña y taotaoña: Bendito si Yuus. 	 Geef God alle eer. Hij is onze sterkte. Hij regeert over Israël. Zijn kracht omspant alles.


Para umafanue y minaaseña gui mañaenata, ya umajaso y santos na tratoña; 	 Hij is goed voor onze voorouders geweest.


Magajet na ufanganta ni y chalan Jeova; sa dangculo y minalag Jeova. 	 Zij zullen liederen zingen over alles wat de HERE doet, want Zijn macht en majesteit zijn onmetelijk groot.


Birajam, O Yuus, gui satbasionmame, yan nabasta y binibumo guiya jame. 	 U hebt Uw verontwaardiging laten varen en U afgekeerd van Uw grote toorn.


Jamyo iyon tatanmiyo anite: jamyo ya y guinâumabale y tatanmiyo intatanga na infatinas. Güiya y mamuno desde y tutujoña; ya ti sumaga gui minagajet, sa taya minagajet gaegue guiya güiya. Yaguin jasangan mandague, y iyoña jasangan; sa dacon güe, ya tatan dacon güe. 	 D t is de reden. U bent kinderen van de duivel en doet met plezier wat hij wil. Hij is al sinds het begin een moordenaar en heeft altijd buiten de waarheid gestaan, want de waarheid is hem vreemd. Hij kan alleen maar liegen. Hij is de bron van de leugen.


Cone sija, ya unnagasgas jao yan sija, ya unfangata pot sija ya ufanmadasae ilunñija; ya todo utiningo na ayo sija y matungo pot jago taya guaja; lao jago locue dalalag jaftaemano y tinago, ya unadaje y lay. 	 Ga met hen mee en neem, net als zij, deel aan de reinigingsplechtigheid. Laat op uw kosten hun haar knippen. Dan zullen alle mensen in de stad weten dat het niet waar is wat over u wordt gezegd, maar dat u zelf trouw leeft volgens de wet van Mozes.


Ya, anae manadingojam, uno y otro, manmaudaejam gui batco, ya sija manalo guato guiya sija. 	 gingen wij aan boord van het schip en keerden zij terug naar huis.


Ni y pineloña na señatña guiya Egipto: yan y ninamanmanña gui fangualuan Soan: 	 Hoe Hij in Egypte, in de stad Zoan, Zijn wonderen en tekenen had gedaan.


Ya manope si Simon ya ilegña: Maestro estajam manmachocho todo puenge ya taya quinenemame; lao pot y sinanganmo bae innatunog y lagua. 	 "Maar Meester", antwoordde Simon, "wij zijn de hele nacht aan het vissen geweest en hebben niets gevangen! Maar omdat U het zegt, zal ik het nog eens proberen."


Taya sinangan, ni finijo; ti siña umajungog y vosñija. 	 De dag vertelt het aan de dag en de nacht geeft zijn kennis door aan de nacht.


Ya pot este si Herodias uninaguaguat contra güiya, ya jadesesao na upuno, lao ti janasiña. 	 Herodias kon hem daarom niet uitstaan en wilde hem laten doden.


AYO nae manmato gui as Jesus escriba yan Fariseo sija, guiya Jerusalem, ya ilegñija: 	 Er kwamen enkele Farizeeërs en godsdienstleraars uit Jeruzalem om Jezus te ondervragen.


Ya palo mamodong gui entalo títuca sija ya mandoco y títuca ya chiniguet. 	 Ander zaad viel tussen de distels en verstikte.


Matátachongjao, ya cumuecuentosjao contra y chelumo; undesonra y lajin nanamo. 	 U keert zich zelfs tegen uw eigen broer; u roddelt over uw moeders andere zoon.


Ya todo ayo sija y ti rumesibe jamyo, anae manjanao jamyo güije na siuda, sacude y petbos gui adengmiyo para testimonio contra sija. 	 Als ze in een stad niets van je willen weten, moet je daar meteen weggaan. Schud het stof van je voeten af."


Ya gui todo estesija; esta mapolo fitme gui entalota un dangculon joyo na chojfe, para todo y manmalago manmalofan güine asta iya jamyo ti ufansiña; ni ufanmalofan y manmalago güenao manmalag iya jamyo. 	 Bovendien is tussen u en ons een enorme kloof. Wie van hier naar u toe wil, komt er niet overheen.'


Si Sehón ray y Amorreo: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Koning Sihon bijvoorbeeld van de Amorieten. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


N 26 24 71620 ¶ Ya anae cumuecuentos, umagang si Festo ni y dangculo na inagangña, ilegña: Caduco jao Pablo: megae na tiningo ninacaduco jao. 	 Terwijl Paulus met zijn verdediging bezig was, riep Festus ineens: "Het is u in uw hoofd geslagen, Paulus! Al dat gestudeer heeft u gek gemaakt!"


Manalo guato cada uno gui guimañija. 	 De discussie werd gesloten en iedereen ging naar huis.


Ya y taebalenña na tentago, yute juyong gui jalom jomjom, ayo nae uguaja tumanges yan chegcheg nifen. 	 Met deze knecht valt niets te beginnen. Gooi hem buiten, in de diepste duisternis. Daar is wroeging en verdriet.'


N 19 45 50930 ¶ Ya jumalom gui templo, ya jatutujon yumute juyong todo ayo sija y manmanbebende güije; 	 Toen Hij in de tempel kwam, joeg Hij de handelaars eruit. "Er is geschreven: Gods huis moet een huis van gebed zijn. Maar wat hebben jullie ervan gemaakt? Een rovershol!"


Mandichoso y mangasgas corasonñija, sa sija ujalie si Yuus. 	 Gelukkig zijn de mensen die eerlijk en oprecht zijn, want zij zullen God zien.


Ya jaencatga sija, ilegña: Atan, adaje jamyo ni lebaduran y Fariseo sija, yan y lebaduran Herodes. 	 Onderweg waarschuwde Hij hen: "Pas op voor de gist van Herodes en de Farizeeërs!"


Taegüije, jatulaeca y minalagñija para nu jechuran guaca ni y chumochocho chaguan. 	 De Allerhoogste God ruilden zij in voor een beeld van een grasetende koe!


Taegüenaoja locue jusangane jamyo, na uguaja minagof gui menan y angjet Yuus, pot y un taotao na isao ni y mañotsot. 	 Ik zeg u dat er bij de engelen van God grote blijdschap is als één zondaar bij God terugkomt."


N 21 25 62380 ¶ Ya guaja locue palo megae na güinaja na jafatinas si Jesus, yaguin ufanmangue cada uno, jujaso na todo y tano ti omlat y leblo sija y ufanmatugue. Amen. 	 Jezus heeft trouwens nog veel meer gedaan. Maar als dat allemaal opgeschreven werd, zou de wereld misschien wel te klein zijn voor al die boeken.


N 19 31 61710 ¶ Entonses y Judio sija, sa ayo na jaane y jaanen Preparasion; para y tataotao sija taya usaga gui quiluus gui sabado na jaane (sa dangculo ayo na jaane y sabado), manmangagao as Pilato na ufanmajulog y adengñija ya umanafanjanao güije. 	 Die avond zou de sabbat beginnen. Daarom wilden de Joden niet dat de mannen nog langer aan de kruisen zouden blijven hangen. Zij vroegen Pilatus hun benen te laten breken. Dan zouden zij eerder sterven en konden de lichamen vccr de sabbat van het kruis worden afgenomen, want dat was erg belangrijk.


Jaye malago cajulo para guajo contra y chumochogüe y daño? Jaye malago tumojgue julo para guajo contra y chumochogüe y taelaye? 	 Wie verdedigt mij tegen deze slechte mensen? Wie komt voor mij op tegen deze zondaars?


N 23 16 32510 ¶ Ay ay para jamyo, bachet na guia sija ni y ilegmiyo: Jayeja y manjula pot templo, taya este; lao jayeja y manjula pot y oron y templo, gaeisao güe. 	 Jullie zijn blinde leiders! U zegt dat het niets betekent als iemand bij de tempel zweert. Dan mag hij zijn eed breken. Maar zweert hij bij het goud van de tempel, dan moet hij zijn eed houden.


N 6 8 64240 ¶ Ya si Esteban, bula y grasia yan ninasifia, jafatinas namanman na milagro yan señat gui entalo y taotao sija. 	 Stefanus, was vol van geloof (A) en kracht van God. Hij deed grote wonderen en buitengewone dingen onder het volk.


Sa uunafanmanjujungogjam ni y güinaja ni tatnae injingog, enaomina manmalagojam intingo jafa estesija. 	 Want die is nieuw voor ons. Wij hebben u dingen horen zeggen die ons vreemd in de oren klinken. Wij zouden wel eens willen weten wat u daarmee bedoelt."


Nae si Jeova, O familian gui taotao sija, nae si Jeova minalag yan minetgot. 	 Laten alle mensen, van elk volk en elke generatie, de HERE eer geven. Laten zij allemaal Zijn macht en kracht prijzen.


YA susede na manjalom gui sinagogan y Judios guiya Iconio, ya taegüenao manguentos na un dangculo na linajyan Judios yan Griegos manman jonggue. 	 De volgende plaats waar Paulus en Barnabas kwamen, was Iconium. Toen zij daar waren, gingen ze samen naar de synagoge. Door wat ze vertelden, geloofden vele Joden en andere mensen in Jezus Christus.


Y menan y manaelaye ni y jumojoño yo: y gostaelaye y enimigujo ni majijujute yo. 	 Want de ongelovigen willen mij de baas worden en mijn aartsvijanden dreigen mij in te sluiten.


Enaomina fañotsot ni este y tinaelayemo, ya untayuyute si Yuus, yaguin siña maasie jao ni y jinason y corasonmo. 	 Kom toch tot inkeer en smeek God of Hij u wil vergeven dat u zoiets hebt bedacht.


Ayonae si Jesus ilegña nu güiya: Janao Satanas, sa matugue esta, y Señot Yuusmo na güiyaja unadora yan güiyaja unsetbe. 	 "Ga weg, satan", zei Jezus. "Er staat immers in de Boeken: 'Geef niemand anders eer dan de Here, uw God. Doe alleen wat Hij zegt."


Ya anae majungog ni tiguangña yan y parientesña, na si Yuus janadangculo y minaaseña guiya güiya; ya manmagof yan güiya. 	 Natuurlijk kwamen haar buren en familieleden het al gauw te weten. Iedereen was blij omdat de Here zo goed voor haar was geweest.


Güiya siempre, lumálamodong; ya guajo manaladiquique. 	 Hij moet groter worden en ik steeds kleiner.


Ya todo ayo sija y manmatatachong gui sinedrio, maaatan güe, ya malie y mataña na calang matan angjet. 	 Terwijl de mannen van de Hoge Raad hem onderzoekend aankeken, zagen zij dat Stefanus' gezicht straalde als dat van een engel.


Ylegña: Na nesesita na y Lajin taotao umaentrega gui canae y taotao sija ni manisao, y umaatane gui quiluus, ya ucajulo talo gui mina tres na jaane. 	 Hij zei immers dat Hij door verraad in de handen van slechte mensen zou vallen en door hen gekruisigd zou worden. Maar ook dat hij op de derde dag uit de dood zou opstaan."


Sa anae ñalangyo, ti innachocho yo; anae majoyo, ti innaguimen yo; 	 Want Ik had honger en u wilde Mij niet te eten geven. Ik had dorst en u wilde Mij niet te drinken geven.


Y minagajet lacho julo gui tano; yan y tininas jaatan papa guinin y langet. 	 Daar komt men goedheid, liefde en trouw tegen. Er heerst vrede omdat er rechtvaardig wordt geregeerd.


Cuanto sija y jaanen y tentagomo? Asta ngaean nae unjusga ayo sija y pumetsisigueyo? 	 Hoe lang laat U mij nog in leven? Wanneer gaat U nu eens wraak nemen op mijn vijanden?


Sa y dangculon y minaasemo gui san jilo y langet: yan y minagajetmo tinacaja y mapagajes sija. 	 Ten overstaan van alle volken, HERE, wil ik U prijzen en eren. Voor vreemde volken wil ik psalmen over U zingen.


Ti jaadaje y traton Yuus, ya ti manmalago na ufanmamocat gui tinagoña. 	 Zij hielden Gods geboden niet en weigerden Zijn wet te gehoorzamen.


Sija ufanquinano gui naftan parejoja yan y manadan quinilo y finatae upinasto sija; ya y manunas mangaeninasiña gui jiloñija gui egaan; ya y boninituñija, para ulachae gui jalom naftan, sa taya sagaña. 	 Zo gaat het met degenen die op zichzelf vertrouwen. Zo is het einde van hen die zichzelf zo graag horen praten.


Y sena munjayan ya y anite esta jumalom gui corason Judas Iscariote, lajin Simon, ni umentrega güe; 	 Terwijl zij zaten te eten, wist Jezus dat de duivel Judas Iskariot had overgehaald Hem te verraden.


Lao y Fariseo ninamanman anae jalie este, pot y ti jafagase güe finena antes di uchocho. 	 Jezus nam de uitnodiging aan. Toen Hij aan tafel ging zonder Zijn handen te hebben gewassen, was de Farizeeër verbaasd, want Joden vergeten dat nooit.


Ya y egaan, mumegae ya manlacho julo; lao y pupuenge manmautut yan ufanmalayo. 	 's Morgens groeit en bloeit het nog en 's avonds verdort het alweer.


YA anae munjayan jatago si Jesus y dose disipuluña, jumanao para ufamanagüe, yan usetmom gui siudañija. 	 Nadat Jezus Zijn twaalf discipelen had gezegd wat zij moesten doen, ging Hij weg om in verschillende steden te spreken.


Sa y jinasoco na taya rason na umanajanao y presonero, ya ti umanaclaro y isao ni y mapolo contra güiya. 	 Want het lijkt mij onzinnig om een gevangene naar Rome te sturen zonder erbij te vermelden wat de aanklacht tegen hem is."


Güiya jagasja munalibre y antijo qui pas, guinin y guera ni y comontrayo: sa megae pumotfifia yo. 	 's Morgens, 's middags en 's avonds bid en smeek ik, ik stort mijn hart voor Hem uit. Hij luistert naar mij.


Y gumaeya y tataña pat y nanaña mas qui guajo, ti ufanmerese nu guajo; ya y gumaeya y lajiña pat y jagaña mas qui guajo, ti ufanmerese nu guajo. 	 Wie meer van zijn vader of moeder houdt dan van Mij, is niet waard mijn discipel te zijn. En wie meer van zijn zoon of dochter houdt dan van Mij, is niet waard mijn discipel te zijn.


Maninepe as Jesus: Guajo jagas jusangane jamyo ya ti injenggue: y checho ni y jufatinas gui naan Tata, estesija manmannanae testimonio nu guajo. 	 "Dat heb Ik al gezegd", antwoordde Jezus, "maar u gelooft Mij niet. De wonderen die Ik in de naam van mijn Vader doe, zijn het overtuigende bewijs dat Ik de Christus ben.


Luego mandague talo si Pedro. Y enseguidas y gayo umoo. 	 Petrus ontkende het opnieuw. Direct daarna kraaide er een haan.


Lao ti utaegüenao guiya jamyo; sa jaye y malago dumangculo guiya jamyo; güiya ufañeñetbe. 	 Maar onder jullie moet het anders gaan. Wie groot wil zijn, moet jullie dienaar worden.


Ti guinin jafatinas guiya jita segun y isaota; ni uapasejit segun y tinaelayeta. 	 Hij behandelt ons niet naar wat wij door onze zonden verdienen. Hij stelt het goede tegenover onze tekortkomingen.


Ya desde y jaanin Juan Bautista asta pago, y raenon langet gaeninasiña; ya y manmatatnga sija uamot. 	 Sinds de dag dat Johannes de Doper zijn werk begon tot nu toe proberen talloze mensen het Koninkrijk van de hemelen binnen te dringen.


N 24 42 33160 ¶ Fanbela sa ti intingo jafa na jaane nae ufato y Señotmiyo. 	 Wees er dus altijd klaar voor, want je weet niet wanneer Ik kom.


Ya y marinero cumequefanmalago gui batco anae esta manatunog y bote gui tase, ya jinasonñija na siña ujayute y angcla gui proa. 	 De bemanning probeerde even later het schip te verlaten en streek de sloep, zogenaamd om ook van het voorschip ankers uit te gooien.


Ya manjanao todo y taotao para ninatugue y naanñija gui padron, cada uno gui siudaña. 	 Iedereen moest naar de stad of het dorp van zijn voorouders gaan om zich te laten inschrijven.


Ya anae malie ni y linajyan taotao sija y finatinas Pablo, jajatsa y inagangñija ilegñija gui cuentos Licaonia: Y yuus sija ni manparejo yan taotao, manunog guiya jita. 	 Er steeg een luid gejuich op onder de mensen die erbij stonden. "De goden!" riepen zij in hun eigen taal. "De goden zijn in mensengedaante naar ons toegekomen!"


Y caretan Yuus y viente mil, junggan, miyares yan miyares ya si Jeova gui entaloñija taegüije iya Sinae, iya santos na sagaña. 	 Waarom kijken jullie, toppen van Basan, zo jaloers naar de berg die God uitkoos om er te wonen? Luister, de HERE zal daar voor eeuwig blijven wonen.


Ya ilelegñija: Magajet, esta cajulo y Señot, na umalie yan si Simon. 	 Zodra die hen zagen, zeiden ze: "Het is toch waar! De Here is weer levend geworden! Simon heeft Hem gezien!"


Lao jago, O Jeova, si Yuus jao ni y bila minaase yan cariñoso, ñateng para binibo yan dangculo na minaase yan minagajet. 	 Here, U bent een God Die genade geeft en vol medelijden en liefde naar mij omziet. Ook bent U heel geduldig en toont mij Uw liefde, goedheid en trouw.


Unfanue y taotaomo sija ni y manmajetog na güinaja; unnafanguimenjam ni y binon na matulalaejon. 	 O God, U hebt ons verstoten, U hebt ons uiteengescheurd. U bent toornig over ons; genees ons toch!


Y Cantan Quinajulo. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied. Laat Israël het volgende zeggen: Sinds de tijd dat ons volk ontstond, hebben wij onderdrukking te verduren gehad.


Y antenmame esta dumilog gui petbos; ya y tiyanmame cheton papa gui tano. 	 Waarom keert U ons de rug toe? Waarom trekt U Zich onze ellende en moeiten niet aan?


Sa y tata yaña y Lajiña ya todo y güinaja japolo gui canaeña. 	 De Vader houdt van Zijn Zoon en heeft Hem alles gegeven.


Sa ayo nae mangajulo y tribosija, magajet na y tribon y Jeova, pot y testimonio guiya Israel, para ujanae grasias y naan Jeova. 	 waar de stammen van het volk naar toe gaan. Alle stammen die bij de HERE horen. Het is een voorschrift voor het volk de HERE te prijzen.


N 6 53 37770 ¶ Ya anae manmalofan para y otro banda, manmato gui tano Genesaret, ya manmalag y puetto. 	 Zij meerden bij Gennésareth af en gingen aan land. De mensen die op de kant stonden, herkenden Jezus onmiddellijk.


Sa güiya unninalibre guinin y lason y tiradot, yan guinin y yinilang peste. 	 Hij beschermt u tegen verraderlijke vallen en houdt vreselijke ziekten ver van u.


Yaguin jagasja jualog, bae jusangan este; este na jagasja judague y generasion: y famaguonmo. 	 Als ik echter net zo had gehandeld en gesproken, hoorde ik niet meer bij U.


Ya ilegco: Jaye jao Señot? ya ilegña: Guajo si Jesus ni y unpetsisigue. 	 'Wie bent U, Here?' vroeg ik. En de Here antwoordde: 'Ik ben Jezus, Die u vervolgt.


Chuleyo gui lagua ni y munanaaatogyo gui ti umatungo: sa jago y seguro na sagajo. 	 Want U bent voor mij een rots en een burcht; om de eer van Uw naam zult U mij leiden op mijn weg.


YA anae jumuyong gui templo; ilegña nu güiya uno gui disipuluña: Maestro, liija na jechuran acho, yan guma sija. 	 Toen Jezus de tempel verliet, zei één van Zijn discipelen tegen Hem: "Kijk eens, Meester! Wat een gebouw en wat een stenen!"


Lao si Herodes, ayo magalaje tetrarca, linalatde as Juan, pot si Herodias, asaguan y cheluña as Felipe, yan pot todo y tinaelaye sija ni jafatinas si Herodes, 	 Gouverneur Herodes (die al heel wat slechte dingen had gedaan) maakte een einde aan Johannes' optreden door hem gevangen te nemen. Want Johannes had in het openbaar gezegd dat het niet goed was dat Herodes samenleefde met Herodias, de vrouw van zijn broer.


Aje, ni si Herodes: sa junafalag iya güiya, ya, estagüe, ni jafa na ufanmerese na finatae pot y guinin finatinasña. 	 Herodes vond dat blijkbaar ook en heeft Hem naar ons teruggestuurd. Nee, de Man heeft niets gedaan waarop de doodstraf staat.


Ya malago uno, ya jasupog y espongja gui binagle, ya japolo gui puntan y piao, ya janae para uguimen, ya ilegña: Poloja güe namaesa; ya utafanlie cao ufato si Elias, ya uninatunog. 	 Eén van hen haalde vlug een spons met zure wijn en stak die op een stok om Hem te laten drinken. "Wacht", zei hij, "misschien haalt Elia Hem er wel af."


Aligao si Jeova yan y minetgotña: Aligao y mataña para taejinecog. 	 Vraag alles aan de HERE en laat Zijn kracht u tot steun zijn; blijf voortdurend in contact met Hem.


Mato locue ayo y rumesibe dos na talento, ya ilegña: Señot, dos na talento unnaeyo; estagüe talo dos talento na junafangana. 	 Daarna kwam de man die 2000 geldstukken had gekregen. 'Meneer,' zei hij tegen zijn meester, 'u hebt mij 2000 geldstukken toevertrouwd. Ik heb er nog eens zoveel bijverdiend.'


Cao y minaaseña usenjanaoja para taejinecog? ya y promesaña ufanlingo para taejinecog? 	 Heeft de Here mij dan voor altijd afgewezen? Zal Hij mij geen genade geven?


Fañuja guiya guajo jamyo ni y chumogüe manaelaye: para juadadaje y tinago Yuusso. 	 Kom mij niet te na, misdadigers, want ik wil mij houden aan het gebod van mijn God.


Ilegña: Naeyo locue ni este na ninasiña, ya masqueseaja jaye nae jupolo y canaejo, uresibe y Espiritu Santo. 	 "Geef mij die macht ook, dan kan iedereen de Heilige Geest ontvangen als ik mijn handen op hem leg."


Ya güiya jaope ilegña: Ti guajo matago na y manmalingo na quinilo gui guima Israel. 	 Jezus zei tegen de vrouw: "Ik ben gestuurd om de Joden te helpen en niet de andere volken."


Nalibreyo gui chumogüe y tinaelaye, ya satbayo gui manmejga na taotao sija. 	 O mijn God, bevrijd mij toch van mijn vijanden. Bescherm mij tegen hen die mij naar het leven staan.


Ayonae tumojgue julo uno gui sinedrio, un Fariseo, ni y naanña si Gamaliel, na magas y lay, ya maonra ni y taotao todo; ya manago na umanafanlasuja didide ayo sija taotao. 	 Maar toen stond een van de raadsleden op. Het was Gamaliël, een Farizeeër en kenner van de Joodse wet. Iedereen had veel respect voor hem. Hij stuurde de apostelen voor een paar minuten de zaal uit en zei:


Ti innafanatog sija guinin y famaguonñija, masangangane y generasion ni y manmamamaela ni y tinina sija gui Señot, yan y minetgotña yan y mannamanman na chechoña ni y jachogüe. 	 Wij vertellen het weer door aan ons nageslacht, kinderen en kleinkinderen. Wij vertellen hun over de grote daden van de HERE, over Zijn kracht en over de wonderen die Hij heeft gedaan.


Ya si Jesus ilegña nu sija: Atan, ya inadaje jamyo ni y lebaduran y Fariseo yan y Saduseo sija. 	 "Pas op voor de gist van de Farizeeërs en Sadduceeërs", waarschuwde Jezus.


YA y sumasaga gui umatog na sagayan y Gueftaquilo, güiya usaga gui papa y anineng y Todojajanasiña. 	 Wie schuilt bij de Allerhoogste God, kan rustig slapen, want de Almachtige werpt Zijn schaduw over hem.


Jaftaemano esta matugue gui profeta Isaias: Estagüe, guajo tumago y tentagojo gui menan matamo, para ufamauleg y chalanmo gui menamo. 	 Het is precies zoals beschreven staat in het boek van de profeet Jesaja: "Luister, Ik stuur mijn bode voor Mij uit om de weg gereed te maken." (a)


Sa todo y yuus y nasion sija manidolo: lao si Jeova fumatinas y langet sija. 	 De goden van alle andere volken zijn maar afgoden; de HERE heeft de hemel gemaakt.


Ya sija jaadaje ayo na sinangan guiya sijaja, manafaesen gui entaloñija: Jafa ayo y cajulo guine entalo y manmatae cumequeilegña. 	 Maar onder elkaar spraken zij er wel over. Zij begrepen niet goed wat Hij bedoelde met dat 'terugkomen uit de dood'.


Enaomina señores, namauleg y inangoconmiyo; sa jujonggue na si Yuus, utaegüijeja y esta jasanganeyo. 	 Houd dus moed, mannen, want ik geloof in God. Hij zal ervoor zorgen dat het zo zal gaan als mij gezegd is.


Güiyaja y achojo yan y satbasionjo, güiya y torejo taquilo: ya ti megae jumanacalamten. 	 Ja, mijn hart keert zich naar God; mijn redding komt uit Zijn hand.


Y juisio sa y magas este y tano esta jajusga. 	 En het oordeel houdt in dat de overheerser van deze wereld al geoordeeld is.


Sa ilegña gui sumanjalomña: Yaguin jupachaja y magaguña, jujomlo. 	 Zij dacht: "Ik hoef alleen maar Zijn mantel aan te raken, dan ben ik genezen."


Ynepeña y linajyan taotao: Jame injingog y lay na si Cristo ugaegue para todo y tiempo. Jafa mina unsangan: Na y Lajin taotao nesesita umajatsa? Jaye güe este Lajin taotao? 	 De mensen antwoordden: "Er staat in de Boeken dat de Christus er altijd zal blijven. Waarom zegt U dan dat U boven de aarde uitgetild zult worden? Bent U de Christus wel?"


Si Jeova jafatinas dangculo na güinaja para jita; enaomina tafanmagof. 	 De HERE heeft inderdaad grote wonderen onder ons gedaan. Wat waren wij blij!


Yan si Yuus, ni y tumungo y corason, janafantestigo sija, yan janae ni y Espiritu Santo, jaftaemanoja y jafatinas guiya jita; 	 God heeft dat bevestigd door hun, net als ons, de Heilige Geest te geven.


Ya pago, tumotojgueyo ya majus gayo pot y ninanggan y promesa ni y jafatinas si Yuus gui mañaenata. 	 Nu sta ik hier terecht omdat ik verwacht dat God zal doen wat Hij onze voorouders heeft beloofd.


Si Yuus, taya taotao lumie, taya na tiempo, ayo na Lajiña, y linilisja, na gaegue san jalom y pechon tata, güiya jafanue jit nu güiya. 	 Geen mens heeft God ooit gezien. Maar Zijn enige Zoon, Jezus Christus, Die één met Hem is, heeft ons laten zien wie God is.


Ya y minagasmo sigue di mumegae, sa pot y minagajet, yan y minanso, yan tininas: ya y agapa na canaemo unfinanagüe ni y mannamaañao na güinaja. 	 Gesp uw wapens aan, o held; alles wat uw eer en waardigheid onderstreept.


Si Yuus Abraham, yan Ysaac, yan Jacob, y Yuus y tatata ni y janamalago y Tentagoña as Jesus; ni y inentrega yan inpine gui menan Pilatos, anae jadetetmina ya japolo güe na ujanao. 	 De God van Abraham, Isaäk en Jakob geeft hiermee eer aan Zijn dienaar Jezus, Die door u aan de Romeinen is uitgeleverd.


Ya y mañantos ni mangaegue gui tano, sija manmagas ya todo y minalagojo gaegue guiya sija. 	 Als ik kijk naar de andere mensen die U volgen, wordt mijn hart warm van blijdschap.


Bae jumagof, ya unnasenmagofyo guiya jago: jucantaye ni y tinina y naanmo O jago Gueftaquilo. 	 HERE, ik prijs U met mijn hele hart. Ik vertel iedereen over de geweldige dingen die U doet.


N 10 7 58030 ¶ Mantinalugua as Jesus ya ilegña nu sija: Magajet ya magajet y jusangane jamyo, na guajo pottan y quinilo sija. 	 "Wat Ik u zeg, is de waarheid.


Fariseo bachet jao! fagase finena y sumanjalom gui posuelo yan y plato, ya despues y sumanjiyong ugasgas locue. 	 Blinde Farizeeërs! Maak eerst de binnenkant van de beker schoon. Dan zal ook de buitenkant schoon worden.


Achogja ujapolo un inetnon sendalo contra guajo ti maañao y corasonjo: achogja ucajulo y guera contra guajo, este nae juangocoyo. 	 Al komt een heel leger op mij af, ik word niet bang. Al wordt er oorlog tegen mij gevoerd, ik blijf toch vertrouwen!


O Israel, angoco si Jeova: sa güiya y ayudañija yan y patangñija. 	 Israëlieten, stel uw vertrouwen op de HERE. Hij is voor hen een helper en stelt Zich beschermend voor hen op.


Ya ilegña nu sija: Janao fanmalag y sengsong gui menanmiyo: ya enseguidas qui manjalom jamyo, inseda un patgon bulico, na magogode, na taya nae matachonge; pila ya inquene mague. 	 Daar stuurde Jezus twee van Zijn discipelen vooruit. "Ga naar het dorp", zei Hij. "Als jullie er binnenkomen, zul je een veulen zien waar nog niemand op heeft gereden. Het staat vastgebonden.


Y jumonggue güe, ti umasapit; ayo y ti jumonggue güe ayo umasapit, sa ti manjonggue ni naan unoja na Lajin Yuus. 	 Wie zijn vertrouwen op Jezus stelt, wordt niet veroordeeld. Maar wie niet gelooft, is al veroordeeld omdat hij geen vertrouwen heeft gehad in de naam van Gods enige Zoon.


Ya y disipuluña sija, manmato ya machule y tataotaoña, ya majafot, ya manmapos, ya masangane si Jesus. 	 Later kwamen Johannes' discipelen het lichaam halen en begroeven het. Zij gingen ook naar Jezus toe om Hem te vertellen wat er gebeurd was.


Ya anae manana, si Pablo jagagao sija todos na ujafañocho, ilegña: Este y mina catorse na jaane ni y tanananggaja, sisiguejajit di manayunat, ti mañochojit ni jafa. 	 Tegen de morgen spoorde Paulus allen aan iets te eten. "U wacht nu al veertien dagen op beter weer. Ondertussen hebt u niets gegeten.


Nafanjanao guiya guajo todo ayo y fumatitinas y taelaye: sa si Jeova jajungog y vos y casaojo. 	 Mijn ogen staan dof en mijn blik is duister omwille van mijn vijanden.


Enao muna y Judio sija manamanman ya ilegñija: Jafa muna jatungo este letra na ti umeeyag? 	 De Joodse leiders stonden verstomd en zeiden: "Waar haalt Hij die kennis vandaan? Hij heeft niet eens gestudeerd!"


Ya manmalofan y inanaco Pisidia, ya manmato Pamfilia. 	 Paulus en Barnabas reisden door Pisidië en Pamfylië in de richting van de havenstad Attalia.


Ya y fangualuan senmagof yan todo y mangaegue gui sanjalomña: ayonae todo y trongco sija gui jalomtano mangantapot y minagof. 	 Ook de velden en alles wat daarop leeft, verheugen zich. De bomen in de bossen jubelen.


Ya guinin jalie gui vision un taotao na y naanña si Ananias, na mato ya japolo y canaeña guiya güiya para uninafanlie. 	 In een visioen heeft hij u zien binnenkomen. En in dat visioen legde u uw handen op hem, waardoor hij weer kon zien."


Sa y enimigujo manlâlâ ya manmetgot: ya mumemegaeja y chumatlieyo sin jafa. 	 Ik beken alles wat ik heb gezondigd; ik verga van verdriet over al mijn zonden.


Y atadogjo siempre juatan si Jeova; sa güiya ujala y adengjo juyong gui laso. 	 Ik kijk voortdurend op naar de HERE om Zijn hulp te vragen; want alleen Hij kan mij redden.


Todo este sija na tinaelaye, manguine jalom ya janatataelaye y taotao. 	 gevloek, hoogmoed, onverschilligheid en zo meer, komen van binnen uit de mens. Die maken hem slecht."


Janafanjomlo y manmayulang na corason, ya jabee y chetnotñija. 	 Mensen met een gebroken hart vinden bij Hem genezing; Hij heelt alle wonden.


Ya ilegña na sija: Yaguin manmanaetae jamyo alog: Tata, Umatuna y naanmo. Umamaela y raenomo, 	 Jezus zei: "Als u bidt, zeg dan: 'Onze Vader in de hemelen! Wij eren Uw heilige naam.


Ya despues, anae munjayan janajanao sija, mapos malag y egso para ufanaetae. 	 Toen iedereen weg was, ging Jezus de berg op om te bidden. Alleen.


Y manunas ufanmagof yanguin jalilie y inemog; ufagase y adengña gui jâgâ y taelaye. 	 God vernietigt hen eerder dan een kookpot de hitte van het vuur van brandende dorens opmerkt.


Bendito y raeno na mamamaela, y raenon y tatata as David, Hosana guiyajululu. 	 "Eer voor het nieuwe koninkrijk van onze vader David!" en "Lang leve de grote koning!"


N 12 54 48300 ¶ Ya ilegña locue ni y taotao sija: Yanguin inlilie y mapagajes na cajulo gui sumanlichan, siempre ilelegmiyo: Mamamaela y ichan; ya magajet. 	 Jezus zei tegen de mensen: "Als u in het westen wolken ziet opkomen, zegt u: 'Daar komt een bui aan.' En dat is juist.


Jucantaye jao ni y nuebo na canta, O Yuus: y guitala, ni y dies cuetdasña nae jucantaye jao ni y alabansa sija. 	 Mijn God, ik wil voor U een prachtig, nieuw lied zingen. Onder begeleiding van de harp zal ik psalmen voor U zingen.


Pago taegüe yo gui tano, ya este sija mangaegue gui tano; ya mato yo guiya jago. Tata Santo adaje pot y naanmo, ayo sija y unnaeyo, para ufanunoja, parejo an jita. 	 Ik verlaat de wereld en kom bij U, maar zij blijven nog in de wereld. Heilige Vader, bescherm hen in Uw naam, die U Mij gegeven hebt, zodat zij één kunnen zijn zoals Wij.


SI Jeova güiya y pastotjo: tayayo unafatta. 	 Een psalm van David. De HERE is mijn herder, dus heb ik alles wat ik nodig heb!


Y testimoniomo sija manunas para taejinecog: naeyo tiningo ya julâlâ. 	 Alles wat U hebt gezegd, bevat rechtvaardigheid voor altijd. Als U mij verstandig maakt, kan ik werkelijk leven.


Lao magajet na si Yuus jajungog: güiya umadaje y inagang y tinaetaejo. 	 Maar God heeft mij wel degelijk gehoord; Hij heeft mijn luide smeekbeden gehoord.


Alaba güe ni y agang na batingting: alaba güe ni gosagang na sonidon batingting. 	 Prijs Hem met klinkende cimbalen; prijs Hem met schallende cimbaalslagen.


Ya ilegña nu güiya: Hija, y jinengguemo unninajomlo; janao ya upas. 	 "U bent genezen door uw geloof", zei Hij. "Ga in vrede."


Güiya ti ufanlalatde para siempre: ni umantiene y binibuña para taejinecog. 	 Hij blijft niet altijd toornig op ons. Eens komt daar een einde aan.


Magajet na jago locue bumira y filon y espadaña, ya ti unnafitme güe gui guera. 	 Zijn tegenstanders bleken sterker en zijn vijanden overwonnen hem.


Y ray ti umalibre pot y dangculon inetnon sendaloña: y matatnga na taotao ti umasatba pot y dangculon minetgotña. 	 Een koning kan niet voortbestaan dank zij zijn grote leger; een held kan zich niet redden dank zij zijn grote kracht.


AYO na jaane, jinanaoña si Jesus gui guima, matachong gui oriyan tase. 	 Later die dag verliet Jezus het huis en ging bij het meer zitten.


Ya este yuje y taejinecog la linâlâ, na intingo jao, na unoja y magajet na Yuus; yan si Jesuscristo nu y jago tumago. 	 Het eeuwige leven is dat zij U kennen als de enig ware God, en Jezus als de Christus Die U naar de aarde hebt gestuurd.


Ya ilegña nu sija: Jagasja juguefdesea na utafañocho guine na pascua antes di jufamadese: 	 Hij zei: "Ik heb er geweldig naar verlangd dit Paasmaal met jullie te eten. Nog even en dan breekt voor Mij een tijd van groot lijden aan.


Naregla y pinecatto ni y sinanganmo: ya chamo na fangagae ninasiña y jafa na isao guiya guajo. 	 Doet U mij wandelen op mijn levenspad, zoals U hebt beloofd. Houd het onrecht ver van mij.


Ya palo ni y manmagas Asia ni y manamiguña, manmanago na umasangane na chaña jumalom güe gui teatro. 	 Enkele bevriende hoge ambtenaren van de provincie Asia lieten hem waarschuwen dat hij zijn leven niet in gevaar moest brengen door het theater binnen te gaan.


Ya mapolo gui iluña y mafaelaña, matugue: ESTE SI JESUS RAY Y JUDIO SIJA. 	 Boven Zijn hoofd hingen ze een bordje. "Dit is Jezus, de koning van de Joden", stond erop.


Ya jalie si Pedro yan Juan na jumajalom gui guimayuus, ya jagagao limosna. 	 Toen Petrus en Johannes de tempel wilden binnengaan, vroeg hij hun om geld.


N 22 24 52050 ¶ Ya guaja locue inaguaguat guiya sija, jaye umasdangculo. 	 Zij kregen ook een meningsverschil over de vraag wie van hen de belangrijkste in het Koninkrijk van God zou zijn.


Ylegña nu güiya y palaoan: Señot, naeyo nu este na janom para ti siñayo majo, ni jutalo mague para jufanlupog. 	 De vrouw zei: "Here, geef mij van dat water, dan zal ik nooit meer dorst krijgen en hier geen water meer hoeven te putten."


Janalibre yo gui enimigujo: magajet na unnasanjiloyo gui ayo sija y mangajulo contra guajo: ya janalibre yo gui taotao ni y matatnga. 	 Hij is de God, Die voor mij wraak heeft genomen en volken aan mij heeft onderworpen.


si Herodes sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Terwijl hij daar was, stuurden de steden Tyrus en Sidon een delegatie naar hem toe. Zij hadden zich namelijk om de een of andere reden de woede van Herodes op de hals gehaald. Omdat hun voedsel uit het gebied van Herodes moest komen, kregen zij Blastus, de secretaris van de koning, zover dat hij Herodes namens hen om vrede vroeg.


Lao güiya umadingan ni guima tataotaoña. 	 Maar Jezus sprak niet over de tempel! Hij bedoelde Zijn eigen lichaam.


Sa jumuyongyo calang y boteya gui jalom aso; lao trabia ti malelefayo ni y laymo sija. 	 Ik ben oud en onaantrekkelijk geworden, maar toch heb ik Uw wet niet vergeten.


Y chinatsagan y corasonjo lumalamegae: najuyongyo gui pinitijo. 	 Het gaat met mij in mijn problemen van kwaad tot erger. Lost U ze toch voor mij op!


Ayo nae manmato y disipulo sija gui as Jesus, ya ilegñija: Jafajam mina ti siña inyite juyong? 	 Achteraf vroegen de discipelen Hem: "Waarom konden wij die boze geest niet uit die jongen wegjagen?"


Ya jafaesen megae na sinangan: lao taya inepe güe. 	 Hij vroeg Jezus van alles en nog wat, maar kreeg geen antwoord.


Yan jalachae y guima y biuda sija, yan manmamanunue ni y anaco tinaetaeñija pot taya; estesija ujaresibe mandangculo na sinentensia. 	 Terwijl ze voor de schijn lange gebeden opzeggen, beramen ze allerlei plannen om weduwen geld af te troggelen. Dit soort mannen zal de zwaarste straf van God krijgen."


N 20 45 51410 ¶ Ya majujungogja ni y taotao sija, anae ilegña ni y disipuluña: 	 Alle omstanders konden het horen toen Hij tegen Zijn discipelen zei: "Ik waarschuw jullie voor de godsdienstleraars.


Ya anae manmato jijot y Misia, manmalago na ufanjanao para Bitinia: lao ti manpinelo ni y Espiritun Jesus na ufanjanao; 	 Toen ze in Mysië kwamen, wilden zij doorreizen naar Bithynië, maar de Geest van Jezus hield hen tegen.


N 18 18 68900 ¶ Ya sumaga si Pablo güije megae na jaane, ya despues jadingo y mañelo, ya mangagama gui batco desde ayo asta Siria, ya sumisija yan si Prisila, yan Aquila; ya maguasguas y iluña guiya Cencrea: sa gae promesa. 	 Paulus bleef nog in de stad. Na enkele dagen nam hij afscheid van de christenen en vertrok naar Syrië. Priscilla en Aquila gingen met hem mee. Voor hij in Kenchreae aan boord ging, liet hij zijn haar afknippen, omdat hij een plechtige belofte had afgelegd.


Ya anae malie ni disipuluña sija na mamomocat gui jilo tase, ninafañatsaga, ya ilegñija: Fafañagüe este; ya managang ni y minaañaoñija. 	 Zij schreeuwden van angst en dachten dat het een spook was.


Macone guato gui as ray, yan y magaguña ni y mabotda: y bitgen sija mangachongña ni y tumattitiye, sija unquinenie guato. 	 De koningsdochter is oogverblindend gekleed; haar gewaad is van goudbrokaat.


Entonses si Maria ilegña: Estagüe y tentagon Señot; ufatinas guiya guajo taemanoja y sinanganmo. Ya y angjet mapos guiya güiya. 	 "Goed", zei Maria, "de Here mag met mij doen wat Hij wil. Ik hoop dat het zo zal gaan als u mij hebt gezegd." Daarop ging de engel weg.


Lao guajo iya jago, O Jeova, umaagangyo: yan ogaan tinayuyutto ufato gui menamo. 	 Kan Uw grote macht dan in de duisternis worden bekendgemaakt? Blijkt Uw rechtvaardigheid dan daar waar alles en iedereen wordt vergeten?


N 8 5 26670 ¶ Ya anae jumalom si Jesus guiya Capernaum, mato guiya güiya un senturion guinagao güe, 	 Toen Jezus in Kapernaüm kwam, liep een officier van het Romeinse leger op Hem toe.


Lao anae jalie na dangculo na manglo, ninamaañao; ya anae jatutujon dimafondo, jaagang, ilegña: Señot, nalibreyo. 	 Petrus stapte uit de boot en liep over het water naar Jezus toe. Maar hij besefte ineens dat er een heel harde wind stond. De golven waren erg hoog! De schrik sloeg hem om het hart en hij begon te zinken. "Here, help mij!" schreeuwde hij.


Ya mangajulo palo ni manmannae contra güiya y testimonio na ti manmagajet, ilegñija: 	 Enkele valse getuigen beweerden dat zij Hem hadden horen zeggen: "Deze tempel is door mensen gemaakt.


Dangculo na pas guaja para ayo sija y gumaeya y laymo, ya taya lugatñija para ufanmatompo. 	 Mensen die van Uw wet houden, ervaren een diepe vrede in het hart. Er staat hun niets in de weg.


Lao y ninanggañiñija, matungo gui as Saulo. Ya sija japupulanja y trangcasija, jaane yan puenge para umaquepuno güi. 	 Dag en nacht bewaakten zij de poorten van de stad om hem te vermoorden. Maar Saulus hoorde van hun plannen.


Jafa juapase si Jeova pot todo y minaulegña guiya guajo. 	 Hoe kan ik iets voor de HERE terugdoen? Hij heeft zoveel goeds voor mij gedaan!


Ya ti siña ujaaprueba y güinaja ni y mafaaelajo pago. 	 De dingen waarvan zij mij beschuldigen, kunnen zij niet bewijzen.


Enao mina jago nesesita unnae y banquero sija ni salapejo, ya yaguin matoyo, juresibe y iyoco yan ganansia. 	 Je had het geld in ieder geval op de bank kunnen zetten.


Magajet ya magajet jusangane jamyo: Y ora mamamaela, ya pago esta; na y manmatae sija ujajungog y inagang Lajin Yuus; ya ayo sija y jumungog, ufanlâlâ. 	 Geloof Mij: Er komt een tijd dat de doden de stem van de Zoon van God zullen horen. Die tijd is er nu al. Wie naar de Zoon van God luisteren, zullen leven.


Ya anae munjayan jasangan este, manfinanue ni canaeña yan y calaguagña. Ayo nae manmagof y disipulo sija anae malie y Señot. 	 Zij zagen Zijn handen en Zijn zijde. Wat waren zij blij dat ze de Here zagen.


Nafanina y matamo gui jilo y tentagomo: nalibreyo ni y güinaeyamo. 	 U bepaalt hoe lang ik leef; verlos mij van mijn vijanden en achtervolgers.


Nae si Jeova ni y minalag sa uiyon y naanña: chule y ninae ya maela sanjalom gui sagaña. 	 Prijs de grootheid van de naam van de HERE. Kom naar Zijn huis en breng Hem uw offers.


Y janamangag y langet ya tumunog: ya teog na jinemjom gaegue gui sampapa y adengña. 	 Rook en vuur verspreidden zich over de aarde.


Y señot ayo na tentago, ufato güije na jaane gui anae ti jananangga, yan gui ora anae ti jatungo, ya uninasuja, ya uninafandaña y patteña yan y ti manmanjonggue. 	 Maar als dan onverwacht zijn heer terugkomt, zal die hem ontslaan en behandelen als een misdadiger.


Ya y atdao jomjom, ya y cottinan templo maipe gui talo. 	 Het zonlicht was weg. Plotseling scheurde het zware gordijn in de tempel doormidden.


Sa güiya umalog ni guajo: Jago y tatajo, Yuusso, yan y acho gui satbasionjo. 	 Ik geef hem zelfs gezag over zeeën en rivieren.


Ya ilegña: Jaye jao Señot? ya ilegña: Guajo si Jesus ni y unpetsisigue: 	 "Wie bent U, Here?" vroeg Saulus. "Ik ben Jezus", zei de stem, "Die u zo fanatiek vervolgt.


Si Jesus ilegña nu güiya: Janao agange y asaguamo, ya unmamaela güine mague. 	 Jezus zei: "Ga uw man eens halen."


Sa jutungoja y tinaelayeco: ya y isaojo gaegueja siempre gui menajo. 	 Geef mij genade, o God, hoewel ik dat niet heb verdiend. Laat toch blijken hoe groot Uw liefde en goedheid is. Wilt U door Uw vergevende mildheid mijn zonden wegdoen?


ESTABA entonses malango un taotao, naanña si Lasaro, taotao Betania, un songsong iyon Maria yan si Marta cheluña. 	 Lazarus uit Bethanië, de broer van Maria en Martha, was ziek.


Yan si Mateo, yan si Tomas, yan si Santiago, lajin Alfeo, yan si Simon ni mafanaan Selote, 	 Filippus, Bartholomeüs, Mattheüs, Thomas, Jakobus (de zoon van Alfeüs), Simon de Zeloot (a),


Lao contodo este, sigueja di maaiisao trabia: yan ti majonggue y mamnamanman na chochoña. 	 Maar zij leerden hier niets van. Zij gingen door met zondigen en vertrouwden niet op God, Wiens wonderen zij hadden gezien.


Jungog, O taotaojo, ya guajo junae jao testimonio, O Israel, yaguin malagojao unecungogyo! 	 In uw moeilijkheden hebt u Mij geroepen en Ik heb u bevrijd. Ik gaf u antwoord in de schuilhoeken van de donder. Bij het water van Mériba heb Ik u op de proef gesteld.


Anae cumuecuentos güe, estagüe, un malag na mapagajes jananujong gui jiloñija, ya, estagüe, un inagang gui mapagajes na ilegña; Estagüiya y Lajijo na maguflie, na guefyajo: ecungog güe. 	 Maar voordat hij was uitgesproken, kwam er een lichtende wolk boven hen. Een stem uit die wolk zei: "Dit is mijn geliefde Zoon, de man naar mijn hart. Luister naar Hem."


Fanue ni y minaasemo ni namanman, jago na unnalibre y umangoco sija guiya jago, guinin y ayosija ni mangajulo contra y agapa na canaemo. 	 Laat ook nu blijken hoe genadig en liefdevol U bent. Want U bevrijdt de mensen die bij U schuilen.


Pago nae jamyo mangasgas pot y finijo nu y jusangane jamyo. 	 U bent zuiver door het woord dat Ik tot u gesproken heb.


Y atdao ti unninasague gui jaane, ni y pilan gui puenge. 	 Zon noch maan kunnen u kwaad doen. Altijd is Hij bij u.


Jeova bae junae sendangculo na grasias nu y pachotto; junggan, jualabagüe gui linajyan taotao. 	 Zelf zal ik hardop de HERE loven en prijzen; velen zullen het horen.


Sa jayeja y guaja, umannae güe, ya uguaja megae; lao y taya iyoña, achogja guaja güinajaña umanajanao. 	 Want wie een goed gebruik maakt van wat hij heeft, zal er nog meer bij krijgen. Meer dan overvloedig. Maar wie niets doet met wat hij heeft, zal zelfs de kleinste verantwoordelijkheid worden afgenomen.


Manmanope as Jesus: Jame semiyan Abraham, ya ti infanmañetbe ni jaye; jafa muna ilegmo: Jamyo unafanlibre? 	 "Wij zijn nooit slaven geweest", zeiden zij. "Wij stammen af van Abraham. Hoe kunt u dan zeggen dat wij bevrijd moeten worden?"


Ya jacone sija asta y oriyan y sinantos na sagaña, güineja na ogso ni y guinanan y agapa na canaeña. 	 Hij bracht hen naar heilig terrein, naar de berg die Hij voor Zichzelf had uitgekozen, de Sinaï.


Jaftaemanoja y naanmo, O Yuus, taegüijeja y tininamo asta y uttimon y tano: y agapa na canaemo, bula ni y tininas. 	 Steeds opnieuw, o God, herinneren wij ons Uw goedheid en trouw wanneer wij in Uw tempel zijn.


Ya jatago guato guiya güiya y disipuloñija yan iyon Herodes, ilegñija: Maestro, intingo na jago magajetjao, ya mamananagüejao na magajet y chalan Yuus; ya taya unadadaje ni jaye; sa ti uno na guaelaye guiya jago y finaboresen taotao. 	 Zij kwamen tot een besluit en stuurden een paar van hun leerlingen met enkele aanhangers van Herodes naar Hem toe met een vraag. "Meester, wij weten dat U eerlijk bent. U vertelt de waarheid over de weg naar God. U trekt zich niets aan van wat de mensen denken.


Ya y minaaseña gaegue gui generasion taotao sija, gui jiloñija ni manmaañao nu güiya. 	 Hij is altijd goed voor mensen, die ontzag voor Hem hebben.


Japolo jinemjom para fanatuganña; para y tabernaculuña gui oriyaña; jinemjom y janom, teog na mapagajes guinin y langet. 	 Hij reed op een cherub en vloog op de vleugels van de wind.


Yan si Og ray Basán: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 En koning Og van Basan. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Ylegña nu güiya si Jesus: Chamo yo pumapacha; sa asta pago ti cajulo yo gui as Tata; lao janao para y mañelujo ya unsangane sija, na jucajulo gui Tatajo ya yan Tatamiyo, y Yuusjo yan y Yuusmiyo. 	 "Raak Mij niet aan", zei Jezus. "Want Ik ben nog niet teruggekeerd naar mijn Vader. Ga naar mijn broeders en vertel hun dat Ik terugga naar mijn Vader, Die ook jullie Vader is. Naar mijn God, Die ook jullie God is."


Ayonae ilegña nu sija: Jafa sija? Ya ilegñija nu güiya: Ayo sija iyon si Jesus Nasareno, ni profeta güe ni gaeninasiña gui checho yan y sinangan gui menan Yuus yan todo y taotao sija; 	 "Wat voor dingen dan?" vroeg Jezus. "Wel", zeiden ze, "wat ze hebben gedaan met Jezus van Nazareth. Die Man was een profeet. Hij deed ongelooflijke wonderen en was een geweldige leraar. Hij stond hoog in aanzien bij God en de mensen.


Yan ayo nae jatufong iya güiya y tininas, gui todo y generasion sija para taejinecog. 	 Deze goede daad van hem is nooit vergeten; altijd zal God Zich dit blijven herinneren.


Lao jayeja y munamatompo uno güine gui estesija mandiquique ni y jumonggue yo, mas mauleg umagode gui agagaña y dangculo na molinon acho, ya umayute gui anae tadodong y tase. 	 Maar als iemand één van deze kleine kinderen die in Mij geloven, op het slechte pad brengt, zou het beter voor hem zijn dat hij met een zware steen om zijn nek in de zee werd gegooid.


Y taotao jumajanao mona gui finatinasña yan gui chechoña, asta qui puenge. 	 Dan beginnen de mensen te leven en te werken tot de avond valt.


Ya ada ti manjijita yan y mañeluña palaoan? Guine mano nae uguaja este na taotao todo estesija? Ya guaja guiya güiya disgusto. 	 Wat verbeeldt Hij Zich wel?" Het was duidelijk dat zij niets met Hem te maken wilden hebben.


Mato un palaoan Samaria para ufanlupog janom; ya si Jesus ilegña nu güiya: Naeyo ya juguinem. 	 Er kwam een Samaritaanse vrouw water putten. Jezus vroeg of zij Hem wat te drinken wilde geven.


Lao jita tumungo este na taotao, guine mano güe: ya anae mato si Jesucristo, taya uno tumungo taotao mano. 	 Maar niemand weet waar de Christus vandaan komt. En van deze Man weten wij het wel!"


Entonses jumalom locue ayo y otro disipulo, ni guine mato finenana gui naftan; ya jalie yan jajonggue. 	 Johannes ging toen ook naar binnen. Door wat hij zag, geloofde hij dat Jezus weer levend was geworden.


Y tata uaguaguat contra y lajiña, ya y laje contra y tata; ya y nana contra y jagaña, ya y jaga contra y nana; y suegra contra y yetna, ya y yetna contra y suegraña. 	 Vader en zoon zullen onenigheid krijgen over Mij. Moeder en dochter ook. En schoonmoeder en schoondochter zullen elkaar niet begrijpen."


Ya anae cana jacumple cuarenta años y sacaña, mato gui corasonña na ubisita y mañeluña ni y famaguon Israel. 	 Toen Mozes veertig jaar was, kreeg hij het verlangen bij het volk van Israël te kijken. Het was tenslotte zijn eigen volk.


N 7 13 26460 ¶ Jalom gui maiot na potta, sa y feda na potta ya micanpo y chalan nu y jumananaogüe y finalingo, ya megae sija y fumapoposgüe. 	 Ga door de smalle poort het Koninkrijk van de hemelen binnen. De weg naar de vernietiging is breed en komt uit bij een wijde poort. En wat gaan daar veel mensen door!


Sa y Lajin taotao mato para ualigao, yan usatba y manmalingo. 	 Nu bent u echt een zoon van Abraham. Ik ben gekomen om afgedwaalde mensen te zoeken en te redden."


Y chinatsagaco nae juagang si Jeova, ya juagang y Yuusso: güiya jajungog gui temploña y vosso, ya y inagangjo gui menaña, jumalom y talangaña. 	 Ik voelde mij al bijna gestorven en het einde naderde.


Junafanminagago locue y mamaleña sija ni y satbasion: yan y mañantosña sija ufanagang managang ni y minagof. 	 De priesters van Jeruzalem zullen mijn bevrijding kennen en de gelovigen zullen blij jubelen.


Ya ilegña uno nu güiya: Señot, didide manmasatba? si Jesus ilegña nu sija, 	 Iemand zei tegen Hem: "Here, er komen zeker niet veel mensen in Gods koninkrijk?"


Ya janae ni y minetgotña y cautibo, ya y minalagña gui canae y contrario. 	 Dit sieraad van God kwam in handen van de vijand.


O para y taotao sija mojon ufanmanalaba si Jeova pot y minaulegña, yan pot y ninamanman na chechoña gui fumaguon y taotao sija! 	 Laten zij de goedheid en liefde van de HERE prijzen en Hem ook eren om alle wonderen die Hij voor de mensen heeft gedaan.


AYUDA, O Jeova, sa jocog mandeboto: sa jocog y manmauleg gui entalo y famaguon taotao. 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van 'De Achtste'.


Maela ya inlie y checho Jeova; Jafa na yinilang jafatinas gui jilo tano? 	 De Almachtige HERE is met ons. De God van Jakob beschermt ons.


N 13 18 59630 ¶ Ti umadingan yo nu jamyo todo: guajo tumungo sija y inayigco; lao para umacumple y tinigue sija: Y chumocho pan yan guajo, güiya cumajulo contra guajo y dedegoña. 	 Wat Ik zeg, geldt niet voor iedereen hier. Ik weet wie Ik uitgekozen heb. Het moet gaan zoals geschreven staat: 'Hij die regelmatig met Mij at, heeft zich tegen Mij gekeerd.' (a)


Magof yo sa taegüe yo güije, pot causa y jamyo, para injenggue; nitafanmalag y ya güiya. 	 Ik ben blij voor jullie dat Ik er niet bij was, want nu zal jullie vertrouwen in Mij sterker worden. Kom, we gaan naar hem toe."


Jayeja y pedong gui jilo ayo na acho, umayamag pedasitos; lao jayeja y jinegse, ufinapetbos. 	 Hij voegde eraan toe: "Wie over die steen valt, zal te pletter slaan. En wie onder die steen terechtkomt, zal vermorzeld worden."


Ti upotfia, ni uagang; ya taya ni uno ujiningog y inagangña gui chalan. 	 Hij zal niet vechten of schreeuwen.


Y Cantan Quinajulo; iyon Salomon. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een bedevaartslied van Salomo. Als de HERE de bouw van een huis niet zegent, is alle moeite nutteloos. Ook staat de wachter voor niets op wacht, als niet de HERE de werkelijke bescherming over de stad geeft.


Ayonae y mayetdomo, ilegña gui sumanjalomña: Jafa jufatinas? sa y señotjo unajanaoyo gui mayetdomujo: Taya minetgotto para ufanguadog; mamajlaojo umogagao. 	 De beheerder dacht bij zichzelf: 'Wat moet ik nL doen? Nou zit ik zonder werk! Spitten en graven kan ik niet. Ik zou me schamen om te gaan bedelen.


Jayulang y fangualuanñija ubas ni y ichan grano; yan y trongco igos sija ni y hielo. 	 De hagel vernielde de druivenoogst en de ijzel bevroor de moerbeibomen.


Ay ay jamyo! sa calang jamyo naftan ni ti malilie; ya y taotao sija manmalolofanja gui sumanjilo ya ti matungo. 	 Maar u bent net verborgen graven in het veld. De mensen komen voorbij zonder te weten dat u vol bederf zit."


Sajafa, O Jeova, na unyute y antijo? Sajafa na unnaatog y matamo guinin iya guajo? 	 Toch roep ik naar U, HERE. Ik leg alles 's morgens voor U neer.


AGUAGUATE, O Jeova, ayo y umaguaguaguateyo; mumo yan ayo y amumumujo. 	 Een lied van David. HERE, als sommigen met mij argumenteren, wilt U dan voor mij antwoorden? Als iemand mij aanvalt, vecht U dan voor mij terug.


Ayo nae cajulo ya mapos para iyasija. 	 De man stond op en liep naar huis.


Entonses si Jesus maninepe: Si tatajo jafatitinas asta pago, yan guajo locue jufatitinas. 	 Maar Jezus verdedigde Zich met de woorden: "Mijn Vader werkt voortdurend en Ik dus ook."


N 5 27 44510 ¶ Ya despues di estesija, jumanao, ya jalie un publicano na y naanña si Levi, matatachong gui bancon y tributo ya ilegña: Dalalagyo. 	 Kort daarna reisde Jezus verder. Onderweg zag Hij Levi, een tolontvanger, voor zijn tolhuis zitten.


Ylegña nu sija si Nicodemo (ayo y mato gui as Jesus antes güiya uno guiya sija), 	 Op dat moment nam één van hen het woord. Het was Nicodémus, die al eens bij Jezus was geweest om met Hem te praten.


Ya si Simon manjonggue locue; ya anae matagpange, sumisijaja yan Felipe, ya ninamanman anae jalie y milagro yan y señat sija ni y manmafatinas. 	 Zelfs Simon geloofde wat Filippus zei en liet zich dopen. Hij liep steeds achter Filippus aan en viel van de ene verbazing in de andere, door de wonderlijke dingen die hij voor zijn ogen zag gebeuren.


Anae munjayan maatane gui quiluus, mandesapatta y magaguña, mayute suette sija gui jiloña; (para umacumple y mumayan masangan pot y profeta: Ujanaadesapatta y magagujo, ya y jilo y magagujo ufanmayute suette sija.) 	 Na Hem aan het kruis gehangen te hebben, verdeelden de soldaten Zijn kleren onder elkaar door erom te dobbelen


Ya si Jesus ti pinetmite, lao ilegña un güiya: Janao falag iyajamyo gui amigumo sija; ya unsangane sija na dangculon güinaja y Señot finatinasña nu jago, yan guaja minaaseña nu jago. 	 "Ga naar huis", zei Hij, "naar uw familie en vrienden en vertel hun wat God voor u heeft gedaan, hoe goed Hij voor u is geweest."


Ya ti esteja nae uguaja peligro y chechota na unafanaebale lao asta y templon y dangculo na yuus si Diana umarechasa, ya y tinaquiloña umayulang, ni y todo iya Asia yan todo y tano umadodora. 	 Onze zaken lopen daardoor gevaar; straks raken wij onze tempeltjes aan de straatstenen niet meer kwijt. Maar dat niet alleen! Ook de tempel van de grote godin Artemis loopt gevaar uit de belangstelling te raken. Als het zo doorgaat, is die prachtige godin voor wie Asia en de hele wereld zich neerbuigt, straks vergeten!"


Ayudayo, O Jeova Yuusso; O satbayo segun y minaasemo: 	 HERE, mijn God, help mij toch en bevrijd mij. Dat past immers bij Uw goedheid en Uw liefde?


Lao pot jafa injanagüe jamyo? Para inlie un profeta? Junggan, jusangane jamyo, mas qui y profeta. 	 Of een profeet van God? Ja, een profeet! En méér dan een profeet!


Ya matayuyut güe ni ayo todo sija na anite, ilegñija: Tagojam para y babue sija para infanjalom guiya sija. 	 De boze geesten smeekten: "Laat ons alstublieft in die varkens gaan! Stuur ons daar maar in!"


Ya y tinegchaña unyulang gui jilo y tano, ya y semiyaña gui entalo y famaguon y taotao. 	 Wanneer U komt, HERE, zullen zij door Uw toorn verbranden; U zult hen vernietigen. In het vuur zullen zij omkomen.


Ya si Jesus ilegña nu sija: Bae jufaesen locue jamyo un finaesen ya inepeyo, ayonae jusangane jamyo pot jafa na ninasiña na jufatitinas este sija. 	 "Ik heb ook een vraag", zei Jezus, "geef Mij daar eerst eens antwoord op. Dan zal Ik u vertellen wie Mij het recht geeft dit allemaal te doen.


Ya y disipulo sija jafatinas y mantinago as Jesus, ya manalisto y guipot pascua. 	 De discipelen deden zoals Hij hun gezegd had en maakten het Paasmaal klaar.


N 9 20 27160 ¶ Ya, estagüe, un palaoan na malango nu y minilalag y jâgâ, esta dose años, mato gui tateña ya japacha y madoblan y magaguña; 	 Onderweg naderde Hem van achteren een vrouw, die al twaalf jaar aan bloedverlies leed. Zij boog zich voorover en raakte de kwast van Zijn mantel aan.


Jaftaemano majusga y tijongguiyon entre jamyo, na si Yuus janacajulo y manmatae? 	 Waarom kan niemand hier geloven dat God doden levend maakt?


Jaftaemanoja y costumbren y ofisio y pale, y chechoña na jumalom gui guimayuus ya jasonggue y paopao. 	 Er werd altijd om geloot wie het heiligdom van God zou binnengaan om wierook te branden. Deze keer was het lot op Zacharias gevallen.


Pot enao jusangane jamyo na infanmatae gui isaomiyo; sa yaguin ti injenggue na guajo yo; y isaomiyo nae infanmatae. 	 Daarom heb Ik gezegd dat u zult sterven zonder dat uw zonden vergeven zijn. Want als u niet gelooft dat Ik ben die Ik ben, zult u sterven zonder vergeving te hebben ontvangen."


Minalag gui y Gueftaquilo as Yuus, ya y tano pas gui entalo taotao ni y minagofña dangculo. 	 "Ere zij God in de hoge", zongen zij. "Vrede op aarde bij de mensen die naar Zijn wil leven."


Jasaolag y trongcon ubasñija locue, yan y trongcon ygosñija; yan jajulog y trongcon jayo sija gui oriyan tanoñija. 	 God vernietigde hun wijnstokken, vijgebomen en alle andere bomen.


N 28 16 35280 ¶ Ya y onse na disipulo sija manmapos para Galilea, gui un ogso anae guinin mantinago as Jesus. 	 De elf discipelen gingen naar Galilea, naar de berg waar zij Jezus zouden ontmoeten.


Ya mato y Lajin taotao ya chumocho yan gumimen, ya ilegñija: Estagüe un taotao na gachumocho, yan gagumimem, amigon y publicano sija yan y manisao; lao y tiningo manacabales ni y finatinasña. 	 Ik eet en drink wel, en u moppert: 'Hij is een veelvraat en een drinkebroer; een vriend van tolontvangers en slechte mensen!' De praktijk zal wel uitwijzen of u gelijk hebt!"


Ya y canaeñija unquilile sa chamo matompo y adengmo gui acho. 	 Zij zullen U opvangen, zodat U niet te pletter slaat."


Ya anae manjalom julo gui batco, y manglo quieto. 	 Zodra zij in de boot stapten, ging de wind liggen.


AS Jeova nae juangocoyo: jafa na ilegmo ni antijo: Gupo gui egsomo calang pajaro? 	 Een psalm van David voor de koordirigent. Ik zoek mijn bescherming bij de HERE. Waarom wordt dan tegen mij gezegd: 'Je kunt beter een schuilplaats in de bergen zoeken!'


Anae jajungog este sija y disipuluña, ninafangosmanman, ya ilegñija: Jaye nae siña satbo? 	 Door die opmerking raakten de discipelen erg in de war. "Wie kan dan gered worden?" vroegen zij.


Lie, O Yuus, patangmame: ya atan y matan y pinalaemo. 	 Och HERE, God van de hemelse legers, luister toch naar mijn gebed. Luister goed naar mij, God van Jakob.


N 8 43 46050 ¶ Ya un palaoan na numanajuyong jâgâ esta dose años, esta jalachae gumasta todo y güinajaña ni jaapaseñaejon medico, lao taya siña munamagong, 	 Onderweg slaagde een vrouw erin bij Hem te komen en Hem van achteren aan te raken. Twaalf jaar lang had zij voortdurend bloed verloren. Niemand had haar kunnen genezen. Maar zodra zij de kwast van Jezus' mantel aanraakte, hield het bloeden op.


Ya ilegñija nu y palaoan: Pago ti pot y finomo na injenggue; sa jame mismo injingog güe, ya intingo na este, güiya y magajet na Salvadot y tano. 	 "Wij geloven nu ook in Hem", zeiden zij tegen de vrouw, "maar niet alleen door wat u ons hebt verteld. We hebben Hem nu zelf gehoord. Wij weten dat deze Man werkelijk de Redder van de wereld is."


Matutujon guinen y tinagpangen Juan asta ayo na jaane anae maresibe gui sanjilo guinen iya jita, nesesita uno gui entalo sija umatancho testigo yan jita ni y quinajuluña. 	 vanaf de dag dat Jezus in de Jordaan werd gedoopt tot Hij in de hemel werd opgenomen. Hij moet, net als wij, kunnen vertellen dat hij zelf gezien heeft dat Jezus weer leeft."


Jujojonggue, enao mina jusangan sa estaba gosdangculo y pinitijo. 	 Ik bleef op Hem vertrouwen, zelfs toen ik in grote moeilijkheden verkeerde.


Ya anae jajungog y linajyan taotao na manmalolofan, mamaesen jafa ayo. 	 Toen hij zoveel mensen hoorde voorbijgaan, vroeg hij wat er aan de hand was.


Y langet sija iyomo, yan yo tano locue iyomo: y tano yan y binilan sinajguanña ni y plinantamo sija. 	 U hebt Egypte (A) vernietigd en al Uw vijanden door Uw kracht verspreid.


Ya manope ilelegña nu güiya: Señot, polo pago na año ya juguadog y oriyaña, ya junaye estietcot: 	 'Laat hem nog één jaar staan', antwoordde de tuinman. 'Ik zal hem extra goed verzorgen en mest geven.


Ya jame mantestigo todo y güinaja ni y finatinasña gui tano Judios, yan iya Jerusalem; ayo y japuno sija, ya jacana gui trongcon jayo: 	 Wij hebben met eigen ogen gezien wat Hij allemaal heeft gedaan, zowel in Jeruzalem als in heel Israël. Het volk heeft Hem gedood door Hem te kruisigen.


Manope güe, ilegña nu sija: O generasion ni ti manjonggue! asta ngaean nae utafanjijitaja? asta ngaean nae jususungonja jamyo? maelayofan mague. 	 Jezus zei: "O, wat een ongeloof! Hoelang moet Ik nog bij u blijven? Hoelang moet Ik nog geduld met u hebben?


Ya manope si Jesus ilegña: Polo este esta. Ya japacha y talangaña, ya janamagong. 	 "Houd op!" zei Jezus. Hij raakte het gewonde oor aan en genas het.


Lao jatacayo y inayudan Yuus, ya jusisigueja asta pago na jaane, mannanaeyo testimonio parejoja y diquique yan y dangculo; taya jusasangan na ayo y ufato ni y sinangan Moises yan y proteta sija; 	 Maar God heeft mij geholpen, zodat ik vandaag in levende lijve voor u sta. Ik vertel groot en klein niets anders dan wat Mozes en de profeten hebben voorspeld.


Ya jago ti jumujuchomyo gui canae y enimigujo: jagas unpolo y adengjo gui dangculo na sagayan. 	 Ik zing het uit en verblijd mij over Uw goedheid en liefde. Want U hebt naar mij omgezien in mijn ellendige toestand; U kende mijn angst en spanningen.


Lao si Maria jananana todo este sija na sinangan, jajasosoye gui corasonña. 	 Maria nam deze dingen stil in zich op en dacht er veel over na.


Jago dangculoña qui si tatanmame as Abraham ni esta matae? Yan y profeta manmatae. Jaye jao fumatinas namaesa? 	 U denkt toch zeker niet dat U meer bent dan onze stamvader Abraham? Hij en de profeten zijn gestorven. Wat verbeeldt U Zich wel?"


Sija ti iyon y tano, parejo yan guajo ti iyon y tano. 	 Zij horen net zo min bij de wereld als Ik.


Unbirajam tate guinin y enemigonmame; ya ayo sija y chumatliijam, manmañaque para sija namaesa. 	 Toch hebt U ons weggestuurd en voor spot gezet. U bent niet meegegaan met onze legers toen die optrokken.


Yan mangaegue y magas y mamale yan y escribas na manmatatachong ya mafaaela güe fijom. 	 Ondertussen stonden de leidende priester s en de godsdie nstleraars fanatiek allerlei beschuldigingen te schreeuwen.


Sa iyomoja locue Jeova y minaase: sa unapapaseja cada taotao jaftaemano y chechonâ. 	 God heeft het Zelf gezegd; meermalen heb ik het gehoord: Alle kracht komt van God.


Y sinangan ni y janamanajanao si Yuus para y famaguon Israel, mapredica y pas pot si Jesucristo: (güiya y Señot para todo)-- 	 Hij heeft het volk van Israël de heerlijke boodschap van vrede gebracht, door Jezus Christus, de Here van allen.


Y un jaane yan y otro jaane masangang y finijo, ya y un puenge ya y otro puenge mamanue tiningo. 	 De hemelen vertellen over Gods grote eer en de wijde luchten spreken over Zijn scheppend werk.


Y manunas ujaereda y tano ya usaga para taejinecog gui jiloña. 	 De oprechte mensen mogen het land in bezit nemen en er altijd blijven wonen.


Chamiyo fannanaetnon oro ni salape ni coble gui betsanmiyo; 	 Neem geen geld mee, geen reistas met extra kleren en schoenen. Zelfs geen wandelstok. Want je zult krijgen wat je nodig hebt.


Sa guajo locue na taotao gaegeuyo gui papa y ninasiña, ya guaja gui papajo sendalo sija; yan ileco nu este: Janao, ya mapos; ya y otro: Maela, ya mato; ya y tentagojo: Fatinas este, ya jafatinas. 	 Want ik moet doen wat mijn overste zegt. En mijn soldaten moeten doen wat ik zeg. Als ik tegen de één zeg: 'Ga', gaat hij. En tegen de ander: 'Kom', komt hij. En zeg ik tegen mijn knecht: 'Doe dit', dan doet hij het."


Ya ilegña nu sija: Jamyo manmanae y misterion raenon Yuus; lao y mangaegue gui sumanjiyong, pot acomparasion nae umafatinas todo estesija; 	 Jezus antwoordde: "Jullie horen dingen over het Koninkrijk van God, die voor degenen die er buiten staan nog verborgen zijn. Die mensen vertel Ik er over met behulp van gelijkenissen.


Ayo nae ilegña si Jesus: Adaje ya chamo fañangangane ni jaye; lao falag y pale ya unfanue nu jago, ya unchule y ninae ni manago si Moises para testimonioñija. 	 Daarop zei Hij tegen de man: "Praat er met niemand over. Ga meteen naar de priester om u te laten onderzoeken. Neem ook het offer mee dat volgens de wet van Mozes moet worden gebracht voor de genezing van melaatsheid. Dan zal iedereen weten dat u genezen bent."


Y chalanña chatsaga todo y tiempo; y juisiomo goschago gui linieña: ya todo y enimiguña, güiya jaguaefe sija. 	 Hun manier van leven en werken brengt hun nog steeds geluk, terwijl zij er niet aan denken Uw oordeel daarbij te betrekken. Dit valt helemaal buiten hun gezichtsveld. Ook over hun tegenstanders halen zij minachtend hun schouders op.


Jamyo y amigujo sija, yaguin infatinas jafa y jutago jamyo. 	 U bent mijn vrienden als u doet wat Ik zeg.


Güiya uapase taelaye y enemigujo sija; yulang sija gui minagajetmo. 	 Vreemde mensen keren zich tegen mij; geweldenaars willen mij doden. Zij denken niet aan God.


N 10 31 58270 ¶ Tumalo manmañule acho y Judio sija, para umafagas güe. 	 Weer pakten zij stenen om Hem te stenigen.


na jâgâ sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Hij heeft alle volken laten voortkomen uit één mens, die door Hem was gemaakt, en verspreidde hen over de aarde. Hij stelde vast hoelang zij zouden leven en binnen welke grenzen zij zouden wonen.


YYAJAGO, O Yuus, innae grasia; iyajago innae grasia sa y naanmo esta jijot: sa y ninamanman na chechomo masasangan. 	 Een psalm van Asaf. Een lied voor de koordirigent. Te zingen op de wijs van: 'Verderf niet'.


Alaba güe ni y matatnga na finatinasña sija: alaba güe jaftaemanoja y minagas dinangculoña. 	 Prijs Hem om de geweldige dingen die Hij heeft gedaan. Prijs Hem omdat Hij zo geweldig groot is!


Jago jijot jao, O Jeova; yan todo y tinagomo sija minagajet. 	 U bent dichtbij mij, HERE. Ik weet dat al Uw woorden waar zijn.


Ya jucastiga sija gui sinagoga, ya juprocura na junafanman chatfino contra si Yuus; ya pot gogoslalaloyo contra sija, jupetsigue sija achogja asta otro siuda sija. 	 Ik ging alle synagogen binnen. Als ik daar christenen vond, probeerde ik vaak hen er met geweld toe te dwingen Jezus te vervloeken. Door een diepe haat gedreven, vervolgde ik hen zelfs tot in het buitenland.


Ya unmajatsa julo ni y canaeñija, ya ti umanafannotpe acho y adengmo. 	 Zij zullen u op handen dragen en u zult niet struikelen.


Sigueja di manmanogcha asta que manbijo: manmesgo yan manbetde. 	 Als zij eenmaal zijn geplant in het huis van de HERE, groeien zij dichtbij Hem op.


Ya y ibangelio nesesita umapredica finenana gui entre todo y nasion. 	 Want voordat het einde komt, moeten eerst alle volken van de wereld het goede nieuws van God horen.


O Jamyo, ni y semiyan Abraham tentagoña, jamyo ni y famaguon Jacob inayegña sija. 	 U bent het nageslacht van Zijn dienaar Abraham en kinderen van Jakob. Hij heeft u uitgekozen.


Ayo nae ujaope sija, ilegña: Magajet jusangane jamyo, na taemanoja ti infatinas nu uno güine gui mas mandiquique, ti infatinas nu guajo. 	 Ik zal hun antwoorden: 'Toen u de minste van mijn broeders niet wilde helpen, wilde u Mij niet helpen.'


Yaguin famaguonña dumingo y tinagojo, yan ti manmamomocat gui juisioco, 	 Zijn nageslacht zal altijd blijven bestaan en zijn troon is onaantastbaar.


Ya anae tumayog gui tano Sesarea, cumajulo, ya jasaluda y iglesia, ya mapos papa Antioquia. 	 Na aankomst in Caesarea ging hij naar Jeruzalem en bezocht daar de christengemeente. Daarna reisde hij verder naar Antiochië.


Jaso ya fagmata para y juisioco; junggan, para y causaco Yuusso yan y Señotto. 	 Sta op en vecht voor mijn recht; God, mijn Here, voert U voor mij het woord in de rechtzaal.


Ya bae jusangan locue y testimoniomo sija gui menan y ray sija, ya ti jumamajlao. 	 Zelfs voor koningen kan ik dan over U spreken zonder mij te schamen.


Sa si Juan magajet na managpapange ni y janom: lao jamyo infanmatagpange ni y Espiritu Santo ti megae na jaane desde pago. 	 Johannes doopte met water, maar over enkele dagen zullen jullie met de Heilige Geest gedoopt worden."


Ya manope si Jesus, ilegña nu sija: Jufaesen locue jamyo un finaesen, ya sanganeyo; 	 "Ik heb eerst een vraag voor u", antwoordde Hij. "Van wie kreeg Johannes de bevoegdheid om te dopen? Van God of van de mensen?"


Ayo nae ilegña ni ayo na taotao y anglo un canaeña: Tojgue julo gui entalo. 	 Jezus riep de man naar voren. "Mag men op de sabbat iemand helpen?" vroeg Hij aan de Farizeeërs. "Of moet je hem in de kou laten staan? Is het een dag om mensen te redden of een dag om te doden?"


Ya anae manmato, ilegñija nu güiya: Maestro, intingo na jago magajetjao; ya taya unadadaje ni un taotao; sa ti guaelaye nu jago y finaboresen taotao, lao mamananagüejao ni y magajet na chalan Yuus. Tunas na infanmanaejam tributo as Sesat, pat aje? 	 "Meester", zeiden die heel vriendelijk, "wij weten dat U echt voor de waarheid uitkomt. U gaat Uw eigen gang en trekt Zich niets aan van wat de mensen denken. Alles wat U over de weg van God zegt, is waar. Maar wij hebben een vraag: Is het toegestaan de keizer belasting te betalen of niet?"


Fagmata, inenrajo; fagmata, guitala yan atpa; guajoja na maesa magmatayo taftaf. 	 O mijn God, U stelt mij gerust; mijn hart is weer tot kalmte gebracht. Ik zal liederen en psalmen voor U zingen.


YA anae tumunog güe guinin y sabana, madalalag güe dangculo na linajyan taotao. 	 Jezus ging de berg af en vele mensen liepen met Hem mee.


Manmañule entonses acho, para umadagas güe: lao si Jesus mapos gui templo, ti matungo. 	 Dit was voor hen aanleiding om stenen te pakken met de bedoeling Hem te stenigen. Maar Jezus ging weg en verliet de tempel.


Sa, estagüe, y manaelaye na jaaregla y atcos: jafamauleg y flecha gui taliña para uflecha gui jinemjom y manunas na corason. 	 Kijk zelf maar, de goddelozen leggen hun boog al aan de schouder en spannen de pijlen om de rechtvaardigen te treffen.


Jafaja y ingagaoyo pot y naanjo, bae jufatinas ayo. 	 Als u Mij iets vraagt in mijn naam, zal Ik het doen.


Guajo junamajaso y naanmo gui todo y generasion sija: enaomina y taotao sija mannaejao grasias para taejinecog yan taejinecog. 	 Waar eens uw vaders stonden, zullen uw zonen staan. U zult hen aanstellen tot heersers in het hele land.


Ya maosgaejon asta Asia, si Sopater patgon Pirro guiya Berea, yan iya Tesalónica, si Aristarcho yan si Segundo, yan si Gayo guiya Derbe, yan si Timoteo: ya iya Asia, si Tiquico yan si Trófimo. 	 Een aantal mannen ging met hem mee: Sopater, de zoon van Pyrrhus, uit Berea; Aristarchus en Secundus uit Thessalonica; Gajus uit Derbe; Timotheüs; Tychicus en Trofimus uit Asia.


Ya ilegñija: Señot, injaso na ayo y dacon ilegña, anae estaba lalâlâ: Despues di tres na jaane, jucajulo talo. 	 "Excellentie, die bedrieger heeft eens gezegd: 'Op de derde dag na mijn dood zal Ik weer levend worden.'


Ayo nae mamodong y manmamatitinas ni y taelaye: sija manmachoneg ya ti siña ufangajulo. 	 Zorg toch dat de hoogmoedige geen vat op mij krijgt en de goddeloze mij niet opjaagt.


Lao ayoja na jaane anae jumanao si Lot guiya Sodoma, janauchan guafe, yan asufre guinin y langet, ya manyinilang todo sija. 	 Tot op de morgen dat Lot uit Sodom vertrok. Toen regende het vuur en zwavel en alle mensen in de stad kwamen om.


Todo ayo y dumingo y asaguaña, ya umasagua yan otro, jafatinas y abale; ya y umasagua ayo na palaoan ni y diningo ni y asaguañalaje, jafatinas y abale. 	 Wie van zijn vrouw scheidt en met een ander trouwt, pleegt overspel. En wie met een gescheiden vrouw trouwt, pleegt ook overspel.


Jaye este na Ray langet? Si Jeova, metgot yan matatnga: si Jeova matatnga gui guera. 	 Wie die geëerde Koning is? De HERE, sterk en machtig, onoverwinnelijk in de strijd!


Güiya malago Pablo na ujasija jumanao: ya quinene ya ninamasirconsida, sa pot y Judio sija ni y mangaegue güije na lugat: sa todoja tumungo na y tataña Griego. 	 Paulus wilde graag dat deze jongeman met hen meeging op reis. Om de Joden in die streek terwille te zijn, besneed hij Timotheüs, want zij wisten allemaal dat hij niet besneden was, omdat zijn vader een Griek was.


Mandiquique na fumaguon, ti juapmam guiya jamyo; ya inaligao yo; ya taegüenoja jusangane y Judio sija: Mano yo guato, jamyo ti siña manmamaela; taemanoja pago jusangane jamyo. 	 Vrienden, Ik ben nog maar kort bij u! Wat zult u Mij missen! Zoals Ik al tegen de Joden zei, kunt u niet op de plaats komen, waar Ik ben.


Ya susede anae tumaloyo guato Jerusalem, ya mientras mananaetaeyo gui templo, malingo y jinasoco, 	 Later ging ik naar Jeruzalem terug. Toen ik op een dag in de tempel aan het bidden was, raakte ik buiten mijzelf en zag ik de Here.


Güije na jaane umasusede na intingo na gaegueyo gui as Tata, ya jamyo guiya guajo ya guajo guiya jamyo. 	 Op die dag zult u begrijpen dat Ik in mijn Vader ben, dat u in Mij bent en Ik in u.


Y atadog Jeova gaegue gui jilo y manunas: ya y talangaña esta mababa pot y inagangñija. 	 Houd u ver van de zonde en doe alleen wat goed is. Zoek met uw hele hart naar alles wat vrede inhoudt.


Ya ilegña: Pot este na rason jusangane jamyo: na taya siña mato guiya guajo, yaguin ti ninae ni Tatajo. 	 Hij zei: "Daarom heb Ik u gezegd dat niemand bij Mij kan komen als de Vader hem niet zover brengt."


N 2 21 43110 ¶ Ya anae esta macumple y ocho na jaane, para umasirconsida güe mafanaan naanña si Jesus, taegüije y finanaan nu y angjet antes qui umamapotgueñaejon gui tiyan nanaña. 	 Acht dagen later werd de voorhuid van het kind weggesneden. Het kreeg de naam Jezus, zoals de engel had gezegd toen hij Maria kwam vertellen dat zij zwanger zou worden.


Y ray ujaope ilegña nu sija: Magajet jusangane jamyo, taemanoja na y infatinas ni uno güine gui mandiquique na mañelujo, infatinasja locue nu guajo. 	 Ik zal tegen hen zeggen: 'Toen u dit voor één van mijn minste broeders hebt gedaan, deed u het voor Mij.'


Lao ni uno gui gaponulonmiyo ufalingo. 	 Maar geen haar op je hoofd zal gekrenkt worden. Door stand te houden, zullen jullie je leven redden.


Ya anae jasoda si Jesus un patgon na bulico, matachong gui jiloña; taegüije y matugue: 	 Jezus zat op een jonge ezel die Hij gevonden had. Daarmee werden de woorden van de profeet Zacharia werkelijkheid.


Ya, estagüe un dangculon linao; sa y angjet y Señot tumunog guine y langet, ya janagalileg y acho gui petta, ya matachong gui sumanjilo. 	 Plotseling was er een hevige aardbeving. Een engel van God kwam uit de hemel, rolde de steen opzij en ging erop zitten.


Manmagof anae maresibe gui sajyan; ya ensiguidas mato y sajyan gui tano ni y jajananao güe. 	 "Kom aan boord", zeiden ze. Even later legden zij in Kapernaüm aan.


Dididija talo, y tano ti uliiyo; lao jamyo inliija yo; sa lâlâyo, ya infanlâlâja locue. 	 Nog even en dan kan de wereld Mij niet meer zien. Maar u zult Mij wel kunnen zien, omdat Ik dan weer leef. Daardoor zult u het echte leven ontvangen.


Pot jago na inyite papa y enemigonmame: pot y naanmo, na ingacha y mangajulo contra jame. 	 God, U bent mijn Koning; zorgt U toch voor de verlossing van Uw volk!


Enaomina matoyo guiya jamyo, sin jafa na sinangan, enseguidas qui matagoyo. Ya jufaesen jamyo jafa malagonmiyo na innamaagangeyo? 	 Daarom ben ik zonder aarzelen meegegaan toen u mij liet vragen bij u te komen. Maar ik ben wel benieuwd waarom u dat hebt gedaan."


Ya anae munjayan jasangan este na güinaja, mientras maaatan güe, machule güe gui sanjilo; ya y mapagajes rinesibe güe, guinen liniiñija. 	 Nadat Hij dit gezegd had, zagen zij hoe Hij omhoog ging in de lucht tot een wolk hem aan het gezicht onttrok.


Ya jumanao ya mangone yan güiya otro siete espiritu mas manaelayeña qui güiya, ya jumalom ya sumaga güije: ya taelayeña y uttimoña ayo na taotao qui y finena. 	 Hij gaat zeven andere geesten halen, die nog slechter zijn dan hijzelf. Samen trekken ze erin en blijven er wonen. Zo iemand is er daarna nog veel erger aan toe dan daarvoor."


Ya susede anae esta malofan tres na jaane, inseda güe gui templo matatachong gui entalo y manfaye maecungog yan mafafaesen. 	 Na drie dagen zoeken vonden ze Hem eindelijk. Hij zat in de tempel tussen de godsdienstleraars en was heel serieus met hen aan het praten.


Linie as Jesus na umaason, ya anae jatungo na amam na tiempo, ilegña nu güiya: Malago jao na umagong? 	 Jezus zag hem daar liggen en wist dat hij al heel lang ziek was. Hij vroeg: "Wilt u gezond worden?"


Yulang y canae y manaelaye: ya ayo y taelaye, aliligao jao y tinailayeña asta qui ti unsoda. 	 Breek de armen van de boosdoeners, HERE, zodat zij niets meer kunnen. Vervolg hen tot er niet één meer in leven is.


Ya jalie un trongcon igos jijot gui chalan, ya malag ayo, lao taya sinedaña na jagonja; ya ilegña: Ti unfanogcha asta ni ngaean. Ya ti apmam y igos anglo. 	 Hij zag een vijgeboom langs de weg staan en liep er heen. Maar er zaten geen vijgen aan. Alleen maar bladeren. "U zult nooit meer vruchten dragen!" zei Hij tegen de boom. Meteen begon de vijgeboom te verdorren.


Munga otro yuus, guiya jago; ni unadora otro yuus. 	 Luister, mijn volk! Ik wil u op het hart drukken, Israël, dat u altijd naar Mij moet luisteren.


Ya manmalago gui oriyan todo ayo na tano, ya matutujon mañule gui todo y patte, manmalango sija gui cama, mano nae majungog na estaba güije. 	 Zij vertelden overal in de omtrek dat Hij er was en begonnen zieken naar Hem toe te dragen.


Ylegñija: Maestro, si Moises jatuguiejam, na yanguin dos chumelo na laje, ya y uno guaja asaguaña, ya matae taya patgonña; ayo y cheluña uniasagua y palaoan, ya unacajulo semiya gui cheluña. 	 "Meester", zeiden ze, "in de wet van Mozes staat dat als een man sterft zonder kinderen na te laten, zijn broer met de weduwe moet trouwen. Hun kinderen zullen dan wettelijk van de gestorven man zijn, om zijn naam te laten voortbestaan.


Jungog y inagangjo jaftaemano y minauleg güinaeyamo: O Jeova, nalâlâyo, jaftaemano y juisiomo. 	 Wilt U met Uw liefde en goedheid naar mij luisteren? HERE, als Uw recht mij leidt, kan ik leven.


Ayonae y Judio sija ilegñija: Gui cuarentaisaes años manacajulo este na gumayuus, ya jago, gui tres na jaane, unacajulo? 	 "Wat!" riepen de Joden. "Er is 46 jaar aan deze tempel gewerkt en U zou er in drie dagen mee klaar zijn?"


Lao güiya jatungo y jinason ayo sija ya ilegña nu sija: Todo y raeno umadibide contra güiyaja, uyulang; ya y guima umadibide contra guma, upodong. 	 Hij wist wel wat in hen omging. "Een land waar burgeroorlog is, verwoest zichzelf", zei Hij. "Een gezin waar altijd ruzie is, valt uiteen.


Jagasja jajaso y minaaseña yan y minagajetña para y guima Israel: ya todo sija y uttimon y tano, guinin malie y satbasion y Yuusta. 	 Hij heeft Zijn goedheid, liefde en trouw getoond aan het volk van Israël. Alle volken ter wereld hebben kunnen zien hoe God redding biedt.


Ya anae inlie Jerusalem, na esta ineriyaye ni y sendalo sija, intingoja na esta jijijot y mayulangña. 	 En als je ziet dat Jeruzalem wordt belegerd, is dat het teken dat de verwoesting van de stad nadert.


Ya despues di sumaga güije ti apmam na tiempo, maposgüe ya jajanagüe todo y inanaco tano Galasia, yan Frygia, para unafanmetgot todo y disipulo. 	 Maar ook daar bleef hij niet lang. Al gauw vertrok hij weer naar Galatië en Frygië om de christenen in die streken te bemoedigen.


Ayonae manope si Simon, ya ilegña: Tayuyuteyo gui Señot, ya chañija fanmafato guiya guajo ni uno gui este sija sinanganmiyo. 	 Simon antwoordde: "Wilt u de Here voor mij vragen mij niet de straf te geven die u zojuist noemde?"


Nalibre gui espada y antijo: y beyan corasonjo, guinin y ninasiñan y galago. 	 HERE, blijf toch niet zo ver van mij af staan. Kom snel bij mij en help mij! U bent immers mijn kracht?


Y jumungog jamyo, jajungogyo; ya y dumesecha jamyo, jadesechayo; ya y dumesechayo, jadesecha y tumagoyo. 	 Tegen Zijn discipelen zei Hij: "Wie naar jullie luistert, hoort Mij. Wie jullie negeert, negeert Mij. En wie Mij negeert, negeert God Die Mij heeft gestuurd."


Ya yanguin jaye na taotao umalog nu jamyo; Jafa na infatinas este? Sangane: Señot janesesita: ya enseguidas umanajanao mague. 	 Maak het los en neem het mee. Als iemand vraagt waarom jullie dat doen, zeg dan: De Here heeft het nodig. Maar we brengen het gauw weer terug."


Y atadogco taftaña qui y bumela gui puenge para jujajasoja y sinanganmo. 	 Nog voor de nachtwakers aan het werk gaan, zie ik al weer uit naar Uw belofte.


Manope si Simon Pedro ilegña: Jago si Cristojao, y Lajin Yuus ni y lalâlâ. 	 Simon Petrus zei: "U bent de Christus, de Zoon van de levende God."


N 10 44 66180 ¶ Ya mientras jasanganja trabia si Pedro este sija na sinangan, y Espiritu Santo podong gui jilo ayo sija todo y jumujungog y sinangan. 	 Terwijl Petrus nog sprak, viel de Heilige Geest op allen die naar hem luisterden.


Ya jumanao juyong; y fumatinas mauleg, ufanjuyong gui quinajulo para linâlâ; ya ayo sija y fumatinas taelaye, y quinajulo para sinapit. 	 Dan zullen zij uit hun graf opstaan en wie het goede hebben gedaan, zullen leven. Maar wie het slechte hebben gedaan, zullen veroordeeld worden.


Enaomina fanbela todo tiempo, ya infanmanaetae, ya para infansiña manescapa ni todo estesija y ni ufanmato, yan para infanojgue gui menan y Lajin taotao. 	 laat je niet in beslag nemen door de zorgen van het leven; wees voortdurend op je hoede; bid steeds dat je veilig door de komende verschrikkingen heen zult komen en dat je daarna bij Mij mag zijn."


Ya jumalom y jagan Herodias, ya bumaela, ya janamagof si Herodes, yan ayo sija y mangachochongña gui lamasa; ya y ray ilegña ni patgon na palaoan: Gagaoyo ni malagomo, ya junaejao. 	 Terwijl ze aan tafel zaten, kwam de dochter van Herodias binnen. Zij danste voor Herodes en zijn gasten en iedereen genoot ervan. Herodes vond het zo mooi dat hij tegen het meisje zei: "Vraag wat je maar wilt. Ik zal het je geven."


Sija mandaña contra y anten y manunas, yan ja sentensia y jâgâ y taeisao. 	 Dat soort mensen loert op het leven van de oprechte mensen; zij veroordelen onschuldigen.


Ya y linajyan taotao mafaesen güe ya ilegñija: Pues jafajam infatinas? 	 De mensen vroegen: "Maar wat moeten wij dan doen?"


Lao fannaetnon güinaja para jamyo gui langet, mano nae ni y poliya ni y lamas ti uyinamag, ya ni y saque sija ti uyulang yan ti uchule. 	 U kunt beter kostbaarheden in de hemel verzamelen.


N 12 28 40180 ¶ Ya uno gui escriba mato, ya jajungog na manafaesen entresija, ya jatungo na mauleg inepeña nu sija, finaesen güe: Jafa y finenana qui todo na tinago? 	 Een godsdienstleraar die stond te luisteren, hoorde hoe raak Jezus de Sadduceeërs antwoordde. Hij kwam dichterbij en vroeg: "Wat is het belangrijkste gebod?"


Sa y jinanao y mauleg na taotao si Jeova mumantietene; ya güiya yaña y chalanña. 	 Als de HERE instemt met iemands wijze van leven, zal Hij hem bevestigen in alles wat hij doet.


Güiya ilegña nu sija: Ti intingo asta pago? 	 "Zeven manden", was hun antwoord. Jezus zei: "Begrijpen jullie het nu nog niet?"


N 2 22 62860 ¶ Jamyo taotao Israel sija, jingog estesija finojo; si Jesus, taotao Nasaret, un taotao maasegura na güinaeyan Yuus güe guiya jamyo pot y ninasiña sija yan y namanman, yan y señat ni y finatinas Yuus pot güiya gui entalo miyo, taegüijeja jamyo locue intingoja; 	 Mannen van Israël, luister naar mij. Jezus van Nazareth is door God Zelf gestuurd. De wonderen en bijzondere dingen die Hij deed, zijn daar een duidelijk bewijs van. U hebt die met eigen ogen gezien.


O Jeova, chamo yo munamámamajlao; sa jagasja juaagangjao: polo y manaelaye ya ufanmamajlao: polo sija ya ufanmamatquilo gui naftan. 	 Laat Uw licht over mij, Uw dienaar, schijnen en bevrijd mij door Uw goedheid en trouw.


Polo ya ufanlapoble sija, pot y minamajlaoñija, ni y umaalog ni guajo: Ja, ja. 	 Laten zij die mij naar het leven staan, zich diep schamen en afdruipen. Laten zij die mij in het ongeluk willen storten, terugdeinzen en belachelijk worden gemaakt.


Para güiya ni y jajuto y tano gui jilo janom sija: sa y minaaseña gagaegue para taejinecog. 	 Hij maakte de zeeën op aarde. Want Zijn goedheid en liefde zijn eeuwig.


Y guaja y tinagojo ya jaadadaje, ayo yo gumaeya; ya y gumaeya yo, ugüinaeya as Tata, ya juguaeya güe; ya jufanuegüe nu guajo mamaesa. 	 Als iemand Mij gehoorzaamt, blijkt daaruit dat hij van Mij houdt. Wie van Mij houdt, zal ervaren dat mijn Vader ook van hèm houdt. Ik zal van hem houden en hem duidelijk laten zien wie Ik ben."


CAPH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Alles in mij verlangt naar Uw bevrijding, zoals U hebt beloofd.


Gui taotao sija nu y canaemo, O Jeova, gui taotao ni y iyon tano, ayo na güinajaña gaegue gui estisija na jaane: ayo y tiyanña unabula nu y tesorumo: sija manjaspog y famaguon, ya polo y sebla y güinaja gui mandiquique na patgonñija. 	 Sla hem met Uw eigen hand, HERE. Het zijn mannen van deze wereld, die buiten dit leven niets meer verwachten. Geef hun maar wat goed voor hen is. Laat zelfs hun nageslacht er nog maar last van hebben.


N 14 25 48950 ¶ Ya mañisija mangaegue yan un dangculon manadan taotao; ya jabira güe, ya ilegña nu sija: 	 Er kwamen heel veel mensen naar Jezus toe. Op een gegeven ogenblik draaide Hij Zich om en zei:


Ya anae mandaña yan y manamco na taotao ya manaconseja entre sija, mannae y sendalo sija megae na salape, 	 De Hoge Raad werd onmiddellijk bijeengeroepen. Ze besloten de bewakers om te kopen en te laten zeggen dat ze in slaap waren gevallen.


Nafalofanyo gui chalan y tinagomo, sa ayoyo nae mamagof. 	 Laat mij lopen op het pad van Uw geboden; dat maakt mij gelukkig.


Unafañochocho sija ni y pan lago; yan unnae sija ni y lago para ujaguinem gui dangculo na medida. 	 HERE, God van de hemelse legers, blijft Uw toorn nog lang gericht tegen Uw volk, ondanks onze gebeden?


Entonses si Marta, anae jajungog na si Jesus mamamaela, jajanao güe para urisibe: ya estaba si Maria matatachong gui guima. 	 Zodra Martha hoorde dat Jezus er aankwam, ging zij Hem tegemoet. Maar Maria bleef thuis.


Ya estesija guinin jusangane jamyo, na yaguin ufato ayo na ora, injaso estesija, jaftaemanoja y jusangane jamyo. 	 Ik zeg dit hierom: als een en ander gebeurt, zult u zich mijn woorden herinneren. In het begin heb Ik hier niets over gezegd, omdat Ik nog hier was.


Injingogja y chinatfinoña contra si Yuus: Jafa jinasonmimiyo? Ya todos manmañentensia para umapuno. 	 "Nu hebben wij geen getuigen meer nodig!" riep hij. "Hebt u gehoord hoe Hij God beledigde? Wat doen wij met Hem?" Alle aanwezigen vonden dat Hij de doodstraf verdiende.


YPLINANTAÑA gaegue gui santos na ogso. 	 Een psalm van de Korachieten. Een lied. Jeruzalem ligt op de heilige bergen.


Cantaye si Jeova ni y finatinas grasias; cantaye alabansa sija gui atpa, para y Yuusta. 	 Zing een loflied voor de HERE en begeleid de psalmen die u voor God zingt, met een citer.


Magajet jusangane jamyo, na ti juguimen talo ni y tinegcha ubas, asta ayo na jaane, na juguimen nuebo gui raenon Yuus. 	 Wat de wijn betreft, die zal Ik niet meer drinken tot de dag dat Ik de nieuwe wijn zal drinken in het Koninkrijk van God."


Asta que jupolo y enemigumo para fañajangan y adengmo. 	 dan zal Ik alle tegenstanders aan u onderwerpen.' (C)


Parejo yan y áplacha na minefea gui fandango, janachéchegcheg y nifenñija guiya guajo. 	 Een heel stel ongelovige, spotlustige lieden bedreigde mij.


Sa bae jualaba jao, O Jeova, Yuusso, contodo y corasonjo: yan junamalag y naanmo para taejinecog. 	 Here, mijn God, ik wil U met mijn hele hart prijzen en altijd alleen Uw naam de eer geven.


Ya estaba güije manmatatachong palo escriba sija, ya manmanjajaso gui corasonñija, ilegñija: 	 Er zaten ook een paar Joodse godsdienstleraars in dat huis. Toen die dit hoorden, dachten ze bij zichzelf:


Entonses palo gui linajyan taotao, manmanjungog nu este na sinangan, ilegñija: Sumenmagajet na este güiya y ayo na profeta. 	 Sommige toehoorders zeiden: "Inderdaad! Hij is de Profeet!"


Chamo numanae y taelaye ni y dineseaña, O Jeova; chamo umayuyuda y taelaye jinasoña; na noseaja unafannaquilo maesa sija. Sila. 	 Almachtige HERE, U bevrijdt mij door Uw kracht. U beschermt mijn leven wanneer de oorlog uitbreekt.


Ya güiya manope ilegña nu sija: y generasion manaelaye yan manábale manmanaliligao y señat, lao taya señat ufanmanae, na y señat Jonas profeta. 	 Jezus antwoordde: "Alleen een slecht en ongelovig volk vraagt om nog meer bewijzen. Het enige bewijs dat u krijgt, is dat van Jona.


Sa taegüenao tinagoña si Yuus nu jita, ilegña: Jupolo jamyo para candet y Gentiles, na jamyo siña para satbasion asta y uttimon patte y tano. 	 want dat heeft de Here ons opgedragen. Hij zei: 'Ik heb U gemaakt tot een licht voor de niet-Joodse volken, om redding te brengen tot in de verste uithoeken van de aarde." (E)


Pago, jagoja Tata, unnamalag yo yan jago na maesa ni ayo na minalag anae estaba jumijita antes di y tano. 	 Vader, laat Mij nu bij U terugkomen om de eer en de heerlijkheid te ontvangen die Ik voor het ontstaan van de wereld al had.


Ya locue ilegña nu güiya: Jago gui jilo sinco na siuda. 	 'Prima', zei de koning. 'Jij wordt gouverneur over vijf steden.'


Guiya y canaejo munafitme: yan y canaejoja locue munametgot güe: 	 Ik vond mijn dienaar David en heb hem met gewijde olie gezalfd.


Y atdao umatolaeca mafajomjom, ya y pilan mafajâgâ; antes di ufato y jaanin y Señot, ayo na jaane dangculo yan magas. 	 Voordat de grote en ontzagwekkende dag van de Here komt, zal de zon donker worden en de maan zo rood als bloed.


Ya enseguidas, mientras cumuecuentos, mato si Judas, uno gui dose, ya mañisija yan un linajyan taotao, manmañuñule espada, yan galute guinen y magas mamale, yan y escriba, yan y manamco sija. 	 Op dat moment kwam Judas eraan, samen met een bende mannen die door de Hoge Raad waren gestuurd. Zij hadden zwaarden en knuppels bij zich.


Ya manmatachong pot mangachong, siento yan siento, yan sincuenta yan sincuenta. 	 Even later zaten zij op het gras in groepen van vijftig en honderd personen.


Ya sija sisigueja fitme gui finanagüen y apostoles sija, yan mandadañaja yan maipe y pan, yan an manmaetae. 	 Zij bleven trouw aan wat de apostelen hun leerden en gingen als een grote familie met elkaar om. Zij kwamen vaak samen voor de maaltijd van de Here en voor gebed.


Ya y anite ilegña nu güiya: Bae junae jao ni este na ninasiña todo, yan y minalagñija; sa guajo maentrega, ya jaye y malagojo, junae. 	 "Kijk", zei hij, "dat zal ik U allemaal geven, met al hun roem en eer erbij. Want het is allemaal van mij.


Ya y inanaco y linâlâña junanajong güe, yan jufanue güe ni y satbasionjo. 	 Ik zal hem een lang leven geven en hem mijn grootheid tonen.


Ya y escriba sija gui entalo y Fariseo sija, anae jalie na mañochocho yan y manisao yan y publicano sija, ilegñija ni disipoluña sija: Jafa este na güiya chomocho yan gumiguimen, yan y publicano sija yan y manisao? 	 Toen enkele godsdienstleraars zagen met wie Hij de maaltijd gebruikte, zeiden zij tegen Zijn discipelen: "Schaamt Hij Zich niet met dat soort mensen te eten?"


KOPH sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 HERE, ik roep met mijn hele hart naar U; antwoord mij toch. Ik zal Uw geboden naleven.


Lao todo y atungoña yan y famalaoan ni tumatitiye güe desde Galilea, manestaba manlachago maatanja este sija. 	 Jezus' vrienden en ook de vrouwen die met Hem uit Galilea waren meegekomen, stonden op een afstand te kijken.


mayulang sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Een psalm van Asaf. O God, ongelovigen zijn bij ons binnengedrongen en hebben Uw heiligdom, de tempel, onteerd. Zij hebben Jeruzalem vernield.


Lao güiya mapos, ya jatutujon munamatungo, yan janagosmamta y checho; pot este, si Jesus ti siña jumalom matungo nu güiya gui siuda; lao sumasagaja gui sumanjiyong gui lugat desierto sija, ya manmato guiya güiya guinin todo y patte sija. 	 Maar de man kon het toch niet voor zich houden. Opgewonden vertelde hij overal dat Jezus hem had genezen. Jezus kwam zo in de belangstelling te staan dat Hij niet meer onopgemerkt een stad kon binnengaan. Daarom bleef Hij maar buiten op het platteland. Maar ook daar wisten de mensen Hem te vinden.


Y Salmon David. sumaga dos años gui inatquilaña na guma; ya jaresibe todo ayo sija y manmato guiya güiya, 	 Van David. Ik prijs de HERE, Hij ondersteunt mij. Hij maakt mij klaar voor de strijd, gereed om aan te vallen.


N 6 12 44750 ¶ Ya susede gui ayo sija na jaane, jumanao para ufanaetae gui un ogso ya todo y puenge jasigue di manaetaeja para as Yuus. 	 Korte tijd daarna ging Hij de bergen in om te bidden. Hij bad de hele nacht tot God.


N 11 29 47510 ¶ Ya anae manetnon y linajyan taotao guiya güiya, jatutujon sumangan: Este na generasion manaelaye: manmanaliligao señat; lao ti ufanmannae nu señat mas na ayoja y señat Jonas. 	 Zij drongen hoe langer hoe meer tegen Hem op. "De mensen van deze tijd zijn slecht", zei Jezus. "Zij doen niets anders dan vragen om een teken uit de hemel. Zij willen een bewijs dat Ik de Christus ben. Maar het enige bewijs dat zij zullen krijgen, is het teken van Jona.


Para chaña pumedasitos y antijo taegüije y leon, ni jayulang, anae taya jaye uninalibre. 	 Ik weet dat ik op U aan kan, HERE, mijn God! U kunt mij redden uit de handen van hen die mij opjagen.


Manmapos gui siuda, ya manmalag as Jesus. 	 De mensen liepen de stad uit om Hem te zien.


Ayonae mangagao candet sija, ya tumayog jalom, ya mato manlalaolao ni y minaañao, ya podong gui menan Pablo yan Silas, 	 De cipier vroeg om licht en rende naar de kerker van Paulus en Silas. Hij viel, bevend over zijn hele lichaam, voor hen neer.


O Jeova, Yuus y inetnon sendalo, asta ngaean unlálalaloja contra y tinayuyut y taotaomo? 	 O God, maak ons volk weer tot een eenheid. Laat Uw licht schijnen, want dan zullen wij worden bevrijd.


Lao ti janajanao guiya sija y tinangañija; lao estabaja trabia y catneñija gui jalom y pachotñija, 	 Terwijl zij hun mond nog niet leeg hadden, werden zij alweer opstandig tegen God.


Yan bendito y minalag y naanmo para taejinecog: ya polo todo y tano ya ufanbula ni y minalagmo. Amen yan Amen. 	 Voor eeuwig zal Zijn heerlijke naam worden geloofd en geprezen. Laat de hele aarde vol zijn met Zijn aanwezigheid. Ja, laat het zo zijn. Amen.


Taegüineja, ti minalago Tatanmiyo ni y gaegue gui langet, na uguaja malingo uno güine gui estesija y mandiquique. 	 Zo wil uw hemelse Vader niet dat ook maar één mens (b) verloren gaat.


Nafañuja guiya guajo y minamajlao, yan y dinespresia; sa jagasja juadaje y testimoniomo. 	 Wilt U elke vorm van spot en schande bij mij weghouden, want ik ben trouw aan alles wat U zegt.