Komagena so o Paulus o nyawa yaruha magena waaso so itagi imakangaho, de ma langino una de ona o adati de o galepu ma dodagi magena yamote so itemo ona manga sininga qatebi. Qaboloku de o Paulus wotagi o Gikimoi Awi Tahuka, de ma imamka wosingangasu muruoka de manga adati de manga galepu ma debi isibolo, ma ngale asa o Paulus de ona yaruha moi-moi manga gaso o haiwani magena yatota de isisuba. 	 پس پولس آن اشخاص را برداشته، روز دیگر با ایشان طهارت کرده، به هیکل درآمد و از تکمیل ایام طهارت اطلاع داد تا هدیه‌ای برای هر یک ازایشان بگذرانند.


Una Awi demo gena qangodu ona wasingangasuka, gena o Gikimoi Awi Tahuka, kiaka o nyawa manga suba o pipi ma boruaku yongangado kagena ma dateka. O orasi magena imaaka gena, ngaroko o nyawa itemo done asa Una iwitago, duma to Una Awi sone ma orasi gena yaado waasi so magena yaaku waasi yaaka. 	 و این کلام را عیسی در بیت‌المال گفت، وقتی که درهیکل تعلیم می‌داد و هیچ‌کس او را نگرفت بجهت آنکه ساعت او هنوز نرسیده بود.


Komagena o ngoma ngai tumudingi Ai gia ma girinaka de lo o silo ngai tumudingi ma dadami o guracino magena, ngaroko nakeleloka, duma ma ngale gena nanakowa. So hika Ngohi tonisingangasu ngonaka: O silo ngai tumudingi ma ngale gena o gogobu tumudingi, de lo o ngoma ngai tumudingi ma ngale gena o bi malaikat, ena gena o bi gogobu tumudingi manga bobareta yajajaga." 	 سر هفت ستاره‌ای را که در دست راست من دیدی و هفت چراغدان طلا را. اما هفت ستاره، فرشتگان هفت کلیسا هستند و هفت چراغدان، هفت کلیسا می‌باشند.


Duma o kia bato kanaga o nita lo yododisiwaka gena done asa yakelelo itiai. 	 لیکن هرچیزی که مذمت شود، از نور ظاهر می‌گردد، زیرا که هرچه ظاهر می‌شود نور است.


komagena lo ngini bilasu niaaka. So o bi ngopeqeka bilasu nia dolomu ma rabaka gena nimarihi-rihi. Sababu ona yasimahawa kagena o nyawa manga simaka ibicara, duma ka yoise, mote o Gikimoi Awi bobita o Musa wosilelefoka. 	 و زنان شما در کلیساها خاموش باشند زیرا که ایشان را حرف زدن جایز نیست بلکه اطاعت نمودن، چنانکه تورات نیز می‌گوید.


Kanaga o Yahudika ma bi nyawa o bolu mogiowo de sinoto manga dala magena ona yangodu o putu de o wange yodupa o Gikimoika isuba de ona lo Awi jaji magena yongongano. Duma, ai baba ma Kolano Agripa, sababu ngohi lo tongongano maro ona komagena, so o Yahudika ma nyawa ona ngohi ikalaki. 	 و حال آنکه دوازده سبط ماشبانه‌روز بجد و جهد عبادت می‌کنند محض امید تحصیل همین وعده که بجهت همین امید، ای اغریپاس پادشاه، یهود بر من ادعا می‌کنند.


Nimomi! Niakelelo, o nyawa Ngohi woisiiija una womasidiadoka. Hino la potagi pomakamake!" 	 برخیزید برویم. اینک تسلیم‌کننده من نزدیک است!»


O demo moi-moi iqoma ngohi tolelefoka gena igogou de itero. Mutuwade ngohi todupa o moi-moi qangodu magena ngona nadoto o bi nyawa o Gikimoi iwipipiricayaka de ani sininga igogou, la ma ngale ona lo yodupa manga loha yaaka o nyawaka. O demo moi-moi iqoma ngohi tolelefoka gena qaloha de aku lo o bi nyawa yangodu yariwo, 	 این سخن امین است و در این امور می‌خواهم تو قدغن بلیغ فرمایی تا آنانی که به خدا ایمان آورند، بکوشند که در اعمال نیکو مواظبت نمایند، زیرا که این امور برای انسان نیکو و مفیداست.


Ngomi o Gikimoi Awi simaka mibarani mibicara komagena, sababu ma Kristus Awi kuasa kanaga ngomika. 	 اما بوسیله مسیح چنین اعتماد به خدا داریم.


(Manga dupa komagena sababu o Atena ma nyawa de o bi nyawa ma somoa igogoge o orasi isigeto-geto kagena foloi yodupa isigise de isibicara o kia naga moi nakoso qamomuane.) 	 اما جمیع اهل اطینا و غربای ساکن آنجا جز برای گفت و شنید درباره چیزهای تازه فراغتی نمی داشتند.


Kagena de o muri-muri imatekebicara moi de moika, de itemo, "Una wotemo komagena sababu to ngone nanga roti ihiwa." 	 ایشان با خوداندیشیده، گفتند: «از آن است که نان نداریم.»


Ngini tinisingangasu igogou, ma wangeka done manga dorou ma sopo o Gikimoi wafanggali de o dorou, de ngini gena asa inifanggali de o dorou ifoloi qatubuso de o dorou o Sodom ma bi nyawaka manga fanggali iqoqomaka." 	 لیکن به شما می‌گویم که در روز جزاحالت زمین سدوم از تو سهل تر خواهد بود.»


Upa niawosa o siduduga ma demo kiaka o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka wodedemo nginika maro Awi ngopa masireteka, so wotemo, "Ai ngopa, hika o Jou Awi dodoto nosininga qaloha, de nakoso Una wonisidapano, de upa ani sininga qaceke. 	 و نصیحتی را فراموش نموده‌اید که با شما چون با پسران مکالمه می‌کندکه «ای پسر من تادیب خداوند را خوار مشمار ووقتی که از او سرزنش یابی، خسته خاطر مشو.


Ngini nimuruo naga niodupa o Yahudika manga bobita o Gikimoino gena niapareta, de ngini magegenaka ngohi totemo bilasu ngini nisihoda itiai o kia naga moili o Musa walefo o Gikimoi Awi Buku ma rabaka. 	 شما که می‌خواهید زیر شریعت باشید، مرابگویید آیا شریعت را نمی شنوید؟


Ma orasi o Gikimoi Awi bobita wahike o Yahudi ma nyawaka, de o Lewi awi ngopa de awi danoku ona magena watide la yodadi o bi imam, ma ngale ona gena yamote o bi bobita magena asa aku o nyawa yapareta. Duma o bi imam manga manara magena yaakuwa o Gikimoi Awi simaka o nyawa yatebi. Komagena so o imam moili bilasu witide. O imam wititide magena imatero maro o Melkisedek, de imatero kawa de o Lewi awi ngopa de awi danoku maro o Harun. 	 و دیگر اگر از کهانت لاوی، کمال حاصل می‌شد (زیرا قوم شریعت را بر آن یافتند)، باز چه احتیاج می‌بود که کاهنی دیگر بر رتبه ملکیصدق مبعوث شود و مذکور شود که بر رتبه هارون نیست؟


Duma ma orasi magena yaadoka, Ngohi o Nyawa ma Duhutu asa tomatamiye o Gikimoi Wokokuasa Awi girinaka." 	 لیکن بعداز این پسر انسان به طرف راست قوت خداخواهد نشست.»


De lo ngaroko ngohi kanaga ai arata qangodu tahike o nyawa isususaka de lo ma ngale o Jou Yesus towipiricaya so ngohi ai rohe tahike la o nyawa aku yatupu, duma ai dodara o nyawaka gena he ihiwa, de ngohi ai oho gena asa ma faida ka ihiwa. 	 واگر جمیع اموال خود را صدقه دهم و بدن خود رابسپارم تا سوخته شود و محبت نداشته باشم، هیچ سود نمی برم.


O nyawa nagoona la kanaga itemo o kia naga moi lo ka yanako qaloha, ona magena igogou itotiai yanako waasi. 	 اگر کسی گمان برد که چیزی می‌داند، هنوز هیچ نمی داند، بطوری که بایددانست.


Ma moili Una wotagi wosumbayang de wotemo, "Baba, nakoso o sangisara ma ngeko manena yaakuwa Ngohi isitilaku, maha de Ngona la Ani sininga ma dupa idadi." 	 و بار دیگر رفته، بازدعا نموده، گفت: «ای پدر من، اگر ممکن نباشد که این پیاله بدون نوشیدن از من بگذرد، آنچه اراده تواست بشود.»


Nakoso o nyawa la kanaga o Gurumi Qatetebi Una magena iwimotewa, de ona lo o dodoto o Gurumi Qatetebino gena yaqehe yoholu, sababu o dodoto magena ona yatemo ka o nyawa ifufuma manga demo. Ona magegena akuwa yanako itiai, ka cawali ona kanaga o Gurumi Qatetebi iwimote so manga siningaka aku o dodoto magena wosingosa. 	 اما انسان نفسانی‌امور روح خدا را نمی پذیرد زیرا که نزد او جهالت است و آنها را نمی تواند فهمید زیرا حکم آنها ازروح می‌شود.


So Una wotemo o ngopeqeka muna magenaka, "Ngohi isisulo ma ngale ka o Israel awi ngopa de awi danoka, igogou ona magena o Gikimoi Awi dupa yamote kawa, maro o bi duba isisisa." 	 او در جواب گفت: «فرستاده نشده‌ام مگر بجهت گوسفندان گم شده خاندان اسرائیل.»


"Qadoohaso ngona noisano Ngohino o gogoho o kia gena qaloha. Kanena moiwa manga sininga qaloloha, cawali o Gikimoi masirete. Nakoso nomode o oho ikokakali la namake, de o Gikimoi Awi bobita gena bilasu naaka." 	 وی را گفت: «از چه سبب مرا نیکو گفتی و حال آنکه کسی نیکو نیست، جز خدا فقط. لیکن اگربخواهی داخل حیات شوی، احکام را نگاه دار.»


Ka ma orasi o Yesus Awi demo komagena, so o Yahudika ma nyawa magena asa igogou imatekesikoholu moi de moika. 	 باز به‌سبب این کلام، در میان یهودیان اختلاف افتاد.


Komagena lo ma orasi ngohi kanaga dede o nyawa kiaka o bobita o Gikimoino maro o Musa walelefo gena yanakowa, de ngohi ai gogoho gena asa taaka tositero maro ona so ngohi lo asa o bobita magena upa he taaka. Ai ngale gena ngohi aku o nyawa ona magena lo tangaho la o Jou Yesus iwipiricaya. O Gikimoi Awi bobita gena ngohi tosiresewa, duma ma Kristus Awi bobita magena ngohi taaka. 	 و بی‌شریعتان را چون بی‌شریعتان شدم، هرچند نزد خدا بی‌شریعت نیستم، بلکه شریعت مسیح در من است، تا بی‌شریعتان را سودبرم؛


Qabolo de ma orasi yaado o Yusuf de ongo Maria bilasu yaaka o adati de o galepu, so ona aku manga sininga qatebi, maro o Jou Awi bobita o Musa wosilelefoka. O orasi magena de ona manga ngopa gena iwingaho yotagi ikahika o Yerusalemka la iwisidoa o Jouka, 	 و چون ایام تطهیر ایشان برحسب شریعت موسی رسید، او رابه اورشلیم بردند تا به خداوند بگذرانند.


De wosone qaboloka, ma deka o wange moruha Una masoa-masoa womasimane de womasibicara onaka, igogou o Gikimoi wapareta maro o kolano moi, so de ma sababu magena asa womasinako igogou Una wooho kali. 	 که بدیشان نیز بعد از زحمت کشیدن خود، خویشتن را زنده ظاهر کرد به دلیلهای بسیار که در مدت چهل روز بر ایشان ظاهر می‌شد و درباره امور ملکوت خدا سخن می‌گفت.


So komagena qabolo de o Yesus wadoto o bi nyawa yadadalaka, de wotemo onaka to Una Awi ade-ade komanena, "Kanaga o nyawa moi awi anggur raki wosidato. Qabolo de o anggur ma raki magena wosisewaka o nyawa yamuruo naga yamomanaraka, kagena de una womajoboka o doku ma somoaka, de ka iteka poli kagena wogoge. 	 و این مثل را به مردم گفتن گرفت که «شخصی تاکستانی غرس کرد و به باغبانش سپرده مدت مدیدی سفر کرد.


O bi moi-moi qangodu Ai Baba woihike Ngohika. O nyawa moi lo Ngohi o Gikimoi ma Ngopa inakowa, ka cawali Ai Baba Una magena Ngohi woinakoka. Komagena lo o nyawa moi lo Ai Baba winakowa, ka cawali Ngohi Awi Ngopa manena Una towinakoka, de lo o nyawa nagoona la kanaga Ngohi masirete tadudupa ona magena Ngohi tasinako Unaka." 	 و به سوی شاگردان خود توجه نموده گفت: «همه‌چیز را پدر به من سپرده است. وهیچ‌کس نمی شناسد که پسر کیست، جز پدر و نه که پدر کیست، غیر از پسر و هر‌که پسر بخواهدبرای او مکشوف سازد.»


O bi moi-moi o kia bato ma rabaka kanaga ngohi aku de ai buturu so tososanangi, sababu ngohi de ma Kristus mimatekerimoika so Una woisiputuru. 	 قوت هرچیز را دارم در مسیح که مرا تقویت می‌بخشد.


De manena lo o Gikimoi Awi demo unaka, 'Ani ngopa de ani dano done asa igoge maro o nyawa itatagino o doku ma somoaka, de o doku ma duhutu magena asa yaduhudu so yasidipito qasiri ma deka o taungu o ratu iha. 	 و خدا گفت که "ذریت تو در ملک بیگانه، غریب خواهند بود و مدت چهار صد سال ایشان را به بندگی کشیده، معذب خواهندداشت."


O Gikimoi ngini winisitatapu maro Awi nyawa la ngini dede nanga Jou Yesus Kristus nimatekerimoika, Una gena aku niwipiricaya igogou, sababu Una aku winijaga ka komagenaka. 	 امین است خدایی که شما را به شراکت پسر خود عیسی مسیح خداوند ماخوانده است.


De lo isilelefo kali itemo, "Ona asa iwinanano Una iwisusuruka." 	 و باز کتاب دیگر می‌گوید: «آن کسی راکه نیزه زدند خواهند نگریست.»


Nagala ani edekati ma ngale ngohi lo asa noitooma, la imatero de kagunugo ma wange o Mesirka ma nyawa moi lo ngona nowitoomaka?' 	 آیا می‌خواهی مرابکشی چنانکه آن مصری را دیروز کشتی؟"


Yototosi ona magena yahino ka yatosi, yatooma, de lo o nyawa yasisa, komagegena to ona manga sininga ma ngale de ma edekati. Duma Ngohi asa tahino la ma ngale Ai duba-duba aku o oho ma duhutu yamake de o oho magena foloisi qaloha de igogou, de ma kurangi moi lo ihiwa. 	 دزد نمی آید مگرآنکه بدزدد و بکشد و هلاک کند. من آمدم تاایشان حیات یابند و آن را زیادتر حاصل کنند.


Wewe! Upa nikiolo komagena. Hika nimomi kali. De nia sininga nisiputuruli ma ngale Ngohi nisigise qaloha. Upa sidago nia sigogise ka ma cunu de magena asa isisa, maro isosone. Sababu Ngohi tanakoka o bi moi-moi ngini niaaaka gena itiai waasi o Gikimoi Awi simaka. 	 بیدار شو و مابقی را که نزدیک به فنا است، استوار نما زیرا که هیچ عمل تو را در حضور خدا کامل نیافتم.


De kanagasi o Yohanes lo o nyawa waosi o ake ma jobubu isironga o Ainon, o Salim ma doku ma dateka, sababu kagena o ake ilamo de o wange isigeto-geto o nyawa yahino unaka ma ngale una aku ona waosi. 	 و یحیی نیز در عینون، نزدیک سالیم تعمید می‌داد زیرا که در آنجا آب بسیار بود ومردم می‌آمدند و تعمید می‌گرفتند،


Ma tuangi gena wotemo, 'Igogou qaloha! Ngona manena noleleani nokaeli de qaloha. Ma ngale ngona o kia naga ma cunu gena aku naaturu nokaeli, so ngohi lo asa tonitide la o kia naga foloi ilamo ngona najaga. Nahino la o nali ma rabaka nogoge dede ngohi.' 	 آقای او به وی گفت: آفرین‌ای غلام نیک متدین! بر چیزهای اندک امین بودی، تو را بر چیزهای بسیار خواهم گماشت. به شادی خداوند خود داخل شو!


Komagena imaaka so o Yusuf, una o Lewi ma nyawa moi awi sihino o Siprusno, de o bi rasulka iwisiaso lo o Barnabas (ma ngale una o orasi isigeto-geto o nyawa ipopeleso wasiduduga), 	 و یوسف که رسولان او را برنابا یعنی ابن الوعظ لقب دادند، مردی از سبط لاوی و از طایفه قپرسی،زمینی را که داشت فروخته، قیمت آن را آورد و پیش قدمهای رسولان گذارد.


De kanaga lo ngomi o nyawa imisisangisara, duma o Gikimoi he womidongosa kawa. De lo kanaga ngomi o nyawa imingapo sidago imiruba, duma ngomi gena misonewa. 	 تعاقب کرده شده، لیکن نه متروک؛ افکنده شده، ولی هلاک شده نی؛


Ona imaoko manga gamamu ma rabaka, de imatodoka kanaga manga dateka o nyawa yasinoto de manga baju ileleto-leto imasitibaku de imaokoye. 	 و واقع شد هنگامی که ایشان از این امر متحیر بودند که ناگاه دو مرد در لباس درخشنده نزد ایشان بایستادند.


So kagena de o Kaisareaka womasidiado, de wotagi o Yerusalem ma gogobuka womasiloloa kasi, de gila-gila wokahika o Antiokhia ma kotaka o Siria ma daeraka. 	 و به قیصریه فرود آمده (به اورشلیم ) رفت و کلیسا را تحیت نموده، به انطاکیه آمد.


Ngohi tongongano gena kanaga ngini ningodu o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebi noaku nisibicara, duma ifoloisi qaloha la ngini asa o Gikimoi Awi demo nisingangasu. Sababu o nyawa la kanaga o Gikimoi Awi demo isingongangasu o nyawaka, magena ma faida foloisi ilamo. Duma o nyawa la kanaga o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino gena isibobicara, magena ma faida moi lo ihiwa, ka cawali nakoso o bahasa magena aku yodedemo ma ngale o gogobuka la manga piricaya lo isiputuru. 	 و خواهش دارم که همه شما به زبانها تکلم کنید، لکن بیشتر اینکه نبوت نمایید زیرا کسی‌که نبوت کند بهتر است ازکسی‌که به زبانها حرف زند، مگر آنکه ترجمه کندتا کلیسا بنا شود.


So hika ngini niasango, o Yohanes o nyawa waosi gena naguuna o haku wihike, o nyawano eko o Gikimoino." 	 تعمید یحیی ازآسمان بود یا از انسان؟ مرا جواب دهید.»


Komagena so ngona gena igogou Petrus, gena ma ngale o teto. De o teto o sosoqe gena ma qokuka Ngohi asa Ai tahu tosigoko, gena ma ngale o bi nyawa Ngohi ipipiricaya gena yangodu asa tatolomu. Ngaroko o Sone ma Riho ma buturu, ona gena yatura yaakuwa. 	 و من نیز تو را می‌گویم که تویی پطرس و بر این صخره کلیسای خود را بنا می‌کنم و ابواب جهنم بر آن استیلا نخواهد یافت.


Komagena lo ngini bilasu nimajaga nisidodiahi la Ngohi nidamaha, sababu ngini nianakowa ma orasi muruoka de Ngohi o Nyawa ma Duhutu asa tomasidiado." 	 پس شما نیز مستعد باشید، زیرا در ساعتی که گمان نمی برید پسر انسان می‌آید.»


De ma orasi ona imatamiye yooqo, o Yesus o roti waqehe so Awi sukuru watide o Gikimoiye. Qabolo de o roti magena watepi-tepi de to Una Awi gia, de gila-gila Awi muri-murika wasitoku de wotemo, "Niaqehe. Manena to Ngohi Ai rohe." 	 و چون غذا می‌خوردند، عیسی نان راگرفته، برکت داد و پاره کرده، بدیشان داد و گفت: «بگیرید و بخورید که این جسد من است.»


Duma nako ma Kristus gena, upa ka o leleani moi, Una he o Gikimoi ma Ngopa la kanaga waaka wokaeli o Gikimoi Awi tahu ma raba magena waaturu. De ngone gena to Una Awi tahu ma raba moi, hitilahi nanga siningaka asa pobarani pomasigocoho qaputuru la powingongano ma Kristuska. 	 و اما مسیح مثل پسربر خانه او. و خانه او ما هستیم بشرطی که تا به انتهابه دلیری و فخر امید خود متمسک باشیم.


De ona yosano, "Nako komagena, qadoohaso o Musa womisimaha ngomi aku to ngomi mia peqeka miaholu, hitilahi ngomi o ngongolu ma surati migaka kasi." 	 به وی گفتند: «پس از بهر‌چه موسی‌امر فرمود که زن را طلاقنامه دهند و جدا کنند؟»


Ai dodiao nipipiricaya, bilasu nianako iqomaka ngomi o Asia ma daeraka, de kanaga o sangisara foloi qatotubuso imidahe ngomika, sidago lo ngomi mitemo, "Kodo! Nagala mia buturu gena yaadowa so miamomoku miaakuwa, de done asa ka misone bai!" 	 زیرا‌ای برادران نمی خواهیم شما بی‌خبرباشید از تنگی‌ای که در آسیا به ما عارض گردید که بینهایت و فوق از طاقت بار کشیدیم، بحدی که از جان هم مایوس شدیم.


La komagena so o moi-moi itotiai de bilasu paaka nakoso magena ngini nianakoka, duma magena niaakawa, so igogou imatero de ngini o dorouku nituraka. 	 پس هرکه نیکویی‌کردن بداند و بعمل نیاورد، او را گناه است.


O habari qaloloha isihabari gena, iqomaka o Jou Yesus wahino waasi de o Gikimoi asa wojaji qaboloka. Awi jaji gena maro kiaka kanaga Awi nabi-nabi isilefo o Jaji Iqoqoma ma Buku ma rabaka. 	 که سابق وعده آن را داده بود به وساطت انبیای خود در کتب مقدسه،


Ma orasi magena ipasaka, o Yesus de Awi muri-muri o Lewi awi tahuka imatamiye yooqo. De o balastengi itotolomu yadala de o bi nyawa yadala manga sininga qatotorou o bi kawasa yahoholu, ona magena lo imatamiye yooqo de o Yesus. 	 و وقتی که او در خانه وی نشسته بود، بسیاری از باجگیران و گناهکاران باعیسی و شاگردانش نشستند زیرا بسیار بودند وپیروی او می‌کردند.


De nakoso o nyawa yahiwa la yaakuwa o bahasa ma ngale gena yodedemo, de o nyawa ona magena kanaga manga dupa o bi bahasa irupa-rupa yosibicara, ona magena bilasu o dolomu ma rabaka gena imapopongo. Qohaka, la cawali manga sininga ma rabaka o bahasa magena yosibicara o Gikimoika. 	 اما اگرمترجمی نباشد، در کلیسا خاموش باشد و با خودو با خدا سخن گوید.


Duma orasi manena Ngohi totemo nginika, upa lo nisasi bai! Upa lo nisasi de nitemo o sorogaka, sababu o soroga gena o Gikimoi Awi pareta ma kursi. 	 لیکن من به شما می‌گویم، هرگز قسم مخورید، نه به آسمان زیرا که عرش خداست،


Ai dodiao tinidododara, o kia kanaga isuloka, ena gena bilasu nanga dodiao padodara so ngohi tinidelefo kali nginika, manena upa nitemo o hali qamomuane moi. Duma manena maro o hali moi itetekaka, sababu manena maro o kia naga ngini niopiricaya iqomaka, ena gena o habari qaloloha niise qaboloka. 	 ای حبیبان، حکمی تازه به شما نمی نویسم، بلکه حکمی کهنه که آن را از ابتدا داشتید؛ و حکم کهنه آن کلام است که از ابتدا شنیدید.


De nakoso ngone manena lo posanangi gena, upa ma ngale ka ngomi o Yahudika ma nyawa, duma ma ngale lo o Yahudika ma nyawa yasowo. Sababu ngohi iqoma totemo qaboloka, "O Abraham una magena o Gikimoi wipiricayaka, so o Gikimoi wotemo o Abraham gena awi sininga itiai Unaka." 	 پس آیا این خوشحالی بر اهل ختنه گفته شدیا برای نامختونان نیز؟ زیرا می‌گوییم ایمان ابراهیم به عدالت محسوب گشت.


La o bi nyawa kagena yangodu iwikokelelo una wotagika de lo una o Gikimoi iwigilirika, 	 و جمیع قوم او را خرامان و خدا راتسبیح خوانان دیدند.


Duma o guru agama una magena wodupawa wisisala de awi siningaka wotemo awi gogoho ibolowoka. Komagena so wotemo, "Duma o nyawa maro nagoona ai dodiao la bilasu tadodara." 	 لیکن او چون خواست خودرا عادل نماید، به عیسی گفت: «و همسایه من کیست؟»


De magena paaka itotiai nakoso ngone lo panako upa o bobita moi-moi magena o Gikimoi waaka ma ngale o nyawa manga sininga itiai Unaka, duma waaka ma ngale o bi nyawa qatotorou, maro o nyawa ona manena: Ona o Gikimoi Awi bobita yatotilaku de iholu Una wisigise, de ona Una iwihoromatiwa de ona cawali o dorou gena yodupa yaaka. Komagena so ona Una wadudupawa de ona manga agama ihihiwa, de ona manga baba de manga awa de lo o nyawa ma somoa yatotooma. 	 و این بداند که شریعت بجهت عادل موضوع نمی شود، بلکه برای سرکشان و طاغیان و بی‌دینان وگناهکاران و ناپاکان و حرامکاران و قاتلان پدر و قاتلان مادر و قاتلان مردم


Komagena so o sano idala wisano o Yesuska, duma o Yesus ka o demo moi lo wosangowa. 	 پس چیزهای بسیار از وی پرسید لیکن او به وی هیچ جواب نداد.


So Awi muri una magena wotemo kali, "We, Jou! Nako komagena, de upa ka to ngohi ai qohu duma bilasu de ai sahe de ai gia lo natiodo." 	 شمعون پطرس بدو گفت: «ای آقا نه پایهای مرا و بس، بلکه دستها و سر مرا نیز.»


Duma Una wasano de wotemo kali onaka, "Idodooha ngini niosiningawa o gimina moi o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka kanaga iqomaka wotemo o Israel ma nyawaka. Kagena ngaroko ona ka o nyawa, duma isilefoka, 'Ngini gena maro o bi giki qaloloha.' 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آیا در تورات شما نوشته نشده است که من گفتم شما خدایان هستید؟


De o rohe ma bobolo la kanaga pananano maro qatorou, gena posidodiahi so o baju qaloloha positibaku. De lo o rohe ma bobolo la kanaga itiaiwa, gena patalake posidiahi so o nyawa yanano itotiai. 	 و آنها را که پست‌تر اجزای بدن می‌پندارم، عزیزتر می‌داریم و اجزای قبیح ماجمال افضل دارد.


O bi bangsa yangodu asa imasingongano Unaka." 	 و به نام او امت‌ها امید خواهند داشت.»


Sababu ona gena to Ngona Ani nyawa de lo Ani nabi-nabi yatoomaka, so manga au yakopola, komagena lo ona magegenaka Ngona o au nahikeka la bilasu yaudo. Ma ngale o bodito nasikahika onaka Ani fanggali magena lo itiai onaka." 	 چونکه خون مقدسین و انبیا را ریختند و بدیشان خون دادی که بنوشند زیرا که مستحقند.»


O Yesus Awi muri-muri imasidiado o talaga ma sonongaka, duma imariwosa so o maru imagahowa. 	 و شاگردانش چون بدان طرف می‌رفتند، فراموش کردند که نان بردارند.


So o Yesus wotemo o bi guru agama ona magenaka, "Qadoohaso aku nitemo o Salamati ma Kolano Una magena Awi sihino o Daud awi ahelino. 	 پس به ایشان گفت: «چگونه می‌گویند که مسیح پسر داود است


Qabolo de Una wokahino de wamake ona yaruwange yakioloka. De Una wotemo, "Petrus, o kiaso nikioloka, orasi moi bato de nomajaga naakuwa." 	 پس چون آمد، ایشان را در خواب دیده، پطرس را گفت: «ای شمعون، در خواب هستی؟ آیا نمی توانستی یک ساعت بیدار باشی؟


So kagena de Una wotemo onaka, "Idodooha ngini o bi nyawa o orasi manena! Igogou-gogou ngini manena o nyawa nia piricaya ihihiwa. Sidago o orasi muruosi Ngohi togoge dede ngini la tinisisabari nginika. Ce! O ngopa magena niwingaho Ngohino." 	 او ایشان را جواب داده، گفت: «ای فرقه بی‌ایمان تا کی با شما باشم و تا چه حدمتحمل شما شوم! او را نزد من آورید.»


Qabolo de o Yesus de Awi muri-muri yahika imatingaka, so imasano itemo Unaka, "Kiaso ngomi manena o toka gena miodusu miaakuwa." 	 اما شاگردان نزد عیسی آمده، در خلوت از اوپرسیدند: «چرا ما نتوانستیم او را بیرون کنیم؟


So kagena de o Yesus wosano onaka, "Duma nako ngini masirete, Ngohi manena naguuna." O Petrus wotemo, "Baba, Ngona manena o Salamati ma Kolano, kiaka o Gikimoi wojajika." 	 بدیشان گفت: «شما مرا که می‌دانید؟» پطرس در جواب گفت: «مسیح خدا.»


Magena de o roriri yamonahalo de yaruha ona magena o Gikimoi Awi simaka imatatami, to ona manga pareta ma kursika ona ibukuku de manga suba yatide Unaka. 	 و آن بیست و چهارپیر که در حضور خدا بر تختهای خود نشسته‌اند، به روی درافتاده، خدا را سجده کردند


De komagena lo ngohi asa totagiwa o Yerusalemka ma ngale o bi sosulo o Gikimoi wasitotatapu iqomaka, ona magena takurumi kasi. Upa he o nyawa moi asa woidoto ngohika. Duma ngohi asa ka totagi tokahika o Arab ma tonaka, qabolo de ngohi toliho kali o Damsyik ma kotaka. 	 و به اورشلیم هم نزد آنانی که قبل از من رسول بودندنرفتم، بلکه به عرب شدم و باز به دمشق مراجعت کردم.


O Gikimoi ngohi towileleleani gena, Una Awi kaya ifoloi ilamo de ngini lo nia oho ma kurangi moi-moi qangodu asa Una winihike de ma boloika, sababu ngini de o Yesus Kristus nimarimoika. 	 اماخدای من همه احتیاجات شما را برحسب دولت خود در جلال در مسیح عیسی رفع خواهد نمود.


Komagena lo o Lot awi orasika, de o Sodom ma dokuka o nyawa cawali yobusengi kali. Ona salalu ka yooqo de youdo, yoija de yomasiija, de lo o raki yodato de o bi tahu yosigoko. 	 وهمچنان‌که در ایام لوط شد که به خوردن وآشامیدن و خرید و فروش و زراعت و عمارت مشغول می‌بودند،


De manga aturu komagena so manga Imam Wilalamo, o orasi magena o Kayafas, una wadedemo ona yangoduka wotemo, "Ce! Ngini o kia naga moi lo nianakowa. 	 یکی از ایشان، قیافا نام که در آن سال رئیس کهنه بود، بدیشان گفت: «شماهیچ نمی دانید


Kagena de muna mododora de lo o Yahudika ma nyawa imisidoduuru lo yododora gena, Una wakelelo de asa Awi sininga ipeleso de lo foloi qasiri. 	 عیسی چون او را گریان دید و یهودیان را هم که با او آمده بودند گریان یافت، در روح خودبشدت مکدر شده، مضطرب گشت.


So ma orasi o Yusuf de ongo Maria o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka, de ongo Hana lo mahino ami sukuru matide o Gikimoika, ma ngale o ngopa Una magena so moade-ade o nyawa yangoduka, kiaka yodamaha ma orasi o Gikimoi done o Yerusalemka ma bi nyawa manga lawangino wapalako. 	 او درهمان ساعت در‌آمده، خدا را شکر نمود ودرباره او به همه منتظرین نجات در اورشلیم، تکلم نمود.


So o nyawa yadadala Una wikelelo, de ona yatodoka de imagogora Una wisibubusu. 	 در ساعت، تمامی خلق چون او را بدیدند در حیرت افتادند و دوان دوان آمده، او را سلام دادند.


Ona yasinoto magena imatero de o zaitun hutu sinoto de lo o silo ma dadami ngai sinoto o Jou o dunia wapopareta Awi simaka imaokoye. 	 اینانند دو درخت زیتون و دو چراغدان که در حضور خداوند زمین ایستاده‌اند.


Ma orasi o Yesus wobobicarasi, de imatodoka o nyawa yadadala imasidiado. De lo o Yudas, Awi muri moi yamogiowo de sinoto manga sidongirabano, una magena ona wangaho. Ona imasidiadoka, de o Yudas wotagi o Yesuska, wodupa witabea de wihame. 	 و سخن هنوز بر زبانش بود که ناگاه جمعی آمدند و یکی از آن دوازده که یهودا نام داشت بردیگران سبقت جسته نزد عیسی آمد تا او راببوسد.


Ma orasi gena he yaadoka ma ngale o dunia ma bi nyawa Ngohi ihoholu, ona magena o Gikimoi wasisala so bilasu ona dede o Gikimoi imakitingaka, komagena lo kiaka una o nyawa magena wapopareta, ena gena o Iblis lo wisituraka. 	 الحال داوری این جهان است و الان رئیس این جهان بیرون افکنده می‌شود.


De lo ma Kristus waakaka, ma ngale o Yahudika ma nyawa yasowo ona magena asa o Gikimoi Awi ronga yogiliri, sababu wagalusiri onaka. Magena imatero maro o kia iqomaka ma ngale o Yahudika ma nyawa yasowo gena, o Daud wotemo o Gikimoika de isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka itemo, "Ma ngale Ngona gena o bi bangsa qangodu ngohi tasingangasu. To Ngona Ani ronga manga sidongirabaka tosilamo de ai nyanyi." 	 و تاامت‌ها خدا را تمجید نمایند به‌سبب رحمت اوچنانکه مکتوب است که «از این جهت تو را درمیان امت‌ها اقرار خواهم کرد و به نام تو تسبیح خواهم خواند.»


De qadoohaso Ngohi noitailako. Lebelaha o nyawa, kiaka ona magena Ai dodoto yoiiseka, hika ona magenaka nasano. O kia naga Ngohi tadodotoka ona magena igogou yanako." 	 چرا از من سوال می‌کنی؟ از کسانی که شنیده‌اند بپرس که چه چیز بدیشان گفتم. اینک ایشان می‌دانند آنچه من گفتم.»


So kagena de una wojaji o jojaru muna magenaka, ma bati wosasi de wotemo, "Ngona o kia nodupa. Nogolo bato! Ngohi asa tonihike ngonaka." 	 از این‌رو قسم خورده، وعده داد که آنچه خواهدبدو بدهد.


O nyawa la kanaga o nyawa ma somoa yagalusiri, ona igogou yosanangi, sababu ona magena lo asa o Gikimoi wagalusiri. 	 خوشابحال رحم کنندگان، زیرا بر ایشان رحم کرده خواهدشد.


Komagena nanga ete de nanga topora iqoqomaka, ma ngale to ona manga piricaya, so o Gikimoi Awi sininga yaqeheka. 	 زیرا که به این، برای قدما شهادت داده شد.


Sababu o nyawa yangodu gena manga Gikimoi ka womatengo, de ka cawali o nyawa womatengo wodadi Awi dagali ma ngale o nyawa yangodu, Una magena o Yesus Kristus de Una masirete lo o nyawa moi. 	 زیراخدا واحد است و در میان خدا و انسان یک متوسطی است یعنی انسانی که مسیح عیسی باشد،


Ngaroko woholu, duma ma orasi una he womajobo, de wotemo onaka, "Nakoso o Gikimoi wodupa, done ngohi tokahino kali." Qabolo de o deruku wopane kali, so o Efesuska de woside wokahika o Siriaka. 	 بلکه ایشان را وداع کرده، گفت که «مرا به هر صورت باید عیدآینده را در اورشلیم صرف کنم. لیکن اگر خدابخواهد، باز به نزد شما خواهم برگشت.» پس ازافسس روانه شد.


De o nita ma duhutu magena o bubutu ma rabaka isiwaka, de o bubutu gena akuwa o nita magena yakoora eko o bubutu gena o nita yanakowa. 	 و نور در تاریکی می‌درخشد و تاریکی آن را درنیافت.


Ngohi kanaga de ai nalika, ma orasi o Stefanus, o Fortunatus, de o Akhaikus imasidiado kanena ngohika, sababu ona magena kanena idadi to ngini dagali la ngohi iriwo. 	 و از آمدن استفان و فرتوناتس واخائیکوس مرا شادی رخ نمود زیرا که آنچه ازجانب شما ناتمام بود، ایشان تمام کردند.


So kagena de Una wotemo onaka, "Ngohi manena igogou o Nyawa ma Duhutu de ngini gena o oho ma duhutu magena asa niamakewa, ka cawali nagoona la to Ngohi Ai rohe de ngini asa niaoqo. 	 عیسی بدیشان گفت: «آمین آمین به شما می‌گویم اگر جسد پسرانسان را نخورید و خون او را ننوشید، در خودحیات ندارید.


Komagena so ngini nia sininga gena upa qaceke, duma hika nisilamo kali. 	 لهذا دستهای افتاده و زانوهای سست شده را استوار نمایید،


Sababu ma Kristus Una masirete lo Awi ngale upa wosanangi. De ngaroko o nyawa gena Una wikalekono, duma Una Awi ngale gena o Gikimoi iwisisanangi. Magena imatero maro o kia iqomaka o Gikimoi wotemoka de isilefo Awi Jaji ma Bukuka itemo, "Ma orasi o nyawa inikalekono Ngonaka, de magena lo imatero de Ngohi ikalekono." 	 زیرا مسیح نیز خوشی خود را طالب نمی بود، بلکه چنانکه مکتوب است «ملامتهای ملامت کنندگان تو برمن طاری گردید.»


Kagena de o Yesus Una wotemo munaka, "O nyawa nagoona nakoso o ake o sumu manenano yaudo, ona magena done manga kiri asa ka qadudusi. 	 عیسی در جواب اوگفت: «هر‌که از این آب بنوشد باز تشنه گردد،


Duma nakoso o kia naga pamake waasi gena ngone ka pongonganosi, de ngone o orasi manena asa maro o sangisara pamoku komagena lo o damaha magena lo o momoku moi. 	 اما اگر امید چیزی را داریم که نمی بینیم، با صبر انتظار آن می‌کشیم.


O orasi magena lo Ai leleani-leleani, yanau de o ngopeqeka, onaku asa to Ngohi Ai Gurumi tahike la wowosa de manga siningaka wopareta so ona lo Ai demo isingangasu. 	 و برغلامان و کنیزان خود در آن ایام از روح خودخواهم ریخت و ایشان نبوت خواهند نمود.


so ona magena yasinoto kawa, duma ka ka moi.' Ma ngale magegena so o kia igogou o Gikimoi wasirimoika, upa lo o nyawa pasiritinga." 	 بنابراین بعد از آن دونیستند بلکه یک تن هستند. پس آنچه را خداپیوست انسان جدا نسازد.»


De ma Kristus igogou wosone maro o nyawa yangodu manga dagali moi, so ma ngale ngone la kanaga pooohosi o dunia manenaka gena ka cawali nanga dupa masirete gena pamote kawa. So Una gena maro nanga dagali moi so wosone de wisioho kali la ngone aku pooho gena bilasu paaka ma Kristus Awi dupa. 	 و برای همه مرد تا آنانی که زنده‌اند، از این به بعد برای خویشتن زیست نکنندبلکه برای او که برای ایشان مرد و برخاست.


Ato o Yesus wikelelo una magena de awi sangisara ma deka lo aku ka wanako, so o Yesus wotemo unaka, "Baba, idodooha nodupa Ngona nisiloha." 	 مریض او راجواب داد که «ای آقا کسی ندارم که چون آب به حرکت آید، مرا در حوض بیندازد، بلکه تا وقتی که می‌آیم، دیگری پیش از من فرو رفته است.


Komagena lo nakoso ngone podadi o Gikimoi Awi nyawa Awi pareta ma rabaka, magena imadadi imatero maro o ade-ade manena: Kanaga woiija moi o mutiara ma ija ihahali gena wosari. 	 «باز ملکوت آسمان تاجری را ماند که جویای مرواریدهای خوب باشد،


Komagena so o bi ngopeqeka, o Yesus o Galileano wimomote, ona magena o Yusuf wisiduuru yahika o boosuka, de kagena ma rabaka yananano idodooha o Yesus wipoosu. 	 و زنانی که در عقب او از جلیل آمده بودند از پی او رفتند و قبر و چگونگی گذاشته شدن بدن او را دیدند.پس برگشته، حنوط و عطریات مهیا ساختند و روز سبت را به حسب حکم آرام گرفتند.


So Awi muri moi, una o Yesus wisiboboso, una magena asa wotemo o Petruska, "We! Una madoke gena nanga Jou." Magena woise, de gila-gila o Petrus awi baju gena womasitiba kali, de womaumo o talagaku wakahika o dududuka. 	 پس آن شاگردی که عیسی او را محبت می‌نمود به پطرس گفت: «خداوند است.» چون شمعون پطرس شنید که خداوند است، جامه خود را به خویشتن پیچید چونکه برهنه بود و خود را در دریاانداخت.


Ngohi ngini tinisimahawa gena ai edekati qasowo, duma ai edekati gena upa nimasicapu de o nyawa o Gikimoi wipipiricayawa. We, komagenawa! Nako komagena, de bilasu o dunia manena ka niodongosa bai! Sababu o dunia manenaka yaakuwa nimasirese de o bi nyawa ma dorou, koloko maro o nyawa o nyafusu ma dorou yaaaka, eko o nyawa o arata yododesere, eko o nyawa yokokoora eko lo o nyawa o serika isusuba. 	 لکن نه مطلق با زانیان این جهان یا طمعکاران و یا ستمکاران یا بت‌پرستان، که در این صورت می‌باید از دنیا بیرون شوید.


So ona imasidiado o Efesus ma kotaka o Asia ma daeraka, de ongo Priskila de lo o Akwila kagena wadongosaka. So kagena o Efesuska de womajobo waasi, de una o puji ma tahuka wowosa de o Yahudika ma nyawa kagenadahu wabobicara kasi. 	 و چون به افسس رسید آن دو نفر را درآنجا رها کرده، خود به کنیسه درآمده، با یهودیان مباحثه نمود.


Duma Una wosango wotemo, "Ngohi lo bilasu togila-gila totagi kadoke o doku ma somoaka, de o habari qaloloha tosihabari ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi. Sababu ma ngale magegena so Ngohi isulo la tahino o dunia manena ma qokuka." 	 به ایشان گفت: «مرا لازم است که به شهرهای دیگر نیز به ملکوت خدا بشارت دهم، زیرا که برای همین کار فرستاده شده‌ام.»پس در کنایس جلیل موعظه می‌نمود.


O Yesus o bi moi-moi magena wadoto qabolo de Awi muri-muri watemo, 	 و چون عیسی همه این سخنان را به اتمام رسانید، به شاگردان خود گفت:


Gila-gila o Iblis magena iloqa so o Yesus widongosaku, de imatodoka o bi malaikat yahino so asa Una iwileleanika. 	 در ساعت ابلیس او را رها کرد واینک فرشتگان آمده، او را پرستاری می‌نمودند.


Imaaka komagena, so ongo Maria motagi Awi muri-murika, mosihabari motemo, "We! Kangano manena gena ngohi towikelelo o Jou, Una gena wooho kali." De lo madedemo ona magenaka o bi moi-moi o kia Una womidodedemo munaka. 	 مریم مجدلیه آمده، شاگردان را خبر داد که «خداوند رادیدم و به من چنین گفت.»


Nakoso ka cawali ani lako ma sononga de ngona o dorouku notura, lebelaha ani lako magena napeleu la naumoka. Foloisi qaloha ngona nooho dede o Gikimoi Awi pareta ma rabaka de ani lako ka ma sononga, upa sidago de ani lako ngai sinoto de ngona o naraka ma ukuku asa niumo. 	 و اگر چشمت تو را لغزش دهد، آن را قلع کرده، از خود دور انداز زیرا تو را بهتر است بایک چشم وارد حیات شوی، از اینکه با دو چشم در آتش جهنم افکنده شوی.


So ngomi manena maro ma Kristus Awi dagali, so nakoso mibicara gena, koloko o Gikimoi masirete winibaja de wogolo nginika. So de ma Kristus Awi ronga gena ngomi ngini minibaja, hika ngini dede o Gikimoi nimarimoi de nimakadame bai! 	 پس برای مسیح ایلچی هستیم که گویا خدا به زبان ما وعظ می‌کند. پس بخاطر مسیح استدعامی کنیم که با خدا مصالحه کنید.زیرا او را که گناه نشناخت در راه ما گناه ساخت تا ما در وی عدالت خدا شویم.


Ngone manena o Partia ma nyawa, o Media ma nyawa, o Elam ma nyawa, o Mesopotamia ma nyawa, o Yudea ma nyawa, o Kapadokia ma nyawa, o Pontus ma nyawa de o Asia ma nyawa, 	 پارتیان و مادیان و عیلامیان و ساکنان جزیره و یهودیه و کپدکیا وپنطس و آسیا


de o deruku so iside yakahino kali o Antiokhia ma kotano o Siria ma daerano, kiaka iqoma o riho magenaka manga dodagi isisolano waasi, de ona yasisaraha kasi o Gikimoika la Awi laha wasidumu onaka, ma ngale aku ona manga manara yaaka, kiaka o orasi manena asa ona isiboloka. 	 و از آنجا به کشتی سوار شده، به انطاکیه آمدند که از همان جا ایشان را به فیض خدا سپرده بودند برای آن کاری که به انجام رسانیده بودند.


Mutuwade Una wobicara kali onaka wotemo, "Nako o ngora ma boberesu, la kanaga yapelenga so o bi duba aku iwosa, magena igogou Ngohi manena. 	 آنگاه عیسی بدیشان باز‌گفت: «آمین آمین به شما می‌گویم که من در گوسفندان هستم.


Orasi magena lo ongo Maria Magdalena de ongo Maria ma somoali yogogeku kagena yojaga yorisima Awi boosuka. 	 و مریم مجدلیه و مریم دیگر در آنجا، در مقابل قبرنشسته بودند.


Ngini ai dodiao nipipiricayaka o gogobu nigogoge o Roma ma kotaka. Ngohi manena Paulus o Yesus Kristus Awi leleani moi, de o Gikimoi woihiri de woisulo maro Awi sosulo moi. Ngohi woisulo ma ngale Awi habari qaloloha magegena tosihabari. 	 پولس، غلام عیسی مسیح و رسول خوانده شده و جدا نموده شده برای انجیل خدا،


Ma orasi o imamka ma bi sahe de lo o Farisika ma nyawa to Una Awi ade-ade gena yoise, de ona yanako Una wasimeta onaka. 	 وچون روسای کهنه و فریسیان مثلهایش راشنیدند، دریافتند که درباره ایشان می‌گوید.وچون خواستند او را گرفتار کنند، از مردم ترسیدند زیرا که او را نبی می‌دانستند.


O juba Una womasititibaka gena yatono kasi o auku. Una wisironga lo o Gikimoi Awi Demo. 	 وجامه‌ای خون آلود دربر دارد و نام او را «کلمه خدا» می‌خوانند.


Komagena so ngini aku nia giliri ifoloisi ilamo o Yesus Kristuska, sababu Una aku ngohi woingaho kadoka nginika. 	 تا فخر شما در مسیح عیسی در من افزوده شودبوسیله آمدن من بار دیگر نزد شما.


Komagena de o orasi magena qabolo Una wamalo Awi buturu isupu to Una Awi roheno. De womakiliho de wasano o nyawa yadadalaka, "Nagoona Ai juba yatigi." 	 فی الفور عیسی از خود دانست که قوتی از اوصادر گشته. پس در آن جماعت روی برگردانیده، گفت: «کیست که لباس مرا لمس نمود؟»


Sababu o Gikimoi Awi dupa gena ngone poruwahewa de nanga manara ma rabaka gena ka cawali o rimoi de o sohi. Maro o kia naga yaaaka o Gikimoi Awi gogobu manga dolomu ma somoa ma rabaka, 	 زیرا که او خدای تشویش نیست بلکه خدای سلامتی، چنانکه در همه کلیساهای مقدسان.


De mowikelelo o Petrus o uku ma dateka womarahu. Muna mowikelelo de mowisibilatu awi jamani, de motemo, "He! Ngona manena lo igogou o Yesus, o Nazaret ma nyawa gena, nowimomote." 	 و پطرس راچون دید که خود را گرم می‌کند، بر او نگریسته، گفت: «تو نیز با عیسی ناصری می‌بودی؟


De komagena lo yooqo qabolo, de Una magena kanaga o anggur ma udo-udo waqehe de wotemo, "O udo-udo manena ma ngale to Ngohi Ai au ikokopola gena ma meta nginika, inisinako igogou o Gikimoi Awi jaji qamomuane.)) 	 و همچنین بعد از شام پیاله راگرفت و گفت: «این پیاله عهد جدید است در خون من که برای شما ریخته می‌شود.


Komagena so ma orasi o Yerusalemka tatota qabolo, eko igogou o ngongike magena tasidiadoka, de ngohi asa tomajobo takahika nginika, de nia daera tatiho ma ngale ai dodagi tadofa o Spanyolka. 	 پس چون این را انجام دهم واین ثمر را نزد ایشان ختم کنم، از راه شما به اسپانیا خواهم آمد.


De komagena lo o bi moi-moi o duniaka iooho, ma rohe ma jamani gena he imaterowa. Nako o nyawa gena, to ona manga rohe de manga jamani paramoi. Nako o namo gena, maena ma rohe ma jamani o paramoili. Nako o nao gena, maena ma rohe de ma jamani paramoi kali. O haiwani moi-moi kanaga to ena ma rohe de ma jamani ipaparamoi. 	 هر گوشت از یک نوع گوشت نیست، بلکه گوشت انسان، دیگر است وگوشت بهایم، دیگر و گوشت مرغان، دیگر وگوشت ماهیان، دیگر.


Ngona gena ngaroko nanga biasa, duma Ai saheku o gososo nosiesewa, duma muna manena o gososo qabobou de ihahali mosiqahuka Ai qohuku. 	 سر مرا به روغن مسح نکردی، لیکن اوپایهای مرا به عطر تدهین کرد.


Magena de o ngopa ma baba de ma awa ona magena yohairani icarawa yoise o Simeon awi demo ma ngale manga ngopaka. 	 و یوسف و مادرش ازآنچه درباره او گفته شد، تعجب نمودند.


O nyawa nagoona la kanaga to Ngohi Ai dodiao yasowo, gena itiai ona magena Ngohi ilawangi. De lo nagoona la kanaga Ai dodiao imomanara yasowo, gena itiai ona magena Ai manara ma sopo gena yabiau. 	 هر‌که با من نیست، برخلاف من است و هر‌که با من جمع نکند، پراکنده سازد.


Ai dodiao nipipiricaya, ngohi masirete tanako igogou ngini magena o loha ifoloi niaaka o nyawaka. Sababu ngini aku o Gikimoi Awi dodoto itotiai gena nianako ifoloi de magena lo nimatekekodoto moi de moika. 	 لکن‌ای برادران من، خود نیز درباره شمایقین می‌دانم که خود از نیکویی مملو و پر از کمال معرفت و قادر بر نصیحت نمودن یکدیگر هستید.


So cawali o Yesus bato aku ngone wonasisalamati. Sababu o dunia ma qokuka o nyawa ma somoa moi lo yahiwa o Gikimoi Awi kuasa wihike la aku ngone wonasisalamati." 	 و در هیچ‌کس غیراز او نجات نیست زیرا که اسمی دیگر زیر آسمان به مردم عطانشده که بدان باید ما نجات یابیم.»


So Ngohi tinidedemo nginika, hika ngini nigolo o Gikimoika, de Una asa winihike nginika. Ma ngale nia kurangi gena o Gikimoika niasari bai! Niasari de ngini asa niamake. De lo o ngora ma duduno nioaso-aso, de o Gikimoi asa o ngora magena wapelenga de winisimaha so ngini niwosa. 	 «و من به شما می‌گویم سوال کنید که به شماداده خواهد شد. بطلبید که خواهید یافت. بکوبیدکه برای شما بازکرده خواهد شد.


Sababu ma Kristus gena wisulo la ma ngale nanga dorou ma ija gena Una wosone de Awi au ikopola, so ngone nanga dorouno o Gikimoi aku wonapalako, de lo nanga dorou gena wosiaponguka. Idadi komagena sababu Una Awi laha magena foloisi ilamo. 	 که در وی به‌سبب خون او فدیه یعنی آمرزش گناهان را به اندازه دولت فیض او یافته‌ایم.


Una awi demo ma ngale gena, ngaroko, wosidoohawa o nyawa isususaka, so cawali ma ngale una masireteka, sababu una wodupa watosi. Una magenaka o Yesus Awi muri-muri manga manara ma pipi gena una wisicoho de ma nonoma kasi masoa-masoa kanaga o pipi yatotolomuno gena una watosi. 	 و این را نه از آنرو گفت که پروای فقرا می‌داشت، بلکه از آنرو که دزد بود وخریطه در حواله او و از آنچه در آن انداخته می‌شد برمی داشت.


"Nagoona o sababu moi yaaka so o nyawa ma ceceke to ngini nia sidongirabaka Ngohi he ipiricaya kawa, ona magena o Gikimoi asa wafanggali de o dorou foloi ilamo. Lebelaha o teto ilalamo-lamo moi manga toloka isidopilikuka de o teoku yolutuka. 	 و هر‌که یکی از این کودکان را که به من ایمان آورند، لغزش دهد، او را بهتر است که سنگ آسیایی بر گردنش آویخته، در دریا افکنده شود.


So komagena ona yoiseka, de ona yangodu iwisigiliri o Gikimoiye. Qabolo de ona itemo o Pauluska, "Mia dodiao Paulus, ngona masirete nanakoka o Yahudika ma nyawa kanaga o bolu moi de ma cala-cala o Yesus iwipiricayaka, duma ma ngale ona magena o Yahudika manga bobita o Musa wosilelefo gena moi-moi qangodu yacocohosi. 	 ایشان چون این راشنیدند، خدا را تمجید نموده، به وی گفتند: «ای برادر، آگاه هستی که چند هزارها از یهودیان ایمان آورده‌اند و جمیع در شریعت غیورند:


So kagena de gila-gila ona wisidasangahadi de Awi baju imatekesikotoku yaaka moi-moi de manga gimina yamote o undi ma rabaka. 	 و چون او رامصلوب کردند، لباس او را تقسیم نموده، قرعه برآن افکندند تا هر کس چه برد.


Kagena de o nyawa yangodu yohairani so iwisigiliri o Gikimoi, de yotemo, "Wewe! O nabi wilalamo moi womasinako to ngone nanga sidongirabaka. Igogou, o Gikimoi wahino o loha waaka Awi nyawaka." 	 پس خوف همه را فراگرفت و خدا راتمجیدکنان می‌گفتند که «نبی‌ای بزرگ در میان مامبعوث شده و خدا از قوم خود تفقد نموده است.»


Ngini nia sidongirabaka ma binuka nitemo, "Ka idadi nakoso ngone paaka o kia bato podudupa." Magena itiai, duma o bi moi-moi ngone podudupa gena qangoduwa maro o kia naga qaloloha ngoneka. Ngaroko igogou o kia bato podudupa gena ka idadi ngone paaka, duma idadiwa o bi moi-moi paaaka gena qangodu o nyawa nanga siningaka isiputuru. 	 همه‌چیز جایز است، لیکن همه مفیدنیست؛ همه رواست، لیکن همه بنا نمی کند.


Mutuwade upa niawosa o kia naga kangano manena ngini tinisingongangasuka, Ngohi gena ma cunusi de ngini tinidongosa de asa tahino kali nginika. Nakoso ngini igogou Ngohi nidodaraka, gena ngini bilasu ninali Ngohi totagi toliho Ai Babaka, sababu igogou nakoso Ngohi de Ai Baba gena, Una foloisi wolamo. 	 شنیده‌اید که من به شما گفتم می‌روم و نزد شمامی آیم. اگر مرا محبت می‌نمودید، خوشحال می‌گشتید که گفتم نزد پدر می‌روم، زیرا که پدربزرگتر از من است.


Nakoso ngone o anggur poudo ma ngale ma Kristus Awi au ikokopolaka gena pososininga, ngone gena nanga sukuru patide o Gikimoiye. Magena o nonako moi ngone manena ma Kristus Awi nyawaka, la kanaga de Awi au gena nanga dorou watupuka. De ma orasi ngone o roti patepi-tepi ma ngale ma Kristus Awi rohe wahihikeka gena lo pososininga, magena o nonako moili ngone manena ma Kristus Awi nyawaka, la kanaga de Awi rohe wositagali ma ngale nanga dorou watupuka. 	 پیاله برکت که آن را تبرک می‌خوانیم، آیا شراکت در خون مسیح نیست؟ ونانی را که پاره می‌کنیم، آیا شراکت در بدن مسیح نی؟


De o nyawa la kanaga idodora, ona magena bilasu upa yosininga cawali manga sininga ma belesoka. O nyawa la kanaga isanangi, ona magena bilasu upa yosininga cawali manga sanangika. O nyawa la o kia naga yaija, ona magena bilasu upa yosininga cawali manga alamu moi-moika. 	 و گریانان چون ناگریانان و خوشحالان مثل ناخوشحالان و خریدارن چون غیرمالکان باشند،


Komagena bilasu o nyawa ipipiricaya o moi-moi qaloloha yaaka, sababu de o Gikimoi Awi laha o nyawaka so wisulo o Yesus Kristus wouti o duniaku ma ngale o Gikimoi Awi edekati la o bi nyawa yangodu aku wasisalamati. 	 زیرا که فیض خدا که برای همه مردم نجات‌بخش است، ظاهر شده،


De o kota magena maro o nita yadisiwa o bi moi-moi qangoduka, so o bi nyawa yangodu o bi moi-moi itotiai gena aku yaaka. De lo o bi kolano yangodu asa yahino la iwosa, to ona manga horomati de manga kaya masirete magena yaaho de yatide isuba o Gikimoika de lo o Duba ma Gohoka. 	 و امت‌ها در نورش سالک خواهندبود و پادشاهان جهان، جلال و اکرام خود را به آن خواهند درآورد.


Magena igogou de itero, sababu ma orasi ngini niosi, de ngini asa nidadi maro ma Kristus Awi nyawa masirete so Una Awi Gurumi wogoge nia sininga ma rabaka. So ngini maro o Gikimoi Awi ngopaka de o Yahudika manga bobita o Gikimoino gena he inijaga kawa. 	 زیرا همه شما که در مسیح تعمید یافتید، مسیح را در بر‌گرفتید.


Upa sidago ngone lo o nyafusu ma dorou magena paaka, imatero maro iqomaka o nyawa ma binuka lo yaaka. Nimasitiari bai! Ma ngale manga manara magegena ka o wange moi ma raba de kanaga ona ya-23,000 gena isoneka. 	 و نه زنا کنیم چنانکه بعضی از ایشان کردند و در یک روزبیست و سه هزار نفر هلاک گشتند.


O lobi-lobi ona yataru de ona o Laut Merah yatola, gena ma rabaka ona yangodu o Musa wimote-mote. Magena imatero maro ngone lo nakoso inaosika gena, isinonako igogou ngone o Jou Yesus Awi nyawa wimomote. 	 و همه به موسی تعمید یافتند، در ابر و در دریا؛


Magena qabolo de o Yahudika ma nyawa yamuruo naga o Antiokhia ma kotano o Pisidia ma daerano de lo o Ikoniumno yahino de itagi yakahika o Listraka. Kagena de ona o nyawa yadadala magena yasigaro sidago o Paulus o teto wisipapaka. Qabolo de ona witahe nagala una wosoneka, so awi rohe yalilia isisupu o kota ma duduka. 	 اما یهودیان از انطاکیه و ایقونیه آمده، مردم را با خود متحد ساختند و پولس را سنگسارکرده، از شهر بیرون کشیدند و پنداشتند که مرده است.


De ma goginita noli, de ona o deru ma nyawa masirete o deru ma leleani moi-moi lo qangodu o teoku yaumoka. 	 و روز سوم به‌دستهای خود آلات کشتی را به دریا انداختیم.


Ena gena, ma orasi wooho kali de iwisimane o nyawa yangodu kawa, ka cawali ngomi manenaka, de ma orasi Una wooho kali o sone ma rabano ngomi mioqo de miudo dede Una. De ngomi manena o Gikimoi womihirika la midadi saksi ma ngale Una. 	 لیکن نه بر تمامی قوم بلکه بر شهودی که خدا پیش برگزیده بود، یعنی مایانی که بعد از برخاستن او از مردگان با اوخورده و آشامیده‌ایم.


O Yesus wotemo, "Nginika tinisingangasu igogou, o nyawa nagoona manga tahu yodongosaka, eko manga gianongoru de manga awabira, eko manga awa de manga baba, eko manga ngopa-ngopa eko lo manga doro sababu ma ngale Ngohi de o habari qaloloha o Gikimoino, 	 عیسی جواب فرمود: «هرآینه به شما می‌گویم کسی نیست که خانه یابرادران یا خواهران یا پدر یا مادر یا زن یا اولاد یااملاک را بجهت من و انجیل ترک کند،


So kagena de o Yahudika manga roriri imasikadailako la tanu Una iwitago. Duma ma ngale ona yamodo o bi nyawa yadadala, so ona idadi kawa yaaka, sababu yadadala gena itemo Una magena o nabi moi. 	 وچون خواستند او را گرفتار کنند، از مردم ترسیدند زیرا که او را نبی می‌دانستند.


De o Yohanes awi nyawa wimomote magena itagi iliho, de ma ngale o Yohanes gena o Yesus wobicara o nyawa yadadalaka wotemo, "Ngini nitagi o tona ibobeleuka la o Yohanes niwimake, de ngini gena upa ma ngale niwimake o nyawa moi la kanaga wadodato so awi piricaya ma ngutu ihiwa, imatero maro o dumule o paro yawuwu so ikole hika de hino. 	 و چون ایشان می‌رفتند، عیسی با آن جماعت درباره یحیی آغاز سخن کرد که «بجهت دیدن چه چیز بیرون شدید؟ آیا نی را که از باد درجنبش است؟


Kanaga o Farisika ma nyawa moi, awi ronga o Simon, o Yesus wiaso la awi tahuka wooqo. So o Yesus wotagi awi tahuka, de wogogeku la kagena ona yooqo. 	 و یکی از فریسیان از او وعده خواست که بااو غذا خورد پس به خانه فریسی درآمده بنشست.


Sababu o nyawa la kanaga o wange yahihiri, ona magena yahiri la ma ngale o Jou iwihoromati. De o nyawa la kanagali o kia bato yaooqo, ona magena lo yaoqo la ma ngale o Jou iwihoromati, sababu ma ngale manga ino gena ona yodupa manga sukuru Unaka yatide. De lo o nyawa la kanaga ka o gaahu yaooqo, ona magena lo yaaka la ma ngale Una iwihoromati, de ona lo ma ngale manga ino gena yodupa manga sukuru yatide Unaka. So o moi-moi yaaaka gena upa potemo isala. 	 آنکه روز را عزیز می‌داندبخاطر خداوند عزیزش می‌دارد و آنکه روز راعزیز نمی دارد هم برای خداوند نمی دارد؛ و هرکه می‌خورد برای خداوند می‌خورد زیرا خدا راشکر می‌گوید، و آنکه نمی خورد برای خداوندنمی خورد و خدا را شکر می‌گوید.


Igogou de itero, o Gikimoi gena foloi wokuasa ka sidutu ikakali. Amin. 	 او را تا ابدالاباد جلال وتوانایی باد، آمین.


Duma ngone aku inakulai kawa, sababu ngone gena de o dodara kanaga nanga siningaka, so o dodoto itotiaika pomasigocoho sidago igogou o bi moi-moi qangodu kanaga ma rabaka ngone nanga rimoi dede ma Kristus gena ma buturu asa idogo-dogo. Nako ma Kristus gena, posiade-ade Una maro nanga sahe. 	 بلکه در محبت پیروی راستی نموده، در هرچیز ترقی نماییم در او که سر است، یعنی مسیح؛


Bolo, de ona imasidiado o Yerusalemka, so o Yesus wotagili o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka, de wasitodadaheno o nyawa yadala kagenadahu imasiiija de imatekekokiija. Ona ma binuka o nyawa o doku ma somoano manga pipi imatekesitagali de ma binukali o namo dara imasiiija yaaka manga gaso. So o Yesus witoosa, de gila-gila Una wadusu, de manga meja waeha, de lo manga bako wosipapaka. Qabolo de wosibobita wotemo, 	 پس وارد اورشلیم شدند. و چون عیسی داخل هیکل گشت، به بیرون کردن آنانی که درهیکل خرید و فروش می‌کردند شروع نمود وتخت های صرافان و کرسیهای کبوترفروشان راواژگون ساخت،


Ce! To ngini nia dodiao manga sala qaceke maro o gaapo manga lakoka magena aku niakelelo, duma niakelelowa kanaga nia sala ilalamo maro o ifa moi yodebesu nia lako masireteka. 	 و چون است که خس را درچشم برادر خود می‌بینی و چوبی را که چشم خود داری نمی یابی؟


Sababu o orasi moi-moi kiaka ngini o roti nioqo de o anggur niudo magena, de nginika lo kanaga o habari ma ngale idodooha o Jou Awi sone gena nisihabarika, sidago Una o dunia manenaka done asa wahino kali. 	 زیرا هرگاه این نان را بخورید و این پیاله رابنوشید، موت خداوند را ظاهر می‌نمایید تاهنگامی که بازآید.


"Nakoso o nyawa moi nia sidongirabaka wodupa o tahu moi o falagaku ikukuruye wosigoko, una magena bilasu wogogeku la iqoma waeto kasi o tahu maro komagena ma ija o kiamoi, la aku wanako awi pipi gena igogou yaado eko hiwa. 	 «زیرا کیست از شما که قصد بنای برجی داشته باشد و اول ننشیند تا برآورد خرج آن رابکند که آیا قوت تمام کردن آن دارد یا نه؟


Ona gena de manga bicara ma faida ihihiwa ma ngale manga manara masirete gena imasicaralamo, la yabaja o nyawa nagoona kangano asa o dorou yapalako gena yaaka kawa maro manga dodiao manga gogoho qatotorou. Ena gena, yasibaja la yaaka o nyafusu ma dorou maro to ona manga ake de manga nao. 	 زیرا که سخنان تکبرآمیز و باطل می‌گویند و آنانی را که از اهل ضلالت تازه رستگار شده‌اند، در دام شهوات به فجور جسمی می‌کشند،


Ai salam tosidingo ongo Mariaka, ma ngale ngini muna momanara qaputuru poli. 	 و مریم را که برای شما زحمت بسیار کشید، سلام گویید.


Ma orasi o Yesus Awi umuru he o taungu moruwange, de Una Awi manara wasolano. Imamote o nyawa manga tagapi, Una magena ma baba o Yusuf, o Yusuf ma baba gena o Eli. 	 و خود عیسی وقتی که شروع کرد، قریب به سی ساله بود. و حسب گمان خلق، پسر یوسف ابن هالی


Kagena de o ngopeqeka muna magena momanako ami manara Una wanakoka, so muna mahino de mitirine so Awi simaka mosuba mobukuku. De muna masingangasu o nyawa yadadala manga simaka, "Ngohi ai siri qatubuso so Ani jubaka tomasimaho de gila-gila ai siri qalohaka." 	 چون آن زن دید که نمی تواند پنهان ماند، لرزان شده، آمد و نزد وی افتاده پیش همه مردم گفت که به چه سبب او را لمس نمود و چگونه فور شفا یافت.


Kagena de Una wotagi o Galilea ma bi doku wakiloli so o habari qaloloha wosihabari o bi puji ma tahu ma rabaka, komagena lo idala manga toka wodusu de wasisaka. 	 پس در تمام جلیل درکنایس ایشان وعظ می‌نمود و دیوها را اخراج می‌کرد.


So nako o Suba ma Dadaru o dunia manenaka de lo o suba ma moi-moi gena, qangodu maro ka o nonako o kia naga o sorogaka. O dadaru magena yatebi kasi bilasu komagena. Duma nako o Suba ma Dadaru o sorogaka gena, bilasu ma suba foloisi qaloha. 	 پس لازم بود که مثل های چیزهای سماوی به اینها طاهر شود، لکن خود سماویات به قربانی های نیکوتر از اینها.


De o Roti ma Ragi Ihihiwa ma Rarame o Yahudika yaaaka gena ipasaka, de ngomi kagena o Filipika so o deruku mipane de miside ma deka sidago o wange motoha de asa mimasidiado o Troaska, kiaka kagena ngomi migoge o wange tumudingi. 	 و اما ما بعد از ایام فطیراز فیلپی به کشتی سوار شدیم و بعد از پنج روز به ترواس نزد ایشان رسیده، در آنجا هفت روزماندیم.


De ngaroko ona magena itemo aku yaaka o moi-moi maro o Gikimoi wodudupa, duma iholu o Gikimoi Awi kuasa yariwo la aku manga oho qaloha. Bilasu nomasirese ikuruka de o bi nyawa maro ona komagena. 	 که صورت دینداری دارند، لیکن قوت آن را انکار می‌کنند. از ایشان اعراض نما.


Qabolo de o prajurit, de ma kapita, de lo ona yojojajaga magena asa o Yesus iwitago de iwipiliku. 	 انگاه سربازان و سرتیبان و خادمان یهود، عیسی را گرفته، او را بستند.


O habari qaloloha gena ma ngale to Una Awi Ngopa, Una magena o Yesus Kristus nanga Jou. De ma ngale Una magena wodadi maro o nyawa moi de Awi rohe gena, Awi sihino kanaga o Daud awi ngopa de awi danoku. Duma ma ngale Una Awi siningaka Awi gogoho o Gikimoino gena, kanaga o Gikimoi wonasinako igogou Una magena o Gikimoi ma Ngopa de Awi kuasa qapoputuru. Komagena wosinako ma orasi Una o sone ma rabano wisioho kali. 	 و بحسب روح قدوسیت پسر خدا به قوت معروف گردید ازقیامت مردگان یعنی خداوند ما عیسی مسیح،


Ai saturu o nguusu wodadato gena, positero de o Iblis. O gugutu gena positero de o dunia ma dodogu. De youutu gena, positero de o bi malaikat. 	 و دشمنی که آنها را کاشت، ابلیس است و موسم حصاد، عاقبت این عالم ودروندگان، فرشتگانند.


Qabolo de o Yesus kagena wokahika, de wikelelo o nyawa moi o balastengi wototolomu, awi ronga o Lewi (iwisiaso lo o Matius), o kantorka wogogeku. Kagena de o Yesus wotemo unaka, "Nahino noimote Ngohi." 	 از آن پس بیرون رفته، باجگیری را که لاوی نام داشت، بر باجگاه نشسته دید. او را گفت: «از عقب من بیا.»


Kagena o wange muruo nagaka, de o nabi moi una lo o Gikimoi Awi demo wosingongangasu, awi ronga o Agabus, o Yudea ma daerano de wahino. 	 و چون روز چند در آنجا ماندیم، نبی‌ای آغابوس نام از یهودیه رسید،


Orasi manena o kia niahiri la ngone paaka Unaka." De yangodu itemo, "O Yesus de wisala!" De imatoore, "Bilasu Una wisosone!" 	 چه مصلحت می‌بینید؟» ایشان در جواب گفتند: «مستوجب قتل است!»


Kagena de o Yesus wotagi o Zaitun ma Talaka so ma qokuka wogogeku. De Una ka womatengoka, de Awi muri-muri yahino ma ngale imasano. Ona wisano Unaka itemo, "Baba, hika nomisingangasu muruoka asa o hali notetemo magena idadi. De lo nomisidumu o nonako o kia idadi nakoso Ngona asa nahino de lo ma orasi ma dodogu imasidiado." 	 و چون به کوه زیتون نشسته بود، شاگردانش در خلوت نزدوی آمده، گفتند: «به ما بگو که این امور کی واقع می‌شود و نشان آمدن تو و انقضای عالم چیست.»


De ma boboloi Una o nyawa powiriwo paakuwa, sababu ka cawali Una waaka so ngone o nyawa aku pooho de lo powoma, de Una lo o bi moi-moi qangodu wonahike ngoneka. 	 و از دست مردم خدمت کرده نمی شود که گویامحتاج چیزی باشد، بلکه خود به همگان حیات ونفس و جمیع چیزها می‌بخشد.


So ma ngale ngini ma Kristus niwipipiricayaka gena Una magena maro o teto moi igogou ihali. Duma ma ngale o nyawa iwipiricayawa ona magena done igogou asa o bodito yamake, maro isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O teto o tukang yahoholu de yapapakewa magena done asa isiaka de idadi o tahu ma sosoqe ma teto ma nonoma." 	 پس شما را که ایمان دارید اکرام است، لکن آنانی را که ایمان ندارند، «آن سنگی که معماران رد کردند، همان سر زاویه گردید»،


Nakoso ngohi gena, qadoohawa. Kanaga ma lamo gena o habari ma ngale ma Kristus gena isihabarika, bai de manga edekati qaloloha bai lo de manga edekati qatotorou. Komagena so to ngohi ai sininga isanangi. De igogou to ngohi ai sininga foloisi isanangi, 	 پس چه؟ جز اینکه به هر صورت، خواه به بهانه و خواه به راستی، به مسیح موعظه می‌شود واز این شادمانم بلکه شادی هم خواهم کرد،


Bilasu ma moi waasi iwikalaki, sababu o nyawa ipipiricaya manga bobareta moi gena maro o Gikimoi Awi sosulo ma ngale o nyawa ipipiricaya waleleani. Komagena upa womacaralamo, upa witobatoosa, upa witobadalu, upa witobangamo de upa o pipi wodesere. 	 زیرا که اسقف می‌باید چون وکیل خدابی ملامت باشد و خودرای یا تندمزاج یا میگساریا زننده یا طماع سود قبیح نباشد،


De kagena so qaputuku de o Paulus o gogelelo moi o Gikimoino wamake. O Makedonia ma nyawa moi asa womaokoye awi simaka, de wogolo wagegego de wotemo, "Hino la niatola o teo ma sonongaka, de ngomi o Makedoniaka nimiriwo kasi!" 	 شبی پولس را رویایی رخ نمود که شخصی از اهل مکادونیه ایستاده بود التماس نموده گفت: «به مکادونیه آمده، ما را امداد فرما.»


So o imamka ma bi sahe ona magena o pipi magena yakobu de yaqehe, de lo yotemo, "O pipi manena o au ma bobangu. Imamote de nanga bobita gena o pipi maro komagena yaakuwa niongado o suba ma boruaku o Gikimoi Awi Tahuka." 	 اما روسای کهنه نقره را بر داشته، گفتند: «انداختن این در بیت‌المال جایز نیست زیرا خونبها است.»


So o nyawa lo waali ma Kristus Awi dodara ngoneka gena yafati. Ngaroko o nyawa ngone o susa inagaka eko inasisangisara, duma Awi dodara ngoneka gena itoguwa. De ngaroko ngone nanga ino ihiwa eko nanga baju ikurangi, duma Awi dodara ngoneka gena itoguwa. De ngaroko ngone lo o bodito ma rabaka sidago lo inatoomaka, duma igogou-gogou Awi dodara ngoneka gena yafatiwa. 	 کیست که ما را ازمحبت مسیح جدا سازد؟ آیا مصیبت یا دلتنگی یاجفا یا قحط یا عریانی یا خطر یا شمشیر؟


Duma una wosango o Yesuska wotemo, "Jou, nahinoka bai! Done ai ngopa wosone so." 	 سرهنگ بدو گفت: «ای آقا قبل از آنکه پسرم بمیرد فرود بیا.»


Ngini niopiricayaka igogou o Gikimoi ma Ngopa Una magena o Salamati ma Kolano, so nginika o surati manena ngohi tolefoka de kanaga ma lamo gena ngini asa nianako igogou o oho ka sidutu ikakali gena niamakeka. 	 این را نوشتم به شما که به اسم خدا ایمان آورده‌اید تا بدانید که حیات جاودانی دارید و تا به اسم پسر خدا ایمان بیاورید.


De o Barnabas ona iwisironga o Zeus, de o Paulus ona iwisironga o Hermes sababu una wobicara idala. 	 پس برنابا را مشتری و پولس راعطارد خواندند زیرا که او در سخن‌گفتن مقدم بود.


So o Yesus o ade-ade magena wosijarita qabolo de wotemo, "Komagena lo o orasi ma simaka de o nyawa yadala ibitototuuruno done asa ibiqoqomaka, so o orasi manena o nyawa yadala o orasi manena iqoqomaka done asa itotuuru kali." 	 بنابراین اولین آخرین و آخرین اولین خواهند شد، زیراخوانده‌شدگان بسیارند و برگزیدگان کم.»


De lo ngini asa ningaho o bobaretaka eko o kolanoka ma sababu ngini to Ngohi Ai muri-muri. So magena to ngini nia orasi qaloloha moi la ma ngale Ngohi de o habari qaloloha gena niasingangasu onaka de lo o nyawa ma somoasi, ena gena o Yahudika ma nyawa yasowo. 	 ودر حضور حکام و سلاطین، شما را بخاطر من خواهند برد تا بر ایشان و بر امت‌ها شهادتی شود.


Ma ngale o Yakub awi piricaya so ma orasi he yadangade wosone, de o Yusuf awi ngopa yasinoto wasigolo o Gikimoika la to Una Awi laha idogo, so una awi didikika womasigocoho de wosuba o Gikimoika. 	 به ایمان یعقوب در وقت مردن خود، هریکی از پسران یوسف را برکت داد و بر سر عصای خود سجده کرد.


Womatamiku de o malaikat moili o Gikimoi Awi Tahuno wosupu, de awi ili ilamo-lamo wotemo Unaka, "De Ani rarari qadodoto magena hika o duniaka notagi la nautu, sababu o sopo qaomuka so o gugutu ma orasi he yaadoka so naredi." 	 و فرشته‌ای دیگر از قدس بیرون آمده، به آواز بلند آن ابرنشین را ندا می‌کند که داس خود را پیش بیاور و درو کن، زیرا هنگام حصاد رسیده و حاصل زمین خشک شده است.


"Ngini ningodu nianako gena iqoqomaka kanaga nia dodoto manena isingangasu qabolo nia ete de nia toporaka, ena gena, 'Ngini upa nitooma. Nakoso o nyawa la yotooma, ona magena bilasu yasisala.' 	 «شنیده‌اید که به اولین گفته شده است "قتل مکن و هر‌که قتل کند سزاوار حکم شود."


Duma ma Kristus igogou-gogou o soneno iwisioho kali. De Una iwisioho kali woqomaka la wodadi maro o jaji moi, kiaka to Gikimoi Awi nyawa nakoso isone de done asa ona lo wasioho kali. 	 لیکن بالفعل مسیح از مردگان برخاسته ونوبر خوابیدگان شده است.


Ngini nia bobareta idodoto ona magena, bilasu manga sulo niamote de ona niasigise, sababu ona gena kanaga to ngini nia sininga magena yojajaga, de done asa ona manga manara magena bilasu widedemo o Gikimoika la Una wahiri. So ona gena bilasu niasigise, la ona aku o manara magena yaaka de manga nalika. Nakoso ngini niasigisewa, de ona magena asa ka de manga sininga qatubuso, de ma duuruka ngini gena asa o loha niamakewa. 	 مرشدان خود را اطاعت و انقیاد نمایید زیراکه ایشان پاسبانی جانهای شما را می‌کنند، چونکه حساب خواهند داد تا آن را به خوشی نه به ناله به‌جا آورند، زیرا که این شما را مفید نیست.


Una wasango onaka wotemo, "Iteroka, ngini nianano gena o tahu magena ilamo de qaloha. Duma ngini tinisingangasu igogou, done o tahu-tahu magena ma teto o ngai moi lo asa imalapangawa de o teto ma somoa, sababu qangodu magena asa iruba de ituraba." 	 عیسی ایشان را گفت: «آیا همه این چیزها را نمی بینید؟ هرآینه به شمامی گویم در اینجا سنگی بر سنگی گذارده نخواهد شد که به زیر افکنده نشود!»


"O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o Khorazimka de o Betsaidaka ma bi nyawa. To ngini nia dokuka o nonako ihahairani igogou idala taakaka, duma ngini niholusi nia dorouno nimatoba de nimatoduba. So tosiade nakoso o nonako ihahairani magena taaka o Tirus ma dokuka de o Sidon ma dokuka, de igogou iqomaka ona magena ngaroko o Yahudika ma nyawa yasowo, duma asa manga dorouno imatoba de imatodubaka, sidago lo o baju koloko o karong imasitibaku de o gaapo isihaja manga saheku, maro o beleso ma nonako moi. 	 وای بر تو‌ای خورزین؛ وای بر تو‌ای بیت صیدا، زیرا اگر معجزاتی که در شما ظاهر شددر صور و صیدون ظاهر می‌شد، هرآینه مدتی درپلاس و خاکستر نشسته، توبه می‌کردند.


O orasi magena o Yesus o tala moiye wodola la ma ngale wosumbayang, so kagena o putu moi wapasiku wosumbayang o Gikimoika. 	 و در آن روزها برفراز کوه برآمد تا عبادت کند وآن شب را در عبادت خدا به صبح آورد.


Ma orasi o soma magena iwedoka, de yososoma manga soma magena yalia de yatide o dowongisa. Qabolo de ona igogeku, de o bi nao gena yahiri-hirika. O bi nao qaloloha o karajaku yongado de lo o bi nao ma dorou gena yaumoka. 	 وچون پر شود، به کناره‌اش کشند و نشسته، خوبهارا در ظروف جمع کنند و بدها را دور اندازند.


Igogou, ngohi kanaga ai edekati qaloloha foloisi ilamo nginika, imatero de o Gikimoi lo kanaga Awi edekati qaloloha foloisi ilamo nginika bai! Ngohi manena ma nonoma ngini tinidoto la ma Kristus ngini niwipiricaya, de tongongano ka Una niwipiricaya qaputuru. Ngini gena maro o jojaru moi imabobaika de yanau moi. De muna magena ngohi tomingosoka to una awi simaka, ena gena ma Kristus Awi simaka. 	 زیراکه من بر شما غیور هستم به غیرت الهی؛ زیرا که شما را به یک شوهر نامزد ساختم تا باکره‌ای عفیفه به مسیح سپارم.


O Yesus lo wotemo wimomoteka, "Ngohi totemo, igogou ma wangeka done manga dorou ma sopo o Gikimoi wafanggali de o dorou, de o doku magenaka asa yafanggali de o dorou ifoloisi qatorou de o dorou iqoqomaka o Sodom ma bi nyawa ma dorou manga fanggali." 	 و به شما می‌گویم که حالت سدوم در آن روز، از حالت آن شهر سهل تر خواهد بود.


La o Petrus de o Yohanes yapalakoka, de ona iliho kali to ona manga dodiao ipipiricayaka, so isingangasu o kia maro o imamka ma bi sahe de o Yahudika manga roriri manga gangamo yasitetemoka gena. 	 و چون رهایی یافتند، نزد رفقای خودرفتند و ایشان را از آنچه روسای کهنه و مشایخ بدیشان گفته بودند، مطلع ساختند.


De o nyawa yatumudingi magena yatota o bi rasulka, la manga gia yahado yatumudingiku de isumbayang ma ngale o gogobu manga oho ma manara gena yaaka. 	 ایشان را در حضوررسولان برپا بداشتند و دعا کرده، دست بر ایشان گذاشتند.


De nanga rohe gena upa he o Gikimoi waumo. Sababu maro Una iqomaka de Awi kuasa ma Jou o soneno wisioho kali, komagena lo ngone so asa wonasioho kali o soneno. 	 و خدا خداوند را برخیزانید و ما را نیز به قوت خود خواهد برخیزانید.


Ma ngale Una gena ngohi tinisingangasu qabolo nginika, de totemo, done wimoi asa wahino wotuuruno gena Awi manara foloi ilamo, sababu ngohi isibuo waasi de Una gena he kanaga woohoka. 	 این است آنکه من درباره او گفتم که مردی بعد از من می‌آید که پیش از من شده است زیرا که بر من مقدم بود.


Qabolo de o Yesus o nyawa kagenadahu wadoto, so wotemo onaka, "O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefo Una wotemo komanena, 'To Ngohi Ai tahu manena idadi o bi bangsa manga riho moi la kanena isuba de isumbayang.' De qadoohaso ngini niaaka ikokokoora manga dodutulu ma riho. Ce!" 	 و تعلیم داده، گفت: «آیامکتوب نیست که خانه من خانه عبادت تمامی امتها نامیده خواهد شد؟ اما شما آن را مغاره دزدان ساخته‌اید.»


Ai salam tosidingo o Filologuska de lo ongo Yulia, komagena lo o Nereuska de awi bira, de lo o Olimpaska de ona o Gikimoi Awi nyawa yangodu gena dede ona imakokangaho yangoduka. 	 فیلولکس را و جولیه و نیریاس و خواهرش و اولمپاس و همه مقدسانی که با ایشانند سلام برسانید.


Ma orasi he qaginita itiai, de o deru ma nyawa ona yakelelo o gura moi, duma yanakowa o gura o kia magena. Kagenali yakelelo o jiko moi gena de ma dowongika. So manga edekati mia deru tanu sagena o dowongisa isikahisa. 	 اما چون روز، روشن شد، زمین را نشناختند؛ لیکن خلیجی دیدند که شاطی‌ای داشت. پس رای زدند که اگر ممکن شود، کشتی را بر آن برانند.


O kolano ona magena manga edekati isirimoi so to ona manga kuasa maro o kolano gena yahike o haiwani ilalagoka. 	 اینها یک رای دارند و قوت و قدرت خود را به وحش می‌دهند.


De o orasi manena ai saturu kiaka ihoholu ngohi todadi to ona manga kolano, ona magena niangaho nonena. La ona yangodu niatooma ai simaka.' " 	 اما آن دشمنان من که نخواستند من بر ایشان حکمرانی نمایم، در اینجا حاضر ساخته پیش من به قتل رسانید.»


La ona yasinoto igogou yotagi o Yesuska, de widedemo Unaka itemo, "Baba, o Yohanes womisuloka la minisano Ngonaka, idodooha Ngona gena igogou o Salamati ma Kolano ngomi miwidodamaha, kiaka o Gikimoi womijajajika, eko ngomi bilasu o nyawa ma somoa moili miwidamaha." 	 آن دو نفر نزد وی آمده، گفتند: «یحیی تعمید‌دهنده ما را نزد تو فرستاده، می‌گوید آیا تو آن آینده هستی یا منتظر دیگری باشیم.»


De ngini magena lo ngaroko nitemo ona magena bilasu yasisala de manga dorou ma fanggali yamake, duma ngini masirete lo o dorou niaaka. Ce! Ngini lo Una bilasu winifanggali de o dorou de lo niaakuwa nimasirese bai! 	 پس‌ای آدمی که برکنندگان چنین اعمال حکم می‌کنی و خود همان را می‌کنی، آیا گمان می‌بری که تو از حکم خداخواهی رست؟


Igogou, Ngohi asa tatooma o nyawa ona magena nakoso to muna ami dodoto gena yamote de yacoho. Komagena so o bi gogobu yangodu gena asa yanako igogou-gogou Ngohi manena gena o nyawa ngini ningodu nia sininga ma raba tatailako, de tanako ma ngale nia loha de nia dorou ma sopo done tafanggali de o loha eko lo de o dorou. 	 و اولادش را به قتل خواهم رسانید. آنگاه همه کلیساها خواهنددانست که منم امتحان کننده جگرها و قلوب و هریکی از شما را برحسب اعمالش خواهم داد.


De nakoso ngone o sangisara pamoku qaputuru, asa o nyawa ngone lo popareta dede Una. Duma nakoso ngone potemo Una powinakowa, asa Una lo wotemo ngone wonanakowa. 	 و اگرتحمل کنیم، با او سلطنت هم خواهیم کرد؛ وهرگاه او را انکار کنیم او نیز ما را انکار خواهدکرد.


"Bilasu o surati moi nalefo kali de nosidingo o gogobu o Sardiska de to ona manga bobaretaka nosingangasu: Ngohi manena de o Gikimoi Awi gurumi tumudingi tapareta de lo o bi ngoma tumudingi gena tacoho. So o demo manena gena Ngohi tinisingangasu nginika. Ngohi tanako ngaroko o nyawa itemo o oho qamomuane Ngohino gena ngini niamake, duma igogou ngini niamake kawa. 	 «و به فرشته کلیسای در ساردس بنویس این را می‌گوید او که هفت روح خدا و هفت ستاره را دارد. اعمال تو را می‌دانم که نام داری که زنده‌ای ولی مرده هستی.


Niosininga lo o kia naga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, gena o Sabat ma wange isigeto de o bi imam o Gikimoi Awi Tahuka yomanara duma ona yasisalawa. 	 یا درتورات نخوانده‌اید که در روزهای سبت، کهنه درهیکل سبت را حرمت نمی دارند و بی‌گناه هستند؟


Kagena de Una wotemo onaka, "Ce! So niiseka de ka niasahe waasi! Qadoohaso ngini niasahewa, ena gena o kia naga una waoqoka una magena o dorouka wingahowa, so upa nitemo una witorou o Gikimoi Awi simaka. 	 بدیشان گفت: «مگر شما نیز همچنین بی‌فهم هستید ونمی دانید که آنچه از بیرون داخل آدم می‌شود، نمی تواند او را ناپاک سازد،


Duma yoleleani la kanaga yanakowa manga tuangi awi dupa, de done yaaka o kia naga isasala sidago bilasu yasifanggali de o dorou, ona magena asa yangapo ka ma cunuka. Sababu nagoona aku yapiricaya so yahike de ma boloika, komagena lo bilasu aku yagolo de yagegego onaka." 	 اما آنکه نادانسته کارهای شایسته ضرب کند، تازیانه کم خواهد خورد. و به هر کسی‌که عطا زیاده شود ازوی مطالبه زیادتر گردد و نزد هر‌که امانت بیشترنهند از او بازخواست زیادتر خواهند کرد.


So una wotagi wasose o malaikat yaruha magena. Ona magena iqomaka yapilikuka, de itamaha la ma ngale ma orasi magenena yaado o nyawa o regu saange gena o regu moi o duniaka asa yatooma. 	 پس آن چهارفرشته که برای ساعت و روز و ماه و سال معین مهیا شده‌اند تا اینکه ثلث مردم را بکشند، خلاصی یافتند.


De manga dodoto ikokulai magegena asa o nyawa ma somoa yamote koloko o panyake manga rohe ma kahika itagi so o nyawa ma somoaka lo ma siri yadahe. De kanaga o dodoto ikokulai yododoto manga sidongirabaka gena o Himeneus de o Filetus lo imasimote. 	 و کلام ایشان، چون آکله می‌خورد و از آنجمله هیمیناوس و فلیطس می‌باشند


Ma ngale Ai demo magegena upa ngini niohairani. Sababu iteka kawa, de ma orasi asa imasidiado de o nyawa isosoneka igogou ona yangodu asa Ai ili yoise. 	 و بیرون خواهند آمد؛ هر‌که اعمال نیکوکرد، برای قیامت حیات و هر‌که اعمال بد کرد، بجهت قیامت داوری.


Kagena de ona itagi o imam ma bi saheka de o Yahudi ma roririka, so imasingangasu itemo, "Ngomi manena misasi lo qabolo gena bilasu o Paulus miwitago de miwitooma kasi, de asa ngomi mioqo de miudo kali. 	 اینها نزد روسای کهنه و مشایخ رفته، گفتند: «بر خویشتن لعنت سخت کردیم که تا پولس رانکشیم چیزی نچشیم.


Duma ma ngale o Gikimoi Awi laha so ngohi kanaga aku todadi maro o Jou Yesus Awi rasul moika. De lo to Una Awi laha gena, to ngohi ai oho ma rabaka kanaga de ma sopo. Ngohi gena tomanara foloisi qatubuso de o bi rasul ma binuka. Ngaroko igogou ngohi tomanara qatubuso, magena to ngohi ai buturu qasowo, duma o Gikimoi Awi laha kanaga ngohi isiputuru. 	 لیکن به فیض خدا آنچه هستم هستم و فیض او که بر من بود باطل نگشت، بلکه بیش از همه ایشان مشقت کشیدم، اما نه من بلکه فیض خدا که با من بود.


Kagena de ngohi takelelo o malaikat ma somoa moili una magena wososo o ngawa-ngawaku wouti, de waaho o Gikimoi Awi habari qaloloha gena isihabari ka sidutu ikakali. Waaho la ma ngale wasihabari o bi nyawa igogoge o duniaka, ona magena o bi bangsa moi-moi, o bi soa moi-moi, de lo o bi bahasa moi-moika. 	 و فرشته‌ای دیگر را دیدم که در وسط آسمان پرواز می‌کند و انجیل جاودانی را دارد تا ساکنان زمین را از هر امت و قبیله و زبان و قوم بشارت دهد،


Magena de imajobo o deruku ipane so imatinga o riho moi imatitingano. 	 پس به تنهایی در کشتی به موضعی ویران رفتند.


Kagena de ngohi tokelelo o malaikat yaruha kanaga imaokoye o dunia ma pupuku ihaka. Ona magena o paro ma gola ngai iha yafati. Yafati la ma ngale o paro upa he iwuwu o dududuka eko o teoka, de o gota moi lo upa ihiti. 	 و بعد از آن دیدم چهار فرشته، بر چهارگوشه زمین ایستاده، چهار باد زمین را بازمی دارند تا باد بر زمین و بر دریا و بر هیچ درخت نوزد.


Kanaga ona yaaka komagena nginika, sababu ngini gena to Ngohi Ai nyawa de lo iwinako itiaiwa Una woisusuloka so Ngohi tahino. 	 لکن بجهت اسم من جمیع این کارها را به شما خواهندکرد زیرا که فرستنده مرا نمی شناسند.


De ma orasi ona imasidiado o Yerusalemka gena, o bi rasul, de o roriri, de lo ma gogobu ona yangodu imatolomu so imatekesikomore dede ona. Qabolo de o Paulus de o Barnabas yasingangasu ona yangoduka idodooha manga manara ma rabaka o Gikimoi waaka so o bi nyawa o Yahudika yasowo lo o Yesus iwipiricayaka. 	 و چون وارد اورشلیم شدند، کلیسا ورسولان و کشیشان ایشان را پذیرفتند و آنها را ازآنچه خدا با ایشان کرده بود، خبر دادند.


O bi bangsa ma nyawa inisigogigisewa manga doosa foloisi ilamo. Duma ma orasi yaadoka, ona asa Ngona nangamo. Isosone manga manara natailako. Nasilamo o bi nabi gena Ani sosulo, Ani nyawa yauqu eko yalago, nako inihoromati Ngona, yangodu nasifanggali de o dodara. O nyawa o dorou yaaaka o duniaka Ngona asa ka nasisa de nabodito." 	 و امت هاخشمناک شدند و غضب تو ظاهر گردید و وقت مردگان رسید تا بر ایشان داوری شود و تا بندگان خود یعنی انبیا و مقدسان و ترسندگان نام خود راچه کوچک و چه بزرگ اجرت دهی و مفسدان زمین را فاسد گردانی.»و قدس خدا در آسمان مفتوح گشت وتابوت عهدنامه او در قدس او ظاهر شد و برقها وصداها و رعدها و زلزله و تگرگ عظیمی حادث شد.


Imajoboka, de o paro qasosihilo imasidiado sidago o moku-moku ilalago manga deru yapoka. 	 و دریابواسطه وزیدن باد شدید به تلاطم آمد.


Duma nagoona la kanaga yomanosu, yotemo Ngohi inakowa, de ona lo Ai Baba o sorogaka Ngohi asa tomanosu de totemo, 'O nyawa ona manena to Ngohi Ai nyawa imomote yasowo.' " 	 اما هر‌که مرا پیش مردم انکار نماید، من هم در حضور پدر خود که در آسمان است او را انکار خواهم نمود.


De o Yesus Kristus Awi nyawa ona magena o dorou ma dupa moi-moi kanaga manga sininga ma rabaka gena qangodu yaaka kawa, maro o nyawa la kanaga yasangahadika so yooho kawa. 	 و آنانی که از آن مسیح می‌باشند، جسم را با هوسها و شهواتش مصلوب ساخته‌اند.


So o nyawamoi-nyawamoi bilasu manga sininga masirete gena yatailako iqoma. Qaboloka, de ka idadi la o roti yooqo de o anggur youdo. 	 اما هر شخص خود راامتحان کند و بدینطرز از آن نان بخورد و از آن پیاله بنوشد.


Magena de ngohi tomakiliho de takelelo ma ngale tatailako nagoona ibicara ngohino. Ato tomaginano gena, kanaga o silo ngai tumudingi de ma dadami lo ka o guracino, 	 پس رو برگردانیدم تا آن آوازی را که با من تکلم می‌نمود بنگرم؛ و چون رو گردانیدم، هفت چراغدان طلا دیدم،


De ngohi togolo nginika bilasu o Jouka nijaji la o surati manena asa niabaca o nyawa ipipiricaya ona yangoduka. 	 شمارا به خداوند قسم می‌دهم که این رساله برای جمیع برادران مقدس خوانده شود.


Igogou una asa wosanangi, nakoso ma tuangi awi dodagino woliho de wimake una awi manara gena ka waakasi. 	 خوشابحال آن غلام که آقایش چون آید، او را در چنین کارمشغول یابد.


Nagala ma deka o orasi muruo naga ngohi asa togoge dede ngini, sidago lo o alo ma orasi ipasaka, la ma ngale ngini aku ngohi niriwo ma ngale to ngohi ai dodagi tadofa o riho ma somoaka. 	 واحتمال دارد که نزد شما بمانم بلکه زمستان را نیزبسر برم تا هرجایی که بروم، شما مرا مشایعت کنید.


So kagena de o Yahudika manga roriri isitatapu ma orasi de ma wange la aku ona yahino unaka imatolomu kali. So ma orasika de ona magena yahino foloisi yadala o Paulus awi dodoguka, so ka o goginita nosi de o Paulus wosihabari de wadoto onaka womatoguwa ma bati imaqa-maqaka. Una wosihabari ma ngale idodooha o Gikimoi wokolano de wopareta o bi nyawaka, de lo o bi bobita o Musa wosilelefoka bai lo o bi nabi manga buku ma demo wadoto la manga sininga waqeha ma ngale yopiricaya o Yesus Una magena igogou o Salamati ma Kolano. 	 پس چون روزی برای وی معین کردند، بسیاری نزد او به منزلش آمدند که برای ایشان به ملکوت خدا شهادت داده، شرح می‌نمود و ازتورات موسی و انبیا از صبح تا شام درباره عیسی اقامه حجت می‌کرد.


So, ai dodiao, o Gurumi Qatetebi ngini winihirika la ngini nidadi o roriri, so nimajaga nia piricaya masirete la niamote igogou o Gikimoi Awi dodoto, komagena lo o bi gogobu yangodu bilasu niajaga, maro o sowohi moi wojaga de wapalihara to una awi duba. La Una Awi gogobu gena ngini bilasu niojaga, sababu ma ngale Awi dodara so wihike ma Ngopa womatetengo wosone, la ma ngale o nyawa ona magena o Gikimoi aku waaka to Una Awi nyawa masirete. 	 پس نگاه دارید خویشتن وتمامی آن گله را که روح‌القدس شما را بر آن اسقف مقرر فرمود تا کلیسای خدا را رعایت کنیدکه آن را به خون خود خریده است.


O dodiao ipipiricaya o bolu moi la kanaga o Babilon ma dokuka, ona lo o Gikimoi wahihirika. Ona kanena yangodu manga salam isidingo nginika. De o Markus lo una towisiboboso maro to ngohi ai ngopa masirete gena, awi salam winisidingo nginika. 	 خواهر برگزیده با شما که در بابل است و پسر من مرقس به شما سلام می‌رسانند.


Mutuwade ngohi ngaroko upa de ai demo icocawaro, duma kanaga de o cawaro moili asa tasihabari o nyawa nagoona yodupa o Gurumi Qatetebi wimomoteka. O cawaro magegena imaterowa de o dunia ma bi nyawa manga cawaro, de lo imaterowa de o dunia ma bi bobareta manga cawaro, sababu ona gena done yasisa. 	 لکن حکمتی بیان می‌کنیم نزد کاملین، اماحکمتی که از این عالم نیست و نه از روسای این عالم که زایل می‌گردند.


O bodito! Kodo! O bodito asa yadahe o dunia ma bi nyawa o Gikimoi wihoholuka, sababu o bi moi-moi la kanaga ma ngale ona o dorouku yasitutura. Ma ngeko maro komagena igogou de itiai, duma ibodito nakoso o nyawa o sababu yaaka so o nyawa ma duuru o dorouku itura bai! 	 وای بر این جهان به‌سبب لغزشها؛ زیرا که لابد است از وقوع لغزشها، لیکن وای بر کسی‌که سبب لغزش باشد.


O nyawa nakoso kanaga Ngohika ipiricaya, de ona magena igogou o oho ka sidutu ikakali yamake qaboloka. 	 آمین آمین به شما می‌گویم هر‌که به من ایمان آرد، حیات جاودانی دارد.


Kagena de ongo Maria momajobo mokahika o doku moi o Yudea ma daera ma bi talaka. 	 در آن روزها، مریم برخاست و به بلدی ازکوهستان یهودیه بشتاب رفت.


Ona nia dodiao ipipiricayawa iqoqomaka manga manara qafafaja de ma bati lo ihiwa, gena ngini niamote kawa sidago he niadupa kawa, so ona yohairani de inisibicara qatorou. 	 و در این متعجب هستند که شما همراه ایشان به سوی همین اسراف اوباشی نمی شتابید و شما را دشنام می‌دهند.


Ma sonongali itura o tona qatetetoku de ma tona ka ma cunu. So o gisisi magena ma goho isupu qatai, sababu ma tona ilamowa so imasingutu qatai. 	 و پاره‌ای بر سنگلاخ پاشیده شد، در جایی که خاک بسیار نبود. پس چون که زمین عمق نداشت به زودی رویید،


Ngini o ngopeqeka gena nako nia roka, hika niasigise, sababu ngini kanaga o Jou Yesus niwipiricayaka. 	 ای زنان، شوهران خود را اطاعت نمایید، چنانکه در خداوند می‌شاید.


Una wotagi kagena to Una Awi doku masireteka, ngaroko ipapasaka wotemo, "Nakoso o nabi moi kanaga to una awi doku masireteka wogoge gena asa iwihoromatiwa." 	 زیرا خود عیسی شهادت داد که هیچ نبی را در وطن خود حرمت نیست.


So o Paulus o gogelelo magena wamakeka, de gila-gila ngomi mimasidailako la mitagi o Makedoniaka. Sababu miamalo igogou o Gikimoi womisulo so bilasu mitagi o habari qaloloha misihabari o bi nyawa o daera magegenaka. 	 چون این‌رویا را دید، بی‌درنگ عازم سفرمکادونیه شدیم، زیرا به یقین دانستیم که خداوندما را خوانده است تا بشارت بدیشان رسانیم.


De kanaga o kia naga moili ngohi todupa la ngini nianako. Ena gena, ma Kristus kanaga o nyawa yanau moi-moi wapareta, o roka kanaga ma peqeka womipareta, de lo o Gikimoi kanaga ma Kristus wipareta. Magena imatero maro o rohe o sahe gena o rohe yapareta. 	 اما می‌خواهم شما بدانید که سر هر مرد، مسیح است و سر زن، مرد و سر مسیح، خدا.


Kagena de o malaikat una magena asa ngohino woisidumu kali o selera moi, de ma ake nakoso o nyawa yaudo de aku yasioho so isone kawa. Ma ake gena idodo maro o kaca, de o Gikimoi de o Duba ma Goho Manga pareta ma rihono iuhi itagi 	 و نهری از آب حیات به من نشان داد که درخشنده بود، مانند بلور و از تخت خدا و بره جاری می‌شود.


De o haiwani magena isimahaka o Gikimoi Awi nyawa yakudoti de yalawangi sidago lo yaturaka. De lo aku yapareta de yakuasa o bi nyawa ona o bi bangsa moi-moika, o bi soa moi-moika, de lo o bi bahasa moi-moika. 	 و به وی داده شد که با مقدسین جنگ کند و بر ایشان غلبه یابد؛ و تسلط بر هر قبیله وقوم و زبان و امت، بدو عطا شد.


Igogou-gogou, ngohi tosanangi nako o orasi manena qabolo kadoka nginika de asa pomakamake kali, la ma ngale ai bicara lo ialusu de ai sininga lo qamuuqu nginika. Sababu ngohi o orasi manena ma ngale ngini gena igamamu ka ilamo bai! 	 باری خواهش می‌کردم که الان نزد شما حاضر می‌بودم تا سخن خود را تبدیل کنم، زیرا که درباره شمامتحیر شده‌ام.


Igogou, maro o bi bobita o Musa wosilelefo gena o bi moi-moi he qangodu bilasu de o au isitebi. Nakoso o au ikopolawa, de idadiwa ngone nanga dorou gena akuwa isiapongu. 	 و بحسب شریعت، تقریب همه‌چیز به خون طاهر می‌شود وبدون ریختن خون، آمرزش نیست.


Sababu nagala o Makedoniaka ma nyawa asa ngohi imote done ma orasi ngohi tahika nginika, de nakoso ngini nia roriwo o pipi gena niaaturu waasi de, awadede, ngomi asa de mia maqeka de komagena lo ngini nimaqe, sababu ngohi iqomaka nia giliri tosimane qaboloka. 	 مبادا اگر اهل مکادونیه با من آیند و شمارا نامستعد یابند، نمی گویم شما بلکه ما از این اعتمادی که به آن فخر کردیم، خجل شویم،


O busune moi-moi gena bilasu niodidu, kiaka itotopulowo gena bilasu nisirata. O ngeko ipelu-pelu de idadi o sosepele gena bilasu nisibolowo de niodidu. 	 هر وادی انباشته و هر کوه و تلی پست و هر کجی راست و هر راه ناهموار صاف خواهد شد


Ai gianongoru! Nako ngini gena, ngohi tanako itiaika to ngini nia roriri de ngini masirete nia manara qatotorou o Yesuska, ma ngale gena ngini niwinakowa, ena gena Una magena o Salamati ma Kolano. 	 «و الحال‌ای برادران، می‌دانم که شما وچنین حکام شما این را به‌سبب ناشناسایی کردید.


So kagena de una waaso o bi nyawa moi-moi yohahagi awi tuangika. Woqoqomaka witemo, 'Ani nagi ai tuangika gena o kiamoi.' 	 پس هریکی از بدهکاران آقای خود را طلبیده، به یکی گفت آقایم از تو چند طلب دارد؟


Iqoqomaka ai surati ma rabaka ngohi tinidelefo nginika, la upa nimatekedodiao de o nyawa ona magena yodupa o nyafusu ma dorou yaaka. 	 در آن رساله به شما نوشتم که با زانیان معاشرت نکنید.


iwinanano la Una iwisabatolo de manga sano idala, ma ngale ona aku iwisisala. 	 و در کمین او می‌بودند تا نکته‌ای از زبان او گرفته مدعی اوبشوند.


O Yesus wotemo kali o Yahudi manga roririka, "Niise o ade-ade moili manena. Kanaga o nyawa moi awi anggur raki wosidato de ma batino o pagari wosigilolika. Qabolo de una waaka o anggur ma dedeho. Kagena lo o falagaku ikukuruye moi wosigoko idadi o doro ma jojaga ma riho. Qabolo qangoduka, de o anggur ma raki magena wosisewaka o nyawa yamuruo naga yamomanaraka, kagena de una womajoboka o doku ma somoaka. 	 و مثلی دیگر بشنوید: صاحب‌خانه‌ای بودکه تاکستانی غرس نموده، خطیره‌ای گردش کشید و چرخشتی در آن کند و برجی بنا نمود. پس آن را به دهقانان سپرده، عازم سفر شد.


Maro Ngohi, komagena lo ona upa imarimoi dede o dunia ma nyawa Ngona nihoholu. 	 ایشان از جهان نیستند چنانکه من از جهان نمی باشم.


Ngone pomakitingaka de ngohi he tapoha kawa, so towisulo la o Timotius wakahika nginika ma ngale ai edekati gena bilasu tanako nakoso igogou ngini o Yesus niwipiricaya qaputurusi. Sababu ngohi tohawateri upa sidago o Iblis ngini inibaja qaboloka so o Yesuska niwipiricaya kawa, so to ngomi mia manara qatotubuso gena ma faida de ma sopo lo ihiwa. 	 لهذا من نیز چون شکیبایی نداشتم، فرستادم تا ایمان شما را تحقیق کنم مبادا که آن تجربه کننده، شما را تجربه کرده باشد و محنت ماباطل گردد.


So o bi gianongoru, o orasi manena tosidadu tinisibicara nginika, upa lo o kia naga moi niaaka o bi nyawa ona magenaka, duma niaqohaka bato. Nakoso to ona manga dodoto magena ma sihino la o nyawano, done asa qasisaka so he isihabari kawa. 	 الان به شما می‌گویم از این مردم دست بردارید و ایشان را واگذارید زیرا اگراین رای و عمل از انسان باشد، خود تباه خواهد شد.


Ona gena Una iwikelelo, duma kanaga o kia naga moi idadi onaka sidago yaakuwa Una iwinako. 	 ولی چشمان ایشان بسته شد تا اورا نشناسند.


Nako igogou, de hika o sangahadiku nouti la Ani rohe nasisalamati." 	 از صلیب به زیرآمده، خود را برهان!»


O wange moiku o Yesus wodoto, de kanaga o Farisika ma nyawa de lo o guru agama ona magena yamuruo naga kagena yogogeku. Ona magena yahino o Galilea ma tona ma sigilolino, de komagena lo o Yudea ma daerano de lo o Yerusalemno. O Jou Gikimoi Awi kuasa kanaga Unaka la o bi nyawa manga panyake aku wasiloha. 	 روزی از روزها واقع شد که او تعلیم می‌دادو فریسیان و فقها که از همه بلدان جلیل و یهودیه و اورشلیم آمده، نشسته بودند وقوت خداوندبرای شفای ایشان صادر می‌شد،


so gila-gila ona manga baba de manga deru yodongosa de asa Una iwimoteka. 	 در حال، کشتی و پدر خود را ترک کرده، از عقب او روانه شدند.


Nako ngomi manena mimasitero dede ona ihoholu gena, ngo kanaga nginika manga giliri masirete isimaneka, gena upa bai! Ngomi mimasitero dede ona gena miholu. Ilaha! Mitemo, ngaroko, idodooha ona gena manga giliri masirete isimane de nagala yamote ka cawali manga duga masirete. 	 زیرا جرات نداریم که خود را از کسانی که خویشتن را مدح می‌کنند بشماریم، یا خود را باایشان مقابله نماییم؛ بلکه ایشان چون خود را باخود می‌پیمایند و خود را به خود مقابله می‌نمایند، دانا نیستند.


So kagena de Una wotemo onaka, "He! Kiaso ngini nikiolo. Boloka! Nimomi, la nisumbayang de nigolo upa sidago o babajaku nitura." 	 به ایشان گفت: «برای چه در خواب هستید؟ برخاسته دعا کنید تا در امتحان نیفتید.»


O dorou yaaaka gena bilasu yodongosa de ka o loha yaaka. Bilasu yagogou la yodupa o ngeko isisari la aku imakadame de o nyawa yangodu. 	 از بدی اعراض نماید و نیکویی رابه‌جا آورد؛ سلامتی را بطلبد و آن را تعاقب نماید.


Sababu ma Kristus gena ngohi woisuloka, upa ka ma ngale o nyawa taosi, duma ma ngale gena o habari qaloloha magena tosihabari o nyawaka. De nakoso tosihabari la o nyawa aku yopiricaya gena, upa de to ngohi ai cawaro ma demo. Upa sidago ona yanakowa ma ngale ma Kristus to Una Awi kuasa so aku ona isalamati, sababu ma orasi wosone Una Awi manara o sangahadika. 	 زیرا که مسیح مرا فرستاد، نه تا تعمید دهم بلکه تا بشارت رسانم، نه به حکمت کلام مبادا صلیب مسیح باطل شود.


Ma orasi ona imatamiye la yooqo, de Una o roti waqehe Awi sukuru watide o Gikimoiye, de watepi-tepi, qabolo de wasitoku onaka. 	 و چون با ایشان نشسته بود نان را گرفته برکت داد و پاره کرده به ایشان داد.


So o Yesus Awi gia wosipaqa kali awi lakoka. So orasi magena qabolo de awi lako qaloha kali so womasigeleloka, de wanako itiaika. 	 پس بار دیگر دستهای خودرا بر چشمان او گذارده، او را فرمود تا بالانگریست و صحیح گشته، همه‌چیز را به خوبی دید.


Gila-gila ma baba una womatoore, "Ngohi topiricaya bai! Duma, kodo, ai piricaya ka ma cunu. So tanu noiriwo la ai piricaya nodogo la idadi qaputuru!" 	 در ساعت پدر طفل فریادبرآورده، گریه‌کنان گفت: «ایمان می‌آورم‌ای خداوند، بی‌ایمانی مرا امداد فرما.»


Ngone panako ma Kristus o sone ma rabano wisioho kali gena, igogou Una asa wosone kawa. Ena gena, imatero de o sone ma buturu gena wipareta kawa. 	 زیرا می‌دانیم که چون مسیح از مردگان برخاست، دیگر نمی میرد و بعداز این موت بر او تسلطی ندارد.


Tosihabari ma ngale o Gikimoi, Una gena aku ngini winisiputuru ma ngale niapiricaya o Jou Yesuska foloisi qaputuru. Komagena aku Una waaka ma orasi o habari qaloloha asa ngohi tosihabarika eko o dodoto itotiai ngomi misimaneka. Gena o habari ma ngale o Yesus Kristus, eko lo o dodoto itotiai kiaka iqoqoma o dunia wosidadi waasi so o Gikimoi wosimane waasi, 	 لکن درحال مکشوف شد و بوسیله کتب انبیا برحسب فرموده خدای سرمدی به جمیع امت‌ها بجهت اطاعت ایمان آشکارا گردید،


Duma ma orasi magena o Yahudika ma nyawa, o Yesus iwipipiricaya, yamuruo naga o Yudea ma daerakaka de ikahika o Antiokhiaka imasidiado, de o bi dodiao o Yahudika ma nyawa yasowo de ipipiricayaka kagena yadoto, so itemo, "O dodiao nipipiricaya, bilasu ngini manena nimasuna kasi, imamote de o Gikimoi Awi bobita o Musa wosilelefoka, la ngini aku nisalamati." 	 و تنی چند از یهودیه آمده، برادران راتعلیم می‌دادند که «اگر برحسب آیین موسی مختون نشوید، ممکن نیست که نجات یابید.»


de itemo, "O kuasa ma ngale o bi bangsa de manga kaya manena qangodu ngohi tapareta, de magena asa tonihike Ngonaka, sababu ngohi aku tahike nagoonaka o kia bato todudupa. 	 و ابلیس بدو گفت: «جمیع این قدرت و حشمت آنها را به تو می‌دهم، زیرا که به من سپرده شده است و به هر‌که می‌خواهم می‌بخشم.


Ma orasi o Yesus o Gikimoi Awi Tahu ilalamo wodongosa, de Awi muri moi manga sidongirabano wotemo, "Baba Guru, hika nanano o bi tahu-tahu manena. De natailako nosidodiahi o bi teto magegena. Pei! Qaloha icarawa!" 	 و چون او از هیکل بیرون می‌رفت، یکی از شاگردانش بدو گفت: «ای استادملاحظه فرما چه نوع سنگها و چه عمارت ها است!»


Komagena lo ngone, ma ngale nanga piricaya, so panako o dipa de o dunia gena o Gikimoi de Awi demo so wosidadika. So de o kia naga pakokelelo waasi magena wosidadi so o bi moi-moi qangodu magena pakeleloka. 	 به ایمان فهمیده‌ایم که عالم‌ها به کلمه خدامرتب گردید، حتی آنکه چیزهای دیدنی ازچیزهای نادیدنی ساخته شد.


So o bi moi-moi qangodu magena ngona nadoto onaka bilasu ona yamote. 	 این امور را حکم و تعلیم فرما.


So Una wosulo, "Nitagi kadoka o dokuka done o nyawa moi niwimake de nitemo unaka, 'Baba Guru wotemo: Ai orasi yaadoka. Ngohi todupa tosilamo o Paskah ma Wange to ngona ani tahuka dede Ai muri-muri mingodu bai!' " 	 گفت: «به شهر، نزدفلان کس رفته، بدو گویید: "استاد می‌گوید وقت من نزدیک شد و فصح را در خانه تو با شاگردان خود صرف می‌نمایم."»


Sababu o demo itotiai magena imatero de o habari qaloloha inadotoka. O habari magena o Gikimoi woihike o haku ngohika la tosihabari. So ngone o Gikimoi Awi laha de Awi mulia gena posilamo. 	 برحسب انجیل جلال خدای متبارک که به من سپرده شده است.


So bilasu ngini niosininga kali o bi moi-moi o kia inidodotoka de lo nioiiseka. De tanu kagena ngini nimasigocoho qaputuru de lo nia dorouno nimatoba de nimatoduba. Nakoso ngini gena nidamahawa, de done asa Ngohi tahino nginika, maro o nyawa wototosi moi, de ma orasi gena ngini asa nianakowa muruoka de Ngohi tahino nginika. 	 پس بیاد آورچگونه یافته‌ای و شنیده‌ای و حفظ کن و توبه نمازیرا هرگاه بیدار نباشی، مانند دزد بر تو خواهم آمد و از ساعت آمدن من بر تو مطلع نخواهی شد.


O Gikimoi o gisisi wonahike ngone pototoroka de lo o doro ma sopo wonahike maro nanga ino. So komagena lo igogou Una asa o kia naga de maena nginika gena wodogo, sidago ngini aku nifoloi la niahike kanaga o nyawa de manga kurangika. 	 اما او که برای برزگر بذر و برای خورنده نان را آماده می‌کند، بذر شما را آماده کرده، خواهد افزود و ثمرات عدالت شما را مزید خواهد کرد.


Ma Imam Wilalamo wosano o Stefanuska, "Manga galaki qangodu magena igogou?" 	 آنگاه رئیس کهنه گفت: «آیا این امور چنین است؟»


De o ngopeqeka moleleleani moi magena motemo o Petruska, "So ngona kanena nodooha. Nagala ngona manena lo Una witatago gena Awi nyawa wimomote moi?" De una womisango, "Hiwa!" 	 آنگاه آن کنیزی که دربان بود، به پطرس گفت: «آیا تو نیز از شاگردان این شخص نیستی؟» گفت: «نیستم.»


Nako o Yahudika ma nyawa, ona magena itemo bilasu o nonako ihahairani ngomi miasikelelo onaka la ona aku yopiricaya. De lo nako o Yunanika ma nyawa, ona gena itemo bilasu de o cawaro o nyawano ngomi miasingangasu onaka la ona aku yopiricaya. 	 چونکه یهود آیتی می‌خواهند ویونانیان طالب حکمت هستند.


Ma solano o orasi magena de o Yesus Awi muri-murika womadedemo wositotiaika, ena gena wotemo onaka, "Ngohi manena bilasu totagi o Yerusalemka. De done o Yahudika manga roriri, o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama ona Ngohi iholu, so ona asa isangisara qasiri ma bati itooma de isosone. Ngaroko iaka komagena, duma o wange saangeka de Ngohi tooho kali." 	 و از آن زمان عیسی به شاگردان خودخبردادن آغاز کرد که رفتن او به اورشلیم وزحمت بسیار کشیدن از مشایخ و روسای کهنه وکاتبان و کشته شدن و در روز سوم برخاستن ضروری است.


Upa sidago ngini nitemo nako o Barnabas de ngohi la ma ngale o ino de o nao o gogobuno miamake gena, idadiwa, so cawali ngomi misinoto magena bilasu mia oho miasisari. 	 یا من و برنابا به تنهایی مختارنیستیم که کار نکنیم؟


Duma ka idadi porarame la imanali de pomore, sababu ani nongoru una magena maro wosoneka, duma o orasi manena asa wooho kali. Una wisisaka, duma o orasi manena asa powimake kali.' " 	 ولی می‌بایست شادمانی کرد و مسرور شد زیرا که این برادر تو مرده بود، زنده گشت و گم شده بود، یافت گردید.»


imatero maro o sahe de o rohe so o sahe gena o rohe yapareta. De kiaka bato Una magegena kanaga, bai o dipaka de lo o duniaka. So maro o bi moi-moi qangodu gena o kia bato dede Una, komagena lo qangodu gena kanaga dede ngone Awi nyawaka. 	 که بدن اوست یعنی پری او که همه را در همه پر می‌سازد.


Duma nakoso o nyawa la kanaga o ake Ngohi tahihike gena yaudo, ka ma moi yaudoka de isidadu kawa. Sababu o ake magegena imadadi maro o jobubu moi ona manga rohe ma rabaka, de nogena asa isupu la yamake o oho ka sidutu ikakali." 	 لیکن کسی‌که از آبی که من به او می‌دهم بنوشد، ابد تشنه نخواهد شد، بلکه آن آبی که به او می‌دهم در او چشمه آبی گردد که تا حیات جاودانی می‌جوشد.»


la tanu o roriwo o pipi taaho gena o Gikimoi Awi nyawa ngo kagena o Yerusalemka asa yaqehe qaloha. De lo nigolo o Yahudika ma nyawa ipipiricaya waasi o Yudea ma daeraka tanu asa ngohi woisirese to ona manga gia ma sohano. 	 تا از نافرمانان یهودیه رستگار شوم وخدمت من در اورشلیم مقبول مقدسین افتد،


Duma ona imatoore itemo, "Powisidasangahadi! Powisidasangahadi!" 	 لیکن ایشان فریاد زده گفتند: «او را مصلوب کن، مصلوب کن.»


Igogou, Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena asa tosone maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka. Duma naguuna woisiiija Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena, kodo, o nyawa una magena awi bodito qatubuso! Lebelaha o nyawa una magena upa lo wisibuo." 	 به درستی که پسر انسان بطوری که درباره او مکتوب است، رحلت می‌کند. لیکن وای بر آن کسی‌که پسر انسان به واسطه او تسلیم شود. او رابهتر می‌بود که تولد نیافتی.»


O nyawa la nakoso yakiolo gena bilasu o puputu de asa aku yakiolo, de lo nakoso yatobadalu gena bilasu o puputu de asa aku yadalu. 	 زیرا خوابیدگان در شب می‌خوابند ومستان در شب مست می‌شوند.


O Aristarkhus lo o bui ma rabaka wisangisara dede ngohi, una asa awi salam wosidingo nginika tanu nimakamake kali. De kanaga o Markus, gena o Barnabas ma ngopa moi, una lo asa awi salam wosidingo nginika tanu asa nimakamake kali. (Ma ngale una gena iqomaka ngohi tobeseso nginika nakoso una wahino nginika, de bilasu niwiqehe qaloha.) 	 ارسترخس همزندان من شما را سلام می‌رساند، و مرقس عموزاده برنابا که درباره او حکم یافته‌اید، هرگاه نزد شما آید او را بپذیرید،


Komagena so o Gikimoi asa Una magena wisimulia ifoloi so to Una Awi kuasa magena ifoloi ilamo de o kuasa ma somoa. 	 از این جهت خدا نیز او را بغایت سرافراز نمود و نامی را که فوق از جمیع نامها است، بدو بخشید.


Duma nianano! Naguuna done asa woisiiija Ngohi, una magena kanaga Ai dateka de wooqo dede Ngohi bai! 	 لیکن اینک دست آن کسی‌که مرا تسلیم می‌کند با من در سفره است.


La komagena o Romaka ma deka o taungu sinoto qabolo o Paulus wogoge o tahu moi wasesewaka, de o nyawa yangodu yahino wilelega unaka, ona magena una wasimore de awi nali de awi moreka. 	 اما پولس دوسال تمام در خانه اجاره‌ای خود ساکن بود و هرکه به نزد وی می‌آمد، می‌پذیرفت.


Ona magena o nyawa yadadala o Paulus awi duduno itotuuru de imanere isidadu-dadu itemo, "Una magena bilasu niwitoomaka!" 	 زیرا گروهی کثیر از خلق از عقب او افتاده، صدا می‌زدند که «اورا هلاک کن!»


Kagena o doku saange moi de moika lo o Paulus de o Barnabas ioqowa de isumbayang la iwisano kasi o Jou Awi dupa, ma ngale yahiri manga roriri to ona manga gogobu ma rabaka. Qabolo de ona magena yasisaraha to ona manga Jou iwipipiricayaka. 	 و در هر کلیسابجهت ایشان کشیشان معین نمودند و دعا و روزه داشته، ایشان را به خداوندی که بدو ایمان آورده بودند، سپردند.


Sababu igogou ma orasi magena asa idadi de imaaka o sangisara gena pakokelelo waasi, ka ma solano o Gikimoi o dunia wosidadi sidago o orasi manena de lo o orasi ma simaka asa idadi-dadi kawa. 	 زیرا که درآن ایام، چنان مصیبتی خواهد شد که از ابتدای خلقتی که خدا آفرید تاکنون نشده و نخواهد شد.


Komagena Una Awi muri-murika wasingangasu gena ma ngale o Yudas, una magena awi baba o Simon Iskariot, sababu una magegena asa o Yesus wisiija, ngaroko una o Yesus Awi muri-muri manga sidongirabano. 	 و این را درباره یهودا پسرشمعون اسخریوطی گفت، زیرا او بود که می‌بایست تسلیم‌کننده وی بشود و یکی از آن دوازده بود.


Ma orasi ngohi kagena o Damsyik ma kotaka, de ma gubernur kiaka o Kolano Aretas wisitatapu la una wokokuasa, una magena wodupa ngohi itooma. So una awi prajurit wasulo la o kota ma bi ngoraka yojaga la ngohi itago. 	 در دمشق، والی حارث پادشاه، شهر دمشقیان را برای گرفتن من محافظت می‌نمود.و مرا از دریچه‌ای در زنبیلی از باره قلعه پایین کردند و از دستهای وی رستم.


Magena de o habari ma ngale Una yogiise sidago o bi doku magena ma sigilolika. 	 وشهرت او در هر موضعی از آن حوالی، پهن شد.


Ona isigigise gena yangodu yohairani, de yotemo, "Igogou, Awi demo gena foloi itiai de qaloha bai! Duma Una gena ka o Yusuf awi ngopa." 	 و همه بر وی شهادت دادند و از سخنان فیض آمیزی که از دهانش صادر می‌شد، تعجب نموده، گفتند: «مگر این پسر یوسف نیست؟»


de ma ngale o Jou gena ngini ninyanyi la niwigiliri, de lo ngini de nia mazmur de nia giliri lo nisinyanyi so nia sininga gena nimatekesiputuru. 	 و بایکدیگر به مزامیر و تسبیحات و سرودهای روحانی گفتگو کنید و در دلهای خود به خداوندبسرایید و ترنم نمایید.


La o habari ma ngale o Yesus magegena yaado sidago o Yudea ma daeraka de ma bi doku-doku ma sigilolika. 	 پس این خبر درباره او در تمام یهودیه و جمیع آن مرز و بوم منتشر شد.


Sababu o Adam wisidadi iqoma kasi, qabolo de asa ongo Hawa kali. 	 زیرا که آدم اول ساخته شد و بعد حوا.


Ma orasi yaadoka o anggur ma sopo yautu, o nyawa una magena wisidingo awi nyawa wogogilalo moi la wotagi kadoka to una awi raki yamomanaraka de ma ngale waqehe to una awi raki ma gimina. 	 و در موسم، نوکری نزد دهقانان فرستاد تا ازمیوه باغ از باغبانان بگیرد.


De Ngohi lo tonidedemo o bi moi-moi taaaka qangodu itiai de qaboloka. Ngohi manena Ai kuasa ma bati lo ihiwa, de Ngohi lo kanaga ma nonomaka, de lo ma dodoguka de lo asa tooho ma dodogu lo ihiwa. So Ngohi o oho ma gola gena asa taaka, so nakoso o nyawa la Ngohi gena idupa, de Ai dateka ona magena asa ioho ka sidutu ikakali. Maro o nyawa la kanaga manga kiri qadudu done tahike la o ake youdo, de o ake ma jobubuno magena yahike ma ngale upa he ona yafangu. 	 باز مرا گفت: «تمام شد! من الف و یا و ابتدا وانتها هستم. من به هر‌که تشنه باشد، از چشمه آب حیات، مفت خواهم داد.


Kagena de Una wosango wotemo, "Igogou, ngini ka nisosomoa! Ma sababu gena ngini niasahewa o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka ma demo de lo niasahewa Awi kuasa. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «گمراه هستید از این‌رو که کتاب و قوت خدا رادر نیافته‌اید،


so kagena de awi jara ma padatiku wopane de woliho. Kanaga awi dodagi ma rabaka de una ma nabi o Yesaya awi buku ma demo wababaca. 	 و درمراجعت بر ارابه خود نشسته، صحیفه اشعیای نبی را مطالعه می‌کند


So itemo, "Igogou! Ma Kolano wahino de o Jou Awi ronga. So tanu Una magenaka o Gikimoi Awi laha wisicatu. Hino powigiliri o Gikimoi Wikukuruye, sababu Una Awi sininga qaloha ngoneka!" 	 و می‌گفتند مبارک باد آن پادشاهی که می‌آید، به نام خداوند سلامتی در آسمان و جلال در اعلی علیین باد.


So wosulo de o prajurit moi wotagi o bui ma tahuka, la o Yohanes Wooosi asa witolaka. 	 و فرستاده، سر یحیی را در زندان از تن جدا کرد،


So o Yesus wotemo unaka, "Ma ngale una magegena upa he tonisingangasu, sababu nako todupa una kanaga woohosi sidago ma orasi tahino kali gena, ngona upa he nanako. Sababu ma ngale ihiwa ngonaka. Duma ngona manena bilasu Ngohi noimote qaputuru." 	 عیسی بدوگفت: «اگر بخواهم که او بماند تا باز آیم تو را چه؟ تو از عقب من بیا.»


Komagena so ngini bilasu o pajak niafangu, sababu ma orasi o bobareta ma manara magena isidagi, de ona magena maro o nyawa o Gikimoi Awi leleani moi. 	 زیرا که به این سبب باج نیز می‌دهید، چونکه خدام خدا ومواظب در همین امر هستند.


De lo ona o maqe gena yanako kawa, so imaqohaka manga nyafusu moi-moi qatotorou gena o kia bato yodupa de yododesere, sidago manga rohe lo maro ka o haiwani so o maqe gena yodupa yaaka. 	 که بی‌فکر شده، خود رابه فجور تسلیم کرده‌اند تا هرقسم ناپاکی را به حرص به عمل آورند.


So idadiwa o gota qaloloha gena ma sopo qatorou, de lo o gota qatotorou gena ma sopo qaloha. 	 نمی تواند درخت خوب میوه بد آورد، و نه درخت بد میوه نیکو آورد.


Duma ona yaaaka magena ka imatero maro o kia o Musa wosilelefoka o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka gena, kanaga to ona masirete manga bobita o Gikimoino itemo, 'Ona Ngohi iduhudu, ngaroko Ai sala ihiwa, sidago Ngohi iaka komagena.' 	 بلکه تا تمام شودکلامی که در شریعت ایشان مکتوب است که "مرابی سبب دشمن داشتند."


Qabolo de o Yesus Awi muri-murika womadedemo, ena gena wotemo onaka, "Ngohi manena, o Nyawa ma Duhutu, done o Yahudika manga roriri, o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama ona Ngohi iholu, so ona asa isisangisara qasiri ma bati itooma de isosone. Ngaroko iaka komagena, duma o wange saangeka de Ngohi tooho kali." 	 آنگاه ایشان را تعلیم دادن آغاز کرد که «لازم است پسر انسان بسیار زحمت کشد و ازمشایخ و روسای کهنه و کاتبان رد شود و کشته شده، بعد از سه روز برخیزد.»


De kagena de o Yesus wosibicara onaka wotemo, "Awalele! O roti magena o sorogano so upa nitemo o Musano, duma magena igogou o Gikimoi iqoqomaka o Musaka wihike o roti itotiai o sorogano, Una magena wotemo asa winihike nginika. 	 عیسی بدیشان گفت: «آمین آمین به شما می‌گویم که موسی نان را از آسمان به شما نداد، بلکه پدر من نان حقیقی را از آسمان به شما می‌دهد.


So o Yesus wisisupu de wisitalakeku de o mahkota qatototopo de lo o juba qauungu, de ma gubernur una magena wotemo onaka, "Kodo! Hika Una manena niwinano." 	 آنگاه عیسی با تاجی از خار و لباس ارغوانی بیرون آمد. پیلاطس بدیشان گفت: «اینک آن انسان.»


De ongo Maria magena motemo, "Ngohi ai sininga ma rabaka o Jou towigiliri. 	 پس مریم گفت: «جان من خداوند راتمجید می‌کند،


Qabolo de womakiliho so womikelelo o ngopeqeka muna magenaka, de wotemo o Simonka, "Ngona nomisininga o ngopeqeka manena. Kangano Ngohi totulu ani tahuka, de ngaroko nanga biasa, duma ngona o ake nosidailakowa la Ai qohu tatiodo. Duma muna manena Ai qohu matiodo de to muna ami kongo de ami hutu lo mosiese la mosidudu. 	 پس به سوی آن زن اشاره نموده به شمعون گفت: «این زن را نمی بینی، به خانه تو آمدم آب بجهت پایهای من نیاوردی، ولی این زن پایهای مرا به اشکها شست و به مویهای سر خود آنها راخشک کرد.