So ona magena o ngeko moi yosari la aku Una witago. Ona asa o nyawa yabaja de yasulo la ona magena itagi imaaka maro o nyawa manga sininga ibolowo, duma de manga edekati Una iwisabatolo de o sosano moi, ma ngale Una iwisisala de iwikalaki ma gubernurka. 	 و مراقب او بوده جاسوسان فرستادند که خود را صالح می‌نمودند تا سخنی از او گرفته، اورا به حکم و قدرت والی بسپارند.


Manga manara maro ona magegena upa bai! Sababu ngaroko ngini nia Baba o sorogaka niwigolo waasi, de to ngini nia gogolo gena Una he wanako qabolo. 	 پس مثل ایشان مباشید زیرا که پدر شماحاجات شما را می‌داند پیش از آنکه از او سوال کنید.


So komagena asa o nyawa o bi doku qangodu yahino la to ona manga horomati de manga kaya masirete gena yaaho de yatide isisuba o Gikimoika de lo o Duba ma Gohoka. 	 و جلال و عزت امت‌ها را به آن داخل خواهندساخت.و چیزی ناپاک یا کسی‌که مرتکب عمل زشت یا دروغ شود، هرگز داخل آن نخواهدشد، مگر آنانی که در دفتر حیات بره مکتوبند.


De ngini o orasi manena nioho de nia kaya idalaka de ka o kiasi nionyafusu, so qangodu magena nisitoqeqeheka. Komagena ngini nimasidailako so done ma orasi ma dodoguka asa nitooma, maro o sapi moi yapiara la qasaki gena done asa yatola. 	 بر روی زمین به ناز و کامرانی مشغول بوده، دلهای خود را در یوم قتل پروردید.


Mia dodiao nipipiricaya, sababu ngini gena asa ka o Jou Yesuska niwipiricaya qaputuru so ngomi kanena lo, ngaroko mia susa ilamo de lo o nyawa asa imisisangisara, duma mia sininga ma rabaka lo aku de ma buturusi. 	 لهذا‌ای برادران، در همه ضیق ومصیبتی که داریم، از شما به‌سبب ایمانتان تسلی یافتیم.


He! Ngini nakoso de nia ngauka, tanu niise o kia Ngohi de o Gurumi Qatetebi so mitemo o bi gogobu-gogobuka." 	 آنکه گوش داردبشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.


de Una asa wahiri manga sidongirabano yamogiowo de sinoto, ma ngale idadi to Una Awi sosulo. De wotemo onaka, "Ngohi ngini tinihiri ma ngale Ngohi todupa nidodiao, la tinisulo ngini nisihabari o habari qaloloha o Gikimoino, 	 و دوازده نفر را مقرر فرمود تا همراه او باشند وتا ایشان را بجهت وعظ نمودن بفرستد،


Ngohi totemo nagala ngona manena o Mesirka ma nyawa moi, iqoqomaka o ruwahe ilalamo moi isidadi sidago o nyawa yacala iha una wangaho o tona ibobeleuka, la ona o Roma ma bobaretaka yakudoti." 	 مگر تو آن مصری نیستی که چندی پیش از این فتنه برانگیخته، چهار هزار مرد قتال رابه بیابان برد؟»


Sababu o Gikimoi waaka, so nia oho qamuane koloko asa inisibuo kali. De ngini nia oho qamuane gena, upa ma sihino maro o nyawa kiaka bilasu isosoneno, duma o Gikimoi masireteno Una magena woooho wokokakali. De nia oho qamuane gena niamake sababu niopiricayaka Awi demo, kiaka o habari ma ngale o oho ka sidutu ikakali, de lo Awi demo magena ikokakali de akuwa itagali. 	 از آنرو که تولد تازه یافتید نه از تخم فانی بلکه از غیرفانی یعنی به کلام خدا که زنده وتا ابدالاباد باقی است.


Wosipalasa qaboloka, de wopipilo magenaka wotemo, "Hika notagi o Siloam ma ake ma lepaka, de o ake magena ani bio nosimasau kasi." (Manga demo o Siloam gena ma ngale 'o ake isiuhi o taboko'.) So wopipilo una magena wotagi wokahika o ake magenaka. Ato awi bio de o ake wosimasauka, de aku womasigeleloka so woliho de awi lako ipilo kawa. 	 و بدوگفت: «برو در حوض سیلوحا (که به‌معنی مرسل است ) بشوی.» پس رفته شست و بینا شده، برگشت.


Qabolo de Una Awi muri-muri wasibicaraka wotemo, "O nyawa nagoona la imote Ngohi, bilasu imahadoku so manga dupa moi-moi manga sininga ma rabaka yapalako la imote-mote Ngohi, de qadoohawa nakoso o sangisara yamoku ma bati yosone. 	 آنگاه عیسی به شاگردان خود گفت: «اگر کسی خواهدمتابعت من کند، باید خود را انکار کرده وصلیب خود را برداشته، از عقب من آید.


To ngohi ai surati iqoqoma kanaga ma rabaka ngohi ngini tinisulo la una gena niwifanggali de o dorou. Komagena ngini tinidelefo la ngohi tanano idodooha, ngini asa ai beseso moi-moi gena qangodu nisigise, eko hiwa. So ipasaka, de igogou ngini asa nisigise qaloha. 	 زیرا که برای همین نیز نوشتم تادلیل شما را بدانم که در همه‌چیز مطیع می‌باشید.


de nakoso ona o ngihia yacoho eko o raci yaudo, asa ona isiboditowa, de lo nakoso to ona manga gia yasipaqa o nyawa yasisirika, o nyawa ona magena asa yaloha kali." 	 و مارها را بردارند و اگر زهر قاتلی بخورندضرری بدیشان نرساند و هرگاه دستها بر مریضان گذارند شفا خواهند یافت.»و خداوند بعد از آنکه به ایشان سخن گفته بود، به سوی آسمان مرتفع شده، به‌دست راست خدا بنشست.


Duma Ngohi manena Una gena towinakoka, sababu Ngohi Ai sihino Unano de Una lo woisulo la Ngohi tahino." 	 اما من اورا می‌شناسم زیرا که از او هستم و او مرا فرستاده است.»


Ngaroko ngone nanga moi-moi gena ka imaketero, duma o bi cocatu moi-moi ma Kristus ngone wonahihike gena kanaga imaterowa. Ngone moi-moi o cocatu pamake la ma ngale Awi manara paaka, de o cocatu ilalamo magena inasikelelo igogou to Una Awi sininga gena qaloha. 	 لیکن هریکی از ما را فیض بخشیده شد بحسب اندازه بخشش مسیح.


La Una wahika so manga deruku wopane, de o paro magena lo itoguka de iogoka. So Una Awi muri-muri magena yosawangi de yamodo, 	 و تا نزد ایشان به کشتی سوار شد، باد ساکن گردید چنانکه بینهایت درخود متحیر و متعجب شدند،


O orasi magenaka de Ngohi asa ona tagalusiri, so tasisala kawa de tosininga kawa to ona manga dorou." Komagena o Gikimoi wodedemo. 	 زیرابر تقصیرهای ایشان ترحم خواهم فرمود وگناهانشان را دیگر به یاد نخواهم آورد.»پس چون «تازه» گفت، اول را کهنه ساخت؛ و آنچه کهنه و پیر شده است، مشرف بر زوال است.


Duma Una wotemo ngohika, "Hiwa! Ngohi Ai laha ngonaka gena yaadoka. Sababu nakoso ngona ani buturu gena ikurangi, de to Ngohi Ai kuasa ilalamo magena asa foloisi imanara ngonaka." Komagena so ngohi manena asa kanaga de ai nalika, la ngohi ai giliri tosimane kiaka ai buturu ikukurangi gena isikelelo, sababu nakoso ngohi iputuruwa, de igogou ma Kristus Awi kuasa gena kanaga imanara ngohika. 	 مرا گفت: «فیض من تو را کافی است، زیرا که قوت من درضعف کامل می‌گردد.» پس به شادی بسیار ازضعفهای خود بیشتر فخر خواهم نمود تا قوت مسیح در من ساکن شود.


So upa nitemo ngohi de ai surati magena ma edekati ngini tinisimodo. 	 که مبادا معلوم شود که شما را به رساله‌ها می‌ترسانم.


Sababu ngaroko ngone Una powilawangi, duma ma Ngopa wisulo la wosone, so o Gikimoi dede ngone asa pomarimoi de pomakadame kali. Nako komagena, de foloili igogou Awi Ngopa gena asa ngone nanga dorouno wonasisalamati, sababu Una gena wisioho kali. 	 زیرا اگر در حالتی که دشمن بودیم، بوساطت مرگ پسرش با خدا صلح داده شدیم، پس چقدربیشتر بعد از صلح یافتن بوساطت حیات او نجات خواهیم یافت.


So nakoso una wodadato de una woguguse, ona yasinoto magena paqohaka. Ma lamo gena cawali wosiooho Una magena o Gikimoi. 	 لهذانه کارنده چیزی است و نه آب دهنده بلکه خدای رویاننده.


O Yesus de Awi muri-muri imajobo so itagi to Una Awi soa de Awi dokuka. 	 پس از آنجا روانه شده، به وطن خویش آمد و شاگردانش از عقب او آمدند.


O wange magenaka o Sadukika ma nyawa yamuruo naga yahino o Yesuska, ma ngale manga edekati Una wisabatolo. Ona magena yopiricayawa o dodoto maro o nyawa isoneka de asa ioho kali, de manga edekati o dodoto magena isiceke 	 و در همان روز، صدوقیان که منکر قیامت هستند نزد او آمده، سوال نموده،


Hika nigolo o Gikimoika, la o moi-moi magena upa idadi o alo ma orasika so isusa ngini niloqa. 	 و دعاکنید که فرار شما در زمستان نشود،


Nako ma orasi ipapasaka, ngini gena bai nia sininga ma rabaka de bai lo niaaakaka kanaga o bi moi-moi ka qatotorou, so o Gikimoi niwiholu sidago lo ngini de Una nimatekekitingaka. 	 و شما را که سابق از نیت دل در اعمال بد خویش اجنبی و دشمن بودید، بالفعل مصالحه داده است،


Duma ngohi ai dodiao o Onesiforus una magena he ma para ma dala ai sininga wosiputuru so isanangi kali. De ngaroko lo ngohi o bui ma rabaka, duma una wimaqewa ma ngale ngohi, so ma orasi una wahino o Roma ma kotaka una woisari womatoguwa sidago lo woimake. De igogou ngona masirete lo nanako itiai o Efesus ma kotaka idodooha una wodupa ngohi woileleani. So ngohi togolo o wange ma simaka ma orasi o Jou wahino kali la o nyawa yangodu manga loha eko manga dorou ma sopo wafanggali, de tanu Awi galusiri dede una de awi tahu ma raba moika. 	 (خداوند بدو عطا کناد که در آن روز در حضورخداوند رحمت یابد. ) و خدمتهایی را که درافسس کرد تو بهتر می‌دانی.


de nahoromati ani baba de ani awa de lo nadodara ani dodiao maro ka to ngona ani rohe masirete." 	 و پدر و مادر خود را حرمت دار و همسایه خود را مثل نفس خود دوست دار.»


O Yudas una magena to ngone nanga dodiao moi, sababu una lo iwihirika la wonamote pomanara dede ngone." 	 که او با ما محسوب شده، نصیبی در این خدمت یافت.


Igogou, bilasu o bi Yahudika ma nyawa asa idadi o Gikimoi Awi nyawa la Awi pareta ma rabaka iwosa. Duma yadala asa yasidoperesu ma duduka de yaumo o bubutu ma rabaka eko o naraka, kiaka ona asa yoari de lo yasangisara." 	 اما پسران ملکوت بیرون افکنده خواهند شد، در ظلمت خارجی جایی که گریه و فشار دندان باشد.


Kagena de takelelo o malaikat moi kali o sorogaku woutiku. Una awi giaka o busune iluluku-luku ma ngora ma kukuci gena wacohono de lo o rate qatotubuso moi. 	 و دیدم فرشته‌ای را که از آسمان نازل می شود و کلید هاویه را دارد و زنجیری بزرگ بر دست وی است.


Komagena la ma ngale tanu nanga Jou Awi demo niososininga, kiaka Awi nabi-nabi iqoqoma gena isingangasuka de lo nanga Jou, Una nanga dorouno wonapopalakoka, magena to Una Awi sulo, de ngomi Awi rasul-rasul lo womisulo misingangasu nginika. 	 تا بخاطر آریدکلماتی که انبیای مقدس، پیش گفته‌اند و حکم خداوند و نجات‌دهنده را که به رسولان شما داده شد.


Ongo Elisabet gena morohe ma deka he o ngoosa butanga qabolo, de o Gikimoi wosulo so o malaikat Gabriel gena una wotagi o Nazaretka, o doku moi o Galilea ma tonaka, 	 و در ماه ششم جبرائیل فرشته از جانب خدا به بلدی از جلیل که ناصره نام داشت، فرستاده شد.


So kagena de ma Kolano Agripa o Pauluska wotemo, "Ngohi todupa ani sosango ma demo ai simaka nosibicara la toise." So o Paulus wosubaka, de wapoma la ma ngale wobicara o bi nyawa ona magenaka de awi demo komanena, 	 اغریپاس به پولس گفت: «مرخصی که کیفیت خود را بگویی.»


Ngini o Korintus ma nyawa, ngomi gena minisayangi maro ka to ngomi mia kusi-kusi de igogou ngomi mia demo ibolowo de mia sininga itotiai nginika. 	 ای قرنتیان، دهان ما به سوی شما گشاده ودل ما وسیع شده است.


Nakoso tosiade-ade, la ngohi o habari qaloloha tosihohabari gena ma sihino to ngohi ai dupa masirete, de itiaika la ngohi tongongano ai manara ma fanggali aku tamake. Duma ngohi o habari qaloloha tosihohabari magena ma sihino to ngohi ai dupa masirete qasowo, sababu ai manara magena o Gikimoi ngohi woihike la taaka. 	 زیراهرگاه این را طوع کنم اجرت دارم، لکن اگر کره باشد وکالتی به من سپرده شد.


So o nyawa nagoona de manga ngauka tanu iise la yanako.))" 	 هر‌که گوش شنوا دارد بشنود.»


La komagena to ngohi ai ngongano o Gikimoika tanu ngohi lo aku o sone ma rabano woisioho kali. 	 مگر به هر وجه به قیامت از مردگان برسم.


Nakoso o nyawa ipipiricaya manga bobareta la o nyawa ipipiricaya manga oho moi-moi yaaturu qaloha, de ma boboloi ona o nyawa ipipiricaya manga bobareta isihohabari o Gikimoi Awi demo de manga bobareta yododoto, ona magenaka bilasu o nyawa ipipiricaya yahoromati de manga gaji lo yafangu la yariwo. 	 کشیشانی که نیکو پیشوایی کرده‌اند، مستحق حرمت مضاعف می‌باشند، علی الخصوص آنانی که در کلام و تعلیم محنت می‌کشند.


La o Nahadi ma goginitano, o Yesus wooho kali o nyawa isosone manga sidongirabano, de Una womasimane ma noma-noma ongo Maria Magdalenaka, muna iqoqoma Una asa wodusu to muna manena ami toka ngai tumudingi. 	 و صبحگاهان، روز اول هفته چون برخاسته بود، نخستین به مریم مجدلیه که از او هفت دیوبیرون کرده بود ظاهر شد.


O toka magena imatoore de o ngopa awi rohe magena iira de ifoloi witirine kali, de gila-gila o toka magena isupu o ngopa magenano. So o ngopa una magena koloko wosoneka, sidago o nyawa yangodu itemo, "Una magena wosoneka bai!" 	 پس صیحه زده و او رابشدت مصروع نموده، بیرون آمد و مانند مرده گشت، چنانکه بسیاری گفتند که فوت شد.


de manga sininga qamuuqu o nyawaka, de manga sininga de manga rohe ma nyafusu gena yapareta qaloha. O sopo moi-moi maro magegena kanaga o bobita moi lo yafatiwa. 	 که هیچ شریعت مانع چنین کارها نیست.


So o orasi manena o nyawa nasulo o Yopeka itagi la wiaso o nyawa moi awi ronga o Simon wisiaso lo o Simon Petrus. Una womasidodogu o nyawa moi o haiwani ma kahi woiija awi tahu o teo ma dateka, awi ronga lo ka o Simon.' 	 پس به یافا بفرست و شمعون معروف به پطرس را طلب نما که در خانه شمعون دباغ به کناره دریا مهمان است. او چون بیاید با تو سخن خواهد راند."


De manga sininga ma rabaka asa yodupa ifoloi qaputuru yaaka o bi dorou moi-moi, ena gena o dupa ma dorou maro o nyafusu ma dorou yaaka, de yodupa yatotesere de manga edekati lo qatotorou. Komagena lo o nyawa manga bi moi-moi yonyafusu poli de yototooma, de yodupa imakangamo de yatodamato so manga dupa ka o dorou yaaka, komagena lo manga dupa o nyawa yasibicara 	 مملو از هرنوع ناراستی و شرارت و طمع و خباثت؛ پر ازحسد و قتل و جدال و مکر و بدخویی؛


O ngopa ami dodihimo gena yohairani icarawa, duma Una wapoma la ona upa lo isihabari o hali magegena bai nagoonaka bato. 	 و پدر و مادر او حیران شدند. پس ایشان را فرمود که هیچ‌کس را از این ماجراخبر ندهند.


Ai salam tosidingo ongo Priskila de o Akwila, komagena lo o Onesiforus de to una awi tahu ma raba moika. 	 فرسکا و اکیلا و اهل خانه انیسیفورس راسلام رسان.


Sababu igogou o kia naga yaiihu, magena qangodu o nyawa manga simaka done asa ka isikelelo, de lo o kia naga itotalake, magena qangodu done asa ka ipelenga. 	 زیرا که چیزی پنهان نیست که آشکارا نگردد وهیچ‌چیز مخفی نشود، مگر تا به ظهور آید.


La o wange itotiai, de o doku ma sigilolino magegena qapuputuka ma deka o orasi saange, 	 و تخمین از ساعت ششم تا ساعت نهم، ظلمت تمام روی زمین را فرو گرفت.


So kagena de o Pilatus o imamka ma bi sahe de lo o bi nyawa yadadala magenaka wotemo, "O nyawa manena Awi sala ka moi lo tamakewa la bilasu wifanggali de o sangisara." 	 آنگاه پیلاطس به روسای کهنه وجمیع قوم گفت که «در این شخص هیچ عیبی نمی یابم.»


Ngohi toholu totemo o kia naga o Gikimoi Awi laha so waaka de magena ma ngale lo ihiwa ngohika. Nako ngone o nyawa o Yahudika manga bobita o Gikimoino magena pamote so o Gikimoi waaka nanga sininga itiai de, kodo, ma Kristus Una wosone gena ma ngale lo ihiwa ngoneka. 	 فیض خدا را باطل نمی سازم، زیرا اگر عدالت به شریعت می‌بود، هرآینه مسیح عبث مرد.


Duma o Elimas (o Bar-Yesus to una awi ronga isiyoyunanika) womagogomahate, una gena walawangi ona, so wahino ma dodiao ma gubernurno, la wigegego upa sidago o Yesus iwipiricaya. 	 اما علیما یعنی آن جادوگر، زیرا ترجمه اسمش همچنین می‌باشد، ایشان رامخالفت نموده، خواست والی را از ایمان برگرداند.


De lo ma orasi ngona nahino tanu ai juba kanaga tododongosa o Karpus awi tahuka gena naaho, una magena o Troas ma kotaka. De lo naaho o bi buku-buku, ma boboloi ai buku kanaga isiaka de o haiwani ma kahi gena ma faida ilamo. 	 ردایی را که در تروآس نزدکرپس گذاشتم، وقت آمدنت بیاور و کتب را نیز وخصوص رقوق را.


Duma awi demo komagena yoise de yadadala ona magena imatoore, "Una nowitooma! O Barabas nowipalako de nomihike ngomika!" 	 آنگاه همه فریاد کرده، گفتند: «او را هلاک کن وبرابا را برای ما رها فرما.»


Ngohi todupa cawali ma Kristus towipiricaya de lo mimatekerimoi dede Una, la ma ngale Una aku ngohi igogou-gogou towinako. Ma orasi Una o soneno wisioho kali ma ngale o Gikimoi Awi kuasa wihike Unaka. So ma ngale ngohi lo todupa Una towileleani, la tanu Awi kuasa magena ngohi lo aku woihike. De ma orasi Una lo o duniaka wooho, wodupa o Gikimoi wisigise sidago Una wisangisaraka sidago lo wosone. So ngohi ai dupa gena, maro Una komagena lo ngohi la ngaroko isangisara sidago lo tosone gena, qadoohawa. 	 و تا او را و قوت قیامت وی را و شراکت در رنجهای وی را بشناسم و باموت او مشابه گردم.


So qaginitano o bi prajurit iruwahe de ikalala, sababu yogamamu qadoohaso o Petrus o bui ma tahuka he wihiwaka. 	 و چون روز شداضطرابی عظیم در سپاهیان افتاد که پطرس را چه شد.


So o dipa de o tona asa isisa de qalutu, duma Ai demo de Ai dodoto asa itagi gila-gila de ma dodogu ihiwa." 	 آسمان و زمین زایل می‌شود، لیکن کلمات من هرگز زایل نشود.


Kagena de o Yesus wotemo unaka, "Baba, nakoso kanaga o Gikimoi la igogou o nyawa waparetaka maro o kolano moi, de ona bilasu yasibuo kali." 	 عیسی در جواب اوگفت: «آمین آمین به تو می‌گویم اگر کسی از سر نومولود نشود، ملکوت خدا را نمی تواند دید.»


O haiwani magena iqomaka ioho de, ngaroko isone, duma magena ma cunusi o dorou ma busune iluluku-luku o dunia ma litimino isupu, de magena asa o Gikimoi watooma. O bi nyawa o duniaka igogoge manga ronga o oho ma bukuka yalefo waasi, ma orasi o Gikimoi o dunia wosidadi sidago lo o orasi manena, ona magena asa yohairani ifoloi, sababu o haiwani magena, ngaroko iqomaka ioho de isoneka, duma asa ioho de yahino kali. 	 آن وحش که دیدی، بود و نیست و از هاویه خواهدبرآمد و به هلاکت خواهد رفت؛ و ساکنان زمین، جز آنانی که نامهای ایشان از بنای عالم در دفترحیات مرقوم است، در حیرت خواهند افتاد ازدیدن آن وحش که بود و نیست و ظاهر خواهدشد.


So ngohi towingaho Ani muri-murika la yodusu o toka magena, duma ona yaakuwa." 	 و او را نزد شاگردان تو آوردم، نتوانستند او را شفا دهند.»


So ona iwikalaki itemo, "O nyawa una manena wabaja de wasigaro la o nyawa yadadala isuba o Gikimoika de upa yamote o Gikimoi Awi bobita o Musa wosilelefoka, so de to ngone nanga ngeko gena imakasala bai!" 	 و گفتند: «این شخص مردم را اغوامی کند که خدا را برخلاف شریعت عبادت کنند.»


Nako igogou paaka komagena, de ngone gena o Jou powidahake. Igogou-gogou, idadiwa ngone nanga siningaka potemo nanga buturu gena ifoloi de to Gikimoi. 	 آیاخداوند را به غیرت می‌آوریم یا از او تواناترمی باشیم؟


Ngone ma Kristus powipipiricaya gena, ngone inangodu podadi ka o bolu moi, de o Gurumi Qatetebi lo ka ka moi so kanaga he to ngone inangodu nanga sininga ma rabaka. To ngone nanga ngongano lo ka moika, ena gena ma orasi iqomaka ngone wonahirika, de pongongano o bi laha moi-moi o Gikimoi wojajajika gena idadi foloisi ilamo Awi nyawaka. 	 یک جسدهست و یک روح، چنانکه نیز دعوت شده‌اید دریک امید دعوت خویش.


Bilasu o dodoto magena nimasirese, sababu kanaga o Gikimoi gena Una masirete de Awi boloika asa wogoge ma Kristus Awi roheka. 	 که دروی از جهت جسم، تمامی پری الوهیت ساکن است.


la o nyawa maro ona magegena ngini asa niasigise qaloha, de komagena lo o nyawa moi-moi la kanaga imanara qatubuso o Jou Awi manara ma rabaka. 	 تا شما نیز چنین اشخاص را اطاعت کنید و هرکس را که در کار و زحمت شریک باشد.


So o bi ngopa yanau yatotooma gena isiganapuka o Jou Awi demo o kia iqomaka ma nabi Yeremia wosilefo qaboloka, ena gena, 	 آنگاه کلامی که به زبان ارمیای نبی گفته شده بود، تمام شد: «آوازی دررامه شنیده شد، گریه و زاری و ماتم عظیم که راحیل برای فرزندان خود گریه می‌کند و تسلی نمی پذیرد زیرا که نیستند.»


O kia idadadi magena o titi yasosowohi lo yakelelo, de ona yoloqa de itagi o doku de o soaka isihabari. 	 چون گرازبانان ماجرا را دیدند فرار کردند و در شهر واراضی آن شهرت دادند.


Kagena de o Farisika ma nyawa o demo magena yoise, de ona itemo, "Igogou, Una magena waakuwa o toka wodusu, ka cawali o Beelzebul, gena o Iblis o bi toka wakokolano, gena wihike o buturu." 	 لیکن فریسیان شنیده، گفتند: «این شخص دیوها رابیرون نمی کند مگر به یاری بعلزبول، رئیس دیوها!»


O Paulus awi dupa ena gena bilasu o Timotius iwingaho, so wosulo o Timotius bilasu womasuna ma ngale o Yahudi ma bi dokuka de una wiqehe qaloha, sababu o Yahudika ma nyawa igogoge o daera magenaka ona yangodu iwinako o Timotius ma baba una magena o Yunanika ma nyawa. 	 چون پولس خواست او همراه وی بیاید، او راگرفته مختون ساخت، به‌سبب یهودیانی که در آن نواحی بودند زیرا که همه پدرش را می‌شناختندکه یونانی بود.


So ngini ai dodiao nipipiricaya, bilasu nia sabari ilamo, ngaroko o sangisara ma rabaka, sidago o Jou done wahino kali de asa niamake o oho ka sidutu ikakali. Hika niakelelo o nyawa itotoro gena asa de manga sabarika, ona yodamaha manga doro done asa ma sopo yautu de yatolomuka, sababu o ino magegena ma faida ilamo. Ona yodamaha sidago o muura ma orasika asa yodato de sidago lo o muura ma orasika asa isopo de magena asa qabolo qangoduka. 	 پس‌ای برادران، تا هنگام آمدن خداوند صبرکنید. اینک دهقان انتظار می‌کشد برای محصول گرانبهای زمین و برایش صبر می‌کند تا باران اولین و آخرین را بیابد.


Kagena de o bi Farisika ma nyawa o Yesus wikelelo womatamiye wooqo de o bi nyawa ma dorou magena. So o Yesus Awi muri-murika yotemo, "Qadoohaso Una wooqo de o balastengi itotolomu de o bi nyawa ma dorou ona magena." 	 «و فریسیان چون دیدند، به شاگردان اوگفتند: «چرا استاد شما با باجگیران وگناهکاران غذا می‌خورد؟»


"Hika niaahono la tanano o pipi ngai moi. Ma dulada de ma lefo to naguuna manena." De ona yosango itemo, "To ma Kaisar awi dulada de awi lefo." 	 دیناری به من نشان دهید. صورت ورقمش از کیست؟ «ایشان در جواب گفتند: «از قیصر است.»


Ngaroko komagena, o nyawa ipipiricaya manga dolomu ma rabaka de foloisi qaloha la ngohi o demo ngai muruo naga o nyawa yananakoka gena tosibicara ma ngale ona tadoto. Duma ma faida ihiwa nakoso pamake ka o demo o bi bahasa irupa-rupa de ma cala-cala o Gurumi Qatetebino. 	 لکن در کلیسابیشتر می‌پسندم که پنج کلمه به عقل خود گویم تادیگران را نیز تعلیم دهم از آنکه هزاران کلمه به زبان بگویم.


De ona magena la kanaga Ai girinaka asa yotemo, 'Jou, kapuruo de ngomi minimake ma orasi Ngona inisapi de o ino ngomi minihikeka, eko Ani kiri qadudu de o ake ngomi lo minihike Ngonaka. 	 آنگاه عادلان به پاسخ گویند: ای خداوند، کی گرسنه ات دیدیم تاطعامت دهیم، یا تشنه ات یافتیم تا سیرآبت نماییم،


He! Nikelelo. Ngohi manena kanaga o ngora ma simaka tomaokoye de tiniaso ngini. Ngohi tinidamaha la nakoso kanaga o nyawa o tahu ma rabaka Ai ili yoise de manga ngora yapelenga, de Ngohi isimaha towosa la tomatamiye de ngomi asa mioqo de miudo. 	 اینک بر در ایستاده می‌کوبم؛ اگر کسی آوازمرا بشنود و در را باز کند، به نزد او درخواهم آمد و با وی شام خواهم خورد و او نیز با من.


De lo ma Kristus, nanga oho ma hutu gena, done ma orasika Una magegena wisimane o dunia ma bi nyawa yangoduka, de igogou asa ngini manena lo kanaga Awi mulia ma rabaka nimakomote dede Una. 	 چون مسیح که زندگی مااست ظاهر شود آنگاه شما هم با وی در جلال ظاهر خواهید شد.


Kagena asa idadi ona gena Una iwikelelo de ona iwisuba Unaka. Duma manga sidongirabaka yamuruo naga manga siningaka isitatapu waasi. 	 و چون او را دیدند، پرستش نمودند. لیکن بعضی شک کردند.


Ma dodagi komagena so o Gikimoi gena waqohaka, la ma ngale ona maqe imakihike sidago lo manga sininga ma nyafusu yamote. 	 لهذا خدا نیز ایشان رادر شهوات دل خودشان به ناپاکی تسلیم فرمود تادر میان خود بدنهای خویش را خوار سازند،


Iqoqomaka, ma orasi ngohi o Asia ma daeraka de totagi o Makedonia ma daeraka, de ai dodagi magena ma rabaka de to ngohi ai edekati gena ngini tinikurumi iqoma la upa ka ma moi. Duma done ma orasi o Makedoniaka de toliho gena nagala ngini tinidulu la tinikurumi kali, so ngini aku ngohi niriwo ma ngale to ngohi ai dodagi tadofa o Yudea ma daera ma rabaka, ena gena o Yerusalem ma kotaka. 	 و از راه شما به مکادونیه بروم و باز از مکادونیه نزد شما بیایم و شما مرا به سوی یهودیه مشایعت کنید.


Ngini tinisingangasu igogou, nagoona yodupa ngini iniriwo, sababu igogou ngini Ngohi o Salamati ma Kolano Ai nyawa nimomote, ngaroko ka o ake yasiudo, duma igogou ona magena done asa yamake manga fanggali o Gikimoino." 	 و هر‌که شما را از این‌رو که از آن مسیح هستید، کاسه‌ای آب به اسم من بنوشاند، هرآینه به شما می‌گویم اجر خود را ضایع نخواهد کرد.


So kagena de ngomi miside mikahikali o Sisilia ma guraka, de kagena o Sirakusa ma bobaneka miuti so kagena migoge o wange saange. 	 و به‌سراکوس فرودآمده، سه روز توقف نمودیم.


Duma o Yesus wosango wotemo, "O boulamo o pongaka de ma aru de lo o namo de ma igu, duma Ngohi o Nyawa ma Duhutu Ai ngihi ihiwa la ma ngale tomasidodogu." 	 عیسی به وی گفت: «روباهان راسوراخها است و مرغان هوا را آشیانه‌ها، لیکن پسر انسان را جای سر نهادن نیست.»


Ma orasi una wosupuno, de waaku kawa wobicara onaka. Una ka cawali de awi gia wositumu-tumu koloko imomou de wobicara he waakuwa. So o nyawa magena yanako o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka de o gogelelo o Gikimoino wamakeka. 	 اما چون بیرون آمده نتوانست با ایشان حرف زند، پس فهمیدند که در قدس رویایی دیده است، پس به سوی ایشان اشاره می‌کرد و ساکت ماند.


De o nyawa wimomote gena yosango, "Una o Yesus, o nabi moi o Nazaretno o Galilea ma tonaka." 	 آن گروه گفتند: «این است عیسی نبی از ناصره جلیل.»


De ma boboloi una wahino nonena sababu o imamka ma bi sahe iwisimaha la o bi nyawa yangodu ipipiricaya Ngonaka gena watago." 	 و در اینجا نیز از روسای کهنه قدرت دارد که هر‌که نام تو را بخواند، او را حبس کند.»


So de o nyawa yadadala magena ilihoka, de Una o pido moika wakahika la wosumbayang. 	 وچون ایشان را مرخص نمود، بجهت عبادت به فراز کوهی برآمد.


So wisimamaqe qabolo, de Awi juba qauungu yahoi de wisitiba kali to Una Awi juba masirete. De asa wituda wisisupu so itagi la iwisidasangahadi. 	 و چون او را استهزاکرده بودند، لباس قرمز را از وی کنده جامه خودش را پوشانیدند و او را بیرون بردند تامصلوبش سازند.


Ami bioka kanaga yalefo o ronga moi, ngaroko magena o nyawaka yasimane waasi itemo: Manena o Babel o kota ilalamo kanena o bi nyawa o duniaka o nyafusu ma dorou de o maqe yaaaka gena imatero maro to ona manga ake de manga nao. 	 و بر پیشانی‌اش این اسم مرقوم بود: «سرو بابل عظیم و مادر فواحش و خبائث دنیا.»


De lo tanu ona o dunia ma bi nyawa Una wihoholu gena manga manara moi-moi yaaaka ngini gena upa niadodomote. Bilasu Una niwisimaha la waaka so nia sininga aku qamomuane sidago lo nia gogoho de nia sininga ingalika. La ma ngale ngini aku nianako itiai o kia naga Una wodudupa, ena gena nianako o kia naga qaloloha de itotiai la Awi sininga isanangi. 	 و همشکل این جهان مشوید بلکه به تازگی ذهن خود صورت خود راتبدیل دهید تا شما دریافت کنید که اراده نیکوی پسندیده کامل خدا چیست.


So nakoso kanaga o nyawa nagoona la iwingaku o Yesus Una magena igogou o Gikimoi ma Ngopa, de o Gikimoi asa dede o nyawa ona magena imarimoi de komagena ona lo imarimoika dede o Gikimoi. 	 هرکه اقرار می‌کندکه عیسی پسر خداست، خدا در وی ساکن است واو در خدا.


Nakoso ka cawali ani lako ma sononga de ngona o dorouku notura, lebelaha ani lako magena napeleuka. Foloisi qaloha ngona nooho dede o Gikimoi Awi pareta ma rabaka de ani lako ka ma sononga, upa sidago de ani lako ngai sinoto de ngona o narakaku asa niumo. 	 و هر گاه چشم تو تو را لغزش دهد، قلعش کن زیرا تو را بهتر است که با یک چشم داخل ملکوت خدا شوی، از آنکه با دو چشم درآتش جهنم انداخته شوی،


Ngona ani dodoto de to ngomi gena ipaparamoi de miise waasi, so miodupa o dodoto magena ma ngale mianako." 	 چونکه سخنان غریب به گوش مامی رسانی. پس می‌خواهیم بدانیم از اینها چه مقصود است.»


O Yesus Awi demo magena Awi muri-muri foloi yohairani, sidago imatekebicara moi de moika, "We! Nako igogou komagena, done nagoona asa aku isalamati la yamake o oho ka sidutu ikakali." 	 ایشان بغایت متحیرگشته، با یکدیگر می‌گفتند: «پس که می‌تواندنجات یابد؟»


De nogena miside kali mikahika o Italia ma daeraka, so o Regium ma bobaneka mimasidiado. Ma langino de o paro koresara itagi, so miside sidago o wange moili de asa miuti o Putioli ma bobaneka. 	 و از آنجا دورزده، به ریغیون رسیدیم و بعد از یک روز بادجنوبی وزیده، روز دوم وارد پوطیولی شدیم.


Ka itiai ma ngale gena ai pipi masirete, so o kia naga taaka imote ngohi ai dupa. So qadoohaso sidago ngini gena ona niadoosa, sababu ngohi ai sininga ma loha de onaka.' " 	 آیا مرا جایز نیست که از مال خود آنچه خواهم بکنم؟ مگر چشم توبد است از آن رو که من نیکو هستم؟"


De o bi ngoma o dipaku asa itura, maro o ara ma sopo qaom waasi de itura ma orasi o rato qasosihilo yagiwi. 	 و ستارگان آسمان بر زمین فرو ریختند، مانند درخت انجیری که از باد سخت به حرکت آمده، میوه های نارس خود را می‌افشاند.


De Una wosango wotemo, "Ngohi lo tinisano kasi, la nako ngini niasangoka, de asa Ngohi tinidedemo nginika de naguuna o haku woihike so taaka o moi-moi manena. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «من نیز از شما سخنی می‌پرسم. اگرآن را به من گویید، من هم به شما گویم که این اعمال را به چه قدرت می‌نمایم:


Sababu ma orasi ngohi nia kota manenaka totagi-tagi de tininano gena ningodu de nia seri ma tahuka la kagena niasuba, de ngohi takelelo o riho moika kagena isilefo, 'Kanena powisuba o Giki Moi Powinanakowa.' Mutuwade ngaroko ngini niwisubaka, duma niwinakowa. So ma ngale magegena ngohi tinisingangasu nginika. 	 زیرا چون سیر کرده، معابدشما را نظاره می‌نمودم، مذبحی یافتم که بر آن، نام خدای ناشناخته نوشته بود. پس آنچه را شماناشناخته می‌پرستید، من به شما اعلام می‌نمایم.


Sababu o bi Salamati ma Kolano ikokulai de o bi nabi ikokulai asa yahino de yaaka o nonako ihahairani la o nyawa yadala gena yakulai. Nako yaaku, o nyawa la o Gikimoi Awi nyawa wahihiri ona magena lo yakulai. 	 زانرو که مسیحان دروغ و انبیای کذبه ظاهرشده، آیات و معجزات از ایشان صادر خواهدشد، بقسمی که اگر ممکن بودی، برگزیدگان را هم گمراه نمودندی.


De o kia naga foloi ilamo so ngini bilasu niososininga, ena gena ma orasi he yadangade yaado ma Kristus wahino kali de o nyawa asa kanaga la manga nyafusu ma dorou o kia bato magena yaaka. Ona magena lo asa yahino de ngini inigagaka de inisiihe, 	 و نخست این را می‌دانید که در ایام آخرمستهزئین با استهزا ظاهر خواهند شد که بر وفق شهوات خود رفتار نموده،


Ngaroko, o nyawa manga sininga ipeleso, ona igogou yosanangi, sababu ona magena asa o Gikimoi wasiputuru so ona yopeleso kawa. 	 خوشابحال ماتمیان، زیرا ایشان تسلی خواهند یافت.


Qabolo de o Tomas, wisironga lo Wosasago, una magena wotemo awi dodiao ma binukaka, "Hino la ngone powimomote lo aku posone dede Una." 	 پس توما که به‌معنی توام باشد به همشاگردان خود گفت: «ما نیز برویم تا با او بمیریم.»


So o Yesus wotemo, "Ai dodiao, hika ani ngale, o kia naga so nahino nonena gena, ka naaka bai!" Kagena de o nyawa yadadala, de o Yudas imakokangaho magena, iwidagi de o Yesus iwitago de wipiliku. 	 عیسی وی را گفت: «ای رفیق، از بهر‌چه آمدی؟» آنگاه پیش آمده، دست بر عیسی انداخته، او را گرفتند.


De lo nako ngomi gena, kanaga o orasi isigeto-geto ma ngale mia manara, o habari qaloloha misihohabari gena, asa o sangisara ma rabaka mitagi. Nakoso igogou isosone done yasioho kawa, de mia sangisara magena lo ma faida kanaga ihiwa bai! 	 و ما نیز چراهر ساعت خود را در خطر می‌اندازیم؟


So cawali isango itemo, "Ngomi mianakowa o haku magena kiano una wamake." So kagena de o Yesus wotemo onaka, "Nako komagena, Ngohi lo toholu todedemo nginika de naguuna awi haku so Ngohi taaka o moi-moi qangodu manena." 	 پس در جواب عیسی گفتند: «نمی دانیم.» بدیشان گفت: «من هم شما را نمی گویم که به چه قدرت این کارها رامی کنم.


Ngone lo asa panako gena igogou ngone o Gikimoi to Una Awi ngopa-ngopa. De o bi nyawa Una wihoholu ona magena yangodu lo o Iblis yapareta. 	 و می‌دانیم که از خدا هستیم و تمام دنیا درشریر خوابیده است.اما آگاه هستیم که پسرخدا آمده است و به ما بصیرت داده است تا حق رابشناسیم و در حق یعنی در پسر او عیسی مسیح هستیم. اوست خدای حق و حیات جاودانی.


Ma orasi o Paulus wadamaha o Silas de o Timotius o Atenaka, de una wakelelo o kota magenaka ma nyawa yasuba o bi seri ma tahu idala poli so awi sininga ipeleso. 	 اما چون پولس در اطینا انتظار ایشان رامی کشید، روح او در اندرونش مضطرب گشت چون دید که شهر از بتها پر است.


O Paulus de o Barnabas ona kagena igoge yatekasi de o bi nyawa ipipiricaya ona magena. 	 پس مدت مدیدی با شاگردان بسر بردند.


Magena de o guru agama moi wotemo o Yesuska, "Baba Guru, de o demo magena, ngomi lo mia ronga ma dorou nogaka bai!" 	 آنگاه یکی از فقها جواب داده گفت: «ای معلم، بدین سخنان ما را نیز سرزنش می‌کنی؟»


La komagena ngini bilasu niwisigise de niwimote o Gikimoika. So ngini bilasu o Iblis niwiholu de una asa ngini winidongosaka. 	 پس خدا را اطاعت نمایید و با ابلیس مقاومت کنید تا از شما بگریزد.


O nyawa nagoona la kanaga bilasu yatago, magena igogou ona asa yatago. Komagena lo nakoso bilasu yatooma de o sumarangi, igogouli ona magena done asa yasitooma de o sumarangi. Komagena so o Gikimoi Awi nyawa, ngaroko o sangisara ma rabaka, bilasu manga sabari ilamo de bilasu wipiricaya qaputuru Unaka. 	 اگر کسی اسیر نماید به اسیری رود، واگر کسی به شمشیر قتل کند، می‌باید او به شمشیرکشته گردد. در اینجاست صبر و ایمان مقدسین.


Magena qaboloka, de ato takelelo kali o nyawa kanaga he ka yadadala poli so, ngaroko, paeto lo paakuwa. Ona gena manga sihino o bi bangsa moi-moi, de o bi soa moi-moi, de lo o bi bahasa moi-moino. De kagena o Duba ma Goho de Awi pareta ma kursi ma simaka ona imaokoye, de o juba qaaare imasitibaku de lo o tano ma bi soka yacohono. 	 و بعد از این دیدم که اینک گروهی عظیم که هیچ‌کس ایشان را نتواند شمرد، از هر امت و قبیله و قوم و زبان در‌پیش تخت و در حضور بره به‌جامه های سفید آراسته و شاخه های نخل به‌دست گرفته، ایستاده‌اند


Ma orasi ipapasaka gena ma Kolano Herodes wadoosa poli ma ngale o doku Sidon de o doku Tirus ma nyawaka. Duma o kota sinoto magena manga ino cawali ma sihino o Herodes awi dokuno, so ona itagi o Herodes awi kadato wapopareta o Blastuska, la una magena iwibaja ma ngale una wamote itagi o Herodeska idame. So kagena de o Blastus wangaho o nyawa ona magena itagi o Herodeska, de igolo la imakadame kasi. 	 اما هیرودیس با اهل صور و صیدون خشمناک شد. پس ایشان به یکدل نزد او حاضرشدند و بلاستس ناظر خوابگاه پادشاه را با خودمتحد ساخته، طلب مصالحه کردند زیرا که دیارایشان از ملک پادشاه معیشت می‌یافت.


So o kia ma nabi o Kretano wotetemo gena itero. Mutuwade ngona bilasu nasidapano foloisi qaputuru ma ngale yanako igogou ona isala, la ona asa yopiricaya qaputuru o dodoto itotiaika, 	 این شهادت راست است؛ از این جهت ایشان را به سختی توبیخ فرما تا در ایمان، صحیح باشند،


O Yesus wasibicarasi o Yahudi manga roririka, so wotemo kali, "So nakoso to Ngohi masirete Ai demo de ma ngale Ngohi gena tosingangasu o nyawaka, nagala ona asa Ai demo magena yopiricayawa. 	 دیگری هست که بر من شهادت می‌دهد ومی دانم که شهادتی که او بر من می‌دهد راست است.


De lo nakoso o riho moika la nitulu, de ona ngini iniholu sidago nia demo o habari qaloloha magena lo yoise iholu, o riho magena niodongosa. Duma nia qohu ma gaapo niapari kasi la imaaka o nonako moi onaka, igogou ona magena de manga fajaka o Gikimoi Awi simaka." 	 و هرجا که شما را قبول نکنند و به سخن شما گوش نگیرند، از آن مکان بیرون رفته، خاک پایهای خود را بیفشانید تا بر آنها شهادتی گردد. هرآینه به شما می‌گویم حالت سدوم و غموره درروز جزا از آن شهر سهل تر خواهد بود.»


de lo ma deka o taungu moruha ona aku yapoha ioho o tona ibobeleuka, sababu o Gikimoi wapalihara onaka. 	 و قریب به چهل سال در بیابان متحمل حرکات ایشان می‌بود.


Ai dodiao nipipiricaya, nakoso nginika kanaga o nyawa de ona magena o Jou Awi dodoto itotiai he yamote kawa, duma manga dodiao done asa yariwo la imakiliho yomote kali, igogou magena o loha yaakaka. 	 ای برادران من، اگر کسی از شما از راستی منحرف شود و شخصی او را بازگرداند،


To ona manga goginano ma rabaka Una Awi jamani ingali. Awi bio magena isiwa-siwa maro o wange ma sora de Awi baju idadi qaare de isiru. 	 و در نظرایشان هیات او متبدل گشت و چهره‌اش چون خورشید، درخشنده و جامه‌اش چون نور، سفیدگردید.


Kagena de Yesus wosango, "Nakoso to Ngohi Ai awa de to Ngohi Ai gianongoru, gena komanena." 	 در جواب قایل گفت: «کیست مادر من و برادرانم کیانند؟»


"Ma solano o orasi kangano manena de ikahika o nyawa manga manara maro komagegena yaaku kawa yaaho nonena o Gikimoi Awi Tahu ma lolohano." 	 و نگذاشت که کسی با ظرفی از میان هیکل بگذرد،


De o Yesus wotemo o nyawa awi gia ma sononga isosoneka gena, "Ani gia natoano." De una awi gia watoa, de o orasi magena qabolo awi gia gena lo qalohaka, maro awi gia ma sonongali. 	 آنگاه آن مرد را گفت: «دست خود را دراز کن!» پس دراز کرده، مانند دیگری صحیح گردید.


Sababu kanaga Una lo, ona magena woihike Ngohika, Ai Baba Una magegena Awi buturu foloisi ilamo, so o nyawa nagoona bato ona magena yaakuwa Ai Baba wikoora. 	 پدری که به من داد از همه بزرگتر است و کسی نمی تواند از دست پدر من بگیرد.


O nyawa la kanaga itemo o Yesus gena wisowo o Gikimoi Awi Salamati ma Kolano, ona magena manga damatoko foloisi ilamo. O nyawa maro komagena igogou ma Kristus iwilawangi de lo yoholu iwinako o Baba Gikimoi de ma Ngopa. 	 دروغگو کیست جز آنکه مسیح بودن عیسی راانکار کند. آن دجال است که پدر و پسر را انکارمی نماید.


Kagena de Una womakiliho de watemo onaka, "Awa-awa o Yerusalemno, kodo! Upa Ngohi nisigari. Lebelaha nigari nia rohe masirete de lo nia ngopa-ngopa. 	 آنگاه عیسی به سوی آن زنان روی گردانیده، گفت: «ای دختران اورشلیم برای من گریه مکنید، بلکه بجهت خود واولاد خود ماتم کنید.


de o susa eko lo o loha o kia naga ma rabaka bato niadupa nisumbayang, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." Sababu o Yesus Kristus wonasikeleloka o moi-moi magegena o Gikimoi wodupa so bilasu ngone paaka. 	 در هر امری شاکر باشید که این است اراده خدادر حق شما در مسیح عیسی.


Ngaroko komagena, duma o Gikimoi Awi dodoto itotiai gena isiputuru o nyawa manga piricaya ma Kristuska. So imatero maro o tahu moi de ma sosoqe qapoputuru so akuwa yaruba, de o dodoto ma rabaka yalefo itemo, "O Jou Gikimoi wanako nagoona igogou to Una Awi nyawa masirete," de lo "O nyawa nagoona la itemo o Jou Yesus Una magena to ona manga Jou, ona magena bilasu manga manara qatotorou yodongosa." 	 و لیکن بنیاد ثابت خدا قائم است و این مهر را دارد که «خداوند کسان خود رامی شناسد» و «هرکه نام مسیح را خواند، ازناراستی کناره جوید.»


Nakoso mobabalo moi la kanaga de ami ngopa de ami danoka, ona magena bilasu imadoto iqoma ma ngale yahoromati manga nyawa o tahu ma rabaka. So komagena o dodihimo manga ngopa-ngopa yapalihara iqomaka gena bilasu o ngopa de o danoku yatagali de yariwo onaka, sababu magena o Gikimoi wodupa. 	 اما اگربیوه‌زنی فرزندان یا نواده‌ها دارد، آموخته بشوندکه خانه خود را با دینداری نگاه دارند و حقوق اجداد خود را ادا کنند که این در حضور خدا نیکوو پسندیده است.


Duma nakoso o nyawa kanaga o Gikimoi Awi demo yosingangasu, ona magena asa ibicara ma ngale o dunia ma nyawaka, so to ona manga sininga magena aku yasiputuru de yasiduduga. 	 اما آنکه نبوت می‌کند، مردم را برای بنا و نصیحت و تسلی می‌گوید.


So kagena o Paulus de o Barnabas yogoge yateka, de yobarani idoto ma ngale o Jou Yesus. De o Jou Awi kuasa wahike la ona aku yaaka o nonako ifoloisi ihahairani, la komagena wasinako to ona manga dodoto ma ngale to Una Awi dodara magena igogou. 	 پس مدت مدیدی توقف نموده، به نام خداوندی که به کلام فیض خود شهادت می‌داد، به دلیری سخن می‌گفتند و او آیات و معجزات عطا می‌کرد که ازدست ایشان ظاهر شود.


De o bi bobita komagena o Gurumi Qatetebi ngone wonadoto, nakoso o ngihi ma nonoma de maenasi, gena ma ngale o ngeko moi ihiwasi la o nyawa aku o ngihi ma sinotoka, ena gena o Ngihi Foloi Qatetebika, kagena aku yowosa ma ngale o Gikimoi iwidate. 	 که به این همه روح‌القدس اشاره می‌نماید بر اینکه مادامی که خیمه اول برپاست، راه مکان اقدس ظاهر نمی شود.


So muna magena motagi mosihabari Una Awi dodiaoka, mamake ona idodora de iari isodu-sodu. 	 و او رفته اصحاب اورا که گریه و ماتم می‌کردند خبر داد.


Nako Ngohi kanena tahino waasi de Ai Baba Awi demo tasingangasu waasi onaka, de magena manga dorou ihiwa, ena gena Ngohi iholu magena kanaga to ona manga salawa. Duma o orasi manena kanaga Ngohi tahinoka, so igogou-gogou ona de manga sala so yaakuwa itemo, 'Ngomi de mia manara qatotorou gena mianakowa.' 	 اگرنیامده بودم و به ایشان تکلم نکرده، گناه نمی داشتند؛ و اما الان عذری برای گناه خودندارند.


Ngohi tinidedemo komagena nginika, upa de ma sababu ngohi ai oho ma kurangi ilamo, duma ma sababu ngohi tomadoto qaboloka la o kia de maena, magena ngohi tosanangika. 	 نه آنکه درباره احتیاج سخن می‌گویم، زیرا که آموخته‌ام که در هر حالتی که باشم، قناعت کنم.


Naguuna ma peqeka womiholuka de wokawi de o ngopeqeka ma somoali, una magena he wosundali ma ngale ma peqeka ma nonomaka. Ka cawali muna gena mosundali moqomaka, gena aku idadi una muna womiholu." 	 و به شما می‌گویم هر‌که زن خود را بغیر علت زناطلاق دهد و دیگری را نکاح کند، زانی است و هرکه زن مطلقه‌ای را نکاح کند، زنا کند.»


Ai dodiao nipipiricaya, ngini niosininga idodooha iqoqomaka de to ngomi mia gia ma manara gena foloi ilamo de qatubuso. Ma orasi ngomi o wange isigeto-geto mimamanara iteka gena, ma ngale upa he o pipi minigolo nginika de ngomi ka o habari qaloloha o Gikimoino minisihabari nginika. 	 زانرو که‌ای برادران محنت ومشقت ما را یاد می‌دارید زیرا که شبانه‌روز درکار مشغول شده، به انجیل خدا شما راموعظه می‌کردیم که مبادا بر کسی از شما بارنهیم.


Ngaroko komagena, duma to Una Awi alu ma ngunu gena o nyawa moi o prajurit manga sidongirabaka de o tuba wasuru, sidago imatodoka o au de lo o ake imakacapu isupu de iuhi. 	 لکن یکی از لشکریان به پهلوی او نیزه‌ای زد که در آن ساعت خون و آب بیرون آمد.


Orasi magena de o Yesus wakelelo o nyawa yadadala yahino iwisidolomu, de Una wodusu o toka magenaka wotemo, "He, toka wisitotopongo de wisimumusu! Ngohi tonisulo nosupu o ngopa manenano, de upa lo nokahinoli." 	 چون عیسی دید که گروهی گرد او به شتاب می‌آیند، روح پلید را نهیب داده، به وی فرمود: «ای روح گنگ و کر من تو را حکم می‌کنم از او در آی ودیگر داخل او مشو!»


So igogou ngone bilasu de o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino ka nanga sininga ma rabaka posumbayang, duma ngone lo bilasu posumbayang de o bahasa kiaka o nyawa yananakoka. Ngone bilasu nanga sininga ma rabaka lo de o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino gena ponyanyi la o Gikimoi powigiliri, duma ngone lo bilasu ponyanyi de o bahasa kiaka o nyawa yananakoka. 	 پس مقصود چیست؟ به روح دعاخواهم کرد و به عقل نیز دعا خواهم نمود؛ به روح سرود خواهم خواند و به عقل نیز خواهم خواند.


Titus tonisiboboso. Ngohi manena, Paulus, o Gikimoi wositatapu todadi maro to Una Awi sosulo moi de o Yesus Kristus woisulo maro to Una Awi rasul moi. Ngohi isulo ma ngale o nyawa o Gikimoi wahihirika so idadi to Una Awi nyawa, la ona magenaka taleleani ma ngale manga piricaya qaputuru o Yesuska. De lo ngohi isulo ma ngale ona tadoto la yanako o Gikimoi Awi dodoto itotiai, kiaka kanaga imadoto o bi moi-moi wodudupa, la magena bilasu yaaka, 	 پولس، غلام خدا و رسول عیسی مسیح برحسب ایمان برگزیدگان خدا و معرفت آن راستی که در دینداری است،


Ma orasi magena una wakelelo awi nyawa moi o Mesirka ma nyawa wingangapo, so o Musa wahika o Israelka ma nyawa una magena iwiriwo, de wafanggali sidago o Mesirka ma nyawa una magena o Musa witooma. 	 وچون یکی را مظلوم دید او را حمایت نمود وانتقام آن عاجز را کشیده، آن مصری را بکشت.


O Yesus Awi muri-muri imariwosa so o maru imagahowa. So ona ihawateri sababu manga deruka cawali o roti ngai moi. 	 و فراموش کردند که نان بردارند و با خود در کشتی جز یک نان نداشتند.


O nyawa nagoonali nakoso de manga cocatu ma ngale yaaku o nyawa yaleleani, hika o manara magena bilasu yaaka. O nyawa nagoonali nakoso de manga cocatu ma ngale yaaku o nyawa yadoto, hika o manara komagena bilasu yaaka. 	 یا خدمت در خدمت گذاری، یا معلم در تعلیم،


So nakoso niise kadoke o dupuru ma ili de kadoka o kudoti ma habari, upa lo nia rohe qatora. O moi-moi magena bilasu idadi iqoma, duma upa nitemo magena o dunia ma dodogu ma orasi imasidiadoka. 	 و جنگها و اخبار جنگها راخواهید شنید. زنهار مضطرب مشوید زیرا که وقوع این همه لازم است، لیکن انتها هنوز نیست.


O wange isigeto-geto Ngohi todoto o Gikimoi Awi Tahuka de to ngini nia simaka, de qadoohaso Ngohi nitagowa. Duma o orasi manena idadi nginika de o bubutu ma kuasa so o dorou niaaka." 	 وقتی که هر روزه در هیکل با شما می‌بودم دست بر من دراز نکردید، لیکن این است ساعت شما و قدرت ظلمت.»


So o Gikimoi Awi jaji magena de maenasi, la ngone aku powosa la pogoge dede Una. Komagena so ngone bilasu pomasidodiahi, la upa sidago nanga sidongirabaka done o nyawa moi lo idadiwa o jaji magena yamake. 	 پس بترسیم مبادا با آنکه وعده دخول درآرامی وی باقی می‌باشد، ظاهر شود که احدی از شما قاصر شده باشد.


O orasi magena qabolo de o Yesus o Galilea ma tonaka de wotagi o Yohaneska o Yordan ma Seleraka. So o Yesus wogolo la Una lo aku wiosi. 	 آنگاه عیسی از جلیل به اردن نزد یحیی آمدتا از او تعمید یابد.


So ngini gena bilasu nimasidodiahi. Upa sidago ngini o Gikimoi winidedemoka de Una gena niwiholu bai! Sababu o Yahudika ma nyawa iqoqomaka, ma orasi o Sinai ma Talaka o Gikimoi Awi sitiari ma demo onaka gena yoholu yoise, de ona magena asa yasangisaraka. So, ma boloika, ngone o orasi manena bilasu poise o Gikimoi o sorogaka to Una Awi demo ngoneka. Igogou! Nakoso ngone to Una Awi demo poholu poise gena, de ngone lo asa upa o sangisara ma rabano inasirese. 	 زنهار از آنکه سخن می‌گوید رو مگردانیدزیرا اگر آنانی که از آنکه بر زمین سخن گفت روگردانیدند، نجات نیافتند، پس ما چگونه نجات خواهیم یافت اگر از او که از آسمان سخن می‌گوید روگردانیم؟


De magena upa lo ka niise, duma hika ngini o Gikimoi Awi demo magena niaaka. Upa sidago ngini ka niise, de magegena asa ngini masirete lo ka nikulai. 	 لکن کنندگان کلام باشید نه فقط شنوندگان که خود را فریب می‌دهند.


Komagena lo iqomaka to ona manga ete de manga topora o bi nabi yasangisaraka. So hika ninali de nia more ilamo. Sababu nia fanggali qaloha icarawa gena o Gikimoi wosidailako qabolo kadaku o sorogaka. 	 در آن روز شاد باشید و وجدنمایید زیرا اینک اجر شما در آسمان عظیم می‌باشد، زیرا که به همینطور پدران ایشان با انبیاسلوک نمودند.


Duma o polisika magena o Paulus wasango wotemo, "Ngomi manena o Romaka ma nyawa, de o kiaso imitailako de imihakim lo waasi, de gila-gila o kawasa yadadala manga simaka de mingangapo de o buika misingosaka. De o orasi manena qadoohaso ona asa misulo mitagi de ngomi mimapongo-pongo! Ngomi gena miholu! So qohaka, la bilasu o Roma ma bobareta ona masirete yahino la ngomi misisupu." 	 لیکن پولس بدیشان گفت: «ما را که مردمان رومی می‌باشیم، آشکارا و بی‌حجت زده، به زندان انداختند. آیا الان ما را به پنهانی بیرون می‌نمایند؟ نی بلکه خود آمده، ما را بیرون بیاورند.


De o haiwani ma sinotoka maena lo o nonako ihahairani yaaka koloko o uku gena o dipaku itura ma ngale o bi nyawa yangodu yakelelo. 	 ومعجزات عظیمه بعمل می‌آورد تا آتش را نیز ازآسمان در حضور مردم به زمین فرود آورد.


Duma ngini gena nakoso nisumbayang, bilasu nia tahuka niwosa so ka nimatengoka de nisumbayang nia Baba wikokelelowa. Sababu Una gena igogou nia manara o nyawa yananakowa gena Una wanako, de asa ngini winifanggali. 	 لیکن تو چون عبادت کنی، به حجره خود داخل شو و در را بسته، پدر خود راکه در نهان است عبادت نما؛ و پدر نهان بین تو، تو را آشکارا جزا خواهد داد.


duma to una awi baro waumo de woloqa awi rohe ka imawatoka. 	 چادر راگذارده، برهنه از دست ایشان گریخت.


Ngini o ngopeqeka gena nako nia roka, hika niasigise, sababu ngini kanaga o Jou niwipiricayaka. 	 ای زنان، شوهران خود را اطاعت کنیدچنانکه خداوند را.


Nakoso o nyawa la nia ngingiti ma sonongaka yangapo, de hika nia ngingiti ma sonongali niahike la yangapo kali. De nakoso ngini la o nyawa nia baju yaqehe, de foloi qaloha nia kameja lo niahikeka. 	 و هرکه بر رخسارتو زند، دیگری را نیز به سوی او بگردان و کسی‌که ردای تو را بگیرد، قبا را نیز از او مضایقه مکن.


Sababu o Jou Una masirete asa o sorogaka, de wouti so wosulo womaili-ili, de o malaikat ilalamo moi waaso, de lo o Gikimoi Awi trompet moi yawuwu. Qabolo de ma Kristus Awi nyawa nagoona isosone asa yasioho iqoma kasi. 	 زیرا خود خداوند با صدا و با آواز رئیس فرشتگان و با صور خدا از آسمان نازل خواهدشد و مردگان در مسیح اول خواهند برخاست.


Komagena so nakoso ngini la kagena o Jou Awi simaka de upa nia sininga imahie, done Una lo asa ngini winitide. 	 در حضور خدا فروتنی کنید تاشما را سرافراز فرماید.


So kagena de o Paulus wiaso o prajuritka manga sahe moi, de wotemo unaka, "Hika notagi o gohiduuru manena nowitota ma kapitaka, sababu o habari kia naga moi asa wodedemo unaka." 	 پولس یکی ازیوزباشیان را طلبیده، گفت: «این جوان را نزدمین باشی ببر زیرا خبری دارد که به او بگوید.»


La o Yesus wotemoli, "Awa kodo! O nyawa o orasi manena gena Ngohi tasitero de o ade-ade manena. 	 آنگاه خداوند گفت: «مردمان این طبقه را به چه تشبیه کنم و مانند چه می‌باشند؟


O Yesus watemoli Awi muri-murika, "Kanaga o nyawa wokakaya moi de lo awi nyawa moi awi arata ma jojaga. Awi arata ma jojaga una magena wikalaki, wokakaya awi arata ma pipi gena una wosigoguule. 	 و به شاگردان خود نیز گفت: «شخصی دولتمند را ناظری بود که از او نزد وی شکایت بردند که اموال او را تلف می‌کرد.


O gisisi ma sonongali asa itura o tona qalolohaku. So ioho ma goho ifero qaloha de ma hutu ilamo so isopo. Ma sopo kanaga qaloha sidago ma para ratu moi, de ma binuka qaloha sidago ma para moributanga, de ma binukali qaloha sidago lo ma para moruwange. 	 و برخی درزمین نیکو کاشته شده، بار آورد، بعضی صد وبعضی شصت و بعضی سی.


o uku ma sora isisiru-siru gena yasone, o nyawa itotooma de o sumarangi manga gia ma sohano wasirese, manga buturu ikurangi duma wasiputuru kali, o kudoti ma rabaka ona manga nonau de manga barani, de lo ona gena manga lawangi o doku ma somoano yautungu de yaginihi. 	 سورت آتش را خاموش کردند و از دم شمشیرها رستگار شدند و از ضعف، توانایی یافتند و در جنگ شجاع شدند و لشکرهای غربارا منهزم ساختند.


O Paulus awi manara magena yanako, so o gura ma nyawa ma binuka yasisiri yahino o Pauluska, de ona magena lo wasilohaka. 	 و چون این امر واقع شد، سایر مریضانی که در جزیره بودند آمده، شفا یافتند.


Ce! Qadoohaso ngohi tahiri gena tanakowa. Nako ngohi ka toohosi gena, ma ngale ai manara qaloloha asa taaka tosigila-gila, maro o gota moi so de ma sopoli. 	 و لیکن اگر زیستن در جسم، همان ثمر کار من است، پس نمی دانم کدام را اختیار کنم.


Imaaka komagena, sababu o Sadukika yongakuwa kanaga o nyawa isoneka de ioho kali eko kanaga lo o malaikat de o gurumi qaloloha ma somoa moi, duma o Farisika ma nyawa ona yongaku igogou o moi-moi qangodu magena idadi de imaaka. 	 زیراکه صدوقیان منکر قیامت و ملائکه و ارواح هستند لیکن فریسیان قائل به هر دو.


La o orasi o kia bato de o Jou asa wahino nginika, so nia sininga wosiputuru de lo asa iwisulo o Yesus o Salamati ma Kolano wahino nginika, Una magena o Gikimoi wihirika ma ngale ngini. 	 و عیسی مسیح را که از اول برای شما اعلام شده بودبفرستد،


So nakoso ngini la o Gurumi niparetaka, de o Yahudika manga bobita o Gikimoino gena asa nipareta kawa. 	 اما اگراز روح هدایت شدید، زیر شریعت نیستید.


So kagena o Yahudika ona lo iwikelelo Una woari de itemo, "Kodo! Una lo wisininga bai!" 	 آنگاه یهودیان گفتند: «بنگرید چقدر او را دوست می‌داشت!»


Kagena o Derbe ma kotaka de o Paulus de o Barnabas o habari qaloloha isihabari sidago o nyawa yadala o Yesus wipiricayaka. Qabolo de ona imabulutu so yakahino kali o Listraka de lo o Ikoniumka, de asa itagi gila-gila o Antiokhia o Pisidia ma daeraka. 	 و در آن شهر بشارت داده، بسیاری را شاگرد ساختند. پس به لستره وایقونیه و انطاکیه مراجعت کردند.


Ma nonomaka o Abraham ma ngopa yanau gena o Ishak, o Ishak ma ngopa yanau o Yakub, de o Yakub ma ngopa yanau gena o Yehuda de lo awi gianongoru. 	 ابراهیم اسحاق را آورد و اسحاق یعقوب را آورد و یعقوب یهودا و برادران او راآورد.


Ai dodiao nipipiricaya, ma ngale ona o Israelka ma nyawa magena ka to ngohi ai dupa foloisi ilamo de lo ai gogolo o Gikimoika gena tanu ona wasisalamati. 	 ای برادران خوشی دل من و دعای من نزد خدا بجهت اسرائیل برای نجات ایشان است.


Ma ngeko idodooha la ngone aku o dodoto itotiai pamote, de ona magena yaholu de yopiricaya kawa. Yaaka de yamote maro iqoqoma o Beor ma ngopa o Bileam awi manara gena o dorou waaaka, la o pipi wamake sababu magena wodesere. 	 و راه مستقیم را ترک کرده، گمراه شدند و طریق بلعام بن بصور را که مزد ناراستی رادوست می‌داشت، متابعت کردند.


Ai dodiao nipipiricaya, ngaroko upa he komagena. So ka idadi o Gikimoi Una magena ngone powipiricayaka, de Una wanakoka to ngomi mia demo nginika magena lo aku niopiricaya. Ngomi mia sininga gena ipeluwa, so idadiwa ma moi mitemo, "Komagena," de ma moili mitemo, "Komagenawa." 	 لیکن خدا امین است که سخن ما با شما بلی و نی نیست.


De to ngomi mia dorou tanu nosiapongu, imatero maro ngomi lo o nyawa manga dorou gena miasiapongu. 	 و قرض های ما را ببخش چنانکه ما نیزقرضداران خود را می‌بخشیم.


Kagena de Una wotemo onaka, "Qadoohaso ngini nisari Ngohi. Kiaso ngini asa nianakowa Ngohi bilasu togoge Ai Baba Awi tahuka." 	 او به ایشان گفت: «از بهر‌چه مرا طلب می‌کردید، مگرندانسته‌اید که باید من در امور پدر خود باشم؟»


O dodara ma manara moi-moi niaaka o nyawaka gena bilasu ngini niadodara de nia sininga igogou. Komagena ngini bilasu o kia naga qatotorou nioduhudu de o kia naga qaloloha gena niacoho qaputuru. 	 محبت بی‌ریا باشد. از بدی نفرت کنید و به نیکویی بپیوندید.


Kanaga o Antiokhiaka o gogobu manga sidongirabano o nabi o habari qaloloha isihohabari de lo o guru o nyawa ipipiricayaka yododoto, ena gena o Barnabas, o Simeon iwisironga lo o Niger, o Lukius o Kireneno ma nyawa, de o Menahem ma Kolano Herodes ma dodiao de lo o Saulus. 	 و در کلیسایی که در انطاکیه بود انبیا ومعلم چند بودند: برنابا و شمعون ملقب به نیجر و لوکیوس قیروانی و مناحم برادررضاعی هیرودیس تیترارخ و سولس.


La magena qabolo de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Nitagi o deruku nipane la niside kadoka o talaga ma sonongaka. Ngohi asa o nyawa yadadala ona magena tasulo iliho kasi." 	 بی‌درنگ عیسی شاگردان خود را اصرارنمود تا به کشتی سوار شده، پیش از وی به کناره دیگر روانه شوند تا آن گروه را رخصت دهد.


De nitemo ngini igogou nianako idodooha o nyawa Una iwinako waasi gena niadoto, maro o nyawa ipipilo niatuda. Komagena lo ma ngeko idodooha so aku Una iwinako gena onaka niasikelelo, maro o nita moi o nyawa o bubutu ma rabaka yadisiwa. 	 و یقین داری که خود هادی کوران و نور ظلمتیان


Komagena asa ngomi minisulo, sababu ngini masirete nianako, ma orasi ngomi kagenasi nginika, de ngomi upa mibobusengi de mimomanarawa. So maro o moi-moi ngomi miaakaka, komagena lo bilasu ngini niaaka. 	 زیرا خود آگاه هستید که به چه قسم به ما اقتدا می‌باید نمود، چونکه در میان شما بی‌نظم رفتار نکردیم،


Bilasu nianako ngone nanga dodiao wopipiricaya moi, o Timotius, una magena o buino wisisupuka. Nakoso una taika womasidiado kanena de ma orasi ngohi ngini tinikurumi gena, ngohi asa una towingaho. 	 بدانید که برادرما تیموتاوس رهایی یافته است و اگر زود آید، به اتفاق او شما را ملاقات خواهم نمود.همه مرشدان خود و جمیع مقدسین راسلام برسانید؛ و آنانی که از ایتالیا هستند، به شماسلام می‌رسانند.


Gila-gila ona manga soma yodongosaka, so asa itagi Una iwimoteka. 	 در ساعت دامها را گذارده، از عقب او روانه شدند.


Kagena de o malaikat ma somoa moili ma sinotoka magena wahino wotuuruno, de wotemo, "He! O Babel o kota ilalamo gena asa he iwaroka. Sababu o kota ma nyawa yangodu gena o nyafusu ma dorou yaakaka, ma ngale magegena o bi soa qangodu ma bi nyawa lo yodupa yaaka gena, maro o nyawa yodupa o dalu yaudo sidago manga dodiao lo yadaluka." 	 و فرشته‌ای دیگر از عقب او آمده، گفت: «منهدم شد بابل عظیم که از خمر غضب زنای خود، جمیع امت‌ها را نوشانید.»


So o Yesus wotemo onaka, "Ce! So niiseka de ka niasahe waasi bai! 	 عیسی گفت: «آیا شما نیز تا به حال بی‌ادراک هستید؟


Kagena de una womanosu kali, de o orasi magena qabolo de o toko isoreka. 	 پطرس باز انکارکرد که در حال خروس بانگ زد.


Duma o Petrus de o Yohanes isango itemo, "Ngini masirete niahiri kasi o kia itero o Gikimoi Awi simaka: Pinisigise nginika eko bilasu powisigise o Gikimoika. 	 اما پطرس و یوحنا درجواب ایشان گفتند: «اگر نزد خدا صواب است که اطاعت شما را بر اطاعت خدا ترجیح دهیم حکم کنید.


Ngomi lo de mia gia masirete miamanara, la ma ngale mia oho ma kurangi aku miamake. De ngaroko o nyawa ngomi imisibicara qatorou, duma ngomi gena ka migolo o Gikimoi asa Awi laha wasidumu onaka. De ngaroko lo o nyawa ngomi imisisangisara, duma ngomi gena ka miamoku. 	 و به‌دستهای خود کار کرده، مشقت می‌کشیم و دشنام شنیده، برکت می‌طلبیم و مظلوم گردیده، صبر می‌کنیم.


Una wasango onaka wotemo, "Nimasitiari qaloha, upa sidago ngini inisihaga. Sababu o nyawa yadadala asa yahino de itemo, 'Ngohi manena qabolo o Salamati ma Kolano,' de lo 'Ma orasi he idumuka.' Ngaroko komagena, duma upa ona niamote. 	 گفت: «احتیاط کنید که گمراه نشوید. زیرا که بسا به نام من آمده خواهند گفت که من هستم و وقت نزدیک است. پس از عقب ایشان مروید.


Ngohi manena, Yesus, la to Ngohi Ai malaikat towisulo una wotagi o bi moi-moi qangodu magena winisingangasu o bi gogobu ningoduka. Ngohi manena o Daud awi ngopa de awi dano, de lo maro o ngoma o koru ngaroko ma orasi o wange ibaoka de kanaga o ngoma magena ka isiwasi." 	 من عیسی فرشته خود را فرستادم تاشما را در کلیساها بدین امور شهادت دهم. من ریشه و نسل داود و ستاره درخشنده صبح هستم.»


O nyawa moi lo yaakuwa ma ngale o Gikimoi wisihoda itiai. O nyawa moi lo yadupawa igogou iwinako Una. 	 کسی فهیم نیست، کسی طالب خدا نیست.


Ma orasi ona yadumuka o doku Betfage de o doku Betania o Tala Zaitunka, kagena de o muri yasinoto wasulo itagi iqoma. 	 و چون نزدیک بیت‌فاجی وبیت عنیا بر کوه مسمی به زیتون رسید، دو نفر ازشاگردان خود را فرستاده،


De kagena o Petrus womakiliho manga duduno de wikelelo o muri moi kanaga wototuuru. Una magegena o Yesus wisiboboso, de ipapasaka ma orasi o oqo ma rabaka, de wotamiye o Yesus Awi dateka de wotemo, "Jou, naguuna done asa Ngona wonisidoa Ani lawangika." 	 پطرس ملتفت شده، آن شاگردی که عیسی او را محبت می‌نمود دید که از عقب می‌آید؛ وهمان بود که بر سینه وی، وقت عشا تکیه می‌زد وگفت: «خداوندا کیست آن که تو را تسلیم می‌کند.»


De komagena lo yooqo qabolo, de Una magena kanaga o anggur ma udo-udo waqehe de wotemo, "O udo-udo manena ma ngale to Ngohi Ai au gena inisinako igogou o Gikimoi Awi jaji qamomuane. Magena niaaka maro o sosininga moi Ngohika." 	 و همچنین پیاله را نیز بعد از شام وگفت: «این پیاله عهد جدید است در خون من. هرگاه این را بنوشید، به یادگاری من بکنید.»


Una wosano, "Nagoona Ai juba yatigi." Ona yangodu imapongoka. De o Petrus wotemo, "Baba, o nyawa ka yadala poli inisigilolino de imatekesidehelo." 	 پس عیسی گفت: «کیست که مرا لمس نمود.» چون همه انکار کردند، پطرس و رفقایش گفتند: «ای استاد مردم هجوم آورده بر تو ازدحام می‌کنند ومی گویی کیست که مرا لمس نمود؟»


Kagena de asa ma naga itura so o naga magena o sorogaka he igoge kawa, 	 ولی غلبه نیافتند بلکه جای ایشان دیگر در آسمان یافت نشد.


Mutuwade magena o Gikimoi waqohaka, so ona manga nyafusu ma dorou yamote de ona maqe imakihike. Sidago lo manga ngopeqeka gena yanau he yadupa kawa maro kiaka o nyawa nanga galepu, so lebelaha ka ami sininga ma dupa qatotorou so momasikiidu de ami dodiao o ngopeqeka moi. 	 از این سبب خدا ایشان را به هوسهای خباثت تسلیم نمود، به نوعی که زنانشان نیز عمل طبیعی را به آنچه خلاف طبیعت است تبدیل نمودند.


Ngomi migolo o Gikimoi nanga Baba de o Jou Yesus Kristus tanu inidogo nginika o laha ifoloi, la nia sininga yaaka so foloisi isanangi. 	 فیض و سلامتی از جانب پدر ما خدا وعیسی مسیح خداوند بر شما باد.


De nakoso igogou o Gikimoi Awi laha ma lamo gena niososininga, so ma ngale Una ninyanyi la niwigiliri, de ngini de nia mazmur de nia giliri lo nisinyanyi, de lo o nyanyi magena Awi Gurumino so tanu nimacocawaro la nimakodoto de nimatekesitiari. La tanu o dodoto ma ngale ma Kristus magegena ngini aku foloisi nianako igogou de qaloha. 	 کلام مسیح درشما به دولتمندی و به‌کمال حکمت ساکن بشودو یکدیگر را تعلیم و نصیحت کنید به مزامیر وتسبیحات و سرودهای روحانی و با فیض در دلهای خود خدا را بسرایید.


Ngona bilasu nasisininga o bi nyawa ipipiricaya ma ngale o bi moi-moi qangodu ngohi tolelefo ngonaka. Ngona nadoto nasitotiai igogou o Gikimoi wodupawa to ona manga gangamo ma ngale o bi demo-demo. Sababu nakoso ona imakokangamo gena, o loha yaakawa, duma o nyawa isigogigise manga piricaya yaruwahe sidago lo isisa. 	 این چیزها را به یاد ایشان آور و در حضورخداوند قدغن فرما که مجادله نکنند، زیرا هیچ سود نمی بخشد بلکه باعث هلاکت شنوندگان می‌باشد.


Kagena de o ngohi takelelo kali, o tona ma rabaye o haiwani ilalago ma somoa moili isupu kali. Maena ma saheka kanaga de ma tadu ngai sinotoka de ma tadu koloko o duba ma goho ma tadu, duma ma bicara koloko o naga ma bicara. 	 و دیدم وحش دیگری را که از زمین بالامی آید و دو شاخ مثل شاخهای بره داشت و ماننداژدها تکلم می‌نمود؛


Manga demo komagena, sababu Awi nonongoruku ona magena yopiricaya waasi Una gena o Salamati ma Kolano. 	 زیرا که برادرانش نیز به او ایمان نیاورده بودند.


de ona imatoore de itemo, "He, o Israelka ma nyawa ningodu! Niahino la pomakiriwo! Sababu o nyawa una manena wotagi o bi doku wageto de o nyawa yangodu wadoto, la bilasu ngone o Yahudika ma nyawa nanga ronga ma dorou ona yaaka, la upa yahoromati nanga bobita o Musa walelefoka de lo o Gikimoi Awi Tahu manenaka o dorou waaka. De o orasi manena una lo kanaga o Yahudika ma nyawa yasowo de ona wangaho so iwosa o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka, so o riho qatetebi manena gena he qatebi kawa." 	 فریاد برآوردند که «ای مردان اسرائیلی، امداد کنید! این است آن کس که برخلاف امت و شریعت و این مکان در هر جاهمه را تعلیم می‌دهد. بلکه یونانی‌ای چند را نیز به هیکل درآورده، این مکان مقدس را ملوث نموده است.»


Komagena so o nyawa yadadala ka ma ngale Una magena so asa ona imatekesikoholu. 	 پس درباره او در میان مردم اختلاف افتاد.


Duma nakoso ngini nia piricaya Ngohika qaputuru sidago o dunia ma dodogu imasidiado, igogou ngini magena done asa o oho ikokakali niamake." 	 جانهای خود را به صبر دریابید.


Igogou, o kia naga moi ma ngale o roriwo o pipi o Gikimoi Awi nyawa o Yerusalemka gena ngohi upa he tinidelefo nginika. 	 زیرا که در خصوص این خدمت مقدسین، زیادتی می‌باشد که به شما بنویسم.


Duma ngini upa komagena. Kanaga o ngeko moili, nagoona yodupa yolamo to ngini nia sidongirabaka ona magena bilasu imahadoku. De nagoona yopopareta ona magena bilasu ileleleani nginika. 	 لیکن شماچنین مباشید، بلکه بزرگتر از شما مثل کوچکترباشد و پیشوا چون خادم.


Mia dodiao nipipiricaya de kanaga o Jou Yesus winidododaraka, ma orasi mia sumbayang miatide, de ma ngale ngini de mia sumbayang qangodu ma rabaka kanaga mitemo, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." Sababu ngini gena iqoqoma o dunia wosidadi waasi, de o Gikimoi asa winihiri la o orasi ma simaka ma ngale de o Gurumi Qatetebi ma kuasa nia sininga qatebi de lo o dodoto itotiai niopiricaya, so ngini asa nisalamatika. 	 اما‌ای برادران و‌ای عزیزان خداوند، می‌باید ما همیشه برای شما خدا را شکر نماییم که از ابتدا خدا شما را برگزید برای نجات به تقدیس روح و ایمان به راستی.


"Tosiade-ade kali, kanaga woleleleani moi wococawaro de lo awi tuangi awi manara waaka wokaeli. Woleleleani una magena ma tuangi witideka, la wodadi yoleleleani ma binuka manga sahe moi ma ngale manga ino o wange isigeto-geto wositoku. 	 «پس آن غلام امین و دانا کیست که آقایش او را بر اهل خانه خود بگمارد تا ایشان را در وقت معین خوراک دهد؟


Kanaga o sanangi gena ma sihino ka cawali Ngohino, de magena asa tinihike nginika, ena gena asa taaka to ngini nia sininga ma rabaka la aku isanangi. Ai manara taaaka magena imaterowa maro o bi nyawa o duniaka yaaaka. Upa sidago ngini nia sininga isusa de nimodo. 	 سلامتی برای شما می‌گذارم، سلامتی خود را به شمامی دهم. نه‌چنانکه جهان می‌دهد، من به شمامی دهم. دل شما مضطرب و هراسان نباشد.


Ilaha! Ngini gena o Musa winisulo nia ngopa yanau bilasu niasuna, ma sababu magegena so ngaroko o Sabat ma wange lo asa nia ngopa ka niasuna. Gena ngaroko o suna magena igogou ma sihino gena o Musano qasowo, duma iqomaka nia ete de nia topora gena o Abrahamno. 	 موسی ختنه را به شما داد نه آنکه از موسی باشد بلکه از اجداد و در روز سبت مردم را ختنه می‌کنید.


Mutuwade ngini done nitago la nisangisara de nitooma. De ngini manena o bi bangsa yangodu asa niduhudu sababu ngini Ngohi nimomote. 	 آنگاه شما را به مصیبت سپرده، خواهند کشت و جمیع امت‌ها بجهت اسم من از شما نفرت کنند.


De ma ili o sorogano magena ibicara ngohika itemo kali, "Notagi o malaikat una womasigogipito o teoka de o dududuka, la o buku o lolo moi awi giaka magena naqehe kasi." 	 و آن آوازی که از آسمان شنیده بودم، باردیگر شنیدم که مرا خطاب کرده، می‌گوید: «برو وکتابچه گشاده را از دست فرشته‌ای که بر دریا وزمین ایستاده است بگیر.»


So qaboloka, de o Yesus de Awi muri-muri yokahika o Galilea ma Talaga ma sonongaka, o talaga magena isironga lo o Tiberias ma Talaga. 	 و بعد از آن عیسی به آن طرف دریای جلیل که دریای طبریه باشد، رفت.


Komagena so ma deka o taungu moruha gena Una asa ona wangamo. Ma ngale ona yangodu manga dorou, so kagena o tona ibobeleuka de yosoneka. 	 و به که تا مدت چهل سال خشمگین می‌بود؟ آیا نه به آن عاصیانی که بدنهای ایشان در صحرا ریخته شد؟


So komagena o haiwani ma nonomaka ma simaka de o nonako ihahairani yaaka gena, isimaha so o haiwani ma sinotoka magena asa o bi nyawa ona o duniaka igogoge gena yakulai. De asa o haiwani maena isulo o nyawa ona magenaka la ma ngale bilasu isihoromati o giki de manga gia isiaka ma dulada gena de ma bio maro o haiwani ma nonomaka, kiaka o sumarangi yaqaboka duma ka iohosi. 	 وساکنان زمین را گمراه می‌کند، به آن معجزاتی که به وی داده شد که آنها را در حضور وحش بنماید. و به ساکنان زمین می‌گوید که صورتی را ازآن وحش که بعد از خوردن زخم شمشیر زیست نمود، بسازند.


So o orasi magegena nako o bi nyawa itemo nginika, 'Niakelelo, o Salamati ma Kolano kanena naga!' de ma somoa itemo, 'Hiwa, kadoke naga!' upa lo niapiricaya o nyawa ona magena. 	 «پس هرگاه کسی به شما گوید اینک مسیح در اینجاست یا اینک در آنجا، باور مکنید.


"Tosiade-ade kali, o ngopeqeka moi kanaga de ami pipi o salaka ngai mogiowo, de done ngai moi isisaka. O kia asa maaka. Muna asa ami tahu masesa de ami poci matupu, mosisari kiaka isisisa sidago o pipi magena mamake. 	 یا کدام زن است که ده درهم داشته باشدهرگاه یک درهم گم شود، چراغی افروخته، خانه را جاروب نکند و به دقت تفحص ننماید تا آن رابیابد؟


Ma orasi ngomi miise komagena, de ngomi dede o nyawa ipipiricaya igogoge o kota magenaka o Paulus miwigegego de migolo upa he wotagi o Yerusalemka. 	 پس چون این را شنیدیم، ما و اهل آنجا التماس نمودیم که به اورشلیم نرود.


Komagena so, ai ngopa-ngopa tinisosininga, upa sidago kanaga ngini lo o nyawa nagoona bato inikulai so o dorou gena niodupa niaaka. Nakoso o nyawa la kanaga o bi moi-moi o kia itotiai gena yodupa yaaka, ona magena manga sininga itiai imatero maro ma Kristus lo Awi sininga itiai. 	 ای فرزندان، کسی شما را گمراه نکند؛ کسی‌که عدالت را به‌جا می‌آورد، عادل است چنانکه اوعادل است.


O kota magena kanaga ma sigilolino ma boberesu foloisi ikukuruye de ma ngora lo ngai mogiowo de sinoto. De ma ngoramoi-ngoramoika magena lo kanaga o malaikat yamogiowo de sinoto yojajaga. Kagena ma ngoramoi-ngoramoika lo isilefo o Israelka manga soa yamogiowo de sinoto ma ronga, so o ngora moika gena isilefo o ronga moi. 	 و دیواری بزرگ و بلند دارد ودوازده دروازه دارد و بر سر دروازه‌ها دوازده فرشته و اسم‌ها بر ایشان مرقوم است که نامهای دوازده سبط بنی‌اسرائیل باشد.


Upa sidago ngone lo o bi serika podupa posuba, maro iqomaka o nyawa ma binuka lo yaaka. Gena imatero de o kia kanaga o seri moi o sapi ma ngopa o guracino isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O nyawa ona magena irarame gena yaaka kasi o oqo ilalamo, qabolo de asa o kia naga qatotorou magena yaaka." 	 ونه بت‌پرست شوید، مثل بعضی از ایشان، چنانکه مکتوب است: «قوم به اکل و شرب نشستند وبرای لهو و لعب برپا شدند.»


La Una womatinga sutu ikuruka, de o tonaku wobukuku de wosumbayang, de wotemo, "Ya Baba, qangodu aku naaka de idadi, so tanu natide la noisitilaku o sangisara ma ngeko manena. Duma upa namote to Ngohi Ai sininga ma dupa manena, la tanu idadi de imaaka ka to Ngona Ani sininga ma dupa." 	 پس قدری پیش رفته، به روی در‌افتاد و دعا کرده، گفت: «ای پدر من، اگر ممکن باشد این پیاله از من بگذرد؛ لیکن نه به خواهش من، بلکه به اراداه تو.»


Ma orasi o naga magena imanako o duniaku yaumoka, o ngopeqeka o ngopa yanau mosibubuo magena iminihi. 	 و چون اژدها دید که بر زمین افکنده شد، برآن زن که فرزند نرینه را زاییده بود، جفا کرد.


Ngone gena nakoso kanaga nanga piricaya qaputuru, upa sidago ka ngone masirete pomasisanangi. Duma ngone gena ma orasi o nyawa manga piricaya qaceke, de manga susa gena bilasu pamoku. 	 و ما که توانا هستیم، ضعفهای ناتوانان رامتحمل بشویم و خوشی خود را طالب نباشیم.


Hika nia sopo nisimane kasi, imatero de nia dorou qangodu niapalako, la aku tinipiricaya igogou ngini gena nimatoba de nimatodubaka. 	 اکنون ثمره شایسته توبه بیاورید،


"O ade-ade ma ngale gena komanena: O gisisi gena Gikimoi Awi demo. 	 اما مثل این است که تخم کلام خداست.


Sababu igogou ma orasi isitatapuka, Ngohi o Nyawa ma Duhutu done asa tahino kali o duniaku de Ai kuasa, kiaka isikokelelo maro Ai Baba Awi kuasa, de Awi malaikat yadadala. O orasi magenaka de igogou o nyawamoi-nyawamoi manga manara ma sopo Ngohi asa tafanggali de o loha eko o dorou. 	 زیرا که پسر انسان خواهد آمد درجلال پدر خویش به اتفاق ملائکه خود و در آن وقت هر کسی را موافق اعمالش جزا خواهد داد.هرآینه به شما می‌گویم که بعضی در اینجاحاضرند که تا پسر انسان را نبینند که در ملکوت خود می‌آید، ذائقه موت را نخواهند چشید.»


"Ngaroko komagena, duma o nyawa la kanaga ngini inisihoholuka ona magena upa niamodo. Sababu igogou, o kia naga yaiihu, magena qangodu o nyawa manga simaka done asa ka isikelelo, de lo o kia naga itotalake, magena qangodu done asa ka ipelenga la o nyawa yanako. 	 لهذا از ایشان مترسید زیرا چیزی مستور نیست که مکشوف نگردد و نه مجهولی که معلوم نشود.


Nakoso o Timotius wahika nginika, de hika ngini niwingaho qaloha la ma ngale una gena to ngini nia sidongirabaka upa he niwimodo, sababu ngomi mia manara, o Jou Yesuska miaaaka gena, ka imaketero. 	 لیکن اگر تیموتاوس آید، آگاه باشیدکه نزد شما بی‌ترس باشد، زیرا که در کار خداوندمشغول است چنانکه من نیز هستم.


Igogou! Ngini niise qaboloka, ma orasi iqoqomaka ngohi o Yahudika ma nyawa manga bobita o Gikimoino maro o Musa walelefo gena tamote, ma ngale ai siningaka nagala taaka itiai so o bi moi-moi magegena ka taaka. Komagena so idodooha ngohi o nyawa o Yesus wipipiricayaka de tasangisara qatubuso, ai edekati gena ona tasisa. 	 زیراسرگذشت سابق مرا در دین یهود شنیده‌اید که برکلیسای خدا بینهایت جفا می‌نمودم و آن راویران می‌ساختم،


Patotiai gena o Petrus wanakowa o kia bilasu una wosibicara, sababu una de awi dodiao yasinoto o modo ma rabaka. 	 از آنرو که نمی دانست چه بگوید، چونکه هراسان بودند.


So komagena lo ma orasi o Gikimoi wojaji o Abrahamka, de wosingangasu done asa o bi moi-moi idala wahike unaka de lo Una o Abraham awi ngopa de awi dano moiku. Duma ma ngale ona yadala o Gikimoi wotemowa, cawali wotemo, "ani ngopa de ani dano moiku," gena ka ma ngale o nyawa womatetengo Una magegena ma Kristus. 	 اماوعده‌ها به ابراهیم و به نسل او گفته شد ونمی گوید «به نسلها» که گویا درباره بسیاری باشد، بلکه درباره یکی و «به نسل تو» که مسیح است.


Hika niamoku o gina kiaka Ngohi tinisimomokuka, de lo o dodoto Ngohino nigolo, de ngini asa nimarimoi qaloha de o Gikimoi. Sababu Ngohi manena Ai sininga qamuuqu de lo Ai duhudu ihiwa nginika. 	 یوغ مرا بر خود گیرید و از من تعلیم یابید زیرا که حلیم و افتاده‌دل می‌باشم و درنفوس خود آرامی خواهید یافت؛زیرا یوغ من خفیف است و بار من سبک.»


Bilasu ngini foloi nidupa la o Gikimoi Awi demo niosigise komagena, sababu ngini masirete nianakoka o Jou Una magena Awi sininga igogou qaloha. 	 اگرفی الواقع چشیده‌اید که خداوند مهربان است.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena o goho ma ceceke, gena koloko o rapa o gota qamumuti, o balakama, de o jintan so magena lo o regu mogiowoka de o regu moi nisisuba o Gikimoika. Duma nisidoohawa o Gikimoi Awi bobita kiaka foloisi ilalamo, maro koloko o gogoho itotiai, o galusiri o nyawaka, de lo o jaji pacoho qaloha. Ngaroko, igogou bilasu o bobita ma eece gena niaaka, upa sidago lo o bobita foloisi ilalamo magena niawosa. 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار که نعناع و شبت و زیره را عشر می‌دهید و اعظم احکام شریعت، یعنی عدالت و رحمت و ایمان را ترک کرده‌اید! می‌بایست آنها را به‌جا آورده، اینها را نیز ترک نکرده باشید.


Kanaga o nabi moi o Kretano lo idedemoka, "O bi Kreta ma nyawa gena yodupa yatodamatoko, de maro o bi haiwani ifofufuru isusa podoto so ona o dodoto itotiai gena yamotewa, de lo yatesere de imomanarawa." 	 یکی از ایشان که نبی خاص ایشان است، گفته است که «اهل کریت همیشه دروغگو و وحوش شریر وشکم پرست بی‌کاره می‌باشند.»


Duma manga roriri yamuruo naga o Stefanus wisiholu. Ona magena o nyawa o bolu moi yogogilalo kawa, manga puji ma tahu ma ronga o Libertini de manga sihino o Kirene ma kotano de o Aleksandria ma kotano, ona de lo o nyawa ma binuka o Kilikia ma daerano de lo o Asia ma daerano yahika la de o Stefanus imatekesikoholu. 	 و تنی چند از کنیسه‌ای که مشهور است به کنیسه لیبرتینیان و قیروانیان و اسکندریان و ازاهل قلیقیا و آسیا برخاسته، با استیفان مباحثه می‌کردند،


Ma orasi iqomaka ngohi o habari qaloloha tinisihabari nginika, de ngohi asa ma moi waasi o gaji sutu togolo nginika. Ngohi tomahadoku la asa o manara ma somoa tomasari la ngini gena aku nia dorou ma rabano tinitide. Awadede! Komagena de ngini nitemo ngohi gena isala. 	 آیا گناه کردم که خود را ذلیل ساختم تا شما سرافراز شوید دراینکه به انجیل خدا شما را مفت بشارت دادم؟


Ilaha! Ngini nisala. Ngaroko idodooha ngini o nyawa nipipiricaya, duma nimuruo naga nia dodiao niangaho la niakalaki o hakim ma somoaka, ena gena o nyawa ipipiricayawa to ona manga simaka. Ce! Nakoso kanaga ngini nimatekekangamo gena, bilasu ka to ngini nia dodiao nipipiricaya manga simaka de niakalaki. 	 آیا کسی از شما چون بر دیگری مدعی باشد، جرات دارد که مرافعه برد پیش ظالمان نه نزد مقدسان؟


De o nyawa moi yadadalano wosibicara Unaka wotemo, "Ai tabea, Baba. Ani awa de Ani gianongoru ona inisari Ngona, ona kadoke naga ma duduka itamaha bai!" 	 و شخصی وی را گفت: «اینک مادر تو و برادرانت بیرون ایستاده، می‌خواهند باتو سخن گویند.»


Komagena ona iise qabolo, de ona he ikalekono kawa, so gila-gila o Gikimoi wigilirika, de itemo, "Nakoso komagena, o Yahudika ma bi nyawa yasowo lo o Gikimoi wasimaha ona itoba de imatoduba la manga oho ikakali bai!" 	 چون این را شنیدند، ساکت شدند و خدا را تمجیدکنان گفتند: «فی الحقیقت، خدا به امت‌ها نیز توبه حیات‌بخش را عطا کرده است!»


La o orasi magena de ona o giki imagaka imatero maro o sapi ma ngopa, so manga gaso o haiwani moi-moi imadota de imatolomuno la isirarame, de yangodu manga suba yatide to ona manga giki kiaka manga gia isiaakaka gena. 	 پس در آن ایام گوساله‌ای ساختند وبدان بت قربانی گذرانیده به اعمال دستهای خودشادی کردند.


Ngini nimasihie nitemo, 'Posiade-ade, nakoso ngone nanga ete de nanga topora iqoqoma manga orasika pooho, de ngone manena ngaroko upa he pamote maro ona so o nabi-nabi yatooma.' 	 و می‌گویید: "اگر در ایام پدران خود می‌بودیم، در ریختن خون انبیا با ایشان شریک نمی شدیم!"


Woleleleani moi kanaga o pipi o guraci o cala motoha wamake, una magena jai-jai womasiiija hika de hino, so una aku o pipi ma dogo wamakeli o cala motoha. 	 پس آنکه پنج قنطار یافته بود، رفته و با آنها تجارت نموده، پنج قنطار دیگر سود کرد.


Wosulo komagena, sababu wositatapu o orasi ma simaka o dunia ma raba manena asa Una wosifanggali itiai, ma ngale magegena Awi nyawa moi wihirika la asa Awi hakim ma manara waaka. De ma ngale ngone o nyawa inangodu wonasinako itiai o nyawa Una magena wosoneka de o Gikimoi iwisioho kali bai!" 	 زیرا روزی را مقرر فرمود که در آن ربع مسکون را به انصاف داوری خواهد نمود به آن مردی که معین فرمود و همه را دلیل داد به اینکه او را از مردگان برخیزانید.»


Gila-gila ona yamuruo naga Una wihobi, de Awi lako yapoku de wingapo, de yotemo, "Hika nomisingangasu naguuna woningapo!" De o bi jojaga imasimote Una wipopoka. 	 و بعضی شروع نمودند به آب دهان بروی انداختن و روی او را پوشانیده، او را می‌زدندو می‌گفتند نبوت کن. ملازمان او را می‌زدند.


Sababu o kia naga o dunia ma bi nyawa yanano koloko icocawaro, magena igogou ka ifufuma o Gikimoi Awi simaka. So imatero de o kia naga isilelefo Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Ngaroko o nyawa yocawaro gena, qadoohawa, sababu manga sihaga ma rabaka o Gikimoi asa ona wasitura." 	 زیرا حکمت این جهان نزد خداجهالت است، چنانکه مکتوب است: «حکما را به مکر خودشان گرفتار می‌سازد.»


O Sabat ma wange moiku o Yesus de Awi muri-muri o ngekoka itagi de yakahino o gandum ma doro moi ma dateno, de Awi muri-muri o gandum ma sopo magena yautu. 	 و چنان افتاد که روز سبتی از میان مزرعه‌ها می‌گذشت و شاگردانش هنگامی که می‌رفتند، به چیدن خوشه‌ها شروع کردند.


De muna motemo, "We! Idodooha so o hali magena idadi, salanta ngohi tokawi waasi de tomaidu waasi dede yanau." 	 مریم به فرشته گفت: «این چگونه می‌شود وحال آنکه مردی را نشناخته‌ام؟»


To Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefoka itemo, "Nako o nyawa manga sininga itotiai, ona lo bilasu o sangisara yamoku iqoma de asa isalamati. Ma boboloi o nyawa kekiaka o bi moi-moi qatotorou o Gikimoi wodudupawa yaaka, ona magena asa foloisi yasangisara." 	 و اگر عادل به دشواری نجات یابد، بی‌دین و گناهکار کجا یافت خواهد شد؟پس کسانی نیز که برحسب اراده خدا زحمت کشند، جانهای خود را در نیکوکاری به خالق امین بسپارند.


Ipasaka, so ma orasi una awi manara o Gikimoi Awi Tahuka gena wosiboloka, de una woliho awi tahuka. 	 و چون ایام خدمت او به اتمام رسید، به خانه خود رفت.


De Una wosano, "Awa, o kia nodupa Ngohi taaka nginika." 	 ایشان را گفت: «چه می‌خواهید برای شما بکنم؟»


Qabolo asa una awi sumbayang watide kali de wogolo tanu sutu imuura, so kagena asa imuura sidago o bi moi-moi o tonaka iooho de asa isopo kali. 	 و بازدعا کرد و آسمان بارید و زمین ثمر خود رارویانید.ای برادران من، اگر کسی از شما از راستی منحرف شود و شخصی او را بازگرداند،


Asitagala! Upa nitemo ngomi kanaga mia giliri masirete misimane kali. Ngomi gena mimaketerowa de o nyawa yamuruo naga yahino nginika de o giliri ma surati yoaho ma ngale ngini ona niaqehe qaloha, eko nia kotaka de ona isidailako imajobo so nginino o giliri ma surati yogolo. O surati maro komagena, ngaroko, upa he ngomi manena miaho, 	 آیا باز به سفارش خود شروع می‌کنیم؟ وآیا مثل بعضی احتیاج به سفارش نامه جات به شما یا از شما داشته باشیم؟


Igogou, lebelaha o nyawa yangodu upa he ikawi, imatero maro ngohi. Ngaroko ngohi tosanangi komagena, duma tanako igogou o nyawamoi-nyawamoi kanaga de manga kia naga moi eko manga gogaho masirete o Gikimoi wasicatuka. So ma binuka yaaku sidago ma orasi yosone gena, upa he ikawi, duma ona ma binukali yaakuwa so bilasu ikawi. 	 اما می‌خواهم که همه مردم مثل خودم باشند. لکن هرکس نعمتی خاص از خدا دارد، یکی چنین و دیگری چنان.


Magena de o Yesus de Awi muri-muri yomaoko de yotagi, iwimote o nyawa una magena. 	 پس عیسی به اتفاق شاگردان خود برخاسته، از عقب او روان شد.


Ngini moi-moika gena o Gikimoi o bi cocatu winisitokuka, so de nia cocatu moi-moi nginika magena hika o nyawa nialeleani, la ma ngale Awi laha winisicatuka magena aku niaaka nikaeli. 	 و هریک بحسب نعمتی که یافته باشد، یکدیگر را در آن خدمت نماید، مثل وکلاء امین فیض گوناگون خدا.


So Una wasibicara komagena qabolo, de Una o sorogaye witide Awi rasul-rasul manga goginano ma rabaka, gena o lobi-lobi wisaoka so ona he wikelelo kawa. 	 و چون این را گفت، وقتی که ایشان همی نگریستند، بالا برده شد و ابری او را از چشمان ایشان در ربود.


Kagena de o Paulus de o Barnabas foloi yobarani so ibicara itemo, "O Gikimoi Awi demo bilasu iqoma kasi minidedemo ngini o Yahudika. Duma ngini niopiricaya niholu so komagena isikelelo, ngaroko itiaiwa ma ngale niamake o oho ikokakali. Mutuwade o orasi manena ngomi miniqohaka la ma ngale mitagi o Yahudika ma nyawa yasowoka. 	 آنگاه پولس و برنابا دلیر شده، گفتند: «واجب بود کلام خدا نخست به شما القا شود. لیکن چون آن را رد کردید و خود را ناشایسته حیات جاودانی شمردید، همانا به سوی امت هاتوجه نماییم.


Qabolo de o Yesus asa wasidapano o Yahudika ma nyawa o bi doku o Galilea ma tonaka, kiaka Una o nonako ihahairani idala waakaka, sababu ona magena iholu manga dorouno imatoba de imatoduba. 	 آنگاه شروع به ملامت نمود بر آن شهرهایی که اکثر از معجزات وی در آنها ظاهرشد زیرا که توبه نکرده بودند:


Manga bobareta una magena bilasu wopiricaya igogou o habari qaloloha ma ngale o Yesus Kristus maro o kia ngohi dede ngona powidotoka. La una o dodoto itotiai o nyawa ipipiricayaka wadoto womatoguwa, de wasiduduga so ona asa yamote. Una magena bilasu awi piricaya qaputuru o Yesuska la igogou una lo wobarani wasidapano o nyawa nagoona o dodoto itotiai yahoholu, so ona asa yanako igogou ona masirete isala. 	 و متمسک به کلام امین برحسب تعلیمی که یافته تا بتواند به تعلیم صحیح نصیحت کند و مخالفان را توبیخ نماید.


Una wadoto qaboloka, de asa wotemo o Simonka, "Nosihoru iluku-lukuko de o nao nasoma." 	 و چون از سخن‌گفتن فارغ شد، به شمعون گفت: «به میانه دریاچه بران و دامهای خود رابرای شکار بیندازید.»


Mutuwade ona Unaka yosano itemo, "Qadoohaso o bi guru agama yodedemo gena o Salamati ma Kolano iwihiwasi de bilasu ma nabi Elia wahino woqomano." 	 شاگردانش از او پرسیده، گفتند: «پس کاتبان چرا می‌گویند که می‌بایدالیاس اول آید؟»


Kagena de Una o bi ngopa magena watoti de Awi gia wasipaqa manga sabiku, so wogolo tanu o Gikimoi Awi laha wasicatu onaka. 	 پس ایشان را در آغوش کشید و دست بر ایشان نهاده، برکت داد.


De ngohi tanako igogou de ngohi towikeleloka, so tinisingangasu tagogou nginika, Una magena o Gikimoi ma Ngopa." 	 و من دیده شهادت می‌دهم که این است پسرخدا.»


Duma o nyawa moi wodudubu magena o Musa wisihitoka, de wotemo unaka, 'Nagoona nitide la ngona manena nomipareta de nomisidodapano ngomi manenaka. 	 آنگاه آنکه بر همسایه خودتعدی می‌نمود، او را رد کرده، گفت: "که تو را بر ماحاکم و داور ساخت؟


o Yohanes o nyawa waosi gena naguuna o haku wihike, o nyawano eko o Gikimoino." 	 تعمید یحیی ازآسمان بود یا از مردم؟»


De o Yesus o Yerikhoka womasidiado. So o orasi magena qabolo de Una de Awi muri-muri de o nyawa yadadala o doku magena yodongosa so itagi yahika o doku ma ngoguka, de kagena naga o nyawa moi wopipilo awi ronga o Bartimeus, gena o Timeus ma ngopa, una magena o ngeko ma dateka wogogeku de wogogolo. 	 و وارد اریحا شدند. و وقتی که او باشاگردان خود و جمعی کثیر از اریحا بیرون می‌رفت، بارتیمائوس کور، پسر تیماوس بر کناره راه نشسته، گدایی می‌کرد.


De kanaga ma binukali imatekededemo itemo, "Duma nakoso o orasi magena de qataika womasidiado gena, aku una wisilohaka la upa de wosone, imatero maro wopipilo wisilohaka so womasigeleloka, eko idodooha." 	 بعضی از ایشان گفتند: «آیا این شخص که چشمان کور را باز کرد، نتوانست امر کند که این مرد نیز نمیرد؟»


O raki ma duhutu una magena wasidingo kali o nyawa igogilalo ma somoali, ma nyawa foloisi yadala de ma nonomaka. Duma yogogilalo ona magena kali yaaka imaketeroli maro de yoqoqomano. 	 باز غلامان دیگر، بیشتر از اولین فرستاده، بدیشان نیز به همانطور سلوک نمودند.


De lo woriria una wisibuo sababu maro o nyawa manga dupa. Duma wononongoru una ma peqeka masirete mowisibuo sababu igogou magena o Gikimoi Awi jaji wosiganapu o Abrahamka so idadi komagena. 	 لیکن پسر کنیز، بحسب جسم تولد یافت و پسر آزاد، برحسب وعده.


Duma ma nonomaka bilasu nitagi nanga dodiao o bi Yahudika ma nyawa kagena o Israel awi ngopa de awi danoka. Ona magena maro o bi duba isisisa. 	 بلکه نزدگوسفندان گم شده اسرائیل بروید.


So o Galilea ma tonaka o Yesus de Awi muri-muri imatolomuka, de Una watemo onaka, "Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena done asa isidoa Ai saturu manga gia ma sohaka, 	 و چون ایشان در جلیل می‌گشتند، عیسی بدیشان گفت: «پسر انسان بدست مردم تسلیم کرده خواهد شد،


sidago lo o bi moi-moi qangodu ma rabaka gena ngini nidadi nikaya, ena gena ngini winisiputuru so aku nidoto nicocawaro de lo winihike nginika o cawaro moi-moi gena qangodu qaloloha. 	 زیرا شما از هرچیز دروی دولتمند شده‌اید، در هر کلام و در هرمعرفت.


Duma o Yesus wanako to ona manga sihaga so wotemo ona magenaka, "Awadede! Qadoohaso Ngohi nisabatolo. Hika niaahono o pipi ngai moi la Ngohi tanano." 	 اما اوریاکاری ایشان را درک کرده، بدیشان گفت: «چرامرا امتحان می‌کنید؟ دیناری نزد من آرید تا آن راببینم.»


O dunia manena ma rabaka o bi bahasa kanaga foloi idala, de o bahasa moi-moi gena de ma ngale. 	 زیرا که انواع زبانهای دنیاهرقدر زیاده باشد، ولی یکی بی‌معنی نیست.


Ma langino o prajurit manga kapita gena wodupa wanako ma diai ma sababu o kia, so o Yahudika ma nyawa o Paulus wisisala de wingangapo. So kagena de wosulo o Paulus awi rate yapalako de wapareta so o imamka ma bi sahe de o Mahkamah Agama ma nyawa yangodu imatolomuno, qabolo de o Paulus iwingaho ona yangodu manga simaka, la asa iwitailako. 	 بامدادان چون خواست درست بفهمد که یهودیان به چه علت مدعی او می‌باشند، او را از زندان بیرون آورده، فرمود تا روسای کهنه و تمامی اهل شوراحاضر شوند و پولس را پایین آورده، در میان ایشان برپا داشت.


Ma orasika de o Yesus Kristus done asa wahino kali, la o nyawa iooho bai o nyawa isosone manga loha de manga dorou ma sopo wafanggali de o loha eko o dorou, de lo o bi nyawa yangodu wapareta maro o kolano moi. So o Gikimoi de o Yesus Kristus Manga simaka ngohi totemo tagogou ngonaka, 	 تو را در حضور خدا و مسیح عیسی که برزندگان و مردگان داوری خواهد کرد قسم می‌دهم و به ظهور وملکوت او


Ngaroko o ino ka ma cunu, duma ma soohu ona yatolomuno gena sidago o karaja mogiowo de sinoto iwedo-wedo. 	 پس جمع کردند و ازپاره های پنج نان جو که از خورندگان زیاده آمده بود، دوازده سبد پر کردند.


Duma ngomi de ona gena mimaketerowa bai! Nako ngomi de ka mia giliri masirete misimane gena, ngomi mia bati asa upa he miatilaku. Ngomi mia giliri masirete misimamane gena ma ngale o manara kiaka o Gikimoi wositatapu ngomika. De nakoso ngomi mia manara gena, igogou ngini o Korintuska ningodu kanaga ma rabaka, sababu Una ngomi womisulo la mitagi o habari qaloloha misihabari sidago lo to ngini nia kotaka. 	 اما ما زیاده از اندازه فخر نمی کنیم، بلکه بحسب اندازه آن قانونی که خدا برای ما پیمود، و آن اندازه‌ای است که به شمانیز می‌رسد.


Wonihirika, ma ngale Una ngona nowikeleloka de ma ngale Awi ili ngona noiiseka magena bilasu nodadi Awi saksi, de nosihabari o bi nyawa yangoduka. 	 زیرااز آنچه دیده و شنیده‌ای نزد جمیع مردم شاهد براو خواهی شد.


"Powigiliri o Jou, Una o Israel awi ngopa de awi danoku gena nanga Gikimoi. Sababu Una magena wahino ma ngale ngone Awi nyawa la nanga saturu yangoduno gena wonapalako. 	 «خداوند خدای اسرائیل متبارک باد، زیرا از قوم خود تفقد نموده، برای ایشان فدایی قرار داد.


Qabolo de o Jou Yesus wobicara o Simon Petruska wotemo, "Simon, Ngohi tonisingangasu, o Iblis wogolo de o Gikimoi iwisimaha unaka la ngini ningodu winibaja, maro wotototoro moi o tamo wataqo de o tamo ma soora gena asa waumo. 	 پس خداوند گفت: «ای شمعون، ای شمعون، اینک شیطان خواست شما را چون گندم غربال کند،


Nakoso o doku moika niwosa de ka o tahu moika nimasidodogu, de upa nimatotuluru ma bati o doku magena niodongosa. 	 و به هرخانه‌ای که داخل شوید همان جا بمانید تا از آن موضع روانه شوید.


"Ma orasi ka o dodagi ma raba kasi so o Damsyikka he taado, gena o wange itotiai, de o nita moi isitodoka o dipaku idisiwa de ma siwa isigilolino. 	 و در اثنای راه، چون نزدیک به دمشق رسیدم، قریب به ظهر ناگاه نوری عظیم از آسمان گرد من درخشید.


"Hiwa, Baba. Wewe! Yangodu gena imajoboka." So Una wotemo, "Nakoso komagena, de Ngohi lo asa upa tonisisala so bilasu nosone. So ngona ka noliho, de o dorou magena upa he naaka kali.")) 	 گفت: «هیچ‌کس‌ای آقا.» عیسی گفت: «من هم بر تو فتوا نمی دهم. برو دیگر گناه مکن.»


O nyawa ona magena la kanaga o Gikimoino yahino, ona magena lo Awi demo yosigise. Duma ngini gena niahinowa o Gikimoika, komagena so ngini niholu niwisigise o Gikimoika." 	 کسی‌که از خدا است، کلام خدا رامی شنود و از این سبب شما نمی شنوید که از خدانیستید.»


Komagena idadi de imaaka imakoketero sidago ma nongoru yaruwange, de itagi gila-gila sidago ma bati awi gianongoru yatumudingi ma kawi ma mata-mataka, duma o ngopa yamake waasi de wosone kali. 	 پس سومین او را گرفت و همچنین تا هفتمین وهمه فرزند ناآورده، مردند.


De nakoso kanaga o sangisara gena idadi pamoku, de ma ngale ngone gena o Gikimoi asa wosanangi. De lo nakoso kanaga ma ngale ngone Una wosanangi, de ngone asa foloisi pongongano done idadi dede Una pomatekesikogoge. 	 و صبر امتحان را و امتحان امید را.


De imatodoka kagena o nyawa moi wahino awi gia de lo awi qohu iqobo sababu wipusu. 	 واینک شخصی مستسقی پیش او بود،


De o Yahudika ma nyawa ona magena manga sininga la qatogoika. Ena gena, manga sininga magena lo imatero maro de o baro isisasao so yatalakeka. Sidago o orasi manena lo nakoso o Gikimoi Awi bobita iqoqomaka magena ona yabaca, de o demo yababaca ma ngale gena ona isihodawa, maro o baro so manga sininga yasaoka. O nyawa la kanaga manga sininga yasasao de yatalakeka, gena yaakuwa yahoi, ka cawali nakoso ona de ma Kristus imarimoika. 	 بلکه ذهن ایشان غلیظ شدزیرا که تا امروز همان نقاب در خواندن عهد عتیق باقی است و کشف نشده است، زیرا که فقط درمسیح باطل می‌گردد.


Sababu nakoso o nyawa isosone yaakuwa isioho kali, de igogou yaakuwa ma Kristus lo wisioho kali. 	 زیرا هرگاه مردگان برنمی خیزند، مسیح نیزبرنخاسته است.


Duma o Yahudika ona ka isiholu, so o ronga ma dorou wigaka. So kagena de o Paulus o gaapo awi bajuno wapari, maro o nonako moi gena, ma ngale ona isalaka de wadupa kawa, so wotemo, "Ce! Ngini manena nisiholu o habari ma ngale o Yesus, so o Gikimoi done asa winisangisara. De sababu ngohi tinisihabari qaboloka, ma ngale o Yesus akuwa nisisala ngohika. So lebelaha ngohi totagi o bi nyawa o Yahudika yasowo la kagena onaka tosihabari." 	 ولی چون ایشان مخالفت نموده، کفر می‌گفتند، دامن خود را بر ایشان افشانده، گفت: «خون شما بر سرشما است. من بری هستم. بعد از این به نزد امت هامی روم.»


La o Petrus womasininga o wange ipapasaka o hali magena asa idadika. So o Petrus wotemo o Yesuska, "Baba Guru, hika nanano. O ara ma hutu nosilalahi gena isoneka!" 	 پطرس به‌خاطر آورده، وی را گفت: «ای استاد، اینک درخت انجیری که نفرینش کردی خشک شده!»


Ma ngale magegena kanaga o kota magenaka o nyawa moi, o salaka wouuhi, awi ronga o Demetrius. De una o seri ma ronga o Artemis ma tahu ma bi dulada ma ceceke-ceke wosiaka de o salaka ma ngale o nyawa yasuba, so una de awi nyawa o salaka imomanara gena o pipi yamake idala. 	 زیرا شخصی دیمیتریوس نام زرگر که تصاویربتکده ارطامیس از نقره می‌ساخت و بجهت صنعتگران نفع خطیر پیدا می‌نمود، ایشان را و دیگرانی که در چنین پیشه اشتغال می‌داشتند،


Ngohi gena o Jou Yesus Awi rasul eko Awi sosulo moi. Ngohi de ai kuasa so o kia bato todudupa magena aku ka taaka. Ngohi masirete nanga Jou Yesus towikeleloka. De ma ngale ngini manena to ngohi ai manara o Jouka gena ma sopo. 	 آیا رسول نیستم؟ آیا آزاد نیستم؟ آیا عیسی مسیح خداوند ما را ندیدم؟ آیا شماعمل من در خداوند نیستید؟


Yococawaro ona magena manga silo yaaho de o gososo ma dogo lo imagaho. 	 لیکن دانایان، روغن در ظروف خود بامشعلهای خویش برداشتند.


So de maenasi o dongoho la ngone o Gikimoi Awi nyawa gena aku powosa la pogoge dede Una, maro iqomaka de Una o wange ma tumudingika womanara kawa de womawoma. 	 پس برای قوم خدا آرامی سبت باقی می‌ماند.


"He, Yesus! Ngona o Nazaretno de Ani edekati o kia dede ngomi. Ngona nahino la nomimorutu ngomi? Ngohi toninakoka, Ngona gena o Sosulo Nitetebi moi o Gikimoino." 	 گفت: «ای عیسی ناصری ما را با تو چه‌کار است؟ آیا برای هلاک کردن ما آمدی؟ تو را می‌شناسم کیستی، ای قدوس خدا!»


Kagena de Una wosango wotemo, "He! Ngini manena ningodu niabacaka duma niawosaka, ma ngale o kia ma Kolano Daud asa waaka qaboloka, o orasi magena o Abyatar wodadi ma Imam Wilalamo. So ma orasi o Daud de awi nyawa imomote manga ino ihiwa so yasapika, o Gikimoi Awi Tahuka una wowosa so o roti o Gikimoika isisusuba gena waoqoka. Ena momongo, idadiwa nako pamote to ngone nanga agama ma bobita, cawali o bi imam aku o roti magena yaoqo. Duma o Daud waoqoka, de to una awi nyawa lo wahike so yaoqoka. 	 چگونه در ایام ابیتار رئیس کهنه به خانه خدا درآمده، نان تقدمه راخورد که خوردن آن جز به کاهنان روا نیست و به رفقای خود نیز داد؟»


Ona bilasu yopiricaya qaputuru o dodoto itotiai, kiaka o orasi manena o Gikimoi wosimaneka, de ona lo yaaka o manara o kia aku yanako magena itotiai. 	 دارندگان سر ایمان در ضمیر پاک.


Sababu ma orasi ona magena to ngini nia roriwo o pipi gena yakelelo, de ona asa o Gikimoi iwigiliri. Sababu ona asa aku yakelelo igogou ngini o habari qaloloha ma ngale ma Kristus gena niopiricaya de lo niosigise, sidago lo de nia sininga qaloloha niahike onaka de lo o nyawa ma somoaka. 	 و ازدلیل این خدمت، خدا را تمجید می‌کنند به‌سبب اطاعت شما در اعتراف انجیل مسیح و سخاوت بخشش شما برای ایشان و همگان.


So nako ngone gena, kanaga inasigilolino ona yadalali iqoqomaka isingangasu igogou o Gikimoi wipiricayaka. So komagena lo ngone nanga piricaya posiputuru o Gikimoika, imatero maro o goguule ma rabaka de o bi moi-moi o kia naga inafafati gena qangodu ngone paumo la pomagogora. So hino la o dorou lo paumo, upa sidago ngone jai-jai bato inasabatolo. De o ngeko kiaka o Gikimoi wositatapu nanga simaka gena, ngone lo bilasu nanga sininga posiputuru la pomagogora. 	 تادیب الهی بنابراین چونکه ما نیز چنین ابر شاهدان را گرداگرد خود داریم، هر بار گران وگناهی را که ما را سخت می‌پیچد دور بکنیم و باصبر در آن میدان که پیش روی ما مقرر شده است بدویم،


De ma goginita noli, de o Yesus wositatapuka asa o Galilea ma tonaka wotagi. So womajoboka, de kanaga o nyawa moi awi ronga o Filipus wikelelo so wiaso, de witemo unaka, "Hino la tanu ngona lo noimote Ngohi." So una lo o Yesus iwimote. 	 بامدادان چون عیسی خواست به سوی جلیل روانه شود، فیلپس را یافته، بدو گفت: «ازعقب من بیا.»


Duma o Yesus wotemo una o kadato ma bobaretaka, "Nakoso Ngohi tinisikelelowa o nonako ihahairani, ngini asa Ngohi nipiricayawa." 	 عیسی بدو گفت: «اگر آیات و معجزات نبینید، همانا ایمان نیاورید.»


De Una wasitemo onaka, "Sababu to ngini nia sininga qatogoi sidago o Musa winisimaha nia peqeka niaholu. Duma igogou, ma nonoma kasi de isidadi maro komagenawa. 	 ایشان را گفت: «موسی به‌سبب سنگدلی شما، شما را اجازت داد که زنان خود را طلاق دهید. لیکن از ابتدا چنین نبود.


De lo tanu ma ngale ngomili asa ngini nia gogolo o Gikimoika la ngomi womiriwo ma ngale o nyawa ma dorou ona magena manga sidongirabano aku ngomi womisisupu. Sababu kanaga o nyawa yangodu waasi asa o habari ma ngale o Jou Yesus gena yopiricaya. 	 و تا از مردم ناشایسته شریر برهیم زیرا که همه را ایمان نیست.


So mimatekesikomore qaboloka, de o Paulus wosingangasu o manara moi-moi o Gikimoi wiriwo la una waaka o Yahudika ma nyawa yasowo manga sidongirabaka. 	 پس ایشان را سلام کرده، آنچه خدا بوسیله خدمت او در میان امت‌ها به عمل آورده بود، مفصلا گفت.


De komagena ngini manena lo o orasi iqoqoma gena niadupa masirete niamote de niaaka. 	 که شما نیز سابق در اینها رفتار می‌کردید، هنگامی که در آنها زیست می‌نمودید.


Mia salam misidingo o nyawa ipipiricaya o Laodikiaka, de lo ongo Nimfaka de ona o gogobu imatotolomu kagena to muna ami tahuka. 	 برادران در لاودکیه و نیمفاس و کلیسایی را که در خانه ایشان است سلام رسانید.


So manga lako yatawi, so ato imatodoka so yanano o nyawa yasinoto magena lo yahiwaka, ka cawali o Yesus womatengoka. 	 و چشمان خود را گشوده، هیچ‌کس راجز عیسی تنها ندیدند.


Kagena de o ngopa magena witago de iwisoroma so o raki ma duduka, de kagena asa ona iwitoomaka." 	 آنگاه او راگرفته، بیرون تاکستان افکنده، کشتند.


O Yesus wosijaritali o ade-ade moi o nyawa yadadalaka wotemo, "O Gikimoi wopareta gena, posiade-ade imatero maro o nyawa wototoro moi o gisisi o tamo qaloloha wosihaja awi doroka. 	 و مثلی دیگر بجهت ایشان آورده، گفت: «ملکوت آسمان مردی را ماند که تخم نیکو درزمین خود کاشت:


La o Yesus Awi sosulo yamogiowo de sinoto asa iliho ikahino kali, so Unaka imatolomu de ona o manara yaaaka de yadodotoka qangodu isingangasu Unaka. 	 و رسولان نزد عیسی جمع شده، از آنچه کرده و تعلیم داده بودند او را خبر دادند.


So Una asa wotemo onaka, "O nita manena asa igoge iteka kawa dede ngini. So o orasi manena naga bilasu ngini nigoge o nita ma rabaka, nakoso kanena nagasi nginika. Upa sidago o bubutu ngini inisitura, sababu o nyawa nakoso o bubutu ma rabaka igoge gena ona yanakowa kiaka asa ikahika. 	 آنگاه عیسی بدیشان گفت: «اندک زمانی نور با شماست. پس مادامی که نور با شماست، راه بروید تا ظلمت شما را فرو نگیرد؛ و کسی‌که در تاریکی راه می‌رود نمی داند به کجا می‌رود.


O habari qaloloha, kekiaka o nyawa de o Gikimoi wasikadame, gena bilasu ngini niodupa de nisihabari, magena maro nia capato. 	 و نعلین استعداد انجیل سلامتی را در پا کنید.


Bolo, de ngohi takeleloli kanaga o sorogaka o Gikimoi Awi Suba ma Dadaru ma ngale o nyawa winako gena ma boberesu ipelengaka. 	 و بعد از این دیدم که قدس خیمه شهادت درآسمان گشوده شد،


Una womasidodogu o nyawa moi o haiwani ma kahi woiija awi tahu o teo ma dateka, awi ronga lo ka o Simon." 	 که نزد دباغی شمعون نام که خانه‌اش به کناره دریا است، مهمان است. او به تو خواهد گفت که تو را چه باید کرد.


Qabolo de o Yesus o talaka de wouti imakomote dede Awi muri-muri de kagena yaado o pidoka. Kagena Awi nyawa yadadala wimomote Una widamahasi, de o nyawa yadala icarawa iwidolomu o Yudea ma daera ma sigilolino, de o Yerusalemno, komagena lo o doku Tirus de o doku Sidon o teo ma dateno. 	 و با ایشان به زیر آمده، بر جای همواربایستاد. و جمعی از شاگردان وی و گروهی بسیاراز قوم، از تمام یهودیه و اورشلیم و کناره دریای صور و صیدون آمدند تا کلام او را بشنوند و ازامراض خود شفا یابند.


De nagoona yodupa yoqoqoma to ngini nia sidongirabano, ona magena bilasu yogilalo ma ngale ngini ningoduka. 	 و هر‌که می‌خواهد در میان شما مقدم بود، غلام شما باشد.


Kagena o tona ibobeleuka una wogoge ma deka o wange moruha, de o Iblis yahino iwibaja la ma ngale o dorouku wisitura. De o haiwani ifofufuruka womasicapuka, duma o bi malaikat yahino so asa Una iwileleanika. 	 و مدت چهل روز در صحرا بود و شیطان او راتجربه می‌کرد و با وحوش بسر می‌برد و فرشتگان او را پرستاری می‌نمودند.


O kawi ma adati gena ngini ningodu bilasu nisigise. Upa niatilaku, sababu o nyawa la kanaga o nyafusu ma dorou yaaka eko yosundali, ona magena o Gikimoi asa wafanggali de o dorou. 	 نکاح به هر وجه محترم باشد و بسترش غیرنجس زیرا که فاسقان و زانیان را خدا داوری خواهد فرمود.


Komagena so o Gikimoi Awi kuasa asa wasulo la onaka yasihaga, sidago lo o moi-moi o nyawa ma dorou wakokulai gena asa ona yopiricayaka. 	 وبدین جهت خدا به ایشان عمل گمراهی می‌فرستد تا دروغ را باور کنند


Ma ngale magegena iqomaka ma nabi Yoel walefo, "O nyawa nakoso kanaga igolo o Jou Gikimoika, de ona magena asa wasisalamati." 	 زیرا هرکه نام خداوند را بخواند نجات خواهد یافت.


Mutuwade Ngohi tinisidapano nginika bilasu ngini asa niososininga maro idodooha ma nonomaka ngini nidodara Ngohika de o orasi manena ngini nia dodara Ngohika gena ihiwaka. Tanu ngini asa nimatoba de nimatoduba ma ngale nia dodara ma nonoma gena iliho kali, maro iqoqoma la komagena aku Ngohi nidodara kali. Nakoso komagenawa, de Ngohi bilasu togila-gila tahika nginika, la to ngini nia silo ma dadami magena tarapu so ma nita he isiwa kawa. 	 پس بخاطر آر که از کجاافتاده‌ای و توبه کن و اعمال نخست را بعمل آوروالا بزودی نزد تو می‌آیم و چراغدانت را از مکانش نقل می‌کنم اگر توبه نکنی.


De kanaga o bi moi-moi o Yohanes wakokeleloka, magena qangodu lo o buku magenena ma rabaka wosingangasuka. So komagena o lefo manena gena ma ngale o Gikimoi Awi demo de lo ma ngale o Gikimoi gena o Jou Yesus Kristus Awi singangasu gena itotiai. 	 که گواهی داد به کلام خدا و به شهادت عیسی مسیح در اموری که دیده بود.


O kota magena asa isisaka so poise kawa o musik ma ili o kecapi, o bangseli, de o trompet, de lo o nyanyi ma ili de ma lugo lo paise kawa. De pamake kawa o gia ma jojobo moi-moi eko lo o gandum yotututu. 	 وصوت بربطزنان و مغنیان و نی‌زنان و کرنانوازان بعد از این در تو شنیده نخواهد شد و هیچ صنعتگر از هر صناعتی در تو دیگر پیدا نخواهدشد و باز صدای آسیا در تو شنیده نخواهدگردید،


Mutuwade, mia baba Gubernur minihohoromati, o bi moi-moi qangodu ngona naakaka magena maro ani pahala ilalamo moi ngomika, de qangodu magenena done o kiawa minisifanggali. 	 در هر جا و در هروقت این را در کمال شکرگذاری می‌پذیریم.


So o Tomas wotemo, "We! Ngona gena igogou ai Jou de lo ai Gikimoi tonisusuba." 	 توما در جواب وی گفت: «ای خداوند من و‌ای خدای من.»


So kagena de ona asa awi dodihimoka itemo, "Una manena to ngini nia ngopa yanau? De nakoso una gena nia ngopa, igogou wisibuo kusi de una wopiloka? De nako komagena, ma ngeko idodooha so una o orasi manena de asa aku womasigeleloka." Komagena so manga sano gena itogu-toguwa. 	 و از ایشان سوال کرده، گفتند: «آیا این است پسر شما که می‌گویید کورمتولد شده؟ پس چگونه الحال بینا گشته است؟»


O nyawa la kanaga yosibicara o bahasa moi o Gurumi Qatetebino kiaka o nyawa yananakowa, de ona magena asa cawali manga piricaya masirete yosiputuru. Duma o nyawa la kanaga o Gikimoi Awi demo yosingangasu, ona magena asa o Jou Yesus Awi gogobu yadadala manga piricaya lo yasiputuru. 	 هرکه به زبانی می‌گوید، خود را بنا می‌کند، اما آنکه نبوت می‌نماید، کلیسا را بنا می‌کند.


De ona magena yosango, "Ya, Jou! Ngomi miodupa mimasigelelo." 	 به وی گفتند: «خداوندا، اینکه چشمان ما باز‌گردد!»پس عیسی ترحم نموده، چشمان ایشان را لمس نمودکه در ساعت بینا گشته، از عقب او روانه شدند.


Sababu o oho ka sidutu ikakali gena niamakewa de o guraci de o salaka nisitagali, eko lo akuwa niaija de o pipi. 	 یا آنکه آدمی چه چیز را به عوض جان خود بدهد؟زیرا هر‌که در این فرقه زناکار و خطاکار از من و سخنان من شرمنده شود، پسر انسان نیز وقتی که با فرشتگان مقدس درجلال پدر خویش آید، از او شرمنده خواهدگردید.»


O jaji qamomuane magena imaterowa de o jaji iqoqoma, kiaka taaaka to ona manga ete de manga toporaka ma orasi o Mesir ma tonaka de Ngohi ona tatuda de tasisupu. Ona yokaeliwa o jaji iqoqoma magena yomote, so ona gena Ngohi tasidodooha kawa. 	 نه مثل آن عهدی که با پدران ایشان بستم، در روزی که من ایشان را دستگیری نمودم تا از زمین مصربرآوردم، زیرا که ایشان در عهد من ثابت نماندند. پس خداوند می‌گوید من ایشان را واگذاردم.


Igogou, ngohi tokaeli tinidedemo nginika. Upa sidago ma orasi ngohi tosoneka, de o hali magegena niawosaka de niosininga kawa. 	 و برای این نیز کوشش می‌کنم تاشما در هروقت بعد از رحلت من، بتوانید این اموررا یاد آورید.