o Yahudika ma nyawa de lo o Yahudika ma nyawa yasowo duma o Yahudika manga agama pamoteka, de asa ma binukali o Kreta de o Arab ma nyawa. Ngaroko komagena, duma ngone inangodu poise ona aku ibicara de moi-moi to ngone nanga doku ma demo, de ona inasingangasu ngoneka ma ngale o Gikimoi Awi manara ilalamo-lamo moi waakaka bai!" 	 و اهل کریت و عرب اینها را می‌شنویم که به زبانهای ما ذکر کبریایی خدا می‌کنند.»


Ce! Ngini ka nifuma poli, maro o nyawa ipipilo! Idodooha ngini nitemo o guraci foloi ilamo de o Gikimoi Awi Tahu. Awadede! Igogou, o Gikimoi Awi Tahu gena isitebi ma guraci kiaka ma rabaka. 	 ای نادانان و نابینایان، آیا کدام افضل است؟ طلا یا هیکلی که طلا را مقدس می‌سازد؟


Kanaga o ngopeqeka moi moleleleani ma Imam Wilalamoka mowikelelo o Petrus kagena womararahu, de mowinako so motemo, "O nyawa una magena o Yesus wimomote moi!" 	 آنگاه کنیزکی چون او را در روشنی آتش نشسته دید بر او چشم دوخته گفت: «این شخص هم با او می‌بود.»


Komagena so ma Kristus kanena wahino qabolo la ma ngale o rimoi ma habari gena wonasingangasu ngone inangoduka, bai ngini o Yahudika ma nyawa nisowo ma soa ikukuruka dede o Gikimoi, bai lo ngomi o Yahudika ma nyawa ma soa idudumuka dede o Gikimoi. 	 و آمده بشارت مصالحه را رسانید به شما که دور بودید ومصالحه را به آنانی که نزدیک بودند.


O Jou Una magena kanaga Awi nabi o orasi iqoqomaka Awi jaji isingangasuka, ena gena, 	 چنانچه به زبان مقدسین گفت که از بدو عالم انبیای اومی بودند،


De lo nakoso ngini la kanaga o nyawa inisisangisaraka, de nginika gena bilasu Una winifanggali de o loha, so komagena ngini de ngomi lo asa nanga sangisara gena wositogu. De Awi fanggali nginika, magena Una wanako gena igogou qaloha de itiaika. O Gikimoi asa o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo wafanggali itotiai, ma orasika done o Jou Yesus wisimane o sorogaka de Una wouti wokahuku, Una dede o malaikat ikokuasa lo so kanaga de o uku ma sora yasigilolino. 	 و شما را که عذاب می‌کشید، با ما راحت بخشد در هنگامی که عیسی خداوند از آسمان با فرشتگان قوت خودظهور خواهد نمود


Nakoso o nyawa itemo ngomi gena mitogosa, magena ma ngale ka o Gikimoika, sababu Una magegena Awi manara miaaka. De nakoso itemo ngomi mia sininga gena ka itiai, de ngini nianako igogou mia managa magena ma ngale ka nginika. 	 زیرا اگر بی‌خودهستیم برای خداست و اگر هشیاریم برای شمااست.


So o gogobu o Antiokhiaka yasuloka qabolo, de o Paulus, de o Barnabas, de lo ona yamuruo naga magena imajobo itagi o Yerusalemka. So ma orasi o Fenisia ma daeraka de o Samaria ma daeraka yakiloli de o dokuka itulu-tulu, de ona isingangasu idodooha o Gikimoi Awi manara so o Yahudika ma nyawa yasowo lo o Yesus iwipiricayaka, sidago o bi nyawa ipipiricaya o bi doku magenaka ona yangodu yanali de imore. 	 پس کلیسا ایشان را مشایعت نموده از فینیقیه و سامره عبور کرده، ایمان آوردن امت‌ها را بیان کردند وهمه برادران را شادی عظیم دادند.


De kanaga ma Kristus masirete wonajajika done asa ngone pamake o oho ka sidutu ikakali. 	 و این است آن وعده‌ای که او به ما داده است، یعنی حیات جاودانی.


"He! Ngini ningodu niise! Kanaga wototoro moi wotagi awi gisisi wosihaja. 	 «گوش گیرید! اینک برزگری بجهت تخم پاشی بیرون رفت.


De lo o Gikimoi gena upa ka cawali o Yahudika ma nyawa manga Gikimoi. Hiwa! Una gena igogou o Yahudika ma nyawa yasowo lo to ona magena manga Gikimoi. 	 آیا او خدای یهود است فقط؟ مگر خدای امت‌ها هم نیست؟ البته خدای امت‌ها نیز است.


De lo Awi Gurumi magena asa Ngohi woisimulia, sababu o bi moi-moi o kia naga Ngohi tododedemo magegena, ma ngale asa winisingangasu nginika. 	 او مرا جلال خواهد داد زیرا که از آنچه آن من است خواهد گرفت و به شما خبر‌خواهد داد.


Sababu ma ngale ngini nia manara komagena, so Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefo itemo, "Ma ngale o dorou ngini o Yahudika ma nyawa niaaka, so o nyawa ma somoa asa o Gikimoi Awi ronga ma dorou yogaka." 	 زیرا که به‌سبب شمادر میان امت‌ها اسم خدا را کفر می‌گویند، چنانکه مکتوب است.


La o nyawa wolulugu una wakeri-keri onaka, de wongongano done asa o pipi iwihike unaka. 	 پس بر ایشان نظرافکنده، منتظر بود که از ایشان چیزی بگیرد.


'Ngohi manena qabolo o Abraham awi Gikimoi, o Ishak awi Gikimoi, de o Yakub awi Gikimoi.' So bilasu o demo magena niasahe o Abraham, o Ishak, de lo o Yakub ngaroko iqoqomaka yosone, duma ona ka yooho. Sababu upa o nyawa isosone la o Gikimoi wisuba, duma o nyawa iooho gena ka wisuba-subasi." 	 من هستم خدای ابراهیم و خدای اسحاق و خدای یعقوب؟ خدا، خدای مردگان نیست بلکه خدای زندگان است.»


So ma orasi o Stefanus witoomaka, de o bi nyawa ipipiricaya yaginihi so itagi yodobiau so ona ma binuka yakahika sidago o Fenisia ma daeraka, de o Siprus ma guraka, de lo o Antiokhia ma kotaka, so yahika kagena o habari qaloloha isihabari gena ka o Yahudi ma bi nyawaka. 	 و آنانی که به‌سبب اذیتی که در مقدمه استیفان برپا شد متفرق شدند، تا فینیقیا و قپرس وانطاکیه می‌گشتند و به هیچ‌کس به غیر از یهود وبس کلام را نگفتند.


O bi dorou qangodu kiaka ibabao to ona manga sininga ma rabano, magena idadi o nyawa ona magena yasitorou o Gikimoi Awi simaka." 	 تمامی این چیزهای بد از درون صادر می‌گردد و آدم را ناپاک می‌گرداند.»


Kagena de o Jou Yesus waado o Zakheus awi tahuka, de o Zakheus una magena womaokoye de wotemo Unaka, "Jou, to ngohi ai arata ma sononga asa ngohi tahike o bi nyawa isususaka, de lo nagoona tasihaga, so manga pipi taqeheka, asa ngohi tatagali de tosigiliho onaka sidago ma para iha." 	 اما زکی برپا شده به خداوند گفت: «الحال‌ای خداوند نصف مایملک خود را به فقرامی دهم و اگر چیزی ناحق از کسی گرفته باشم، چهار برابر بدو رد می‌کنم.»


Bilasu nasulo komagena, so ona asa manga sininga ibolowo de ka yaaka o manara kia ona yanako magena itiai de lo yopiricaya igogou o dodoto itotiai, la de manga manara komagena aku ona lo yadodara o bi nyawaka. 	 اما غایت حکم، محبت است ازدل پاک و ضمیر صالح و ایمان بی‌ریا.


Sababu magegena Ngohi tinisidapano nginika bilasu ngini nimatoba de nimatoduba. Nako niaaka komagenawa, de Ngohi bilasu togila-gila tahika nginika, la o dodoto ikokulai yododoto ona magena done de to Ngohi Ai sumarangi Ai uruka asa talawangi de takudoti. 	 پس توبه کن والا بزودی نزد تو می‌آیم و به شمشیر زبان خود باایشان جنگ خواهم کرد.


Komagena so ngohi asa o Timotius una magena towisulo nginika, la ma ngale ngini winisiputuru la aku niaaka. Una magena lo towidododara maro ai ngopa masirete de aku towipiricaya. Una done womasidiado nginika, de asa ngini winisingangasu kali o dodoto tamomote ma ngale Yesus Kristus gena, imatero maro o kia ngohi tadodoto o bi doku kia bato o bi nyawa o Jou Yesus wipipiricaya yangoduka. 	 برای همین تیموتاوس را نزد شما فرستادم که اوست فرزند محبوب من و امین در خداوند تا راههای مرا در مسیح به یاد شما بیاورد، چنانکه در هرجاو در هرکلیسا تعلیم می‌دهم.


Sababu o Gikimoi Awi nabi iqoqoma o demo isingongangasu magena upa o nyawa manga dupa masirete, duma ka Una Awi Gurumi Qatetebi ma dupa so yodedemo. 	 زیرا که نبوت به اراده انسان هرگزآورده نشد، بلکه مردمان به روح‌القدس مجذوب شده، از جانب خدا سخن‌گفتند.


So ngini bilasu nimajaga de nimasidailakoka, sababu ngini nisidodoguwa muruoka de Ngohi asa tahino. 	 «پس برحذر و بیدار شده، دعا کنیدزیرا نمی دانید که آن وقت کی می‌شود.


So ngini ningodu o orasi manena ngohi tinisisaraha o Gikimoika, la Una asa winijaga de lo nia piricaya wosiputuru, de aku o oho ikokakali winijajika, maro o kia o nyawa Una wahihirika asa wahikeka. Magena asa Una waaka, nakoso Awi dodara ma habari nimasigocoho nia siningaka. 	 والحال‌ای برادران شما را به خدا و به کلام فیض اومی سپارم که قادر است شما را بنا کند و در میان جمیع مقدسین شما را میراث بخشد.


Duma mia dodiao ona magena asa o Akhayaka de iside iqoma yakahika o Troas ma kotaka, so kagena imidamaha. 	 و ایشان پیش رفته، درترواس منتظر ما شدند.


Ngomi mia sukuru miatide o Gikimoika, sababu Una magena waaka so maro ngomi mikaeli komagena lo o Titus de awi gaelika so womode ngini winiriwo. 	 اما شکر خداراست که این اجتهاد را برای شما در دل تیطس نهاد.


sababu ka idadi kanena o manara de ma faida idala gena aku taaka, ngaroko o nyawa he yadala kanaga ngohi ilawangi. 	 زیرا که دروازه بزرگ و کارساز برای من باز شد و معاندین، بسیارند.


Ipelengaka, de o malaikat yatumudingi gena o bodito tumudingi yaaaho de ona magena isupu manga ngihino. To ona manga baju qaaare de isisiru-siru, de manga mamata ma bobiliku gena o guraci. 	 و هفت فرشته‌ای که هفت بلا داشتند، کتانی پاک و روشن دربر کرده و کمرایشان به کمربند زرین بسته، بیرون آمدند.


Duma kanaga o nyawa moi, awi ronga o Simon, o doku magenaka he itekaka o Samaria ma nyawa magena iwihairani icarawa, sababu una wasihaga onaka de to una awi gomahate. So una womasihie de wotemo o bi nyawa yangoduka una gena o nyawa wilalamo moi, 	 اما مردی شمعون نام قبل از آن در آن قریه بود که جادوگری می‌نمود و اهل سامره را متحیرمی ساخت و خود را شخصی بزرگ می‌نمود،


Awi demo komagena, duma ona o meja yosigogilolino moi lo yanakowa Awi demo ma ngale ma diai o Yudaska. 	 اما این سخن را احدی از مجلسیان نفهمید که برای چه بدو گفت.


Ma boberesu magena isiaka de o teto paramata qabobole ma soka, o yaspis ma pudaki, o kota magena isiaka de o guraci ma duhutu, so isiru de idodo imatero de o kaca. 	 وبنای دیوار آن از یشم بود و شهر از زر خالص چون شیشه مصفی بود.


Sababu nakoso o nyawa la kanaga o pusaka ma surati waaka la woohosi, de idadi waasi o pusaka ma surati akuwa itagali la iregu. Duma ma orasi wosoneka, de asa ka idadi o pusaka ma surati magena itagali la isikeregu. 	 زیرا که وصیت بعد از موت ثابت می‌شود؛ زیرامادامی که وصیت‌کننده زنده است، استحکامی ندارد.


Ngini tinisingangasu igogou, ma tuangi gena asa una witide la wodadi to una awi arata qangodu ma jojaga. 	 هرآینه به شما می‌گویم که او را بر تمام مایملک خود خواهد گماشت.


So kagena de o deru magenaku ngomi misideli, duma o paro mia simano ikahino, so ngomi miakahika o Siprus ma guraka mimasidutulu ma ngale o paro upa midahe. 	 و از آنجا روانه شده، زیر قپرس گذشتیم زیرا که باد مخالف بود.


Nakoso o nyawa nagoona la yamotewa maro o kia ma nabi wotetemo magena, ona magena o Gikimoi asa Awi nyawa ma dongirabano wasisupu de wasisa.' 	 و هر نفسی که آن نبی را نشنود، از قوم منقطع گردد.


duma muna gena foloi mokaeli mahino, so lebelaha mobabalo muna magena ka tomiriwo so o sala munaka gena tositiai, la o susa upa moihike ngohika.' " 	 لیکن چون این بیوه‌زن مرا زحمت می‌دهد، به داد او می‌رسم، مبادا پیوسته آمده مرا به رنج آورد.


Magena de Una Awi muri-murika wotemo, "O nyawa yadadala la yodupa o habari qaloloha yoise, ona magena imatero maro o tamo qaoosaka gena bilasu yautu, duma kanaga youutu ma nyawa yadalawa. 	 آنگاه به شاگردان خود گفت: «حصاد فراوان است لیکن عمله کم. پس از صاحب حصاد استدعا نمایید تاعمله در حصاد خود بفرستد.»


Duma ma orasi done imasidiadoka, de o Gikimoi o bi moi-moi qangodu wosiganapu qaasu-asu so itiai qangodu, de asa o bi cocatu magena ma bati yaado so ka isisa. 	 لکن هنگامی که کامل آید، جزئی نیست خواهد گردید.


Ma orasi Awi muri yamogiowo yoise ma dodiao yasinoto magena manga gogolo komagena, de ona yatoosa so yangamo onaka. 	 اما چون آن ده شاگرد شنیدند، بر آن دوبرادر به دل رنجیدند.


Ngini niaaka komagena la o nyawa ikakaya lo paramoi de o nyawa isususa lo paramoi, de komagena so asa nia edekati qatorou sidago moi niwisiguui de moi niwisitubuso. 	 آیا در خود متردد نیستید و داوران خیالات فاسد نشده‌اید؟


De manga sidongirabano o riho magegenaka o nyawa yadala igogou wipiricaya Unaka. 	 پس بسیاری در آنجا به او ایمان آوردند.


Kanaga Awi muri yamuruo naga imatolomuno, ona magena o Simon Petrus, o Tomas wisironga lo Wosasago, o Natanael o Kana ma dokuno o Galilea ma tonaka, o Zebedeus awi ngopa yasinoto de lo Awi muri yasinotoli. 	 شمعون پطرس وتومای معروف به توام و نتنائیل که از قانای جلیل بود و دو پسر زبدی و دو نفر دیگر از شاگردان اوجمع بودند.


So kagena de o Petrus wotemo munaka, "Qadoohaso ngona de ani roka nimafakati so o Jou Awi Gurumi niwidahake niwikulai, la upa o fanggali niamake. Hika ani ngau naleo de noisesi! O bi nyawa ani roka wipopoosu gena he ilihoka, so ngona lo done nimoku de nisisupu." 	 پطرس به وی گفت: «برای چه متفق شدید تا روح خداوند را امتحان کنید؟ اینک پایهای آنانی که شوهر تو را دفن کردند، بر آستانه است و تو را هم بیرون خواهندبرد.»


So ma ngale o habari itotiaiwa ngonaka gena bilasu o kia naga moi naaka la ona magena yanako itiai de itero. Ma ngale magegena bilasu ngone paaka, sababu ona yoise qaboloka igogou ngona o Yerusalemka de nahino, so ona asa nitago de nikalaki. 	 پس چه باید کرد؟ البته جماعت جمع خواهند شد زیراخواهند شنید که تو آمده‌ای.


Duma o ino qatotogoi gena ma ngale o nyawa la kanaga yalamoka, ena gena ona la kanaga o dodoto itotiai magena yososininga, sidago lo ona aku yanako itiai de lo o kia naga itotiai de o kia naga isasala gena lo aku yatuga itiai. 	 اما غذای قوی از آن بالغان است که حواس خود را به موجب عادت، ریاضت داده‌اند تا تمییز نیک و بدرا بکنند.


Mamoi-mamoi o nyawa manga simaka de ngini nia ronga ma dorou yogaka de lo inisisangisara. Komagena lo ma orasi ngini nimuruo naga nia dodiao lo yasangisaraka de manga susa magena lo niamoku. 	 چه از اینکه از دشنامها وزحمات تماشای مردم می‌شدید، و چه از آنکه شریک با کسانی می‌بودید که در چنین چیزها بسرمی بردند.


So komagena o dongoho moili o Gikimoi asa wositatapu, la o nyawa aku yogoge dede Una. De o dongoho magena, eko o orasi manena, de o wange kia to Una Awi ili gena poiise. Sababu ma nabi Musa de o taungu o ratu muruo naga ipapasaka, de ma Kolano Daud o demo wolefo, kiaka o ayati iqomaka yaeetoka itemo, "Nakoso o wange manena ngini o Gikimoi Awi ili niise gena, upa nia sininga niatogoi." 	 باز روزی معین می‌فرماید چونکه به زبان داود بعد از مدت مدیدی «امروز» گفت، چنانکه پیش مذکور شدکه «امروز اگر آواز او را بشنوید، دل خود راسخت مسازید.»


Ai gogolo komagena sababu ngohi tinisininga foloi, so todupa tanu ngini de ngohi pomakamake kali la aku o Gikimoi Awi Gurumi ma buturu tinihike, ma ngale o Jou Yesus niwipiricaya foloisi qaputuru. 	 زیرا بسیار اشتیاق دارم که شما را ببینم تا نعمتی روحانی به شما برسانم که شما استوار بگردید،


Iqomaka, kanaga ngini gena o Jou Yesus niwipiricaya waasi, so ngini kanaga pinisitero maro nisosone, sababu niodupa nia sala de nia dorou ma rabaka nigoge. 	 و شما را که در خطایا و گناهان مرده بودید، زنده گردانید،


O nyawa ma somoa yadala manga giliri masirete isimane, gena ma ngale idedemo o kia naga moi yamanara de manga buturu masirete, so komagena lo ngohi asa ai giliri masirete tosimane. 	 چونکه بسیاری از طریق جسمانی فخر می‌کنند، من هم فخر می‌نمایم.


Kanaga o Yesus wobicara wotemo, "Nimasosininga! Ma orasi gena iteka kawa de Ngohi manena asa tahino. Ma ngale Ngohi asa o nyawa tafanggali, mote de kanaga to ona manga manara moi-moi ma sopo, so nakoso o loha yaaka done asa o loha yamake de o dorou yaaka done asa o dorou yamake. 	 «و اینک به زودی می‌آیم و اجرت من با من است تا هر کسی را بحسب اعمالش جزا دهم.


Ma orasi o kia idadadika gena yakelelo, de o nyawa magena yangodu yamodo de yohairani icarawa, de o Gikimoi wisigiliri itemo, "Igogou! O kia naga ihahairani moi o wange manena pakeleloka." 	 و حیرت همه را فرو گرفت و خدا راتمجید می‌نمودند و خوف بر ایشان مستولی شده، گفتند: «امروز چیزهای عجیب دیدیم.»


Ngona noisidumu qaboloka, igogou asa Ngona noisioho kali, de ngohi inali icarawa, sababu Ngona asa kanaga dede ngohi.' 	 طریقهای حیات را به من آموختی و مرا از روی خود به خرمی سیرگردانیدی."


una magena wotagi to una awi tona masirete wosiija so ma ija magena wahike wasicoho o bi rasulka. 	 زمینی را که داشت فروخته، قیمت آن را آورد و پیش قدمهای رسولان گذارد.


So o putu magena de o Jou Yesus wahino womaokoye o Paulus awi dateka, de wotemo, "Ai ngopa, ani sininga naputuru de upa lo nimodo, sababu o kia ngona nosingangasu qabolo o Yerusalemka ma ngale Ngohi, komagena lo igogou asa ngona nosingangasu kali o Romaka." 	 و در شب همان روز خداوند نزد او آمده، گفت: «ای پولس خاطر جمع باش زیرا چنانکه دراورشلیم در حق من شهادت دادی، همچنین بایددر روم نیز شهادت دهی.»


Kagena de o Tomaska asa wotemo, "Hika ani raraga kanena nosipaqa. Nanano kasi to Ngohi Ai gia. De lo Ai alu ma ngunu ma naboka de ani gia nosipaqa. Bilasu ngona gena ka nopiricaya de lo nododato kawa." 	 پس به توما گفت: «انگشت خود را به اینجا بیاور و دستهای مرا ببین و دست خود رابیاور و بر پهلوی من بگذار و بی‌ایمان مباش بلکه ایمان دار.»


Una ongo Maria muna magenaka wotemo, "Awa, o kiaso ngona noari. Naguuna ngona nowisari." Muna ami sininga ma rabaka motemo nagala Una gena o doro womomanara, so motemo, "Baba, nakoso Una magena Awi sone ma bake natuluruka, tanu noisingangasu ngohika, kiaka nowihado la ngohi aku towiqehe." 	 عیسی بدو گفت: «ای زن برای چه گریانی؟ که را می‌طلبی؟» چون او گمان کردکه باغبان است، بدو گفت: «ای آقا اگر تو او رابرداشته‌ای، به من بگو او را کجا گذارده‌ای تا من اورا بردارم.»


De lo o nyawa moi nakoso womasimaha la womasuna, una magenaka ngohi o sitiari moi towihike la una magena lo o Yahudika manga bi bobita o Gikimoino moi-moi qangodu bilasu waaka. 	 بلی باز به هرکس که مختون شود شهادت می‌دهم که مدیون است که تمامی شریعت را به‌جا آورد.


Duma o kia kanaga isuloka gena ngohi tinidelefo nginika, magena lo o hali qamomuane moi. Sababu magena aku panako ma ngale ngone so ma Kristus wisangisara qaboloka, de ngini nia manara ma dorou iqoqomaka gena niodongosaka, de o orasi manena nimatekedodara moi de moika. Magena maro o bubutu so ipasaka, de o orasi manena o nita ma siwa itotiai inidisiwa qaboloka. 	 و نیزحکمی تازه به شما می‌نویسم که آن در وی و درشما حق است، زیرا که تاریکی درگذر است و نورحقیقی الان می‌درخشد.


De ona asa itemo Unaka, "Asitagala! Baba Guru, o Yahudika ma nyawa o Yudeaka igogoge gena asa ka itemo, ma ngale Ngona done asa o teto inisipapaka, de Ngona o orasi manena nodupa la ngone asa kagena pokahikali?" 	 شاگردان او راگفتند: «ای معلم، الان یهودیان می‌خواستند تو راسنگسار کنند؛ و آیا باز می‌خواهی بدانجابروی؟»


So igogou Ngohi, o Nyawa ma Duhutu manena, tapareta o Sabat ma wange so magena lo Ai kuasa ma rabaka." 	 بنابراین پسر انسان مالک سبت نیزهست.»


De ngone lo panako o Gikimoi ma Ngopa wahino qaboloka, de Una lo wonasinako ngoneka la ngone gena de o Gikimoi wototiai igogou powinakoka. Ngone de o Gikimoi gena pomatekerimoika, de ngone lo dede ma Ngopa o Yesus Kristus lo pomatekerimoika. So, ai ngopa-ngopa tinisosininga, igogou-gogou ma Kristus Una magena o Gikimoi wototiai de Una magena lo o oho ka sidutu ikakali. 	 اما آگاه هستیم که پسرخدا آمده است و به ما بصیرت داده است تا حق رابشناسیم و در حق یعنی در پسر او عیسی مسیح هستیم. اوست خدای حق و حیات جاودانی.


Kagena de Una asa o segel ma motohaka waraca kali. Waraca kali de ngohi takelelo o riho moi o suba o haiwani yatotolaka, de kanaga ma litimika o bi nyawa isosone manga jiwa. Ena gena, ma ngale ona o Gikimoi Awi demo yopiricaya de o Yesus Kristus Awi dodoto itotiai isihohabari ona magena yatoomaka. 	 و چون مهر پنجم را گشود، در زیر مذبح دیدم نفوس آنانی را که برای کلام خدا و شهادتی که داشتند کشته شده بودند؛


Done ma orasi o tahu ma duhutu womomi de wahika o ngoraka de magena waperesu, de nakoso ngini kanaga o ngora ma duduka nimaokoye, de asa ngini niaso-aso, 'Jou, kodo! O ngora nomibelenga ngomika.' Duma una magena asa winisango wotemo, 'Igogou, ma ngale ngini gena kiano ngohi tininakowa.' 	 بعد از آنکه صاحب‌خانه برخیزد ودر را ببندد و شما بیرون ایستاده در را کوبیدن آغاز کنید و گویید خداوندا خداوندا برای ما بازکن. آنگاه وی در جواب خواهد گفت شما رانمی شناسم که از کجا هستید.


Igogou, o orasi imasidiado qaboloka ma ngale ngini o nyawa ma somoa gena niadoto, sababu itekaka de ngini o Jou Yesus niwipiricaya. Duma ngini gena bilasu inidoto kali o Gikimoi Awi demo o dodoto ma nonoma de nimasidailako waasi o dodoto qatotubuso la niaqehe. Ce! Ngini nimatero maro ka o ngopa so kanaga yacekesi, kiaka yaaaku waasi o ino yooqo duma ka yosusu bai! 	 زیرا که هر‌چند با این طول زمان شما را می‌باید معلمان باشید، باز محتاجیدکه کسی اصول و مبادی الهامات خدا را به شمابیاموزد و محتاج شیر شدید نه غذای قوی.


Nakoso ngini iningaho o puji ma bi tahuka, de inikalaki nagoona ipopareta manga simaka, upa lo nimodo ma ngale o kia bilasu ngini nisango. 	 و چون شما را درکنایس و به نزد حکام و دیوانیان برند، اندیشه مکنید که چگونه و به چه نوع حجت آورید یا چه بگویید.


Sababu o Gikimoi ma Ngopa o Yesus Kristus, kiaka ngomi o Silwanus de lo o Timotius miwisihohabari nginika, Una gena wongaliwa. Una Awi sininga ipeluwa, de idadiwa la ma moi wotemo, "Komagena," de ma moili wotemo, "Komagenawa." To Una Awi ngale ngoneka magena lo itagaliwa de aku popiricaya. 	 زیرا که پسرخدا عیسی مسیح که ما یعنی من و سلوانس وتیموتاوس در میان شما به وی موعظه کردیم، بلی و نی نشد بلکه در او بلی شده است.


To ngohi ai demo nginika, magena maro o bi sulo ma demo gena hiwa. Ai ngale gena, ngini tinisingangasu ona magena o Makedoniaka manga dodara gena igogou ilamo, kiaka manga roriwo o pipi ikaeli yahike o nyawaka, la ma ngale ngohi aku tanano nakoso igogou ngini lo o nyawa niadodara. 	 این را به طریق حکم نمی گویم بلکه به‌سبب اجتهاد دیگران و تااخلاص محبت شما را بیازمایم.


Magena de o jojaga moi Awi dateka gena Una Awi bioko wosidopoka de wotemo, "Ce! Nobarani sidago lo nosango komagena ma Imam Wilalamoka." 	 و چون این راگفت، یکی از خادمان که در آنجا ایستاده بود، طپانچه بر عیسی زده، گفت: «آیا به رئیس کهنه چنین جواب می‌دهی؟»


De sababu ngini ma Kristus niwipiricayaka, so o Gikimoi wotemo ngini maro o Abraham awi ngopa de awi danoku, so o Gikimoi Awi jaji qangodu o Abrahamka gena aku niamake. 	 اما اگر شما ازآن مسیح می‌باشید، هرآینه نسل ابراهیم وبرحسب وعده، وارث هستید.


De ona bilasu o nyawa ma somoa moi lo upa yasibicara qatorou de upa lo imakangamo. Duma ona bilasu de manga sabari ilamo la o bi nyawa yadodara de lo bilasu o orasi isigeto-geto manga sininga qamuuqu o bi nyawaka. 	 و هیچ‌کس را بدنگویند و جنگجو نباشند بلکه ملایم و کمال حلم را با جمیع مردم به‌جا آورند.


Sababu ngone nanga rohe la kanaga done isosone de ibabaka, magena asa yatagali idadi maro o rohe kiaka kanaga isone kawa de ibaka kawa. 	 زیرا که می‌باید این فاسد بی‌فسادی را بپوشد و این فانی به بقا آراسته گردد.


Duma kanaga ngini nia sidongirabaka la nakoso o nyawa manga siningaka de o nyawa yalalago asa yaholu de yadoosa ifoloi, de manga dupa gena ma ngale ka ona masirete imasihie de foloisi imasilamo de o nyawa ma binuka, upa lo o nyawa ona magena yotemo, "Ngohi manena o nyawa tococawaro moi." Nakoso manga bicara komagena, ona magena asa ka yokulai so yamotewa o dodoto itotiai. 	 لکن اگر در دل خودحسد تلخ و تعصب دارید، فخر مکنید و به ضدحق دروغ مگویید.


"Kanaga o nyawa moi lo yahiwa la o poci watupuka, de lo o poci magena o kula wositalakeka eko waihuka. Duma bilasu o poci magena wahado ma dadamika ma ngale o nyawa lo yowosa de aku ma siwa gena yangodu yakelelo. 	 و هیچ‌کس چراغی نمی افروزد تا آن را درپنهانی یا زیر پیمانه‌ای بگذارد، بلکه بر چراغدان، تا هر‌که داخل شود روشنی را بیند.


Ngohi tanakoka o bi moi-moi o kia asa ngini niaakaka. Komagena ngaroko o sangisara nidahe, duma ma ngale Ngohi so ngini nimanara ka nikaeli sidago Ngohi nipiricaya qaputurusi. De ngini o bi nyawa ma dorou nialawangi de lo o nyawa itemo ona o Gikimoi Awi sosulo magena niatailako kasi sidago nianako ona magena o nyawa ikokulai. 	 می‌دانم اعمال تو را و مشقت و صبرتو را و اینکه متحمل اشرار نمی توانی شد و آنانی را که خود را رسولان می‌خوانند و نیستندآزمودی و ایشان را دروغگو یافتی؛


O nyawa icocawaro gena imajobo so ipasaka, de o Jou Awi malaikat imasimane kali o Yusuf awi doguruga ma rabaka. De o malaikat magena itemo o Yusufka, "O Herodes awi edekati o ngopa Una magena wisari ma ngale iwitooma. Ma sababu magegena, so hika nomomi la o ngopa Una magena de ma awa nangaho la niloqa nimatuluru de nikahika o Mesirka nigoge. Kagena nigogesi, de nitamaha sidago Ngohi asa tonisingangasu kali ngonaka." 	 و چون ایشان روانه شدند، ناگاه فرشته خداوند در خواب به یوسف ظاهر شده، گفت: «برخیز و طفل و مادرش را برداشته به مصر فرارکن و در آنجا باش تا به تو خبر دهم، زیرا که هیرودیس طفل را جستجو خواهد کرد تا او راهلاک نماید.»


Duma nakoso kanaga to ngini nia sininga ma rabaka ma Kristus wogoge, de ma ngale o dorouka gena ngini nia dupa ihiwaka maro isosoneka, so to ona manga dupa lo ihiwaka. Duma Awi Gurumi asa o oho ka sidutu ikakali winihike, so ngini nia dupa gena ka cawali o moi-moi o kia itotiai magena niaaka. 	 و اگر مسیح در شما است، جسم به‌سبب گناه مرده است و اما روح، به‌سبب عدالت، حیات‌است.


Ma sababu magegena o bi Farisika ma nyawa de o bi guru agama Unaka wisano, "Qadoohaso Ani muri-muri yatilaku to ngone nanga ete de nanga topora manga jojoho. Ce! Ona ioqo de manga gia yatiodowa." 	 پس فریسیان و کاتبان از اوپرسیدند: «چون است که شاگردان تو به تقلیدمشایخ سلوک نمی نمایند بلکه به‌دستهای ناپاک نان می‌خورند؟»


Awi muri-muri asa yohairani Una Awi demo magena. Duma Una wosidadu wotemo onaka, "Ai ngopa-ngopa, igogou isusa o nyawa asa iwosa o Gikimoi Awi paretaka! 	 چون شاگردانش از سخنان او در حیرت افتادند، عیسی باز توجه نموده، بدیشان گفت: «ای فرزندان، چه دشوار است دخول آنانی که به مال و اموال توکل دارند در ملکوت خدا!


Magena de o Yesus wosango wotemo o Yohanes awi nyawa yasinoto ona magenaka, "Nilihoka de niododedemo unaka o kia niakokelelo de lo o kia niiise: o nyawa ibipipilo imasigeleloka, ibilulugu itagika, yabipapado yalohaka, de yabitotopongo imasigiseka, de isosone yasioho kali de lo o habari qaloloha isihabari o bi nyawa isususaka. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «بروید و یحیی را از آنچه دیده و شنیده‌اید خبردهید که کوران، بینا و لنگان خرامان و ابرصان طاهر و کران، شنوا و مردگان، زنده می‌گردند و به فقرا بشارت داده می‌شود.


Una Awi muri-muri isango itemo, "Baba, o riho manena imatinga-tingano. De o ino kiano pamake la o nyawa yangodu manena pasioqo." 	 شاگردانش به او گفتند: «از کجا در بیابان ما را آنقدر نان باشدکه چنین انبوه را سیر کند؟»


Qabolo de wotemo o nyawa ma sinotoka, 'De ngona ani nagi gena o kiamoi.' O nyawa gena wosango, 'O igo o karung cala moi.' O arata ma jojaga una magena wotemo, 'Manena ani nagi ma surati, nalefo ka o karung ratu tupaange.' 	 باز دیگری را گفت از تو چقدر طلب دارد؟ گفت صد کیل گندم. وی را گفت سیاهه خود را بگیر و هشتادبنویس.


Una asa wodadi wolamo o nyawa manga simaka de lo Una wisiaso o Gikimoi Wikukuruye ma Ngopa. De Una magena o Jou Gikimoi asa witide la Una wodadi o kolano moi maro ma Kolano Daud, Awi topora iqoqomaka. 	 او بزرگ خواهد بود و به پسر حضرت اعلی، مسمی شود، و خداوند خداتخت پدرش داود را بدو عطا خواهد فرمود.


Nia tarupa nimasitibaku de nia baju gena ka nia roheka. 	 بلکه موزه‌ای در پا کنید ودو قبا در بر نکنید.»


So qabolo de o Yesus wotemo kali onaka, "We! Ngini nisidodoguwa o ade-ade magena. Nako komagena, de ngini nisidodoguwa o ade-ade ma somoali. So o ade-ade magena ma ngale komanena: 	 و بدیشان گفت: «آیا این مثل رانفهمیده‌اید؟ پس چگونه سایر مثلها را خواهیدفهمید؟


Hika ngini niosiningali, upa ka o nyawa yangodu, duma igogou-gogou done ngone asa o bi malaikat lo manga galaki pahiri. So nako komagena, de igogou o bi moi-moi o orasi manena de o wange isigeto-geto gena aku niahiri bai! 	 آیانمی دانید که فرشتگان را داوری خواهیم کرد تاچه رسد به امور روزگار؟


So o Abraham wotemo, 'Nakoso o Musa de o nabi-nabi ma binuka manga demo magena ona yosigisewa, de ona magena lo asa yosigise lo waali, ngaroko kanaga wososone moi de wooho kali.' " 	 وی را گفت هرگاه موسی و انبیا را نشنوند اگر کسی از مردگان نیزبرخیزد، هدایت نخواهند پذیرفت.»


"Yohanes, bilasu o surati moi nalefo de nosidingo o gogobu o Efesuska de to ona manga bobaretaka nasingangasu: Ngohi manena gena Una Awi gia ma girinaka o bi ngoma tumudingi wacocoho de lo o silo de ma dadami o guracino tumudingi ma dongirabaka wotagi-tagi. De Ngohi manena Ai demo tinisingangasu nginika. 	 «به فرشته کلیسای در افسس بنویس که این را می‌گوید او که هفت ستاره را بدست راست خود دارد و در میان هفت چراغدان طلامی خرامد.


Sababu o bi demo moi-moi noidedemo Ngohika magena tadedemo onaka, de ona yaqehe qaloha. Ona yanako igogou Ngohi gena tahino Ngonano de lo yopiricaya Ngona gena Ngohi noisuloka so tahino. 	 زیرا کلامی را که به من سپردی، بدیشان سپردم و ایشان قبول کردند و از روی یقین دانستند که ازنزد تو بیرون آمدم و ایمان آوردند که تو مرافرستادی.


So de o Petrus de o Yohanes iwosa de wakelelo, so una magena wogolo onaka la hitilahi o pipi sutu iwihike unaka. 	 آن شخص چون پطرس و یوحنا رادید که می‌خواهند به هیکل داخل شوند، صدقه خواست.


Duma kanaga o nyawa ipipiricaya o Yesuska o bolu moi o Farisika ma nyawa, de ona yamuruo naga imaoko de itemo, "He! Bilasu o Yahudika ma nyawa yasowo de o Yesus iwipipiricayaka, ona magena lo imasuna kasi de bilasu pasulo yamote o bobita o Musa wosilelefoka." 	 آنگاه بعضی از فرقه فریسیان که ایمان آورده بودند، برخاسته، گفتند: «اینها را باید ختنه نمایند و امر کنند که سنن موسی را نگاه دارند.»


Mimoi ongo Yohana o Khuza ma peqeka, una woleleleani moi o Kolano Herodes awi kadatoka. Kanaga lo ongo Susana de lo o bi ngopeqeka ma somoali yadadala. O ngopeqeka ona magena de manga pipi masirete aku yariwo o Yesus de lo Awi muri-muri. 	 و یونا زوجه خوزا، ناظر هیرودیس و سوسن و بسیاری از زنان دیگرکه از اموال خود او را خدمت می‌کردند.


Duma o nyawa la kanaga manga ngongano he isisa, ona magena manga sininga o Gikimoi aku wasiputuru, de Una ngomi mia sininga lo asa wosiputuru, sababu o orasi magenaka o Titus una magena womasidiado ngomika. 	 لیکن خدایی که تسلی دهنده افتادگان است، ما را به آمدن تیطس تسلی بخشید.


Duma nako o Petrus una magena woise de womagogora o boosuka. So kagena de una ka o boosu ma ngoraka, de womarukuku so ma rabaka womaginano. Eh? Kagena ka cawali o baro qaaare ihadoku. Qabolo de una woliho awi tahuka de awi gamamuka, de womasosininga o kia idadadika. 	 اما پطرس برخاسته، دوان دوان به سوی قبر رفت و خم شده کفن را تنها گذاشته دیدو از این ماجرا در عجب شده به خانه خود رفت.


Yopipilo yasinoto ona magena iliho, de o nyawa moili la kanaga wikokitoka so womomou una magena witota o Yesuska. 	 و هنگامی که ایشان بیرون می‌رفتند، ناگاه دیوانه‌ای گنگ را نزد او آوردند.


De ma ngale ona iqomaka o Gikimoi wasitatapu qaboloka de ona magena Una lo waasoka. De lo Una waaka manga sininga itiaika, sidago ona magena lo Una aku wasimulia imatero de Una. 	 و آنانی را که از قبل معین فرمود، ایشان را هم خواند و آنانی را که خواندایشان را نیز عادل گردانید و آنانی را که عادل گردانید، ایشان را نیز جلال داد.


"Ngohi manena tahino o duniaka la o uku toqaqo. De Ai dupa la ma ngale o uku magena isora qacapati. 	 من آمدم تا آتشی در زمین افروزم، پس چه می‌خواهم اگر الان در‌گرفته است.


Qaboloka, de o Yesus wotemo, "Idodooha kanaga ona yamogiowo yalohaka. De kiaka yasiwo. 	 عیسی ملتفت شده گفت «آیا ده نفر طاهر نشدند، پس آن نه کجا شدند؟


Komagena so hika nomisingangasu, ka qaloha o balastengi pofangu ma Kolano Wilalamo ma Kaisarka, eko upa." 	 آیا بر ما جایز هست که جزیه به قیصر بدهیم یا نه؟»


So ngaroko to Una awi sala moi lo yamakewa la isitatapu bilasu Una witooma, duma ona igolo o Pilatuska la witooma. 	 وهر‌چند هیچ علت قتل در وی نیافتند، از پیلاطس خواهش کردند که او کشته شود.


Komagena so o Paulus wotemo o Ananiaska, "Sutusi asa done ngona lo o Gikimoi wonipoka. Ce! Ngona maro o boberesu qapoputuruwa, duma yaqahuka so qaare la o nyawa itemo magena qaputuru icarawa. So ngona orasi manena nomatamiye nohakim ma ngale namote o bobita o Musa wosilelefoka, duma o bobita magena ngona masirete lo namotewa de sidago nobarani o nyawa nasulo so ngohi woipoka." 	 پولس بدو گفت: «خدا تو راخواهد زد، ای دیوار سفیدشده! تو نشسته‌ای تامرا برحسب شریعت داوری کنی و به ضدشریعت حکم به زدنم می‌کنی؟»


So ma ngale ngohi ai gogelelo qangodu gena qaloha icarawa, so o Gikimoi woihike ngohika o sangisara ma rupa moi, la idadiwa ngohi tomasihie. O sangisara gena maro o totopo moi to ngohi ai lakeka, de lo maro o Iblis ma sosulo moi ngohi isisususa. 	 و تا آنکه از زیادتی مکاشفات زیاده سرافرازی ننمایم، خاری در جسم من داده شد، فرشته شیطان، تا مرا لطمه زند، مبادا زیاده سرافرازی نمایم.


O wange he itumu de Awi muri yamogiowo de sinoto yahino itemo Unaka, "Baba! Sababu o riho manena imatingano, so nakoso qaloha, lebelaha o nyawa yadadala manena nasulo itagi o doku de o soa imakokadateka, la ona o ino imasari de lo o tahu la imasidodogu." 	 و چون روز رو به زوال نهاد، آن دوازده نزدوی آمده، گفتند: «مردم را مرخص فرما تا به دهات و اراضی این حوالی رفته منزل و خوراک برای خویشتن پیدا نمایند، زیرا که در اینجا درصحرا می‌باشیم.»


De o nyawa moi wipapado wakahika o Yesuska, de wobukuku wosuba. De wogolo wotemo, "Baba, nako nomode, de igogou aku noisiloha." 	 و ابرصی پیش وی آمده، استدعا کرد وزانو زده، بدو گفت: «اگر بخواهی، می‌توانی مراطاهر سازی!»


So ma para idala rabaku wiuumo komagena lo o ake ma rabaku. So nakoso qaloha, Baba, de tanu nowiriwo. Kodo, Baba! Nomigalusiri la nako Ngona ka aku de nomiriwo ngomi!" 	 و بارها او را در آتش و در آب انداخت تا او را هلاک کند. حال اگر می‌توانی بر ماترحم کرده، ما را مدد فرما.»


Qabolo de yakelelo o kia naga koloko o uku ma sora ilaqe-laqe de ihaja so itangi de igoge moi-moi ona magenaku. 	 وزبانه های منقسم شده، مثل زبانه های آتش بدیشان ظاهر گشته، بر هر یکی از ایشان قرار گرفت.


Ngaroko kanaga manga sidongirabano ona magena ngohi iduhudu sababu ma binuka o habari ma ngale ma Kristus gena isihabari de manga edekati ona masirete imasihie, duma kanaga o nyawa ipipiricaya ma binuka gena manga sininga itotiai de igogou qaloha so o habari ma ngale ma Kristus gena isihabari. 	 اما بعضی ازحسد و نزاع به مسیح موعظه می‌کنند، ولی بعضی هم از خشنودی.


Ngaroko komagena, ngohi ai edekati moi lo ihiwa la o surati manena tolefo ma ngale ngini o kia naga nihike ngohika, de lo ngohi ma moi waasi tinigolo nginika. Magena igogou to ngohi ai giliri, de nakoso ai giliri ma sababu gena o nyawa yasisaka de lo kanaga ngohi ai oho gena isusa sidago lo tosone gena, qadoohawa. Ka qaloha la ngohi bilasu tosone. 	 لیکن من هیچیک از اینهارا استعمال نکردم و این را به این قصد ننوشتم تا بامن چنین شود، زیرا که مرا مردن بهتر است از آنکه کسی فخر مرا باطل گرداند.


Una magena towisulo nginika gena ai edekati ngini winikurumi la ai habari winisiado so aku lo nia sininga wosiputuru. 	 که او را بجهت همین به نزد شمافرستادم تا از احوال ما آگاه باشید و او دلهای شمارا تسلی بخشد.برادران را سلام و محبت باایمان از جانب خدای پدر و عیسی مسیح خداوند باد.


De o nyawa una magena wosango, 'O gososo o liter cala saange.' So o arata ma jojaga una magena wotemo, 'Manena ani nagi ma surati. Nogogeku de taika nalefo, ka liter 1,500.' 	 گفت صدرطل روغن. بدو گفت سیاهه خود را بگیر ونشسته پنجاه رطل بزودی بنویس.


Nako ngohi, o orasi manena tongongano tanu o Jou Yesus o ngeko woihike la itekawa de asa o Timotius una magena towisulo la wahika winikurumi nginika. So nia habari ma ngale ngini kagena idodooha done asa una woliho de woisingangasu ngohino, de komagena ngohi lo ma orasi o habari ma ngale ngini gena toise asa ai sininga ma rabaka foloisi qaputuru de isanangi. 	 و در عیسی خداوند امیدوارم که تیموتاوس را به زودی نزد شما بفرستم تامن نیز ازاحوال شما مطلع شده، تازه روح گردم.


Duma maro o Gikimoi winihihirika Una magena witebi de Awi sininga ma rabaka o dorou moi lo ihiwa, komagena so bilasu ngini lo nitetebi de nia manara moi-moi ma rabaka o dorou moi lo niaakawa. 	 بلکه مثل آن قدوس که شما را خوانده است، خود شما نیز درهر سیرت، مقدس باشید.


Ma moili ma gubernur wosupu o Yahudika manga roririka wotemo kali, "He! Nianano! Nakoso Una magegena, ngohi towisisupu ma ngale gena tinidedemo nginika, igogou Una manena Awi sala moi lo ngohi tamakewa." 	 باز پیلاطس بیرون آمده، به ایشان گفت: «اینک او را نزد شما بیرون آوردم تا بدانیدکه در او هیچ عیبی نیافتم.»


Nakoso o nyawa la kanaga de nanga demo qatotorou Ngohika, itemo Ngohi o Nyawa ma Duhutu isowo, gena manga dorou lo aku isiapongu. Duma nakoso o demo qatotorou so yosiceke o Gurumi Qatetebi, de ona magegena o apongu he yamake kawa. 	 و هر‌که سخنی برخلاف پسر انسان گوید، آمرزیده شود. اما هر‌که به روح‌القدس کفر گویدآمرزیده نخواهد شد.


So o Paulus lo o gota kagena wotolomu so o uku yatatahu ma qokuku wongangado, de sababu o uku ma sahu, so ma sora ma rabano o ngihia moi isupu, de gila-gila awi giaka yagoli so ka ililikoka. 	 چون پولس مقداری هیزم فراهم کرده، بر آتش می‌نهاد، به‌سبب حرارت، افعی‌ای بیرون آمده، بر دستش چسپید.


O imamka ma bi sahe de lo o bi guru agama kagenadahu lo yongamo manga demo qatubuso ona iwikalaki Una. 	 و روسای کهنه و کاتبان حاضرشده به شدت تمام بر وی شکایت می‌نمودند.


Ngaroko to ngohi ai surati iqoqoma ma raba magena to ngini nia sininga isipelesoka, duma o surati tolefoka de magena ngohi tomatodubawa. Ma nonomaka, ma ngale nia sininga ipopeleso gena asa tanako so ngohi tomatoba de tomatodubaka. Duma nia beleso gena ka o orasi ma cunu. 	 زیرا که هرچند شما را به آن رساله محزون ساختم، پشیمان نیستم، اگرچه پشیمان هم بودم زیرا یافتم که آن رساله شما رااگر هم به ساعتی، غمگین ساخت.


O moi-moi iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Buku ma rabaka gena, nakoso pabaca, de magena ngone inadoto ma ngale ngone aku o sangisara pamoku de lo ngone inasiduduga so pongongano de popiricaya igogou Una Awi jaji gena qangodu asa wosiganapu. 	 زیرا همه‌چیزهایی که از قبل مکتوب شد، برای تعلیم ما نوشته شد تا به صبر وتسلی کتاب امیدوار باشیم.


De nako ngini gena o Gikimoi winisininga ifoloi. Una ngini wininako qaloha, so nia hutu ma dala lo Una waeto de wanako qangodu. 	 لیکن همه مویهای سر شما نیزشمرده شده است.


Komagena so ngone de nanga piricaya foloisi qaputuru potemo, "O Jou Una magena ngohi woiriwo, so ngohi gena imodowa. O kia bato o nyawa yaaka ngohika gena, ngohi imodowa." 	 بنابراین ما با دلیری تمام می‌گوییم: «خداوند مددکننده من است و ترسان نخواهم بود. انسان به من چه می‌کند؟»


Wipilikuka, de Una wingaho so itagi wisirisima ma nonoma o Hanaska, una magena o Kayafas ma toroa. O Kayafas una gena o taungu magena wodadi manga Imam Wilalamo, 	 و اول او را نزدحنا، پدر زن قیافا که در همان سال رئیس کهنه بود، آوردند.


Duma o Festus wasango onaka wotemo, "O Paulus gena kadoka o Kaisareaka o prajurit ona wijaga de ngohi masirete lo kanena itekawa, so sutusi de toliho kali. 	 اما فستوس جواب داد که «پولس را باید در قیصریه نگاه داشت»، زیرا خود اراده داشت به زودی آنجابرود.


Ngohi o Paulus tosumbayang to ngone nanga Jou Yesus Kristuska, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." Una o buturu woihike ngohika sidago o habari qaloloha aku tosihabari, sababu Una woipiricaya ngohi, so woitide la o bi nyawa aku taleleani. 	 و شکر می‌کنم خداوند خود مسیح عیسی را که مرا تقویت داد، چونکه امین شمرده، به این خدمتم ممتاز فرمود،


O demo magena ngomi masirete miiseka ma orasi ngomi lo kagena de Una o tala qatetebi ma qokuka. 	 و این آواز را ما زمانی که با وی درکوه مقدس بودیم، شنیدیم که از آسمان آورده شد.


O wange magenaka idadi o Herodes de o Pilatus ona imatekelolohaka, ngaroko iqoqoma ona imakasaturu. 	 و در همان روزپیلاطس و هیرودیس با یکدیگر مصالحه کردند، زیرا قبل از آن در میانشان عداوتی بود.


Ai dodiao nipipiricaya, ngomi minibaja de migolo nginika, la o nyawa ibobusengi so yomomanarawa ona magena niasitiari, de o nyawa la manga sininga ituturaka ona magena niariwo manga sininga nisiputuru, de lo o nyawa la manga sininga yacoho qaputuruwa so yodupa o dorou yasibaja eko lo manga piricaya qaputuru waasi, ona magena bilasu ngini niariwo. So komagena ngini lo bilasu de nia sabari ilamo o nyawa yangoduka. 	 لیکن‌ای برادران، از شمااستدعا داریم که سرکشان را تنبیه نمایید وکوتاه دلان را دلداری دهید و ضعفا را حمایت کنید و با جمیع مردم تحمل کنید.


Kagena de Una wotemo onaka, "Ai sininga ma sangisara qatubuso, tamalo gena maro he tosone. Ngini kanena nigogoge la nimajaga." 	 و بدیشان گفت: «نفس من از حزن، مشرف بر موت شد. اینجا بمانید و بیدار باشید.»


De lo o jara moi nisidailako ma ngale kugena o Paulus wopane la una niwingaho de niwijaga niwisidodiahi ma bati niwisidiado ma Gubernur Felikska." 	 و مرکبی حاضر کنید تا پولس را سوار کرده، او را به سلامتی به نزد فیلکس والی برسانند.»


Duma o Yesus wosangoli de ka woade-ade wotemo, "Qohaka, la o nyawa isosoneka ona masirete manga dodiao isosone gena asa yapoosu. Duma ngona gena notagi o habari, ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi gena, nosihabari." 	 عیسی وی را گفت: «بگذار مردگان مردگان خود را دفن کنند. اما تو برو و به ملکوت خداموعظه کن.»


O bi nyawa yangodu yohairani poli, sidago ona itemo moi de moika, "Wobarani bolo! Una Awi dodoto qamomuane! De Awi kuasa Una aku wapareta o bi toka isupu, de igogou wisigise Unaka." 	 و همه متعجب شدند، بحدی که از همدیگر سوال کرده، گفتند: «این چیست و این چه تعلیم تازه است که ارواح پلید رانیز با قدرت امر می‌کند و اطاعتش می‌نمایند؟»


O Demo magena kanaga o duniaka, de ngaroko Una wosidadika o bi moi-moi qangodu o dunia ma rabaka, duma o dunia ma bi nyawa winakowa Una magena naguuna. 	 او در جهان بود و جهان به واسطه او آفریده شد و جهان او را نشناخت.


Ngaroko, ngini gena niamalo maro nia kurangi moi lo ihiwa de o bi moi-moi qangodu ma rabaka gena maro nikaya. Ce! Nitemo ngini gena maro o bi kolano ipopareta, de ngomi hiwa. We! Komagenawa. Ka qaloha nakoso igogou nidadi o bi kolanoka, la ma ngale ngomi lo aku mipareta dede ngini. 	 الحال سیر شده و دولتمند گشته‌اید و بدون ما سلطنت می‌کنید؛ و کاشکه سلطنت می‌کردیدتا ما نیز با شما سلطنت می‌کردیم.


Ngaroko komagena, nako ngini gena komagenawa. Duma ngini asa niwisigise o Gurumi Qatetebika, sababu igogou kanaga to ngini nia sininga ma rabaka wogogeka. De nakoso kanaga o nyawa lo manga sininga ma rabaka ma Kristus Awi Gurumi ihiwa, de ona magegena ma Kristus Awi nyawa yasowo. 	 لکن شما در جسم نیستید بلکه در روح، هرگاه روح خدا در شما ساکن باشد؛ وهرگاه کسی روح مسیح را ندارد وی از آن اونیست.


De nakoso Una Awi nyawa manga oho ikurangi gena, bilasu o kia naga nginika magena nimakeregu de ona. De bilasu niodupa niaaso o nyawa ma somoa imasidodogu nia tahuka. 	 مشارکت در احتیاجات مقدسین کنید و در مهمانداری ساعی باشید.


Qabolo de o prajuritka manga dala magena imasidailakoka, so o putu ma rabaka de ona o Paulus iwingaho de itagi sidago imasidiado o Antipatris ma kotaka. 	 پس سپاهیان چنانکه مامور شدند، پولس را در شب برداشته، به انتیپاتریس رسانیدند.


Sababu ma Kristus bilasu wopareta maro o kolano moi sidago ma orasi to Una Awi lawangi yangodu gena o Gikimoi watura kasi. 	 زیرا مادامی که همه دشمنان را زیر پایهای خود ننهد، می‌باید اوسلطنت بنماید.


Komagena o wange isigeto-geto muna momatotoore. So o Paulus witoosa so wongamo de womakiliho munaka, de wotemo o toka magenaka, "Dede o Yesus Kristus Awi kuasa ngohi tonisulo ngona nosupu o ngopeqeka magenano." De o orasi magena qabolo o toka magena isupu de miqohaka o ngopeqeka magena. 	 و چون این کار را روزهای بسیار می‌کرد، پولس دلتنگ شده، برگشت و به روح گفت: «تو را می‌فرمایم به نام عیسی مسیح ازاین دختر بیرون بیا.» که در ساعت از او بیرون شد.


Ona yamake waasi, sababu o Gikimoi wosidailako ngoneka o kia naga moi foloisi qaloloha, la ka ma moi ngone dede ona asa pamake o laha kanaga ma kurangi moi lo ihiwa. 	 زیرا خدا برای ماچیزی نیکوتر مهیا کرده است تا آنکه بدون ماکامل نشوند.


O wange moiku ma orasi o Paulus wobicara, de o nyawa una magena kagena womatamiye de awi demo gena wosigigise. So kagena de o Paulus wikeri-keri una magenaka, de wimalo igogou una o Gikimoi wipiricaya so aku wisiloha, 	 چون او سخن پولس رامی شنید، او بر وی نیک نگریسته، دید که ایمان شفا یافتن را دارد.


So ma orasika gena nia dedemo ma sihino ngini nowa, duma nia demo magena nia Baba Awi Gurumi asa inisingangasu nginika, de asa ngini niodedemo. 	 زیرا گوینده شما نیستید بلکه روح پدر شما، در شما گوینده است.


So mianako igogou o Gikimoi ngini winihirika, sababu maro iqomaka nanga Jou de Awi nalika de maro ngomi lo iqoma de mia nalika, komagena ngini lo ma orasi o habari magena niaqeheka. Ngaroko o nyawa asa ngini nisisangisara, duma ngini de o Gurumi Qatetebi ma buturu so ngini lo de nia nalika. 	 وشما به ما و به خداوند اقتدا نمودید و کلام را درزحمت شدید، با خوشی روح‌القدس پذیرفتید،


Sababu nako ngohi de lo ngini manena, ma ngale nanga sininga itotiai gena ngone pongongano done asa o Gikimoi waaka. O wange moiku done o Gikimoi asa waaka wosibolo, de ma ngale magegena ngomi miodamahasi. Sababu o Gurumi Qatetebi asa waakaka, so done o Gikimoi waaka gena igogou ngomi aku miopiricaya. 	 زیرا که ما بواسطه روح از ایمان مترقب امید عدالت هستیم.


O wange muruo naga ipasaka, de ma nongoru una magena awi gimina gena wosiija, qabolo de wotagi o doku ikukuruka. Kadoka una awi oho ka worarame moi so awi pipi wosigoguule sidago wamataka. 	 و چندی نگذشت که آن پسر کهتر، آنچه داشت جمع کرده، به ملکی بعید کوچ کرد و به عیاشی ناهنجار، سرمایه خود را تلف نمود.


De nagoona kanaga manga doroka lo upa yoliho la manga baju yaqehe, duma ka yodoloqa. 	 و هر‌که در مزرعه است، بجهت برداشتن رخت خود برنگردد.


wotemo, 'O Nyawa ma Duhutu bilasu wisidoa o nyawa ma dorouka, so wisidasangahadika, de o wange saangeka Una asa wooho kali.' " 	 گفت ضروری است که پسر انسان به‌دست مردم گناهکار تسلیم شده مصلوب گرددو روز سوم برخیزد.»


Sababu ma orasi igogou Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahino kali, de Ai hino gena asa o dunia ma pupuku ihaka yakelelo, maro o tatawi la kanaga yodisiwa o wange ma siwako sidago o wange ma dumusa. 	 زیرا همچنان‌که برق ازمشرق ساطع شده، تا به مغرب ظاهر می‌شود، ظهور پسر انسان نیز چنین خواهد شد.


So Una lo Awi ngopa yangodu wadoto, duma nakoso ngini winidotowa, gena ma ngale ngini Awi ngopa ma duhutu nisowo. 	 لکن اگر بی‌تادیب می‌باشید، که همه از آن بهره یافتند، پس شماحرام زادگانید نه پسران.


O ngopeqeka yasinoto o tamo yotutu ma rabaka, de mimoi asa imingaho de moili asa imiqohaka.(( 	 و دوزن که در یک جا دستاس کنند، یکی برداشته ودیگری واگذارده خواهد شد.


De o nyawa o Yesus Awi simaka itagi ona magena iwingamo unaka itemo, "He! Nomapopongo!" Duma una gena ka foloisi womatotoore, "O Daud awi ngopa de awi dano moiku, kodo! Noigalusiri ngohi!" 	 و هرچند آنانی که پیش می‌رفتند او را نهیب می‌دادند تا خاموش شود، او بلندتر فریاد می‌زد که پسر داودا بر من ترحم فرما.


De kanaga ona lo yanakoka, to Ngohi Ai moi-moi qangodu gena igogou ma sihino Ngonano. 	 و الان دانستند آنچه به من داده‌ای از نزد تو می‌باشد.


Nakoso ngohi lo todupa ai giliri tosimane gena, idadiwa potemo ngohi tobicara maro tofufuma moi, duma igogou ai giliri o kia naga tosimamane gena asa itiaika. Duma ai giliri masirete tosimane gena asa todupawa. Upa sidago ma orasi ai jarita magena o nyawa yoise, de ona ai giliri magena yosimane. Nakoso o nyawa la kanaga yodupa ai giliri yosimane, de ona magena bilasu ka ai manara yanano de ai demo yoise. 	 زیرااگر بخواهم فخر بکنم، بی‌فهم نمی باشم چونکه راست می‌گویم. لیکن اجتناب می‌کنم مبادا کسی در حق من گمانی برد فوق از آنچه در من بیند یا ازمن شنود.


O Gikimoi winiaso la ngini nidadi to Una Awi nyawa masirete, Una gena aku niwipiricaya igogou, sababu Una aku winijaga qaloha. 	 امین است دعوت کننده شما که این را هم خواهد کرد.


Komagena lo ngini, nako o manara ma duduno, kiaka o nyawa aku yakokelelo gena, ngini maro nitiai. Duma nia sininga ma rabaka kanaga iwedo-wedo de o gulai de lo o dorou. 	 همچنین شما نیز ظاهر به مردم عادل می‌نمایید، لیکن باطن از ریاکاری و شرارت مملوهستید.


Tanu ngini de nia sabari ilamo la niise o kia naga ngohi asa tinidedemo nginika. Ngaroko, ngohi manena ai giliri tosimane maro sutu tofuma, so tanu ngini de nia sabari ngohika. 	 کاشکه مرا در اندک جهالتی متحمل شوید و متحمل من هم می‌باشید.


Sababu o dunia manenaka ngone nanga goge kiaka ikakali ma riho gena ihiwa, duma o goge ma riho maro komagena igogou ngone kanaga podamaha, kiaka asa pamake o orasi ma simaka. 	 زانرو که در اینجا شهری باقی نداریم بلکه آینده را طالب هستیم.


"Kanaga idadiwa o gota qaloloha gena ma sopo qatorou, de lo o gota qatotorou gena ma sopo qaloha. 	 «زیرا هیچ درخت نیکو میوه بد بارنمی آورد و نه درخت بد، میوه نیکو آورد.


Duma koloko o nyawa o buino iwisisupu de iwipilikuwa, komagena o Gikimoi o Yesus iwisisupuka o sone ma rabano de wosone kawa, sababu o sone ma kuasa lo yaakuwa Una wipareta. 	 که خدا دردهای موت را گسسته، او را برخیزانیدزیرا محال بود که موت او را در بند نگاه دارد،


So nakoso ona de o tona ma duhutu lo o Jou Yesus wipiricayaka, so una dede ona imatekedodiao qaloha, ngaroko ona magena upa una he wisigise kawa. Duma ona magena bilasu o tona ma duhutu iwileleani foloisi qaloha, sababu o tona ma duhutu una magena asa wopiricayaka, so ona de una imatekedodara. O dodoto moi-moi qangodu ngohi talelefoka gena ngona bilasu nadoto de nasisitiari onaka. 	 اما کسانی که آقایان مومن دارند، ایشان را تحقیر ننمایند، ازآنجا که برادرانند بلکه بیشتر خدمت کنند از آنروکه آنانی که در این احسان مشارکند، مومن ومحبوبند.


De ngini gena, ce, ngaroko nia dodiao awi gogoho maro komagena, duma kanaga nimasihiesi. Duma ngini bilasu nia sininga isusa de lo nimaqe, sidago lo ngini o gogobu nia sidongirabano nia dodiao una magena niwisisupu. 	 و شما فخر می‌کنید بلکه ماتم هم ندارید، چنانکه باید تا آن کسی‌که این عمل را کرداز میان شما بیرون شود.


So kagena ona yangodu ka yooqosi, de Una womaoko de Awi baju wahoi so wahadoku, de o handok waqehe so Awi doino wosipilikuka. 	 از شام برخاست و جامه خود را بیرون کرد ودستمالی گرفته، به کمر بست.


Tanu lo naaka moiwa yanako ma diai. Maro de manga lakoka duma imasigelelowa. Ona lo nasidipito, maro o gilalo moi o wange isigeto awi gina qatubuso." 	 چشمان ایشان تار شود تا نبینند و پشت ایشان را دائم خم گردان.»


De lo ma ngale o Yahudika ma nyawa yasowo gena kanaga isilefo kali itemo, "He! Ngini o bi bangsa ninali nimakomote de o Gikimoi Awi nyawa, dede o Yahudika lo nirarame. 	 و نیز می‌گوید «ای امت‌ها باقوم او شادمان شوید.»


Qabolo de o Zebedeus ma peqeka de ami ngopa yasinoto yahino o Yesuska. Muna magena momabukuku mosuba Unaka, ma ngale o kia naga moi mogolo. 	 آنگاه مادر دو پسر زبدی با پسران خود نزدوی آمده و پرستش نموده، از او چیزی درخواست کرد.


Ngohi togolo nginika tanu muna magena ngini nimiqehe foloi qaloha, sababu maro ngini komagena lo muna o nyawa o Jou mowipipiricaya moi. De lo muna gena ami kurangi tanu ngini sutu nimiriwo, sababu o nyawa he yadalaka de lo ngohika muna masirete lo moriwo qaboloka. 	 تااو را در خداوند بطور شایسته مقدسین بپذیرید ودر هر چیزی که به شما محتاج باشد او را اعانت کنید، زیرا که او بسیاری را و خود مرا نیز معاونت می‌نمود.


O wange magena qabolo de o Yesus o tahu magenano wosupu wotagi kagena o talaga Galilea ma dalateka wogogeku. 	 و در همان روز، عیسی از خانه بیرون آمده، به کناره دریا نشست


Una magena wahino ma ngale o nita ma duhutu magegena wosingangasu o bi nyawaka, la ma ngale ona yangodu o demo magena aku yoise de lo yopiricaya. 	 او برای شهادت آمد تا بر نورشهادت دهد تا همه به وسیله او ایمان آورند.


Duma kanaga Ai Baba Awi Dagali moili magena done asa winidoto nginika. Awi Dagali o Gurumi Qatetebi gena Ai Babaka togolo so Una wosulo la done asa wahino nginika, ma ngale o bi moi-moi qangodu ngini niamomanara gena winidoto, de lo o bi moi-moi tinidodedemoka gena qangodu winisisininga kali. 	 لیکن تسلی دهنده یعنی روح‌القدس که پدر او را به اسم من می‌فرستد، اوهمه‌چیز را به شما تعلیم خواهد داد و آنچه به شما گفتم به یاد شما خواهد آورد.


Duma igogou ona kanaga foloisi yososininga o tona moi qaloloha, ena gena kadaku o sorogaka. Komagena so o Gikimoi asa wimaqewa nakoso ona wiaso Una to ona manga Gikimoi, sababu igogou Una o doku moi o sorogaka wosidailako lo qaboloka. 	 لکن الحال مشتاق وطنی نیکوتر یعنی (وطن ) سماوی هستند و از اینرو خدا از ایشان عار ندارد که خدای ایشان خوانده شود، چونکه برای ایشان شهری مهیا ساخته است.


"Ma orasi Ngohi tahino kali maro o Kolano moi gena, ma dodagi imatero maro o ade-ade manena: Kanaga o nyawa ma tuangi moi awi tahu wodongosa de wotagi o doku ma soa ikukuruka. Una magena womajobo waasi, de wileleleani waaso de wasulo de awi arata wosidodogu onaka, ma ngale una wihiwa de tanu ona gena yosiaka so ma dogo sutu yamake. 	 «زیرا چنانکه مردی عازم سفر شده، غلامان خود را طلبید و اموال خود را بدیشان سپرد،


So nakoso o nyawa nagoona la kanaga yotemo, "Ngohi de o Gikimoi mia rimoi gena itoguwa," de ona magena bilasu manga manara ma rabaka, o bi moi-moi yaaka gena, imatero maro o kia o bi moi-moi o Yesus Awi manara. 	 هرکه گوید که در وی می‌مانم، به همین طریقی که او سلوک می‌نمود، اونیز باید سلوک کند.


O Yesus wotemoli onaka, "O Gikimoi Awi pareta posiade-ade koloko wimoi o anggur ma doro ma duhutu kanaga ilangi-langisi de wosupu o nyawa wosari la yomanara awi anggur ma doroka. De o nyawa wamake, 	 «زیرا ملکوت آسمان صاحب‌خانه‌ای را ماند که بامدادان بیرون رفت تا عمله بجهت تاکستان خود به مزد بگیرد.


La ma orasi ona iise o Paulus wotemo o nyawa moi wosoneka de wooho kali, so o nyawa ma binuka o Paulus wisiihe, duma ma binukali itemo, "Ngomi ka miodupasi so ma ngale o moi-moi magena nosibicarali." 	 چون ذکر قیامت مردگان شنیدند، بعضی استهزا نمودند و بعضی گفتند مرتبه دیگر در این امر از تو خواهیم شنید.


Dede o ake ngohi manena tinisiosika, duma Una magena asa wahino de ngini la kanaga nimatoba de nimatodubaka, ngini magenaka wosingosa o Gurumi Qatetebi ma kuasa nia sininga ma rabaka wopareta." 	 من شما را به آب تعمید دادم. لیکن او شما را به روح‌القدس تعمید خواهد داد.»


Ngohi totemo igogou, takokoroka ona manga sidongirabano o nyawa moi lo ai rarame manena ma ino asa upa lo yaoqo.' " 	 زیرا به شما می‌گویم هیچ‌یک از آنانی که دعوت شده بودند، شام مرا نخواهد چشید.»


O Sabat ma wange moili de o Yesus wotagi wokahika, de wikelelo o nyawa moi ka wisibuo kusi de awi lako ipiloka. 	 و وقتی که می‌رفت کوری مادرزاد دید.


O nyawa nagoona nakoso ona o dodoto ikokulai yaholu de Ngohi ipiricaya qaputuru, ona maro o prajurit moi imakudubu sidago lo yatura so ona magena asa o baju qaaare yasitibaka. Komagena so Ngohi to ona magena manga ronga upa tapiki o oho ma buku ma rabaka, ena gena o nyawa ioho ka sidutu ikakali ma bukuka, de Ai Baba de lo Awi malaikat-malaikat manga simaka asa tosibicara totemo igogou ona magena lo to Ngohi Ai nyawa. 	 هرکه غالب آید به‌جامه سفید ملبس خواهد شد واسم او را از دفتر حیات محو نخواهم ساخت بلکه به نام وی در حضور پدرم و فرشتگان او اقرارخواهم نمود.


Nakoso o nyawa la kanaga o dodoto isasala yadoto o nyawa ipipiricayaka ma ngale o nyawa ipipiricaya manga sininga iruwahe sidago o dodoto itotiai yodongosa, ngona bilasu nasidapano ma moi eko nosidadu ma sinoto sidago lo imatogu. Duma nako imatogu yoholu, de o nyawa ona magena upa he nasimaha yodotoli. 	 و از کسی‌که از اهل بدعت باشد، بعد از یک دو نصیحت اجتناب نما،


Kanaga o nyawa moi awi ronga o Yusuf o Arimatea ma dokuno o Yudea ma daeraka. Una magena o nyawa ma loha moi de lo wododamaha o Gikimoi Awi orasi wopareta maro o kolano moi. Ngaroko una lo o Mahkamah Agama ma nyawa moi, duma una wosimotewa manga edekati de manga manara magena ma ngale o Yesus bilasu witooma. 	 که در رای و عمل ایشان مشارکت نداشت و از اهل رامه بلدی از بلاد یهودبود و انتظار ملکوت خدا را می‌کشید،


So komagena lo ma Kristus. Ka ma moi wosone Awi rohe wahike o Gikimoika la o nyawa manga dorou wamoku. De o orasi moi done asa imasidiado de Una asa wahinoli ma sinotoka, upa ma ngale o dorou wamokuli, duma o nyawa Awi hino yododamaha ma ngale ona magena asa wasisalamati. 	 همچنین مسیح نیز چون یک بار قربانی شد تاگناهان بسیاری را رفع نماید، بار دیگر بدون گناه، برای کسانی که منتظر او می‌باشند، ظاهر خواهدشد بجهت نجات.


De o nyawa yasinoto yasisasangahadi ona lo imasimote Una wisimaqe. 	 وهمچنین آن دو دزد نیز که با وی مصلوب بودند، او را دشنام می‌دادند.


Magena imatero maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O bi nyawa ma binuka imadolomu ilamo gena, ona lo ifoloiwa. De o bi nyawa ma binukali imadolomu ka ma cunu gena, ona lo ikurangiwa." 	 چنانکه مکتوب است: «آنکه بسیار جمع کرد، زیادتی نداشت و آنکه اندکی جمع کرد، کمی نداشت.


Qabolo de Una wacoho o ngopa magena ami giaka, de wotemo munaka, "He, Ai ngopa! Nomomi!" 	 پس او همه را بیرون کرد و دست دختر را گرفته صدا زد وگفت: «ای دختر برخیز.»


Duma o malaikat magena itemo, "Upa nimodo! Sababu ngohi tahino tinisingangasu o habari qaloloha moi nginika, kiaka o more de o nali ma ngale o nyawa yangodu o duniaka. 	 فرشته ایشان را گفت: «مترسید، زیرا اینک بشارت خوشی عظیم به شما می‌دهم که برای جمیع قوم خواهد بود.


Ngini, Euodia de lo Sintikhe o ngopeqeka nisinoto gena, ngohi tinibaja de togolo tanu ngini nia sininga idadi ka moi, sababu ngini nisinoto gena nidadi qabolo o Jou Awi nyawa. 	 از افودیه استدعا دارم و به سنتیخی التماس دارم که در خداوند یک رای باشند.


Sababu tanako igogou ngona nowipiricaya Unaka, so ngohi tonidedemo bilasu nososininga la ngona naaka nokaeli o manara o kia o Gikimoi wonihikeka ma orasi ai gia tahado ngonaku so namakeka. 	 لهذا بیاد تومی آورم که آن عطای خدا را که بوسیله گذاشتن دستهای من بر تو است برافروزی.


Qabolo de Awi Babaka wotemo, "Baba, tanu to Ngona Ani mulia nasikelelo o nyawaka." De kanaga o ili moi yoise o sorogano isibicara itemo, "To Ngohi Ai mulia gena tasikelelo qabolo o nyawaka, de lo Ngohi asa tasikelelo kali Ai mulia ma buturu." 	 ای پدر اسم خود را جلال بده!» ناگاه صدایی از آسمان در‌رسید که جلال دادم و باز جلال خواهم داد.


Sababu done ngone inangodu asa inangoso inasirisima ma Kristuska ma ngale nanga loha de nanga dorou gena Una wahiri. Wahiri qaboloka, de ngone moi-moi nanga manara o dunia manenaka kanaga nanga loha de nanga dorou ma sopo asa wafanggali de o loha eko o dorou. 	 زیرا لازم است که همه ما پیش مسند مسیح حاضر شویم تا هرکس اعمال بدنی خود را بیابد، بحسب آنچه کرده باشد، چه نیک چه بد.


Ngini gena nimaketerowa de nia ete de nia topora iqoqomaka, ona magena o Yahudika ma nyawa. Ma orasi o Gikimoi Awi jaji iqoqoma wadedemo onaka, de ona yahino yorisima o Sinai ma Talaka gena, o kia naga moi gena aku ka papaqa. We! Kagena yakelelo o uku isora-sora la ma qopo yasao, o lobi qatataro, de qakokipiri so o bubutu yatalakeka de lo o paro qasosihiloka. 	 زیرا تقرب نجسته‌اید به کوهی که می‌توان لمس کرد و به آتش افروخته و نه به تاریکی وظلمت و باد سخت،


"So o nyawa la kanaga Ai demo manena yoise de lo yaaka, ona magena imatero maro o nyawa wococawaro moi la kanaga awi tahu wosigoko o teto ma qokuka. 	 «پس هر‌که این سخنان مرا بشنود و آنها رابه‌جا آرد، او را به مردی دانا تشبیه می‌کنم که خانه خود را بر سنگ بنا کرد.


Duma o cawaro moi tosihohabari gena kanaga o Gikimoi Awi cawaro. Magena o nyawa o orasi iqoqoma-qomaka o Gikimoi wasimane waasi, duma ma orasi o dunia wosidadi waasi de Una kanaga wositatapu iqomaka done ngone wonasimulia. 	 بلکه حکمت خدا را درسری بیان می‌کنیم، یعنی آن حکمت مخفی را که خدا پیش از دهرها برای جلال ما مقدر فرمود،


Ma orasi o Petrus wakelelo o bi nyawa ona magena, de una wotemo onaka, "He, ai gianongoru de ai awabira! Upa lo niohairani ma ngale o hali idadadi manena. Upa lo nimaginano ngomino. Qadoohaso ngini nia sininga ma rabaka itemo, o nyawa una magena aku wotagi sababu de to ngomi mia kuasa masirete, eko nagala de to ngomi miaaka o bi moi-moi o Gikimoi wodudupa. 	 آنگاه پطرس ملتفت شده، بدان جماعت خطاب کرد که «ای مردان اسرائیلی، چرا از این کار تعجب دارید و چرا بر ما چشم دوخته‌اید که گویا به قوت و تقوای خود این شخص را خرامان ساختیم؟


De nakoso ngini la kanaga de nia dorouka gena, bilasu niaqoha la nimatoduba sidago lo niari de nidodora. De nakoso ngini lo kanaga de nia nali de nia moreka gena, bilasu nia sininga ma rabaka niatagali de o gari de o dodora isiuku-uku. 	 خود را خوار سازید و ناله وگریه نمایید و خنده شما به ماتم و خوشی شما به غم مبدل شود.


Komagena idadi de imaaka la isiganapuka, imatero maro o kia iqomaka o Gikimoi Awi demo ma nabi Yesaya wosilefo qaboloka, ena gena, 'Nakoso o nyawa ona magena de manga lakoka tanu imasigelelo, de nakoso de manga ngauka tanu imasigise, la manga sininga ipelenga de tanu isihoda, de asa manga dorou yodongosa de imatoba, de Ngohi manga Jou asa tasisalamati manga dorou ma rabano. Duma ona manga sininga qatogoi so de manga lakoka duma imasigelelowa de manga ngauka duma imasigisewa. So ona asa ka iise, duma moiwa yanako, de asa ka yakelelo, duma moiwa yanako ma diai.' " 	 زیرا قلب این قوم سنگین شده و به گوشها به سنگینی شنیده‌اند و چشمان خود را بر هم نهاده‌اند، مبادابه چشمها ببینند و به گوشها بشنوند و به دلهابفهمند و بازگشت کنند و من ایشان را شفا دهم."


Ai dodiao, o orasi manena o Gurumi Qatetebi bilasu towisimote so tomajobo tokahika o Yerusalemka. De asa tanakowa kadoka o kia idadi de imaaka to ngohi ai oho ma rabaka. 	 واینک الان در روح بسته شده، به اورشلیم می‌روم و از آنچه در آنجا بر من واقع خواهد شد، اطلاعی ندارم.


Sababu ngona lo nanako itotiai o bi moi-moi qangodu o Yahudika mia adati, de mia galepu, de lo mia sikoholu. Mutuwade ngohi togolo tanu de nisabari ilamo la nodupa noise. 	 خصوص چون تو درهمه رسوم و مسایل یهود عالم هستی، پس از تومستدعی آنم که تحمل فرموده، مرا بشنوی.


O roriwo o pipi magena o nyawa ipipiricaya o Makedonia de o Akhaya ma bi daeraka yodupa yatolomu ma ngale ona o nyawa ipipiricaya o Yerusalemka, manga sidongirabaka kanaga ona isususaka gena yahike. 	 زیرا که اهل مکادونیه و اخائیه مصلحت دیدند که زکاتی برای مفلسین مقدسین اورشلیم بفرستند،


Ai ngopa-ngopa tososininga, ma ngale o nyawa padodara gena togolo ngoneka, tanu upa ka ma bicara. Duma tanu ngone paaka de lo o nyawa asa padupa pariwo, la komagena to ngone nanga dodara gena igogou de itiai onaka. 	 ای فرزندان، محبت را به‌جا آریم نه درکلام و زبان بلکه در عمل و راستی.


Ona yasinoto magena de manga kuasa o Gikimoino la o dipa yapareta, so asa imuura kawa ma bati o Gikimoi Awi demo yosingangasu kasi. De ona yamake o kuasa lo o bi ake gena aku yaaka imadadi o au, de lo yamake o kuasa la o dunia ma raba qangodu aku yasisangisara, de o bodito moi-moi gena o orasi o kia bato ona itemo qangodu ka idadi mote to ona manga dupa. 	 اینها قدرت به بستن آسمان دارند تا در ایام نبوت ایشان باران نبارد و قدرت بر آبها دارند که آنها را به خون تبدیل نمایند و جهان را هر گاه بخواهند، به انواع بلایا مبتلا سازند.


Ai dodiao tinidododara, manena ai surati ma sinotoka tinidelefo nginika. O surati ngai sinoto magena ngohi talefo nginika, la ma ngale tinisigaro la ngini asa de nia sininga ibobolowo o dodoto itotiai gena niososininga. 	 این رساله دوم را‌ای حبیبان الان به شمامی نویسم که به این هردو، دل پاک شما را به طریق یادگاری برمی انگیزانم،


De o habari qaloloha gena bilasu de to Ngohi Ai ronga isihabari ma meta o bi nyawa yangoduka, la ma ngale ona manga dorouno imatoba de imatoduba de lo o Gikimoi waapongu. O habari magena bilasu isihabari ma meta o bi bangsa ma nyawa yangoduka, ma nonomaka o Yerusalemka. 	 و از اورشلیم شروع کرده، موعظه به توبه و آمرزش گناهان در همه امت‌ها به نام او کرده شود.


Ngone de ma Kristus pomarorimoika, gena pomasitero maro o tahu moi la kanaga isigoko gena yafato qaasu-asu sidago lo idadi o tahu qatetebi moi, kiaka ma rabaka qaloha so o Jou Gikimoi aku wogoge. 	 که در وی تمامی عمارت با هم مرتب شده، به هیکل مقدس در خداوند نمو می‌کند.و در وی شما نیز با هم بنا کرده می‌شوید تا در روح مسکن خدا شوید.


"Nakoso ngini gena Ngohi nidodara, de igogou ngini gena o kia bato Ngohi tinisusulo done asa niodupa niaaka. 	 اگر مرا دوست دارید، احکام مرا نگاه دارید.


Qabolo de kagena ona yogogeku Una iwijajaga. 	 و در آنجا به نگاهبانی او نشستند.


Ona la kanaga Ngohi iduhudu, de ona magena koloko Ai Baba lo iwiduhudu. 	 هر‌که مرا دشمن دارد پدر مرا نیز دشمن دارد.


Qabolo de o Paulus idaku wodola kali, so una de ngomi o Jou Yesus miwipipiricaya mimatolomuno, o oqo qatetebi gena miaaka so mioqoka, de una dede ngomi mimatekesibobicara sidago misidoginitaku qabolo de asa una womajobo. 	 پس بالا رفته و نان را شکسته، خورد و تا طلوع فجر گفتگوی بسیار کرده، همچنین روانه شد.


O bi nyawa yangodu, dede o balastengi itotolomu lo gena, yoise o Yesus Awi demo ma ngale o Yohanes. Yoiseka, de o Gikimoi Awi demo yaqehe qaloha, sababu iqomaka ona gena o Yohanes waosika. 	 وتمام قوم و باجگیران چون شنیدند، خدا راتمجید کردند زیرا که تعمید از یحیی یافته بودند.


Ngini bilasu nipiricaya qaputuru la ma ngale o Gikimoi Awi dupa niaakaka, so done o kia naga Una winijajajika gena aku niamake. 	 زیرا که شما را صبر لازم است تااراده خدا را بجا آورده، وعده را بیابید.


So ka qaloha orasi manena o manara magena ngini nisidofa sidago lo nisibolo. So, ma ngale nia gaeli la nisidailako, komagena lo ngohi tongongano kanaga de nia gaeli la o manara magena aku nisidofa sidago nisibolo, de nisimote to ngini nia buturu masirete. 	 اما الحال عمل را به انجام رسانید تا چنانکه دلگرمی در اراده بود، انجام عمل نیز برحسب آنچه دارید بشود.


O Yesus Awi demo magena yoiseka, de yangodu o puji ma tahu ma rabaka gena asa foloi yongamo. 	 پس تمام اهل کنیسه چون این سخنان راشنیدند، پر از خشم گشتند.


de wosasi o Gikimoi Awi ronga Una magena wooho ka sidutu ikakali o soroga, o dunia, o ngoloto de lo ma raba o bi moi-moi qangodu gena wosidadika. So o malaikat magena wosibobeto wotemo, "He! O Gikimoi asa wotamaha kawa ma orasi gena yaadoka. 	 قسم خورد به او که تا ابدالاباد زنده است که آسمان و آنچه را که در آن است و زمین و آنچه را که در آن است و دریا و آنچه را که در آن است آفرید که «بعد از این زمانی نخواهد بود،


So Una o keledai ma ngopa wamake so wodola de ma qokuka womatamiye, so igogou idadi maro iqoqoma kiaka o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilelefoka itemo, 	 وعیسی کره الاغی یافته، بر آن سوار شد چنانکه مکتوب است


So hika ngini niasango, o Yohanes o nyawa waosi gena naguuna o haku wihike, o nyawano eko o Gikimoino." Kagena de ona manga sidongirabaka imatekebicara moi de moika itemo, "Nakoso ngone potemo o haku o Gikimoino, done Una wonasitemo, 'Nako komagena, de qadoohaso o Yohanes Wooosi niwipiricayawa.' 	 تعمید یحیی از کجا بود؟ از آسمان یا از انسان؟» ایشان با خودتفکر کرده، گفتند که «اگر گوییم از آسمان بود، هرآینه گوید پس چرا به وی ایمان نیاوردید.


So ngohi totemo igogou ngini gena ngohi nipiricayaka, so ngohi ai edekati iqomaka gena ma para ma sinotoka asa ngini tinikurumi kali, la ma ngale ai sininga ma loha gena kanaga ngai sinoto magena aku ngini niamake. 	 و بدین اعتماد قبل از این خواستم به نزدشما آیم تا نعمتی دیگر بیابید،


Ma baba wotemo, 'Ai ngopa, ngona salalu kanaga dede ngohi. Ngohi ai arata moi-moi gena qangodu lo ka to ngona. 	 او وی را گفت، ای فرزند تو همیشه با من هستی و آنچه از آن من است، مال تو است.ولی می‌بایست شادمانی کرد و مسرور شد زیرا که این برادر تو مرده بود، زنده گشت و گم شده بود، یافت گردید.»


De ngohi todupa lo ma ngale ngini gena o kia naga moi lo upa nihawateri, duma o hali moi-moi ma rabaka o orasi isigeto-geto nia sumbayang niatide o Gikimoika, la kanaga o kia ikurangi gena nigolo de nitemo, "Ya, Jou! Igogou, Ngona asa ngomi nomiriwo sababu Ani laha ka ilamo poli!" 	 برای هیچ‌چیزاندیشه مکنید، بلکه در هرچیز با صلات و دعا باشکرگزاری مسولات خود را به خدا عرض کنید.


Ngona nanakoka o nyawa maro komagena igogou o dodoto itotiai yaholu de ona masirete lo yanako o manara isasala yaakaka, so igogou nanako ona manga manara lo qatorou o Gikimoi Awi simaka. 	 چون می‌دانی که چنین کس مرتد و از خود ملزم شده درگناه رفتار می‌کند.


Awalele! O Gikimoi Awi ronga posilamo. De o uku o kota ilalamo magena yatupu so qaukuka de ma qopo idola, gena itogu-toguwa." 	 و بار دیگر گفتند: «هللویاه، و دودش تاابدالاباد بالا می‌رود!»


Duma ma orasi Ngohi manena tooho kali isosone manga sidongirabano, de Ngohi asa totagi toqoma de ngini o Galilea ma tonaka." 	 لیکن بعد از برخاستنم، پیش از شما به جلیل خواهم رفت.»


Ngomi gena nakoso imisangisara, magena idadi ma ngale to ngini nia sininga aku ngomi misiputuru la aku ngini nisalamati. De nakoso ngomi mia sangisara eko lo mia susa ma rabaka mia sininga isiputuruka, gena idadi ma ngale ngini nia sininga magena lo aku isiputuru, la o sangisara, kiaka imatero de ngomi miamamake, magena ma rabaka asa ngini lo nia sabari ilamo. 	 اما خواه زحمت کشیم، این است برای تسلی و نجات شما، و خواه تسلی پذیریم این هم بجهت تسلی و نجات شما است که میسرمی شود از صبر داشتن در همین دردهایی که ما هم می‌بینیم.


"Ma orasika asa niakelelo o Yerusalem isigilolino gena o saturu ma prajurit, de ngini asa nianako, igogou iteka kawa de o doku manena asa isituraba. 	 «و چون بینید که اورشلیم به لشکرهامحاصره شده است آنگاه بدانید که خرابی آن رسیده است.


O malaikat magena wotemo o bi ngopeqeka magenaka, "Upa nimodo! Ngohi tininako ngini niwisari o Yesus, kekiaka Una wisisasangahadika gena. 	 اما فرشته به زنان متوجه شده، گفت: شما ترسان مباشید!


De Una womisuloka la mitagi misihabari o bi nyawaka. Ena gena, ngomi misingangasu onaka ma ngale Una magena igogou o Gikimoi witide la Una asa wodadi o nyawa yangodu iooho de o nyawa isosone to ona manga manara ma sopo wahiri. 	 و ما را مامور فرمود که به قوم موعظه و شهادت دهیم بدین که خدا او رامقرر فرمود تا داور زندگان و مردگان باشد.


O musung isigeto o Yesus Awi dodihimo o Yusuf de ongo Maria bilasu o Yerusalemka itagi la isirarame o Paskah ma Wange ma Rarame. 	 و والدین او هر ساله بجهت عید فصح، به اورشلیم می‌رفتند.


"Bilasu ngini nianako idodooha nisitatapu o kia itotiai o Gikimoi Awi simaka. 	 و چرا از خود به انصاف حکم نمی کنید؟


De woleleleani awi faida ihiwa, una gena niwiumo ma duduka o bubutu ma rabaka, kiaka dede o Gikimoi imakitingaka. Kagena una asa woari de lo wosangisara.' " 	 و آن غلام بی‌نفع را در ظلمت خارجی اندازید، جایی که گریه و فشار دندان خواهد بود.


Qabolo de o Mahkamah Agama ma nyawa onaka magena o sitiari una wahike, de wotemo, "Ai dodiao de o ria de o gianongoru! Nimasosiningasi nakoso o kia naga niaaka o bi nyawa ona manenaka. 	 پس ایشان راگفت: «ای مردان اسرائیلی، برحذر باشید از آنچه می‌خواهید با این اشخاص بکنید.


De manga ngongike gena, kiaka ngomi miongongongano magena yahike de ma boloika. Manga ngongike gena upa ka o pipi. Duma, ma nonomaka, ona manga rohe asa yahike o Jou Gikimoika. Qabolo de ma ngale Awi dupa yosigise, so ona lo asa manga rohe de manga sininga yahike ngomika la ngomi lo imisigise. 	 و نه‌چنانکه امیدداشتیم، بلکه اول خویشتن را به خداوند و به مابرحسب اراده خدا دادند.


Komagena so o bobita qangodu ma rabaka la kanaga o nyawa itemo manena o bobita ma ceceke moi so ngaroko yatilaku, de lo yasigaro o nyawa ma somoaka la ona lo yatilaku, de o nyawa ona magena, nakoso o Gikimoi Awi pareta ma rabaka gena, manga horomati asa ikurangi. Duma o nyawa la kanaga o bobita qangodu yaaka de o nyawa ma somoa lo yasigaro la ona lo yaakali, de o nyawa ona magena nakoso o Gikimoi Awi pareta ma rabaka de asa yahoromati . 	 پس هر‌که یکی از این احکام کوچکترین رابشکند و به مردم چنین تعلیم دهد، در ملکوت آسمان کمترین شمرده شود. اما هر‌که بعمل آورد و تعلیم نماید، او در ملکوت آسمان بزرگ خوانده خواهد شد.


Ngona asa norohe so done asa o ngopa yanau moi nowisibuo. De o ngopa Una magena ngona bilasu nowisironga o Yesus. 	 واینک حامله شده، پسری خواهی زایید و او راعیسی خواهی نامید.


De o nyawa moi yadadalano wosibicara Unaka wotemo, "Ai tabea, Baba. Ani awa de Ani gianongoru ona yodupa nimakamake de Ngona, ona kadoke naga ma duduka itamaha bai!" 	 پس او را خبر داده گفتند: «مادر و برادرانت بیرون ایستاده می‌خواهند تو را ببینند.»


Ngaroko komagena niaaka, duma ngini o orasi manena o Gikimoi winisiputuruka, so upa niodupali o dorou niaaka kali de lo nidadi maro to Una Awi gilalo masirete winipopareta. So ngini gena nia sopo qaloloha aku niamake, de ma ngale nidadi maro o Gikimoi Awi nyawa masirete sidago lo o oho ka sidutu ikakali niamake. 	 اما الحال چونکه از گناه آزاد شده و غلامان خدا گشته‌اید، ثمر خود را برای قدوسیت می‌آورید که عاقبت آن، حیات جاودانی است.زیرا که مزد گناه موت است، اما نعمت خدا حیات جاودانی در خداوند ماعیسی مسیح.


O bi nyawa ngo kagena yogiise o gore magena de itemo, "Una ma nabi Elia wiaso!" 	 اما بعضی از حاضرین چون این را شنیدند، گفتند که او الیاس را می‌خواند.


So ngomi migolo tanu o Gikimoi, o sanangi wonahihikeka, Una masirete gena asa waaka so maro Una Awi sininga komagena lo ngini nia sininga qangodu qatetebi. Ena gena, migolo tanu ngini ningodu nia fikiri, de nia dupa, de lo nia manara qaasu-asu gena Una asa wojaga, la ma ngale ma orasi nanga Jou Yesus Kristus done asa wahino kali, de nia sala moi lo akuwa wamake. 	 اما خود خدای سلامتی، شما را بالکل مقدس گرداناد و روح و نفس و بدن شما تمام بی‌عیب محفوظ باشد در وقت آمدن خداوند ماعیسی مسیح.


O Gikimoi gena wolamo de Awi sininga foloi qaloha so wonaaso la ngone podadi to Una Awi nyawa masirete sidago lo Una magena igogou ngone powinako. Komagena so Una magena de Awi buturu masirete asa o bi moi-moi qangodu wonahike ngoneka la ma ngale ngone aku pooho ka sidutu ikakali de lo o moi-moi paaka imatero de Una wodudupa. 	 چنانکه قوت الهیه او همه‌چیزهایی را که برای حیات و دینداری لازم است، به ما عنایت فرموده است، به معرفت او که ما را به جلال وفضیلت خود دعوت نموده،


Ngaroko iqoqomaka igogou ngini gena o Gikimoi Awi nyawa nisowo, duma o orasi manena naga igogou ngini asa nidadi to Una Awi nyawa masirete. De ngaroko ngini iqoqomaka Una winigalusiri waasi, duma o orasi manena naga ngini gena Una igogou winigalusiri. 	 که سابق قومی نبودید و الان قوم خدا هستید. آن وقت از رحمت محروم، اما الحال رحمت کرده شده‌اید.


Kagena de o Mahkamah Agama ona magena imanere de manga ngau yapoku la iise kawa, de gila-gila ona imatekerimoi iwidogogora unaka, 	 آنگاه به آواز بلند فریاد برکشیدند و گوشهای خود راگرفته، به یکدل بر او حمله کردند،


Kagena de Awi muri-muri ihawateri, duma Una asa womaidu womagerenaye o deru ma doduuruka so wikioloka. So yotagi iwisimomi de ona imasigaso, "Ya, Baba! Ya, Guru! Qadoohaso nomiqohaka. Done ngone inasigiloro!" 	 و او در موخر کشتی بر بالشی خفته بود. پس اورا بیدار کرده گفتند: «ای استاد، آیا تو را باکی نیست که هلاک شویم؟»


Komagena de Una wotemo Awi murika, "Nakoso o nyawa la kanaga imaosi qabolo, manga rohe qatebi so o ngekoka itagi-tagi de ilihono de ka cawali manga qohu bilasu yatiodo. De ngini kanena nia sidongirabaka, nako nia sininga ma dorou gena ningodu niatebika, ka cawali una womatengo watebi waasi." 	 عیسی بدو گفت: «کسی‌که غسل یافت محتاج نیست مگر به شستن پایها، بلکه تمام او پاک است. و شما پاک هستید لکن نه همه.»


O Yahudika manga roriri to Una Awi ade-ade gena yoise, de ona yanako Una wasimeta onaka. So kagena de ona imasikadailako la tanu Una iwitago. Duma ma ngale ona yamodo o bi nyawa yadadala, so ona itagi de Una ka wiqohaka. 	 آنگاه خواستند او را گرفتار سازند، اما از خلق می‌ترسیدند، زیرا می‌دانستند که این مثل رابرای ایشان آورد. پس او را واگذارده، برفتند.


Ma orasi o Yudas womasidiado, gila-gila o Yesuska wotagi de wotemo, "Baba Guru!" De gila-gila wikololo de wihame. 	 و درساعت نزد وی شده، گفت: «یا سیدی، یا سیدی.» و وی را بوسید.


Qadoohaso cawali magegena de ngini nigamamuka. Ce! Ngini nifuma sidago nia sininga ma rabaka nitemo, ngaroko iqoma niwipiricayaka o Gikimoi de Awi Gurumi lo niamakeka so magena nia sininga waparetaka, duma ma duuruka de ngini asa nitemo nia buturu masirete so nagala aku nia sininga niapareta de niaaka foloisi qalohaka. 	 آیا اینقدر بی‌فهم هستید که به روح شروع کرده، الان به جسم کامل می‌شوید؟


Komagena lo o bi nyawa iqoqoma-qomaka Una wasisaka, ena gena de o nguuhi ilalamo moi waaka sidago idadi o taufani, ma ngale o bi nyawa o duniaka yodupa yaaka o bi moi-moi Una wodudupawa gena, yangodu wasisa so isoneka. Ka cawali una magena o Nuh, o nabi moi o Gikimoi Awi demo wosingongangasu, de o nyawa yatumudingili wasisalamati, sababu o Nuh gena awi sininga itiai Unaka. 	 و بر عالم قدیم شفقت نفرمود بلکه نوح، واعظ عدالت را با هفت نفر دیگر محفوظداشته، طوفان را بر عالم بی‌دینان آورد؛


De o qopo magena ma rabano o bi galasosoko-galasosoko isupu de o duniaku iuti, de o buturu yahike imatero de o hai sosolota ma buturu. 	 و از میان دود، ملخها به زمین برآمدند و به آنها قوتی چون قوت عقربهای زمین داده شد


De bilasu ngini lo nianako, ngaroko de o Gikimoi Awi bobita o Musano gena yaakuwa nia sininga itotiai yaaka, duma nagoona o Yesus wipiricayaka gena to ona manga sininga itotiai aku Una waaka. 	 و به وسیله او هر‌که ایمان آورد، عادل شمرده می‌شود، از هر چیزی که به شریعت موسی نتوانستید عادل شمرده شوید.


Nakoso o doku moika niwosa de ngini iniqehe qaloha, de o ino inihike gena ka niaoqo. 	 ودر هر شهری که رفتید و شما را پذیرفتند، از آنچه پیش شما گذارند بخورید.


O orasi magena lo o Yesus o nyawa ipopanyake yadala wasilohaka, yakokitoka yadala manga toka wadusu la imahoi, de lo ipipilo yadala wasiloha so imasigeleloka. 	 در همان ساعت، بسیاری را از مرضهاو بلایا و ارواح پلید شفا داد و کوران بسیاری رابینایی بخشید.


Kanaga lo o malaikat ma somoa moili gena wahino waaho o manyanyi ma ngihi moi o guracino, de o manyanyi yatutupu ma riho ma simaka kagena womaokoye. De una magenaka o manyanyi wihike idala la de o Gikimoi Awi nyawa yangodu manga sumbayang magena lo maro o suba moi wongado kiaka o manyanyi ma riho o guracino magena ma qokuka, kagena o pareta ma kursi ma simaka. 	 و فرشته‌ای دیگرآمده، نزد مذبح بایستاد با مجمری طلا و بخوربسیار بدو داده شد تا آن را به دعاهای جمیع مقدسین، بر مذبح طلا که پیش تخت است بدهد،


Komagena lo ngini nakoso o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino gena kanaga nisibicara, de igogou nia dodiao asa nia demo moi lo yosihodawa. De nia demo gena ma faida lo ihiwa, maro koloko nisibicara o paroka. 	 همچنین شما نیز به زبان، سخن مفهوم نگویید، چگونه معلوم می‌شودآن چیزی که گفته شد زیرا که به هوا سخن خواهید گفت؟


So o nyawa ona magena ka yohairani icarawa de yotemo, "Igogou! Yatotopongo lo imasigise de imomou lo ibicaraka. Qangodu waaaka gena ka idadi qaloha." 	 و بینهایت متحیر گشته می‌گفتند: «همه کارها را نیکوکرده است؛ کران را شنوا و گنگان را گویامی گرداند!»


Nakoso ngone pomaaka komagenaka, de ngone asa pomasitero kawa maro de o ngopa-ngopa so jai-jai yakulai de o dodoto o kia bato gena ka yamote, maro o deru o moku-moku de o rato qasosihilo yadahe so ikole hika de hino. O dodoto magena o nyawa yokokulai gena yaaho de manga edekati gena o nyawa yasihaga. 	 تا بعد از این اطفال متموج و رانده شده از باد هر تعلیم نباشیم، ازدغابازی مردمان در حیله اندیشی برای مکرهای گمراهی؛


So ngini magegena o Yesus Kristus niwiqehe qalohaka de wodadi qabolo to ngini nia Jou. Komagena so tanu ngini lo nia manara moi-moi ma rabaka gena imatero maro ngini dede Una nimarimoika. 	 پس چنانکه مسیح عیسی خداوند راپذیرفتید، در وی رفتار نمایید،


So, maro iqomaka totemo, ngaroko ngohi ai demo manena maro tofufuma moi, duma tanu ngohi niqehe qaloha, la ngohi manena hitilahi ka ma cunu ai giliri tosimane. Upa nitemo ngohi igogou tofufuma. Duma nakoso kanaga ngini ma binuka la nitemo ngohi tofufuma de ngohi lo niqehe qaloha la maro o bi sosulo ikokulai ona magena, komagena lo ngohi hitilahi ka ma cunu ai giliri masirete tosimane. 	 باز می‌گویم، کسی مرا بی‌فهم نداند والا مراچون بی‌فهمی بپذیرید تا من نیز اندکی افتخارکنم.


Ma orasi o habari ma ngale ngini gena ngomi miiseka sidago lo o orasi manena ngomi misumbayang ma ngale ngini ningodu gena mimatoguwa. De mia sumbayang qangodu ma rabaka kanaga migolo o Gikimoika tanu ngini aku nianako itiai o bi moi-moi qangodu maro o kia Una wodudupa la niaaka. Ena gena, tanu ngini nia cawaro ifoloi de lo Awi Gurumi ma buturu so aku nianako o moi-moi kiaka o dodoto itotiai de o moi-moi kiaka o dodoto ikokulai. 	 و از آن جهت ما نیز از روزی که این راشنیدیم، باز نمی ایستیم از دعا کردن برای شما ومسالت نمودن تا از کمال معرفت اراده او در هرحکمت و فهم روحانی پر شوید،


Mutuwade ma ngale o Jou Yesus foloisi wolamo de o bi malaikat, so ngone bilasu pomasidodiahi o dodoto ma ngale Una gena, kiaka poiise, magena pomasigocoho qaputuru de posigise qaputuru, la ma ngale upa ngone he kagena o ngeko itotiaika de pamote kali o ngeko isasalaka. 	 لهذا لازم است که به دقت بلیغ تر آنچه راشنیدیم گوش دهیم، مبادا که از آن ربوده شویم.


Yaudo qabolo de Una wotemo, "Manena to Ngohi Ai au, inisinako igogou o Gikimoi Awi jaji la Ai au ikokopola manena ma meta o nyawa yadadalaka ma ngale o dorou ma apongu. 	 و بدیشان گفت: «این است خون من از عهد جدید که در راه بسیاری ریخته می‌شود.


"Nomaoko! De ani jongutu nalolo la natoti de noliho." 	 «تو را می‌گویم برخیز و بستر خود را برداشته، به خانه خود برو!»


Komagena lo nakoso o ngopeqeka mopipiricaya moi kanaga de ma roka gena wopipiricaya wisowo, duma una wodupa de ma peqeka imatekesikogoge o tahu moi, de muna magena mowitinga gena he idadi kawa. 	 وزنی که شوهر بی‌ایمان داشته باشد و او راضی باشد که با وی بماند، از شوهر خود جدا نشود.


Kagena de Una wotemo wopipilo kawa, "Ngohi manena tahino kanena o duniaka, la ma ngale Ngohi aku o nyawa tahiri, so ona kanaga de manga dupa yopipiricaya gena asa tatinga de o nyawa ihoholu ipiricaya manga sidongirabano. Komagena la ona yananakowa asa aku yanako imatero maro ona yopipilo asa aku imasigelelo kali, de ona ifufuma de itemo yanakoka ona magena asa ka imaketero de yopipilo." 	 آنگاه عیسی گفت: «من در این جهان بجهت داوری آمدم تا کوران بینا و بینایان، کور شوند.»


So kagena de Una wosango, "Naguuna awi roti o lelengaku asa wotono dede Ngohi, una magenena asa Ngohi woisiija. 	 او در جواب گفت: «آنکه دست با من در قاب فرو برد، همان کس مرا تسلیم نماید!


de wotemo unaka, 'Ai dodiao, qadoohaso ngona ngaroko o kawi ma rarame ma baju nomasitibawa, de naaku o rarame manenaka nowosa.' Una magena waakuwa o kia naga wosango. 	 بدوگفت: "ای عزیز چطور در اینجا آمدی و حال آنکه جامه عروسی در بر نداری؟" او خاموش شد.


Sababu ngini nianako igogou nagoona la kanaga o loha o kia bato yaaaka, ngaroko o gilalo eko o gilalowa, gena asa o Jou Gikimoi wafanggali de o loha. 	 و می‌دانند هرکس که عمل نیکو کند، مکافات آن را از خداوند خواهدیافت، خواه غلام و خواه آزاد.


De lo kanaga ma binukali yodupa o Yesus iwidahake de ma ngale o dorouku wisitura, so yogolo Una o nonako ihahairani wasikelelo la ona aku yanako igogou Una o Gikimoi wisulo so wahino. 	 و دیگران از روی امتحان آیتی آسمانی از او طلب نمودند.


Komagena, ngaroko o bi gogobu ma Kristus wipipiricaya o Yudea ma daeraka, ona magena asa ngohi masirete gena imake waasi. 	 و به کلیساهای یهودیه که در مسیح بودند صورت غیرمعروف بودم،


Mia salam misidingo ngini nia bobareta idodoto ona yangoduka de lo kagena o bi nyawa ipipiricaya ona yangoduka. De o bi nyawa ipipiricaya o Italia ma daerano, ona magena kanaga isidingo o salam nginika tanu asa pomakamake. 	 همه مرشدان خود و جمیع مقدسین راسلام برسانید؛ و آنانی که از ایتالیا هستند، به شماسلام می‌رسانند.


De lo o nyawa moi lo womatidewa la wodadi o Imam Wilalamo moi. O nyawa moi la kanaga wodadi o Imam Wilalamoka, una magena cawali ka o Gikimoi asa witide de wiaso ma ngale o manara magena waaka, maro iqoqomaka o kia naga idadadi o Harunka. 	 و کسی این مرتبه را برای خودنمی گیرد، مگر وقتی که خدا او را بخواند، چنانکه هارون را.


Komagena o nyawa yadadalali o Yerusalemka ma ngale o Yesus Awi nonako ihahairani magena yogiiseka, so ona yadadala magena asa itagi o ngekoka la de o Yesus imakamake. 	 وبجهت همین نیز آن گروه او را استقبال کردند، زیرا شنیده بودند که آن معجزه را نموده بود.


De ona asa o ngopeqeka magena imidedemo itemo, "Ma sababu ma nonoma gena ngona nomisingangasu so Una miwipiricaya, duma o orasi manena ngomi Una miwipiricaya sababu ngomi masirete lo asa miwikelelo de miise ka Unano. So ngomi aku mianako igogou Una asa o bi nyawa o dunia manena ma dokuka manga dorouno wasisalamati." 	 و به زن گفتند که «بعد از این بواسطه سخن تو ایمان نمی آوریم زیرا خود شنیده و دانسته‌ایم که او درحقیقت مسیح و نجات‌دهنده عالم است.»


Ngohi totemo komagena, sababu iqoqoma ngohi masirete lo ai edekati ma rabaka o bi nyawa la o Yesus o Nazaretno iwipipiricaya ona magena bilasu ngohi tasiholu qaputuru. 	 من هم در خاطر خود می‌پنداشتم که به نام عیسی ناصری مخالفت بسیار کردن واجب است،


Qabolo de o Petrus wosulo bilasu ona magena yaosi dede o Yesus Kristus Awi ronga. So yaosi qaboloka, de ona igolo o Petruska la bilasu wogogogesi dede ona hitilahi o wange muruo nagasi. 	 پس فرمود تا ایشان را به نام عیسی مسیح تعمید دهند. آنگاه از او خواهش نمودند که روزی چند توقف نماید.


De upa ka cawali o bi moi-moi o Gikimoi wosidadadika, duma ngone masirete lo kanaga podamaha de nanga sininga foloisi qanali. Sababu ngone pamake o Gurumi Qatetebi gena maro o Gikimoi Awi ngongike ma nonoma ngoneka, so de nanga ngongano foloi ilamo asa podamaha done wonasimulia. Gena ma orasika done Una wonaqehe ngone maro Awi ngopa masirete, so nanga rohe o dunia manena ma dorouno wosisupu. 	 و نه این فقط، بلکه ما نیز که نوبر روح را یافته‌ایم، در خود آه می‌کشیم در انتظارپسرخواندگی یعنی خلاصی جسم خود.


Una wahika manga puji ma bi tahuka wodoto, de o nyawa yangodu iwigiliri Unaka. 	 و اودر کنایس ایشان تعلیم می‌داد و همه او را تعظیم می‌کردند.


O kia naga yalelefoka, gena imatero maro o jarita kanaga inadedemo ngoneka, gena igogou ka ma nonomasi o kia naga idadadi magena qangodu o nyawa de manga lako masirete yosikeleloka, so o Jou Awi demo gena yosihabarika. 	 چنانچه آنانی که از ابتدانظارگان و خادمان کلام بودند به ما رسانیدند،


Imatodokano, Una kagena naga imakamake de ona, de wotemo, "Tabea!" De ona imasidate Unaka, de Awi qohu yakololo de iwisuba Una. 	 ودر هنگامی که بجهت اخبار شاگردان او می‌رفتند، ناگاه عیسی بدیشان برخورده، گفت: «سلام برشما باد!» پس پیش آمده، به قدمهای اوچسبیده، او را پرستش کردند.


Una gena asa de awi sininga qamuuqu o nyawaka kiaka o ngeko itotiai gena yananakowa, sababu una masirete lo ka o nyawa moi de awi buturu moi-moi gena ma kurangi ka idala. 	 که با جاهلان و گمراهان می‌تواند ملایمت کند، چونکه او نیز در کمزوری گرفته شده است.


"Igogou, Jou, Ngona mia Gikimoi! Ka Ngona notero bilasu nisigiliri de nisihoromati, de lo nokuasa so Ani ronga isilamo. Sababu Ngona gena o bi moi-moi qangodu nosidadi, de to Ngona Ani dupa so qangodu gena idadi de ioho." 	 «ای خداوند، مستحقی که جلال و اکرام و قوت رابیابی، زیرا که تو همه موجودات را آفریده‌ای ومحض اراده تو بودند و آفریده شدند.»


O Yesus Kristus igogou ka womatero bai o orasi ipapasa, de sidago o orasi manena, de lo ka sidutu ikakali. 	 عیسی مسیح دیروز و امروز و تا ابدالاباد همان است.


Ngaroko komagena, duma ngini gena niaaka foloi qalohaka, sababu ma orasi ngohi o sangisara ma rabaka ngini kanaga o ririwo nihike. 	 لیکن نیکویی کردید که در تنگی من شریک شدید.


De nako ngini gena o Gikimoi winisininga ifoloi. Una ngini wininako qaloha, so nia hutu ma dala lo Una waeto de wanako qangodu. So upa nimodo. Ngini winisininga de nia ija gena ifoloi de o bi namo totodialiki bai!" 	 بلکه مویهای سر شما همه شمرده شده است. پس بیم مکنید، زیرا که از چندان گنجشک بهتر هستید.


de lo ngini ningoduka asa o kuasa tinihike la aku o toka niodusu." 	 وایشان را قدرت باشد که مریضان را شفا دهند ودیوها را بیرون کنند.


De kagena o kota ma boberesu isigogilolino kanaga ma ngora moi isironga o Duba ma Ngora kagena yowosa de ma rabaka kanaga o ake ma lepa moi, magena isironga de o Ibrani ma bahasa itemo o Betesda. O Betesda ma lepa magena isigilolino de o kia naga maro o bi dadaru ngai motoha, duma ma golingasu yagogarade de ma katu qaloloha gena o tetono. 	 و در اورشلیم نزدباب الضان حوضی است که آن را به عبرانی بیت حسدا می‌گویند که پنج رواق دارد.


duma o bi nyawa o dunia ma rabaka qangodu nagoona Una wihohoromati de manga manara o moi-moi o kia itotiai to Una Awi simaka, ona magena Una wadupa. 	 بلکه ازهر امتی، هر‌که از او ترسد و عمل نیکو کند، نزداو مقبول گردد.


To Una Awi laha gena ma bati lo ihiwa, de magena lo Una wonasikelelo ngoneka igogou to Una Awi cawaro ifoloi so qangodu ka wanako. 	 که آن را به ما به فراوانی عطا فرمود در حکمت و فطانت.


Kagena de o Yesus wotagi o Zaitun ma Talaka so ma qokuka wogogeku, de o Gikimoi Awi Tahu magena worisimaka. De Una ka womatengoka, de o Petrus, o Yakobus, o Yohanes de o Andreas yahino ma ngale imasano. 	 و چون او بر کوه زیتون، مقابل هیکل نشسته بود، پطرس و یعقوب و یوحنا و اندریاس سر ازوی پرسیدند:


"O orasi ma simaka, de o jaji manena Ngohi done asa taaka onaka. Ngohi Ai bobita gena asa to ona manga sininga ma rabaka tahado so ona aku yosihoda de igogou yanako." De lo wotemo, 	 «این است آن عهدی که بعد از آن ایام باایشان خواهم بست، خداوند می‌گوید احکام خود را در دلهای ایشان خواهم نهاد و بر ذهن ایشان مرقوم خواهم داشت،


Magena de o Yesus Awi cawaro ka idogo-dogo de lo Awi rohe ifero de ilamo. So o Gikimoi de o nyawa yangodu foloi iwidupa Unaka. 	 و عیسی درحکمت و قامت و رضامندی نزد خدا و مردم ترقی می‌کرد.


O nyawa yosigogigise Awi dodoto magena yangodu yohairani, sababu Una wodoto de o Gikimoi wikuasaka, de imaketerowa de o Yahudika ma bi guru agama manga dodoto. 	 به قسمی که از تعلیم وی حیران شدند، زیرا که ایشان را مقتدرانه تعلیم می‌داد نه مانندکاتبان.


Duma ma orasi una waaka maro komagena, de imatodoka awi tuangi asa womasidiado ma orasi eko ma wange una wananakowa. Done woleleleani magena awi tuangi asa wingangapo wisangisara de wiumo ma duduka, wiaka maro wisigogigisewa moi. 	 هرآینه مولای آن غلام آید، در روزی که منتظر او نباشد و در ساعتی که او نداند و او را دوپاره کرده نصیبش را با خیانتکاران قرار دهد.


de awi ngongano gena ka waoqo o ino ma reremo, kiaka itutura wokakaya awi mejaku. So awi susa komagena, de o bi kaso lo yahino awi nabo yalaqe-laqe. 	 و آرزو می‌داشت که از پاره هایی که از خوان آن دولتمند می‌ریخت، خود را سیر کند. بلکه سگان نیز آمده زبان برزخمهای او می‌مالیدند.


Ngohi lo togolo tanu wosikelelo nia sininga ma rabaka la aku nianako itiai, ma orasi ka iqoqomasi ngini winihirika, de o kia naga aku niongongano. Ena gena, o bi loha moi-moi wojajaji so niongonganoka gena asa idadi foloisi ilamo Awi nyawaka. 	 تا چشمان دل شما روشن گشته، بدانید که امید دعوت او چیست و کدام است دولت جلال میراث او در مقدسین،


"O baba-baba, ngomi miakelelo o bui ma ngora iperesuka de yakucika, de yojajaga lo kagena o ngoraka yojagaka, duma ma orasi ngomi o ngora magena miapelenga, kadoka o bui ma rabaka o rasul ka moi lo miwimakewa bai!" 	 گفتند که «زندان را به احتیاط تمام بسته یافتیم و پاسبانان را بیرون درها ایستاده، لیکن چون باز کردیم، هیچ‌کس را در آن نیافتیم.»


Duma hino la ngone nanga sukuru patide o Gikimoika bai! Una magegena o dorou ma kuasano ngone wonapalakoka, maro nanga saturu waturaka, sababu nanga Jou Yesus Kristus Awi manara ngoneka. 	 لیکن شکر خدا راست که ما را بواسطه خداوند ماعیسی مسیح ظفر می‌دهد.بنابراین‌ای برادران حبیب من پایدار وبی تشویش شده، پیوسته در عمل خداوندبیفزایید، چون می‌دانید که زحمت شما درخداوند باطل نیست.


Nako o nyawa kanaga o bobita magena yamoteka so o Gikimoi Awi jaji wosiganapu onaka, so upa de o sababu magegena so Una wojaji ma ngale Awi jaji magena yamake. Mutuwade upa ma sababu o Gikimoi Awi bobita gena o Abraham wamoteka so o Gikimoi Awi jaji unaka gena wosiganapu, duma ma sababu Una Awi laha asa wodupa wosidumu o nyawaka. 	 زیرا اگر میراث از شریعت بودی، دیگر از وعده نبودی. لیکن خدا آن را به ابراهیم از وعده داد.


De una awi jaraka de wotura o tonaku de o ili moi woise itemo unaka, "Saulus, Saulus! Qadoohaso Ngohi noisangisara." 	 و به زمین افتاده، آوازی شنید که بدو گفت: «ای شاول، شاول، برای چه بر من جفا می‌کنی؟»


Una Awi manara magegena aku naaka nokaeli. Sababu o Gikimoi wodupawa ngone inamodo, duma Awi Gurumi Qatetebi ma buturu wonahike la ngone de o Gurumi ma kuasa Awi manara magena aku paaka, de powidodara Unaka de o bi nyawaka, de lo nanga siningaka patailako itiai so o moi-moi qaloloha gena aku ka paaka. 	 زیرا خداروح جبن را به ما نداده است بلکه روح قوت ومحبت و تادیب را.


So o nyawa ona magena o Yesus iwitago de iwingaho ma Imam Wilalamo awi tahuka. O Petrus manga duduno wototuuru o Yesus iwimote. 	 پس او را گرفته بردند و به‌سرای رئیس کهنه آوردند و پطرس از دور از عقب می‌آمد.


So kagena ngohi itailako qabolo, de ai sala moi lo yamakewa ma ngale ngohi bilasu itooma, de mote ona manga dupa asa ngohi ipalako. 	 ایشان بعد از تفحص چون در من هیچ علت قتل نیافتند، اراده کردند که مرا رها کنند.


Kagena de Una wosano, "Kagena naga de nia maru. Hika nitagili o nyawa yadadalaka niatailako." So ona yatailakoka de yotemo, "De maena, duma cawali o roti ngai motoha de lo o nao ngai sinoto." 	 بدیشان گفت: «چند نان دارید؟ رفته، تحقیق کنید.» پس دریافت کرده، گفتند: «پنج نان و دو ماهی.»


De wasinako kali igogou, manga sininga aku idadi itiai, sababu Ngohi asa totagi Ai Babaka de kanena ikelelo kawa. 	 و اما بر عدالت، از آن سبب که نزد پدر خود می‌روم و دیگر مرانخواهید دید.


So kagena de Una womatetengo o pareta ma kursika de Awi giaka o Duba ma Goho asa wahino de o buku o lolo moi gena waqehe. 	 پس آمد و کتاب را از دست راست تخت‌نشین گرفته است.


O haiwani ma sinotoka magena lo isulo so o bi nyawa moi-moi qangodu nagoona bato, bai ikokuasa bai lo ikokuasawa, bai ikakaya bai lo isususa, bai igogilalo bai lo igogilalowa, yangodu manga gia ma girinaka eko manga bioka bilasu de manga nonakoka. 	 و همه را از کبیرو صغیر و دولتمند و فقیر و غلام و آزاد براین وامی دارد که بر دست راست یا برپیشانی خود نشانی گذارند.


O Yesus Kristus, igogou Una magena o Gikimoi Awi dupa gena waaka. Sababu ka ma moi Una Awi rohe wahike isone maro o gaso moi isisuba o Gikimoika, so ngone Awi nyawa yatetebi sababu nanga dorou gena qangodu watupu so ka moi de ihiwaka. 	 و به این اراده مقدس شده‌ایم، به قربانی جسد عیسی مسیح، یک مرتبه فقط.


Nakoso niakelelo itoori de lo iboboko, magena inisinonako o ogo ilalamo idumuka. 	 که چون می‌بینید شکوفه می‌کند خود می‌دانید که تابستان نزدیک است.


Qabolo de o Yesus yadadala ona magena wadongosa de wowosa o tahuka. So Awi muri-muri yahino de yotemo, "Baba, tanu o ade-ade o nguusu o doro ma dongirabaka ma ngale gena nomisingangasu nositotiai ngomika." 	 آنگاه عیسی آن گروه را مرخص کرده، داخل خانه گشت و شاگردانش نزد وی آمده، گفتند: «مثل کرکاس مزرعه را بجهت ما شرح فرما.»


Bilasu komagena sababu o nyawa yasinoto manena ngini niangaho qabolo, ngaroko ona yakoorawa nanga giki ma tahu manena eko lo nanga giki ma duhutu muna magena ona imiaka qatorouwa. 	 زیرا که این اشخاص را آوردید که نه تاراج کنندگان هیکل‌اند و نه به خدای شما بدگفته‌اند.


"Nimajaga qaloha, upa sidago ngini nirame-rame ifoloi de nidalu, eko o orasi isigeto-geto niosininga ka nia oho o duniaka, sidago done Ai wange Ngohi tahino kali gena inisitodokano de ngini nimasidailako waasi. 	 پس خود را حفظ کنید مبادا دلهای شما ازپرخوری و مستی و اندیشه های دنیوی، سنگین گردد و آن روز ناگهان بر شما آید.


De komagena ngini nimajaga la ngaroko o nyawa ma somoa o dorou moi yaaka nginika, upa sidago ngini lo o dorou moili niaaka onaka. Duma o orasi isigeto-geto to ngini nia edekati bilasu ka o loha niaaka moi de moika komagena lo niaaka o nyawa yangoduka. 	 زنهار کسی با کسی به سزای بدی بدی نکند، بلکه دائم بایکدیگر و با جمیع مردم در‌پی نیکویی بکوشید.


Upa ngini nitemo o nyawa nagoona ifoloi yolamo gena, ona magena la kanaga o nyawa yaleleani, duma igogou ona la yogogogeku o mejaka de yooqo. Ngaroko komagena, duma Ngohi kanaga to ngini nia sidongirabaka maro ka o nyawa ileleleani moi nginika. 	 زیرا کدام‌یک بزرگتراست آنکه به غذا نشیند یا آنکه خدمت کند آیانیست آنکه نشسته است؟ لیکن من در میان شماچون خادم هستم.


O surati manena ngohi tolefo nginika gena kanaga o nyawa ona magena manga edekati qatorou ma ngale asa inikulai nginika. 	 و این را به شما نوشتم درباره آنانی که شما را گمراه می‌کنند.


sababu ngini masirete gena imatero maro to ngomi mia sigiliri ma surati. Ngini magena maro o surati moi isilelefo to ngomi mia sininga ma rabaka, kekiaka o nyawa yangodu aku yabaca de yanako. 	 شما رساله ماهستید، نوشته شده در دلهای ما، معروف وخوانده شده جمیع آدمیان.


So o alo ma orasi imasidiado, de o Yerusalemka o rarame moili isironga o Gikimoi Awi Tahu Yatebi kali ma Rarame gena yaadoka. 	 پس در اورشلیم، عید تجدید شد و زمستان بود.


Sababu nakoso o nyawa la ona masirete o nyafusu ma dorou yaaka manga dodiao ma peqekaka, de ona masirete o sala yagaka de lo yakulai manga dodiaoka. Upa lo sidago o nyawa o sala moi-moi magena yaaka, sababu o nyawa manga dorou maro komagena done asa o Jou wafanggali de o dorou. O moi-moi maro komagena iqomaka ngomi minisingangasu de minisisitiari qabolo nginika. 	 و تا کسی در این امر دست تطاول یا طمع بر برادر خود دراز نکند، زیرا خداوند از تمامی چنین کارها انتقام کشنده است.


Kagena ma Imam Wilalamo de to una awi nyawa wiririwo, ona magena o Sadukika ma nyawa, yahino manga sininga ma danggutu ma ngale o kawasa yadupa kawa onaka, so yadoosa o bi rasulka. 	 اما رئیس کهنه و همه رفقایش که از طایفه صدوقیان بودند، برخاسته، به غیرت پر گشتند


De o nyawa kagena o Paulus awi dateka itemo unaka, "Cedekele! Maro ngona de ma Imam Wilalamo nowisimaqe!" 	 حاضران گفتند: «آیا رئیس کهنه خدا را دشنام می‌دهی؟»


So kiano ai manara ma fanggali aku tamake gena komanena: ma orasi ngohi o habari qaloloha tosihohabari, de ma ngale ai fangu gena ma moi waasi togolo so ngohi igogou tosanangi. Nakoso patotiai, o nyawa yosigogigise ona magenaka ai oho ma kurangi aku togolo, duma upa sidago ifangu, so ngohi togolowa. 	 در این صورت، مرا چه اجرت است تا آنکه چون بشارت می‌دهم، انجیل مسیح را بی‌خرج سازم و اختیار خود را درانجیل استعمال نکنم؟


O Yesus de Awi muri-muri manga dodagi ma rabaka, de ona imasidiado o doku moika. O doku magenaka kanaga o ngopeqeka moi, ami ronga ongo Marta, mowiaso Una ami tahuka wotulu. 	 و هنگامی که می‌رفتند او وارد بلدی شد وزنی که مرتاه نام داشت، او را به خانه خودپذیرفت.


Kagena o Nazaret ma dokuka o Galilea ma tonaka de o Yusuf bilasu womajobo. De ma bobai ongo Maria, gena moroheka, muna lo bilasu mowimote, so ona yasinoto imajobo de yotagi ikahie o Yudea ma daeraka, yameta o Betlehem ma dokuka, kiaka ma Kolano Daud iqoqomaka o doku magenaka wisibubuo. O Yusuf kagena wakahika la manga ronga isilefo de yaeto, sababu una magena awi sihino o Daud awi ngopa de awi danoku. 	 تا نام او بامریم که نامزد او بود و نزدیک به زاییدن بود، ثبت گردد.


O Yesus Awi dodoto qangodu magena o Farisika ma nyawa yoise, de sababu ona magena o pipi yododesere, so ka iwisiihe. 	 و فریسیانی که زر دوست بودند همه این سخنان را شنیده، او را استهزا نمودند.


De o Petrus wotemo, "Hiwa, Baba! Ngaroko ai dodiao ona Ngona nidoloqaka, duma ma bati tosone ngohi tonidongosawa, Baba." 	 پطرس به وی گفت: «هرگاه همه لغزش خورند، من هرگز نخورم.»


Duma nakoso o Gikimoi Awi Gurumi gena o nyawa manga sininga ma rabaka, de kanaga Una lo Awi sopo so o nyawa gena aku imatekedodara moi de moika, de manga sininga foloisi qanali de isohi, de manga sabari ilamo de manga sininga qaloha o nyawaka so yodupa o loha yaaka o nyawaka, de o nyawa aku ona yapiricaya, 	 لیکن ثمره روح، محبت و خوشی وسلامتی و حلم و مهربانی و نیکویی و ایمان وتواضع و پرهیزکاری است،


Ato o malaikat magena wakelelo, de una wosawangi de foloi wimodo. 	 چون زکریااو را دید، در حیرت افتاده، ترس بر او مستولی شد.


O Simon wosango, "Nagala o nyawa awi nagi foloi ilalamo yapiki." De Una wotemo, "Ani sango gena itiai." 	 شمعون در جواب گفت: «گمان می‌کنم آنکه او را زیادتر بخشید.» به وی گفت: «نیکو گفتی.»


So kagena Una de Awi muri-muri igogeku de Una womaginano Awi simaka, kanaga o nyawa manga dala icarawa yahino Unaka, so Una wobicara o Filipuska wotemo, "Awalele! Hika nanano o nyawa manga dala manena, so kekiaka aku o roti poija la ona yangodu pasioqo." 	 پس عیسی چشمان خود را بالا انداخته، دیدکه جمعی کثیر به طرف او می‌آیند. به فیلپس گفت: «از کجا نان بخریم تا اینها بخورند؟»


Ani kudoti ma rabaka gena bilasu nopiricaya qaputuru o dodoto itotiaika de naaka bato o kia ngona nanako igogou magena itiai. Kanaga o nyawa yamuruo naga iholu yaaka o kia bato ona yanako igogou magena itiai, de ka yopiricaya o dodoto ikokulaika. So komagena manga piricaya itotiai isisaka, maro o deru ilalamo moi o teoku qalutu so isisaka. 	 و ایمان و ضمیرصالح را نگاه داری که بعضی این را از خود دورانداخته، مر ایمان را شکسته کشتی شدند.که از آن جمله هیمیناوس و اسکندر می‌باشند که ایشان را به شیطان سپردم تا تادیب شده، دیگرکفر نگویند.


To ngohi ai demo gena itiaika, ngohi itodamatowa. O Jou Yesus ma Baba, gena o Gikimoi, Una magena wanako bai! Hika Awi ronga posilamo ka sidutu ikakali! 	 خدا و پدر عیسی مسیح خداوند که تا به ابد متبارک است، می‌داند که دروغ نمی گویم.


So o Yesus wosango wotemo, "Kanagasi o Bukuka isilefoli komanena, 'Ani Jou Gikimoi gena upa nowidahake.' " 	 عیسی در جواب وی گفت که «گفته شده است، خداوند خدای خود را تجربه مکن.»


Duma orasi manena Ngohi totemo nginika, o nyawa nidodoosa ona magena lo niadodara, de lo o nyawa la nisangisara gena niasisumbayang. 	 امامن به شما می‌گویم که دشمنان خود را محبت نمایید و برای لعن کنندگان خود برکت بطلبید و به آنانی که از شما نفرت کنند، احسان کنید و به هرکه به شما فحش دهد و جفا رساند، دعای خیرکنید،


Komagena ngini asa o kia naga moi nionyafusu, de ma ngale niamake waasi so ngini asa ka o nyawa niatooma. De lo asa o nyawa manga moi-moi nionyafusu, duma niaakuwa niaqehe so ngini lo nimatekekangamo de nimatekekudubu. O moi-moi kanaga nionyafusu gena niamakewa sababu o Gikimoika nigolowa. 	 طمع می‌ورزید وندارید؛ می‌کشید و حسد می‌نمایید و نمی توانیدبه چنگ آرید؛ و جنگ و جدال می‌کنید و نداریداز این جهت که سوال نمی کنید.


So ma orasi o Duba ma Goho magena waqehe de Awi simaka o dodadi ngai iha de o roriri yamonahalo de yaruha ona magena asa imabukuku de manga suba yatide Unaka. O roriri moi-moi gena yacohono o kecapi de lo o udo-udo o guracino de ma raba gena iwedo de o manyanyi, ena gena o Gikimoi Awi nyawa yatide manga sumbayang Unaka. 	 و چون کتاب را گرفت، آن چهارحیوان و بیست و چهار پیر به حضور بره افتادند وهر یکی از ایشان بربطی و کاسه های زرین پر از بخور دارند که دعاهای مقدسین است.


Duma igogou manga sininga ma edekati o Yesus wanako so wotemo, "Tosiade, nakoso o kolano moi de awi doku-doku, eko lo o tahu ma raba moi la ona magena kanaga imakitinga, cawali o putu de o wange imatekekokangamo, de ma ngale ona manga rimoi gena asa ibiau so isisa. 	 پس او خیالات ایشان را درک کرده بدیشان گفت: «هر مملکتی که برخلاف خود منقسم شود، تباه گردد و خانه‌ای که بر خانه منقسم شود، منهدم گردد.


O bi boosu ma diaru ipelenga de o Gikimoi Awi nyawa isosone imomi so ioho kali. 	 و قبرها گشاده شد وبسیاری از بدنهای مقدسین که آرامیده بودندبرخاستند،