Kagena o nyawa yadadala manga sidongirabaka kanaga lo ma ngale Una iwisibicara gena ka imatekegogurubu moi de moika, duma ma binuka itemo, "Una Awi sininga qaloha." Ma binukali itemo, "Hiwa! Igogou, Una o nyawa wokokulai, wodupa o nyawa wasihaga." 	 و در میان مردم درباره او همهمه بسیاربود. بعضی می‌گفتند که مردی نیکو است ودیگران می‌گفتند نی بلکه گمراه‌کننده قوم است.


Una wotemo, "Qohaka o Farisika ma nyawa gena! Sababu o kia naga idadato la kanaga Ai Baba o sorogaka Awi dato qasowo, moi-moi magena qangodu igogou done asa irapu. O Farisika ma nyawa ona magena imatero maro o nyawa ipipilo de imakutuda ipipilo, sababu ona yanakowa o ngeko itotiai ikahika o Gikimoika. So nakoso o nyawa moi wopipilo de watuda o nyawa ipipiloli, de igogou yasinoto asa itura o busuneku." 	 ایشان راواگذارید، کوران راهنمایان کورانند و هرگاه کور، کور را راهنما شود، هر دو در چاه افتند.


So igogou tinisingangasu nginika, o nyawa yangodu iooho manena isone waasi, de o bi sangisara ma hali moi-moi manena done asa idadi de imaaka. 	 هرآینه به شمامی گویم تا جمیع این حوادث واقع نشود، این فرقه نخواهند گذشت.


De una wosango wotemo, "Baba Guru, o bobita qangodu magena tamoteka ma orasi ngohi ka togogohiduuru kasi." 	 او در جواب وی گفت: «ای استاد، این همه را از طفولیت نگاه داشتم.»


So kagena de o nyawa yadadala, de o Yudas imakokangaho magena, o Yesus iwitago de wipiliku. 	 ناگاه دستهای خود را بر وی انداخته، گرفتندش.


Hika niminano, ngomi o Farisika ma nyawa gena miholu kanaga nanga sidongirabaka moi lo upa Una wipiricaya. Eko nanga agama ma roriri moi Una upa wipiricaya. Moi lo yahiwa bai! 	 مگر کسی از سرداران یا از فریسیان به او ایمان آورده است؟


O Lidaka de o Saron ma soaka ma kawasa yadala iwikelelo o Eneas, so yangodu o Jou iwipiricayaka. 	 و جمیع سکنه لده و سارون او را دیده، به سوی خداوند بازگشت کردند.


Upa sidago Una Awi laha ilamo de Awi sabari foloisi ikuru so ngini winisisangisara waasi, so magena nisidoohawa. Nagala niawosaka Una Awi laha gena ma ngale o ngeko winihike, tanu ngini gena asa nimatoba de nimatoduba. 	 یا آنکه دولت مهربانی و صبر وحلم او را ناچیز می‌شماری و نمی دانی که مهربانی خدا تو را به توبه می‌کشد؟


Ma orasi o Pentakosta ma Wange ilalamo imasidiadoka, de o bi nyawa ipipiricaya ona magena yangodu imatolomu o tahu moika. 	 و چون روز پنطیکاست رسید، به یک دل در یکجا بودند.


O gogelelo magena sidago isipara lo ma saange, qabolo de asa o baro magena itide o sorogaye. 	 واین سه مرتبه واقع شد که در ساعت آن ظرف به آسمان بالا برده شد.


Ma ngale komagena upa ngini niaaka, so nako ngini de o nyawa ma binuka, de ka ngini masirete foloisi nimasihie eko ngaroko kanaga ma sababu o kia naga moi lo ihiwa, duma nimasihie. Upa sidago maro komagena de ngini niaaka. Duma tanu ngini asa nia sininga qamuuqu sidago lo nako ngini masirete de o nyawa ma somoa gena, de ona magena niahoromati foloisi ilamo. 	 و هیچ‌چیز را ازراه تعصب و عجب مکنید، بلکه با فروتنی دیگران را از خود بهتر بدانید.


Igogou, Una de Awi demo magena wososininga ma ngale ngone masirete bai! So ma ngale ngone o nyawa manena Awi demo gena iqomaka isilefo. O nyawa yototoro bilasu yodato de youtu, so manga ngongano done manga joro-joro ma sopo magena asa yamake. 	 آیا محض خاطر ما این رانمی گوید؟ بلی برای ما مکتوب است که شخم کننده می‌باید به امید، شخم نماید و خردکننده خرمن در امید یافتن قسمت خود باشد.


Cedeke! Ona imasusuna magena ngini inisigogamamu kali gena yaaka la ona moi-moi manga dorari, upa ka ma kahi, duma lebelaha de ma lake qaasu-asu yaoguka. 	 کاش آنانی که شما را مضطرب می‌سازند خویشتن را منقطع می‌ساختند.


Manga demo magena o Yesus wasango wotemo, "Nagala nia sininga ma rabaka nia fikiri isala so nitemo, o Galileaka ma nyawa ona magena manga dorou gena foloi ilamo de manga dodiao o Galileaka ma nyawa ma binuka, sidago lo o Gikimoi wasimaha la ona yatooma. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آیا گمان می‌برید که این جلیلیان گناهکارتر بودند از سایر سکنه جلیل ازاین‌رو که چنین زحمات دیدند؟


Kagena de o Yesus Awi muri-muri imatekesikoholu moi de moika, ma ngale to ona manga sidongirabaka naguuna wieto ifoloi wolamo. 	 و در میان ایشان نزاعی نیز افتاد که کدام‌یک ازایشان بزرگتر می‌باشد؟


O bi nyawa yadadala yahino imaokono kagena de yotomina. Komagena lo o Yahudika manga roriri wisimaqe, de yotemo, "Cedeke! O nyawa ma somoa wasisalamati, hika o orasi manena Una Awi rohe masirete de wosisalamati, nakoso igogou Una o Salamati ma Kolano o Gikimoi wihihirika." 	 و گروهی به تماشا ایستاده بودند. و بزرگان نیز تمسخرکنان با ایشان می‌گفتند: «دیگران را نجات داد. پس اگر او مسیح و برگزیده خدا می‌باشد خود رابرهاند.»


Nakoso kanaga o nyawa la yopiricaya igogou o Yesus Una magena manga Salamati ma Kolano, de ona yangodu igogou o Gikimoi Awi ngopa-ngopaka. De lo nakoso o Gikimoi Awi ngopa ona magena la kanaga yodupa ma Baba o Gikimoi widodara, de ona manga dodiao ma binuka lo, ma Baba Awi ngopa-ngopa, ona magena bilasu yadodara. 	 هرکه ایمان دارد که عیسی، مسیح است، ازخدا مولود شده است؛ و هرکه والد رامحبت می‌نماید، مولود او را نیز محبت می‌نماید.


De o Filipus wosano o Yesuska wotemo, "Jou, tanu Ngona nomisikelelo o Baba Gikimoi ngomika, de mia sininga asa igogou qanali." 	 فیلپس به وی گفت: «ای آقا پدر رابه ما نشان ده که ما را کافی است.»


Awi bira ongo Maria muna gena done o gososo qabobou mosiqahu o Jou Yesus Awi qohuku de ami hutu masirete Awi qohu mosiese. 	 و مریم آن است که خداوند را به عطر، تدهین ساخت و پایهای او را به موی خودخشکانید که برادرش ایلعازر بیمار بود.


Kagena de o Pilatus watolomu o imamka ma bi sahe de o Yahudika ma roriri de lo ma kawasa, 	 پس پیلاطس روسای کهنه و سرادران وقوم را خوانده،


O nonako kiaka nianako ai demo itiai gena komanena: Ngini asa niwimake o ngopa yanau moi wisisao de o baro ma leleta de iwisiidu o haiwani ma ino ma rihoka." 	 و علامت برای شمااین است که طفلی در قنداقه پیچیده و در آخورخوابیده خواهید یافت.»


Upali nimagaho o karong, eko upa lo o baju, eko o tarupa, eko o didiki sidago ngai sinoto gena yaakuwa. Sababu o nyawa imomanara gena bilasu manga oho ma kurangi yafangu. 	 و برای سفر، توشه‌دان یا دو پیراهن یا کفشها یا عصابرندارید، زیرا که مزدور مستحق خوراک خوداست.


Iqomaka ma nabi Nuh awi orasika, de o nguuhi ilamo sidago idadi o taufani magena imasidiado waasi, de o nyawa yanakowa o kia naga done asa yadahe onaka. Ona salalu ka yooqo de youdo, de lo yokawi, gena gila-gila sidago ma nabi Nuh magena o deru ilalamoku wopaneka. 	 زیرا همچنان‌که در ایام قبل از طوفان می‌خوردند و می‌آشامیدند و نکاح می‌کردند و منکوحه می‌شدند تا روزی که نوح داخل کشتی گشت،


Magena de kanaga ona o Farisika ma nyawa yamuruo naga ibicara itemo, "Ce! Magena ka ka Ngona Ani demo masirete. So Ani demo gena iterowa bai!" 	 آنگاه فریسیان بدو گفتند: «تو بر خود شهادت می‌دهی، پس شهادت تو راست نیست.»


Kagena manga sidongirabano, o ngopeqeka moi mopanyake o au mosidagi de itekaka, duma itogu waasi ma deka o taungu mogiowo de sinoto qabolo. De moiwa aku imisou la miloha. 	 ناگاه زنی که مدت دوازده سال به استحاضه مبتلا بود و تمام مایملک خود را صرف اطبانموده و هیچ‌کس نمی توانست او را شفا دهد،


Ma ngale ngohi gena asa ona magena yogiise isidadu-dadu kanaga o nyawa itemo, "O nyawa una magena iqoqoma gena ngone wonasangisara de awi edekati gena wonasisaka, so ngone ma Kristus powipipiricayaka gena he powipiricaya kawa. Duma ngaroko komagena, o orasi manena wonasangisara kawa de una lo o nyawa wosihohabari moi, o habari qaloloha ma ngale ma Kristus bilasu powipiricaya." 	 جز اینکه شنیده بودند که «آنکه پیشتر بر ما جفا می‌نمود، الحال بشارت می‌دهد به همان ایمانی که قبل از این ویران می‌ساخت.»و خدا را در من تمجید نمودند.


So o malaikat ma nonomaka asa wotagi awi udo-udo ma raba magena o duniaku wakopola. De tomatodoka o bi nyawa o haiwani ilalago, ena gena o giki yatotulada magenaka yasusuba de ona o nonako yamamake, ona magena yangoduka asa yadahe o guwu ilalago de qasisiri. 	 و اولی رفته، پیاله خود را بر زمین ریخت ودمل زشت و بد بر مردمانی که نشان وحش دارندو صورت او را می‌پرستند، بیرون آمد.


Ena gena, Ngohi to ona manga rabaka de Ngona to Ngohi Ai rabaka, la ona asa imatekerimoi itotiai, ma ngale o bi nyawa yangodu o duniaka aku yanako igogou Ngona gena Ngohi noisulo so tahino, de lo igogou maro Ngona noidodara Ngohi komagena lo nadodara onaka. 	 من در ایشان و تو در من، تا در یکی کامل گردند و تا جهان بداندکه تو مرا فرستادی و ایشان را محبت نمودی چنانکه مرا محبت نمودی.


So Una wasingangasu wotemo, "Ngohi manena tomadadi o ngeko o Gikimoika, de o dodoto itotiai gena tadoto la o nyawa aku iwinako itiai, de Ngohi lo o oho ma hutu. Mutuwade kanaga o nyawa nagoona lo yaakuwa yotagi Ai Babaka nakoso ona yoholu Ngohi tangaho, sababu Ngohi gena o ngeko ikokahika Unaka. 	 عیسی بدو گفت: «من راه و راستی و حیات هستم. هیچ‌کس نزد پدر جز به وسیله من نمی آید.


De kanena o dodiao ipipiricaya yangodu manga salam idala yosidingo nginika. De lo nia salam de nia siboso lo tanu nimatekesidiado o nyawa moi de o nyawa moika. 	 همه برادران شما را سلام می‌رسانند. یکدیگر را به بوسه مقدسانه سلام رسانید.


Komagena de kanaga ona manga gogolo cawali ngai moi gena, ma ngale o Yahudika ma nyawa manga sidongirabaka la kiaka ona isususa gena tanu ngomi miariwo. De magegena maro o kia naga moi ngohi todudupa so o orasi isigeto-geto gena taaka qaboloka. 	 جز آنکه فقرا را یادبداریم و خود نیز غیور به کردن این کار بودم.


De kanaga lo o kota moi de o bi dorou qatotorou moi lo ihiwaka so qatetebi, de takelelo gena o kota qamomuane moi, ena gena o Yerusalem asa iuti o sorogaku. Magena isidailako maro o ngopeqeka moi mokakawi ma ngale ami roka gena o baju qaloloha-loha imihike la momasitiba. O kota magena o Gikimoi kagena o sorogaka de asa wosigutiku. 	 و شهر مقدس اورشلیم جدید را دیدم که از جانب خدا ازآسمان نازل می‌شود، حاضر شده چون عروسی که برای شوهر خود آراسته است.


Ngaroko komagena, duma upa sidago ngini nia sininga ma rabaka nitemo, "Nako o Yahudika ma nyawa o Gikimoi wahoholuka gena, ngohi manena foloisi tolamo." Sababu bilasu nimasininga kasi, upa ma ngale ngini, duma ma ngeko Yahudika ma nyawa ona iqomaka so aku Una Awi laha gena ngini lo niamake. So upa ma umaka de o ngutu isioho, duma ma ngutuka asa o uma ioho. 	 بر شاخه‌ها فخرمکن و اگر فخر کنی تو حامل ریشه نیستی بلکه ریشه حامل تو است.


Magena de o nyawa yadadala manga sidongirabano o nyawa moi womatoore wotemo, "Ya Baba Guru, kodo! Nowitailako ai ngopa. Una manena ai ngopa womatetengoka. 	 که ناگاه مردی از آن میان فریادکنان گفت: «ای استادبه تو التماس می‌کنم که بر پسر من لطف فرمایی زیرا یگانه من است.


de o nyawa moi witotopongo de awi laqe itimisi o Yesuska witota. O nyawa una magena awi dodiao moi o Yesus iwibaja la tanu wipaqa. 	 آنگاه کری را که لکنت زبان داشت نزد وی آورده، التماس کردند که دست بر او گذارد.


Kagena de gila-gila ona o teto itolomu ma ngale Una wisipaka la witooma, duma itolomusi, de ato imatodoka gena Una he wimake kawa, sababu Una asa womajoboka o Gikimoi Awi Tahuno de wadongosaku. 	 آنگاه سنگهابرداشتند تا او را سنگسار کنند. اما عیسی خود رامخفی ساخت و از میان گذشته، از هیکل بیرون شد و همچنین برفت.


Kagena de una gila-gila wosasi wotemo, "Ngaroko tosone, duma igogou ngohi towinakowa o nyawa Una magena maro o kia ngini nitetemo gena!" O orasi magena qabolo o toko isore. 	 پس آغاز لعن کردن و قسم خوردن نمود که «این شخص را نمی شناسم.» ودر ساعت خروس بانگ زدآنگاه پطرس سخن عیسی را به یاد آورد که گفته بود: قبل از بانگ زدن خروس، سه مرتبه مرا انکار خواهی کرد.» پس بیرون رفته زار‌زار بگریست.


So ngone bilasu paaka imatero maro isilelefo o Jou Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O Jou wotemo komanena, 'Ngini bilasu o nyawa Ngohi ipipiricayawa ona magena niadongosa, de ngini nimatingaka. Hika o manara qatotorou gena qangodu niholu niaaka. Nako komagena, de Ngohi asa ngini tiniqehe qaloha. 	 پس خداوند می‌گوید: «از میان ایشان بیرون آیید و جدا شوید و چیزناپاک را لمس مکنید تا من شما را مقبول بدارم،و شما را پدر خواهم بود و شما مرا پسران ودختران خواهید بود؛ خداوند قادر مطلق می‌گوید.»


wotemo, "Baba, ngohi ai leleani moi kadoka ai tahuka wopanyake. Una wolugaka so ka woidusa, de waakuwa wotagi so foloisi wisiri." 	 گفت: «ای خداوند، خادم من مفلوج در خانه خوابیده و بشدت متالم است.»


Duma ngini upa komagena. So bilasu komanena: nagoona yodupa yolamo to ngini nia sidongirabano, ona magena bilasu yodadi lo yoleleani nginika. 	 لیکن در میان شما چنین نخواهد بود، بلکه هرکه در میان شما می‌خواهد بزرگ گردد، خادم شماباشد.


So nakoso o nyawa la kanaga manga bobaretaka iholu yasigise gena, o kia naga Una wositatapuka ona lo iholu. Nako komagena, de ona magena done asa yafanggali de o sangisara. 	 حتی هر‌که با قدرت مقاومت نماید، مقاومت باترتیب خدا نموده باشد و هر‌که مقاومت کند، حکم بر خود آورد.


He! Ngini nakoso de nia ngauka, tanu niise o kia Ngohi de o Gurumi Qatetebi so mitemo o bi gogobu-gogobuka." 	 هر‌که گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.»


So ngohi todupa tinisingangasu nginika la to ngini nia pipi niatotolomu gena, qangodu ngohi tamakeka de kanaga de ma boloika. Ngohi kanena ai oho ma kurangi moi lo ihiwa, sababu to ngini nia ngongike moi-moi nisididingo gena o Epafroditus una watota qabolo ngohika. Nia ngongike ngohika niaaka gena, aku o Gikimoi iwisisanangi, maro o suba qaloloha moi niatide o Unaka de Una waqehe qaloha. 	 ولی همه‌چیز بلکه بیشتر از کفایت دارم. پر گشته‌ام چونکه هدایای شما را از اپفردتس یافته‌ام که عطر خوشبوی و قربانی مقبول و پسندیده خداست.


So Ngohi tinisulo nginika, ena gena maro Ngohi tinidodara nginika, de komagena ngini lo bilasu nimatekedodara moi de moika. 	 «این است حکم من که یکدیگر را محبت نمایید، همچنان‌که شما را محبت نمودم.


De ona itemo moi de moika, "Hika upa paraca, duma ngone asa paundi la de magena inasidumu naguuna asa wamake de wodahe." Komagena ma ngale idadi de imaaka imatero maro o kia iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "To Ngohi Ai baju ona imatekesikotoku la yaaka moi-moi de manga gimina de ma ngale manga sidongirabaka la yaaka o undi naguuna Ai juba wodahe." So o bi prajurit ona magena yaaka imatero maro o kia isilelefo iqomaka. 	 پس به یکدیگر گفتند: «این را پاره نکنیم، بلکه قرعه بر آن بیندازیم تا از آن که شود.» تا تمام گردد کتاب که می‌گوید: «در میان خود جامه های مرا تقسیم کردند و بر لباس من قرعه افکندند.» پس لشکریان چنین کردند.


O Mahkamah Agama yohairani icarawa sababu ona yakelelo o Petrus de o Yohanes manga modo lo ihiwa, de kiali ona yanako igogou ona yasinoto magena o nyawa yauuqu de manga sakola ihiwa. So kagena de asa ona yanako ona yasinoto magena iqomaka o Yesus Awi dodiao. 	 پس چون دلیری پطرس و یوحنا را دیدندو دانستند که مردم بی‌علم و امی هستند، تعجب کردند و ایشان را شناختند که از همراهان عیسی بودند.


So o Babel ma tonaka yaumoka, de kagena o Yekhonya ma ngopa yanau o Sealtiel, o Sealtiel ma ngopa yanau o Zerubabel, 	 و بعد از جلای بابل، یکنیا، سالتیئل را آورد و سالتیئیل، زروبابل را آورد.


Ato o doku moi wowosa, de yapapado yamogiowo yahino Unaka. Ona magena ka ma gaku kasi de imatooreka 	 و چون به قریه‌ای داخل می‌شد ناگاه ده شخص ابرص به استقبال او آمدند و از دور ایستاده،


De lo ngohi tanako ma orasi ngohi nginika tinikurumi, de asa kanaga lo ma Kristus Awi laha winihike foloisi ilamo. 	 و می‌دانم وقتی که به نزدشما آیم، در کمال برکت انجیل مسیح خواهم آمد.


Pei! Ona yadadala gena yohairani yakelelo o nyawa yadala de Una wasilohaka: o nyawa ibimomou lo aku ibicaraka, o nyawa ibilulugu lo aku itagika, o nyawa manga qohu isosoneka lo aku yotagi itiaika, o nyawa ibipipilo lo aku imasigeleloka. Komagena so o Gikimoi o Israelka ma nyawa wisusuba Una ona magena iwisigiliri. 	 بقسمی که آن جماعت، چون گنگان را گویا و شلان را تندرست و لنگان راخرامان و کوران را بینا دیدند، متعجب شده، خدای اسرائیل را تمجید کردند.


So kagena de una o nyawa yadadala manga sininga wosimote so o Barabas wisisupu de wihike onaka. De una wasulo awi prajurit-prajuritka ma ngale o Yesus wingangapo, qabolo de gila-gila Una wisidoa onaka la iwisidasangahadi. 	 آنگاه برابا رابرای ایشان آزاد کرد و عیسی را تازیانه زده، سپرد تا او را مصلوب کنند.


Duma o Petrus wongamo so wosango wotemo, "Ce! De ani pipi magena ngona o narakaka nisingosa! Notemo nagala o Gikimoi Awi cocatu o Gurumi Qatetebi gena aku nosifangu de o pipi. 	 پطرس بدو گفت: «زرت با تو هلاک باد، چونکه پنداشتی که عطای خدا به زر حاصل می‌شود.


So ona lo yotagika. So o wange he itiai de wotagi kali, o nyawa wosarili. De wamake so wotemo onaka, 'Nitagi la ai doroka nimanara.' Komagena lo imaqa-maqa o cako saange. 	 باز قریب به ساعت ششم و نهم رفته، همچنین کرد.


So ma ngale ona magena ma moi waasi yotodamatoko de lo manga sala moi lo ihiwa. 	 ودر دهان ایشان دروغی یافت نشد، زیرا که بی‌عیب هستند.


Duma kanaga o nyawa ma binuka yagagaka itemo, "We! O nyawa ona magena yadaluka!" 	 اما بعضی استهزاکنان گفتند که «ازخمر تازه مست شده‌اند!»


Ngohi takelelo kali. Wewe! O jara qakokurati moi isupu kali. De una kugena wopapane gena awi ronga o Sone, de una moili wototuuru gena awi ronga o Sone ma Riho. Ona magenaka yasikuasa la yaaka o bi nyawa o dunia ma rabaka, kanaga qaasu-asu de koloko yabati ihaka, so o bati moi gena ona asa yakudoti, o bare imasidiado so manga ino qamataka, o panyake qatotubuso yadahe de lo o haiwani ilalago yagoli sidago ona yangodu magena yatoomaka. 	 و دیدم که اینک اسبی زرد و کسی بر آن سوار شده که اسم اوموت است و عالم اموات از عقب او می‌آید؛ و به آن دو اختیار بر یک ربع زمین داده شد تا به شمشیر و قحط و موت و با وحوش زمین بکشند.


O Gikimoi Awi bobita ngini niapalako, duma o bobita o nyawano ngini niacoho niaamo-amo." 	 زیرا حکم خدا را ترک کرده، تقلید انسان را نگاه می‌دارند، چون شستن آفتابه‌ها و پیاله‌ها و چنین رسوم دیگر بسیار بعمل می‌آورید.»


Ma orasi o Paulus de o Barnabas yaaka kali qangodu magena o Ikonium ma kotaka, de ma kawasa magena imakitinga idadi o bolu sinotoka, so o bolu moi yasimote o Yahudika ma nyawa ipipiricayawa de o bolu moi yasimote o bi rasulka. 	 و مردم شهر دو فرقه شدند، گروهی همداستان یهود و جمعی با رسولان بودند.


Mutuwade o Saulus imatekerimoi de ona ipipiricaya yangodu o Yerusalem ma sigilolino, de una wobanari wadoto ma ngale o Jou. 	 و در اورشلیم با ایشان آمد و رفت می‌کرد و به نام خداوند عیسی به دلیری موعظه می‌نمود.


Qabolo de Una magena kanaga o roti waqehe so Awi sukuru watide o Gikimoiye. Qabolo de o roti magena watepi-tepi de to Una Awi gia, de gila-gila Awi muri-murika wasitoku de wotemo, "Manena to Ngohi Ai rohe ((ma ngale ngini gena tinihikeka. Magena niaaka maro o sosininga moi Ngohika." 	 و نان را گرفته، شکرنمود و پاره کرده، به ایشان داد و گفت: «این است جسد من که برای شما داده می‌شود، این را به یادمن به‌جا آرید.»


De lo o Gikimoi ma Ngopa magenaka witemo, "Ngona, Jou, gena ma solano Ngona o dunia nosidadi, de Ani gia masirete gena o dipa lo naaka. 	 و (نیز می‌گوید: ) «تو‌ای خداوند، درابتدا زمین را بنا کردی و افلاک مصنوع دستهای تواست.


O gura magena ma ngoguka de itagi sidago imasidiado ma ngoguka so kagena o Pafos ma kotaka, de imakamake o nyawa womagogomahate moi awi ronga o Bar-Yesus de una magena o Yahudika manga nabi wokokulai moi. 	 و چون در تمامی جزیره تا به پافس گشتند، در آنجا شخص یهودی را که جادوگر ونبی کاذب بود یافتند که نام او باریشوع بود.


Kagena Una wobicara de to Una Awi ade-ade ma ngale o dodoto idala gena wadoto. So komagena de Una o ade-ade moi wasibicara onaka, "Kanaga wototoro moi wotagi awi gisisi wosihaja. 	 و معانی بسیار به مثلها برای ایشان گفت: «وقتی برزگری بجهت پاشیدن تخم بیرون شد.


Ngini bilasu nianako o Abraham, o Ishak, de o Yakub de to ngone nanga ete de nanga topora ma somoali ona magena manga Gikimoi wisusuba, Una manena Awi leleani o Yesus gena wisimuliaka, duma Una magena ngini niwisidoa o Pilatuska, de niwisiholu to una awi simaka, ngaroko o orasi magena o Pilatus wihirika Una iwipalako. 	 خدای ابراهیم و اسحاق و یعقوب، خدای اجداد ما، بنده خود عیسی را جلال داد که شما تسلیم نموده، او را در حضور پیلاطس انکارکردید، هنگامی که او حکم به رهانیدنش داد.


Nako ngomi o Jou Yesus Awi sosulo gena, ka qaloha de itiai o ino de o nao magena o gogobuno miamake. 	 که آیا اختیار خوردن و آشامیدن نداریم؟


'O Jou Gikimoi wotemo ai Jouka: Nomatamiye to Ngohi Ai girinaka la Ai horomati namake sidago Ani saturu taaka la yahino inisuba Ngonaka.' 	 "خداوندبه خداوند من گفت، به‌دست راست من بنشین تادشمانان تو را پای انداز تو سازم."


So nakoso ngone manena, upa he o dunia ma nyawa manga cawaro pamake, duma to Una Awi Gurumi magena ngone asa pamakeka, la Awi Gurumi gena ngoneka wonasimane ma ngale ngone aku panako igogou o kia naga o Gikimoi wonasitodihike qabolo ngoneka. 	 لیکن ما روح جهان را نیافته‌ایم، بلکه آن روح که از خداست تا آنچه خدا به ما عطا فرموده است بدانیم.


foloi qaloha nia gaso magena niahado kusi, la nitagi o nyawa inidodoosa magenaka la nimakadame kasi. Qabolo de asa nitagi nisumbayang de nia gaso magena nisisuba o Gikimoika, la o Gikimoi gena asa nia gaso waqehe qalohaka. 	 هدیه خود را پیش قربانگاه واگذار و رفته، اول با برادرخویش صلح نما و بعد آمده، هدیه خود رابگذران.


De lo wobukuku de womatoore awi ili walamo-lamo, "Jou, upa lo o dorou manena nasimoku onaka!" Wotemo komagena, qabolo de wosoneka. 	 پس زانو زده، به آوازبلند ندا در‌داد که «خداوندا این گناه را بر اینهامگیر.» این را گفت و خوابید.


de asa wiumo qaboloku, de ma Firaun ma ngopa o jojaru moi mowitide so mowipalihara to muna ami kadato ma rabaka koloko ami ngopa masirete. 	 و چون او را بیرون افکندند، دختر فرعون او رابرداشته، برای خود به فرزندی تربیت نمود.


Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena asa Ai malaikat tasulo, la yatolomu nagoona bato o nyawa o dorouku yasitutura ona yangodu de lo o bi nyawa ma dorou yangodu. 	 که پسر انسان ملائکه خود را فرستاده، همه لغزش دهندگان و بدکاران را جمع خواهند کرد،


O bi guru agama de lo o imamka ma bi sahe to Una Awi ade-ade gena yoise, de ona yanako Una wasimeta onaka. So kagena de ona imasikadailako la o orasi magenaka tanu Una iwitago. Duma ma ngale ona yamodo o bi nyawa yadadala, so ona idadi kawa yaaka. 	 آنگاه روسای کهنه و کاتبان خواستند که در همان ساعت او را گرفتارکنند. لیکن از قوم ترسیدند زیرا که دانستند که این مثل را درباره ایشان زده بود.


Ma dodoguka o Pilatus womanako una waaku kawa de ma ngeko lo he wosimake kawa, sababu yadadala gena manga galala idogo-dogo de o gangamo he isigoko. So una o ake waqehe de yadadala manga simaka awi gia watiodo de wotemo, "Ai gia tatiodo! La ngini nikelelo ngohi ai sala ihiwa ma ngale o nyawa Una manena niwitooma bai! So ka to ngini nia sala." 	 چون پیلاطس دید که ثمری ندارد بلکه آشوب زیاده می‌گردد، آب طلبیده، پیش مردم دست خود راشسته گفت: «من بری هستم از خون این شخص عادل. شما ببینید.»


Awi sangahadika Awi sahe ma qokuye yalefo ma demo itemo: UNA MANENA O YAHUDIKA MANGA KOLANO. 	 و بر سراو تقصیرنامه‌ای نوشتند به خط یونانی و رومی وعبرانی که «این است پادشاه یهود.»


So una awi giaka o manyanyi watutupu gena, ma qopo de lo o Gikimoi Awi nyawa manga sumbayang gena asa idola o Gikimoi Awi simaye. 	 و دود بخور، از دست فرشته با دعاهای مقدسین در حضور خدا بالا رفت.


De o Yohanes o habari moili wosihabari onaka, "Ma orasika kanaga wimoi asa wahino wotuuruno, gena Una Awi manara foloi ilamo, so ngohi manena to Una Awi simaka gena o kia lo waali idahe, ka Awi capato ma gumi tasose maro o nyawa wileleleani moi lo idadiwa. 	 و موعظه می‌کرد و می‌گفت که «بعد از من کسی تواناتر از من می‌آید که لایق آن نیستم که خم شده، دوال نعلین او را باز کنم.


Ato imatodoka o osu qapoputuru moi yahino, sababu o Jou Awi malaikat moi o sorogaka de wouti de waloloka o teto ilalamo magena, kiaka o boosu isipoperesu, de wogogeku kagena ma qokuka. 	 که ناگاه زلزله‌ای عظیم حادث شد از آنرو که فرشته خداوند از آسمان نزول کرده، آمد و سنگ را از در قبر غلطانیده، برآن بنشست.


So o bodito ma sinoto gena ipasaka. Itekawa de, kodo, o bodito ma saange imasidiado kali! 	 وای دوم درگذشته است. اینک وای سوم بزودی می‌آید.


O Tirus ma dokuka o Yesus womajobo o doku Sidon watilaku de asa wotagi o Galilea ma talagaka. Womasidiado o Dekapolis ma daera ma rabaka, 	 و باز از نواحی صور روانه شده، از راه صیدون در میان حدود دیکاپولس به دریای جلیل آمد.


Idodooha ona gena o Yahudika ma nyawa. Ngohi lo o Yahudika ma nyawa. Ona gena o Israelka ma nyawa? Ngohi lo o Israelka ma nyawa. Ona gena o Abraham awi ngopa de awi danoku? Ngohi lo o Abraham awi ngopa de awi dano moi. 	 آیاعبرانی هستند؟ من نیز هستم! اسرائیلی هستند؟ من نیز هستم! از ذریت ابراهیم هستند؟ من نیزمی باشم!


Inadoto ngoneka maro komagena, so o nyawa la yodupa yomanara o Gikimoika, ona aku yomadoto qaboloka ma ngale manga manara moi-moi bilasu yaaka. So yomasidailakoka la o manara o kia bato qaloloha aku ona yaaka. 	 تا مرد خدا کامل و بجهت هر عمل نیکوآراسته بشود.


O orasi manena gena ngini nipeleso, sababu kangano tinidedemoka Ngohi bilasu tinidongosa. 	 ولیکن چون این را به شما گفتم، دل شما از غم پر شده است.


Duma de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa o Stefanus womamataga o sorogaye, de una wakelelo o Gikimoi Awi mulia isiru-siru ma rabaka de o Yesus womaokoye Awi girinaka. 	 اما او از روح‌القدس پر بوده، به سوی آسمان نگریست و جلال خدا رادید و عیسی را بدست راست خدا ایستاده وگفت:


Ma orasi magena de o Petrus ka womagoge kusi o lolohaka. Una womagogogeka, de kanaga o ngopeqeka moi moleleleani ma Imam Wilalamoka mahino kagena, de motemo, "He! Ngona manena lo igogou o Yesus o Galilea ma nyawa Una magena nowimomote." 	 اما پطرس در ایوان بیرون نشسته بود که ناگاه کنیزکی نزد وی آمده، گفت: «تو هم با عیسی جلیلی بودی!»


Kagena de o Yahudika ma nyawa magena itemo Unaka, "Ilaha! Nakoso komagena, de igogou Ngona magena nikokitoka. O Abraham una wosone de o Gikimoi Awi nabi-nabi yangodu lo isone. De idodooha so Ngona kanena nomisingangasu notemo, nakoso o nyawa nisigise Ngona de ona asa isonewa. 	 پس یهودیان بدو گفتند: «الان دانستیم که دیو داری! ابراهیم و انبیا مردند و تو می‌گویی اگر کسی کلام مرا حفظ کند، موت را تا به ابد نخواهد چشید


Kagena de o Yesus wotemo o Farisi ma nyawa una magenaka, "Simon, kanaga o kia naga moi todupa totemo ngonaka." O Simon wotemo, "Iya, Baba Guru, ka notemo bato." 	 عیسی جواب داده به وی گفت: «ای شمعون چیزی دارم که به تو گویم.» گفت: «ای استاد بگو.»


De ma sababu nanga Jou Yesus Kristus Awi manara nginika, so o kia bato nia oho ma rabaka hika ngini salalu nia sukuru niatide o Baba Gikimoika. 	 و پیوسته بجهت هرچیز خدا و پدر را به نام خداوند ما عیسی مسیح شکر کنید.


Ngohi totemo, kanena naga moi ifoloi ilamo de o Gikimoi Awi Tahu. 	 لیکن به شما می‌گویم که در اینجاشخصی بزرگتر از هیکل است!


De ani ngopa gena de o ngopeqeka isusundali so ani kaya wamataka, duma awadede, ma orasi woliho de ngona asa o sapi ma ngopa qasasaki moi natola unaka.' 	 لیکن چون این پسرت آمد که دولت تو رابا فاحشه‌ها تلف کرده است، برای او گوساله پرواری را ذبح کردی.


Ngona ani nyawa o Yesus iwipipiricaya o Kretaka nadoto nosidadu-dadu, la yososininga bilasu ona yasigise qaloha o nyawa yangodu ipopareta, de lo ona bilasu manga sininga ma dupa isidailako la o kia bato qaloloha gena yodupa yaaka. 	 بیاد ایشان آور که حکام و سلاطین رااطاعت کنند و فرمانبرداری نمایند و برای هرکار نیکو مستعد باشند،


De lo ngaroko o nyawa ngomi mia ronga ma dorou yogaka, duma ngomi gena de mia demo qaloha la miagolo de miabaja. Komagena o dunia manenaka ngomi midadi imatero de o remo, sidago lo o orasi manena ngomi iminano koloko o sapi ma iho. 	 چون افترا بر مامی زنند، نصیحت می‌کنیم و مثل قاذورات دنیا وفضلات همه‌چیز شده‌ایم تا به حال.


De o Yesus wotemo, "Hiwa! Upa ka ma para tumudingi. Ngaroko una o dorou waaka ngonaka wosipara de ma ratu-ratu, duma una gena ngona bilasu nowisiapongu. 	 عیسی بدو گفت: «تو را نمی گویم تا هفت مرتبه، بلکه تا هفتاد هفت مرتبه!


Ma orasi Una o Yesus o sone ma rabano wisioho kali, de magena he ma para ma saange qabolo Una womasimane Awi muri-murika. 	 و این مرتبه سوم بود که عیسی بعد ازبرخاستن از مردگان، خود را به شاگردان ظاهرکرد.


Duma nakoso o bi Farisika de o bi guru agama, ona magena o Gikimoi Awi ngale ma ngale manga ohoka gena yoholu yaqehe, sababu iqomaka gena o Yohanes ona waosi lo yoholu. 	 لیکن فریسیان و فقها اراده خدا را از خود ردنمودند زیرا که از وی تعمید نیافته بودند.


De ona asa manga gianongoru eko manga doku moi gena upa he imakodoto la Ngohi inako. Sababu bai o bereki de lo o ngopa ona yangodu asa ka inako Ngohi. 	 ودیگر کسی همسایه و برادر خود را تعلیم نخواهدداد و نخواهد گفت خداوند را بشناس زیرا که همه از خرد و بزرگ مرا خواهند شناخت.


Magena de una womajoboka wokahika awi babaka. O tahuka de ma gaku kasi, de awi baba asa wikeleloka. De awi galusiri ibao so womagogora wisibubusu awi ngopa, de wimake una so wikololo de lo wihame. 	 در ساعت برخاسته به سوی پدر خودمتوجه شد. اما هنوز دور بود که پدرش او را دیده، ترحم نمود و دوان دوان آمده او را در آغوش خود کشیده، بوسید.


O nyawa itotosi bilasu upa itosi kali. Duma ona bilasu de manga gia masirete imanara ikaeli manga oho isisari, la aku o nyawa isususa lo yahike. 	 دزد دیگر دزدی نکند بلکه به‌دستهای خود کارنیکو کرده، زحمت بکشد تا بتواند نیازمندی راچیزی دهد.


Ngohi manena Ai kuasa ma bati lo ihiwa, de Ngohi manena kanaga ma nonomaka, de lo ma dodoguka de asa tooho ka sidutu ikakali. 	 من الف و یاء و ابتدا و انتها و اول و آخر هستم


So ma orasika o Yohanes una wikelelo o Yesus wotagi wokahino onano, de wobicara awi dodiao yasinoto magenaka wotemo, "He! Una magenaka niwinano. Una magena o Gikimoi Awi Duba ma Goho." 	 ناگاه عیسی را دید که راه می‌رود؛ و گفت: «اینک بره خدا.»


De o malaikat ma tumudingi awi trompet asa wawuwu kali, de kanaga o sorogaka o bi ili ilalamo, de itemo, "Wokokuasa o dunia ma bi doku qangodu gena, wakuasa de wapareta maro o kolano, gena o orasi manena kanaga to ngone nanga Gikimoi Awi gia ma sohaka de lo o Salamati ma Kolano wonasijajajika. Una magena asa wopareta ka sidutu ikakali." 	 و فرشته‌ای بنواخت که ناگاه صداهای بلنددر آسمان واقع شد که می‌گفتند: «سلطنت جهان از آن خداوند ما و مسیح او شد و تا ابدالابادحکمرانی خواهد کرد.»


Una wosone ka ma moi ma ngale o nyawa manga dorou. Duma kanaga Una wooho kali gena, wooho la ma ngale o Gikimoi iwisihoromati. 	 زیرا به آنچه مرد یک مرتبه برای گناه مرد و به آنچه زندگی می‌کند، برای خدا زیست می‌کند.


Sababu ngohi tomalo igogou ai edekati ma dorou moi lo ihiwa, duma magena qadoohawa. Ka cawali o Jou Una masirete asa ai manara ma sopo wahiri. 	 زیرا که در خود عیبی نمی بینم، لکن ازاین عادل شمرده نمی شوم، بلکه حکم کننده من خداوند است.


Ma tuangi o nyawa kagena imakokadateka wotemoli, 'O pipi ngai moi magena niaqehe unano de niwihike woleleleani moika, kiaka una magenaka o pipi ma dogo mogiowoka.' 	 پس به حاضرین فرمود قنطار را از این شخص بگیرید وبه صاحب ده قنطار بدهید.


Qabolo de o Yesus wotagili o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka, de wasitodadaheno o nyawa yadala kagenadahu imasiiija de imatekekokiija. Ona ma binuka o nyawa o doku ma somoano manga pipi imatekesitagali de ma binukali o namo dara imasiiija yaaka manga gaso. So o Yesus witoosa, de gila-gila Una wadusu, de manga meja waeha, de lo manga bako wosipapaka. 	 پس عیسی داخل هیکل خدا گشته، جمیع کسانی را که در هیکل خرید و فروش می‌کردند، بیرون نمود و تختهای صرافان و کرسیهای کبوترفروشان را واژگون ساخت.


Kagena de o Paulus awi gia wosibiripe de o ngihia magena itura kali o ukuku de awi gia lo qasiriwa. 	 اما آن جانور را در آتش افکنده، هیچ ضرر نیافت.


Duma nakoso o nyawa kanaga inabicara ngoneka de manga bahasa magena ma ngale ngone panakowa, igogou ngone asa potemo ona magegena ka o nyawa ma somoa. De komagena lo ona asa ngone nanga bahasa ma ngale gena yanakowa, so yotemo ngone lo ka o nyawa ma somoa. 	 پس هرگاه قوت زبان را نمی دانم، نزد متکلم بربری می‌باشم و آنکه سخن گوید نزد من بربری می‌باشد.


So una wotemo onaka, "Baba-baba, ngini masirete nianakoka ngomi o Yahudika ma nyawa mia agama ma bobita gena misimahawa mimakanako de o nyawa o bi bangsa ma somoa. Ngaroko komagena, o Gikimoi ngohi woisikeleloka akuwa potemo o ino magena to ngohi ai boboso moi de lo pooqo dede o nyawa o bi bangsa ma somoa magena lo to ngohi ai boboso. 	 پس بدیشان گفت: «شما مطلع هستید که مردیهودی را با شخص اجنبی معاشرت کردن یا نزداو آمدن حرام است. لیکن خدا مرا تعلیم داد که هیچ‌کس را حرام یا نجس نخوانم.


Ngone moi-moi inangodu gena o Gikimoi Awi Gurumi wodupa wonasicocatu la aku ngone inangoduka o loha pamake. 	 ولی هرکس را ظهور روح بجهت منفعت عطا می‌شود.


Igogou, ka qaloha nakoso o nyawa kanaga de manga edekati ilamo nginika ma ngale ngini niamote onaka. Duma bilasu o nyawa de manga edekati gena ka cawali ngini iniriwo qaloha. Ai ngopa-ngopa tinisosininga, nako ngohi gena done komagena. De upa ka cawali ma orasi ngohi kanaga dede ngini, duma komagena lo o wange isigeto-geto 	 لیکن غیرت در امر نیکو در هر زمان نیکو است، نه‌تنها چون من نزد شما حاضر باشم.


So o Gikimoi wisioho kali o sone ma rabano, so o orasi manena de ikahika Una he wosone kawa, ma ngale magegena so o Gikimoi wotemo komanena, 'Ngohi asa tinihike nginika o Salamati ma Kolano maro Ngohi o Daud towijajajika.' 	 و در آنکه او را از مردگان برخیزانید تادیگر هرگز راجع به فساد نشود چنین گفت که "به برکات قدوس و امین داود برای شما وفا خواهم کرد."


O Farisi ma nyawa yamuruo naga yosano o Yesuska, muruoka de o Gikimoi wahino la o duniaka wopareta maro o kolano moi. De o Yesus wotemo, "O Gikimoi Awi pareta gena isolanowa de o bi nonako, kiaka o nyawa yakokelelo. 	 و چون فریسیان از او پرسیدند که ملکوت خدا کی می‌آید، او در جواب ایشان گفت: «ملکوت خدا با مراقبت نمی آید.


De kagena o dipaka o kia naga moi o nonako ihahairani moili isimane de takelelo. Ce! Magena ngaroko lo o lalahekana ilalamo, ena momongo ka o naga qasosawala moi, de maro isitero ma sahe ngai tumudingika de ma tadu ngai mogiowoka. Kanaga ma sahe moi-moiku gena o mahkota ma ceceke moi isitibaku. 	 و علامتی دیگر در آسمان پدید آمدکه اینک اژدهای بزرگ آتشگون که او را هفت سرو ده شاخ بود و بر سرهایش هفت افسر؛


La komagena so upa ngona nimaqe nosihabari ma ngale to ngone nanga Jou. De upa nimaqe ma ngale ngohi ngaroko o habari qaloloha tosihabari so ngohi itago de ibuika, de lo ngaroko ngona nosangisara, duma imatero maro ngohi so de o Gikimoi Awi buturu ngona lo bilasu notagi la o habari qaloloha nosihabari. 	 پس از شهادت خداوند ما عار مدار و نه ازمن که اسیر او می‌باشم، بلکه در زحمات انجیل شریک باش برحسب قوت خدا،


Ma orasi o Yesus wobobicarasi, de o Yudas, o Yesus Awi muri moi yamogiowo de sinoto manga dongirabano, womasidiado. Una magena wahino de o nyawa yadadala manga giaka o sumarangi de o gogipongo ilalamo. Ona magena o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama, de lo o Yahudika ma roriri gena to ona manga nyawa yasusulo. 	 در ساعت وقتی که او هنوز سخن می‌گفت، یهودا که یکی از آن دوازده بود، با گروهی بسیار باشمشیرها و چوبها از جانب روسای کهنه و کاتبان و مشایخ آمدند.


O bi moi-moi magena idadi de imaaka onaka gena, qangodu isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka ma ngale o sitiari moi ngoneka. Sababu ngone gena o dunia ma dodogu ma orasika gena, o orasi manena naga ngone pooho. 	 و این همه بطور مثل بدیشان واقع شد وبرای تنبیه ما مکتوب گردید که اواخر عالم به ما رسیده است.


ngohi tosihabari toqoma o Yahudi ma nyawa o Damsyikka igogoge, qabolo de o Yahudi ma nyawa o Yerusalemka igogoge sidago o Yudea ma daera ma sigilolika, de komagena lo o Yahudika ma bi nyawa yasowo, la bilasu manga dorou moi-moi imatoba de imatoduba de o Gikimoi wimote qabolo, de magena asa yatiai to ona manga gogoho. 	 بلکه نخست آنانی را که در دمشق بودند و در اورشلیم و درتمامی مرز و بوم یهودیه و امت‌ها را نیز اعلام می‌نمودم که توبه کنند و به سوی خدا بازگشت نمایند و اعمال لایقه توبه را به‌جا آورند.


Komagena lo o gogobu magena isitatapuka bilasu manga surati isidingo o Antiokhia ma gogobuka, so manga surati ma demo gena itemo komanena: Salamati pomakamake o Yesus Kristus Awi dodara ma rabaka! O baba-baba de o awabira, o dodiao nipipiricaya o Yahudika ma nyawa nisowo, de nia soa ikukuruka o Antiokhia ma kotaka, de o Siria ma daeraka, de o Kilikia ma daeraka. 	 و بدست ایشان نوشتند که «رسولان و کشیشان و برادران، به برادران از امت‌ها که در انطاکیه و سوریه و قیلیقیه می‌باشند، سلام می‌رسانند.


Ngohi de Ai Baba gena mimarimoika so midadi ka ka moi." 	 من و پدر یک هستیم.»


O bi gogobu o Asia ma daeraka ona magena manga salam yosidingo nginika. O Akwila de ma peqeka ongo Priskila lo de kanaga o nyawa ipipiricaya la imatotolomu manga tahuka, ona magena yangodu manga salam idala yosidingo nginika. 	 کلیساهای آسیا به شما سلام می‌رسانند واکیلا و پرسکلا با کلیسایی که در خانه ایشانند، به شما سلام بسیار در خداوند می‌رسانند.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena ka nia duduno qaloha bai! Ngini gena maro boosu de yacetka, so qaaare so ma duduno, we, panano qaloha, duma, icala, ma rabaku iwedo-wedo de ka o sone ma kobo de lo o bi moi-moi qamemela. 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار که چون قبور سفید شده می‌باشید که از بیرون، نیکو می‌نماید لیکن درون آنها از استخوانهای مردگان و سایر نجاسات پراست!


Ngohi taaka komagena la ma ngale ma noma-noma ngini ningodu, nakoso nimatekedodara moi de moika sidago lo nimarimoika, so nia sininga aku qaputuru. De ma ngale ma sinotoka ngini aku nianako de foloisi nisihoda, igogou o dodoto ma ngale ma Kristus kiaka o orasi iqoqomaka o Gikimoi wonasimane waasi. 	 تا دلهای ایشان تسلی یابد و ایشان در محبت پیوند شده، به دولت یقین فهم تمام و به معرفت سر خدا برسند؛


De mia sininga igogou so mia sumbayang misidadu-dadu ma ngale aku ngomi de ngini pomakamake kali de lo o bi dodoto, o moi-moi o kia minidoto waasi gena, aku minidotoli ma ngale nia piricaya ma dogo o Gikimoika. 	 که شبانه‌روزبی شمار دعا می‌کنیم تا شما را روبرو ملاقات کنیم و نقص ایمان شما را به‌کمال رسانیم.


Kagena de Una lo wotemo onaka, "Nako komagena, de kanaga o ade-ade moili komanena: Nakoso o guru agama moi kanaga wogolo la o dodoto ma ngale o Gikimoi Awi pareta gena widoto, de o guru agama magena aku wisitero maro o tahu ma duhutu moi, ena gena awi kaya eko awi arata magena ma ngihino wosisupu de wasikelelo awi arata qamomuane de lo awi arata iqoqoma." 	 به ایشان گفت: «بنابراین، هر کاتبی که در ملکوت آسمان تعلیم یافته است، مثل صاحب‌خانه‌ای است که از خزانه خویش چیزهای نو و کهنه بیرون می‌آورد.»


So ma ngale ngini ngopeqeka niloha gena, upa niatuga ka nia rohe ma duduno, koloko nia hutu niaaka qaloha poli de lo nia guule o guracino nimasipake eko nia baju ma ija ihahali-hali. 	 و شما رازینت ظاهری نباشد، از بافتن موی و متحلی شدن به طلا و پوشیدن لباس،


So wotagi de o didiki o kota magena watugaka. O kota magena ipasagi iha so ma doduga gena ma gaku imatero lo de ma ngoha. Watugaka, de waeto ma gaku o stadia 12,000 (eko o kilo 2,400), de komagena lo ma ngoha bai lo ma gaku gena ka imaketero. 	 و شهر مربع است که طول و عرضش مساوی است و شهر را به آن نی پیموده، دوازده هزار تیر پرتاب یافت و طول و عرض وبلندی‌اش برابر است.


So ma ngale ngomi mia manara o habari qaloloha misihohabari gena mia sininga upa he qaceke, sababu o manara magena o Gikimoi womigalusiri so womihike ngomika. 	 بنابراین چون این خدمت را داریم، چنانکه رحمت یافته‌ایم، خسته خاطر نمی شویم.


De yasibodito ilamo o bi ngopeqeka yatotilibuka de o bi awa la manga ngopa ka yasusususi. Kodo! Isusa ona yoloqa. 	 لیکن وای برآبستنان و شیر دهندگان در آن ایام!


O Gikimoi Awi demo o buku ma rabaka wosingongangasuka gena, o demo magena upa nosipopongoka, duma bilasu o nyawaka nadedemo. Sababu ma orasi he idumuka de o bi moi-moi qangodu magegena asa idadi. 	 و مرا گفت: «کلام نبوت این کتاب را مهر مکن زیرا که وقت نزدیک است.


Kanaga o nyawa moi lo yahiwa to Ngohi Ai oho yakoora, duma Ngohi tomatengo de Ai dupa masirete Ai rohe tahike isone. Sababu Ngohi de Ai pareta masirete sidago Ngohi taaku Ai rohe tahike la isone de lo Ai pareta masirete sidago done asa tooho kali. Sababu komagena Ai Baba Una woisusulo, gena wotemo Ngohika, 'Bilasu Ngona naaka komanena.' " 	 کسی آن را از من نمی گیرد، بلکه من خود آن را می‌نهم. قدرت دارم که آن را بنهم وقدرت دارم آن را باز گیرم. این حکم را از پدرخود یافتم.»


Una gena Awi Ngopa masirete magena womasitouna kawa de wonasitodihike ngoneka, sidago lo bilasu ma Ngopa wosone bai! So nakoso wonahike komagena, de igogou Una lo asa wonasitodihike ngoneka o bi moi-moi qangodu de kanaga ma somoasi. 	 او که پسر خود رادریغ نداشت، بلکه او را در راه جمیع ما تسلیم نمود، چگونه با وی همه‌چیز را به ما نخواهدبخشید؟


La ma ngale o nyawa, nakoso Ngohi manena ipiricaya, de ona magena asa yamake o oho ka sidutu ikakali. 	 تاهر‌که به او ایمان آرد هلاک نگردد، بلکه حیات جاودانی یابد.


Nako komagena, de ma dodoguka ngone inangodu asa nanga sininga imarimoika, sababu ngone o Gikimoi ma Ngopa powinakoka de lo powipiricayaka. De ngone nanga cawaro de nanga buturu gena foloisi idogo sidago lo ma kurangi o kia naga moi lo ihiwa, de ngone lo podadi ka imatero maro ma Kristus masirete, Awi cawaro de Awi buturu kanaga ngoneka de ma boloika. 	 تا همه به یگانگی ایمان ومعرفت تام پسر خدا و به انسان کامل، به اندازه قامت پری مسیح برسیم.


Sababu igogou, nanga Imam Wilalamo manena ma ngale ngone nanga buturu ikurangi gena waaku wamalo. Wamaloka, sababu maro o tailako ma bi ngeko moi-moi gena qangodu inadahe ngoneka, komagena lo Unaka o tailako ma ngeko magena lo asa iwidahe qaboloka, duma Una ka o dorou moi lo waakawa. 	 زیرا رئیس کهنه‌ای نداریم که نتواند همدرد ضعفهای مابشود، بلکه آزموده شده در هر چیز به مثال مابدون گناه.پس با دلیری نزدیک به تخت فیض بیاییم تا رحمت بیابیم و فیضی را حاصل کنیم که در وقت ضرورت (ما را) اعانت کند.


De lo o sangisara de o susa niamake ma rabaka gena hika ngini niamoku qaputuru, sidago ngini ningodu asa nia sininga foloisi qaputuru, la qangodu ka itiai de ma kurangi moi lo ihiwa. 	 لکن صبر را عمل تام خود باشد تاکامل و تمام شوید و محتاج هیچ‌چیز نباشید.


O nyawa lo yaakuwa o oho ka sidutu ikakali inihike, ka cawali o Gikimoi Awi Gurumi gena o oho magena aku o nyawaka wahike. So Ai demo ngini tinisingangasu iqomaka gena, inisidumu o Gikimoi Awi Gurumi magena winihike o oho nginika. 	 روح است که زنده می‌کند و اما ازجسد فایده‌ای نیست. کلامی را که من به شمامی گویم روح و حیات‌است.


'He, Paulus! Ngona ma Kaisar Roma bilasu nowirisima, la ma ngale o Gikimoi Awi laha ngonaka so o nyawa ningodu nisiside gena upa nibodito, so ngaroko upa he nimodoli.' 	 گفت: "ای پولس ترسان مباش زیراباید تو در حضور قیصر حاضر شوی. و اینک خدا همه همسفران تو را به تو بخشیده است."


Ngohi towibaja de togolo o Jouka sidago tosipara lo ma saange la o sangisara magenano Una woipalako. 	 و درباره آن از خداوند سه دفعه استدعا نمودم تا از من برود.


Ngomi gena iminano koloko mifuma sababu ma ngale ma Kristus gena minisihabari, duma ngini gena nitemo koloko icocawaro sababu nidadi ma Kristus Awi nyawa. Ngini lo nitemo koloko nipoputuru de nihohoromat, duma ngomi gena imisiceke de iminano koloko maro mia buturu de mia horomati lo ihiwa. 	 ما به‌خاطر مسیح جاهل هستیم، لکن شما در مسیح دانا هستید؛ ما ضعیف لکن شما توانا؛ شما عزیز اما ما ذلیل.


Kagena de o Farisi ma nyawa yamuruo naga yadadala manga sidongirabaka iwitemo o Yesuska, "He, Baba Guru! Ani nyawa nimomote gena nasulo imapopongoka." 	 آنگاه بعضی از فریسیان از آن میان بدو گفتند: «ای استاد شاگردان خود را نهیب نما.»


Kanaga Ngohi tosone waasi de o Gurumi Qatetebi lo wahino waasi, duma Ngohi tinisingangasu iqomaka, la ma ngale ma orasi idadi gena ngini asa niosininga Ngohi gena tinisingangasuka, so magena asa niopiricaya igogou de itiai. 	 و الان قبل از وقوع به شما گفتم تا وقتی که واقع گردد ایمان آورید.


Nakoso kanaga ngini de o Yesus Kristus nimatekerimoika gena, ma edekati kanaga o Yahudika ma nyawa eko o Yahudika ma nyawa yasowo lo ka nimaketero, eko yanau eko ngopeqeka lo ka nimaketero, de lo o bi gilalo eko igogilalowa lo ka nimaketero. Sababu ngini ningodu gena ka nimaketero nakoso dede o Yesus Kristus nimatekerimoika. 	 هیچ ممکن نیست که یهود باشد یا یونانی و نه غلام و نه آزاد و نه مرد و نه زن، زیرا که همه شمادر مسیح عیسی یک می‌باشید.اما اگر شما ازآن مسیح می‌باشید، هرآینه نسل ابراهیم وبرحسب وعده، وارث هستید.


Mutuwade ngomi imatero maro o soneku he mitura, ma ngale ngini aku o oho ka sidutu ikakali gena niamake. 	 پس موت در ما کارمی کند ولی حیات در شما.


Sutusi de o bi nyawa o duniaka done Ngohi he ikelelo kawa, duma ngini manena gena Ngohi ka nikelelosi. Sababu Ngohi asa tooho kali, so komagena ngini lo asa nioho ka sidutu ikakali. 	 بعد از اندک زمانی جهان دیگر مرا نمی بیند واما شما مرا می‌بینید و از این جهت که من زنده‌ام، شما هم خواهید زیست.


So o Yesus womasidiado kali o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka, de kagena wodoto. Wodoto de o imamka ma bi sahe de lo o Yahudika manga roriri yahino Unaka. De ona wisano itemo Unaka, "Naguuna wonisulo de naguuna o haku wonihike Ngonaka, so kagunugo o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka naaka komagena." 	 و چون به هیکل درآمده، تعلیم می‌داد، روسای کهنه و مشایخ قوم نزد او آمده، گفتند: «به چه قدرت این اعمال را می‌نمایی و کیست که این قدرت را به تو داده است؟»


Mutuwade ngone gena aku podupa padodara, sababu o Gikimoi ngone wonadodara iqomaka. 	 مااو را محبت می‌نماییم زیرا که او اول ما را محبت نمود.


So Una womomi so wotemo o paroka, "Noogo!" De o moku-mokuka wotemo, "Norihi!" De gila-gila o paro magena iogoka, de o talaga magena lo irihika. 	 در ساعت اوبرخاسته، باد را نهیب داد و به دریا گفت: «ساکن شو و خاموش باش!» که باد ساکن شده، آرامی کامل پدید آمد.


So kanaga o Yahudika manga roriri yamuruo naga gena iwikelelo una wisiloloha awi jongutu watoti, de ona iwisidapano itemo, "Qadoohaso ngona o Sabat ma wangeka de ani jongutu natoti. Sababu nanga adati de nanga galepu gena itemo upa paaka komagena o Sabat ma wangeka." 	 او در جواب ایشان گفت: «آن کسی‌که مرا شفا داد، همان به من گفت بستر خود را بردار و برو.»


Duma o dunia ma dodogu yaado waasi, de o habari qaloloha o Gikimoino gena bilasu isihabari kasi sidago o dunia ma pupuku ihaka, la o bi doku yangodu lo aku yoiseka. Qabolo de o dunia ma dodogu asa imasidiado." 	 و به این بشارت ملکوت در تمام عالم موعظه خواهد شد تا بر جمیع امت‌ها شهادتی شود؛ آنگاه انتها خواهد رسید.


O malaikat magena wahika munaka, de womitemo, "Tabea! Igogou, ngona manena o Jou Awi laha wonisicatu ifoloi, de Una kanaga dede ngona." 	 پس فرشته نزد او داخل شده، گفت: «سلام برتو‌ای نعمت رسیده، خداوند با توست و تو درمیان زنان مبارک هستی.»


Duma ona yamaqe so imapopongoka, sababu o dodagi ma rabaka ona imatekesikokoholu ma ngale nagoona foloi ilamo to ona manga sidongirabaka. 	 اما ایشان خاموش ماندند، از آنجا که در راه با یکدیگر گفتگومی کردند در اینکه کیست بزرگتر.


Kagena de Una wakeri-keri de wotemo, "Nakoso maha de o nyawa manga manara o duniaka, gena idadiwa. Duma nakoso maha de o Gikimoi Awi manara, de qangodu magena aku Una waaka." 	 عیسی متوجه ایشان شده، گفت: «نزدانسان این محال است لیکن نزد خدا همه‌چیزممکن است.»


Ngohi, Tertius, o Jou Awi nyawa moi lo ai salam tosidingo nginika. O surati manena o Paulus awi demo gena ngohi talelefo. 	 من طرتیوس، کاتب رساله، شما رادر خداوند سلام می‌گویم.


So de ona imasidiado de o Yesus wadaheno, o nyawa yadadala yahika yahino so ikalala de lo yododora manga ili yapoputuruka, sababu mosoneka. 	 پس چون به خانه رئیس کنیسه رسیدند، جمعی شوریده دید که گریه و نوحه بسیار می‌نمودند.


Kagena de ona itagi so yahika o ngeko ma soaka, de o Kirene ma nyawa moi, awi ronga o Simon, wimake de wigegego o Yesus Awi sangahadi wamoku. 	 و چون بیرون می‌رفتند، شخصی قیروانی شمعون نام را یافته، او را بجهت بردن صلیب مجبور کردند.


Kagenadahu lo o bi ngopeqeka yadadala yakelelo ma soa sutu ikuruka. Ona magena iqomaka ma orasi o Yesus o Galilea ma bi dokuka so Una wimomote de wiriwoka. 	 و در آنجا زنان بسیاری که از جلیل در عقب عیسی آمده بودند تا او راخدمت کنند، از دور نظاره می‌کردند،


Nako o muri ona gena, igogou idadiwa itemo, 'Nako ngohi de ai guru, ngohi foloi tolamo.' Ka qaloha nakoso idadi o muri moi womaaka maro awi guru, hitilahi awi sakola wasiboloka. 	 شاگرد از معلم خویش بهتر نیست لیکن هر‌که کامل شده باشد، مثل استاد خود بود.


De lo kanaga o bi puji ma tahuka o bi nyawa ipipiricaya ngohi tasisangisara. Taaka komagena ma ngale ona imadosu la o Yesus iwipiricaya kawa. De ngohi ifoloisi talawangi ona, sidago lo totagi tasangisara o bi nyawa o Yahudika yasowo manga dokuka. 	 و در همه کنایس بارها ایشان را زحمت رسانیده، مجبورمی ساختم که کفر گویند و بر ایشان به شدت دیوانه گشته تا شهرهای بعید تعاقب می‌کردم.


De upa lo o kia naga moi niaoqo, ngaroko magena niamalo qaloloha, nakoso komagena done asa o nyawa o dorouku itura de ngini lo nia ronga ma dorou yogaka. 	 پس مگذارید که نیکویی شما را بد گویند.


Ma tuangi wotemoli, 'Ngohi totemo, igogou nagoona to ona manga dogo yamamake gena de maenaka, done asa yadogo ifoloi onaka. Duma nagoona manga dogo la yamakewa, done ka ma cunu onaka gena asa ngohi taqehe kali. 	 زیرا به شمامی گویم به هر‌که دارد داده شود و هر‌که نداردآنچه دارد نیز از او گرفته خواهد شد.


Kagena de Awi muri-muri lo yopane o deruku. De o nyawa yadadala yadongosaku o talaga ma dateka. De o deru ma somoa lo kagenasi. Duma Una de Awi muri-muri imajoboka. 	 پس چون آن گروه رارخصت دادند، او را همانطوری که در کشتی بودبرداشتند و چند زورق دیگر نیز همراه او بود.


de kanaga ma dongirabaka Una magena maro o nyawa moi kagena womaokoye. Una womasitibaku o juba ikukuruku sidago lo Awi qohuku de to Una Awi mamata ma sangi lo ka o guraci. 	 و در میان هفت چراغدان، شبیه پسر انسان را که ردای بلند در بر داشت و برسینه وی کمربندی طلا بسته بود،


Kagena de Awi muri yasinoto yotagi o dokuka, de kadoka ona yamake maro o kia Una wotetemo. So ona asa isidailako o Paskah ma ino magena. 	 شاگردانش روانه شدند و به شهر رفته، چنانکه او فرموده بود، یافتند و فصح را آماده ساختند.


"Nakoso ngini inikoro o kawi ma rarameka, de upa sidago kagena ma simaka nimatami. Nagala yakokoro ma somoa kanaga ifoloi yahoromati de ngini. 	 «چون کسی تو رابه عروسی دعوت کند، در صدر مجلس منشین، مبادا کسی بزرگتر از تو را هم وعده خواسته باشد.


Kagena de ma orasi o Galio wodadi gubernur o Akhaya ma daeraka, de o Yahudika ma nyawa o Korintuska itagi o Paulus iwitago de iwingaho o hakimka la ona iwikalaki. 	 اماچون غالیون والی اخائیه بود، یهودیان یکدل شده، بر سر پولس تاخته، او را پیش مسند حاکم بردند


(Manga demo komagena, sababu iqoqoma o kota magenaka de o nyawa moi o Yahudika wisowo, awi ronga o Trofimus o Efesusno, ona wikelelo una de o Paulus imakokangaho, so itemo nagala o Paulus iwisingosa o Gikimoi Awi Tahu ma lolohano.) 	 زیرا قبل از آن تروفیمس افسسی را باوی در شهر دیده بودند و مظنه داشتند که پولس او را به هیکل آورده بود.


Duma nakoso o nyawa la kanaga o Gikimoi Awi tahu yosigoko gena, bilasu Awi manara magena yaaka itotiai. So nakoso ma ngale ona magena o nyawa yodoto gena, bilasu yadoto o dodoto itotiai, maro o tahu moi ma boberesu gena isiaka de o guraci, de o salaka, de lo o teto paramata. Upa sidago ona gena yodoto o dodoto ikokulai eko de o cawaro ka o dunia ma nyawano, maro o tahu moi ma boberesu gena isiaka de ka o gota, eko o dumule qatotolole, eko lo o deremi. 	 لکن اگر کسی بر آن بنیاد، عمارتی از طلا یا نقره یا جواهر یا چوب یا گیاه یاکاه بنا کند،


So o wange magena nagala o putu itongiraba o Paulus de o Silas isumbayang de inyanyi wigiliri o Gikimoi, de to ona manga nyanyi magena o bi nyawa o bui ma rabaka lo yoise. 	 اما قریب به نصف شب، پولس و سیلاس دعا کرده، خدا را تسبیح می‌خواندند و زندانیان ایشان را می‌شنیدند.


De o Gikimoi masirete o demo ona isingongangasuka gena wosiputuru, sababu waaka o nonako moi-moi ihahairani la Awi kuasa wosikelelo, de lo mote to Una Awi dupa masirete o Gurumi Qatetebi o cocatu moi-moi magena wositoku onaka. 	 درحالتی که خدا نیز با ایشان شهادت می‌داد به آیات و معجزات و انواع قوات و عطایای روح‌القدس برحسب اراده خود.


Komagena lo ona magena o orasi manena naga Una wisigisewa, so maro Una ngini winigalusiri komagena lo Una asa wagalusiri onaka. 	 همچنین ایشان نیز الان نافرمان شدند تا بجهت رحمتی که بر شما است بر ایشان نیز رحم شود


Qabolo de o Iblis o Yesus iwingaholi o Yerusalemka, de iwihado kadaku o Gikimoi Awi Tahu ma ponaka, de itemo Unaka, "Igogou! Ngona o Gikimoi ma Ngopa. Hika kanena de kudahu nomatura. 	 پس او را به اورشلیم برده، برکنگره هیکل قرار داد و بدو گفت: «اگر پسر خداهستی، خود را از اینجا به زیر انداز.


Ena gena, ngini lo de nia sabari o nyawaka nakoso ona inikuasa la niaka maro o gilalo, de inibaja eko inisihaga, de imasihie ona foloi iqoku de ngini eko lo iningangapo bai! 	 زیرا متحمل می‌شوید هرگاه کسی شما را غلام سازد، یا کسی شما را فرو خورد، یا کسی شما را گرفتار کند، یاکسی خود را بلند سازد، یا کسی شما را بر رخسارطپانچه زند.


Nakoso kanaga o dodiao ipipiricaya de manga buturu ikurangi, manga buturu ikukurangi gena ngohi lo tamalo. Nakoso kanaga ona ma binuka o dorouku itura, ngohi lo ai sininga ipeleso. 	 کیست ضعیف که من ضعیف نمی شوم؟ که لغزش می‌خورد که من نمی سوزم؟


De ona itemo munaka, "Moiwa ani gianongoruno manga ronga komagena bai!" 	 به وی گفتند: «از قبیله تو هیچ‌کس این اسم راندارد.»


Kagena de ngohi takelelo kali o bi pareta ma kursika kanaga o bi nyawa imatamiye. Ona magena yahike o kuasa ma ngale o nyawa o duniaka manga loha de manga dorou gena asa ona yafanggali. Kanaga lo o nyawa isosoneka manga jiwa, gena asa ioho kali so o nyawa ona magena yokolano dede o Yesus Kristus ma deka o taungu cala moili. Ona gena o Gikimoi Awi demo yopiricaya de o Yesus Kristus Awi dodoto itotiai yosihohabari so ona yatoomaka. Ona lo yoholu o haiwani ilalago de o giki yatotuladaka magena yasuba, de lo manga bioka eko manga giaka o nonako yamakewa. 	 و تختها دیدم و بر آنها نشستند و به ایشان حکومت داده شد و دیدم نفوس آنانی را که بجهت شهادت عیسی و کلام خدا سر بریده شدند و آنانی را که وحش و صورتش را پرستش نکردند و نشان او را بر پیشانی و دست خود نپذیرفتند که زنده شدند و با مسیح هزار سال سلطنت کردند.


O doku ma ngoguka de kagena o ngeko ma dateka o nyawa ipipilo yasinoto igogeku. De ona yogiise Una nogena wakahino, de yomatoore, "Ya, Jou! O Daud awi ngopa de awi dano moiku, kodo! Nomigalusiri ngomi!" 	 که ناگاه دومرد کور کنار راه نشسته، چون شنیدند که عیسی در گذر است، فریاد کرده، گفتند: «خداوندا، پسرداودا، بر ما ترحم کن!»


Duma o demo magena upa to una awi sininga masirete ma rabano isupu. Ka cawali o orasi magena una ma Imam Wilalamo gena o Gikimoi Awi demo wasingangasu, ma ngale o Yahudika ma nyawa o orasi ma simaka asa o Yesus wisosone. 	 و این را از خودنگفت بلکه چون در آن سال رئیس کهنه بود، نبوت کرد که می‌بایست عیسی در راه آن طایفه بمیرد؛


O malaikat una magena to una awi giaka wacohono o didiki moi o guracino, la o kota magena watuga wakiloli, bai ma boberesu bai lo ma bi ngora-ngora. 	 و آن کس که با من تکلم می‌کرد، نی طلاداشت تا شهر و دروازه هایش و دیوارش رابپیماید.


Magena de o Yesus wotemo, "Ngohi asa totagi towisiloha." 	 عیسی بدو گفت: «من آمده، او را شفا خواهم داد.»


Kagena de o Yesus waaso de wotemo onaka, "He! Hino la nimote Ngohi. Nako ngini gena Ngohi aku tinidoto ma ngale ngini o bi nyawa asa niadoto la imote Ngohika, imatero maro o nao niasoma la niatolomu." 	 بدیشان گفت: «از عقب من آیید تا شما را صیاد مردم گردانم.»


Una wotemo, "O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o Khorazimka de o Betsaidaka ma bi nyawa. To ngini nia dokuka o nonako ihahairani igogou idala taakaka, duma ngini niholusi nia dorouno nimatoba de nimatoduba. So tosiade nakoso o nonako ihahairani magena taaka o Tirus ma dokuka de o Sidon ma dokuka, de igogou iqomaka ona magena, ngaroko o Yahudika ma nyawa yasowo, duma asa manga dorouno imatoba de imatodubaka, sidago lo o baju koloko o karong imasitibaku de o gaapo isihaja manga saheku, maro o beleso ma nonako moi. 	 «وای بر تو‌ای خورزین! وای بر تو‌ای بیت صیدا! زیرا اگرمعجزاتی که در شما ظاهر گشت، در صور وصیدون ظاهر می‌شد، هرآینه مدتی در پلاس وخاکستر توبه می‌نمودند.


Kagena de Una o anggur ma udo-udo waqehe de Awi sukuru idola o Gikimoiye. De o udo-udo magena wahike Awi muri-murika, de wotemo, "Ningodu niudo kasi. 	 وپیاله را گرفته، شکر نمود و بدیشان داده، گفت: «همه شما از این بنوشید،


De Una wosano onaka, "Kagena naga to ngini ningodu de nia maru?" De Awi muri-muri itemo, "Manena naga ka o roti ngai tumudingi." 	 از ایشان پرسید: «چند نان دارید؟» گفتند: «هفت.»


Niososininga to Ngohi Ai demo tinisingangasu iqoma nginika gena, 'O nyawa la ibileleleani, ona yaakuwa itemo ona dede una wapopareta gena, ona foloisi yolamo. Yaakuwa yotemo komagena.' Komagena so, nakoso o nyawa o duniaka ona Ngohi isangisaraka, done ona asa ngini lo inisangisara. De lo nakoso ona la kanaga to Ngohi Ai dodoto yosigise, de komagena to ngini nia dodoto lo asa ona yosigise. 	 به‌خاطر آرید کلامی را که به شما گفتم: غلام بزرگتراز آقای خود نیست. اگر مرا زحمت دادند، شما رانیز زحمت خواهند داد، اگر کلام مرا نگاه داشتند، کلام شما را هم نگاه خواهند داشت.


Salanta o Daud masirete lo de o Gurumi Qatetebi ma kuasa sidago wiaso Una ma Jou, wotemo komanena, 'O Jou Gikimoi wotemo ai Jouka: Nomatamiye to Ngohi Ai girinaka la Ai horomati namake sidago Ani saturu taaka la yahino inisuba Ngonaka.' So nakoso igogou o Daud wiaso Una awi Jou, done imaaka idodooha so ona itemo, o Salamati ma Kolano Awi aheli ma sihino o Daudno." O nyawa yadala kagena de ona magena yodupa yoise o Yesus wodoto. 	 خودداود او را خداوند می‌خواند؛ پس چگونه او راپسر می‌باشد؟» و عوام الناس کلام او را به خشنودی می‌شنیدند.


Sababu ngone manena o dunia kasi, ngaroko Una powikelelo waasi, duma ma ngale Una powipiricayaka so aku powimote. 	 (زیرا که به ایمان رفتار می‌کنیم نه به دیدار)


Ma orasi o Yusuf ka watagapisi awi sininga ma rabaka womidolomu eko hiwa, de una wokioloka de wotoguruga. Awi doguruga ma rabaka una wakelelo o Jou Awi malaikat moi yahino de itemo unaka, "Yusuf, ngona gena o Daud awi ngopa de awi dano moi. Upa nimodo ongo Maria nomiqehe, sababu o ngopa ami poko ma rabaka idadi gena ka cawali o Gikimoi Awi Gurumi Qatetebi ma kuasa so imasibolote munaka. 	 اما چون او در این چیزهاتفکر می‌کرد، ناگاه فرشته خداوند در خواب بروی ظاهر شده، گفت: «ای یوسف پسر داود، ازگرفتن زن خویش مریم مترس، زیرا که آنچه دروی قرار گرفته است، از روح‌القدس است،


"Done ma orasi asa imasidiado, de o bi moi-moi kagena niakokelelo qangodu magena asa iruba de ituraba, so o tahu-tahu magena ma teto o ngai moi lo asa imalapangawa de o teto ma somoa." 	 «ایامی می‌آید که از این چیزهایی که می‌بینید، سنگی بر سنگی گذارده نشود، مگر اینکه به زیرافکنده خواهد شد.


Ngohi ai sumbayang ma rabaka, nakoso o moi-moi ma ngale ngini gena, ai siningaka asa de ma nalika. 	 و پیوسته در هر دعای خود برای جمیع شما به خوشی دعا می‌کنم،


So o nyawa una magena asa wasidumu kadaku ma qokuka o ngihi moi ilalamo. Nako ma ngihi magena isidiahi de isidailako qaboloka, ma meja de ma bako lo isifatoka. Kagena o ino nisidailako ma ngale ngone inangodu." 	 و اوبالاخانه بزرگ مفروش و آماده به شما نشان می‌دهد. آنجا از بهر ما تدارک بینید.»


Ma moili Una wotemo onaka, "Ngohi done totagi de ngini tinidongosa so topasaka, de ngini asa Ngohi nisari nikaeli, duma ngini de nia dorou kasi so Ngohi nimakewa de asa nisone. Sababu o riho kekiaka Ngohi kagena naga gena ngini akuwa niahika." 	 باز عیسی بدیشان گفت: «من می‌روم و مراطلب خواهید کرد و در گناهان خود خواهید مردو جایی که من می‌روم شما نمی توانید آمد.»


Ma ngale magegena so o bi rasul dede o Yesus imatolomuno, de ona imasano Unaka, "Jou, nagala o orasi manena Ngona asa nodupa ngoneka o bobareta moili nosigoko la ngone o Israel ma nyawa o bangsa ma somoa asa papareta kali?" 	 پس آنانی که جمع بودند، از او سوال نموده، گفتند: «خداوندا آیا در این وقت ملکوت را براسرائیل باز برقرار خواهی داشت؟»


"Nimasidodiahi, upa sidago ngini o agama ma dodagi de ma dodoto o nyawa manga simaka niaaka la ma ngale o nyawa ngini inikelelo. Nako komagena niaaka, de ngini asa nia fanggali o Gikimoi kadaku o sorogaka winihikewa. 	 «زنهار عدالت خود را پیش مردم به‌جامیاورید تا شما را ببینند و الا نزد پدر خودکه در آسمان است، اجری ندارید.


So kagena de o Iblis iwibaja de itemo Unaka, "Ngona gena igogou o Gikimoi Awi Ngopa. So hika o bi teto manena nasulo la imadadi o roti la aku naoqo." 	 و ابلیس بدو گفت: «اگر پسر خدا هستی، این سنگ را بگو تا نان گردد.»


O Yohanes Wooosi awi nyawa wimomote kanaga wisingangasu unaka ma ngale o kia qangodu o Yesus waaakaka. So kagena de ona yasinoto waaso, 	 و شاگردان یحیی او را از جمیع این وقایع مطلع ساختند.


Sababu una magena wosingangasuka, bilasu o bi nyawa imasidailako ma ngale Ngohi tahino tadoto onaka, maro o kia o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefoka. O Gikimoi wotemo Awi Ngopaka, 'Una to Ngohi Ai sosulo, Ngohi towisulo una asa woqomano, una magena wosidailako to Ngona Ani ngeko.' " 	 زیرا این است آنکه درباره وی مکتوب است، اینک من رسول خود را پیش روی تومی فرستم تا راه تو را پیش تو مهیا سازد.


Duma awi nyawa wopapalihara una magena wotemo, 'Baba, qohaka bato la ioho o taungu moisi. Ma ngale ngohi asa ma tona tapacolu de o bobero tongado la ifero. 	 در جواب وی گفت، ای آقاامسال هم آن را مهلت ده تا گردش را کنده کودبریزم،


He! Ngini nakoso de nia ngauka, tanu niise o kia Ngohi de o Gurumi Qatetebi so mitemo o bi gogobu-gogobuka. O nyawa nagoona nakoso o dodoto ikokulai yaholu de Ngohi ipiricaya qaputuru maro o prajurit moi imakudubu sidago lo watura, so ona magenaka asa Ngohi tahike o ino manna yaiihu, ena gena o kia yadodiahi o sorogaka de lo tahike o teto qaaare moi. O teto magenaka kanaga yalefo o ronga qamomuane de magena o nyawa nagoona lo yanakowa ka cawali ona masirete yamamake asa yanako." 	 آنکه گوش دارد، بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید: و آنکه غالب آید، از من مخفی به وی خواهم داد وسنگی سفید به او خواهم بخشید که بر آن سنگ اسمی جدید مرقوم است که احدی آن رانمی داند جز آنکه آن را یافته باشد.


O roka moi bilasu womote ma peqeka ami dupa gena ona imasikiidu, de komagena lo ma peqeka. 	 و شوهر حق زن را ادانماید و همچنین زن حق شوهر را.


la ma ngale ngini nioqowa de niudowa gena ka o nyawa lo yanakowa. Ka cawali nia Baba wikokelelowa o sorogaka wanako. To ngini nia gogoho o nyawa yananakowa gena Una wakelelo, de asa ngini winifanggali." 	 تا در نظر مردم روزه‌دار ننمایی، بلکه در حضور پدرت که در نهان است؛ و پدر نهان بین تو، تو را آشکارا جزا خواهد داد.


"Noliho kasi, de nodedemo ani nyawaka o Gikimoi Awi manara ilalamo waaka ngonaka." So o nyawa magena womajobo de wotagi o doku ma rabaka wosihabari ma ngale o Yesus Awi manara qaloloha unaka. 	 «به خانه خود برگرد و آنچه خدا با تو کرده است حکایت کن.» پس رفته درتمام شهر از آنچه عیسی بدو نموده بود موعظه کرد.


Nakoso ngohi tooho de ai manara ma meta ilamo ma ngale ma Kristuska toleleani, so nakoso tosone gena ifoloisi qaloloha. 	 زیرا که مرا زیستن مسیح است و مردن نفع.


Awi jaji ma borua gena takeleloka, de kagena o dipaka o kia naga moi ihahairani, ena gena o nonako ilalamo moi, asa isimane so takeleloka. O nonako ilalamo magena kanaga o ngopeqeka momatengo gena o wange imisaono so ma siwa koloko momasibajuka. De o ngoosa gena to muna ami qohu ma litimika, de ami saheku o ngoma ngai mogiowo de sinoto gena imisimahkotaka. 	 و علامتی عظیم در آسمان ظاهر شد: زنی که آفتاب را دربر دارد و ماه زیرپایهایش و بر سرش تاجی از دوازده ستاره است،


So, ai baba ma Kolano Agripa, ma orasi o Yesus towikelelo o dipaku womasimaneka, de igogou ngohi Una towimoteka so ai manara gena komanena: 	 آن وقت‌ای اغریپاس پادشاه، رویای آسمانی را نافرمانی نورزیدم.


Mutuwade ngohi todupa o riho kiaka bato o nyawa o Jou Yesus wipiricayaka so imatotolomuka, o bi nyawa yanau gena yodupa o Gikimoika manga sumbayang yatide. Yanau ona magena bilasu manga sininga ma rabaka o dorou ihiwa, de aku manga gia yatide la yosumbayang Unaka, de ona manga doosa moi lo ihiwa o nyawaka de lo yongongano Una asa manga sumbayang magena wasango. 	 پس آرزوی این دارم که مردان، دست های مقدس را بدون غیظ و جدال برافراخته، در هر جادعا کنند.


Ma ngale magena so ngohi lo tamanara tokaeli. Ena gena, ngohi ma Kristus woisiputuru foloisi ilamo so aku tomanara iputuru. 	 و برای این نیزمحنت می‌کشم و مجاهده می‌نمایم بحسب عمل او که در من به قوت عمل می‌کند.


O doku magena ma nyawa ibipopanyake niasiloha de lo niasingangasu o doku magenaka, 'Ma orasi yaadoka ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi nia sidongirabaka.' 	 و مریضان آنجا راشفا دهید و بدیشان گویید ملکوت خدا به شمانزدیک شده است.


De nakoso o kia naga talelefo magena ngini niabaca, de ngini asa nianako igogou ngohi tosihoda qabolo o Gikimoi Awi ngale kiaka ma Kristus wosiganapuka. 	 و از مطالعه آن می‌توانید ادراک مرا درسر میسح بفهمید.


Kagena o Pataraka de o deru moili miamake he imajobo iside o Fenisia ma daeraka ikahika, so ngomi mimatuluru o deru magenaku mipane so mimajobo kali. 	 وچون کشتی‌ای یافتیم که عازم فینیقیه بود، بر آن سوار شده، کوچ کردیم.


La Una Awi muri-muri yacoho to Una Awi beseso magena, duma ona masirete manga sidongirabaka isibicara itemo, "To Una Awi demo 'wosoneka so wipoosuka de wooho kali' ena gena ma ngale o kia." 	 و این سخن را در خاطر خود نگاه داشته، از یکدیگرسوال می‌کردند که برخاستن از مردگان چه باشد.


Duma o ngoosa o saange ma duduka o nyawa ma binuka asa manga sininga qatogoika sidago iholu ipiricaya. Ena gena, o kawasa manga simaka de ona o Paulus awi dodoto, ma ngale idodooha o Jou wotetemoka gena bilasu paaka, ona yogogagaka. So kagena de o Paulus o nyawa ipipiricaya wangaho de o nyawa ma somoa magena wadongosaku la wotagi kiaka o Tiranus awi tahu moili o riho magenaka imatotolomu de imadodotoka. Kagena o wange isigeto una imatekebobicara dede ona. 	 اما چون بعضی سخت دل گشته، ایمان نیاوردند و پیش روی خلق، طریقت را بد می‌گفتند، از ایشان کناره گزیده، شاگردان را جدا ساخت و هر روزه درمدرسه شخصی طیرانس نام مباحثه می‌نمود.


Magena imatero de o Jou Gikimoi Awi demo o nabi moi wosilelefoka, gena komanena, 	 وکلام انبیا در این مطابق است چنانکه مکتوب است


Ai ngopa-ngopa tososininga, ngini o Gikimoi Awi nyawa. De ngini lo kanaga o nyawa ikokulai gena niadusuka, sababu Una Awi Gurumi Qatetebi ngini winisipoputuru gena, Una foloisi wolamo de o Iblis, una magena o bi nyawa o Gikimoi wihoholu gena wapopareta. 	 ای فرزندان، شما از خدا هستید و بر ایشان غلبه یافته‌اید زیرا او که در شماست، بزرگتر است از آنکه در جهان است.


Komagena kanaga o nyawa la yaakuwa ikawi, sababu ona yasibuo kusi de ona idadi komagena. Kanaga lo ona la yaakuwa ikawi, sababu o nyawa ma somoa isidadi komagena. De lo kanagali ona la ikawiwa, sababu to ona manga dupa masirete ma ngale yaaku o Gikimoi Awi manara yaaka. O nyawa nagoona la aku o dodoto manena yamote, ka qaloha la yamote bato." 	 زیرا که خصی‌ها می‌باشند که از شکم مادر چنین متولدشدند و خصی‌ها هستند که از مردم خصی شده‌اند و خصی‌ها می‌باشند که بجهت ملکوت خدا خود را خصی نموده‌اند. آنکه توانایی قبول دارد بپذیرد.»


Ona gena yopiricayawa, sababu o Iblis o dunia manena wapopareta gena manga sininga wosigamamu, de lo wosipilo la o habari qaloloha ma nita magena asa yakelelowa. So ona yanakowa ma Kristus wokokuasa, kiaka wisitetero de o Gikimoi. 	 که درایشان خدای این جهان فهم های بی‌ایمانشان راکور گردانیده است که مبادا تجلی بشارت جلال مسیح که صورت خداست، ایشان را روشن سازد.


Nako to ngini nia giliri gena, magena ngohi asa tosimane, sababu ngini nitemo o bi moi-moi ma rabaka o orasi isigeto-geto ngohi nisosininga, ena gena nimasidodiahi ai dodoto nginika magena nimasigocoho qaputuru. 	 اما‌ای برادران شما را تحسین می‌نمایم ازاین جهت که در هرچیز مرا یاد می‌دارید و اخبار رابطوری که به شما سپردم، حفظ می‌نمایید.


So ma orasi imasidiado o nyawa isosone ioho kali done naguuna womasipeqeka. Ena momongo, yatumudingi magena yangodu makawika." 	 پس در قیامت، زن کدام‌یک از ایشان خواهد بود، زیرا که هر هفت او راداشتند؟»


Sababu ma orasi o Petrus kagena o Antiokhiaka, de iqomaka una wodupa wooqo de ona o nyawa ma Kristus wipipiricaya o Yahudika ma nyawa yasowo. Duma ma duuruka, o Yakobus o nyawa yamuruo naga o Yerusalemka wasulo la itagi o Antiokhiaka, de ma orasi ona imasidiado, de o Petrus una magena asa he wodupa kawa wooqo de o nyawa ipipiricaya o Yahudika yasowo. Una wimodo, sababu o nyawa o Yakobus wasusulo gena yodupawa nakoso pooqo dede o nyawa ma Kristus wipipiricaya o Yahudika yasowo so imasuna waasi, gena yamotewa o Yahudika manga bobita o Gikimoino. 	 چونکه قبل از آمدن بعضی از جانب یعقوب، باامت‌ها غذا می‌خورد؛ ولی چون آمدند، از آنانی که اهل ختنه بودند ترسیده، باز ایستاد و خویشتن را جدا ساخت.


De nia sininga nisiputuru kasi, la ma ngale ngini masirete o kia bato nisinako itiai gena upa he nia sininga isusa. 	 پس در دلهای خود قرار دهید که برای حجت آوردن، پیشتر اندیشه نکنید،


Ona manga dodagi ma rabaka ma ngale o kia naga idadadika qangodu magena ona isibobicara. 	 و با یک دیگر از تمام این وقایع گفتگومی کردند.


Kagena de Una wotemo, "Awalele! Filipus, kanaga itekaka potagi pomakokomote, qadoohaso ngona Ngohi noinako waasi. Sababu o nyawa nakoso Ngohi ikeleloka, de ona asa ma Baba lo iwikeleloka. So o kiaso ngona notemo komagena, 'Ngona nomisikelelo o Baba Gikimoi ngomika.' 	 عیسی بدوگفت: «ای فیلیپس در این مدت با شما بوده‌ام، آیامرا نشناخته‌ای؟ کسی‌که مرا دید، پدر را دیده است. پس چگونه تو می‌گویی پدر را به ما نشان ده؟


Timotius tonisiboboso. Ngohi, Paulus, o surati tolelefo gena o Yesus Kristus Awi sosulo. Ngohi manena o sosulo moi o Gikimoi, Una magena ngone wonasisalamatika, de o Yesus Kristus isitatapuka. O Yesus Kristus Una magena powingongongano Una asa wahino kali o duniaka de waaka o kia moi-moi qangodu ngone pododamaha. 	 پولس، رسول عیسی مسیح به حکم نجات‌دهنده ما خدا و مسیح عیسی خداوند که امید ما است،


Ngohi to Ngona Ani manara masirete noihike Ngohika, de ma ngale qangodu magena asa tosiboloka, so Ani mulia magena tasikelelo o bi nyawa o duniaka. 	 من بر روی زمین تو را جلال دادم و کاری را که به من سپردی تابکنم، به‌کمال رسانیدم.


Ai dodiao nipipiricaya, ngohi tinigolo nginika tanu ngini nimasitiari. Upa sidago o nyawa gena ngini inisigaro so ngini nimatekekitingaka, de asa inidoto de manga dodoto gena imaterowa de ma Kristus Awi dodoto, imatero maro o kia ngini nimadodotoka. Ona magenano bilasu ngini nimasirese qaloha. 	 لکن‌ای برادران از شما استدعا می‌کنم آن کسانی را که منشا تفاریق و لغزشهای مخالف آن تعلیمی که شما یافته‌اید می‌باشند، ملاحظه کنیدو از ایشان اجتناب نمایید.


Kagena de wotemo kali munaka, "Awa! Hika ngona notagi ani roka nowingoso la ngini nikahino kali Ngohino." 	 عیسی به او گفت: «برو و شوهر خود رابخوان و در اینجا بیا.»


Ngohi asa totagika, de ngona kagena o Kretaka nogoge la ma ngale o nyawa o Yesus iwipipiricaya manga manara de manga dodoto isasala nositiai, de ma ngale notagi o bi doku nageto la o bi o nyawa ipipiricaya manga bobareta nahiri de natide, maro ngohi tonisulo ngonaka. 	 بدین جهت تو را در کریت واگذاشتم تا آنچه را که باقی‌مانده است اصلاح نمایی و چنانکه من به تو امر نمودم، کشیشان در هر شهر مقرر کنی.


Ma Kristus Una Awi jamani gena imatero de ka to Gikimoi, gena Una powikokelelowa. Nako o moi-moi isidadadika qangodu, ma Ngopa Una womatetengo kanaga foloisi wolamo. 	 و او صورت خدای نادیده است، نخست زاده تمامی آفریدگان.


De o Yesus gena wodadi ma Imam Wilalamo la kagena ngone de o Gikimoi maro o baba so Awi nyawa o tahu ma raba moi waaturu. 	 و کاهنی بزرگ را بر خانه خدا داریم،


So o Gikimoi Awi Tahu ma jojaga manga sahe moi de o imamka ma bi sahe o habari magena iise, de ona igamamu o kia idadi de o bi rasul ona magena. 	 چون کاهن و سردار سپاه هیکل و روسای کهنه این سخنان را شنیدند، درباره ایشان در حیرت افتادند که «این چه خواهد شد؟»


De Una wosango wotemo unaka, "Nakoso igogou ngona notemo nosanangi nosone ma ngale Ngohi noiriwo, ce, Ngohi tonisingangasu ngonaka, sutusi o toko isore waasi, de igogou ngona asa o nyawa manga simaka nomanosu, notemo Ngohi noinakowa sidago lo ma para ma saange." 	 عیسی به او جواب داد: «آیا جان خود رادر راه من می‌نهی؟ آمین آمین به تو می‌گویم تا سه مرتبه مرا انکار نکرده باشی، خروس بانگ نخواهد زد.


Ona naaso la idadi Ani habari isingongangasu ma ngale o Gikimoi iwileleani, ipareta dede Una o dunia ma bi doku." 	 و ایشان را برای خدای ما پادشاهان و کهنه ساختی و برزمین سلطنت خواهند کرد.»


Duma kanaga lo o nyawa moi awi ronga o Ananias. Una de ma peqeka ami ronga ongo Safira ona yasinoto lo manga arata to ona moi isiijaka. 	 اما شخصی حنانیا نام، با زوجه‌اش سفیره ملکی فروخته،


De o nyawa magena wosano kali, "O bobita maro o kia gena." Una wotemo, "Upa ngona notooma, upa ngona nosundali, upa ngona notosi, upa de o galaki ani dodiaoka gena ikokulai, 	 بدو گفت: «کدام احکام؟» عیسی گفت: «قتل مکن، زنا مکن، دزدی مکن، شهادت دروغ مده،


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe nginika, sababu ngini gena maro o boosu kiaka ma riho pananakowa, so o boosu magena o nyawa yapito, duma yanakowa kagena ma rabaka o kia naga qamemela. Ngini gena ma duduka qaloha, duma nia sininga ma rabaka qatorou." 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار زیرا که مانند قبرهای پنهان شده هستید که مردم بر آنها راه می‌روند و نمی دانند.»


De o Petrus wotemo, "He! Ngomi manena mia moi-moi lo qangodu miodongosaka so Ngona minimoteka, so o kia asa miamake." 	 پطرس گفت: «اینک ما همه‌چیز را ترک کرده پیروی تو می‌کنیم.»


So orasi magena qabolo ma kapita magena wotagi o bi prajurit de manga bi sahe wangoso de ona itagi imagogora yakahino o nyawa yadadala imatotolomuno. De ma orasi o nyawa yadadala wikelelo una dede to una awi prajurit, de ona imatoguka so o Paulus he wingapo kawa. 	 اوبی درنگ سپاه و یوزباشی‌ها را برداشته، بر سرایشان تاخت. پس ایشان به مجرد دیدن مین باشی و سپاهیان، از زدن پولس دست برداشتند.


Ma ngale ngini gena ngohi tinisininga qaloha, sababu ngini gena maro ka to ngohi ai kusi-kusi. Ngini magena, nako o Gikimoi Awi manara gena ngohi wositatapu la taaaka, de igogou ngini ningodu lo to ngohi ai dodiao pomomanara, bai o orasi manena ngohi o bui ma rabaka, bai lo ipasaka ma ngale o habari qaloloha gena ngohi o nyawa ihoholu manga simaka tasinako itiai. 	 چنانکه مرا سزاوار است که درباره همه شما همین فکر کنم زیرا که شما رادر دل خود می‌دارم که در زنجیرهای من و درحجت و اثبات انجیل همه شما با من شریک دراین نعمت هستید.


Komagena lo upa ngone pomaridemo, imatero maro iqomaka ona ma binuka lo yaaka, de kanaga o malaikat moi wototooma una magena ona watoomaka. 	 و نه همهمه کنید، چنانکه بعضی از ایشان کردند و هلاک کننده ایشان را هلاک کرد.


Qabolo de o Paulus de o Silas wangaholi awi tahuka, de o ino wahike so kagena ona ioqo. De una de lo awi nyawa o tahu ma raba moi o Gikimoi iwipiricayaka, so ona yangodu yanali de imamore icarawa. 	 و ایشان را به خانه خود درآورده، خوانی پیش ایشان نهاد و باتمامی عیال خود به خدا ایمان آورده، شادگردیدند.


Kagena de Awi dodihimo itemo nagala Una womasicapuka yadadala manga bolu ma sidongirabaka. So ona ka itagi igila-gila sidago manga dodagi he o wange moi qabolo. De ona yahika o ngeko ma soaka, de asa Una iwitailako, 	 بلکه چون گمان می‌بردند که او در قافله است، سفریکروزه کردند و او را در میان خویشان وآشنایان خود می‌جستند.


Qabolo de o nyawa yadadala gena wasulo la igogeku o dumule ma qokuka. So ona yadadala o dumuleka imagogeku, kagena de Una o roti ngai motoha de o nao ngai sinoto magena waqehe de womamataga o dipaye, de Awi sukuru watide o Gikimoiye. Qabolo de Una o roti magena watepi-tepi de Awi muri-murika wahike la ona yasitoku o nyawa yadadala ona magenaka. 	 وبدان جماعت فرمود تا بر سبزه نشستند و پنج نان و دو ماهی را گرفته، به سوی آسمان نگریسته، برکت داد و نان را پاره کرده، به شاگردان سپرد وشاگردان بدان جماعت.


De muna motemo, "Igogou! Magena ngohi tanakoka gena una wisimomi ma ngale wisioho kali done ma orasi o dunia ma dodoguka, de o nyawa done o sone ma rabano asa yasioho kali." 	 مرتا به وی گفت: «می‌دانم که در قیامت روزبازپسین خواهد برخاست.»


so ona magena yasinoto kawa, duma ka ka moi.' 	 و این دو یک تن خواهند بود چنانکه از آن پس دو نیستند بلکه یک جسد.


De wotemo kali, "Ngohi gena Ai Babaka toliho waasi, so upa Ngohi noicoho. De notagi bato la nasingangasu Ai dodiao imomote ona magena yangoduka nadedemo, 'Ngohi asa toliho Ai Babaka eko o Gikimoi towisusubaka, Una magena lo to ngini nia Baba eko o Gikimoi niwisusuba.' " 	 عیسی بدو گفت: «مرا لمس مکن زیرا که هنوزنزد پدر خود بالا نرفته‌ام. و لیکن نزد برادران من رفته، به ایشان بگو که نزد پدر خود و پدر شما وخدای خود و خدای شما می‌روم.»


Awi sabari onaka gena, kanaga de ma ngale done idodooha Awi mulia foloisi ilamo wasikelelo onaka, sababu Awi galusiri wasidumu onaka gena Una wahirika, la ma ngale ona dede Una igoge Awi mulia ma rabaka. 	 و تا دولت جلال خود را بشناساند بر ظروف رحمتی که آنها را ازقبل برای جلال مستعد نمود،


Bilasu una towisigiliho kali, sababu una winisiningaka de awi sininga ma dupa gena ka woliho. De lo una awi sininga isusa, sababu wanako ma ngale to una awi panyake gena ngini lo niogiiseka so ngini lo nihawateri. 	 زیرا که مشتاق همه شما بود و غمگین شد ازاینکه شنیده بودید که او بیمار شده بود.


Ngaroko o Gikimoi Awi demo o Musa walelefo gena itemo o Sabat ma wangeka upa pomanara, duma nitemo o suna gena aku niaaka, la o Gikimoi Awi demo gena upa lo niatilaku. Ce! Qadoohaso Ngohi nidoosa ma sababu ka Ngohi tomanara so o Sabat ma wangeka de o nyawa moi towisiloha. 	 پس اگر کسی در روز سبت مختون شود تا شریعت موسی شکسته نشود، چرا بر من خشم می‌آورید از آن سبب که در روز سبت شخصی را شفای کامل دادم؟


De komagena lo ngini yanau gena nako nia peqeka, bilasu nianako idodooha la nigoge o rimoi ma rabaka, sababu muna gena ami buturu imaterowa de yanau manga buturu. Bilasu de nia horomati munaka, sababu ma ngale o Gikimoi Awi laha, so maro ngini komagena lo muna gena o oho ka sidutu ikakali wosijajajika magena mamake. Nakoso ngini nia horomati munaka ihiwa, de ma orasi niwisumbayang de Una asa wosigisewa. 	 و همچنین‌ای شوهران، با فطانت با ایشان زیست کنید، چون با ظروف ضعیف تر زنانه، وایشان را محترم دارید چون با شما وارث فیض حیات نیز هستند تا دعاهای شما بازداشته نشود.


So una gila-gila wisulo ma kapita moi wotagi o Yohanes Wooosi awi sahe waqehe. So kagena de o prajurit moi wotagi o bui ma tahuka, la o Yohanes Wooosi asa witolaka. 	 بی‌درنگ پادشاه جلادی فرستاده، فرمود تا سرش رابیاورد.


De lo o Saulus wosibicara igogou o Yesus Una magena o Salamati ma Kolano, so ma ngale magegena asa una imatekeributu de o bi Yahudi ma nyawa iyoyunanika, duma manga sininga ma rabaka ona o ngeko isisari la o Saulus witooma. 	 و با هلینستیان گفتگوو مباحثه می‌کرد. اما درصدد کشتن او برآمدند.


Komagena so ngini nimasidodiahi. Upa niaaka maro o nyawa ifufuma, duma maro ka o nyawa icocawaro la magena bilasu niaaka. 	 پس باخبر باشید که چگونه به دقت رفتارنمایید، نه چون جاهلان بلکه چون حکیمان.


O bi moi-moi qangodu magegena Ngohi tinisingangasu nginika, la to ngini nia sininga ma rabaka asa nisanangi. Sababu o dunia manenaka ngini kanaga de nia sangisara de lo nia susa. Duma tanu ngini nimaputuru, sababu o bi kia bato o duniaka o Gikimoi wihoholu gena qangodu Ngohi tasitura qaboloka." 	 بدین چیزها به شما تکلم کردم تا در من سلامتی داشته باشید. در جهان برای شما زحمت خواهد شد. و لکن خاطرجمع دارید زیرا که من بر جهان غالب شده‌ام.»


Duma ona yamuruo nagali itemo, "Mahasi! La hika ngone pakelelo nakoso o Elia igogou wahino de wisiguti o sangahadiku." 	 و دیگران گفتند: «بگذار تا ببینیم که آیاالیاس می‌آید او را برهاند.»


Duma nakoso ona to ngohi ai demo magena yosidoohawa, de ona manga demo magena lo nisidoohawa. 	 اما اگر کسی جاهل است، جاهل باشد.


O Eli ma baba gena o Matat, o Matat ma baba gena o Lewi, o Lewi ma baba gena o Malkhi, o Malkhi ma baba gena o Yanai, de o Yanai ma baba gena o Yusuf. 	 ابن متات، بن لاوی، بن ملکی، بن ینا، بن یوسف،


Kagena naga o udo-udo moi ma rabaka gena o anggur qakokiopi, so ona o bunga moi koloko o kaka yaqehe so yatono. Qabolo de o bunga magena o gota ma uma, ma ronga o hisop gena, ma ideka isisuruka, de yatubo to Una Awi uruka la ma ngale Una wapipi. 	 و در آنجا ظرفی پر از سرکه گذارده بود. پس اسفنجی را از سرکه پر ساخته، و بر زوفا گذارده، نزدیک دهان او بردند.


Cedeke! Cawali to ngomi mia topora o Yakub o sumu manena waaka so kanena o ake mimasiui. Iqoqomaka una de awi ngopa-ngopa lo yaudo. De awi haiwani lo qangodu wapapalihara awi sapi, awi duba, de lo awi kabi lo wosiudo. Duma ngohi tatagapi to Ngona Ani demo kanaga de ma ngale, nako Ngona de o Yakub gena, notemo Ngona foloisi nolamo. Gena ma ngeko idodooha." 	 آیا تو از پدر ما یعقوب بزرگترهستی که چاه را به ما داد و خود و پسران و مواشی او از آن می‌آشامیدند؟»


Nimasidodiahi! Hika nia piricaya gena nisiputuru bai! Ngini bilasu nimaputuru de o kia bato upa nimodo. 	 بیدار شوید، در ایمان استوار باشید و مردان باشید و زورآور شوید.


So, upa sidago o nyawa la kanaga una iwiduhudu. Duma una niwiriwo ma ngale to una awi dodagi aku wadofa qaloha la woliho kali ngohika, sababu ngohi kanena towidamaha una dede awi dodiao ipipiricayaka. 	 لهذاهیچ‌کس او را حقیر نشمارد، بلکه او را به سلامتی مشایعت کنید تا نزد من آید زیرا که او را با برادران انتظار می‌کشم.


Ma orasi manena o dunia iwedoka de o dorou so o Gikimoi iwiholuka. So upa o nyawa yamaqe isihabari ma ngale Ngohi de lo Ai dodoto. Sababu nagoona yamaqe isihabari, done Ngohi o Nyawa ma Duhutu lo asa ona toholu tanako, ma orasi Ngohi tahino kali o duniaku dede to Ngohi Ai kuasa, kiaka isikokelelo maro Ai Baba Awi kuasa, de Awi malaikat yadadala." 	 زیرا هر‌که در این فرقه زناکار و خطاکار از من و سخنان من شرمنده شود، پسر انسان نیز وقتی که با فرشتگان مقدس درجلال پدر خویش آید، از او شرمنده خواهدگردید.»


Duma nakoso ona ma ngale o kia naga yaoqo gena yododato duma magena ka yaoqo, de ona magena manga siningaka asa itemo isala de o Gikimoi lo wasisala. Sababu ona yaakaka o kia naga yamalo isasala de itiaiwa. Nakoso o moi-moi qangodu igogou komagena, de ona o dorou yaakaka. 	 لکن آنکه شک دارد اگر بخورد ملزم می‌شود، زیرا به ایمان نمی خورد؛ و هر‌چه از ایمان نیست گناه است.


Kagena de wokakaya una magena wotemoli, 'Nako komagena, baba, ngohi togolo tanu ngona o Lazarus nowisulo la una wotagi ai baba awi tahuka, 	 گفت‌ای پدر به تو التماس دارم که او را به خانه پدرم بفرستی.


De o nyawa la kanaga nisangisara ma ngale ona magena bilasu o Gikimoika nigolo la Awi laha wasidumu. Igogou, upa Awi kutuku, duma cawali Awi laha gena niagolo. 	 برکت بطلبید بر آنانی که بر شما جفا کنند؛ برکت بطلبید و لعن مکنید.


De lo nako ngini o Kapernaumka ma nyawa, gena idodooha. Ngini nitemo o Gikimoi asa ngini winitide de winisihie. We! Komagenawa bai! Duma ngini asa winiumo o narakaku. So tosiade nakoso o nonako ihahairani, kiaka taaaka to ngini nia dokuka, magena taakali o Sodom ma doku iqoqomaka, de igogou o doku magena o Gikimoi asa upa wabodito, so o doku magenena kanagasi sidago o orasi manena. 	 و تو‌ای کفرناحوم که تا به فلک سرافراشته‌ای، به جهنم سرنگون خواهی شد زیرا هرگاه معجزاتی که در تو پدید آمد درسدوم ظاهر می‌شد، هرآینه تا امروز باقی می‌ماند.


O gohiduuru magena wotemo, "Upa nimodo! Ngohi tininako ngini niwisari o Yesus, o Nazaret ma nyawa, kekiaka Una wisisasangahadika gena. Hika nianano masirete kanena Awi riho de kanena Una iwihahado. Duma ngo kanena wihiwaka. Una wooho kali! 	 اوبدیشان گفت: «ترسان مباشید! عیسی ناصری مصلوب را می‌طلبید؟ او برخاسته است! در اینجانیست. آن موضعی را که او را نهاده بودند، ملاحظه کنید.


Kanaga lo to Una Awi simaka isosone, bai ikokuasa bai lo ikokuasawa, ona yangodu yasioho kali so imaokoye, de o buku-buku asa wosulo la ipelengaka. O buku moi ipelengaka gena o oho ma buku, de ma rabaka o nyawa yoooho ka sidutu ikakali to ona manga ronga isilefoka. So mote o moi-moi o kia ilelefo o buku-buku magena ma rabaka, komagena isosone gena to ona manga loha de manga dorou ma sopo wahiri la wafanggali de o loha eko o sangisara. 	 و مردگان را خرد وبزرگ دیدم که پیش تخت ایستاده بودند؛ و دفترهارا گشودند. پس دفتری دیگر گشوده شد که دفترحیات‌است و بر مردگان داوری شد، بحسب اعمال ایشان از آنچه در دفترها مکتوب است.


Komagena isikelelo igogou o dodoto ma ngale ma Kristus lo ngomi minisihohabari nginika gena, niopiricaya qaputuru. 	 چنانکه شهادت مسیح در شما استوارگردید،


"Upa o ino magena niapaqa," eko "Upa o ino manena lo niadahake," eko lo "Upa o ino manena lo niatigi." 	 که لمس مکن و مچش بلکه دست مگذار!


"Wobarani bolo! Wotemo woluluguka, 'Ani dorou tahoi.' Ngone panako ka cawali o Gikimoi aku o dorou wahohoi, so Awi demo magenena ma meta o Gikimoi wisiceke." 	 که «چرا این شخص چنین کفر می‌گوید؟ غیر از خدای واحد، کیست که بتواند گناهان را بیامرزد؟»


Magegena de o nyawa yamuruo naga kagenadahu asa yatoosa so itemo moi de moika, "Ce! O gososo qabobou magena qapoosa!" O nyawa ona magena mingamo, "Kiaso nofuma komagena!" De itemo kali moi de moika, "Ce! Qadoohaso muna mapoosa. We, ma ngale ka maumo! Nakoso o gososo qabobou magena posiija, de ma ija pahali-haliku la ma pipi de asa o nyawa isususaka pahike." 	 زیرا ممکن بوداین عطر زیادتر از سیصد دینار فروخته، به فقراداده شود.» و آن زن را سرزنش نمودند.


O Yesus wotemo, "Nginika tinisingangasu igogou, o nyawa nagoona manga tahu de manga peqeka yodongosaka, eko manga gianongoru de manga awa de lo manga baba, eko lo manga ngopa-ngopa sababu ma ngale o Gikimoi ona wapareta maro o kolano moi, 	 به ایشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم، کسی نیست که خانه یاوالدین یا زن یا برادران یا اولاد را بجهت ملکوت خدا ترک کند،


So una wotemo, "Ce! So Ngona gena igogou o kolano moi." De o Yesus wosango unaka wotemo, "Itero. Maro ngona notetemo, Ngohi gena igogou o kolano moi. Ngohi gena isibuoka, so o dunia ma rabaka tahino gena, kanaga de Ai ngale moi ena gena aku Ngohi o dodoto itotiai o nyawaka tasingangasu. De nakoso o nyawa la o dodoto itotiai gena yodupa yaqehe, ona magena asa Ngohi isigise qalohaka." 	 پیلاطس به او گفت: «مگر توپادشاه هستی؟» عیسی جواب داد: «تو می‌گویی که من پادشاه هستم. از این جهت من متولد شدم وبجهت این در جهان آمدم تا به راستی شهادت دهم، و هر‌که از راستی است سخن مرا می‌شنود.»


"Nakoso ngini nioqowa de niudowa, upa nimatuhudu maro o nyawa manga sigogise ikokulai o Gikimoika ona magena yaaka. Ma orasi ona yooqowa de youdowa, de yodupa imatuhudu de manga bio yamasauwa de lo manga hutu yawusiwa, la ma ngale o nyawa yanako ona yooqowa de youdowa. So tinisingangasu igogou, sababu ona manga giliri o nyawano gena yamake qaboloka, so o Gikimoi Awi fanggali gena he ihiwa onaka. 	 «اما چون روزه‌دارید، مانند ریاکاران ترشرو مباشید زیرا که صورت خویش را تغییرمی دهند تا در نظر مردم روزه‌دار نمایند. هرآینه به شما می‌گویم اجر خود را یافته‌اند.


So o kia naga moi ngini nigolo de to Ngohi Ai ronga magena igogou Ngohi asa taaka." 	 اگرچیزی به اسم من طلب کنید من آن را به‌جا خواهم آورد.


De o Kornelius wosango wotemo, "Kapagange nagala o cako saange ma orasi komanena, de ai tahu ma rabaka tosumbayang. Tomatodoka o nyawa moi awi baju isisiru ai simaka womaokoye. 	 کرنیلیوس گفت: «چهار روز قبل از این، تااین ساعت روزه‌دار می‌بودم؛ و در ساعت نهم درخانه خود دعا می‌کردم که ناگاه شخصی با لباس نورانی پیش من بایستاد


Ngini tinisingangasu igogou, ma tuangi gena asa una witide la wodadi to una awi arata qangodu ma jojaga. 	 هرآینه به شما می‌گویم که او رابر همه مایملک خود خواهد گماشت.


De lo ona manga prajurit-prajurit magena asa watooma de to Una Awi sumarangi Awi uruno isusupu. So kagena de to ona manga sone de manga lake o bi namo qangodu yaoqoka. 	 و باقیان به شمشیری که از دهان اسب‌سوار بیرون می‌آمد کشته شدند وتمامی مرغان از گوشت ایشان سیر گردیدند.


De ma boboloika ngohi manena togolo tanu ngini ngohi nisisumbayang o Gikimoika la taika ngohi woisigiliho kali nginika. 	 و بیشتر التماس دارم که چنین کنید تا زودتر به نزد شما باز آورده شوم.


"Ngaroko komagena, o nyawa moi lo asa yanakowa to Ngohi o Nyawa ma Duhutu Ai hino ma orasi de ma wange. Salanta o malaikat o sorogaka lo yanakowa de Ngohi Awi Ngopa masirete lo tanakowa, ka cawali Ai Baba masirete wanakoka. 	 «اما از آن روز و ساعت هیچ‌کس اطلاع ندارد، حتی ملائکه آسمان جز پدر من و بس.


Iqoqomaka, de o dunia manena o Gikimoi wasidadi waasi, de ma gola kiaka ma Kristus womanara so ngone gena wonahiri qaboloka la podadi to Una Awi nyawa masirete. Ngone wonahirika ma ngale to Una Awi simaka ngone nanga sininga asa foloi ibolowo so nanga sala moi lo ihiwa. 	 چنانکه ما راپیش از بنیاد عالم در او برگزید تا در حضور او درمحبت مقدس و بی‌عیب باشیم.


Gila-gila o Paulus womaoko so wapomaka, de wotemo, "Ai gianongoru o Israelka ma nyawa de o bi nyawa ma somoasi nisusuba o Gikimoika! Hika ningodu gena ai demo nisigise! 	 پس پولس برپا ایستاده، به‌دست خوداشاره کرده، گفت: «ای مردان اسرائیلی وخداترسان، گوش دهید!


Duma o Gurumi Qatetebi asa wosingangasu, so ngohi ka tanako o bi doku-doku kiaka ngohi totutuluka gena igogou ngohi done itago de o buika isingosa de isangisara. 	 جز اینکه روح‌القدس در هر شهرشهادت داده، می‌گوید که بندها و زحمات برایم مهیا است.


Ma ngale o sangisara niamoku gena o Gikimoi winihirika la niaaka komagena. Sababu ma ngale ngini gena ma Kristus Una lo Awi sangisara wamokuka, so maro Una o loha waakaka so wisangisara komagena lo bilasu ngini ningodu niaaka. Gena maro o pongaka wotagi so Awi qohu ma riho pasari la powisiduuru. 	 زیرا که برای همین خوانده شده‌اید، چونکه مسیح نیز برای ما عذاب کشید وشما را نمونه‌ای گذاشت تا در اثر قدمهای وی رفتار نمایید،


Upa ngini nimanara ma ngale o ino done asa ibaka, duma ngini bilasu nimanara ma ngale o ino kanaga ibabakawa gena niamake o oho ka sidutu ikakali. O oho gena Ngohi o Nyawa ma Duhutu asa tinihike nginika, sababu Ngohi manena Ai Baba Gikimoi woisitatapu la ma ngale to Una Awi manara taaka." 	 کار بکنید نه برای خوراک فانی بلکه برای خوراکی که تا حیات جاودانی باقی است که پسر انسان آن را به شما عطا خواهد کرد، زیراخدای پدر بر او مهر زده است.»


Duma ona asa wisango Unaka itemo, "Icala! Ngona nikokitoka moi, eko hiwa. Ngomi mitero nakoso minisironga Ngona ka o Samariano, o Yahudika ma duhutu nisowo. Ngomi mitero bai!" 	 پس یهودیان در جواب او گفتند: «آیا ماخوب نگفتیم که تو سامری هستی و دیو داری؟»


De ngone panako o nyawa la kanaga o Gikimoi iwidodaraka, ena gena to Una Awi edekati masirete so kanaga wahirika, o moi-moi idadadi ona magenaka gena qangodu Una waaka so idadi ka qaloha. 	 و می‌دانیم که بجهت آنانی که خدا رادوست می‌دارند و بحسب اراده او خوانده شده‌اند، همه‌چیزها برای خیریت (ایشان ) با هم در کار می‌باشند.


Duma kanaga lo ma binuka itemo, "Icala! O Beelzebul, una magena o Iblis o bi toka wakokolano, Unaka wihike o buturu la ma ngale o toka wodusu." 	 لیکن بعضی از ایشان گفتند که «دیوها را به یاری بعلزبول رئیس دیوها بیرون می‌کند.»


So ma orasi ona iuti o talaku, de wasibobita onaka wotemo, "Upa lo ngini nisingangasu o nyawaka o kia ngini niakokeleloka, ma bati Ngohi, o Nyawa ma Duhutu, tomomi Ai sone ma rabano." 	 و چون از کوه به زیر می‌آمدند، ایشان راقدغن فرمود که تا پسر انسان از مردگان برنخیزد، از آنچه دیده‌اند کسی را خبر ندهند.


Komagena so Awi muri-muri de manga modo ma raba kasi, de ona imatekebicara moi de moika de yotemo, "Wewe! O nyawa Una manena naguuna, so o bi moi-moi qangodu sidago lo o paro de o moku-moku lo ka wisigise." 	 پس بی‌نهایت ترسان شده، به یکدیگر گفتند: «این کیست که باد و دریا هم او را اطاعت می‌کنند؟»


So magena yoise, de ma Imam Wilalamo awi juba waraca de wotemo, "Ce! Ngini ningodu niise masirete, Awi demo-demo qangodu o Gikimoi wisikudahu! Upa he o saksi posari kali. Orasi manena o kia niodupa la ngone paaka Unaka." De yangodu itemo, "O Yesus de wisala!" De imatoore, "Bilasu Una wisosone!" 	 کفر او را شنیدید! چه مصلحت می‌دانید؟» پس همه بر او حکم کردند که مستوجب قتل است.


Ma goginitano, de ma ngale o Paskah ma rarame gena o nyawa igogou yadala kanaga o Yerusalemka, de ona yangodu yoise o Yesus o kota he wadumu so done womasidiado. 	 فردای آن روز چون گروه بسیاری که برای عید آمده بودند شنیدند که عیسی به اورشلیم می‌آید،


So bilasu ngini nia bobareta niasigise, sababu nako o dorou niaaka, de ona nisangisara. De ma boboloi lo sababu ngini nia sininga ma rabaka igogou nianako bilasu niasigise onaka. 	 لهذا لازم است که مطیع او شوی نه به‌سبب غضب فقط بلکه به‌سبب ضمیر خود نیز.


Ma orasi iqomaka o Adam wooho, duma o Gikimoi Awi bobita wisingangasu waasi o Musaka, de kanaga o dunia ma bi nyawa yangodu de manga dorouka. De ngaroko Awi bobita gena isilefo waasi so o nyawa manga dorou magena yaeto waasi eko ona yasisala waasi, duma ngone panako igogou ona yangodu de manga dorou, sababu o orasi magena lo yangodu bilasu isone. Maro o sone ma pareta ma rabano yaakuwa isupu. Komagena ngaroko kanaga yamuruo naga o bobita o Gikimoino yatilakuwa so imaterowa de o Adam, duma ona magena lo yangodu isone. Komagena imadadi, sababu maro ma Kristus gena wahino de Awi manara de ma sopo o bi nyawa yangoduka, komagena lo o Adam. 	 بلکه از آدم تا موسی موت تسلط می‌داشت بر آنانی نیز که بر مثال تجاوز آدم که نمونه آن آینده است، گناه نکرده بودند.


So o nyawa yamuruo naga kagena o Paulus awi demo magena yaqeheka, sidago imatekedodiaoka de o Paulus de o Silas, komagena lo o Yunanika ma nyawa o bolu ilalamo moi o Gikimoika yodupa isusuba de lo o bi ngopeqeka yadadala o Tesalonika ma nyawa yahohoromati. 	 و بعضی از ایشان قبول کردند و با پولس و سیلاس متحد شدند و از یونانیان خداترس، گروهی عظیم و از زنان شریف، عددی کثیر.


Duma o Yesus wosango wotemo, "O boulamo o pongaka de ma aru de lo o namo de ma igu, duma Ngohi o Nyawa ma Duhutu Ai ngihi ihiwa la ma ngale tomasidodogu." 	 عیسی بدو گفت: «روباهان راسوراخها و مرغان هوا را آشیانه‌ها است. لیکن پسر انسان را جای سر نهادن نیست.»


De kagena o nyawa wolulugu moi o dangiku iwisitide iwingaho o Yesuska. So o Yesus wakelelo manga piricaya ma lamo komagena, de wotemo woluluguka, "Ai ngopa, ani sininga nosiputuru. To ngona ani dorou tosiaponguka." 	 ناگاه مفلوجی را بر بستر خوابانیده، نزد وی آوردند. چون عیسی ایمان ایشان را دید، مفلوج را گفت: «ای فرزند، خاطر جمع دار که گناهانت آمرزیده شد.»


De o nyawa ifufuma niadoto de lo o nyawa imadoto waasi gena aku niadoto, sababu ngini de o bobita o Gikimoino so o kanako itotiai gena nianakoka. 	 و مودب جاهلان و معلم اطفال هستی و در شریعت صورت معرفت و راستی را داری،


Kagena de to Una Awi muri-muri iliho so yaado o sumuka, de to ona manga sininga ma rabaka ibao itemo, "Ilaha! O kiaso Ngona dede o ngopeqeka momatengo nimatekebicara." Ngaroko manga siningaka ibao komagena, duma ona he wisano kawa. 	 و در همان وقت شاگردانش آمده، تعجب کردند که با زنی سخن می‌گوید و لکن هیچ‌کس نگفت که چه می‌طلبی یا برای چه با او حرف می‌زنی.


"Ngini o Yerusalemka ningodu upa he nimodo. Niwinano, nia kolano he womasidiado. O keledai ma ngopaku wapane." 	 که «ای دختر صهیون مترس، اینک پادشاه تو سوار بر کره الاغی می‌آید.»


De ngini magena lo nako nidadi igogilalo manga tuangi moika, hika to ngini nia gilalo nisidiahi de niaaka qaloha, sababu nianakoka ngini lo kanaga de nia Tuangi moi kadaku o sorogaka. 	 ای آقایان، با غلامان خود عدل و انصاف رابه‌جا آرید، چونکه می‌دانید شما را نیزآقایی هست در آسمان.


Kagena de Una wotemo, "So o kia naga la igogou to ma Kaisar gena bilasu niahike ma Kaisarka, de o kia naga la igogou to Gikimoi magena bilasu niahike o Gikimoika." 	 او به ایشان گفت: «پس مال قیصررا به قیصر رد کنید و مال خدا را به خدا.»


Kagenadahu lo o bi ngopeqeka yamuruo naga yakelelo ma soa sutu ikuruka. Manga sidongirabaka kanaga ongo Salome, ongo Maria Magdalena, de lo ongo Maria, o Yakobus o gohiduuru magena de lo o Yoses to ona manga awa. 	 و زنی چند از دور نظر می‌کردند که ازآنجمله مریم مجدلیه بود و مریم مادر یعقوب کوچک و مادر یوشا و سالومه،


Hika niodamaha kasi o nguusu magena lo ioho sidago o gugutu ma orasi yaado. Kagena de ngohi asa youutu tasulo la o nguusu gena yarapu iqoma kasi, la yatolomu de yapiliku, la yatupuka. Qabolo de asa o tamo yautu de yatolomu, la yadiahi o polaka.' " 	 بگذارید که هر دو تا وقت حصاد باهم نمو کنند و در موسم حصاد، دروگران راخواهم گفت که اول کرکاسها را جمع کرده، آنهارا برای سوختن بافه‌ها ببندید اما گندم را در انبارمن ذخیره کنید."» مثل دانه خردل


Ngini bilasu niaaka ifoloisi nikaeli la nia oho ma rabaka gena idadi ka cawali nimakadame de o nyawa yangodu. De lo bilasu nileleani ifoloisi nikaeli o Gikimoika, sababu nako ihiwa done idadiwa o Jou niwikelelo. 	 و در‌پی سلامتی با همه بکوشید و تقدسی که بغیر از آن هیچ‌کس خداوند را نخواهد دید.


de o Azor ma ngopa yanau o Zadok, de o Zadok ma ngopa yanau o Akhim, de o Akhim ma ngopa yanau o Eliud, 	 و عازور، صادوق را آورد و صادوق، یاکین را آورد و یاکین، ایلیهود را آورد.


Maro o doku moi o tala ma qokuka de o poci moi o dadamika o nyawa yangodu ka yakelelo, komagena ngini lo o loha niaaaka aku o nyawa yangodu yakelelo de ona lo nia Baba o sorogaka aku wisigiliri." 	 همچنین بگذارید نور شما بر مردم بتابد تا اعمال نیکوی شما را دیده، پدر شما را که در آسمان است تمجید نمایند.


Ma ngale o Abraham awi piricaya so una lo asa wisigise o Gikimoika. O Gikimoi una wiaso de wisulo la una wotagi wokahika o tona ma somoa moika kiaka o Gikimoi wisijajaji unaka. So ngaroko una wanakowa o tona kiaka wotatagi, duma una wosigise so awi dokuka de womatuluru womajobo ka wokahika. 	 به ایمان ابراهیم چون خوانده شد، اطاعت نمود و بیرون رفت به سمت آن مکانی که می‌بایست به میراث یابد. پس بیرون آمد ونمی دانست به کجا می‌رود.


De ma orasi ona yoise komagena, de ona yatoosa poli so imanere ka ma moiye de imatoore isidadu-dadu itemo, "Ce! Artemis foloisi milamo, o Efesuska nanga giki!" 	 چون این را شنیدند، از خشم پر گشته، فریاد کرده، می‌گفتند که «بزرگ است ارطامیس افسسیان.»


Igogou, o orasi ma simaka de o nyawa yadala ibitotuuruno done asa ibiqoqoma kali, so o orasi manena o nyawa yadala o orasi manena iqoqomaka done asa itotuuru kali." 	 و اینک آخرین هستند که اولین خواهند بود و اولین که آخرین خواهند بود.»


Nako ngini gena ningodu o bolu moi maro ma Kristus Awi rohe, de ma ngale komagena so ngini moi-moi lo maro Awi rohe ma bobolo. 	 اما شما بدن مسیح هستید و فرد اعضای آن می‌باشید.


Komagena so ona ma binuka gena wisingangasu unaka itemo, "We! Ngomi gena igogou o Jou miwikeleloka bai!" Duma una wotemo, "Nako magena, ngohi topiricaya toholu bai! Ka cawali nakoso ngohi masirete towikelelo to Una Awi gia ma Nabo, kiaka yapapaku, de kagena ai raraga tosipaqa de lo ai gia masirete tosipaqa Awi alu ma ngunu ma naboka." 	 پس شاگردان دیگر بدو گفتند: «خداوند رادیده‌ایم.» بدیشان گفت: «تا در دو دستش جای میخها را نبینم و انگشت خود را در جای میخهانگذارم و دست خود را بر پهلویش ننهم، ایمان نخواهم آورد.»


Orasi magena lo ongo Maria Magdalena de ongo Maria o Yoses ma awa ona lo yananano o riho kiaka o Yesus wipoosu. 	 و مریم مجدلیه و مریم مادر یوشادیدند که کجا گذاشته شد.


Kagena de Una wasulo o nyawa yadadala magena, yangodu o tonaka imagogeku. De o roti ngai tumudingi magena waqehe so Awi sukuru watide o Gikimoiye. Qabolo de watepi-tepi de to Una Awi gia, so wahike Awi muri-murika la ona isitoku o nyawa yadadala magenaka. So Awi muri-muri ona yaaka maro o kia Una wasulo. 	 پس جماعت را فرمود تا بر زمین بنشینند؛ و آن هفت نان را گرفته، شکر نمود و پاره کرده، به شاگردان خود داد تا پیش مردم گذارند. پس نزد آن گروه نهادند.


Mutuwade ngini ningodu bilasu nimatekekaaka qaloha, ena gena nia sininga nisirimoi de nimatekesayangi, de nimatekedodara, de nimatekegalusiri de lo nia sininga qamomuuqu moi de moika. 	 خلاصه همه شما یکرای و همدرد و برادردوست و مشفق و فروتن باشید.


Kagena de muna magena motemo, "Awa kodo, Baba! Ngona gena o Yahudika ma nyawa moi de ngohi manena o Samaria ma nyawa moi, de qadoohaso sidago Ngona de o ake nogolo ngohika." (Muna ami sango komagena, sababu o Yahudika ma nyawa de o Samariaka ma nyawa gena ona imatekedodiaowa, sidago manga bobita lo itemo upa manga lelenga eko manga udo-udo imakabau de imakacapu.) 	 زن سامری بدو گفت: «چگونه تو که یهود هستی ازمن آب می‌خواهی و حال آنکه زن سامری می‌باشم؟» زیرا که یهود با سامریان معاشرت ندارند.


Kanaga idadika ona magena o gianongoru yatumudingika. Woriria wokawi qabolo duma awi ngopa ihiwasi de wosoneka. So ma ria ma balo muna magena asa mowikawi kali ma nongoruku una magena. 	 باری در میان ما هفت برادر بودند که اول زنی گرفته، بمرد و چون اولادی نداشت زن را به برادر خود ترک کرد.


Ma moili Una wotagi wosumbayang de Awi demo ka imatero de ma nonoma. 	 و باز رفته، به همان کلام دعانمود.


De nakoso ngini la o Gikimoika nigolo de o moi-moi nigogolo gena asa niamakewa, sababu nigolo de nia edekati qatorou. Ngini nigolo de nia edekati ma ngale o moi-moi nionyafusu gena niapake la aku ka ngini masirete nimasisanangi. 	 و سوال می‌کنیدو نمی یابید، از اینرو که به نیت بد سوال می‌کنید تادر لذات خود صرف نمایید.


Ma orasi he qaputu de o nyawa yadala yabisisiri de yabikokitoka yatotota Unaka. De o Yesus yasisiri wasilohaka de yakokitoka manga toka wodusu so imahoika. 	 اما چون شام شد، بسیاری از دیوانگان را به نزداو آوردند و محض سخنی ارواح را بیرون کرد وهمه مریضان را شفا بخشید.


"Iqoqomaka ma nabi Daniel wosingangasu done o orasi ma simaka o kia naga moi isironga 'O Dorou Ilalamo' gena asa niakelelo isituraba o Gikimoi Awi Tahu. (Nako niabaca gena bilasu niatailako nisidodiahi o demo manena ma ngale.) 	 «پس چون مکروه ویرانی را که به زبان دانیال نبی گفته شده است، در مقام مقدس بر پاشده بینید هر‌که خواند دریافت کند


Lebelaha o nyawa ona magena yanakowa ma ngeko idodooha ngone nanga sininga itotiai aku pamake. Sababu ngaroko ona magena yanako iqomaka, duma o orasi manena ona yopiricaya kawa de lo o bobita yaholu ngaroko o Gikimoi Awi sosulo-sosulo isingangasuka. 	 زیرا که برای ایشان بهتر می‌بود که راه عدالت را ندانسته باشند از اینکه بعد از دانستن باردیگر از آن حکم مقدس که بدیشان سپرده شده بود، برگردند.لکن معنی مثل حقیقی بر ایشان راست آمد که «سگ به قی خود رجوع کرده است و خنزیر شسته شده، به غلطیدن در گل.»


So o Sadukika ma nyawa yamuruo naga yahino o Yesuska, ma ngale manga edekati Una wisabatolo. Ona magena yopiricayawa o dodoto maro o nyawa isoneka de asa ioho kali, de manga edekati o dodoto magena isiceke so wisano Unaka, de itemo komanena, 	 و صدوقیان که منکر هستند نزد وی آمده، از او سوال نموده، گفتند: