Beṣṣaḥ xsara: el-yum, el-luġat rahi tmut b waḥed el-xuffiya, ɛummer ma ṣrat kifha men qbel. 	 Ngunit ang nakakalungkot, ngayon, ang mga wika ay nagkakamatayan sa hindi kapanipaniwalang bilis.


Nas TED ydiru weš rahum ydiru laxaṭerš yebġu weš rahum ywasu; mši ɛla jal el-drahem. 	 Mahal ng mga TED-ster ang ginagawa nila, at hindi lang dahil sa pera.


Qbel ma nensa, el-serr huwa ki ma truḥš terqed ḥetta tkun ktebt el-kelmat ntawɛek dyal el-nhar. 	 Ang sikreto dito ay hindi ka maaring matulog hangga't hindi mo natatapos ang pagsusulat para sa araw na iyon.


Twali, ykun ɛendek ɛalem ntaɛ ḥawsaba elli huwa muxx. 	 Halimbawa, mayroong isang computer scientist na napakatalino.


Xedma! 	 Sipag!


Ɛla ḥsab el-šufa, 30 yum huwa el-weqt elli yelzem beš nzidu ṭbiɛa jdida wella neggelɛu keš waḥduxra qdima-- kima el-tefraj ntaɛ el-xbarat -- men ḥyatek. 	 Kung tutuusin, ang 30 araw ay sapat na panahon lang upang dagdagan o bawasan ang isang kasanayan -- gaya ng panood ng balita -- sa iyong buhay.


Ma nḍenš. 	 Hindi sa tingin ko.


W f el-kursi elli quddami kanet qaɛda waḥed el-ɛziba, teqra f el-lisi, Ɛaylatha zawaliya w meɛduma b el-bezzaf. 	 At sa upuang katabi ko ay isang mag-aaral ng high school, isang dalaga, na nanggaling sa isang mahirap na pamilya.


W el-ḥaja el-'ewla elli nqulhalhum hiya: 	 At ang unang sinasabi ko sa kanila ay,


Tɛellemt belli ki kunt ndir keš tebdilat, ṣġar w bla ma nḥebbes el-ṣwaleḥ elli nnejjem nkemmel nwasihum ybanu qrab ywellu daymin. 	 Natutunan ko na noong ginagawa ko ang mga paunti-unting pagbabago, mga gawaing kaya kong ulit-ulitin, ito'y nagiging kaugalian.


Ḍerwek, f el-weqt datu, el-'engliziya wellat el-luġa ntaɛ el-ɛalem bla zyada f el-heḍra. 	 Kasabay nito, ang Ingles ang itinuturing na pandaigdigang wika.


Men nas TED, yqul Bill Gates: "Kanet ɛendi fekra: nṭelleɛ el-šarika el-'ewla ntaɛ el-baramej dyal el-ḥasub el-ṣġir 	 Sabi ni TED-ster Bill Gates, "May naisip akong ideya -- na simulan ang pinaka-unang kumpanya ng micro-computer software."


Ṣratli dima fi Dubey. 	 Nangyayari sa akin yan madalas sa Dubai


Thella fi luġtek. 	 Intindihin ang iyong sariling wika.


F el-ḥeqq, hadi muḥaḍara ntaɛ saɛtin nmedha l el-ṭalaba ntaɛ el-lisiyat, meqṣuṣa hnaya l telt dqayeq 	 Sa totoo lang, ito ay dalawang oras na pagtalakay na binibigay ko sa mga mag-aaral ng high school na pinaikli sa tatlong minuto.


F el-waqeɛ, el-fekra sahla mahla. 	 Simple lang ang ideyang ito.


El-xeṭra el-'ewla ki jit l el-Xalij, jit l el-Kuweyt f el-yamat elli kan fiha had el-muḍeɛ ɛad ṣɛib. 	 Nang una akong makarating sa lugar na ito, nagtungo ako sa Kuwait sa panahong wala pa sa kaayusan ang mga bagay.


Mliḥ - Mxeyyer! 	 Kahusayan!


Ma kuntš mliḥa kima yelzem; ma kuntš faṭna kima yelzem. 	 Hindi sapat ang galing ko, hindi sapat ang talino ko.


Ɛla bali weš raku txemmu. 	 Alam ko ang iniisip ninyo.


Weš ɛlih tanik mɛa keš teḥḥediyat kbar w hbal. 	 Walang masama sa mga nakakabaliw na hamon.


Masqaš nqulkum šḥal muhhim ki neqqedru netwaṣlu ma bin el-jyal. 	 HIndi na natin kailangang pag-usapan kung gaano kahalaga ang kakayahang nating makipagtalastasan sa iba't ibang salinlahi.


W el-ḥeyya el-muhhima hiya: lakan tdirha b sebba't el-rešqa, el-drahem yju waḥedhum. 	 At ang maganda doon, kapag mahal mo ang ginagawa mo, susunod din naman ang pera.


Had el-sistem ysawi bin el-fṭana w el-meɛrifa ntaɛ el-'engliziya, Ḥaja elli hiya qrib medyura b kraɛ kelb. 	 Ang sistemang ito ay tumutumbas sa karunugan sa kaalaman sa wikang Ingles na hindi na makatwiran.


Beṣṣaḥ, f el-tali, hiya elli wellat tetɛellem gaɛ el-'esmawat ɛreb ntaɛ el-šṭeb f hadak el-muḍeɛ, w l weš yeṣṣelḥu -- f el-dwa, el-tezyan, el-ṭyab, el-ɛšub. 	 Ngunit sa huli ay siya ang natuto ng lahat ng salitang Arabo para sa mga halaman ng lugar, at kanilang mga gamit-- gamit sa panggagamot, pagpapaganda, pagluluto, at herbal


(Teṣfaq) Ṣratli dima fi Dubey. 	 (Palakpakan) Nangyayari sa akin yan madalas sa Dubai


F el-ṣaḥḥ, fiha tselya kbira. 	 Sa katunayan, nakakatuwa ang mga yun.


Ṣeḥḥitu b el-bezzaf. Šukran! 	 Maraming salamat sa inyong lahat.


Steɛmelha beš tenšer fkar kbar. 	 Gamitin ninyo ito sa pagpapalaganap ng mga dakilang ideya.


Wah! 	 Rupert? Oo!


Beṣṣaḥ, kima kan el-ḥal, qebluni beš nexdem f el-British Council, mɛa qrib waḥed el-25 šix waḥduxrin. 	 Gayunpaman, Kinuha ako ng British Council kasama ng humigit-kumulang 25 ibang guro.


Ṣeḥḥitu ya nas TED ɛla jal gaɛ el-intervyu ntaweɛkum! 	 Salamat mga TED-ster sa lahat ng pakikipanayam!


Zeɛma ġadi yeḥtaj nefs el-luġa kima waḥed muḥami, b el-mtel? 	 Kailangan ba nyang maging kasinggaling sa pagsasalita kagaya ng isang abogado??


Laxaṭerš hadi hiya el-sira elli el-nas twelli biha mrefḥa." 	 Sa ganoong paraan yumayaman ang tao."


Terjmu m el-latiniya w el-yunaniya l el-ɛerbiya, l el-farsi w men temmak tterjmu f el-luġat el-jermaniya ntaɛ 'Europa w el-luġat el-romansiya. 	 Nagsaling-wika sila mula sa Latin at Griyego patungo sa Arabe, sa Persyano, at ang mga ito'y isinaling-wika maging sa wikang Aleman ng Europa, at maging sa wikang Romano.


(Teṣfaq) 	 (Tawanan)


Frank Gehry -- Frank Gehry qalli: "'Ana, yemma zeyretni." 	 Frank Gehry -- Sabi ni Frank Gehry sa akin, "Ang nanay ko ang nagtulak sa akin."


Ḥnaya, el-šyuxa ntaɛ el-'engliziya, rana kima el-ɛessasa ntaɛ el-saqya. 	 Tayong mga guro ng Ingles ay nagiging tanod.


Mliḥ - Mxeyyer! 	 Okey!


F el-ṣaḥḥ, fiha tselya kbira. beṣṣaḥ meḍmuna qell beš teqɛed 	 Sa katunayan, nakakatuwa ang mga 'yon. Pero mas mahirap silang ulitin.


Fekra sahla, beṣṣaḥ tnejjem tkun ɛendha šḥal men natija kbira. 	 Isang payak ng ideya, ngunit maaari itong magkaron ng isang makabuluhang kahihinatnan.


Lla. Ktebtu fi šher. 	 Siyempre hindi. Sinulat ko lang iyon ng isang buwan.


W 'ida ma nejjemtš, dir el-temn ṣwaleḥ -- w ṣeddeqni, hadu huma el-temn ṣwaleḥ el-kbar elli ywweṣlu l el-njaḥ. 	 O, kung hindi maaari, gawin ang walong bagay - at maniwala ka, ito ang walong malaking mga bagay na tutungo sa tagumpay.


Kul šher novombr, ɛešrat ntaɛ šhal men 'elf ntaɛ nas, yjjerbu beš yekketbu men walu keš riwaya lihum men 50.000 kelma fi 30 yum. 	 Kada Nobyembre ng taon, sampung libong katao ang sumusubok magsulat ng nobelang may 50,000 na salita sa loob ng 30 araw.


Beṣṣaḥ la ma kanetš hiya luġa't waldik, lazem ɛlik tfewwet xtibar. 	 Ngunit kung ikaw ay hindi likas na nagsasalita ng Ingles, kailangan mong pumasa sa pagsusulit.


W hiya gana Terkaz. 	 At mahalaga rin ang pokus.


F el-waqeɛ, netmenna nzid neqɛed kter men hak. 	 Sa katunayan, ninanais kong magtagal.


Masqaš nxelluhum w nxellu rwaḥtina f el-ḍlam. 	 Huwag nating hayaang masadlak sila at maging tayo sa dilim.


Kifeš tɛelmu haduk el-ṭalaba gaɛ hadik el-meɛrifa? 	 Paano natutunan ng mga mag-aaral ang lahat ng iyon?


Rupert Murdoch qalli: "Kulši yji b el-thenbir." 	 Sabi ni Rupert Murdoch sa akin, "Nasa pagsisikap yan.


Fkar! 	 Ideya.


Beṣṣaḥ, f el-waqeɛ, hada huwa weš rana ndiru. 	 Ngunit sa katunayan, ito ang ating ginagawa sa kasalukuyan.


Ma kuntš mliḥa kima yelzem; ma kuntš faṭna kima yelzem. 	 Di sapat ang galing ko, di sapat ang talino ko.


Ḍerwek, bezzaf bzuza yqululi belli rahum ḥabin ywellu málin mlayen. 	 Gayunman, maraming bata ang nagsasabi sa akin na gusto nilang maging milyonaryo.


Xelluni neḥkilkum ḥkaya ntaɛ zuj ɛulama, zuj ɛulama ngliz. 	 Hayaan ninyo akong isalaysay ang isang kwento tungkol sa dalawang siyentipiko, dalawang siyentipikong Ingles.


Goldie Hawn tqul: "Dima šekkit fi dati. 	 Sabi ni Goldie Hawn, "Noon lagi akong may pagdududa sa sarili.


W zeyyer! 	 At paghamon!


Norman Jewison qalli: " Fi mizi, kul ši merbuṭ b el-terkaz ntaɛek ɛla ḥaja weḥda." 	 Wika ni Norman Jewison sa akin, "Palagay ko, ang pinakamahalaga ay ang pagtutok ng sarili sa iisang bagay"


W temmatik ɛad: el-ḍḍew newwer el-ɛehd el-meḍlam f el-'Örop 	 At dahil dito, nagliwanag ang Panahon ng Kadiliman sa Europa.


Beṣṣaḥ ma qedruš yewweṣlu l el-natijat elli bġawha. 	 Ngunit hindi nila makuha ang nais nilang kahantungan.


Keš nhar, bġitu tekketbu keš riwaya? Kul šher novombr, 	 Nakapagsulat ka na ba ng nobela? Kada Nobyembre ng taon,


Kayen hnaya ši weṣla? 	 Mayroon kaya itong kaugnayan sa isa't isa?


Thella fi luġtek. 	 Intindihin ang iyong sariling wika.


El-ši elli yqulenna belli ki el-ṭalaba yju l ɛendna men berra, neqqedru ma nmedulhumš kfaya tiqa ɛla weš yeɛɛerfu, w huma yeɛɛerfuha b el-luġat ntaweɛhum. 	 Na nagsasabi sa atin na, kapag ang isang mag-aaral ang nagtungo sa atin mula sa ibang bansa, maaaring hindi natin sila nabibigyang halaga at ang kanilang mga nalalaman, at ang kaalaman nilang ito ay nasa kanilang sariling wika.


Ma fiha ḥetta sḥur; tmerren, tmerren, tmerren. 	 Walang magik, puro ensayo, ensayo, ensayo.


Laxaṭerš ma bdawš ḥetta 1964 mɛa el-TOEFL, el-xtibar el-marikani ntaɛ el-'engliziya. 	 Sapagkat ito ay nagsimula lamang noong 1964 sa pamamagitan ng TOEFL, ang pagsusulit sa Amerikanong Ingles .


Qal tselya? Rupert? 	 "Masaya" ba ang sinabi ni Rupert?


Kanu ydiru f waḥed el-tejriba ɛendha ɛalaqa b el-jinat w el-gwayem ntaɛ el-quddam w el-lurr ɛend el-hwayeš. 	 Mayroon silang isang ekperimento sa may kinalaman sa genetika at sa unahan at likurang biyas ng mga hayop.


Ḍerwek, f el-weqt datu, el-'engliziya wellat el-luġa ntaɛ el-ɛalem bla zyada f el-heḍra. 	 Kasabay nito, ang Ingles ang itinuturing na pandaigdigang wika.


'Amala bingo, el-muškila tḥellet. 	 Kaya ayun, nagkaroon ng kasagutan ang kanilang suliranin.


Yliqlek tɛeṣṣeṣ mɛa el-CRAP (xra, ḥbuba) elli bayen meɛnatu: "neqd, refḍ, bhalil w ḍeġṭ." 	 Kailangan magtiyaga para malampasan ang hirap! Ibig sabihin "Pagpuna, Pagtanggi, mga Gago at Pighati."


El-ṣaḥḥ, maniš ɛarfa. 	 Yan ang hindi ko alam.


Xelluna neḥtaflu b el-tenwaɛ. 	 Ipagdiwang natin ang pagkakaiba-iba.


Teqder tkun naqeṣ nɛas, bessaḥ tkun kemmelt el-riwaya ntaɛek. 	 Maaring inaantok ka palagi, ngunit siguradong tapos mo ang nobela.


Beṣṣaḥ, lakan luġa waḥduxra teqder txemmem hadik el-texmima 'amala, b el-mɛawna, neqqedru nḥeqqu w netɛelmu, kter w kter. 	 Ngunit kapag ang ibang wika ay maykakayahang maisip ang kaisipang ito, at, sa pagtutulungan, maaaring malawak ang ating makamit at matutuhan.


Xedma! 	 Pagsisikap!


Kul ši rahu b el-'engliziya." 	 Lahat ng ito'y nasa Ingles."


Rana ndiru: Marka ntaɛ stop w rana nḥebsu fihum f ṭriqhum. 	 NIlalagyan natin ng sagabal ang kanilang daanan para sila ay pigilan.


El-nas elli ma ɛendhumš el-ḍeww, ḥeqqani wella b el-meɛna, ma yeqqedruš yfewtu el-xtibarat dyalna, w ɛummer ma nnejmu neɛɛerfu weš yeɛɛerfu. 	 Ang mga taong walang kaliwanagan, maging ito ay pisikal o metaporikal, ay hindi maaaring makapasa sa ating mga pagsusulit, at hindi natin kailanman matutuklasan ang kanilang mga nalalaman.


Ḍerwek: Xelluni nqeddemha b had el-ṣifa: 'Ida tlaqit b keš waḥed yehḍer ġir b el-holandiya elli ɛendu el-dwa ntaɛ el-konser, nḥebsu w ma nxellihš yedxel el-Jamiɛa el-Briṭaniya ntaɛi? 	 Hayaan ninyo akong ipaliwanag ito sa ganitong paraan, kung ako ay makakilala ng isang Olandes na ito lamang ang alam na salita, na mayroon siyang alam na gamot sa kanser, dapat ko ba siyang pigilan sa pagpasok sa aking British University?


W rani ɛaqel, mliḥ mliḥ, win kunt w weš kunt ndir f dak el-nhar. 	 At natatandaan ko mismo kung saan at ano ang ginagawa ko sa araw na yan.


Goldie Hawn tqul: 	 Sabi ni Goldie Hawn.


W kanet el-mxeyra f el-klaṣa, f had el-mawad. 	 At siya ang pinakamagaling sa kanyang klase at sa kaniyang mga asignatura.


Beṣṣaḥ rani kontr el-stiɛmal ntaɛha b mqam el-ḥdada. 	 Ngunit salungat ako sa paggamit nito bilang isang hadlang.


W ɛlah lla? 	 At bakit hindi?


El-ḥaja el-'ewla hiya, bdal ma nfewtu duk el-šhura elli yettensaw, el-weqt: wella el-waḥed yešfa/yeɛqel ɛlih xir. 	 Una, sa halip na lumipas ang mga buwan na madaling nalilimutan, nagiging mas madali itong matandaan.


Zeɛma ṣaḥḥ, rana baġyin nkemlu ɛla 600 luġa w tebqa ġir waḥda muhhima: el-'engliziya wella el-šinwiya? 	 Nais ba talaga natin na mauwi sa 600 na wika lamang at may isang pangunahing wika tulad ng Ingles, o Tsino?


beš el-waḥed yetsella. 	 bilang katuwaan.


Hadi ši ɛamat, hessit ruhi kelli rani ḥaṣel fi keš ġerqa, 'amala, ɛzemt beš ntebbeɛ el-xeṭwat ntaɛ waḥed el-faylasuf marikani kbir, Morgan Spurlock, w njerreb ḥaya jdida f 30 yum. 	 Ilang taon na ang nakalipas, pakiramdam ko ay lugmok na ako, kaya nagpasya akong sundan ang mga yapak ni Morgan Spurlock, isang magaling na pilosopo ng Amerika, na sumubok ng bago sa loob ng 30 araw.


W kanet baġya tdir keš ḥaja fi ḥyatha, w seqsatni swal ṣġir w sahel. 	 Nais niyang maging makabuluhan ang buhay niya, kaya't tinanong niya ako.


Ha el-ktuba b el-'engliziya, el-jranin medyurin b el-'engliziya, beṣṣaḥ hadi nubu'a tebni ruḥha. 	 Ang mga aklat ay nasa Ingles, ang mga pahayagan ay nasa Ingles, ngunit lahat ng ito'y katuparan ng kanilang mga pangarap.


"Raki fi ɛuṭla, ya el-ɛziza.' 	 Narito ka ba para magbakasyon?


Ḍerwek, masqaš teffehmuni ġlaṭ; ma raniš kontr el-teɛlam ntaɛ el-'engliziya, ntuma el-muɛellimin ntaɛ el-'engliziya 	 Ngayon, huwag ninyo sana akong masamain; Hindi ako salungat sa pagtuturo ng wikang Ingles, ng lahat ng mga gurong naririto ngayon.


Ḥna el-šyuxa ntaɛ el-'engliziya rana nḥawzu fihum, gaɛ el-weqt. 	 HIndi natin tanggap ang mga tulad nila.


(Teṣfaq) W f had el-weqt, šeft bezzaf tebdilat. 	 (Palakpakan) At sa mga panahong iyon, nakita ko ang maraming pagbabago.


Ṣaḥḥa. 	 Okay.


W hak yzid el-ḥal ɛla ḥalu. 	 At ngayon ito'y nagpapatuloy.


W mlayen w mlayen ntaɛ ṭalaba elli yfewtu had el-xtibarat kul ɛam. 	 At milyon milyong mag-aaral ang kumukuha nito bawat taon.


Masqaš nxelluhum w nxellu rwaḥtina f el-ḍlam. 	 Huwag nating hayaang masadlak sila at maging tayo sa dilim.


"'Ana mexteṣ f el-ḥawsaba." 	 "Isa akong computer scientist."


(Teṣfaq) W rani baġya nkakikum belli el-ɛamaliqa elli ɛla ktafhum rahi qayma el-'intelligentsya ntaɛ el-yum ma kanš lazem ykun ɛendhum el-'engliziya, ma kanš lazem ɛlihum yffewtu xtibar ntaɛ 'engliziya. 	 (Palakpakan) At nais kong ipaalala sa inyo na ang mga naglalakihang pangalan na nagdala ng mga karunungan sa kasalukuyang panahon ay hindi kinailangang magkaroon ng kaalaman sa wikang Ingles, hindi nila kinailangang makapasa sa isang Ingles na pagsusulit.


W lazem ɛlik tqenneɛna, qbel, belli el-'engliziya ntaɛek mliḥa kima yelzem. 	 At kailangan muna tayong mapaniwala na ang kanilang kakayahan magsalita ng Ingles ay sapat.


Ḍerwek rani fhemt ɛlah el-nas rahi tlekkek ɛla el-'engliziya. 	 Ngayon naintindihan ko ito, Naunawaan ko kung bakit ang mga tao ay nakapokus sa Ingles.


Hada yfekkerni b waḥed el-ɛunwan f el-xbarat šeftu hada mši bezzaf: 	 Naalala ko ang isang ulo ng balita kamakailan lamang:


Tbeddelt men hadak el-meḥmum ntaɛ el-ḥasub elli dima laṣeq f el-biru ntaɛu l hadak el-nuɛ ntaɛ bniyadem elli yṣugu el-derraja beš yruḥu l el-xedma, -- beš el-waḥed yetsella. 	 Mula sa pagiging nerd na nakaharap sa kompyuter noon ay nagbibisikleta na ngayon papuntang trabaho -- na parang katuwaan lang.


Joe Kraus yqul: "el-teɛṣaṣ huwa el-sebba el-'ewla elli txelli el-waḥed yenjeḥ." 	 Sabi ni Joe Kraus, Ang pagtitiyaga ang unang dahilan ng aming tagumpay."


Lla, lla, ida bġit, nnejjem nqul, "'Ana kateb ntaɛ riwayat." 	 Hindi, ngayon pwede ko nang sabihing "Isa akong nobelista."


Beḥretelhum weš ydiru, ḥetta elli ja waḥed el-ɛalem 'almani elli tkaka belli kanu yexxedmu b zuj kelmat beš yehheḍru ɛla el-gwayem ntaɛ el-quddam w el-lurr, win el-jenetik ma tmeyyezš binathum w la el-'almaniya, tanik. 	 Hindi na nila alam ang dapat gawin, hanggang dumating ang isang siyentipikong Aleman na nakapagtanto na sila ay gumagamit ng dalawang magkaibang salita para sa unahan at likurang biyas ng hayop, samantalang sa genetika ay walang pagkakaiba at maging sa wikang Aleman.


Rana meḥtajin waḥda el-yum kter men 'eyy weqt. 	 Kailngan natin ito ngayon higit kailanman.


(Ḍeḥk) 'Amala, hada huwa swali likum: Weš rakum testennaw? 	 (Tawanan) Kaya ito ang tanong ko sa inyo: Ano pa ang hinihintay mo?


"Ṣeḥḥa, ma teqderš texdem ruḥek; lazelmek texdem (w tdir mziya fi) ġirek b ḥaja fiha qima (fayda) 	 OK, hindi mo maaring pagsilbihan ang sarili mo, kailangan may halaga kang maibahagi sa iba.


F had el-šan, kan melzum ɛlih ydir durus 'istidrak, f el-msid laxaṭerš, f el-waqeɛ, kanet ɛendu disleksya. 	 Siya, maiba ako, ay itinuring na kakaiba sa kanyang paaralan sapagkat siya, sa katotohanan, ay isang dyslexic.


Nseqsikum: Weš ṣra l el-tarjama? 	 Ang aking tanong, ano ang nagyari sa pagsasaling-wika?


W rani baġya nkakikum belli el-ɛamaliqa elli ɛla ktafhum rahi qayma el-'intelligentsya ntaɛ el-yum ma kanš lazem ykun ɛendhum el-'engliziya, ma kanš lazem ɛlihum yffewtu xtibar ntaɛ 'engliziya. 	 At nais kong ipaalala sa inyo na ang mga naglalakihang pangalan na nagdala ng mga karunungan sa kasalukuyang panahon ay hindi kinailangang magkaroon ng kaalaman sa wikang Ingles, hindi nila kinailangang makapasa sa isang Ingles na pagsusulit.


"Šḥal ġadi tebqay?" 	 Gaano ka katagal dito?


(Ḍeḥk) "Jiti tzuri el-drari?" 	 (Tawanan) Binibisita mo ba ang mga anak mo?


Steɛmelha beš tenšer fkar kbar. 	 Gamitin ninyo ito sa pagpapalaganap ng mga dakilang ideya.


Ḍerwek, teqder txemmem, nta w 'anaya, "Ma fiha ḥetta bas mɛa had el-meṣruf; kul ši: ɛalama," beṣṣaḥ rahum yɛerqlu f šḥal men melyun bnadem zawali/faqir. 	 At ngayon, maaari mong isipin, ikaw at ako, ang halaga ng mga ito ay hindi masama, sila at nararapat lamang ngunit ito ay nagiging hadlang para sa napakaraming mahihirap na tao.


Beṣṣaḥ elli ɛla bali bih huwa belli šeft qoja tebdilat. 	 Ang alam ko ay nakakita na ako ng maraming pagbabago.


W yhenbru. 	 At nagtratrabaho sila ng maigi.


Ḍerwek el-ḥala rahi tfejret. 	 Ngayon ito ay lumawak na.


Nas TED yetsellaw w huwa yexxedmu. 	 Nasisiyahan ang mga TED-sters sa trabaho nila.


Weš ɛlih tanik mɛa keš teḥḥediyat kbar w hbal. 	 Walang masama sa mga nakakabaliw na hamon.


Twali, ykun ɛendek ɛalem ntaɛ ḥawsaba elli huwa muxx. 	 Halimbawa, mayroong isang computer scientist na napakatalino.


Ɛeṣṣeṣ! 	 Magtiyaga.


W mlayen w mlayen ntaɛ ṭalaba elli yfewtu had el-xtibarat kul ɛam. 	 At milyon milyong mag-aaral ang kumukuha nito bawat taon.


Ḍerwek, bezzaf bzuza yqululi belli rahum ḥabin ywellu málin mlayen. 	 Ngayon, marami sa kabataan ang nagsasabi sa akin na nais nila maging milyonaryo.


Kul ši bda f waḥed el-nhar fi ṭeyyara, f ṭriqi beš neḥḍer l TED, hadi sebɛ snin fatet. 	 Nagsimula ang lahat habang ako'y nasa eroplano papuntang TED pitong taon na ang nakalilipas.


Rahi kayna ɛayṭa xtibarat ntaɛ el-'engliziya. 	 Laganap na ngayon ang napakaraming uri ng pagsusulit sa Ingles.


Rupert Murdoch qalli: "Kulši yji b el-thenbir." 	 Sabi ni Rupert Murdoch sa akin, "Puro sipag ang kailangan."


Ki nál el-jayza ntaɛu, qal had el-klimat elli yeġwiw: 	 Nang tanggapin niya ang kanyang parangal, Binanggit niya ang mga wikang ito:


Lazemlek tzeyyer ruḥek beš tbeɛɛed el-ḥešma w el-šekk fi datek. 	 Kailangan lamapasan mo ang pagkamahiyain at pagduda sa sarili.


Kul ši rahu b el-'engliziya." 	 Lahat ng ito'y nasa Ingles."


F had el-šan, kan melzum ɛlih ydir durus 'istidrak, f el-msid laxaṭerš, f el-waqeɛ, kanet ɛendu disleksya. 	 Siya, maiba ako, ay itinuring na kakaiba sa kanyang paaralan sapagkat siya, sa katotohanan, ay isang dyslexic.


Ṣaḥḥa. 	 Okay.


Hiya qrat el-ɛulum w el-riyaḍiyat b el-ɛerbiya. 	 Nag-aral siya ng agham at aghambilang sa salitang Arabe.


F el-ṣaḥḥ, fiha tselya kbira. beṣṣaḥ meḍmuna qell beš teqɛed 	 Sa katunayan, nakakatuwa ang mga yun. Pero mas mahirap silang ulitin.


Ḍerwek: el-'iḥṣa'iyat qrib texleɛ. ** Luġat el-ɛalem: 600 	 At ang bilang ng mga ito ay nakakapangilabot.


W yhenbru. 	 At masipag sila.


'Ida ma qdertš txemmem keš texmima, 'amala, rak ḥaṣel. [Luġa - Texmima - Meɛrifa] 	 Kung ikaw ay hindi makapag-iisip, ikaw ay hindi na makakagalaw.


W nmedd šḥal men bayan. 	 At marami akong binibigay na katibayan.


Norman Jewison qalli: " Fi mizi, kul ši merbuṭ b el-terkaz ntaɛek ɛla ḥaja weḥda." 	 Sabi ni Norman Jewison sa akin, "Kailangangang i-pokus mo ang sarili mo sa isang bagay."


Kanu ydiru f waḥed el-tejriba ɛendha ɛalaqa b el-jinat w el-gwayem ntaɛ el-quddam w el-lurr ɛend el-hwayeš. 	 Mayroon silang isang ekperimento sa may kinalaman sa genetika at sa unahan at likurang biyas ng mga hayop.


El-Feṣla el-Kbira." 	 Isang Dakilang Tagapaghati."


Neqder nqul kanet fekra mxeyra. 	 Masasabi kong napakaganda ng ideyang iyon.


Zeɛma ṣaḥḥ, rana baġyin nkemlu ɛla 600 luġa w tebqa ġir waḥda muhhima: el-'engliziya wella el-šinwiya? 	 Nais ba talaga natin na mauwi sa 600 na wika lamang at may isang pangunahing wika tulad ng Ingles, o Tsino?


"Beṣṣaḥ," rani nesmeɛ fikum tqulu: 	 "Ngunit," ang sabi ninyo,


W kanet baġya tdir keš ḥaja fi ḥyatha, w seqsatni swal ṣġir w sahel. 	 At gusto niyang gumawa ng mahalaga ang buhay nya kaya tinanong niya ako.


F el-waqeɛ, mši gaɛ bekri bezzaf. 	 Sa katunayan, hindi pa ito katagalan.


Ḍerwek, teqder tkun el-ḥala waɛra ki neɛṭiw ṣulṭa, b el-zyada, l ṭerf m el-mujtamaɛ. 	 Maaaring maging mapanganib ang pagbibigay ng lubos na kapangyarihan sa isang maliit na bahagi ng lipunan.


Frank Gehry -- Frank Gehry qalli: "'Ana, yemma zeyretni." 	 Frank Gehry - Sabi ni Frank Gehry sa akin, "Tinulak ako ng nanay ko."


Joe Kraus yqul: "el-teɛṣaṣ huwa el-sebba el-'ewla elli txelli el-waḥed yenjeḥ." 	 Sabi ni Joe Kraus, "Pagtitiyaga ang pangunahing dahilan ng aming tagumpay."


Beṣṣaḥ mziya l el-ɛalem, ki ma fewwetš xtibar ntaɛ 'engliziya. 	 Ngunit kabutihang-palad para sa mundo, hindi niya kinailangang pumasa sa isang pagsusulit sa Ingles.


Xemmu fi keš ḥaja dima bġitu tziduha fi ḥyatkum w jjerbuha f el-30 yum el-majyin. 	 Isipin mo ang isang bagay na gusto mong idagdag sa iyong karanasan at subukan mo iyon sa sumusunod na 30 araw.


Ma ɛaduš ynejmu yḥeqqu el-ḥelm dyalhum, ḥetta yetɛelmu el-'engliziya. 	 Hindi nila maaaring makamit ang kanilang mga minimithi hangga't hindi sila natututo ng Ingles.


Zeɛma ġadi yeḥtaj nefs el-luġa kima waḥed muḥami, b el-mtel? 	 Kailangan ba nyang maging kasinggaling sa pagsasalita kagaya ng isang abogado?


W bayna, Briṭanya stfadet men šwiya m el-xir ntaɛ el-petrol, el-ɛziz. 	 At tiyak, ang U.K. ay nakinabang mula sa malaking kayamanan nito sa langis.


Fekra sahla, beṣṣaḥ tnejjem tkun ɛendha šḥal men natija kbira. 	 Isang payak ng ideya, ngunit maaari itong magkaron ng isang makabuluhang kahihinatnan.


W beš ydiru had el-ši, lazemlhum terbiya't gwer. 	 Para makamit ito, kailangan nila ng isang Kanluraning karunugan.


Kifeš tɛelmu haduk el-ṭalaba gaɛ hadik el-meɛrifa? 	 Paano natutunan ng mga mag-aaral ang lahat ng iyon?


'Amala hadak weš dert. 	 Kaya ginawa ko yun.


Ma nḍenš. 	 Hindi sa tingin ko.


Kan lazem ɛliha tterjem b el-'engliziya f el-kulij ntaɛha. 	 Kinailangan niya itong isalin sa Ingles sa kanyang paaralang panggramatika.


W f el-kursi elli quddami kanet qaɛda waḥed el-ɛziba, teqra f el-lisi, Ɛaylatha zawaliya w meɛduma b el-bezzaf. 	 At nakaupo sa tabi ko ay isang mag-aaral ng high school, isang teenager at mula siya sa isang talagang mahirap na pamilya.


Beṣṣaḥ, netsella b el-bezzaf." 	 Pero masaya naman ako."


Had el-ḥdada tnejjem tkun kayna tanik f el-ɛalem. 	 Marahil ang sagabal ay magiging pandaigdigan.


Huma meḍrubin ɛla el-xedma. 	 Sila ay workafrolics.


El-ši elli yqulenna belli ki el-ṭalaba yju l ɛendna men berra, neqqedru ma nmedulhumš kfaya tiqa ɛla weš yeɛɛerfu, w huma yeɛɛerfuha b el-luġat ntaweɛhum. 	 Na nagsasabi sa atin na, kapag ang isang mag-aaral ang nagtungo sa atin mula sa ibang bansa, maaaring hindi natin sila nabibigyang halaga at ang kanilang mga nalalaman, at ang kaalaman nilang ito ay nasa kanilang sariling wika.


Hada kan ṭerf m el-teḥḥedi elli dertu beš neddi teṣwira kul yum, el-mudda ntaɛ šher. 	 Bahagi ito ng hamon ko na kumuha ng litrato kada araw sa loob ng isang buwan.


'Ida ma qdertš txemmem keš texmima, 'amala, rak ḥaṣel. [Luġa - Texmima - Meɛrifa] 	 Kung ikaw ay hindi makapag-iisip, ikaw ay hindi na makakagalaw.


Ktebtu fi šher. 	 Sinulat ko lang iyon ng isang buwan.


Ma fiha ḥetta sḥur; tmerren, tmerren, tmerren. 	 Walang salamangka, praktis, praktis, at praktis lang yan.


'Amala, b el-qeṭɛi, rana nrefḍu fihum. 	 Kaya sa pamamagitan nito, agad nating silang tinatanggihan.


Ɛla ḥsab el-šufa, gaɛ elli yliqlek tdiru huwa: tekteb 1.667 kelma kul yum f el-mudda ntaɛ šher. 	 Ang kailangan mo lang palang gawin ay sumulat ng 1,667 na salita kada araw sa loob ng isang buwan.


Freeman Thomas yqul: "el-welɛa hiya elli tseyyerni." 	 Sabi ni Freeman Thomas, "Pinatatakbo ako ng pusok ng aking damdamin."


Xelluna neḥtaflu b el-tenwaɛ. 	 Ipagdiwang natin ang pagkakaiba-iba.


'Amala xtareɛ waḥed el-lampa temši b el-šmisa w ma yliqelha ḥetta meṣruf. 	 Kaya lumikha siya ng isang cost-free solar lamp.


Jabuna beš nqerriw el-'engliziya laxaṭerš el-ḥukuma kanet baġya tṭewwer el-blad w tqewwi el-šeɛbiyin b el-qraya. 	 Pinadala kami para magturo ng Ingles sapagkat nais ng pamahalaan na gawing makabago ang bansang ito at palakasin ang mga mamamayan sa pamamagitan ng edukasyon.


Tbeddelt men hadak el-meḥmum ntaɛ el-ḥasub elli dima laṣeq f el-biru ntaɛu l hadak el-nuɛ ntaɛ bniyadem elli yṣugu el-derraja beš yruḥu l el-xedma, -- 	 Mula sa pagiging nerd na nakaharap sa kompyuter noon ay nagbibisikleta na ngayon papuntang trabaho --


Qbel ma nensa, el-serr huwa ki ma truḥš terqed ḥetta tkun ktebt el-kelmat ntawɛek dyal el-nhar. 	 Siya nga pala, ang sikreto dito ay hindi ka maaring matulog♫ hangga't hindi mo natatapos ang pagsusulat para sa araw na iyon.


Beṣṣaḥ elli ɛla bali bih huwa belli šeft qoja tebdilat. 	 Ang alam ko ay nakakita na ako ng maraming pagbabago.


W ḍerwek el-drari f el-dešra ntaɛu rahum yeqraw mɛa beɛḍ f el-msid kima el-bzuza elli ɛendhum el-ḍeww f dyurhum. 	 At ngayon, ang mga kabataan sa kanyang pamayanan ay nakakakuha ng kaparehong marka sa paaralan kagaya ng mga kabataan na mayroong elektrisidad sa kanilang tahanan.


Weš rakum testennaw? 	 Ano pa ang hinihintay mo?


Beṣṣaḥ, netsella b el-bezzaf." 	 Pero nasisiyahan ako.


'Beɛdatik, nzelt m el-ṭeyyara, w jit l TED. W xemmemt temmatik: Ya el-Zeḥḥ! 	 Kaya sa pagbaba ko mula sa eroplano, at pagpunta ko sa TED, naisip ko, onga pala, ako'y napaliligiran ng mga taong nagtagumpay na sa buhay!


Mši ġir luġġa berraniya f el-qraya ntaɛ el-msid, w mši ġir el-muhhima ntaɛ el-yemmayen el-'Ongleter, wella el-jerrar elli tsuqu kul blad, fuq el-'erḍ, tehḍer el-'engliziya. 	 Hindi na lamang ito isang banyagang wika sa kurikulum ng mga paaralan. At hindi na lamang ito pagmamay-ari ng bansang Inglatera. Ito ay nauso sa lahat ng bansang nagsasalita ng Ingles.


Beṣṣaḥ, f el-baqi men ḥyati, lakan tlaqit b John Hodgman, fi keš ḥefla ntaɛ TED, mši lazem nqul-lu, 	 Pero sa natitirang bahagi ng buhay ko, kung magtatagpo kami ni John Hodgman sa isang TED party, hindi ko sasabihing,


"Beš tkun najeḥ, dexxel rasek fi keš ḥaja w redd ruḥek el-mxeyyer fiha." 	 "Kung gusto mong magtagumpay, pag-igihan mo ang pansin sa isang bagay at sobrang galingan mo."


Fhemt belli huma mši henbriyin. Huma meḍrubin ɛla el-xedma. 	 Naisip ko, hindi sila lulong sa pagtrabaho, pinaghahalo nila ang trabaho at laro


W rani baġya nehḍer el-yum ɛla el-ḍyaɛa ntaɛ el-luġat w el-ɛawlama ntaɛ el-'engliziya. 	 At nais kong talakayin sa inyo ngayon ay tungkol sa mga wikang namamatay at ang globalisasyon ng Ingles.


Rani ḥaba neḥkilkum ɛla ṣaḥabti elli kanet tqerri el-'engliziya l el-šarfin f 'Abu Ḍabi. 	 Nais kong isalaysay sa inyo ang tungkol sa aking kaibigan na nagtuturo ng Ingles sa mga matatanda sa Abu Dhabi


nruḥu nruḥu w nwellu l blaṣa waḥda. 	 Ito ay paikot-ikot lamang.


Sherwin Nuland yqul: "Kunt mezhar ki xdemt ṭbib." 	 Sabi ni Sherwin Nuland, "Isang karangalan ang magsilbi bilang doktor."


Ɛešt w qerrit f el-Xalij kter men 30 ɛam. 	 Nakatira at nagtuturo ako sa lugar ng Gulf nang mahigit 30 taon.


'Amala, gaɛ rahum baġyin qraya 'engliziya, ɛla ḥsab el-šufa. 	 Mangyari pa'y ang lahat ay nag-aasam na magkaroon ng karunugan sa Ingles.


Ḍerwek: Xelluni nqeddemha b had el-ṣifa: 'Ida tlaqit b keš waḥed yehḍer ġir b el-holandiya elli ɛendu el-dwa ntaɛ el-konser, nḥebsu w ma nxellihš yedxel el-Jamiɛa el-Briṭaniya ntaɛi? 	 Hayaan ninyo akong ipaliwanag ito sa ganitong paraan, kung ako ay makakilala ng isang Olandes na ito lamang ang alam na salita, na mayroon siyang alam na gamot sa kanser, dapat ko ba siyang pigilan sa pagpasok sa aking British University?


Yleggi. 	 Ang pangit.


Men nas TED, yqul Bill Gates: "Kanet ɛendi fekra: nṭelleɛ el-šarika el-'ewla ntaɛ el-baramej dyal el-ḥasub el-ṣġir 	 Sabi ni TED-ster Bill Gates, "Nagkaroon ako ng ideya - ang pagtatag ng unang kumpanya ng micro-computer software.'


Beṣṣaḥ, f el-tali, hiya elli wellat tetɛellem gaɛ el-'esmawat ɛreb ntaɛ el-šṭeb f hadak el-muḍeɛ, w l weš yeṣṣelḥu -- f el-dwa, el-tezyan, el-ṭyab, el-ɛšub. 	 Ngunit sa huli ay siya ang natuto ng lahat ng salitang Arabo para sa mga halaman ng lugar, at kanilang mga gamit-- gamit sa panggagamot, pagpapaganda, pagluluto, at herbal


Rana meḥtajin kter men had el-ši. 	 Higit ang kailangan natin.


Kima kan el-ḥal, el-qraya el-mxeyra -- ɛla ḥsab el-testaf el-'exrani ntaɛ el-jamiɛat f el-ɛalem -- yetnelqa f el-jamiɛat ntaɛ Briṭanya w el-Marikan. 	 Sa huli, and pinakamagandang edukasyon -- ayon sa huling Hanay ng Pinakamagagaling na Pandaigdigang Pamantasan -- ay matatagpuan sa mga pamantasan ng U.K at ng U.S.


W ḥessit ruḥi ṣeḥḥ kelli tfukert, laxaṭerš ma qdertš neɛṭilha jwab wafi. 	 Sumama ang loob ko, dahil wala akong maibigay na makabuluhang sagot sa kanya.


Ḍerwek, mši dima sahla beš tzeyyer ruḥek, ɛla biha xtarɛu el-yemmayen. 	 Gayunman, hindi madaling hamunin ang sarili, kaya nandiyan ang mga nanay.


"Ṣeḥḥa, ma teqderš texdem ruḥek; lazelmek texdem (w tdir mziya fi) ġirek b ḥaja fiha qima (fayda) 	 "OK, ngunit hindi naman maaring pagsilbihan ang sarili, kaya't marapat lang na magbigay ng pagpapahalaga sa iba.


(Teṣfaq) Hada yfekkerni b waḥed el-ɛunwan f el-xbarat šeftu hada mši bezzaf: "El-Qraya: El-Feṣla el-Kbira." 	 (Palakpakan) Naalala ko ang isang ulo ng balita kamakailan lamang: "Edukasyon: Isang Dakilang Tagapaghati."


Ḍerwek, masqaš teffehmuni ġlaṭ; ma raniš kontr el-teɛlam ntaɛ el-'engliziya, ntuma el-muɛellimin ntaɛ el-'engliziya 	 Ngayon, huwag ninyo sana akong masamain; Hindi ako salungat sa pagtuturo ng wikang Ingles, ng lahat ng mga gurong naririto ngayon.


Fhemt tanik belli lukan el-waḥed yenwi w yezɛem ṣaḥḥ Yeqder ydir 'eyy ḥaja f 30 yum. 	 Napagtanto ko din na kung gugustuhin mo lang talaga ang isang bagay, magagawa mo ang kahit ano sa loob ng 30 araw.


Rahi rašqetli ki ɛendna luġa mentašra f el-ɛalem. 	 Sang-ayon ako na mayroon tayong isang pandaigdigang wika.


Neqder nqul kanet fekra mxeyra. W ma fiha ḥetta sḥur f el-bdaɛ (kreyativite) ki el-waḥed yjib fkar -- hiya, ġir, ki ydir el-waḥed ṣwaleḥ sahlin. [Smeɛ, Šuf, Kunek qerɛaji, Seqsi, Ḥell el-mašakil, Rbeṭ bin el-ṣwaleḥ] 	 Masasabi kong maganda ang ideya niya. at walang magik sa pagiging malikhain sa pag-iisip ng mga ideya, nasa paggawa ito ng mga simpleng bagay-bagay.


Beṣṣaḥ, f el-baqi men ḥyati, lakan tlaqit b John Hodgman, fi keš ḥefla ntaɛ TED, mši lazem nqul-lu, "'Ana mexteṣ f el-ḥawsaba." 	 Pero sa natitirang bahagi ng buhay ko, kung magtatagpo kami ni ni John Hodgman sa isang TED party, hindi ko sasabihing, "Isa akong computer scientist."


Kayen ši ṣwaleḥ tɛellemthum b el-mwasya ntaɛ had el-teḥḥediyat dyal 30 yum. 	 May iilang bagay akong natutunan habang ginagawa ko ang mga 30-araw na hamon.


W ḥessit ruḥi ṣeḥḥ kelli tfukert, laxaṭerš ma qdertš neɛṭilha jwab wafi. 	 At sumama ang loob ko, dahil wala akong mahusay na sagot na maibibigay sa kanya.


Tmut luġa f kul 14 yum. 	 May isang wikang namamatay sa loob ng 14 na araw.


(Ḍeḥk) 	 (Tawanan)


(Teṣfaq) 	 (Tawanan)


'Beɛdatik, nzelt m el-ṭeyyara, w jit l TED. 	 Kaya nang makalapag ang eroplano, at makarating ako sa TED


'Amala, hada huwa swali likum: 	 Kaya ito ang tanong ko sa inyo:


Ḥnaya, el-šyuxa ntaɛ el-'engliziya, rana kima el-ɛessasa ntaɛ el-saqya. 	 Tayong mga guro ng Ingles ay nagiging tanod.


Ma ḥsebtš bellli ndirha." 	 Hindi ko inakalang kakayanin ko."


Hadi ši ɛamat, hessit ruhi kelli rani ḥaṣel fi keš ġerqa, 'amala, ɛzemt beš ntebbeɛ el-xeṭwat ntaɛ waḥed el-faylasuf marikani kbir, Morgan Spurlock, w njerreb ḥaya jdida f 30 yum. 	 Ilang taon na ang nakalipas, pakiramdam ko ay lugmok na ako, kaya nagpasya akong sundan ang mga yapak ni Morgan Spurlock, isang magaling na pilosopo ng Amerika, na sumubok ng bago sa loob ng 30 araw.


"El-bzuza ntaɛ Friqya ynejmu yeddiwha men weš rahi ḍerwek, qara meḍlama, l qara mḍewya." 	 "Ang kabataan ay may kakayahang akayin ang Aprika mula sa kalagayan nito ngayon, isang lupain sa kadiliman, patungo sa isang lupain ng kaliwanagan."


Yleggi. 	 Ang pangit niya.


W kunna el-mši muslimin el-lwala elli qerraw, temmatik, f el-msayed ntaɛ el-dula f el-Kuweyt. 	 At kami ang mga unang hindi Muslim na nagturo sa mga pampublikong paaralan sa Kuwait.


Fhemt belli huma mši henbriyin. 	 Sa tingin ko, hindi naman sila workaholics.


Ḍerwek, hada huwa el-tebdal el-kbir elli šeftu -- kifeš el-teɛlam ntaɛ el-'engliziya tḥewwel men kunu xedma fiha fayda l beɛḍna beɛḍ ḥetta wella, f el-ɛalem, ṣenɛa hayla - kima rahu el-yum. 	 At ito ang pinakamalaking pagbabago na aking nakita -- paanong ang pagtuturo ng Ingles ay marahas na nagbago mula sa pagiging kapaki-pakinabang na adhikain sa pagiging isang malakihang pandaigdigang negosyo ngayon.


F el-waqeɛ, mši gaɛ bekri bezzaf. 	 Sa katunayan, hindi pa ito katagalan.


W nmedd šḥal men bayan. 	 At marami akong binibigay na halimbawa.


Laxaṭerš w hadi bayna: el-xedmat el-mxeyrin yruḥu l el-nas elli txerju m el-jamiɛat gwer, elli nebbeht lihum men qbel. nruḥu nruḥu w nwellu l blaṣa waḥda. 	 Sapagkat, syempre, ang pinakamagagandang hanap-buhay ay napupunta sa mga taong galing sa Kanluraning Pamantasan, na akin nang nabanggit kanina. Ito ay paikot-ikot lamang.


Ḥna el-šyuxa ntaɛ el-'engliziya rana nḥawzu fihum, gaɛ el-weqt. 	 HIndi natin tanggap ang mga tulad nila.


'Amala xtareɛ waḥed el-lampa temši b el-šmisa w ma yliqelha ḥetta meṣruf. 	 Kaya lumikha siya ng isang cost-free solar lamp.


Carol Coletta tqul: "Madabiya nxelleṣ keš waḥed ġir beš neqder ndir weš rani nwasi." 	 Wika nga ni Carol Coletta, "Kahit pa magbayad ako upang gawin ang ginagawa ko ngayon."


W 'ida ma nejjemtš, dir el-temn ṣwaleḥ -- w ṣeddeqni, hadu huma el-temn ṣwaleḥ el-kbar elli ywweṣlu l el-njaḥ. 	 Kung hindi man, gawin mo ang walong ito -- at maniwala ka sa akin, ito ang walong malalaking bagay na magdadala ng tagumpay.


Beḥretelhum weš ydiru, ḥetta elli ja waḥed el-ɛalem 'almani elli tkaka belli kanu yexxedmu b zuj kelmat beš yehheḍru ɛla el-gwayem ntaɛ el-quddam w el-lurr, win el-jenetik ma tmeyyezš binathum w la el-'almaniya, tanik. 	 Hindi na nila alam ang dapat gawin, hanggang dumating ang isang siyentipikong Aleman na nakapagtanto na sila ay gumagamit ng dalawang magkaibang salita para sa unahan at likurang biyas ng hayop, samantalang sa genetika ay walang pagkakaiba at maging sa wikang Aleman.


Alex Garden yqul: "Beš tkun najeḥ, dexxel rasek fi keš ḥaja w redd ruḥek el-mxeyyer fiha." 	 Sabi ni Alex Garden, "Para magtagumpay, pumili ka ng pagkakaabalahan at paghusayan mo."


'Amala, rana hna, sebɛ snin, 500 'intervyu beɛdatik, w ġadi nqullkum šahuwala ṣeḥḥ elli yweṣṣel l el-njaḥ w yxelli nas TED yezzeġdu. 	 Kaya andito tayo, makalipas ang pitong taon, at limang daang pakikipanayam, sasabihin ko na sa inyo kung paano talaga magtagumpay at kung anong meron ang mga TED-sters.


Kayen ši ṣwaleḥ tɛellemthum b el-mwasya ntaɛ had el-teḥḥediyat dyal 30 yum. 	 May iilang bagay akong natutunan habang ginagawa ko ang mga 30-araw na hamon.


Fi mizkum, kayen ši ṣwab ki nḥawzu keš ṭaleb ġir ɛla jal el-qudra ntaɛu f el-luġa? 	 Ngayon, maaari bang tanggihan ang isang mag-aaral ayon sa kakayahan sa pagsasalita lamang?


Qaletli: "Weš huwa elli yweṣṣel l el-njaḥ?" 	 Wika niya, "Anu-ano ang magdadala sa tagumpay?"


W lazem ɛlik tqenneɛna, qbel, belli el-'engliziya ntaɛek mliḥa kima yelzem. 	 At kailangan muna tayong mapaniwala na ang kanilang kakayahan magsalita ng Ingles ay sapat.


Ntbeht tanik belli ki bdit ndir teḥḥediyat waḥduxrin ntaɛ 30 yum: kter w ṣɛab b el-zyada el-tiqa ntaɛi b dati zadet. 	 Napansin ko din na habang pahirap ng pahirap ang mga 30-araw na hamon, lumalaki ang kumpansya ko sa sarili.


Rani ḥaba neḥkilkum ɛla ṣaḥabti elli kanet tqerri el-'engliziya l el-šarfin f 'Abu Ḍabi. 	 Nais kong isalaysay sa inyo ang tungkol sa aking kaibigan na nagtuturo ng Ingles sa mga matatanda sa Abu Dhabi


David Gallo yqul, "Zeyyer ruḥek. F el-kor ntaɛek w fi ɛeqlek, yliqlek tzeyyer, tzeyyer w tzeyyer." 	 Ayon kay David Gallo, "Hamunin ang sarili. sa gawa, sa isip, hamunin mo ng lubos."


Ɛla ḥsab el-šufa, 30 yum huwa el-weqt elli yelzem beš nzidu ṭbiɛa jdida wella neggelɛu keš waḥduxra qdima-- kima el-tefraj ntaɛ el-xbarat -- men ḥyatek. 	 Sa katunayan, sapat na panahon lang ang 30 araw upang dagdagan o bawasan ang isang kasanayan -- gaya ng panonood ng balita -- sa iyong buhay.


beṣṣaḥ meḍmuna qell beš teqɛed 	 Pero mas mahirap silang ulitin.


Ṣeḥḥitu. 	 Salamat.


Hada huwa -- Maniš ɛarfa la tferrejtu f el-CNN hadi mudda qlila -- ki ɛṭaw el-jayza ntaɛ Heroes Award l waḥed el-raɛi ṣġir, men Kinya, elli ma kanš yeqder yeqra, b el-lil, f el-dešra ntaɛu, b ḥal gaɛ el-bzuza f el-dešra, ɛla jal el-lampa ntaɛ el-kirozen: kanet tdir el-duxxan w ɛeṭbetlu ɛeynih. 	 Ito ay -- Hindi ko alam kung ito ay napanood ninyo sa CNN kamakailan lamang -- ibinigay nila ang Heroes Award sa isang pastol na batang Kenyan na hindi makapag-aral sa gabi sa kanyang pamayanan tulad ng lahat ng ibang bata, sapagkat ang lamparang de gaas kapag ito ay umuusok ay nakakasakit sa kanyang mata.


Ɛummer ma txeyyelt ruḥi nwelli netġamer kima n' hak ḥetta elli bdit had el-teḥḥediyat ntaɛ 30 yum. 	 Hindi ako magiging kasing-pangahas noong hindi ko pa sinimulan ang mga 30-araw na hamon.


Ki tmut keš luġa, ma neɛɛerfuš weš nḍeyɛu mɛa had el-luġa. 	 Kapag ang isang wika ay namatay, hindi natin malalaman kung ano ang nawala kasama ng wikang ito.


El-ḥeqq, ma nḍenš had el-ši. 	 Hindi sa tingin ko.


Twajeb el-meṭlub el-'englizi. 	 Ito ay katupdan ng kailanganing Ingles.


Kayen hnaya ši weṣla? 	 Mayroon kaya itong kaugnayan sa isa't isa?


Ɛla bali weš raku txemmu. 	 Alam ko ang iniisip ninyo.


(Teṣfaq) Ṣeḥḥitu b el-bezzaf. 	 (Palakpakan) Maraming salamat sa inyong lahat.


Ḍerwek, teqder tkun el-ḥala waɛra ki neɛṭiw ṣulṭa, b el-zyada, l ṭerf m el-mujtamaɛ. 	 Maaaring maging mapanganib ang pagbibigay ng lubos na kapangyarihan sa isang maliit na bahagi ng lipunan.


Hadi šwiya qbel mennu. 	 Masyado itong maaga.


Xelluni neḥkilkum ḥkaya ntaɛ zuj ɛulama, zuj ɛulama ngliz. 	 Hayaan ninyo akong isalaysay ang isang kwento tungkol sa dalawang siyentipiko, dalawang siyentipikong Ingles.


Beṣṣaḥ mziya l el-ɛalem, ki ma fewwetš xtibar ntaɛ 'engliziya. 	 Ngunit kabutihang-palad para sa mundo, hindi niya kinailangang pumasa sa isang pagsusulit sa Ingles.


W el-ḥeyya el-muhhima hiya: lakan tdirha b sebba't el-rešqa, el-drahem yju waḥedhum. 	 At ang pinakanakatatawag pansin ay, kung ginawa mo ang isang bagay dahil mahal mo ito, darating din ang pera.


Xelleṣ 4.000 ḥebba (dollars) and rwaḥ l TED. 	 Magbayad ng apat na libong dolyar at pumunta sa TED.


(Teṣfaq) 	 (Palakpakan)


Ɛla ḥsab el-šufa, 30 yum huwa el-weqt elli yelzem beš nzidu ṭbiɛa jdida wella neggelɛu keš waḥduxra qdima-- kima el-tefraj ntaɛ el-xbarat -- men ḥyatek. 	 Kung tutuusin, ang 30 araw ay sapat na panahon lang upang dagdagan o bawasan ang isang kasanayan -- gaya ng panood ng balita -- sa iyong buhay.


W el-ḥeyya el-'ewla hiya el-welɛa (ki el-waḥed ykun muluɛ b keš ḥaja) 	 Ang pinaka-una ay ang silakbo ng damdamin.


Ḍerwek, hada huwa el-tebdal el-kbir elli šeftu -- kifeš el-teɛlam ntaɛ el-'engliziya tḥewwel men kunu xedma fiha fayda l beɛḍna beɛḍ ḥetta wella, f el-ɛalem, ṣenɛa hayla - kima rahu el-yum. 	 At ito ang pinakamalaking pagbabago na aking nakita -- paanong ang pagtuturo ng Ingles ay marahas na nagbago mula sa pagiging kapaki-pakinabang na adhikain sa pagiging isang malakihang pandaigdigang negosyo ngayon.


Kima kan el-ḥal, el-qraya el-mxeyra -- ɛla ḥsab el-testaf el-'exrani ntaɛ el-jamiɛat f el-ɛalem -- yetnelqa f el-jamiɛat ntaɛ Briṭanya w el-Marikan. 	 Sa huli, and pinakamagandang edukasyon -- ayon sa huling Hanay ng Pinakamagagaling na Pandaigdigang Pamantasan -- ay matatagpuan sa mga pamantasan ng U.K at ng U.S.


Wṣel biya el-ḥal, el-ɛam elli fat, ḥetta tšebbeṭt el-jbel ntaɛ Kilimanjaro, el-jbel el-ɛali gaɛ f Friqya. 	 Noong isang taon, inakyat ko ang Mt. Kilimanjaro, ang pinakamatayog sa Aprika.


"Raki fi ɛuṭla, ya el-ɛziza.' 	 Narito ka ba para magbakasyon?


Had el-ḥdada tnejjem tkun kayna tanik f el-ɛalem. 	 Marahil ang sagabal ay magiging pandaigdigan.


"Beṣṣaḥ," rani nesmeɛ fikum tqulu: "Weš el-ḥal ɛla el-beḥt? 	 "Ngunit," ang sabi ninyo, "paano naman ang mga pananaliksik?


Ɛešt w qerrit f el-Xalij kter men 30 ɛam. 	 Nakatira at nagtuturo ako sa lugar ng Gulf nang mahigit 30 taon.


'Amala el-jwab -- el-kbir, ntaɛ had el-swal... sahel: 	 Kung kaya, ang malaking sagot sa ating tanong ay simple lang:


Xemmu fi keš ḥaja dima bġitu tziduha fi ḥyatkum w jjerbuha f el-30 yum el-majyin. 	 Isipin mo ang isang bagay na gusto mong idagdag sa iyong karanasan at subukan mo iyon sa sumusunod na 30 araw.


'Amala bingo, el-muškila tḥellet. 	 Kaya ayun, nagkaroon ng kasagutan ang kanilang suliranin.


Ḥetta ḥaja ma tji sahla. 	 Walang madali sa buhay.


Fhemt tanik belli lukan el-waḥed yenwi w yezɛem ṣaḥḥ Yeqder ydir 'eyy ḥaja f 30 yum. 	 Napagtanto ko din na kung gugustuhin mo lang talaga ang isang bagay, magagawa mo ang kahit ano sa loob ng 30 araw.


Derwek, zeɛma el-ktab ntaɛi huwa el-riwaya el-marikaniya el-kbira ntaɛ had el-zman? 	 Maihahanay na ba sa mga pinakamahusay ang libro ko?


(Teṣfaq) Ki nál el-jayza ntaɛu, qal had el-klimat elli yeġwiw: "El-bzuza ntaɛ Friqya ynejmu yeddiwha men weš rahi ḍerwek, qara meḍlama, l qara mḍewya." 	 (Palakpakan) Nang tanggapin niya ang kanyang parangal, Binanggit niya ang mga wikang ito: "Ang kabataan ay may kakayahang akayin ang Aprika mula sa kalagayan nito ngayon, isang lupain sa kadiliman, patungo sa isang lupain ng kaliwanagan."


Ntbeht tanik belli ki bdit ndir teḥḥediyat waḥduxrin ntaɛ 30 yum: kter w ṣɛab b el-zyada el-tiqa ntaɛi b dati zadet. 	 Napansin ko din na habang pahirap ng pahirap ang mga 30-araw na hamon, lumalaki ang kumpansya ko sa sarili.


Qbel ma nensa, el-serr huwa ki ma truḥš terqed ḥetta tkun ktebt el-kelmat ntawɛek dyal el-nhar. 	 Ang sikreto dito ay hindi ka maaring matulog hangga't hindi mo natatapos ang pagsusulat para sa araw na iyon.


Laxaṭerš hadi hiya el-sira elli el-nas twelli biha mrefḥa." 	 Dahil iyon ang tunay na yaman."


Had el-sistem ysawi bin el-fṭana w el-meɛrifa ntaɛ el-'engliziya, Ḥaja elli hiya qrib medyura b kraɛ kelb. 	 Ang sistemang ito ay tumutumbas sa karunugan sa kaalaman sa wikang Ingles na hindi na makatwiran.


Xelleṣ 4.000 ḥebba (dollars) and rwaḥ l TED. 	 Magbayad ka ng apat na libong dolyar at dumalo sa TED.


Fkar! 	 Mga ideya.


Ḥala b el-dat, Einstein. 	 Isang halimbawa, si Einstein.


Ɛla ḥsab el-šufa, gaɛ elli yliqlek tdiru huwa: tekteb 1.667 kelma kul yum f el-mudda ntaɛ šher. 	 Ang kailangan mo lang palang gawin ay sumulat ng 1,667 na salita kada araw sa loob ng isang buwan.


Benti jat l 'Inglitra m el-Kuweyt. 	 Ang aking anak na babae, ay nagpunta mula Inglatera patungo sa Kuwait


F el-waqeɛ, netmenna nzid neqɛed kter men hak. 	 Sa katunayan, ninanais kong magtagal.


Win lazem ndiru el-xeṭṭ? 	 Hanggang saan ang magiging hangganan?


f el-30 yum el-majyin. 	 sa susunod na 30 araw.


Rahum baġyin ymeddu l wladhum el-furṣa el-mxeyra fi ḥyathum. 	 Nais nilang ibigay sa kanilang mga anak ang kaginhawahan sa buhay.


"El-Qraya: 	 "Edukasyon:


Jabuna beš nqerriw el-'engliziya laxaṭerš el-ḥukuma kanet baġya tṭewwer el-blad w tqewwi el-šeɛbiyin b el-qraya. 	 Pinadala kami para magturo ng Ingles sapagkat nais ng pamahalaan na gawing makabago ang bansang ito at palakasin ang mga mamamayan sa pamamagitan ng edukasyon.


Rana meḥtajin kter men had el-ši. Win lazem ndiru el-xeṭṭ? 	 Higit ang kailangan natin. Hanggang saan ang magiging hangganan?


Ɛlah ma nseqsihumš weš elli ɛawenhum beš nejḥu, w nqerrih l el-drari? 	 Paano kung itanong ko na lang kung anu-ano ang nagtulak sa kanila upang magtagumpay, at maibahagi ko sa mga bata?


F el-ḥeqq, hadi muḥaḍara ntaɛ saɛtin nmedha l el-ṭalaba ntaɛ el-lisiyat, meqṣuṣa hnaya l telt dqayeq 	 Madalas ay dalawang oras ang haba ng presentasyon na ito pag ibinigay ko sa mga mag-aaral ng high school pinaikli ko ito sa tatlong minuto lang.


Qal tselya? Rupert? 	 Sinabi niya bang nasisiyahan?


Kul ši bda f waḥed el-nhar fi ṭeyyara, f ṭriqi beš neḥḍer l TED, hadi sebɛ snin fatet. 	 Nagsimula ito isang araw sa eroplano habang papunta ako sa TED pitong taon na ang nakakalipas.


Raku ḥasbin belli weddert ṭriqi, w belli keš waḥed ġadi yji l el-plaṭo, temm temm, w yredni, b el-ḍrafa, l kursiya. 	 Sa tingin ninyo, nawawala yata ako at maya maya ay may aakyat sa tanghalang ito at magbabalik sa akin sa dapat kong kaupuan.


Beṣṣaḥ ma qedruš yewweṣlu l el-natijat elli bġawha. 	 Ngunit hindi nila makuha ang nais nilang kahantungan.


W hiya gana Terkaz. 	 At ang pagtuon ng pansin.


"Šḥal ġadi tebqay?" 	 Gaano ka katagal dito?


W f had el-weqt, šeft bezzaf tebdilat. 	 At sa mga panahong iyon, nakita ko ang maraming pagbabago.


Rana meḥtajin waḥda el-yum kter men 'eyy weqt. 	 Kailngan natin ito ngayon higit kailanman.


Fi mizkum, kayen ši ṣwab ki nḥawzu keš ṭaleb ġir ɛla jal el-qudra ntaɛu f el-luġa? 	 Ngayon, maaari bang tanggihan ang isang mag-aaral ayon sa kakayahan sa pagsasalita lamang?


Derwek, zeɛma el-ktab ntaɛi huwa el-riwaya el-marikaniya el-kbira ntaɛ had el-zman? 	 Maihahanay na ba sa mga pinakamahusay ang libro ko?


'Amala, gaɛ rahum baġyin qraya 'engliziya, ɛla ḥsab el-šufa. 	 Mangyari pa'y ang lahat ay nag-aasam na magkaroon ng karunugan sa Ingles.


W kima kan el-ḥal, ɛummer ma kan temmatik el-kirozen kima yliq, laxaṭerš weš ġadi yeqḍilek dollar meṣruf f el-nhar? 	 At maging ang gaas ay hindi sapat, sapagkat ano ang mabibili ng isang dolyar isang araw?


Tbeddelt men hadak el-meḥmum ntaɛ el-ḥasub elli dima laṣeq f el-biru ntaɛu l hadak el-nuɛ ntaɛ bniyadem elli yṣugu el-derraja beš yruḥu l el-xedma, -- beš el-waḥed yetsella. 	 Mula sa pagiging nerd na nakaharap sa kompyuter noon ay nagbibisikleta na ngayon papuntang trabaho -- bilang katuwaan.


Sherwin Nuland yqul: "Kunt mezhar ki xdemt ṭbib." 	 Sabi ni Sherwin Nulang, "Isang pribilehiyo ang magsilbi bilang duktor."


Wṣel biya el-ḥal, el-ɛam elli fat, ḥetta tšebbeṭt el-jbel ntaɛ Kilimanjaro, el-jbel el-ɛali gaɛ f Friqya. 	 Noong isang taon, inakyat ko ang Mt. Kilimanjaro, ang pinakamatayog sa Aprika.


Beṣṣaḥ, kima kan el-ḥal, qebluni beš nexdem f el-British Council, mɛa qrib waḥed el-25 šix waḥduxrin. 	 Gayunpaman, Kinuha ako ng British Council kasama ng humigit-kumulang 25 ibang guro.


Kul šher novombr, ɛešrat ntaɛ šhal men 'elf ntaɛ nas, yjjerbu beš yekketbu men walu keš riwaya lihum men 50.000 kelma fi 30 yum. 	 Kada Nobyembre, sampung libong katao ang sumusubok magsulat ng nobelang may 50,000 na salita sa loob ng 30 araw.


Neḍmenlkum belli el-30 yum el-jayyin ġadi yfutu, tebġu wella tekkerhu, 'amala, ɛlah ma txemmuš f keš ḥaja dima bġitu tseyyuha w teɛṭiwelha keš furṣa f el-30 yum el-majyin. 	 Pinapangako ko na ang susunod na 30 araw ay lilipas din gustuhin mo man o hindi, kaya bakit hindi ka nalang sumubok ng bagay na dati mo pang pinapangarap gawin at pagsikapan sa susunod na 30 araw.


F waḥed el-nhar šbab, ɛewlet teddihum l el-jnina beš tɛellemelhum šwiya m el-meklem ntaɛ el-xla. 	 At isang mainam na araw, napagpasyahan nyang dalhin sila sa halamanan para turuan sila ng ilang salita tungkol sa kalikasan.


W xemmemt temmatik: Ya el-Zeḥḥ! Rani fi weṣṭ ṣala mɛemra b nas najḥin! 	 Naisip ko, grabe, napalilibutan ako ng mga matagumpay na tao!


Tɛellemt belli ki kunt ndir keš tebdilat, ṣġar w bla ma nḥebbes el-ṣwaleḥ elli nnejjem nkemmel nwasihum ybanu qrab ywellu daymin. 	 Natutunan ko na noong ginagawa ko ang mga paunti-unting pagbabago, mga gawaing kaya kong ulit-ulitin, ito'y nagiging kaugalian na.


W zeyyer! 	 At magsumikap!


Ṣeḥḥitu. 	 Salamat.


David Gallo yqul, "Zeyyer ruḥek. F el-kor ntaɛek w fi ɛeqlek, yliqlek tzeyyer, tzeyyer w tzeyyer." 	 Sabi ni David Gallo, "Magsumikap ka sa pisikal at mental na aspeto, kailangangang magsumikap, magsumikap, magsumikap."


W temmatik ɛad: el-ḍḍew newwer el-ɛehd el-meḍlam f el-'Örop 	 At dahil dito, nagliwanag ang Panahon ng Kadiliman sa Europa.


Yliqlek tɛeṣṣeṣ mɛa el-CRAP (xra, ḥbuba) elli bayen meɛnatu: "neqd, refḍ, bhalil w ḍeġṭ." 	 Magtiyaga ka, kahit ito ay CRAP(basura)! na ang ibig sabihin ay "Criticism (panlalait), Rejection (pagtakwil), Assholes (mga gago), at Pressure (sapilitan)."


"Dima šekkit fi dati. 	 "Lagi akong may pag-aalinlangan.


Wah! 	 Oo!


Ḍerwek, mši dima sahla beš tzeyyer ruḥek, ɛla biha xtarɛu el-yemmayen. 	 Hindi laging madaling magsumikap, kaya naimbento ang mga nanay.


Ma ḥsebtš bellli ndirha." 	 Hindi ko naisip na magagawa ko."


Neḍmenlkum belli el-30 yum el-jayyin ġadi yfutu, tebġu wella tekkerhu, 'amala, ɛlah ma txemmuš f keš ḥaja dima bġitu tseyyuha w teɛṭiwelha keš furṣa 	 Pinapangako ko na ang susunod na 30 araw ay lilipas din gustuhin mo man o hindi, kaya bakit hindi ka nalang sumubok ng bagay na dati mo pang pinapangarap gawin at pagsikapan


'Amala el-jwab -- el-kbir, ntaɛ had el-swal... sahel: 	 Kaya, simple lang ang sagot sa tanong na ito:


Ḍerwek rani fhemt ɛlah el-nas rahi tlekkek ɛla el-'engliziya. 	 Ngayon naintindihan ko ito, Naunawaan ko kung bakit ang mga tao ay nakapokus sa Ingles.


Yliqlek tɛeṣṣeṣ mɛa kul xsara. 	 Kailangan kang magtiyaga kahit na mabigo.


Hadi ši ɛamat, hessit ruhi kelli rani ḥaṣel fi keš ġerqa, 'amala, ɛzemt beš ntebbeɛ el-xeṭwat ntaɛ waḥed el-faylasuf marikani kbir, Morgan Spurlock, w njerreb ḥaya jdida f 30 yum. 	 Ilang taon na ang nakalipas, pakiramdam ko ay lugmok na ako, kaya nagpasya akong sundan ang mga yapak ni Morgan Spurlock, isang magaling na pilosopo ng Amerika, at sumubok ng bago sa loob ng 30 araw.


Ṣeḥḥitu ya nas TED ɛla jal gaɛ el-intervyu ntaweɛkum! 	 Maraming salamat mga TED-sters para sa lahat ng inyong interview!


W ḍerwek, kayna ḥaja talya nehḍerlkum ɛliha 	 Ito ang huling bagay na nais kong banggitin.


Twajeb el-meṭlub el-'englizi. 	 Ito ay katupdan ng kailanganing Ingles.


Hadi šwiya qbel mennu. 	 Masyado itong maaga.


Lla. 	 Siyempre hindi.


W ɛlah lla? 	 At bakit hindi?


W kunna el-mši muslimin el-lwala elli qerraw, temmatik, f el-msayed ntaɛ el-dula f el-Kuweyt. 	 At kami ang mga unang hindi Muslim na nagturo sa mga pampublikong paaralan sa Kuwait.


Ki smeḥt f el-sukker, el-mudda ntaɛ 30 yum, el-nhar 31 ban kima n' hak. 	 Noong tinigil ko ang asukal sa loob ng 30 araw, ito na ang ika-31 araw.


Yleggi. 	 Ang pangit.


Ha el-ktuba b el-'engliziya, el-jranin medyurin b el-'engliziya, beṣṣaḥ hadi nubu'a tebni ruḥha. 	 Ang mga aklat ay nasa Ingles, ang mga pahayagan ay nasa Ingles, ngunit lahat ng ito'y katuparan ng kanilang mga pangarap.


Beṣṣaḥ, lakan luġa waḥduxra teqder txemmem hadik el-texmima 'amala, b el-mɛawna, neqqedru nḥeqqu w netɛelmu, kter w kter. 	 Ngunit kapag ang ibang wika ay maykakayahang maisip ang kaisipang ito, at, sa pagtutulungan, maaaring malawak ang ating makamit at matutuhan.


W hak yzid el-ḥal ɛla ḥalu. 	 At ngayon ito'y nagpapatuloy.


Xemmu fi keš ḥaja dima bġitu tziduha fi ḥyatkum w jjerbuha f el-30 yum el-majyin. 	 Isipin mo ang isang bagay na gusto mong idagdag sa iyong buhay at subukan mo iyon sa sumusunod na 30 araw.


Qaletli: "Weš huwa elli yweṣṣel l el-njaḥ?" 	 Sabi niya, "Ano ang kailangan ko gawin para magtagumpay sa buhay?


Ḍerwek: el-'iḥṣa'iyat qrib texleɛ. ** Luġat el-ɛalem: El-yum = 6.000 Menna l 90 ɛam: 600 	 At ang bilang ng mga ito ay nakakapangilabot.


Carol Coletta tqul: "Madabiya nxelleṣ keš waḥed ġir beš neqder ndir weš rani nwasi." 	 Sabi ni Carol Coletta, "Handa akong bayaran ang taong kaya ang trabaho ko."


'Amala hadak weš dert. 	 Kaya ginawa ko yun.


Keš nhar, bġitu tekketbu keš riwaya? 	 Nakapagsulat ka na ba ng nobela?


W rani baġya nehḍer el-yum ɛla el-ḍyaɛa ntaɛ el-luġat w el-ɛawlama ntaɛ el-'engliziya. 	 At nais kong talakayin sa inyo ngayon ay tungkol sa mga wikang namamatay at ang globalisasyon ng Ingles.


W ma fiha ḥetta sḥur f el-bdaɛ (kreyativite) ki el-waḥed yjib fkar -- hiya, ġir, ki ydir el-waḥed ṣwaleḥ sahlin. 	 At walang salamangka sa paglikha ng mga ideya, Kinakailangan lang na gumawa ng mga madadaling bagay.


W el-ḥaja el-'ewla elli nqulhalhum hiya: 	 At ang una kong sinasabi sa kanila ay,


Teqder tkun naqeṣ nɛas, bessaḥ tkun kemmelt el-riwaya ntaɛek. 	 Maaring mababawasan ka ng tulog, ngunit siguradong tapos mo ang nobela.


Lazemlek tzeyyer ruḥek beš tbeɛɛed el-ḥešma w el-šekk fi datek. 	 Lagpasan mo ang pagkamahiyain at pagdududa sa sarili.


Nseqsikum: Weš ṣra l el-tarjama? 	 Ang aking tanong, ano ang nagyari sa pagsasaling-wika?


W ḍerwek el-drari f el-dešra ntaɛu rahum yeqraw mɛa beɛḍ f el-msid kima el-bzuza elli ɛendhum el-ḍeww f dyurhum. 	 At ngayon, ang mga kabataan sa kanyang pamayanan ay nakakakuha ng kaparehong marka sa paaralan kagaya ng mga kabataan na mayroong elektrisidad sa kanilang tahanan.


Bayna: men ɛend jdudhum w ḥetta men ɛend jdud jdudhum. 	 Tiyak, sa kanilang mga ninuno at maging sa ninuno ng kanilang mga ninuno.


'Ida xemmemtu f el-weqt el-mesɛud ntaɛ el-'Islam, kanet kayna, weqtha, qoja tarjamat. 	 Kung inyong iisipin ang Islamic Golden Age, nagkaroon noon ng malawakang pagsasaling-wka.


Laxaṭerš w hadi bayna: el-xedmat el-mxeyrin yruḥu l el-nas elli txerju m el-jamiɛat gwer, elli nebbeht lihum men qbel. 	 Sapagkat, syempre, ang pinakamagagandang hanap-buhay ay napupunta sa mga taong galing sa Kanluraning Pamantasan, na akin nang nabanggit kanina.


Yliqlek tɛeṣṣeṣ mɛa kul xsara. 	 Magtiyaga ka kahit mabigo man.


W beš ydiru had el-ši, lazemlhum terbiya't gwer. 	 Para makamit ito, kailangan nila ng isang Kanluraning karunugan.


El-ḥaja el-'ewla hiya, bdal ma nfewtu duk el-šhura elli yettensaw, el-weqt: wella el-waḥed yešfa/yeɛqel ɛlih xir. 	 Una, sa halip na lumipas ang mga buwan na madaling nalilimutan, nagiging mas madali itong matandaan.


Beṣṣaḥ, f el-waqeɛ, hada huwa weš rana ndiru. 	 Ngunit sa katunayan, ito ang ating ginagawa sa kasalukuyan.


Kan lazem ɛliha tterjem b el-'engliziya f el-kulij ntaɛha. 	 Kinailangan niya itong isalin sa Ingles sa kanyang paaralang panggramatika.


W rani ɛaqel, mliḥ mliḥ, win kunt w weš kunt ndir f dak el-nhar. 	 At natatandaan ko mismo kung saan at ano ang ginagawa ko sa araw na yan.


Ki tmut keš luġa, ma neɛɛerfuš weš nḍeyɛu mɛa had el-luġa. 	 Kapag ang isang wika ay namatay, hindi natin malalaman kung ano ang nawala kasama ng wikang ito.


Laxaṭerš ma bdawš ḥetta 1964 mɛa el-TOEFL, el-xtibar el-marikani ntaɛ el-'engliziya. 	 Sapagkat ito ay nagsimula lamang noong 1964 sa pamamagitan ng TOEFL, ang pagsusulit sa Amerikanong Ingles .


'Amala, rana hna, sebɛ snin, 500 'intervyu beɛdatik, w ġadi nqullkum šahuwala ṣeḥḥ elli yweṣṣel l el-njaḥ w yxelli nas TED yezzeġdu. 	 So narito tayo, pagkatapos ng pitong taon at limang daan na interview, at sasabihin ko sa inyo kung ano ang patungo sa tagumpay at kung ano ang nagpapatakbo sa mga TED-sters.


Rahi rašqetli ki ɛendna luġa mentašra f el-ɛalem. 	 Sang-ayon ako na mayroon tayong isang pandaigdigang wika.


Beṣṣaḥ xsara: el-yum, el-luġat rahi tmut b waḥed el-xuffiya, ɛummer ma ṣrat kifha men qbel. 	 Ngunit ang nakakalungkot, ngayon, ang mga wika ay nagkakamatayan sa hindi kapanipaniwalang bilis.


Masqaš nqulkum šḥal muhhim ki neqqedru netwaṣlu ma bin el-jyal. 	 HIndi na natin kailangang pag-usapan kung gaano kahalaga ang kakayahang nating makipagtalastasan sa iba't ibang salinlahi.


Rahi kayna ɛayṭa xtibarat ntaɛ el-'engliziya. 	 Laganap na ngayon ang napakaraming uri ng pagsusulit sa Ingles.


"Weš el-ḥal ɛla el-beḥt? 	 "paano naman ang mga pananaliksik?


Lla, lla, ida bġit, nnejjem nqul, "'Ana kateb ntaɛ riwayat." 	 Ngayon pwede ko nang sabihing "Isa akong nobelista."


F msid ɛerbi metweṣṣeṭ. 	 Ito ay isang paaralang Arabe.


Ḍerwek, teqder txemmem, nta w 'anaya, "Ma fiha ḥetta bas mɛa had el-meṣruf; kul ši: ɛalama," beṣṣaḥ rahum yɛerqlu f šḥal men melyun bnadem zawali/faqir. 	 At ngayon, maaari mong isipin, ikaw at ako, ang halaga ng mga ito ay hindi masama, sila at nararapat lamang ngunit ito ay nagiging hadlang para sa napakaraming mahihirap na tao.


Tɛellemt belli ki kunt ndir keš tebdilat, ṣġar w bla ma nḥebbes el-ṣwaleḥ elli nnejjem nkemmel nwasihum ybanu qrab ywellu daymin. 	 Natutunan ko na noong ginagawa ko ang mga paunti-unting pagbabago, mga gawaing kaya kong ulit-ulitin, ito'y nagiging kaugalian.


Terjmu m el-latiniya w el-yunaniya l el-ɛerbiya, l el-farsi w men temmak tterjmu f el-luġat el-jermaniya ntaɛ 'Europa w el-luġat el-romansiya. 	 Nagsaling-wika sila mula sa Latin at Griyego patungo sa Arabe, sa Persyano, at ang mga ito'y isinaling-wika maging sa wikang Aleman ng Europa, at maging sa wikang Romano.


Lla, lla, ida bġit, nnejjem nqul, "'Ana kateb ntaɛ riwayat." 	 Hindi, ngayon pwede ko nang sabihing "Isa akong nobelista."


El-xeṭra el-'ewla ki jit l el-Xalij, jit l el-Kuweyt f el-yamat elli kan fiha had el-muḍeɛ ɛad ṣɛib. 	 Nang una akong makarating sa lugar na ito, nagtungo ako sa Kuwait sa panahong wala pa sa kaayusan ang mga bagay.


Beṣṣaḥ rani kontr el-stiɛmal ntaɛha b mqam el-ḥdada. 	 Ngunit salungat ako sa paggamit nito bilang isang hadlang.


(Ḍeḥk) W ḍerwek, kayna ḥaja talya nehḍerlkum ɛliha 	 (Tawanan) Ito ang huling bagay na nais kong banggitin.


Teqder tkun naqeṣ nɛas, bessaḥ tkun kemmelt el-riwaya ntaɛek. 	 Maaring inaantok ka palagi, ngunit siguradong tapos mo ang nobela.


W kanet el-mxeyra f el-klaṣa, f had el-mawad. 	 At siya ang pinakamagaling sa kanyang klase at sa kaniyang mga asignatura.


Šukran! (Teṣfaq) 	 (Palakpakan)


Beṣṣaḥ la ma kanetš hiya luġa't waldik, lazem ɛlik tfewwet xtibar. 	 Ngunit kung ikaw ay hindi likas na nagsasalita ng Ingles, kailangan mong pumasa sa pagsusulit.


Bayna: men ɛend jdudhum w ḥetta men ɛend jdud jdudhum. 	 Tiyak, sa kanilang mga ninuno at maging sa ninuno ng kanilang mga ninuno.


"Jiti tzuri el-drari?" 	 Binibisita mo ba ang mga anak mo?


ɛešrat ntaɛ šhal men 'elf ntaɛ nas, yjjerbu beš yekketbu men walu keš riwaya lihum men 50.000 kelma fi 30 yum. 	 sampung libong katao ang sumusubok magsulat ng nobelang may 50,000 na salita sa loob ng 30 araw.


El-ḥeqq, ma nḍenš had el-ši. 	 ? Hindi sa tingin ko.


Ɛummer ma txeyyelt ruḥi nwelli netġamer kima n' hak ḥetta elli bdit had el-teḥḥediyat ntaɛ 30 yum. 	 Hindi ako magiging kasing-pangahas noong hindi ko pa sinimulan ang mga 30-araw na hamon.


W el-ḥeyya el-'ewla hiya el-welɛa (ki el-waḥed ykun muluɛ b keš ḥaja) 	 Ang pinakauna ay ang pusok ng damdamin.


Rana ndiru: Marka ntaɛ stop w rana nḥebsu fihum f ṭriqhum. 	 NIlalagyan natin ng sagabal ang kanilang daanan para sila ay pigilan.


Ḥetta ḥaja ma tji sahla. 	 Walang madali.


Nas TED ydiru weš rahum ydiru laxaṭerš yebġu weš rahum ywasu; mši ɛla jal el-drahem. 	 Nagpapatuloy ang mga TED-sters sa ginagawa nila dahil sa pagmamahal, hindi dahil sa pera.


Tmut luġa f kul 14 yum. 	 May isang wikang namamatay sa loob ng 14 na araw.


'Ida xemmemtu f el-weqt el-mesɛud ntaɛ el-'Islam, kanet kayna, weqtha, qoja tarjamat. 	 Kung inyong iisipin ang Islamic Golden Age, nagkaroon noon ng malawakang pagsasaling-wka.


Xdem w Dir mziyat! 	 Magsilbi!


Ḍerwek el-ḥala rahi tfejret. 	 Ngayon ito ay lumawak na.


Beṣṣaḥ, f el-baqi men ḥyati, lakan tlaqit b John Hodgman, fi keš ḥefla ntaɛ TED, mši lazem nqul-lu, 	 Pero sa natitirang bahagi ng buhay ko, kung magtatagpo kami ni ni John Hodgman sa isang TED party, hindi ko sasabihing,


W bayna, Briṭanya stfadet men šwiya m el-xir ntaɛ el-petrol, el-ɛziz. 	 At tiyak, ang U.K. ay nakinabang mula sa malaking kayamanan nito sa langis.


W kima kan el-ḥal, ɛummer ma kan temmatik el-kirozen kima yliq, laxaṭerš weš ġadi yeqḍilek dollar meṣruf f el-nhar? 	 At maging ang gaas ay hindi sapat, sapagkat ano ang mabibili ng isang dolyar isang araw?


Ɛlah ma nseqsihumš weš elli ɛawenhum beš nejḥu, w nqerrih l el-drari? 	 Bakit hindi ko kaya sila tanungin kung ano ang nakatulong sa kanilang pagtagumpay, at ituro ito sa kabataan?


Ma ɛaduš ynejmu yḥeqqu el-ḥelm dyalhum, ḥetta yetɛelmu el-'engliziya. 	 Hindi nila maaaring makamit ang kanilang mga minimithi hangga't hindi sila natututo ng Ingles.


Freeman Thomas yqul: "el-welɛa hiya elli tseyyerni." 	 Sabi ni Freeman Thomas, "Mahal ko ang ginagawa ko."


Hiya qrat el-ɛulum w el-riyaḍiyat b el-ɛerbiya. 	 Nag-aral siya ng agham at aghambilang sa salitang Arabe.


Nas TED yetsellaw w huwa yexxedmu. 	 Masaya ang mga TED-sters sa kanilang pagsisikap.


Raku ḥasbin belli weddert ṭriqi, w belli keš waḥed ġadi yji l el-plaṭo, temm temm, w yredni, b el-ḍrafa, l kursiya. 	 Sa tingin ninyo, nawawala yata ako at maya maya ay may aakyat sa tanghalang ito at magbabalik sa akin sa dapat kong kaupuan.