So ma orasi ona iuti o talaku, de wasibobita onaka wotemo, "Upa lo ngini nisingangasu o nyawaka o kia ngini niakokeleloka, ma bati Ngohi, o Nyawa ma Duhutu, tomomi Ai sone ma rabano." 	 و چون ایشان از کوه به زیر می‌آمدند، عیسی ایشان را قدغن فرمود که «تاپسر انسان از مردگان برنخیزد، زنهار این‌رویا را به کسی باز نگویید.»


Nako ngini o tahu moika niwosa, de gila-gila nitemo, 'Tanu o Jou Awi laha kanaga ngini o tahu manena ma rabaka.' 	 و در هرخانه‌ای که داخل شوید، اول گویید سلام بر این خانه باد.


Ma ngale o Henokh awi piricaya so una asa wosonewa, duma o duniaka de iwitide o sorogaye so una asa iwihiwaka, sababu una magena o Gikimoi asa o duniano witideka. Witide waasi, de o Gikimoi wotemo o Henokh gena kanaga iwisisanangi. 	 به ایمان خنوخ منتقل گشت تا موت را نبیندو نایاب شد چرا‌که خدا او را منتقل ساخت زیراقبل از انتقال وی شهادت داده شد که رضامندی خدا را حاصل کرد.


De o Yesus Una magena asa wotemo onaka, "O Abraham wisibuo waasi, de igogou Ngohi he kanaga dede o Gikimoika." 	 عیسی بدیشان گفت: «آمین آمین به شما می‌گویم که پیش از آنکه ابراهیم پیدا شود من هستم.»آنگاه سنگهابرداشتند تا او را سنگسار کنند. اما عیسی خود رامخفی ساخت و از میان گذشته، از هیکل بیرون شد و همچنین برفت.


Mutuwade, nako o ino la kanaga isisuba o serika gena, ngone potemo igogou aku o ino magena ka pooqo, sababu panakoka o Gikimoi Una gena ka womatengo de o dunia ma rabaka o bi giki ma somoa gena ihiwa. 	 پس درباره خوردن قربانی های بتها، می‌دانیم که بت در جهان چیزی نیست و اینکه خدایی دیگر جز یکی نیست.


So nakoso niakelelo, de nagoona o Yudea ma daeraka bilasu yoloqa o talaye. 	 آنگاه هر‌که در یهودیه باشد به کوهستان بگریزد؛


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe nginika. Ngini gena niaaka so o bi nabi iqoqoma to ona manga boosu gena qaloloha-loha, ena momongo ona gena kiaka nia ete de nia topora masirete yatoomaka. 	 وای بر شما زیراکه مقابر انبیا را بنا می‌کنید و پدران شما ایشان راکشتند.


So nimatai-tai nitagi nisingangasu to Una Awi muri-murika, komagena lo o Petruska. Nisingangasu Una wotagi woqomaka o Galileaka. Kadoka ngini asa Una niwikelelo, maro o kia ma nonoma ngini winidedemoka." 	 لیکن رفته، شاگردان او و پطرس را اطلاع دهید که پیش از شما به جلیل می‌رود. اورا در آنجا خواهید دید، چنانکه به شما فرموده بود.»


O orasi magena o deru Awi muri-muri yopapane gena he o talaga ma dongirabaka yahika ma soa he ikuruka. De o deru magena o moku-moku isipapaka, sababu o orasi magena o paro manga simano so yatomo. 	 اما کشتی در آن وقت در میان دریا به‌سبب بادمخالف که می‌وزید، به امواج گرفتار بود.


De lo ngona de ngomi nanga sidongiraba kanaga yaaka o dipopa ilalamo moi. So kagena ma nyawa yaakuwa yahino kanena, de lo kanena ma nyawa yaakuwa kagena yahika.' 	 و علاوه بر این در میان ما و شماورطه عظیمی است، چنانچه آنانی که می‌خواهنداز اینجا به نزد شما عبور کنند، نمی توانند و نه نشینندگان آنجا نزد ما توانند گذشت.


Kagena de Una wotemo Awi muri-murika, "Hika o nyawa yadadala magena niasulo igogeku." Kagena naga o ngangaru idala so o nyawa yadadala magena yasulo igogeku imarihi-rihi. Nako ka yanau yalalago gena ona manga dala nagala yacala motoha. 	 عیسی گفت: «مردم را بنشانید.» و در آن مکان، گیاه بسیار بود، و آن گروه قریب به پنج هزار مردبودند که نشستند.


De to ngone nanga dorou Una wapiki de wasisaka, de lo Awi Gurumi Qatetebi nanga sininga wamuane so nanga oho qamomuane koloko asa inasibuo kali. De upa Una wonasisalamati sababu ngone o moi-moi itotiai paaka, duma Una masirete wonagalusiri ngoneka, so komagena asa Una wodupa ngone wonasisalamati. 	 نه به‌سبب اعمالی که ما به عدالت کرده بودیم، بلکه محض رحمت خود ما را نجات داد به غسل تولد تازه وتازگی‌ای که از روح‌القدس است؛


De Una wotemo onaka, "Nitagi o doku magenaka. La kagena o dokuka niwosa, de ngini asa niakelelo o keledai ma beqeka moi yapilikuka de lo ma goho moi. Ngai sinoto magena ma bobiliku niasose de niaahono kanena. 	 بدیشان گفت: «در این قریه‌ای که پیش روی شمااست بروید و در حال، الاغی با کره‌اش بسته خواهید یافت. آنها را باز کرده، نزد من آورید.


Ngaroko igogou Una gena o Gikimoi ma Ngopa, duma Una magena lo wisangisara sidago lo wosone, so komagena wosikelelo igogou Una lo o Gikimoi wisigise. 	 هر‌چند پسربود، به مصیبتهایی که کشید، اطاعت را آموخت


sidago o kawasa o doku magenaka ma nyawa yangodu yodupa wisigise unaka. Mutuwade ona itemo, "O nyawa una manena awi kuasa ma buturu o Gikimoino isironga lo o Kuasa Qapoputuru." 	 بحدی که خرد و بزرگ گوش داده، می‌گفتند: «این است قوت عظیم خدا.»


Komagena so o Yesus Una magena waaku kawa wotagi Awi ngeko wanononuka, kiaka o Yahudika ma nyawa manga sidongirabaka, upa sidago o nyawa ona yanako Una kiaka. Mutuwade o Yerusalem ma daeraka de womajobo wokahika o riho moi o tona ibobeleu ma dateka, la kagena Una de Awi muri-muri igoge o doku moi isironga o Efraimka. 	 پس بعداز آن عیسی در میان یهود آشکارا راه نمی رفت بلکه از آنجا روانه شد به موضعی نزدیک بیابان به شهری که افرایم نام داشت و با شاگردان خود درآنجا توقف نمود.


Ce! Komagena de upa sidago ngohi totemo, "Hika la o dorou paaka, ma ngale o loha aku idadi, ena gena o Gikimoi wisimulia." Awalele! Komagena kanaga o nyawa ikalaki qabolo ngohika. Igogou, nakoso ona magena la o Gikimoi wafanggali de o dorou gena asa itiai. 	 و چرا نگوییم، چنانکه بعضی بر ما افترا می‌زنند و گمان می‌برندکه ما چنین می‌گوییم، بدی بکنیم تا نیکویی حاصل شود؟ که قصاص ایشان به انصاف است.


Una bilasu o sorogaka wogoge sidago o Gikimoi Awi orasi imasidiado ma ngale o moi-moi o sorogaka de o duniaka wamuane, maro o Gikimoi wasulo iqomaka de Awi nabi-nabi inasingangasu ngoneka. 	 که می‌باید آسمان او را پذیرد تا زمان معاد همه‌چیز که خدا از بدوعالم به زبان جمیع انبیای مقدس خود، از آن اخبار نمود.


Sababu o bi nyawa ma dorou magegena asa yodupa yaaka o dorou maro ka to ona manga rohe masirete isiboso de cawali ka o pipi yonyafusu, komagena lo o dorou yodupa yaaka gena imacaralamo, so manga demo masireteka lo ona imasihie, sidago lo yobicara maro o nyawa manga agama ihihiwa, de yoholu yasigise manga dodihimoka, de yoholu manga sininga ma loha yahike so manga sininga gena o Gikimoi wodupawa, 	 زیرا که مردمان، خودپرست خواهند بود و طماع ولاف‌زن و متکبر و بدگو و نامطیع والدین و ناسپاس و ناپاک


O bi dorou qangodu gena o nyawa ona magena yasitorou o Gikimoi Awi simaka. Duma nioqo de nia gia niatiodowa gena, idadiwa o Gikimoi Awi simaka inisitorou." 	 اینها است که انسان را نجس می‌سازد، لیکن خوردن به‌دستهای ناشسته، انسان را نجس نمی گرداند.»


De o orasi manena o Gikimoi Awi laha wonasikelelo qabolo, sababu o Yesus Kristus nanga Salamati gena wahinoka. Komagena o Gikimoi Awi habari qaloloha wonasingangasu qabolo ngoneka ma ngale o Yesus Kristus, so o sone ma rabaka pogoge kawa de asa pooho ka sidutu ikakali. 	 اماالحال آشکار گردید به ظهور نجات‌دهنده ماعیسی مسیح که موت را نیست ساخت و حیات وبی فسادی را روشن گردانید بوسیله انجیل،


O wange ma nonomaka o Roti ma Ragi Ihihiwa ma Rarameka, de o Yesus Awi muri-muri yahino Unaka de yosano, "Baba, ngomi kiaka misidailako to ngone nanga Paskah ma ino." 	 پس در روز اول عید فطیر، شاگردان نزدعیسی آمده، گفتند: «کجا می‌خواهی فصح راآماده کنیم تا بخوری؟»


De lo ngini bilasu o Jou niwipiricaya qaputuru, magena maro nia salawaku. Bilasu magena niocoho qaputuru la o ngami ma doto qangodu lo aku niasone, kiaka o Iblis winisimemeta nginika. 	 و بر روی این همه سپرایمان را بکشید که به آن بتوانید تمامی تیرهای آتشین شریر را خاموش کنید.


Kagena de Una asa o segel ma butangaka waraca kali, de ngohi takelelo kanaga idadi o osu qapoputuru. De o wange asa qataroka, imatero maro o bakili ma sasao, de o ngoosa itokola lo qasawalaka koloko o au. 	 و چون مهر ششم را گشود، دیدم که زلزله‌ای عظیم واقع شد و آفتاب چون پلاس پشمی سیاه گردید و تمام ماه چون خون گشت؛


Ona magena o nyawaka yadoto de manga dodoto itotiaiwa, la yakulai ma ngale o nyawa asa o pipi yahike onaka. Sababu manga dodoto itotiaiwa o nyawaka yadoto, so o bi tahumoi-tahumoi ma rabaka asa manga piricaya itotiai yodongosa. O bi guru ikokulai gena bilasu pasidapano la o nyawaka imatogu yadoto. 	 که دهان ایشان را باید بست زیراخانه‌ها را بالکل واژگون می‌سازند و برای سودقبیح، تعالیم ناشایسته می‌دهند.


Kagena de o malaikat magena asa ngohika wotemo kali, "O demo moi-moi iqomaka magena qangodu igogou so aku popiricaya. O Jou Gikimoi de Awi Gurumi o bi nabi iqoqoma watudaka, de Una magena lo Awi malaikat moi wasuloka la una asa to Una Awi sosulo-sosulo wasikelelo o bi moi-moi o kia naga o orasi ma simaka jai-jai bato asa idadi." 	 و مرا گفت: «این کلام امین و راست است وخداوند خدای ارواح انبیا، فرشته خود را فرستادتا به بندگان خود آنچه را که زود می‌باید واقع شود، نشان دهد.»


De nakoso o nyawa o Jou Yesus wipiricaya waasi ona magena de ngini nimakamake, de o moi-moi niaaka onaka gena ma rabaka hika ngini gena salalu niaaka de nia sininga icocawaro. 	 زمان را دریافته، پیش اهل خارج به حکمت رفتار کنید.


Kagena de ona manga sidongirabaka imatekebicara moi de moika itemo, "Nakoso ngone potemo o haku o Gikimoino, done Una wonasitemo, 'Nako komagena, de qadoohaso o Yohanes Wooosi niwipiricayawa.' 	 ایشان در دلهای خود تفکر نموده، گفتند: «اگرگوییم از آسمان بود، هرآینه گوید پس چرا بدوایمان نیاوردید.


So qabolo de o nyawa moi lo yaakuwa Unaka wisango, de o orasi magena de isikahika o nyawa moi lo yobarani kawa o kia naga de wisano Unaka. 	 و هیچ‌کس قدرت جواب وی هرگز نداشت و نه کسی از آن روز دیگرجرات سوال کردن از او نمود.


So o jarita manena ma rabaka, hika o Melkisedek awi lamo gena niososininga. Nako o Abraham, una magena lo wolamo, sababu una gena ngone o Yahudika ma bi nyawa inangodu nanga baba. Duma ngaroko komagena, una asa o Melkisedek iwihoromati de iwihike awi arata wakokoora o kudotika ma regu mogiowoka. 	 پس ملاحظه کنید که این شخص چقدربزرگ بود که ابراهیم پاتریارخ نیز از بهترین غنایم، ده‌یک بدو داد.


O Nahadi ma wange imaqa-maqaka, de o Yesus Awi muri-muri imatolomuno de o ngora-ngora isidodukucika, sababu o Yahudika manga roriri gena yamodo, de Una asa aku wowosa de wahino to ona manga sidongirabaka, de wotemo, "Ai salam nginika! Tanu nia sininga ma rabaka igogou isosanangi." 	 و در شام همان روز که یکشنبه بود، هنگامی که درها بسته بود، جایی که شاگردان به‌سبب ترس یهود جمع بودند، ناگاه عیسی آمده، در میان ایستاد و بدیشان گفت: «سلام بر شما باد!»


Qabolo de o Yesus o riho magena wodongosa so wotagi o Yudea ma daeraka o Yordan ma sonongaka. O bi nyawa yadadala yahino Una widolomu noli. Kagena de maro Awi biasa moi Una wadoto kali. 	 و از آنجا برخاسته، از آن طرف اردن به نواحی یهودیه آمد. و گروهی باز نزدوی جمع شدند و او برحسب عادت خود، بازبدیشان تعلیم می‌داد.


Kagena de ona imajoboka, itagi o bi dokuka yageto de isihabari o habari qaloloha de lo ibipopanyake yasiloha. 	 پس بیرون شده در دهات می‌گشتند و بشارت می‌دادند و درهرجا صحت می‌بخشیدند.


Komagena so ma ngale ona magena Ngohi totemo, 'Ilaha! To Ngohi Ai dupa gena ona yamotewa, de yoholu Ai ngeko gena yamote.' 	 از این جهت به آن گروه خشم گرفته، گفتم ایشان پیوسته در دلهای خودگمراه هستند و راههای مرا نشناختند.


So o dipa de o tona asa isisa de qalutu, duma Ai demo de Ai dodoto asa itagi gila-gila de ma dodogu ihiwa." 	 آسمان و زمین زایل خواهد شد، لیکن سخنان من هرگز زایل نخواهد شد.


Duma iqomaka, bilasu Ngohi isisusa, de isisangisara, de lo o bi nyawa o orasi manena ona gena Ngohi iholu. 	 لیکن اول لازم است که اوزحمات بسیار بیند و از این فرقه مطرود شود.


La o bui ma sahe magena o poci wogolo, de gila-gila womagogora wowosa ma rabaka, so ka witotirinesi de wobukuku o Paulus de o Silas manga simaka wosuba. 	 پس چراغ طلب نموده، به اندرون جست و لرزان شده، نزد پولس وسیلاس افتاد.


So ngomi lo miopiricaya o Yesus Awi kuasa magena, so o nyawa wolulugu niwinanakoka de niwikokeleloka, una manena wiputuruka. Sababu miapiricaya o Yesuska, so una manena iwisilohaka to ngini ningodu nia simaka. 	 و به‌سبب ایمان به اسم او، اسم او این شخص را که می‌بینید و می‌شناسید قوت بخشیده است. بلی آن ایمانی که به وسیله اوست این کس را پیش روی همه شما این صحت کامل داده است.


De kagena o anggur yaudo duma pasa de qamataka. So o Yesus ma awa motagi mowisingangasu Unaka, "Kodo! Manga anggur gena qamataka." 	 وچون شراب تمام شد، مادر عیسی بدو گفت: «شراب ندارند.»


De kanaga o nyawa yangodu manga oho ma rabaka ka moi lo waali ikurangi. Sababu nagoona de manga tonaka de lo manga tahuka gena, itagi isiija la ma ija magena yaaho, 	 زیرا هیچ‌کس از آن گروه محتاج نبود زیرا هر‌که صاحب زمین یا خانه بود، آنها را فروختند و قیمت مبیعات را آورده،


Duma ngini gena nakoso nioqowa de niudowa, bilasu nia bio niamasau de lo nia hutu niawusika, 	 لیکن توچون روزه‌داری، سر خود را تدهین کن و روی خود را بشوی


Sababu o kia bato o Gikimoi wotemo, magena bilasu idadi." 	 زیرا نزدخدا هیچ امری محال نیست.»


Komagena lo o Gikimoi wisidola de Awi girinaka wisitami la Una Wokolano de Wasisalamati, la Una magena aku womadadi o ngeko so ngone o Israelka ma nyawa nanga dorouno pomatoba de pomatoduba la o Gikimoi wonasiapongu. 	 او را خدا بردست راست خود بالا برده، سرور و نجات‌دهنده ساخت تا اسرائیل را توبه و آمرزش گناهان بدهد.


De o Petrus gena womasininga igogou ma nonomasi o Yesus asa wisitemo unaka, "O toko isore waasi, de ngona he nomanosu nosipara ma saange." La una wosupu de woari wosodu-sodu. 	 آنگاه پطرس سخن عیسی را به یاد آورد که گفته بود: قبل از بانگ زدن خروس، سه مرتبه مرا انکار خواهی کرد.» پس بیرون رفته زار‌زار بگریست.


de imatekeduhudu de o nyawa yatooma, de yatobadalu sidago lo yodupa irarame, de lo o dorou moi-moi maro komagena de ma binukasi. Maro iqomaka, so ngohi o orasi manena lo tinisingangasu nginika la nakoso o nyawa o dorou maro komagena yodupa yaaka, de ona magena upa he o Gikimoi Awi paretaka iwosa. 	 و حسد و قتل ومستی و لهو و لعب و امثال اینها که شما را خبرمی دهم چنانکه قبل از این دادم، که کنندگان چنین کارها وارث ملکوت خدا نمی شوند.


Sababu o nyawa yahino yadala poli de o deru moi kagena o akeka, so Una wopane de womatamiye. De o nyawa yadadala magena imaooko o talaga ma dateka. 	 و گروهی بسیار بر وی جمع آمدند، بقسمی که او به کشتی سوار شده، قرار گرفت و تمامی آن گروه بر ساحل ایستادند؛


De wasulo nakoso o nyawa nagoona la wikalaki, bilasu ona itagi kadoka o Felikska.)) La tanu ngona masirete nowisasano, de asa ngona nanako kiaso o moi-moi qangodu magena waaka so sidago ngomi una miwikalaki." 	 و فرمود تا مدعیانش نزد تو حاضر شوند؛ و از او بعد از امتحان می‌توانی دانست حقیقت همه این اموری که ما براو ادعا می‌کنیم.»


Komagena ona magegena asa manga sopo ma dagali itotiai yamake so yasangisara ma bati lo ihiwa. Ena gena, o Jou Awi simaka ona magena asa watinga de to Una Awi kuasa isisiru-siru ma leto gena yakelelo kawa. 	 که ایشان به قصاص هلاکت جاودانی خواهند رسید از حضور خداوند و جلال قوت او


o tahu kiaka wowosa de nitemo o tahu ma duhutu magenaka, 'Baba Guru wosano, o ngihi kiaka Una de Awi muri-muri asa ioqo o Paskah ma ino.' 	 و به هرجایی که درآید صاحب‌خانه راگویید: استاد می‌گوید مهمانخانه کجا است تافصح را با شاگردان خود آنجا صرف کنم؟


De o Gikimoi Awi kuasa o bi rasulka, o orasi isigeto-geto asa o nonako ihahairani yaaka foloi idala so o nyawa yangodu yohairani ka icarawa poli. 	 و همه خلق ترسیدند و معجزات وعلامات بسیار از دست رسولان صادر می‌گشت.


De iqomaka ma ngale o Israelka ma nyawa gena ma nabi Yesaya awi Buku ma rabaka wosilefoka itemo, "O Israel ma nyawa ngaroko yadala maro o dowongi, duma ka yamuruo naga o Gikimoi aku wasisalamati. 	 و اشعیا نیز در حق اسرائیل ندامی کند که «هرچند عدد بنی‌اسرائیل مانند ریگ دریا باشد، لکن بقیه نجات خواهند یافت؛


So nakoso ngini la kanaga nitemo nia piricaya gena qaputuruka, de ngini magena bilasu nimasidodiahi bai! Upa sidago done ngini gena o dorouku nitura. 	 پس آنکه گمان برد که قایم است، باخبر باشد که نیفتد.


O Yesus wosango, "Ce! Ngini o bi nyawa o orasi manena gena o nyawa ma dorou ningodu de o Gikimoi niwiholu. Ngini nigolo Ngohi taaka o nonako nginika? Toholu! Ngaroko nigolo lo Ngohi taakawa o nonako maro komagena ma meta o nyawa ngini manenaka, ka cawali o nonako moi maro iqoqomaka o kia idadadi ma nabi Yunuska. 	 او در جواب ایشان گفت: «فرقه شریر و زناکارآیتی می‌طلبند و بدیشان جز آیت یونس نبی داده نخواهد شد.


Sababu nako manga suba magena yaaku yaaka manga sininga itotiai o Gikimoi Awi simaka, de igogou ona asa manga suba-suba yaaho kawa, sababu ona manga dorou gena ipikika so manga sala magena yosininga kawa. 	 والا آیا گذرانیدن آنها موقوف نمی شدچونکه عبادت‌کنندگان، بعد از آنکه یک بار پاک شدند، دیگر حس گناهان را در ضمیر نمی داشتند؟


De o nyawa nagoona manga tahu yodongosaka, eko manga gianongoru de manga awabira, eko manga awa de manga baba, eko manga ngopa-ngopa eko lo manga doro sababu ma ngale Ngohi, ona magena asa yamake ma giliho sidago ma para o ratu moi de lo yamake o oho qaloloha de ikokakali. 	 و هر‌که بخاطر اسم من، خانه هایا برادران یا خواهران یا پدر یا مادر یا زن یافرزندان یا زمینها را ترک کرد، صد چندان خواهدیافت و وارث حیات جاودانی خواهد گشت.لیکن بسا اولین که آخرین می‌گردند و آخرین، اولین!


So o diwotu magena idupuruka, de ngohi ai edekati o demo magena talefo, duma toise o ili moi o sorogaku itemo, "O diwotu ngai tumudingi ma demo gena upa nalefo, de magena bilasu nosipongoka so upa nosingangasu." 	 و چون هفت رعد سخن‌گفتند، حاضر شدم که بنویسم. آنگاه آوازی از آسمان شنیدم که می‌گوید: «آنچه هفت رعد گفتند مهر کن و آنها را منویس.»


Upa sidago ngini nitodamatoko so nia siningaka nitemo, "Ngohi ngaroko ai nyafusu qatotorou masirete taaka, duma tanu o Gikimoi asa upa woifanggali de o dorou." Nako komagena, ma orasi nisone de ngini o Gikimoi asa winitingaka. Sababu o Gikimoi gena kanaga ngone o nyawa moi lo akuwa powisihaga. 	 خود را فریب مدهید، خدا رااستهزاء نمی توان کرد. زیرا که آنچه آدمی بکارد، همان را درو خواهد کرد.


Igogou, ngini niise qaboloka ma ngale nginika gena idodooha o Gikimoi o manara moi woihike ngohika, so kanaga o habari qaloloha ma ngale Awi laha gena bilasu tinisihabari nginika. 	 اگر شنیده باشید تدبیر فیض خدا را که بجهت شما به من عطا شده است،


Ya, Jou! O orasi manena Ngona masirete nakelelo ona imisimahawa ngomi mitagi misihabarili, so tanu ngomi, to Ngona Ani leleani manena, nomiriwo la mitagi misihabari Ani habari qaloloha, de upa lo mimodo. 	 و الان ای خداوند، به تهدیدات ایشان نظر کن و غلامان خود را عطا فرما تا به دلیری تمام به کلام تو سخن گویند،


Kagena de o guru agama moi wahino Unano, de wotemo, "Baba Guru, ngohi todupa kekiaka bato notagi Ngona tonimote bai!" 	 آنگاه کاتبی پیش آمده، بدو گفت: «استادا هرجا روی، تو رامتابعت کنم.»


Ma orasi o bi nyawa yadadala yoiiseka o Filipus wobicara de ona yakokeleloka o nonako ihahairani waaaka, de o nyawa yadadala magena manga sininga yadahe o kia o Filipus wotetemo gena. 	 و مردم به یکدل به سخنان فیلپس گوش دادند، چون معجزاتی را که از اوصادر می‌گشت، می‌شنیدند و می‌دیدند،


Upa o nyawa yamaqe isihabari ma ngale Ngohi de lo Ai dodoto. Sababu nagoona yamaqe isihabari, done Ngohi o Nyawa ma Duhutu lo asa ona toholu tanako, ma orasi Ngohi tahino kali o duniaku dede to Ngohi Ai kuasa, kiaka isikokelelo maro Ai Baba Awi kuasa, de Awi malaikat yadadala. 	 زیرا هر‌که از من و کلام من عار دارد پسر انسان نیز وقتی که در جلال خود و جلال پدر و ملائکه مقدسه آید از او عار خواهد داشت.


Imamote de o Gikimoi Awi edekati so wositatapu qaboloka, o Yesus bilasu wisidoa nginika, so o Gikimoi wanako done asa isiganapu. De ngini Una niwisidoa o nyawa yatotorouka, de ona niasulo la iwisidasangahadi sidago wosone. 	 این شخص چون برحسب اراده مستحکم و پیشدانی خدا تسلیم شد، شما به‌دست گناهکاران بر صلیب کشیده، کشتید،


Kagena de o Yakub ma ngopa yanau o Yusuf, de o Yusuf gena ongo Maria ma roka, muna magena mowisibubuo o Yesus, Una magena o Salamati ma Kolano. 	 و یعقوب، یوسف شوهر مریم راآورد که عیسی مسمی به مسیح از او متولدشد.


O Yesus de Awi muri-muri imasidiado o Kapernaum ma dokuka so imasidodogu o tahu moika, de wasano Awi muri-murika, "Kangano o kia nimatekesikokoholu ma orasi o dodagi ma rabaka." 	 و وارد کفرناحوم شده، چون به خانه درآمد، از ایشان پرسید که «در بین راه با یک دیگرچه مباحثه می‌کردید؟»


Bolo, de ma nongoruku womikawi kali ma ria ma balo magena, duma o ngopa yamake waasi de wosone kali. 	 بعد دومین آن زن را گرفته، او نیز بی‌اولاد بمرد.


Ma ngale o nyawa Ngona noihihike Ngohika, ona magegena Ngohi tosumbayang. De ma ngale o bi nyawa yangodu o duniaka gena hiwa, duma Ngohi asa tosumbayang ma ngale ona magegena Ngona noihihike Ngohika. Sababu o moi-moi qangodu kanaga Ngohika magena to Ngona masirete, de lo o moi-moi qangodu kanaga Ngonaka magena lo to Ngohi masirete, komagena so ona magena lo igogou to Ngona Ani nyawa masirete. De ona magegena lo manga gogoho de manga manara gena aku isikelelo to Ngohi Ai mulia. 	 و آنچه ازآن من است از آن تو است و آنچه از آن تو است از آن من است و در آنها جلال یافته‌ام.


Sidago o nyawa asa yatodoka de yomodo so yosone, yakelelo o kia naga idadadi o dunia ma sigilolika. Sababu o dipa lo ihiti so o moi-moi qangodu o dipaka ma dodagi he yamote kawa. 	 و دلهای مردم ضعف خواهد کرد از خوف و انتظار آن وقایعی که برربع مسکون ظاهرمی شود، زیرا قوات آسمان متزلزل خواهد شد.


Ngaroko ngini nia sininga iruwahe so niamalo isusa gena, qadoohawa. Sababu ngini nia siningaka salalu ka o bi moi-moi idadala nisosininga, duma to ngini nia umuru gena ka o putu moi lo nidogo niaakuwa. 	 و کیست از شما که به فکر بتواندذراعی بر قامت خود افزاید.


Upa ka cawali ma orasi kanaga ona ininanano maro nia edekati gena nia giliri nisimane, duma nia manara gena niaaka foloisi nikaeli de qaloha, maro ma Kristus Awi gilalo moi so o Gikimoi Awi dupa niamote. 	 نه به خدمت حضور مثل طالبان رضامندی انسان، بلکه چون غلامان مسیح که اراده خدا را از دل به عمل می‌آورند،


Nako Ngohi totemo, 'Ani dorou tosiapongu,' de nakoso imahoi eko hiwa ngini niakelelowa so nianakowa. Duma nako totemo, 'Nomaoko la notagi,' de ngini aku niakelelo de nianakoka Ai buturu iwisilohaka. 	 زیرا کدام سهل تراست، گفتن اینکه گناهان تو آمرزیده شد یا گفتن آنکه برخاسته بخرام؟


Iqoqomaka, kanaga Awi ngale magena o nyawaka wasikelelo waasi. Duma o orasi manena naga de Awi ngale magena kanaga to Una Awi Gurumi wosikelelo o Jou Yesus Awi sosulo-sosuloka de lo o Gikimoi Awi nabi-nabika. 	 که آن در قرنهای گذشته به بنی آدم آشکار نشده بود، بطوری که الحال بررسولان مقدس و انبیای او به روح مکشوف گشته است،


(Ma ngale to ona manga doosa ifoloi poli o Pauluska, so ona yangodu imanere so manga baju yaraca de lo o gaapo isihaja.) 	 و چون غوغا نموده و جامه های خود راافشانده، خاک به هوا می‌ریختند،


De lo ma ngale o Adam o dorou waaka, so o Gikimoi bilasu o nyawa manga dorou wafanggali sidago lo wotemo bilasu o nyawa wasisangisara. Ngaroko komagena, ma ngale o nyawa o dorou yaaka so Una Awi laha bilasu wasitodihike sidago lo wotemo bilasu waaka manga sininga itotiai. So komagena lo o Adam awi manara ma sopo gena imaketero lo waali de ma Kristus Awi manara ma sopo. 	 و نه اینکه مثل آنچه از یک گناهکار سر زد، همچنان بخشش باشد؛ زیراحکم شد از یک برای قصاص لکن نعمت ازخطایای بسیار برای عدالت رسید.


De ngomi manena o moi-moi o Yesuska idadadi gena miakeleloka de mianakoka, so bilasu misingangasu, de o Gurumi Qatetebi lo wosingangasuka, kiaka o Gurumi magena o Gikimoi wahike o nyawa nagoona iwisigise Unaka." 	 و ما هستیم شاهدان او بر این امور، چنانکه روح‌القدس نیز است که خدا او را به همه مطیعان او عطا فرموده است.»


O Yahudika ma nyawa yangodu ma boboloi o Farisika ma nyawa, ona magena o adati de o galepu yacocoho, ka o ete de o toporasi. O galepu ma dodagi magena yamote so ona magena ioqo waasi, nakoso manga gia yatiodo waasi. Kamagena lo o pasarka itagi la ilihono, bilasu manga gia yatiodo kasi de asa ioqo. De kanaga idalasi o ete de o topora manga adati de manga galepu yacocoho ma bati orasi manena, maro o lelenga, de o boso, eko o hito ma leleani patiodo lo de ma galepu. So ma orasi ona itagi imatolomu gena ona yakelelo Una Awi muri-muri ioqo de manga gia yatiodowa de yamotewa manga adati de manga galepu, ena gena bilasu manga gia yatiodo kasi imamote maro o kia o Farisika yotetemo gena. 	 و چون از بازارها آیند تا نشویند چیزی نمی خورند و بسیار رسوم دیگر هست که نگاه می‌دارند چون شستن پیاله‌ها و آفتابه‌ها و ظروف مس و کرسیها.


Komagena lo Ngohi, nakoso Ai baju ihiwa, de o baju ngini nisihike Ngohika. Ngohi topanyake, de ngini nisisou de nipalihara. De Ngohi isibuika, de ngini lo nikurumi Ngohi o buika.' 	 عریان بودم مراپوشانیدید، مریض بودم عیادتم کردید، در حبس بودم دیدن من آمدید.


Sababu ngone de ma Kristus pomakangaho qaloha maro o dodiao moi, hitilahi igogou o kia naga ma nonomaka ngone popipiricayaka gena pomasigocoho qaputuru sidago o orasi ma dodoguka. 	 از آنرو که در مسیح شریک گشته‌ایم اگر به ابتدای اعتماد خود تا به انتهاسخت متمسک شویم.


Ngohi tobarani komagena, ma sababu ka cawali ma Kristus asa ngohi woisiputuru so taaka, la ma ngale ai demo de ai manara so o bi bangsa yangodu ona o Yahudika ma nyawa yasowo lo aku o Gikimoi wisigise. 	 زیراجرات نمی کنم که سخنی بگویم جز در آن اموری که مسیح بواسطه من به عمل آورد، برای اطاعت امت‌ها در قول و فعل،


Manga edekati gena yodupa yoise Una Awi dodoto de lo wigolo la manga panyake wosiloha. O nyawa ikokitokaka lo yahino Unaka, de manga toka gena wadusu so imahoika. 	 و کسانی که از ارواح پلید معذب بودند، شفا یافتند.


So o nyawa magena womajobo de wotagi o Dekapolis ma daeraka wosihabari ma ngale o Yesus Awi manara qaloloha unaka, de o nyawa yangodu yogogiise gena yohairani icarawa. 	 پس روانه شده، در دیکاپولس به آنچه عیسی با وی کرده، موعظه کردن آغاز نمودکه همه مردم متعجب شدند.


So ngaroko ai dorou gena ilamo, duma nanga Jou Gikimoi Awi laha foloi ilamo ngohika, sidago o orasi manena ngohi o Yesus Kristus towipiricaya qaboloka. De idodooha Una o bi nyawaka wadodara, komagena ngohi lo o bi nyawa tadodara. 	 اما فیض خداوندما بی‌نهایت افزود با‌ایمان و محبتی که در مسیح عیسی است.


Ona magegenaka o Gikimoi wasingangasu, la Awi demo kiaka ona isingongangasu magena ma meta gena ona kawa, duma ma ngale ngini manenaka gena inileleani. De Awi demo isingongangasu magena, o orasi manena naga asa inisingangasu nginika, ma orasi Awi sosulo-sosulo o habari qaloloha isihabari gena, de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa gena o Gikimoino. Awi laha winisidudumu nginika, magena o bi malaikat lo manga dupa foloi qaputuru la tanu yatailako. 	 و بدیشان مکشوف شد که نه به خود بلکه به ما خدمت می‌کردند، در آن اموری که شما اکنون از آنها خبریافته‌اید از کسانی که به روح‌القدس که از آسمان فرستاده شده است، بشارت داده‌اند و فرشتگان نیز مشتاق هستند که در آنها نظر کنند.


Sababu nakoso nioqo gena, ngini nigila-gila cawali nia ino masirete nioqo kasi de ma ngale nia dodiao magena niadamahawa, sidago o nyawa isususa kanaga o ino yamakewa de ma binukali kanaga yadaluka. 	 زیرا در وقت خوردن هرکس شام خود را پیشتر می‌گیرد و یکی گرسنه و دیگری مست می‌شود.


So de o Gikimoi Awi sasi komagena, gena isikelelo igogou ma ngale o Yesus so kanaga o Gikimoi Awi jaji qamomuane ngoneka magena qaputuruka de lo foloisi qaloloha de Awi jaji iqoqoma o bi Yahudika. 	 به همین قدرنیکوتر است آن عهدی که عیسی ضامن آن گردید.


Qabolo de o Gikimoi wisulo unaka la womasuna, de magena idadi o nonako moi igogou o Gikimoi wiqehe qaloha. So o Abraham una magegena o nyawa ma somoa yaaka maro manga ngeko. To una awi piricaya o Gikimoika gena yamote so maro o Abraham komagena lo ona, ngaroko imasuna waasi, duma o Gikimoi iwipiricaya ma ngale o Gikimoi aku waaka manga sininga itiai Unaka. 	 و علامت ختنه را یافت تا مهر باشد بر آن عدالت ایمانی که در نامختونی داشت، تا او همه نامختونان را که ایمان آورند پدر باشد تا عدالت برای ایشان هم محسوب شود؛


Duma kanaga o Paulus ma bira ma ngopa o gohiduuru moi woise ma ngale kanaga o nyawa o bolu moi manga edekati qatorou o Pauluska. So una wotagi kagena o prajurit ma tahuka, de wowosa wosingangasu o Pauluska. 	 اما خواهرزاده پولس از کمین ایشان اطلاع یافته، رفت و به قلعه درآمده، پولس را آگاهانید.


O Petrus ka wobicarasi, de imatodoka o lobi-lobi isisiru o bolu moi iuti so yasaoka, de o lobi-lobi ma rabano o ili moi iise itemo, "Una manena to Ngohi Ai Ngopa towidododara. Una Ai sininga yadahe de ka Unaka bilasu niwisigise!" 	 و هنوز سخن بر زبانش بود که ناگاه ابری درخشنده بر ایشان سایه افکند واینک آوازی از ابر در‌رسید که «این است پسرحبیب من که از وی خشنودم. او را بشنوید!»


So nagoona la kanaga manga tahu ma ngihi iqoqokuka lo upa iwosa la manga kia naga moi yaqehe, duma ka youti de yodoloqa. 	 وهر‌که بر بام باشد، بجهت برداشتن چیزی از خانه به زیر نیاید؛


Una magena de to una awi tahu ma raba moi manga sigogise qaloha o Gikimoika de Unaka wodupa wisusuba. Una awi roriwo idala wahike o Yahudi ma nyawa isususaka de lo wodupa wosumbayang o Gikimoika. 	 و او با تمامی اهل بیتش متقی و خداترس بود که صدقه بسیار به قوم می‌داد و پیوسته نزدخدا دعا می‌کرد.


So ngohi ai edekati lo o gaji nginika tinigolowa gena igogou tacoho, la ma ngale o bi sosulo ma somoa ona magena yaakuwa manga giliri isimane itemo ona manga manara imatero de ngomi mia manara. 	 لیکن آنچه می‌کنم هم خواهم کرد تا از جویندگان فرصت، فرصت را منقطع سازم تا درآنچه فخر می‌کنند، مثل ما نیز یافت شوند.


Duma nakoso o ngopeqeka moi la kanaga de ami hutu ikuru, magena potemo qalohaka. To muna ami hutu ikukuru gena miloha, sababu o hutu ikukuru magena o bi ngopeqeka yahikeka ma ngale manga sahe ma dodalake. 	 و اگر زن موی درازدارد، او را فخر است، زیرا که موی بجهت پرده بدو داده شد؟


Mia dodiao nipipiricaya, ngomi de o Jou Yesus Kristus Awi kuasa asa minisulo ngini, la bilasu ngini lo niaholu o dodiao yangodu o Jou wipipiricaya de nakoso ona magena ibusengi so yomanarawa de ma ngale o dodoto itotiai so ngomi minidotoka gena iholu yaaka. 	 ولی‌ای برادران، شما را به نام خداوند خودعیسی مسیح حکم می‌کنیم که از هر برادری که بی‌نظم رفتار می‌کند و نه برحسب آن قانونی که ازما یافته‌اید، اجتناب نمایید.


Iwipalakoka, de una asa wosupu wotagi la o nyawa o dunia ma bi dokuka wakulai, o bi doku o dunia ma gilolika gena o Gog de lo o Magog. Una awi edekati asa ona watolomu la yokudoti. O bi doku ma nyawa foloisi yadala gena maro o dowongi o teoka ma dala so paakuwa paeto. 	 تا بیرون رودو امت هایی را که در چهار زاویه جهانند، یعنی جوج و ماجوج را گمراه کند و ایشان را بجهت جنگ فراهم آورد که عدد ایشان چون ریگ دریاست.


Ma orasi o Yesus wodoto o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka, de Una womasano, "Qadoohaso o bi guru agama magena aku itemo o Salamati ma Kolano Una magena Awi sihino o Daud awi ahelino. 	 و هنگامی که عیسی در هیکل تعلیم می‌داد، متوجه شده، گفت: «چگونه کاتبان می‌گویند که مسیح پسر داود است؟


De ngini lo niwirisima o Yesuska, Una magena wodadi maro o Gikimoi Awi dagali moi o jaji qamomuane gena waaturu. O Yesus wosone de Awi au ikopolaka, de Awi au gena foloisi qaloha de o Habel awi au iqoqomaka, sababu o Habel awi au gena isinako bilasu yafanggali, duma o Yesus Awi au magena isinako igogou nanga dorou aku yaaponguka. 	 و به عیسی متوسط عهد جدید و به خون پاشیده شده که متکلم است به‌معنی نیکوتر ازخون هابیل.


So ma orasi isitatapu qaboloka ma ngale o Paulus de ngomi o deruku mipane la miside mikahika o Romaka gena o Italia ma daeraka, so de mimajobo o Paulus de o nyawa yamuruo naga o bui ma rabaka yasisaraha o Yuliuska, una magena ma Kaisar awi prajurit yaratu moi manga sahe. 	 چون مقرر شد که به ایطالیا برویم، پولس و چند زندانی دیگر را به یوزباشی از سپاه اغسطس که یولیوس نام داشت، سپردند.


Duma ka o nyawa moi lo yaakuwa Una iwisango. 	 پس در این امور از جواب وی عاجزماندند.


O bi nyawa la kanaga Ngohi iholuka, ona magena imatero maro o rube moi kanaga o tetoku itura so ipoloteka, eko lo o rube moiku kanaga o teto moi yodutura so o rube gena imeremoka." 	 و هر‌که برآن سنگ افتد خرد شود، اما اگر آن بر کسی بیفتداو را نرم خواهد ساخت؟»


De ngohi tosango, komagenawa. Kanaga igogou ma faida ilamo. Ma nonoma o Yahudika ma nyawa ona magena iqomaka o Gikimoi Awi demo wahike de wasingangasuka. 	 بسیار از هر جهت؛ اول آنکه بدیشان کلام خدا امانت داده شده است.


Upa sidago ngini o nyawa moi o sangisara niamake ma sababu gena nitotooma, eko nitotosi, eko lo o dorou moili niaaaka, koloko de o nyawa manga aturu moi-moi qatotorou de kanaga ngini lo nicapu. 	 پس زنهار هیچ‌یکی از شما چون قاتل یا دزد یا شریر یا فضول عذاب نکشد.


O orasi magena de o titi idadala o tala ma ngunu magenaka o ino imasari. De o toka imagolo Unaka, "Nako qaloha, de o titika nomidusulo la asa o titika miwosa." Magena de wasimaha 	 و در آن نزدیکی گله گراز بسیاری بودند که در کوه می‌چریدند. پس از او خواهش نمودند که بدیشان اجازت دهد تا در آنها داخل شوند. پس ایشان را اجازت داد.


so yahike de kagena yasicoho o bi rasulka. De o pipi magena asa o bi rasul yasitoku onaka, yamote o nyawamoi-nyawamoi manga kurangi ma lamo. 	 به قدمهای رسولان می‌نهادند و به هر یک بقدراحتیاجش تقسیم می‌نمودند.


De muna motemo, "Baba, o sumu manena duruhe iluku de Ngona gena Ani ember ihiwa, so kekiano done asa Ngona o ake noqehe la ngohi aku o oho ma duhutu magena tamake. 	 زن بدو گفت: «ای آقادلو نداری و چاه عمیق است. پس از کجا آب زنده داری؟


So o nyawa ma dorou una magena de awi manara qatotorou asa ona o nyawa dede o Gikimoi imakitingaka la foloisi wakulai. Sababu ona magena asa o demo itotiai de itetero gena yodupa kawa yacoho la ona upa yasisalamati. 	 و به هرقسم فریب ناراستی برای هالکین، از آنجا که محبت راستی را نپذیرفتند تا نجات یابند.


Duma o Gikimoi ma orasi magena watimisi, sababu nakoso ma orasi watimisiwa, igogou o nyawa moi lo iohowa. So ma ngale o Gikimoi Awi nyawa wahihirika, sidago o sangisara ma orasi magena gena ka watimisi. 	 و اگر خداوند آن روزها را کوتاه نکردی، هیچ بشری نجات نیافتی. لیکن بجهت برگزیدگانی که انتخاب نموده است، آن ایام را کوتاه ساخت.


Komagena igogou, sababu o Yahudika ma nyawa ma duhutu eko o Gikimoi Awi nyawa ma duhutu gena upa ka cawali manga rohe yasuna. 	 زیرا آنکه در ظاهراست، یهودی نیست و آنچه در ظاهر در جسم است، ختنه نی.بلکه یهود آن است که در باطن باشد و ختنه آنکه قلبی باشد، در روح نه در حرف که مدح آن نه از انسان بلکه از خداست.


De kanaga lo o Farisika ma nyawa de lo o imamka ma bi sahe asa isibeseso itemo, "Nakoso ngini o Yesus niwikelelo, de bilasu ngini jai-jai nimidedemo ngomika, la Una aku ngomi miwitago." 	 اما روسای کهنه و فریسیان حکم کرده بودند که اگر کسی بداند که کجا است اطلاع دهد تا او را گرفتارسازند.


Hika tosiade-ade, ma orasi iqomaka ngohi ka o ngopa moi ka iecesi, de ngohi tobicara maro ka o ngopa, de ai sininga lo maro o ngopa ma sininga de lo ai tagapi maro ka o ngopa ma tagapi. Duma o orasi manena ngohi kanaga ilamoka, so o ngopa ma manara gena ngohi taqoha so taaka kawa. 	 زمانی که طفل بودم، چون طفل حرف می‌زدم و چون طفل فکر می‌کردم و مانندطفل تعقل می‌نمودم. اما چون مرد شدم، کارهای طفلانه را ترک کردم.


De yasimahaka so o haiwani ma sinotoka, kiaka o giki yatotulada magenaka, o woma isingosa so ioho. La ma ngale o giki magena aku ibicara de isulo la kanaga o nyawa nagoona la nakoso yosuba yoholu, ona magena bilasu yatooma. 	 و به وی داده شد که آن صورت وحش را روح بخشد تا که صورت وحش سخن گوید و چنان کند که هر‌که صورت وحش راپرستش نکند، کشته گردد.


Una wodupa wikelelo o Yesus Una magena naguuna, duma idadiwa iwikelelo, sababu o nyawa yadala poli de una ka witimisi. 	 خواست عیسی را ببیند که کیست و از کثرت خلق نتوانست، زیرا کوتاه قد بود.


Kagena o haiwani ilalago ma nonoma magena ma simaka de o haiwani ma sinotoka manena yamake ma kuasa gena, imatero de o haiwani ma nonoma ma kuasa. So ipareta de isulo bilasu o nyawa o duniaka igogoge gena o haiwani ma nonomaka yasuba, o haiwani kiaka kanaga de ma naboka so he isone duma qalohaka. 	 و با تمام قدرت وحش نخست، در حضور وی عمل می‌کند و زمین وسکنه آن را بر این وامی دارد که وحش نخست راکه از زخم مهلک شفا یافت، بپرستند.


So ma ngale ngone gena nakoso o bi loha moi-moi paakaka gena, bilasu upa nanga sininga qaceke. Nakoso komagena, de igogou done o Gikimoi asa ngone wonafanggali de o loha, maro ngone lo o kia podatoka de done asa ngone pautu. 	 لیکن از نیکوکاری خسته نشویم زیرا که درموسم آن درو خواهیم کرد اگر ملول نشویم.


De ona lo bilasu o loha yaaka o nyawaka de manga manara idala gena ka o loha ma rehe-rehe. Ona isidailako so o kia naga onaka gena aku o nyawa yahike de manga sininga qaloloha. 	 که نیکوکار بوده، در اعمال صالحه دولتمند و سخی و گشاده‌دست باشند؛


Sababu una magena wosingangasuka, bilasu o bi nyawa imasidailako ma ngale Ngohi tahino tadoto onaka, maro o kia o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefoka. O Gikimoi wotemo Awi Ngopaka, 'Una to Ngohi Ai sosulo, Ngohi towisulo una asa woqomano, una magena wosidailako to Ngona Ani ngeko.' " 	 زیرا همان است آنکه درباره اومکتوب است: "اینک من رسول خود را پیش روی تو می‌فرستم تا راه تو را پیش روی تو مهیا سازد."


So ona itemo, "O kia bilasu ngone paaka o nyawa yasinoto magenaka. O bi nyawa o Yerusalemka igogoge yangodu yanakoka ona yaaka o nonako ihahairani manena foloisi ilamo. So ngone lo akuwa potemo magena ikulai. 	 که «با این دو شخص چه کنیم؟ زیرا که برجمیع سکنه اورشلیم واضح شد که معجزه‌ای آشکار از ایشان صادر گردید و نمی توانیم انکار کرد.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena o ngopeqeka ibabalo niasihaga de o damato niasiosi so ma duuru de manga tahu lo niakooraka. Ma ngale nia sala de nia dorou niodidu, so ngini nisumbayang de ma demo niakuru-kuru la o nyawa nisigiliri. Igogou totemo nginika! Done to ngini nia manara magena o Gikimoi wafanggali qatubuso icarawa.)) 	 وای بر شما‌ای کاتبان وفریسیان ریاکار، زیرا خانه های بیوه‌زنان رامی بلعید و از روی ریا نماز را طویل می‌کنید؛ ازآنرو عذاب شدیدتر خواهید یافت.


De ma ngale ngini gena ona de manga sayangi ilamo so isumbayang, sababu kagena nginika kanaga o Gikimoi Awi laha ilalamo gena imanara foloisi qaputuru. 	 و ایشان به‌سبب افزونی فیض خدایی که بر شماست، دردعای خود مشتاق شما می‌باشند.خدا را برای عطای ما لاکلام او شکر باد.


Ngini gena niodupa nimatekesigiliri moi de moika, so niodupa niasari lo o nyawa inisigiliri nginika. Duma ngini niodupawa niasari la niamake o giliri Una womatetengo gena o Gikimoino. So done idodooha la sidago ngini aku Ngohi nipiricaya, igogou Ngohi Ai sihino gena o Gikimoino. 	 گمان مبریدکه من نزد پدر بر شما ادعا خواهم کرد. کسی هست که مدعی شما می‌باشد و آن موسی است که بر او امیدوار هستید.


Ai dodiao nipipiricaya, ngini upa komagena. Duma ngohi tongongano ngini nia gogoho maro o Gikimoi wodudupa gena bilasu foloisi niaaka nikaeli, la komagena niasikelelo o nyawaka igogou Una ngini winiasoka de winihirika la ma ngale nidadi to Una Awi nyawa. Nako nikaeli niaaka komagena, de igogou ngini o dorou he niaaka kawa. 	 لهذا‌ای برادران بیشتر جد و جهد کنید تادعوت و برگزیدگی خود را ثابت نمایید زیرا اگرچنین کنید هرگز لغزش نخواهید خورد.


O Lewi ma baba gena o Simeon, o Simeon ma baba gena o Yehuda, o Yehuda ma baba gena o Yusuf, o Yusuf ma baba gena o Yonam, de o Yonam ma baba gena o Elyakim. 	 ابن شمعون، بن یهودا، بن یوسف، بن یونان، بن ایلیاقیم،


Qabolo de ma Kolano Herodes awi sibuo ma wangeka, o rarame magena ma rabaka ongo Herodias ami ngopa moselo so una magena womidupa icarawa. 	 اما چون بزم میلاد هیرودیس را می‌آراستند، دختر هیرودیا درمجلس رقص کرده، هیرودیس را شاد نمود.


Hika niaahono la tanano o pipi o balastengi ma fangu ngai moi la Ngohi tanano." Kagena de o pipi ngai moi yaaho so yahike Unaka. 	 سکه جزیه را به من بنمایید.» ایشان دیناری نزد وی آوردند.


O Yesus o Farisika ma nyawa manga edekati ma dorou Unaka gena wanako. So kagena de Una womajobo de o nyawa yadadala iwimote. De ibipopanyake manga sidongirabaka gena yangodu Una wasilohaka. 	 عیسی این را درک نموده، از آنجا روانه شدو گروهی بسیار از عقب او آمدند. پس جمیع ایشان را شفا بخشید،


Igogou, nakoso ngone kanaga o Jou Yesus powipiricaya, de ka ma ngale o Gikimoi Awi laha so asa ngone nanga dorouno wonasisalamatika. Magena nanga manara ma sopo qasowo, duma ka cawali ma ngale o Gikimoi Awi laha so wonasitodihike ngoneka la wonasisalamati. 	 زیرا که محض فیض نجات یافته‌اید، بوسیله ایمان و این از شمانیست بلکه بخشش خداست،


De ma orasi magena, o Minggu ma Wangeka, de o Gurumi Qatetebi ngohi ai sininga wapareta so tamote. Kagena de o gogelelo moi tamake so kanaga ngohi ai duduno o ili ilalamo moi toise maro o trompet ma ili, 	 و در روز خداوند درروح شدم و از عقب خود آوازی بلند چون صدای صور شنیدم،


Nakoso ngini kanaga o nyawa manga dorou niasiapongu, de ona magenaka asa o Gikimoi lo wasiapongu. De nakoso ngini la o nyawa niasiaponguwa, de ona lo kanaga de manga dorou o Gikimoi Awi simaka so ona magena wasiaponguwa." 	 گناهان آنانی را که آمرزیدید، برای ایشان آمرزیده شد وآنانی را که بستید، بسته شد.»


O Jou Awi bobita o Musa wosilelefoka gena ka imatero de o nonako moi. O bobita ma rabaka o nyawa yanako waasi o bi moi-moi qaloloha ma Kristuska gena aku yamake. Duma o bobita ma rabaka gena ona yakelelo ka cawali o bi moi-moi qaloloha ma Kristuska gena ka ma gurumi, so ma jamani ma duhutu gena yakelelo waasi. Maro o nyawa moi nakoso una nonena wotagi wokahino de ka cawali awi gurumi awi simaka iqoma so pakelelo o tonaka. So o suba kiaka isitatapu o bobita magena ma rabaka, ngaroko o taungu moi de o taungu moili ma simaka ona yahino manga suba-suba ka imakoketero yaaho isisuba o Gikimoika, duma o nyawa manga siningaka o dorou gena yasisa lo yaaka yaaku waasi. 	 زیرا که چون شریعت را سایه نعمتهای آینده است، نه نفس صورت آن چیزها، آن هرگز نمی تواند هر سال به همان قربانی هایی که پیوسته می‌گذرانند، تقرب جویندگان را کامل گرداند.


Sababu Una Awi laha ilamo ngoneka, so aku o Gikimoi waaka nanga sininga itiai, la igogou ngone maro Awi ngopa-ngopa masirete so pongongano done asa pooho ka sidutu ikakali. 	 تا به فیض او عادل شمرده شده، وارث گردیم بحسب امید حیات جاودانی.


So o roriri ona magena yamaloka o manara maro o kia kanaga o Gikimoi de Awi laha woihike ngohika. Komagena so ona ngini niahohoromati maro nia roriri foloi yolamo gena, ona de ngohi de o Barnabas lo mimakocoho giaka. La komagena isikelelo ona de ngomi mimatekefakati de mimarimoi maro o dodiao mimomanara, ma ngale ngomi gena mitagi o habari qaloloha misihabari o nyawa o Yahudika yasowo de o roriri ona magena yotagi o habari qaloloha yosihabari o Yahudi ma nyawaka. 	 پس چون یعقوب وکیفا و یوحنا که معتبر به ارکان بودند، آن فیضی را که به من عطا شده بود دیدند، دست رفاقت به من وبرنابا دادند تا ما به سوی امت‌ها برویم، چنانکه ایشان به سوی مختونان؛


Komagena qabolo de o Yesus womasimane kali wimomote yasinotoka, ma ngeko Awi jamani watagali. Magena idadi ma orasi wimomote yasinoto magena manga dodagi ma rabaka o Yerusalemno isupu yakahika o doku moika. 	 و بعد از آن به صورت دیگر به دو نفر ازایشان در هنگامی که به دهات می‌رفتند، هویداگردید.


itemo, "Cedekele! Temo Ngona gena o Gikimoi Awi Tahu aku naruba de nabiau, duma o wange saangeka de naoko kali. Nako igogou Ngona o Gikimoi ma Ngopa, de hika o sangahadiku nouti la Ani rohe nosisalamati." 	 می‌گفتند: «ای کسی‌که هیکل را خراب می‌کنی و در سه روزآن را می‌سازی، خود را نجات ده. اگر پسر خداهستی، از صلیب فرود بیا!»


Ma orasi o goginita nosi, o imamka ma bi sahe de o Yahudika manga roriri ona yangodu imatolomu de jai-jai imatekefakati la o Yesus bilasu iwitooma. 	 و چون صبح شد، همه روسای کهنه ومشایخ قوم بر عیسی شورا کردند که اورا هلاک سازند.


Maro o jaji iqoqomaka o bi bobita o Musa wosilelefo gena, nakoso o nyawa la kanaga o kia naga qatotorouka yatigi sidago yasisalaka, de ona magenaku bilasu o kabi ma nau eko o sapi ma nau yatotola la ma au ikopola. De onaku lo bilasu o sapi ma ngopa yatutupu gena ma gaapo yasihaja. So nakoso o au de o gaapo magena aku o nyawa isasala manga rohe yatiodo so qatebika, 	 زیرا هر گاه خون بزها و گاوان و خاکستر گوساله چون بر آلودگان پاشیده می‌شود، تا به طهارت جسمی مقدس می‌سازد،


So Una wotemo onaka, "Ngini ningodu nianako o Yahudika ma nyawa yasowo manga bobareta to ona manga kawasa yasidipito so manga oho isangisara. De o bobareta ngaroko yosidipito, duma ona magena yodupa ka yaaso 'ona la kanaga de manga sininga ma loha o kawasaka'. 	 آنگاه به ایشان گفت: «سلاطین امت‌ها بر ایشان سروری می‌کنند وحکام خود را ولی‌نعمت می‌خوانند.


Qaboloka, de o Yesus womamataga o sorogaye de wosumbayang wotemo, "Baba, igogou ma orasi he yaadoka gena Ngohi bilasu isangisara sidago lo tosone. So togolo tanu Ani Ngopa Ngohi manena Ai kuasa ilalamo asa o nyawaka nasikelelo, la ma ngale Ngohi lo aku Ngona Ani kuasa ilalamo tasikelelo onaka. 	 عیسی چون این را گفت، چشمان خودرا به طرف آسمان بلند کرده، گفت: «ای پدر ساعت رسیده است. پسر خود را جلال بده تاپسرت نیز تو را جلال دهد.


Ngona nanakoka o nyawa ipipiricaya o Asia ma daera ma rabaka gena he yangodu ngohi idongosaka, de komagena lo o Figelus de o Hermogenes. 	 از این آگاه هستی که همه آنانی که در آسیا هستند، از من رخ تافته‌اند که از آنجمله فیجلس و هرموجنس می‌باشند.


O wange moiku, o Sabat ma wange, de o Yesus wotagi wooqo o Farisi ma nyawa manga roriri moi awi tahuka. Kagena iwinanano gena isidodiahi la Awi sala yasari. 	 و واقع شد که در روز سبت، به خانه یکی از روسای فریسیان برای غذاخوردن درآمد و ایشان مراقب او می‌بودند،


O moi-moi iqomaka ngohi talefoka, ngaroko tongongano itekawa ngohi asa tahika kali ngonaka, 	 این به تو می‌نویسم به امید آنکه به زودی نزد تو آیم.


Sababu o Lewi gena o Abraham awi ngopa de awi dano moiku. Ma orasi o Melkisedek o Abraham gena wimake, de o Lewi una magena wisibuo waasi, una o Abraham awi rohe ma raba kasi. So nakoso o Abraham wihike o Melkisedekka, igogou o Melkisedek una magena foloisi wolamo de o Lewi de lo una awi ngopa de awi danoku ona magena o imam. 	 زیرا که هنوز در صلب پدر خود بود هنگامی که ملکیصدق او را استقبال کرد.


Ka cawali ngone manena la kanaga popipiricayaka asa aku powosa la pogoge dede o Gikimoi. Nakoso o nyawa la kanaga yopiricayawa, ona magena asa yasimahawa, ma ngale maro o Kanaan ma tona kagena iqoma o Gikimoi wotemo, "So Ngohi manena itoosa de tosasi totemo, 'Kagena igogou asa ona gena tasimahawa yowosa de yogoge dede Ngohi.' " So ona yamakewa, ngaroko o orasi ma solano o Gikimoi o dipa de o dunia wosidadika so o wange ma tumudingika de asa wosidailako qabolo la aku wogogeku womawoma. 	 زیرا ما که ایمان آوردیم، داخل آن آرامی می‌گردیم، چنانکه گفته است: «در خشم خود قسم خوردم که به آرامی من داخل نخواهند شد.» و حال آنکه اعمال او از آفرینش عالم به اتمام رسیده بود.


Lebelaha o unta moi asa iwosa o yaiti ma kupeka, nako positero de o nyawa wokakaya moi wowosa o Gikimoi Awi pareta ma rabaka." 	 زیرا گذشتن شتر از سوراخ سوزن آسانتر است از دخول دولتمندی در ملکوت خدا.»


O dipaye womamataga so Awi woma walia de wotemo, "Efata!" ma ngale "Ipelenga!" 	 و به سوی آسمان نگریسته، آهی کشید و بدو گفت: «افتح!» یعنی باز شو


Hika ngini nimasininga, ma orasi ngone de o Yesus Kristus Awi ronga inasiosi gena, ma ngale o nonako moi o nyawaka ma orasi Una ngo wosone gena ngone dede Una pomarimoika. 	 یانمی دانید که جمیع ما که در مسیح عیسی تعمیدیافتیم، در موت او تعمید یافتیم؟


Wokakawi gena wotemo, 'Igogou, ma ngale ngini ngohi tininakowa.' " 	 او در جواب گفت: "هرآینه به شمامی گویم شما را نمی شناسم."


Ngini gena maro ai ngopa-ngopa tosiboboso. O Gikimoi wotemoka o bi nyawa yangodu gena de manga dorouka. So upa sidago ngone potemo, "Ngohi gena ma moi waasi o dorou taaka." Sababu nako potemo komagena, de ngone aku lo potemo Una gena witodamato de Awi demo gena nanga sininga ma rabaka lo ihiwa. 	 اگر گوییم که گناه نکرده‌ایم، او را دروغگو می شماریم و کلام او در ما نیست.


Ma ngale Ngona gena Ngohi tonisinako onaka, de magena asa taaka tomatoguwa, la ma ngale maro Ngona noidodara Ngohika, komagena aku ona lo yadodara o nyawaka, de Ngohi masirete lo aku to ona manga rabaka." 	 و اسم تو را به ایشان شناسانیدم و خواهم شناسانید تا آن محبتی که به من نموده‌ای در ایشان باشد و من نیز در ایشان باشم.»


De ma pego koloko o hai sosolota so de ma pego gena yaaku o nyawaka yasibisa. So de ma pego gena aku o nyawa yasisangisara ma deka o ngoosa motoha. 	 و دمها چون عقربها با نیشهاداشتند؛ و در دم آنها قدرت بود که تا مدت پنج ماه مردم را اذیت نمایند.


So ma deka o ngoosa saange o Sabat ma wange isigeto o Paulus o puji ma tahuka wowosa de wobarani wodoto o bi nyawaka. Una wodoto wagogou la tanu ona iwidupa o Gikimoika la Una wapareta to ona manga sininga. 	 پس به کنیسه درآمده، مدت سه ماه به دلیری سخن می‌راند و در امور ملکوت خدا مباحثه می‌نمود و برهان قاطع می‌آورد.


Ngaroko iqomaka o bobita o Gikimoino panakoka de bilasu paaka, duma ngone o orasi manena upa he magena paaka kali. Sababu nako o bobita ngone inapareta kawa, so maro posone de o bobita magenano inapalakoka. So ngone asa o bobita o Gikimoino paaka ma ngale nanga sininga itiai Unaka, o ngeko iqoqoma magena he pamote kawa. De nako o Gikimoi powileleani gena, o orasi manena aku o ngeko qamomuane moi pamote de potemo, "O Jou Awi Gurumi ai sininga ma rabaka, so Una magegena waaka ai sininga itiai Unaka." 	 اما الحال چون برای آن چیزی که در آن بسته بودیم مردیم، از شریعت آزاد شدیم، بحدی که در تازگی روح بندگی می‌کنیم نه در کهنگی حرف.


So kagena de o Paulus wotemo, "Ngaroko o orasi iteka eko idumu, duma ngohi tosumbayang o Gikimoika, la upa cawali ngona, duma ngini ningodu lo o wange manena ai demo niiise lo asa nidadi o Kristen ma nyawaka maro ngohi manena, duma upa nirate maro komanena." 	 پولس گفت: «از خداخواهش می‌داشتم یا به قلیل یا به کثیر، نه‌تنها توبلکه جمیع این اشخاصی که امروز سخن مرامی شنوند مثل من گردند، جز این زنجیرها!»


Qabolo de ma kapitaka o Yesus wotemo, "Notagi noliho bato! Sababu maro o kia ngona nopipiricaya magena asa igogou idadi." De o orasi magena bato awi leleani gena wilohaka. 	 پس عیسی به یوزباشی گفت: «برو، بر وفق ایمانت تو را عطاشود، » که در ساعت خادم او صحت یافت.


Ma nonomaka, ngohi lo towinako waasi Una magena igogou o Salamati ma Kolano, duma ngohi tahino kanaga o bi nyawa tasiosi de o ake la ma ngale ngini o Israelka ma nyawa aku Una niwinako. 	 و من اورا نشناختم، لیکن تا او به اسرائیل ظاهر گردد، برای همین من آمده به آب تعمید می‌دادم.»


So, ai dodiao nipipiricaya, nako o habari qaloloha ngohi tinisihohabari nginika gena, ngohi todupa la ngini niosininga kali. O habari magena ngini niaqehe qalohaka, de sidago o orasi manena naga to ngini nia piricaya gena igogou qaputuru. 	 الان‌ای برادران، شما را از انجیلی که به شما بشارت دادم اعلام می‌نمایم که آن را هم پذیرفتید و در آن هم قایم می‌باشید،


So o Gikimoi Awi dodoto itotiai gena o nyawa manga dorouno yapalako de yasiputuru la aku Unaka iwisigise. De nakoso magena ngone pasikelelo igogou de ngone pomadoto pomatoguwa de lo upa ka poiseka de gila-gila pawosaka, duma o moi-moi qangodu magena la paaka pokaeli, de igogou o moi-moi paaaka magena ma rabaka o Gikimoi Awi laha asa wonasidumu ngoneka. 	 لکن کسی‌که بر شریعت کامل آزادی چشم دوخت و در آن ثابت ماند، او چون شنونده فراموشکار نمی باشد، بلکه کننده عمل پس او در عمل خود مبارک خواهد بود.


Awi demo magena yoiseka, de o nyawa yadadala kanaga ma binuka ona itemo, "Igogou, Una manena o nabi moi kekiaka o Gikimoi wojajajika done asa wahino." 	 آنگاه بسیاری از آن گروه، چون این کلام راشنیدند، گفتند: «در حقیقت این شخص همان نبی است.»


Ngaroko komagena, ma orasi Una woise o Lazarus gena wopanyake, Una wotagi waasi de kagena wogogoge ma deka o wange sinotosi. 	 پس چون شنید که بیمار است در جایی که بود دو روز توقف نمود.


Igogou, o susa de o sangisara ma bio idala so moi-moi qangodu magena ngomi imidaheka, so ngomi o nyawa imisidipito, duma miturawa. De ngomi kanaga migamamu, duma mia ngongano o Gikimoika itolawa. 	 درهرچیز زحمت کشیده، ولی در شکنجه نیستیم؛ متحیر ولی مایوس نی؛


Ai dodiao nipipiricaya, upa ngini nidadala gena niadupa nidadi o guru la o nyawa niadoto. Sababu ngini nianakoka done ma orasi o nyawa yangodu manga dorou ma sopo ma fanggali yamake o Gikimoino de nakoso ngone poguru la ngone de nanga dorouka gena, Una wonafanggali nanga dorou ma sopo foloisi qatubuso. 	 ای برادران من، بسیار معلم نشوید چونکه می دانید که بر ما داوری سخت‌تر خواهدشد.


Ma ngale o Nuh awi piricaya so una asa wisigise o Gikimoika. O Gikimoi wisingangasu unaka done asa o nguuhi ilalamo moi waaka sidago idadi o taufani de o bi moi-moi iooho o duniaka gena qangodu wasisa so isoneka. So ngaroko ma moi-moi maro komagena o Nuh wamake waasi, una asa o Gikimoi Awi beseso wosigise de o deru ilalamo-lamo moi waaka, la ma ngale una de awi tahu moi ma raba upa isone. Ma ngale awi piricaya so o nyawa ma binuka ipipiricayawa ona magena asa de manga salaka, duma o Gikimoi waaka so o Nuh awi sininga itiai Unaka. 	 به ایمان نوح چون درباره اموری که تا آن وقت دیده نشده، الهام یافته بود، خداترس شده، کشتی‌ای بجهت اهل خانه خود بساخت و به آن، دنیا را ملزم ساخته، وارث آن عدالتی که از ایمان است گردید.


Qaboloka asa o nyawa isingangasu ngohika, kanaga o Yahudika o bolu moi manga edekati ma dorou so imatekefakati la una iwitooma. Mutuwade o orasi magegena qabolo de o nyawa una manena ngohi towitota ngonaka. De ona iwikokalaki magena ngohi tasuloka bilasu manga galaki magena isidiado ngonaka. Ngohi o prajurit manga kapita Klaudius Lisias O Yerusalemka 	 و چون خبریافتم که یهودیان قصد کمین سازی برای او دارند، بی‌درنگ او را نزد تو فرستادم و مدعیان او را نیزفرمودم تا در حضور تو بر او ادعا نمایندوالسلام.»


So kagena de o bi rasul imanako, so jai-jai o kota magena yodoloqa de manga dodagi yadofa kali so itagi o Listra ma kota de o Derbe ma kota ma sigilolino o Likaonia ma daera ma rabaka. 	 آگاهی یافته، به سوی لستره ودربه شهرهای لیکاونیه و دیار آن نواحی فرارکردند.


Kagena de o imamka ma bi sahe de o bi Yahudika manga roriri isingangasu kali ma ngale iqoqoma ona o Paulus iwikalakika. Sababu manga edekati asa o ngeko ma soaka de o Paulus widamaha la kagena de witooma, so ona igolo de wibaja o Festuska, la tanu de awi sininga ma loha onaka, so wosulo o Paulus bilasu wingaho o Yerusalemka wisikahika. 	 منتی بر وی خواستند تا او را به اورشلیم بفرستد و درکمین بودند که او را در راه بکشند.


Magena qangodu igogou done isisa, duma Ngona gena kanaga ka sidutu ikakali. O dunia de o dipa gena done idadi qapereki maro o baju done idadi qatorou, 	 آنها فانی، لکن تو باقی هستی و جمیع آنها چون جامه، مندرس خواهد شد،


Ngone gena de nanga barani to Gikimoi Awi simaka, sababu ngone o bi kia naga moi-moi maro to Una Awi dupa gena pogolo Unaka de Una asa wonahike ngoneka. 	 و این است آن دلیری که نزد وی داریم که هرچه برحسب اراده او سوال نماییم، ما را می‌شنود.


Kagena de Una asa wotemo ona yangoduka, "Ma orasi he yaadoka, de Ngohi o Nyawa ma Duhutu gena asa Ai Baba Awi simaka isimulia. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «ساعتی رسیده است که پسر انسان جلال یابد.


Komagena so Ngohi totemo, nitagi kasi la nia arata nia tahu ma rabaka qangodu nisiija de ma pipi o nyawa isususaka niasitoku. Bilasu o pipi ma ngihi nimagaka la done yaraca lo yaakuwa. Sababu magena idadi isitero de o soroga ma kaya, kiaka niadodiahi de done isisawa, sababu o nyawa moi lo akuwa yatosi de lo o lupu yaakuwa yaoqo so ibakawa. 	 آنچه دارید بفروشید و صدقه دهید وکیسه‌ها بسازید که کهنه نشود و گنجی را که تلف نشود، در آسمان جایی که دزد نزدیک نیاید و بیدتباه نسازد.


La o keledai ma bobiliku yasose de ma duhutu wakelelo de wasano onaka, "He! Ngini magena nidooha. Qadoohaso o keledai ma bobiliku niasose de niaqehe." 	 و چون کره را باز می‌کردند، مالکانش به ایشان گفتند چرا کره را باز می‌کنید؟


O imam moili kanena todedemo gena ma ngale nanga Jou. Sababu ngone panako nanga Jou Una magena o Yehuda awi ngopa de awi dano moiku, de o Lewi awi ngopa de awi dano moiku wisowo. De o Yehuda awi ngopa de awi dano la yodadi o imam gena moi lo wihiwa, sababu o Yehuda awi ngopa de awi dano done idadi o imamka gena ma moi waasi o Musa wotemo komagena. 	 زیرا واضح است که خداوند مااز سبط یهودا طلوع فرمود که موسی در حق آن سبط از جهت کهانت هیچ نگفت.


Sababu o orasi magena o Gikimoi Awi saturu wasangisara, ena gena ma orasi yaadoka, la o bi moi-moi isilelefo to Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka qangodu asa isiganapu. 	 زیرا که همان است ایام انتقام، تا آنچه مکتوب است تمام شود.


Sababu ngone o nyawa gena maro o tona. De o tona la kanaga masoa-masoa kugena isidadu-dadu yodomuura de kanaga lo de ma sopo, kiaka de ma faida o nyawa itotoroka, de o tona magenaka asa o Gikimoi Awi laha wosidumu. 	 زیرا زمینی که بارانی را که بارها بر آن می‌افتد، می‌خورد و نباتات نیکو برای فلاحان خود می‌رویاند، از خدا برکت می‌یابد.


Komagena so ngini tinisingangasu igogou, ma wangeka done o nyawa manga dorou ma sopo o Gikimoi wafanggali de o dorou, de o bi nyawa la kanaga manga demo moi-moi ma faida ihihiwa magena, done ona bilasu yasango o Gikimoi Awi simaka bai! 	 لیکن به شما می‌گویم که هرسخن باطل که مردم گویند، حساب آن را در روزداوری خواهند داد.


So nakoso ngini nikoro la nitagi o rarameka, lebelaha nimatami ma duduka, ma ngale o tahu ma duhutu done asa wotemo nginika, 'Ai dodiao, hino la ngona nomatami kagena ma simaka.' Nako komagena, de ngini asa foloi nisilamo yakokoro ma somoa manga simaka. 	 بلکه چون مهمان کسی باشی، رفته در پایین بنشین تاوقتی که میزبانت آید به تو گوید، ای دوست برترنشین آنگاه تو را در حضور مجلسیان عزت خواهد بود.


Sababu nagoona to ona manga dogo yamamake gena de maenaka, done asa yadogo ifoloi onaka, la ona asa de ma boloika. Duma nagoona manga dogo la yamakewa, done ka ma cunu onaka gena asa ngohi taqehe kali. 	 زیرا به هر‌که داردداده شود و افزونی یابد و از آنکه ندارد آنچه داردنیز گرفته شود.


So de witola qabolo de o sahe magena o pigaku wongado de wotagi wahike o jojaru magenaka. De o jojaru magena mahike kali ma awaka. 	 و سر او را در طشتی گذارده، به دختر تسلیم نمودند و او آن را نزد مادر خود برد.


So komagena lo itiaika o sangisara foloisi qatotubuso he yadahe o nyawaka, nakoso ona magena kanaga o Gikimoi Awi Ngopa iwiholu. Ce! Ona itemo Awi au magena ma faida ihiwa, ngaroko Awi au gena o Gikimoi Awi jaji isiputuruka de lo manga dorou yapikika. De Awi Gurumi lo Awi laha wosidudumu, kiaka Una magena Awi ronga ma dorou gena ona yogaka. 	 پس به چه مقدارگمان می‌کنید که آن کس، مستحق عقوبت سخت‌تر شمرده خواهد شد که پسر خدا راپایمال کرد و خون عهدی را که به آن مقدس گردانیده شد، ناپاک شمرد و روح نعمت رابی حرمت کرد؟


Duma o manara kiaka ngomi misimamaqe gena qangodu miamotewa, de o nyawa miakulaiwa, de lo o Gikimoi Awi demo gena miatagali miholu. O Gikimoi masirete kanaga wanano igogou ngomi gena cawali o dodoto o kia naga itotiai magena misihabari itiai, ma ngale o nyawa yadadala yatailako de asa yanako igogou so aku ngomi imipiricaya. 	 بلکه خفایای رسوایی را ترک کرده، به مکر رفتارنمی کنیم و کلام خدا را مغشوش نمی سازیم، بلکه به اظهار راستی، خود را به ضمیر هرکس درحضور خدا مقبول می‌سازیم.


O demo maro ma duuruka manena, gena igogou so bilasu o nyawa inangodu paqehe qaloha: "O Yesus Kristus wahino o dunia ma qokuka la o bi nyawa de manga dorouka wasisalamati." De o bi nyawa yangodu manga sidongirabaka ngohi foloisi ai dorou ilamo. 	 این سخن امین است و لایق قبول تام که مسیح عیسی به‌دنیا آمد تا گناهکاران را نجات‌بخشد که من بزرگترین آنها هستم.


Sababu o nyawa la o Gikimoi Awi bobita qangodu de kanaga ngai moi yamotewa, ngaroko Una Awi bobita ma binuka yaaka qaboloka, duma ona magena maro o nyawa ma somoa la o moi-moi qangodu gena yatilakuka. 	 زیرا هرکه تمام شریعت را نگاه دارد و در یک جزو بلغزد، ملزم همه می‌باشد.


To Ngona Ani Gurumi Qatetebi wipareta to ngomi mia topora o Daud, sidago ma orasi magena Ani leleani una masirete wotemo, 'Qadoohaso iqoqoma o Yahudika ma nyawa yasowo yatoosa ifoloi, de qadoohaso o Yahudika manga fakati ma faida ihiwa. 	 که بوسیله روح‌القدس به زبان پدر ما و بنده خودداود گفتی "چرا امت‌ها هنگامه می‌کنند و قومها به باطل می‌اندیشند؛


O Yesus gena o Yohanes wooosi awi nyawa wimomote wabobicara de wadoto qabolo waasi, de o nyawa moi asa wahino, una magena o puji ma tahu wapopareta. So o Yesus Awi simaka wosuba wobukuku, de wotemo, "Baba, ai ngopa o ngopeqeka moi asa ka mosoneku. Tanu nahino noimote la hiti nomipaqa, de asa mooho kali." 	 او هنوز این سخنان را بدیشان می‌گفت که ناگاه رئیسی آمد و او را پرستش نموده، گفت: «اکنون دختر من مرده است. لکن بیا و دست خودرا بر وی گذار که زیست خواهد کرد.»


O gisisi ma sonongali asa itura o tona qalolohaku. So ioho ma goho ifero qaloha de ma hutu ilamo so isopo. Ma sopo kanaga qaloha sidago ma dala ma para moruwange, de ma binuka qaloha sidago ma para moributanga, de ma binukali qaloha sidago lo ma para ratu moi." 	 و مابقی در زمین نیکو افتاد و حاصل پیدا نمود که رویید و نمو کرد و بارآورد، بعضی سی وبعضی شصت و بعضی صد.»


"Qadoohaso Ani muri-muri yatilaku to ngone nanga ete de nanga topora manga jojoho. Ce! Ona ioqo de manga gia yatiodowa." 	 «چون است که شاگردان تو از تقلید مشایخ تجاوز می‌نمایند، زیرا هرگاه نان می‌خورند دست خود رانمی شویند؟»


De woleleleani ma sinotoka, una magena wahino de wotemo, 'Tuangi, iqomaka o pipi o guraci moi noihihike ngohika, magena ma dogo gena ngai motohali.' 	 و دیگری آمده گفت، ای آقاقنطار تو پنج قنطار سود کرده است.


'He! Ngini o bi nyawa nagoona Ai demo yodupa isimaqe. Hika niise Ai demo manena. O orasi manena o manara moi Ngohi asa taaka de ngaroko o nyawa nisidoto nginika lo, ngini asa niopiricayawa. De Ai manara magena asa nisitodoka sidago niohairani de nisone bai!' " 	 که "ای حقیرشمارندگان، ملاحظه کنید و تعجب نمایید و هلاک شوید زیرا که من عملی را درایام شما پدید آرم، عملی که هر‌چند کسی شما را از آن اعلام نماید، تصدیق نخواهیدکرد.»


O Yesus Awi muri yamogiowo de sinoto o siminiko wahike qaboloka, kagena de womajobo so wotagi wodoto de o habari qaloloha wosihabari, to ona manga doku imakokadateku wageto. 	 و چون عیسی این وصیت را با دوازده شاگرد خود به اتمام رسانید، از آنجا روانه شد تا در شهرهای ایشان تعلیم دهد و موعظه نماید.


O namo gereja ngai sinoto isiija ma ragani ka ma cunu. Duma ngaroko komagena, kanaga moiwa isone nako o Gikimoi nia Baba Awi dupawa. 	 آیا دوگنجشک به یک فلس فروخته نمی شود؟ و حال آنکه یکی از آنها جز به حکم پدر شما به زمین نمی افتد.


Sababu o Gikimoi o bi moi-moi qangodu igogou waaka itiai. Una asa wawosawa to ngini nia manara de lo nia dodara kiaka nisikokelelo Unaka, ma orasi iqomaka sidago o orasi manena naga ngini nia dodiao o Jou Yesus wipipiricaya ona magena niariwo. 	 زیرا خدا بی‌انصاف نیست که عمل شما و آن محبت را که به اسم او از خدمت مقدسین که در آن مشغول بوده و هستید ظاهرکرده‌اید، فراموش کند.


Sababu ngini nianako ma orasi o sangisara de o susa niamake, de magena asa ngini initailako igogou ngini o Gikimoi niwipiricaya qaputuru eko hiwa, ma ngale ngini inidoto sidago o sangisara gena aku niamoku. 	 چونکه می‌دانید که امتحان ایمان شما صبر راپیدا می‌کند.


Una wotemo ngohika, 'Kornelius! To ngona ani sumbayang o Gikimoi woiseka de ani roriwo o nyawa isususaka gena wakeleloka. 	 و گفت: "ای کرنیلیوس دعای تو مستجاب شد و صدقات تو در حضورخدا یادآور گردید.


So una wotagi o doku ma nyawa moika, wodupa womanara la o gaji wamake. O doku ma nyawa una magena wisulo unaka la awi titi o kurungaka gena una wojaga. 	 پس رفته خود را به یکی از اهل آن ملک پیوست. وی او را به املاک خود فرستاد تاگرازبانی کند.


"Nako komagena, de o kia ngini nisiosi." De ona yosango itemo, "O Yohanes awi osi." 	 بدیشان گفت: «پس به چه چیز تعمید یافتید؟» گفتند: «به تعمید یحیی.»


Duma mimatodoka gena mia deru ma noma o goasa yahosa sidago itorihi de itagi kawa, duma ma doduurusa gena o moku-moku ilalago yapoka isidadu-dadu ma bati mia deru lo ipolote so ileta-letaka. 	 اما کشتی را درمجمع بحرین به پایاب رانده، مقدم آن فرو شده، بی‌حرکت ماند ولی موخرش از لطمه امواج درهم شکست.


Ngohi asa o Tikhikus towisulo la wahika nginika ai habari ma ngale ngohi gena qangodu nginika winisingangasu. Una gena mia dodiao wopipiricaya de womomanara moi so ngomi miwidodara ifoloi de lo o Jou Yesus wileleani wokaeli. 	 تیخیکس، برادر عزیز و خادم امین وهمخدمت من در خداوند، از همه احوال من شمارا خواهد آگاهانید،


Duma cawali kanaga o Yahudika ma nyawa o Asiano ona yamuruo naga. So igogou bilasu ona magena naaso kanena ani simaka la ona ikalaki. 	 و ایشان می‌بایست نیز دراینجا نزد تو حاضر شوند تا اگر حرفی بر من دارندادعا کنند.


Sababu nakoso o Musa gena, igogou o Gikimoi masirete wobicara unaka, magena mianako. Duma o nyawa Una magena, ce, Una o nyawa eko o nyanyawa sidago Awi sihino lo ngomi mianakowa bai!" 	 ما می‌دانیم که خدا باموسی تکلم کرد. اما این شخص را نمی دانیم ازکجا است.»


Kagena de o Petrus wotemo, "Baba, tanu Ngona o ade-ade ma ngale magena nomisingangasu nositotiai ngomika." 	 پطرس در جواب او گفت: «این مثل را برای ما شرح فرما.»


Duma Una woholu wapiricaya onaka, sababu o nyawa yangodu manga sininga ipepelu gena ka wanako. 	 لیکن عیسی خویشتن را بدیشان موتمن نساخت، زیرا که اوهمه را می‌شناخت.و از آنجا که احتیاج نداشت که کسی درباره انسان شهادت دهد، زیراخود آنچه در انسان بود می‌دانست.


Kanaga awi giaka o buku ma ceceke o lolo moi de o buku magena ipelengaka. So una awi qohu ma girina o teoku womasigipitoku de awi qohu ma gubali o dududuka womasigipitoku. 	 و در دست خودکتابچه‌ای گشوده دارد و پای راست خود را بردریا و پای چپ خود را بر زمین نهاد؛


So nakoso o nyawa to ona manga cawaro de manga kanako gena, qangodu maro ka manga fuma o Gikimoi Awi simaka, sababu ma Kristus Awi manara so wisidasangahadika. 	 کجا است حکیم؟ کجا کاتب؟ کجا مباحث این دنیا؟ مگرخدا حکمت جهان را جهالت نگردانیده است؟


O nyawa ona magena manga dongirabaka kanaga o Himeneus de o Aleksander. Ona magena ngohi tahikeka o Ibliska la ona wasisangisara, so ona magena bilasu imatogu o Gikimoi o ronga ma dorou iwigaka. 	 که از آن جمله هیمیناوس و اسکندر می‌باشند که ایشان را به شیطان سپردم تا تادیب شده، دیگرکفر نگویند.


De o Filipus wotemo unaka, "Ka qaloha baba, nako nopiricaya de ani sininga igogou, ngohi aku toniosi." De o Etiopia ma nyawa una magena wotemo, "Ngohi topiricaya o Yesus Kristus Una magena o Gikimoi ma Ngopa.")) 	 فیلپس گفت: «هر گاه به تمام دل ایمان آوردی، جایز است.» او درجواب گفت: «ایمان آوردم که عیسی مسیح پسرخداست.»


Magena imatero maro Ngohi tahino gena taasowa o nyawa la kanaga itemo manga sininga itotiai, duma ma ngale taaso o nyawa de manga dorouka, la ma ngale manga dorouno gena ona aku imatoba de imatoduba. So niatailako ma ngale o kia o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefoka, gena komanena, 'Ngohi Ai dupa ma lamo gena upa nia gaso de nisisuba, duma ka niagalusiri.' " 	 لکن رفته، این را دریافت کنید که "رحمت می‌خواهم نه قربانی "، زیرا نیامده‌ام تاعادلان را بلکه گناهکاران را به توبه دعوت نمایم.»


So nakoso igogou o dorou de o sala yaaponguka, de ma ngale o dorou yatupu gena, upa he manga suba yatide kali. 	 اما جایی که آمرزش اینها هست، دیگرقربانی گناهان نیست.


Ma orasi o roti ngai motoha tatepi-tepi, de o nyawa yacala motoha tahike so yaoqoka. Sababu ngini masirete niatolomu so ma soohu o karaja muruo." So ona itemo, "O karaja mogiowo de sinoto." 	 وقتی که پنج نان را برای پنج هزار نفر پاره کردم، چند سبدپر از پاره‌ها برداشتید؟» بدو گفتند: «دوازده.»


Una wotemo onaka, "Naguuna ma peqeka womiholuka de wokawi de o ngopeqeka ma somoali, una magena he wosundali ma ngale ma peqeka ma nonomaka. 	 بدیشان گفت: «هر‌که زن خود را طلاق دهد و دیگری را نکاح کند، بر‌حق وی زنا کرده باشد.


de motemo, "Niahinosi! La potagi nanga sumuka de kagena o nyawa moi niwikelelo. Ngaroko ngohi woinako waasi, duma Una aku ka wanako to ngohi ai manara moi-moi iqoqoma taaakaka, so magena qangodu woisingangasu ngohika. Igogou, Una magena o Salamati ma Kolano, eko idodooha." 	 «بیایید و کسی راببینید که هرآنچه کرده بودم به من گفت. آیا این مسیح نیست؟»


O nyawa yadala icarawa yahino Unaka, o nyawa ibipopanyake lo yatotota Unaka, kanaga manga qohu isosoneka, ibipipilo, ibilulugu, de ibimomou de lo ma binukasi o panyake ma somoa. O bi nyawa ibipopanyake gena yasiidusa to Una Awi simaka de Una ona wasiloha. 	 و گروهی بسیار، لنگان و کوران و گنگان وشلان و جمعی از دیگران را با خود برداشته، نزداو آمدند و ایشان را بر پایهای عیسی افکندند وایشان را شفا داد،


Ngohi tonimodoka, sababu ngohi tanakoka ngona gena o nyawa moi nimatobangamo. Komagena o sopo kiaka nadadatowa aku ka nautu, de lo o kia naga namomanarawa aku ka namake.' 	 زیرا که از توترسیدم چونکه مرد تندخویی هستی. آنچه نگذارده‌ای، برمی داری و از آنچه نکاشته‌ای درومی کنی.


Komagena imaaka, so o Petrus o bui ma tahuka wijajagasi, duma o bi gogobu ona magena isumbayang de manga sininga qaputuru igolo o Gikimoika ma ngale o Petrus awi oho. 	 پس پطرس را در زندان نگاه می‌داشتند.


Togololi tanu ona magenaka lo asa Ani dodoto itotiai gena nasingangasu, so ona magena asa natinga la idadi ka to Ngona Ani nyawa masirete. 	 ایشان را به راستی خودتقدیس نما. کلام تو راستی است.


De lo nia salam de nia siboso lo tanu nimatekesidiado o nyawa moi de o nyawa moika. Ma Kristus Awi gogobu o daera manenaka ona yangodu manga salam isidingo nginika. 	 ویکدیگر را به بوسه مقدسانه سلام نمایید. وجمیع کلیساهای مسیح شما را سلام می‌فرستند.


Nakoso komagena, hika ngone o kia naga paaka gena ma meta asa pomakadame moi de moika, la nanga piricaya moi-moi asa qaputuru. 	 پس آن اموری را که منشا سلامتی و بنای یکدیگر است پیروی نمایید.


Ma orasi imuura, de o nguuhi, de lo o paro qasosihilo asa o tahu magena yadahe, duma maena irubawa, sababu isigoko o sosoqe o teto qapoputuru ma qokuka. 	 و باران باریده، سیلابهاروان گردید و بادها وزیده، بدان خانه زورآور شدو خراب نگردید زیرا که بر سنگ بنا شده بود.


Itekawa, de o Yesus wingaho o riho moi ma ronga o Golgota, ma ngale "O Sahe ma Papala ma Riho". 	 پس اورا به موضعی که جلجتا نام داشت یعنی محل کاسه سر بردند


Sababu ona manga manara ma sopo gena done asa o nyawa yokelelo itiai ma orasi o Yesus Kristus Awi wange imasidiado. Sababu manga manara gena Una asa watailako de wasikelelo manga loha de manga dorou ma sopo, maro aku o tahu ma boberesu isiaaka de o guraci gena de o uku isitailako la panako magena o guraci ma duhutu, eko hiwa. 	 کار هرکس آشکار خواهد شد، زیرا که آن روز آن را ظاهر خواهد نمود، چونکه آن به آتش به ظهور خواهد رسید و خود آتش، عمل هرکس را خواهد آزمود که چگونه است.


Awi sangahadika Awi sahe ma qokuye yalefo o galaki ma demo itemo: UNA MANENA O YESUS O YAHUDIKA MANGA KOLANO. 	 و تقصیر نامه او را نوشته، بالای سرش آویختند که «این است عیسی، پادشاه یهود!»


de lo o Tikhikus ai roriwo iqoqoma gena wihiwa, sababu towisulo so wotagi womajoboka o Efesus ma kotaka. 	 اما تیخیکس را به افسس فرستادم.


La ngini ningodu de nia sininga imarimoi ma ngale aku nisilamo o Gikimoi Awi ronga, o Yesus Kristus nanga Jou Awi Baba. 	 تا یکدل و یکزبان شده، خدا و پدرخداوند ما عیسی مسیح را تمجید نمایید.


So o Yesus wosango wotemo, "Nako Ngohi ngona gena igogou de ani kuasa, duma o kuasa magena ka cawali o Gikimoi asa aku wonihihike ngonaka. Mutuwade nako ngona de una ma Imam Wilalamo Ngohi woisidodoa ngonaka la ma ngale Ngohi isidasangahadi, una gena de awi dorou ifoloi ilamo." 	 عیسی جواب داد: «هیچ قدرت بر من نمی داشتی اگر از بالا به تو داده نمی شد. و از این جهت آن کس که مرا به تو تسلیم کرد، گناه بزرگتردارد.»


Igogou, o nyawa o Gikimoi wipipiricayawa ona magena manga manara ma sopo done yahiri, magena upa sidago ngohi taaka bai! Manga manara ma sopo gena done ka o Gikimoi asa wahiri. Duma ngini gena bilasu o nyawa ipipiricaya ona magena manga manara ma sopo niahiri kasi. So imatero de o kia naga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Bilasu o nyawa de manga dorouka, ona magena bilasu niasisupu to ngini nia sidongirabano." 	 لکن آنانی را که خارج‌اند خدا داوری خواهد کرد. پس آن شریر را از میان خودبرانید.


Woriria una magena asa witoosa sidago woholu o tahuka wowosa. So ma baba wosupu de iwibaja la una wowosa. 	 ولی او خشم نموده نخواست به خانه درآید تا پدرش بیرون آمده به او التماس نمود.


Sababu Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena Ai edekati tahino o duniaka, la ma ngale o nyawa dede o Gikimoi imakitingaka ona magena tasari la manga dorouno tasisalamati.))" 	 زیرا که پسر انسان آمده است تا گم شده رانجات‌بخشد.


Duma ngone inangodu nakoso ma Kristus powipiricayaka gena, bilasu potemo imatero de o kia naga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka gena itemo, "O Jou Awi demo kanaga ngonaka, gena ani uruka de lo ani sininga ma rabaka." Ena gena, o demo la itemo bilasu o nyawa ipiricaya, magena ngomi miasihabari. 	 لکن چه می‌گوید؟ اینکه «کلام نزد تو و در دهانت و در قلب تو است یعنی‌این کلام ایمان که به آن وعظ می‌کنیم.»


De o nyawa ma somoa ipipiricayawa, ona manga sidongirabaka bilasu ngini nia oho de nia manara ma rabaka cawali ka o loha o nyawaka niaaka. La ngaroko ma ngale ngini gena ona nisibicara qatorou, duma nakoso ona yakelelo igogou ngini o loha niaaka o nyawaka, de ma ngale ngini gena done ma orasi Una wahino la o nyawa manga loha de manga dorou wafanggali, de ona magena aku o Gikimoi iwigiliri. 	 و سیرت خود را درمیان امت‌ها نیکو دارید تا در همان امری که شمارا مثل بدکاران بد می‌گویند، از کارهای نیکوی شما که ببینند، در روز تفقد، خدا را تمجیدنمایند.


Kagena de una wotemo kali, "Ma ngale o kia ngini niiiseka bilasu ngini nimasitiari. Sababu o duduga kiaka ngini o nyawa niasituga, maro komagena lo asa o Gikimoi winituga nginika de ma boloika. 	 و بدیشان گفت: «باحذر باشید که چه می‌شنوید، زیرا به هر میزانی که وزن کنید به شما پیموده شود، بلکه از برای شماکه می‌شنوید افزون خواهد گشت.


Nibodito to ngini nia giliri o nyawa yangodu isimane, sababu maro komagena lo iqomaka nia ete de nia topora lo o bi nabi ikokulai ona manga giliri isimaneka." 	 وای بر شما وقتی که جمیع مردم شما راتحسین کنند، زیرا همچنین پدران ایشان با انبیای کذبه کردند.


de Awi muri-muri wikelelo o ake ma qokuko wotagi, de ona isawangi so imatotoore, "We! O toka! O toka!" So yamodo imasidotirineku. Duma gila-gila Una woaso de wotemo, "Eh, hika nia sininga niapoputuru! Ngohi manena o Yesus so upa nimodo!" 	 زیرا که همه او را دیده، مضطرب شدند. پس بی‌درنگ بدیشان خطاب کرده، گفت: «خاطر جمع دارید! من هستم، ترسان مباشید!»


Komagena lo o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama, de lo o Yahudika manga roriri Una wisimaqe de itemo moi de moika, 	 همچنین نیزروسای کهنه با کاتبان و مشایخ استهزاکنان می‌گفتند:


Kanaga ngomi gena mia sininga ipeleso, duma kanaga o orasi isigeto-geto lo ngomi mia sininga ka qanali. Kanaga ngomi gena o nyawa isususa, duma kanaga lo ma ngale ngomi o Gikimoi Awi laha gena misihabari o nyawa yadadalaka, so ona aku idadi maro ikakaya. De kanaga lo ngomi gena maro o kia-kiawa miamake, duma kanaga ngomi lo o bi moi-moi qangodu de maena o Gikimoi womisitodihike so qaboloku idadi ka to ngomi masirete. 	 چون محزون، ولی دائم شادمان؛ چون فقیر واینک بسیاری را دولتمند می‌سازیم؛ چون بی‌چیز، اما مالک همه‌چیز.


"Ai dodiao, Ngohi totemo nginika, upa sidago ngini nimodo o nyawa la kanaga yodupa ka nia rohe yatooma, sababu ona manga kuasa ma bati ka kagena. 	 لیکن‌ای دوستان من، به شما می‌گویم از قاتلان جسم که قدرت ندارند بیشتر از این بکنند، ترسان مباشید.


"Done asa o jojaru ma boro moi, ngaroko de yanau imakiidu waasi, duma modami sidago lo mosibuo o ngopa yanau moi. De o ngopa Una magena done asa iwisironga Imanuel." (Imanuel gena o Ibranika manga demo moi ma ngale gena, "O Gikimoi wogoge dede ngone".) 	 «که اینک باکره آبستن شده پسری خواهدزایید و نام او را عمانوئیل خواهند خواند که تفسیرش این است: خدا با ما.»


Icala! Ngini manena o nyawa ma dorou, maro o ngihia gena o nyawaka yagoli. Ma ngale ka o dorou niososininga, so ngini o demo qaloloha moi lo akuwa nia uruno isupu. Sababu o kia naga nanga sininga ma rabaka asa nanga uruno isupu. 	 ای افعی‌زادگان، چگونه می‌توانیدسخن نیکو گفت و حال آنکه بد هستید زیرا که زبان از زیادتی دل سخن می‌گوید.


Ma baba awi ngopa yanau wiholu, de o ngopa yanau awi baba wiholu. De ma awa ami ngopa o ngopeqeka momiholu, de o ngopa o ngopeqeka ami awa momiholu. De lo ma tunu ami moqoka momiholu, de ma moqoka ami tunu momiholu." 	 پدر از پسر و پسر از پدرو مادر از دختر و دختر از مادر و خارسو ازعروس و عروس از خارسو مفارقت خواهندنمود.»


de o Isai ma ngopa yanau ma Kolano Daud. So kagena de o Daud ma ngopa yanau o Salomo (o Salomo ma awa ena gena o Uria ma balo), 	 ویسا داود پادشاه را آورد و داود پادشاه، سلیمان را از زن اوریا آورد.


De Una wotemo onaka, "Nimajaga de nisumbayang la upa o babajaku nitura. Ngaroko nia siningaka igogou imode, duma nia rohe qamomoqoka." 	 بیدار باشید و دعا کنید تادر آزمایش نیفتید. روح البته راغب است لیکن جسم ناتوان.»


Ma orasi magena o Yesus o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka womatamiye so o suba ma borua worisimaka, de watailako o bi nyawamoi-nyawamoi manga suba yongado ma boruaku. O nyawa ikakaya yadala manga suba o pipi yongado o boruaku, 	 و عیسی در مقابل بیت‌المال نشسته، نظاره می‌کرد که مردم به چه وضع پول به بیت‌المال می‌اندازند؛ و بسیاری از دولتمندان، بسیارمی انداختند.


Kagena de ngohi toise kali o malaikat ma somoa moi, una magena o bi ake qangodu wakokuasa, gena wotemo, "Jou, ka Nonga nomatengo Ani sininga itotiai. Ngona lo kanaga o orasi manena bai lo iqoqomaka. De o bodito magenena ma ngale o nyawa manga dorou nafanggali gena ka itiai. 	 و فرشته آبها را شنیدم که می‌گوید: عادلی تو که هستی و بودی‌ای قدوس، زیرا که چنین حکم کردی،


O orasi manena naga o Gikimoi wosidailako qaboloka, la o nyawa nagoona imatoba de imatodubawa, ona magena asa wasisangisara de o narakaku waumo. Gena maro o bi basu kanaga isidailako de ihadoku o gota ma hutu ma golaka eko ma ngutuka, so o bi gota la ma sopo qatotorou gena igogou done asa yatoqa de yaumo o uku isosora-sora ma rabaku. 	 و الحال تیشه بر ریشه درختان نهاده شده است، پس هر درختی که ثمره نیکونیاورد، بریده و در آتش افکنده شود.


De lo o nyawa bilasu o Gikimoi widodara dede manga sininga ma buturu de manga pade ma buturu qangodu isikomote, de ona lo yadodara manga dodiao maro ka to ona manga rohe masirete. Magena foloi qaloha de o gaso yatutupu eko o bi gaso ma somoa isimeta o Gikimoika." 	 و او رابه تمامی دل و تمامی فهم و تمامی نفس و تمامی قوت محبت نمودن و همسایه خود را مثل خودمحبت نمودن، از همه قربانی های سوختنی وهدایا افضل است.»


De ona magena lo asa yotemo, 'Jou, kapuruo de ngomi minimake Ngona inisapi, eko Ani kiri qadudu, eko Ngona maro o nyawa yotatagino, eko Ani baju ihiwa, eko nopanyake eko lo nobuika, de ngomi lo Ngona miniriwowa.' 	 پس ایشان نیز به پاسخ گویند: ای خداوند، کی تو را گرسنه یا تشنه یاغریب یا برهنه یا مریض یا محبوس دیده، خدمتت نکردیم؟


Ma moiku de o Yesus kanaga o doku moika, de o nyawa moi wipapado, awi rohe yapasiku, una magena iwimakeka, de wobukuku wosuba de wotemo, "Baba, nako nomode, de igogou aku noisiloha." 	 و چون او در شهری از شهرها بود ناگاه مردی پر از برص آمده، چون عیسی را بدید، به روی در‌افتاد و از او درخواست کرده، گفت: «خداوندا، اگر خواهی می‌توانی مرا طاهرسازی.»


So komagena idadika, de o Yesus o tala moiye wodola la waaso o bi nyawa nagoona Una Awi sininga yadahe. So kagena de o bi nyawa ona magena yahino Unaka, 	 پس بر فراز کوهی برآمده، هر‌که راخواست به نزد خود طلبید و ایشان نزد او آمدند.


Kanaga o bi nyawa o Gikimoi iwihoholu eko o dunia ma bi moi-moi ona yonyanyafusu gena, upa lo ngini niodupa. Magena maro o nyafusu ma dorou nanga sininga ma rabano ibao, eko o kia naga moi pakokelelo de ponyafusu, eko lo ma ngale de nanga arata so ngone pomacaralamo. Nakoso o bi moi-moi magena la niodupaka, de o Gikimoi gena ngini asa niwidodara kawa. Sababu o bi moi-moi o duniaka magena upa nitemo ma sihino o Baba Gikimoino, magena qasowo. Duma ma sihino gena o bi nyawa Una iwihoholuno. 	 زیرا که آنچه در دنیاست، از شهوت جسم وخواهش چشم و غرور زندگانی از پدر نیست بلکه از جهان است.


Ai salam tosidingo o Andronikus de o Yuniaska, ona ai dodiao o Yahudika ma nyawa, kanaga ipapasaka ona lo yobui dede ngohi. Ona magena o sosulo yahohoromati de lo ngohi ma Kristus towipiricaya waasi de ona wipiricaya iqomaka. 	 و اندرونیکوس و یونیاس خویشان مرا که با من اسیر می‌بودند سلام نمایید که مشهور در میان رسولان هستند و قبل از من در مسیح شدند.


So o bi demo moi-moi gena o Yesus wadoto qabolo, de o bi nyawa yadadala kiaka yosigogigise Awi dodoto magena ona yohairani. 	 و چون عیسی این سخنان را ختم کرد آن گروه از تعلیم او در حیرت افتادند،زیرا که ایشان را چون صاحب قدرت تعلیم می‌داد و نه مثل کاتبان.


De o Kanaan ma tonaka ma dala o bangsa tumudingi Una wasisaka ma ngale o tona magena o Israel ma nyawaka wahike la idadi to ona manga tona masirete. 	 و هفت طایفه را در زمین کنعان هلاک کرده، زمین آنها را میراث ایشان ساخت تا قریب چهار صد و پنجاه سال.


Sababu o Epafras una magena ngohi towinako igogou ma ngale ngini de ona igogoge o Laodikia de o Hierapolis ma bi dokuka gena, una kanaga womanara qaputuru de lo wokaeli. 	 و برای اوگواهی می‌دهم که درباره شما و اهل لاودکیه واهل هیراپولس بسیار محنت می‌کشد.


Komagena lo ngini. O orasi manena asa nipeleso, duma Ngohi asa dede ngini pomakamake kali so asa ninali kali. De nia nali magena o nyawa moi lo yaakuwa yakoora, so nia nali gena isisawa nia sininga ma rabaka. 	 پس شما همچنین الان محزون می‌باشید، لکن باز شما را خواهم دیدو دل شما خوش خواهد گشت و هیچ‌کس آن خوشی را از شما نخواهد گرفت.


O nyawa ma binuka lo kanaga yamalo ka qaloha nakoso o wange yahiri, so o wange moi ifoloi ilamo de o wange ma somoa. Duma kanaga o nyawa ma binukali yamalo o wange qangodu ka imaketero. Qohaka, la ngone o nyawamoi-nyawamoi nako pahiri gena pamote nanga dupa masirete. 	 یکی یک روز را از دیگری بهتر می‌داند ودیگری هر روز را برابر می‌شمارد. پس هر کس درذهن خود متیقن بشود.


So kagena ma deka o taungu sinoto o Paulus o manara magena waaka sidago o nyawa igogoge o Asia ma daeraka yangodu-ngodu, bai o Yahudika ma nyawa de lo o Yahudika ma nyawa yasowo lo, yoise o habari ma ngale o Jou Yesuska. 	 و بدینطور دو سال گذشت بقسمی که تمامی اهل آسیا چه یهود و چه یونانی کلام خداوندعیسی را شنیدند.


Sababu o bi Salamati ma Kolano ikokulai de o bi nabi ikokulai asa yahino de yaaka o nonako ihahairani la o nyawa yadala gena yakulai. Nako yaaku, o nyawa la o Gikimoi Awi nyawa wahihiri ona magena lo yakulai. 	 زیرا که مسیحیان کاذب و انبیا کذبه ظاهر شده، علامات ومعجزات عظیمه چنان خواهند نمود که اگرممکن بودی برگزیدگان را نیز گمراه کردندی.


Ma ngale o kia naga moili gena, kanaga idadiwa ngohi to ngini nia giliri magena tosimane. Sababu ma ngale nia dolomu la niososininga o Jou Awi sone gena ka qatorou, so ngini maro ma duuruka manena bilasu tinidoto. 	 لیکن چون این حکم را به شما می‌کنم، شمارا تحسین نمی کنم، زیرا که شما نه از برای بهتری بلکه برای بدتری جمع می‌شوید.


Sababu o sapi ma nau de lo o kabi ma nau gena ma au yaakuwa o dorou yapiki. 	 زیرا محال است که خون گاوهاو بزها رفع گناهان را بکند.


Igogou, ngone panako o Gikimoi Awi bobita moi-moi o Musa wosilelefo gena ma meta o nyawaka, la kanaga o bobita magenaka imasigocoho, so bilasu ona yosigise. Ma ngale gena o nyawa moi lo yaakuwa yosango yotemo, "To ngohi ai sala ihiwa." So o dunia ma bi nyawa, bai o Yahudika bai lo o Yahudika yasowo gena, yangodu de manga sala de manga dorou o Gikimoi Awi simaka. 	 الان آگاه هستیم که آنچه شریعت می‌گوید، به اهل شریعت خطاب می‌کند تا هر دهانی بسته شود و تمام عالم زیر قصاص خدا آیند.


De lo ma binukali wileleleani magena yatago, de lo yangangapo de ona yatooma. 	 و دیگران غلامان او را گرفته، دشنام داده، کشتند.


De ngaroko o Yesus Kristus gena iqomaka niwikelelo waasi, duma ngini asa niwidodaraka. De lo ngaroko o orasi manena niwimake waasi, duma ngini niwipiricayaka sidago lo to ngini nia nali gena igogou foloisi ilamo, so ma ngale nia nali ma lamo gena o demo moi lo nisimakewa nisingangasu de nia uru masirete. 	 که او را اگرچه ندیده‌اید محبت می‌نمایید و الان اگرچه او را نمی بینید، لکن بر اوایمان آورده، وجد می‌نمایید با خرمی‌ای که نمی توان بیان کرد و پر از جلال است.


Kagena de o Yohanes wosango wotemo onaka, "Magena qadoohawa. O nyawa ngone gena nakoso o kia naga ngone kanaga pamake magena, ka cawali o Gikimoi wonahike. So ma ngale magegena gena ngohi itoosawa. 	 یحیی در جواب گفت: «هیچ‌کس چیزی نمی تواند یافت، مگر آنکه از آسمان بدو داده شود.


De kagena o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka o riho moi maro o dadaru ikakakuka duma ma golingasu yagogarade de ma katu qaloloha o tetono, gena isironga o Salomo awi Sorabi. Kagena o nyawa wolulugu kawa magena womasigocoho o Petrus de o Yohaneska, de o nyawa yangodu yatodoka de imagogora yadolomu onaka. 	 و چون آن لنگ شفایافته به پطرس و یوحنا متمسک بود، تمامی قوم در رواقی که به سلیمانی مسمی است، حیرت زده بشتاب گرد ایشان جمع شدند.


Ma langino de o prajurit o jaraku yopapane de o Paulus manga dodagi yadofa kali, duma o bi prajuritka ma binuka iliho ikahino kali o prajurit ma tahuno. 	 و بامدادان سواران را گذاشته که با او بروند، خود به قلعه برگشتند.


De kagena o Antiokhiaka imasidiado, de o gogobu yatolomuno la isingangasu, dede o Gikimoi Awi kuasa kanaga onaka, so o moi-moi idadadi gena aku ona yaakaka de idodooha Una o ngeko wahike sidago o bi nyawa o Yahudika yasowo lo aku o Yesus iwipiricayaka. 	 و چون وارد شهر شدند کلیسا را جمع کرده، ایشان را مطلع ساختند از آنچه خدا با ایشان کرده بود و چگونه دروازه ایمان را برای امت‌ها باز کرده بود.پس مدت مدیدی با شاگردان بسر بردند.


Nakoso o nyawa la kanaga itemo ona masirete o nyawa o Gikimoi Awi demo isingongangasu eko Awi cocatu moi yamakeka, igogou ona magena lo bilasu yanako o demo manena, la ngohi masirete talelefo gena, o bi sulo o Jou Yesusno. 	 اگر کسی خود را نبی یاروحانی پندارد، اقرار بکند که آنچه به شمامی نویسم، احکام خداوند است.


Gila-gila o Kilikia ma daera de o Pamfilia ma daera ma simano mimasitepa, de asa mitolangolo miakahika o Mira ma bobaneka, ena gena o Likia ma daeraka. 	 و از دریای کنار قیلیقیه و پمفلیه گذشته، به میرای لیکیه رسیدیم


Duma wogogilalo gena awi rakika imomanara ona magena wingangapoka, de wisulo una woliho ka womamuruoye. 	 اما ایشان او را گرفته، زدند و تهی‌دست روانه نمودند.


Komagena Una wadohaka, sababu ona magegena o dodoto itotiai ma ngale o Gikimoi gena yaholu, duma yamote o dodoto ikokulai de o bi moi-moi Una wosidadadika de ona kagena yasuba. Ena momongo, Una magena bai ona de o bi moi-moi qangodu wosidadika, ma ngale ona bilasu Una Awi ronga isilamo. Komagena asa igogou de itero. 	 که ایشان حق خدا را به دروغ مبدل کردند وعبادت و خدمت نمودند مخلوق را به عوض خالقی که تا ابدالاباد متبارک است. آمین.


Nakoso de ani gia la ngona o dorouku notura, hika la nabitoguka! Lebelaha ngona nooho dede o Gikimoi de ani gia ka ma sononga, upa sidago de ani gia ngai sinoto de ngona o narakaku asa niumo, ena gena o uku ma sora ikokakalika.(( 	 پس هرگاه دستت تو را بلغزاند، آن را ببرزیرا تو را بهتر است که شل داخل حیات شوی، ازاینکه با دو دست وارد جهنم گردی، در آتشی که خاموشی نپذیرد؛


De o orasi magena o Publius ma baba wigoga de o au wosihoho, so awi siri gena qatubuso. Kagena de o Paulus wotagi iwikurumi, so wahika wosumbayang, de awi gia wahado unaku so ma baba lo iwisilohaka. 	 ازقضا پدر پوبلیوس را رنج تب و اسهال عارض شده، خفته بود. پس پولس نزد وی آمده و دعاکرده ودست بر او گذارده، او را شفا داد.


Duma ngini manena ningamo ma ngale o demo, de o ronga, de nia Yahudi ma bobita, kiaka qangodu magena ngini bilasu niaaka de nisidiahi masirete. Mutuwade ngohi toholu o moi-moi magena tahakim." 	 ولی چون مساله‌ای است درباره سخنان ونامها و شریعت شما، پس خود بفهمید. من درچنین امور نمی خواهم داوری کنم.»


Komagena ngini asa nianakoka o Abraham o Gikimoi wipiricayaka, so una asa o bi moi-moi kiaka o Gikimoi wodudupa gena ka waaka. De awi manara magegena so una asa awi piricaya o Gikimoika gena igogou wosikeleloka. 	 می‌بینی که ایمان با اعمال او عمل کرد و ایمان از اعمال، کامل گردید.


O nyawa yadadala ka yahinosi o Yesuska, o doku kiano bato ona yahino. So ma orasi nyawa yadadala imatolomuka, de Una wajarita onaka o ade-ade moi, wotemo komanena, 	 و چون گروهی بسیار فراهم می‌شدند و از هرشهر نزد او می‌آمدند مثلی آورده، گفت


"Ngini tinisingangasu igogou, o kia ngini o dunia ma qokuka nisitatapuka, imatero de o sorogaka lo o Gikimoi wositatapu iqomaka. De lo o kia o dunia ma qokuka niatemo isimahaka, imatero de o sorogaka lo o Gikimoi wotemo isimaha iqomaka. 	 هرآینه به شما می‌گویم آنچه برزمین بندید، در آسمان بسته شده باشد و آنچه برزمین گشایید، در آسمان گشوده شده باشد.


So o orasi manena Ngohi tahinoka de Ai Baba Awi kuasa, duma ngini gena Ngohi niholu. De o nyawa ma somoa nakoso ona yahino, ngaroko de ka manga kuasa masirete, duma ngini gena niaqehe qaloha. 	 شما چگونه می‌توانید ایمان آرید و حال آنکه جلال از یکدیگر می‌طلبید و جلالی را که ازخدای واحد است طالب نیستید؟


De o Yohanes gena wosipongowa ma ngale una masirete, so wosango de wotemo, "Ngohi manena o Salamati ma Kolano isowo." 	 که معترف شدو انکار ننمود، بلکه اقرار کرد که من مسیح نیستم.


Komagena so ngohi tagogou totemo nginika, kanaga o ngopa moi ngaroko ma baba awi pusaka wapareta, duma ma orasi o ngopa magegena wilamo waasi, de una wiaka imatero maro ka o gilalo womomanara moi so ka wisigimina. 	 است، از غلام هیچ فرق ندارد، هرچندمالک همه باشد.


Ona o arata isiiija o kota ma nyawaka sidago o kaya yamake gena asa yamodoka maro kiaka o kota magena manga sangisara komagena upa sidago ona lo asa yadahe. So ka ma gakuka imaokoye de ka yoari de yododora. 	 و تاجران این چیزها که از وی دولتمند شده‌اند، از ترس عذابش دور ایستاده، گریان وماتم‌کنان


Komagena imaaka sidago o Yesus womasidiado o Yerusalemka, gila-gila wowosa o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka. Kagena Una watailako ma moi-moi ma rabaka qangodu, duma he qamaqa-maqa so o orasi magena Una de Awi muri yamogiowo de sinoto itagi imakangaho o Betania ma dokuka. 	 و عیسی وارد اورشلیم شده، به هیکل درآمد وبه همه‌چیز ملاحظه نمود. چون وقت شام شد باآن دوازده به بیت عنیا رفت.


Kagena o Yope ma dokuka o ngopeqeka mopipiricaya moi ami ronga ongo Tabita. (To muna ami ronga de o Yunanika manga demo ongo Dorkas, ma ngale o maijanga.) Muna o wange isigeto o loha maaka de o nyawa isususa mariwo. 	 و در یافا، تلمیذه‌ای طابیتا نام بود که معنی آن غزال است. وی از اعمال صالحه و صدقاتی که می‌کرد، پر بود.


O nyawa la kanaga o dorou ma dupa manga sininga masireteka yosigise, de ka cawali magena ona yosininga. Duma o nyawa la kanaga o Gurumi Qatetebika iwisigise, de o kia o Gurumi Qatetebi wodupa gena o nyawa ona magena yosininga. 	 زیرا آنانی که برحسب جسم هستند، درچیزهای جسم تفکر می‌کنند و اما آنانی که برحسب روح هستند در چیزهای روح.


Ma faida ihiwa ona isuba Ngohika, sababu ka to nyawa manga adati de manga galepu gena yadoto, itemo magena koloko to Ngohi Ai bobita!' 	 پس مرا عبث عبادت می‌نمایند زیرا که رسوم انسانی را به‌جای فرایض تعلیم می‌دهند،


So o Yesus wotemo, "Ngona gena ngaroko o Israel ma nyawa manga guru moi nikukuruye, duma qadoohaso sidago o bi moi-moi ngona tonidodedemoka de ma ngale gena naakuwa nanako. 	 عیسی در جواب وی گفت: «آیا تو معلم اسرائیل هستی و این رانمی دانی؟


So wotemo onaka, "Ma orasi ngini kadoka niwosa o dokuka, done o nyawa moi niwimake o rube de ma akeka waaho. Una magena niwimote-mote sidago o tahu kiaka wowosa, 	 ایشان را گفت: «اینک هنگامی که داخل شهر شوید، شخصی با سبوی آب به شمابرمی خورد. به خانه‌ای که او درآید، از عقب وی بروید،


So nakoso ngone o habari qaloloha gena posidoohawa, de igogou nanga dorou ma fanggali magena asa akuwa inapalako. O habari magena foloisi qaloha de o demo kiaka iqoqomaka o bi malaikat isingongangasu. De magena lo o Jou Yesus masirete wosihabari woqomaka de o nyawa lo kanaga yoiseka, ona magena done o habari gena inasinako itiai ngoneka. 	 پس ما چگونه رستگار گردیم اگر از چنین نجاتی عظیم غافل باشیم؟ که در ابتدا تکلم به آن از خداوند بود و بعدکسانی که شنیدند، بر ما ثابت گردانیدند؛


Komagena lo o Herodes awi gamake, sababu magegena o Yesus gena wisidingo kali ngomino. Igogou, o nyawa Una manena o kia naga moi lo waakawa de ma ngale wisisala sidago bilasu witooma. 	 و نه هیرودیس هم زیراکه شما را نزد او فرستادم و اینک هیچ عمل مستوجب قتل از او صادر نشده است.


Duma nako ngini gena, ma Kristus winidoto maro komagenawa. 	 لیکن شما مسیح را به اینطور نیاموخته‌اید.


Sababu ngini gena ngaroko kanaga nia guru de ma cala-cala la inidoto ma Kristus niwimote, duma ka cawali ngohi tomatengo todadi maro to ngini nia baba. Gena ma orasi ngohi toqomaka, o habari qaloloha tinisihabari so ngini o Yesus Kristus niwipiricayaka. Komagena so ngohi tinidododara ngini maro ai ngopa-ngopa masirete. 	 زیرا هرچند هزاران استاد در مسیح داشته باشید، لکن پدران بسیار ندارید، زیرا که من شما رادر مسیح عیسی به انجیل تولید نمودم،


de wotemo, "He! Ngona nitotodamatoko de o nyawa ma dorou, ngona nalawangi o Gikimoi Awi manara so ngona maro ka o Iblis! Qadoohaso nitodamatoko o Jou Gikimoi Awi manara itotiaika. 	 گفت: «ای پر از هر نوع مکر و خباثت، ای فرزند ابلیس ودشمن هر راستی، باز نمی ایستی از منحرف ساختن طرق راست خداوند؟


Komagena lo nakoso o nyawa kanaga de manga manara qaloloha, gena aku panako itiai. Duma o nyawa kanaga lo de manga manara qaloloha imasipongoka, duma o orasi ma simaka done asa manga manara qaloloha magegena aku panako itiai. 	 و همچنین اعمال نیکو واضح است وآنهایی که دیگرگون باشد، نتوان مخفی داشت.


Ena gena, manga alamu yaaaka o guraci, o salaka, o paramata de lo o mutiarano, o baro lenan qaloloha gena de o baro qauungu, sutera de lo qasosawala, o gota qabobou de qaloloha ma rupa idala, de o arata yaaaka o gadingno ma rupa idala de lo o gota ihahali, o tembaga, o besi de lo o teto marmer, 	 بضاعت طلا و نقره و جواهر ومروارید و کتان نازک و ارغوانی و ابریشم و قرمز وعود قماری و هر ظرف عاج و ظروف چوب گرانبها و مس و آهن و مرمر،


De magegena ngohi ai edekati gena, kanaga ngini nia sidongirabaka ma binuka nitemo, "Ngohi o Paulus towimote," de ma binukali nitemo, "Ngohi o Apolos towimote," de ma binukali nitemo, "Ngohi o Petrus towimote," de lo ma binukali nitemo, "Ngohi ma Kristus towimote." 	 غرض اینکه هریکی از شما می‌گوید که من از پولس هستم، و من از اپلس، و من از کیفا، و من از مسیح.


De kagena o kota magenaka una wamake o Yahudika ma nyawa moi o Pontusno, awi ronga o Akwila. Sababu ma Kaisar Klaudius wosulo qaboloka o Yahudika ma nyawa bilasu o Roma yodongosa, so una de ma peqeka ongo Priskila o Italiano yakahino so asa imasidiado o Korintuska. De o Paulus wotagi ona yasinoto walega. 	 و مرد یهودی اکیلا نام راکه مولدش پنطس بود و از ایطالیا تازه رسیده بودو زنش پرسکله را یافت زیرا کلودیوس فرمان داده بود که همه یهودیان از روم بروند. پس نزدایشان آمد.


Ena gena, o Apolos, o Petrus, de ngohi lo kanaga o Gikimoi winisitodihike qabolo nginika, la ngomi midadi to ngini nia nyawa minileleani. De Una winisitodihikeka o oho ka sidutu ikakali, so o sone ma rabano aku winipalako. De lo o kia naga o dunia manenaka idadi, bai o orasi manenaka bai lo o orasi ma simaka, gena ma rabaka qangodu Una wositatapu la o loha nidahe nginika. O bi moi-moi qangodu gena idadi to ngini masireteka. 	 خواه پولس، خواه اپلس، خواه کیفا، خواه دنیا، خواه زندگی، خواه موت، خواه چیزهای حال، خواه چیزهای آینده، همه از آن شما است،و شما از مسیح و مسیح از خدا می‌باشد.


De yangodu de manga kongo de manga sirangu ona iwikololo una so wihame kasi, 	 و همه گریه بسیار کردند و بر گردن پولس آویخته، او را می‌بوسیدند.و بسیار متالم شدندخصوص بجهت آن سخنی که گفت: «بعد از این‌روی مرا نخواهید دید.» پس او را تا به کشتی مشایعت نمودند.


Mutuwade magegena so ona yahino o Petrus de o Yohanes yatago de o buika yasingosaka, de sababu qaputuka, so kagena yasidodogusi o putu moi ma bati ma goginitano. 	 پس دست بر ایشان انداخته، تا فردا محبوس نمودند زیرا که آن، وقت عصر بود.


So igogou ma Kristus gena wisulo la wosone de Awi au ikopola, ma ngale ngone nanga dorou aku wapiki de lo o Gikimoi aku waaka nanga sininga itotiai. Mutuwade ngone panako igogou done ma orasi o Gikimoi o nyawa manga loha de manga dorou wafanggali, de ngone upa lo Una wonadoosa de wonasangisara bai! 	 پس چقدر بیشتر الان که به خون او عادل شمرده شدیم، بوسیله او از غضب نجات خواهیم یافت.


Ai ngopa-ngopa tososininga, o orasi ma dodogu he idumuka. Sababu ngini niise qaboloka, igogou-gogou o nyawa ma Kristus wihoholu ona magena asa yahino. De o orasi manena kanaga o nyawa yadadala lo ma Kristus wiholuka. O nonako komagena idadi, so ngone asa panakoka o orasi ma dodogu igogou he idumuka. 	 ای بچه‌ها، این ساعت آخر است و چنانکه شنیده‌اید که دجال می‌آید، الحال هم دجالان بسیار ظاهر شده‌اند و از این می‌دانیم که ساعت آخر است.


O Gikimoi wositatapuka bilasu o nyawa yosone ka ma moi, qabolo de ona manga loha de manga dorou ma sopo wahiri. 	 و چنانکه مردم را یک بار مردن و بعد از آن جزا یافتن مقرر است،همچنین مسیح نیز چون یک بار قربانی شد تاگناهان بسیاری را رفع نماید، بار دیگر بدون گناه، برای کسانی که منتظر او می‌باشند، ظاهر خواهدشد بجهت نجات.


Ona magena manga sininga ma rabaka o dorou moi lo ihiwa eko lo o nyawa yanako waasi o nyafusu ma dorou yaakawa. Ona magena o Duba ma Goho kiaka wotagi ona lo kagena wimote-mote. De ona magena o dunia ma nyawa manga sidongirabaka manga dorou o Duba ma Goho wafangu qaboloka, so ma ngale ona magena ma nonoma-noma o Gikimoi wileleani la idadi maro o suba moi o Gikimoika de lo o Duba ma Gohoka. 	 اینانند آنانی که با زنان آلوده نشدند، زیرا که باکره هستند؛ و آنانند که بره را هر کجا می‌رود متابعت می‌کنند و از میان مردم خریده شده‌اند تا نوبر برای خدا و بره باشند.


Qangodu magena qaboloka, de o Gurumi Qatetebi iwisingangasu o Pauluska, so o Paulus wasitatapuka asa wotagi kasi o Makedonia ma daeraka de o Akhaya ma daeraka, qabolo de asa woliho wokahino kali o Yerusalemka, so wotemo, "Kadoka la taado qaboloka, de ngohi bilasu o Romaka totagi kasi." 	 و بعد از تمام شدن این مقدمات، پولس درروح عزیمت کرد که از مکادونیه و اخائیه گذشته، به اورشلیم برود و گفت: «بعد از رفتنم به آنجا روم را نیز باید دید.»


Kanaga ngini nimuruo naga nitemo, "O kia bato podudupa magena aku paaka, sababu nanga dorouno o Gikimoi wonapalako, so wonasangisara kawa." Duma ngohi gena totemo, "Qangoduwa qaloha ma ngale ngoneka." Igogou, o kia bato podudupa magena aku paaka, duma ngohi tomasimahawa ma ngale o kia, so ai rohe yapareta. 	 همه‌چیز برای من جایز است لکن هرچیزمفید نیست. همه‌چیز برای من رواست، لیکن نمی گذارم که چیزی بر من تسلط یابد.


Kagena de o sorogaka o Gikimoi Awi Tahu ma ngora ipelenga, so kagena ma rabaka Awi jaji ma borua o guracino gena aku pakelelo. De kanaga o bodito idadi ma ngale o tatawi, o diwotu idupuru, o kuguru ma ili, o tona ihiti sidago lo o osu de o es ilalago isimuura. 	 و قدس خدا در آسمان مفتوح گشت وتابوت عهدنامه او در قدس او ظاهر شد و برقها وصداها و رعدها و زلزله و تگرگ عظیمی حادث شد.


So ona yamuruo naga ngohi iririwo gena ka cawali o Lukas womatengo wogogesi dede ngohi. So, Timotius, ma orasi ngona nahino tanu o Markus lo nowingaho wahino ngohino, sababu una aku ngohi woiriwo, 	 لوقا تنها با من است. مرقس را برداشته، با خود بیاور زیرا که مرابجهت خدمت مفید است.


So Ngohi asa towisiloha la asa ninako, Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena o duniaka tahino de Ai kuasaka la nia dorou tasiapongu." So wotemo woluluguka, 	 لیکن تا بدانید که پسر انسان رااستطاعت آمرزیدن گناهان بر روی زمین هست...» مفلوج را گفت:


Sababu ngohi lo tamote ai bobareta manga pareta, de kiaka kanaga lo ai prajurit-prajurit ai pareta lo yamoteka. Nako ngohi tosulo o prajurit moika, 'Notagi!' de igogou una wotagi. Nako ngohi tosulo ai prajurit ma somoaka, 'Nahino nonena!' de igogou una wahino. De lo nako ngohi tosulo ai gilalo woleleleanika, 'Naaka manena!' de igogou una waaka. So komagena lo Ngona, Baba, so upa he ai tahuka notagi. Cawali Ani demo o dola moi kanena nodedemo, de igogou kadoka ai tahuka asa isiganapu." 	 زیرا که من نیز شخصی هستم زیر حکم ولشکریان زیر دست خود دارم. چون به یکی گویم برو، می‌رود و به دیگری بیا، می‌آید و به غلام خود این را بکن، می‌کند.»


Komagena lo ngini nigohiduurusi tinisisitiari, ngini bilasu niasigise nia roriri ona magenaka. De ngini o bi gogobu ningodu bilasu nimatekeleleani de nia sininga qamuuqu moi de moika. Sababu o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefoka itemo, "O Gikimoi asa o nyawa imacacaralamo de imasihie ona magena walawangi, duma ona manga sininga qamomuuqu, ona magenaka asa wodupa Awi laha wosidumu de wariwo." 	 همچنین‌ای جوانان، مطیع پیران باشید بلکه همه با یکدیگر فروتنی را بر خود ببندید زیرا خدابا متکبران مقاومت می‌کند و فروتنان را فیض می‌بخشد.


Qabolo de una wasulo ona itagi yakahika o Betlehemka de wasihaga wotemo onaka, "Hika nitagi, la niwisari o ngopa Una magena, la nakoso niwimakeka, tanu ngohi bilasu nisingangasu ma ngale ngohi lo tahika towisuba Unaka." 	 پس ایشان را به بیت لحم روانه نموده، گفت: «بروید و از احوال آن طفل بتدقیق تفحص کنید و چون یافتید مرا خبر دهید تا من نیز آمده، او را پرستش نمایم.»


Duma nakoso woleleleani magena awi sininga qatorou, una magena asa awi siningaka wotemo, 'Ai tuangi ma deka lo woliho waasi.' 	 لیکن هرگاه آن غلام شریر با خود گوید که آقای من در‌آمدن تاخیر می‌نماید،


Imatodoka de Awi muri yaruwange iwimomote gena yakelelo kanaga o nabi yasinoto imatekebobicara de Una. O nabi yasinoto gena o Musa de o Elia. 	 که ناگاه موسی و الیاس بر ایشان ظاهرشده، با او گفتگو می‌کردند.


Ka o Gikimoi Una masirete waaka so ngini magena aku dede o Yesus Kristus nimarimoika. De ma Kristus Una magenano o Gikimoi Awi cawaro aku panako. Ena gena, ma Kristus wisangahadika, so o Gikimoi aku waaka to ngone nanga sininga itotiai de lo qatetebi maro to Una Awi sininga masirete, sidago lo o dorou moi-moi qangodu ngone inapalakoka. 	 لکن از او شما هستید در عیسی مسیح که از جانب خدابرای شما حکمت شده است و عدالت قدوسیت و فدا.تا چنانکه مکتوب است هر‌که فخر کنددر خداوند فخر نماید.


Ma orasi yaadoka o anggur ma sopo yautu, o nyawa una magena wisidingo awi nyawa wogogilalo moi la wotagi kadoka to una awi raki yamomanaraka de ma ngale waqehe to una awi raki ma gimina. Duma wogogilalo gena awi rakika imomanara ona magena wingangapoka, de wisulo una woliho ka womamuruoye. 	 و در موسم غلامی نزدباغبانان فرستاد تا از میوه باغ بدو سپارند. اماباغبانان او را زده، تهی‌دست بازگردانیدند.


Nakoso ngohi lo bilasu ai giliri ifoloi tosimane, de ngohi asa upa imaqe. Sababu ai giliri gena ma ngale o kuasa kiaka o Jou woihihike ngohika la ngini nia piricaya magena upa tasisa, duma ka tosiputuru. 	 زیراهرچند زیاده هم فخر بکنم درباره اقتدار خود که خداوند آن را برای بنا نه برای خرابی شما به ماداده است، خجل نخواهم شد،