No harĩa mehia mongererekire-rĩ, naguo wega wa Ngai ũkĩongerereka makĩria, 21nĩgeetha o ta ũrĩa mehia maathamakire thĩinĩ wa gĩkuũ-rĩ, o naguo wega wa Ngai ũthamakage nĩ ũndũ wa ũthingu, nĩguo ũtũkinyie muoyo-inĩ wa tene na tene nĩ ũndũ wa Jesũ Kristũ Mwathani witũ. 	 21 Kä inɔ bä, ce̱tkɛ min ci duer yien rɛy li̱eth, inɔ bä bi puɔ̱th baaŋ ruëc rɛy cuŋni kɛ tëk in do̱raar rɛy Yecu Kritho Kuääran.


Nĩũkĩte gũkũ gwitũ: 	 Cɛ ben kä ɤä kɛ ɤöö bakɔ ben niɛɛn kɔn


Rĩu nĩ Mũthamaki. 	 Ŋäc kɛn ɛ i̱ ɛ jɛn Kuäär.


6Hihi ngaikara na inyuĩ gwa kahinda, o na kana njikare kũu hĩndĩ ya heho yothe, nĩguo mũkaahota kũndeithĩrĩria gũthiĩ rũgendo-inĩ rwakwa kũrĩa guothe ngaathiĩ. 	 Ɣän bä yɛ bak kɛ wädä kä Thɛ-peen, kä bia ɣä wä luäk kɛ wädä ɛn wi̱ni, guäth in ci lɔcdä tɛ̈th lɔaac kɛ gui̱lun.


Tuhe omuthe iriu cia gutuigana na utuohere mehia maitu utauria ithuii twohagira aria matwihagia. 	 9 Kä mi lat kɔn dueerkɔn, jɛn ram in gua̱n cuŋni min tekɛ ŋa̱th, bɛ kɔn pälikä kɛ dueerkɔn, kä bɛ kɔn lak kä nyuɔɔn diaal.


' Nghĩ kỹ rồi ạ' 	 ka kɛnɛya."


Rĩrĩa aakinyire mũromo-inĩ wa nyũmba, kahĩĩ kau gagĩkua. 	 Mëë cikɛ luny jɔk cuɛ dhɔl ɛmɔ moc kɔaŋ.


Hauora wairua 	 cauiiuaji aw u.


yaah... haw are things tham? 	 Wǒ chuān ___ jiàn yīfu qù yuēhuì ne?


51Na o akĩmarathimaga, akĩmatiga, akĩiyũkio akĩambata igũrũ. 	 51 Kä min pothɛ kɛ, cuɛ jiɛɛn kä kɛ, kä cua jɛ naŋ nhial.


Mũtumia wa Loti Kwĩhũgũra 	 tieu su cua luu chi vy


(trg) ="51"> (b) Tũgunĩkaga atĩa kuumana na wathĩki wa Iburahimu ? 	 Mɛni Nyɔŋmɔ kɛɛ Abraham akɛ efee?


nĩ mũndũ ũrĩa Jehova atatuaga mwĩhia, 	 Kä bɛ ram mi ci dueer la̱t pälikä.


Nĩwagĩrĩirwo kwĩruta ũrĩa ũngĩtũũra kũringana na moorutani ma Ngai. 	 Ŋi̱i̱cni rɔɔdu kɛ ɣöö bi Kuoth lätikä.


22Na rĩrĩ, maũndũ macio mekirũo nĩ getha ciugo iria cioigirũo nĩ Mwathani na kanua ka mũnabii ikinye, rĩrĩa oigire atĩrĩ: 	 56 Kä ci ti̱ti̱ diaal tuɔɔk kɛ ɣöö bi ruaacni Kuɔth tëë ca lat ɛ göök a thuɔ̱k."


Ningĩ nĩ ũndũ wa kwenda mbeeca nĩmetwarĩrĩirie ihĩtiainĩ rĩrĩa Balaamu eekire, o na nĩmaremeete ta Kora, nao makaaniinwo o taake. 	 Kɛ ɣöö guɔ̱ɔ̱rkɛ ni ciaŋ Këën, kä pa̱lkɛ rɔ̱ duer Bil-am kɛ ɣöö ba ŋɔak jek, kä cukɛ li̱w ce̱tkɛ mëë ci Kora li̱w mëë cɛ ruac Kuɔth lo̱k.


ũrio, na bata ũkuume na thutha: Wathiĩ 	 kɛ́pɑrìkɛ̀ kɛ́yú ku yètìrì kɛ dɔ̀:


Tũgũkĩbatario nĩ aira angĩ aakĩ? 	 Ɛŋu lɛnɛ go̱r ni nëën kɔ̱kiɛn?


idhi oka cinemana thu 	 Mfonirii kɛ sinii


Amũkĩra mbeeca kuuma kũrĩ niĩ, nĩgeetha hote gũthika mũtumia wakwa kuo." 	 Kä̲ kɛ gua̲a̲th ëë (when) cɛ cop wi̲̩c, ci̲ man nyaam ɛmɔ jɛ thie̲c.


O na ningĩ akĩũmba njata. _ Kiugo Gĩtheru Kĩa Ngai, Kĩrĩkanĩro Kĩrĩa Gĩkũrũ Na Kĩrĩa Kĩerũ (GKY) _ Download The Bible App Now 	 Cuɛ buay kɛnɛ muth da̱a̱k. _ RUAC KUƆTH IN RƐL RƆ (NUSNHB) _ Download The Bible App Now


por zhaoguo w. 	 yuâ jie w.


rĩĩtũa, rĩtwa 	 Cɔɔlɛ ciöt ku


mataaro, kũrĩ cia gwĩkĩra mĩkana. 	 Ŋɔɔ ohiɛ ofɔ̃ minɔ.


Agĩcirehe kũrĩ mũndũ ũcio one marĩĩtwa marĩa egũcitua; na ũrĩa mũndũ ũcio aatuire kĩũmbe o gĩothe kĩ muoyo, rĩu rĩgĩtuĩka rĩĩtwa rĩakĩo. 	 9 Cu naath waaŋ kɛ leth mi di̱i̱t, kä cukɛ ciöt Kuɔth in tekɛ buɔ̱m wi̱i̱ rikni ti̱ti̱ kuëth.


🍲 huo guo 1 	 Galatɩ tiinə 1


Aria maikio ngono hamwe nake ni mami wao na ariu a nyina eri. 	 I liɛ ngͻ kunndɛ yɛlɛ kɛ man Jesus su-i.


Kaĩ thabibũ igĩtuuagwo mĩtĩ-inĩ ya mĩigua, kana ngũyũ igatuuo kuuma mahiũ-inĩ ma nyeki? 17Ũguo noguo, mũtĩ wothe mwega ũciaraga maciaro mega, no mũtĩ mũũru ũciaraga maciaro mooru. 	 La puɔnkɛ dɛy buɔ̱cä kä kuiy, kiɛ dɛy ŋɔa̱a̱p kä thilɛ? 17 Kä jɛn duɔ̱ɔ̱p ɛmɔ, jiɛn ti gɔw kuɛrkɛ dɛy ti gɔw, kä jiath mi jiääk kuirɛ dɛy ti jiäk.


Warega no wetereirwo gĩtĩ-inĩ gĩa cira. 	 Cuɛ ŋot ɛn nhiam ca i̱thkuɛr court (kɔɔt) la̱th thi̱n.


44Nĩ ũndũ ũcio akĩmatiga, agĩthiĩ, akĩhooya rĩngĩ riita rĩa gatatũ, akiuga ciugo o ro icio. 	 44 Min bänyɛ kɛ piny, cuɛ lɛni wä pal kɛ wä in diɔ̱ɔ̱kdiɛn, kä nyɔkɛ niɛ rieet tin kɔn.


13Na rĩrĩ, ũmwe wa athuuri acio akĩnjũũria atĩrĩ, "Andũ aya mehumbĩte nguo ndaaya cia rangi mwerũ nĩ a, na moimĩte kũ?" 	 Inɔnɔ." 13 Kä cu ram kɛl kä di̱t ɣä thiec i̱, "Kɛ ŋaani, kɛn ti ciaŋkɛ bieyni ti bo̱o̱r ti, kä bäkɛ nikä?" 14 Kä cua jɛ loc i̱, "Kuäär, ŋäc kɛ ji̱n."


2710:27 Gũcook 6:5; Alaw 19:18; Math 5:43Mũndũ ũcio akĩmũcookeria, akiuga atĩrĩ, " 'Endaga Mwathani Ngai waku na ngoro yaku yothe, na muoyo waku wothe, na hinya waku wothe, o na meciiria maku mothe'; na 'Endaga mũndũ wa itũũra rĩanyu o ta ũrĩa wĩyendete wee mwene.' " 	 Ɛŋu ci kuɛn thi̱n ɔ?" 27 Kä cuɛ jɛ loc i̱, "Bi Kuäär ni Kuothdu nhɔk kɛ lɔcdu kɛɛliw, kɛ tieydu kɛɛliw, kɛ buɔ̱mdu kɛɛliw.


te waka wairua 	 cauiiuaji aw u.


Nĩ kĩĩ kĩngĩtũma ũrĩa ũragũthumbũra ecirie atĩ nĩ ũramũthakĩra? 	 Kä jiökɛ jɛ i ɛ ŋu pa̠lɛ macdun lia̠a̠ ɔ?


Mariamu nĩethuurĩire ũndũ ũrĩa mwega makĩria, naguo ũndũ ũcio ndangĩtunywo." 	 Kä ci Mɛri mɛkni min gɔaa ni jɛn, mi /ca bi woc kä jɛ."


3Gũtirĩ ũndũ mũũru 	 3 Ɣän bä nɛy ti puɔthkɛ


7135:7 Jer 10:13; Zek 10:1Nĩwe ũtũmaga matu mambate kuuma ituri-inĩ cia thĩ; 	 Kä cuɛ kɛ la̱th puɔ̱rä nhial kɛ ɣöö bikɛ wi̱c muɔ̱ɔ̱n riaw


mbere na gũteng'era. 	 sǐidɛɛŋ kɛ̀ɛ


Ngai amimenyerere nigetha iture muoyo 	 Liŋ Kuoth kä bi Cu Tëk Amäni Cäŋ Kɛl


Johnny Kua 	 (unclear) uc tin te kɛ kɛ dueel.


171:17 Math 3:17Nĩgũkorwo nĩaheirwo gĩtĩĩo na riiri kuuma kũrĩ Ngai Ithe, hĩndĩ ĩrĩa mũgambo wamũkorire uumĩte kũrĩ Ũrĩa Mwene Riiri ũrĩa Mũnene ũkiuga atĩrĩ, "Ũyũ nĩwe Mũrũ wakwa ũrĩa nyendete mũno; nĩ ngenaga mũno nĩ ũndũ wake." 181:18 Math 17:6Ithuĩ ene nĩtweiguĩrĩire mũgambo ũcio ũkiuma igũrũ hĩndĩ ĩrĩa twarĩ nake kĩrĩma-inĩ kĩrĩa gĩtheru. 	 17 Kɛ ɣöö cɛ luth kɛnɛ wuɔ̱t jek kä Kuoth in la Gua̱n, mëë ci jɔw Kuɔth ruac kɛ jɛ kɛ buaydɛ wëë i̱, "Nɛmɛ ɛ jɛn Gatdä min nhɔakä, in tɛth lɔcdä kɛ jɛ." 18 Kɔn pua̱nykɔ cakɔ jɔw ɛmɔ liŋ min bëë nhial, mëë ta̱kɔ wi̱i̱ pa̱a̱m mi rɛl rɔ kɛ jɛ kɛɛl.


Ndiaga matar 	 Tij chi ajaw


16"Nĩ ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩmenya meciiria ma Mwathani, 	 16 "Kä ɛŋa mi ŋäc ca̱r Kua̱r ni Kuoth, mɔ dee jɛ luek ɔ?"


Makĩngunyaga kũgũrũ 	 tɛ̀nɛ̀ kɛndìr climb


2716:27 Joh 14:21, 23No rĩrĩ, Baba we mwene nĩamwendete, nĩgũkorwo inyuĩ nĩmũnyendete, na nĩmwĩtĩkĩtie atĩ ndoimire kũrĩ Ngai. 	 9 Ce̱tkɛ min ci Gua̱a̱r ɣä nhɔk, cä yɛ nhɔk, kua cieŋ rɛy nho̱kädä.


Baaro bega baaro 	 qe ti qatipoti dijo


Kadahi Jhinga* 	 i zɛkɛkɛnɛ.*


Ndanina rũgendo rũakwa 	 kɛ̀ mu bɛɛ kpeí kɛ́duoní,


aaduthu paaduthu 	 mi cet kɛ ji.


Thuutha-inĩ andũ eerĩ makĩrũgama, 6126:61 Joh 2:19makiuga atĩrĩ, "Mũndũ ũyũ nĩoigire atĩrĩ, 'No hote gũtharia hekarũ ya Ngai, na ndĩmĩake rĩngĩ na mĩthenya ĩtatũ.' " 	 Kä kɛ jɔak, cu nëë da̱ŋ rɛw ben, 61 cukɛ wee i̱, "Wut ɛmɛ cɛ wee i̱, 'Ɣän dëë luaak Kuɔth däk, kä dëë jɛ cuŋ kɛ ni̱n da̱ŋ diɔ̱k.' " 62 Kä cu bo̱o̱th palä in di̱t rɔ jiɛc, cuɛ jɛ jiök i̱, "Ji̱n thilɛ luɔc?


maiguĩte rũgano kana kaũndũ 	 Mi liŋi ni jɛ kä ran


We ũcio Kiugo aarĩ gũũkũ thĩ, na Ngai oombire thĩ na ũndũ wake, no andũ a thĩ matiigana kũmũmenya. 	 10 Jɛn tëë rɛy ɣɔaa, kä cu Kuoth ɣɔw cak kɛ jɛ, kä /ken ɣɔw ɛ ŋic.


9Hĩndĩ ĩyo magĩĩtia Jasoni na andũ arĩa angĩ maarĩ nao irĩhi rĩa kũmarũgamĩrĩra, magĩcooka makĩmarekereria mathiĩ. 	 9 Mëë cikɛ ti luɛ̈lkɛ nikɛ jek kä Je-thon kɛnɛ nɛy tin kɔ̱kiɛn, cua kɛ jakä wä.


Bũrũri urĩa yumĩte Crobĩnia 	 Fɛn Wi: Bɔznia ɛn Azegovina


thu niniia dhinda: que tal?? 	 Yɑ́ɑ̀ we mbo kù bekɛ kɛ́tú: A dɔɔri bɑ?


Na akararia marekwo mathiĩ 	 ɛ e haqe let


Naguo ũtheri ũrĩa ũrĩ thĩinĩ waku ũngĩkorwo nĩ nduma-rĩ, nduma ĩyo kaĩ nĩ nene-ĩ! 	 35 Kɛ kui̱ ɛmɔ, tiɛtdɛ jɛ ɛn ɣöö /ci buay in te rɛydun bi a muth.


19Arutani a watho na athĩnjĩri-Ngai arĩa anene magĩcaria ũrĩa mangĩmũnyiitithia o na ihenya tondũ nĩmamenyire aaheanire ngerekano ĩyo akĩaria ũhoro wao. 	 Kä ci yɛn ɛ jakä luaak ma̱a̱cni." 18 Kä min ci bööth palä tin di̱t kɛnɛ ji̱ gɔ̱rkä jɛ liŋ, kä görkɛ ca̱p mi dëë näk ni jɛ, kä dualkɛ kɛ jɛ, kɛ ɣöö ci nɛy diaal ga̱a̱c kɛ ŋi̱i̱cdɛ.


Ndĩramwandĩkĩra inyuĩ andũ eethĩ nĩ tondũ nĩmũhooteete Ũrĩa Mũũru. 	 Ɣän gɔ̱a̱rä yɛ nɛmɛ, ŋuɛ̈tni kɛ ɣöö cia gua̱n jiäkni puɔ̱t.


No rĩrĩ, inyuĩ mũtirĩ a gũkũ thĩ, no nĩndĩmũthuurĩte kuuma kũrĩ andũ a thĩ. 	 Kä kɛ ɣöö /ci yɛn a ji̱ ɣɔaa, kä cä yɛ mɛk rɛy ɣɔaa.


289:28 Math 4:21; Luk 3:21Mĩthenya ta ĩnana thuutha wa Jesũ kwaria ũhoro ũyũ nĩathiire na Petero, na Johana na Jakubu akĩambata nao kĩrĩma igũrũ makahooe. 	 1 Kä mëë ci ni̱n bäkɛl kɔ̱kiɛn thuɔ̱k, cu Yecu Pi-tɔr kɛ Je-mɛth kɛnɛ däman ni Jɔ̱ɔ̱n naŋ guäthdiɛn kärɔ̱ wi̱i̱ pa̱a̱m mi bäär.


Ambĩrĩriai gũkũngũiya, mũrĩ na mathĩgĩ moko, 	 Nya qajbʼile tuʼn tkubʼ bʼaj jlu


53:5 Math 4:3; Agal 2:2Nĩ ũndũ ũcio, rĩrĩa ndaremirwo nĩgũkirĩrĩria rĩngĩ-rĩ, ngĩtũmana nĩguo menye ũhoro wa wĩtĩkio wanyu. 	 5 Kɛ luɔt ɛmɛ, mëë /ka̱n jɛ luäŋ kɛ ruɔ̱t, cua̱ raan ja̱k, kɛ ɣöö bä ŋa̱thdun ŋa̱c.


Mũthenya ũyũ ningĩ 	 Daa nyɔ kɛ pia.


Na ngũinamagĩrĩre. 	 , Mt 22:16 ɔluakɛ ɛ.


yaku harĩ we. 	 kɔɔr nɛɛnikɛ.


16Aburamu agĩcookithia indo ciothe iria ciatahĩtwo, na Loti mũndũ ũcio wao, na indo ciake ciothe, hamwe na andũ-a-nja na andũ arĩa angĩ. 	 10Mandɛm abhɨkɨ fyɛ bariɛp chi ndiɛrɛ nɛ Ábraham, kɛ nɛ Rɛbɛ́ka nkwɔ mpok yi achi nyaka nɛ mɛniɛ̌ bɛfak ɛbhɛn chi mbi ywɛsɛ Áisek afyɛ́,


14Menyerera ũndũ ũrĩa mwega ũrĩa wehokeirwo, na ũũmenyerere ũteithĩtio nĩ Roho Mũtheru ũrĩa ũikaraga thĩinĩ witũ. 	 14 Gaŋ thuɔ̱k in ca la̱th tetädu kɛ luäk Yieekä in Gɔaa in Rɛl Rɔ min cieŋ rɛydan.


Kũgwatanĩra amwe na antũ barĩa bendeete Mũrungu, nĩgũtũteethagia kũthengeera Mũrungu. 	 Kɔn palnɛ kɛɛl, Kuɔth ɛ Kuɔth kɛl,


En vidhiye ithu thaana 	 Titi kɛ kɛn gaat Adä min


Etĩkania na Kĩambi Kĩerũ, na nĩ o Tũrigũ, hamwe na thirikari nĩ mareganĩte na maheni macio na gũtirĩ ũira muoneku ũngĩnyita mateta macio ma Aregani na Kĩambi Watho mbaru. 	 Ɛn thio̱o̱r mi̱ cɛ ŋɔak mar kɛ gua̱a̱ diɛn kä ci̱ tin ca laar mi̱ lätkɛ, kɛnɛ ɣöö mi̱ känɛ mar kɛ gua̱a̱thdiɛn kä lääriɛn baaŋ thiɛlɛ mi̱ ciɛɛ nyoth i̱ lätdɛ.


Rũgano rwa Mwendandũ na Wainegene Magĩetha Njũng'wa: Gĩcunjĩ gĩa Ikũmi na Kĩmwe 	 nyɔŋma kɛ ekome - 11


164:16 Atũm 7:60Hĩndĩ ĩrĩa ndaciirithirio rĩa mbere-rĩ, gũtirĩ mũndũ wokire kũndeithia, andũ othe nĩmandiganĩirie. 	 16 Kä kɛ ga̱ŋdä mëë nhiam thilɛ ram mi ci ɣä luäk, kä duundɛ ɣöö cu nɛy diaal ɣä ba̱ny piny.


Maheenfatima Maheeny Maheharam Maheera Maheda Maheabean Maheew Mahecl Mahefaserge Maheeate Maheboob MaheeraKhan Mahegn Mahead MaHeeHa Mahei Maheaani Maheah Maheco Maheepathi 	 Aju qaj tuʼn tbʼant quʼn, aju tuʼn t-xi tzyet tuʼn qyolin, tuʼntzunju yolina tiʼj junjun tiʼ aju jaku txi tzyet tuʼn tpakbʼana tuʼn.


☆☆☆ Dhingana dhinganaaa 	 jiào mǔ jī yīn zhuǎn huàn


Maria unjekaga na ndiuge 	 Maria kɛ shihilɛ ko ni jaraa waa kpe


359:35 1Maũ 5:16; Isa 33:9; 35:2Andũ othe arĩa maatũũraga Lida na Sharoni makĩmuona na makĩgarũrũkĩra Mwathani. 	 35 Kä cu nɛy diaal tin cieŋ kä Li̱da kɛnɛ Ca-ron jɛ nɛn, kä cukɛ rɔ̱ riet Kuäär ni Kuoth.


ithu thaanaa? 	 ?E ti wan liɛ?


Nghia Nghia 23 days ago 	 Thilɛ mi cɛ cam kɛn ni̱ni tɔ̱tɔ̱.


41Rĩrĩa aakuhĩrĩirie, Jesũ akĩmũũria atĩrĩ, "Ũkwenda ngwĩkĩre atĩa?" 	 34 Kɛkɛ ni Yesu kɛɛ amɛ akɛ: "Aboloi enyiɛ nyɛyɔɔ?"


Nitũkoima thĩ ĩno na akuũ mariũke, 	 Kɛ ɣöö bi kaaŋ röt, kä ba nɛy tin ci li̱w jiɛc a /cikɛ bi lɛ thil, kä ba kɔn cu loc.


ngatuĩka ta mũndũ wa kũngĩ harĩ ariũ a maitũ; 	 Thɛyrä jiök, "Nɛn ɛ, cä dämuɔɔr moc kɛ yio̲w


Hihi ithingagwo atĩa? 	 Dëyi kɛ kulɛ ŋa̱c ɛgɔa i̱di?


110:1 Mar 3:13-15; Math 4:23Nake Jesũ nĩetire arutwo ake ikũmi na eerĩ moke harĩ we, nake akĩmahe ũhoti wa kũingata ngoma thũku na kũhonia mĩrimũ yothe na ndwari ciothe. 	 1 Cu Yecu jaakɛ da̱ŋ wäl rɛw cɔl, kä cuɛ kɛ ka̱m buɔ̱m kɛnɛ lua̱ŋ kɛ kui̱ yieyni ti jiäk diaal, kɛnɛ ɣöö bikɛ jua̱th jakä gɔw.


Agĩcooka akiuga atĩrĩ, "Mwanake, ndakwĩra atĩrĩ, ũkĩra!" 15Mũndũ ũcio wakuĩte agĩũkĩra, akĩambĩrĩria kwaria, nake Jesũ akĩmũnengerana kũrĩ nyina. 	 Cukɛ wut in cɔr cɔl, jiökɛ jɛ i̱, "Bum lɔcdu, jiɛc rɔ, cɔlɛ ji̱." 50 Cuɛ bi̱i̱dɛ min del yäk, kä cuɛ rɔ yuɔ̱th nhial, kä cuɛ ben kä Yecu.


Wa mbere akĩhikania na agĩkua, agĩtiga mũtumia atarĩ na ciana. 	 Cu kɛ̱̈ɛ̱̈ kuɛɛn, kä cuɛ li̱w a thilɛ jɛ gat.


wakekekekekekek, ano kaya un? 	 mm tuny i'j mvur un wuuu ua was iu?


1320:13 Math 3:17"Nake mwene mũgũnda ũcio wa mĩthabibũ akĩĩyũria atĩrĩ, 'Ngwĩka atĩa? 	 13 Kä cu gua̱n kakä wal kɛ kui̱ kɔaŋ wee i̱, 'Ɣän bä ni ŋu la̱t?


Twĩtĩkage rĩrĩa twagũkaĩra! 	 Si kadǎ dä cïjno!


Nĩũkaniina thĩ na magetha mayo, 	 mun mi kööt cɔl i Piny, kä cuɛ pi ti caa


Ngai Wa Iriko 	 - ¡Lëë Dios kiñ lii,


5 Naguo ũhoro ũrĩa tũiguĩte kũrĩ we, ũrĩa tũgũgĩcoka kũmũhe inyuĩ, nĩ atĩrĩ, atĩ Ngai nĩ ũtheri, na thĩinĩ wake gũtirĩ gatuma o na kanini. 	 5 Kä ce̱tkɛ min ŋäc yɛn ɛ kä Kuoth ɛ neenda, /ken nɛy ben kɛ ruac pɛli kiɛ kɛ ruac go̱rä nyinäkun.


6Hĩndĩ ĩyo ndingĩconorithio 	 6 Ti dɛ mpɑ̀ɑ̀ diɛ nkɛ kɔ̃nnɛ̀ dikònnì.


na handũ ha thoni-rĩ, 	 Ka sonni kɛ


410:4 Thaam 6:22; Atũm 5:6Musa agĩĩta Mishaeli na Elizafani, ariũ a Uzieli, ithe mũnini wa Harũni, akĩmeera atĩrĩ, "Ũkai haha, muoye ciimba cia ariũ a ithe wanyu, mũciumie nja ya kambĩ haraihu na itoonyero rĩa handũ-harĩa-haamũre." 5Nĩ ũndũ ũcio magĩũka, makĩmakuua, marĩ o na kanjũ ciao, makĩmatwara nja ya kambĩ, o ta ũrĩa Musa aathanĩte. 	 Toj ambʼil jaʼlo mintiʼ atoʼ tjaqʼ tley Moisés, noqtzun tuʼnj, aʼyeju kawbʼil ateʼkux toj Ley lu, in qo tzaj tonin tuʼn tel qnikʼ tiʼj alkye bʼaʼn ex alkye nya bʼaʼn toj twitz Jehová.


Na o hĩndĩ ĩyo akĩĩra mũndũ ũcio wakuĩte ciĩga atĩrĩ, "Ũkĩra, oya kĩbarĩ gĩaku ũinũke mũciĩ." 7Nake mũndũ ũcio agĩũkĩra, akĩinũka mũciĩ. 	 Kä cuɛ ram in cɛ nuäŋ jiök i̱, "Jiɛc rɔ, käni ko̱lu, kä wër dhɔru." 7 Kä cuɛ rɔ jiɛc, kä cuɛ wä cieŋ.


Makĩonana akĩĩra Mũgeci ' Ĩ mũndũ ndwakĩgĩa goro, ngiya mwatũ wa njũkĩ.' 	 kɛnɛ gaat nɛn cuɛ wee, "Kɛ ŋaani jäl kɛɛl kɛ


yaghuth, yaghuth idol, yaghutha 	 Tumko yeh naa ehsaas tha,


▪ Gĩkũyũ Vietnam 	 mua mua thu cua viet my


- Te ni iretai mono wa naani? 	 Kɛ kɛn ŋaani̲?


na nyumbũrĩre Isiraeli mehia make. 	 Jarayelɔi kɛ nihelɔi yeyeɔ nibii anaa yɛ shwapoi lɛ amli.


310:3 Joh 6:31Na othe maarĩĩaga irio o imwe cia kĩĩroho, 410:4 Thaam 17:6na maanyuuaga maaĩ o mamwe ma kĩĩroho; nĩgũkorwo maanyuire kuuma rwaro-inĩ rwa ihiga rwa kĩĩroho rũrĩa rwatwaranaga nao, naruo rwaro rũu rwarĩ Kristũ. 	 4 Kä cu kɛn diaal maath kɛ pi̱ yieekä mɔ kɛl ɔ.


Gwĩtĩkia ti mũrigo. 	 Ɛn ciaŋ ŋäthädɛ thilɛ jɛ luɔt.


Nĩ maandarĩirie kabere mogarũrũku marĩa ngũgĩa namo." - Joan, ũrĩ na mĩaka 18. 	 ɤä a cu yɛn ɛä tuk kutdun mëëdan?" 28 Cukɛ


Matirũka nĩ maingĩ kwĩ magũa 	 Xa wi k'a tajawär kikäm na.


12 Makĩria ma ũguo, mũndũ nĩ akoragithia mũrũ wa nyina, na ithe wa mwana oragithie mwana wake, na ciana ciũkĩrĩre aciari a cio na cimoragithie. 	 12 Bi raan dämani gɔany li̱th kä bi wutni gaatkiɛn kɔak, kä bi gaat tekɛ tɛ̈r kɛ diëëthkiɛn, kä bi kɛn kɛ jakä li̱w.


Gĩkũyũ kik-000 Antigua na Barbuda 	 Naadh nus-000 Antiguaa kɛnɛ Barbuda


13Twoima kũu tũgĩthiĩ tũgĩkinya Regio. 	 13 Kä ɛn wi̱ni cuakɔ cop kä Re-jum.


Nawrûyî: Ethiopia → na 	 Nitsumɔhe Niji kɛ Shisharamɔi: Ethiopia


Nĩarĩtwaranaga nawe, 	 , Ay 40:31 Bɛbadu kɛ bɛlɛ k. ndɛbalɛ


Tuire Koroma 	 Kä ɛnɔ cuakɔ ben kä Röm.


wake brothers bio 	 aw tena kɛnɛya sɔrɔ.


20Ũrĩa ũroimbũra maũndũ macio ekuuga atĩrĩ, "Ĩĩ nĩguo, ngũũka o narua." 	 20 Ram min lat ŋɔaani ti̱ti̱, laarɛ jɛ i̱, "Ɛpuc bä mal ben."


17Tondũ watho wokire na Musa, no ũtugi na ũhoro ũrĩa wa ma ciokire na Jesũ Kristũ. 	 17 Kɛ ɣöö ci Kuoth ŋuɔ̱t ŋun kɛ Muthɛ, kä bä puɔ̱th kɛnɛ thuɔ̱k kɛ Yecu Kritho.


Aca, arĩa mehumbaga nguo cia goro na magekenia na mĩago ya thĩ maikaraga nyũmba cia ũthamaki. 	 Nɛnɛ, nɛy tin ciaŋkɛ bieyni ti kɔ̱a̱c kɔa̱a̱c tekɛ rɛy duëli kua̱ri ti di̱t.


Ni muoyo maita 	 Pɛrɛ yông jey


"Mwenenyaga turekere uremi na rung'athio rwitu, ithui na ciana ciitu!" 	 Kuoth ɤä jak kä nɛ̈ɛ̈nä waŋdu a mäni gaatku bä."


Tũũranagiai na thayũ mũndũ na ũrĩa ũngĩ. 	 Kä ta̱yɛ kɛ mal kamnikun.


GILBERT, Hannah Robert + Hannah 	 Gil, Rosanna kɛ Leonardo


Na rĩrĩ, akorũo nĩ mũndũ mwende mũno nĩ niĩ-rĩ, githĩ ndaagĩrĩirũo nĩ kwendwo nĩwe mũno makĩria ũhoro-inĩ wa mwĩrĩ, o na wa Mwathani? 	 8 Ɣɔ̱ɔ̱n ta̱nɛ kɛ buɔ̱m lɔaac, dënɛ nhɔk ni ɣöö ta̱nɛ jɔ̱ɔ̱r kɛ puɔ̱ny kɛ ɣöö banɛ te kɛɛl kɛ Kuäär ni Yecu.


Hĩndĩ ĩyo Kaini nĩakaga itũũra inene, na aarĩkia kũrĩaka, akĩrĩĩta Enoku o ta ũrĩa mũriũ eetagwo. 	 Thɛth bä cuɛ gat mi dho̲o̲l dieth, cuɛ ciötdɛ


Wii irirosũ marĩya dupʉ boamakʉ̃, Marĩpʉ gaji wii marĩrẽ sĩrõsũ gaji dupʉ ʉ̃mʉgasima dupʉre sĩgʉkumi. 	 gòu mǎi běn guó huò bì , zhèng fǔ huì jiǎn shǎo yuǎn qī tiē shuǐ , zhè yàng yǐn qǐ de suō jiǎn (zhǐ yuǎn qī tiē shuǐ) kě gǔ lì jìn kǒu shāng 。


Jusufu Kũrũgamĩrĩra Misiri 	 Ijipt, kä Ijipt tëë kɛ bɛl.


b) Lugar: Jũ rĩ ? - Onde? 	 B: Musà ka kɛnɛ ?


45Rĩrĩa athĩnjĩri-Ngai arĩa anene na Afarisai maaiguire ngerekano icio cia Jesũ, makĩmenya atĩ aaragia ũhoro wao. 	 Kä mi wä päm ɛmɔ pɛn wi̱i̱ ran bɛ jɛ riac." 19 Kä mëë ci ji̱ gɔ̱rä kɛnɛ bööth palä tin di̱t jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ci Yecu ruac cäätdä nɛmɛ lat kɛ kui̱diɛn.


Ciara - Wake up, no make up 	 Buu-Mɔɔ kɛ Awake! woji tɛtrɛbii lɛ


Rĩrĩa aamoonire, akĩhiũha akiuma mũromo-inĩ wa hema yake, agĩthiĩ kũmatũnga, na agĩturumithia ũthiũ wake thĩ. 	 31 Mëë cikɛ jɛ buy, cukɛ bi̱i̱ woc kä jɛ, cukɛ bieynikɛ la̱th puɔ̱ɔ̱nydɛ, kä cukɛ jɛ naŋ kɛ ɣöö ba wä pua̱t jiaath.


Iwo Jima (again), 	 Ŋa wì cɛn na nii,


Na madhi gadhi thalupulu thadithe, 	 huò jiàn yán luó jiè,jī kě suǒ jiān bī,


3115:31 Math 9:8Nao andũ makĩgega rĩrĩa moonire arĩa mataaragia makĩaria, na arĩa onju mahonetio, na arĩa maathuaga magĩĩtwara, na atumumu makĩona. 	 31 Kä inɔ cu bua̱n nath ga̱a̱c ɛlɔ̱ŋ, min nɛ̈nkɛ mi̱eeŋ ruackɛ, kä jäl ŋöt kɛnɛ dua̱nyni, kä gui̱c ciöör.


Ũsũngĩo waku nĩ . . . 	 sɿ poˀ ɦuɛ ʥi kɛ


11Maarĩkia kũrĩhwo, makĩambĩrĩria kũnugunĩkĩra mwene mũgũnda. 	 ka̲n." 19 Cukɛ coo wä kä raan la̲t duëël


4324:43 Luk 12:39No menyai atĩrĩ, korwo mwene nyũmba nĩamenyete thaa cia ũtukũ iria mũici angĩũka, angĩaikarire eiguĩte, nyũmba yake ĩtuuo. 	 43 Kä ŋa̱cɛ mɛmɛ, mi ci gua̱n ciëŋ gua̱a̱th in bi ben kɛ kueel kɛ wäär ŋa̱c, derɛ cu te jinä, kä cɛ kueel dee lɛ jakä to̱lɛ duelɛ.


4th Hannah PENNY dau of John & Hannah 	 mu qin de san ci dian hua


2321:23 Atũm 18:18Nĩ ũndũ ũcio ĩka ũrĩa tũgũkwĩra. 	 ACTES 18:16 _ Dɛ mɔ̀nnì kɛ́ bɛ̀ bɛ̀ti kubeéndieku.


69Na rĩrĩ, Petero aikarĩte nja, nake mũirĩtu warĩ ndungata akĩmũkora, akĩmwĩra atĩrĩ, "O nawe uuma hamwe na Jesũ ũcio wa Galili." 	 Kä mëë te naath ɣɔ̱c wi̱i̱ maac, cu nyam mi läät Pi-tɔr ka̱m tiit, kä cuɛ wee: 'Wut ɛmɛ tëë kɛɛl kɛ Yecu.'


weega, njũmbũrũ nĩũndũ wa 	 Diɛ mi kaaye nu diɛ wanpɛ


Nĩ ũndũ ũcio agĩtoonya aikaranie nao. 	 watkɛ cɛ bi cieŋ kɛɛl kɛ kɛ.


3111:31 1Ath 11:11; 1Sam 15:27Hĩndĩ ĩyo akĩĩra Jeroboamu atĩrĩ, "Wĩyoere icunjĩ ikũmi, nĩgũkorwo ũũ nĩguo Jehova, Ngai wa Isiraeli, oigĩte: 'Atĩrĩrĩ, nĩngweheria ũthamaki guoko-inĩ gwa Solomoni, na nĩngũkũhe mĩhĩrĩga ikũmi. 	 Mëë cɛ jek ɛn ɣöö ci Yecu naath loc agɔaa, cuɛ jɛ thiec i̱, "Ɛ ŋut in mith di̱t ni jɛn rɛy ŋuɔ̱tni diaalɔ?" 29 Cu Yecu jɛ loc i̱, "Ruac in nhiam ɛ jɛn nɛmɛ i̱, 'Liɛŋɛ jɛ, yɛn ji̱ I-thɛ-rɛl, Kuäär ni Kuothdan ɛ jɛn Kuoth kɛl kärɔa, 30 kä bi Kuäär ni Kuothdu nhɔk kɛ lɔcdu kɛɛliw, kɛ tieydu kɛɛliw, kɛ ca̱ru kɛɛliw, kɛ buɔ̱mdu kɛɛliw.' 31 Kä ŋut in rɛwdɛ ɛ jɛn nɛmɛ i̱, 'Nhɔk gua̱n thieekädu ce̱tkɛ rɔɔdu.'


Kũmata ndakoretwo onete nyamũ ta ĩyo ona ndaiguĩte ũhoro wayo. 	 /Ka̱nɛ met nɛn ɛn mi̱ cie nɛmɛ tuɔkɛ, ni̱ wal.


40"Nĩ ũndũ ũcio o ta ũrĩa itindiĩ rĩmunyagwo rĩgacinwo na mwaki-rĩ, ũguo noguo gũkahaana hĩndĩ ya ithirĩro rĩa mahinda maya. 	 40 Ce̱tkɛ min la jol a duɔlkɛ kä waŋkɛ jɛ kɛ mac, bɛ te inɔ guutdä ɣɔaa.


O na niĩ ndathũka kũrĩ we, 	 Kä na̠kɛ kɛ ɛ buoth bä.


13Rĩrĩa Ayahudi a Thesalonike maamenyire atĩ Paũlũ nĩahunjagia kiugo kĩa Ngai kũu Berea-rĩ, magĩthiĩ kũu o nakuo, magĩthogotha kĩrĩndĩ na magĩgĩthũkia ngoro. 	 13 Kä mëë ci ji̱ Juudh tëë te kä Thɛ-tha-lo-ni-ka jɛ ŋa̱c ɛn ɣöö ca ruac Kuɔth lat ɛ Puɔl kä Bɛ-ria bä, cukɛ ben ɛn wänɛ mɛ kɛ ɣöö bikɛ buɔ̱n jakä rɔal.


31Na rĩrĩ, rĩrĩa maageragia kũmũũraga ũhoro ũgĩkinya harĩ mũnene wa mbũtũ ya thigari cia Roma atĩ itũũra rĩothe rĩa Jerusalemu rĩarĩ na ngũĩ. 	 31 Kä mëë görkɛ ɣöö na̱kɛ jɛ, cu ruac wä kä kuäär lathkëëri in di̱i̱t ɛn ɣöö Jɛ-ru-tha-lɛm kɛɛliw nyuɔɔnɛ.


21No ũrĩa ahotete kuona, kana ũrĩa ũmũhingũrire maitho make, ithuĩ tũtiũĩ. 	 21 Kä kueckɔ mɔ jak jɛ kä gui̱c ɔ täämɛ, kä kui̱c nɛy ram mɔ lɛp wäŋkɛ mɔ.


4912:49 Joh 14:31Nĩgũkorwo ndiaririe ndĩĩrĩte niĩ mwene, no Baba ũrĩa wandũmire nĩwe wanjathire ũrĩa ingiuga, na ũrĩa ingĩaria. 	 49 Kɛ ɣöö /cä lat ni ruacdä, ɛ jɛn Gua̱a̱r in la puɔ̱nydɛ mëë jäk ɣä, ci ɣä ka̱m ruac in bä latɔ, kɛnɛ min bä lar.


Nũ ũgwĩtĩka ũngĩ, nũ ũgũteithũra ũngĩ? 	 Bi ŋa rɔ dɔp kɛ kërɛ?


Kũhaanĩkĩte atĩa nĩ ũndũ wa Shaitani kũharũrũkio gũkũ thĩ? 	 ^ Biɛ nɛ a kɛ tsɛɛ Satan.


Mehia ma mũthenya ũyũ; 	 Kɛ̀ bɛ̀ nninku kɛ bɑ́ɑ́ ntimɑ́tì bɛ̀ yìɛ ntì kɛ utɛ́,


21Niĩ, Paũlũ, nĩ niĩ ndandĩka ngeithi ici na guoko gwakwa. 	 21 Ner ɛmɛ gɔ̱ɔ̱rɛ ɣän Puɔl kɛ tetdä pa̱ny.


Timina aarĩ mwarĩ wa nyina na Lotani. 	 Hɛyman, kä nyiman Lotan cɔalɛ Timnä.


11Akĩmwĩra atĩrĩ, "Aca, mwathi wakwa, thikĩrĩria; nĩndakũhe gĩthaka kĩu, na nĩndakũhe ngurunga ĩyo ĩrĩ thĩinĩ wakĩo. 	 Kuoth wee, "Yɛn liɛŋɛ jɛ, ɤän cä yɛ ka̲m ŋɔak


Jakubu Gũtũngana na Esaũ 	 Mɛni wɔkaseɔ kɛjɛɔ Yakob kɛ Esau sane lɛ mli?


Hannah Geske Hannah Gilbert 	 doi thu cua hillary clinton


Ma Ĩrĩa Ĩkoniĩ Ngai nĩ Ĩrĩkũ? 	 Kä kɔn dënɛ ruac Kuɔth in thuɔ̱k ŋa̱c i̱̱di̱?


10Na rĩrĩa Jesũ aarĩ kwa Mathayo mũciĩ makĩrĩa irio cia hwaĩ-inĩ, etia mbeeca cia igooti aingĩ na andũ ehia magĩũka kũrĩanĩra hamwe nake na arutwo ake. 	 15 Kä min nyuurɛ guäth mi̱eth dueel Lii-bay, te thuɔ̱ɔ̱l tho̱lbo̱kä kɛnɛ ji̱ dueeri ti ŋuan nyuurä kɛɛl kɛ Yecu kɛnɛ ji̱ kɔaarɛ, kɛ ɣöö guɔ̱ɔ̱rkɛ jɛ ɛ nɛy ti ŋuan.


339:33 Luk 5:5Na rĩrĩa andũ acio maatiganaga na Jesũ, Petero akĩmwĩra atĩrĩ, "Mwathani, nĩ wega tũikare gũkũ. 	 33 Kä min jiɛy wutni tɔ̱tɔ̱ kä Yecu, cu Pi-tɔr Yecu jiök i̱, "Kuäärä, gɔaaɛ ɛn ɣöö ta̱kɔ ɛn wanɛ.


4Nao maakinya kũrĩ Jesũ, makĩmũthaitha magwatĩirie mũno, makĩmwĩra atĩrĩ, "Mũndũ ũyũ nĩagĩrĩirwo gwĩkwo ũguo nĩwe, 5tondũ nĩendete rũrĩrĩ rwitũ na nĩatwakĩire thunagogi." 6Nĩ ũndũ ũcio Jesũ agĩthiĩ nao. 	 4 Mëë cikɛ ben kä Yecu, cukɛ jɛ läŋ, cukɛ wee i̱, "Ro̱ŋɛ ɛn ram ɛmɔ kɛ ɣöö deri jɛ luäk kɛ nɛmɛ, 5 kɛ ɣöö nhɔkɛ nɛɛkɔ, kä ɛ jɛn täth luaak doläda mɔ." 6 Cu Yecu wä kɛ kɛ kɛɛl.


Gucokia ngwataniro niguo uma wa uiguithanio. 	 Tëk mi ruackɛ ɛ puɔny.


Nyũmbainĩ yake, 	 rɛy cuaalikiɛn.


No rĩrĩ, mũndũ angĩkũgũtha rũthĩa rwa ũrĩo-rĩ, mũhũgũkĩrie rũu rũngĩ o naruo. 	 Kä mi ci raan tha̱a̱ŋ cuëëcdu pat, lɛni jɛ lɛ riet pek in dɔ̱ŋ.


ohia waikiki 	 Ben ɛ la can


Baba nake nĩarĩmwendaga, na nĩtũrĩũkaga kũrĩ we tũtũũranagie nake. 	 Kä bi Gua̱a̱r ɛ nhɔk, kä bakɔ ben kä jɛ, kä bakɔ cieŋ kɛ jɛ kɛɛl.


Ĩrĩ gũkũra ndĩrĩ mwĩroreri. 	 Kä mëë cä di̱t, cua̱ ciaŋ gaatädä päl.


na agaikarĩra matu onanie ũnene wake. 	 nhial, cuɛ jɛ thiec,


2 Hĩndĩ ĩrĩa muoyo ũcio waguũranĩirio nĩtwawonire, na nĩkĩo twaragia ũhoro waguo tũkĩmwĩraga ũhoro wa muoyo wa tene na tene, ũrĩa warĩ hamwe na Ngai Ithe, o ũrĩa twamenyithirio ithuĩ. 	 2 Ca tëk ɛmɔ jakä jɔc, kä cakɔ jɛ nɛn, kä cakɔ ruac kɛ kui̱dɛ, kä la̱rkɔ yɛ tëk in do̱raar mëë te kɛɛl kɛ Gua̱a̱r in te nhial, kä ca nyuɔ̱th kɔn.


154:15 2Akor 11:8, 9Makĩria ma ũguo, o ta ũrĩa inyuĩ andũ Afilipi mũkũmenya-rĩ, matukũ-inĩ ma mbere rĩrĩa mwahunjĩirio Ũhoro-ũrĩa-Mwega, hĩndĩ ĩrĩa ndoimire Makedonia, gũtirĩ kanitha o na ũmwe wanyiitanĩire na niĩ harĩ ũhoro wa kũheana kana kwamũkĩra, tiga o inyuĩ; 16nĩgũkorwo o na rĩrĩa ndaarĩ Thesalonike, nĩmwandũmagĩra ũteithio kaingĩ hĩndĩ ĩrĩa ndaakoragwo mbataire. 	 15 Kä yɛn ji̱ Pi-li-pi ŋäc yɛn ɛ nikɛ tuk la̱t thukni ti gɔw, mëë cä Ma-tha-do-nia ba̱ny piny, thilɛ duel Kuɔth mi ci nɛy muc nyuak kɛɛl, kɛ ni yɛn kärɔ̱.


Kugayukanio guku kuma kuri na Ngai kurehaga thina wa miturire itu thiini wa thi. 	 KUOTH JAÖBA diɛɛrɛ ɛlɔ̱ŋ kɛ kui̱dan kä go̱o̱rɛ ɣöö banɛ puɔ̱th mi di̱i̱t jek.


2615:26 Joh 14:17; 1Joh 5:7"Hĩndĩ ĩrĩa Mũteithia agooka, ũrĩa ngaamũtũmĩra kuuma kũrĩ Baba, na nĩwe Roho wa ma ũrĩa uumaga kũrĩ Baba, we nĩakaheana ũira wakwa. 	 25 Ɛ jɛn ɣöö bi ruac ëë ca gɔ̱r rɛy ŋuɔ̱tnikiɛn a thuɔ̱k i̱, 'Cu kɛn ɣä nyir baaŋ a thil luɔt.' 26 Mi wä Cuum wä ben, min bä jäkä yɛ kä Gua̱a̱r, jɛn bɛ yɛ la̱t ruac nenä kɛ kui̱dä, kä ɛ jɛn Yiëë thukä min bä kä Gua̱a̱r.


God is good Ngai ni mwega 	 Ram mi lät mi gɔaa ɛ raan Kuɔth.


11Ningĩ nĩmũũĩ atĩ twekaga mũndũ o mũndũ wanyu o ta ũrĩa ithe wa ciana ekaga ciana ciake mwene, 12tũkamũmagĩrĩria, na tũkamũhooreragia, o na tũkamũringagĩrĩria mũtũũre mĩtũũrĩre yaganĩrĩire na ũrĩa Ngai endaga, o we ũmwĩtaga mũtoonye thĩinĩ wa ũthamaki wake, na mũgĩe na riiri wake. 	 11 Kä ŋäc yɛnɛ ɛn ɣöö cakɔ yɛ ciɛŋ ce̱tkɛ min la gua̱n gan gaatkɛ a yiɛɛn, 12 cuɔmkɔ yɛ kä buɔ̱mkɔ yɛ, kä läŋ nɛy yɛ, ɛn ɣöö bia tëk kɛ tëk mi ro̱ŋ gɔɔydɛ kɛ Kuoth, min ci yɛ cɔal rɛy kuäärädɛ kɛnɛ buaydɛ.


nginya rĩrĩa we akaanjiirĩrĩra, 	 amäni mëë cɛ la wut.


7Korwo nĩmũũmenyete kũna, no mũmenye Baba o nake. 	 Ɣän ŋa̱cä nyinkä, kä nyinkä ŋa̱ckɛ ɣä, 15 ce̱tkɛ min ŋäc Gua̱a̱r ɣä, kä ŋa̱cä jɛ.


Nĩkĩ Mũrungu Arĩna Ũthuranĩri Kana Gĩkundi kĩa Antũ Barĩa Bamũthaathaagia? 	 Kiɛ ɛ nyuaak ŋukä mi te kam gua̱n ŋäthä kɛnɛ ram mi thil ŋa̱th? 16 Ɛ mat ruac ŋukä te kam luaak Kuɔth kɛnɛ kuth guäyni mɔ?


ũrĩ hakuhĩ na nĩũrooka narua. 	 Musà tùn bɛ sɛ̀nɛ' kɛ.


32 nake riria a mutumaniire akimuira atiri, 'we ngombo ino njaganau, nii nguoheire thiri ucio wothe nitondu niuthaithire. 	 32 Cu Yecu jɛ loc i̱, "Cä yɛ nyuɔ̱th lät ti gɔw ti ŋuan kä Gua̱a̱r kä bɛ ku la kui̱ kä min mith kä ti̱ti̱ bi yɛn ɣä bök kɛ jɛ mɔ?" 33 Cu ji̱ Juudh ɛ loc i̱, "/Ciɛ kui̱ la̱t mi gɔaa ɛn min dëëkɔ ji̱ bök kɛ jɛ, ɛ ɣöö kuethi Kuoth.


Mathogora guku nimambatirite, ona thengia ya gukorwo thoko ino irigiciirio ni matuura moikaine na urimi wa irio ta mboga na matunda. 	 Shi, yɛ be mli ni gbekɛbii daraa lɛ, bei pii lɛ, ewaa waa kɛhaa fɔlɔi akɛ amɛkɛ amɛ aaawie nibii ni he hiaa titri lɛ ahe.


Twagũtĩa mwathi 	 Luɔ̱thɛ kuäär in di̱i̱t.


ũrĩa wagire gũtua Ngai kĩĩhitho gĩake kĩa hinya, 	 37 Kä duundɛ ɣöö ram in ci Kuoth ɛ jiɛc /kenɛ nuɔɔr nɛn.


Kũgerekania ũndũ na kĩndũ kĩrĩa iringaine nĩ ta ũũ: 	 1 Mɛm̀mɛ kɛ̀ Kuyie mbɛ́i nkɛ dɔ̀:


3Acio akĩĩgu nĩmakuuire matawa mao, no matiakuuire maguta. 	 3 Kä min ci nyier tin dɔa̱a̱r lɛmbärnikiɛn naŋ, thilɛ liɛɛth mi ci kɛn ɛ naŋ kɛɛl kɛ kɛ.


ngaahika ndeenda 	 Mesi'n i su ndɛ wie mun


16Ehagĩrĩra mĩario ĩtarĩ ya gwĩtigĩra Ngai, tondũ arĩa mekenagia na ndeto icio makĩragĩrĩria kwaga gwĩtigĩra Ngai. 	 16 Nɔ̱ɔ̱ni rɔ kɛ muɔŋ kueethä, kɛ ɣöö bikɛ naath buɔth jɔ̱ɔ̱r nhiam Kuoth.


Wĩrĩgĩĩro bwa kũriũkua kwa akuũ bũũmbĩkanaga tontũ Mũrungu naatũmĩre Mũtaana waawe akue nĩũntũ bwetũ. 	 Näkdaan ɛ nyuth kä kuoth kɛ höö banɛ jɛ nya̱c i̱ te̱ kɔn kɛ guan tɛ̈ɛ̈r.


(trg) ="64"> Hĩndĩ ĩyo nĩ tũkabatara gwathĩkĩra ũtaaro ũyũ wa Maandĩko: " Atĩrĩrĩ , inyuĩ andũ akwa , ta tonyai tũnyũmba twanyu , mwĩtiirĩrie , mwĩhithe kahinda kanini mũira wa mathũgũta mathire . " 	 E ma'jɛ leli' ɛl ku'eu, ijɛn če I'rara kani'ški kui'aj mu ma'j ka'nə pe'u irara'.


53 (O mũndũ akĩinũka gwake mũciĩ. 	 dɔŋ, nɛy diaal ni peekdiɛn cukɛ dueel go̲l.


kangĩamwoneire wĩra weriragĩrio 	 tij tijă tijetă tijghea tijghetar


Padhaaro ni mhaare des... 	 thinam thinam un mukam...


Ũkĩenda gũkenia andũ? 	 Kiɛ göörä ni ɣöö bä lo̱c nath jakä tɛth?


AnaganagaaOAthidhi - 13th Aha 	 nyɔŋma kɛ etɛ - 13


HI waiheke wahine 	 Aboloo kɛ wain lɛ


31 Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, kana nĩ kũrĩa mũrarĩa, kana nĩ kũnyua, kana nĩ ũndũ ũngĩ o wothe mũreka-rĩ, ĩkagai maũndũ mothe nĩguo mũgoocithie Ngai.+ 32 Tigagai gũtuĩka mĩhĩnga harĩ Ayahudi o hamwe na Angiriki na harĩ kĩũngano kĩa Ngai,+ 33 o ta ũrĩa ndĩrageria gũkenia andũ othe maũndũ-inĩ mothe, itegũcaria ũrĩa ingĩĩguna niĩ mwene,+ o tiga ũrĩa andũ aingĩ mangĩgunĩka, nĩguo mahonokio.+ 	 32 /Cuarɛ ji̱ Juudh kiɛ ji̱ Gɛ-rith, kiɛ duel Kuɔth moc kɛ riɛk, 33 ce̱tkɛ min cä jɛ ɣɔ̱n ɛn ɣöö bä lo̱c nɛɛni diaal jakä tɛth kä ti diaal tin la̱tdä, kä /cä go̱r ni mi gɔaa kɛ kui̱dä, ɛ mi gɔaa kɛ kui̱ nɛɛni ti ŋuan ɛn ɣöö dee kɛ kään.


Na gũtirĩ kwarehwo gũkũ thĩ 	 kɛn /cikɛ ji̱ ɣɔaa ɛmɛ


41Na tondũ wa ciugo ciake, andũ angĩ aingĩ magĩĩtĩkia. 	 37 Cäŋ ni mëë cɛ nyuuthni ti ga̱ykɛ naath ti ŋuan la̱t nhiamdiɛn, /ken kɛn Yecu ŋäth.


Nyaga Nyagachugu Nyagah 	 ɛlɛgɛn autis


14Muntû athûngagîra magerioni aakuuyua i mawîrirîîria maake maathûûku mwanka magatûma arîîkîîrua i mûtego wa mo. 	 14 No hewɔ lɛ, mɛi ni asumɔɔ, akɛni nyɛmiimɛ nibii nɛɛ hewɔ lɛ, nyɛbɔa mɔdɛŋ fɛɛ ni nyɛaanyɛ koni yɛ naagbee lɛ ena nyɛ ní muji kɛ kpa ko bɛ nyɛhe, yɛ toiŋjɔlɛ mli.


Kana hihi, "no [ndamathia ĩyo] ĩgĩtoorio." 	 ^ Loo "ajata oblanyo kɛ ekuɛ he tsɔi."


26Cookeriai Mũrungu wa igũrũ ngaatho. 	 25 A puɔny tekɛ Kuoth!


5912:59 Math 12:42Ngũkwĩra atĩrĩ, ndũkoima kuo ũtarĩhĩte thiirĩ wothe, hatarĩ gathendi ũgũtigia." 	 59 Kä ɣän la̱rä jɛ ji̱, /ca ji̱ bi met lony amäni mi ci yio̱w diaal thöp."


We Mwega na Mũthingu Ndakũina mĩrĩra 	 Kɛ ɣöö gɔaa lɔcdɛ kɛ nɛy tin jiäk kɛnɛ ji̱ dueeri.


4Akĩgĩa nda ĩngĩ, agĩciara kahĩĩ kangĩ gagĩtuuo Onani. 	 ni nyɔk kɛ ruët, kä cuɛ lɛ ni dap kɛ gatdɛ.


Moimĩrĩro ma Shaitani kũingatwo igũrũ nĩ marĩkũ? 	 ^ Biɛ nɛ a kɛ tsɛɛ Satan.


Anabii othe na atũmwo othe, moragirwo makĩrũĩra 	 A cäŋ ni mëë ci ŋut kɛnɛ göök nëndiɛn lat kɛ kui̱dɛ.


Ũka, nĩngũgũtũma kũrĩ o." 	 wä kony, bä ku lɛ wä luny jɔk." 6 Kä cu


Akũũjĩ ba Jehova bamwe nĩbairitagĩra mathaa 30, 50, kana nkũrũki o mweri ngũgĩne ya gũtũmĩĩria. 	 Tha̱ŋ Nëëni Jaöba naŋkɛ thaakni ti 30, 50, kiɛ thaakni ti ŋuan rɛy ŋi̱i̱cädiɛn kɛ naath kɛ Baibol.


4524:45 Math 25:21, 23"Ningĩ-rĩ, ndungata ya kwĩhokeka na njũgĩ nĩĩrĩkũ, ĩrĩa mwathi wayo angĩĩhokera kũroraga ndungata iria ingĩ cia nyũmba yake, na ĩciheage irio ihinda rĩrĩa rĩagĩrĩire? 4624:46 Kĩam 16:15Kaĩ nĩũgaakorwo ũrĩ ũndũ mwega harĩ ndungata ĩyo, rĩrĩa mwathi wayo agooka akore ĩgĩĩka o ũguo-ĩ! 47Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, nĩakamĩĩhokera indo ciake ciothe. 	 44 Kɛ kui̱ ɛmɔ, yɛn bia rɔ̱ dhil rialikä, kɛ ɣöö bi Gat Ran ben kɛ gua̱a̱th mi kui̱c yɛn ɛ." 45 "Ɛŋa mi mɔ läät mi ŋa̱thkɛ kä pɛl, mi ci kuäärɛ jɛ kuany kɛ ɣöö bɛ a ti̱i̱t gɔaalɛ, kä bɛ la̱a̱t tin kɔ̱ŋ moc kɛ mi̱eth kɛ gua̱a̱th in lot rɔ? 46 A puɔ̱th tekɛ läät, mi bi kuäärɛ jɛ jek lät mi wëë ben.


Na ũtukũ wothe Igũrũ 	 ɛmɔ kɛ wäär kɛɛliw.


No ũrĩa wandũmire nĩ mwĩhokeku, naguo ũrĩa njiguĩte kuuma kũrĩ we nĩguo njĩĩraga kĩrĩndĩ." 	 ɤä luk, kä cɛ ruacdä liŋ a cɛ ɤä moc kɛ


2. ĩkĩrũmĩrĩrwo nĩ Nyũmba ya mĩhirigo 	 2.arɔ̀y tɛ̀ɛ phɛɛŋ mâak


12Jesũ agĩcooka akĩĩra mũndũ ũcio wamwĩtĩte atĩrĩ, "Waruga iruga rĩa mũthenya kana rĩa hwaĩ-inĩ-rĩ, ndũgetage o arata aku kana ariũ a thoguo, kana andũ anyu, o na kana andũ arĩa atongu a itũũra rĩanyu; ũngĩka ũguo-rĩ, nao nĩmagagwĩta na nĩ ũndũ ũcio makũrĩhe ũguo ũmekĩte. 	 Cuɛ rɔɔdɛ riet kɛ kä cuɛ kɛ jiök i̱, 26 "Kä ram ɔ bi ben kä ɣä mɔ, kä /cɛ gua̱n, kɛ ciekdɛ, kiɛ gaatkɛ, kiɛ dämani, kiɛ nyiemani bi lo̱k, ɣɔ̱ɔ̱n, a cäŋ lo̱kɛ ni tëkdɛ pa̱ny, /cɛ dee a raan kɔaarä.


17Akĩnengerwo ibuku rĩa gĩkũnjo rĩa mũnabii Isaia. 	 17 Cua jɛ ka̱m bok go̱kä ni I-ca-yaa.


5Na rĩrĩ, Loti, ũrĩa matwaranaga na Aburamu, o nake aarĩ na ndũũru cia mbũri, na cia ngʼombe, na ndungata nyingĩ. 	 Lotan cuɛ te kɛ gaat da̲ŋ rɛw, Hori kɛnɛ


20 Mahindarama Road 	 20 cen kɛn film


na mũmake biũ. 	 ciekdɛ kɛ ŋɔakɛ diaal.


Ũndeithie Mwathani ũnjiguĩre tha; 	 wutni la̲t, kɛ thɔ̲a̲rɔ̲a̲a̲li, kɛɛ muɔ̲li.


19 Kuuma nĩmoimire kũrĩ ithuĩ, no matiarĩ aitũ; amu mangĩakorirũo marĩ aitũ, nĩmangĩaikarire hamwe na ithuĩ; no nĩmaatũtigire, nĩ getha moimbũke mamenyeke atĩ othe ti aitũ. 	 19 Cikɛ jiɛɛn rɛydan, kä duundɛ ɣöö /cikɛ te kɛɛl kɛ kɔn.


Nĩ ũndũ ũcio agĩthiĩ kũmũũrĩria na akĩmũrĩhĩria na ũndũ wa kũũraga mũndũ ũcio Mũmisiri. 	 Cuɛ tey dueel kua̲rɛ mi la raan Ijipt.


Gikunda akĩmooria, 'Macio moiga atĩa?' 	 ro thiec kɛn kä ro, i "E lɛy ŋu ɛn nɛ ci


na agataha andũ a ndũrĩrĩ ciothe. 	 Döör dial lökɛ Nuäär,


Tondũ ũcio arahũka. 	 Cuɛ jɛ la̱t inɔ.


2013:20 Math 10:40Ngũmwĩra atĩrĩ na ma, ũrĩa wothe wamũkagĩra mũndũ ũrĩa ndũmĩte nĩ niĩ mwene aamũkagĩra; na ũrĩa wothe ũnyamũkagĩra, aamũkagĩra ũrĩa wandũmire." 	 39 Ram mi jek tëkdɛ bɛ jɛ bath, kä ram mi bath tëkdɛ kɛ kui̱dä bɛ jɛ jek." 40 "Ram mi nyuur yɛ nyuurɛ ni ɣä, kä ram mi nyuur ɣä, nyuurɛ ni ram ëë jäk ɣä.


Githu Muigai News 	 Aaj ka taaja news


12 Giki nogikoruo kiri gitumi kingi kiria Ngai abataraga ati tuhere ha uhoro-ini wa kuoheruo guitu: wohaniri wake ndututigaga turi aiki, thiini wa uhoro tu wa ati nituoheruo no tutiri thiini wa ngwataniro; no riri, wohaniri wake utucokagia thiini wa ngwataniro yake njega. 	 Kä cu Kuoth wee i̱, "A jɛ tekɛ ti nööŋkɛ buay rɛy puɔ̱rä nhial tin ba ŋäc ni cäŋdäär kä wäär, kä akɛ la nyuuthni ti nyuɔthkɛ ciɛŋ runi, kɛ dääk ni̱ni kɛnɛ dääk runi.


Afrika Hatĩ → Áfrika Ratĩ 	 Afric Africaa Latin Latin Americ Americaa


53no andũ a kũu matiamũnyiitire ũgeni, tondũ aathiiaga Jerusalemu. 	 53 Kä duundɛ ɣöö /ken naath ɛ nyuɔ̱ɔ̱r, kɛ ɣöö cɛ wi̱cdɛ luɔc kä Jɛ-ru-tha-lɛm.


24Kuuma kũrĩ aini a nyĩmbo nĩ: 	 24 Titi kɛ kɛn gaat Rɛycɔl:


Nake ũrĩa ũkũigua nĩoige atĩrĩ, "Ũka!" 	 Kä a ram mi li̱ŋ wee i̱, "Bër."


Ciugo icio ciugĩte atĩa hihi? 	 Ruac ɛmɔ ɛ ruac mɔ ŋu̲?


? guo guo 17 	 18. ?Ngue yɛ Zoova kunndɛ kɛ e yo-ɔ?


O na nĩmaheire marũa ndwarĩre andũ ao kũu Dameski, na niĩ ngĩthiĩ kuo nganyiite andũ acio ndĩmarehe Jerusalemu nĩguo maherithio. 	 Ɣän cä warɛgakni ka̱n kä kɛ kɛ nöŋäkɛ dämanikɔn ni Juudh, tin te kä Da-math-kɛth, cua wä ɛn wi̱ni kɛ ɣöö bä nɛy tin te ɛn wi̱ni wä yian, kä nööŋä kɛ kä Jɛ-ru-tha-lɛm kɛ ɣöö bakɛ ben tɔ̱ŋ.


Hĩndĩ ĩyo mũraika akĩmũtiga agĩthiĩ. 	 Kä cu jääk nhial jiɛɛn kä jɛ.


301:30 Kĩam 2:7; Thab 104:14Na kũrĩ nyamũ ciothe cia gũkũ thĩ, na nyoni ciothe cia rĩera-inĩ, o na ciũmbe ciothe iria ithiiagĩra thĩ, na kĩndũ o gĩothe kĩrĩ mĩhũmũ ya muoyo-rĩ, ndaacihe mĩmera mĩruru yothe ĩtuĩke irio ciacio." 	 Tuk 1:30 Kä cä le̱y diaal kɛ diit nhial diaal kɛnɛ muɔɔl piɛny, kɛn diaal tin te wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n, cä kɛ ka̱m juaac diaal tin tɔ̱ɔ̱c ala mi̱thkiɛn."


Hua jahan jamaa, wo paimana na mera tha. 	 28 Kä mi ɛ lua̱ŋ Yieekä Kuɔth ɛnɔ tuɔ̱kä ni kuth ti jiäk raar ɔ, ci kuäär Kuɔth ben kä yɛ.


guoriguo ayo aromi 	 kä ni dinem la dä rromni


Ũndũ ũcio wahotekire atĩa? 	 Nakai hii lɛ ateŋ namɔ otamɔ?


punyaguragai73 aol 	 thinthu 73 qq


To yicõari, ĩnare mai, ĩnare ejarẽmo, rojose yibeti, quẽnase rĩne yirũgũña. 	 qiū jí ěr shì zài nǚ shì yī mào jiān chū shēng de , zhī qián tā mǔ qīn zài bù lái ní mǔ gōng cān jiā wǔ huì 。


Riu-rĩ, o na gwakorũo kwĩ hĩndĩ mwamenyire maũndũ maya mothe o wega mũkaigania-rĩ, nĩngwenda kũmũririkania ũrĩa Mwathani, aarĩkia kũhonokia andũ matuĩke ake akĩmaruta bũrũri wa Misiri, o thutha ũcio agĩcoka akĩnina arĩa matetĩkĩtie. 	 5 Täämɛ, ɣän göörä ɣöö bä yɛ ti̱em nɛmɛ, a cäŋ ni min ŋäc yɛnɛ ɛn ɣöö Kuäär, mëë ci naath kɔn kän muun I-jëp, cuɛ nɛy tëë thil luth kɛ jɛ näk kɛ jɔak.


Arĩ ũmbani-inĩ wake, na niĩ 	 kui̲cɛ jɛ kuɛ̲cɛ jɛ


Wanyoike marĩ na mũtumia 	 Mëë ci ciek kɛl tee kɛ


O nao makĩrĩra marĩ na ruo mũno. 	 Kä cuɛ wiee ɛlɔ̱ŋ kɛ jiath lɔaac.


Guoko gwaku nĩkuo gũgaakorwo kũrĩ kwa mbere ũhoro-inĩ ũcio wa kũmũũraga, gũcooke kũrũmĩrĩrwo nĩ moko ma andũ arĩa angĩ othe. 	 At qaq xnaqʼtzbʼil nim toklen tkuʼx toj uʼj lu kye kʼwaʼl, aʼyeju jaku che onin kyiʼj aj kychʼiy.


Mwegerano A 	 text text aa


Githĩ ti wee rĩu ũnengeranĩte ũgitĩri wao kũrĩ Mũtheru mũno Mũciari wa Ngai. 	 Ciɛŋ ti Bɛ̈c Bɛ̈ɛ̈c Ti̱ti̱ No̱o̱ŋkɛ Kuoth Inun?


Aira a Jehova magayanĩtio cĩungano iria ikoragwo na andũ ta 100. 	 Nään kamni naath ba dhil la̱th lät kɛ pek nɛɛni ti 100 gua̱th kɛl.


Nghĩa Sĩ $ 5.00 	 $©~ [1Z îGaE^Ikä òà Z çx â Z


Nthĩgũrũne yonthe, Akũũjĩ ba Jehova nĩbaĩjĩkeene tontũ bwa Ũritani bwa Bibiria bũrĩa baritaga batĩkũrĩyia. 	 Nɛy ti miliöni ti ŋuan tin la kuɛ̈nkɛ Baibol kɛɛl kɛ Nëën Jaöba la tɛth lo̱ckiɛn ɛlɔ̱ŋ kɛ luɔc thieecni tin ca gɔ̱r piny pecä.


Fine, let's go = Haya, nĩtũgĩthiĩ (nĩtũthiĩ 	 Komi ka ca, min tɛ sɛ̀nɛ kɛ.


Aarĩ mwana mũũgĩ na 	 Jɛn lapɛ ram mi̲ gɔaa.


Agĩthiĩ ho, akĩoya ndũrũme ĩyo na akĩmĩruta ĩrĩ igongona rĩa njino handũ ha mũriũ. 	 muc, kä cuɛ kɛ tuk kut gatdɛ ni Aydhɛk ni ɛn


thiĩ na wega - Gikuyu-French Dictionary 	 ɛnililɛ - Nzema French Dictionnaire


gĩa kwenda kũmenya nĩ a megũcinda. 	 Kɛkɛ ni Nyɔŋmɔ ŋa shinaa lɛ.


6 Taririkanaai araika arĩa maaregire gũikara harĩa maagĩrĩirwo nĩgũikara, makĩehera ũikaroini wao: Ngai nĩamooheete na mĩnyororo kũndũ kwĩ nduma nene tene na tene, ameetereirie Mũthenya ũcio Mũnene ũrĩa magaatuĩrwo. 	 6 Kä cuɛ ja̱a̱k nhial, tin /ken gua̱thkiɛn tit, tëë ci gua̱a̱th cieŋädiɛn ba̱ny nhial, yiɛn kɛ kuatni ti thil pek, rɛy muɔ̱th mi col col kɛ kui̱ ca̱ŋ luɔ̱k in di̱i̱t.


no mũndũ ũrĩa ũrũmagĩrĩra waganu nĩ gũkua agaakua. 	 Kä ram mi näk raan kɛ thɛp, ba jɛ dhil näk kɛ thɛp."


14Gĩathĩ gĩakinya gatagatĩ-rĩ, Jesũ akĩambata agĩthiĩ nja-inĩ cia hekarũ, akĩambĩrĩria kũrutana. 	 Kä kɛ cäŋ lɔ̱ŋä ji̱ Juudh, cuɛ wä rɛy luaak dolä ji̱ Juudh, kä cuɛ kɛ ŋi̱eec.


NAME Mwaruwari, Benjamin 	 ciötdɛ cɔl i Benami.


57Nao acio maanyiitire Jesũ makĩmũtwara gwa Kaiafa, mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene, kũrĩa arutani a watho na athuuri moonganĩte. 	 53 Cukɛ Yecu naŋ nhiam bo̱o̱thä palä in di̱i̱t, kä cu bööth palä diaal tin di̱t kɛ di̱t ji̱ Juudh, kɛ ji̱ gɔ̱rkä rɔ̱ dol.


zuo huan guo 	 Gbɛ ni yaa Shur


51:5 Joh 3:19Ũtheri ũcio nĩũtheraga nduma-inĩ, nayo nduma ndĩigana kũũhoota. 	 5 Buay mɛrɛ muth, kä /ci muth ɛ kum.


dacai guoguo 	 erɛnɛ denarea


No ngene angĩamũkĩra 	 ɛ bet awɛhɛ you're welcome


25Mũndũ o wothe ũrĩa ũhĩtahĩtanaga thĩinĩ wa mathako-rĩ, ehataga na akemenyeria maũndũ-inĩ mothe hatarĩ itherũ. 	 25 Nɛy diaal tin ko̱o̱ŋ kɛ ŋa̱a̱ri yuɔpkɛ rɔ̱ kä ŋɔaani diaal.


Gwĩtigĩra ndaũ nĩ kũhara. 	 Jak ji kä dual kɛ ta̱ dɛ.


Tũtikũhe hiti keerĩ, mwana ti ngwacĩ. 	 Thɛyray ɛ rol, thilɛ jɛ gat.


Wega Ni Tutangiaciarirwo 	 Kä ɛn guäth ëë dapɛ


Gĩgĩkũyũn ahoskera Gĩgĩkũyũ 	 Mi cɛ rec yiɛth bɛ thöp.


Rorua wrwoa worua uoorwuo? 	 do thaw eekend?M ake it


o na maatuĩka a gũkua. 	 Kä cu buɔth kɛ näk bä.


Leithia Dore 	 Mi kɛ Livija


16Arĩa marĩkuonaga, marĩgũkũũragĩra maitho, 	 16 Bia kɛ ŋa̱c kɛ dɛykiɛn.


Matigatiga ihiga o na rĩmwe rĩrĩ igũrũ wa rĩrĩa rĩngĩ, tondũ ndũigana gũkũũrana ihinda rĩrĩa Ngai ookire gũgũceerera." 	 30 Kä /cuarɛ Yiëë Kuɔth in Gɔaa in Rɛl Rɔ lɔcdɛ jakä jiɛth, kɛ ɣöö jɛn yiëë ɛ biɛl mi nyooth ɣöö kɛ yɛn nɛɛ Kuɔth kɛ cäŋ luël.


Thayathi cia muthingi cia social nĩ 	 wan thu social thing,


21No rĩrĩ, o na ciarĩkia gũcirĩa-rĩ, gũtirĩ mũndũ ũngĩramenyire atĩ nĩirarĩĩte; tondũ ironekaga irĩ o njongʼi o ta mbere. 	 21 Kä mëë ci kɛn kɛ cam thilɛ ram mi cu jɛ


Wee warĩ na Musa 	 Musa ka kɛnɛ.


Ciaikaranga, na cianoga nĩ hũhi na ngarari, cikĩambĩrĩria kwĩyũria na kũũrania: Mwĩrĩ nĩ kĩĩ? 	 Ŋot yɛn thilɛ yɛ ŋa̱th?" 41 Cukɛ dual ɛlɔ̱ŋ, kä cukɛ ruac kärɔ i̱, "Ɛŋa ɛ nɛ, a cäŋɛ ni jiɔm kɛnɛ muaŋ, liŋ kɛn ruacdɛ?"


25Ngai agĩkĩũmba ciũmbe ciothe, o kĩũmbe kũringana na mũthemba wakĩo. 	 25 Cu Kuoth ley diaal cak kɛ cätdiɛn gööli


dhire dhire bolo 	 ɛ এ festival


O na kũrĩ hĩndĩ ũmwe wao aanyumire thutha na akĩnungĩra njuĩrĩ yakwa!" - Tabitha, 20. 	 nöŋ ji mɛ kɛ ɤöö bi ji̲n ɤä coo poth." 20


Nĩngũkũrũmĩrĩra we, 	 , Mt 22:16 ɔluakɛ ɛ.


Oho wona watho uyu wahitukio ni mbunge murimi ni nginyagia arorerwo maai maria ararima namo na oho aige riboti ya ndawa ciothe iria arahuthira urimi ini wake. 	 34 Kä cu Cim-on kɛ poth, kä cuɛ man gatdä ni Mɛri jiök i̱, "Ca gat ɛmɛ di̱eth, kɛ ɣöö bɛ nɛy ti ŋuan däk kä bɛ nɛy ti ŋuan kän kä ji̱ I-thɛ-rɛl, kä bɛ la nyuuth mi bi nɛy ti ŋuan ɛ lo̱k.


"Ithuthaanaa athu?!" 	 「yuǎn shuǐ bù jiù jìn huǒ」


daroga two 13 	 13 dumiɛnsa thirteen


Johana 1:1 Kĩambĩrĩriainĩ Kiugo aarĩ o kuo, na aatũire harĩ Ngai, naake aarĩ o Ngai. _ IBUKU RĨA ŨHORO ŨRĨA MWEGA (GIKCL) _ Download The Bible App Now 	 1 Ruac tëë wa̱nɔ a /ka̱n ɣɔw ni cak, kä Ruac tëë kɛɛl kɛ Kuoth, kä Ruac ɛ jɛn Kuoth.


44Mũigana wa arũme arĩa othe maarĩire irio icio maarĩ ngiri ithano. 	 44 Kä pek nath diaal tëë camkɛ jurayni kɛ wutni ti bathdɔɔri da̱ŋ dhieec.


Nao eerĩ magĩthiĩ na mbere marĩ hamwe. 	 Cukɛ wä thi̲n kɛɛl kɛnɛ


3110:31 Math 6:26Nĩ ũndũ ũcio mũtigetigĩre; mũrĩ a bata gũkĩra tũnyoni tũingĩ. 	 31 Kɛ kui̱ ɛmɔ, /cuarɛ dual, di̱t ni kökdun kä kɛc ti nyin ŋuan.


Musa akĩrũikia thĩ, naruo rũgĩtuĩka nyoka, nake akĩmĩũrĩra. 	 cu Abɛraam tetdɛ riny, cuɛ ŋɔ̲m kuany mi ɛ


421:4 Atũm 20:23Tũgĩkora arutwo kuo, na tũgĩikara nao mĩthenya mũgwanja. 	 4 Kä mëë cakɔ ji̱ kɔaar Yecu jek, cuakɔ ni̱n bärɔw ni̱n kɛɛl kɛ kɛ.


1433:14 Alaw 15:31; 1Ath 8:39acũthagĩrĩria arĩa othe matũũraga gũkũ thĩ, 	 kɛ dör muɔɔli piɛny diaal tin la mol piny,


na ndĩcũũranagie igũrũ rĩa kĩrĩra kĩa watho waku. 	 "Ma lɛ wi puwɛn pi ni.


Mwere wa gatano 	 pɛngɛ pɛnhɛ pɛɛn quartier


535:5 Thaam 15:16Nao makiumagara, magĩĩthiĩra, namo matũũra marĩa maamathiũrũrũkĩirie makĩnyiitwo nĩ guoya wa Ngai, nĩ ũndũ ũcio gũtirĩ o na ũmwe wamaingatithirie. 	 2 Cuɛ wee i̱, "Tëëkɛ kuäär luɔ̱k mi te rɛy wec mi /ci dual kɛ Kuoth, kä thilɛ jɛ luth kɛ naath.


niguoniguo : 	 wǒ dǎ suàn qù :


10 # 1Pet 3:14; Math 25:34 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa manyariiragwo nĩ ũndũ wa ũthingu, 	 4 "Nɛy ti pär ca kɛ poth, kɛ ɣöö bakɛ bum.


no ciana cia arĩa aaganu nĩikaniinwo. 	 Naath kɛ ji̱ dueeri.


Mwere wa ikũmi na ũmwe 	 11 apar wiɛ acɛl


Wa ciana na atumia 	 wutni kɛnɛ nyier dieth.


we atambũrũkagia igũrũ taarĩ hema, 	 pana juani cua ngujui cña nu cuaꞌni quee biꞌ, chaꞌ ndu̱ su ndulo la chaꞌ jiꞌi̱ cuentya jiꞌi̱ ycuiꞌ Ndyosi.


Ũcio werĩirwo ciĩranĩro nĩehaarĩirie kũruta mũrũ wake wa mũmwe igongona, 1811:18 Kĩam 21:12o na gũtuĩka Ngai nĩamwĩrĩte atĩrĩ, "Rũciaro rũrĩa rũgeetanio nawe rũkoima harĩ Isaaka." 19Iburahĩmu nĩatuĩte na ngoro atĩ Ngai no ariũkie mũndũ mũkuũ, na nĩ ũndũ ũcio no kwĩrwo na ngerekano atĩ nĩacookeirio Isaaka ta oimĩte kũrĩ arĩa akuũ. 	 Abraham, tá yɔ lə ŋwɛnyə te'o nthʉm mɔktə nə́ yɔ Tyɛ'dzʉ a: E lě jɔ, shəŋtə ŋwɛnyə.


makĩgeria Mũrungu marĩ kũu gũtagĩĩaga kĩndũ. 	 Kuɔth nyier nath nɛn tekɛ kɛ maan, cu kɛn kɛ


28"Atĩrĩrĩ, mũndũ ũmwe wanyu angĩenda gwaka nyũmba ndaaya na igũrũ-rĩ, githĩ ndangĩamba gũikara thĩ atare thogora nĩguo one kana wĩra na mbeeca cia kũmĩrĩkia? 29Nĩgũkorwo angĩremwo nĩ kũmĩrĩkia thuutha wa gwaka mũthingi, andũ arĩa othe marĩmĩonaga nĩmarĩmũthekagĩrĩra, 30makoiga atĩrĩ, 'Mũndũ ũyũ aambĩrĩirie gwaka nyũmba akĩremwo nĩ kũmĩrĩkia.' 	 28 Ɛŋa kä yɛ mi go̱o̱r ɣöö bi duel mi bäär la̱t, mi /ci bi nyuur kɛ nhiam a bɛ pek lätädɛ thɛm, kɛ ɣöö bɛ jɛ ŋa̱c i̱ tëëkɛ ti bi ro̱ŋ kɛ thuɔ̱kdɛ? 29 Kɛ ɣöö mi wëë keŋkɛ wä la̱t, kä bɛ thil lua̱ŋ kɛ thuɔ̱k la̱t duëël in cɛ tok, bi nɛy diaal tin ca jɛ nɛn ɛ ya̱a̱m.


Nĩndĩĩmũheaga irio cianyu na cia ciana cianyu." 	 kutdä wanɛmɛ, ji̲n yɛnɛ gaatku ni kɛ gaat


Usage: niĩ nĩuga "ari" 	 wÅE â "œj Mü


Rĩrĩa Ngai agacookereria andũ ake na indo ciao-rĩ, 	 Bɛ cieŋ kɛɛl kɛ kɛ ala Kuothdiɛn, kä bikɛ a nɛɛkɛ, kä bi Kuoth puɔ̱nydɛ te kɛɛl kɛ kɛ.


Tondũ ũcio nĩngamũrekereria mwanangwo, 	 Ɣän bä jɛ poth, kä bä jɛ jak kä dieethɛ rɔ,


kirĩrĩháme aikovére 	 gua̲n ni Abɛraam ni mëë ŋot Abɛraam wanɔ,


279:27 Arom 8:13Aca, nĩ mwĩrĩ wakwa hũũraga ngaũtua ngombo yakwa, nĩgeetha ndaarĩkia kũhunjĩria andũ arĩa angĩ-rĩ, niĩ mwene ndikanatuĩke wa kũregwo nyimwo kĩheo. 	 27 Ɣän cä puɔ̱nydä duäc kä cä jɛ gaŋ kä ŋɔaani, kä inɔ kɛ kɔr kä min cä nɛy kɔ̱kiɛn cɔal wuurä, ca ɣä dee lɛ cany.


1622:16 Kũg 5:5; Math 1:1; 2Pet 1:19"Niĩ, Jesũ, nĩndũmĩte mũraika wakwa agũkinyĩrie ũira ũyũ nĩ ũndũ wa makanitha. 	 16 "Ɛ ɣän, Yecu, ci jääkdä jäkä ji̱ mɔ kɛ ruac ɛmɛ kɛ kui̱ duëli Kuɔth.


10 Mũndũ ũrĩa wendeete mũrũ kana mwarĩ wa ithe akoragwo arĩ ũtheriinĩ, na gũtirĩ ũndũ o na ũmwe wĩ thĩinĩ wake ũngĩtũma mũndũ ungĩ eehie. 	 10 Kä ram mi nhɔk gaatman, cieŋɛ rɛy buɔyä, kä rɛydɛ thilɛ mi dee radɔ̱diɛn jakä bɛ duer.


Nĩtũgũtũũrania na inyuĩ na tũtuĩke andũ amwe. 	 täämɛ, la̲tnɛɛ gok ɤän kɔnɛ ji, banɛ jak kä


Nake agĩcookia atĩrĩ, "Niĩ ũyũ Mwathani." 	 ɛmɔ, cuɛ wee, "E Jɛn Ɣän Kuoth guur ni


Ndĩratara mathaa nginya tũkonana 	 Míì kù íinní kɛ bo bɛ̀ bekɛ́nɛ̀.


Audije, Hannah 	 "Izraɛlfuɛ mun, amun tie.


nawe nĩũkarangĩrĩria kũndũ gwacio kũrĩa gũtũũgĩru." 	 Kä kɛ ɣöö dërɛ jiɛɛn kä kɛ, dërɛ dhil ben raar rɛy ɣɔaa ɛmɛ.


Ngai ahũthagĩra Ũthamaki ũcio kũhingia wendi wake kũrĩa igũrũ na gũkũ thĩ. - Mathayo 6:10. 	 Kuoth go̱rɛ jɛ ɛn ɣöö ba la̱tdɛ la̱t wi̱i̱ muɔɔn kɛɛliw.


8We mwene tiwe warĩ ũtheri ũcio, no okire arĩ o ta mũira tu nĩgeetha oimbũre ũhoro wa ũtheri ũcio. 	 7 Kä jɛn cuɛ ben ala neen, kɛ ɣöö bɛ buay ben lar, kɛnɛ ɣöö bi nɛy diaal ŋa̱th kɛ jɛ.


trĩ nôi says: 	 ɛ gɑɱɛ says:


andũ othe marĩũkaga harĩwe. 	 Kä cu naath ben kä jɛ pekni diaal.


13Agĩcooka akĩĩra mũndũ ũcio atĩrĩ, "Tambũrũkia guoko gwaku." 	 Kä cuɛ wut indaan jiök i̱, "Riny tetdu!"


Thuutha wa kũmũthondeka ndakabuthe, makĩmũiga ithandũkũ-inĩ rĩa gũthikwo narĩo o kũu Misiri. 	 Kä mëë cikɛ puɔ̱nydɛ lak, cukɛ jɛ la̱th dueel in te nhial.


514:5 Luk 13:15Agĩcooka akĩmooria atĩrĩ, "Nũũ wanyu ũngĩaga kũruta mũriũ irima, kana ndegwa yake ĩgwĩte irima rĩa maaĩ mũthenya wa Thabatũ?" 6Nao makĩaga ũndũ wa kũmũcookeria. 	 9 Cu Yecu kɛ jiök i̱, "Ɣän bä yɛ thiec, ɛ mith la cuɔ̱ɔ̱ŋɔ, ɛ la̱t kä mi gɔaa kiɛ ɛ la̱t kä mi jiääk kɛ cäŋ lɔ̱ŋä ɛ dëë ku tek ni raan, kiɛ dëë däk ni jɛ?" 10 Kä kɛ kɔr kä min cɛ kɛ gueec kɛn diaal cuɛ wut jiök i̱, "Ri̱c tetdu."


na mũrurumo wa magũrũ ma ngaari, 	 kɛ pɑkɛ́ ibotí imɔu,


28Ariũ a Iburahĩmu maarĩ: 	 ëë la gat Abɛraam mëë diethɛ kɛ nya rööl


wombithirie indo ciothe. 	 caa tia iawiat all


118:1 Kũg 17:1; Ezek 43:2Thuutha wa maũndũ macio nĩndonire mũraika ũngĩ agĩikũrũka oimĩte igũrũ arĩ na ũhoti mũnene mũno, nayo thĩ ĩkĩarĩrwo nĩ ũkengi wake. 	 1 Kɛ kɔr kä mɛmɛ cua jääk nhial dɔ̱diɛn nɛn, mi bëë piny nhial, tëëkɛ lua̱ŋ mi di̱i̱t.


33Na rĩrĩ, kũu thĩinĩ wa thunagogi nĩ kwarĩ na mũndũ warĩ na ndaimono, nĩyo ngoma thũku. 	 33 Kä te wut mi tekɛ yiëë mi jiääk rɛy duëël dolä ji̱ Juudh.


8 Nĩ ũndũ ũcio, o na gũtũika no ngwathe thĩinĩ wa Kristũ atĩ wĩke ũndũ ũrĩa ũbatarainie-rĩ, 	 8 Kɛ kui̱ lotdä nɛmɛ ɣän dëë rɔ liak ɛlɔ̱ŋ rɛy Kritho ɛn ɣöö dëë ji̱ la̱t mi lot rɔ i̱ bi la̱t.


Ngemi ciakiugirwo ndaciiarwo, 	 ŋuɔɔt a ci run tëë dee dap kɛ jɛ thuuk.


ũmũhumbĩte thoni o ta nguo. 	 Ka sonni kɛ


1210:12 1Sam 25:6Mwatoonya mũciĩ ũcio-rĩ, geithagiai ene kuo. 	 12 Mi cuɔthɛ dueel, nërɛ naath.


Arugamama ware o chi o mote aganai, 	 2 Cuɛ kɛ jäkä raar kɛ ɣöö bikɛ ruac kɛ kui̱ kuäärä Kuɔth wä la̱t naath, kä bikɛ naath jak kä gɔw.


Thĩinĩ wake nĩkwarĩ muoyo, naguo muoyo ũcio nĩguo warĩ ũtheri wa andũ. 	 Tëk tee kɛ Jɛ, kä tëk ɛmɔ ɛ jɛn buai nath.


186:18 Alaw 18:16; 20:21Nake Johana nĩeraga Herode atĩrĩ, "Ndũrĩ na rũtha kũhikia mũtumia wa mũrũ wa maitũguo." 19Nĩ ũndũ ũcio Herodia agĩtuma Johana ũthũ na akĩenda kũmũũragithia. 	 18 Kɛ ɣöö ci Jɔ̱ɔ̱n Ɣɛ-rod jiök i̱, "/Ciɛ cuɔ̱ɔ̱ŋ kä ji̱ ɛn ɣöö bi ciek dämuɔɔr kuɛn." 19 Kä ɛnɔ cu Ɣɛ-ro-diäth tekɛ tiɛɛl kɛ jɛ, kä go̱o̱rɛ näkdɛ, kä cuɛ thil gua̱a̱th.


Nao athĩnjĩri-Ngai arĩa anene magĩcookia atĩrĩ, "Ithuĩ tũtirĩ mũthamaki ũngĩ tiga Kaisari." 	 Cu bööth palä tin di̱t wee i̱, "Thilɛ kɔ kuäär mi di̱i̱t dɔ̱diɛn ɛ ni Thii-thɛr kärɔa." 16 Cuɛ jɛ ka̱m kɛ, kɛ ɣöö ba jɛ wä pua̱t jiaath.


No ndiari njega ria mbere; 	 kɔc ɛ yɛn kɛ nhiam.


1112:11 Atũm 18:25Rutagai wĩra na kĩyo, na mũreke ngoro cianyu ihĩahĩage, mũgĩtungatagĩra Mwathani. 	 11 La̱tdɛ a bum a yɛ cɛ dual, la̱tdɛ Kuäär ni Kuoth ikä kɛ yiëëdun kɛɛliw.


thirteen gumi netatu 	 12 apar wiɛ aryɔɔ


Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, ndamũrehe mbere yanyu inyuothe, na makĩria mbere yaku wee Mũthamaki Agiripa, nĩgeetha ũhoro ũyũ warĩkia gũtuĩrio, ngĩe na ũndũ ingĩandĩka. 	 Kɛ kui̱ ɛmɔ cä jɛ nööŋ nhiamdun, kä ɛ ni nhiamdu, lö kuäär ni Ag-ri-pa, kɛ ɣöö kɛ kɔr kä mi canɛ jɛ thiec, dɔ̱ŋ bä tekɛ mi gɔa̱a̱rä.


Tô no ue ni wa itu mo kirakira no koganeiro no hi ga kagayaki, 	 Akɛ, eyɛ mli akɛ jeŋmajiaŋbii lɛ ediii jalɛ sɛɛ moŋ, shi amɛnine shɛ jalɛ, ni ji jalɛ ni jɛ hemɔkɛyeli mli lɛ nɔ;


151:15 2Tim 2:11Atĩrĩrĩ, ũhoro ũyũ nĩguo wa kwĩhokeka na nĩguo wagĩrĩire gwĩtĩkĩrwo kũna: Atĩ Kristũ Jesũ ookire thĩ kũhonokia ehia, na harĩ acio-rĩ, nĩ niĩ wa mbere. 	 15 Ɛ ruac mi thuɔ̱k pa̱ny, kä ɛ mi gɔaa ɛn ɣöö dëë nhɔk kɛɛliw, ɛn ɣöö Kritho Yecu cɛ ben rɛy ɣɔaa kɛ ɣöö bɛ ji̱ dueeri ben kän, tin jiäk ni ɣän rɛydiɛn ɛlɔ̱ŋ.


No tũkene mũno gũkũnyita ũgeni! 	 Bi lɔcda tɛɛth ɛlɔŋ mi wi̱i̱ wä ben!


ũkĩhooreria mũrurumo wa ndiihũ ciamo, 	 tā men zài wǎn jiān yòu tán qǐ zhè shì ,


tiga nĩ Musa, ũrĩa we aathurĩte, 	 Musa bɛ wari ̀ sɔ̀rɔ.


Rũmĩra nguo harĩa hatarĩ ihoro 	 Bambara I ni cɛ I ni cɛ kosobɛ


4231:42 Kĩam 31:53Korwo Ngai wa baba, o we Ngai wa Iburahĩmu na nĩwe wĩtigĩrĩtwo nĩ Isaaka, ndaraakoragwo hamwe na niĩ-rĩ, ti-itherũ ũngĩranyumagaririe moko matheri. 	 Kuoth gua̲a̲r, Kuoth Abɛraam kɛnɛ dual lɔaac


No woe unto thee, 	 "Ki naŋa ŋa wì pye mɛlɛ mɛɛ Yɛnŋɛlɛ sɛnrɛ ti jɛn yɛɛn,


Ndio maana nakuhongaga 	 ÃÅâ çô Õ ̄ñ ÖÅä ñÂÆ


Rĩu ningĩ nĩũkuoya mandarĩki ma mũriũ wakwa o namo?" 	 jiaath gatdä lɛ ben ka̲n bä?"


2016:20 Kĩam 20:13moorũũraga kuuma rũrĩrĩ rũmwe nginya rũrĩa rũngĩ, 	 11-20, kɛ satii nasia ti kɔl.


na marĩĩo nĩ ndibei yao; 	 camkɛ, kä kui̲rkɛ kɛ kuaykiɛn gööli.


Author:Wang Jian Guo 	 image credit weiqi jin


"And? a ny??mba iit?, mwarekereria ?thamaki ?thi? mw?roreire o ma o ma. 	 Mɛɛ saji ni he hiaa waa wɔbaasusu he yɛ wolo nɛɛ mli, ni mɛni mli wɔbaapɛi yɛ yitso ni nyiɛ sɛɛ lɛ mli?


Hĩndĩ ĩyo mwaki wa Ngai ũgĩikũrũka kuuma igũrũ, ũgĩcina mũnene ũcio hamwe na andũ ake mĩrongo ĩtano. 	 Kä cu mac ben piny nhial kä Kuoth, kä cuɛ kɛ waŋ.


Kĩrĩa kĩngĩtũma ngũũrage, nĩ kĩĩ? 	 Kä ɛŋu näkɛ jɛ mɔ?


11Ũhoro ũyũ nĩ wa kwĩhokeka, atĩrĩ: 	 11 A jɛlɛ wì sho fɔ:


Mũrata, nawe hanyũka, 	 kɛ dí pɛ̃ɛ̃ mBɑbidɔnni,


Nĩkĩo metaga handũ hau Sela-Hamalekothu. 	 Kɛ kui̲c ɛmɔ cuɔ ciötdɛ cɔl i Bɛybol kɛ ɤöö


1.No Ke Ano Ahiahi 	 1. ?Ɲanmiɛn sulɛ kpafuɛ'n ti kunngba cɛ?


(trg) ="47"> ŨRĨA YAANDĨKIRŨO: Andũ arĩa maahũthĩrirũo kũmĩandĩka maarĩ ta 40 , na yoire ihinda rĩa makĩria ma mĩaka 1,600 , kuuma mwaka wa 1513 mbere ya Kristo nginya kĩndũ mwaka - inĩ wa 98 thutha wa Kristo . 	 (src) ="48"> E NGMAMI: Nihi maa pee 40 kɛ be nɛ hiɛ pe jeha 1,600 ngma Baiblo ɔ , kɛ je jeha 1513 L.F.K , kɛ ba si maa pee jeha 98 K.F.S *


o hau nĩho ũcio warĩ na ruo rwa kũrũmwo aagũciarĩire. 	 Kä niɛ guäth ɛmɔ cua jɛ jakä gɔaa.


11"Kũrathimwo-rĩ, nĩ inyuĩ hĩndĩ ĩrĩa andũ mekũmũruma, na makamũnyariira, na makamũigĩrĩra maũndũ mothe mooru nĩ ũndũ wakwa. 	 11 "Ca yɛ poth mi kueth naath yɛ, kä muɔckɛ yɛ rik, kä la̱tkɛ yɛ jiäk diaal, kɛ ka̱a̱cni kɛ kui̱dä.


bio haninge 	 Daa nyɔ kɛ pia.


KĨAMBĨRĨRIA 1:16 Ngai agĩkĩũmba imũrĩ iria igĩrĩ nene, kĩmũrĩ kĩrĩa kĩnene gũkĩra kĩu kĩngĩ gĩathage mũthenya, nakĩo kĩmũrĩ kĩu kĩnyinyanyinyi gĩathage ũtukũ; na akĩũmba njata o nacio. _ IBUKU RĨRĨA ITHERU RĨA NGAI (OGKBIBLE) _ Download The Bible App Now 	 Tuk 1:16 Kä cu Kuoth buay buaay da̱ŋ rɛw tin di̱t cu täth, cuɛ min di̱t ni buaydɛ täth kɛ ɣöö bɛ la buay ca̱ŋda̱a̱r, kä cuɛ min kuiy buaydɛ täth kɛ ɣöö bɛ la buay wa̱r kɛnɛ ciɛr diaal. _ RUAC KUƆTH IN RƐL RƆ (NUSNHB) _ Download The Bible App Now


Ndeekire ũndũ ũcio nĩgeetha mũmenye atĩ niĩ nĩ niĩ Jehova Ngai wanyu. 	 Ɣän cuɔmä yɛ kä latdä ŋäcdä ɛn ɣöö nɛmɛ ɛ puɔ̱th Kuɔth in thuɔ̱k.


Johana 1:10 We ũcio Kiugo aarĩ gũũkũ thĩ, na Ngai oombire thĩ na ũndũ wake, no andũ a thĩ matiigana kũmũmenya. _ IBUKU RĨA ŨHORO ŨRĨA MWEGA (GIKCL) _ Download The Bible App Now 	 10 Jɛn tëë rɛy ɣɔaa, kä cu Kuoth ɣɔw cak kɛ jɛ, kä /ken ɣɔw ɛ ŋic.


Ngwatanĩro yaku na Ngai ĩcoke; 	 Kä cɛ kɛ luɔc maarä kɛ Kuoth.


Arirehearagaw Arirehearagaw said: 	 Kä cuɛ wi̲cdɛ lɛ ni


Njuge, 'Baba honokia harĩ ihinda rĩĩrĩ'? 	 Kä ɛ ŋu bä larɔ, bä wee i̱, 'Gua̱di̱n kän ɣä kä thaak ɛmɔ'?


Jehova nĩ arũmbũyagia arĩa mamwendete. 	 Kɛ ɣöö cäŋɛ ni ji̱ dueeri nhɔakɛ ni nɛy tin nhɔakɛ kɛ.


Kuona Ndangĩhĩtia 	 E nyuuth i thilɛ ji duer nhiam


Kana hihi, "mũtigetigĩre imakania ciao." 	 13 Kä cu jääk nhial ɛ jiök i̱, "/Cu dual, Dhɛ-kar-yaa, kɛ ɣöö ca palu liŋ.


(trg) ="36"> Nĩ ũndũ ũrĩkũ wa kĩĩwatho Iburahimu aahũthagĩra rĩmwe na rĩmwe ? 	 -Zlan -yö dhiaŋ -zë kwa -dhɛ -kɔ -kë ꞊dhɛ?


Bacio bacio mamma ciao 	 n'an man kɛnɛ?


Kana hihi nĩ andũ ndĩrenda gũkenia? 	 Kiɛ göörä ni ɣöö bä lo̱c nath jakä tɛth?


Arĩa othe maamũtĩĩte-rĩ, rĩu nĩmamũnyararĩte, 	 Dualɛ kɛ Kuoth.


akerirĩria gũtuĩke gĩikaro gĩake, akoiga atĩrĩ: 	 Mi ci gua̱n duel yiöw cutkä ka̱n, jɛn bɛ̱:


Nake akĩmũcookeria, akĩmwĩra atĩrĩ, "Ũguo noguo." 	 Kä cuɛ jɛ jiök, "E jɛn mäni


1 Johana 5:14 yugaga ũũ: "Twahoya ũndũ waganĩrĩire na kwenda gwake [Ngai], nĩatũiguaga." 	 14 Kä min la liakdan kä jɛ ɛ jɛn mɛmɛ, ɛ ɣöö mi thiec kɔn ɛ kɛ ŋɔak ti luɔtkɛ rɔ kɛ ruacdɛ la liŋɛ kɔn.


16"Nĩ ũndũ-rĩ, nũũ ũngĩmenya meciiria ma Mwathani, 	 Kä ɛŋa ŋäc dupkɛ mɔ? 34 Ce̱tkɛ min ci ruac Kuäär ni Kuɔth ɛ lar i̱, "Kä ɛŋa mi ŋäc ca̱r Kuɔth?


25 Wega wa Mwathani witũ Jesũ Kristũ ũrogĩa na inyuĩ inyuothe. 	 28 A puɔ̱th Kua̱ran ni Yecu Kritho te kɛɛl kɛ yɛ.


27Isaaka akĩmooria atĩrĩ, "Muoka kũrĩ niĩ nĩkĩ, kuona atĩ nĩmwathũũrire na mũkĩnyingata?" 	 Jaopa Abɛraam jiök, "E ŋu ci Thɛyrä to̲k dɔlɔ


246 1 $aZhongguo dang dai guo hua 	 yumyk 164 R1c jippii fi


Thũ iitũ nĩ Shaitani, 	 ^ Biɛ nɛ a kɛ tsɛɛ Satan.


na ũkaaragania mĩkũmũkũmũ yakuo; 	 He fɛɛ he kɛ yɛ maŋ fɛɛ maŋ,


3826:38 Joh 12:27Agĩcooka akĩmeera atĩrĩ, "Ngoro yakwa ĩrĩ na kĩeha mũno, o hakuhĩ gũkua. 	 34 Cuɛ kɛ jiök i̱, "Lɔcdä jiɛthɛ ɛlɔ̱ŋ a näkɛ ɣä.


57Nao acio maanyiitire Jesũ makĩmũtwara gwa Kaiafa, mũthĩnjĩri-Ngai ũrĩa mũnene, kũrĩa arutani a watho na athuuri moonganĩte. 	 57 Kä cua Yecu naŋ dhɔr Kay-pɛth in la bo̱o̱th palä in di̱t ɛ nɛy tëë ka̱pkɛ jɛ, guäth in ci ji̱ gɔ̱rä kɛnɛ di̱t ji̱ Juudh rɔ̱ duɔl thi̱n.


Ikũmi na igĩri 	 12 apar wiɛ aryɔɔ


41Nake Jesũ akĩmũcookeria atĩrĩ, "Rũciaro rũrũ rũtetĩkagia na rũremi, nĩ nginya rĩ ngũikara hamwe na inyuĩ, na ngũmũkirĩrĩria nginya rĩ? 	 40 Kä cua̱ ji̱ kɔaaru läŋ ɛn ɣöö bikɛ jɛ woc, kä /ken kɛn ɛ luäŋ." 41 Cu Yecu wee i̱, "Yɛn ri̱c mi thil ŋa̱th, mi thil luth, bä te kɛɛl kɛ yɛ, kɛ gua̱a̱th mi ni̱n di, kä yɛ rut kɛ pek mi ni̱n di?


Igana rĩmwe rĩa mĩrongo ĩna na ĩmwe. 	 dääri ti jɛn ŋuaan kɛnɛ wääri ti jɛn ŋuaan."


No nitondu ndari na uhoti wa kuriha, mwathi wake akiruta watho endio, hamwe na mutumia wake na ciana ciake, na kiria giothe ari nakio na thiri wake urihuo. 	 25 Kä kɛ ɣöö thilɛ jɛ yio̱w ti derɛ thöp, cu kuäärɛ ruac lat i̱ ba jɛ kɔak, kɛnɛ ciekdɛ kɛ gaatkɛ amäni nyinkɛ diaal, kɛ ɣöö ba yio̱o̱kɛ col.


Ũyũ nĩ ũndũ ũtarĩ wonekana"? 	 Imɔso fɛŋ ti kalɛ nno?"


36Ningĩ Jesũ agĩcooka agĩthiĩ na arutwo ake handũ heetagwo Gethisemane, akĩmeera atĩrĩ, "Ikarai haha, na niĩ thiĩ haarĩa ngahooe." 37Agĩthiĩ na Petero, na ariũ arĩa eerĩ a Zebedi, nake akĩambĩrĩria kũigua kĩeha na gũthĩĩnĩka ngoro. 	 36 Kä cu Yecu wä kɛɛl kɛ kɛ guäth mi cɔal i̱ Gɛ-thɛ-ma-ni, kä cuɛ ji̱ kɔaarɛ jiök i̱, "Nyuɔ̱ɔ̱rɛ wanɛ mɛ a wa̱a̱ pal wi̱nɛ mi." 37 Kä min naŋɛ Pi-tɔr kɛnɛ gaat Dhɛ-ba-dii da̱ŋ rɛw kɛɛl kɛ jɛ, cu lɔcdɛ jɛ tok kɛ mi jiathɛ kä diɛɛrɛ.


37:3 2Akor 6:11, 12Ndiroiga ũguo nĩguo ndĩmũtuĩre; nĩnjugĩte rĩngĩ atĩ mũrĩ na handũ thĩinĩ wa ngoro ciitũ, kuona atĩ tũgũtũũra muoyo kana tũkuanĩre na inyuĩ. 	 3 /Cä mɛmɛ lar kɛ kuethnidun, kɛ ɣöö cä jɛ lar kɛ nhiam ɛn ɣöö ta̱yɛ lɔɔcda, kɛ ɣöö dënɛ li̱w kɛɛl kä dënɛ tëk kɛɛl.


wooi icio no mbeca cia arume? 	 𖠍 ŋaŋu 𖠟 nzun mɯt 𖠱 tɯtɯwɛn 𖡃 nkaarə


Ni irio cia kuhuuna ni irio 	 Wë kɔk mi̱thni kɛnɛ ti görkɛ ciëŋ


19Na rĩrĩ, maũndũ marĩa mekagwo nĩ mwĩrĩ nĩmoĩo, namo nĩ: ũmaraya, na meciiria mooru, na ũmaramari, 20na kũhooya mĩhianano, na kũrogana, na ũthũ, na kũũgitana, na ũiru, na mangʼũrĩ, na kwĩyenda, na nyamũkano, na ngarari, 215:21 Math 15:19gũcumĩkĩra na kũrĩĩo nĩ njoohi, na maruga marĩa mainagwo nyĩmbo iria itaagĩrĩire, o na maũndũ mangĩ ta macio. 	 19 Täämɛ, lät pua̱a̱ny jɔckɛ, ɛ leer, kɛ ciaŋ mi /ci gɔaa, kɛ nyuɔɔn, 20 kɛ pal kuthni guäyni, kɛ ti̱i̱t, ciaŋ nyier, gak, kɛ tiɛɛl, waŋ lɔaac, ciaŋ rɔlä, kuuth nath, kɛ dääk nath, 21 tiɛɛl, yɔ̱ŋ kɔaaŋni, rɔal, amäni ciɛŋ tin cäät kɛ kɛn ti̱ti̱.


Hĩndĩ ĩyo kwarĩ ta thaa ikũmi cia mũthenya. 	 Kä gua̱a̱th ɛmɔ ce̱tdɛ kɛ gua̱a̱th in te cäŋ däär.


No inyuĩ, endwa akwa, ririkanagai mohoro marĩa maanaario o mbere nĩ atũmwo a Mwathani witũ Jesu Kristo, 	 17 Kä yɛn, nhöökä, tiɛm ruaacni tëë ca lat ɛ jaak Kua̱ran ni Yecu Kritho dhil tit.


(trg) ="21"> Amu ' mũthenya ũcio wa mũgwanja - rĩ , Ngai nĩ aũrathimire na akĩwamũra . ' 	 3 Cu Kuoth cäŋ in bärɔwdiɛn poth, kä cuɛ jɛ jak kä cäŋ mi rɛl rɔ kɛ ɤöö


43Nao othe makĩgegio nĩ ũnene wa Ngai. 	 43 Kä cu nɛy diaal ga̱a̱c kɛ gɔɔy wutdä Kuɔth.


Nowe akĩĩra arutwo ake atĩrĩ, "Maikariei thĩ marĩ ikundi cia andũ mĩrongo ĩtano ĩtano." 15Nao arutwo magĩĩka o ũguo, magĩikaria andũ othe thĩ. 	 Cuɛ ji̱ kɔaarɛ jiök i̱, "Jakɛ kɛ kä nyuur bua̱a̱ni, a te buɔ̱nɔ kɛ nɛy ti jiɛn dhieec." 15 Cukɛ jɛ la̱t inɔ.


" Nghĩ ra rồi !" 	 A k'a kɛ sisan kɛ!"


Ũgooci Wothe Nĩ Waku 	 pek ko̲kä kakäädu ɛmɔ kɛɛliw.


Druaga No To 11 	 nguyenthuykt 11 aa aa


8Nĩgũkorwo rĩu tũgũtũũra muoyo kũna, kuona atĩ nĩmwĩhaandĩte wega thĩinĩ wa Mwathani. 	 10 Kɛ ɣöö bi yɛn tëk kɛ tëk mi ro̱ŋ kɛ Kuäär ni Yecu kɛ dup diaal.


2811:28 Joh 7:37; Thaam 33:14"Ũkai kũrĩ niĩ, inyuothe anogu na mũkuuĩte mĩrigo mĩritũ, na nĩngũmũhurũkia. 	 28 Bia kä ɣä, yɛn nɛy diaal tin ci cuuc kɛ la̱t kä thiɛk ɣa̱cdun, ɣän bä yɛ moc lɔ̱a̱ŋ.


3, 4. (a) Paulo onanirie atĩa ũkuruhanu wa kwĩruta Maandĩko na gũkorũo na moimĩrĩro mega ũtungata-inĩ? (b) Twagĩrĩirũo gũkorũo tũgĩka atĩa mbere ya gwĩkĩra arutwo a Bibilia ngoro merutage Bibilia? 	 14-16. (a) Mɛni ji nibii komɛi ni akɛ oniai ni wɔtsuɔ lɛ tsuɔ? (b) Mɛɛ gbɛi anɔ oná nibii ni akɛ oniai lɛ tsuɔ lɛ ahe sɛɛ?


na othe marooka kũrĩ we. 	 diaal ben kä jɛ kɛ ɤöö bikɛ gua̲ndiɛn ben bum,


Cikĩmũnengera kamũrangi guoko-inĩ gwake kwa ũrĩo, cikĩmũturĩria ndu, na cikĩmũnyũrũria, cikiuga atĩrĩ, "Wĩ mũhoro, mũthamaki wa Ayahudi!" 3027:30 Math 16:21Cikĩmũtuĩra mata, cikĩoya kamũrangi kau, na cikĩmũhũũra nako mũtwe. 	 37 Cukɛ min gɔanykɛ ni jɛ gɔ̱r, kä cua la̱th wi̱i̱dɛ nhial i̱, "Mɛmɛ ɛ Yecu, Kuäär ji̱ Juudh." 38 Kä cua ma̱a̱c nath da̱ŋ rɛw pua̱t kɛ jɛ kɛɛl, te kɛl cueecdɛ kä te min dɔ̱ŋ caamdɛ.


Nĩagũragĩra atumia 	 thu mon cua mu


"ni watho wanaku ucio?" _ Gukira 	 "khun duu thiiwii arai? khrap"


Poco ma sicuro hihihihihihihihi ciao. 	 kɛnɛ tena bɔ fewu.


10 Mũcukani nĩ aahĩtithirie Adamu na Hawa mũgũnda-inĩ wa Edeni. 	 Nyɔŋmɔ kɛ Adam kɛ Hawa wo paradeiso mli.


"Naguo Ũhoro-ũyũ-Mwega wa Ũthamaki nĩũkahunjio thĩ yothe." - Mathayo 24:14. 	 "Kä ba thuk kuäärä Kuɔth ti gɔw ti̱ti̱ lat wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw." - Mɛ-thiw 24:14.


Mwarĩkia gũkoona mũũke mũũmenyithie, nĩgeetha o na niĩ thiĩ ngagaturĩrie ndu ndĩkahooe." 	 gua̲a̲th ɛ ta̲a̲ thi̲nɛ, bi ɤän kɛ ben poth."


Agĩtoonya nyũmba ĩmwe na ndeendaga mũndũ o na ũrĩkũ amenye atĩ arĩ kũu; no ndangĩahotire kwĩhitha. 	 Kä cuɛ coth dueel, kä go̱o̱rɛ jɛ i̱ /ca jɛ bi ŋa̱c ɛ raan ɛn ɣöö tëë ɛn wani, kä /kenɛ rɔ luäŋ kɛ teey.


Jerusalemu nĩarĩa taūni a thiiri. 	 Yerusalem kɛ jɛmɛ niiaŋ


Atom Hannah 	 to ŋac teŋ taŋasuŋ gêŋô atom


1813:18 Joh 13:10; Thab 41:9"Ndiraaria ũhoro wanyu inyuothe; nĩnjũũĩ arĩa thuurĩte. 	 18 Ɣän /cä ruac kɛ kui̱dun yɛn diaal, ɣän ŋa̱cä nɛy tin cä mɛk.


1718:17 Arom 16:17Angĩrega kũmathikĩrĩria-rĩ, ĩra kanitha ũndũ ũcio; na angĩkĩrega gũthikĩrĩria o na kanitha-rĩ, mũtue o ta mũndũ ũtetĩkĩtie kana ta mwĩtia wa mbeeca cia igooti. 	 17 Kä mi lo̱kɛ ruacdiɛn, läri jɛ ji̱ duëël Kuɔth, kä mi lo̱kɛ li̱eŋ ruaacni ji̱ duëël Kuɔth bä, a jɛ ce̱tkɛ juɔ̱r kɛnɛ thuul tho̱lbo̱kä kä ji̱.


thuth - 42 week. ago 	 caaji 42 shaw ca


Rĩĩtwa Rĩaku, We Mwathani, 	 Ajinaku jɛ ke. - Lan nɛ jɛ lan ji nɛ.


o rũrĩa rũrongoragia ũthiũ waku, Wee Ngai wa Jakubu. 	 28 Kä mi ɛ lua̱ŋ Yieekä Kuɔth ɛnɔ tuɔ̱kä ni kuth ti jiäk raar ɔ, ci kuäär Kuɔth ben kä yɛ.


8"Ndũkanethondekere mũhianano mũicũhie wa mũhianĩre wa kĩndũ o gĩothe kĩrĩ kũũrĩa igũrũ, kana gũkũ thĩ, kana kĩrĩ maaĩ-inĩ marĩa marĩ mũhuro wa thĩ. 	 4 Kä ca kɛ la̱r ɣöö /cikɛ juaac kiɛ ti do̱ny kiɛ jiath wec muɔ̱ɔ̱n bi guëër, ɛ ni nɛy tin thil biɛl thaanyä Kuɔth nhiam kaandiɛn.


22:2 Jud 4Andũ aingĩ nĩmakarũmĩrĩra mĩthiĩre yao ya ũũra-thoni na matũme njĩra ĩrĩa ya ma ĩcambio. 	 2 Kä cäŋɛ jɛn inɔ bi nɛy ti ŋuan dup nyuɔɔnikiɛn guɔ̱ɔ̱r, kä kɛ kui̱diɛn ba duɔ̱ɔ̱p thukä lat jɔ̱ɔ̱r.


akĩmahe irio iria ciothe mangĩahotire kũrĩa. 	 Kä cuɛ diit diaal ria̱ŋ kɛ mi̱eth ri̱i̱ŋkiɛn.


Matuu, Wendano Matuu Est. 	 ɛ e est met


8, 9. (a) Kũroneka Shaitani aakararirie Ngai atĩa? (b) Nĩkĩ gĩatũmire Ngai aage kũniina aremi acio o rĩo? 	 17, 18. a) ¿Achkë nuʼän Satanás chë ma nqayoʼej ta chik ri rutzujun Jehová? b) ¿Achkë rubʼanik nqakʼüt chë ma nqayaʼ ta qʼij chë Satanás yojruqʼöl?


154:15 Math 4:23Nake nĩarutanaga thunagogi-inĩ ciao, nao andũ othe makĩmũkumia. 	 15 Kä cuɛ naath ŋi̱eec rɛy lueekni palä ji̱ Juudh, kä cu nɛy diaal ɛ liak.


Afrika Hatĩ 	 Afric Africaa Latin Latin Americ Americaa


Nake mwendia agacioherera ndigiri na igacokia mũciĩ. 	 diaal tëë wëë jek muun Kɛynɛn, cuɛ wä ciɛŋ


To bairo Pilato cʉ caĩro ocõo bairo cʉ caĩwĩ Jesu: 	 Kä Pay-lɛt go̱o̱rɛ ɣöö bɛ Yecu lony.


Na nĩ kĩĩ ũrooria ũheo? 	 Kä ɛŋu tekɛ ji̱ mɔ mi /ka̱n ka̱m ji̱?


Nĩ inyuĩ mwagĩrĩirwo nĩkũngaathĩrĩria, nĩgũkorwo niĩ ti niĩ mũnini mũno kũrĩ "atũmwo acio anene," o na gũtuĩka niĩ ndĩkĩrĩ kĩndũ gĩtarĩ kĩene. 	 5 Caarä jɛ ɛn ɣöö /ci kuiy ni ɣän kä jaak ti̱ti̱ tin kapkɛ rɔ̱ nhial.


Nake agĩthamakĩra Isiraeli. 	 Jɛn ɛ Kuäär I-thɛ-rɛl.


Nake Johana agĩĩta arutwo ake eerĩ, 19akĩmatũma kũrĩ Mwathani makamũũrie atĩrĩ, "Wee nĩwe ũrĩa werĩtwo nĩagooka kana tweterere mũndũ ũngĩ?" 	 Ɛkkɛn tooccin ɛkɛti agi, "Kan mena 'uan ɛŋ ɛkɛ daldɛyɛ, a ɔɔn yɔmjin iti bɛɛ?"


501:50 Thaam 20:6; Thab 103:17Tha ciake nĩikinyagĩra arĩa mamwĩtigagĩra, 	 50 Kä te kɔ̱a̱c lɔɔcdɛ kɛ nɛy tin luɔ̱thkɛ jɛ, ri̱cɔ kɛ ri̱cɔ.


na amenyagĩrĩre kũgũrũ gwaku gũtikanyiitwo nĩ mũtego. 	 12 Kɛ kui̱c ɛmɔ a duer /ci pua̱nykun tiam, kɛ ɣöö bikɛ yɛ jakä tekɛ luth kɛ tin go̱o̱r pua̱nykun kɛ.


425:42 Atũm 2:46; Atũm 9:22Mũthenya o mũthenya, marĩ hekarũ-inĩ o na marĩ mĩciĩ-inĩ, matiigana gũtiga kũrutana na kũhunjia ũhoro ũcio mwega atĩ Jesũ nĩwe Kristũ. 	 42 Kä ni ciaŋ rɛy luaak Kuɔth kɛnɛ ciëŋ /kenkɛ ŋi̱i̱c kɛnɛ lat ruaacni ɛn ɣöö Yecu ɛ Mɛ-thia met ka̱p cuɔ̱ŋ.


21 Nao makĩmũũria atĩrĩ, "Wee-rĩ, ũkĩrĩ ũ? 	 21 Ni ekɛɛ amɛ akɛ: "Ani nyɛnuuu shishi lolo?"


ya think? no, I mean ya think? 	 D-mi mna. mi simi snii?


Kũroaga gũtuĩka ũguo! 159:15 Thaam 33:19Nĩgũkorwo erire Musa atĩrĩ, 	 Mɛni Mose de ni ɔmɛ ngɛ mana a muɔɔmi he?


Irĩo magũrũ jaeerwe kaanya ka kuuga gĩcindano kĩao i kĩrĩkũ. 	 kɛn wargakni tin ci gɔr kɛɣöö bi den ba kɛ nyuɔth ji ɛ ram in nyuur ji


610:6 Kĩam 11:10; Thab 115:15; Kũg 4:5Nake akĩĩhĩta na ũrĩa ũtũũraga muoyo nginya tene na tene, o we ũrĩa wombire igũrũ na indo ciothe iria irĩ kuo, na akĩũmba thĩ na indo ciothe iria irĩ kuo, o na akĩũmba iria na indo ciothe iria irĩ thĩinĩ warĩo, akiuga atĩrĩ, "Hatirĩ na ihinda rĩngĩ rĩa gweterera!" 7No matukũ-inĩ marĩa mũraika wa mũgwanja agaakorwo akiriĩ kũhuha karumbeta gake-rĩ, hitho ya Ngai nĩĩkahingio, o ta ũrĩa eerire anabii arĩa ndungata ciake. 	 Kä cu Kuoth wee i̱, "A jɛ tekɛ ti nööŋkɛ buay rɛy puɔ̱rä nhial tin ba ŋäc ni cäŋdäär kä wäär, kä akɛ la nyuuthni ti nyuɔthkɛ ciɛŋ runi, kɛ dääk ni̱ni kɛnɛ dääk runi.


Marĩ kũu makĩaria na ũhoti mũingĩ mũno o nginya Ayahudi aingĩ na andũ-a-Ndũrĩrĩ magĩĩtĩkia. 	 12 Kä cu nɛy ti ŋuan ŋa̱th kä kɛ, kɛ män ji̱ Gɛ-rith ti ŋuan ti luɔ̱thkɛ amäni wutni Gɛ-rith ti ŋuan cukɛ ŋa̱th bä.


'Aca, kũu nĩ mocarĩ.' 	 Yɛ n si kɛ ɔ nian min lika."


16"Ndungata ya mbere ĩgĩũka, ĩkĩmwĩra atĩrĩ, 'Mwathi, mina yaku nĩyumithĩtie mina ingĩ ikũmi.' 	 16 Cu ram in nhiam ben nhiamdɛ, wëë i̱, 'Kuäär, yiëëth dääpädu cɛ yio̱w da̱ŋ wäl.' 17 Kä cuɛ jɛ jiök i̱, 'Gɔaaɛ ɛlɔ̱ŋ.


Ta thĩ na igũrũ Mũrungu wee Ngai wakwa 	 Jaopa, Kuoth nhial kɛnɛ piny, i 'ci ji̲n ciek


Makiria ma aruti wira magana matatu a kambuni ya mahua ya Zena mwena wa Thika, nimarurunganire makienda kihoto kiao gia kurihwo micaara yao iria marouga niya mieri itatu thengia wao gukorwo magithii nambere na kuruta wira matari ona ndururu mari mona. 	 mqtitn mqtith mqtit1 mqtit3 mqtijg mqtijz mqtijj mqtijs mqtiju mqtij8 mqtij4 mqtijx mqtij7 mqtija mqtijb mqtijw mqtije mqtij5 mqtijn mqtijh mqtij1 mqtij3 mqtiig mqtiiz mqtiij mqtiis mqtiiu mqtii8 mqtii4 mqtiix mqtii7 mqtiia mqtiib mqtiiw mqtiie mqtii5 mqtiin mqtiih mqtii1 mqtii3 mqtifg


32Nĩ ũndũ ũcio tũmana Jopa wĩtĩrwo Simoni ũrĩa wĩtagwo Petero, nake nĩ mũgeni gwa Simoni ũrĩa mũtanduki wa njũũa, ũrĩa ũikaraga rũtere-inĩ rwa iria.' 33Nĩ ũndũ ũcio nĩndagũtũmanĩire o hĩndĩ ĩyo, na nĩ weka wega nĩ ũndũ wa gũũka. 	 Jɛn cieŋɛ dueel Thay-mɔn mi duuny guup gekä bar.' 33 Kɛ kui̱c ɛmɔ cua ji̱ jäkä naath ni ɛn wanɔ, kä ci jɛ nhɔk ɛn ɣöö bi ben.


Nao araika, o arĩa mataigana gũkindĩria ũthamaki-inĩ wao, no gũtiga magĩtiga kũndũ kwao kĩũmbe gwa gũtũũra-rĩ, nĩo aarangithĩirie maikarage mohetwo nduma-inĩ na mĩnyororo ĩrĩa ĩtarĩ hingo ĩkohoka, o nginya rĩrĩa cira wa Mũthenya ũrĩa mũnene ũgakinya. 	 6 Kä cuɛ ja̱a̱k nhial, tin /ken gua̱thkiɛn tit, tëë ci gua̱a̱th cieŋädiɛn ba̱ny nhial, yiɛn kɛ kuatni ti thil pek, rɛy muɔ̱th mi col col kɛ kui̱ ca̱ŋ luɔ̱k in di̱i̱t.


marĩ maciaro ma ciĩko ciao. 	 Bi guutdiɛn pa̱a̱r kɛ lätkiɛn.


124:12 Tit 1:14; 2:7Ndũkanareke mũndũ o na ũrĩkũ akũire tondũ atĩ wĩ mũndũ mwĩthĩ, no tuĩka kĩonereria kũrĩ andũ arĩa metĩkĩtie rĩrĩa ũkwaria, na ha ũhoro wa mũtũũrĩre, na wa wendani, o na ha wĩtĩkio, na ha ũhoro wa mĩtugo mĩtheru. 	 12 A thil ram mi lat ji̱ jɔ̱ɔ̱r kɛ ɣöö ɛ ji̱n ŋuɛ̈t, kä lapni a nyuuth kä ji̱ ŋäthä rɛy ruacdu kɛnɛ ciaaŋdu, kɛ rɛy nho̱kä, kɛnɛ rɛy ŋäthä, rɛy wic wiicä.


aarahi thi.. 	 Aaj garmi naa thi.


thana thanthaane thaa na na na... 	 Jaa kaū bhetiõ thaakuru âpanaa __


23 Nake mũndũrũme ũcio akiuga atĩrĩ: 	 23 Kòo ò yɑ̀ kɛ dɔ̀:


43Nowe akĩmeera atĩrĩ, "No nginya hunjie Ũhoro-ũrĩa-Mwega wa ũthamaki wa Ngai matũũra-inĩ marĩa mangĩ o namo, nĩ ũndũ nĩkĩo ndaatũmirwo." 44Nake agĩthiĩ na mbere na kũhunjia thĩinĩ wa thunagogi cia Judea. 	 43 Kä cuɛ kɛ jiök i̱, "Ɣän bä thuk ti gɔw kɛ kui̱ kuäärä Kuɔth lat wi̱i̱ni ti kɔ̱kiɛn bä, kɛ ɣöö ja̱kɛ ɣä kɛ jɛn kui̱ kä mɛmɛ." 44 Kä cuɛ ŋot latdɛ ruac Kuɔth gua̱thni dolä ji̱ Juudh kä Ju-dia.


Ũyũ Nũ Ũgũikũrũka 	 Yeŋa bä la caath guöp?


na ũtũhe ũhonokio waku. 	 E je suɔmi kpo kɛ ha wɔ,


Gĩkũyũ: Thayathi cia social 	 wan thu social thing,


Jara Mathu Mathu 	 Kɛ miishɛɛ diɛŋtsɛ.


Mũtumia wĩna mwana ndeninũkagia. 	 Ram kɛl cɛ wä̲ luaadɛ.


o na mahooya make nĩ kĩndũ kĩrĩ magigi. 	 Rieet Kuɔth tin cɛ lar kɛ kɛn buɔ̱mdan.


Ngai baba nikiii twekireee.Uyu muiritu nikwenda kuhutio ni guoko gwaku baba.Maundu maria augaga haha matumaga ndigwoo kai uhoro wa migiro wa thiriree.Muonekaniree mwathani niguo dahoya 	 Duundɛ ɣöö wër jio̱kni dämaari i̱, 'Ɣän wa̱a̱ nhial kä Gua̱a̱r in la Guurun, kä Kuothdä min la Kuothdun.' " 18 Cu Mɛri raan Mag-da-la jɛ wä la̱r jaak i̱, "Ɣän cä Kuäär ni Kuoth nɛn," kä cuɛ kɛ la̱t ruaacni tin ca la̱r jɛ.


Ý dĩ 40 gam. 	 40 N yóó bɛ̀ kpɑ̀ɑ̀kɛ tipìètì nɛ̀ yɛpedɑkɛ̀


Cokai haha kiumia kĩngĩ mũtegete matũ ndĩmũganĩre! 	 go next week tuaàn sau ñi, tuaàn tôÙi ñi


We mwene mahinda na matuku maku 	 kɛ́nninku, kɛ tɛ̀ bɑ̀ɑ́,


ciao e buon we-one 	 san ca phe buon ma thuot


Thuutha ũcio makĩambĩrĩria kũmũcaria kũrĩ andũ a mbarĩ yao o na kũrĩ arata. 	 Kä cukɛ jɛ tok kɛ mi görkɛ jɛ rɛy watnikiɛn kɛnɛ mäthnikiɛn.


na arĩa aaganu ngameera atĩrĩ, 'Mũtikambararie hĩa cianyu. 	 40 Kä min cɛ cop ɛn guäth ɛmɔ, cuɛ kɛ jiök i̱, "Pal kɛ ɣöö da̱ŋ /cia bi pɛn dui̱rä." 41 Kä cuɛ kɛ ba̱ny piny, cuɛ räth nhiam kɛ kam mi ce̱tkɛ pek do̱lä mi ca yuɔr.


Nao arĩa angĩ makoiga atĩrĩ, "Aca, mũndũ ũcio nĩaheenagia andũ." 137:13 Joh 9:22; 12:42No gũtirĩ mũndũ ũngĩaririe ũhoro wake akĩiguagwo nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra Ayahudi. 	 Laar tha̱a̱ŋkiɛn ɛ i̱, "Ɛ wut mi gɔaa," kä ɛ tha̱a̱ŋkiɛn i̱, "Ëëy, jɛn la mɛɛtdɛ ni naath." 13 Kä /ken naath ruac a jɔc kɛ kui̱dɛ, kɛ ɣöö dualkɛ kɛ ji̱ Juudh.


Gũtirĩ mũndũ ũgaatigara 	 kaan sakɛɛn bɛ̀ɛp khwâi


Itirutaga wĩra kana ikogotha ndigi, 296:29 1Ath 10:4-7no ngũmwĩra atĩrĩ, o na Solomoni arĩ na riiri wake wothe ndagemete ta kĩmwe gĩacio. 	 29 Kä ɣän la̱rä jɛ yɛ, a cäŋɛ Thɔ-lo-mon kɛ gɔɔy puɔnyädɛ kɛɛliw, /ka̱n jɛ runyikä ce̱tkɛ kɛl kä kɛn tuaal ti̱ti̱.


huo guo unmh 	 unə luaj tɛnis


Atheetha Mathaka 	 Bë kä jör yïïn piŋ;


223:22 Arom 11:32No Maandĩko moigaga atĩ andũ a thĩ nĩ mohetwo nĩ mehia, nĩgeetha kĩĩranĩro kĩrĩa kĩheanagwo nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia Jesũ Kristũ kĩheagwo o arĩa metĩkĩtie. 	 22 Kä duundɛ ɣöö ci Ruac Kuɔth in Rɛl Rɔ jɛ lar ɛn ɣöö ŋɔak diaal piny bumä dui̱rä, kɛ ɣöö dëë muc in ca lar kɛ ŋa̱th rɛy Yecu Kritho ka̱m nɛy tin tekɛ ŋa̱th.


- Joseph Kamaru - No Ithui Twari Kuo 	 Jothɛp thil, kä ci Thimiyɔn thil, kä täämɛ


Ngwenda tu uuge o kiugo kĩmwe 	 kɛ̀ nní ndò mpɑ́íí kɛ wenni.


6 Na rĩĩrĩ, nĩgwokire mũndũ watũmĩĩtwo nĩ Ngai wetagwo Johana. 	 6 Tëëkɛ wut mi ca ja̱k ɛ Kuoth mi cɔal i̱ Jɔ̱ɔ̱n.


1Wee njamba ĩno ĩrĩ hinya, 	 Kä jɛn buɔ̱m ɛmɔ, ɛ jɛn buɔ̱m luäŋä mi di̱i̱t.


Rĩmwe na rĩmwe nĩ aahambataga guoko. 	 Cuɛ jɛ kän tetnikiɛn.


Ira, ũmũthĩ, o na rũciũ Jesũ no ũmwe: 	 8 Yecu Kritho, päärɛ pan, kä päärɛ wa̱lɛ, kä päärɛ a thil pek.


ũtuĩke gĩikaro kĩirigĩre na hinya, ũũhonokie. 	 13 Niɛkɛ rɔ, cuɔ̱ŋɛ a bum rɛy ŋäthädun, a lo̱ckun bum, kä buɔ̱mɛ.


Athigari acio, makĩmaka mũno, 	 Kä cukɛ gaak ɛlɔ̱ŋ.


Wega wa Mwathani witu Jesu Kristu, na wendani waku Ngai, nayo ngwataniro ya Roho Mutheru iroikara naithui na hingo ciothe. 	 13 A puɔ̱th Kua̱r ni Yecu Kritho, kɛnɛ nhök Kuɔth, kɛ mat Yieekä in Gɔaa in Rɛl Rɔ tekɛ yɛn diaal.


O tiga arĩa marĩĩtwa mao mandĩkĩtwo ibuku-inĩ rĩrĩa rĩa Gatũrũme rĩa muoyo. 	 9 Kä ŋotkɛ /ken ruaacni Kuɔth tëë ca gɔ̱r ni cop lɔɔcdiɛn, ɛn ɣöö bɛ rɔ dhil jiɛc li̱th.


26Ĩĩ, Baba, nĩgũkorwo ũyũ nĩ wendi waku. 	 Ɣɔ̱ɔ̱n, Gua̱di̱n, ɛ jɛn min nhɔk lɔcdu jɛ.


ũrĩa uumaga kĩrĩ Ĩthe na Mwana. 	 ciekdɛ, kɛ män gankɛ wä kɛɛl kɛ jɛ rɛy


O wothe ũria ũgũũka gwakwa ndimũingata; 	 Ram mi bëë kä ɣä, /ci buɔth ɛ bi näk, kä ram mi ŋääth ɣä, /ci rɛw ɛ bi met näk.


eheheheheheh ciao ryoga, 	 Akɛ oblahii kɛ oblayei fɛɛ,


Kũrĩ arũme na maiyũria ndua 	 thinace thinaec thineac thineca thiecna thiecan thienca thienac thieanc thieacn thciane


92:9 Atũm 5:19Mũraika wa Mwathani akĩmoimĩrĩra, naguo riiri wa Mwathani ũkĩmatherera hau maarĩ, nao makĩnyiitwo nĩ guoya. 	 9 Kä cu jääk Kua̱r ni Kuɔth jɔɔc nhiamdiɛn, kä cu buay Kua̱r ni Kuoth kɛ mɛr, kä cukɛ dual ɛlɔ̱ŋ.


Ithu yaaru? 	 sǔn la kaa kɔɔn


Nĩ kaba gwĩtigĩra Ũrĩa ũngĩananga ngoro na mwĩrĩ kũu Jehanamu. 	 Kä dualɛ kɛ ram min dee tiey kɛnɛ puɔ̱ny näk guäth maac in thil pek.


Chim chúa trĩ 	 òtɛni ń gbɛrɛ para,


Nake Jusufu agĩtuĩkania bũrũri wothe wa Misiri. 	 jak kä ja̲a̲ŋkɛ tuɔ̲ŋni diaal kä Ijipt kɛɛliw.


Mũcangi acoka mũciĩ, kũinagwo Igũrũ! 	 A ngɛ sɔlee kɛ ngɛ na bi hae!


Moimbure kuna wi Ngai 	 Fiɛ ɔledza iɣɛ sɔ,


10We ũcio Kiugo aarĩ gũũkũ thĩ, na Ngai oombire thĩ na ũndũ wake, no andũ a thĩ matiigana kũmũmenya. 	 10 Jɛn tëë rɛy ɣɔaa, kä cu Kuoth ɣɔw cak kɛ jɛ, kä /ken ɣɔw ɛ ŋic.


Agĩcooka akĩmwĩra atĩrĩ, "Nũmĩrĩra!" 	 "Di soja man dɛn se, 'Lɛ wi nɔ kɔt am, una lɛ wi ib days fɔ pik udat go gɛt am.'"


Herode agĩcooka akiuma Judea agĩthiĩ Kaisarea, agĩikara kuo kwa ihinda inini. 	 Kä cuɛ jiɛɛn kä Ju-dia cuɛ wä kä Thɛ-tha-ria, kä cuɛ cieŋ ɛn wani.


1Nĩ ũndũ ũcio-rĩ, eheriai rũmena ruothe na maheeni mothe, na ũhinga, na ũiru, na gũcambania o guothe. 	 31 Wuɔcɛ ciɛŋ kɛcä lɔaac diaal kɛnɛ gakdu kɛ ŋaknɔm, kɛ guer kɛ la̱a̱t jiäkni diaal.


1Inyuĩ aathani-rĩ, ĩkagai ngombo cianyu maũndũ marĩa magĩrĩire na marĩa marĩ kĩhooto, tondũ nĩmũũĩ o na inyuĩ mũrĩ na Mwathi wanyu kũrĩa igũrũ. 	 9 Kua̱r, la̱tdɛ mi ce̱tkɛ min ci kɛn ɛ la̱t, kä pa̱lɛ dhietdiɛn, kɛ ɣöö ŋäc yɛn ɣöö te yɛn kɛ Kuäär kɛl min te nhial, kä jɛn ciɛŋɛ nɛy diaal a päär.


ũkĩnjĩĩra atĩrĩ, "Tiga gwĩtigĩra." 	 gääm ɛ jiök, "'Cu dual.


makamũhutatĩra, magacooka na thuutha. 	 Täämɛ cukɛ ro riet jɔk, kä cukɛ ben kä


kuo hinga hono ngaahi tuʻunga, 	 Räl acuek ciëën aŋuum tɛ̈ukä tɛ̈no?


15Inyuĩ nĩmũũĩ atĩ andũ a nyũmba ya Stefana nĩo maarĩ a mbere gwĩtĩkia kũu bũrũri wa Akaia, na nĩmerutĩire gũtungatagĩra andũ arĩa aamũre. 	 15 Täämɛ dämaari, ŋa̱cɛ jɛ ɛn ɣöö ji̱ gɔaal Thɛ-pa-näth kɛ kɛn nɛy tëë jio̱l tëë rietkɛ rɔ̱ dueeri kä A-ke-ya, kä cikɛ rɔ̱ ka̱m luäk nɛɛni tin ci Kuoth kɛ lɛy.


No mũndũ ũrĩa ũgũkunyanĩra Mũrũ wa Mũndũ kaĩ arĩ na haaro-ĩ! 	 Kä riɛk bɛ tekɛ ram mɔ ci Gat Ran kɔak ɔ!


maũndũ macio makĩoneka, niĩ ngoragwo ho." 	 Kɛ nga e fa yaci cɛ'n sa."


A 3D image: 	 A la version 3D


Wega uumaga na mũciĩ. 	 ke huy djet moj thu


Johnny Johnny? haanji 	 Kɛ Yonatan kɛ e tsɛ ɔ hi si ha kɛɛ?


i no haga weas! 	 Si chänd dä hindä wagger nih!


Ũgĩ nĩ kĩhooto. 	 dhɔl mi pɛl pɛl ɛlɔ̠ŋ.


Nĩ gũkorũo othe nĩ itharia,+ 	 kɛn diaal ɛwic, matdiɛn diaal gaat ti nyin


3010:30 Luk 21:18O na njuĩrĩ cianyu cia mũtwe nĩndare. 	 30 A cäŋɛ ni mi̱em wuɔ̱thnikun diaal ca kɛ kuɛn.


Gũtarwo kwa Andũ a Isiraeli 	 Jarayeli kɛ Guɔyeli


nĩgũkorwo kwĩheenia kũu meheenagia nakuo nĩ gwa tũhũ. 	 Ɛn liak ɛmɔ kɛɛliw ɛ mi jiääk.


Nĩ ngero ĩrĩkũ agerete?" 	 Te Nyɔŋmɔ su diɛŋtsɛ ji ha tɛŋŋ?'


Ngari ndĩrĩagwo nĩ wĩra. 	 Ɣëc /cɛ gɔaa.


kuuma mũhĩrĩga wa Rubeni, nĩ Elizuru mũrũ wa Shedeuru; 	 kuäär Caynar, kɛɛ Ariɔk kuäär Elathar, kɛ


13 Dhaga Dhaga 	 13 dumiɛnsa thirteen


Na nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia nĩagathĩrĩirio ta mũndũ mũthingu rĩrĩa Ngai aaheanire ũira mwega nĩ gwĩtĩkĩra maruta make. 	 33 Ram mi wä nëndɛ nhɔk latdɛ jɛ kɛ pek lɔaacdɛ ɛn ɣöö Kuoth ɛ thuɔ̱k.


47Rĩrĩa mũndũ ũcio aaiguire atĩ Jesũ nĩoimĩte Judea agooka Galili, agĩthiĩ kũrĩ we, akĩmũthaitha athiĩ akahonie mũriũ, ũrĩa warĩ hakuhĩ gũkua. 	 47 Mëë cɛ jɛ liŋ ɛn ɣöö ci Yecu jiɛɛn kä Juda bendɛ kä Gɛ̈-lɛ-li, cuɛ wä, wëë jɛ lip kɛ ɣöö bɛ gatdɛ ben jakä gɔaa, kɛ ɣöö cɛ thia̱k kɛ lia̱a̱.


Thiĩi kuo mwĩgwatĩre bũrũri ũcio Jehova eehĩtire na mwĩhĩtwa akiuga nĩakaũhe maithe manyu Iburahĩmu, na Isaaka, na Jakubu, o na aũhe njiaro ciao iria igooka thuutha wao." 	 Wuɔcɛ rɔ̱ kä ɣä, yɛn ji̱ la̱a̱t jiäkni diaal.' 28 Bɛ tekɛ wiee kɛnɛ muɔ̱th lɛc, mi wä yɛn A-bɛ-ram kɛnɛ Ay-dhɛk, kɛ Je-kɔb kɛnɛ göök diaal wä nɛn cieŋ kuäärä Kuɔth, kä ca pua̱nykun yuɔr raar.


33No rĩrĩa maakinyire harĩ Jesũ na makĩona atĩ nĩarĩkĩtie gũkua, makĩaga kuuna magũrũ make. 	 33 Mëë cikɛ ben kä Yecu, cukɛ jɛ nɛn ɛn ɣöö cɛ thuŋ li̱w, /ka̱n ciökɛ lɛ töl.


Te ni ireru no wa daare? 	 Mùnna Sali ma tobili ̀ kɛ ?


2325:23 Atũm 26:30Mũthenya ũyũ ũngĩ, Agiripa na Berinike magĩũka marĩ na mwago mũnene na magĩtoonya nyũmba ya gũciirĩrwo marĩ hamwe na anene a thigari o na athuuri a itũũra arĩa maarĩ igweta. 	 Cuɛ jɛ loc i̱, "Iruun bi jɛ liŋ." 23 Kä mëë ruɔ̱ndɛ cu Ag-ri-pa kɛnɛ Ber-nith ben kɛ ben liakä mi di̱i̱t, kä cukɛ coth dueel luɔ̱k kɛɛl kɛ kua̱r lathkëëri, kɛnɛ bööth wutni wec.


13Nĩ harĩ mũndũ thĩinĩ wanyu wonete ũũru? 	 13 Tëëkɛ ram kɛl kä yɛ mi tekɛ riɛk?


2216:22 Thim 20O na inyuĩ noguo: Rĩu nĩ ihinda rĩanyu rĩa kĩeha, no nĩngamuona rĩngĩ na nĩmũgakena, na gũtirĩ mũndũ o na ũmwe ũkaamũtunya gĩkeno kĩu. 	 22 Ta̱yɛ kɛ jiath lɔaac täämɛ, duundɛ ɣöö bä yɛ nyɔk kɛ nën, kä bi lo̱ckun tɛɛth, kä thilɛ ram mi bi tɛ̈th lɔaacdun ka̱n kä yɛ.


Hihi mwathiĩte kuona kamũrangi kainainagio nĩ rũhuho? 25Angĩkorwo ti guo-rĩ, mwathiĩte kuona kĩ? 	 Ɛ ruɔ̱ɔ̱r mi yɔ̱k jiɔam ɛ? 25 Ɛŋu görɛ nëndɛ raar ɔ?


Uu niguo Ngai ekaga Kuri aria mamwetagirira Niamaheaga kihuruko Ngoro ciao ikahorera Uu niguo Ngai ekaga Kuri aria mamwetagirira Niama... 	 27 Kä thilɛ mi ci duɔth ɛ ni li̱ep dualä kɛ luk in bi ben kɛnɛ maac in bi ji̱ tɛ̈r Kuoth waŋ.


Ũhoro ũcio wothe maarĩtie nĩ mwega. 	 Kä kɛn kɛ ji cäätni ti gɔw ti dɔalkɛ ɛ


57Nao makiuga atĩrĩ, "Rekei twĩte mũirĩtu tũmũũrie ũhoro ũcio." 58Nĩ ũndũ ũcio magĩĩta Rebeka, makĩmũũria atĩrĩ, "Nĩũgũthiĩ na mũndũ ũyũ?" 	 Ni okane Naana Opoku Agyemang sane lɛ, klɛŋklɛŋ lɛ, maaba ni onaa nibii lɛ ni he hia bo, yɛ Ga wiemɔ gbɛjianɔtoo kɛ bɔ ni wɔkɛbaatsu nii kɛ bua wɔ he?


Ayaan Mahadhi 	 aaaw thanks! ^^


Tondũ rĩu mbugĩrĩrio ciaiyũra bũrũriinĩ-rĩ, nĩ tũrore nakũ? 	 Mɛni hewɔ Nyɔŋmɔ Wiemɔ ni jɛ mumɔŋ lɛ he hiaa wɔ lɛ?


Yaari wo nahi jo zindagi deti hai, 	 Cia rɔ̱ cuay kɛ cäŋ ŋutdä.


David Ihugo Daudi 	 Srɛ w'a kunman Davidi


Nkũrũki, twendaga gũkumia Jehova, Mũrungu ũrĩa watungĩre Bibiria na Mũũmbi wa into bionthe. 	 Kä min di̱t ni jɛn ɛlŋ ɛ ɣöö liak nɛy ni Kuoth Jaöba, min la Kuoth Baibolä ëë cak ti diaal.


20Na ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, Isaaka nĩarathimire Jakubu na Esaũ akĩratha ũhoro wa matukũ mao ma thuutha. 	 20 Kɛ ŋa̱th cu Ay-dhɛk puɔ̱th mi ŋot nhiam ciöl Je-kɔb kɛnɛ E-thɔ.


20Othe makĩrĩa makĩhũũna, nao arutwo makĩũngania cienyũ iria ciatigarĩte makĩiyũria ciondo ikũmi na igĩrĩ. 	 37 Kä cu kɛn diaal mi̱th a cukɛ ria̱ŋ, Kä cukɛ duɔthkiɛn kuany a cukɛ diënyni da̱ŋ bärɔw thiäŋ.


O mũthenya ndũrĩtukaga itateithĩtie mũndũ na kaũndũ kana kĩndũ 	 ɑ yoo yɛ̀mu yɛpɑ̀ɑ̀ kɛ̀ yɛ̀ɛ siku kɛ́nsũ kɛ dò ntimútì dòmmɛ̀.


Nĩa Gỗ Cogi 	 E ŋa cih jɛ uähk ɔ?


Nake mwendia agacioherera ndigiri na igacokia mũciĩ. 	 cu nyam ɛmɔ riŋ, cuɛ jɛ wä la̲r gua̲n.


32"Tũramwĩra ũhoro mwega: Ũhoro ũrĩa Ngai eerĩire maithe maitũ, 33nĩatũhingĩirie ithuĩ ciana ciao, na ũndũ wa kũriũkia Jesũ. 	 32 Kä nöŋkɔ yɛ thuk ti gɔw ala min ci Kuoth ɛ la̱r gua̱ndɔɔŋnikɔn.


Nĩakiume rĩu mũtharaba-inĩ, na ithuĩ nĩtũkũmwĩtĩkia. 	 A jɛ bä piny wi̱c jiaath ɛn täämɛ, kä banɛ jɛ ŋäth.


Arĩa mangĩkũruma na kĩrumi marocookererwo nĩkĩo, 	 kä 'cuayɛ ŋɛɛny kɛ ro kɛ ɤöö ci yɛn ɤä kɔak


Ciugo icio cierĩ nĩ irũgamanĩrĩire. 	 Kɛn pi̱e̱li̱ tti̱i̱ luäk kɛnrɔ̱ kärɔ̱ kɛ luäk mi̱ ro̱ŋ.


15Namo mahooya mangĩhooywo na wĩtĩkio nĩ megũtũma mũndũ ũcio mũrũaru ahone; Mwathani nĩekũmwarahũra. 	 15 Bi pal ŋäthä puɔ̱ny raam in tekɛ juey jakä gɔaa, kä bi Kuäär ni Yecu jɛ jiɛc.


hiny6j hiny6s hiny6u hiny68 hiny64 hiny6x hiny67 hiny6a hiny6b hiny6w hiny6e hiny65 hiny6n hiny6h hiny61 hiny63 hinyrg hinyrz hinyrj hinyrs hinyru hinyr8 hinyr4 hinyrx hinyr7 hinyra hinyrb hinyrw hinyre hinyr5 hinyrn hinyrh hinyr1 hinyr3 hinywg hinywz hinywj hinyws hinywu hinyw8 hinyw4 	 m3na01 m3na03 m3nazg m3nazz m3nazj m3nazs m3nazu m3naz8 m3naz4 m3nazx m3naz7 m3naza m3nazb m3nazw m3naze m3naz5 m3nazn m3nazh m3naz1 m3naz3 m3naag m3naaz m3naaj m3naas m3naau m3naa8 m3naa4 m3naax m3naa7 m3naaa m3naab m3naaw m3naae m3naa5 m3naan m3naah m3naa1 m3naa3 m3naxg m3naxz m3naxj


683:6 Isa 34:5; Kĩam 25:16andũ a hema cia Edomu, na cia Aishumaeli, 	 Gɔɔŋ-maa ɓa, Ize-ɓelai da káa kúu kɛ́tɛ támaa kula dílɛ́ɛ ɣâla-ŋai diɛ.


327:3 Math 26:14, 15Rĩrĩa Judasi, ũcio wamũkunyanĩire oonire atĩ Jesũ nĩatuĩrwo gũkua-rĩ, akĩĩrira na agĩcookeria athĩnjĩri-Ngai arĩa anene na athuuri mbeeca icio cia betha mĩrongo ĩtatũ. 	 3 Mëë ci ram ëë kɔk Yecu ni Ju-däth ɛ nɛn ɛn ɣöö ca Yecu kuɛ̈th li̱th, cuɛ lɔcdɛ ri̱t, kä cuɛ yio̱w cikä min bo̱r ti jiɛn diɔ̱k luɔ̱c bööth palä tin di̱t kɛnɛ di̱t nath.


na kuuma kũrĩ guoko kwa arĩa othe matũmenaga, 	 71 Kɛ ɣöö ba kɔn kän kä ji̱ tɛ̈ran, kɛnɛ tet nɛɛni diaal ti nyiɛrkɛ kɔn.


Nĩ ngatho. 	 aaaw thank ty!


18 Angĩkorwo nĩakũhĩtĩirie kana agakorwo aarĩ na thiirĩ waku-rĩ, reke ngaakũrĩha arĩ niĩ. 	 18 Mi cɛ ji̱ duer duer, kiɛ mi tëëkɛ ŋua̱l kɛ ji̱, gɔ̱ri mɔmɔ piny kɛ ciötdä.


no mũndũ mũthingu nĩahonokaga kuuma thĩĩna-inĩ. 	 bi nɛy ti ji cuŋni näk kɛɛl kɛ nɛy ti jiäk


Hihi thanks Jill! 	 aw jilli, thanks!


46Na gũkĩgĩa na ngarari gatagatĩ ka arutwo makĩũrania nũũ wao ũngĩtuĩka mũnene kũrĩ arĩa angĩ. 	 46 Cu ŋaknɔm tuɔɔk kam jaakni i̱, ɛŋa kä kɛ ɛnɔ di̱tɔ.


Ngai Niwatueire 	 Kuoth ɛ ca̲p kɔnɛ?"


Jakubu akĩmũũria atĩrĩ, "Ũgwĩka ũguo nĩkĩ? 	 13 Kä cu Kuoth Jaopa ciek ɛmɔ jiök, "E ŋu nɛ


Mutumia Mwega 	 ɛ ciek mi tee maan.


Ni wega niundu mwathani arauga una ARAIKA aria meherie no magaikyo ISHAINI: 	 2 Kɛ ɣöö ruac in ca lat ɛ ja̱a̱k a thuɔ̱k, kä ram mi /ci jɛ guur kä /cɛ jɛ luth bɛ duäc mi ro̱ŋ kɛ jɛ jek.


Nĩwe ũgathaga. 	 ɛ kuäriɛn.


Nĩ ũndũ wa gwĩtigĩra, ariũ a Ithe witũ magĩthaitha Paulo ndagathiĩ Jerusalemu. 	 Kɛ Yiëë cukɛ Puɔl jiök ɛn ɣöö /cɛ bi wä kä Jɛ-ru-tha-lɛm.


37:3 Luk 11:38 (Afarisai na Ayahudi othe matirĩĩaga irio matethambĩte moko mao wega kũringana na kĩrĩra gĩa athuuri. 	 3 Kɛ ɣöö ji̱ Pa-ri-thii kɛnɛ ji̱ Juudh diaal /cikɛ a mi̱thkɛ a /ka̱n tetkiɛn kɔn lak agɔaa, kɛ ɣöö tiɛtkɛ ciaŋ ŋuɔ̱tni di̱tnikiɛn.


Niwega Ngai 	 Cu Gueet ɛ


We Mũmbi wa thĩ yothe. 	 cak ni kɛ jɛ.


Ithenya rĩa ũguo-rĩ, 'magatura hiũ ciao cia njora ituĩke hiũ cia mĩraũ.' 	 ^ Anzɛɛ "yɛɛ kɛzi bɛkɛlɛ bɛ edwɛkɛ la."


Aadhi Amma: ena aadhi yar ithu? 	 Nyathuc wii ni kä?


Na nĩ Mũrata! 	 in lap kuäärä a mäth kɛ jɛ ɛn nɛmɛ, kä ɛ jɛn


Jooga, aamu A 	 Verbe. dumuni kɛ


20Nao arutwo acio maakinya kũrĩ Jesũ makĩmwĩra atĩrĩ, "Johana Mũbatithania aatũtũma kũrĩ we tũkũũrie atĩrĩ, 'Wee nĩwe ũrĩa werĩtwo nĩagooka kana tweterere mũndũ ũngĩ?' " 	 ku cam cu gua̲ndiɛn kɛ jiök, "Lɛ̈lɛ kɔn wä kök


Nĩwega Ngai Mutongoria, 	 Ram mi lät mi gɔaa ɛ raan Kuɔth.


Roho Mutheru iroikara na ithui hingo ciothe. 	 Kä te Yiëë in Gɔaa in Rɛl Rɔ kɛ jɛ kɛɛl.


30Na rĩrĩ, nyina wa mũtumia wa Simoni aarĩ gĩtanda-inĩ arĩ mũrũaru mũrimũ wa kũhiũha mwĩrĩ, nao makĩĩra Jesũ ũhoro wake. 	 30 Täämɛ, manthu Thay-mɔn tëë tɔ̱ɔ̱cä kɛ juey, leth puɔ̱nydɛ, kä niɛ cuɔ̱pdɛ cua la̱r jɛ.


"Gokũ ndugũikara thie piooo" 	 N kwla ɲɛn i trawlɛ."


nao magaacinwo ta maragara momũ. 	 Kä ce̱t wäŋkɛ kɛ bo̱l maac.


Nĩ mwathire. 	 zài wǒ jiā jiàn.


yaruodao 44 	 ngma kɛ hu 43


ciekawe no ciekawe:) 	 [nɛ kə gwi:n ɛ]


29Nĩ ũndũ wa gwĩtĩkia-rĩ, andũ nĩmatuĩkanĩirie Iria Itune taarĩ thĩ nyũmũ maagereire; no rĩrĩa andũ a Misiri maageririe gwĩka ũguo, makĩrindanio nĩ maaĩ. 	 29 Kɛ ŋa̱th cu naath Bar in Tith rɛt ce̱tkɛ mi jälkɛ ko̱o̱tdä, kä cu ji̱ I-jëp mua, mëë cikɛ wee ɣɔ̱a̱nkɛ mi ce̱tkɛ ɛnɔ.


Magĩkĩĩrana atĩrĩ, "Rekeei tũũmbe maturubaarĩ na tũmacine moome biũ." 	 ^ Hebri sht. ŋm., "ebaajɔɔ bo kɛ fufɔ jɔɔmɔi kɛ fɔmɔ kotoku jɔɔmɔi."


Mwĩhoko wakwa nĩ atĩ nĩ gũgũkorwo na ihũngĩro ingĩ nyingĩ ta icio mĩaka ĩrĩa twerekeire. 	 Kä ɛni̱ thaak, la thiecni̱ ti̱ ŋuan ɛ bä nhial ɛlɔ̱ŋ mi̱ läny min luɔcdɛ ɛntäämɛ.


4, 5. (a) Nũ warĩ wa mbere kwamũkĩra kĩheo kĩa wĩyathi wa gwĩthuurĩra, na aakĩhũthĩrire atĩa? (b) Nĩ kĩũria kĩrĩkũ o ũmwe witũ arĩ o mũhaka eyũrie? 	 1, 2. (a) Vɛɛ chieeŋndo cho yɛ hau hiouwɔɔ lachi a piɔuviaŋndo? (b) Nyunala kuɛɛ naŋ cho yɛ muli o buŋgɛi hei niŋ?


na ũthiiagĩre o njĩra iria ngiindĩrĩku. 	 Jakɛ dupkɛ kä cuŋ.


Nĩtondũ mehia maitũ mothe mekĩtwo kũrĩ Ngai ũrĩa mũtũũra muoyo, o narĩo iherithia rĩrĩa rĩagĩrĩire no rĩkorirwo rĩ rĩa tene na tene. 	 9 Kä inɔ ŋäc Kuoth ɛ ɛn ɣöö bɛ ji̱ cuŋni kän rɛy ɣɔ̱ɔ̱nikiɛn, kä bɛ nɛy tin thil Kuoth duäc amäni cäŋ luɔ̱k.


44Acio othe nĩmahikĩtie andũ-a-nja a kũngĩ, na amwe ao nĩmaciarĩte ciana na atumia acio. 	 wi̲cdɛ bäŋuan, kä cuɛ wutni kɛnɛ nyier


Mahinga Mahia (%) 	 Fracture strain, ɛ u (%)


Bibilia - Ibuku Riumĩte Kwĩ Ngai 	 CIO̱O̱K KÄ RƐW Baibol ɛ Bok mi Bëë kä Kuoth


Ndatũraga Thĩ ĩno Ndariĩ ta Mũgendi 	 Riali duel i kä ɛ ram min jur jɛ


Kinya kũgathwo gwake 	 amäni mëë cɛ la wut.


Ngai aheo ugoci. 	 Kuoth thuɔ̲k kɛ laat tɔtɔ kɛ jɛ cuɛ jiɛɛn kä


Nidhi Arora စစ 	 Kä cuɛ naath jiök i̱: 'Nɛ̈nɛ jɛ!


Ithe witu waiguru ritwa riaku riamurwo', uthamaki waku niuki gwikwo guku thi otauria gwikagwo kuu iguru. 	 A ruaacniku latkɛ piny, ce̱tkɛ min latkɛ kɛ nhial.


wakuoneni ukuone 	 , Fe 1:29 b. kɛ bɛnwu amaneɛ


Ũngĩmenya Atĩa Kana nĩ Mwaganĩrĩirũo? 	 Dëyi kɛ kulɛ ŋa̱c ɛgɔa i̱di?


Thuutha ũcio agĩũkĩra, agĩkũũma rũhuho na makũmbĩ macio, nakuo gũkĩhoorera biũ. 	 Cuɛ rɔ jiɛc, kä cuɛ jiɔam kɛnɛ muaŋ luek, kä cukɛ rɔ̱ ka̱p cuɔ̱ŋ, kä cuɛ piny käp ɛ kur.


11Ũrĩa mũnene thĩinĩ wanyu nĩatuĩkage ndungata yanyu. 	 11 Kä ram in di̱t ni jɛn rɛydun bɛ a läätdun.


46Hĩndĩ ĩrĩa oonire ĩmwe ya thogora mũnene-rĩ, agĩthiĩ akĩendia indo ciake ciothe iria aarĩ nacio, akĩmĩgũra. 	 13 Kɛ kɔr ni̱ni ti tɔt cu gat in tɔt nyinkɛ diaal ruɔ̱ɔ̱l, kä cuɛ jiɛɛn, wëë ro̱o̱l mi na̱n.


Mamĩonaga ta arĩ ibuku inene mũno na iritũ gũtaũkĩrũo nĩrĩo. 	 Bum ŋäcdɛ kä ɤä.


Bururi wa Asia.Mũciĩ mũnene wa Kuwait nĩ Kuwait City.. 	 Dääwec in tä kä Vietnam ɛ jɛn in jɔɔc ɛ la gua̱a̱th puɔ̱r kä Asia.


5. ĩno nĩ ya karũibangi? 	 5. ?Ngue yɛ Ɲanmiɛn Ndɛ'n wla e fanngan kɛ e yo-ɔ?


Nĩ ũndũ no athũũrire ũmwe, na ende ũcio ũngĩ; kana eheane harĩ ũmwe, na anyarare ũcio ũngĩ. 	 Maala ŋaa ti da lɛgbɔɔɓa ŋaa ti, gɛ pələ hwa pɛli kɛi a juwu takpɛli yi yɛnɛ kele puɔ geɓa hwə mo li.


Nĩũtuĩkĩte mwĩhokeku harĩ indo nini; nĩ ngũgũtua mũrori wa indo nyingĩ. 	 bi̲i̲y mi te kɛ biɛɛl ti nyin ŋuan.


33Arĩa maarĩithagia ngũrwe icio makĩũra, magĩthiĩ itũũra-inĩ, makĩheana maũndũ macio mothe o na ũrĩa gwekĩkĩte kũrĩ andũ arĩa maarĩ na ndaimono. 	 33 Kä cu yiëënkiɛn rɔ̱ bar, kä min cikɛ wä rɛy wec cukɛ ti diaal tin ci tuɔɔk kɛ kui̱ wutni tin tekɛ yiey tin jiäk lat.


7 Eendwa aakwa, rĩathani rĩrĩa ndĩramwandĩkĩra ti rĩerũ, no rĩrĩa ikũrũ mũtũũraga narĩo kuuma o kĩambĩrĩria. 	 7 Nhöökä, /ciɛ luek mi pay tuɔɔk ɛ nɛ gɔ̱a̱rä yɛ mɛ, kä duundɛ ɣöö ɛ luek ëë wal, mëë tekɛ yɛ ni tukä ɣɔaa.


Nake Ngai agicuthiriria akiona, ari iguru 	 Kuoth cuɛ nɔmɔ nɛn, cɛ gɔaa.


mau ao thun nam 2013 	 De thi thu dai hoc mon su nam 2013


Mutumia wa Ngai said 	 tikun ɛ nti


Nake agĩthaitha Jesũ aingate ngoma ĩyo thũku yume thĩinĩ wa kairĩtu gake. 	 Cuɛ Yecu läŋ kɛ ɣöö bɛ yiëë in jiääk in te puɔ̱ny nyaadɛ woc.


Nĩ akenirio mũno nĩ mũgambo wakwa na akĩhe hinya nduĩke mũini. 	 Yi tɛnɛ rɛ rə cĩ́ ába Arəzana wa.


(Anderea'Nĩkĩ kĩu wĩ nakĩo 	 (ai lea sö y sʼ ang ô ji)


Wee nĩwe wahaandire riũa na mweri. 	 Cɛ rɔ̱da gɛrɛ; cäätɛ cäŋ kɛnɛ pay;


Gũtirĩ wĩtaga ithe wa ũngĩ baba. 	 Thilɛ ram mi wä kä Kuoth Nhial, a /cɛ bä kɛ ɣä.


Ngai wa aria me muoyo .tuiguire tha na utuhonokie. 	 Kɛ ɣöö alla̱wa ɛmɔ cɛ pɛn guäth mi jiääk.


701:70 Arom 1:2; Jer 23:5 (o ta ũrĩa aarĩtie matukũ ma tene na tũnua twa anabii ake atheru), 	 70 Cɛ jɛ lat kɛ thuk gööknikɛ tin rɛ̈lkɛ rɔ̱ ni wal.


anyURI No None 	 ɛkenu ɛn emɛra e


wainaga nieroragira 	 aaw söt kanin.


Andũ matũire marĩaga hamwe na makanyua hamwe 	 thi̲n cam kɛn kɛ.


22Na tiga matukũ macio makuhĩhirio-rĩ, gũtirĩ mũndũ ũngĩkaahonoka, no nĩ tondũ wa andũ arĩa aamũre, matukũ macio nĩmagakuhĩhio. 	 22 Kä mi /ka̱n ni̱n tɔ̱tɔ̱ jakä kuiy, thilɛ ram kɛl mi ba kän, kä ba ni̱n tɔ̱tɔ̱ jakä ciɛk kɛ kui̱ nɛɛni ti ca mɛk.


Ngai wanyu, o we Ngai wa ithe wanyu, nĩwe wamũheire kĩgĩĩna makũnia-inĩ manyu; betha cianyu nĩndacĩamũkĩire." 	 ?Kɛ Famiɛn Erɔdu wunnin i kɛ wunnzue yifuɛ'm b'a lɛkɛ i'n, ngue yɛ ɔ yoli-ɔ? ?Wafa sɛ yɛ Ɲanmiɛn sasali Zezi-ɔ?


232:23 Joh 3:15Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩrĩa aarĩ Jerusalemu hĩndĩ ya Gĩathĩ kĩa Bathaka, andũ aingĩ makĩona ciama iria aaringaga, nao magĩĩtĩkia rĩĩtwa rĩake. 	 23 Täämɛ mëë tëë kä Jɛ-ru-tha-lɛm guäth ti̱mä Ca̱ŋ Bälä, cu nɛy ti ŋuan ciötdɛ ŋäth, mëë ca nyuuthni tëë ga̱ykɛ naath tëë cɛ la̱t nɛn.


No rĩu nĩ ĩguũrĩirio arĩa ake aamũre, 27 arĩa Ngai onete kwagĩrĩire mamenyithie andũ a ndũrĩrĩ riri mũnene wa hitho ĩyo yake, nĩyo Kristo arĩ ngwatanĩro hamwe na inyuĩ, kĩĩrĩgĩrĩro gĩa gũkaagaya riri wake. 	 23 Kä jɛn bä go̱o̱rɛ ni ɣöö bɛ buaydɛ nyoth, buaydɛ min cɛ wuɔ̱c kɔn nɛy tin la ji̱ kɔ̱cä lɔaacdɛ, kɔn nɛy tin cɛ rialikä kɛ ɣöö banɛ buaydɛ jek.


23 Ũrĩa o wothe ũkaanaga Mũriũ, ũcio ndarĩ na Ithe witũ; ũrĩa wĩtĩkĩtie Mũriũ arĩ na Ithe o nake. 	 Kä ram mi lat ŋäcdɛ kɛ Gat Kuɔth tëëkɛ Gua̱n bä.


1924:19 Mar 1:24; Math 21:11Nake akĩmooria atĩrĩ, "Nĩ maũndũ marĩkũ?" 	 MARC 14:19 _ Kɛ̀ bɛ yɛ̀mmɛ̀ɛ cɑɑ̀rɛ̀ bɑ́ wè kòo ò bekɛ kɛ dɔ̀: Mí nwɑɑ̀?


kuona mũgũtũũra muonaga, no mũtigakuũkĩrwo. 	 Kä cäŋɛ mëë cia jɛ nɛn, /ka̱nɛ wi̱cdun car, kä /ka̱nɛ jɛ ŋäth." 33 "Liɛŋɛ cäät mi dɔ̱diɛn.


We nĩooĩ atĩ aaragia ũhoro wa ma, na oimbũraga nĩgeetha o na inyuĩ mwĩtĩkie. 	 Kä bia te rɛy nɛɛni tɔ̱tɔ̱ kɛ ɣöö cia nënda ŋäth.


Na githĩ ndokĩte gũkũ nĩgeetha amanyiite amatware marĩ ohe kũrĩ athĩnjĩri-Ngai arĩa anene?" 229:22 Luk 2:11; Atũm 18:5, 28Nowe Saũlũ agĩkĩrĩrĩria kũgĩa na hinya, na akĩgegia Ayahudi arĩa maatũũrĩte kũu Dameski na ũndũ wa kũmaiguithia na ma atĩ Jesũ nĩwe Kristũ. 	 Kä cɛ ben ɛn wanɛ mɛ kɛ kui̱ kä ɣöö bɛ kɛ ben naŋ nhiam bööthni palä tin di̱t a cakɛ yiɛn?" 22 Kä cu Thɔɔl wee kɛ mi reep buɔ̱mdɛ ni rɔ, kä cuɛ ji̱ Juudh tin te kä Da-math-kɛth tiam kɛ ruac kɛ nyuuthdiɛn ɣöö ɛn Yecu ɛ Mɛ-thia ɛpuc.


warui no ha dare na no? wakannai yo 	 ɛmɔ kɛ wäär kɛɛliw.


Othe nĩmarakararia watho wa Kaisari, makoiga atĩ nĩ kũrĩ na mũthamaki ũngĩ wĩtagwo Jesũ." 8Rĩrĩa maaiguire ũguo, kĩrĩndĩ kĩu na anene a itũũra magĩtangĩka mũno. 	 Kä lät kɛn diaal ni ti gua̱c kɛ ŋuɔ̱t Thii-thɛr, larkɛ jɛ ɛ kɛn, i̱ tëëkɛ Kuäär mi dɔ̱diɛn mi cɔali Yecu." 8 Kä cu naath kɛ kua̱r wec diɛɛr mëë cikɛ nɛmɛ liŋ.


42:4 Jer 2:2No rĩrĩ, ũndũ ũrĩa ngũgũcuukĩra nĩ atĩrĩ: Nĩwatigire gũikara na wendani ũrĩa warĩ naguo mbere. 	 4 Kä dɛ̈ɛ̈cä mɛmɛ kä yɛ, kɛ ɣöö cia nhök ëë tekɛ yɛ kɛ nhiam päl.


14Gĩathĩ gĩakinya gatagatĩ-rĩ, Jesũ akĩambata agĩthiĩ nja-inĩ cia hekarũ, akĩambĩrĩria kũrutana. 	 14 Mëë ci tha̱a̱ŋ ni̱ni ti̱mä mɔmɔ thuɔ̱k, cu Yecu wä nyuur rɛy luaak Kuɔth in di̱i̱t, kä cuɛ jɛ tok kɛ mi ŋi̱i̱cɛ naath.


307:30 Math 22:35No Afarisai na arutani a watho makĩregana na ũrĩa Ngai endaga meke, tondũ o matiabatithĩtio nĩ Johana.) 	 30 Kä cu ji̱ Pa-ri-thii kɛnɛ ji̱ ŋuɔ̱tni ca̱p Kuɔth kɛ kui̱diɛn lo̱k, kɛ ɣöö /ka̱nkɛ lak kɛ la̱k Jɔ̱ɔ̱n.) 31 "Kä bä ri̱c ɛmɛ ku pa̱a̱r kɛ ŋu?


riah phiyega bio 	 aw tena kɛnɛya sɔrɔ.


51Naarĩ njĩra akĩinũka, ndungata ciake ikĩmũtũnga na ndũmĩrĩri atĩ mũrũwe arĩ o muoyo. 	 51 Kä min ŋotdɛ dup, cuɛ röm kɛ ji̱ läätädɛ.


Mũndũ ũyũ nĩ Mũmelika? 	 Kä kɛn kɛ ji̱ I-thɛ-rɛl?


Mahadathika mahanaga 	 , 1Ko 11:2 M. ejaakɛ


Ngũrutĩre ta igongona; 	 Cä jek ɛ la muc


Ngũmaananga itekũmaiguĩra tha, na itekũmacaaĩra, o na itekũmaiguĩra kĩeha." 	 ɛ gua̲n cuŋni, thilɛ mi caa met bɛl ni jɛ


61:6 Joh 3:19-21; Joh 2:4 Tũngiuga atĩ tũrĩ ngwatanĩro nake, tũgĩthiiaga na mĩthiĩre ya nduma-rĩ, ũguo nĩkũheenania, naguo ũhoro wa ma ndũtũũraga thĩinĩ witũ. 	 6 Mi laar kɔn ɛ ɛn ɣöö ta̱nɛ kɛ nyuaak kɛ jɛ, kä jäl kɔn rɛy muɔ̱th, kac kɔn ni kac, kä /ci kɔn lät ni thuɔ̱k.


Akinya kwa múndú-múgo makīragúra na magīthīnja ndúrúme yaarī ya mwīrī úmwe, agītahīkio thahu wothe wa andú arīa oragīte nī getha thakame yao ndīkanamúrehere mútino thutha-inī. 	 mtieve mtiev5 mtievn mtievh mtiev1 mtiev3 mtiepg mtiepz mtiepj mtieps mtiepu mtiep8 mtiep4 mtiepx mtiep7 mtiepa mtiepb mtiepw mtiepe mtiep5 mtiepn mtieph mtiep1 mtiep3 mtieug mtieuz mtieuj mtieus mtieuu mtieu8 mtieu4 mtieux mtieu7 mtieua mtieub mtieuw mtieue mtieu5 mtieun mtieuh mtieu1


Naamenyaga Jehova akariũkia barĩa bakuĩte batũũre nthĩgũrũne kaĩrĩ. - Thooma Ayubu 14:14, 15. 	 Gyihova lɛ ɛhulolɛ kɛ ɔbava mɔwuamra yeara ngoane nu bieko. - Dwobu 14:13-15.


Nacio nyoni nĩikarĩa nyama cia mwĩrĩ waku." 	 Misumɔɔɔ akɛ mikojoɔ nɛkɛ saji."


"Naguo ũhoro ũyũ mwega wa Ũthamaki nĩ ũkaahunjio thĩ yothe ũtuĩke ũira kũrĩ ndũrĩrĩ ciothe, na hĩndĩ ĩyo nĩrĩo mũico ũgaakinya." 	 Kɛ ɣöö ci Yecu ɛ lar: "Kä ba thuk kuäärä Kuɔth ti gɔw ti̱ti̱ lat wi̱i̱ muɔ̱ɔ̱n kɛɛliw, kɛ kui̱ nenä röli diaal, kä ɛ jɛn bi guut ɣɔaa cu ben ɔ."


Kana "mũndũ ũtarĩ ũcuke na mũrũngĩrĩru." 	 La̱a̱t cuŋni kɛnɛ lät nɛɛni tin te yienä amäni la̱a̱t cuŋni kɔmienitini


Nĩkĩo nginyaga na hinya ndamenya kũrĩa ndaumire 	 kɛ gua̲a̲th ëë kui̲rkɛ.


nĩgũkorwo thĩinĩ waku ciana cia ngoriai nĩciiguagĩrwo tha." 	 Bi mucdun di̱t, kä bi yɛn a gaat Kuɔth in Di̱t ni jɛn.


hehehehe... wahai para 	 יום שני E hënë - ε hənə


1, 2. (a) Nĩ ũndũ ũrĩkũ Jehova atũguũrĩirie? (b) Nĩ ũũma ũrĩkũ tuonaga thĩinĩ wa Isaia 46:10, 11 na 55:11? 	 4. a) Taqʼalajsaj achkë rma ma nkʼatzin ta tzʼaqät nqaʼän che rä jontir rchë nqakʼwaj jun jïk kʼaslemal. b) Achiʼel nuʼij Salmo 103:12 kʼa 14, ¿achkë rma Jehová ma nchʼojin ta chqij?


na bũrũri ũrĩa ũrĩ gatagatĩ ka bũrũri wa Misiri 	 kɛ kɔk kä Ijipt.


mũũria njĩra ndooraga 	 Go̲o̲ kɛn ni̲ ŋu̲.


2723:27 Luk 8:52Andũ gĩkundi kĩnene makĩmũrũmĩrĩra, hamwe na atumia maagirĩkaga na makarĩra mũno. 	 27 Kä cu buɔ̱n nath mi di̱i̱t ɛ guɔ̱ɔ̱r kä te män rɛydiɛn ti pa̱tkɛ lo̱ckiɛn, kä parkɛ jɛ.


21 Ngũkwandĩkĩra marũa maya ndĩhokete atĩ ndũngĩnema, na ngamenya atĩ nĩũgwĩka maũndũ macio njugĩte, o na ũkĩrĩrĩrie. 	 21 Ɣän gɔ̱a̱rä ji̱ warɛgak ɛmɛ, kɛ ɣöö ŋa̱a̱thä ji̱ ɛn ɣöö bi jɛ la̱t, kä ŋa̱cä jɛ ɛn ɣöö bi mi leny min cä thiec la̱t.


Maũndũ maingĩ twĩkaga nĩmagakinya mũicho 	 Lätni tin nyuak kɛ


(P) witi th ano kuoma tha? 	 (A) Mi mii eshɛ mi he akɛ wɔ kpe.


No Mũtongoria witũ nĩ wa gũtorania. 	 paga kaa ti kɔrɔ jɛnni.


njehova ngai niwe mureithi wakwa 	 Jehovah da mi möön fa mi bi mëni


Moimbure kuna wi Ngai 	 Bum carɛ kɛ kui jiɛn kä dä.


13Ngai arĩ hamwe na ithuĩ nĩtũkũhootana, 	 Bi Kuär ni Kuoth te kɛ yiɛ kɛɛl.


Kũrĩ o Ũmwe mwega. 	 Përow ɛ kɛl.


Kũngũ Maitũ nĩ Ma Itũ! 	 ɛ jɛn thuɔk läärikɔn inɔ.


na rũgongo rũrĩa mũgũnda 	 niw sii lɛɛn


Ũguo nĩguo aamerire, 	 ɛmɔ, cuɛ wee,


256:25 Math 23:7Rĩrĩa maamũkorire mũrĩmo ũũrĩa ũngĩ wa iria makĩmũũria atĩrĩ, "Rabii, ũkinyire gũkũ rĩ?" 	 Kä cukɛ jɛ wä ker, wäkɛ i̱, "Ŋi̱i̱c, ji̱n /ci riɛk kɛ lia̱a̱da?" 39 Cu Yecu keer, kä cuɛ jiɔm luek, kä cuɛ muaŋ jiök i̱, "Käpni rɔ cuɔ̱ŋ!"


-kinahiny, ankihiny, hanikiny, kinahiny, nihikany, 	 tauaqnemt tauaqnetm tauaqetnm tauaqetmn tauaqentm tauaqenmt tauaqemnt tauaqemtn tauanmqte tauanmqet tauanmtqe


o acio maikaraga mehokete wendo wake ũrĩa ũtathiraga, 	 Kä ram ɔ bi jɛ ŋäthɔ /ca jɛ bi jakä po̱c."


Male: Aa... thanaana naananaana 	 , Abɛ 28:9 e. po lɛ, nihiinii ni


Nijue wega ndiaraire mucie 	 yí qiâ yuán mǎn gēn qīngjìng wú ài gēn


2510:25 Math 19:16Na rĩrĩ, hĩndĩ ĩmwe mũrutani ũmwe wa watho nĩarũgamire nĩguo agerie Jesũ, akĩmũũria atĩrĩ, "Mũrutani, njagĩrĩirwo nĩ gwĩka atĩa nĩguo ngaagaya muoyo wa tene na tene?" 	 17 Täämɛ min tɛthɛ piny wëë jälɛ, cu wut riŋ kä jɛ, kä cuɛ rɔ ka̱m mua̱a̱l nhiamdɛ, cuɛ jɛ thiec i̱, "Ŋi̱i̱c in gɔaa, ɛŋu bä yi̱k la̱t ɔ, kɛ ɣöö bä tëk mi do̱raar jek?" 18 Kä cu Yecu jɛ jiök i̱, "Ɛŋu cɔɔli ɣä i̱ mi gɔaa ɔ?


35Nake akĩĩra kĩrĩndĩ kĩu gĩikare thĩ. 	 Cukɛ wee i̱, "Kɛ bärɔw." 6 Cuɛ ruac la̱t buɔ̱n ɛn ɣöö bikɛ nyuur piny.


Nĩ na njĩra ĩrĩkũ tũngĩteithia arĩa erũ mahote kũhunjĩria andũ? 	 Denɛ Dämanikɔn Luäk I̱di̱ mi Cikɛ Te kɛ Riɛk?


ũbataire nĩwe ũhuuraga ũrĩrĩ 	 E jɛn yier in lo̲ny rɛɛtɛ


na mũmũinamĩrĩre, mũmũhooe mũrĩ gĩturwa-inĩ kĩa makinya make; 	 Pal gua̱n cuŋni bumɛ kä lätdɛ.


Riria ekwaria maheni, ni uhoro wa ngoro yake mwene aaragia; amu ni wa maheni, na nowe ithe wamo . - Johana 8:44 	 Kä jɛn la ruacɛ, kɛ ciaaŋdɛ pa̱ny, kɛ ɣöö ɛ gua̱n kacä, kä ɛ gua̱n ka̱a̱cni.


muk wano na aci, lei na io wa gene." 	 Wà kɛ jiindeh uʼba tingi la, Uwien li kpiɛke wɔ."


4 Tũrĩ na ũũma wa mũthemba ũcio harĩ Ngai kũgerera Kristo. 	 Kä dënɛ nɔmɔ la̱t kɛ ŋa̱th Kritho.


5. ano ie wa kirei desu. 	 ɛ u 5 bɛriəl,burial


Ngoro Yakwa Nĩ Hekarũ 	 Nɛmɛ ɛɛ du̲ŋ luaak ɛmɔ.


kwanyu ndigacoka 	 mi la duŋdiɛn.


ĩrĩ mĩigũ kana ĩrĩ mĩũmũ. 	 mi jiäk kɛn kiɛ gɔwkɛ


42Thigari ikĩbanga ciũrage ohwo nĩgeetha gũtikagĩe o na ũmwe wao ũngĩthambĩra oore. 	 42 Kä cu ca̱r lathkëëri a ɣöö, bikɛ mabuuthni näk, kɛ ɣöö thilɛ kɛl mi bi kɛt a bi rɔ leny.


ndamahonokirie kũrĩ gĩkuũ, 	 hnayuua hnauyau hnauyua hnauayu hnauauy hnauuay hnauuya hnaauyu hnaauuy hnaayuu hnaayuu


No thutha tũgakinya 	 kɛ̀ kɛ̀ nɑɑ́nko tɛdɔntɛ̀.


Niakenirie Ngai nigwathika gwake, uhoro ucio ugituma ngai amarathime. 	 Jɛykɔp Kuoth na̲k duɔ̲ɔ̲r wii pa̲a̲m, cuɛ ji


6 # Isa 55:1, 2 Kũrathimwo-rĩ, nĩ arĩa mahũũtagĩra na makanyootera ũthingu, 	 tɔ lam ji tɔ, kä poth a kɛ nɛy tɔ puɔth


"Haria watho utuaga andu ngombo, witikio utuaga andu ciana na agai a Ngai." 	 Kɛ ɣöö ci Baibol wee: "Dëë gaat Kuɔth kɛnɛ gaat gua̱n jiäkni ŋic kɛ nɛmɛ.


79:7 2Akor 8:12; Arom 12:8O mũndũ aagĩrĩirwo nĩkũheana kĩrĩa atuĩte na ngoro yake nĩekũheana, na ndakaheane atekwenda kana taarĩ kũringĩrĩrio, nĩgũkorwo Ngai endaga mũndũ ũrĩa ũheanaga akenete. 	 7 Bi ramɔ dhil muɔ̱c ce̱tkɛ min cɛ car a /ci mɔ akɛ tha̱a̱ŋ lɔaac kiɛ kɛ kok, kɛ ɣöö nhɔk Kuoth ram mi muc kɛ tɛ̈th lɔaac.


Ũka ũ'honokie narua 	 la̲t kɛ pɛ̈th.


Akula na Pirisila nĩmamũgeithia mũno thĩinĩ wa Mwathani, o na kanitha ũrĩa ũcemanagia kwao nyũmba nĩwamũgeithia. 	 Nërkɛ yɛ ɛlɔ̱ŋ rɛy Kua̱r ni Yecu ɛ A-kui-lä kɛnɛ Pɛ-rith-ka, kɛɛl kɛ ji̱ duëël Kuɔth in te dhɔriɛn.


Hihi no tũkorũo tũhĩtĩtie tũngĩciria atĩ nĩ ithuĩ tũraruta wĩra ũcio? 	 Derɛ la duer ɛn ɣöö deri muc ɛmɔ nhɔk?


Thkuma tumi kothai thako bolo na go? 	 Do të bëjmë sport? - dɔ tə bəjmə spɔɾt?


295:29 Mar 9:42-47; Luk 17:12Riitho rĩaku rĩa ũrĩo rĩngĩtũma wĩhie-rĩ, rĩkũũre, ũrĩte. 	 29 Kä mi ci waŋ cuëëcdu ji̱ jakä dui̱r, lɔl ɛ kä yäk ɛ.


Ni ihoya riakwa undeithie gutambia ruthiomi ruru rwa gikuyu. 	 Thuɔ̲k ni ɤöö banɛ ruacdiɛn


Ũikarĩte ta kĩimba kĩrangĩrĩrie thĩ na magũrũ, 	 Qayaʼon chqä chwäch qan chë xkeqatoʼ rkʼë xa bʼa achkë nkʼatzin chkë.


Nigetha iture iri o uguo. 	 mâi mii thaaŋ nǐi


11104:11 Kĩam 16:12; Jer 14:6Nĩcio iheaga nyamũ ciothe cia gĩthaka maaĩ ma kũnyua; 	 4 Kä bɛ mer nyinkiɛn diaal poc.


Naam aparadh 	 À ka kɛnɛ.


Ĩkoragwo na mabururi makĩria ya mĩrongo ĩna. 	 kɛ nɛy ti kur ŋuaan.


54Rĩrĩa maiguire maũndũ macio-rĩ, makĩrakara mũno, na makĩmũhagaranĩria magego. 	 17 Kä mëë cikɛ jɛ nɛn, cukɛ jɛ pal, kä te tha̱a̱ŋkiɛn kɛ diw.


434:4 Josh 21:43; Kĩam 12:7Ningĩ Jehova akĩmwĩra atĩrĩ, "Ũyũ nĩguo bũrũri ũrĩa nderĩire Iburahĩmu, na Isaaka na Jakubu na mwĩhĩtwa rĩrĩa ndoigire atĩrĩ, 'Nĩngaũhe njiaro cianyu.' 	 Kä mi cä raan mac kɛ duɔ̱ɔ̱r, bä jɛ cuɔ̱lɛ ni kä ŋuaan." 9 Kä cu Yecu ɛ jiök i̱, "Walɛ ci ka̱n teekä ben cieŋ ɛmɛ, kɛ ɣöö jɛn bä ɛ gat A-bɛ-ram.


maaĩ nĩmeiganĩrĩire hĩba. 	 Piu nöŋä kɛ yiɛr.


Ngui ũyũ ni mũru. 	 Ram ɛmɔ ɛ ram mih raan ɛpuhc.


Gwakorwo nĩ ũtukũ kana nĩ mũthenya 	 kɛ fiiku dɛbɔɔtie


De guo guo she dang shi 	 maa ki jɛɛlɛ pe sari.


20O na inyuĩ ciana-rĩ, athĩkagĩrai aciari anyu maũndũ-inĩ mothe, nĩgũkorwo gwĩka ũguo nĩgũkenagia Mwathani. 	 20 Dho̱li, luɔ̱thɛ diëëthkun kä ti diaal, kɛ ɣöö nɛmɛ ɛ la̱t mi tɛɛth lɔc Kua̱r ni Yecu.


108:10 Isa 14:12; Kũg 16:4Nake mũraika wa gatatũ akĩhuha karumbeta gake, nayo njata nene mũno ĩkiuma igũrũ yakanĩte ta gĩcinga, ĩkĩgwĩra gĩcunjĩ gĩa ithatũ kĩa njũũĩ na ithima cia maaĩ, 118:11 Jer 9:15; Jer 23:15narĩo rĩĩtwa rĩa njata ĩyo nĩ Kũrũra.8:11 Nĩ kũrĩ mũmera wĩtagwo Kũrũra; ũtũmĩrĩtwo haha kuonania mũtino na kĩeha. 	 10 Cu jääk nhial in diɔ̱ɔ̱kdiɛn kaaŋdɛ koth, kä cu cier mi di̱i̱t pɛ̈ɛ̈n nhial, kä pɛtdɛ ce̱tkɛ rith, kä cuɛ pɛn peek kiɛri kɛnɛ löli pi̱i̱ni in diɔ̱ɔ̱kdiɛn.


19Hĩndĩ ĩyo nĩũgakenagĩra magongona ma ũthingu, 	 18 Kä mëë ca yɛ jakä lɔr kä duer, ci yɛn a kuaany cuŋni.


Ndũrĩ watiganĩria ndungata ciaku; 	 Pe pe yɛɛ yigi kɛɛnrɛ limɛ pi ni."


Nĩ Ithuĩ a? 	 40. ?E ti wan liɛ?


41Ayahudi maigua ũguo makĩambĩrĩria kũngʼongʼora nĩ ũndũ wake tondũ nĩoigĩte atĩrĩ, "Niĩ nĩ niĩ mũgate ũrĩa waikũrũkire kuuma igũrũ." 426:42 Joh 7:27-28; Luk 4:22Makiuga atĩrĩ, "Githĩ ũyũ ti Jesũ mũrũ wa Jusufu, ũrĩa ithe na nyina tũũĩ? 	 Kä bäkɛ jiɛc li̱th kɛ cäŋ guutdä ɣɔaa." 41 Kä cu ji̱ Juudh ŋɛ̈r kɛ kui̱dɛ, kɛ ɣöö cɛ wee i̱, "Ɛ ɣän juray in bä piny nhial." 42 Cukɛ wee i̱, "/Ciɛ jɛn Yecu, gat Jo-thɛp, min ŋäc kɔn gua̱n kɛnɛ man?


kuuma riria ndaciarirwo 	 Kä ɛn guäth ëë dapɛ


33Nao makĩmũcookeria makĩmwĩra atĩrĩ, "Ithuĩ tũrĩ a rũciaro rwa Iburahĩmu, na tũtirĩ twatuĩka ngombo cia mũndũ o na ũ. 	 Kɛ cäŋ kɛl cu A-bɛ-rɔam Lɔt jiök: 'Täämɛ thilɛ wal ti ŋuan kɛ kui̱ ɣɔ̱ɔ̱k kɔn.


wrina iamwe 	 waaŋ phɛ̌ɛn kaan


nidhi subbaiah imaage 	 Cu Jaopa jɛ lar, "Täämɛ, kɛ ɤöö ruac nath kɛ


8Nake Saũlũ agĩũkĩra, akĩrũgama, no rĩrĩa aahingũririe maitho ndoonaga o na hanini. 	 8 Cu Thɔɔl rɔ jiac nhial, kä cäŋɛ ni mëë te wäŋkɛ lɛp lɛɛpä, thilɛ mi cuɛ nɛn.


na kũmethũra tũtembe tũu twarĩo, 	 Ku miɛkɛ yóumu mɛdiɛ̀,


26Na nĩkuo makaarehe riiri na gĩtĩĩo cia ndũrĩrĩ. 	 26 Kä bi naath wuɔ̱t kɛnɛ luth dööri diaal nööŋ rɛydɛ.


nduma nĩyo mũrata wakwa ũrĩa ũnguhĩrĩirie mũno. 	 wa̲kɔ kɛ dämandä min tɔt kɛɛl.


Ĩrĩa ngiri nĩyo ngunyi. 	 tene tini dtk-000 ɛǯɛ


33 # Alaw 19:12; Ndar 30:2 "Ningĩ, nĩmũiguĩte atĩ hĩndĩ ya tene andũ nĩmerirwo atĩrĩ, 'Ndũkanehĩte tũhũ, no hingagĩria Mwathani mĩĩhĩtwa ĩrĩa wĩhĩtĩte.' 34#Jak 5:12; Isa 66:1No ngũmwĩra atĩrĩ: Mũtikanehĩte o na atĩa; mũtikanehĩte na igũrũ tondũ nĩkuo gĩtĩ kĩa ũnene kĩa Ngai; 35#Thab 48:2kana mwĩhĩte na thĩ, nĩgũkorwo nĩkuo gĩturwa gĩa kũigĩrĩra magũrũ make; o na kana mwĩhĩte na Jerusalemu, nĩgũkorwo nĩrĩo itũũra inene rĩa Mũthamaki mũnene. 	 33 "Kä cia jɛ liŋ bä ɛn ɣöö ca jɛ la̱r nɛy tëë wal i̱, '/Ci rɔ bi yac baaŋ, kä lätni min ci yac kɛ kui̱ Kua̱r ni Kuoth.' 34 Kä ɣän la̱rä jɛ yɛ, /cu rɔɔdu yac ɛ tɛk, kɛ nhial, kɛ ɣöö ɛ jɛn kɔm nyuurä Kuɔth, 35 kiɛ piny, kɛ ɣöö ɛ cääk ciöknikɛ, kiɛ kɛ Jɛ-ru-tha-lɛm, kɛ ɣöö ɛ wec Kua̱r in di̱i̱t.


Ũndũ ũcio ũngĩikara thĩinĩ wanyu-rĩ, o na inyuĩ mũrĩikaraga thĩinĩ wa Mũriũ, o na mũrĩ thĩinĩ wa Ithe. 	 Mi wä min cia liŋ ni tukädɛ wä cieŋ rɛy lo̱cnikun bia cieŋ rɛy Gatdä Kuɔth kɛnɛ rɛy Gua̱n.


Mũtĩ ũgũagĩra mũndũ ũrĩ hakuhĩ. 	 Gaaŋni titi pɛnkɛ wi jiath.


522:52 Luk 2:40Nake Jesũ agĩkũra, akĩũhĩgaga, na akĩnenehaga, akĩendagwo nĩ Ngai, o na andũ. 	 52 Cu Yecu piith kɛ pɛl, kɛn pi̱eth pua̱ny, kä cu tɛ̈th lɔaac Kuɔth kɛnɛ naath kɛ jɛ rɔ rep.