Ai dodiao nipipiricaya, ngomi midupa la nianako o kia moi-moi itero ma ngale o nyawa nagoona o Yesus wipipiricaya de isone. La ngini upa he nia gari de nia sininga ipeleso maro o nyawa ma somoa, la kanaga ma orasi isone de manga ngongano lo ihiwaka. 	 اما‌ای برادران نمی خواهیم شما از حالت خوابیدگان بی‌خبر باشید که مبادا مثل دیگران که امید ندارند، محزون شوید.


So Una wotemo onaka, "Nimasisitiari de o bi guru agama ona magena. Ona yodupa manga juba ikukuruku imasitibaka, de itagi yakahika o pasarka la o nyawa yahoromati. 	 پس در تعلیم خود گفت: «از کاتبان احتیاطکنید که خرامیدن در لباس دراز و تعظیم های دربازارها


De ngaroko o bi nyawa ipipiricaya waasi moi lo waali ibarani yahino imatolomu de ona magena, duma o kawasa ona yangodu yagiliri. 	 اما احدی ازدیگران جرات نمی کرد که بدیشان ملحق شود، لیکن خلق، ایشان را محترم می‌داشتند.


De Una wodusu o toka magenaka. De gila-gila o toka magena isupu o ngopa magenano, de orasi magena qabolo o ngopa una magena wisilohaka. 	 پس عیسی او را نهیب داده، دیو ازوی بیرون شد و در ساعت، آن پسر شفا یافت.


Ngohi gena o Gikimoi Awi laha woisidumu so woisitatapuka maro Awi sosulo moi, so ngohi tinidedemo nginika de tobeseso ngini ningodu nia siningaka upa nimasihie ifoloi eko nimahado ifoloi, duma bilasu nia sininga niatuga itotiai. Sababu o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa winisitoku ngini moi-moiku, imamote de to ngini nia piricaya ma buturu Unano. 	 زیرا به آن فیضی که به من عطا شده است، هریکی از شما را می‌گویم که فکرهای بلندتر ازآنچه شایسته است مکنید بلکه به اعتدال فکرنمایید، به اندازه آن بهره ایمان که خدا به هر کس قسمت فرموده است.


Duma ona ka yotagi ma ngale isihabari kagena o soa de o doku ma sigilolika. 	 اما ایشان بیرون رفته، او را در تمام آن نواحی شهرت دادند.


Ngaroko, iqoqoma ngohi manena o Jou Yesus Awi ronga ma dorou togaka, de Awi nyawa wipipiricaya tasisangisara, de Una masirete lo towisicekeka. Sababu o orasi magena ngohi towipiricaya waasi so tanakowa o kia ngohi taaaka magena o Gikimoi towilawangi, so ma Kristus ngohi woigalusiri. 	 که سابق کفرگو و مضر وسقطگو بودم، لیکن رحم یافتم از آنرو که ازجهالت در بی‌ایمانی کردم.


Wotemoli, "Pei! So igogou Ngohi nipiricayaka? 	 عیسی به ایشان جواب داد: «آیا الان باورمی کنید؟


Nakoso magena taaka so o Gikimoi wisimuliaka, de lo Ngohi masirete gena dede o Gikimoi so asa Ngohi woisimuliaka, so ma cunusi de igogou magena asa waaka. 	 و اگر خدا در او جلال یافت، هرآینه خدا او را در خود جلال خواهد داد و به زودی اورا جلال خواهد داد.


So, ai dodiao nipipiricaya o Yahudika ma nyawa nisowo, nakoso ngohi tososininga ma ngale ngini de ma Kristus nimarimoika so o bi laha moi-moi gena qangodu kanaga niamakeka, de ngohi tobukuku towisuba o Baba Gikimoi Awi simaka. 	 از این سبب، زانو می‌زنم نزد آن پدر،


To ngohi ai gia ma manara gena foloi ilamo de qatubuso. Ma para idala idadiwa ngohi tomaidu, tooqo, eko toudo. Ma para idala lo ngohi isapi, ialo, de lo ai baju ikurangi. 	 در محنت و مشقت، در بی‌خوابیها بارها؛ در گرسنگی و تشنگی، در روزه‌ها بارها؛ در سرماو عریانی.


Ma orasi ngohi he tomajobo o Makedonia ma daeraka de ngohi tonibaja de togolo qabolo ngonaka, ngona bilasu nogogesi o Efesus ma kotaka. La nasulo o nyawa yamuruo naga o bi dodoto ikokulai gena o nyawaka bilasu upa he yadoto. 	 چنانکه هنگامی که عازم مکادونیه بودم، به شما التماس نمودم که در افسس بمانی تا بعضی را امر کنی که تعلیمی دیگر ندهند،


De lo kanaga Una wotemo ma Firaunka, de kanaga lo isilelefoka Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Ngohi tonitide ngonaka so nodadi o kolano moi, la ma ngale ma dongoho ngona tonisitura de Ai kuasa masirete tasikelelo o dunia ma bi dokuka, sidago lo ma ngale Ngohi manena yangodu to Ngohi Ai ronga gena aku yanako." 	 زیرا کتاب به فرعون می‌گوید: «برای همین تو را برانگیختم تا قوت خود را در تو ظاهر سازم و تا نام من در تمام جهان ندا شود.»


O Gayus lo una awi salam wosidingo nginika. Una magena awi tahuka ngohi, Paulus, kagena tomasidodogu de o gogobu lo yangodu kagena imatotolomu. O Erastus, una o kota manena ma bendahara eko o pipi ma jojoho de lo nanga dodiao wopipiricaya moi, o Kwartus, ona lo manga salam isidingo nginika. 	 الان او را که قادر است که شما را استوار سازد، برحسب بشارت من و موعظه عیسی مسیح، مطابق کشف آن سری که از زمانهای ازلی مخفی بود،لکن درحال مکشوف شد و بوسیله کتب انبیا برحسب فرموده خدای سرمدی به جمیع امت‌ها بجهت اطاعت ایمان آشکارا گردید،


Kagena de ma kolano wasulo wileleleanika wotemo, 'Una awi qohu de awi gia niapiliku de niwiumo ma duduka o bubutu ma rabaka eko o narakaka, kiaka o nyawa yoari de lo yosangisara.' " 	 آنگاه پادشاه خادمان خود را فرمود: "این شخص را دست و پا بسته بردارید و در ظلمت خارجی اندازید، جایی که گریه و فشار دندان باشد."


O nyawa la kanaga ma ngale Ngohi gena idodatowa de ipiricaya qaputuru, ona igogou yosanangi." 	 و خوشابحال کسی‌که در من لغزش نخورد.»


Sababu nakoso ngone posumbayang de o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino, kanaga de nanga gurumi ma dupa ngone posumbayang, duma to ngone nanga sininga ma rabaka nanga sumbayang gena ma sopo ihiwa. 	 زیرا اگر به زبانی دعاکنم، روح من دعا می‌کند لکن عقل من برخوردارنمی شود.


Ai orasi ka ma cunu kasi de asa ngini tinidongosaka, duma igogou Ngohi done asa tahino kali nginika, upa sidago ngini koloko o ngopa imagogoosika. 	 «شما را یتیم نمی گذارم نزد شما می‌آیم.


So kagena de una wangaho ona so wasisupuno, de wotemo, "Baba-baba, o kia bilasu ngohi taaka la o Gikimoi asa woisisalamati." 	 و ایشان را بیرون آورده، گفت: «ای آقایان، مرا چه باید کرد تا نجات یابم؟»


De lo nako o paro iwuwu o koresarano, de ngini nitemo, 'Asa o ogo so qasahu.' Qabolo de igogou komagena. 	 و چون دیدید که باد جنوبی می‌وزد، می‌گویید گرما خواهد شد و می‌شود.


De ngini o Gikimoi winisiputuru so upa he o dorou niodupa de niaaka kali, duma maro lo o gilalo so ngini o bi moi-moi o kia itotiai gena ka niaaka. 	 و از گناه آزاد شده، غلامان عدالت گشته‌اید.


Duma kanaga to ngone nanga adati de nanga galepu gena o Gikimoi Awi bobita o Musa wosilelefo ma rabaka, magena itemo o ngopeqeka la ami dorou komagena bilasu pomitooma de o teto pomisipapaka. So maro Ngona gena idodooha. Ngona Ani sininga ma rabaka ma ngale muna manena gena bilasu pomiaka padodooha." 	 و موسی در تورات به ما حکم کرده است که چنین زنان سنگسار شوند. اما تو چه می‌گویی؟»


Duma Una ka o demo moi lo wosangowa, sidago o Pilatus ka wohairani. 	 اما عیسی باز هیچ جواب نداد، چنانکه پیلاطس متعجب شد.


O Gikimoi Awi dupa ma ngale nginika gena asa nia gogoho foloi itiai, sababu Una wonahirika, upa ma ngale o nyafusu ma dorou paaka, duma ma ngale nanga gogoho foloisi itiai. 	 چنانکه سابق نیز به شما گفته و حکم کرده‌ایم، زیرا خدا ما را به ناپاکی نخوانده است، بلکه به قدوسیت.


Komagena lo nakoso o susa de o sangisara qangodu Ngohi tododedemoka la idadi gena, nianako ma orasi he idumuka o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi o duniaka. 	 و همچنین شما نیز چون بینید که این امور واقع می‌شود، بدانید که ملکوت خدا نزدیک شده است.


so kanaga o Yahudika yadadala o Yerusalemka de yahino, la ma ngale manga hira wososone gena aku ma bira moriria ongo Marta de mononongoru ongo Maria ona magena manga sininga isiputuru. 	 وبسیاری از یهود نزد مرتا و مریم آمده بودند تابجهت برادرشان، ایشان را تسلی دهند.


Ngini gena upa de o nyawa ma Kristus wipipiricayawa de nimarimoi maro nia dodiao nimomanara. Magena itiaiwa. Sababu o nyawa kiaka o moi-moi itotiai la yaaaka de kiaka o nyawa o moi-moi qatotorou la yaaaka, ona magena imaketerowa. Komagena lo idadiwa nakoso o nita de o bubutu gena isikacapu. 	 زیر یوغ ناموافق با بی‌ایمانان مشوید، زیرا عدالت را با گناه چه رفاقت و نور را باظلمت چه شراکت است؟


Duma ngone powikelelo o Yesus kanaga de Awi kuasa bai! Ma orasi Una kanaga o dunia ma qokuka, de kanaga wiaka so Una sutu wiceke de o malaikat. Sababu ma ngale o Gikimoi Awi laha ngone inangoduka so Una wisangisara sidago lo wosone, so Una gena wisimulia de wisihoromati. 	 اما او را که اندکی از فرشتگان کمتر شد می‌بینیم، یعنی عیسی را که به زحمت موت تاج جلال واکرام بر سر وی نهاده شد تا به فیض خدا برای همه ذائقه موت را بچشد.


Ma orasi Una womasidiado o Galileaka gena o nyawa kagena iwiqehe qalohaka, gena ma gola ipapasaka ma orasi o Paskah ma Wange ma Rarame o Yerusalemka, de Una o bi moi-moi waakaka gena ona lo kagena, so magena qangodu yakeleloka. 	 پس چون به جلیل آمد، جلیلیان او راپذیرفتند زیرا هر‌چه در اورشلیم در عید کرده بود، دیدند، چونکه ایشان نیز در عید رفته بودند.


Ato iwitago, de kagena o nyawa moi lo kanaga dede o Yesus awi sumarangi walia de wisioto ma Imam Wilalamo awi gilalo moika, so awi ngau lo waturaka. 	 و ناگاه یکی از همراهان عیسی دست آورده، شمشیر خود را از غلاف کشیده، بر غلام رئیس کهنه زد و گوشش را از تن جدا کرد.


Komagena so nakoso o nyawa yaaka komagena, de ngini upa lo ona niadodiao. 	 پس با ایشان شریک مباشید.


Ma Kolano Agripa tanu noidedemo ngohika, maro o bi moi-moi o bi nabi isingongangasuka gena ngona nopiricaya, eko hiwa. Ngohi lo toninako ngona nopiricayaka." 	 ای اغریپاس پادشاه، آیا به انبیا ایمان آورده‌ای؟ می‌دانم که ایمان داری!»


So ona yaruwange gena hika ngini niaqehe qaloha de niasikelelo onaka igogou ngini gena kanaga de nia dodaraka, la o bi gogobu yadala asa nia dodara gena yakelelo de lo yanako mia demo iqomaka, kiaka nia giliri misimamane onaka, magena itiai de itero. 	 پس دلیل محبت خود و فخر ما را درباره شما در حضور کلیساها به ایشان ظاهرنمایید.


Una he womisangowa. So Awi muri-muri gena yahino Unano de yotemo, "Baba, tanu nomisulo o ngopeqeka magena motagika, sababu mototuuru nanga duduno de momatotoore." 	 لیکن هیچ جوابش نداد تا شاگردان او پیش آمده، خواهش نمودند که «او را مرخص فرمای زیرا در عقب ما شورش می‌کند.»


Ai dodiao nipipiricaya, ngini o Yahudika ma nyawa nisowo, bilasu ngini nianako o dodoto moi magena, nako o Israelka ma nyawa gena kanaga yadalasi asa manga sininga qatogoi, sidago done ma orasi o bangsa ma somoa gena o Yahudika ma nyawa yasowo o Gikimoi wahihiri so wipiricayaka magena manga dala yaado. O dodoto moi gena o Gikimoi wosimane waasi, la ma ngale ngini upa nimacaralamo de nia sininga ma rabaka nitemo, "O Gikimoi Awi edekati ma ngale o Yahudika ma nyawa gena ka mianako." 	 زیرا‌ای برادران نمی خواهم شما از این سربی خبر باشید که مبادا خود را دانا انگارید که مادامی که پری امت‌ها درنیاید، سختدلی بربعضی از اسرائیل طاری گشته است.


Igogou, done o nyawa yadala o orasi manena iqoqoma gena done asa ka itotuuru, so o orasi manena o nyawa yadala ibitototuuru gena done asa iqoqoma kali." 	 لیکن بسا اولین که آخرین می‌گردند و آخرین، اولین!


Duma una la kanaga wowosa de wamote ma ngoraka, una magena igogou o duba ma sowohi. 	 و اما آنکه از در داخل شود، شبان گوسفندان است.


So Una wotemo onaka, "O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefo itemo, Ngohi o Salamati ma Kolano manena bilasu isususa de isangisara sidago itooma, qabolo de o wange saangeka asa tooho kali. 	 و به ایشان گفت: «بر همین منوال مکتوب است وبدینطور سزاوار بود که مسیح زحمت کشد و روزسوم از مردگان برخیزد.


De Una asa womasingangasu wotemo, "Igogou, ngona nowikeleloka. Ngohi manenena qabolo tonibicara ngonaka." 	 عیسی بدو گفت: «تو نیز او رادیده‌ای و آنکه با تو تکلم می‌کند همان است.»


O Jou Yesus gena ma ngale to ngone nanga dorou iwitoomaka de lo iwisioho kali, ma ngale o Gikimoi aku waaka la ngone nanga sininga itiai Unaka. 	 که به‌سبب گناهان ما تسلیم گردید و به‌سبب عادل شدن ما برخیزانیده شد.


Igogou, ma orasi ma Kristus o soneno wisioho kali, magena imatero de ngini lo o sone ma rabano nisioho kali dede Una. Komagena so ngini bilasu nia sininga nisimeta o bi moi-moi o kia naga maro kadaku o sorogaka, kiaka kanaga ma Kristus o Gikimoi Awi girinaka womatamiye la Awi horomati wamake. 	 پس چون با مسیح برخیزانیده شدید، آنچه را که در بالا است بطلبید در آنجایی که مسیح است، به‌دست راست خدا نشسته.


Nakoso ngone la pooqo gena nanga sukuru o Gikimoika patide kasi, de qadoohaso o nyawa gena ngone inasibicara qatorou." 	 واگر من به شکر بخورم، چرا بر من افترا زنند به‌سبب آن چیزی که من برای آن شکر می‌کنم؟


Ce! Ngini o bi nyawa o orasi manena nia dorou ningodu gena o Gikimoi niwiholu. Ngini nigolo Ngohi taaka o nonako nginika? Toholu! Ngaroko nigolo nigegego lo Ngohi taakawa o nonako maro komagena ma meta o nyawa ngini manenaka, ka cawali o nonako moi maro iqoqoma ma nabi Yunuska gena idadadika." Qabolo de Una womajoboka. 	 فرقه شریر زناکار، آیتی می‌طلبند و آیتی بدیشان عطا نخواهد شدجز آیت یونس نبی.» پس ایشان را رها کرده، روانه شد.


Onaka wotemo komagena, de o Simon Petrus awi sumarangi walia de wisioto ma Imam Wilalamo awi gilalo moika, so awi ngau ma girinaku lo waturaka. O gilalo una magena awi ronga o Malkhus. 	 آنگاه شمعون پطرس شمشیری که داشت کشیده، به غلام رئیس کهنه که ملوک نام داشت زده، گوش راستش را برید.


Qaboloku de o Gikimoi Awi Gurumi magena o Yesus wingaho o tona ibobeleuka la o Iblis iwibaja la ma ngale o dorouku wisitura. 	 آنگاه عیسی به‌دست روح به بیابان برده شدتا ابلیس او را تجربه نماید.


So upa nimasihie, sababu o Gikimoi Awi laha so o bi cocatu wonasitoku moi-moiku, so de nanga cocatu moi-moi ngoneka magena bilasu pomanara pokaeli. O nyawa nakoso de manga cocatuka ma ngale aku o Gikimoi Awi demo yosingangasu, hika yosingangasu imatero maro de o kia yopiricaya igogou o Gikimoi wasingangasu onaka. 	 پس چون نعمتهای مختلف داریم بحسب فیضی که به ما داده شد، خواه نبوت برحسب موافقت ایمان،


So nakoso ona magena o Yahudika ma nyawa yasowo, ngaroko ma ngeko idodooha o Gikimoi aku wotemo manga sininga itiai Unaka gena yodupawa yamote, duma igogou o ngeko magena ona asa yamakeka. Sababu ona o Jou Yesus wipiricayaka, so o Gikimoi aku wotemo manga sininga itiai Unaka. 	 پس چه گوییم؟ امت هایی که در‌پی عدالت نرفتند، عدالت را حاصل نمودند، یعنی عدالتی که از ایمان است.


Duma ma orasi una o moku-moku ilalago wakelelo, de una wimodo so he wilutu, de woore womasigaso, "Jou, noiriwo!" 	 لیکن چون باد را شدید دید، ترسان گشت و مشرف به غرق شده، فریاد برآورده، گفت: «خداوندا مرادریاب.»


Duma kanaga o nyawa yamoruha ifoloi gena imamingihuka, de widamaha la ona witooma. Ona yangodu isasi qaboloka gena bilasu o Paulus iwitago de iwitooma kasi de asa ona ioqo de iudo kali. De o orasi manena ona imasidailako qaboloka, so itamaha la tanu manga gogolo magena ngona nosimote de naaka. So, baba, togolo tanu manga gogolo magena upa lo nosimote de naaka." 	 پس خواهش ایشان را اجابت مفرما زیرا که بیشتر از چهل نفر از ایشان در کمین وی‌اند و به سوگند عهد بسته‌اند که تا او را نکشند چیزی نخورند و نیاشامند و الان مستعد و منتظر وعده تو می‌باشند.»


De lo nako ngone popipiricaya pomatekedodara gena, ma ngale magegena o surati moi upa he milefo nginika, sababu magena o Gikimoi winidoto qaboloka, 	 اما در خصوص محبت برادرانه، لازم نیست که به شما بنویسم، زیرا خود شما از خدا آموخته شده‌اید که یکدیگر را محبت نمایید؛


Qabolo de o Yesus o ade-ade moi wosijaritali o nyawa yadadalaka wotemo, "O Gikimoi wopareta maro o kolano moi gena, posiade-ade koloko o sasawi ma sopo ngai moi gena o nyawa moi awi doroku wodato. 	 بار دیگر مثلی برای ایشان زده، گفت: «ملکوت آسمان مثل دانه خردلی است که شخصی گرفته، در مزرعه خویش کاشت.


Qabolo de o Barnabas wotagi o Saulus iwisari o Tarsus ma kotaka. 	 و برنابابه طرسوس برای طلب سولس رفت و چون او رایافت به انطاکیه آورد.


Niakelelo o dumule de ma leruka. Maena imanarawa de lo o baju iakawa. Duma o orasi manena Ngohi totemo nginika, ma Kolano o Salomo iqomaka una lo de awi kaya idala, de to una awi baju imaterowa de o dumule ma leru magena ma loha. 	 سوسنهای چمن را بنگریدچگونه نمو می‌کنند و حال آنکه نه زحمت می‌کشند و نه می‌ریسند، اما به شما می‌گویم که سلیمان با همه جلالش مثل یکی از اینها پوشیده نبود.


So ma Imam Wilalamo womaokoye de Unaka wisano, "To ona manga demo de manga sosano ma dala komagena Ngonaka, qadoohaso nasangowa." 	 پس رئیس کهنه برخاسته، بدو گفت: «هیچ جواب نمی دهی؟ چیست که اینها بر تو شهادت می‌دهند؟»


So maro Ai Baba Awi kuasa woihike Ngohika la Ngohi topareta, komagena lo Ngohi Ai kuasa asa tinihike nginika la ngini lo aku nipareta. 	 و من ملکوتی برای شما قرار می‌دهم چنانکه پدرم برای من مقرر فرمود.


Kagena de Awi muri-muri yotagi de yaaka maro o kia Una wotetemo, so ona asa isidailako o Paskah ma ino magena. 	 شاگردان چنانکه عیسی ایشان را امر فرمود کردند و فصح را مهیاساختند.


Ai dodiao nipipiricaya, ngohi tongongano ngini asa nimatailako igogou ngini o Gikimoika niwipiricaya, eko hiwa. Nia sininga masirete hika nianano. Idodooha ngini nianako igogou o Yesus Kristus kanaga nia sininga ma rabaka, eko hiwa. Awadede! Upa sidago nia piricaya gena ka cawali nia uru ma kahika. 	 خود را امتحان کنید که در ایمان هستید یا نه. خود را باز‌یافت کنید. آیا خود را نمی شناسید که عیسی مسیح در شما است اگر مردود نیستید؟


Upa sidago kanaga ngomino moi eko lo o malaikat moi o sorogano la nginika nisingangasu o dodoto ma somoa moili de o dodoto o kia maro iqomaka ngomi minisingangasu qabolo nginika. La nakoso idadi komagena, de o Gikimoi masirete Una asa ngomi eko lo o malaikat magegena watinga de womiumo o naraka ma rabaka. 	 بلکه هرگاه ما هم یا فرشته‌ای از آسمان، انجیلی غیر از آنکه ما به آن بشارت دادیم به شما رساند، اناتیما باد.


Ngaroko manga demo komagena, duma una magena iwitideka wodadi manga kolano, qabolo de woliho awi dokuka. Womasidiadoka, de una asa womatai-tai ileleleani yamogiowo ona magena waaso la wirisima, ma ngale o pipi ma utungu ma lamo o kiamoi ona yamamakeka magena aku wanako. 	 و چون ملک را گرفته مراجعت کرده بود، فرمود تا آن غلامانی را که به ایشان نقد سپرده بودحاضر کنند تا بفهمد هر یک چه سود نموده است.


Sababu ngohi toninako ani sininga ma rabaka iwedo de o doosa ngomika, so naakuwa o dorou magena naqoha, koloko o gumi nipilikuka so nomasose lo naakuwa." 	 زیرا که تو رامی بینم در زهره تلخ و قید شرارت گرفتاری.»


Ma tuangi gena wotemo, 'Igogou qaloha! Ngona ani leleani manena qaloha. Ma ngale ngona o kia naga ma cunu gena aku naaturu nokaeli, so ngohi lo asa tonitide la nodadi o kota mogiowo manga bobareta.' 	 بدو گفت آفرین‌ای غلام نیکو. چونکه بر چیز کم امین بودی بر ده شهر حاکم شو.


O Gikimoi asa o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo wafanggali itotiai. Sababu Una asa o bi moi-moi itotiai gena waaka, so nakoso o nyawa asa inisisangisara nginika, de Una lo bilasu wasisangisara onaka. 	 زیرا که این انصاف است نزد خدا که عذاب کنندگان شما را عذاب دهد.


De ona gena maro yopiricaya waasi, ona yohairani icarawa so yanali. Komagena so Una wasano onaka wotemo, "Kanaga de nia ino?" 	 و چون ایشان هنوز ازخوشی تصدیق نکرده، در عجب مانده بودند، به ایشان گفت: «چیز خوراکی در اینجا دارید؟»


De o orasi ipapasaka gena ngini igogou o Gikimoi niwisigisewa, duma o orasi manena naga ma ngale o Yahudika ma nyawa Una wisigisewa so ngini gena Una winigalusirika. 	 زیرا همچنان‌که شما در سابق مطیع خدا نبودید و الان به‌سبب نافرمانی‌ایشان رحمت یافتید،


De upa nidalu, sababu o nyafusu ma dorou done isibao. Ka qaloha nakoso nginiku la o Gurumi Qatetebi ma kuasa qaasu-asu gena iwosa de nipareta, 	 و مست شراب مشوید که درآن فجور است، بلکه از روح پر شوید.


So nakoso o nyawa la kanaga yotemo, "Ngohi o Gikimoi towidodara," duma to ona manga dodiao moi ma Kristus wipipiricayaka yaduhudu, ona magena ka yatodamatoko. Sababu o nyawa nagoona nakoso kanaga manga dodiao moi yakokeleloka lo yadodarawa, de idodooha o Gikimoi wikokelelo waasi de widodara. 	 اگر کسی گوید که خدا را محبت می‌نمایم و از برادر خود نفرت کند، دروغگوست، زیرا کسی‌که برادری را که دیده است محبت ننماید، چگونه ممکن است خدایی را که ندیده است محبت نماید؟و این حکم رااز وی یافته‌ایم که هرکه خدا را محبت می‌نماید، برادر خود را نیز محبت بنماید.


Kanaga lo o ngopeqeka yamuruo naga iwimote. Ona magena iqomaka manga panyake wasilohaka eko yakokitoka manga toka gena wodusu so imahoika. Mimoi ongo Maria, misiaso lo ongo Magdalena. O orasi moiku o Yesus wodusu to muna magena ami toka ngai tumudingi. 	 و زنان چند که از ارواح پلید و مرضها شفا یافته بودند، یعنی مریم معروف به مجدلیه که از اوهفت دیو بیرون رفته بودند،


Sababu Awi doosa so o sangisara ma wange wositotatapuka gena yaadoka, la kanaga o nyawa nagoona lo yaakuwa ioho." 	 زیرا روز عظیم غضب او رسیده است وکیست که می‌تواند ایستاد؟»


Sababu ma orasi Ngohi isapi, de o ino ngini nihike Ngohika. Ngohi ai kiri qadudu, de o ake ngini lo nihikeka. De Ngohi nia dokuka maro totatagino, de nia tahuka Ngohi niqehe qaloha so tomasidodoguka. 	 زیرا چون گرسنه بودم مرا طعام دادید، تشنه بودم سیرآبم نمودید، غریب بودم مرا جا دادید،


O orasi magena de o titi o cala sinoto o tala ma ngunu magenaka o ino imasari. 	 و در حوالی آن کوهها، گله گرازبسیاری می‌چرید.


Ngini tinisingangasu igogou, nakoso niododatowa de niopiricaya, igogou o kia nitetemo asa idadi. De lo ngini aku nitemo, 'He, tala! Nomatide de nomatuluru la o teoku nilutuka!' Igogou, done asa o Gikimoi watuluru. 	 زیرا که هرآینه به شما می‌گویم هر‌که بدین کوه گویدمنتقل شده، به دریا افکنده شو و در دل خود شک نداشته باشد بلکه یقین دارد که آنچه گویدمی شود، هرآینه هر‌آنچه گوید بدو عطا شود.


Ona imibaja de yogolo ngomika, la ngomi miasimaha ma ngale ona magena lo o roriwo o pipi gena yahike o Gikimoi Awi nyawa o Yerusalemka. 	 التماس بسیار نموده، این نعمت و شراکت در خدمت مقدسین را از ما طلبیدند.


Ma orasi ngone inasibuo o kia naga moi lo paahowa, de komagena lo ma orasi ngone posone o kia naga moi lo paahowa. 	 زیرا که در این دنیا هیچ نیاوردیم و واضح است که از آن هیچ نمی توانیم برد.


Ma orasi o nyawa manga dala ifoloi idogo imatolomu o Yesuska, de Una wosidofa wotemo, "Ce! Ngini o bi nyawa o orasi manena gena o nyawa ma dorou ningodu. Ngini nigolo Ngohi taaka o nonako nginika? Toholu! Ngaroko nigolo lo Ngohi taakawa o nonako maro komagena ma meta o nyawa ngini manenaka, ka cawali o nonako moi maro iqoqomaka o kia idadadi ma nabi Yunuska. 	 و هنگامی که مردم بر او ازدحام می‌نمودند، سخن‌گفتن آغاز کرد که «اینان فرقه‌ای شریرند که آیتی طلب می‌کنند و آیتی بدیشان عطا نخواهدشد، جز آیت یونس نبی.


Ona magena asa nia doku de ma raba qangodu yabodito, sidago lo iruba de ituraba so ma teto ngai moi lo asa imalapangawa de o teto ma somoa. Sababu ngini niwimaha-mahawa o Gikimoi Awi hino nginika la ngini winiriwo." 	 و تو را وفرزندانت را در اندرون تو بر خاک خواهند افکندو در تو سنگی بر سنگی نخواهند گذاشت زیرا که ایام تفقد خود را ندانستی.»


O dodoto magena o Gikimoi wonasikeleloka, de o dodoto magena lo inasidumu idodooha nanga moi-moi paaka qaloha la Una wodupa. So o dodoto magena igogou foloisi ilamo. O dodoto foloisi ilamo, gena ma ngale o Yesus Kristus, Una masirete womasimane maro o nyawa moi, de o Gurumi Qatetebi wosigogou Una Awi sininga itiai. De o bi malaikat lo Una wikelelo. De o habari ma ngale Una isihabari o dunia ma batika so o nyawa o dunia ma qokuka lo iwipiricayaka. De asa o Gikimoi Una magena witide o sorogaye de Awi muliaka. 	 وبالاجماع سر دینداری عظیم است که خدا درجسم ظاهر شد و در روح، تصدیق کرده شد و به فرشتگان، مشهود گردید و به امتها موعظه کرده ودر دنیا ایمان آورده و به جلال بالا برده شد.


So hika ngone lo porarame de nanga nalika. Komagena so ngone bilasu o dorou iqoqoma gena paaka kawa de lo nanga sininga ibolowo de itiai, maro o ragi papake kawa de ka o bokol qamomuane de iraragiwa gena paoqo. 	 پس عید را نگاه داریم نه به خمیرمایه کهنه و نه به خمیرمایه بدی و شرارت، بلکه به فطیر ساده دلی و راستی.


Kagena yahika de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Ngini ningodu manena done niloqa so Ngohi nidongosaka, sababu kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka asa isilefoka wotemo, 'Ngohi asa ma sowohi towitooma so ma duba iloqa imakokitingaka.' 	 عیسی ایشان را گفت: «همانا همه شما امشب در من لغزش خورید، زیرامکتوب است شبان را می‌زنم و گوسفندان پراکنده خواهند شد.


So ona manga doku yodongosa de itagi yakahika Unaka. 	 پس از شهر بیرون شده، نزد اومی آمدند.


So bilasu nimasitiari qaloha! Sababu o moi-moi qangodu manena Ngohi tinisingangasu iqomaka la ngini nianakoka, ngaroko idadi waasi. 	 اینک شما را پیش خبر دادم.


So nimasidodiahi! Upa o ngopa ma ceceke moi lo maro o ngopa manena niasidoohawa. Sababu igogou-gogou to ona manga bi malaikat yajajaga o sorogaka, ona gena salalu kanaga Ai Baba Awi simaka.(( 	 زنهار یکی از این صغار را حقیر مشمارید، زیرا شما را می‌گویم که ملائکه ایشان دائم درآسمان روی پدر مرا که در آسمان است می‌بینند.


So o malaikat magena wotemo, "Ngohi manena Gabriel, o Gikimoi Awi sosulo o sorogano. Una ngohi woisulo la tahino kanena de o habari magena todedemo de tonisingangasu ngonaka. 	 فرشته در جواب وی گفت: «من جبرائیل هستم که در حضور خدا می‌ایستم وفرستاده شدم تا به تو سخن گویم و از این امور تورا مژده دهم.


"We! Manena o Jou Awi laha ngohika. Una ngohi woiriwo la o ngopa tamake, so ma ngale ngohi gena o nyawa isimaqe kawa." 	 «به اینطور خداوند به من عمل نمود درروزهایی که مرا منظور داشت، تا ننگ مرا از نظرمردم بردارد.»


Awi gogolo komagena so ma kapita wisimaha qaloha o Paulus aku wobicara. So o ngute-nguteka o Paulus womaokoye de awi gia wasipoma o nyawa yadadalaka la ona magena imapopongo. So kagena de ona imapopongoka, de o Yahudika manga bahasa Ibrani o Paulus wobicara onaka wotemo, 	 چون اذن یافت، بر زینه ایستاده، به‌دست خود به مردم اشاره کرد؛ و چون آرامی کامل پیدا شد، ایشان را به زبان عبرانی مخاطب ساخته، گفت.


So nakoso ngini gena igogou ma Kristus niwisigiseka, de ngomi manena asa miasidailako nakoso ona iwisigise iholu so ona magena miafanggali de o dorou. 	 ومستعد هستیم که از هر معصیت انتقام جوییم وقتی که اطاعت شما کامل شود.


de yatemo onaka, "Nakoso o nyawa nisano, de ngini gena bilasu nitemo, 'O putu itongiraba ngomi mikioloka, de o Yesus Awi muri-muri ona magena yahino de Awi sone ma bake gena yatosika.' 	 گفتند: «بگویید که شبانگاه شاگردانش آمده، وقتی که ما در خواب بودیم او را دزدیدند.


So o orasi magena qabolo de una wilohaka so he wipado kawa. 	 و چون سخن گفت، فی الفور برص از او زایل شده، پاک گشت.


De ma kolano Ngohi gena asa tasango onaka, 'Ngini tinisingangasu igogou, ma ngale o kia bato niholu niaaka ona yacecekeka, so de magena ma ngale ngini lo niholu niaaka Ngohika bai!' " 	 آنگاه در جواب ایشان گوید: هرآینه به شما می‌گویم، آنچه به یکی از این کوچکان نکردید، به من نکرده‌اید.و ایشان درعذاب جاودانی خواهند رفت، اما عادلان درحیات جاودانی.»


Komagena so ngone panakoka o cocatu la isibobicara o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino, magena o Gikimoi wahike maro Awi kuasa ma nonako moi o nyawa wipipiricayawa ona magenaka, so ma ngale o nyawa wipipiricayaka gena ihiwa. Duma nako o cocatu Awi demo posingongangasu magena, wahike maro Awi kuasa ma nonako moi o nyawa wipipiricaya ona magenaka, so o nyawa wipipiricayawa gena ihiwa bai! 	 پس زبانها نشانی است نه برای ایمان داران بلکه برای بی‌ایمانان؛ اما نبوت برای بی‌ایمان نیست بلکه برای ایمانداران است.


Ai dodiao tinidododara, ngaroko ngohi ai demo gena komagena, duma ngomi manena miangongano qaputuru ngini gena nimaterowa de o tona o Gikimoi wakokutuku komagena. Ngomi mianakoka ngini gena de nia sopo foloisi qaloha, ena gena nia piricaya de lo nia gogoho magena ka itiai, imatero de o nyawa la kanaga o Gikimoi wasalamatika. 	 اما‌ای عزیزان در حق شما چیزهای بهتر وقرین نجات را یقین می‌داریم، هر‌چند بدینطورسخن می‌گوییم.


De o Gurumi Qatetebi gena ngini upa niwisipeleso. Niososininga! O Gikimoi Awi Gurumi asa winihike la idadi o nonako moi igogou ngini gena nidadi to Una Awi nyawa, sidago ma orasi done asa yaado de to ngini nia dorouno aku winipalako. 	 و روح قدوس خدا را که به او تا روز رستگاری مختوم شده‌اید، محزون مسازید.


So o bi prajurit kagena yojojajaga gena yamodo imasidotirineku, sidago yaaku kawa imaoko so ona idadi maro ka o nyawa isosone. 	 و از ترس او کشیکچیان به لرزه درآمده، مثل مرده گردیدند.


O Jou Yesus Awi muri-muri itemo Unaka, "Jou, mia piricaya gena nosiputuru ngomika bai!" 	 آنگاه رسولان به خداوند گفتند: «ایمان ما رازیاد کن.»


De o kia Ngohi tinidodedemoka ma ngale gena o kia naga moi done asa idadi o duniaka. So nakoso ma ngale gena ngini niopiricayawa, de idodooha aku niopiricaya ma ngale o kia naga idadadi o sorogaka, nakoso magena lo tinidedemoli. 	 چون شما را از امور زمینی سخن گفتم، باور نکردید. پس هرگاه به امور آسمانی با شما سخن رانم چگونه تصدیق خواهید نمود؟


So kagena de ngomi moi-moi mimatekesiloloaka, de gila-gila ngomi mipane o deruku so ona lo iliho moi-moi manga tahuka. 	 پس یکدیگر را وداع کرده، به کشتی سوار شدیم و ایشان به خانه های خود برگشتند.


Ce! Upa nimakiliho de magena niamote kali so o bi wange de o bi ngoosa ma rarame, de o bi musung ma orasi ma rarame, de lo o bi taungu ma rarame gena qangodu niamote de lo bilasu niaaka. 	 روزهاو ماهها و فصل‌ها و سالها را نگاه می‌دارید.


De o moi-moi qaloloha de itotiai kanaga ngone inahikeka, qangodu magena ma sihino nanga Baba Gikimoino. De lo Una magena Awi sininga de Awi edekati ngoneka gena ingaliwa, so o dorou moi lo upa ngone wonasidumu. Sababu ka Una magena qabolo o nita moi-moi isisiwa o dipaka gena, Una wosidadika. De Una gena upa powisitero de o wange, sababu o wange lo done asa itumu de ngone gena o bubutu ma rabaka inadongosaku. Duma o Gikimoi gena asa o orasi isigeto-geto ngone Awi laha wonasidumu, sababu Awi sininga ma edekati ingaliwa. 	 هر بخشندگی نیکو و هر بخشش کامل از بالا است و نازل می‌شود از پدر نورها که نزد او هیچ تبدیل و سایه گردش نیست.


Qabolo de o Yesus wotemo o ade-ade ngai sinotoli, "O nyawa moi lo pamakewa o baju qamomanalo de asa isitapa de o baro qamomuane. Sababu ma dadapa qamomuane magena isilia sidago o baju qamomanalo magena itola so yaraca foloi ilamo. 	 وهیچ‌کس بر جامه کهنه پاره‌ای از پارچه نو وصله نمی کند زیرا که آن وصله از جامه جدا می‌گردد ودریدگی بدتر می‌شود.


Sababu nakoso o nyawa moi de wanakowa wosidailako qaloha awi tahu ma rabaka, igogou una lo waakuwa wosidailako o Gikimoi Awi gogobu. 	 زیراهرگاه کسی نداند که اهل خانه خود را تدبیر کند، چگونه کلیسای خدا را نگاهبانی می‌نماید؟


Nakoso ngone o nyawa kanaga posasi, de ngone gena posasi de o ronga moi kiaka ifoloi ikukuruye de ngone masirete, ma ngale nanga demo gena isiputuru de o nyawa yoholu kawa. 	 زیرا مردم به آنکه بزرگتراست، قسم می‌خورند و نهایت هر مخاصمه ایشان قسم است تا اثبات شود.


So una o Yesus Awi dateka, de wotemo Unaka, "Jou, naguuna done asa Ngona wonisiija Ani lawangika." 	 پس او در آغوش عیسی افتاده، بدوگفت: «خداوندا کدام است؟»


Imatodoka kanaga o nyawa yasinoto imatekebobicara de Una. Ona magena o nabi yasinoto o Musa de o Elia. 	 که ناگاه دو مرد یعنی موسی و الیاس با وی ملاقات کردند.


He! Ngini gena o Gikimoi niwiholu duma o duniaka niodupa nimasidorifa, maro o ngopeqeka moi la ma roka mowidupawa duma yanau moili mowidupa de mowisiidu so mosundalika. Ngini nianako nakoso o nyawa la imasidodiao o nyawa ona magena o Gikimoi iwiholu, so igogou o nyawa ona magena o Gikimoi iwilawangika. 	 ای زانیات، آیا نمی دانید که دوستی دنیا، دشمنی خداست؟ پس هرکه می‌خواهد دوست دنیا باشد، دشمن خدا گردد.


De o wange muruo naga o Paulus de o Barnabas ona lo o Antiokhiaka igogogesi. Kagena ona de o bi nyawa yadadala ma somoali yadoto de yasihabari o habari ma ngale o Jou Yesus. 	 بابسیاری دیگر تعلیم و بشارت به کلام خدامی دادند.


De kanagali nakoso o Iblis, o bi toka wakokolano, una gena awi toka wodusu so ma pareta ma rabaka imakitinga, o pareta magena bilasu isisa de qalutu. 	 لهذا اگرشیطان، شیطان را بیرون کند، هرآینه بخلاف خودمنقسم گردد. پس چگونه سلطنتش پایدار ماند؟


De komagena lo sababu ma Kristus o sangahadika wosone, so o bi gurumi ipopareta gena qangodu waturaka. De lo aku o nyawaka wasikelelo nako o gurumi magena ma kuasa de to Una Awi kuasa, de igogou-gogou Awi kuasa magena foloisi ilamo de qaputuru, maro o prajurit kanaga manga lawangi yaturaka so kanaga o rarame ma rabaka, de manga lawangi lo idadi o dafaka de ona magena yasikelelo o nyawa manga simaka. 	 و ازخویشتن ریاسات و قوات را بیرون کرده، آنها راعلانیه آشکار نمود، چون در آن بر آنها ظفریافت.


Ma orasi magena ma Kolano Herodes Antipas woise ma ngale o Yesus de Awi nonako ihahairani, sababu kagena o nyawa yadadala yaaka idadi manga uru ma beto. Sidago yaado o doku de o soaka so o bi nyawa itemo, "O Yesus gena o Yohanes Wooosi de Una asa wooho kali! Ma sababu magegena Una wamake o buturu la waaka o nonako ihahairani." 	 و هیرودیس پادشاه شنید زیرا که اسم اوشهرت یافته بود و گفت که «یحیی تعمید‌دهنده از مردگان برخاسته است و از این جهت معجزات از او به ظهور می‌آید.


O prajurit-prajurit manga kapita moi o kia naga idadadi magena wakelelo, de una o Gikimoi wigiliri, de wotemo, "We! O nyawa Una manena igogou Awi sala ihiwa!" 	 امایوزباشی چون این ماجرا را دید، خدا را تمجیدکرده، گفت: «در حقیقت، این مرد صالح بود.»


O Yesus woade-ade so wotemo Awi muri-murika, "Ngohi manena maro o anggur ma duhutu ma hutu moi, de Ai Baba Una maro wototoro moi so o anggur magena wodato Awi doroka. 	 «من تاک حقیقی هستم و پدر من باغبان است.


Ngohi de ai sininga isosanangi ai sukuru tatide o Jouka, sababu ngaroko ma orasi he ma deka ipasaka, de o orasi manena ngini asa ma moili nisikelelo kali ngohika ma ngale nisosininga. Igogou, ngini ngohi nisosininga de lo niwosawa. Ngaroko ngini ka niosiningasi, duma ma ngeko maro komagena nisikelelo gena akuwa niamake. 	 و در خداوند بسیار شاد گردیدم که الان آخر، فکر شما برای من شکوفه آورد و در این نیزتفکر می‌کردید، لیکن فرصت نیافتید.


Hika nianano masirete kanena Awi riho de kanena Una iwihahado. Duma ngo kanena wihiwaka. Una wooho kali, maro iqomaka wosingangasu nginika! 	 دراینجا نیست زیرا چنانکه گفته بود برخاسته است. بیایید جایی که خداوند خفته بود ملاحظه کنید،


Kanena o Efesus ma kotaka ma moiku de ngohi kanaga o bi nyawa ma dorou tamake, manga edekati gena ngohi ilawangi, maro o haiwani ilalago la kanaga asa igoli. So nakoso ngohi ai oho o dunia manenaka kanaga o sangisara maro komagena tamake de, kodo, magena ma faida asa ihiwa, hitilahi ngohi de ai ngongano la done o soneno asa isioho kali. Duma nakoso idadiwa o nyawa isosone done yasioho kali, igogou foloisi qaloha la ngone pooho imatero maro o nyawa itemo komanena, "Hino la o wange manena pooqo de poudo la foloi posanangi, sababu nagala ilangi de ngone asa posone." 	 چون بطور انسان در افسس با وحوش جنگ کردم، مرا چه سود است؟ اگر مردگان برنمی خیزند، بخوریم و بیاشامیم چون فردامی میریم.


duma ma ngale o Jou Una magegena so asa pooho eko posone lo ka podupa powisisanangi. Sababu, bai pooho bai lo posone, ngone gena to Una Awi nyawa masireteka. 	 زیرا اگر زیست کنیم برای خداوندزیست می‌کنیم و اگر بمیریم برای خداوند می میریم. پس خواه زنده باشیم، خواه بمیریم، ازآن خداوندیم.


O Yudas waqeheka, de kagena asa o Iblis unaka wingosa de iwipareta. De o Yesus wotemo unaka, "O kia naga ngona notetemo la naaka gena, taika la naaka kasi." 	 بعد از لقمه، شیطان در او داخل گشت. آنگاه عیسی وی راگفت، «آنچه می‌کنی، به زودی بکن.»


Ena gena, o Jou Awi manara taaka de ngohi ai ronga masirete tomasihiewa, de ma orasi o Jou Awi manara taaka masoa-masoa ngohi toari ma ngale ngini tinigalusiri, de lo ngohi ai sininga isusa sababu o Yahudika manga fakati ngohi asa itooma. 	 که با کمال فروتنی و اشکهای بسیار وامتحانهایی که از مکاید یهود بر من عارض می‌شد، به خدمت خداوند مشغول می‌بودم.


Ngohi towipiricaya o Gikimoika o kia wotetemo ngohika gena asa idadi de imaaka. Mutuwade, ai baba-baba, o orasi manena nia sininga nisiputuru! 	 پس‌ای مردمان خوشحال باشید زیرا ایمان دارم که به همانطور که به من گفت، واقع خواهدشد.


Ona ma binuka asa yatooma de o sumarangi. Ma binukali asa yatago de yangaho o bi bangsa ma somoaka, ena gena o Yahudi ma bi nyawa yasowo. De o Yerusalem ma doku magena done asa yasidipito de lo yabidoto, sidago ma orasi o Gikimoi wasitatapu onaka, gena yaado so isiganapuka." 	 و به دم شمشیر خواهند افتاد و در میان جمیع امت‌ها به اسیری خواهند رفت و اورشلیم پایمال امت‌ها خواهد شد تا زمانهای امت‌ها به انجام رسد.


Nako komagena o Gikimoi waaka nanga sininga itiai, de ngone o nyawa paakuwa nanga giliri masirete posimane eko pomasihie, de potemo, "Ngohi manena o Gikimoi Awi bobita taaka itiai, so Una aku wotemo ai sininga itiai qabolo Unaka." Komagenawa! Sababu o Jou wositatapuka, nakoso o nyawa la kanaga o Jou Yesus wipiricayaka, de ona magena Una asa manga sininga waaka itotiai. 	 پس جای فخر کجا است؟ برداشته شده است! به کدام شریعت؟ آیا به شریعت اعمال؟ نی بلکه به شریعت ایمان.


De lo sababu o nyawa ona magena iholu o Gikimoi iwinako itiai, so Una waqohaka la manga sininga qatotorou yamote, sidago lo o bi moi-moi o kia Una wosibobitaka upa yaaka gena, ona asa ka yaaka. 	 و چون روا نداشتند که خدا را در دانش خودنگاه دارند، خدا ایشان را به ذهن مردود واگذاشت تا کارهای ناشایسته به‌جا آورند.


Duma nibodito ngini nikakaya o orasi manena, sababu ngini nia sanangi gena niamake qaboloka. 	 «لیکن وای بر شما‌ای دولتمندان زیرا که تسلی خود را یافته‌اید.


De lo upa nimatekedoosa, duma nakoso o nyawa moi nia sidongirabaka kanaga de manga galaki moi manga dodiaoka, hika ngini nimatekesikaapongu moi de moika gena ka qaloha ma rehe-rehe, imatero maro ma Kristus winisiapongu qabolo nginika. 	 و متحمل یکدیگر شده، همدیگر را عفو کنید هرگاه بر دیگری ادعایی داشته باشید؛ چنانکه مسیح شما را آمرزید، شمانیز چنین کنید.


So o kia naga ngini bilasu niodupa niamote, ena gena: o Gikimoi Awi pareta ma rabaka nigoge. Nakoso magena niamote, de o bi moi-moi nia kurangi ma somoasi asa Una winihike nginika. 	 بلکه ملکوت خدا را طلب کنید که جمیع این چیزها برای شما افزوده خواهد شد.


So de Ai jarita magena nako o ngopa yasinoto gena, naguuna ma baba awi dupa igogou waakaka." De o Yahudika manga roriri ona magena yotemo, "Woriria." So Una wotemo onaka, "Ngini tinisingangasu igogou, o balastengi itotolomu de lo o ngopeqeka isusundali de manga rohe imasiiija, ona magena o Gikimoi asa waqehe qaloha la Awi pareta ma rabaka yowosa, upa ngini. 	 کدام‌یک از این دو خواهش پدر را به‌جاآورد؟» گفتند: «اولی.» عیسی بدیشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم که باجگیران و فاحشه هاقبل از شما داخل ملکوت خدا می‌گردند،


Ai manara maro komagena ma Imam Wilalamo de o Mahkamah Agama ma nyawa ona yangodu lo yanako, so aku ngohi totemo gena ngohi tokulaiwa. Sababu ona masirete o surati igaka de isimeta o bi Yahudika manga roriri igogoge o Damsyik ma kotaka, gena ngohi ihike totagi, la tahika kagena ma ngale o nyawa ipipiricaya o Yesuska asa tatago, de o rate tasipilikuka ona magena tangaho o Yerusalemno ma ngale yasangisara." 	 چنانکه رئیس کهنه و تمام اهل شورا به من شهادت می‌دهند که از ایشان نامه‌ها برای برادران گرفته، عازم دمشق شدم تا آنانی را نیز که در آنجا باشند قید کرده، به اورشلیم آورم تا سزا یابند.


Sababu de o Gikimoi Awi kuasa ma roriwo so o Paulus aku waaka o nonako ilalamo de ifoloi iqoku so yohairani. 	 و خداوند از دست پولس معجزات غیرمعتاد به ظهور می‌رسانید،


Ma orasi Ngohi kanagasi o dunia ma dokuka, de Ngohi manena todadi maro o nita moi o dunia ma bi nyawaka." 	 مادامی که در جهان هستم، نور جهانم.»


De ngohi tanako igogou ngini aku niosininga ma orasi ngohi kagenasi nginika, de o moi-moi qangodu iqoma talelefoka gena ngohi tosingangasu nginika tosidadu-dadu. 	 آیا یاد نمی کنید که هنگامی که هنوز نزد شمامی بودم، این را به شما می‌گفتم؟


Duma Una o siminiko wadedemo kasi, wotemo komanena, "Nia dodagi ma rabaka upa lo o kia naga nimagaho, cawali ka o didiki. Upa o maru nimagaho, o karong, eko lo o pipi. 	 و ایشان را قدغن فرمود که «جزعصا فقط، هیچ‌چیز برندارید، نه توشه‌دان و نه پول در کمربند خود،


De o Demo so o bi moi-moi qangodu aku wosidadika. Ena gena, nako Una wihiwa de o kia naga idadadika moi lo asa idadiwa. 	 همه‌چیز به واسطه او آفریده شد و به غیر از اوچیزی از موجودات وجود نیافت.


De Awi jaji o nabi-nabi isingongangasu magena ma meta nginika, de kiaka nanga ete de nanga topora yodupa yacoho o Gikimoi Awi jaji wotetemo o Abrahamka, 'ma ngale ngona, de ani ngopa, de lo ani danoku so o bi bangsa qangodu o duniaka done asa Ai laha yamake,' de o jaji magena lo ma meta nginika. 	 شما هستید اولاد پیغمبران و آن عهدی که خدا با اجداد ما بست، وقتی که به ابراهیم گفت از ذریت تو جمیع قبایل زمین، برکت خواهند یافتبرای شما اولا خدا بنده خودعیسی را برخیزانیده، فرستاد تا شما را برکت دهدبه برگردانیدن هر یکی از شما از گناهانش.»


Sababu igogou ma orasi Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahino kali, de Ai hino gena asa o dunia ma pupuku ihaka yakelelo, maro o tatawi la kanaga yodisiwa o dipaka gena ma bati moika sidago ma bati moi kali. 	 زیرا چون برق که از یک جانب زیرآسمان لامع شده تا جانب دیگر زیر آسمان درخشان می‌شود، پسر انسان در یوم خودهمچنین خواهد بود.


"Niise la nianako. Ngone manena pokahie nanga meta o Yerusalem ma dokuka. So kagena pahika de o Nyawa ma Duhutu Ngohi manena asa isidoa to Ngohi Ai saturuka, ena gena o imam ma bi saheka de o bi guru agamaka, la isitatapu Ngohi manena bilasu isosone. 	 «اینک به سوی اورشلیم می‌رویم و پسر انسان به روسای کهنه و کاتبان تسلیم کرده خواهد شد و حکم قتل او را خواهندداد،


De ona asa Una wisango, "O Abraham gena mia baba." So Una wotemo onaka, "Nako igogou ngini gena o Abraham awi ngopa-ngopa, ngini nia manara gena bilasu itiai maro o Abraham awi manara. 	 در جواب او گفتند که «پدر ماابراهیم است.» عیسی بدیشان گفت: «اگر اولادابراهیم می‌بودید، اعمال ابراهیم را به‌جامی آوردید.


Kagena de o Yesus ma kapita awi demo gena woise, de Una wohairani icarawa. Komagena so watemo o bi nyawa iwimomoteka, "Awalele! Nginika tinisingangasu igogou, o bi Yahudika ma nyawa kagena o Israel awi ngopa de awi dano manga sidongirabaka, maro o nyawa una manena awi piricaya ma lamo komanena, gena o nyawa moi lo tamake waasi. 	 عیسی چون این سخن را شنید، متعجب شده، به همراهان خود گفت: «هرآینه به شما می‌گویم که چنین ایمانی در اسرائیل هم نیافته‌ام.


O Gikimoi Awi manara, kiaka wositatapuka gena, Una magena lo asa waaka wokaeli, ka imatero maro ma nabi Musa waaka wokaeli o Gikimoi Awi tahu waleleani, ena gena o Yahudika ma nyawa yadadalaka. 	 که نزداو که وی را معین فرمود امین بود، چنانکه موسی نیز در تمام خانه او بود.


So o bodito ma nonoma gena ipasaka, de kanagali done o bodito sinotoli gena asa ituuru. 	 یک وای گذشته است. اینک دو وای دیگر بعد از این می‌آید.


Ngohi ai demo moi-moi tinidelefo nginika gena, qangodu igogou de itiai. De o Gikimoi lo woinako ngohi manena itodamatowa. 	 اما درباره آنچه به شما می‌نویسم، اینک در حضور خدا دروغ نمی گویم.


De maro o goguule moi ma rabaka de o nyawa moi womagogora la ma ngeko ma dodagi wamotewa de una magena o hadiah wamakewa, so ngona bilasu namote qaloha moi-moi qangodu o Yesus Kristus wosuloka, gena done o Gikimoi Awi hadiah namake. 	 و اگر کسی نیز پهلوانی کند، تاج را بدونمی دهند اگر به قانون پهلوانی نکرده باشد.


So manga sininga magena una wosimote o Yesus iwisidasangahadi. 	 پس پیلاطس فرمود که برحسب خواهش ایشان بشود.


Ma ngale Una Awi dupa masirete gena, so Awi demo itotiai asa isihabari la Una powipiricaya. De komagena lo ngone asa Una o oho qamomuane wonahikeka, so ngone maro to Una Awi nyawa masirete. Una waaka komagena, ma ngale o bi moi-moi qangodu wosidadadika gena o kia naga qangodu to Una masirete, so ngone gena foloi wonadupa. 	 او محض اراده خود ما رابوسیله کلمه حق تولید نمود تا ما چون نوبرمخلوقات او باشیم.


Sababu ngini bilasu niososininga de niamote o Jou Gikimoi Awi nabi iqoqoma, ona magena lo asa o sangisara ma rabaka de manga sabari ilamo. 	 ای برادران، نمونه زحمت و صبر رابگیرید از انبیایی که به نام خداوند تکلم نمودند.


De kanagali nakoso o Iblis ma pareta ma rabaka la imakitinga de imatekekokudoti, o pareta magena bilasu isisa de qalutu. 	 و اگر شیطان با نفس خود مقاومت نمایدو منقسم شود، او نمی تواند قائم ماند بلکه هلاک می‌گردد.


O nyawa nagoona la to Ngohi Ai manara yaaka, ona magena bilasu yodupa Ngohi imote, so kekiaka Ngohi kanaga ona lo kagena. Nagoona bato Ai manara yaaka, de igogou manga manara magena Ai Baba asa wafanggali so ona wasihoromati. 	 اگر کسی مرا خدمت کند، مرا پیروی بکند و جایی که من می‌باشم آنجاخادم من نیز خواهد بود؛ و هر‌که مرا خدمت کندپدر او را حرمت خواهد داشت.


Qabolo de o Yesus wajarita onaka o ade-ade moi, wotemo komanena, "O nyawa moi awi doro ma rabaka gena kanaga o ara o hutu moi. Ma moiku una wahika la o ara magena ma sopo wanano, duma ma sopo moi lo ihiwa so wamakewa. 	 پس این مثل را آورد که «شخصی درخت انجیری در تاکستان خود غرس نمود و چون آمدتا میوه از آن بجوید، چیزی نیافت.


Duma o orasi magena o nyawa la kanaga o moi-moi o kia itotiai yaaaka, igogou ona manga mulia o Gikimoi manga Baba to Una Awi pareta ma rabaka asa foloi wosimane, maro o wange ma lako isora. He! Ngini de nia ngauka tanu niise la nianako." 	 آنگاه عادلان در ملکوت پدر خود مثل آفتاب، درخشان خواهند شد. هر‌که گوش شنوا دارد بشنود.


Nakoso o rohe ma bobolo la kanaga panano moi ikurangi eko kanaga o bobolo moi gena ihiwa, de igogou ngone asa paakuwa pooho. 	 بلکه علاوه بر این، آن اعضای بدن که ضعیفتر می‌نمایند، لازم ترمی باشند.


So ma orasi he qaputu Una de Awi muri-muri imasihoika o kota magenano. 	 چون شام شد، از شهر بیرون رفت.


Sababu o nyawa manga rabano, ena gena, manga siningano asa o bi dorou moi-moi ibao so manga manara o nyafusu ma dorou iaaaka, itotosi, itotooma, 	 زیرا که از درون دل انسان صادر می‌شود، خیالات بد و زنا و فسق و قتل ودزدی


De o orasi magena o nyawa asa initemo nginika, 'Niwikelelo, o Salamati ma Kolano kagena naga!' eko lo initemo, 'Niwikelelo, Una kadoke naga!' Duma upa lo nitagi niamote onaka. 	 و به شما خواهند گفت، اینک در فلان یا فلان جاست، مروید و تعاقب آن مکنید.


Qabolo de ona iliho imakangaho manga doku o Nazaretka, de igogou Una wasigise qaloha ma awa de ma babaka. O moi-moi idadadika qangodu magena ma awa ami sininga ma rabaka madiahika. 	 پس با ایشان روانه شده، به ناصره آمد و مطیع ایشان می‌بود و مادر او تمامی این امور را درخاطر خود نگاه می‌داشت.و عیسی درحکمت و قامت و رضامندی نزد خدا و مردم ترقی می‌کرد.


O gisisi ma binuka itutura o tona qatetetoka ioho duma qamalaika, gena imatero bato o nyawa yoise o habari qaloloha de yaqehe de manga sininga isosanangi. Duma koloko ma ngutu ilukukuwa, so ona yopiricaya itekawa. So de ma ngale o habari qaloloha so yasisangisara, de gila-gila ona ma Jou wipalako so imakiliho de ikafirika. 	 و آنانی که بر سنگلاخ هستند کسانی می‌باشند که چون کلام رامی شنوند آن را به شادی می‌پذیرند و اینها ریشه ندارند پس تا مدتی ایمان می‌دارند و در وقت آزمایش، مرتد می‌شوند.


De ma ngale Una ma Kristus gena ngomi misihabari o bi nyawa he yangoduka, bai o Yahudika ma nyawa bai lo o Yahudika ma nyawa yasowo gena, qangodu de mia cawaro ifoloi so miasisitiari de miadoto. La ma ngale o nyawa nagoona de ma Kristus imarimoika, done ma orasika ona magena miasirisima o Gikimoika, de maro ma Kristus wodudupa komagena lo to ona manga sininga ma dupa. 	 و ما او را اعلان می‌نماییم، در حالتیکه هر شخص را تنبیه می‌کنیم و هر کس را به هرحکمت تعلیم می‌دهیم تا هرکس را کامل درمسیح عیسی حاضر سازیم.و برای این نیزمحنت می‌کشم و مجاهده می‌نمایم بحسب عمل او که در من به قوت عمل می‌کند.


"Bilasu o surati moi nalefo kali de nosidingo o gogobu o Smirnaka de to ona manga bobaretaka nosingangasu: Ngohi manena o oho ma nonoma de lo ma dodogu, de ngaroko tosoneka, duma tooho kali. De o demo manena gena Ngohi tinisingangasu nginika. 	 «و به فرشته کلیسای در اسمیرنا بنویس که این را می‌گوید آن اول و آخر که مرده شد و زنده گشت.


Igogou, maro Ngohi o Nyawa ma Duhutu taaka, komagena ngini lo bilasu niaaka. Ngohi tahino la ma ngale Ngohi ileleani gena hiwa, duma Ngohi tahino ma ngale o nyawa taleleani. Komagena lo Ai oho tahike ma ngale o nyawa yadadala manga dorou ma ija, so manga dorou aku tatupu." 	 چنانکه پسر انسان نیامدتا مخدوم شود بلکه تا خدمت کند و جان خود رادر راه بسیاری فدا سازد.»


Nako o piricaya gena ma ngale o kia pongongongano o Gikimoika gena, ngone panako igogou-gogou done asa pamake. Ngaroko o moi-moi magena pakelelo waasi, duma ka panako itiai nanga siningaka de igogou magena done asa idadi. 	 پس ایمان، اعتماد بر چیزهای امید داشته شده است و برهان چیزهای نادیده.


"Ngona bilasu nosininga, upa sidago nodedemo o nyawaka. Cawali nogila-gila o imamka, la ani rohe yatailako. So naaka maro o Musa awi bobita wotetemoka, de ani gaso natota o Gikimoika, maro o sinako moi o bi nyawaka igogou ngona nilohaka." 	 گفت: «زنهار کسی را خبر مده، بلکه رفته خود را به کاهن بنما و آنچه موسی فرموده، بجهت تطهیر خودبگذران تا برای ایشان شهادتی بشود.»لیکن اوبیرون رفته، به موعظه نمودن و شهرت دادن این امر شروع کرد، بقسمی که بعد از آن او نتوانست آشکارا به شهر درآید بلکه در ویرانه های بیرون بسر می‌برد و مردم از همه اطراف نزد وی می‌آمدند.


"Hika nianano, igogou o bi nyawa ona magena o Gurumi Qatetebi manga siningaku wowosaka, imatero bato de ngone. So nako qaloha, hino la ngone paosi ona magena dede o ake bai!" 	 آنگاه پطرس گفت: «آیاکسی می‌تواند آب را منع کند، برای تعمید دادن اینانی که روح‌القدس را چون ما نیز یافته‌اند.»پس فرمود تا ایشان را به نام عیسی مسیح تعمید دهند. آنگاه از او خواهش نمودند که روزی چند توقف نماید.


Gila-gila o Lewi womaoko, de awi moi-moi qangodu wodongosa de wotagi o Yesus iwimoteka. 	 در حال همه‌چیز را ترک کرده، برخاست و در عقب وی روانه شد.


De ona yangoduka o Yesus wasibobita, "Upa lo nisingangasu." Ngaroko wapoma komagena, duma ona foloika isibicara. 	 پس ایشان را قدغن فرمود که هیچ‌کس را خبرندهند؛ لیکن چندان‌که بیشتر ایشان را قدغن نمود، زیادتر او را شهرت دادند.و بینهایت متحیر گشته می‌گفتند: «همه کارها را نیکوکرده است؛ کران را شنوا و گنگان را گویامی گرداند!»


Kanagali foloisi idadala gena aku Ngohi tinidedemo nginika, duma ngini niamoku niaaku waasi. 	 «و بسیار چیزهای دیگر نیز دارم به شمابگویم، لکن الان طاقت تحمل آنها را ندارید.


So o Paulus de o Barnabas o Pisidia ma daera yatilaku qabolo, kagena de ona imasidiado o Pamfilia ma daeraka. 	 و از پیسیدیه گذشته به پمفلیه آمدند.


Hika niaaka imatero maro o Paskah ma Wangeka de o bi Yahudika ma nyawa o ragi qangodu manga tahu ma rabaka yaroku de yaumo, de lo manga Paskah ma duba yatola. Komagena ngini lo bilasu o nyawa o dorou waaaka una magena niwisisupu to ngini nia sidongirabano, la nia sidongirabaka gena aku o dorou moi lo ihiwaka, sababu igogou ngini o Gikimoi Awi nyawa, maro o bokol qamomuane moi de o ragi yadahe waasi. Bilasu niaaka komagena, sababu ma Kristus wosone qaboloka, maro o Paskah ma duba yatola so nanga dorouno aku wonapalako. 	 پس خود را از خمیرمایه کهنه پاک سازید تافطیر تازه باشید، چنانکه بی‌خمیرمایه هستید زیراکه فصح ما مسیح در راه ما ذبح شده است.


To ngini nia kaya done asa iwaro so ma faida lo ihiwa, de nia baju qaloloha done asa o lupu yaoqo. 	 دولت شما فاسد و رخت شما بیدخورده می‌شود.


O orasi magena o Yesus gena o Gurumi Qatetebi iwipareta so Una winali de wotemo, "Baba, o Jou o dipa de lo o dunia nakokuasa! Ngohi Ai sukuru tatide Ngonaka, sababu o bi moi-moi magena o bi nyawa icocawaro lo kanaga itemo yanakoka, ona magena Ngona nagiihu. Duma o bi moi-moi magena o bi nyawa kiaka yananakowa Ngona gena nasikelelo. Igogou, Ani manara komagena Ngona masirete nodudupa. 	 در همان ساعت، عیسی در روح وجدنموده گفت: «ای پدر مالک آسمان و زمین، تو راسپاس می‌کنم که این امور را از دانایان وخردمندان مخفی داشتی و بر کودکان مکشوف ساختی. بلی‌ای پدر، چونکه همچنین منظور نظرتو افتاد.»


De bilasu muna magena lo o nyawa minako o orasi isigeto-geto ka o loha maaka. Komagena bilasu muna ami ngopa-ngopa mapalihara qalohaka, de modupa maaso o nyawa ma somoa imasidodogu ami tahuka, de lo modupa maleleani o bi nyawa o Yesus wipipiricaya de ami sininga ma loha o bi nyawa isususaka. So komagena muna foloi modupa o loha moi-moi qangodu gena maaka mokaeli. 	 که دراعمال صالح نیک نام باشد، اگر فرزندان را پرورده و غربا را مهمانی نموده و پایهای مقدسین راشسته و زحمت کشان را اعانتی نموده و هر کارنیکو را پیروی کرده باشد.


So nakoso o Gikimoi ma Ngopa wodupa ngini nia dorou ma rabano winipalako magena, igogou ngini asa winipalakoka. 	 پس اگر پسر شما را آزاد کند، در حقیقت آزادخواهید بود.


De o Jou Yesus wisulo o Ananiaska, "Hika, nomasidailako la nomajobo notagi o ngeko magenaka kiaka isironga o Jalan Lurus. De kagena o Yudas awi tahuka nosano o Tarsus ma nyawa moi awi ronga o Saulus. O orasi manena naga una wosumbayang, 	 خداوند وی را گفت: «برخیز و به کوچه‌ای که آن را راست می‌نامند بشتاب و در خانه یهودا، سولس نام طرسوسی راطلب کن زیرا که اینک دعا می‌کند،


o Matius; o Tomas; o Yakobus, o Alfeus awi ngopa; o Simon, una o Zelot ma nyawa; 	 متی و توما، یعقوب ابن حلفی و شمعون معروف به غیور.


So o orasi manena ngaroko Ai sala moi lo ihiwa de ona iaka komanena Ngohika, duma done asa iniaka nginika foloisi qatubuso bai!" 	 زیرااگر این کارها را به چوب تر کردند به چوب خشک چه خواهد شد؟»


Sababu o orasi ma nonomaka o Jou Yesus niwipiricayaka, sidago o orasi manena de ngini lo aku niriwo ngohi so o habari qaloloha lo ngini aku nisihabarika. 	 به‌سبب مشارکت شما برای انجیل از روز اول تا به حال.


o Zerubabel ma ngopa yanau o Abihud, o Abihud ma ngopa yanau o Elyakim, de o Elyakim ma ngopa yanau o Azor, 	 زروبابل، ابیهود را آورد و ابیهود، ایلیقایم را آورد و ایلیقایم، عازور را آورد.


O orasi magena de o Yohanes Wooosi kanaga o bui ma raba kasi, de una woise ma ngale o kia ma Kristus wamomanara. So kagena de una awi nyawa wimomote yamuruo naga wasulo la ona itagi o Yesuska, ma ngale Una magena wisano. 	 و چون یحیی در زندان، اعمال مسیح راشنید، دو نفر از شاگردان خود را فرستاده،


So kagena de o Barnabas wiriwo de wingaho o bi rasulka. La una wosingangasu onaka idodooha o ngeko ma soaka o Saulus o Jou wikelelo de o Jou wibicara unaka. De una wosingangasuli idodooha o Damsyikka wobarani wadoto de o Yesus Awi kuasa. 	 اما برنابااو را گرفته، به نزد رسولان برد و برای ایشان حکایت کرد که چگونه خداوند را در راه دیده وبدو تکلم کرده و چطور در دمشق به نام عیسی به دلیری موعظه می‌نمود.


Qabolo ona imajobo so yoliho o dokuka, de o bi rapa yosidailako ma ngale o Yesus Awi sone ma bake isimuja. Qaboloka, de o Sabat ma wange yaadoka, so ona manga manara imawoma, yamote o bobita o Musa wosilelefoka. 	 پس برگشته، حنوط و عطریات مهیا ساختند و روز سبت را به حسب حکم آرام گرفتند.


So kagena de o Yesus wotemo o Petruska, "Ngona tonisingangasu igogou, o putu manena o toko isore waasi gena, ngona he ma para ma saange nomanosu notemo Ngohi noinakowa." 	 عیسی به وی گفت: «هرآینه به تو می‌گویم که در همین شب قبل ازبانک زدن خروس، سه مرتبه مرا انکار خواهی کرد!»


So una o puji ma tahu magenano wosupu de kadoke ma dateka wotagi o Titius Yustus awi tahuka, una o Yahudika ma nyawa wisowo duma wodupa wosusuba o Gikimoika. 	 پس از آنجا نقل کرده، به خانه شخصی یوستس نام خداپرست آمد که خانه او متصل به کنیسه بود.


So nakoso o ino ngohi taoqo de komagena ngohi ai dodiao ipipiricaya kanaga o dorouku tasitura, de upa sidago o ino magegena ngohi tooqoli. So tasitura gena ngohi toholu bai! 	 بنابراین، اگرخوراک باعث لغزش برادر من باشد، تا به ابدگوشت نخواهم خورد تا برادر خود را لغزش ندهم.


Imatodoka o Jou Awi malaikat moi imaokoye de o nita yodisiwa o bui ma ngihi ma rabaka. Kagena de o malaikat o Petrus iwisosihito sidago womomi, de itemo unaka, "He! Taika nomaoko!" Gila-gila awi rate awi giaka ipalako so ituraka. 	 ناگاه فرشته خداوند نزد وی حاضر شد و روشنی در آن خانه درخشید. پس به پهلوی پطرس زده، او را بیدارنمود و گفت: «بزودی برخیز.» که در ساعت زنجیرها از دستش فرو ریخت.


O Yesus wotemo Awi muri-murika, "Kanaga de ma sababu so Ngohi totemo nginika, upa nihawateri eko nitemo, 'O kia asa pooqo.' Upa he nihawateri eko nitemo, 'O baju kia asa pomasipake.' 	 پس به شاگردان خود گفت: «از این جهت به شما می‌گویم که اندیشه مکنید بجهت جان خودکه چه بخورید و نه برای بدن که چه بپوشید.


Sababu ngohi tanako iteka kawa de ngohi asa tosone, maro nanga Jou Yesus Kristus woisingangasu qabolo ngohika. So magena ngohi tamalo ma orasi ngohi ka toohosi de igogou ngohi tinidedemoli ma ngale tinisigaro nginika o hali magena bilasu niososininga. 	 چونکه می‌دانم که وقت بیرون کردن خیمه من نزدیک است، چنانکه خداوند ما عیسی مسیح نیزمرا آگاهانید.


De o Gurumi Qatetebi ma kuasa ioho nanga sininga ma rabaka so inariwo ngoneka la o nyawa moi lo upa nowisimaha watagali o habari qaloloha, sababu magena o Gikimoi wadiahi ngonaka. 	 آن امانت نیکو را بوسیله روح‌القدس که در ما ساکن است، حفظ کن.


O nyawa isigeto manga dorou asa isitebi de o uku ma sahu, imatero koloko o gaso o duba ma lake isitebi de o gasi la o Gikimoi wodupa. 	 زیرا هرکس به آتش، نمکین خواهد شد و هر قربانی به نمک، نمکین می‌گردد.نمک نیکو است، لیکن هر گاه نمک فاسد گردد به چه چیز آن را اصلاح می‌کنید؟ پس در خود نمک بدارید و با یکدیگرصلح نمایید.»


itemo, "Yesus! Baba Guru! Tanu nomigalusiri." 	 به آواز بلندگفتند: «ای عیسی خداوند بر ما ترحم فرما.»


Duma ma orasi kagena imasidiado o teto ilalamo magena ona yakelelo iloloka. 	 چون نگریستند، دیدند که سنگ غلطانیده شده است زیرا بسیار بزرگ بود.


La komagena Ngohi Ai Babaka de tahuku o dunia ma rabaku towosa, sidago o orasi manena de asa o dunia gena he todongosa de toliho Ai Babaka." 	 از نزد پدر بیرون آمدم و در جهان وارد شدم، و باز جهان را گذارده، نزد پدر می‌روم.»


O gisisi ma binuka o ngekoka o namo yaoqo gena, imatero bato o nyawa yoiseka o Gikimoi Awi habari, duma yosihodawa, so o Iblis wahino de wakoora to ona manga sininga ma rabano so isisaka. 	 کسی‌که کلمه ملکوت را شنیده، آن را نفهمید، شریرمی آید و آنچه در دل او کاشته شده است می‌رباید، همان است آنکه در راه کاشته شده است.


Nakoso kanaga o bobita o Gikimoino so Una wotemo nanga sininga itiai Unaka gena, iqomaka o Musa walefoka itemo, "O nyawa la kanaga o bobita gena yaaka itiai, ona magena asa o oho ka sidutu ikakali yamake." 	 زیرا موسی عدالت شریعت را بیان می‌کندکه «هر‌که به این عمل کند، در این خواهدزیست.»


Sababu o nyawa la inalalawangiwa, ona magena to ngone nanga dodiao. 	 زیرا هر‌که ضد ما نیست باماست.


So maro o bi moi-moi magena o bi gogobu ma somoaka lo taaakaka, qangodu magena lo asa nginika taakaka. Ka cawali o kia naga moili kanaga taaka waasi, ena gena o gaji nginika togolowa bai! Nako ngohi taaka waasi komagena gena, idodooha. Ngini niosininga ngohi o sala moi taaka, eko hiwa. We! Ihiwa bai! 	 زیرا کدام چیزاست که در آن از سایر کلیساها قاصر بودید؟ مگراینکه من بر شما بار ننهادم. این بی‌انصافی را از من ببخشید!


Sababu nakoso ngone la inatodoosa gena, o moi-moi o kia itotiai maro o Gikimoi wodudupa magena poholu paaka. 	 زیرا خشم انسان عدالت خدا را به عمل نمی آورد.


De ona wisano itemo Unaka, "Hika nomisingangasu ngomika, naguuna wonisulo de naguuna o haku wonihike Ngonaka, so kagunugo o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka naaka komagena." 	 به وی گفتند: «به ما بگو که به چه قدرت این کارها رامی کنی و کیست که این قدرت را به تو داده است؟»


Ai dodiao nipipiricaya, ngomi bilasu minisingangasu nginika o kia naga idadadi kanena o Makedonia ma daeraka. O Gikimoi Awi laha o bi gogobu kanena wasidumuka sidago ona lo o nyawa yariwo de manga sininga qaloloha. 	 لیکن‌ای برادران شما را مطلع می‌سازیم ازفیض خدا که به کلیساهای مکادونیه عطاشده است.


De wokakaya magena wotemo, 'Awa kodo! Nako ka komagena, de ona yaadowa. Hitilahi wososone moi de kanaga wooho kali la wotagi wasibicara onaka, de ona asa manga dorouno imatoba de imatoduba bai!' 	 گفت نه‌ای پدرما ابراهیم، لیکن اگر کسی از مردگان نزد ایشان رود، توبه خواهند کرد.وی را گفت هرگاه موسی و انبیا را نشنوند اگر کسی از مردگان نیزبرخیزد، هدایت نخواهند پذیرفت.»


Komagena ngohi tongongano ngona o nyawa ipipiricayaka nasulo, bilasu ibabalo ona magenaka manga ngopa eko manga dano yariwo. Upa sidago ona yariwo iholu de o nyawa ma somoa aku o ngopa eko o dano magena yasisala. 	 و به این معانی امر فرما تا بی‌ملامت باشند.


So ona asa o sone ma rabano yatide, de ona manga manara qaloloha asa yasimomi ma ngale yasioho kali de yamake o oho ka sidutu ikakali, duma ona manga manara qatotorou asa yasimomi ma ngale yasisala de ona dede o Gikimoi imakitinga ikokakali. 	 من از خود هیچ نمی توانم کرد بلکه چنانکه شنیده‌ام داوری می‌کنم و داوری من عادل است زیرا که اراده خود را طالب نیستم بلکه اراده پدری که مرا فرستاده است.


De ona imatekekasano itemo, "Una magena igogou ka o Yusuf awi ngopa, eko idodooha. Ngone ka panako to Una Awi baba de Awi awa. Ce! De qadoohaso Una aku wobarani sidago lo wotemo, 'Ngohi gena o sorogano tokahino.' " 	 و گفتند: «آیا این عیسی پسر یوسف نیست که ما پدر و مادر او را می‌شناسیم؟ پس چگونه می‌گوید که از آسمان نازل شدم؟»


Ma orasi itagi imaija ma sinotoka, de o Yusuf womasinako awi ria-ria de awi nongoruka, de kagena asa wangaho ona o Mesir manga kolanoka, la una wanako itiai ona magena o Yusuf awi gianongoru. 	 ودر کرت دوم یوسف خود را به برادران خودشناسانید و قبیله یوسف به نظر فرعون رسیدند.


Komagena o Gikimoi waaka la o orasi manena de isikahika, ma ngale to Una Awi laha ngoneka so aku wosikelelo Awi dodara gena foloisi ilamo wonasimeta ngoneka, sababu ngone de o Yesus Kristus pomarimoika. 	 تا در عالمهای آینده دولت بینهایت فیض خود را به لطفی که بر ما درمسیح عیسی دارد ظاهر سازد.


Komagena so ma ngale ngohi de ai dodiao misihohabari gena, ngini bilasu nia sininga ma rabaka nitemo ngomi cawali ma Kristus Awi leleani, sababu o Gikimoi womipiricaya ngomika so o habari qaloloha gena womihike ngomika ma ngale mitagi misihabari. 	 هرکس ما را چون خدام مسیح و وکلای اسرار خدا بشمارد.


Komagena so ma orasi he idumuka ngohi bilasu tosone maro o suba moi o Gikimoi Awi simaka. 	 زیرا که من الان ریخته می‌شوم و وقت رحلت من رسیده است.


So de qaputuka, Una o dududuka womatengoka, duma Awi muri-muri o deru ma rabaka gena ka wakelelo. O deru magegena o talaga ma dongirabaka yahika 	 و چون شام شد، کشتی درمیان دریا رسید و او تنها بر خشکی بود.


Ngohi tinidedemo komagena, upa de ai ngale ngini tinisisala. Sababu, maro totemo iqomaka, ngomi gena ngini foloi minisininga, ngaroko misone eko lo mioho. 	 این را از روی مذمت نمی گویم، زیرا پیش گفتم که در دل ماهستید تا در موت و حیات با هم باشیم.


Awi dodihimo yosango komagena, sababu ona yamodo manga roririka. Onaka yamodo sababu ona yanakoka o Yahudika manga roriri magena Isitatapuka, o nyawa nagoona imamangaku o Yesus gena o Salamati ma Kolano, ona magena asa yasimahawa o puji ma tahuka iwosa. 	 پدر و مادر او چنین گفتند زیرا که از یهودیان می‌ترسیدند، از آنرو که یهودیان با خود عهد کرده بودند که هر‌که اعتراف کند که او مسیح است، ازکنیسه بیرونش کنند.


Ma ngale qangodu magegena ngini manena nidadi o saksi. 	 و شما شاهد بر این امور هستید.


Una aku o nyawa yasasapi ona magena wasipunu de o kia naga qaloloha. Una aku o nyawa ikakaya wadusu de ona itagi ka manga kia-kia lo waali. 	 گرسنگان را به چیزهای نیکو سیر فرمود و دولتمندان راتهیدست رد نمود.


Duma nakoso o bi nyawa ma dorou, ona magena asa yaumo o uku ma talaga ma rabaku la kagena asa yasidutupu de o walira, de komagena ona magena asa yosone ma sinotoka. O bi nyawa ma dorou ona yaumo gena, nakoso yobaraniwa, duma yoholu o Yesus Kristus wipiricaya qaputuru. Ona magena manga manara qangodu qatorou, ena gena ona yototooma, ona manga nyafusu qatotorou yaaaka, ona igogomahate, ona o kia naga de manga gia isiakaka gena yasuba, de lo ona yatotodamato de hitilahi o manara qatotorou yaaaka." 	 لکن ترسندگان و بی ایمانان و خبیثان و قاتلان و زانیان و جادوگران و بت‌پرستان و جمیع دروغگویان، نصیب ایشان در دریاچه افروخته شده به آتش و کبریت خواهدبود. این است موت ثانی.»


De o Uzia ma ngopa yanau o Yotam, o Yotam ma ngopa yanau o Ahas, o Ahas ma ngopa yanau o Hizkia, 	 و عزیا، یوتام را آورد و یوتام، احاز را آورد و احاز، حزقیا را آورد.


Qangodu magena o bi moi-moi o kia naga o nyawa o Gikimoi wipipiricayawa ona magena yososininga. Ma ngale ngini gena o bi moi-moi qangodu hika upa he nihawateri, sababu nia Baba o sorogaka to ngini nia kurangi magena qangodu wanako. 	 زیرا که در طلب جمیع این چیزها امت‌ها می‌باشند. اما پدر آسمانی شمامی داند که بدین همه‌چیز احتیاج دارید.


De komagena asa ngomi minisulo, sababu ma orasi ngomi kagenasi nginika, de ngomi asa minisulo nakoso ngini o nyawa moi la woholu womanara, de una magena bilasu upa ngini niwisimaha wooqo. 	 زیرا هنگامی که نزد شما هم می‌بودیم، این را به شما امر فرمودیم که اگر کسی خواهد کارنکند، خوراک هم نخورد.


Igogou, o nyawa moi lo yaakuwa yomanara o tuangi yasinotoka. Sababu ona asa o tuangi moi iwisininga eko iwisigise ifoloi, de o tuangi moili iwisikurangi eko iwisidoohawa. Komagena lo ngini. Idadiwa bai o Gikimoi Awi dupa niaaka de lo o duniaka ma kaya de ma arata gena salalu nimadolomu." 	 هیچ خادم نمی تواند دو آقا را خدمت کند. زیرا یا از یکی نفرت می‌کند و با دیگری محبت، یا با یکی می‌پیوندد و دیگری را حقیر می‌شمارد. خدا و مامونا را نمی توانید خدمت نمایید.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini niasimahawa o nyawa, nakoso kanaga yodupa yodadi o Gikimoi Awi nyawa. Ngini masirete lo niholu nidadi o Gikimoi Awi nyawa, so o nyawa la yomode yodadi Awi nyawa, ona magena igogou ngini ka niafati. 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار که در ملکوت آسمان را به روی مردم می‌بندید، زیراخود داخل آن نمی شوید و داخل‌شوندگان را ازدخول مانع می‌شوید.


Nagala kanaga to ngini nia sidongirabaka o nyawa moi wotemo, "Nako komagena, de o nyawa la kanaga manga sininga qatogoi upa sidago o Gikimoi wodupasi ona magena wasisala. Sababu Awi dupa ma ngale ngone o nyawa gena moi lo paakuwa paholu bai!" 	 پس مرا می‌گویی: «دیگر چرا ملامت می‌کند؟ زیرا کیست که با اراده او مقاومت نموده باشد؟»


Ma orasi yaadoka o anggur ma sopo yautu, o nyawa una magena wasidingo awi nyawa igogilalo yamuruo naga la itagi kadoka to una awi raki yamomanaraka de ma ngale yaqehe to una awi raki ma gimina. 	 وچون موسم میوه نزدیک شد، غلامان خود را نزددهقانان فرستاد تا میوه های او را بردارند.


Duma o nyawa moi lo iwisango yaakuwa, sababu o Stefanus wobicara de o Gurumi Qatetebi ma cawaro. 	 و با آن حکمت و روحی که او سخن می‌گفت، یارای مکالمه نداشتند.


de lo nia sumbayang niatide o Gikimoika, 	 همیشه دعا کنید.


De o gisisi itutura o tona qalolohaku ioho qaloha, gena imatero bato o nyawa o Gikimoi Awi demo magena yoiseka, de yosihoda de manga sininga ma rabaka imadiahi, so igogou o manara qaloloha yaaka. Kanaga manga manara qaloha sidago ma sopo ma para ratu moi, kanaga manga manara qaloloha sidago ma sopo ma para moributanga, de kanaga lo manga manara qaloloha sidago ma sopo ma para moruwange. Sidago kanena." 	 و آنکه درزمین نیکو کاشته شد، آن است که کلام را شنیده، آن را می‌فهمد و بارآور شده، بعضی صد و بعضی شصت و بعضی سی ثمر می‌آورد.»


O nyawa Ngohi tasusulo so itagi o nyawaka, la nakoso ona magena yaqehe qaloha, magena imatero de ona lo Ngohi iqehe qaloha. So o nyawa nagoona la Ngohi iqehe qaloha, ona manga qehe ma manara magena lo ma meta Ai Babaka, sababu Ngohi Una woisulo so tahino." 	 آمین آمین به شما می‌گویم هر‌که قبول کندکسی را که می‌فرستم، مرا قبول کرده؛ و آنکه مرا قبول کند، فرستنده مرا قبول کرده باشد.»


So maro komagena lo o Gikimoi Awi gogobu manga sidongirabaka kanaga wasitatapuka la ngone paaka o bi manara gena ma rupa idala. Ma nonomaka, kanaga o nyawa wasitatapu Awi sosulo-sosulo, ma sinotoka kanaga o nyawa wasitatapu la Awi demo yosingongangasu, ma saangeka kanaga ona wasitatapu la yododoto. Ma duuruka, kanaga lo ona de o kuasa la aku o nonako ihahairani yaaka. Kanaga lo ona de o kuasa wasicatu la aku o nyawa manga panyake isiloha, o nyawa yariwo, o nyawa yapareta de lo o bi bahasa irupa-rupa isibicara. 	 و خدا قرارداد بعضی را درکلیسا: اول رسولان، دوم انبیا، سوم معلمان، بعدقوات، پس نعمتهای شفا دادن و اعانات و تدابیر واقسام زبانها.


De lo maro o nyawa womatengo kanaga woholu o Gikimoi wisigise so yangodu idadi o nyawa ma dorou, komagena lo o nyawa womatengoli kanaga wodupa o Gikimoi wisigise so yangodu idadi o nyawa manga sininga itotiai Unaka. 	 زیرا به همین قسمی که ازنافرمانی یک شخص بسیاری گناهکار شدند، همچنین نیز به اطاعت یک شخص بسیاری عادل خواهند گردید.


La o Yesus wotemoli onaka, "Igogou, ngini asa nisanangi, sababu ngini gena o kia naga taaaka magena niakeleloka, de lo to Ngohi Ai dodoto gena nioiseka. 	 لیکن خوشابه‌حال چشمان شما زیرا که می‌بینند و گوشهای شما زیرا که می‌شنوند


Bilasu ngini nigoge o rimoi ma rabaka dede Ngohi la Ngohi lo togoge o rimoi ma rabaka dede ngini. Maro panako nakoso o anggur ma uma moi la imatingaka, gena isopowa. Ka cawali igogou isopo, nakoso kanaga o anggur ma hutuka imasigapalaka. Komagena lo ngini niaakuwa nisopo, ka cawali igogou kanaga nigoge o rimoi ma rabaka dede Ngohi. 	 در من بمانید و من در شما. همچنانکه شاخه از خودنمی تواند میوه آورد اگر در تاک نماند، همچنین شما نیز اگر در من نمانید.


Ce! Komagena so hika la nisigila-gila niaaka o dorou kiaka imakoketero de nia ete de nia topora manga dorou. 	 پس شما پیمانه پدران خود را لبریز کنید!


So o orasi isigeto-geto lo hika ngini de nia sabarika la niadodara o bi nyawa yangoduka. Upa niawosa iteka kawa de o Jou asa wahino kali. 	 اعتدال شما بر جمیع مردم معروف بشود. خداوند نزدیک است.


Kagena de o bi guru agama yamuruo naga, ona magena o Farisika, Una wikelelo womatamiye wooqo de o balastengi itotolomu de o bi nyawa ma dorou ona magena. So Una Awi muri-murika yotemo, "Aistagala! Qadoohaso Una wooqo de o balastengi itotolomu de o bi nyawa ma dorou ona magena." 	 و چون کاتبان و فریسیان او را دیدند که با باجگیران و گناهکاران می‌خورد، به شاگردان او گفتند: «چرا با باجگیران وگناهکاران اکل و شرب می‌نماید؟»


O ngopa Una magena Awi umuru o wange tupaange yaadoka, de asa Una wisuna, yamote maro o Yahudika manga adati de manga galepu, de lo wisironga o Yesus, o ronga kiaka iqomaka Una wihiwasi so ka ma awa ami rohe kasi de o malaikat gena wihikeka. 	 و چون روز هشتم، وقت ختنه طفل رسید، او را عیسی نام نهادند، چنانکه فرشته قبل از قرارگرفتن او در رحم، او را نامیده بود.


Una awi sininga ma rabaka wotemo,'Awalele! Ngohi gena o kiasi taaka. Ai pola gena ilamowa, so ka qaceke poli la ai tona ma hasil magena tadiahi. 	 پس با خود اندیشیده، گفت چه کنم؟ زیراجایی که محصول خود را انبار کنم، ندارم.


Duma nakoso ngini niholu niasiapongu o nyawa ma somoaka, de ngini lo nia Baba o sorogaka asa woholu winisiapongu to ngini nia dorou.))" 	 اما هرگاه شما نبخشید، پدر شما نیز که درآسمان است تقصیرهای شما را نخواهد بخشید.»


De moi-moi ona magenaka Ngohi asa tahike o oho ka sidutu ikakali, so ona gena akuwa yasisa. Sababu ona magena Ngohi tajajaga, so o nyawa nagoona bato yaakuwa Ngohi ikoora. 	 ومن به آنها حیات جاودانی می‌دهم و تا به ابد هلاک نخواهند شد و هیچ‌کس آنها را از دست من نخواهد گرفت.


Duma nakoso o Gurumi Qatetebi ma demo gena niaaka, de ma orasi ngini nisone done ngini dede o Gikimoi nioho ka sidutu ikakali. Maro o gugutuka so o kia ngone podato, komagena lo done asa pautu. 	 زیرا هر‌که برای جسم خود کارد، از جسم فساد را درو کند و هرکه برای روح کارد از روح حیات جاودانی خواهد دروید.


Komagena so bilasu ngini nia sininga ma edekati gena imakadame de o nyawa yangodu, de lo o nyawa manga aturu moi-moi kanaga upa ngini nicapu, so ngini ningodu asa nia oho masirete nisisari. O bi moi-moi magena iqomaka ngomi minisibeseso qaboloka. 	 و حریص باشید در اینکه آرام شوید و به‌کارهای خود مشغول شده، به‌دستهای خویش کسب نمایید، چنانکه شما راحکم کردیم،


Ma ngale magegena so itiaiwa nakoso kanaga ngini gena nimasihie bai! Bilasu niosininga nakoso ka o dorou moi la nisimaha ioho o gogobu nia sidongirabaka, de ngini gena ma duuruka asa iningaho la ngini lo o dorou niaaka. O dorou moi magena aku potemo, "Maro o ragi ka ma cunu o bokol ma rabaku ngona bilasu nongado, de itekawa asa ma raba yawedoka." 	 فخر شما نیکو نیست. آیا آگاه نیستید که اندک خمیرمایه، تمام خمیر را مخمر می‌سازد؟


He! Ngini nakoso de nia ngauka, tanu niise o kia Ngohi de o Gurumi Qatetebi so mitemo o bi gogobu-gogobuka. O nyawa nagoona nakoso o dodoto ikokulai yaholu de Ngohi ipiricaya qaputuru maro o prajurit moi imakudubu sidago lo watura, so ona magena asa Ngohi tasimaha o oho ma gota ma sopo, kiaka o Gikimoi Awi goge qaloloha (eko o Firdaus) ma rabaka, yaqehe la yaoqo so yooho ka sidutu ikakali." 	 «آنکه گوش دارد بشنود که روح به کلیساهاچه می‌گوید: هر‌که غالب آید، به او این را خواهم بخشید که از درخت حیاتی که در وسط فردوس خداست بخورد.


Duma o nyawa nagoona la kanaga igogou o Gikimoi iwidodaraka, ona magena manga sininga ma raba gena o Gikimoi lo wanako. 	 اما اگر کسی خدا را محبت نماید، نزد اومعروف می‌باشد.


So kagena de Una wotemo kali, "O kia bato nanga rabano isusupu magena inasitorou o Gikimoi Awi simaka. 	 وگفت: «آنچه از آدم بیرون آید، آن است که انسان را ناپاک می‌سازد،


So ma ngale Una Awi sone kiaka ka ma moi, so Una magena ngone nanga dorou qangodu wasisaka, ma ngale nanga sininga aku qatebi de nanga sala gena moi lo ihiwa ka sidutu ikakali. So upa he o suba ma somoali nanga dorou yatupu kali, duma ka o Yesus bato de wasisaka. 	 از آنرو که به یک قربانی مقدسان را کامل گردانیده است تا ابدالاباد.


Komagena so Ngohi totemo nginika, upa he nihawateri de nitemo, 'O kia asa pooqo de poudo. O baju kia asa pomasipake.' 	 پس اندیشه مکنید و مگویید چه بخوریم یا چه بنوشیم یا چه بپوشیم.


De ona isinyanyi ma ngale o Musa, o Gikimoi Awi sosulo, de lo o Duba ma Goho de ona yonyanyi gena itemo, "Jou Gikimoi! Ngona nokokuasa, Ani manara ifoloisi yohairani, Ani moi-moi naaaka gena ka qaloha. Ngona o bi bangsaka nokolano, o moi-moi o nyawaka lo naaka, qangodu igogou de itiai. 	 سرود موسی بنده خدا و سرودبره را می‌خوانند و می‌گویند: «عظیم و عجیب است اعمال تو‌ای خداوند خدای قادر مطلق! عدل و حق است راههای تو‌ای پادشاه امت‌ها.


So nako komagena, de o nyawa ma ngale manga manara gena bilasu upa nanga giliri ngone posimane kali. Sababu o bi moi-moi qangodu magena o Gikimoi winisitodihike qabolo so ka idadi to ngini masireteka. 	 پس هیچ‌کس در انسان فخر نکند، زیراهمه‌چیز از آن شما است:


Komagena so o Gikimoi de Awi demo icocawaro wotemo, 'O bi nabi de lo o bi sosulo Ngohi asa tasulo bilasu itagi ona magenaka, de Ai dodoto la aku inidoto. Ma binuka ngini asa nitooma, de ma binukali asa nisangisara.' 	 ازاین‌رو حکمت خدا نیز فرموده است که به سوی ایشان انبیا و رسولان می‌فرستم و بعضی از ایشان را خواهند کشت و بر بعضی جفا کرد،


Nako o nyawa la kanaga o goguule ma rabaka, ona magena bilasu imadoto isidodiahi la manga rohe yapareta qaputuru. Komagena ona yaaka la done yamake o hadiah, ngaroko o moi-moi magena ikakaliwa. Duma ngone manena kanaga pomadoto pomasidodiahi nanga rohe papareta qaloha, la aku pamake o hadiah kiaka isisisawa, duma ka ikokakali. 	 و هرکه ورزش کند در هرچیز ریاضت می‌کشد؛ اما ایشان تا تاج فانی را بیابند لکن ما تاج غیرفانی را.


Magena de ona itemo, "Eh! Nako komagena, de ngomi asa mipiricaya igogou Ngona manena o Gikimoino nahino. Sababu to Ngona Ani demo gena o ade-ade napake kawa, so ngomi lo aku Ani demo ma ngale magena misihoda qalohaka. Igogou, Ngona manena asa o bi moi-moi qangodu ka nanako, so upa he o nyawa inisano Ngonaka." 	 الان دانستیم که همه‌چیز رامی دانی و لازم نیست که کسی از تو بپرسد. بدین جهت باور می‌کنیم که از خدا بیرون آمدی.»


So ona wisano kali itemo, "Nakoso komagena, nagala ngona gena ma nabi Elia?" "Hiwa! O Elia gena ngohiwa." De ona itemo kali, "So ngona naguuna. Nagala ngona o nabi moi kiaka una magena o Gikimoi wojaji iqomaka done asa wahino?" So una wosango kali wotemo, "Hiwa! Ngohi una magena isowo." 	 آنگاه از او سوال کردند: «پس چه؟ آیا توالیاس هستی؟ گفت: «نیستم.»


Sababu o duduga kiaka ngini o nyawa niasituga, maro komagena lo asa o Gikimoi winituga nginika. Gena ma ngale ma lamo ngini niasisala o nyawaka, done asa ma lamo maro komagena o Gikimoi lo ngini winisisala kali. 	 زیرابدان طریقی که حکم کنید بر شما نیز حکم خواهد شد و بدان پیمانه‌ای که پیمایید برای شماخواهند پیمود.


De ma kolano Ngohi gena asa totemo o bi nyawa Ai girinaka, 'Niahinosi, ngini gena Ai Baba Awi laha winisidudumuka. Niahino Ai pareta ma rabaka niwosa, kiaka ma dongoho ka o dunia isidadi kusi de tosidodailako qabolo nginika. 	 آنگاه پادشاه به اصحاب طرف راست گوید: بیایید‌ای برکت یافتگان از پدر من و ملکوتی را که از ابتدای عالم برای شما آماده‌شده است، به میراث گیرید.


Kanaga idadika ona magena o gianongoru yatumudingika. Woriria wokawi qabolo duma awi ngopa ihiwasi de wosoneka. 	 پس هفت برادربودند که اولی زن گرفته اولاد ناآورده، فوت شد.


O bi bobita o Musa wosilelefo kanaga de ma kuasa gena ihiwaka de lo ma faida ihiwaka, so ma ngale idadiwa o bobita magena ngone posigise so nanga sininga done itiai o Gikimoika. Komagena so o bi bobita iqoqomaka gena yapalakoka de yatagalika de o ngongano moi kiaka o ngeko foloisi qaloloha. Ena gena, o Jou Yesus o ngeko moi ngone wonahihikeka la ngone aku pahika pomasidate o Gikimoika. 	 (از آن جهت که شریعت هیچ‌چیز را کامل نمی گرداند)، و هم برآوردن امید نیکوتر که به آن تقرب به خدامی جوییم.


So o doku kiaka ona ikokahikaka magena yadumu, de Una wodupa womaaka la wotagi wogila-gila, 	 و چون به آن دهی که عازم آن بودندرسیدند، او قصد نمود که دورتر رود.


Ona yosango yotemo, 'Ngomi o manara mimasimake waasi.' So ma doro ma duhutu magena wotemo, 'Nako komagena, nitagi la ai doroka nimanara.' So ona lo yotagi imanaraka. 	 گفتندش: "هیچ‌کس ما را به مزد نگرفت." بدیشان گفت: "شما نیز به تاکستان بروید و حق خویش راخواهید یافت."


Duma Awi muri moi, una done asa o Yesus wisiija awi ronga gena o Yudas Iskariot, una magena womaridemo wotemo, 	 پس یکی از شاگردان او یعنی یهودای اسخریوطی، پسر شمعون که تسلیم‌کننده وی بود، گفت:


Kagena o ngihi iqoqokuka, kiaka mimatotolomuka, kanaga o gohiduuru moi awi ronga o Eutikhus una womatamiye o jangela ma dateka. De o Paulus iteka wobicara de womatoguwa de kagena lo ma poci idala yatupu, so komagena o gohiduuru una magena wokakadu ma bati lo wikioloka. So awi giolo ma rabaka kagena o tahu ma lape saangeka, de gila-gila wotura kudahu o tonaku, de ato ona witide una wosoneka. 	 ناگاه جوانی که افتیخس نام داشت، نزد دریچه نشسته بود که خواب سنگین او را درربود و چون پولس کلام راطول می‌داد، خواب بر او مستولی گشته، از طبقه سوم به زیر افتاد و او را مرده برداشتند.


O awa muna magena moliho ami tahuka, de momimake ami ngopa mitotogosa magena momaiduka sababu milohaka, de igogou ami dogosa lo isisaka. 	 پس چون به خانه خود رفت، دیو را بیرون شده و دختر را بربستر خوابیده یافت.


Gena imatero maro Awi bobita ngone patotilakuka de nanga sala moi-moi magena walefoka, de ma lefo magena wapikika. De lo ma Kristus wosone so ma lefo magena aku o Gikimoi wasisaka, maro o nyawa moi kanaga yasidasangahadi so yosoneka. 	 و آن دستخطی را که ضد ما و مشتمل برفرایض و به خلاف ما بود محو ساخت و آن را به صلیب خود میخ زده از میان برداشت.


Ai dodoto nginika gena, ngaroko o sangisara ma rabaka, duma niopiricaya qaputuru. So ma orasi he iteka kawa o nyawa yangodu yabaja, de o Gikimoi asa watailako de wafanggali o nyawa wihoholu o dunia ma bi dokuka gena, Ngohi manena qabolo asa ngini tinijaga de tinisiputuru. Upa sidago Ai lawangi nibaja de ngini lo Ngohi he nipiricaya kawa. 	 چونکه کلام صبر مرا حفظنمودی، من نیز تو را محفوظ خواهم داشت، ازساعت امتحان که بر تمام ربع مسکون خواهد آمدتا تمامی ساکنان زمین را بیازماید.


Komagena so bilasu ka o Yesus powipiricaya. Gena maro o kia naga o doku ma rabaka pamomote gena, podongosa de posupu pahika Unaka o doku ma duduka, de maro Una wisimaqe komagena lo ngone bilasu o maqe pamoku. 	 لهذا عار او را برگرفته، بیرون از لشکرگاه به سوی او برویم.


Duma o kia bato nia siningano isusupu de nia uruno itemo, magena inisitorou o Gikimoi Awi simaka. 	 لیکن آنچه از دهان برآید، از دل صادر می‌گردد و این چیزها است که انسان را نجس می‌سازد.


So o Jou Yesus wotemo unaka, "Ngini o Farisika ma nyawa gena maro o nyawa la kanaga o udo-udo de o lelenga gena ma duduno yatiodo, duma ma rabaku ka qafajasi. O adati de o galepu kiaka cawali ma duduno pakokelelo gena igogou niaaka. Duma kanaga to ngini nia sininga ma rabaka ka o dodesere de lo nyafusu ma dorou nipareta. 	 خداوند وی را گفت: «همانا شما‌ای فریسیان بیرون پیاله و بشقاب راطاهر می‌سازید ولی درون شما پر از حرص وخباثت است.


O doro magegenaka masoa-masoa Una de Awi muri-muri gena imatolomu, so o riho magegenaka o Yudas, una magena o Yesus done asa wisiiija, gena wanakoka. 	 و یهودا که تسلیم‌کننده وی بود، آن موضع را می‌دانست، چونکه عیسی در آنجا با شاگردان خود بارها انجمن می‌نمود.


So komagena imadadi de o nyawamoi-nyawamoi kiaka o kaya o duniaka imadolomu de yadiahi, duma o kaya kanaga o Gikimoi Awi simaka asa imasidailakowa de imadiahiwa." 	 همچنین است هر کسی‌که برای خودذخیره کند و برای خدا دولتمند نباشد.»


Duma ngini gena ma Kristus o Gurumi Qatetebi winihikeka de to ngini nia sininga ma rabaka Awi Gurumi gena wogogeka, so ma ngale ngini gena upa he o nyawa lo inidoto. Sababu Una Awi Gurumi magegena witiai de o gulai moi lo ihiwa, so o bi moi-moi o kia bilasu nianako gena qangodu asa winidoto nginika. Komagena so ngohi tongongano o kia moi-moi Awi Gurumi winidoto iqomaka, magena ngini niaaka nikaeli la ngini de ma Kristus niarimoi gena qaputuru. 	 و اما در شما آن مسح که از او یافته‌اید ثابت است و حاجت ندارید که کسی شما را تعلیم دهدبلکه چنانکه خود آن مسح شما را از همه‌چیزتعلیم می‌دهد و حق است و دروغ نیست، پس بطوری که شما را تعلیم داد در او ثابت می‌مانید.


O Farisika de lo o Sadukika yamuruo naga yahino o Yesuska, de manga edekati Una Awi sala yasari. Ona igolo Unaka itemo, "Hika naaka o manara maro o nonako moi o dipaka gena igogou Ngona nisihino o Gikimoino." 	 آنگاه فریسیان و صدوقیان نزد او آمده، از روی امتحان از وی خواستند که آیتی آسمانی برای ایشان ظاهر سازد.


De lo ona magena lo yaakuwa Una Awi dupa yamote. 	 وکسانی که جسمانی هستند، نمی توانند خدا راخشنود سازند.


De lo o dodoto itotiai ma ngale ma Kristus gena yodotowa. Ma Kristus Una magena kanaga o nyawa iwipipiricaya yangodu ona wapareta, so o Gikimoi Awi simaka aku ona imatekerimoika de lo o moi-moi itetero de itotiai foloisi yaaka. Gena imatero maro o nyawa moi manga sahe kanaga manga rohe qaasu-asu yapareta, so aku yapalihara de o bobolo imasigocoho lo qaputuru sidago ifero qaloha. 	 و به‌سر متمسک نشده که از آن تمامی بدن به توسطمفاصل و بندها مدد یافته و با هم پیوند شده، نمومی کند به نموی که از خداست.


De o Nikodemus, una magena o putu moi ipapasaka o Yesus wikurumi, una magena lo o Yusuf wimote. So una waaho lo o gososo qabobou gena o gota gaharuno isicacapuka de o sou, gena ma lamo nagala o kilo moruwange, ma ngale o Yesus Awi sone ma bake isisou. 	 و نیقودیموس نیز که اول در شب نزدعیسی آمده بود، مر مخلوط با عود قریب به صدرطل با خود آورد.


de ona wisisosihito una la wisisupu o kota ma duduka, so kagena de o teto wisipapaka. De o saksi yamuruo naga magena manga juba yahoi de yahike o Farisika ma nyawa o gohiduuru moika, awi ronga o Saulus, la wojaga. 	 و از شهربیرون کشیده، سنگسارش کردند. و شاهدان، جامه های خود را نزد پایهای جوانی که سولس نام داشت گذاردند.


O Yesus Kristus Awi sibuo ma jarita gena komanena: Ma awa muna magena ami ronga ongo Maria, muna de o Yusuf gena imabobaika. Duma ona yasinoto ikawi waasi so ona imakiidu waasi, de ongo Maria he moroheka. Ngaroko komagena imaaka, o Yusuf gena igogou-gogou wanakowa ma bobai ongo Maria moroheka gena de o Gurumi Qatetebi ma kuasa. 	 اما ولادت عیسی مسیح چنین بود که چون مادرش مریم به یوسف نامزد شده بود، قبل ازآنکه با هم آیند، او را از روح‌القدس حامله یافتند.


Komagena lo ngomi o habari qaloloha minisihabari nginika, so ka qaloha lo miongongano o oho ma riwo sutu ngomi nimihike, maro o gisisi kanaga miodatoka so done ma sopo gena aku miamake. 	 چون ما روحانیها را برای شما کاشتیم، آیا امربزرگی است که ما جسمانیهای شما را درو کنیم؟


Duma ngone panakoka Una magena kiano ma nyawa. Duma nakoso igogou Una o Salamati ma Kolano gena ma orasi wahino gena, o nyawa moi lo yaakuwa yanako Awi doku gena kiano." 	 لیکن این شخص را می‌دانیم از کجا است، امامسیح چون آید هیچ‌کس نمی شناسد که از کجااست.»


Komagena so o nyawa itemo nakoso o ngopeqeka moi ngaroko ami roka woohosi, duma kanaga mogoge dede yanau moili, muna magegena mosundali gena o dorou maakaka. Duma nakoso kanaga ami roka ma duhutu gena wosone, de muna gena maro o bobita magenano asa mipalako, de upa he mamote. So ngaroko yanau moili mowikawi kali, de upa he itemo muna magena mosundali eko o dorou maaka. 	 پس مادامی که شوهرش حیات دارد، اگر به مرد دیگر پیوندد، زانیه خوانده می‌شود. لکن هرگاه شوهرش بمیرد، از آن شریعت آزاد است که اگر به شوهری دیگرداده شود، زانیه نباشد.


Ngohi gena Ai Baba Awi rabaka, de Una lo kanaga to Ngohi Ai rabaka, nagala magegena ngona nopiricaya waasi. Wewe! Duma to Ngohi Ai demo ma ngale gena upa nitemo ma sihino gena Ai sininga ma dupa masirete de tinidedemo. Duma ma sababu Ai Baba gena Ngohi Ai rabaka, so o bi moi-moi qangodu taaaka gena ma sihino Una Ai Baba waaka. 	 آیا باور نمی کنی که من در پدر هستم و پدردر من است؟ سخنهایی که من به شما می‌گویم ازخود نمی گویم، لکن پدری که در من ساکن است، او این اعمال را می‌کند.


Komagena so, ka itiai nakoso o ngopeqeka kanaga manga sahe yatalake maro o nonako moi ona manga roka awi kuasa gena isigise, sababu manga sigogise gena kanaga o bi malaikat lo yanano de yakelelo. 	 از این جهت زن می‌باید عزتی بر سر داشته باشد به‌سبب فرشتگان.


Sababu nakoso ngone de o Yesus Kristus pomarimoika, de o nyawa moi una womasunaka eko hiwasi gena o Gikimoi he iwitailako kawa. Duma o Gikimoi asa watailako nakoso o nyawa la kanaga ma Kristus iwipiricayaka. De o nyawa nakoso manga sininga itotiai ma Kristus waakaka gena yopiricayaka, de ona magena aku o Gikimoi wileleani de o bobita o Gikimoino upa yamote, duma ka o nyawa yadodara. 	 و در مسیح عیسی نه ختنه فایده دارد و نه نامختونی بلکه ایمانی که به محبت عمل می‌کند.


De o Yesus Awi muri-muri itemo Unaka, "Baba Guru, kanaga o hali moi ngomi mimasano Ngonaka. Kanaga o nyawa moi wisibuo kusi de awi lako ipiloka, magena ma sababu una awi dorou masirete, eko awi dodihimo manga dorou masirete sidago una womaaka komagena." 	 وشاگردانش از او سوال کرده، گفتند: «ای استاد گناه که کرد، این شخص یا والدین او که کورزاییده شد؟»


De lo ngomi miakeleloka de miasingangasu qabolo o bi nyawaka gena o Baba Gikimoi wisulo ma Ngopa yanau wahino la wasisalamati o bi nyawa yangodu. 	 و مادیده‌ایم و شهادت می‌دهیم که پدر پسر را فرستادتا نجات‌دهنده جهان بشود.


De o nyawa nagoona o Iblis wimomote gena yatodamatoko de itemo igogou ona gena o Yahudika ma nyawa, ena momongo ona o Yahudika yasowo, ona magena asa Ngohi tasulo la bilasu yahika nginika. De to ngini nia simaka bilasu ona ibukuku, de ona asa yanako gena igogou-gogou Ngohi manena tinidodara nginika. 	 اینک می‌دهم آنانی را از کنیسه شیطان که خودرا یهود می‌نامند و نیستند بلکه دروغ می‌گویند. اینک ایشان را مجبور خواهم نمود که بیایند وپیش پایهای تو سجده کنند و بدانند که من تو رامحبت نموده‌ام.


So wisari o Yerusalem ma doku yakiloli yahika de yahino o wange saange qabolo, de asa Una wimake o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka. Una de o guru-guru agama so manga demo wosigise de lo onaka wasasano. 	 و بعد ازسه روز، او را در هیکل یافتند که در میان معلمان نشسته، سخنان ایشان را می‌شنود و ازایشان سوال همی کرد.


So ona yaadoka, de o deruku youti de ona yakelelo, eh, kagena de o nao o uku ma ngabo ma qokuka de lo o roti. 	 پس چون به خشکی آمدند، آتشی افروخته و ماهی بر آن گذارده و نان دیدند.


Ngini kanaga Ngohi imomote, gena ka nimuruo naga. Ngaroko komagena, upa nimodo. Sababu nia Baba o sorogaka wodupa so ngini winihirika la nidadi Awi nyawa-nyawa to Una Awi pareta ma rabaka. 	 ترسان مباشید‌ای گله کوچک، زیرا که مرضی پدر شما است که ملکوت را به شما عطافرماید.


la Awi simaka de ma bati ka sidago-dago igogou aku podadi Awi nyawa de nanga sininga itiai Unaka. 	 در حضور او به قدوسیت و عدالت، درتمامی روزهای عمر خود.


Duma ai edekati de ai ngale itetero gena upa nimatekedodiao de o nyawa ona magena itemo o Jou Yesus wipiricayaka, duma yodupa o dorou yaaka, manga dorou imanara gena imatero maro o nyafusu ma dorou yaaka, eko o arata yodesere, eko o serika yasuba, eko o ronga ma dorou yoaaka, eko yatobadalu eko lo yokokoora. Upa sidago ngini nimakangaho so nioqo dede ona. 	 لکن الان به شما می‌نویسم که اگر کسی‌که به برادر نامیده می‌شود، زانی یا طماع یا بت‌پرست یافحاش یا میگسار یا ستمگر باشد، با چنین شخص معاشرت مکنید بلکه غذا هم مخورید.


Komagena so ona ma binuka de manga arata de manga alamu asa isiija, la ma pipi de yasitoku o nyawa yangodu manga sidongirabaka, imamote o nyawamoi-nyawamoi manga oho ma kurangi. 	 و املاک و اموال خود را فروخته، آنها را به هر کس به قدراحتیاجش تقسیم می‌کردند.


Duma ma ngale o nyawa ona magegena la kanaga idadi Una Awi nyawa gena manga sininga ma rabaka o dorou qangodu Una Awi Gurumi gena wapikika. Komagena wapikika, upa ka ma sababu o bobita o Gikimoino gena ona yamake, duma Awi Gurumi womanara manga siningaka. O nyawa maro komagena yamake o giliri gena, upa nitemo o nyawano, duma ka cawali o Gikimoino. 	 بلکه یهود آن است که در باطن باشد و ختنه آنکه قلبی باشد، در روح نه در حرف که مدح آن نه از انسان بلکه از خداست.


La komagena o gogobu o bi dokumoi-dokumoika magena manga piricaya asa o Gikimoi foloisi wosiputuru de o wange isigeto-geto manga dala foloi ka idogo-dogo. 	 پس کلیساها در ایمان استوار می‌شدند و روزبروز در شماره افزوده می‌گشتند.


Duma orasi manena Ngohi totemo nginika, upa la o nyawa o dorou yaaka nginika de niafanggali de o dorou niaka onaka. Duma nakoso o nyawa la nia ngingiti ma girinaka yangapo, de hika nia ngingiti ma gubalika niahike la yangapo kali. 	 لیکن من به شمامی گویم، با شریر مقاومت مکنید بلکه هر‌که بررخساره راست تو طپانچه زند، دیگری را نیز به سوی او بگردان،


So kagena de Una womasidate onaka, de watemo, "O kuasa o sorogaka de lo o duniaka gena qangodu ihike Ngohika. 	 پس عیسی پیش آمده، بدیشان خطاب کرده، گفت: «تمامی قدرت در آسمان و بر زمین به من داده شده است.پس رفته، همه امت‌ها را شاگرد سازید و ایشان رابه اسم اب و ابن و روح‌القدس تعمید دهید.


De nakoso ona manga demo gena wamotewa de waqehewa, ma ngale una gena nisingangasu o dodiao ipipiricaya manga dolomu yangoduka. De lo nakoso o dodiao ipipiricaya yangodu lo manga demo gena una wamotewa de waqehewa, bilasu niwisidapano de ka niwiqohaka, ngini niwisieto una ka o nyawa o Gikimoi wipipiricayawa de lo maro o balastengi itotolomu de o nyawa ma dorou ma binukali." 	 واگر سخن ایشان را رد کند، به کلیسا بگو. و اگرکلیسا را قبول نکند، در نزد تو مثل خارجی یاباجگیر باشد.


Duma o Yesus womabulutu de ona wangamoka. 	 آنگاه روی گردانیده بدیشان گفت: «نمی دانید که شما ازکدام نوع روح هستید.


Ngaroko o nyawa ma somoa manga simaka ngohi manena o Jou Awi sosulo isowo, duma ngini gena niasininga igogou ngohi manena maro to Una Awi sosulo moi. Sababu ma ngale niwipiricaya o Jou Yesuska, so isinako itiaika ngohi gena igogou to Una Awi sosulo. 	 هرگاه دیگران رارسول نباشم، البته شما را هستم زیرا که مهررسالت من در خداوند شما هستید.


Maro ma nabi Yunus kanaga o nonako moi kiaka o Niniweka ma nyawa yasihahairani, komagena lo Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena kanaga o nonako moi ngini o bi nyawa o orasi manena asa niohairanika. 	 زیرا چنانکه یونس برای اهل نینوا آیت شد، همچنین پسر انسان نیزبرای این فرقه خواهد بود.


O Gikimoi Awi manara magegena qangodu waaka ngoneka. Una Awi Ngopa wisulo la wosone, so Una dede ngone asa pomarimoika de pomakadameka. De kanaga ngomika o manara womihikeka la mitagi o habari magena misihabari o nyawaka, ma ngale ona lo aku dede Una imarimoika de imakadame kali. 	 و همه‌چیز ازخدا که ما را بواسطه عیسی مسیح با خود مصالحه داده و خدمت مصالحه را به ما سپرده است.


De upa sidago lo ngini iniaso 'Guru', sababu nia Guru gena kanaga ka womatengo, Una magena ma Kristus. 	 و پیشواخوانده مشوید، زیرا پیشوای شما یکی است یعنی مسیح.


Mutuwade de ma ngale ngini nimatekedodara moi de moika, so o bi nyawa yangodu asa yanako ngini nidadi to Ngohi Ai nyawa tinisusulo." Komagena to Una Awi gogolo onaka. 	 به همین همه خواهند فهمید که شاگرد من هستید اگر محبت یکدیگر را داشته باشید.»


Ena gena, nakoso o nyawa ikelelo Ngohi, magena imatero de iwikeleloka Una woisusuloka so Ngohi tahino. 	 و کسی‌که مرا دید فرستنده مرا دیده است.


La o bi moi-moi qangodu magena idadi de imaaka la isiganapuka, imatero maro o kia iqomaka o Gikimoi Awi demo ma nabi Yesaya wosilefo qaboloka, ena gena, 	 تا تمام گردد کلامی که به زبان اشعیای نبی گفته شده بود:


Moloqaka, de imatodoka idadi o kudoti ilalamo o sorogaka. O malaikat wopopareta moi, o Mikhael, de awi malaikat-malaikat imatekekudoti de o naga lo de ma malaikat-malaikat imakiriwo. 	 و در آسمان جنگ شد: میکائیل وفرشتگانش با اژدها جنگ کردند و اژدها وفرشتگانش جنگ کردند،


So bilasu o nyafusu ma dorouno nimasirese bai! Sababu o dorou maro komagena igogou asa nanga rohe isirugi ifoloi de o bi dorou ma binuka, sidago lo nanga rohe de ma Kristus ma rimoi gena ibiauka. 	 از زنا بگریزید. هر گناهی که آدمی می‌کند بیرون از بدن است، لکن زانی بربدن خود گناه می‌ورزد.


So o Yesus Awi ade-ade wadedemoka, de Una woqoqoma manga simaka wotagi wokahika o Yerusalemka. 	 و چون این را گفت، پیش رفته متوجه اورشلیم گردید.


Kagena o Zaitun ma Talaka, qabolo de o bi rasul ona magena iliho o Yerusalemka, so o talaka de o kotaka ma gaku nagala o kilo moika. 	 آنگاه به اورشلیم مراجعت کردند، از کوه مسمی به زیتون که نزدیک به اورشلیم به مسافت سفر یک روز سبت است.


De nakoso o nyawa kanaga yojaji de o Gikimoi Awi Tahu yapeto magena itemo isasi, gena ma ngale isisasi de yapeto o Gikimoi Awi Tahu de lo o Gikimoi lo kiaka kanaga wogogoge ma rabaka. 	 و هر‌که به هیکل قسم خورد، به آن و به او که در آن ساکن است، قسم خورده است؛


De una magena asa Ngohi towihike kali o ngoma koru moi, ngaroko ma orasi o wange ibao de kanaga o ngoma magena ka isiwasi. 	 و به او ستاره صبح را خواهم بخشید.آنکه گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.


So ngomi gena minidedemo iqomaka, so komagena o orasi manena de ngohi tinidedemo kali. Nakoso kanaga o nyawa la nginika inisingangasu o dodoto ma somoa moili, so imaterowa de o dodoto o kia ngomi minihike iqoma nginika, de o Gikimoi masirete asa ona magena watinga de waumo o naraka ma rabaka. 	 چنانکه پیش گفتیم، الان هم بازمی گویم: اگر کسی انجیلی غیر از آنکه پذیرفتیدبیاورد، اناتیما باد.


Ma orasi o Yesus he womasidiado o Yerusalemka, so o doku magena aku wakelelo, de Una asa wogari. 	 و چون نزدیک شده، شهر را نظاره کرد برآن گریان گشته،


De nako ngini gena o Gikimoi Awi demo o Musa winidelefo qaboloka, duma nia sidongirabaka gena moi lo waali yamote yokaeli. Nakoso ngini nia manara komagena, de qadoohaso ngini nia edekati gena Ngohi manena nitooma." 	 آیا موسی تورات را به شما نداده است؟ و حال آنکه کسی از شما نیست که به تورات عمل کند. از برای چه می‌خواهید مرا به قتل رسانید؟»


Kagena de o Petrus wotemo, "Ce, Ananias! Qadoohaso nomasimaha o Iblis ani sininga yapareta la o Gurumi Qatetebi nowikulai so ani tona ma ija ma pipi ma sononga nadiahika. 	 آنگاه پطرس گفت: «ای حنانیا چرا شیطان دل تو را پر ساخته است تا روح‌القدس را فریب دهی و مقداری ازقیمت زمین را نگاه داری؟


O nyawa komagena, nakoso o Gikimoi manga dorou wafanggali de o dorou, magena igogou de itiai, sababu o nyawa inangodu ma ngale o Gikimoi gena he powinakoka. Magena asa Una masirete wonasikelelo qabolo o bi nyawa inangoduka. 	 چونکه آنچه از خدا می‌توان شناخت، در ایشان ظاهراست زیرا خدا آن را بر ایشان ظاهر کرده است.


So nakoso o nyawa la kanaga o Gikimoi Awi nyawa manga rimoi gena yabiauka, maro o tahu magena kiaka Una wogogoge gena yabiauka, ona magena asa Una wasisa. Sababu o riho kiaka o Gikimoi wogogoge gena ka qatebi, de o riho gena kanaga to ngini nia rohe masirete. 	 اگر کسی هیکل خدارا خراب کند، خدا او را هلاک سازد زیرا هیکل خدا مقدس است و شما آن هستید.


Nagala ai demo iqoqomaka gena o nyawa ma somoa yaholu, so yotemo nginika, "O nyawa moi womasigocoho cawali awi piricaya o Jou Yesuska, de o nyawa moili asa womasigocoho cawali o loha waaka o nyawaka." Duma ngohi asa totemo, "Sababu ngini nia loha o nyawaka ihiwa, so ngini lo akuwa nisikelelo nia piricaya magena ngohika. Duma ngohi gena o loha taaka o nyawaka, so komagena lo ai piricaya aku tinisikelelo nginika. 	 بلکه کسی خواهد گفت: «تو ایمان داری و من اعمال دارم. ایمان خود را بدون اعمال به من بنما و من ایمان خود را از اعمال خود به توخواهم نمود.»


Ngohi tanako, ngaroko, ngini gena ma ngale nia piricaya Ngohika so o nyawa asa nisisangisara. De tanako nia moi-moi gena asa ikurangi, ena momongo nia kaya igogou gena kanaga o sorogaka. De tanako lo o Yahudika ma nyawa ngaroko itemo ona masirete o Gikimoi wisigise, duma ona magena asa nia ronga ma dorou yogaka, ena momongo maro ona lo o gogobu moi de o Ibliska wisigise. 	 اعمال و تنگی و مفلسی تو را می‌دانم، لکن دولتمند هستی و کفر آنانی را که خود رایهود می‌گویند و نیستند بلکه از کنیسه شیطانند.


Yangodu o dorouku itura, ngodu manga faida ihiwa, o nyawa moi lo yaakawa o loha o dunia ma nyawaka. 	 همه گمراه و جمیع باطل گردیده‌اند. نیکوکاری نیست یکی هم نی.


Una wodoto, de muna magena womikelelo, so womiaso de wotemo munaka, "Awa, ngona nilohaka de ani panyake nipopiliku magena ihiwaka." 	 چون عیسی او را دید وی را خوانده گفت: «ای زن از ضعف خودخلاص شو.»


So Ngohi manena maro o anggur ma hutu de ngini maro ma bi uma-uma. So nakoso o nyawa la kanaga yogoge o rimoi ma rabaka dede Ngohi de Ngohi lo togoge o rimoi ma rabaka dede ona, de ona magegena igogou done asa manga sopo gena idala. Sababu ngini nako Ngohi nitingaka gena, ngini o loha moi lo niaakuwa niaaka. 	 من تاک هستم و شماشاخه‌ها. آنکه در من می‌ماند و من در او، میوه بسیار می‌آورد زیرا که جدا از من هیچ نمی توانیدکرد.


O dodara gena ma bati lo ihiwa de lo magena idadiwa isisa. Ngaroko kanaga o cocatu o Gikimoi Awi demo yosingongangasu, duma magena o orasi ma simaka done asa isisa, sababu Awi demo qangodu gena done wosiganapu. De ngaroko kanaga o cocatu o bi bahasa irupa-rupa yosibobicara, duma magena o orasi ma simaka done asa isisa, sababu done upa he yosibicara. De lo ngaroko kanaga o cocatu sininga ma kanako o Gikimoino, duma magena o orasi ma simaka done asa isisa, sababu o bi moi-moi qangodu done ka panako so upa he o nyawa yadoto. 	 محبت هرگز ساقط نمی شود و اما اگر نبوتهاباشد، نیست خواهد شد و اگر زبانها، انتها خواهد پذیرفت و اگر علم، زایل خواهد گردید.


De ona yasimahawa o nyawa ona magegena yatooma, duma bilasu ka yasisangisara ma deka o ngoosa motoha. O sangisara ma siri gena imatero maro o hai sosolota nakoso o nyawa yagoli de yabisa ma siri gena komagena. 	 و به آنها داده شد که ایشان را نکشند بلکه تا مدت پنج ماه معذب بدارند و اذیت آنها مثل اذیت عقرب بود، وقتی که کسی را نیش زند.


O Yesus wabicarasi o nyawa yadadalaka, de ma awa de Awi gianongoru yahino. So yahika kagena o tahu ma dudu kasi, de o nyawa moi iwisulo o Yesus wiaso. 	 او با آن جماعت هنوز سخن می‌گفت که ناگاه مادر و برادرانش در طلب گفتگوی وی بیرون ایستاده بودند.


Nako ngone pooho eko posone gena, upa ma ngale ngone masirete nanga sininga ma dupa, 	 زیرا احدی از ما به خود زیست نمی کند و هیچ‌کس به خودنمی میرد.


"Ngini Ngohi nimomote gena imatero de o gasi, sababu de ma faida. So nakoso o gasi magena qamiri kawa so qahaoka, de niaaka niadodoohasi la aku qamiri kali. 	 «نمک نیکو است ولی هرگاه نمک فاسدشد به چه چیز اصلاح پذیرد؟نه برای زمین مصرفی دارد و نه برای مزبله، بلکه بیرونش می‌ریزند. آنکه گوش شنوا دارد بشنود.»


O nyawa nagoona nakoso ona o dodoto ikokulai yaholu de Ngohi ipiricaya qaputuru maro o prajurit moi imakudubu sidago lo watura de to Ngohi Ai demo lo yaaka sidago o orasi ma dodoguka, ona magenaka asa Ngohi o kuasa tahike la ona asa o bi bangsa qangodu yapareta. 	 و هر‌که غالب آید واعمال مرا تا انجام نگاه دارد، او را بر امت هاقدرت خواهم بخشید


Komagena so ngohi ai dupa ifoloi gena totagi nginika, kiaka nigogoge o Roma ma kotaka, la aku o habari qaloloha manena tosihabari. 	 پس همچنین بقدر طاقت خودمستعدم که شما را نیز که در روم هستید بشارت دهم.


O nyawa wasesewa ona magena yahino wototoroka itemo, 'Baba, igogou o gisisi qaloloha posihahajaka gena, qadoohaso sidago o nguusu lo kagena ioho.' 	 پس نوکران صاحب‌خانه آمده، به وی عرض کردند: "ای آقامگر تخم نیکو در زمین خویش نکاشته‌ای؟ پس ازکجا کرکاس بهم رسانید؟"


so Awi sukuru watide o Gikimoiye. Qabolo de o roti magena watepi-tepi de to Una Awi gia, de wotemo, "Manena to Ngohi Ai rohe ma ngale ngini gena tinihikeka. Magena niaaka maro o sosininga moi Ngohika." 	 و شکر نموده، پاره کرد وگفت: «بگیرید بخورید. این است بدن من که برای شما پاره می‌شود. این را به یادگاری من به‌جاآرید.»


de ona magena iwinako igogou itero una magena o nyawa wogogolo moi o Gikimoi Awi Tahu ma Ngora Qalolohaka, so ona yangodu yatodoka de yohairani icarawa ma ngale o kia idadika o nyawa una magenaka. 	 و چون او را شناختند که همان است که به در جمیل هیکل بجهت صدقه می‌نشست، به‌سبب این امر که بر او واقع شد، متعجب و متحیر گردیدند.


Duma nakoso kanaga ona yodupa yamote o dodoto itotiai gena ma sihino o Gikimoino, ona magena o nita ma rabano yahino. Ona magena yaaka la ma ngale o nyawa yangodu aku yanako, igogou to ona manga manara magena yaaka sababu ona imarimoika dede o Gikimoi." 	 و لیکن کسی‌که به راستی عمل می‌کند پیش روشنی می‌آید تا آنکه اعمال او هویدا گردد که در خداکرده شده است.»


Qabolo de ngomi aku o habari qaloloha misihabari sidago kadoka o bi doku ma somoaka. Ngomi mia edekati gena hiwa o habari qaloloha misihabari o nyawa kiaka o habari qaloloha yoise qaboloka. Upa sidago ngomi mia manara kiaka o nyawa ma somoa manga manara ma daeraka kagena miaaka de ma ngale ka magena mia giliri masirete misimane. 	 تا اینکه در مکانهای دورتر ازشما هم بشارت دهیم و در امور مهیا شده به قانون دیگران فخر نکنیم.


O gisisi ma sonongali asa itura o tona qalolohaku. So ioho ma goho ifero qaloha de ma hutu ilamo so isopo. Ma sopo kanaga qaloha sidago ma para ratu moi." So Una wajarita qabolo de wotemo, "He! Ngini de nia ngauka tanu niise la nianako. Sidago kanena." 	 و بعضی در زمین نیکو پاشیده شده رویید و صد چندان ثمر آورد.» چون این بگفت ندا در‌داد «هر‌که گوش شنوا دارد بشنود.»


So kagena de o Epikuroska ma bi guru de o Stoaka ma bi guru imatekeributu de o Paulus, sidago ona yamuruo naga itemo, "Awi bicara ma ngale gena o kia-kiawa." De sababu o Paulus wosibicara ma ngale o Yesus de ma ngale posoneka de pooho kali, o nyawa ma somoali itemo, "Nagala wonasingangasu ma ngale o bangsa ma somoa manga seri ma duhutu." 	 اما بعضی از فلاسفه اپیکوریین و رواقیین با اوروبرو شده، بعضی می‌گفتند: «این یاوه‌گو چه می‌خواهد بگوید؟» و دیگران گفتند: «ظاهر واعظ به خدایان غریب است.» زیرا که ایشان را به عیسی و قیامت بشارت می‌داد.