Ngohi manena o sowohi moi Ai duba tojaga qaloha. Sababu Ngohi Ai duba masirete gena moi-moi asa igogou tanako de Ai duba moi-moi lo Ngohi ka inako. 	 من شبان نیکو هستم و خاصان خود را می‌شناسم وخاصان من مرا می‌شناسند.


So kagena de ona Una Awi sone ma bake magena yaaaho waasi de yarapa kasi, qabolo de asa isisangi de o baro qaaare, mote de o Yahudika manga adati de manga galepu nakoso o sone ma bake yapoosu. 	 آنگاه بدن عیسی را بداشته، در کفن با حنوط به رسم تکفین یهود پیچیدند.


O raki ma duhutu una magena wosidingo kali o nyawa wogogilalo ma somoali, duma ona wogogilalo magena witoomaka. So komagena ona yaaka igogilalo ma somoali de ka yadala, ma binuka yangangapo de ma binukali yatoomaka. 	 پس یک نفر دیگر فرستاده، او را نیز کشتند و بسادیگران را که بعضی را زدند و بعضی را به قتل رسانیدند.


Ma dongoho magena o Saulus una awi edekati ka waakasi la o bi nyawa o Jou Yesus wipipiricayaka gena watooma. Kagena de una wotagi ma Imam Wilalamoka, 	 اما سولس هنوز تهدید و قتل بر شاگردان خداوند همی دمید و نزد رئیس کهنه آمد،


O orasi magena asa ngomi mimakamake de o bi dodiao ipipiricaya yamuruo naga. So ona yahino imituumu la bilasu migoge onaka ma deka o wange tumudingi. So mia dodagi ma ngeko komagena sidago aku miaado o Roma ma bi dokuka. 	 و در آنجا برادران یافته، حسب خواهش ایشان هفت روز ماندیم و همچنین به روم آمدیم.


De Una womakiliho Awi duduka, so womikelelo o ngopeqeka muna magena. De wotemo munaka, "He! Ai ngopa, sababu ngona noipiricaya so ngona nilohaka, so ani sininga naputuruno!" So o orasi magena bato igogou o ngopeqeka muna magena milohaka. 	 عیسی برگشته، نظر بر وی انداخته، گفت: «ای دختر، خاطرجمع باش زیرا که ایمانت تو را شفا داده است!» در ساعت آن زن رستگارگردید.


Komagena igogou sababu ma Kristus Una magena, ngaroko Awi dorou moi lo ihiwa, duma wisangisara de wosone ka ma moi ma ngale o nyawa manga dorou qangodu. Una magena wotiai so wodadi o nyawa manga dorou ma dagali moi, la ma ngale ona magena dede o Gikimoi aku imatekekomote. Ma Kristus Awi rohe gena yatoomaka, duma de o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa Una wisioho kali. 	 زیرا که مسیح نیز برای گناهان یک بار زحمت کشید، یعنی عادلی برای ظالمان، تا ما را نزد خدا بیاورد؛ در حالیکه بحسب جسم مرد، لکن بحسب روح زنده گشت،


Idadi kawa ngohi manena noieto ani ngopa. Lebelaha noieto maro ka ani gilalo moi.' 	 و دیگر شایسته آن نیستم که پسر توخوانده شوم، مرا چون یکی از مزدوران خودبگیر.


"Nako o Salamati ma Kolano Una magena, to ngini nia dakolo idodooha. To Una Awi aheli naguunano." Ona yosango, "Una magena Awi sihino o Daud awi ahelino." 	 گفت: «درباره مسیح چه گمان می‌برید؟ او پسر کیست؟» بدو گفتند: «پسر داود.»


Sababu igogou o nyawa ngone inangodu o dorou he paakaka, so yaakuwa pomatekerimoi dede o Gikimoi de Awi nita ma rabaka pomasikogoge. 	 زیراهمه گناه کرده‌اند واز جلال خدا قاصر می‌باشند،


de awi gogelelo o Gikimoino o nyawa moi awi ronga o Ananias wahino wowosa de awi gia wahado unaku, la una magena asa womasigelelo kali." 	 و شخصی حنانیا نام را در خواب دیده است که آمده، بر اودست گذارد تا بینا گردد.»


So ma orasi ona yahino imasidiado, de o Paulus wotemo onaka, "Ai dodiao nipipiricaya, ngini ningodu nianako o orasi ma nonoma ngohi o Asia ma daeraka tomasidiado sidago lo ma orasi ngohi tinidongosaku gena, idodooha ai oho de ai manara to ngini nia sidongirabaka. 	 و چون به نزدش حاضر شدند، ایشان را گفت: «بر شما معلوم است که از روز اول که وارد آسیا شدم، چطور هر وقت با شما بسرمی بردم؛


De lo nakoso ngone o habari qaloloha posihabari gena, ngone pobicara upa de to ngone o nyawa nanga demo icocawaro, duma de o demo o Gurumi Qatetebi ngone wonadodotoka. Komagena de o Gurumi Qatetebi Awi demo masirete o dodoto Unano ngone o nyawa padoto. 	 که آنها را نیز بیان می‌کنیم نه به سخنان آموخته شده از حکمت انسان، بلکه به آنچه روح‌القدس می‌آموزد و روحانیها را باروحانیها جمع می‌نماییم.


Ai dodiao nipipiricaya, bilasu ngini niososininga ma orasi iqomaka ngini o Gikimoi winisitatapu waasi maro Awi nyawa, de ngini gena idodooha. Ngini gena nidalawa nia sidongirabaka o dunia ma bi nyawa ininano koloko maro o nyawa nicocawaro, eko nikokuasa, eko lo nihohoromati. 	 زیرا‌ای برادران دعوت خود را ملاحظه نمایید که بسیاری بحسب جسم حکیم نیستند وبسیاری توانا نی و بسیاری شریف نی.


O dodadi moi lo ihiwa la kanaga o Gikimoika imamingihu, duma qangodu-ngodu magena aku wakelelo, maro Awi simaka kanaga ipelengaka. Una magenaka ngone bilasu nanga gogoho posinako itiai. 	 و هیچ خلقت از نظر او مخفی نیست بلکه همه‌چیز در چشمان او که کار ما باوی است، برهنه و منکشف می‌باشد.


Duma iqoqoma ma Kristus niwipiricaya waasi de ngini lo o Gikimoi niwinako waasi, maro o bi gilalo o tuangi moi winipopareta so ngini lo o bi giki ikokulaika de kagena nisuba. 	 لیکن در آن زمان چون خدا را نمی شناختید، آنانی را که طبیعت خدایان نبودند، بندگی می‌کردید.


O bodito! Kodo! Ka o bodito asa inidahe ngini o bi Farisi ma nyawaka. Ngini gena o goho ma ceceke, gena koloko o rapa balakama, de o goraka magena o regu mogiowoka de o regu moi nisisuba o Gikimoika. Duma nisidoohawa o Gikimoi Awi bobita kiaka foloisi ilalamo, maro koloko o gogoho itotiai de lo o dodara o Gikimoika. Ngaroko, igogou bilasu o bobita ma eece gena niaaka, upa sidago lo o bobita foloisi ilalamo magena niawosa. 	 وای بر شما‌ای فریسیان که ده‌یک از نعناع و سداب و هر قسم سبزی رامی دهید و از دادرسی و محبت خدا تجاوزمی نمایید، اینها را می‌باید به‌جا آورید و آنها رانیز ترک نکنید.


Woise komagena de o roriri una magena wotemo, "We! Nagala ngohi manena Ani demo ma ngale gena tosidodoguwa." 	 نیقودیموس در جواب وی گفت: «چگونه ممکن است که چنین شود؟»


O orasi magenaka ngini o wange isigeto-geto niamote o ngeko qatotorou gena maro de o nyawa o Gikimoi wihoholu so o dorou yodupa yaaka, ena gena kanaga ngini lo niaaka o Iblis awi dupa. O Iblis gena o kuasa qatotorou o ngawa-ngawaka wapopareta, de lo sidago o orasi manena nagasi o nyawa o Gikimoi wisigogiisewa to ona manga siningaka womanara. 	 که در آنها قبل، رفتارمی کردید برحسب دوره این جهان بر وفق رئیس قدرت هوا یعنی آن روحی که الحال در فرزندان معصیت عمل می‌کند.


Duma ona magena itemo, "Upa lo paaka ma orasi o rarame ma rabaka, sababu done o gangamo posigoko." 	 اما گفتند: «نه در وقت عید مبادا آشوبی در قوم بر پا شود.»


Kagena de ma guru agama magena wotemo o Yesuska, "Igogou de itero, Baba Guru! Sababu o kia ngona notetemo o Gikimoi Una magena ka womatengo so o giki ma somoa gena ihiwa. 	 کاتب وی راگفت: «آفرین‌ای استاد، نیکو گفتی، زیرا خداواحد است و سوای او دیگری نیست،


de igogou Awi jaji qamomuane ma kuasa kiaka Awi Gurumi womanara, magena asa foloisi ilamo bai! 	 چگونه خدمت روح بیشتر با جلال نخواهد بود؟


Duma una magena bilasu niwiholu de ka o Gikimoi niwipiricaya de niwisigise qaputuru, sababu ngini nianako maro komagena ngini nia dodiao ipipiricaya ona yangodu lo yasangisara o dunia manena ma rabaka. 	 پس به ایمان استوار شده، با او مقاومت کنید، چون آگاه هستیدکه همین زحمات بر برادران شما که در دنیاهستند، می‌آید.


O nyawa yosigogigise Awi dodoto magena yangodu yohairani, sababu Una wodoto de wikuasaka. 	 و ازتعلیم او در حیرت افتادند، زیرا که کلام او باقدرت می‌بود.


Mutuwade, ai dodiao nipipiricaya, ai ade-ade ma demo iqomaka magena qangodu kanaga de ma ngaleka ngohi masirete de lo o Apolos gena minisimeta nginika, la ma ngale ngini gena ngomi niminano so aku nimadoto o kia naga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, de upa niatilaku. Upa sidago nimasihie so moi niwisiguui de moili niwisitubuso. 	 اما‌ای برادران، این چیزها را بطور مثل به خود و اپلس نسبت دادم به‌خاطر شما تا درباره ماآموخته شوید که از آنچه مکتوب است تجاوزنکنید و تا هیچ‌یکی از شما تکبر نکند برای یکی بر دیگری.


Hiwa! Idadiwa, nakoso bai o Gikimoi Awi Tahuka bai lo o bi seri ma tahuka pasuba. Ngaroko, he ngone manena maro o Gikimoi Awi tahu, sababu o Gikimoi Woooho Una magena kanaga nanga sininga ma rabaka. O Gikimoi masirete iqomaka wotemo komanena, "Ngohi Ai goge asa kanaga ona manga sidongirabaka. Ngohi masirete asa togoge dede ona imatero maro to ona manga Gikimoi masirete, de ona magena asa yodadi to Ngohi Ai nyawa." 	 و هیکل خدا را با بتها چه موافقت؟ زیرا شماهیکل خدای حی می‌باشید، چنانکه خدا گفت که «در ایشان ساکن خواهم بود و در ایشان راه خواهم رفت و خدای ایشان خواهم بود، و ایشان قوم من خواهند بود.»


De ona yangodu ka yohairani poli so itemo moi de moika, "We! Idodooha so sidago ona aku isibicara nanga bahasa moi-moi." 	 پس همه در حیرت و شک افتاده، به یکدیگر گفتند: «این به کجا خواهدانجامید؟»


Kagena de o Yesus wosango de wosiade-ade wotemo, "Ma orasi o kawi ma rarame ma rabaka, de wokakawi una magena de o nyawa yakokoro yahino kagena so imatamiye, de imatekedodiao de o nali de o more ma dongirabaka, igogou itiaiwa nakoso ona yooqowa de youdowa. 	 عیسی بدیشان گفت: «آیا ممکن است پسران خانه عروسی مادامی که داماد با ایشان است روزه بدارند؟ زمانی که داماد را با خود دارند، نمی توانند روزه‌دارند.


O nyawa nagoona la kanaga to Ngohi Ai rohe yaoqo de to Ngohi Ai au lo yaudo, ona magena asa yamake o oho ka sidutu ikakali, so ma orasi o dunia ma dodoguka Ngohi done asa ona tasimomi de tasioho kali. 	 و هر‌که جسد مرا خورد و خون مرا نوشید، حیات جاودانی دارد و من در روزآخر او را خواهم برخیزانید.


Sababu ma ngale o Yohanes awi sidapano de awi ngamo magegena ongo Herodias mitoosa, so o ngeko mosisari la ami edekati o Yohanes mowitooma, duma o Herodes iwijaga so o ngeko ihiwa. 	 پس هیرودیا از او کینه داشته، می‌خواست اور ا به قتل رساند اما نمی توانست،


Ena gena, idodooha o Yesus o Nazaret ma nyawa o Gikimoi Una iwihirika, so wihike o Gurumi Qatetebi de lo o kuasa. De wotagi o doku wakokiloli o nonako ihahairani waaka o bi nyawa manga simaka, de o bi nyawa o Iblis yapopareta ona magena lo yadala wasilohaka, sababu o Gikimoi dede Una. 	 یعنی عیسی ناصری را که خدا او را چگونه به روح‌القدس و قوت مسح نمود که او سیر کرده، اعمال نیکو به‌جا می‌آورد و همه مقهورین ابلیس را شفا می‌بخشید زیرا خدا با وی می‌بود.


Duma o Silas wodupa kagena wogoge.)) 	 اماپولس و برنابا در انطاکیه توقف نموده،


O Yesus wokahino kali o puji ma tahuno, de kagena o nyawa moi awi gia ma sononga isoneka. 	 و باز به کنیسه درآمده، در آنجا مرد دست خشکی بود.


De lo o Adam gena wisowo, duma o Iblis o ngopeqeka muna magena mikulai de o Gikimoi Awi beseso he mamote kawa so o dorouku moturaka. 	 وآدم فریب نخورد بلکه زن فریب خورده، درتقصیر گرفتار شد.اما به زاییدن رستگارخواهد شد، اگر در ایمان و محبت و قدوسیت وتقوا ثابت بمانند.


Sababu manga manara magena kiaka qatotorou ona isipongoka, so nakoso posibicara de ona asa yamaqe. 	 زیرا کارهایی که ایشان در خفا می‌کنند، حتی ذکر آنها هم قبیح است.


O Pilatus wosano kali, "Nako komagena, de ngini niodupa ngohi o kia taaka kiaka ngini niwiaaso Una manena ma Kristus." De ona yangodu imatoore itemo, "Una bilasu iwisidasangahadi!" 	 پیلاطس بدیشان گفت: «پس با عیسی مشهور به مسیح چه کنم؟» جمیع گفتند: «مصلوب شود!»


So o bi moi-moi qangodu o sorogaka wakokelelo de woiise magena wosingangasu o nyawa o duniaka. Duma Awi demo gena o nyawa moi lo yopiricayawa. 	 و آنچه را دید و شنید، به آن شهادت می‌دهد و هیچ‌کس شهادت او را قبول نمی کند.


So o nyawa lo yaakuwa yotemo ngone nanga dorou bilasu inafanggali de o dorou. Sababu ma ngale ngone gena o Yesus Kristus masirete wogolo o Gikimoika. We! Ma ngale ngone Una gena wosone, de ma boboloili wosoneka de wisioho kali, de lo kanaga o Gikimoi Awi girinaka womatamiye la Awi horomati wamake. 	 کیست که بر ایشان فتوا دهد؟ آیا مسیح که مرد بلکه نیزبرخاست، آنکه به‌دست راست خدا هم هست وما را نیز شفاعت می‌کند؟


Ngone asa panako o dodara itotiai gena ma ngale idodooha, sababu ka cawali ma ngale ngone gena ma Kristus wodupa wosone. Mutuwade ma ngale ona nanga dodiao ma Kristus wipipiricayaka gena padodara itotiai, so bilasu ngone lo o sangisara podupa pamoku ma bati posone. 	 از این امر محبت را دانسته‌ایم که او جان خود را در راه ما نهاد و ما باید جان خود را در راه برادران بنهیم.


O orasi magenaka de ngini gena kanaga de ma Kristus nimarimoi waasi, so maro o nyawa ma duduno so nimatingaka de o Yahudika ma nyawa, ona gena o Gikimoi Awi nyawa wahihirika. De o kia naga Una Awi nyawa wajajajika gena moi lo ngini niamake waasi, sababu ngini de Una gena nimakitingaka so upa he niongongano bai! 	 که شما در آن زمان از مسیح جدا و از وطنیت خاندان اسرائیل، اجنبی و از عهدهای وعده بیگانه و بی‌امید و بی‌خدا در دنیا بودید.


De nianako maro iqoqoma o Elia, ngaroko una lo o nyawa ka pomaketero dede ngone, ma ngale o orasi magena asa upa imuura so una ka awi sumbayang watide. De sidago lo ma deka o taungu saange de o ngoosa butanga gena o tonaku o muura lo ihiwa. 	 الیاس مردی بود صاحب حواس مثل ما و به تمامی دل دعا کرد که باران نبارد و تا مدت سه سال و شش ماه نبارید.


Duma ma orasi o nyawa ipipiricaya kagena imatolomu wisigilolino de, pei, o Paulus una magena asa womomi so wotagi de wowosa kali o kota ma rabaka bai! Ma ginitano de wotagi kali imakangaho de o Barnabas o Derbe ma kotaka. 	 اما چون شاگردان گرد او ایستادندبرخاسته، به شهر درآمد و فردای آن روز با برنابابه سوی دربه روانه شد


Nakoso mobabalo moi la ami edekati cawali mamote poli ami sininga ma dupa de ami nyafusu masirete, ngaroko igogou muna ami rohe ioho, duma o Gurumi Qatetebi mowimote kawa. 	 لیکن زن عیاش در حال حیات مرده است.


Nagala o nyawa moili asa wosanoli, "O Gikimoi wodupa wojaji, de asa o kia naga moi Unano pamake gena imaterowa, nakoso o Gikimoi Awi bobita gena bilasu pamote. So idodooha o Gikimoi Awi jaji de o Gikimoi Awi bobita kanaga imatekekalawangi." Ngohi tosango, hiwa bai! Nakoso potemo o Gikimoi Awi bobita o nyawa wahike so aku yamake o oho ka sidutu ikakali, de igogou sababu ona Awi bobita gena yamoteka, de magena asa Una to ona manga sininga itotiai gena bilasu waaka. 	 پس آیا شریعت به خلاف وعده های خداست؟ حاشا! زیرا اگر شریعتی داده می‌شد که تواند حیات‌بخشد، هرآینه عدالت از شریعت حاصل می‌شد.


Nakoso o prajurit moi winigegego awi gina niamoku la niaaho ma gaku o kilo moi, de hika ngini niaaho de nitagi ma gaku sidago lo o kilo sinotoka. 	 و هرگاه کسی تو را برای یک میل مجبور سازد، دو میل همراه او برو.


Ngohi tanako o dorou ma dupa la kanaga ai sininga ma rabaka gena ngohi isimahawa la o loha moi asa taaka. Sababu ngaroko ngohi tamode, duma qadoohaso o loha gena taaka idadiwa. 	 زیرامی دانم که در من یعنی در جسدم هیچ نیکویی ساکن نیست، زیرا که اراده در من حاضر است اماصورت نیکو کردن نی.


Ma ngale o nyawa yadala o Paulus iwidodiao, so o Yahudika ma nyawa yamuruo naga yatoosa. So kagena de ona o bi nyawa ma dorou de ibobusengi, yomomanarawa so yogogeku o dolomu ma riho kagena, yaaso de yasigaro, so yatolomu sidago ona yangodu imatekerimoi la o ruwahe yaaka o kota ma rabaka. De o nyawa moi, awi ronga o Yason, to una awi tahu ma ngoraka yodolomu la ma ngale o Paulus de o Silas yasari de yasisupu o kawasa manga simaka. 	 امایهودیان بی‌ایمان حسد برده، چند نفر اشرار ازبازاریها را برداشته، خلق را جمع کرده، شهر را به شورش آوردند و به خانه یاسون تاخته، خواستندایشان را در میان مردم ببرند.


O wange butanga ipasaka, de o Yesus wangaho Awi muri yaruwange, ena gena o Petrus, de o Yakobus, de awi nongoru o Yohanes itagi imatinga o tala ikukuruye moika. 	 و بعد از شش روز، عیسی، پطرس ویعقوب و برادرش یوحنا را برداشته، ایشان را در خلوت به کوهی بلند برد.


So ma orasi Una kagena wokahika, Una wikelelo o nyawa moi o balastengi wototolomu awi ronga o Lewi, o Alfeus ma ngopa, o kantorka wogogeku. Kagena de o Yesus wotemo unaka, "Nahino noimote Ngohi." Gila-gila o Lewi womaoko de wotagi o Yesus iwimoteka. 	 و هنگامی که می‌رفت لاوی ابن حلفی را بر باجگاه نشسته دید. بدو گفت: «از عقب من بیا!» پس برخاسته، درعقب وی شتافت.


Duma ma orasi una waaka maro komagena, de imatodoka awi tuangi asa womasidiado ma orasi eko ma wange una wananakowa. 	 هرآینه آقای آن غلام آید، در روزی که منتظرنباشد و در ساعتی که نداند،و او را دو پاره کرده، نصیبش را با ریاکاران قرار دهد در مکانی که گریه و فشار دندان خواهد بود.


Duma ngini gena bilasu nidadi maro o Jou Yesus Kristus Awi nyawa masirete so Una Awi Gurumi wopareta nia sininga ma rabaka. So ngini maro o Gikimoi Awi nyawa, so o dorou ma dupa nia siningaka gena niosininga kawa de upa he niamote. 	 بلکه عیسی مسیح خداوند را بپوشید و برای شهوات جسمانی تدارک نبینید.


Nimasosininga, o nyawa la kanaga manga piricaya yodupa yododongosaka, ka idadiwa ona magena yariwo la imakiliho manga dorou gena imatoba de imatoduba kali. Sababu ma moi qaboloka o Gikimoi Awi nita ma rabaka ona yooho, de Awi laha gena yamakeka, de lo ona magenaku o Gurumi Qatetebi wowosaka. 	 زیرا آنانی که یک بار منور گشتند و لذت عطای سماوی را چشیدند و شریک روح‌القدس گردیدند


Duma o Yesus wotemo, "Upa niwisimahawa una magena, sababu o nyawa la inalalawangiwa, ona magena to ngone nanga dodiao." 	 عیسی بدو گفت: «او را ممانعت مکنید. زیرا هر‌که ضد شما نیست با شماست.»


So ona ka itatagi yokahika o Yerusalemka. Una asa wogila-gila, de kogena o ngekoko o nyawa yadadala manga juba isinaho, ma ngale Una iwisihoromati. 	 و هنگامی که او می‌رفت جامه های خود را در راه می‌گستردند.


Duma kanaga lo ma binuka ona itagi o Farisi ma nyawaka, de o kia Una waaakaka magena isingangasu onaka. 	 ولیکن بعضی از ایشان نزد فریسیان رفتند و ایشان را از کارهایی که عیسی کرده بودآگاه ساختند.


Nako ngini, o bi moi-moi magena ngini niaaaka ka qaloha. Nia piricaya ma Kristuska gena qaputuru. Nibicara gena de nia cawaro. O dodoto itotiai gena nianako. O orasi isigeto-geto o nyawa niariwo. De nia dodara ngomika gena ilamo. Komagena lo ngohi tinigolo nginika, la o manara kiaka o nyawa isususa bilasu pariwo, magena lo niodupa niaaka foloisi qaloha. 	 بلکه چنانکه درهرچیز افزونی دارید، در ایمان و کلام و معرفت وکمال اجتهاد و محبتی که با ما می‌دارید، در این نعمت نیز بیفزایید.


So Una watolomu yangodu so yahino Unaka, de wotemo, "Ngini ningodu nianako o bobareta o Gikimoi wihoholu ona manga kawasa yasidipito so manga oho isangisara. De o bobareta yalalago lo asa yapoloso so manga oho itibalangu. 	 عیسی ایشان را خوانده، به ایشان گفت: «می‌دانید آنانی که حکام امتها شمرده می‌شوند برایشان ریاست می‌کنند و بزرگانشان بر ایشان مسلطند.


Ma ngale ona gena manga piricaya so ona o bi kolano yatura, manga nyawa yapareta itiai, o kia naga o Gikimoi wasijajaji onaka, magena yaqehe, o singa ma ingino wasirese, 	 که ازایمان، تسخیر ممالک کردند و به اعمال صالحه پرداختند و وعده‌ها را پذیرفتند و دهان شیران رابستند،


Kanaga una done asa imakangaho de o Onesimus, una magena o nyawa moi nginino nanga dodiao wopipiricaya moi so ngomi miwidodara ifoloi de lo aku powipiricaya. So ona yasinoto gena ma ngale o kia naga idadi kanena ngohika asa qangodu inisingangasu nginika. 	 با انیسیمس، برادر امین وحبیب که از خود شماست، شما را از همه گزارش اینجا آگاه خواهند ساخت.


So o nyawa la kanaga o Gikimoi wahirika gena, upa ma sababu to ona manga dupa eko to ona manga manara, duma ka cawali to Una Awi dupa masirete so ona wagalusiri. 	 لاجرم نه ازخواهش کننده و نه از شتابنده است، بلکه ازخدای رحم کننده.


de lo o Yesus Kristus aku powipiricaya la Una Awi dodoto ma ngale o Gikimoi gena asa wosingangasu. Una gena o Gikimoi ma Ngopa womatetengo gena o sone ma rabano wisioho kali de lo nako o bi kolano o dunia ma bi dokuka manga kuasa gena, Una Awi kuasa foloi ilamo. Yesus, Ngona magena asa ngomi nomidodaraka de nosone de Ani au ikopola ma ngale mia dorouno nomipalakoka. 	 و از عیسی مسیح که شاهد امین ونخست زاده از مردگان و رئیس پادشاهان جهان است. مر او را که ما را محبت می‌نماید و ما را ازگناهان ما به خون خود شست،


So o Yesus wikokitoka awi toka wodusu so imahoika, de o orasi magena qabolo o nyawa una magena waaku wobicaraka. O nyawa yadadala gena asa yohairani de itemo, "Wokuasa bai! Ngomi ma moi waasi o Israel ma tonaka o nyawa maro Una magegena miwimake." 	 و چون دیوبیرون شد، گنگ، گویا گردید و همه در تعجب شده، گفتند: «در اسرائیل چنین امر هرگز دیده نشده بود.»


Kagena de o Yesus wotemo onaka, "Niaqohaka, la o bi ngopa ona magena yahino Ngohino. Upa lo niafati de lo niasimahawa. Sababu o bi nyawa imatero maro o ngopa ona manena asa yaaku iwosa o Gikimoi Awi paretaka." 	 عیسی گفت: «بچه های کوچک را بگذارید و از آمدن نزد من، ایشان را منع مکنید، زیرا ملکوت آسمان از مثل اینها است.»


Kagena de o ili magena itemo kali unaka, "O kia o Gikimoi wotemo magena aku ka paoqo, upa ani sininga ma rabaka itemo yaakuwa." 	 بار دیگر خطاب به وی رسید که «آنچه خدا پاک کرده است، تو حرام مخوان.»


He! Nanako ani ria ongo Elisabet muna magena, ngaroko miperekika de o nyawa miaso ami ngopa ihiwaka, duma morohe he o ngoosa butanga qabolo. Igogou, muna lo done asa o ngopa yanau moi mowisibuo. 	 و اینک الیصابات از خویشان تونیز در‌پیری به پسری حامله شده و این ماه ششم است، مر او را که نازاد می‌خواندند.


Kagena de o nyawa yadadala manga sidongirabano ma binuka imatoore itemo komanena, de ma binukali imatoore itemo hiwa komagenawa, sidago lo ma kapita gena wosidodogu ma ngalewa qadoohaso imaaka komagena. Ma sababu magegena so una wosulo la o Paulus iwingaho wisikahika o prajurit ma tahuka ma ngale wijaga, la kagena asa wisasano. 	 اما بعضی از آن گروه به سخنی و بعضی به سخنی دیگر صدا می‌کردند. و چون او به‌سبب شورش، حقیقت امر رانتوانست فهمید، فرمود تا او را به قلعه بیاورند.


Qangodu magenena ngohi taaka la ma ngale o bi nyawa yadadala asa o habari qaloloha gena yopiricaya, so o Gikimoi Awi laha gena ngohi dede ona mingodu lo aku miamake. 	 اما همه کار را بجهت انجیل می‌کنم تا در آن شریک گردم.


La o Yudas Iskariot o muri moi, o Yesus Awi muri yamogiowo de sinoto manga dongirabano, awi edekati qatorou. So wotagi o imam ma bi saheka la wasibicara ma ngale o Yesus iwisiija. 	 پس یهودای اسخریوطی که یکی از آن دوازده بود، به نزد روسای کهنه رفت تا او رابدیشان تسلیم کند.


De lo Ai Baba Awi kuasa woihike Ngohika, la Ngohi Una Awi Ngopa gena aku o nyawa tasisala so bilasu ona dede o Gikimoi imakitinga. O manara komagena Una upa he waaka, 	 تا آنکه همه پسر را حرمت بدارند، همچنان‌که پدر را حرمت می‌دارند؛ وکسی‌که به پسر حرمت نکند، به پدری که او رافرستاد احترام نکرده است.


De ma ngale ngini gena ngohi ai sumbayang la tanu ngini foloisi nimatekedodara moi de moika, de komagena ngini aku nianako de niahiri foloi qaloha o kia itotiai de o kia ikokulai, 	 و برای این دعا می‌کنم تا محبت شما درمعرفت و کمال فهم بسیار افزونتر شود.


So kagena de ma gubernur o Paulus iwiaso la wahino awi simaka, de o Tertulus o Paulus iwikalaki de awi galaki ma demo gena komanena, "Mia baba ma Gubernur minihohoromati! Kanaga ngona nopareta qaloha sidago nanga doku manena o dame de o sohi ma rabaka igoge. Ngona de to ngona ani cawaro de lo ani dailako qaloha so o bangsa o Yahudika manena foloisi ifero. 	 و چون اورا احضار فرمود، ترتلس آغاز ادعا نموده، گفت: چون از وجود تو در آسایش کامل هستیم واحسانات عظیمه از تدابیر تو بدین قوم رسیده است، ای فیلکس گرامی،


So kagena o Petrus de o rasul ma somoa yamogiowo de moi imaokoye, de una wobicara o bi nyawa yadadalaka, awi ili walamo-lamo wotemo, "O gianongoru de lo o nyawa ningodu o Yerusalemka nigogoge! Hino la bilasu o hali manena tinisingangasu nginika, so niise nisidodiahi. 	 پس پطرس با آن یازده برخاسته، آواز خودرا بلند کرده، بدیشان گفت: «ای مردان یهود وجمیع سکنه اورشلیم، این را بدانید و سخنان مرافرا‌گیرید.


Una gena wisapi sidago wodupa o titi ma ino gena wooqo. Ngaroko komagena, o nyawa moi lo ihiwa o ino iwihike unaka. 	 و آرزو می‌داشت که شکم خودرا از خرنوبی که خوکان می‌خوردند سیر کند وهیچ‌کس او را چیزی نمی داد.


Ani ngopa una magena asa wodadi o sosulo moi la kanaga woqomano, o Jou Awi hino wosidailako, so una asa kanaga de o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa, maro iqoqomaka ma nabi Elia, ma ngale done o baba awi sininga ma loha asa iuti ma ngopaku. De o bi nyawa o Jou wisigisewa, ona magena asa una watuda la aku imakiliho de manga siningaka yodupa o ngeko ibobolowo yanonu. Waaka komagena, so wosidailako la o bi nyawa yadadala magena asa iwisigise ka o Jouka. Done idadi komagena." 	 و او به روح و قوت الیاس پیش روی وی خواهد خرامید، تا دلهای پدران رابه طرف پسران و نافرمانان را به حکمت عادلان بگرداند تا قومی مستعد برای خدا مهیا سازد.»


O Petrus manga duduno wototuuru o Yesus iwimote sidago wowosa ma Imam Wilalamo awi tahu ma lolohaka. Kadoke una wogogeku, de wialo so womarahu womasicapuka de o bi jojaga. 	 و پطرس از دور در عقب او می‌آمد تا به خانه رئیس کهنه درآمده، با ملازمان بنشست ونزدیک آتش خود را گرم می‌نمود.


Kagena de o Yesus wodongosa o riho magena. So de o Yesus wotagi o doku Tirus de lo o doku Sidon ma sigilolika, de wowosa o tahu moika womamingihu la o nyawa upa winako Una kagena naga. Duma Awi habari iqomaka so o nyawa winakoka. 	 پس از آنجا برخاسته به حوالی صور وصیدون رفته، به خانه درآمد و خواست که هیچ‌کس مطلع نشود، لیکن نتوانست مخفی بماند،


So nimatai-tai nitagi nisingangasu to Una Awi muri-murika, Una wooho kali de lo wotagi woqomaka o Galileaka. Kadoka ngini asa Una niwikelelo. Kamagena ngohi tinidedemo nginika." 	 و به زودی رفته شاگردانش را خبر دهید که ازمردگان برخاسته است. اینک پیش از شما به جلیل می‌رود. در آنجا او را خواهید دید. اینک شما را گفتم.»


So kagena ma moiku de o Jou Awi malaikat moi itemo o Filipuska, "He! Hika nomasidailako de nomajobo o koresaraye nokahie de notagi o ngeko magena, kiaka o Gazaka de ikahika o Yerusalemka." Nako o ngeko magena, o nyawa he yanonu kawa. 	 اما فرشته خداوند به فیلپس خطاب کرده، گفت: «برخیز و به‌جانب جنوب، به راهی که ازاورشلیم به سوی غزه می‌رود که صحراست، روانه شو.»


Kagena de o Yesus wosango de wosiade-ade wotemo, "Ma orasi o kawi ma rarame ma rabaka, de wokakawi una magena de o nyawa yakokoro yahino kagena so imatamiye, de imatekedodiao de o nali de o more ma dongirabaka, igogou itiaiwa nakoso ona yooqowa de youdowa. 	 بدیشان گفت: «آیامی توانید پسران خانه عروسی را مادامی که دامادبا ایشان است روزه‌دار سازید؟


O orasi magena kanaga o nyawa itemo o Yesuska, "Pei! O Gikimoi Awi Tahu ilalamo manena qaloha icarawa! O bi teto qaloha idadi ma paramata de lo yadiahi qaloha o bi kia naga isisusuba o Gikimoika." Komagena so Una wotemo, 	 و چون بعضی ذکر هیکل می‌کردند که به سنگهای خوب و هدایا آراسته شده است گفت:


Ngini nimuruo naga kanaga nimasihieka, sababu ona itemo nagala ngohi asa tiniado kawa nginika. 	 اما بعضی تکبرمی کنند به گمان آنکه من نزد شما نمی آیم.


Kagena de Awi muri-muri yamodo so yoloqa de Una widongosaka. 	 آنگاه همه او را واگذارده بگریختند.


O nyawa la kanaga inisilalahi, ma ngale ona magenaka bilasu o Gikimoika nigolo la Awi laha wasidumu, de lo o nyawa la manga sininga qatotorou nginika, gena niasisumbayang. 	 و هر‌که شما رالعن کند، برای او برکت بطلبید و برای هرکه با شماکینه دارد، دعای خیر کنید.


O riho magenaka o nyawa yadala yoise de yamote o Yohanes awi dodoto so to ona manga dorou imamangaku o Gikimoi Awi simaka, qabolo de asa o Yohanes waosi o Yordan ma Seleraka. 	 و به گناهان خود اعتراف کرده، در اردن از وی تعمیدمی یافتند.


Komagena lo idadi imakadahe o Ikonium ma kotaka. O Paulus de o Barnabas itagi yowosa kali o Yahudi manga puji ma tahuka, de yosibicara sidago lo o nyawa yadala, bai o Yahudika ma nyawa de o nyawa o Yahudika yasowo, o Yesus iwipiricayaka. 	 اما در ایقونیه، ایشان با هم به کنیسه یهود در‌آمده، به نوعی سخن‌گفتند که جمعی کثیر از یهود و یونانیان ایمان آوردند.


De ngohi tosango totemo, 'Ya, Jou! So Ngona naguuna.' So kagena de o Jou wotemo, 'Ngohi manena o Yesus, kiaka ngona noisasangisara gena. 	 من گفتم: "خداوندا تو کیستی؟" گفت: "من عیسی هستم که تو بر من جفا می‌کنی.


Kanaga o orasi manena de o nyawa o riho qangoduka ma ngale ma Kristus gena yoise qaboloka, de lo ma dekaka so de o taungu muruo nagaka ai dupa foloi qaputuru gena ngini tinikurumi de tiniado. 	 لکن چون الان مرا در این ممالک دیگرجایی نیست و سالهای بسیار است که مشتاق آمدن نزد شما بوده‌ام،


Duma womatodoka o Yesus womakiliho de wakeri-keri Awi muri-murika de o Petruska wisidapano wotemo, "He! Iblis, noloqa! Ani sininga magena imaterowa de o Gikimoi Awi sininga, duma ani sininga gena ka o nyawa ma sininga." 	 اما او برگشته، به شاگردان خودنگریسته، پطرس را نهیب داد و گفت: «ای شیطان از من دور شو، زیرا امور الهی را اندیشه نمی کنی بلکه چیزهای انسانی را.»


"Komagena lo o gogoho kia ngini niodupa la o nyawa yaaka nginika, maro komagena lo ngini bilasu niaaka onaka. Gena naga maro o Gikimoi Awi bobita qangodu iqomaka o Musa de o bi nabi isilelefo manga bukuka. 	 لهذا آنچه خواهید که مردم به شما کنند، شما نیز بدیشان همچنان کنید، زیرا این است تورات و صحف انبیا.


Duma nakoso o Jou ngone nanga dorou wafanggali de o dorou komagena, gena de ma ngale la Una kanaga ngone wonadoto. Upa sidago ngone inasisa so pamote o dunia ma nyawa o Jou Yesus wipipiricayawa. 	 لکن هنگامی که بر ما حکم می‌شود، از خداوند تادیب می‌شویم مبادا با اهل دنیا بر ماحکم شود.


So ma orasi imasidiado o nyawa isosone ioho kali, done naguuna womasipeqeka. Ena momongo, yatumudingi magena yangodu makawika." 	 پس او در قیامت، زن کدام‌یک از آن هفت خواهد بود زیرا که همه او راداشتند؟»


De ngohi asa tosango igogou kanaga o nyawa yasulo qaboloka la ma ngale ma Kristus gena wisihabari, duma o Israelka ma nyawa gena yangodu waasi yaqehe qaloha o habari magena. Komagena imatero maro ma nabi Yesaya iqomaka walefo itemo, "Jou, nakoso to ngomi mia demo misihohabari gena, o nyawa yadala yopiricaya waasi." 	 لکن همه بشارت را گوش نگرفتند زیرا اشعیا می‌گوید «خداوندا کیست که اخبار ما را باور کرد؟»


"Kanaga o duniaka ma bi nyawa Ngona noihihike Ngohika, so ma ngale Ngona gena ona tasingangasu qaboloka. Ona magegena to Ngona Ani ronga moi de noihike Ngohika, so Ani demo magegena igogou yosigiseka. 	 «اسم تو را به آن مردمانی که از جهان به من عطا کردی ظاهر ساختم. از آن تو بودند و ایشان را به من دادی و کلام تو را نگاه داشتند.


Ai dodiao tinidododara, tanu ngini gena upa lo niawosa nakoso o Jou Gikimoika gena, kanaga o wange moi eko o taungu cala moi gena ka imaketero. 	 لکن‌ای حبیبان، این یک چیز از شما مخفی نماند که یک روز نزد خدا چون هزار سال است وهزار سال چون یک روز.


So upa nimodo. Ngini winisininga de nia ija gena ifoloi de o bi namo totodialiki bai! 	 پس ترسان مباشید زیراشما از گنجشکان بسیار افضل هستید.


De nakoso o tahu ma nyawa gena iniqehe qaloha, de igogou o Jou Gikimoi asa Awi laha wasidumu onaka. Duma nakoso ona ngini iniholu, de qohaka, done asa o Jou Awi laha gena ona he yamakewa. 	 پس اگر خانه لایق باشد، سلام شما بر آن واقع خواهد شد و اگرنالایق بود، سلام شما به شما خواهد برگشت.


So ma orasi o nyawa yadadala de manga tokaka wikelelo Una, gila-gila ibukuku de manga suba yatide de imatoore, "We! Ngona manena o Gikimoi ma Ngopa!" 	 و ارواح پلید چون او رادیدند، پیش او به روی در‌افتادند و فریادکنان می‌گفتند که «تو پسر خدا هستی.»


O orasi magena qabolo muna masoneka, de o Petrus awi qohuku moduruba. So ma orasi o bi gohiduuru magena iwosa, ona imikelelo muna mosoneka, so ami rohe magena yaaho la itagi yapoosu de ma roka yasikadateku. 	 در ساعت پیش قدمهای او افتاده، جان بداد و جوانان داخل شده، او را مرده یافتند. پس بیرون برده، به پهلوی شوهرش دفن کردند.


Sababu ilangi o Sabat ma wange gena he yadangade yaado, de kagena de o boosuka gena ma soa ikuru kawa, so o boosu magena ma rabaka asa Una Awi sone ma bake yapoosu. Qabolo de ona o teto ilalamo moi yodololo la o boosu magena ma ngora isiperesu. 	 پس به‌سبب تهیه یهود، عیسی را در آنجاگذاردند، چونکه آن قبر نزدیک بود.


O Farisika yamuruo naga yahino kali o Yesuska, so imatekekasango de Una ma ngale o dorouku wisitura, so yogolo Una o nonako ihahairani wosikelelo la ona aku yanako igogou Una o Gikimoi wisulo so wahino. 	 و فریسیان بیرون آمده، با وی به مباحثه شروع کردند. و از راه امتحان آیتی آسمانی از او خواستند.


komagena lo o siboso de o dame gena ihiwa manga gianongoruka eko manga dodiaoka, de o nyawa ma somoa manga ronga yoaka qatorou, de to ona manga sininga masirete yaparetawa, de ona yatobadoosa de lo o loha yahoholu, 	 و بی‌الفت و کینه دل و غیبت‌گو و ناپرهیزو بی‌مروت و متنفر از نیکویی


Hika niatailako la nianako o manara kia gena kanaga o Gikimoi niwisisanangi. 	 و تحقیق نمایید که پسندیده خداوند چیست.


Ai salam tosidingo o Asinkrituska, de o Flegon, o Hermes, o Patrobas, o Hermas de lo ona o dodiao ipipiricaya gena dede ona imakokangaho yangoduka. 	 اسنکریطس را و فلیکون و هرماس وپطروباس و هرمیس و برادرانی که باایشانند سلام نمایید.


De Awi bira lo kanena igoge so pomasihie moi. Kiano Una o kuasa wamake la o bi moi-moi magena aku waaka." 	 و همه خواهرانش نزد ما نمی باشند؟ پس این همه را از کجا بهم رسانید؟»


Magena de o bi prajurit o pipi magena yaqehe de yodedemo maro o kia yasibobeseso onaka. Sidago o wange manena de o jarita magena ka isiade-adesi o bi Yahudika ma nyawa manga sidongirabaka. 	 ایشان پول را گرفته، چنانکه تعلیم یافتند کردند و این سخن تاامروز در میان یهود منتشر است.


Duma una wosango wotemo, "Ai dodiao ningodu, upa niari sidago lo ai sininga itura. Sababu ngohi tomabolo-boloka upa ka cawali itago de ipiliku, duma ngaroko lo itooma o Yerusalemka sababu ma ngale o Jou Yesus gena towisihabari." 	 پولس جواب داد: «چه می‌کنید که گریان شده، دل مرا می‌شکنیدزیرا من مستعدم که نه فقط قید شوم بلکه تا دراورشلیم بمیرم به‌خاطر نام خداوند عیسی.»


Sababu ngohi lo tamote ai bobareta manga pareta, de kiaka kanaga ai prajurit-prajurit lo ai pareta lo yamoteka. Nako ngohi tosulo o prajurit moika, 'Notagi!' de igogou una wotagi. Nako ngohi tosulo ai prajurit ma somoaka, 'Nahino nonena!' de igogou una wahino. De lo nako ngohi tosulo ai gilalo woleleleanika, 'Naaka manena!' de igogou una waaka. So komagena lo Ngona, Baba, so upa he ai tahuka notagi. Cawali Ani demo o dola moi kanena nodedemo, de igogou kadoka ai tahuka asa isiganapu." 	 زیرا که من نیز مردی زیرحکم هستم و سپاهیان را زیر دست خود دارم؛ چون به یکی گویم برو، می‌رود و به دیگری بیا، می‌آید و به غلام خود فلان کار را بکن، می‌کند.»


Kagena de o bi nyawa yadadala icarawa imatolomu yodupa o Yesus iwimake, sidago ona imatekesidehelo so imatekekipito. O orasi magena Una wabicara Awi muri-murika wotemo, "Nimasitiari, ma ngale o Farisika manga ragi bai! Upa manga gogoho magena niamote, sababu ona magena ikulai. 	 و در آن میان، وقتی که هزاران از خلق جمع شدند، به نوعی که یکدیگر راپایمال می‌کردند، به شاگردان خود به سخن‌گفتن شروع کرد. «اول آنکه از خمیرمایه فریسیان که ریاکاری است احتیاط کنید.


Ngona nasulo o bi nyawa ikakaya upa ona imacaralamo, de nadoto upa lo manga kaya magenaka ona imasingongano. Sababu o nyawa lo yahiwa manga kaya ma deka gena aku yanako. Duma manga ngongano gena bilasu o Gikimoika, sababu Una de to Una Awi moi-moi wonahike qangoduka ma ngale ngone inanali. 	 دولتمندان این جهان را امر فرما که بلندپروازی نکنند و به دولت ناپایدار امید ندارند، بلکه به خدای زنده که همه‌چیز را دولتمندانه برای تمتع به ما عطا می‌کند؛


Ma ngale o nyawa o bobita o Gikimoino yacocohoka gena, manga sininga yaaka itiai magena ka ikulai, ona gena manga edekati qatotorou ilamo nginika. Manga edekati gena ma ngale ngini de ngohi inasikitinga la niadupa onaka de ma ngale ona niamote. 	 شما را به غیرت می‌طلبند، لیکن نه به خیر، بلکه می‌خواهند در را بر روی شما ببندند تا شما ایشان را بغیرت بطلبید.


Komagena lo o Yesus Una magena to ngone nanga dorou qangodu wasisaka ma ngale nanga sininga aku qatebi. De Una o dorou wasisisa moi de to ngone nanga sininga ma dorou lo wasisaka, so ngone inangodu kanaga nanga Baba ka womatengo. Komagena so o Jou Yesus wimaqewa so wotemo ngone gena to Una Awi tahu ma raba moi. 	 زانرو که چون مقدس کننده و مقدسان همه از یک می‌باشند، از این جهت عار ندارد که ایشان را برادر بخواند.


Ato imatodoka o baro isifafati o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka iraca de ileta sinotoka kadaku ma bati kudahu. O tona ihiti de o osu qapoputuru moi yahino, sidago lo o bi teto ilalago lo ileta-letaka. 	 که ناگاه پرده هیکل از سر تا پا دو پاره شد و زمین متزلزل وسنگها شکافته گردید،


So o Tomas wotemo o Yesuska, "Jou, ngomi manena mianakowa kiaka Ngona notagi, so idodooha ngomi o ngeko magena aku mianako." 	 توما بدو گفت: «ای آقا نمی دانیم کجا می‌روی. پس چگونه راه را توانیم دانست؟»


Ngini ningodu o Gikimoi winihihirika so nidadi to Una Awi nyawa, la nitagi niodobiau o bi propinsi moi-moika, ena gena o Pontuska, o Galatiaka, o Kapadokiaka, o Asiaka, de o Bitiniaka, de kagena manga sidongirabaka nigoge maro o nyawa itatagino. Ngohi, Petrus, o surati tolelefo gena o Yesus Kristus woisitatapuka so todadi o rasul moi. 	 به غریبانی که پراکنده‌اند در پنطس وغلاطیه و قپدوقیه و آسیا و بطانیه؛


Nagala mamoi-mamoi aku idadi o nyawa kanaga ibarani cawali o nyawa awi sininga qaloloha gena sidago una womasosone. Nakoso ma ngale o nyawa ngaroko manga sininga itotiai gena, igogou o nyawa lo isusa pamake kanaga ona yodupa yosone. 	 زیرا بعید است که برای شخص عادل کسی بمیرد، هرچند در راه مرد نیکو ممکن است کسی نیز جرات کند که بمیرد.


Nimasosininga to Ngohi Ai ade-ade komanena: Nakoso o tahu ma duhutu yanakoka o putu itongirabaka de manga tahu ma rabaka itotosi iwosa, de igogou ona asa yojaga isidodiahi ma ngale itotosi gena upa iwosa. 	 اما این را بدانید که اگر صاحب‌خانه می‌دانست که دزد در چه ساعت می‌آید، بیدارمی ماند و نمی گذاشت که به خانه‌اش نقب زنند.


Qabolo de ngohi takelelo de toise kali o malaikat kanaga de ma cala-cala foloisi idala. Ona de o dodadi ngai iha de lo o roriri kanaga o pareta ma kursi magena isigilolino. 	 و دیدم و شنیدم صدای فرشتگان بسیار راکه گرداگرد تخت و حیوانات و پیران بودند و عددایشان کرورها کرور و هزاران هزار بود؛


Gena una wakelelo o dipa ipelenga de o kia naga koloko o baro ingongoha moi de ma pupuku ihaka o duniaku yasiha, 	 پس آسمان را گشاده دید و ظرفی را چون چادری بزرگ به چهار گوشه بسته، به سوی زمین آویخته بر او نازل می‌شود،


So o gogobu yooqowa de isumbayang qabolo, de manga gia yahado o Barnabas de o Saulusku ma ngale yasitatapu o manara magena yaaka, qabolo de yasulo la ona yasinoto magena yotagi. 	 آنگاه روزه گرفته و دعا کرده ودستها بر ایشان گذارده، روانه نمودند.


O wange ma sinotoka de asa ona imasidiado o Kaisarea ma kotaka. So kagena o Kornelius wakoro qaboloka to una awi gianongoru de lo awi dodiao imatolomuno, so yadamahaka o nyawa ona magena. 	 روز دیگر وارد قیصریه شدند و کرنیلیوس خویشان و دوستان خاص خود را خوانده، انتظارایشان می‌کشید.


O gisisi ma binuka itutura o tona qatototopoku so o totopo yalalo so isoneka, gena imatero bato o nyawa o habari qaloloha magena yoiseka. 	 و کاشته شده در خارها آنانی می‌باشند که چون کلام راشنوند،


Ngini gena niatahewa de nianakowa o ngeko kia foloisi qaloha nginika. Igogou, Una magena ka o nyawa womatengo de lebelaha ka o nyawa moi wosone la ngone o Yahudika ma nyawa inangodu upa he inasisa." 	 و فکر نمی کنید که بجهت مامفید است که یک شخص در راه قوم بمیرد وتمامی طائفه هلاک نگردند.»


De o Ananias wosango wotemo, "Ya Jou, duma o nyawa yadala yosingangasu ngohika ma ngale o nyawa una manena, gena idalaka to Ngona Ani nyawa ipipiricaya o Yerusalemka wasisangisara. 	 حنانیا جواب داد که «ای خداوند، درباره این شخص از بسیاری شنیده‌ام که به مقدسین تو در اورشلیم چه مشقتهارسانید،


Duma o orasi manena hika ngini niaholu de nisigise kawa to ngini nia dupa qatotorou moi-moi magena so niaaka kawa: ena gena, o dorou maro o nyawa niangamo de niadoosa, de o nyawaka nia edekati qatotorou niasipake, de komagena lo o ronga ma dorou o nyawa niagaka eko o nyawa niadodoa. 	 لیکن الحال شماهمه را ترک کنید، یعنی خشم و غیظ و بدخویی وبدگویی و فحش را از زبان خود.


So ona asa itemo unaka, "So o nyawa Una magena kekiaka." De una wotemo, "Asoko! Ngohi tanakowa Una magena kekiaka wokahika." 	 به وی گفتند: «آن شخص کجا است؟» گفت: «نمی دانم.»


Nakoso o nyawa kanaga o dorou inigaka nginika, de upa sidago ona gena niagaka eko niafanggali de o dorou, duma ngini bilasu nigolo tanu o Gikimoi asa Awi laha wasidumu onaka. Sababu Una magena ngini winihirika la niaaka komagena, la ma ngale ngini gena to Una Awi laha wosijajajika asa niamake. 	 و بدی بعوض بدی و دشنام بعوض دشنام مدهید، بلکه برعکس برکت بطلبید زیرا که می‌دانید برای این خوانده شده‌اید تا وارث برکت شوید.


Ngohi toise gena o prajurit o jaraku ipapane la ikokudoti gena manga dala yaeto, so manga dala gena o juta 200. 	 و عدد جنود سواران، دویست هزار هزار بود که عدد ایشان را شنیدم.


Duma o Jou Yesus wotemo unaka, "Notagi bato! Sababu Ngohi towihiri una ma ngale to Ngohi Ai manara wamoku, ena gena una wosihabari ma ngale Ngohi kiaka o Israel ma nyawaka, de o nyawa o bi bangsa ma somoaka, de lo manga kolanoka. 	 خداوند وی را گفت: «برو زیرا که او ظرف برگزیده من است تا نام مرا پیش امت‌ها و سلاطین و بنی‌اسرائیل ببرد.


O habari qaloloha magena inasimane ma ngeko idodooha o Gikimoi aku waaka to ngone nanga sininga itiai Unaka. Ma ngeko ka cawali ngai moi, ena gena bilasu ngone ka o Jou Yesus powipiricaya. O hali magena panako igogou, sababu kanaga imatero maro o kia o nabi moi wosilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O nyawa nakoso Ngohi ipiricaya de manga sininga itotiai gena Ngohi taakaka, de ona magena asa Ngohi tahike la yooho dede Ngohi ka sidutu ikakali." 	 که در آن عدالت خدا مکشوف می‌شود، از ایمان تا ایمان، چنانکه مکتوب است که عادل به ایمان زیست خواهد نمود.


O Yohanes una magena aku powisitero maro o poci moi, sababu una awi demo gena inisidumu nginika ma ngeko idodooha la aku nisalamati, maro o poci patupu so isora. De ngaroko ngini niadupa, ma orasi ka ma cunu de o nita unano magena inidisiwa nginika so asa ninalika. 	 و اما من شهادت بزرگتر از یحیی دارم زیرا آن کارهایی که پدر به من عطا کرد تا کامل کنم، یعنی‌این کارهایی که من می‌کنم، بر من شهادت می‌دهد که پدر مرا فرستاده است.


Nakoso kanaga o nyawa yodupa o bi bahasa irupa-rupa isibicara, bilasu ka cawali yasinoto, eko yaruwange de upa ifoloi, de ona moi-moi bilasu ibicara imamomoi. De lo bilasu o nyawa la kanaga yaaku o bahasa ma ngale gena yodedemo. 	 اگرکسی به زبانی سخن گوید، دو دو یا نهایت سه سه باشند، به ترتیب و کسی ترجمه کند.


La qaputuku Una de Awi muri yamogiowo de sinoto yogogeku yooqo. 	 چون وقت شام رسید با آن دوازده بنشست.


De o Yudas de o Silas, ona lo o nabi maro o Paulus de o Barnabas, so idala yasibicara o nyawa ipipiricaya o Antiokhiaka de lo yasiputuru sidago manga sininga ipeleso kawa. 	 و یهودا و سیلاس چونکه ایشان هم نبی بودند، برادران را به سخنان بسیار، نصیحت وتقویت نمودند.


Duma ngini gena tinisingangasuli igogou, nakoso o nabi moi kanaga to una awi doku masireteka wogoge gena asa iwihoromatiwa. 	 و گفت: «هرآینه به شمامی گویم که هیچ نبی در وطن خویش مقبول نباشد.


"Ngini nia lako gena aku isitero de o poci. Nakoso ngini nia lako qaloloha, de nia ginano gena asa qatebi. 	 «چراغ بدن چشم است؛ پس هرگاه چشمت بسیط باشد تمام بدنت روشن بود؛


O demo ma ngale o Abraham gena, "O Gikimoi wotemo o Abraham gena awi sininga itiai Unaka," komagena isilefo upa ka cawali ma ngale una magegena, 	 ولکن اینکه برای وی محسوب شد، نه برای او فقط نوشته شد،


Duma o Yesus wosulo wikokitoka una magenaka, de wotemo, "He, toka! O nyawa una manenano nisupu." Kagena de o nyawa una magena asa womatoore de wotemo, "Yesus, o Gikimoi Wikukuruye ma Ngopa, noidooha ngohika! Togolo o Gikimoika nojaji, kodo, upa noisangisara!" 	 زیرا بدو گفته بود: «ای روح پلید از این شخص بیرون بیا!»


Magena de Awi gia womisipaqa munaku, de o orasi magena qabolo asa muna momaoko motiaika, so o Gikimoi mowigiliri. 	 و دست های خود را بر وی گذارد که در ساعت راست شده، خدا را تمجیدنمود.


Komagena lo o bi gota qaloloha gena ma sopo lo qaloha. De lo o bi gota qatotorou gena ma sopo lo qatorou. 	 همچنین هر درخت نیکو، میوه نیکو می‌آورد و درخت بد، میوه بد می‌آورد.


Qabolo de o Andreas ma ria o Simon wingaho itagi o Yesuska. So kagena ona de o Yesus imakamake, de Una wotemo o Simonka, "Ngohi ngona toninakoka, ngona gena o Simon o Yohanes awi ngopa. De o orasi manena Ngohi asa o ronga moili tonihike so tonisironga lo o Kefas." (O Kefas gena ma ngale o teto ilalamo de nakoso isiyoyunanika gena, o Petrus.) 	 او اول برادر خود شمعون را یافته، به اوگفت: «مسیح را (که ترجمه آن کرستس است )یافتیم.» و چون او را نزد عیسی آورد، عیسی بدونگریسته، گفت: «تو شمعون پسر یونا هستی؛ واکنون کیفا خوانده خواهی شد (که ترجمه آن پطرس است ).»


Ma ngale una awi piricaya so una o Paskah ma rarame ilalamo gena waaka ma nonomaka. Una wosulo la o Yahudika ma nyawa ona magena o duba ma goho yatotolaka gena, ma au manga tahu ma ngoraka yosiese, la ma ngale o Jou Awi malaikat itotooma asa ka wogila-gila so manga ngopa-ngopa ma gori upa he yatooma de isone. 	 به ایمان، عید فصح و پاشیدن خون را بعمل آورد تاهلاک کننده نخستزادگان، بر ایشان دست نگذارد.


De to ngomi mia dorou tanu nosiapongu, sababu ngomi lo o nyawa manga dorou gena miasiapongu. Upa nosimaha la o dorou imibaja ngomika.' " 	 و گناهان ما را ببخش زیرا که ما نیز هر قرضدار خود را می‌بخشیم. و ما را در آزمایش میاور، بلکه ما را از شریر رهایی ده.»


Hika ngini nimasininga ma orasi o Gikimoi wijaji o Abrahamka, de Una wotemo, "O taungu ma simaka de ma orasi maro komanena, de igogou done Ngohi asa tokahino kali. De o orasi magena ani peqeka ongo Sara done o ngopa yanau moi mamake." 	 زیراکلام وعده این است که موافق چنین وقت خواهم آمد و ساره را پسری خواهد بود.


Ma orasi o Petrus de o Yohanes imasidiadoka, de ona isumbayang igolo o Gikimoika ma ngale o Samaria ma nyawa ipipiricayaka o Gurumi Qatetebi wouti ona magenaku, 	 وایشان آمده، بجهت ایشان دعا کردند تاروح‌القدس را بیابند،


Mutuwade ma orasi o Daud ka woohosi, una magena o nabi moi de wanako o Gikimoi wojaji sidago lo wosasi o Daudka gena, igogou una awi ngopa de awi dano moiku asa o Gikimoi witide la Una wokolano maro ka o Daud wokolano. 	 پس چون نبی بود و دانست که خدا برای او قسم خوردکه از ذریت صلب او بحسب جسد، مسیح رابرانگیزاند تا بر تخت او بنشیند،


Ngaroko komagena, duma o nyawa ipipiricaya kiaka magena lo yanako itotiai, ona magena yangoduwa. Ma binuka gena ma orasi ma Kristus wipiricaya waasi, de kanaga ona magena yodupa o bi serika yosuba. La sidago o orasi manena naga gena nakoso o ino o gaso isusuba o bi serika la yamake, ma ngale o ino magena ona manga sininga ma rabaka itemo, "Magena o seri ma ino bai!" So nakoso ona la o ino magena yaoqo, ona yamalo manga sininga ma rabaka igogou o dorou yaakaka, sababu manga siningaka gena manga piricaya he qaceke. 	 ولی همه را این معرفت نیست، زیرا بعضی تابه حال به اعتقاد اینکه بت هست، آن را چون قربانی بت می‌خورند و ضمیر ایشان چون ضعیف است نجس می‌شود.


So kagena de ma Kolano Herodes wogiise komagena, de una wotemo, "Ka o Yesus Una manena o Yohanes Wooosi bai! Kiaka iqomaka tasulo so awi sahe yatolaka, de orasi manena wooho kali!" 	 اما هیرودیس چون شنید گفت: «این همان یحیی است که من سرش را از تن جدا کردم که از مردگان برخاسته است.»


So komagena o Gikimoi Awi dupa de Awi edekati ma ngale nginika gena asa nileleani nikaeli Unaka. So o nyafusu ma dorou upa ngini niaaka. 	 زیرا که این است اراده خدا یعنی قدوسیت شما تا از زنا بپرهیزید.


de wotemo Awi muri-murika, "Nginika so tinisingangasu igogou, ngini gena niaaku waasi o Gikimoi Awi pareta ma rabaka niwosa, ka cawali ngini nia sininga niaaka kasi, la imadadi maro o ngopa ma ceceke manena. 	 و گفت: «هرآینه به شما می‌گویم تا بازگشت نکنید و مثل طفل کوچک نشوید، هرگز داخل ملکوت آسمان نخواهید شد.


Komagena lo o bi dodihimo o ngopeqeka nadoto bilasu manga sininga de o bi moi-moi yaaka itiai de qaloha maro o Gikimoi wodudupa, so upa o nyawa ma somoa manga ronga ma dorou yogaka de upa yatobadalu. De bilasu ona yodupa yadoto o bi moi-moi qaloloha o ngopeqeka ma somoaka. 	 همچنین زنان پیر، در سیرت متقی باشند و نه غیبت‌گو و نه بنده شراب زیاده بلکه معلمات تعلیم نیکو،


Ena gena, Una done asa wafanggali ona magenaka de o oho ka sidutu ikakali, nakoso ona manga manara qaloloha yaaka o nyawaka de yamoku gena manga edekati ma ngale done Una wasigiliri de lo o oho ka sidutu ikakali wahike onaka. 	 اما به آنانی که با صبر در اعمال نیکوطالب جلال و اکرام و بقایند، حیات جاودانی را؛


"O nita ma duhutu he yadisiwa o bi nyawa yangoduka, de o nita magena asa imasidiado o dunia ma bi dokuka." Komagena o Yohanes wotemo. 	 آن نور حقیقی بود که هر انسان را منور می‌گرداند ودر جهان آمدنی بود.


Sababu o Yope de o Lida ma soa gena ikuruwa, de o bi nyawa ipipiricaya o Yopeka yogiise o Petrus kadoka o Lidaka, kagena de ona o nyawa yasinoto yasulo itagi o Petruska, de o beseso yaaho komanena, "Capatika nonena nahinosi." 	 و چونکه لده نزدیک به یافا بود وشاگردان شنیدند که پطرس در آنجا است، دو نفرنزد او فرستاده، خواهش کردند که «در‌آمدن نزدما درنگ نکنی.»


Duma ona magegena imapopongoka. Kagena de wopopanyake magena Una wicoho de wisiloha, qabolo de wisulo una wotagi woliho. 	 ایشان ساکت ماندند. پس آن مرد راگرفته، شفا داد و رها کرد.


Ngini nianako ngaroko ngomi iqoma o Filipi ma kotaka de o nyawa misisangisara de misimaqe, duma nanga Gikimoi mia sininga wosiputuru so ngomi asa mibarani, de lo ngaroko o Tesalonikaka o nyawa imilawangi, duma o habari qaloloha lo aku minisingangasu nginika. 	 بلکه هرچند قبل از آن در فیلپی زحمت کشیده و بی‌احترامی دیده بودیم، چنانکه اطلاع دارید، لیکن در خدای خوددلیری کردیم تا انجیل خدا را با جد و جهد شدیدبه شما اعلام نماییم.


De lo kapuruo de ngomi minimake, ma orasi Ngona nopanyake eko nobuika, de ngomi Ngona minikurumi so miniriwo.' 	 و کی تو را مریض یامحبوس یافتیم تا عیادتت کنیم؟


Ena momongo, nakoso Una kanaga o dunia manena kasi, de Una asa wodadiwa o imam, sababu kanena naga qabolo o bi imam la o nyawa manga gaso o haiwani gena yosisuba o Gikimoika maro o bi bobita o Musa wosilelefoka. 	 پس اگر بر زمین می بود، کاهن نمی بود چون کسانی هستند که به قانون شریعت هدایا را می‌گذرانند.


So o Yesus lo wotemo Awi muri-murika, "Tosiade-ade, nia sidongirabaka moi o putu itongirabaka wotagi awi dodiao awi tahuka, de wotemo, 'Ai dodiao, togolo ani maru ngai saange, 	 و بدیشان گفت: «کیست از شما که دوستی داشته باشد و نصف شب نزد وی آمده بگوید‌ای دوست سه قرص نان به من قرض ده،


So ma orasi o bi gogobu yanako ma ngale to ngohi ai sininga itagalika, de ona magena o Gikimoi Awi ronga yogiliri de isilamo. 	 و خدا را در من تمجید نمودند.


Sababu nako o Yahudika ma nyawa la iqomaka o Musa o Mesir ma tonano wasisupuka, ona magena ngaroko o Gikimoi Awi ili yoiseka, duma ma duuruka ona asa iwiholu. 	 پس که بودند که شنیدند و خشم او راجنبش دادند؟ آیا تمام آن گروه نبودند که بواسطه موسی از مصر بیرون آمدند؟


Ma ngale wokakawi gena iteka wahino so ona ikakadu de yakiolo, so ona imaiduka. 	 و چون آمدن دامادبطول انجامید، همه پینکی زده، خفتند.


O wange muruo naga ipasa de o Yesus o Kapernaumka wowosa kali, de o nyawa yogiise o tahu moika wogoge. 	 و بعد از چندی، باز وارد کفرناحوم شده، چون شهرت یافت که در خانه است،


So Una wimakeka, de ona o Yohanes awi sano gena widedemo Unaka itemo, "Baba, idodooha Ngona gena igogou o Salamati ma Kolano ngomi miwidodamaha, kiaka o Gikimoi womijajajika, eko ngomi bilasu o nyawa ma somoa moili miwidamaha." 	 بدو گفت: «آیا آن آینده تویی یا منتظر دیگری باشیم؟»


Ngaroko, ngohi tanakowa nakoso una kagena de awi rohe eko hiwa de ka o Gikimoi wanako, duma ngohi manena igogou tanako 	 و چنین شخص را می‌شناسم، خواه درجسم و خواه جدا از جسم، نمی دانم، خدامی داند،


So o Tiruska ngomi migila-gila miside miakahika o Ptolemais ma bobaneka miuti. Kagena ngomi miamake kali o dodiao ipipiricaya la mimatekesikomore de mimasidodogu kagena onaka o wange moi. 	 و ما سفر دریا را به انجام رسانیده، از صور به پتولامیس رسیدیم و برادران را سلام کرده، باایشان یک روز ماندیم.


Ngaroko taaka komagena, duma ma orasi ngohi isibuo waasi, de o Gikimoi to Una Awi laha woihike ngohika, so woihirika de woiasoka la ma ngale Una asa towileleani. 	 اما چون خداکه مرا از شکم مادرم برگزید و به فیض خود مراخواند، رضا بدین داد


Sababu o nyawa Ngohi tasiboso ona magena, so Ngohi tasidapano de manga sala tositiai. So ngini magena upa nisihaga, duma bilasu igogou nikaeli de nia dorouno nimatoba de nimatoduba. 	 هر‌که را من دوست می‌دارم، توبیخ وتادیب می‌نمایم. پس غیور شو و توبه نما.


Ato wobicara qabolo de una magena wilohaka, so gila-gila womaoko so awi jongutu watoti so wotagi. Magena o Yesus waaka o Sabat ma wangeka. 	 پس یهودیان به آن کسی‌که شفا یافته بود، گفتند: «روز سبت است و بر تو روا نیست که بسترخود را برداری.»


So igogou tinisingangasu nginika, o nyawa yangodu iooho manena isone waasi, de o bi sangisara ma hali moi-moi manena done asa idadi de imaaka. 	 هرآینه به شما می‌گویم تا این همه واقع نشود، این طایفه نخواهد گذشت.


Ngona gena o kuasa nahike la o bi moi-moi qangodu yapareta." So nakoso itemo o Gikimoi o kuasa wahike o nyawaka la o bi moi-moi qangodu yapareta, magena igogou de ma ngale o kia naga moi-moi qangodu ona yapareta. Ngaroko komagena, o orasi manena de o nyawa la o bi moi-moi qangodu yapopareta gena, kanaga ngone pakelelo waasi. 	 همه‌چیز را زیر پایهای اونهادی.» پس چون همه‌چیز را مطیع او گردانید، هیچ‌چیز را نگذاشت که مطیع او نباشد. لکن الان هنوز نمی بینیم که همه‌چیز مطیع وی شده باشد.


De o Simon una masirete lo wopiricaya. So wiosi qabolo, de gila-gila una o Filipus wimoteka. De ma orasi o Filipus o nonako ihahairani waaka so o Gikimoi Awi kuasa o Simon wakelelo, de una wohairani icarawa. 	 وشمعون نیز خود ایمان آورد و چون تعمید یافت همواره با فیلپس می‌بود و از دیدن آیات و قوات عظیمه که از او ظاهر می‌شد، در حیرت افتاد.


He! Ngini nikakaya de o pipi niodesere, kanaga to ngohi ai demo moi ma ngale nginika. Orasi manena ngini bilasu niari de nidodora. Sababu o sangisara asa nidahe nginika. 	 هان‌ای دولتمندان، بجهت مصیبتهایی که بر شما وارد می‌آید، گریه و ولوله نمایید.


Ce! To ngini nia dodiao manga sala qaceke maro o gaapo manga lakoka de magena aku niakelelo, duma niakelelowa kanaga nia sala ilalamo maro o ifa moi yodebesu nia lako masireteka. 	 و چرا خسی را که در چشم برادر تو است می‌بینی و چوبی را که در چشم خود داری نمی یابی؟


O bi rasul o Yerusalemka yogiise, ena gena o Samariaka ma nyawa o Gikimoi Awi habari qaloloha yopiricayaka. So kagena de ona yasulo la o Petrus de o Yohanes itagi yakahika onaka. 	 اما رسولان که در اورشلیم بودند، چون شنیدند که اهل سامره کلام خدا را پذیرفته‌اند، پطرس و یوحنا را نزد ایشان فرستادند.


O gogobu ma leleani bilasu lo o moi-moi yaaka maro o nyawa aku yahoromati. Komagena upa manga laqe isago, upa yotobadalu, de upa o pipi yodesere. 	 همچنین شماسان باوقار باشند، نه دو زبان ونه راغب به شراب زیاده و نه طماع سود قبیح؛


De o Petrus wobicara kali wotemo, "O Yudas wodadi manga roriri gena sababu kanaga isilefo o Mazmur ma Bukuka, itemo komanena, 'Awi tahu magena bilasu yodongosaka, de bilasu o nyawa moi lo upa yogoge.' Kanagali isilefo komanena, 'Bilasu o nyawa ma somoa awi manara yatagali.' 	 زیرا در کتاب زبور مکتوب است که خانه او خراب بشود و هیچ‌کس در آن مسکن نگیرد و نظارتش را دیگری ضبط نماید.


de o Eliud ma ngopa yanau o Eleazar, de o Eleazar ma ngopa yanau o Matan, de o Matan ma ngopa yanau o Yakub. 	 و ایلیهود، ایلعازر را آوردو ایلعازر، متان را آورد و متان، یعقوب راآورد.


Ma orasi o nyawa yadadala o kia idadadika gena yakelelo, de ona magena yamodo de o Gikimoi wisigiliri itemo, "Igogou! O Gikimoi Awi kuasa komagena ma lamo wahike o nyawaka." 	 و آن گروه چون این عمل را دیدند، متعجب شده، خدایی راکه این نوع قدرت به مردم عطا فرموده بود، تمجیدنمودند.


Ona asa itemo, 'Gena bai! Una gena wodupa o tahu o falagaku moi ikukuruye wosigoko duma igogou awi pipi yaadowa.' 	 این شخص عمارتی شروع کرده نتوانست به انجامش رساند.


Duma una wotemo onaka, "Ngaroko komagena, duma kanaga o nyawa moi woisulo ngohika, so ai jongutu talolo la tatoti de totagi sidago tahino kanena. Una magena ngohi woisilohaka de woisulo, 'Hika nomaokoye! De ngona ani jongutu nalolo la natoti de notagi.' " 	 پس از او پرسیدند: «کیست آنکه به تو گفت، بستر خود را بردار وبرو؟»


de wogolo ifoloi Unaka, "Baba, ai ngopa o ngopeqeka moi tomisiboboso ami siri qatubuso poli. Tanu nahino noimote de hiti nomipaqa, la ami siri qatotubuso magenena itogu la upa mosone." 	 بدو التماس بسیار نموده، گفت: «نفس دخترک من به آخر رسیده. بیا و بر او دست گذار تاشفا یافته، زیست کند.»


Komagena ngone inangodu lo bilasu nanga dodiao ipipiricayaka gena paaka isanangi de o loha paaka onaka, la ma ngale manga piricaya magena foloisi qaputuru. 	 هر یکی از ما همسایه خود را خوش بسازد در آنچه برای بنا نیکو است.


Kagena de o Hanas wasulo la Una wipopilikuka, de wingaho o Kayafaska, una o taungu magena wodadi manga Imam Wilalamo, la witailako kali. 	 پس حنا او رابسته، به نزد قیافا رئیس کهنه فرستاد.


De itemo, "Hiwa de! Upa ma sababu Ani nonako ihahairani, duma ma ngale Ngona o Gikimoi Awi ronga ma dorou nogaka, sababu Ngona igogou ka o nyawa, duma ka Ani demo bato gena Ngona nomadadi maro o Gikimoi. Komagena so Ngona bilasu nosone." 	 یهودیان در جواب گفتند: «به‌سبب عمل نیک، تو را سنگسار نمی کنیم، بلکه به‌سبب کفر، زیرا توانسان هستی و خود را خدا می‌خوانی.»


Qabolo de Una asa o segel ma tumudingika waraca kali. Waraca de kanaga o soroga lo irihika ma deka o orasi ma sononga. 	 و چون مهر هفتم را گشود، خاموشی قریب به نیم ساعت در آسمان واقع شد.


Duma ka o orasi moi ma deka de nimatodoka gena to ngini nia kaya gena qangodu isisaka de niamake kawa.' O nyawa o deruka wopopareta, o deruku ipapane, o deruka imomanara de lo o deruka ma nyawa manga barang isiiija ona yangodu de o Babel gena ma soa ma gakuka kagena imaokoye, 	 و هرناخدا و کل جماعتی که بر کشتیها می‌باشند وملاحان و هر‌که شغل دریا می‌کند دور ایستاده،


Igogou, o Jou Yesus o soneno o Gikimoi iwisioho kali. Komagena so ngomi mianako igogou maro ka o Yesus, so done ngomi lo asa o soneno womisioho kali, de ngomi dede ngini lo asa wonangoso to Una Awi simaka. 	 چون می‌دانیم او که عیسی خداوندرا برخیزانید، ما را نیز با عیسی خواهد برخیزانیدو با شما حاضر خواهد ساخت.


De Una wotemo, "Magena igogou, duma kanaga o nyawa moili, ngaroko Ngohi masirete tinihiri ngini nimogiowo de sinoto, duma kanaga nia sidongirabaka moi igogou wodadi o Iblis ma sosulo moi." 	 عیسی بدیشان جواب داد: «آیا من شما دوازده را برنگزیدم و حال آنکه یکی از شماابلیسی است.»و این را درباره یهودا پسرشمعون اسخریوطی گفت، زیرا او بود که می‌بایست تسلیم‌کننده وی بشود و یکی از آن دوازده بود.


Komagena lo de o Gikimoi. Ma orasi Una iqomaka wijaji o Abrahamka de lo awi ngopa de awi danoka, de Una magena wodupa wasinako itiai onaka Awi jaji gena akuwa itagali. Komagena so ma ngale Awi jaji gena wosiputuru so asa wosasi. 	 از اینرو، چون خدا خواست که عدم تغییر اراده خود را به وارثان وعده به تاکید بی‌شمار ظاهر سازد، قسم در میان آورد.


Cawali o Gikimoi womatengo de aku wosulo o moi-moi o kia paaka de o kia upa paaka, so o nyawa manga laha de manga dorou ma sopo lo aku wafanggali. De Una womatengo aku lo ngone wonasisalamati eko wonasisa. So ma ngale ngini gena nia kuasa ihiwa sidago lo aku o nyawa niasisala. 	 صاحب شریعت و داور، یکی است که بر رهانیدن و هلاک کردن قادر می‌باشد. پس تو کیستی که بر همسایه خود داوری می‌کنی؟


So o Yesus wotemo unaka, "Ngonaka igogou tonisingangasu, o wange manena qabolo ngona dede Ngohi o Firdaus ma rabaka." 	 عیسی به وی گفت: «هرآینه به تو می‌گویم امروز با من در فردوس خواهی بود.»


So done ma orasi imasidiadoka ma ngale o manyanyi gena watupu, so una wowosa o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka, de ma duduka kanaga o nyawa yadadala imatolomu isumbayang. 	 و در وقت بخور، تمام جماعت قوم بیرون عبادت می‌کردند.


Bilasu nimasirese o bicara de ma faida ihiwa. O nyawa manga bicara maro komagena ona o kiawa yanako. Ngona nanako de to ona manga bicara moi-moi magena ma duuruka ona imatekekangamo. 	 لیکن ازمسائل بیهوده و بی‌تادیب اعراض نما چون می‌دانی که نزاعها پدید می‌آورد.


Komagena so gila-gila o nyawa o dokuka magena yangodu yahino de o Yesus imakamake. Ona magena iwikelelo de yamodo so Una iwisulo, Una wosupu manga daerano. 	 واینک تمام شهر برای ملاقات عیسی بیرون آمد. چون او را دیدند، التماس نمودند که از حدودایشان بیرون رود.


De ona yangodu yotemo kali, "Nako komagena, de Ngona manena igogou o Gikimoi ma Ngopa?" Kagena de Una wosango wotemo, "Iya! Komagena maro kia ngini nitetemo." 	 همه گفتند: «پس تو پسر خداهستی؟» او به ایشان گفت: «شما می‌گویید که من هستم.»گفتند: «دیگر ما را چه حاجت به شهادت است، زیرا خود از زبانش شنیدیم.»


O putu magena wijajaga la ma ginitano de o Petrus bilasu iwingaho la wisirisima o kawasa yadadalaka, una wisipiliku de o rate ngai sinoto de wikioloka o prajurit yasinoto manga risoaka, de kanaga lo o prajurit ma somoali yojajaga o bui ma ngoraka. 	 و در شبی که هیرودیس قصد بیرون آوردن وی داشت، پطرس به دو زنجیر بسته، درمیان دو سپاهی خفته بود و کشیکچیان نزد درزندان را نگاهبانی می‌کردند.


Komagena ngini aku niaaka sababu ngini niopipiricaya to Ngohi Ai kuasa ma rabaka, so komagena de to Ngohi Ai ronga o kia naga ngini nigolo de magena tinijaji asa Ngohi taaka. La ma ngale Ngohi, Ai Baba Awi Ngopa gena, Ai kuasa ilalamo tasikelelo o nyawaka, so asa Una magegena lo wisimulia. 	 «و هر چیزی را که به اسم من سوال کنید به‌جا خواهم آورد تا پدر در پسر جلال یابد.


Kagena de o Yesus Awi demo magegena ma gubernur woise, so una asa he ifoloisi wimodo. 	 پس چون پیلاطس این را شنید، خوف بر اوزیاده مستولی گشت.


Komagena o dodadi iooho magena wisimulia de wisihoromati, de lo manga sukuru yatide Una magena womatetengo Awi pareta ma kursika de woooho ka sidutu ikakali. 	 و چون آن حیوانات جلال وتکریم و سپاس به آن تخت‌نشینی که تا ابدالابادزنده است می‌خوانند،


De una wosango, "Ngini la kanaga nagoona de nia baju la ngai sinoto, gena ngai moi niahike o nyawa kiaka manga baju ihihiwaka. De lo ngini la kanaga de nia ino, hika nisitoku kiaka ona manga ino ihihiwaka." 	 او در جواب ایشان گفت: «هر‌که دوجامه دارد، به آنکه ندارد بدهد. و هرکه خوراک دارد نیز چنین کند.»


Ma orasi o demo magena ona isingangasu qaboloka, de o haiwani ilalago moi o dorou ma busune iluluku-lukuku o dunia ma litimino isupu, de maena ona yalawangi sidago lo yaninihi de yatoomaka. 	 و چون شهادت خود را به اتمام رسانند، آن وحش که از هاویه برمی آید، با ایشان جنگ کرده، غلبه خواهد یافت و ایشان را خواهد کشت


Ngohi masirete takeleloka, ngaroko moiwa yasulo, duma ona magena ngo yahike imamote de to ona manga buturu, de ka ifoloili de manga buturu. 	 زیرا که شاهد هستم که بحسب طاقت بلکه فوق از طاقت خویش به رضامندی تمام،


Awi surati qangodu kanaga ma rabaka lo walefo o dodoto imatero maro tinidodedemo iqomaka. Kanaga awi dodoto muruo naga lo isusa posihoda. O dodoto magena o nyawa nakoso imadoto waasi de manga piricaya qaputuruwa, ona magena yatagali so yadoto isasala, maro o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma raba gena ma binuka lo yatagali. Sababu manga sininga komagena so ona magena done asa yasisa. 	 و همچنین در سایر رساله های خود این چیزها را بیان می‌نماید که در آنها بعضی چیزهاست که فهمیدن آنها مشکل است و مردمان بی‌علم و ناپایدار آنها را مثل سایر کتب تحریف می کنند تا به هلاکت خود برسند.پس شما‌ای حبیبان، چون این امور را ازپیش می‌دانید، باحذر باشید که مبادا به گمراهی بی‌دینان ربوده شده، از پایداری خود بیفتید.


Ma sababu komagena to ngohi ai sininga ma rabaka o orasi isigeto-geto de tosidailako ai oho de ai manara ma rabaka ai sala ihiwa o nyawaka komagena lo o Gikimoika. 	 و خود را دراین امر ریاضت می‌دهم تا پیوسته ضمیر خود رابه سوی خدا و مردم بی‌لغزش نگاه دارم.


Duma nakoso ngini gena o dorou nimatekekagaka, maro o haiwani ilalago o bolu moi imatekekogoli de imatekekooqo gena, upa. Done ngini kagena asa o nyawa ipipiricaya o bolu moi gena nibiau so nimakokitingaka. 	 اما اگر همدیگر رابگزید و بخورید، باحذر باشید که مبادا ازیکدیگر هلاک شوید.


So o nyawa o Yesus witatago gena iwingaho o Kayafas ma Imam Wilalamo awi tahuka. Kagena de o imamka ma bi sahe de lo o Yahudika manga roriri yangodu imatolomu. 	 و آنانی که عیسی را گرفته بودند، او را نزدقیافا رئیس کهنه جایی که کاتبان و مشایخ جمع بودند، بردند.


Hika tosiade-ade, ma orasi ngohi o habari qaloloha tosihabari o Yahudi ma bi nyawaka, de ngohi ai gogoho gena asa taaka tositero maro o Yahudi ma nyawa moi. De ma orasi ngohi kanaga dede ona magena o bobita o Gikimoino maro o Musa walelefo gena yodupa yaaaka, ngaroko ngohi masirete tomasigocoho kawa, duma ngohi lo asa o bobita magena ka taaka. Ai ngale gena ngohi aku o Yahudika ma nyawa ona magena tangaho la o Jou Yesus iwipiricaya. 	 ویهود را چون یهود گشتم تا یهود را سود برم واهل شریعت را مثل اهل شریعت تا اهل شریعت را سود برم؛


O orasi manenaka o kia naga ngone pakokelelo gena imatero maro o nyawa moi kanaga awi bio o kasinangaka wanano duma qamarasa. Duma o orasi ma simaka ngone done asa pakelelo itiai, imatero maro o nyawa imarisimano so imatekekelelo. O orasi manenaka o kia naga ngohi tanako gena de ma bati so qaasu-asu waasi, duma o orasi ma simaka done ngohi asa o bi moi-moi qangodu tanako igogou, imatero maro o Gikimoi ngohi woinako igogouka. 	 زیرا که الحال در آینه بطور معما می‌بینم، لکن آن وقت روبرو؛ الان جزئی معرفتی دارم، لکن آن وقت خواهم شناخت، چنانکه نیز شناخته شدم.و الحال این سه چیز باقی است: یعنی‌ایمان و امید ومحبت. اما بزرگتر از اینها محبت است.


So he qaginita Una asa wakahika onaka, de ka o ake ma qokuko wotagi. 	 و درپاس چهارم از شب، عیسی بر دریا خرامیده، به سوی ایشان روانه گردید.


Komagena isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Kanaga o nyawa moi lo yahiwa manga sininga itiai o Gikimoika. 	 چنانکه مکتوب است که «کسی عادل نیست، یکی هم نی.


duma nako ngohi iteka so ihiwasi, ngona bilasu nanako idodooha o gogobu bilasu manga sininga de manga manara, sababu ona de o Gikimoi maro ka o tahu ma raba moi. O gogobu magena ka o Gikimoi woooho Awi nyawa yangodu wipipiricaya Unaka, de maro o tahu ma golingasu ma sosoqe qapoputuru moi, so komagena ona imasigocoho qaputuru o dodoto itotiaika. 	 لیکن اگر تاخیر اندازم، تا بدانی که چگونه باید در خانه خدا رفتار کنی که کلیسای خدای حی و ستون و بنیاد راستی است.وبالاجماع سر دینداری عظیم است که خدا درجسم ظاهر شد و در روح، تصدیق کرده شد و به فرشتگان، مشهود گردید و به امتها موعظه کرده ودر دنیا ایمان آورده و به جلال بالا برده شد.


De o Petrus wotemo, "He! Ngomi manena mia moi-moi lo qangodu miodongosaka so Ngona minimoteka, so o kia asa miamake." 	 آنگاه پطرس در جواب گفت: «اینک ما همه‌چیزها را ترک کرده، تو را متابعت می‌کنیم. پس ما را چه خواهد بود؟»


De lo o Yesus wotemo, "Ngohi Ai ngongano gena ka cawali o Gikimoika." De moili wotemo, "Ngohi kanena naga, dede o bi ngopa-ngopa lo kiaka o Gikimoi ona magena woihihike Ngohika." 	 و ایض: «من بروی توکل خواهم نمود.» و نیز: «اینک من وفرزندانی که خدا به من عطا فرمود.»


Sababu ona magena ioho maro o malaikat, so komagena ona lo asa isone kawa. Ona magena o Gikimoi Awi ngopa-ngopa, sababu Una wasioho kali. 	 زیرا ممکن نیست که دیگربمیرند از آن جهت که مثل فرشتگان و پسران خدامی باشند، چونکه پسران قیامت هستند.


Ngaroko komagena, duma kanaga o nyawa ma somoa ona magena asa Una iwiqehe qaloha sidago lo iwipiricaya Unaka. De ona magena lo asa Una waaka so aku ona imadadi o Gikimoi Awi ngopa-ngopa masirete. 	 و اما به آن کسانی که او را قبول کردند قدرت داد تا فرزندان خدا گردند، یعنی به هر‌که به اسم اوایمان آورد،


So nakoso o bobolo moi kanaga qasiri, de o rohe ma bobolo qangodu lo yamalo. De nakoso o bobolo moi kanaga yahoromati, de o rohe ma bobolo qangodu magegena asa isanangi. 	 و اگر یک عضو دردمند گردد، سایر اعضا با آن همدرد باشند و اگر عضوی عزت یابد، باقی اعضا با او به خوشی آیند.


De ona lo o Yesus gila-gila waaso, so kagena de ona manga baba de manga roriwo o deruka yadongosa de asa Una iwimoteka. 	 درحال ایشان را دعوت نمود. پس پدر خود زبدی را با مزدوران در کشتی گذارده، از عقب وی روانه شدند.


Komagena lo o ngopeqeka moi ma roka mowiholuka de mokawi de yanau ma somoali, muna magena he mosundali ma ngale ma roka ma nonomaka." 	 و اگر زن از شوهر خود جداشود و منکوحه دیگری گردد، مرتکب زنا شود.»


O dokterka gena yadalaka motagi momasou de ami sangisara yodogo, so ka o sou momasibangu sidago lo ami pipi qamata. Duma kodo milohawa, salanta mipanyake gena foloi idogo. 	 و زحمت بسیار ازاطبای متعدد دیده و آنچه داشت صرف نموده، فایده‌ای نیافت بلکه بدتر می‌شد،


Duma o prajuritka manga sahe magena awi dupa la o Paulus wisisalamati, so una wasimahawa manga edekati magena yaaka. So ka wapareta nagoona aku itobo imatengo, de upa he o ifaka imasigocoho, hika imaumo iqoma o teoku ma ngale itobo sadine o dududusa. 	 لیکن یوزباشی چون خواست پولس را برهاند، ایشان را از این اراده بازداشت و فرمود تا هر‌که شناوری داند، نخست خویشتن را به دریا انداخته به ساحل رساند.وبعضی بر تختها و بعضی بر چیزهای کشتی وهمچنین همه به سلامتی به خشکی رسیدند.


Ngini maro Ai ngopa-ngopa tinisosininga, bilasu ngini nianako ma cunusi Ngohi dede ngini he kanena kawa. De done asa ngini Ngohi nisari duma imatero maro o kia Ngohi totetemo o Yahudi manga roririka gena, komagena lo Ngohi tinidedemo nginika, gena ngini lo niaaku waasi niakahika o riho magegenaka, kiaka Ngohi asa kagena tokahika. 	 ای فرزندان، اندک زمانی دیگر با شما هستم و مرا طلب خواهید کرد؛ وهمچنان‌که به یهود گفتم جایی که می‌روم شمانمی توانید آمد، الان نیز به شما می‌گویم.


Mutuwade hika nisihodaka la upa sababu o Yahudika manga bobita o Gikimoino niamote, duma ngini o Gikimoi Awi habari qaloloha gena niiseka de lo ma Kristus niwipiricayaka, so o Gikimoi Awi Gurumi asa wodupa winihike nginika de lo nia sidongirabaka o Gikimoi Awi nonako ihahairani waakaka. 	 پس آنکه روح را به شما عطامی کند و قوات در میان شما به ظهور می‌آورد، آیااز اعمال شریعت یا از خبر ایمان می‌کند؟


Nakoso o Epafroditus, una magena ai dodiao wopipiricaya de womomanara gena, bilasu ngohi towisitatapuka de asa towisulo wokahika woliho kali nginika. Una magena lo ngaroko ngohi de ai sangisara ilamo, duma una dede ngohi mimakomote imatero o prajurit moi de awi dodiao so imakangaho la itagi yokudoti. Una magena ngini niwisulo la wahino ngohino ma ngale ngohi ai kurangi ma rabaka de woileleani. 	 ولی لازم دانستم که اپفردتس را به سوی شما روانه نمایم که مرا برادر و همکار و همجنگ می‌باشد، اما شما را رسول و خادم حاجت من.


Duma nako ma Jou wodupa, de iteka kawa ngohi asa tomasidiado kali nginika. So kagena de ngohi asa tanano o nyawa imasihihie gena o kia naga asa ona yaaka, la tanako igogou to ona de manga kuasa, eko hiwa de cawali ka manga demo bato. 	 لکن به زودی نزد شما خواهم آمد، اگرخداوند بخواهد و خواهم دانست نه سخن متکبران را بلکه قوت ایشان را.


De o nyawa la kanaga Ai demo manena yoise duma yamotewa de yaakawa, ona magena imatero maro o nyawa wofufuma moi la kanaga awi tahu wosigoko o dowongi ma qokuka. 	 وهر‌که این سخنان مرا شنیده، به آنها عمل نکرد، به مردی نادان ماند که خانه خود را بر ریگ بنا نهاد.


Ma Kristus Awi demo mioiseka de lo minisingangasu nginika gena, maro ma duuruka magenena: O Gikimoi Una Awi sininga ma rabaka gena o dorou moi lo ihiwa, maro o nita so kanaga o bubutu lo ihiwaka. 	 و این است پیغامی که از او شنیده‌ایم و به شما اعلام می‌نماییم، که خدا نور است و هیچ ظلمت در وی هرگز نیست.


Ngaroko Una gena to ona manga bicara woisewa, duma Una Awi nyawa wimomote manga ridemo gena wanakoka, so onaka wotemo, "Nagala Ai demo kanena naga niiseka so nia sininga gena asa isusa, so he nidupa kawa Ngohi nimote? 	 چون عیسی در خود دانست که شاگردانش در این امر همهمه می‌کنند، بدیشان گفت: «آیا این شما را لغزش می‌دهد؟


So ngohi asa tosulo la Una ka wingangapo, qabolo de bilasu Una towipalako." 	 پس اورا تنبیه نموده رها خواهم کرد.»


Qabolo de Una wotemo onaka, "Ngini igogou nifuma! Ngini nia sininga isidailako qatemehe so niopiricayawa kiaka o bi nabi isingangasu iqomaka. 	 او به ایشان گفت: «ای بی‌فهمان وسست دلان از ایمان آوردن به انچه انبیا گفته‌اند.


magena womanara ma orasi ma Kristus o soneno wisioho kali de to Una Awi girinaka wisitamiye la kagena o sorogaka Awi horomati wamake. 	 که درمسیح عمل کرد چون او را از مردگان برخیزانید وبه‌دست راست خود در جایهای آسمانی نشانید،


So o bui ma sahe wosingangasu o Pauluska wotemo, "Baba-baba, o Roma ma bobareta isulo ngohika la tinisisupu. So nitagi niliho bato, de nimapopongo de upa lo nitoosa." 	 آنگاه داروغه پولس را از این سخنان آگاهانیدکه «والیان فرستاده‌اند تا رستگار شوید. پس الان بیرون آمده، به سلامتی روانه شوید.»


O wange isigeto ona imatekerimoi imatolomuno o Gikimoi Awi Tahuka. De manga nali de manga sininga qaloha so yodupa manga tahu moi-moika imatolomuno asa yooqo, 	 و هر روزه درهیکل به یکدل پیوسته می‌بودند و در خانه‌ها نان را پاره می‌کردند و خوراک را به خوشی وساده دلی می‌خوردند.و خدا را حمد می‌گفتندو نزد تمامی خلق عزیز می‌گردیدند و خداوند هرروزه ناجیان را بر کلیسا می‌افزود.


O bi nyawa ngo kagena yogiise o gore magena, de itemo, "Niisesi! Una ma nabi Elia wiaso." 	 و بعضی از حاضرین چون شنیدند گفتند: «الیاس را می‌خواند.»


O jojaru yamogiowo gena asa ka yomomi, de moi-moi manga silo magena isidailako. 	 پس تمامی آن باکره‌ها برخاسته، مشعلهای خود را اصلاح نمودند.


De ngomi manena ma Kristus Awi sosulo, so igogou qaloha nakoso minisulo de minisimoku la ngini eko o nyawa ma somoa lo bilasu ngomi imihoromati. Duma ma moi waasi asa komagena to ngomi mia edekati nginika. Sababu ma orasi ngomi kagenasi nginika, de maro o awa moi ami ngopa ma ceceke mapalihara de majaga, komagena lo ngomi asa mia sininga qamuuqu nginika. 	 بلکه در میان شما به ملایمت بسر می‌بردیم، مثل دایه‌ای که اطفال خود را می‌پرورد.


Kagena de Una o anggur ma udo-udo waqehe de Awi sukuru idola o Gikimoiye, de wotemo Awi muri-murika, "Manena niaqehe de nisitoku, 	 پس پیاله‌ای گرفته، شکر نمود و گفت: «این رابگیرید و در میان خود تقسیم کنید.


Maro o Babel manga dorou o nyawaka, komagena lo hika o dorou paaka o Babelka, ma ngale manga manara ma dorou moi-moi qangodu hika onaka lo pafanggali ma para ma sinoto kali la ifoloisi qatubuso. Maro o dalu qacucuka o udo-udoku posicapu, so o cuka posipara ma sinotoli posicapu la foloisi qaputuru. 	 بدو رد کنیدآنچه را که او داده است و بحسب کارهایش دوچندان بدو جزا دهید و در‌پیاله‌ای که او آمیخته است، او را دو چندان بیامیزید.


Duma ngohi tomasingangasu itotiai ngonaka, igogou ngohi gena tosuba to ngomi mia ete de mia topora manga Gikimoika maro o nyawa o Yesus wipipiricaya. Ngaroko ona o Yahudika manga roriri itemo magena iterowa, duma ngohi lo topiricaya o bi moi-moi o bobita o Musa wosilelefoka de o bi nabi manga bukuka. 	 لیکن این را نزد تو اقرار می‌کنم که به طریقتی که بدعت می‌گویند، خدای پدران را عبادت می‌کنم و به آنچه در تورات و انبیامکتوب است معتقدم،


De o dodoto o kia ma orasi o nyawa yadadala manga simaka noiise ngohino, magena bilasu nahike o nyawa nagoona manga sininga qalolohaka de ngona aku napiricaya, de ona lo aku yodoto itiai o nyawa ma somoaka. 	 و آنچه به شهود بسیار از من شنیدی، به مردمان امین بسپارکه قابل تعلیم دیگران هم باشند.


De lo niwisingangasu o Arkhipuska nitemo, "Ani manara iqomaka o Jou wositatapu la ngona naaka gena, bilasu nosibolo de nositiai qabolo kasi." 	 و به ارخپس گویید: «باخبر باش تا آن خدمتی را که در خداوند یافته‌ای به‌کمال رسانی.»


Una wosimote so kagena de wosolano o ngeko wosisari la o Yesus wisiija, de o nyawa yadadala ona magena moiwa yanako. 	 و اوقبول کرده در صدد فرصتی برآمد که اورا درنهانی از مردم به ایشان تسلیم کند.


De o goginita isigeto-geto o bi nyawa yadadala yotagi o Gikimoi Awi Tahuka imatolomu yodupa yoise to Una Awi dodoto. 	 و هر بامداد قوم نزد وی در هیکل می‌شتافتند تا کلام او را بشنوند.


So kagena de o bi rasul magena yaaso iwosa kali, de yasulo la yangangapo, de yasibobita ma ngale o Yesus gena yaaku kawa o bi nyawaka isihabari. Qaboloka asa o bi rasul magena yapalako. 	 پس به سخن او رضا دادند و رسولان را حاضر ساخته، تازیانه زدند و قدغن نمودند که دیگر به نام عیسی حرف نزنند پس ایشان رامرخص کردند.


Gila-gila o Petrus awi gia watoa la womiriwo momaoko. Qabolo de o Petrus waaso o nyawa ipipiricaya kagenadahu, komagena lo o ngopeqeka ibabalo, la wasikelelo onaka muna mooho kali. 	 پس دست او را گرفته، برخیزانیدش و مقدسان و بیوه‌زنان را خوانده، او را بدیشان زنده سپرد.


De ma gilolika lo kanaga o pareta ma kursi monahalo de iha gena o roriri yamonahalo de yaruha, ona o bi gogobu manga bobareta gena yodupa o Gikimoi Awi dodoto yamote, de ona magena ma qokuka imatamiye. Ona magena o baju qaaare imasitibaku de manga saheka o mahkota o guracino. 	 و گرداگرد تخت، بیست وچهار تخت است؛ و بر آن تختها بیست و چهارپیر که جامه‌ای سفید در بر دارند نشسته دیدم و برسر ایشان تاجهای زرین.


De lo nakoso ngini nisumbayang duma nia sininga isanangiwa de o nyawa ma somoa, nitagi la niasiapongu kasi. La ma ngale to ngini lo nia dorou de nia sala moi-moi asa nia Baba o sorogaka winisiapongu.(( 	 و وقتی که به دعا بایستید، هرگاه کسی به شما خطا کرده باشد، او را ببخشید تاآنکه پدر شما نیز که در آسمان است، خطایای شما را معاف دارد.


Duma o doku magena asa yoholu Una iwiqehe, sababu ona yanakoka Una Awi memeta o Yerusalemka. 	 اما او را جای ندادند از آن رو که عازم اورشلیم می‌بود.


Sababu ona de manga sininga itotiai magena o Jou asa wanano de wajaga la Awi laha onaka wasidumu de lo manga sumbayang gena asa Una wosigise, duma ona o dorou yaaaka gena Una asa waholu de wadoosa." 	 از آنرو که چشمان خداوند بر عادلان است وگوشهای او به سوی دعای ایشان، لکن روی خداوند بر بدکاران است.»


Sababu ngone panakowa, nagala o ngopeqeka mopipiricaya done aku ami roka mowingaho so una lo wopiricaya de wisalamati, eko o roka wopipiricaya done aku awi peqeka womingaho so muna lo mopiricaya de mosalamati. 	 زیرا که تو چه دانی‌ای زن که شوهرت را نجات خواهی داد؟ یا چه دانی‌ای مرد که زن خود را نجات خواهی داد؟


Ona itemo, "Iya, Una magena o Galilea ma nyawa." O Pilatus woise komagena, de una awi nyawa wasulo la o Yesus wingaho de witota ma Kolano Herodeska, sababu o Herodes una magena o Galilea ma tona wapopareta, de lo o orasi magena una lo kanaga o Yerusalemka. 	 و چون مطلع شد که از ولایت هیرودیس است او را نزد وی فرستاد، چونکه هیرودیس در آن ایام در اورشلیم بود.


So nakoso idadiwa ngini o kia ma ceceke gena niaaka, de qadoohaso ngini o kia naga ilalamoka de nia sininga ihawateri. 	 پس هرگاه توانایی کوچکترین کاری را ندارید چرا برای مابقی می اندیشید.


Qabolo de wotemo kali, "O Gikimoi wopareta gena, posiade-ade, 	 باز‌گفت: «برای ملکوت خدا چه مثل آورم؟


Ngini to ngomi mia dodiao o Gikimoi winidododara so ngomi mia sukuru o Gikimoika, sababu mianako ngini lo Una winihirika so nidadi to Una Awi nyawa. 	 زیرا که‌ای برادران و‌ای عزیزان خدا، ازبرگزیده شدن شما مطلع هستیم،


Ona yangodu kagena igoge sidago lo o Herodes wosone. Ma dodagi komagena, so igogou maro o kia o Jou wotemo lo qabolo Awi nabika, ena gena, "Ai ngopa done asa Ngohi towiaso o Mesirno." 	 و تاوفات هیرودیس در آنجا بماند، تا کلامی که خداوند به زبان نبی گفته بود تمام گردد که «ازمصر پسر خود را خواندم.»


Ma nonomasi Una magena Awi jamani imatero maro o Gikimoi, duma wodupawa Awi horomati maro o Gikimoi upa kagena womasitouna eko womasigocoho. 	 که چون در صورت خدا بود، باخدا برابر بودن را غنیمت نشمرد،


De Una wasigaro o Petrus de o Zebedeus awi ngopa yasinoto so ona itagi dede Una. O orasi magena de Awi sininga asa ipeleso de isusa. 	 و پطرس و دو پسر زبدی را برداشته، بی‌نهایت غمگین و دردناک شد.


Kagena de o nyawa ona magena yaoqo sidago yangodu yapunuka, gena yanau manga dala nagala yacala iha, o ngopeqeka de o ngopa gena yaeto waasi. Qabolo Awi muri-muri wasulo so o ino ma soohu yatolomu so yamake sidago o karaja tumudingi lo iwedo. 	 و خورندگان، سوای زنان و اطفال چهار هزار مرد بودند.پس آن گروه را رخصت داد و به کشتی سوار شده، به حدود مجدل آمد.


Ma orasi Awi muri yamogiowo yoise ma dodiao yasinoto magena manga gogolo komagena, de ona yatoosa so o Yakobus de o Yohanes yangamo. 	 وآن ده نفر چون شنیدند بر یعقوب و یوحنا خشم گرفتند.


Magena de wotemo, 'Ngaroko upa. Sababu nako o nguusu magena niarapu, de tamo o doro ma goho lo imasidarapu. 	 فرمود: "نی، مبادا وقت جمع کردن کرکاس، گندم را باآنها برکنید.


Sababu komagena lo iqoqomaka o bi ngopeqeka manga sigogise qaloha o Gikimoika de wingongongano gena imadadi to ona manga loha masirete. So nako manga roka gena, ona de manga sigogise unaka so komagena ona idadi qaloha. 	 زیرا بدینگونه زنان مقدسه درسابق نیز که متوکل به خدا بودند، خویشتن رازینت می‌نمودند و شوهران خود را اطاعت می‌کردند.


Sababu o orasi magena de o Gurumi Qatetebi asa winisingangasu nginika, o kia bilasu ngini nitemo." 	 زیرا که در همان ساعت روح‌القدس شما را خواهد آموخت که چه باید گفت.»


Komagena o Gikimoi de Awi bobita gena ngone wonajaga sidago done ma Kristus wahino, de nakoso ngone Unaka powipiricaya, de ngone nanga sininga itotiai gena aku o Gikimoi waaka. Maro o bi ngopa bilasu manga dodihimo ona yajaga sidago ma orasi yalamoka, done he yajaga kawa. 	 پس شریعت لالای ماشد تا به مسیح برساند تا از ایمان عادل شمرده شویم.


De igogou, kiaka asa Ngohi tokokahika o riho magena ma ngeko ngini nianakoka." 	 و جایی که من می‌روم می‌دانید و راه را می‌دانید.»


Ma dongoho magena lo ma Kolano Herodes Agripa o gogobu yamuruo naga wasidipito de watagoka. 	 و در آن زمان هیرودیس پادشاه، دست تطاول بر بعضی از کلیسا دراز کرد


Kanaga manga sidongirabaka o guru agama moi awi edekati ma ngale o Yesus iwisisala de o sosano moili, de wotemo, "Baba Guru, ngohi bilasu o kia taaka la tamake o oho ikokakali." 	 ناگاه یکی از فقها برخاسته از روی امتحان به وی گفت: «ای استاد چه کنم تا وارث حیات جاودانی گردم؟»


De o muri yasinoto yosango, "O Jou wodupa wapake bai!" 	 گفتند خداوند او را لازم دارد.


De Una wotemo, "Hiwa! Sababu nakoso Ai nyawa imomote gena imapopongoka, de o bi teto magena lo asa imasagaga so Ngohi isigiliri bai!" 	 او درجواب ایشان گفت: «به شما می‌گویم اگراینها ساکت شوند، هرآینه سنگها به صداآیند.»


So Una wotemo o nyawa awi gia isosoneka gena, "Nahino kanena manga simaka." So igogou una magena wahino. 	 پس بدان مرد دست خشک گفت: «در میان بایست!»


Ma orasi o Yesus o habari magena woise, de womajobo o deruku wopane so wahika o riho moi imatitingano ma ngale Una ka womatengoka. Duma o nyawa yadadala gena yoise Una womajoboka, de ona o bi doku ma sigilolino magena itagi itowongi so Una iwisiduuru. 	 و چون عیسی این را شنید، به کشتی سوارشده، از آنجا به ویرانه‌ای به خلوت رفت. و چون مردم شنیدند، از شهرها به راه خشکی از عقب وی روانه شدند.


O orasi magena o wangeka gena o Yesus wodoto o Gikimoi Awi Tahuka, de qaputuku Una womasihoika o kota magenano, de wotagi womasidodogu o Zaitun ma Talaka. 	 و روزها را در هیکل تعلیم می‌داد و شبها بیرون رفته، در کوه معروف به زیتون به‌سر می‌برد.و هر بامداد قوم نزد وی در هیکل می‌شتافتند تا کلام او را بشنوند.


So de o Yesus o talaga ma sonongano woliho de o nyawa yadadala widodamaha, ona magena yanali de imore. 	 و چون عیسی مراجعت کرد خلق او راپذیرفتند زیرا جمیع مردم چشم به راه اومی داشتند.


La upa sidago Ngohi tahino tinisitodokano de tinisitodadaheno ngini o gogiolo ma rabaka. 	 مبادا ناگهان آمده شما را خفته یابد.اما آنچه به شما می‌گویم، به همه می‌گویم: بیدار باشید!»


Sababu upa o nyawa isosone la o Gikimoi wisuba, duma o nyawa iooho gena ka wisuba-subasi. So nakoso nitemo o nyawa isosone manga Gikimoi, ngini magena ka nisosomoa bai!" 	 و او خدای مردگان نیست بلکه خدای زندگان است. پس شما بسیار گمراه شده‌اید.»


Magena de o Yesus wotemo, "Ngona bilasu nosininga, upa sidago nodedemo o nyawaka. Cawali nogila-gila o imamka la ani rohe yatailako. So naaka maro o Musa awi bobita wotetemoka, de ani gaso natota o Gikimoika, maro o sinako moi o bi nyawaka igogou ngona nilohaka." 	 عیسی بدو گفت: «زنهار کسی را اطلاع ندهی بلکه رفته، خود را به کاهن بنما و آن هدیه‌ای را که موسی فرمود، بگذران تا بجهت ایشان شهادتی باشد.»


Bilasu ngone popiricaya la pomagogora powimeta o Yesuska, sababu Una magegena o gogora manena ma ngeko wosidumu ngoneka de lo womagogora itiai sidago ma batika womasidiado. Una o sangisara wamoku sidago lo wisangahadika. Ma ngale wisangahadi so wisimaqe komagena o nyawa manga simaka, duma Una wosidoohawa, sababu wososininga o nali kiaka done asa wamake o orasi ma simaka. De o orasi manena kadaku o sorogaka Una womatamiye o Gikimoi Awi girinaka la Awi horomati wamake. 	 و به سوی پیشوا و کامل کننده ایمان یعنی عیسی نگران باشیم که بجهت آن خوشی که پیش او موضوع بود، بی‌حرمتی را ناچیز شمرده، متحمل صلیب گردید و به‌دست راست تخت خدا نشسته است.


De ngini magena lo nakoso o gogilalo manga tuangi moi, upa niasimodo, duma hika nimasidiahi de niaaka qaloha. Sababu nianakoka ngini lo kanaga de nia Tuangi moi kadaku o sorogaka, de lo Una gena upa o nyawa moi wasiguui de o nyawa moili wasitubuso, duma ona manga manara wafanggali ka itiai. 	 و‌ای آقایان، باایشان به همین نسق رفتار نمایید و از تهدید کردن احتراز کنید، چونکه می‌دانید که خود شما را هم آقایی هست در آسمان و او را نظر به ظاهر نیست.


Qabolo de o Yesus womasidiado o Kapernaum ma dokuka, de o Roma manga kapita moi wahino so wibaja, de wogolo Unaka 	 و چون عیسی وارد کفرناحوم شد، یوزباشی‌ای نزد وی آمد و بدو التماس نموده،


De ma ngale Una magena o bi nabi yangodu lo isingangasuka, la o bi nyawa nagoona Una wipipiricayaka gena, igogou sababu dede Una magena done asa o Gikimoi manga dorou wosiapongu." 	 وجمیع انبیا بر او شهادت می‌دهند که هر‌که به وی ایمان آورد، به اسم او آمرزش گناهان را خواهد یافت.»


Sababu done asa ma orasi yaado de o nyawa itemo, 'Igogou, o bi ngopeqeka la kanaga ma moi waasi yatilibu, so ma moi waasi ipuo, de lo onaka ma moi waasi o ngopa isusu, ona magena asa yosanangi bai!' 	 زیرا اینک ایامی می‌آیدکه در آنها خواهند گفت، خوشابحال نازادگان ورحمهایی که بار نیاوردند و پستانهایی که شیرندادند.


"So, o sone! Ngona gena he ituraka! O sone ma buturu gena ihiwaka o nyawa yasangisara!" 	 ای موت نیش تو کجا است و‌ای گور ظفر تو کجا؟»


So, ai dodiao tinidododara, bilasu o adati o bi seri yasusuba gena ngini nimasirese bai! 	 لهذا‌ای عزیزان من از بت‌پرستی بگریزید.


Ona itemo, "Ilaha! Ngona Ani umuru o taungu moritoha lo yaado waasi, de Ngona notemo o Abraham nowikeleloka." 	 یهودیان بدو گفتند: «هنوز پنجاه سال نداری وابراهیم را دیده‌ای؟»


De o nyawa magena womaoko awi dangi waaho de womajobo woliho. 	 درحال برخاسته، به خانه خود رفت!


De ngaroko ngohi lo kanaga o Gikimoi Awi demo aku tosingangasu, de sininga ma kanako o Gikimoino gena qangodu tamakeka sidago lo o bi moi-moi kiaka o nyawa yananakowa gena qangodu ka tanako, de lo ai piricaya qaputuru sidago lo o tala moi aku tosulo imasituluru, duma ai dodara o nyawaka gena he ihiwa, de to ngohi ai oho gena asa ma faida ka ihiwa. 	 و اگرنبوت داشته باشم و جمیع اسرار و همه علم رابدانم و ایمان کامل داشته باشم بحدی که کوهها رانقل کنم و محبت نداشته باشم، هیچ هستم.


Kagena de Una o deruku wouti de imakamake o doku ma nyawa wikokitoka moi wotagi wokahoko gena, o sone ma diaruno wosupu. Itekaka, una womabajuwa de lo woholu wogoge o tahuka. Una ka wodupa wogoge o bi diaruka. 	 چون به خشکی فرود آمد، ناگاه شخصی از آن شهر‌که از مدت مدیدی دیوهاداشتی و رخت نپوشیدی و در خانه نماندی بلکه در قبرها منزل داشتی دچار وی گردید.


Kanaga lo ngohi tokelelo o malaikat ma somoa moili kagena o wange ma siwaye wosupu. O malaikat magena wacohono o Gikimoi woooho to Una Awi cap masirete ma ngale Awi nyawa wasusuloka manga nonako. De o malaikat yaruha o Gikimoi wasikokuasaka la o dududu de o teo yodobiau, gena waaso womaili-ilika 	 و فرشته دیگری دیدم که از مطلع آفتاب بالا می‌آید و مهر خدای زنده را دارد. و به آن چهار فرشته‌ای که بدیشان داده شد که زمین ودریا را ضرر رسانند، به آواز بلند ندا کرده،


De Una wotemo onaka, "Qadoohaso ngini nimodo de lo nidodato. 	 به ایشان گفت: «چرا مضطرب شدید و برای چه دردلهای شما شبهات روی می‌دهد؟


Sababu ngomi asa miise ngini lo niwipiricaya o Yesus Kristuska de lo niadodara o Gikimoi Awi nyawa yangoduka. 	 چونکه ایمان شما را در مسیح عیسی و محبتی را که با جمیع مقدسان می‌نمایید شنیدیم،


Nakoso o kolano moi de awi doku-doku la ona magena kanaga imakitinga, cawali o putu de o wange imatekekokangamo, de ma ngale ona manga rimoi gena asa ibiau so isisa. 	 و اگر مملکتی برخلاف خود منقسم شود، آن مملکت نتواندپایدار بماند.


Ma orasi ngomi miaaso la o nyawa o habari qaloloha yopiricaya gena, ngomi de mia sininga igogou la upa o moi-moi ikokulai misibicara eko upa o moi-moi qatotorou miodupa, so mia edekati lo ihiwa ma ngale o nyawa de miasihaga. 	 زیرا که نصیحت ما ازگمراهی و خباثت و ریا نیست،


Una gena wanakoka Awi orasi wosone magena yaado waasi, so wasango de wotemo onaka, "Qadoohawa, manena ka o wangesi. Nakoso o nyawa la itagi o wawange gena, ngaroko o kia moi kagena naga, onaka asa upa lo idadi o fafati moi, sababu o dunia manena gena o nita yodisiwaka so ona yakeleloka. 	 عیسی جواب داد: «آیا ساعتهای روزدوازده نیست؟ اگر کسی در روز راه رود لغزش نمی خورد زیرا که نور این جهان را می‌بیند.


So nakoso o moi-moi qatotorou la tahoholu de magena taaka duma upa ngohi ai sigaro la taaka, ka cawali o dorou ma dupa kanaga igogesi ai sininga ma rabaka gena ngohi isigaro sidago tonyafusu. 	 پس چون آنچه را نمی خواهم می‌کنم، من دیگر فاعل آن نیستم بلکه گناه که در من ساکن است.


de nitemo o tahu ma duhutu magenaka, 'Baba Guru wosano, o ngihi kiaka Una de Awi muri-muri asa ioqo o Paskah ma ino.' 	 و به صاحب‌خانه گویید، استاد تو را می گوید مهمانخانه کجا است تا در آن فصح را باشاگردان خود بخورم.


Una o Gikimoi Awi prajurit-prajurit gena wimomote so ona o bi jara qaaareku yopane de imasitibaku o baju lenan qaaare, gena ma are ka isiru-siru. 	 و لشکرهایی که درآسمانند، بر اسبهای سفید و به کتان سفید و پاک ملبس از عقب او می‌آمدند.


So ngini gena upa nifuma, duma o kia naga o Jou wodudupa gena igogou nisihodaka. 	 ازاین جهت بی‌فهم مباشید، بلکه بفهمید که اراده خداوند چیست.


So o Yesus wotemo onaka, "Tosiade, maro o Sabat ma wangeka de nia ngopa eko nia sapi moi itura o sumuku, done asa ngini niatide o sumu ma rabaye de nisidola, ngaroko o Sabat ma wangeka?" 	 و به ایشان روی آورده، گفت: «کیست از شما که الاغ یا گاوش روزسبت در چاهی افتد و فور آن را بیرون نیاورد؟»


De ona magena itagi o Filipuska, una magena o Galileaka ma nyawa moi de awi doku gena o Betsaida, so itemo unaka, "Baba, nako qaloha, de ngomi miadupa mimakamake de o Yesus." 	 ایشان نزدفیلپس که از بیت صیدای جلیل بود آمدند و سوال کرده، گفتند: «ای آقا می‌خواهیم عیسی را ببینیم.»


"Qadoohaso ngona notemo Ngohi Ai sininga qaloha. Kanena moiwa manga sininga qaloloha, cawali o Gikimoi masirete. 	 عیسی وی را گفت: «از بهر‌چه مرا نیکو می‌گویی و حال آنکه هیچ‌کس نیکونیست جز یکی که خدا باشد.


Sababu nakoso ngohi gena nia sininga tosipeleso, de igogou ngini o nyawa moi lo nihiwa la aku ngohi nisinali, sababu ningodu nia sininga gena tapelesoka. 	 زیرا اگر من شما رامحزون سازم، کیست که مرا شادی دهد جز او که از من محزون گشت؟


Awi baju idadi qaare de isiru. Pamakewa papoka de qatebi maro komagena. 	 و لباس او درخشان و چون برف بغایت سفید گردید، چنانکه هیچ گازری بر روی زمین نمی تواند چنان سفید نماید.


De lo upa o pipi foloi niodesere, duma o kia de maena bilasu nisanangi. Sababu kanaga o Gikimoi wotemoka, "Ngohi asa ma moiwa tonidongosa ngona." 	 سیرت شما از محبت نقره خالی باشد و به آنچه دارید قناعت کنید زیرا که او گفته است: «تو را هرگز رها نکنم و تو را ترک نخواهم نمود.»


So nako o bi malaikat ona magena, yangodu o Gikimoi Awi leleani kiaka wasusulo la ona itagi ma ngale o nyawa nagoona done Una wasisalamati gena, ona yaleleani. 	 آیا همگی ایشان روح های خدمتگذار نیستند که برای خدمت آنانی که وارث نجات خواهند شد، فرستاده می‌شوند؟


De nanga ngongano inariwo magena lo maro kanaga o Gurumi Qatetebi masirete lo ma ngale ngone gena wodupa wonariwo. Sababu ngone nanga sininga ma rabaka igamamu de ngone panakowa o kia bilasu pogolo o Gikimoika, la komagena Awi Gurumi aku Unaka womagolo, duma de o demo o nyawa yananakowa, sababu o demo magena ka Awi Gurumi ma demo masirete. 	 و همچنین روح نیز ضعف ما را مددمی کند، زیرا که آنچه دعا کنیم بطوری که می‌بایدنمی دانیم، لکن خود روح برای ما شفاعت می‌کند به ناله هایی که نمی شود بیان کرد.


So komagena o Paulus de o Silas o buino isupu qaboloka, de itagi itulu ongo Lidia ami tahuka. So kagena yamake o bi nyawa ipipiricaya, so manga sininga isiputuru qaboloka, de o Paulus de o Silas imajobo kali. 	 آنگاه اززندان بیرون آمده، به خانه لیدیه شتافتند و بابرادران ملاقات نموده و ایشان را نصیحت کرده، روانه شدند.


De nakoso ngini la o nyawa nikalaki ma ngale nia baju yaqehe, de foloi qaloha nia juba lo niahikeka. 	 و اگر کسی خواهد با تو دعواکند و قبای تو را بگیرد، عبای خود را نیز بدوواگذار،


Ka ma nonomasi, o bi moi-moi iooho o duniaka gena idadi waasi, de Una Awi ronga o Demo gena he kanagaka. O Demo magena kanaga dede o Gikimoi de o Demo magena ka imatero dede o Gikimoi. 	 در ابتدا کلمه بود و کلمه نزد خدا بود وکلمه خدا بود.


Duma nakoso kanaga o habari itemo la o Jou Yesus Awi hino ma wange gena imasidiadoka, ngomi migolo nginika la upa he cai-cai nisawangi de nia sininga ma rabaka iruwahe, ngaroko o nyawa itemo o habari magena igogou o Gurumi Qatetebi womisingangasu qabolo ngomika, eko itemo ngomi masirete misibicara qaboloka, eko itemo ngomi o surati ma rabaka mialefo lo qaboloka. 	 که شما از هوش خودبزودی متزلزل نشوید و مضطرب نگردید، نه ازروح و نه از کلام و نه از رساله‌ای که گویا از ماباشد، بدین مضمون که روز مسیح رسیده است.


Kanaga lo o bi nyawa ma somoa itemo, "Una magena iqoqoma ma nabi Elia de womasimane kali." De ma binukali itemo, "Una manena o nabi moi o orasi iqoqomaka de kanaga wooho kali." 	 و بعضی که الیاس ظاهر شده و دیگران، که یکی از انبیای پیشین برخاسته است.


So ngaroko o Iblis waaka wosipongoka so o nyawa asa o Gikimoi Awi demo yaholuka, duma o orasi manena o kuasa ma somoa moili yasimahawa, so ma ngale o nyawa ma dorou una magena o Gikimoi upasi iwisimane de lo wisimaha waasi ma bati o kuasa ma somoa magena o Gikimoi wasisa kasi. 	 زیرا که آن سر بی‌دینی الان عمل می‌کندفقط تا وقتی که آنکه تا به حال مانع است از میان برداشته شود.


Sababu to ngone nanga ete de nanga topora manga Gikimoi o Yesus iwisiohoka o sone ma rabano, ena gena o Yesus niwisidodasangahadika. 	 خدای پدران ما، آن عیسی را برخیزانیدکه شما به صلیب کشیده، کشتید.


Duma una womanosu kali, de gila-gila wosasi, "Ngohi towinakowa o nyawa Una magena!" 	 باز قسم خورده، انکار نمود که «این مرد را نمی شناسم.»


Igogou, ani tona magena nosiija waasi gena to ngona, so nako nodupawa, upa he nosiija. De igogou ani tona magena lo nosiijaka ma pipi lo to ngona, so nako nodupa ka ma sononga nahike, upa he nokulai de notemo ma ija ma lamo cawali kamagena. De imaaka idodooha so ani sininga ma rabano nosimaha o dorou ibao sidago naaka maro komanena. So, igogou, ngona o nyawa nakulaiwa, duma o Gikimoi nowikulaika bai!" 	 آیا چون داشتی از آن تو نبود و چون فروخته شد در اختیار تو نبود؟ چرا این را در دل خود نهادی؟ به انسان دروغ نگفتی بلکه به خدا.»


De upa nia sininga ma rabaka itemo una magena ngini niwilawangi, duma ngini bilasu una magenaka niwiaka maro nia dodiao moi la niwisidapano. 	 اما او رادشمن مشمارید بلکه چون برادر او را تنبیه کنید.


Komagena so o Gikimoi wonasulo ngoneka nakoso o nyawa nagoona la kanaga yodupa o Gikimoi widodara, de o nyawa ona magena bilasu to ona manga dodiao ma Kristus wipipiricayaka lo yadodara. 	 و این حکم رااز وی یافته‌ایم که هرکه خدا را محبت می‌نماید، برادر خود را نیز محبت بنماید.


"Hika nitagi o Gikimoi Awi Tahuka, de niasingangasu o bi nyawaka o demo qangodu ma ngale o oho ikokakali manena." 	 «بروید و در هیکل ایستاده، تمام سخنهای این حیات را به مردم بگویید.


Kagena de Una wosango wotemo, "He! Ngini manena ningodu niabacaka, duma niawosaka ma ngale o kia ma Kolano Daud asa waaka qaboloka. So ma orasi o Daud de awi nyawa imomote manga ino ihiwa so yasapika, 	 ایشان را گفت: «مگرنخوانده‌اید آنچه داود و رفیقانش کردند، وقتی که گرسنه بودند؟


"O orasi magenaka asa o wange, de o ngoosa, de lo o bi ngoma o dipaka kanaga o nonako pakelelo. O bi bangsa yangodu asa manga sininga isusa de lo igamamu icarawa yoise o teoka o moku-moku de o bao imakataga ma kuguru. 	 و در آفتاب و ماه و ستارگان علامات خواهد بود و بر زمین تنگی و حیرت از برای امت‌ها روی خواهد نمود به‌سبب شوریدن دریا وامواجش.


Una wigagaka wisimaqe, de ngaroko Awi dorou ihiwa, de wiaka maro ka o nyawa ma dorou. Una witoomaka so Awi ngopa de Awi dano lo ihiwa, so ka o nyawa moi lo yaakuwa isijarita ma ngale to Una Awi ngopa de Awi danoku." 	 درفروتنی او انصاف از او منقطع شد و نسب او را که می‌تواند تقریر کرد؟ زیرا که حیات او از زمین برداشته می‌شود.»


"Upa o nyawa niasisala, la ma ngale ngini masirete lo o Gikimoi lo asa upa winisisala kali. 	 «حکم مکنید تا بر شما حکم نشود.


So asa yahika o talaga ma dongirabaka, de imatodoka o paro de o rato qasosihilo imasidiado so manga deruku o ake yobane sidago manga deru he ikiloro. Kagena de Awi muri-muri ihawateri duma Una womaidu so wikioloka. 	 ناگاه اضطراب عظیمی در دریاپدید آمد، بحدی که امواج، کشتی را فرومی گرفت؛ و او در خواب بود.


O Yesus o ade-ade gena wosiboloka, de wotemo,"So komagena lo Ai Baba o sorogaka asa waaka ngini moi-moika, ka cawali ngini lo nia dodiao niasiapongu igogou de itiai." 	 به همینطور پدر آسمانی من نیز با شماعمل خواهد نمود، اگر هر یکی از شما برادر خودرا از دل نبخشد.»


So, ai dodiao nipipiricaya, ngini nia piricaya qapoputuru gena upa he niapalako eko niaumo, duma hika niacoho qaputuru. Nako komagena, gena igogou done nia fangu ifoloi ilamo o sorogaka. 	 پس ترک مکنید دلیری خود را که مقرون به مجازات عظیم می‌باشد.


So nakoso o nyawa la kanaga o dorou yabaja gena, upa lo yotemo, "Nagala o Gikimoi woibaja la ma ngale ngohi o dorouku totura." Sababu o dorou gena yaakuwa o Gikimoi iwibaja de wisitura. Komagena lo Una Awi edekati ihiwa la o nyawa wabaja ma ngale ona lo o dorouku itura. 	 هیچ‌کس چون در تجربه افتد، نگوید: «خدا مرا تجربه می‌کند»، زیرا خدا هرگزاز بدیها تجربه نمی شود و او هیچ‌کس را تجربه نمی کند.


De ma sonongali itura o tona qatototopoku. La o gisisi magena ioho imatekekangaho de o totopo so o totopo magena yalalo so isoneka. 	 و بعضی در میان خارها ریخته شد وخارها نمو کرده، آن را خفه نمود.


Ngini tinisingangasu igogou, ngini o bi nyawa o orasi manena ma ngale nia ete de nia topora manga sala gena qangodu done asa ngini lo nisangisara." 	 هرآینه به شما می‌گویم که این همه بر این طایفه خواهد آمد!


Ngomi manena minipiricaya Ngonaka, ena gena ngomi mianako igogou Ngona gena o Sosulo Nitetebi moi o Gikimoino." 	 و ما ایمان آورده و شناخته‌ایم که تو مسیح پسر خدای حی هستی.»


Komagena ona de manga gulai yahino Unaka, sababu ona manga edekati gena asa Una iwisabatolo, la ma ngale ona aku iwikalaki Una o Gikimoi Awi bobita o Musa wosilelefo gena walawangi. Duma Una asa wobicarawa de ka womapuguku de Awi raraga o tonaku wosilelefo. 	 و این را از روی امتحان بدو گفتند تا ادعایی بر او پیدا کنند. اما عیسی سر به زیرافکنده، به انگشت خود بر روی زمین می‌نوشت.


Sababu ma ngale ma Kristus Awi manara waaka, ngaroko una magena awi bodito ilamo, duma awi rohe wosibataru sidago lo wodupa wosone. Waaka komagena ma ngale una aku ngohi woiriwo maro to ngini nia dagali moi. 	 زیرا در کار مسیح مشرف بر موت شد و جان خود را به خطر انداخت تا نقص خدمت شما را برای من به‌کمال رساند.


Kagena o Yesus o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka wodotosi, de womatoore wotemo, "Igogou! Ngini nitemo Ngohika ninako, de lo nitemo nianakoka Ngohi manena o kiano ma nyawa. Ngaroko komagena, Ngohi tahino kanena gena upa ma sababu de to Ngohi Ai kuasa masirete so tahino. Duma igogou-gogou Una magegena Ngohi woisuloka so tahino. Awadede! Nakoso komagena la nipiricayawa, de Una magegena lo ngini gena niwinakowa bai! 	 و عیسی چون در هیکل تعلیم می‌داد، ندا کرده، گفت: «مرا می‌شناسید و نیز می‌دانید ازکجا هستم و از خود نیامده‌ام بلکه فرستنده من حق است که شما او را نمی شناسید.


Kagena de o muri-muri imatekebicara moi de moika, de itemo, "Una wotemo komagena sababu to ngone nanga roti ihiwa." 	 پس ایشان در خودتفکر نموده، گفتند: «از آن است که نان برنداشته‌ایم.»


Komagena tanu ngini lo nimasininga la nia dupa qatotorou masirete inibabaja gena, he niomaha-maha kawa, maro o sone ma bake so o sulo moi lo yaakuwa isigise. Duma ngini de o Yesus Kristus nimarimoika, so tanu ngini o ngeko qamomuane ma rabaka nioho la niadupa gena ka o Gikimoi niwisigise. 	 همچنین شما نیز خود را برای گناه مرده انگارید، اما برای خدا در مسیح عیسی زنده.


Kagena de o Yesus wosango wotemo, "Iya, nako ngona masirete aku nopiricaya! Qangodu asa o Gikimoi waaka, hitilahi ngona nowipiricaya." 	 عیسی وی راگفت: «اگر می‌توانی‌ایمان آری، مومن را همه‌چیزممکن است.»


Sababu o Gikimoi Awi simaka ngomi manena imatero maro o manyanyi yatutupu gena o nyawa yangodu yahame. Ena gena, ngomi gena womisulo la mitagi o habari ma ngale ma Kristus magena miasihabari o nyawa yangoduka. Nako o nyawa la kanaga o habari magena yopiricayaka, ngomi gena maro o kia naga moi ma bou qaloha, sababu ngomi miasihabarika de ona yopiricaya so yamake o oho ka sidutu ikakali. Duma o nyawa la kanaga o habari magena yaholu, ngomi gena maro o kia naga moi ibabaka so ma bou qatorou, sababu ngomi miasingangasu onaka done o Gikimoi asa ona magena wafanggali de o sangisara o narakaka. O habari moi-moi maro komagena o nyawa ka manga buturu masirete bato yaakuwa isihabari bai! 	 امااینها را عطر موت، الی موت و آنها را عطر حیات الی حیات. و برای این امور کیست که کافی باشد؟زیرا مثل بسیاری نیستیم که کلام خدا را مغشوش سازیم، بلکه از ساده دلی و از جانب خدا در حضور خدا در مسیح سخن می‌گوییم.


Ona manga manara yaaaka gena ka cawali o kia naga o sorogaka ma dulada eko ma gurumi moi. Komagena so ma orasi iqoqomaka ma nabi Musa wosidailako o Gikimoi Awi Suba ma Dadaru waaka, de o Gikimoi wotemo unaka, "Nomasidodiahi! Ngona bilasu qangodu naaka maro o dulada moi kiaka o tala ma qokuka ngona tonisikokeleloka." 	 و ایشان شبیه و سایه چیزهای آسمانی را خدمت می‌کنند، چنانکه موسی ملهم شد هنگامی که عازم بود که خیمه را بسازد، زیرا بدو می‌گوید: «آگاه باش که همه‌چیز را به آن نمونه‌ای که در کوه به تو نشان داده شد بسازی.»


O Nahadi ma wangeka o goginita nosi o wange asa ibao, de ongo Maria Magdalena motagi o boosuka, duma kagena momasidiado, de makelelo o teto ilalamo gena he ilolo imatingaka. 	 بامدادان در اول هفته، وقتی که هنوز تاریک بود، مریم مجدلیه به‌سر قبر‌آمدو دید که سنگ از قبر برداشته شده است.


Nakoso o nyawa nisano nginika, de nitemo onaka, 'O Jou wodupa wapake bai!' Qabolo de ona magena jai-jai bato nisimaha la aku niaaho." 	 وهرگاه کسی به شما سخنی گوید، بگویید خداوندبدینها احتیاج دارد که فی الفور آنها را خواهدفرستاد.»


Ona yangodu asa yaumo o uku isosora-sora ma rabaku, kiaka ona asa yoari de lo yosangisara. 	 و ایشان را به تنور آتش خواهند انداخت، جایی که گریه و فشار دندان بود.