O Paulus awi ohoka ma manara, ena gena o dadaru ma dodalake o barono (eko lo o kemah) woaka la womasiija de awi manara gena, imatero de ona. So kagena wogoge awi ngale una de ona imatekemanara moi. 	 و چونکه با ایشان همپیشه بود، نزدایشان مانده، به‌کار مشغول شد و کسب ایشان خیمه‌دوزی بود.


So de Una wanako manga sininga magegena, de wotemo onaka, "He! Muna maakaka o manara qaloloha-loha moi Ngohika. Duma ngini ka nimisisusa. Boloka! 	 عیسی این را درک کرده، بدیشان گفت: «چرا بدین زن زحمت می‌دهید؟ زیرا کار نیکو به من کرده است.


So una gena woleleleani moi wiaso de wosano, 'O kia idadi kagena o tahuka.' 	 پس یکی از نوکران خود را طلبیده پرسید این چیست؟


Ena gena, una wadoto o Gikimoi Awi buku ma demo, de igogou o demo magena ma ngale o Salamati ma Kolano Una magena bilasu wosangisara de wosone, duma asa wooho kali, de o Paulus wotemoli, "O Yesus ngohi tinisihohabari gena, Una magena o Salamati ma Kolano." 	 و واضح و مبین می‌ساخت که «لازم بود مسیح زحمت بیند و از مردگان برخیزدو عیسی که خبر او را به شما می‌دهم، این مسیح است.»


De ngini bilasu niongongano qaputuru gena igogou o Gikimoi winisalamatika, magena maro nia sarau besi nia saheku nisitotalake. De o Gikimoi Awi demo gena lo bilasu niacoho, maro nia sumarangi moi Awi Gurumi winihihikeka. 	 و خود نجات وشمشیر روح را که کلام خداست بردارید.


So ma ngale ngomi foloisi miongongano o Gikimoi Awi jaji qamomuane, so ngomi lo kanaga mibarani o habari qaloloha misihabari. 	 پس چون چنین امید داریم، با کمال دلیری سخن می‌گوییم.


Una wotagi waasi ngini winikurumi, de to ngini nia giliri gena tosingangasu unaka. De ma duuruka, ka qaloha de to ngini nia gogoho, una wakokeleloka gena, ngohi nisimaqewa. To ngomi mia demo kiaka nia giliri misingangasu unaka gena itiaika, ka imatero maro mia demo moi-moi nginika gena qangodu ka itiai de moiwa isala. 	 زیرا اگردرباره شما بدو فخر کردم، خجل نشدم بلکه چنانکه همه سخنان را به شما به راستی گفتیم، همچنین فخر ما به تیطس راست شد.


So ngohi tonimodoka, so totagi ani pipi gena o tonaku tosibuaweka. Manena ani pipi asa tosigiliho.' 	 پس ترسان شده، رفتم و قنطار تو را زیر زمین نهفتم. اینک مال توموجود است.


Ngini nikokulai! Ngini nianako qaloha idodooha de o dipa de o dunia niatailako. Duma nianakowa idodooha nianano o kia naga o orasi manena o Gikimoi waaaka." 	 ای ریاکاران، می‌توانید صورت زمین و آسمان راتمیز دهید، پس چگونه این زمان رانمی شناسید؟


Duma kanaga de o Gikimoi Awi roriwo so ma bati o orasi manena ngohi ka tomaokosi kanena, baba, ani simaka, de aku lo tosihabari ma ngale o Yesus o nyawa nagoonaka bato. So o kia ngohi totetemo gena ka imatero o Musa de o bi nabi iqoqoma isingangasuka de isilefoka o kia asa idadi o orasi ma simaka, 	 اما از خدا اعانت یافته، تا امروزباقی ماندم و خرد و بزرگ را اعلام می‌نمایم وحرفی نمی گویم، جز آنچه انبیا و موسی گفتند که می‌بایست واقع شود،


Kagena de ona de o nyawa o kota magena ma sigilolino asa iruwahe de imakangamo sidago o Gayus de o Aristarkhus, ona o Makedonia ma nyawa o Paulus awi dodiao, yatago so yalia de yasigogora o kawasa ma dolomu ma rihoka. 	 و تمامی شهر به شورش آمده، همه متفق به تماشاخانه تاختند و غایوس و ارسترخس را که از اهل مکادونیه و همراهان پولس بودند با خودمی کشیدند.


Ena gena, to Una Awi demo o Musa walelefoka gena itemo, "Nakoso o sapi ma nau moi imanara so kanaga o gandum ma dodopusa itagi de yapito-pito la yarudu, upa sidago ma uru papilikuka so ioqo lo yaakuwa." De o demo magegena o Gikimoi wososininga gena upa ka cawali o sapi ma nauka. 	 زیرا که در تورات موسی مکتوب است که «گاو را هنگامی که خرمن را خرد می‌کند، دهان مبند». آیا خدا در فکر گاوان می‌باشد؟


De o lobi-lobi ma rabano o ili moi iise itemo, "Una manena to Ngohi Ai Ngopa towihihirika. Ka Unaka bilasu niwisigise!" 	 آنگاه صدایی از ابر برآمد که «این است پسرحبیب من، او را بشنوید.»


O Gurumi Qatetebi wosulo so o Barnabas de o Saulus bilasu imajobo o Siprus ma guraka. So o Antiokhiaka de itatagi yakahoko o Seleukia ma bobaneko, so kagena de asa o deruku ipane so iside yakahika o Siprus ma guraka. 	 پس ایشان از جانب روح‌القدس فرستاده شده، به سلوکیه رفتند و از آنجا از راه دریا به قپرس آمدند.


O Gikimoi Awi bobita ma demo gena o Musa wosingangasu wotemo, 'Niahoromati to ngini nia baba de nia awa,' de lo 'Nagoona manga awa de manga baba la yatemo qatorou, ona magena manga fanggali bilasu yatooma.' 	 از اینجهت که موسی گفت پدر و مادرخود را حرمت دار و هر‌که پدر یا مادر را دشنام دهد، البته هلاک گردد.


Ngona tonisingangasu igogou, o kia naga Ngohi takokeleloka de tanakoka gena igogou nginika tinidedemo de lo tinisingangasu qaboloka, duma ngini ningodu gena asa niaholu. 	 آمین، آمین به تو می‌گویم آنچه می‌دانیم، می‌گوییم و به آنچه دیده‌ایم، شهادت می‌دهیم و شهادت ما را قبول نمی کنید.


So wososone gila-gila womomi so womatamiye de wobicara. De o Yesus wosisaraha o gohiduuru magena ma awaka. 	 در ساعت آن مرده راست بنشست و سخن‌گفتن آغاز کرد و او را به مادرش سپرد.


Komagena so o habari qaloloha ma ngale o oho ka sidutu ikakali aku yamake gena, ngini asa niadedemo onaka. Kanaga ma ngale ngini gena ma orasi ma Kristus Awi wange imasidiado de aku ngohi inali. Upa sidago ngohi ai manara to ngini nia sidongirabaka gena ma faida ihiwa. 	 و کلام حیات رابرمی افرازید، بجهت فخر من در روز مسیح تاآنکه عبث ندویده و عبث زحمت نکشیده باشم.


O malaikat magena awi jamani isora de ileto-leto maro o tatawi, de lo awi baju gena qaare maro o namo o gotola ma gogo. 	 و صورت او مثل برق و لباسش چون برف سفید بود.


So o malaikat ma ihaka magena awi udo-udo ma raba magena o wangeku wakopola kali. De tomatodoka o Gikimoi waaka so o wange magena ma sahu qasosihilo o bi nyawa yatupu so ma sahu qalodi ifoloi. 	 و چهارمین، پیاله خود را بر آفتاب ریخت؛ وبه آن داده شد که مردم را به آتش بسوزاند.


"Upa o kaya o duniaka nimadolomu, sababu o duniaka ma kaya de ma arata gena aku qakeho de lo o lupu yaoqo so ibaka, de lo kiaka nia arata niadodiahika done o nyawa itotosi iwosa de magena yatosika. 	 «گنجها برای خود بر زمین نیندوزید، جایی که بید و زنگ زیان می‌رساند و جایی که دزدان نقب می‌زنند و دزدی می‌نمایند.


so ngohi tobaraniwa tahino Ngonaka. Nakoso qaloha, tanu hitilahi Ngona nopareta ka o demo o dola moi de ai leleani gena asa wilohaka. 	 و از این سبب خود را لایق آن ندانستم که نزد تو آیم، بلکه سخنی بگو تا بنده من صحیح شود.


Hika ngini nimasininga igogou-gogou ma ngale ngini de ma Kristus nimarimoika, so to ngini nia rohe gena imatero de ma Kristus Awi rohe masirete ma bi bobolo. So kanaga itiaiwa la ngone de nanga rohe gena, koloko maro ma Kristus Awi rohe ma bobolo moi-moi magena, o nyafusu ma dorou paaka de o ngopeqeka mosusundali moika. Komagenawa bai! 	 آیا نمی دانید که بدنهای شما اعضای مسیح است؟ پس آیااعضای مسیح را برداشته، اعضای فاحشه گردانم؟ حاشا!


So kagena de o Festus de awi mahkamah ma nyawa imatekesikadailako, qabolo de wotemo o Pauluska, "Sababu ngona masirete nagolo la ma Kaisar Roma wonitailako de wonihakim, so o orasi manena asa ngona tonisitota kadoka ma Kaisarka bato." 	 آنگاه فستوس بعداز مکالمه با اهل شورا جواب داد: «آیا به قیصررفع دعوی کردی؟ به حضور قیصر خواهی رفت.»


O bi nyawa nogena yakokahino la wikelelo de ona manga sahe yagiwi de wisimaqe itemo, "Cedekele! Temo Ngona gena o Gikimoi Awi Tahu aku naruba de nabiau, duma o wange saangeka de naoko kali. 	 و راهگذاران او رادشنام داده و سر خود را جنبانیده، می‌گفتند: «هان‌ای کسی‌که هیکل را خراب می‌کنی و در سه روز آن را بنا می‌کنی،


O wange eko o putu lo o talaka de o diaruka womatotoore de o teto wacoho de womasisisika la womaqabo. 	 و پیوسته شب وروز در کوهها وقبرها فریا می‌زد و خود را به سنگها مجروح می‌ساخت.


Ka idadiwa o Gikimoi powisisanangi, hitilahi ngone powipiricaya. Sababu o nyawa la kanaga yodupa imasidate o Gikimoika, ona magena bilasu yopiricaya igogou o Gikimoi kanaga, de lo yopiricaya igogou Una wafanggali qaloha o nyawa iwisasari la iwinakoka. 	 لیکن بدون ایمان تحصیل رضامندی او محال است، زیرا هر‌که تقرب به خدا جوید، لازم است که ایمان آورد بر اینکه اوهست و جویندگان خود را جزا می‌دهد.


So o Petrus de o Yohanes yadoto idodooha to ona manga piricaya o Yesuska de o Jou Awi habari lo isihabarika, qabolo de ona iliho o Yerusalemka, de ikahika itulu-tulu so o habari qaloloha isihabari kali o Samaria ma bi doku idadalaka. 	 پس ارشاد نموده و به کلام خداوند تکلم کرده، به اورشلیم برگشتند و دربسیاری از بلدان اهل سامره بشارت دادند.


De ma sababu komagena so asa o Yahudika manga roriri to ona manga duhudu Unaka gena foloisi idogo, sidago manga edekati gena igogou Una bilasu iwitooma. Ma sababu gena manga bobita o Sabat ma wange magena Una watilakuka de lo maro womasitero Una dede o Gikimoi ka imaketero, so Una o Gikimoi wiaso lo Awi Baba. Komagena so ona itemo magena o dorou waakaka, so bilasu iwitooma. 	 آنگاه عیسی در جواب ایشان گفت: «آمین آمین به شما می‌گویم که پسر از خود هیچ نمی تواند کرد مگر آنچه بیند که پدر به عمل آرد، زیرا که آنچه او می‌کند، همچنین پسر نیز می‌کند.


Kagena de ma rabaka ngohi takelelo o bi namo ifofufuru de o bi haiwani ma jamani idala. 	 چون بر آن نیک نگریسته، تامل کردم، دواب زمین و وحوش و حشرات و مرغان هوا را دیدم.


De lo ibipopanyake niasiloha, ibisosone niasioho kali, de yapapado niasilohali de lo yabikokitoka manga toka niodusu. De maro o bi moi-moi niamamake o Gikimoino de nia bangu lo ihiwa, komagena lo ngini bilasu niahike o nyawaka de manga bangu lo ihiwa. 	 بیماران را شفا دهید، ابرصان راطاهر سازید، مردگان را زنده کنید، دیوها را بیرون نمایید. مفت یافته‌اید، مفت بدهید.


Kagena de o wange itumuka, de ma doro ma duhutu magena wotemo awi nyawa wosisasahe moika, 'Naaso yomomanara ona magena la ma ngale manga sewa moi-moi nafangu. Ma nonomaka sidago ona ibitototuuruno o cako motoha de asa yowowosa lo nafangu, qabolo de nafangu ona imomanara ibiqoqomano o goginita nosi de yowosaka.' 	 و چون وقت شام رسید، صاحب تاکستان به ناظر خود گفت: "مزدوران راطلبیده، از آخرین گرفته تا اولین مزد ایشان را اداکن."


De Una wotemo, "Ai awa, nako ngona eko Ngohi gena, upasi pocapu, sababu to Ngohi Ai orasi gena yaado waasi." 	 عیسی به وی گفت: «ای زن مرابا تو چه‌کار است؟ ساعت من هنوز نرسیده است.»


Duma o wange manena, ilangi, de lo midiri, igogou Ngohi bilasu tokahika o Yerusalemka. Sababu o nabi moi witooma gena, idadiwa o doku ma somoaka, duma bilasu o Yerusalem ma dokuka. 	 لیکن می‌باید امروز و فردا و پس‌فردا راه روم، زیرا که محال است نبی بیرون ازاورشلیم کشته شود.


Manga rimoi ma edekati magena yaakaka, de ona yasulo o Barnabas de o Saulus la yatota to ona manga pipi magena kadoka o gogobu Yudea manga roririka. 	 پس چنین کردند و آن را به‌دست برنابا و سولس نزد کشیشان روانه نمودند.


So kagena ona ioqo qabolo de Awi muri-muri o ino ma soohu yatolomu so ma boloi yamake o karaja mogiowo de sinoto. 	 و ازخرده های نان و ماهی، دوازده سبد پر کرده، برداشتند.


So o Yesus wosango, "O nyawa moi kanaga o Yerusalemka de wotagi wouti o Yerikho ma dokuku. O ngeko ma soaka de una o bi nyawa ma dorou iwitago, so awi baju yahoi, de awi kia naga qangodu yakoora, de lo iwingangapo he dangade wosone, qabolo de widongosaku o ngekoka. 	 عیسی در جواب وی گفت: «مردی که ازاورشلیم به سوی اریحا می‌رفت، به‌دستهای دزدان افتاد و او را برهنه کرده مجروح ساختند واو را نیم مرده واگذارده برفتند.


Sababu mia dupa la miahika la pomakamake kali gena, ngohi, Paulus, ai orasi tatagali he ma muruo naga gena ai edekati tahikali nginika. Duma miahika waasi, sababu o Iblis imifati so o nyawa imilawangi sidago lo mimasidiado waasi nginika. 	 وبدین جهت یک دو دفعه خواستیم نزد شما بیاییم یعنی من، پولس، لیکن شیطان ما را نگذاشت.


Magena qabolo, de o nyawa ma gegeto ma orasika, kanaga o Galileano ma nyawa moi, awi ronga o Yudas, una wononau sidago o nyawa yadala imatinga de iwisigise cawali una. Duma una lo witoomaka, de awi nyawa wimomote lo iloqa ipiringaka. 	 و بعد از او یهودای جلیلی درایام اسم نویسی خروج کرد و جمعی را در عقب خود کشید. او نیز هلاک شد و همه تابعان اوپراکنده شدند.


De o Yesus wosango wotemo, " 'Bilasu nowidodara o Gikimoi, to ngona ani Jou, dede ani sininga ma buturu de ani pade ma buturu qangodu nosikomote.' 	 عیسی وی را گفت: «اینکه خداوند خدای خود را به همه دل و تمامی نفس و تمامی فکر خود محبت نما.


So ona o keledai ma ngopa magena yaaho Unaka, de manga juba yahoi so isinaho o keledai ma duduku. Kagena de Una wodola so womatamiye ma qokuka. 	 آنگاه کره را به نزد عیسی آورده، رخت خود را بر آن افکندند تا بر آن سوار شد.


Kanaga o hali moi o Gikimoi Awi Gurumi, de o ake ma orasi ma Kristus wiosi, de lo o au ma orasi wosone. So kanaga o hali ngai saange magena qangodu ka itemo ma Kristus gena igogou o Gikimoi ma Ngopa. 	 یعنی روح و آب و خون؛ و این سه یک هستند.


Duma ma orasi gena yaadoka, so ma Kristus aku powipiricayaka so o Gikimoi de Awi bobita lo ngone he inajaga kawa, maro o ngopa la yalamoka so manga dodihimo he yajaga kawa. 	 لیکن چون ایمان آمد، دیگر زیر دست لالا نیستیم.


Gena ma ngale ona o ngopeqeka asa ikakawiku lo yadoto la manga roka de manga ngopa-ngopa yasiboso, 	 تا زنان جوان را خرد بیاموزند که شوهردوست و فرزنددوست باشند،


Ai dodiao nipipiricaya, ngini ningodu nimaketero maro o gogobu moi-moi o Gikimoi wipipiricaya gena o Yesus Kristus Awi nyawa o Yudea ma daeraka, sababu maro ona magegena isangisara komagena lo ngini. Sababu to ngini nia nyawa masirete lo ngini nisisangisara, imatero maro o Yahudika ma nyawa kagena manga nyawa o Yudea ma daeraka igogoge lo yasisangisara qaboloka. 	 زیرا که‌ای برادران، شما اقتدانمودید به کلیساهای خدا که در یهودیه در مسیح عیسی می‌باشند، زیرا که شما از قوم خود همان زحمات را کشیدید که ایشان نیز از یهود دیدند،


So ngohi asa toliho ai babaka, de totemo unaka: Baba, ngohi kanaga de ai sala o Gikimoika de lo ngonaka. 	 برخاسته نزد پدر خود می‌روم و بدوخواهم گفت‌ای پدر به آسمان و به حضور تو گناه کرده‌ام،


Ena gena, ngomi ka miohosi o dunia manenaka de o nyawa kanagasi manga dupa ngomi imitooma, sababu o Jou Yesus miwipiricaya. Komagena imadadi la isikelelo igogou o Jou Yesus wooho kali, sababu Awi kuasa gena kanaga ma ngale ngomi mia rohe isiputuru. 	 زیرا ما که زنده‌ایم، دائم بخاطر عیسی به موت سپرده می‌شویم تا حیات عیسی نیز درجسد فانی ما پدید آید.


Sababu tosininga ipapasaka ma orasi ngohi totagi de ngona tonidongosaka, kanaga de ani kongo de ani sirangu. So ngohi ai dupa foloi qaputuru tanu ngona de ngohi aku pomakamake kali la ai sininga foloisi qanali. 	 و مشتاق ملاقات تو هستم چونکه اشکهای تورا بخاطر می‌دارم تا از خوشی سیر شوم.


"Ngini ningodu nianako gena iqoqomaka kanaga nia dodotoka asa itemo maro komanena, 'Upa nisundali.' 	 «شنیده‌اید که به اولین گفته شده است "زنامکن."


O dodoto itotiai ngini nioise de niopiricaya iqomaka, gena itemo ngone bilasu pomatekedodara moi de moika. 	 زیرا همین است آن پیغامی که از اول شنیدید که یکدیگر را محبت نماییم.


ngohi ai sininga ma rabaka ma siri ifoloi, maro o ngopeqeka moi ma orasi mopuo de ami siri gena komagena. Gena ma ngale ngini gena, kodo, nisihoda waasi idodooha ma Kristus nia sininga itotiai gena waaka. 	 ای فرزندان من که برای شما باز درد زه دارم تاصورت مسیح در شما بسته شود.


Mobabalo moi la igogou muna ka momatengoka gena, ami ngongano o Gikimoika de mogolo mokaeli ma ngale Una asa womiriwo so o putu de o wange mosumbayang Unaka. 	 اما زنی که فی الحقیقت بیوه وبی کس است، به خدا امیدوار است و در صلوات ودعاها شبانه‌روز مشغول می‌باشد.


Kagena de mia dodiao yamuruo naga yahika o boosuka, de kagena yakelelo igogou imatero maro o kia o ngopeqeka ona magena yodedemoka. Duma ona o Yesus wimakewa." 	 وجمعی از رفقای ما به‌سر قبر رفته، آن چنانکه زنان گفته بودند یافتند لیکن او را ندیدند.»


Duma ongo Maria ami siningaka madiahi de mosifikiri. 	 امامریم در دل خود متفکر شده، این همه سخنان رانگاه می‌داشت.


Upa sidago o Iblis gena o orasi moi bato de ngone wonasitura, sababu to una awi sihaga magena ngone lo panako qaboloka. 	 تا شیطان بر ما برتری نیابد، زیرا که از مکاید اوبی خبر نیستیم.


O wange moiku de o Farisika ma nyawa o bolu moi de o guru agama yamuruo naga o Yerusalemka yahino o Yesuska. Ona wisano Unaka, 	 آنگاه کاتبان و فریسیان اورشلیم نزدعیسی آمده، گفتند:


Lebelaha o unta moi asa iwosa o yaiti ma kupeka, nako positero o nyawa wokakaya moi wowosa o Gikimoi Awi pareta ma rabaka." 	 سهل تر است که شتر به سوراخ سوزن درآید از اینکه شخص دولتمند به ملکوت خدا داخل شود!»


O Yesus wotemo, "O toka magena nakoso o nyawa magenano isupu, de yahika de yahino o tona ibobeleuka o tahu imasisari la igoge. Duma o tahu imasimakewa, 	 و وقتی که روح پلید از آدمی بیرون آید، درطلب راحت به‌جایهای بی‌آب گردش می‌کند ونمی یابد.


Ngini masirete nianakoka ma orasi iqomaka de ngini o Jou Yesus niwipiricaya waasi, de kanaga ngini inisitura gena nidupa iningaho la o bi seri imomou ka niasuba. 	 می دانید هنگامی که امت‌ها می‌بودید، به سوی بتهای گنگ برده می‌شدید بطوری که شما رامی بردند.


La magena qabolo de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Nitagi o deruku nipane la niside kadoka o doku Betsaida o talaga ma sonongaka. Ngohi asa o nyawa yadadala ona magena tasulo iliho kasi." 	 فی الفور شاگردان خود را الحاح فرمود که به کشتی سوار شده، پیش از او به بیت صیدا عبورکنند تا خود آن جماعت را مرخص فرماید.


Kagena de Una wotemo onaka, "O nabi moi asa iwisihoromati gena o bi doku de o bi soa ma somoaka, duma ka cawali awi doku de awi soaka de awi gianongoru de awi awabira gena iwipiricayawa." 	 عیسی ایشان را گفت: «نبی بی‌حرمت نباشد جز در وطن خود و میان خویشان و در خانه خود.


Kanaga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O nyawa ma nonoma, gena o Adam, o Gikimoi Awi woma gena wosiwuwu o nyawa magenaka so una woohoka." Duma ma Kristus, Una magena wisironga lo o Adam ma dodogu, ka Una magena done wonahihike o oho ka sidutu ikakali. 	 و همچنین نیز مکتوب است که انسان اول یعنی آدم نفس زنده گشت، اماآدم آخر روح حیات‌بخش شد.


Ngini nimarimoi dede Una, so Una magegena asa to ngini nia dupa qatotorou nia sininga ma rabaka gena qangodu wapikika, maro ngone nakoso pomasuna de nanga kahi pahoi. So to ngini nia dupa qatotorou gena aku niaholu de nisigise kawa. 	 و در وی مختون شده‌اید، به ختنه ناساخته به‌دست یعنی بیرون کردن بدن جسمانی، بوسیله اختتان مسیح.


So Una bilasu womatinga wahika o riho moika de o riho moi kali, la kagena asa Una wosumbayang. 	 و او به ویرانه‌ها عزلت جسته، به عبادت مشغول شد.


Sababu magegena, bilasu ngini upa o dodoto itotiai gena nimatogu niaaka, o kia naga iqoqoma ngini niopiricayaka de lo niise qaboloka. Sababu nakoso o dodoto itotiaika gena nimasigocoho nikaeli, de ngini, de o Baba Gikimoi, de lo ma Ngopaka asa nimatekerimoi qaputuru. 	 و اما شما آنچه از ابتدا شنیدید در شماثابت بماند، زیرا اگر آنچه از اول شنیدید، در شماثابت بماند، شما نیز در پسر و در پدر ثابت خواهید ماند.


Asitagala! Hika nia sininga gena itiai kali. Bilasu o dorou niaaka kawa bai! Kanaga ngini nimuruo naga o Gikimoi niwinako itiai waasi. Magena totemo la ma ngale ngini tinisimaqe. 	 برای عدالت بیدارشده، گناه مکنید زیرا بعضی معرفت خدا راندارند. برای انفعال شما می‌گویم.


Sababu maro komagena o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka itemo qabolo, 'O Abraham una magena o Gikimoi wipiricayaka, so o Gikimoi wotemo o Abraham awi sininga gena itiai Unaka.' De lo una asa wisiaso maro o Gikimoi Awi dodiao." 	 و آن نوشته تمام گشت که می‌گوید: «ابراهیم به خداایمان آورد و برای او به عدالت محسوب گردید»، و دوست خدا نامیده شد.


Sababu yaakawa o riho ikukuruka la aku imamingihu, so o moi-moi magena ma Kolano Agripa ifoloi wanako itiai, ma ngale magegena so ngohi tobarani tosibicara. 	 زیراپادشاهی که در حضور او به دلیری سخن می‌گویم، از این امور مطلع است، چونکه مرا یقین است که هیچ‌یک از این مقدمات بر او مخفی نیست، زیرا که این امور در خلوت واقع نشد.


Magena de Una wotemo onaka, "Igogou, done asa ngini ma binuka nisitemo o ade-ade manena Ngohika, 'He, dokter! Hika Ani rohe masirete gena nosiloha kasi. Nakoso igogou Ngona o nabi moi, de Ngona lo kanena Ani doku masireteka naaka o nonako ihahairani, kiaka miiiseka naaka qaboloka o Kapernaumka.' 	 بدیشان گفت: «هرآینه این مثل را به من خواهیدگفت، ای طبیب خود را شفا بده. آنچه شنیده‌ایم که در کفرناحوم از تو صادر شد، اینجا نیز در وطن خویش بنما.»


Ngini gena o Baba Gikimoi winihirika sababu ma orasi ma nonomasi de Una magena kanaga de Awi edekati komagena. Una winihirika dede Awi Gurumi asa winiaka so ngini nidadi to Una Awi nyawa masirete, la ma ngale ngini gena o Yesus Kristus niwisigise, de ma ngale nia dorou so sidago Una wosone de Awi au ikopola ma ngale winisiapongu. Ngohi togolo tanu o Gikimoi winidogo nginika o laha ifoloi de nia sininga waaka so foloisi isanangi. 	 برگزیدگان برحسب علم سابق خدای پدر، به تقدیس روح برای اطاعت و پاشیدن خون عیسی مسیح.فیض و سلامتی بر شما افزون باد.


Icala! Ngini manena o nyawa nikokulai, maro o ngihia gena o nyawaka yagoli. Idodooha sidago ngini aku nimasirese o naraka ma sangisarano. 	 ای ماران و افعی‌زادگان! چگونه از عذاب جهنم فرارخواهید کرد؟


So to ngohi ai sitiari gena komanena: O orasi manena de ngone popipiricaya gena asa o sangisara idala pamake, so lebelaha ngone nanga oho ma rabaka gena upa he patagali. 	 پس گمان می‌کنم که بجهت تنگی این زمان، انسان را نیکو آن است که همچنان بماند.


Kagena de manga sininga ma takasiri o Yesus wosihoda, so wotemo, "Upa niapikiri koloko to ngini nia sininga ma rabaka. 	 در ساعت عیسی در روح خود ادراک نموده که با خود چنین فکر می‌کنند، بدیشان گفت: «از بهر‌چه این خیالات را به‌خاطر خود راه می‌دهید؟


Ma orasi o Yesus de Awi muri-muri imasidiado o talaga ma sonongaka, de o Genesaret ma bobanesa itahu. 	 آنگاه عبور کرده، به زمین جنیسره آمدند،


So ma orasi o Romaka de mia dodiao ipipiricaya yogiise ngomi he miadumuka, de ona yahino kagena o Forum Apius ma dokuka de ma somoali yahino kagena o Tres Taberne ma dokuka ma ngale mimakamake de ona. Ma orasi o Paulus wakelelo ona magena yahino, de awi sukuru watide o Gikimoiye de awi sininga ipopeleso lo ihiwaka. 	 وبرادران آنجا چون از احوال ما مطلع شدند، به استقبال ما بیرون آمدند تا فورن اپیوس و سه دکان. و پولس چون ایشان را دید، خدا را شکر نموده، قوی‌دل گشت.


O Jou Yesus wotemo, "We, Marta! Ngona gena ma ngale o moi-moi idala nosihawateri de ani sininga iruwahe. 	 عیسی در جواب وی گفت: «ای مرتاه، ای مرتاه تو در چیزهای بسیار اندیشه و اضطراب داری.لیکن یک چیز لازم است و مریم آن نصیب خوب را اختیار کرده است که از او گرفته نخواهد شد.»


So kagena de Una wosango, "Una magenena nimogiowo de sinoto nia sidongirabano, naguuna awi roti o lelengaku asa wotono dede Ngohi, una magenena asa Ngohi woisiija. 	 او در جواب ایشان گفت: «یکی از دوازده که با من دست در قاب فروبرد!


Duma Una asa wosango onaka wotemo, "Ngohi kanaga de Ai ino, duma ngini ningodu moi lo magena nianakowa." 	 بدیشان گفت: «من غذایی دارم که بخورم و شما آن را نمی دانید.»


Eko lo nakoso kanaga o nao yogolo, de idadiwa ka o ngihia niahike. Komagenawa bai! 	 یااگر ماهی خواهد ماری بدو بخشد؟


O nonako ihahairani manena o Yesus waaka o Kana ma dokuka o Galilea ma tonaka. O riho magenaka de asa to Una Awi nonako-nonako ihahairani gena wosolano waaka. Komagena Una Awi kuasa masirete asa wasimane onaka. So Awi muri-muri magena manga piricaya Unaka gena foloi idogo. 	 و این ابتدای معجزاتی است که از عیسی درقانای جلیل صادر گشت و جلال خود را ظاهرکرد و شاگردانش به او ایمان آوردند.


Ngaroko komagena, ona ka wisano-sanosi, so Una asa womatogu de womaokoye de wotemo onaka, "O nyawa nagoona to ngini nia sidongirabaka la nakoso kanaga moi wamalo awi dorou moi lo ihiwa, de una magena aku o orasi manena munaka o teto womisipapaka woqoma." 	 و چون در سوال کردن الحاح می‌نمودند، راست شده، بدیشان گفت: «هر‌که از شما گناه ندارد اول بر او سنگ اندازد.»


So kagena de o bi prajuritka yafakati ma ngale o bui ma nyawa magena yatooma, upa sidago sadine itobo o dududusa de iloqa. 	 آنگاه سپاهیان قصد قتل زندانیان کردند که مبادا کسی شنا کرده، بگریزد.


So ona o bi doku ma nyawa magena asa itagi ikiloli o tona ma qoku qangoduka. De o Gikimoi Awi nyawa gena ka o riho moi imasidodogu kagena o kota moi Una wodododara so ona magena yasigilolika. Kagena de o uku asa o Gikimoi wosulo so o sorogaku iuti de ona yangodu yatupu so isoneka. 	 و بر عرصه جهان برآمده، لشکرگاه مقدسین و شهر محبوب را محاصره کردند. پس آتش از جانب خدا از آسمان فرو ریخته، ایشان رابلعید.


Magena imatero maro Ngohi tahino gena, taasowa o nyawa la kanaga itemo manga sininga itotiai, duma ma ngale taaso o nyawa de manga dorouka, la ma ngale manga dorouno gena ona aku imatoba de imatoduba." 	 و نیامده‌ام تا عادلان بلکه تا عاصیان را به توبه بخوانم.»


Duma o imamka ma bi sahe de lo nanga roriri Una wisidoa o bobaretaka la wisisala, so bilasu witooma. Qabolo de igogou ona Una iwisidasangahadika. 	 و چگونه روسای کهنه وحکام ما او را به فتوای قتل سپردند و او رامصلوب ساختند.


Sababu Ai wangeka magena asa o bi nyawa yangoduka yatodoka, maro o haiwani moi qatodoka de o sabatolo. 	 زیرا که مثل دامی بر جمیع سکنه تمام روی زمین خواهد آمد.


"Ai baba-baba, ai sininga ma rabaka tamalo nakoso o orasi manena de posideli gena, ngohi tododato ngone pobodito so to ngone nanga deru de nanga gina isisa sidago lo ngone ma nyawa lo posone." 	 پولس ایشان را نصیحت کرده، گفت: «ای مردمان، می‌بینم که در این سفر ضرر و خسران بسیار پیدا خواهد شد، نه فقط بار و کشتی را بلکه جانهای ما را نیز.»


De ngini manena dede ma Kristus gena nimarimoika so o bi kuasa ma buturu ma sihino o duniano gena niaholuka. Mutuwade bilasu nisigise kawa o bobita moi-moi ifufuma, maro kanaga o dunia ma bi nyawa ma binuka yosigise, ena gena, 	 چونکه بامسیح از اصول دنیوی مردید، چگونه است که مثل زندگان در دنیا بر شما فرایض نهاده می‌شود؟


Qabolo de woleleleani moili wahino de wotemo, 'Tuangi, manena ani pipi. Ngohi tadiahi qaloha ai lenso ma rabaka tosisaoka. 	 و سومی آمده گفت، ای آقا اینک قنطار تو موجود است، آن را در پارچه‌ای نگاه داشته‌ام.


Ona o Yahudika yasowo gena, ngaroko o bobita o Gikimoino yanakowa, duma nakoso manga sininga masirete yamote so o kia naga moi itotiai gena yaaka, de komagena ona isikelelo ona gena manga sininga ma rabaka lo igogou yanako o bi kia naga itotiai de o bi kia naga qatotorou. 	 زیرا هرگاه امت هایی که شریعت ندارند کارهای شریعت را به طبیعت به‌جا آرند، اینان هرچند شریعت ندارند، برای خود شریعت هستند،


O Paulus wotemo komagena, de ona o Yahudika yadadala imajobo widongosa de imatekesikoholu sidago lo imatekekangamo.)) 	 چون این را گفت یهودیان رفتند و بایکدیگر مباحثه بسیار می‌کردند.اما پولس دوسال تمام در خانه اجاره‌ای خود ساکن بود و هرکه به نزد وی می‌آمد، می‌پذیرفت.


Ma sababu magena, so Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena tahino. Ngohi tahino la o nyawa dede o Gikimoi imakitingaka, ona magena tasari de o dorou ma rabano tapalako, maro o duba isisisa tasari sidago tosisalamati." 	 زیرا که پسرانسان آمده است تا گمشده را بجوید و نجات‌بخشد.»


Una magena towisulo nginika gena ai edekati ngini winikurumi la mia habari winisiado de aku winisidudugali. 	 که او را به همین جهت نزدشما فرستادم تا از حالات شما آگاه شود و دلهای شما را تسلی دهد،


So qaputuku de kanaga ona yooqo de o Iblis iqomaka o Yudaska, ena gena o Simon Iskariot ma ngopa, gena wiaka qabolo so wisigurubuka, o aturu qatotorou moi kanaga awi sininga ma rabaka itemo, "Ngohi aku o Yesus towisiija." 	 و چون شام می‌خوردند و ابلیس پیش ازآن در دل یهودا پسر شمعون اسخریوطی نهاده بود که او را تسلیم کند،


De lo nakoso Ngohi tinisano nginika, de igogou ngini asa nisangowa. 	 و اگر از شما سوال کنم جواب نمی دهید و مرا رها نمی کنید.


So Una wosulo o muri yasinotoka, "Nitagi kadoka o dokuka done o nyawa moi niwimake o rube de ma akeka waaho. Una magena niwimote, 	 پس دو نفر از شاگردان خود رافرستاده، بدیشان گفت: «به شهر بروید و شخصی با سبوی آب به شما خواهد برخورد. از عقب وی بروید،


Ngini nagoona la nidupa nipiricaya Ngohi, ngini magena lo kanaga maro Ngohi taaka, komagena ngini igogou asa aku niaaka. De igogou ngini lo asa niaaka foloisi ilalamo, sababu Ngohi done asa totagi tokahika Ai Babaka, qabolo de aku lo o Gurumi Qatetebi wahino nginika. 	 آمین آمین به شمامی گویم هر‌که به من ایمان آرد، کارهایی را که من می‌کنم او نیز خواهد کرد و بزرگتر از اینها نیزخواهد کرد، زیرا که من نزد پدر می‌روم.


"Upa nitagapi de nitemo Ngohi tahino gena ma ngale o bi nyawa tasikadame moi de moika. Komagenawa! Ngohi tahino la ma ngale o bi nyawa tasikitinga moi de moika. 	 گمان مبرید که آمده‌ام تا سلامتی بر زمین بگذارم. نیامده‌ام تا سلامتی بگذارم بلکه شمشیر را.


Ma ngale komagena o Gikimoi o Yesus wihiri maro Awi Leleani moi, so wahino woqomano ma ngale ngini o Yahudika, la komagena o Gikimoi Awi laha winisidumu nginika la ngini ningodu aku nimatoba de niodongosa nia manara moi-moi qatotorou magena." 	 برای شما اولا خدا بنده خودعیسی را برخیزانیده، فرستاد تا شما را برکت دهدبه برگردانیدن هر یکی از شما از گناهانش.»


Igogou, iqoqomaka o Yesus Awi muri-muri manga simaka waaka o nonako ihahairani ma somoali de foloisi idala, de magena igogou o buku manena ma rabaka isilefowa. 	 و عیسی معجزات دیگر بسیار نزد شاگردان نمود که در این کتاب نوشته نشد.لیکن این قدرنوشته شد تا ایمان آورید که عیسی، مسیح و پسرخدا است و تا ایمان آورده به اسم او حیات یابید.


Yoguse qaboloka, de Una onaka wotemo kali, "O bi rube iwewedo-wedoka magena ma ake niaui de niwihike o rame ma duhutuka." De maro o kia Una wosulo onaka, magena ona yaaka. 	 پس بدیشان گفت: «الان بردارید و به نزد رئیس مجلس ببرید.» پس بردند؛


Magena asa inasitodokano idadi, ma deka gena maro nanga lako itawi ka ma moi, de ma orasi o dunia ma dodoguka o Gikimoi Awi trompet yawuwu. Sababu o trompet magena yawuwuka, de isosone asa yasioho kali de o rohe kiaka ibaka kawa, so aku ioho ka sidutu ikakali. De ngone la kanaga poohosi nanga rohe asa inatagali. 	 در لحظه‌ای، درطرفه العینی، به مجرد نواختن صور اخیر، زیراکرنا صدا خواهد داد، و مردگان، بی‌فساد خواهندبرخاست و ما متبدل خواهیم شد.


Ngona nososanangi, sababu o Jou Awi demo gena nopiricayaka, de Awi demo ngonaka magena igogou asa idadi." 	 و خوشابحال او که ایمان آورد، زیرا که آنچه از جانب خداوند به وی گفته شد، به انجام خواهدرسید.»


Duma o imamka ma bi sahe ona magena o nyawa yadadala yasigaro la igolo o Pilatuska, ma ngale o Barabas wipalako de wahike onaka. 	 اما روسای کهنه مردم را تحریض کرده بودند که بلکه برابا را برای ایشان رهاکند.


Komagena ngini tinisingangasu la maro Ngohi aku inali, de komagena ngini lo aku ninali, de nia nali gena asa foloi ilamo. 	 این را به شماگفتم تا خوشی من در شما باشد و شادی شماکامل گردد.


Ona magena o dodoto itotiai yadongosaka, de itagi yadoto itemo upa o orasi ma simaka de o Gikimoi o nyawa manga rohe isosone gena asa wasioho kali, duma wasioho qaboloka. So de manga dodoto magegena o nyawa ipipiricaya ma binuka yanako waasi kiaka bilasu ona yopiricaya. 	 که ایشان از حق برگشته، می‌گویندکه قیامت الان شده است و بعضی را از ایمان منحرف می‌سازند.


Nakoso o alo, de o paro, de lo o rato ma orasi imasidiado, de o riho magenaka o bobane qatotorou moi nakoso kagena pomatapu, so ona o deru ma nyawa he yangodu itemo nakoso yaaku, bilasu isideli la ikahika kadoka o Feniks ma bobaneka ma ngale o alo de o rato ma orasi imasidiado de kagena imatapu. O Feniks gena o jiko moi o Kreta ma guraka de yorisima kodai, bai o koremia o wange ma dumusa de lo o koresara o wange ma dumusa. 	 و چون آن بندر نیکو نبود که زمستان را در آن بسر برند، اکثر چنان مصلحت دانستند که از آنجا نقل کنند تا اگر ممکن شود خود را به فینیکسس رسانیده، زمستان را در آنجا بسر برند که آن بندری است از کریت مواجه مغرب جنوبی ومغرب شمالی.


Nakoso o nyawa la kanaga yotemo, "Ngohi manena o moi-moi o kia itotiai gena todupa taaka, maro o nita ma rabaka togoge," duma ma orasi magena yaduhudu manga dodiao moi ipipiricayaka, ona magena o dorou yodupa yaakasi maro ka o bubutu ma rabaka yogogesi. 	 کسی‌که می‌گوید که در نور است و از برادرخود نفرت دارد، تا حال در تاریکی است.


Ma Kristus Awi demo, "Ngohi tahino tomasidailako Ani dupa gena taaka," de magena Awi ngale o gaso o haiwani, to ona manga ngongike isisusuba gena, bilasu isisa de itagali de ma Kristus Awi suba moi. 	 بعد گفت که «اینک می‌آیم تا اراده تو را‌ای خدا بجا آورم.» پس اول را برمی دارد، تا دوم را استوار سازد.


Ngone nanga ngongano gena pomasigocoho qaputuru, so to ngone nanga ngeko gena akuwa pangopu, imatero maro o deru moi la kanaga yatapuka so akuwa qaqasi. Ngone nanga ngongano gena akuwa itagali, sababu Una powingongongano gena ka o Gikimoi masirete. Una magena kanaga o ngihi qatetebi o sorogaka, imatero maro iqoqomaka de Awi Suba ma Dadaru ma rabaka o ngihi foloi qatetebi kanaga de ma baro isiperesu la idadiwa o nyawa yowosa, ka cawali o Imam Wilalamo una magena aku wowosa. Duma o orasi manena ngone gena o kia moi lo ihiwa la asa inafati ma ngale de o Gikimoi pomakamake. 	 وآن را مثل لنگری برای جان خود ثابت و پایدارداریم که در درون حجاب داخل شده است،جایی که آن پیشرو برای ما داخل شد یعنی عیسی که بر رتبه ملکیصدق، رئیس کهنه گردید تاابدالاباد.


De lo hika niosininga ma orasi o Ishak ma peqeka ongo Ribka, ngaroko ami ngopa yanau isago so yasinoto o Esau de o Yakub ona gena manga baba moi, 	 و نه این فقط، بلکه رفقه �یز چون از یک شخص یعنی از پدر مااسحاق حامله شد،


Duma o Gikimoi ma orasi magena watimisi, sababu nakoso ma orasi watimisiwa, igogou o nyawa moi lo iohowa. So ma ngale o Gikimoi Awi nyawa wahihirika, sidago o sangisara ma orasi magena gena ka watimisi. 	 و اگر آن ایام کوتاه نشدی، هیچ بشری نجات نیافتی، لیکن بخاطر برگزیدگان، آن روزها کوتاه خواهد شد.


O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma demo gena igogou de itero itemo, "Una Awi Gurumi ngone nanga sininga ma rabaka wosingosaka, magena foloi wonadupa ngoneka la podadi to Una Awi nyawa masirete. So upa sidago o Gikimoi Awi nyawa masirete de ngone Una powidongosa." 	 آیا گمان دارید که کتاب عبث می‌گوید روحی که او را در ما ساکن کرده است، تا به غیرت بر ما اشتیاق دارد؟


De lo Una done asa wadoosa de o sangisara ilalamo wasifanggali ona magenaka, nakoso manga sininga ma dupa gena ka cawali ona masirete imasihie de foloisi imasilamo de o nyawa ma binuka, de lo nakoso o dodoto itotiai yaholu duma ka o dorou yamote. 	 و اما به اهل تعصب که اطاعت راستی نمی کنندبلکه مطیع ناراستی می‌باشند، خشم و غضب


Timotius, ngona gena maro o gogobu manga guru moi so ngohi tonisitiari. Upa ngona nangamo o dodihimo yanau de foloisi yoriria dede ngona, duma aku nabaja de nogolo onaka imatero maro ani baba masirete. De aku lo nasidapano yanau inonongoruku imatero maro ani nongoru masirete. 	 مرد پیر را توبیخ منما بلکه چون پدر او رانصیحت کن، و جوانان را چون برادران؛


So o Filipus wotagi de wimote-mote awi padati magena, de woise o Yesaya awi buku ma demo wabaca. So o Filipus wisano, "Baba, o kia ngona nababaca gena, ma ngale ka nasahe, eko hiwa." 	 فیلپس پیش دویده، شنید که اشعیای نبی رامطالعه می‌کند. گفت: «آیا می‌فهمی آنچه رامی خوانی؟»


Duma nakoso o nyawa la kanaga yopiricaya Awi demo magena, gena ona lo isitatapu o Gikimoi Awi demo gena igogou de itiai. 	 و کسی‌که شهادت اورا قبول کرد، مهر کرده است بر اینکه خدا راست است.


Ilangi-langi qaginitano, de o Yesus womomika, so wosupu o doku ma duduka so wahika o riho moi imatitingano, la kagena asa Una wosumbayang. 	 بامدادان قبل از صبح برخاسته، بیرون رفت و به ویرانه‌ای رسیده، در آنجا به دعا مشغول شد.


Duma nakoso ngini nisangisara ma sababu gena ma Kristus niwipiricaya, de ngini magena bilasu upa nitemo ma ngale magena so nimaqe. Duma bilasu ngini o Gikimoi niwigiliri ma ngale ngini gena asa iniaso ma Kristus Awi nyawa wipipiricaya. 	 لکن اگر چون مسیحی عذاب بکشد، پس شرمنده نشود بلکه به این اسم خدا راتمجید نماید.


Kagena de o Paulus de o Silas yasirisima o Roma ma bobaretaka, de itemo, "Ce! O nyawa ona manena o Yahudika ma nyawa de ona o gangamo isigoko to ngone nanga kota ma rabaka. 	 و ایشان را نزد والیان حاضرساخته، گفتند: «این دو شخص شهر ما را به شورش آورده‌اند و از یهود هستند،


Ngohi togolo o Gikimoika, o sanangi wonahihike, la tanu Una masirete kanaga asa wogogesi dede ngini ningoduka. Amin. 	 و خدای سلامتی با همه شما باد، آمین.


So ma kapita wotemo unaka, "O habari manena upa lo o nyawa ma somoaka nosingangasu." Qabolo de o gohiduuru una magena wisulo so wolihoka. 	 مین باشی آن جوان را مرخص فرموده، قدغن نمود که «به هیچ‌کس مگو که مرا ازاین راز مطلع ساختی.»


O nyawa yadadala imatolomuno o Pilatuska, de o Pilatus wasisano onaka, "Ngini nimode ngohi naguuna towipalako nginika. O Barabas, eko o Yesus iwiaso lo ma Kristus." 	 پس چون مردم جمع شدند، پیلاطس ایشان را گفت: «که را می‌خواهید برای شما آزاد کنم؟ برابا یا عیسی مشهور به مسیح را؟»


Ngohi lo takelelo muna magena minali ma ngale o Gikimoi Awi nyawa de lo ma ngale o nyawa o Yesus wisihohabari gena ona matoomaka de manga au lo mosidaluka. Ma orasi ngohi tomikelelo maaka komagena, de asa ngohi ai hairani munaka itogu-toguwa. 	 وآن زن را دیدم، مست از خون مقدسین و از خون شهدای عیسی و از دیدن او بی‌نهایت تعجب نمودم.


Ona yasinoto lo manga jamani isiru. De yobicara gena ma ngale o Yesus Awi sone kiaka itekawa asa wosiganapu o Yerusalem ma kotaka. 	 و به هیات جلالی ظاهر شده درباره رحلت او که می‌بایست به زودی در اورشلیم واقع شود گفتگومی کردند.


So o bi moi-moi iqomaka gena o orasi manena ngohi tolefo kali nginika, la tinisulo tanu upa he o dorou niaaka. Duma hika idodooha, nakoso kanaga nginika de o nyawa nagoona o dorou gena niaakaka. De kanaga ngoneka cawali o nyawa moi de ka ma ngale ngone Una magena asa wogolo o Baba Gikimoika, o nyawa Una magena o Yesus Kristus gena Awi sininga itotiai. 	 ای فرزندان من، این را به شما می‌نویسم تاگناه نکنید؛ و اگر کسی گناهی کند، شفیعی داریم نزد پدر یعنی عیسی مسیح عادل.


Duma kanaga ma lamo ka ngai moi kiaka bilasu ngona naaka, ena gena o Gikimoi Awi demo nosigise. Nako ani nongoru muna manena qaloloha mahirika, de asa yaakuwa o loha magena yaqehe munano." 	 لیکن یک چیز لازم است و مریم آن نصیب خوب را اختیار کرده است که از او گرفته نخواهد شد.»


De nakoso o nyawa kanaga yanali, de bilasu ngini lo ninali. De nakoso o nyawa kanaga ipeleso, de bilasu ngini lo nipeleso. 	 خوشی کنید باخوشحالان و ماتم نمایید با ماتمیان.


Ngaroko komagena, duma iqomaka o Israel ma nyawa manga sidongirabaka lo kanaga de o bi nabi ikokulai. So komagena to ngini nia sidongirabaka lo done asa kanaga de o bi guru ikokulai. Ona magena asa imasipongoka to ngini nia dolomu ma dongirabaka de o dodoto ikokulai gena ngini inisihaga, so nakoso niasigise de o Yesus niwipiricaya kawa so done o narakaku niumo. Duma o guru ikokulai ona magena ma ngale o Jou Yesus Kristus waijaka de kanaga ona imanosu, so cai-cai bato de ona magena o narakaku yaumo. 	 لکن در میان قوم، انبیای کذبه نیز بودند، چنانکه در میان شما هم معلمان کذبه خواهند بود که بدعتهای مهلک را خفیه خواهندآورد و آن آقایی را که ایشان را خرید انکارخواهند نمود و هلاکت سریع را بر خود خواهندکشید؛


Ma motohaka o paramata yaliri-liri maro o karianga, duma qaaare de qasosawala, gena o baiduri sepah. Ma butangaka o paramata qasosawala maro o dowora ma ake, gena o delima. Ma tumudingika o paramata qakokurati gena o ratna cempaka, ma tupaangeka o paramata qabibisili gena o pirus, ma siwoka o paramata qakokuratili gena o topas, ma mogiowoka o paramata idodo maro o marigapi gena o krisopras, ma mogiowo de moika o paramata qabibisi kali gena o lazuardi, de lo o teto ma mogiowo de sinotoka o paramata qauungu gena o kecubung. 	 و پنجم، جزع عقیقی و ششم، عقیق وهفتم، زبرجد و هشتم، زمرد سلقی و نهم، طوپاز ودهم، عقیق اخضر و یازدهم، آسمانجونی ودوازدهم، یاقوت بود.


So ona yodupa kawa yoise maro o kia Una wotetemo gena. Kagena de Una wotemo onaka, "O nabi moi asa iwisihoromati gena o bi doku de o bi soa ma somoaka, duma ka cawali awi doku de awi soaka de awi gianongoru de awi awabira gena iwihoromatiwa." 	 و درباره او لغزش خوردند. لیکن عیسی بدیشان گفت: «نبی بی‌حرمت نباشد مگر در وطن و خانه خویش.»و به‌سبب بی‌ایمانی‌ایشان معجزه بسیار در آنجا ظاهر نساخت.


Kagena de ona o deruno isupu so o nyawa Una wikelelo, de gila-gila winako. 	 و چون از کشتی بیرون شدند، مردم در حال او را شناختند،


So wajarita qaboloka, de wotemo, "He! Ngini de nia ngauka tanu niise la nianako. Sidago kanena." 	 پس گفت: «هر‌که گوش شنوا دارد، بشنود!»


So maro ma Kristus Awi dodara ngoneka, komagena lo o roka bilasu ma peqeka womidodara ka imatero maro to una awi rohe masirete so wododaraka. Naguuna la kanaga ma peqeka womidodara gena ma ngale awi rohe masirete so wododaraka. 	 به همین طور، بایدمردان زنان خویش را مثل بدن خود محبت نمایند زیرا هرکه زوجه خود را محبت نماید، خویشتن را محبت می‌نماید.


Duma Una womaginano hika de hino wasari nagoona Awi jubaka yatigi. 	 پس به اطراف خود می‌نگریست تا آن زن را که این کار کرده، ببیند.


Komagena ngone lo o Gikimoi powihikeka, so tanu ngini lo nia sininga ifoloisi isanangi imatero de ngohi. 	 و همچنین شما نیز شادمان هستید و بامن شادی می‌کنید.


O nyawa nagoona o Gikimoi Awi dupa yamomanara, ona magena to Ngohi Ai gianongoru, de muna magena to Ngohi Ai awabira, de lo muna magena to Ngohi Ai awa." 	 زیرا هر‌که اراده خدا را به‌جا آردهمان برادر و خواهر و مادر من باشد.»


Yadadala yahika Unaka, la manga ngale hitilahi iwipaqa, sababu kanaga Awi roheno o kuasa isupu de isiloha to ona manga panyake qangodu manga roheka. 	 و تمام آن گروه می‌خواستند او را لمس کنند. زیرا قوتی از وی صادر شده، همه را صحت می‌بخشید.


de o Kenan ma baba gena o Enos, o Enos ma baba gena o Set, de o Set ma baba gena o Adam, de o Adam gena o Gikimoi Awi ngopa. 	 ابن انوش، بن شیث، بن آدم، بن الله.


"Ngini bilasu o simodoto nimagese, ena gena o ara ma hutuka. Nakoso o ara ma hutu ma umaka la niakelelo itoori de lo iboboko, magena inisinonako o ogo ilalamo idumuka. 	 «پس از درخت انجیر مثلش را فرا‌گیرید که چون شاخه‌اش نازک شده، برگها می‌آورد، می فهمید که تابستان نزدیک است.


Duma o nyawa kanaga de manga sininga ma rabaka yodupa ikaya, so ona magena o dupa qatotorou yasibaja. Duma de manga fuma magena ona o bi moi-moi yonyafusu so yasangisara. Komagena so ona lo o dorou yasabatolo sidago lo o Gikimoi wisigise kawa, de manga dorou ma sopo done asa wafanggali. 	 اماآنانی که می‌خواهند دولتمند شوند، گرفتارمی شوند در تجربه و دام و انواع شهوات بی‌فهم ومضر که مردم را به تباهی و هلاکت غرق می‌سازند.


Kagena de o Yesus ma kapita awi demo gena woise, de Una wohairani icarawa. Komagena so womakiliho o bi nyawa yadadala iwimomoteka de watemo onaka, "Awalele! Ngohi totemo, igogou o bi Yahudika ma nyawa kagena o Israel awi ngopa de awi dano manga sidongirabaka, maro o nyawa una manena awi piricaya ma lamo komanena, gena o nyawa moi lo tamake waasi." 	 چون عیسی این راشنید، تعجب نموده به سوی آن جماعتی که از عقب او می‌آمدند روی گردانیده، گفت: «به شمامی گویم چنین ایمانی، در اسرائیل هم نیافته‌ام.»


Ma orasi ma Kristus wisidasangahadika gena, igogou Awi buturu kanaga sutu ikurangi. Duma Una lo asa wisioho kali sababu o Gikimoi Awi kuasa. Komagena lo ngomi kanaga de mia buturu ikurangi, imatero de ma Kristus iqomaka. Duma ngomi lo asa mioho de o Gikimoi Awi kuasa, imatero de ma Kristus, de nakoso ngomi done to ngini nia simaka, de o Gikimoi Awi kuasa womihihike ngomika gena ngini asa niakelelo. 	 زیرا هرگاه از ضعف مصلوب گشت، لیکن از قوت خدا زیست می‌کند. چونکه ما نیز در وی ضعیف هستیم، لیکن با او از قوت خدا که به سوی شما است، زیست خواهیم کرد.


De lo bilasu niasigise nia gubernur, sababu ona gena nia kolano watideka la ma ngale ona magena yopareta, so o nyawa o dorou yaaaka gena yafanggali de o dorou de lo o nyawa o loha yaaaka gena yagiliri. 	 و خواه حکام را که رسولان وی هستند، بجهت انتقام کشیدن از بدکاران و تحسین نیکوکاران.


Iqoqomaka ona itemo o nyawa imatero koloko ma nabi Elia gena done asa wahino kali. So nakoso ngini nimode niopiricaya o demo magena itero, de o Yohanes manena igogou o Elia, kiaka awi hino isingangasu iqomaka. 	 و اگر خواهید قبول کنید، همان است الیاس که باید بیاید.


De gila-gila Una Awi bioko yahohobi, de lo o didiki magena yaqehe de Awi saheko isingangapo. 	 و آب دهان بر وی افکنده، نی را گرفته بر سرش می‌زدند.


Komagena lo o bi kota o Sodom de o Gomora lo Una wasisa kali, ena gena wafanggali de o dorou sidago watupu so idadi lo o gaapoka, magena maro o sitiari moi o nyawa nagoona la yodupa yaaka o bi moi-moi Una wodudupawa. 	 وشهرهای سدوم و عموره را خاکستر نموده، حکم به واژگون شدن آنها فرمود و آنها را برای آنانی که بعد از این بی‌دینی خواهند کرد، عبرتی ساخت؛


So ona itemo, "Nakoso ngomi o manara o Gikimoi wodudupa gena miaaka, de ngomi bilasu o kia miamanara." 	 بدو گفتند: «چه کنیم تا اعمال خدا را به‌جا آورده باشیم؟»


Mutuwade bilasu namote mia demo manena: Kanaga o nyawa yaruha ona isasi lo qabolo o Gikimoika. 	 پس آنچه به توگوییم به عمل آور: چهار مرد نزد ما هستند که برایشان نذری هست.


Duma o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itetemo lo, "Muna mogogilalo gena de ami ngopa yanau lo bilasu nonena yasisupu kasi. Ma ngale ma ngopa magena ma baba awi pusaka moi lo upa wamake. Duma awi pusaka magegena ka ma peqeka ma duhutu ami ngopa una magena asa wamake." Gena ma ngale o nyawa kanaga ona magena yodupa o Yahudika manga bobita o Gikimoino yamote, de done o bi moi-moi o Gikimoi wojaji o Abraham awi ngopa de awi danoku gena asa ona magena upa yamake. 	 لیکن کتاب چه می‌گوید؟ «کنیز و پسر او را بیرون کن زیرا پسرکنیز با پسر آزاد میراث نخواهد یافت.»خلاصه‌ای برادران، فرزندان کنیز نیستیم بلکه از زن آزادیم.


Ngohi ai sukuru kanaga tatide o Gikimoika, sababu o cocatu o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino gena ngohi asa tamakeka ifoloi dede ngini ningodu. 	 خدا را شکر می‌کنم که زیادتر ازهمه شما به زبانها حرف می‌زنم.


Nakoso kanaga o nyawa la ona o Gikimoi Awi dodoto itotiai inidoto nginika, de ona magegenaka bilasu kanaga o moi-moi qaloloha de ikurangi onaka gena ngini niahike. 	 اما هرکه در کلام تعلیم یافته باشد، معلم خود را در همه‌چیزهای خوب مشارک بسازد.


Ma orasi o Yesus wobobicarasi, de o Yudas, o Yesus Awi muri moi yamogiowo de sinoto manga dongirabano, womasidiado. Una magena wahino de o nyawa yadadala manga giaka o sumarangi de o gogipongo ilalamo. Ona magena o imamka ma bi sahe de lo o bi Yahudika ma roriri gena to ona manga nyawa yasusulo. 	 و هنوز سخن می‌گفت که ناگاه یهودا که یکی از آن دوازده بود با جمعی کثیر با شمشیرهاو چوبها از جانب روساء کهنه و مشایخ قوم آمدند.


Sababu o nyawa nagoona Ai Baba o sorogaka Awi dupa yamomanara, ona magena to Ngohi Ai gianongoru, de muna magena to Ngohi Ai awabira, de lo muna magena to Ngohi Ai awa." 	 زیرا هر‌که اراده پدر مرا که در آسمان است به‌جا آورد، همان برادر و خواهر و مادر من است.»


Kagena manga dodagi ma rabaka, de o nyawa moi wahino Unano de wotemo, "Baba, ngohi todupa kekiaka bato notagi Ngona tonimote bai!" 	 و هنگامی که ایشان می‌رفتند در اثنای راه شخصی بدو گفت: «خداوندا هر جا روی تو رامتابعت کنم.»


Kagena de ma ngale manga sahe ma dogoi magena o Stefanus wasidapano wotemo, "Ai baba-baba de ai gianongoru! Hika ningodu gena ai demo nisigise! Ma orasi iqoqoma to ngone nanga ete de topora o Abraham o doku Haranka womatuluru waasi, so o Mesopotamia ma tona kasi, de o Gikimoi de Awi mulia isiru-siru gena womasimaneka, 	 او گفت: «ای برادران و پدران، گوش دهید. خدای ذوالجلال بر پدر ما ابراهیم ظاهر شد وقتی که در جزیره بود قبل از توقفش در حران.


Sababu ma ngale Una magegena so o Gikimoi Awi jaji moi-moi gena qangodu asa isiganapu. Komagena so ngone la kanaga de ma Kristus pomarimoika gena aku potemo, "Amin! O Gikimoi Awi jaji gena igogou de itero bai!" De magena idadi la o Gikimoi asa iwihoromati de lo iwigiliri. 	 زیراچندان‌که وعده های خدا است، همه در او بلی واز این جهت در او امین است تا خدا از ما تمجیدیابد.


Ma orasi ngohi tahinoli nginika, de igogou ngini foloi niodupa gena ngohi ai demo qamuuqu de tinigaho o dodara nginika. Duma nakoso ai lefo de ai demo manena done nisigisewa, de ngohi bilasu tinigaho nginika o sidapano qapoputuru. 	 چه خواهش دارید آیا با چوب نزد شما بیایم یا بامحبت و روح حلم؟


wotemo, "Ma orasi yaadoka, so manena asa o Gikimoi wopareta maro o kolano moi. Mutuwade hika niise la nimatoba de nimatoduba, de o habari qaloloha magena niopiricaya bai!" 	 می گفت: «وقت تمام شد و ملکوت خدانزدیک است. پس توبه کنید و به انجیل ایمان بیاورید.»


Ngaroko komagena, o bi moi-moi magegena iqomaka ngohi tamote de totemo de ma faida, duma igogou qangodu magena ngohi ifati so taaku waasi towipiricaya ma Kristus, so o orasi manena de totemo ngohi torugi so ma ngale magena tacoho kawa la aku ma Kristus igogou towinako. 	 اما آنچه مرا سود می‌بود، آن را به‌خاطرمسیح زیان دانستم.


Ona imatekefakati la de manga edekati ma ngeko gena isipongoka, ma ngale o Yesus witago de witooma. 	 شورا نمودند تا عیسی را به حیله گرفتارساخته، به قتل رسانند.


Sidago o cako saangeka de o Yesus womatoore, Awi ili wapoputuru, "Eli, Eli, lama sabakhtani!" Gena o Yahudika manga demo ma ngale gena, "Ai Gikimoi, Ai Gikimoi, qadoohaso Ngona noidongosa Ngohi!" 	 و نزدیک به ساعت نهم، عیسی به آواز بلند صدا زده گفت: «ایلی ایلی لما سبقتنی.» یعنی الهی الهی مرا چرا ترک کردی.


Magena imatero de iqomaka o kia o Daud walefoka gena, ma ngale nyawa ngaroko kanaga o bobita o Gikimoino yaakawa, duma o Gikimoi gena waaka ona manga sininga itiai so asa yosanangika. O Daud wotemo, 	 چنانکه داود نیز خوش حالی آن کس را ذکر می‌کند که خدا برای او عدالت محسوب می‌دارد، بدون اعمال:


O Paulus maro awi biasa moi awi dodagi ma rabaka gena o puji ma tahuka wotagi wowosa, so o dongoho magena ma deka o Sabat saange ma raba o Tesalonika manga puji ma tahuka wotagi. Kagena de una o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka wabibaca kasi ma ngale wadoto, la o bi nyawa kagenadahu bilasu iwipiricaya o Yesuska. 	 پس پولس برحسب عادت خود، نزدایشان داخل شده، در سه سبت با ایشان از کتاب مباحثه می‌کرد


Kagena de Una wahika womaoko ami dangi ma dateka, de wotemo, "Siri, nomahoi!" Gila-gila miputuruka, so muna aku ona maleleani. 	 پس برسر وی آمده، تب را نهیب داده، تب از او زایل شد. در ساعت برخاسته، به خدمتگذاری ایشان مشغول شد.


Ato ani salam toise, de o ngopa ai poko ma rabaka gena imahiti de ma nalika. 	 زیرا اینک چون آواز سلام تو گوش زدمن شد، بچه از خوشی در رحم من به حرکت آمد.


So o Yesus o sangahadika de wakelelo ma awa de ami dateka o muri moi foloi wisiboboso, de ma awaka Una wotemo, "Ai awa, kanena naga nowinano maro to ngona ani ngopa yanau moili." 	 چون عیسی مادرخود را با آن شاگردی که دوست می‌داشت ایستاده دید، به مادر خود گفت: «ای زن، اینک پسر تو.»


O orasi magena qabolo o habari ma ngale Una qatai yogiise kiaka bato sidago o doku o Galilea ma sigilolika. 	 و اسم او فور در تمامی مرز و بوم جلیل شهرت یافت.


Ma boberesu ma ngora mogiowo de sinoto magena gena o mutiara ngai mogiowo de sinoto so o ngora moi o mutiara ngai moika. O kota magena ma ngeko isiaka de o guraci ma duhutu, gena ma dodo maro o kaca ileleto-leto. 	 و دوازده دروازه، دوازده مروارید بود، هر دروازه از یک مروارید وشارع عام شهر، از زر خالص چون شیشه شفاف.


De ngini lo bilasu o nyawaka niasingangasu, sababu ma nonoma Ngohi tomanara gena, kanaga ngini dede Ngohi. 	 و شما نیزشهادت خواهید داد زیرا که از ابتدا با من بوده‌اید.


So o ngopeqeka muna magena moloqa mokahika o tona ibobeleuka. O riho magena kiaka o Gikimoi wosidailako iqomaka ma ngale muna mipalihara ma deka o wange 1,260. 	 و زن به بیابان فرار کرد که درآنجا مکانی برای وی از خدا مهیا شده است تا اورا مدت هزار و دویست و شصت روز بپرورند.


So komagena lo done ma wangeka o nyawa yangodu o Gikimoi wafanggali itotiai, de o Niniweka ma bi nyawa yasioho kali dede ngini o bi nyawa o orasi manena, de ona magena lo asa ngini nisisala. Sababu iqomaka, ma orasi ma nabi Yunus awi demo yoise, de ona magena manga dorouno imatoba de imatodubaka. Duma kanaga nia sidongirabaka o orasi manena wimoi foloi wolamo de ma nabi Yunus, ce, Awi demo gena igogou ngini niopiricaya waasi." 	 مردم نینوا در روز داوری با این طبقه برخاسته بر ایشان حکم خواهند کرد زیرا که به موعظه یونس توبه کردند و اینک در اینجا کسی بزرگتر از یونس است.


De ngomi o habari miise gena ngini nimuruo naga nibusengi so nimanarawa so o manara moi lo niaakawa, de ka cawali o nyawa manga aturu moi-moika kanaga ngini lo nicapu. 	 زیرا شنیدیم که بعضی در میان شما بی‌نظم رفتار می‌کنند که کاری نمی کنند بلکه فضول هستند.


Ma orasi ngone kagenasi pomasitero maro pososone, sababu podupa nanga sala de nanga dorou ma rabaka pogoge, de ma sihino ma Kristus Una magena wonatupu so ngone wonasioho kali. So ka cawali o Gikimoi Awi laha so ngone aku nanga dorouno wonasisalamati. 	 ما را نیز که در خطایا مرده بودیم بامسیح زنده گردانید، زیرا که محض فیض نجات یافته‌اید.


De kagena ona iwingaho wisikahika o tahu magenaka, duma yaado ma ngute-nguteka, de kagena bilasu o Paulus o prajuritka witide, sababu o nyawa iroruwahe ona yodupa gena ka witooma. 	 و چون به زینه رسید، اتفاق افتاد که لشکریان به‌سبب ازدحام مردم او را برگرفتند،


Qabolo de o malaikat yatumudingi ona iqomaka o udo-udo de o bodito ma dodogu tumudingi iaaho, ona magena manga sidongirabano wimoi wahino ngohino, de wotemo, "Nahinosi, la ngohi tonisikelelo ngonaka mokakawi muna magena o Duba ma Goho to Una Awi peqeka." 	 و یکی از آن هفت فرشته که هفت پیاله پر ازهفت بلای آخرین را دارند، آمد و مرا مخاطب ساخته، گفت: «بیا تا عروس منکوحه بره را به تونشان دهم.»


La o Yesus womaginano Awi muri-murika, de wotemo onaka, "Igogou! Isusa icarawa o nyawa ikakaya o Gikimoi iwisigise la iwosa Awi pareta ma rabaka." 	 آنگاه عیسی گرداگرد خود نگریسته، به شاگردان خود گفت: «چه دشوار است که توانگران داخل ملکوت خدا شوند.»


O dodoto kiaka imakoketerowa de nanga piricaya gena, upa sidago ngini inisihaga. Nako o bobita ma ngale o ino gena, idala o bi Yahudika ma nyawa yamote, duma o bobita magena asa yaakuwa o laha isidumu o nyawa ona magena o bobita yamomoteka. So ifoloisi qaloha ngone pososininga o Gikimoi Awi sininga ma laha la aku nanga sininga isiputuru. 	 از تعلیمهای مختلف و غریب از جا برده مشوید، زیرا بهتر آن است که دل شما به فیض استوار شود و نه به خوراکهایی که آنانی که در آنهاسلوک نمودند، فایده نیافتند.


O Pilatus wotemo komagena, sababu wosihoda o Yesus Awi sala ihiwa, ena momongo ma ngale manga sininga ma siri Unaka, so o imamka ma bi sahe Una iwitota. 	 زیرا یافته بودکه روسای کهنه او را از راه حسد تسلیم کرده بودند.


Ai dodiao nipipiricaya, ai demo ma dodogu talefoka tanu ngini nimore de ninali. Hika nia gogoho nisitiai, de ai sitiari gena niaaka qaloha, de to ngini moi-moi nia sininga ma rabaka aku nisiketero la kagena naga lo cawali ka o rimoi de o sohi. De o Gikimoino kanaga o dodara de o sanangi wonahihike, Una magena asa wogoge dede ngini. 	 خلاصه‌ای برادران شاد باشید؛ کامل شوید؛ تسلی پذیرید؛ یک رای و با سلامتی بوده باشید و خدای محبت و سلامتی با شما خواهدبود.


O nyawa ona magena ma simaka so kagena imaokoye o pareta ma kursi de o dodadi iooho ngai iha de lo o bi roriri gena yogilolino, so inyanyi de manga nyanyi qamomuane moi. De manga nyanyi magena o nyawa nagoona lo yaakuwa yosinyanyi, ka cawali o nyawa yacala 144 ona magena. O nyawa ona magena o Duba ma Goho manga dorou wafanggali o dunia ma dongirabano. 	 و درحضور تخت و چهار حیوان و پیران، سرودی جدید می‌سرایند و هیچ‌کس نتوانست آن سرودرا بیاموزد، جز آن صد و چهل و چهار هزار که ازجهان خریده شده بودند.


Ngini o gogobu kadoka o Tesalonikaka, o Baba Gikimoi de o Jou Yesus Kristus manga nyawa ipipiricaya. Ngomi, Paulus, de Silwanus, de lo Timotius o surati manena minisidingo nginika. Ngomi migolo o Gikimoi nanga Baba de o Jou Yesus Kristus tanu inidogo nginika o laha ifoloi, la nia sininga yaaka so foloisi isanangi. 	 پولس و سلوانس و تیموتاوس، به کلیسای تسالونیکیان که در خدای پدر وعیسی مسیح خداوند می‌باشید.فیض و سلامتی از جانب پدر ما خدا و عیسی مسیح خداوند با شما باد.


De lo bilasu ngini niosininga nanga Jou wosabari, sababu wodupa o nyawa manga dorouno wasisalamati, so upa he o nyawa moi lo wafanggali de o dorou de wabodito. Komagena lo nanga dodiao moi powidododara, o Paulus, una magena lo wolefo nginika, sababu magena o Gikimoi wisingangasu so una lo wanako. 	 و تحمل خداوند ما را نجات بدانید، چنانکه برادر حبیب ماپولس نیز برحسب حکمتی که به وی داده شد، به شما نوشت.


So nakoso o nyawa kanaga itemo, "Nakoso ngone o Jou Yesus powipiricayaka, so o Gikimoi asa waaka nanga sininga itiai, de nagala ma ngale magena so ngone aku o bobita o Gikimoino gena paumoka, de upa he paaka." De ngohi tosango, komagenawa bai! Nakoso ngone o Jou Yesus powipiricayaka gena, bilasu o bobita o Gikimoino magena pamote de paaka qaloha. 	 پس آیا شریعت را به ایمان باطل می‌سازیم؟ حاشا! بلکه شریعت رااستوار می‌داریم.


Komagena ona imilawangi ma ngale ngomi o habari qaloloha upa misihabari o Yahudika ma nyawa yasowo la ona lo upa o Gikimoi wasisalamati. So maro o rube moiku la o ake poguse sidago iwedoka, komagena lo ona manga dorou lo foloisi imadogo sidago o dorou idala gena yaakaka. De ma ngale magegena igogou o Gikimoi wadoosa so asa wasisangisara foloisi qatubuso onaka. 	 و ما را منع می‌کنند که به امت‌ها سخن بگوییم تا نجات یابند و همیشه گناهان خود را لبریز می‌کنند، اما منتهای غضب ایشان را فروگرفته است.


Masoa-masoa o toka magena una iwikuasa de ngaroko awi gia de awi qohu yarateka de salalu wijajaga, duma una awi bobiliku lo watola-tolaka, de woloqa o riho moika womatingaka, sababu de awi toka ma buturu so una iwingaho. Kagena o sone ma diaruno de una wikokitoka wosupu de o Yesus wikelelo, de una wobukuku o Yesus Awi simaka. So o Yesus wosulo la to una awi toka magena isupu unano. Magena de o nyawa una magena asa womatoore de wotemo, "Yesus, o Gikimoi Wikukuruye ma Ngopa, noidooha ngohika! Togolo, kodo, upa noisangisara!" 	 زیرا که روح خبیث را امر فرموده بودکه از آن شخص بیرون آید. چونکه بارها او راگرفته بود، چنانکه هر‌چند او را به زنجیرها وکنده‌ها بسته نگاه می‌داشتند، بندها را می‌گسیخت و دیو او را به صحرا می‌راند.


Komagenawa bai! Ngohi totemo, nakoso ngini nia dorou nimatobawa de nimatodubawa, de igogou ningodu lo asa nisone, ka imatero maro ona magena." 	 حاشا، بلکه شما رامی گویم که اگر توبه نکنید همگی شما همچنین هلاک خواهید شد.»


Ona manga sidongirabano yamotoha gena ituraka, womatengo wokolanosi, de kanaga womatengoli wokolano waasi. Done ma orasi witideka, wokolano una magena wopareta itekawa. 	 و هفت پادشاه هستند که پنج افتاده‌اند و یکی هست و دیگری هنوز نیامده است و چون آیدمی باید اندکی بماند.


Duma ngini nimasiiija gena nia edekati ma ngale o moi-moi asa niaaturu, de o Gikimoika nigolowa so ngini nimacaralamo. So de to ngini nia caralamo magena asa nisisala. 	 اما الحال به عجب خود فخرمی کنید و هر چنین فخر بد است.پس هرکه نیکویی‌کردن بداند و بعمل نیاورد، او را گناه است.


Ngini nianako ma moi waasi ngohi o fanggali tasari so tonyafusu o nyawa moi awi baju eko awi pipi gena woihike ngohika. 	 نقره یاطلا یا لباس کسی را طمع نورزیدم،


O bi rasul o kawasa manga sidongirabaka o nonako ihahairani yaaka idala. De o bi nyawa ipipiricaya yangodu imatekerimoi so o Gikimoi Awi Tahu o Salomo awi Serambi ma rabaka imatolomuno. 	 و آیات و معجزات عظیمه از دستهای رسولان در میان قوم به ظهور می‌رسید و همه به یکدل در رواق سلیمان می‌بودند.


De nako yanau la ikawi waasi, de lo o ngopeqeka yobabalo ona magenaka, to ngohi ai demo gena komanena: Lebelaha upa ona ikawi, imatero maro ngohi. 	 لکن به مجردین و بیوه‌زنان می‌گویم که ایشان را نیکو است که مثل من بمانند.


Komagena o dadaru ilalamo moi isigoko de o baro isiperesuka, de ma rabaka lo kanaga o ngihi ngai sinoto magena lo de o baro isiperesu kali. O ngihi ma nonoma gena isironga o Ngihi Qatetebi. Kagena ma rabaka kanaga o silo ma dadami de lo ma meja kiaka ma qokuka manga suba o roti yahado la isisuba o Gikimoika. 	 زیرا خیمه اول نصب شد که در آن بود چراغدان و میز و نان تقدمه، و آن به قدس مسمی گردید.


To ngini nia galaki magena maro o nonako moi la igogou ngini gena, nia gogoho gena, imaterowa de o bi nyawa o Jou Yesus wimomote. Nakoso o nyawa la kanaga nginika o sala moi inigaka eko lo inisirugi gena, qadoohawa. Lebelaha ngini gena niaqohaka la inisirugika, duma upa sidago nia dodiao ipipiricaya gena niakalaki o hakim manga simaka. 	 بلکه الان شما را بالکلیه قصوری است که بایکدیگر مرافعه دارید. چرا بیشتر مظلوم نمی شوید و چرا بیشتر مغبون نمی شوید؟


Nakoso o nyawa manga sininga ibolowo, asa manga manara moi-moi qangodu magena itiai o Gikimoi Awi simaka. Duma nakoso ona o Yesus Kristus iwipiricayawa, manga sininga asa qatorou so manga manara moi-moi lo qangodu gena asa qatorou o Gikimoi Awi simaka. Komagena lo o guru ikokulai ona manga siningaka cawali yasosininga o dorou de lo manga sininga ma rabaka qatogoi sidago lo itemo manga manara qatotorou gena qangodu itiai. 	 هرچیز برای پاکان پاک است، لیکن آلودگان و بی‌ایمانان را هیچ‌چیزپاک نیست، بلکه فهم و ضمیر ایشان نیز ملوث است؛مدعی معرفت خدا می‌باشند، اما به افعال خود او را انکار می‌کنند، چونکه مکروه ومتمرد هستند و بجهت هر عمل نیکو مردود.


Duma ngini bilasu nimatekegalusiri moi de moika, de niadupa ka cawali o loha niaaka de lo nimasikaapongu moi de moika, imatero maro o Gikimoi winisiapongu qabolo nginika, sababu igogou ngini de ma Kristus nimarimoika. 	 و با یگدیگر مهربان باشید ورحیم و همدیگر را عفو نمایید چنانکه خدا درمسیح شما را هم آمرزیده است.


Sababu o Gikimoi Awi demo la o nyawa ka yoise duma yaakawa, magena maro o nyawa moi awi bio masirete o kasinanga worisimaka so asa wakelelo la wanako, duma ma orasi wotagi wosupu de gila-gila awi bio he wakelelo kawa so wawosaka. 	 زیرا خود رانگریست و رفت و فور فراموش کرد که چطورشخصی بود.


De ngone inangodu lo o sala idala paakaka. Duma o nyawa nakoso manga bicara ma rabaka o dorou moi lo ihiwa, de ona magena igogou maro o nyawa manga sininga qangodu itiai. Komagena lo nakoso manga bicara qangodu gena aku yapareta, de ona manga sininga qangodu lo aku yapareta. 	 زیرا همگی ما بسیار می‌لغزیم. و اگر کسی در سخن‌گفتن نلغزد، او مرد کامل است و می‌تواندعنان تمام جسد خود را بکشد.


Ma orasi Una wakelelo, de Una wotemo onaka, "Nitagi nigila-gila o bi imamka, la nia rohe nisitailako kasi." So ona imajoboka. So o ngeko ma soaka de o orasi magena bato de ona he yalohaka. 	 اوبه ایشان نظر کرده گفت: «بروید و خود را به کاهن بنمایید.» ایشان چون می‌رفتند، طاهر گشتند.


O Paulus de awi dodiao o Pafos ma dokuka de ona iside kali yakahika o Perga ma kota o Pamfilia ma daeraka. Kagena yahika de o Yohanes Markus ona wadongosaka, so una woliho woqoma o Yerusalemka. 	 آنگاه پولس و رفقایش از پافس به کشتی سوار شده، به پرجه پمفلیه آمدند. اما یوحنا ازایشان جدا شده، به اورشلیم برگشت.


Maro Una womanara kawa de womawoma, komagena lo o nyawa la kanaga yowosa la yogoge dede Una, ona magena manga manara qangodu asa yaqoha so yomawoma. 	 زیراهر‌که داخل آرامی او شد، او نیز از اعمال خودبیارامید، چنانکه خدا از اعمال خویش.


Duma Una o Gikimoi Awi leleani wokokaeli de Awi sininga itotiai, ngaroko Una magena ngini niwiholu de o Pilatus niwigegego, la wipalako o nyawa wototooma moi de una iwisidoa nginika, 	 اما شما آن قدوس و عادل را منکر شده، خواستید که مردی خون ریز به شما بخشیده شود.


So o Yusuf o habari wosidingo awi baba o Yakubka, wogolo una de awi gianongoru yamoritumudingi de motoha imatuluru yakahino o Mesir ma dokuka. 	 پس یوسف فرستاده، پدر خود یعقوب و سایرعیالش را که هفتاد و پنج نفر بودند، طلبید.


De ma orasi Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahinoka, de asa ka tooqo de toudo. Ngini gena lo Ngohi niholuka, so nitemo, 'Hika Una niwinano bai! Cedeke! Una witesere, witobadalu, de imatekedodiao de o balastengi itotolomu de lo o bi nyawa ma dorou o bi kawasa yahoholu.' 	 پسر انسان آمد که می‌خورد و می‌آشامد، می‌گویید اینک مردی است پرخور و باده پرست و دوست باجگیران و گناهکاران.


So nagala o nyawa kanaga itemo kali, "Igogou, o Yahudika yamuruo naga o Gikimoi Awi demo gena yaakawa. Ngaroko komagena, ma ngale ihiwa, Una Awi jaji upa wosiganapu." 	 زیرا که چه بگوییم اگر بعضی ایمان نداشتند؟ آیابی ایمانی‌ایشان امانت خدا را باطل می‌سازد؟


Ngaroko komagena, nanga ete de nanga topora yoholu wisigise o Musaka, so ona lo una wiholu de yosininga o Mesirka, la tanu iliho kali. 	 که پدران ما نخواستند او را مطیع شوندبلکه او را رد کرده، دلهای خود را به سوی مصرگردانیدند،


So o Yudas de o Silas ngomi miahiri la miasulo itagi nginika, ma ngale isidiado to ngomi mia surati de to ngomi mia beseso. 	 پس یهودا و سیلاس را فرستادیم و ایشان شمارا از این امور زبانی خواهند آگاهانید.


De yasibodito ilamo o bi ngopeqeka yatotilibuka de o bi awa la manga ngopa ka yasusususi. Kodo! Isusa ona yoloqa. 	 اما وای بر آبستنان و شیر دهندگان در آن ایام.


So asa yahika o talaga ma dongirabaka, de o paro de o rato qasosihilo de o moku-moku imasidiado so manga deruku o ake yobane sidago manga deru he ikiloro. 	 که ناگاه طوفانی عظیم از باد پدید آمد وامواج بر کشتی می‌خورد بقسمی که برمی گشت.


Walefoka, o Abraham kanaga de to una awi ngopa gena yanau yasinoto. Awi ngopa woriria gena awi ronga o Ismael de wononongoru awi ronga o Ishak. Nako woriria gena, ma peqeka ongo Sara ami nyawa moi momigogilalono ongo Hagar muna magena mowisibuo, de nako wononongoru gena, ma peqeka ma duhutu muna magena mowisibuo. 	 زیرامکتوب است ابراهیم را دو پسر بود، یکی از کنیزو دیگری از آزاد.


Komagena so o nyawa nagoona nakoso o Gikimoi ma Ngopa wipiricayaka, de ona asa manga sininga ma rabaka yanako itiai o bi moi-moi ma ngale o Gikimoi ma Ngopa gena igogou. Duma nakoso kanaga o nyawa nagoona la ona magena yoholu wipiricaya, de magena ona asa yotemo o Gikimoi gena wonakulai, sababu o kia Una wosingangasuka ma ngale ma Ngopa gena ona yoholu yapiricaya. 	 آنکه به پسر خدا ایمان آورد، در خود شهادت دارد وآنکه به خدا ایمان نیاورد، او را دروغگو شمرده است، زیرا به شهادتی که خدا درباره پسر خودداده است، ایمان نیاورده است.


Duma una womanosu kali. Itekawa, de o orasi magena o bi nyawa kagena itemo o unaka, "We! Ngona upa nomanosu! Igogou, ngona manena to ona manga dodiao moi, sababu ngona o Galilea ma nyawa." 	 او باز انکار کرد. و بعد از زمانی حاضرین بار دیگر به پطرس گفتند: «در حقیقت تو از آنها می‌باشی زیرا که جلیلی نیز هستی ولهجه تو چنان است.»


De lo ngini bilasu nia sininga de nia rohe ma nyafusu gena niapareta qaloha de lo nimajaga so nimasidailako qaboloka. Sababu nia lawangi o Iblis gena o ngeko womasisari ma ngale ngini nipipiricaya winisitura, maro o singa moi yakahika yakahino ka imuru-muru yasari ma ino la aku yaoqo. 	 هشیار و بیدار باشید زیراکه دشمن شما ابلیس مانند شیر غران گردش می‌کند و کسی را می‌طلبد تا ببلعد.


Duma Una wotemo, "He! Ngohi o Yesus bai! Upa nimodo." 	 او بدیشان گفت: «من هستم، مترسید!»


Kagena de o prajuritka manga sahe una magena wotagi so o gohiduuru magena witota ma kapitaka, de wotemo, "O Paulus o bui ma rabaka gena woiaso de wogolo ngohika ma ngale o gohiduuru manena bilasu towingaho ngonaka, sababu una o habari kia naga moi wosingangasu ngonaka." 	 پس او را برداشته، به حضور مین باشی رسانیده، گفت: «پولس زندانی مرا طلبیده، خواهش کرد که این جوان را به خدمت تو بیاورم، زیرا چیزی داردکه به تو عرض کند.»


De ngone popipiricaya manena maro to Una Awi rohe ma bobolo. O rohe ma sahe gena kanaga o rohe qaasu-asu yapareta, so aku yapalihara de o bobolo imasigocoho lo qaputuru sidago ifero qaloha. Komagena lo ngone ma Kristus powipipiricayaka. So nakoso ngone de o buturu o Jou wonahihikeka so pomatekedodara moi de moika, ngone nanga rimoi gena asa idadi foloisi qaputuru de ifero qaloha. 	 که از او تمام بدن مرکب و مرتب گشته، به مدد هر مفصلی و برحسب عمل به اندازه هرعضوی بدن را نمو می‌دهد برای بنای خویشتن در محبت.


De to ngone nanga laqe gena asa o Jou Una nanga Baba Awi ronga posilamo. De o nyawa lo Una wosidadika de manga jamani gena imatero de ka to Una, duma de to ngone nanga laqe lo o nyawa manga ronga asa pogaka qatorou. 	 خدا و پدر را به آن متبارک می‌خوانیم و به همان مردمان را که به صورت خداآفریده شده‌اند، لعن می‌گوییم.


So kagena de ona yabaja de o pipi yahike o nyawa yamuruo nagaka, ma ngale ona bilasu itemo komanena, "Ngomi miiseka o nyawa una manena wisiceke o Gikimoi de lo Awi bobita o Musa walelefo." 	 پس چند نفررا بر این داشتند که بگویند: «این شخص راشنیدیم که به موسی و خدا سخن کفرآمیزمی گفت.»


So upa he ngone inamodo kali. O Gikimoi kanaga de Awi lahaka, so hino la ngone pobarani pahika pomasidate Unaka, la Una aku ngone wonagalusiri de lo Awi laha wonasidumu, ma ngale ngone nakoso de nanga kurangika de Awi roriwo magena asa pamake. 	 پس با دلیری نزدیک به تخت فیض بیاییم تا رحمت بیابیم و فیضی را حاصل کنیم که در وقت ضرورت (ما را) اعانت کند.


Wakiloli so o bi doku-doku lo wakurumi wagetoka, de awi demo moi-moi gena idala wasiduduga o nyawa ipipiricaya kagena igogoge. Qabolo de wotagi so womasidiado o Akhayaka, isironga lo o Yunanika. 	 و در آن نواحی سیر کرده، اهل آنجا را نصیحت بسیار نمود و به یونانستان آمد.


Duma ngona, Titus, bilasu o bi nyawa o Yesus iwipipiricaya nasidoto la yaaka o dodoto kiaka itetero de itotiai. 	 اما تو سخنان شایسته تعلیم صحیح را بگو:


De o bi nyawa ona magena ifoloi ikaeli imatolomu o bi rasul manga dodoto yamote de o nyawa ipipiricayaka, so imarimoika gena ioqo de iudo lo o Gikimoika isumbayang. 	 و در تعلیم رسولان ومشارکت ایشان و شکستن نان و دعاها مواظبت می‌نمودند.


So ngini nitagi o tona ibobeleuka la niadupa igogou o nabi moi niwikelelo. De ma boboloi, o Yohanes gena foloili wolamo de o nabi moi. 	 پس برای دیدن چه رفته بودید، آیا نبی‌ای را؟ بلی به شما می‌گویم کسی را که از نبی هم بزرگتراست.


"Ce! Qadoohaso posiijawa o gososo qabobou magena, la ma ngale ma pipi gena aku o nyawa isususaka pahike. Ma ija gena nagala pahali-haliku." 	 «برای چه این عطر به سیصد دینار فروخته نشدتا به فقرا داده شود؟»


O orasi magena de ngini manena o nyawa yangodu asa niduhudu sababu ngini Ngohi nimomote. Done asa idadi to ngini nia baba de nia awa, nia gianongoru, de lo nia dodiao inisidoa nia saturuka, de nimuruo naga asa initooma. 	 و جمیع مردم به جهت نام من شما رانفرت خواهند کرد.


(Awi piricaya ma gola gena o kia naga wakokelelo o boosuka, sababu o orasi ipapasaka gena ona isihoda waasi kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka lo isilelefoka, ma ngale o Yesus bilasu o sone ma rabano wisioho kali.) 	 زیرا هنوز کتاب را نفهمیده بودند که باید او از مردگان برخیزد.


Ngohi tanakoka, o taungu mogiowo de iha ipasaka kanaga o nyawa yanau ma Kristus wipipiricaya moi witide idaku o Gikimoi Awi riho o sorogaka. Ngohi tanakowa nakoso igogou awi rohe yatide eko hiwa so ka cawali o kia naga moi wisikelelo. Ka ka o Gikimoi wanako. 	 شخصی را در مسیح می‌شناسم، چهارده سال قبل از این. آیا در جسم؟ نمی دانم! و آیا بیرون از جسم؟ نمی دانم! خدامی داند. چنین شخصی که تا آسمان سوم ربوده شد.


Komagena lo nakoso o tahu ma raba moi la imakitinga, cawali o wange de o putu imatekekokangamo, de ma ngale ona manga rimoi gena asa ibiau so isisa. 	 و هرگاه خانه‌ای به ضد خویش منقسم شد، آن خانه نمی تواند استقامت داشته باشد.


De o Simon Petrus wotemo, "Ngohi totagi o nao tosoma." De ona ma binuka itemo, "Nako komagena, de ngomi lo minimote o nao posoma." So ona yangodu itagi yopane o deruku. Duma o putu magena o nao yamakewa. 	 شمعون پطرس به ایشان گفت: «می‌روم تا صید ماهی کنم.» به او گفتند: «مانیز باتو می‌آییم.» پس بیرون آمده، به کشتی سوارشدند و در آن شب چیزی نگرفتند.


O Romaka ma nyawa de o gota ngohi isingangapo, komagena iaka sidago isipara lo ma saange. Ma moiku de o teto ngohi isipapaka ma ngale itooma. O teoka so kiaka ngohi kanaga o deru ma rabaka de itorihi gena mia deru lo iletaka, magena idadi sidago isipara lo ma saange, de lo o wange moi de o putu moi ngohi lo kanaga o teoka iqasi-qasi. 	 سه مرتبه مرا چوب زدند؛ یک دفعه سنگسار شدم؛ سه کرت شکسته کشتی شدم؛ شبانه‌روزی در دریا بسر بردم؛


Ma orasi magena kanaga o Kirenius wodadi gubernur o Siria ma daeraka, de lo ma Kaisar Agustus wopareta o Roma ma doku idadalaka, so kagena o gegeto ma nonoma idadi. De una wosulo o nyawa yangodu awi pareta ma rabaka bilasu o nyawa manga ronga isilefo de yaeto. 	 و این اسم نویسی اول شد، هنگامی که کیرینیوس والی سوریه بود.


Una wosango, "O Gikimoika niwipiricaya bai! 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «به خدا ایمان آورید،


Duma o nyawa ona magena yotemo, 'Awalele! Tuangi, una o pipi ngai mogiowo qabolo wamakeka.' 	 به او گفتند‌ای خداوند، وی ده قنطار دارد.


Maro ongo Sara, muna lo o Abraham mowisigise de lo ma ngale mowisihoromati so muna mowiaso ami tuangi. De ngini lo nidadi maro to muna ami ngopa-ngopa, nakoso nimimote so o loha niodupa niaaka de lo nako nisangisara gena upa nimodo. 	 مانند ساره که ابراهیم را مطیع می‌بودو او را آقا می‌خواند و شما دختران او شده‌اید، اگر نیکویی کنید و از هیچ خوف ترسان نشوید.


Kagena o doku ma ngora he idumu, de imakamake de o nyawa yadadala, ena momongo wososone iwitota la wipoosu. Wososone una magena mobabalo moi ma ngopa ka womatetengo, so yadadala imimote o pandangaku wisitide de wisisupu yodupa iwipoosu. 	 چون نزدیک به دروازه شهر رسید، ناگاه میتی را که پسر یگانه بیوه‌زنی بود می‌بردند و انبوهی کثیر از اهل شهر، با وی می‌آمدند.


Iqomaka ona magena o sakaputu ma rabaka ioho de yamodo done ona dede o Gikimoi imakitingaka. Duma o orasi manena o nita ma siwa ilalamo asa yakeleloka, sababu igogou o wange moi ibaoka de yadisiwa onaka." 	 قومی که در ظلمت ساکن بودند، نوری عظیم دیدند و برنشینندگان دیار موت وسایه آن نوری تابید.»


Nako o nyawa o orasi magena, de ona yangodu gena o Salamati ma Kolano Una magena iwidamaha. Ona manga siningaka imasano itemo, "Nagala o Yohanes manena igogou o Salamati ma Kolano powidodamaha." 	 و هنگامی که قوم مترصد می‌بودند و همه در خاطر خود درباره یحیی تفکر می‌نمودندکه این مسیح است یا نه،


Sababu ma Kristus gena ngone nanga dorouno wonasisalamatika de posiade-ade Una o gogobu nanga sahe de ngone gena Awi rohe, so maro Una gena ngone wonapareta komagena lo asa o roka de ma peqeka. Sababu una kanaga ma peqeka womipareta, imatero maro o rohe so o sahe gena o rohe yapareta. 	 زیرا که شوهر سر زن است چنانکه مسیح نیز سر کلیسا و او نجات‌دهنده بدن ا�ت.


Una wotemo, "Kanaga o tuangi moi awi doku wodongosa de wotagi o doku ma soa ikukuruka, la kagena aku iwitide wodadi o kolano moi, qabolo de asa woliho kali. 	 پس گفت: «شخصی شریف به دیار بعید سفر کرد تا ملکی برای خود گرفته مراجعت کند.


De ngini lo Una Awi dupa nianakoka de Awi bobita inidotoka, so ngini aku niahiri o bi moi-moi o kia naga itotiai. 	 و اراده او را می‌دانی و از شریعت تربیت یافته، چیزهای افضل را می‌گزینی،


O bangsa moi yasaturu o bangsa ma somoa, o kolano moi asa yakudoti o kolano ma somoa. Kiaka o dunia ma qokuka asa idadi kiaka bato o osu de o diwotu, de lo o bare so o ino asa ihiwa. Qangodu magena asa ka o bi sangisara ma nonomaka bato, koloko o ngopeqeka moi mitotilibu de ami siri ma nonomaka so matamaha ma orasi muna he mopuo. 	 زیرا که امتی بر امتی ومملکتی بر مملکتی خواهند برخاست و زلزله هادر جایها حادث خواهد شد و قحطی‌ها واغتشاش‌ها پدید می‌آید؛ و اینها ابتدای دردهای زه می‌باشد.


Nakoso de ani qohu la ngona o dorouku notura, hika la nabitoguka! Lebelaha ngona nooho dede o Gikimoi de ani qohu ka ma sononga, upa sidago de ani qohu ngai sinoto de ngona o narakaku asa niumo.(( 	 و هرگاه پایت تو رابلغزاند، قطعش کن زیرا تو را مفیدتر است که لنگ داخل حیات شوی از آنکه با دو پا به جهنم افکنده شوی، در آتشی که خاموشی نپذیرد؛


Duma o Gikimoi wisioho kali o sone ma rabano, 	 لکن خدااو را از مردگان برخیزانید.


De o Gikimoi Awi dodoto ifoloi ilamo gena maro Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Maro ngini nia rohe masirete niadodara, komagena nia dodiaoka lo bilasu niadodara." De nakoso igogou ngini o demo ilamo magegena la niaaka, de ngini asa niaaka o moi-moi qaloloha de itotiai. 	 اما اگر آن شریعت ملوکانه را برحسب کتاب به‌جا آورید یعنی «همسایه خود را مثل نفس خود محبت نما» نیکو می‌کنید.


Ma ngale una ngomi miwikelelo so ngomi mia sininga ma buturu aku miamake. De ma boboloi lo, ngomi mia sininga kanaga una wasiputuru, sababu ma orasi una kanaga dede nginika, de igogou ngini gena una awi sininga nisiputuruka. Una womisingangasu ngomika ngini kanaga de nia dupa foloi qaputuru la tanu ngohi de ngini pomakamake kali, de nia sininga ma beleso ma ngale nia sala ngohika gena nimatoba de nimatoduba, de lo kanaga nia edekati qaloloha ilamo ngohika. So qangodu magena toiseka de ngohi asa inali de ai more ifoloi kali. 	 و نه از آمدن او تنهابلکه به آن تسلی نیز که او در شما یافته بود، چون ما را مطلع ساخت از شوق شما و نوحه گری شماو غیرتی که درباره من داشتید، به نوعی که بیشترشادمان گردیدم.


o Nagai ma baba gena o Maat, o Maat ma baba gena o Matica, o Matica ma baba gena o Simei, o Simei ma baba gena o Yosekh, de o Yosekh ma baba gena o Yoda. 	 ابن مات، بن متاتیا، بن شمعی، بن یوسف، بن یهودا،


So kagena de foloisi ona imatekekangamo sidago ma kapita una lo wohawateri upa sidago o nyawa yadadala o Paulus iwiritau. Ma sababu komagena ma kapita wosulo awi prajurit la itagi o Paulus iwiqehe de wisisupu o mahkamah ma nyawa manga sidongirabano, la iwingaho wisigiliho o prajurit manga tahuka. 	 و چون منازعه زیادتر می‌شد، مین باشی ترسید که مبادا پولس را بدرند. پس فرمود تاسپاهیان پایین آمده، او را از میانشان برداشته، به قلعه درآوردند.


Ma orasi o Yesus wodola o dipaye de ona ka imagoginanosi, ato imatodoka o nyawa yasinoto manga baju qaare yahino so imaokoye to ona manga dateka, 	 و چون به سوی آسمان چشم دوخته می‌بودند، هنگامی که او می‌رفت، ناگاه دومرد سفیدپوش نزد ایشان ایستاده،


Komagena so o Mahkamah Agama o bolu sinoto magena imatekedotoore moi de moi de manga ili foloi ilamo, sidago o guru agama yamuruo naga o Farisika ma nyawa ona lo imaoko de isiholu yagogou, so itemo, "We! Ngomi gena igogou mianako una magena awi sala ihiwa! Sababu nagala kanaga o malaikat eko o gurumi qaloloha moi iwisibicara qabolo unaka." 	 پس غوغای عظیم برپا شد و کاتبان از فرقه فریسیان برخاسته مخاصمه نموده، می‌گفتند که «در این شخص هیچ بدی نیافته‌ایم و اگر روحی یا فرشته‌ای با او سخن گفته باشد با خدا جنگ نبایدنمود.»


So o bi prajurit o Yesus wingaho ma gubernur awi mahkamah ma riho o kadato ma rabaka, de awi baru-baru qangodu imatolomu o Yesus iwisigilolino. 	 آنگاه سپاهیان والی، عیسی را به دیوانخانه برده، تمامی فوج را گرد وی فراهم آوردند.


Ngohi gena ma orasi ai sumbayang tatide ma ngale ngini, de ai sumbayang qangodu ma rabaka kanaga totemo, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." Sababu ngini dede o Yesus Kristus nimatekerimoika, so nginika gena o Gikimoi Awi laha asa winisidumuka, 	 خدای خود را پیوسته شکر می‌کنم درباره شما برای آن فیض خدا که در مسیح عیسی به شما عطا شده است،


Igogou, ngone nanga giliri masirete posilalamo gena, kanaga ma faida ihiwa. Duma ngaroko komagena, ngohi ai giliri masirete asa ka tosilamo. Ma nonomaka, ngohi asa tinidedemo nginika o bi gogelelo kiaka o Jou woisikelelo ngohika. 	 لابد است که فخر کنم، هرچند شایسته من نیست. لیکن به رویاها و مکاشفات خداوند می‌آیم.


Sababu nagoona la kanaga ka yosususi, gena ma ngale ona magena ka o ngopa. Ona yanako waasi idodooha o kia naga itotiai de o kia naga qatotorou gena yatuga yaado waasi. 	 زیرا هر‌که شیرخواره باشد، در کلام عدالت ناآزموده است، چونکه طفل است.اما غذای قوی از آن بالغان است که حواس خود را به موجب عادت، ریاضت داده‌اند تا تمییز نیک و بدرا بکنند.


La o nyawa yadadala magena yaoqo sidago yapunu. So kagena ona ioqo qabolo de Awi muri-muri o ino ma soohu yatolomu so ma boloi yamake o karaja mogiowo de sinoto. 	 و همه خورده، سیر شدند و از پاره های باقی‌مانده دوازده سبد پرکرده، برداشتند.


Ngona nanakoka o Gikimoi Awi bobita, 'Upa ngona notooma, upa ngona nosundali, upa ngona notosi, upa de o galaki ani dodiaoka gena ikokulai, upa nosidarafa de lo nahoromati ani baba de ani awa.' " 	 احکام را می دانی، زنا مکن، قتل مکن، دزدی مکن، شهادت دروغ مده، دغابازی مکن، پدر و مادر خود راحرمت دار.»


Komagena lo Ani kuasa nosikelelo la o nyawa yasisiri nasiloha de o bi nonako ihahairani ifoloisi nosidadi dede o Yesus Awi kuasa, Ani Leleani witetebi gena." 	 به دراز کردن دست خود، بجهت شفادادن و جاری کردن آیات و معجزات به نام بنده قدوس خود عیسی.»


Kagena de o roriri moi woisano ngohika wotemo, "He! O nyawa o juba qaaare imasititibaku, ona magena nanako kiano ma nyawa." 	 و یکی از پیران متوجه شده، به من گفت: «این سفیدپوشان کیانند و از کجا آمده‌اند؟»


Kagena ma soa ma gurusi de Una wakeleloka o ara hutu moi de ma soka irubu. De Una wotagi so watailako o ara ma hutu magena nagala de ma sopoka. Duma waado de wanano ma sopo ka o ngai moi lo ihiwa, so ka cawali ma soka irubu, sababu o bi ara ma hutu ma orasi isopo waasi. 	 ناگاه درخت انجیری که برگ داشت از دور دیده، آمد تا شاید چیزی بر آن بیابد. اما چون نزد آن رسید، جز برگ بر آن هیچ نیافت زیرا که موسم انجیر نرسیده بود.


De lo o orasi manena nia sininga magena idadi qamuaneka, sababu o Gikimoi nia sininga wamuaneka. Una waaka la ngini nia sininga gena idadi imatero maro to Una Awi sininga masirete, ma ngale aku ngini foloisi niwinako igogou. 	 و تازه را پوشیده‌اید که به صورت خالق خویش تا به معرفت کامل، تازه می‌شود،


Bilasu ngona nomasirese o bicara ma faida ihiwa de o bicara ma dorou maro o Gikimoi wodudupawa. Sababu nagoona ibobicara maro komagena done asa manga manara maro Una wodudupawa gena foloisi yodogo. 	 و از یاوه‌گویی های حرام اعراض نما زیرا که تا به فزونی بی‌دینی ترقی خواهد کرد.


Nako ngohi de o Gikimoi Awi nyawa ma binuka, de igogou ona magena foloisi yolamo de ngohi. Ngaroko komagena, duma ngohi gena o Gikimoi Awi laha so asa woihike o manara la o habari qaloloha tosihabari ngini o Yahudika ma nyawa nisowo. O habari ma ngale gena ma Kristus Awi laha foloisi ilalamo kekiaka paakuwa patuga. 	 یعنی به من که کمتر از کمترین همه مقدسینم، این فیض عطا شد که در میان امت‌ها به دولت بی‌قیاس مسیح بشارت دهم،


O wange isigeto-geto Ngohi todoto o Gikimoi Awi Tahuka de to ngini nia simaka, de qadoohaso Ngohi nitagowa. Duma igogou bilasu komagena, sidago idadi de imaaka maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka." 	 هر روزدر نزد شما در هیکل تعلیم می‌دادم و مرا نگرفتید. لیکن لازم است که کتب تمام گردد.»


Duma ma awa motemo onaka, "Hiwa! Awi ronga magenawa! Una gena bilasu wisironga o Yohanes." 	 اما مادرش ملتفت شده، گفت: «نی بلکه به یحیی نامیده می‌شود.»


Duma ngini magegena bilasu foloi niodupa o Gikimoi Awi demo nisigise, maro o ngopa asa isibubuoku so kanaga foloi yodupa yosusu. Bilasu niaaka komagena la ngini nia piricaya Unaka gena aku idadi foloisi qaputuru, sidago ma dodoguka de ngini magena o Gikimoi winisalamati lo qaboloka. 	 چون اطفال نوزاده، مشتاق شیر روحانی و بی‌غش باشید تا از آن برای نجات نمو کنید،


Kagena de una asa yoleleleani ma binuka gena wangangapoka de wotagika, wooqo de woudo de o nyawa yatotobadalu. 	 و شروع کند به زدن همقطاران خود و خوردن و نوشیدن با میگساران،


De lo nakoso o nyawa ona magenano nimasireseka, itekawa de asa o Gikimoi, o sanangi wonahihikeka, Una magena lo o Iblis waturaka. Ngohi togolo tanu nanga Jou Yesus Una Awi laha asa kanaga wosidumusi ngini ningoduka. Amin. 	 و خدای سلامتی بزودی شیطان را زیرپایهای شما خواهد سایید.فیض خداوند ما عیسی مسیح با شما باد.


So qaboloka, de Una wotagi wokahoko o Kapernaum ma dokuko. Ona itagi imakangaho gena ma awa, de Awi nonongoru, de lo Awi muri-muri. So o wange muruo naga ona igoge o doku magenaka. 	 و بعد ازآن او با مادر و برادران و شاگردان خود به کفرناحوم آمد و در آنجا ایامی کم ماندند.


Kanaga imatero maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O moi-moi o Jou Awi siningaka o nyawa moi lo akuwa yatuga. O Jou Una gena o nyawa moi lo akuwa widoto." Ka ka ngone manena, o Gurumi Qatetebi powimomote gena, o moi-moi ma Kristus Awi siningaka magena kanaga ngoneka wonasimane de wonadoto, la ngone aku panako. 	 «زیرا کیست که فکر خداوند را دانسته باشد تااو را تعلیم دهد؟» لکن ما فکر مسیح را داریم.


O Nahadi ma wangeka o goginita nosi o wange asa ibao, de ona itagi o boosuka. 	 وصبح روز یکشنبه را بسیار زود وقت طلوع آفتاب بر سر قبر‌آمدند.


De o nita ma siwa ma buturu magena sidago ngohi tomasigelelo kawa, so o nyawa imomote gena bilasu ai giaka yacoho de ituda ma bati mimasidiado o Damsyikka. 	 پس چون از سطوت آن نور نابیناگشتم، رفقایم دست مرا گرفته، به دمشق رسانیدند.


De o doku magenaka kanaga o Romaka manga kapita kanaga awi leleani moi foloi wisayangi. O leleani una magena wopanyake so awi siri he qatubusoka, so he yadangade wosone. 	 ویوزباشی را غلامی که عزیز او بود مریض ومشرف بر موت بود.


So o Mahkamah Agama ka yangamo ifoloi onaka, sababu o nonako ihahairani idadika de o nyawa moi awi umuru he o taungu moruha ifoloi una magena wisilohaka, sidago o bi nyawa yangodu ona lo o Gikimoi wigilirika, so ma ngeko ihiwa ma ngale yasisala de yasisangisara ona magena. So kagena de yasinoto ona magena asa yapalakoka. 	 زیرا آن شخص که معجزه شفا دراو پدید گشت، بیشتر از چهل ساله بود.


Magena de o Yesus wotemo, "Kanaga o Bukuka isilefoka, 'Bilasu nowisuba nanga Jou Gikimoika de cawali ka Una nowileleani.' " 	 عیسی در جواب او گفت: «ای شیطان، مکتوب است، خداوند خدای خود را پرستش کن و غیر او راعبادت منما.»


So powimote o Yesus, de hino la to ngone nanga suba patide o Gikimoika, ena gena nanga sukuru patide de nanga demo la ka Una Awi ronga posilamo. 	 پس بوسیله او قربانی تسبیح را به خدابگذرانیم، یعنی ثمره لبهایی را که به اسم او معترف باشند.


Ngomi miongongano la ngini moi-moi ningodu asa nikaeli niaaka komagena sidago ma dodoguka, la igogou o bi moi-moi o Gikimoino niongongongano gena qangodu ngini niamake. 	 لکن آرزوی این داریم که هر یک از شما همین جد و جهد را برای یقین کامل امید تا به انتها ظاهر نمایید،


Duma ka ma Kolano Salomo asa o Gikimoi Awi Tahu magena wosigoko. 	 اما سلیمان برای او خانه‌ای بساخت.


Kagena de itagi o Yairus awi tahuka so imasidiado, de o Yesus o nyawa ma somoa wasimahawa. Ka cawali o Petrus, de o Yohanes, de o Yakobus de lo o ngopa magena ma awa de ma baba wasimaha iwimote so iwosa. 	 و چون داخل خانه شد، جز پطرس و یوحنا ویعقوب و پدر و مادر دختر هیچ‌کس را نگذاشت که به اندرون آید.


Ngaroko komagena, duma ma awa motemo o rarame ma bi leleanika, "O kia bato Una wosulo nginika, magena ngini bilasu niaaka." 	 مادرش به نوکران گفت: «هر‌چه به شماگوید بکنید.»


duma o ngeko moi lo yamakewa ma ngale manga edekati magena yaaka, sababu o nyawa yadadala foloi yodupa to Una Awi dodoto yoise. 	 و نیافتند چه کنندزیرا که تمامی مردم بر او آویخته بودند که از اوبشنوند.


De aku lo nasidapano o bi ngopeqeka foloi yoriria dede ngona, imatero maro ani awa masirete. De upa o bi ngopeqeka inonongoruku ngona foloi nadupa, la aku ona lo nasidapano imatero maro ani bira masirete. 	 زنان پیر را چون مادران؛ و زنان جوان را مثل خواهران با کمال عفت؛


De Una lo wosone la ma ngale o nyawa o sone ma rabano wapalako. Sababu iqomaka ma ngale ona o sone yomodo, so manga oho o duniaka gena, qangodu ma rabaka ona maro ka o bi gilalo. 	 و آنانی را که از ترس موت، تمام عمر خود را گرفتار بندگی می‌بودند، آزاد گرداند.


"Bilasu o surati moi nalefo kali de nosidingo o gogobu o Pergamuska de to ona manga bobaretaka notemo: Ngohi manena de Ai sumarangi moi gena ma doto sinotoka. De o demo manena gena Ngohi tinisingangasu nginika. 	 «و به فرشته کلیسای در پرغامس بنویس این را می‌گوید او که شمشیر دودمه تیز را دارد.


De kagena ma Kristus gena foloi wolamoli de o bi kolano, eko o bi gurumi, eko lo yangodu nagoona bato ikokuasa de ipopareta, so bai o orasi manenaka de lo o orasi ma simaka, to Una Awi kuasa gena ifoloi ilamo de o bi kuasa ma somoano. 	 بالاتر از هر ریاست و قدرت و قوت و سلطنت و هر نامی که خوانده می‌شود، نه در این عالم فقطبلکه در عالم آینده نیز.


So ona imaoko de Una manga dokuno iwisisupu, de manga doku gena o tala ma qokuka, so iwingaho ma dirasuka. Manga edekati la o dirasuku wisipaka la wosone. 	 و برخاسته او را ازشهر بیرون کردند و بر قله کوهی که قریه ایشان برآن بنا شده بود بردند، تا او را به زیر افکنند.


So de o Jou Yesus wobicara qabolo, gila-gila Una asa witide o sorogaye, so kadaku womatamiye o Gikimoi Awi girinaka la Awi horomati wamake. 	 و خداوند بعد از آنکه به ایشان سخن گفته بود، به سوی آسمان مرتفع شده، به‌دست راست خدا بنشست.


To una awi ngora ma duduka kanaga o nyawa wosususa moi, kagena wisigogeku, una magena awi ronga o Lazarus. Awi rohe ipasiku de o nabo, 	 و فقیری مقروح بود ایلعازر نام که او رابر درگاه او می‌گذاشتند،


Orasi magena he qamaqa-maqa, so ilangi o Sabat ma wange ma solanoka, so asa isimaha kawa o manara yaaka duma bilasu o nyawa imawoma. 	 و آن روز تهیه بود و سبت نزدیک می‌شد.


Duma una woholusi womingaho la imasikiidu dede muna. Awi ngale gena womiqohaka sidago lo muna mopuo kasi. Komagena so ma bati muna o ngopa Una magena mowisibuoka. Qabolo de o Yusuf o ngopa Una magena wisironga o Yesus. 	 و تا پسر نخستین خود رانزایید، او را نشناخت؛ و او را عیسی نام نهاد.


Ngaroko komagena, kanaga yadadala ma binuka lo asa Una iwipiricayaka, de itemo, "We! Ma sababu o nyawa moili yahiwa de yaaku o nonako ihahairani yaaka komanena ma dala, so igogou-gogou Una magena o Salamati ma Kolano." 	 آنگاه بسیاری از آن گروه بدوایمان آوردند و گفتند: «آیا چون مسیح آید، معجزات بیشتر از اینها که این شخص می‌نماید، خواهد نمود؟»


De o orasi magegena o Abraham gena awi umuru he yadangade o taungu o ratu moi de lo wipereki, so waaku kawa o ngopa wamake, imatero isosone so imanara yaaku kawa. De komagena lo ma peqeka ongo Sara lo mopuo kawa. Ngaroko he wanakoka komagena, duma una o Gikimoi wipiricaya womatoguwa. 	 و در ایمان کم قوت نشده، نظر کرد به بدن خود که در آن وقت مرده بود، چونکه قریب به صد ساله بود و به رحم مرده ساره.


So o gura magenaka ma nyawa manga galusiri ilamo ngomika. So o orasi magena o muura de o alo itagi, so ona o uku itahu qabolo de ngomi miaso ma ngale kagena mimarahu. 	 و آن مردمان بربری باما کمال ملاطفت نمودند، زیرا به‌سبب باران که می‌بارید و سرما آتش افروخته، همه ما راپذیرفتند.


Baba, todupa tanu ona magena Ngona noihihike Ngohika, gena asa dede Ngohi o sorogaka, la to Ngohi Ai mulia gena aku yakelelo. Ai mulia gena Ngona noihihikeka, sababu ma orasi o dunia Ngona nosidadi waasi de Ngona iqomaka Ngohi noidodara. 	 ای پدر می‌خواهم آنانی که به من داده‌ای با من باشند در جایی که من می‌باشم تا جلال مرا که به من داده‌ای ببینند، زیراکه مرا پیش از بنای جهان محبت نمودی.


Ma orasi o kia imaakaka gena o gilalo ma somoa yokelelo, de ona manga sininga isusa. De o gilalo awi manara maro komagena ona itagi isingangasu ma kolanoka. 	 چون همقطاران وی این وقایع را دیدند، بسیار غمگین شده، رفتند و آنچه شده بود به آقای خود باز‌گفتند.


De lo wotemo, "Ngohi manena, o Nyawa ma Duhutu, done o Yahudika manga roriri, o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama ona Ngohi iholu, so ona asa isangisara qasiri ma bati itooma de isosone. Ngaroko iaka komagena, duma o wange saangeka de Ngohi tooho kali." 	 و گفت: «لازم است که پسر انسان زحمت بسیار بیند و از مشایخ وروسای کهنه و کاتبان رد شده کشته شود و روزسوم برخیزد.»


Igogou, o ino o kia bato la nako pooqo gena, idadiwa yaaka ngone dede o Gikimoi pomakadame eko pomakitinga. Nakoso o ino la kanaga pooqo eko paholu, magena o Gikimoi wanano maro ma faida ingaliwa so ka imaketero. 	 اما خوراک، ما رامقبول خدا نمی سازد زیرا که نه به خوردن بهتریم و نه به ناخوردن بدتر.


So o gianongoru de o baba-baba ningodu, bilasu komagena la ngone o Israelka ma nyawa inangodu panako igogou de itiai, ma ngale o Yesus ngini niwisidodasangahadika, Una magena o Gikimoi wisidadi to ngone nanga Jou de nanga Salamati ma Kolano." 	 پس جمیع خاندان اسرائیل یقین بدانندکه خدا همین عیسی را که شما مصلوب کردیدخداوند و مسیح ساخته است.»


Kagena de o Iblis iwingaho kali o riho moi ikukuru-kuruye, so ma qokuka de imatodoka wisikelelo o dunia ma bi bangsa qangodu Unaka, 	 پس ابلیس او رابه کوهی بلند برده، تمامی ممالک جهان را درلحظه‌ای بدو نشان داد.


Ma ngale komagena o bobareta moi bilasu o moi-moi waaka qaloha de itiai, la o nyawa ipipiricaya waasi aku isibicara una magena igogou awi manara qaloha. Upa sidago maro o Iblis ma sabatolo wipilikuka so awi ronga ma dorou wogaka. 	 اما لازم است که نزد آنانی که خارجند هم نیک نام باشد که مبادا در رسوایی و دام ابلیس گرفتار شود.


Igogou, nakoso ngone inadoto gena inasisanangiwa, duma ka to ngone nanga sininga yapeleso. Ngaroko komagena, ma duuruka nakoso ngone o dodoto magena paqehe qalohaka, de nanga oho de nanga manara gena kanaga asa de ma sopoka kiaka isosanangi de itotiai. 	 لکن هر تادیب در حال، نه از خوشیها بلکه از دردها می‌نماید، اما در آخرمیوه عدالت سلامتی را برای آنانی که از آن ریاضت یافته‌اند بار می‌آورد.


So de o Yesus wobicara qabolo de Una wangaho ona so wasisupu o kota ma duduka, sidago o Betania ma dateka. Kagena Awi gia watide la Awi laha wosidumu onaka. 	 پس ایشان را بیرون از شهر تا بیت عنیا بردو دستهای خود را بلند کرده، ایشان را برکت داد.


Timotius, o kia o Gikimoi wonihihike ngonaka bilasu nojaga nosidiahi. Nomasirese o demo ma faida ihiwa, de o demo maro o Gikimoi wodudupawa, de lo o dodoto ikokulai so imaketerowa de o dodoto itotiai de ona itemo magena "O Demo foloi icawaro". 	 ای تیموتاوس تو آن امانت را محفوظ دار واز بیهوده‌گویی های حرام و از مباحثات معرفت دروغ اعراض نما،


O bi nyawa manga manara maro komagena de yaaka, ma ngale ona magegenaka ngohi togolo tanu o Gikimoi asa wadogo o galusiri ifoloi onaka, so manga sininga ma rabaka foloisi isanangi de ona lo o Gikimoi Awi nyawa yangodu itotiaika. 	 وآنانی که بدین قانون رفتار می‌کنند، سلامتی ورحمت بر ایشان باد و بر اسرائیل خدا.بعد ازاین هیچ‌کس مرا زحمت نرساند زیرا که من در بدن خود داغهای خداوند عیسی را دارم.


Ngini o Yahudika ma nyawa nisowo gena ngaroko iqomaka o Gikimoi niwinako waasi, duma done Awi laha ngini o Yahudi ma nyawaka lo aku niamake. Maro o gota zaitun yapapaliharawa gena ma uma-uma yabitoguka de, pei, isigapala de isidopiliku kali o gota zaitun yapapalihara gena ma hutu ma sonongano. Nako komagena, de foloisi itotiai gena o Yahudika ma nyawa iqomaka o Gikimoi Awi nyawa masirete ona magena Una asa aku waqehe qaloha kali. Maro o gota zaitun ma uma-uma ma duhutu de kanaga iqomaka yabitoguka, duma done o gota magegena ma hutu ma sonongano isigapala de isidopiliku kali. 	 زیرا اگر تو از زیتون طبیعی بری بریده شده، برخلاف طبع به زیتون نیکو پیوندگشتی، به چند مرتبه زیادتر آنانی که طبیعی‌اند درزیتون خویش پیوند خواهند شد.


Kagena de asa o haiwani magena de lo o nabi wokokulai ona magena yatagoka. O nabi wokokulai gena una o nonako ihahairani o haiwani magena ma simaka waakaka. Komagena o bi nyawa o haiwani ma nonako yamamake de lo o giki yatotulada yasusuba ona magena yakulaika. So o haiwani de lo o nabi ona magena asa Una o jaraku wopapane ka waumo o uku ma talaga ma rabaku la yatupu de o walira. 	 و وحش گرفتار شد و نبی کاذب با وی که پیش او معجزات ظاهر می‌کرد تا به آنها آنانی را که نشان وحش رادارند و صورت او را می‌پرستند، گمراه کند. این هر دو، زنده به دریاچه آتش افروخته شده به کبریت انداخته شدند.و باقیان به شمشیری که از دهان اسب‌سوار بیرون می‌آمد کشته شدند وتمامی مرغان از گوشت ایشان سیر گردیدند.


So o Paulus o Roma ma kotaka womasidiado o wange saangeka, de una o Yahudika ma bi roriri gena waaso. So ona yahino imatolomuno, de una wotemo, "Ai dodiao nipipiricaya, ngaroko to ngohi ai sala ihiwa ma ngale o Yahudi manga roririka eko tatilakuwa to ngone nanga ete de nanga topora manga adati, duma o Yahudika ma nyawa o Yerusalemka ona iaka sidago ngohi itago de o buika isingosaka, qabolo de itotali o Kaisar Roma awi bobaretaka. 	 و بعد از سه روز، پولس بزرگان یهود راطلبید و چون جمع شدند به ایشان گفت: «ای برادران عزیز، با وجودی که من هیچ عملی خلاف قوم و رسوم اجداد نکرده بودم، همانا مرا در اورشلیم بسته، به‌دستهای رومیان سپردند.


So o orasi magegena o Yesus kanaga o Yudea ma tonaka de woliho womasidiado o Galileaka gena, he ma para ma sinotoka o nonako ihahairani waaka. 	 و این نیز معجزه دوم بود که از عیسی در وقتی که از یهودیه به جلیل آمد، به ظهور رسید.


Igogou, o Yesus Awi demo komagena ma ngale wosinonako, o Petrus done asa wosone o sangisara ma rabaka, la de o ngeko magegena o Gikimoi lo wisimulia. Qabolo de wotemo unaka, "Ngaroko komagena, bilasu ngona noimote Ngohi gena upa nomatogu bai!" 	 و بدین سخن اشاره کردکه به چه قسم موت خدا را جلال خواهد داد وچون این را گفت، به او فرمود: «از عقب من بیا.»


O bi gota la ma sopo qatotorou gena igogou done asa yatoqa de yaumo o uku isosora-sora ma rabaku. So komagena lo igogou o Gikimoi asa o bi nabi ikokulai gena wasangisara. 	 هر درختی که میوه نیکو نیاورد، بریده و در آتش افکنده شود.


O nyawa nagoona la kanaga Ai dodoto yosigise, ona magena igogou isonewa." 	 آمین آمین به شما می‌گویم، اگر کسی کلام مرا حفظکند، موت را تا به ابد نخواهد دید.»


O nyawa la kanaga manga rohe masirete de yoduhudu gena pamakewa, duma ona imasidodiahi manga rohe gena yapalihara de yojaga, ka imatero maro ma Kristus lo ngone Awi gogobu wonapalihara de wonajaga, 	 زیرا هیچ‌کس هرگز جسم خود را دشمن نداشته است بلکه آن راتربیت و نوازش می‌کند، چنانکه خداوند نیزکلیسا را.


De ona o Yesus Awi manara yakokelelo gena yacarita idodooha so o nyawa wikokitoka magena wisilohaka, de lo ma ngale o bi titi magegena. 	 و آنانی که دیده بودند، سرگذشت دیوانه و گرازان را بدیشان بازگفتند.


qabolo de wapoosu o Yusuf to una awi boosu masirete qamomuane, kiaka yaaaka o teto ma rabaka. Qabolo de una o teto ilalamo moi walolo o boosu ma ngora magena wosiperesu, qabolo de wolihoka. 	 او را در قبری نو که برای خود از سنگ تراشیده بود، گذارد و سنگی بزرگ بر سر آن غلطانیده، برفت.


Ma moili yooqowa de youdowa ma orasi, so o Yohanes Wooosi awi nyawa wimomote de o Farisika ma nyawa ona lo yooqowa de youdowa. Mutuwade o nyawa yahino o Yesuska, yosano itemo, "Baba, o Yohanes Wooosi awi nyawa wimomote de o Farisika ma nyawa yooqowa de youdowa, duma qadoohaso to Ngona Ani muri-muri gena ka ioqo de lo iudosi." 	 و شاگردان یحیی و فریسیان روزه می‌داشتند. پس آمده، بدو گفتند: «چون است که شاگردان یحیی و فریسیان روزه می‌دارند وشاگردان تو روزه نمی دارند؟»


O guru ikokulai ona magena ngaroko itemo manga dodoto yadoto ma ngale o nyawa gena yanako idodooha aku ipiricaya de lo yaaka itiai maro o Gikimoi wodudupa, duma igogou komagenawa. Kanaga maro o bi ake ma jobubu, duma ma ake lo ihiwa, de lo maro o bi lobi qataroka, duma o paro qasosihilo yaahoka so imuurawa. We! Imaakaka maro komagena, so ma ngale ona magena manga riho kanaga o Gikimoi wosidailako lo qaboloka, ena gena o naraka qapopuputuka. 	 اینها چشمه های بی‌آب و مه های رانده شده به باد شدید هستند که برای ایشان ظلمت تاریکی جاودانی، مقرر است.


Maro to ona manga sininga ma nyafusu la manga kaya yamake de foloisi imasihoromatika, ma lamo komagena so hika pasisangisara sidago ona idodora imatogu-toguwa. Sababu ona manga sininga ma rabaka itemo, 'Ngohi manena maro o kolano o ngopeqeka o pareta ma kursika mopopareta moi. Ngohi tobabalowa de done o orasi moi lo ihiwa asa o dodora tajamewa.' 	 به اندازه‌ای که خویشتن را تمجید کرد و عیاشی نمود، به آنقدرعذاب و ماتم بدو دهید، زیرا که در دل خودمی گوید: به مقام ملکه نشسته‌ام و بیوه نیستم وماتم هرگز نخواهم دید.


Duma o surati moi polefo onaka o bobita ngai muruo naga ma demo, gena komanena: bilasu upa o lake o bi goma isisusuba gena yaoqo, de upa o bi haiwani yagogohore la isoneka de yaoqo, de upa lo ma au yaudo. 	 مگر اینکه ایشان را حکم کنیم که ازنجاسات بتها و زنا و حیوانات خفه شده و خون بپرهیزند.


So kagena de o Petrus de o rasul ma somoa isango itemo, "Ngomi gena o nyawa miamotewa, so bilasu o Gikimoika miwimote. 	 پطرس و رسولان در جواب گفتند: «خدا را می‌باید بیشتر از انسان اطاعت نمود.


So de kagena de una wosolano o ngeko wosisari la o Yesus wisiija. 	 و از آن وقت در صدد فرصت شد تا اورا بدیشان تسلیم کند.


Kagena de Una o deruku wouti de imakamake o nyawa wikokitoka moi, wotagi wokahoko o sone ma diaruno wosupu. 	 و چون از کشتی بیرون آمد، فی الفور شخصی که روحی پلید داشت از قبوربیرون شده، بدو برخورد.


Kagena de Una asa wokahika o Lazarus awi boosuka, de Awi raba lo itonga kali. De o boosu magena ka o teto ma rabaka yaaaka so ma ngora gena de o teto ilalamo moi yodololo so isiperesuka. 	 پس عیسی باز بشدت در خود مکدر شده، نزد قبر‌آمد و آن غاره‌ای بود، سنگی بر سرش گذارده.


so una magenaka o Simon Petrus wisidoginano de wotemo, "Hika ngona nosano una magena naguuna." 	 شمعون پطرس بدو اشاره کرد که بپرسد درباره که این راگفت.


Kagena de Una wosango wotemo, "He! Ngini manena ningodu niabacaka duma niawosaka, ma ngale o kia ma Kolano Daud asa waaka qaboloka. So ma orasi o Daud de awi nyawa imomote manga ino ihiwa so yasapika, 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آیا نخوانده ایدآنچه داود و رفقایش کردند در وقتی که گرسنه بودند،


De lo o Gikimoi de Awi laha ngoneka asa wonadoto la pomatogu paaka o bi moi-moi o Gikimoi wodudupawa de pomatogu o dunia ma nyafusu qatorou pomote, de o orasi manena ngone bilasu nanga sininga itiai la paaka o moi-moi o kia itotiai de o Gikimoi wodudupa. 	 ما را تادیب می‌کند که بی‌دینی و شهوات دنیوی را ترک کرده، با خرداندیشی و عدالت و دینداری در این جهان زیست کنیم.


O nyawa nakoso igogou o Jou Gikimoi Awi manara yaaka, upa imatekekangamo de o nyawa ma somoa, duma ona bilasu manga sininga qaloha o nyawa yangoduka, de ona aku o nyawa yadoto itiai, de lo manga sabari ilamo o nyawaka. 	 اما بنده خدانباید نزاع کند، بلکه با همه کس ملایم و راغب به تعلیم و صابر در مشقت باشد،


Sababu o sangisara o orasi manena o duniaka ngomi miamamake, magena ka qagoguui de lo itekawa. De ma ngale ngomi o sangisara magena miamoku, so asa idadi ngomi gena miamake o oho qaloloha de ka sidutu ikakali. Nako o oho magena de o sangisara ngomi miamamake, o oho o orasi ma simaka gena asa foloisi ilamo de lo qaloha icarawa. 	 زیرا که این زحمت سبک ما که برای لحظه‌ای است، بار جاودانی جلال را برای ما زیاده و زیاده پیدا می‌کند.در حالی که ما نظر نمی کنیم به چیزهای دیدنی، بلکه به چیزهای نادیدنی، زیرا که آنچه دیدنی است، زمانی است و نادیدنی جاودانی.


De Una maro o Imam Wilalamo gena womanara o tahu qatetebika, ena gena o Gikimoi Awi Suba ma Dadaru o sorogaka, kiaka o nyawa yaakawa duma o Gikimoi de Awi gia masirete wosiakaka. 	 که خادم مکان اقدس و آن خیمه حقیقی است که خداوند آن را برپا نمود نه انسان.


Magena de wotemo, "Ngohi manena o nyawa o sone ma rabano asa tasiooho kali de lo o oho ma hutu. O nyawa nagoona la kanaga ipiricaya Ngohi, ngaroko ona isoneka, duma ona magena asa ioho kali. 	 عیسی بدو گفت: «من قیامت و حیات هستم. هر‌که به من ایمان آورد، اگر مرده باشد، زنده گردد.


Sababu o jaji ma nonoma gena kanaga de ma kurangi, de ma duuruka bilasu isitagali de o jaji ma somoa. 	 زیرا اگر آن اول بی‌عیب می‌بود، جایی برای دیگری طلب نمی شد.