Komagena so ma Kristus gena asa wodadi maro o Gikimoi Awi dagali moi o jaji qamomuane waaturu, la ma ngale o nyawa o Gikimoi waaasoka, ona magena aku yamake o moi-moi wojojajajika magena qangodu, kiaka Awi warisi ikokakali wosidailako onaka. Sababu ma Kristus asa wosoneka ma ngale ona manga dorou, kiaka o jaji iqoqomaka yatilakuka, so magenano aku wapalako. 	 و از این جهت او متوسط عهد تازه‌ای است تا چون موت برای کفاره تقصیرات عهد اول بوقوع آمد، خوانده‌شدگان وعده میراث ابدی رابیابند.


Sababu ngini gena o bi moi-moi iqomaka niaaaka asa niamote kawa de niodongosaka, maro o nyawa kanaga yosone de o bi moi-moi o duniaka yaaka kawa de yatingaka. De to ngini nia oho ma duhutu, ngaroko o nyawa yakelelowa, duma magena niamakeka, sababu ngini nimarimoika dede ma Kristus kanaga o Gikimoi Awi simaka. 	 زیرا که مردید و زندگی شما با مسیح در خدا مخفی است.


Mia dodiao nipipiricaya, ma orasi mia sumbayang miatide, de ma ngale ngini de mia sumbayang qangodu ma rabaka kanaga mitemo, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." De ngomi mia sukuru gena itiai de itero, sababu ngini gena o Jou Yesus niwipiricaya foloisi qaputuru de lo ngini nia oho ma rabaka foloisi nimatekedodara moi de moika. 	 ای برادران می‌باید همیشه بجهت شما خدارا شکر کنیم، چنانکه سزاوار است، از آنجا که ایمان شما بغایت نمو می‌کند و محبت هر یکی ازشما جمیع با همدیگر می‌افزاید،


Kagena de Una wotemo o ngopeqeka muna magenaka, "He, Ai ngopa! Sababu ngona noipiricaya, so ngona nilohaka. Notagi de upa nohawateri." 	 وی را گفت: «ای دختر خاطرجمع دار، ایمانت تو را شفا داده است، به سلامتی برو.»


Ma dekano o Petrus kagena wogogoge o Simon awi tahuka, una magena o haiwani ma kahi woiija moi. 	 و دریافا نزد دباغی شمعون نام روزی چند توقف نمود.


O gianongoru, hika nisimaha la ngohi tinisibicara tatotiai ma ngale o Daud gena to ngone nanga topora wilalamo. Igogou una wosoneka de wipoosuka, de awi boosu lo kanagasi to ngone nanga sidongirabaka ma bati o orasi manena. 	 «ای برادران، می‌توانم درباره داود پطریارخ با شما بی‌محابا سخن گویم که او وفات نموده، دفن شد و مقبره او تا امروز در میان ماست.


Kagena de o ngopa magena witago so witoomaka. De lo awi bake magena ona yaumo o raki ma duduka." 	 پس او را گرفته، مقتول ساختند و او را بیرون از تاکستان افکندند.


Ma ngale o dodoto o Jou masirete woihike ngohika, so ngohi tinidota nginika. Gena o putu ma moi iqomaka, kiaka asa o Jou Yesus iwisiija, de Una magena kanaga o roti waqehe, 	 زیرا من از خداوند یافتم، آنچه به شما نیزسپردم که عیسی خداوند در شبی که او را تسلیم کردند، نان را گرفت


Komagena lo ngone ipapasaka kiaka o Yesus wisibuo waasi, de ngone maro o ngopa ma ceceke moi, so ma ngale o bi adati de o galepu moi-moi gena bilasu ngone posigise so ngone imatero maro o kuasa inaparetaka. 	 همچنین ما نیز چون صغیر می‌بودیم، زیر اصول دنیوی غلام می‌بودیم.


So ma orasi o Petrus wotagi o Yerusalemka, de o Yahudika ma nyawa ipipiricaya o bolu moi, yoholu imakododiao de o nyawa ma somoa so o Yahudika ma nyawa yasowo de yasusunawa, ona magena o Petrus iwikalekono, 	 و چون پطرس به اورشلیم آمد، اهل ختنه با وی معارضه کرده،


So kagena miutiku, de o Yulius o deru moili wosari de wamakeka o Aleksandriano ma deru moi manga edekati itagi iside o Italia ma daeraka. So ngomi mingodu o deru magenaku womisibane la mimajobo miside kali. 	 در آنجا یوزباشی کشتی اسکندریه را یافت که به ایطالیا می‌رفت و ما را برآن سوار کرد.


De lo nadedemo upa ona yodupa isigise o dodoto ma jarita ifufuma de o ete manga sihino gena ma jarita itogu-toguwa, sababu o nyawa maro ona komagena yodupawa ngone panako o Gikimoi Awi habari qaloloha popiricaya. Duma o jarita ifufuma magena ona yodupa isigise de ma duuruka asa ona masirete imatekesiholu. 	 و افسانه‌ها ونسب نامه های نامتناهی را اصغا ننمایند که اینهامباحثات را نه آن تعمیر الهی را که در ایمان است پدید می‌آورد.


de o ili magena itemo, "Yohanes, hika ngona nalefo o bi moi-moi o kia asa nakokelelo. Qaboloka, de ani lefo magena nasidingo o gogobu tumudingi o bi kota o Asia ma daeraka, ena gena o Efesuska, o Smirnaka, o Pergamuska, o Tiatiraka, o Sardiska, o Filadelfiaka de o Laodikiaka." 	 که می‌گفت: «من الف و یاو اول و آخر هستم. آنچه می‌بینی در کتابی بنویس و آن را به هفت کلیسایی که در آسیاهستند، یعنی به افسس و اسمیرنا و پرغامس وطیاتیرا و ساردس و فیلادلفیه و لائودکیه بفرست.»


De lo o kuasa woihike Ngohika, la ma ngale Ngohi aku o nyawa tasisala so bilasu ona dede o Gikimoi imakitinga, de magena igogou Ngohi de Ai kuasaka sababu Ngohi manena o Nyawa ma Duhutu. 	 و از این تعجب مکنید زیرا ساعتی می‌آید که در آن جمیع کسانی که در قبور می‌باشند، آواز او را خواهندشنید،


Sababu magena ma ngale ngohi maro Awi dagali moi so tosingangasu o nyawaka, sidago ngohi kanaga ipiliku o bui ma rabaka. So tanu ngohi nisisumbayang Unaka la igogou ngohi tasingangasu gena tomatoguwa. 	 که برای آن در زنجیرها ایلچیگری می‌کنم تادر آن به دلیری سخن گویم، بطوری که می‌بایدگفت.


Sababu ma ngale ngini nia demo masirete, so Una asa wahiri nia demo isala eko itiai la ngini de nia sala eko hiwa." 	 زیرا که از سخنان خودعادل شمرده خواهی شد و از سخنهای تو بر توحکم خواهد شد.»


So ma ngale magegena ngini bilasu nia sininga moi de moika nimatekesiduduga de lo komagena nimariwo, la ngini ningodu aku o Jou Yesus niwinako de niwidodara maro o kia niaaka qaboloka. 	 پس همدیگر را تسلی دهیدو یکدیگر را بنا کنید، چنانکه هم می‌کنید.


"Upa o nyawa niasisala, la ma ngale ngini masirete lo o Gikimoi asa upa winisisala kali. Upa lo nitemo o nyawa o sala yaaaka, so ona magena bilasu yasangisara, la ma ngale ngini masirete lo o Gikimoi asa upa winisangisara kali. O nyawa manga sala gena bilasu niasiapongu, la ma ngale ngini masirete lo o Gikimoi asa winisiapongu kali. 	 «داوری مکنید تا بر شما داوری نشود وحکم مکنید تا بر شما حکم نشود و عفو کنید تاآمرزیده شوید.


O gogoho kia naga ngini niodupa la o nyawa yaaka nginika, maro komagena lo ngini bilasu niaaka onaka. 	 و چنانکه می‌خواهیدمردم با شما عمل کنند، شما نیز به همانطور باایشان سلوک نمایید.


De Una wasitemo onaka, "Sababu to ngini nia sininga qatogoi sidago o Musa o bobitaka wosilefo. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «به‌سبب سنگدلی شما این حکم را برای شما نوشت.


Ngaroko ai edekati komagena, duma ngohi bilasu totagi iqoma kasi o Yerusalemka, ma ngale o roriwo o pipi tatota kagena o Gikimoi Awi nyawa o kota magenaka. 	 لکن الان عازم اورشلیم هستم تا مقدسین را خدمت کنم.


So ngohi asa toari tomatotoore, sababu kanaga o nyawa yangodu gena moi lo waali manga sininga itiai ma ngale o buku o lolo moi ma raba manena aku yonano de isingangasu. 	 ومن بشدت می‌گریستم زیرا هیچ‌کس که شایسته گشودن کتاب یا خواندن آن یا نظر کردن بر آن باشد، یافت نشد.


O leleani asa yosanangi nakoso ma tuangi woliho de wamake ona magena kanaga imasidailako la iwidamaha, ngaroko o putu itongirabaka eko o putu iteka. 	 و اگر در پاس دوم یا سوم از شب بیاید و ایشان را چنین یابد، خوشا بحال آن غلامان.


So nakoso o bi imam o Lewi awi ngopa de awi danoku ona magena yatagalika de o imam moili, de igogou bilasu o bobita magena lo yatagali. 	 زیرا هر گاه کهانت تغییر می‌پذیرد، البته شریعت نیز تبدیل می‌یابد.


Kagena de Una wotemo onaka, "Ai sininga ma sangisara qatubuso, tamalo gena maro he tosone. Ngini kanena nigogoge la nimajaga dede Ngohi." 	 پس بدیشان گفت: «نفس من از غایت الم مشرف به موت شده است. در اینجا مانده با من بیدار باشید.»


Duma Una wosango wotemo, "Kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilefoka, 'Nako o bi nyawa gena upa ka cawali o ino so ioho, duma ka cawali o Gikimoi Awi demo la yasigise de yaaka.' " 	 در جواب گفت: «مکتوب است انسان نه محض نان زیست می‌کند، بلکه به هر کلمه‌ای که از دهان خدا صادرگردد.»


Ma boberesu magena ma sosoqe ma teto isiporomu de o paramata ma bio idala gena he qangodu. O sosoqe ma teto ma nonoma gena o paramata qabobole ma soka, o yaspis pudaki isiaka. Ma sinotoka o paramata foloi ihali de qabisi ma duhutu koloko o nao lidanga, ena gena o nilam. Ma saangeka o paramata qaaare de qatataro yatuo-tuo maro o kumo, gena o mirah. Ma ihaka o paramata qabobole ma sokali gena o zamrud. 	 و بنیاد دیوار شهر به هر نوع جواهر گرانبها مزین بود که بنیاد اول، یشم و دوم، یاقوت کبود و سوم، عقیق سفید و چهارم، زمرد


La komagena de o Yesus wosibobita unaka, "Ngona, Simon o Yunus awi ngopa gena, igogou asa nosanangi, sababu magena o nyawa yasowo inisingangasu ngonaka, ka ka Ai Baba o sorogaka. 	 عیسی در جواب وی گفت: «خوشابحال تو‌ای شمعون بن یونا! زیرا جسم وخون این را بر تو کشف نکرده، بلکه پدر من که درآسمان است.


Komagena lo o gimina ma somoaka asa itemo, 'Ngona nowiqoha kawa Ani leleani wokokaeli Awi rohe o boosuka iwaro de ibaka.' 	 بنابراین در جایی دیگر نیز می‌گوید: "توقدوس خود را نخواهی گذاشت که فساد را بیند."


O wange ma moiku ma orasi o nyawa ipipiricaya magena imatolomuno, manga dala nagala yaratu moi de monahalo, kagena de o Petrus womaokoye de wobicara onaka wotemo, 	 و در آن ایام، پطرس در میان برادران که عدد اسامی ایشان جمله قریب به صد و بیست بود برخاسته، گفت:


Ngohi totemo, nakoso o nyawa moi la kanaga de awi dorou eko de ami dorou so una eko muna magena imatoba de imatoduba, de o sorogaka asa o nali ilamo, de lo o nali magena asa foloi ilamo de o nali ma ngale o nyawa yamorisiwo de siwo, kiaka manga sininga itotiai so upa he imatoba de imatoduba." 	 به شما می‌گویم که بر این منوال خوشی درآسمان رخ می‌نماید به‌سبب توبه یک گناهکاربیشتر از برای نود و نه عادل که احتیاج به توبه ندارند.


Bilasu nia demo onaka gena salalu qamuuqu de qaloha, so ona yangodu moi de moika aku nisidemo ngini gena qaloha. 	 گفتگوی شما همیشه با فیض باشد و اصلاح شده به نمک، تا بدانید هرکس را چگونه جواب باید داد.


Igogou waakuwa o nagi magena wafangu. So ma kolano gena wosipareta wotemo, 'O gilalo magena wisiija ka ma moi de awi peqeka, de awi ngopa, de lo awi arata qangodu la awi nagi isifangu.' 	 وچون چیزی نداشت که ادا نماید، آقایش امر کردکه او را با زن و فرزندان و تمام مایملک اوفروخته، طلب را وصول کنند.


O bi doku magegenaka de ona o bi nyawa ipipiricaya yasiduduga la manga piricaya isitatapu o Yesuska, so itemo, "Bilasu ngone inasisangisara idala kasi, de asa powosa o Gikimoi Awi pareta ma rabaka." Komagena ona manga piricaya isiputuru o bi doku magegenaka. 	 و دلهای شاگردان را تقویت داده، پند می‌دادند که در ایمان ثابت بمانند و اینکه با مصیبتهای بسیار می‌بایدداخل ملکوت خدا گردیم.


So nakoso o nyawa la kanaga ona dede Una imarimoi qaputuru so Awi dodoto itotiai ona yodupa yaaka yokaeli, de ona yangodu lo asa yodupa kawa o dorou yaaka. Duma nakoso o nyawa la kanaga yodupa o dorou yaaka, de ona yangodu manga sininga ma rabaka ma moi waasi Una iwinako. 	 هرکه در وی ثابت است گناه نمی کند و هرکه گناه می‌کند او راندیده است و نمی شناسد.


Ngini o bi bangsa de o nyawa ningodu lo hika nisilamo o Jou Awi ronga." 	 و ایض «ای جمیع امت‌ها خداوند را حمد گویید و‌ای تمامی قومهااو را مدح نمایید.»


Ma ngale to ngohi ai manara ifati so ngohi gena ma para ma dala taaku waasi tiniado nginika. 	 بنابراین‌بارها از آمدن نزد شما ممنوع شدم.


Awi gogoho itiaiwa komagena, so o Gikimoi bilasu una wisisala de wisidapano. Ena gena, una awi keledai ngaroko o haiwani moi, duma o Gikimoi maenaka wahike o cawaro ma ngale yaaku ibicara maro o nyawa, de maena aku o Bileam awi dorou isidapano de iwisimahawa awi manara ifufuma magena upa he waaka kali. 	 لکن او ازتقصیر خود توبیخ یافت که حمار گنگ به زبان انسان متنطق شده، دیوانگی نبی را توبیخ نمود.


Eh, Gikimoi! Una o Kolano moi so Awi pareta ma dodogu ihiwa. De Una magenaka ngohi togolo tanu o nyawa yangodu asa Una magena iwihoromati de lo Awi ronga isilamo ma bati lo ihiwa. Una powikokelelowa, Una ka sidutu ikakali. De cawali Una o Gikimoi womatetengo de wotetero bai! Amin. 	 باری پادشاه سرمدی و باقی ونادیده را، خدای حکیم وحید را اکرام و جلال تاابدالاباد باد. آمین.


De Una womitemo, "We! Igogou, ani piricaya qaputuru. Mahasi la asa idadi maro o kia ngona nodudupa." De o orasi magena bato igogou ami ngopa magena ami toka imahoika. 	 آنگاه عیسی در جواب او گفت: «ای زن! ایمان تو عظیم است! تو را برحسب خواهش تو بشود.» که در همان ساعت، دخترش شفا یافت.


Ona yooqo, kagena de wikokoro moi ma orasi o Yesus Awi demo magena woise, de una magena wotemo, "Nakoso o nyawa yakoro la yooqo dede o Gikimoi kagena Awi pareta ma rabaka, done ona magena asa yosanangi bai!" 	 آنگاه یکی از مجلسیان چون این سخن راشنید گفت: «خوشابحال کسی‌که در ملکوت خداغذا خورد.»


So yotagi iwisimomi de ona imasigaso, "Ya Baba, nomiriwo! Done ngone inasigiloro!" 	 پس شاگردان پیش آمده، او را بیدار کرده، گفتند: «خداوندا، مارا دریاب که هلاک می‌شویم!»


Sababu nakoso o tahu ma sosoqe la waakaka de awi pipi qamataka, so idadiwa o tahu magena wosibolo, de o bi nyawa yangodu la yakelelo, ona magena asa wisiihe unaka. 	 که مبادا چون بنیادش نهاد و قادر بر تمام کردنش نشد، هر‌که بیند تمسخرکنان گوید،


Hika la o Gikimoi, nanga Jou Yesus Kristus ma Baba, Una magena Awi ronga ngone posilamo. Una magena, o Baba, Awi sininga igagalusiri de to ngone nanga sininga ma buturu moi. 	 متبارک باد خدا و پدر خداوند ما عیسی مسیح که پدر رحمتها و خدای جمیع تسلیات است،


So ngohi o surati tolelefo iqomaka, gena ma ngale komagenawa o nyawa wosasala una magena towisitobio eko lo ona ipopeleso, sababu o sala yaakaka gena manga sininga tosiputuru. Komagenawa. Duma iqomaka ngohi o surati tolelefo magena ma ngale o Gikimoi Awi simaka gena ngini asa nianako igogou kanaga ngini lo ngomi nimimote nikaeli. 	 باری هرگاه به شما نوشتم، بجهت آن ظالم یا مظلوم نبود، بلکه تا غیرت ما درباره شما به شمادر حضور خدا ظاهر شود.


Magena de o Simon Petrus wotemo, "Jou, kiaka notagi." So Una wotemo, "O riho kiaka kagena Ngohi totagi gena ngona naaku waasi noimote, duma done ma orasika de kagena lo ngona asa noimote kiaka Ngohi tokahika." 	 شمعون پطرس به وی گفت: «ای آقا کجا می‌روی؟» عیسی جواب داد: «جایی که می‌روم، الان نمی توانی از عقب من بیایی و لکن در آخر از عقب من خواهی آمد.»


So o Jou Yesus wotemo, "He! Ngini manena nikokulai! Ngini ningodu, nakoso nia sapi eko nia jara gena, ka qaloha o Sabat ma wangeka niasose de niaaho nisisupu la o ake nisiudo. 	 خداوند در جواب او گفت: «ای ریاکار، آیاهر یکی از شما در روز سبت گاو یا الاغ خود را ازآخور باز کرده بیرون نمی برد تا سیرآبش کند؟


Hika ngini upa nitodamato bai! Nakoso ngini nia sidongirabaka kanaga o nyawa la itemo o dunia ma bi nyawa yanano onaka koloko maro ona yacocawaro, ona magena lebelaha imahadoku la imadadi yofuma kasi ma ngale igogou done asa yodadi icocawaro. 	 زنهارکسی خود را فریب ندهد! اگر کسی از شما خودرا در این جهان حکیم پندارد، جاهل بشود تاحکیم گردد.


O nyawa nagoona nakoso magena yaaka so ma Kristus iwileleani, de ma dodagi komagena de ona magena asa o Gikimoi iwisisanangi de ona lo o nyawa asa yahoromati. 	 زیرا هر‌که در این امور خدمت مسیح را کند، پسندیده خدا و مقبول مردم است.


Ai dodiao nipipiricaya, nanga Jou Yesus Kristus Una o kolano moi de Awi kuasaka de Una magena ngini niwipiricayaka, so ngohi tinisulo la ngini upa he o nyawa moi niwisiguui de o nyawa moili niwisitubuso. 	 ای برادران من، ایمان خداوند ما عیسی مسیح، رب الجلال را با ظاهربینی مدارید.


Magena de o Yesus Awi gia watoa de una magena, ngaroko wipapado, duma awi roheka wapaqa, de wotemo, "Ngohi tomode, so nilohaka bato." So o orasi magena qabolo de una wilohaka so he wipado kawa. 	 پس او دست آورده، وی را لمس نمود و گفت: «می‌خواهم. طاهر شو.» که فور برص از او زایل شد.


Ai dodiao nipipiricaya, o kia maro ngohi o bi moi-moi taaakaka, komagena lo bilasu ngini ningodu niaaka. De ngini lo niamote o bi nyawa, nakoso yaaka maro o kia ngomi miaaaka ma orasi ngomi kagenasi nginika. 	 ای برادران، با هم به من اقتدا نمایید وملاحظه کنید آنانی را که بحسب نمونه‌ای که در مادارید، رفتار می‌کنند.


Ma orasi ona o akeye idola, de imatodoka o riho magenano o Jou Awi Gurumi o Filipus iwingahoka. De ngaroko o Etiopia ma nyawa una magena o Filipus wikelelo kawa, una asa awi dodagi wadofa kali de awi nali de awi moreka. 	 و چون از آب بالا آمدند، روح خداوند فیلپس را برداشته، خواجه‌سرا دیگراو را نیافت زیرا که راه خود را به خوشی پیش گرفت.اما فیلپس در اشدود پیدا شد و در همه شهرها گشته بشارت می‌داد تا به قیصریه رسید.


O Gikimoi Awi bobita kiaka o Musa de o nabi-nabi yalelefoka gena, igogou kanaga o nyawa yosigisesi sidago o Yohanes Wooosi awi hino. O orasi magena de o habari qaloloha ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi gena isihabari. De o bi nyawa yadadala gena ikaeli igogou la yodadi Awi nyawa to Una Awi pareta ma rabaka. 	 تورات و انبیا تا به یحیی بود و از آن وقت بشارت به ملکوت خدا داده می‌شود و هر کس بجد و جهد داخل آن می‌گردد.


duma nakoso o nyawa la imatekekoholu koloko o nyawa ifufuma, ma ngale o Gikimoi Awi bobita o Musa wolelefoka de o dodoto ma jarita ka manga etesi imatekekangamo gena, ma faida ihiwa. So magena upa ngona nomaha-maha. 	 و از مباحثات نامعقول و نسب نامه‌ها و نزاعهاو جنگهای شرعی اعراض نما زیرا که بی‌ثمر وباطل است.


Ngohi totagi o malaikat magenaka, de togolo totemo, "Tanu o buku ilolo ma ceceke magena noihike ngohika." So una wotemo ngohika, "Naqehe de naoqo namata-mataka o buku magena. Done asa ani uru ma rabaka ma jame qamuti maro o madu, duma ani poko ma rabaka de asa idadi qamali." 	 پس به نزد فرشته رفته، به وی گفتم که کتابچه را به من بدهد. او مرا گفت: «بگیر و بخور که اندرونت را تلخ خواهد نمود، لکن در دهانت چون عسل شیرین خواهد بود.»


De o Yesus wotemo, "O wange manena qabolo ngona de ani tahu ma rabaka lo ningodu o Gikimoi asa winisisalamati, sababu igogou ngona manena lo o Abraham awi ngopa de awi dano moiku. 	 عیسی به وی گفت: «امروز نجات در این خانه پیدا شد. زیرا که این شخص هم پسر ابراهیم است.


So kagena de o Iblis yahino de iwibaja itemo Unaka, "Ngona gena igogou o Gikimoi Awi Ngopa. So hika o bi teto manena nasulo la imadadi o roti la aku naoqo." 	 پس تجربه کننده نزد او آمده، گفت: «اگر پسر خداهستی، بگو تا این سنگها نان شود.»


De lo bilasu ngone paaka komagena, la ma ngale ona o Yesus wipipiricaya waasi asa ngone inahoromati, so o loha moi-moi maro o nyawa manga manara o nita ma rabaka magena ngone bilasu paaka. Upa inatobadalu sidago lo porarame poli. De upa nanga nyafusu ma dorou paaka sidago lo posundali. De lo upa pomakangamo sidago lo pomatekeduhudu. 	 و با شایستگی رفتار کنیم چنانکه در روز، نه در بزمها و سکرها وفسق و فجور و نزاع و حسد؛بلکه عیسی مسیح خداوند را بپوشید و برای شهوات جسمانی تدارک نبینید.


O bobita gena kanaga o sulo idala, ena gena maro "Upa nisundali. Upa nitooma. Upa nitosi. Upa nitesere." Nako o bobita moi-moi magena de kanaga ma binukali qangodu magena yapoluno, imatero de o bobita ka ngai moika, ena gena "Maro ngini nia rohe masirete niadodara, komagena nia dodiaoka lo bilasu niadodara." 	 زیراکه زنا مکن، قتل مکن، دزدی مکن، شهادت دروغ مده، طمع مورز و هر حکمی دیگر که هست، همه شامل است در این کلام که همسایه خود راچون خود محبت نما.


De ngona lo Sunsugos, sababu ngona gena to ngohi ai dodiao nomomanara magena igogou naakaka de ngona lo nodupa o nyawa nariwo qaloha, so ngohi tonigolo tanu o ngopeqeka yasinoto magena aku ngona nariwo la upa he ona imaridoosa. Ona magena iqoqoma yomanara dede ngohi de lo ona yomanara yokaeli so o habari qaloloha misihabarika. Komagena yomanara de o Klemens de lo ona ai dodiao ma binukasi imomanara. Ona yangodu manga ronga moi-moi o Gikimoi to Una Awi oho ma buku ma rabaka walefoka, so ona yangodu done ioho ka sidutu ikakali. 	 و از تو نیز‌ای همقطار خالص خواهش می‌کنم که ایشان را امداد کنی، زیرا درجهاد انجیل با من شریک می‌بودند با اکلیمنتس نیز و سایر همکاران من که نام ایشان در دفترحیات‌است.


Qabolo de o Yesus woliho o tahuka. Duma o nyawa yadadala yahino kali imatolomu, sidago Una de Awi muri-muri ioqo lo idadiwa. 	 و چون به خانه درآمدند، باز جمعی فراهم آمدند بطوری که ایشان فرصت نان خوردن هم نکردند.


Qabolo de o Yesus wotemoli wimomote ona magenaka, "O nyawa nagoona ngini nia demo yaqehe qaloha, magena imatero de ona lo Ngohi Ai demo yaqehe qaloha. O nyawa nagoona ngini iniholu, magena imatero de ona lo Ngohi iholu. So o nyawa nagoona la Ngohi iholu, ona manga holu ma manara magena lo ma meta Ai Babaka, sababu Ngohi Una woisulo so tahino." 	 آنکه شما را شنود، مرا شنیده و کسی‌که شما را حقیر شمارد مرا حقیر شمرده و هر‌که مراحقیر شمارد فرستنده مرا حقیر شمرده باشد.»


O orasi manena de Una wodamaha sidago Awi saturu o Gikimoi waaka la yahino de wisigise ka Unaka. 	 و بعد از آن منتظر است تادشمنانش پای انداز او شوند.


Una wotagi wahika ka ma soa kasi so womasidiado waasi, de o rarame ma sidongirabaka gena kanaga o Yahudika manga roriri ona magena igogou Una asa wisari so imatekekasano itemo, "Una kanaga, eko wihiwa." 	 اما یهودیان در عید او را جستجو نموده، می‌گفتند که او کجااست.


De awi manara he wosibolo de o Yohanes wotemo onaka, 'Nakoso ngini, naguuna ngohi manena. O nyawa niwidodamaha gena ngohi manena isowo. Ngohi qabolo de Una magena asa wahino, duma ngohi manena to Una Awi simaka gena o kia lo waali idahe, ka awi capato ma gumi tasose maro Awi nyawa ileleleani moi lo idadiwa.' 	 پس چون یحیی دوره خودرا به پایان برد، گفت: "مرا که می‌پندارید؟ من اونیستم، لکن اینک بعد از من کسی می‌آید که لایق گشادن نعلین او نیم."


So ma orasi awi pareta o Gikimoi wahoika. de o Daud witide kali la una wodadi to ona manga kolano. De ma ngale una magena o Gikimoi wotemo komanena, 'Ngohi towinakoka o Daud o Isai ma ngopa una igogou Ngohi towidupa, una magena Ai sininga ma dupa gena qangodu asa waaka.' 	 پس اورا از میان برداشته، داود را برانگیخت تا پادشاه ایشان شود و در حق او شهادت داد که "داود بن یسی را مرغوب دل خود یافته‌ام که به تمامی اراده من عمل خواهد کرد."


Kagena Ai simaka o bi bangsa yangodu asa imatolomu, de ona magena Ngohi asa tahiri la yodadi o dolomu sinotoka, maro o sowohi moi la kanaga awi duba de awi kabi wahiri wosiritinga. 	 و جمیع امت‌ها درحضور او جمع شوند و آنها را از همدیگر جدامی کند به قسمی که شبان میشها را از بزها جدامی کند.


Una wotemo, "Kodo! Ngini o Yerusalemka, kodo! Ka qaloha nakoso o wange manena ngini nianako o kia aku o dame inigaho nginika. Duma qangodu magena nisikelelowa. 	 گفت: «اگر تو نیز می‌دانستی هم در این زمان خود آنچه باعث سلامتی تومیشد، لاکن الحال از چشمان تو پنهان گشته است.


Yahika ma soaka, de Una iwimakeka, de ona itemo, "Wewe, Baba! O nyawa yadala nisari bai!" 	 چون او را دریافتند، گفتند: «همه تو رامی طلبند.»


Duma Una womabulutu ka wotagi, de yadadala gena manga sidongirabaka watola so womajoboka. 	 ولی از میان ایشان گذشته، برفت.


Duma ngini niholu Ngohi nipiricaya sababu ngini gena to Ngohi Ai duba-duba nisowo. 	 لیکن شما ایمان نمی آورید زیرا از گوسفندان من نیستید، چنانکه به شما گفتم.


Awa kodo! O Yerusalem ma bi nyawaka, kodo! Ngini gena o nabi-nabi niatoomaka de lo o bi nyawa o Gikimoi wasusulo nginika gena de o teto niasipapakaka. Ma para ma dala lo Ngohi Ai gia tatoa la ngini tinikololo, maro o toko ma awa de ma ngopa kanaga ma golupupu ma litimika yatolomu, duma ngini ka niholu. 	 ای اورشلیم، ای اورشلیم که قاتل انبیا و سنگسار کننده مرسلین خودهستی، چند کرت خواستم اطفال تو را جمع کنم، چنانکه مرغ جوجه های خویش را زیر بالهای خود می‌گیرد و نخواستید.اینک خانه شمابرای شما خراب گذاشته می‌شود و به شمامی گویم که مرا دیگر نخواهید دید تا وقتی آیدکه گویید مبارک است او که به نام خداوندمی آید.»


De lo nakoso o nyawa la to ona manga ronga kugena o oho ma buku ma rabaka ihiwa, de ona magena asa yaumo o uku ma talaga ma rabaku la yatupu. 	 و هر‌که در دفتر حیات مکتوب یافت نشد، به دریاچه آتش افکنده گردید.


Ngone aku posango upa komagena bai! Sababu itiaiwa, nakoso o Gikimoi ngomi o Yahudika ma nyawa womisangisarawa de kanaga o dunia ma nyawa moi wasangisarali. 	 حاشا! در این صورت خدا چگونه عالم راداوری خواهد کرد؟


"O Gikimoi Una waaka to ona manga lako ipilo de manga sininga wositogoi, la upa de manga lako sidago imasigelelo, eko de manga sininga so isihoda, eko lo manga dorou yodongosa de imatoba, so upa manga dorou ma rabano Una wasisalamati bai!" 	 «چشمان ایشان را کور کرد و دلهای ایشان را سخت ساخت تا به چشمان خود نبینند و به دلهای خود نفهمندو برنگردند تا ایشان را شفا دهم.»


Ngaroko niaaka komagenaka, duma Ngohi ngini tinisisalasi, sababu ngini gena ngaroko iqoqoma nipiricaya Ngohi de nia dodara qaputuru, duma nia dodara o orasi manena qamalaika. 	 «لکن بحثی بر تو دارم که محبت نخستین خود را ترک کرده‌ای.


Ma orasi o Yesus de Awi muri-muri o Yerikho ma doku magena yodongosa so itagi, de o nyawa yadadala Una wimote. 	 و هنگامی که از اریحا بیرون می‌رفتند، گروهی بسیار از عقب او می‌آمدند.


So ona kagena yahino o wange muruo naga ipasaka, de ma Gubernur Festus wasingangasu ma Kolano Agripaka o Paulus awi hali, so wotemo, "Kanaga o nyawa moi, awi ronga o Paulus, una magena o Feliks wisitodongosaku o bui ma rabaka. 	 و چون روزی بسیار در آنجا توقف نمودند، فستوس برای پادشاه، مقدمه پولس را بیان کرده، گفت: «مردی است که فیلکس او را در بند گذاشته است،


Ma goginitano ma orasi o Yesus de Awi muri-muri iliho kali o Yerusalemka, so yahika ma soaka de Una wamalo wisapi. 	 بامدادان چون به شهر مراجعت می‌کرد، گرسنه شد.


O orasi magegena de asa ngini masirete nigolo Ai Babaka de to Ngohi Ai ronga. Upa he o kia naga moi lo ma ngale ngini gena Ngohi Ai Babaka togolo. 	 «در آن روز به اسم من طلب خواهید کرد وبه شما نمی گویم که من بجهت شما از پدر سوال می‌کنم،


Ngohi totemo, igogou ngona gena o bui ma tahu ma rabano akuwa nosupu, nakoso nibobangu gena nofangu qamata waasi." 	 تو را می‌گویم تا فلس آخر را ادا نکنی، از آنجا هرگز بیرون نخواهی آمد.»


Kanaga lo o nyawa ona magena de manga ngongike idala imihike ngomika ona imihoromati, so ma orasi ngomi he mimajobo, de o deru ma rabaku lo manga roriwo moi-moi ona isibane ma ngale to ngomi mia oho ma kurangi o dodagi ma rabaka. 	 و ایشان ما را اکرام بسیار نمودند و چون روانه می‌شدیم، آنچه لازم بود برای ما حاضر ساختند.


O Yesus wotemo o nyawa una magenaka, "O nyawa la kanaga ipajeko gena, qalohawa nakoso imaginano manga duduka isidadu-dadu. O nyawa maro komagena manga manara asa itiaiwa, so idadiwa yomomanara o Gikimoi Awi pareta ma rabaka." 	 عیسی وی را گفت: «کسی‌که دست را به شخم زدن دراز کرده از پشت سر نظر کند، شایسته ملکوت خدا نمی باشد.»


O nyawa moi-moi o duniaka kanaga de manga rohe maro o Adam awi rohe, una magena o nyawa ma nonoma o tonano wisidadika. Komagena lo ma Kristus Awi nyawa moi-moi done o orasi ma simaka asa kanaga de manga rohe o sorogano maro Una Awi rohe lo o sorogano. 	 چنانکه خاکی است، خاکیان نیز چنان هستند و چنانکه آسمانی است آسمانی‌ها همچنان می‌باشند.


Nakoso o nyawa nisano nginika, 'Qadoohaso o keledai magena niaqehe,' de nitemo onaka, 'O Jou wodupa wapake, so qabolo de asa wosikahino kali.' " 	 و هرگاه کسی به شما گوید چرا چنین می‌کنید، گویید خداوندبدین احتیاج دارد؛ بی‌تامل آن را به اینجا خواهدفرستاد.»


De wotemo, "Ya Baba, qangodu aku naaka de idadi, so tanu natide la noisitilaku o sangisara ma ngeko manena. Duma upa namote to Ngohi Ai sininga ma dupa manena, la tanu idadi de imaaka ka to Ngona Ani sininga ma dupa." 	 پس گفت: «یا ابا پدر، همه‌چیز نزد تو ممکن است. این پیاله را از من بگذران، لیکن نه به خواهش من بلکه به اراده تو.»


Ngaroko komagena, duma ngomi lo o Yesus Kristus miwipiricayaka. Sababu ngomi misihodaka o Gikimoi masirete asa waaka la o nyawa manga sininga gena itiai. Upa he o Yahudika mia bobita o Gikimoino gena miamote, ka cawali o nyawa ona magegena la ma Kristus wipiricayaka. O Gikimoi wotemo, "Upa o Yahudika manga bobita Ngohino gena yamote la asa Ngohi taaka o nyawa manga sininga itiai." Komagena so ma ngale o Gikimoi waaka to ngomi mia sininga itiai gena, ngomi bilasu ma Kristus miwipiricaya, de upa he o Yahudika mia bobita o Gikimoino miamote. 	 اما چونکه یافتیم که هیچ‌کس ازاعمال شریعت عادل شمرده نمی شود، بلکه به ایمان به عیسی مسیح، ما هم به مسیح عیسی ایمان آوردیم تا از ایمان به مسیح و نه از اعمال شریعت عادل شمرده شویم، زیرا که از اعمال شریعت هیچ بشری عادل شمرده نخواهد شد.


De ngini lo nianako o nyawa awi dorou ilalamo una magena iwisimaha waasi, ma ngale ma orasi o Gikimoi wositatapuka, de o Gikimoi masirete done o nyawa de awi dorou ilalamo una magena asa iwisimane la powikelelo. 	 و الان آنچه راکه مانع است می‌دانید تا او در زمان خود ظاهربشود.


Ngaroko komagena, ma ngale o bobita o Gikimoino gena ngohi ai sininga ma rabaka ifoloi isanangi, 	 زیرا برحسب انسانیت باطنی به شریعت خداخشنودم.


de ma rabaka wakelelo o bi namo ifofufuru de o bi haiwani ma jamani idala. 	 که در آن هر قسمی ازدواب و وحوش و حشرات زمین و مرغان هوابودند.


Una Awi muri-muri isango itemo, "Baba, o riho manena imatinga-tingano. De o ino kiano pamake la o nyawa yangodu manena pasioqo." 	 شاگردانش وی را جواب دادند: «از کجا کسی می‌تواند اینها را در این صحرا از نان سیر گرداند؟»


Idodooha aku ngone poise ona isibicara moi-moi to ngone nanga doku ma demo. 	 پس چون است که هر یکی از ما لغت خود را که در آن تولد یافته‌ایم می‌شنویم؟


Ma moiku o Yesus wikokitoka so womomou awi toka wodusu so imahoika, de o orasi magena qabolo o nyawa una magena waaku wobicara. O nyawa yadadala gena asa yohairani. 	 و دیوی را که گنگ بود بیرون می‌کرد وچون دیو بیرون شد، گنگ گویا گردید و مردم تعجب نمودند.


Sababu bilasu nisihoda iqomaka ngini nimasimaha maro o gilalo la o dorou nisigise, de upa he o moi-moi itotiai niaaka. 	 زیراهنگامی که غلامان گناه می‌بودید از عدالت آزادمی بودید.


Maro todedemo iqomaka, kagena ngomi o Troas ma kotaka de kanena miahino o Makedonia ma daeraka, duma ma orasi ngomi kanena mimasidiadoka gena, miamakewa to ngomi mia oho ma dame de ma sohi, sababu kiaka bato miahika o sangisara kanaga imidahe ngomika. Kanaga lo o nyawa ngomi imisiholu, de lo mia sininga ma rabaka lo ngomi de miamodoka. Igogou! Ngomi mia ngongano gena he isisa. 	 زیرا چون به مکادونیه هم رسیدیم، جسم ماآرامی نیافت، بلکه در هرچیز زحمت کشیدیم؛ در ظاهر، نزاعها و در باطن، ترسها بود.


De ngini nitagi upa lo ma ngale o nyawa o baju qaloloha womasitibaku la niwikelelo bai! O nyawa la kanaga de manga baju qaloloha de lo manga oho ikakaya, ona magena bilasu o kolano manga bi kadato ma rabaka. 	 بلکه بجهت دیدن چه بیرون رفتید، آیا کسی را که به لباس نرم ملبس باشد؟ اینک آنانی که لباس فاخر می‌پوشندو عیاشی می‌کنند، در قصرهای سلاطین هستند.


So o bi moi-moi o Gikimoi waaakaka gena, ma ngale kanaga ngini maro o gilalo moi ma tuangi winipopareta gena he ihiwaka, de upa o bobita o Gikimoino nisigise kali. Duma ngini ningodu gena nidadika maro o Gikimoi Awi ngopa masirete. De lo ngini Awi ngopa-ngopaka, so kanaga Una Awi moi-moi qangodu maro Awi pusaka gena done asa winihike nginika. 	 لهذا دیگر غلام نیستی بلکه پسر، و چون پسر هستی، وارث خدا نیز بوسیله مسیح.


So ma orasi imasidiado o nyawa isosone ioho kali, done naguuna womasipeqeka. Ena momongo, yatumudingi magena yangodu makawika." 	 پس در قیامت چون برخیزند، زن کدام‌یک از ایشان خواهد بود ازآنجهت که هر هفت، او را به زنی گرفته بودند؟»


Mutuwade o orasi manena upa he notamaha. Nomomi la ngona ngohi toniosi, de o Jouka nogolo la tanu ani sala de ani dorou qangodu o Gikimoi wonisiapongu.' 	 و حال چرا تاخیر می‌نمایی؟ برخیز و تعمید بگیر و نام خداوند را خوانده، خود را از گناهانت غسل ده."


O nyawa manga sininga ibolowo, ona igogou yosanangi, sababu ona magena done asa o Gikimoi aku iwikelelo de iwinako igogou. 	 خوشابحال پاک دلان، زیرا ایشان خدا راخواهند دید.


So ma orasi ona iise, de ona manga sininga ka ka moi isumbayang o Gikimoika itemo, "Ya, Jou Nokokuasa! O dunia, de o dipa, de lo o teo moi-moi qangodu de ma raba gena to Ngona Ani gia ma goguto. 	 چون این راشنیدند، آواز خود را به یکدل به خدا بلند کرده، گفتند: «خداوندا، تو آن خدا هستی که آسمان وزمین و دریا و آنچه در آنها است آفریدی،


O kiali, mia ngopeqeka yamuruo naga imiaka so ngomi migamamuka, sababu kangano o goginita nosi de ona yotagi Awi boosuka, 	 و بعضی از زنان ما هم ما را به حیرت انداختند که بامدادان نزد قبر رفتند،


So ngomino wahino, de o Paulus awi doi ma bobiliku waqehe so awi qohu de lo awi gia wapiliku. Qabolo de wotemo, "O Gurumi Qatetebi wosingangasuka wotemo komanena, 'O Yahudika manga roriri o Yerusalemka de awi doi ma bobiliku done asa ma duhutuka wisipiliku gena komanena. Qabolo de o bi nyawa o Yahudika yasowo manga bobaretaka asa una iwisidoa la iwitailako.' " 	 و نزد ما آمده، کمربند پولس را گرفته و دستها و پایهای خود رابسته، گفت: «روح‌القدس می‌گوید که یهودیان دراورشلیم صاحب این کمربند را به همینطور بسته، او را به‌دستهای امت‌ها خواهند سپرد.»


Ipasaka, de o Yesus wimomote yamoritumudingi ona magena ikahino kali de manga nalika, de ona itemo Unaka, "Jou, o bi toka lo imisigise ngomika de iloqa, nako de to Ngona Ani ronga so miodusu bai!" 	 پس آن هفتاد نفر با خرمی برگشته گفتند: «ای خداوند، دیوها هم به اسم تو اطاعت مامی کنند.»


Duma nako ngona ai ngopa gena, ngona done asa niaso o Gikimoi Wikukuruye Awi nabi moi. Sababu ngona gena noqomano, la nosidailako o Jou Awi ngeko. 	 و تو‌ای طفل نبی حضرت اعلی خوانده خواهی شد، زیرا پیش روی خداوند خواهی خرامید، تا طرق او را مهیاسازی،


De o gososo qabobou magena mosiqahu Ai saheku, so muna asa Ai rohe mosidailako qabolo ma ngale Ngohi done bilasu tosone de ipoosu. 	 و این زن که این عطر را بر بدنم مالید، بجهت دفن من کرده است.


Ngohi ma cunusi asa toliho Ngonaka so togoge kawa o dunia ma rabaka, duma ona magegena ka igogogesi o duniaka. Baba, Ngona nitetebi bai! Ngona gena kanaga de Ani kuasa masirete, ena gena o kuasa noihihike Ngohika, de togolo tanu de Ani kuasa magegena Ngona ona najaga. La imatero maro Ngona de Ngohi pomarimoi, komagena ona lo imatekerimoika so idadi ka ka moi. 	 بعد از این در جهان نیستم اما اینها در جهان هستند و من نزدتو می‌آیم. ای پدر قدوس اینها را که به من داده‌ای، به اسم خود نگاه دار تا یکی باشندچنانکه ما هستیم.


Ngohi asa todadi to ngini nia Baba, de ngini gena asa nidadi to Ngohi Ai ngopa-ngopaka.' Komagena o Jou Wokokuasa Awi demo." 	 و شما را پدر خواهم بود و شما مرا پسران ودختران خواهید بود؛ خداوند قادر مطلق می‌گوید.»


So ngomi migolo tanu nanga Jou Yesus Kristus Una masirete de o Gikimoi nanga Baba asa nia sininga isiputuruli de lo iniriwoli, la ngini o moi-moi qaloloha qangodu aku niaaka de nisibicara. Sababu o Jou Yesus asa ngone wonadodara, de nanga sininga wosiputuru, de lo Awi laha ngone wonahikeka la aku nanga ngongano foloi qaputuru. 	 دلهای شما راتسلی عطا کناد و شما را در هر فعل و قول نیکواستوار گرداناد.


So komagena lo ngone o orasi manenaka de nanga rohe maro o Adam awi rohe la o duniaka pooho. De o orasi ma simaka ngone done asa de nanga rohe maro ka ma Kristus Awi rohe la pooho o soroga ma rabaka. 	 و چنانکه صورت خاکی را گرفتیم، صورت آسمانی را نیزخواهیم گرفت.


Kagena de o toka magena qatoosa so o nyawa magena wisiwawako yapoputuruka de imatoore imaili-ilika, de o nyawa una magenano isupu duma iwidoohawa. 	 در ساعت آن روح خبیث او را مصروع نمود و به آواز بلند صدازده، از او بیرون آمد.


Kagena de ngohi takelelo o malaikat ma somoa moili wonononau, una magena o sorogaku wouti. Una magena o lobi-lobi iwisaono, de awi saheka kanaga o ngawate yalalono, de awi bio ma siwa maro o wange ma siwa de lo awi qohu maro o uku ma golingasu. 	 و دیدم فرشته زورآور دیگری را که ازآسمان نازل می‌شود که ابری دربر دارد، و قوس قزحی بر سرش و چهره‌اش مثل آفتاب وپایهایش مثل ستونهای آتش.


La o kia naga idadadika magena Awi muri-muri yakeleloka, de ona asa yohairani yotemo, "O kiaso ka o demo moi de o ara ma hutu magena asa jai-jai isone." 	 چون شاگردانր´ این را دیدند، متعجب شده، گفتند: «چه بسیار زود درخت انحیر خشک شده است!»


O boberesu magena imaoko ma sosoqe o teto ngai mogiowo de sinoto ma qokuka. O sosoqe ma teto moi-moi magenaka kanaga o Duba ma Goho Awi sosulo yamogiowo de sinoto manga ronga moi-moi gena isilefoka. 	 و دیوار شهردوازده اساس دارد و بر آنها دوازده اسم دوازده رسول بره است.


sababu kanaga ai dodiao moili awi dodagi ma rabaka asa wotulu ai tahuno, duma ai ino ihiwa so o kiawa towihike unaka.' 	 چونکه یکی از دوستان من از سفر بر من وارد شده وچیزی ندارم که پیش او گذارم.


Magena qabolo de o Yesus ma awa de Awi gianongoru yahino. So yaado o tahu ma dudu kasi, de o nyawa moi iwisulo Una wiaso. 	 پس برادران و مادر او آمدند و بیرون ایستاده، فرستادند تا او را طلب کنند.


Nako ngini o Yahudika ma nyawa nisowo la kanaga o Gikimoi winiqehe qalohaka, ngini magena maro o gota zaitun yapapaliharawa gena ma bi uma-uma. So kagena isigapala de isidopiliku o gota zaitun yapapalihara ma hutu ma sonongano. Komagena isitagali o gota magena ma uma ngai muruo naga yabitoguka, ena gena o Yahudika ma nyawaka yadala o Gikimoi wahoholuka. So maro o orasi iqoqomaka de o Yahudika ma nyawa aku o Gikimoi Awi laha yamake, komagena ngini magena lo o Yahudika ma nyawa nisowo aku niamake. 	 و چون بعضی از شاخه‌ها بریده شدند و تو که زیتون بری بودی در آنها پیوند گشتی و در ریشه وچربی زیتون شریک شدی،


So ona imasidiado Unaka, de ona asa iwigolo de wigegego itemo, "Baba, Ngona bilasu nogoge to ngomi mia dokuka. Ngona Ani dodagi upasi nosidofa." So Una de Awi muri-muri lo yogogogesi dede ona ma deka o wange sinoto. 	 و چون سامریان نزد او آمدند، از او خواهش کردند که نزدایشان بماند و دو روز در آنجا بماند.


Sababu ngaroko o puputu kanaga iqomaka so kota ma ngora-ngora ma boberesu asa iperesuka, duma o riho magenaka asa he qapuputu kawa so o ngora magena he yaperesu kawa. 	 و دروازه هایش در روز بسته نخواهد بود زیرا که شب در آنجا نخواهد بود.


So kagena de o bi nyawa o Petrus awi demo yopipiricaya, ona magena yaosika, so o wange magena o nyawa ipipiricaya manga dala idogo kali yacala saange. 	 پس ایشان کلام او را پذیرفته، تعمیدگرفتند و در همان روز تخمین سه هزار نفر بدیشان پیوستند


Magena de wotemo, "Nitagi bato!" So o toka magena isupu o nyawano, de yadongosaka de yowosa o titika. Imatodoka de o titi ma duduo magena iloqa de kugena o dirasuku itura, so qangodu o talagaku qalutu de isoneka. 	 ایشان را گفت: "بروید!" در حال بیرون شده، داخل گلۀ گرازان گردیدند که فی‌الفور همۀ آن گرازان از بلندی به دریا جسته، در آب هلاک شدند.


Duma nako waqehe woholu, hika womatengo eko yasinotosi nangaho la unaka niwidemo. Sababu o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka iqomaka isilelefo itemo, 'Nakoso o nyawa moi kanaga wikalaki, de bilasu kanaga o saksi yasinoto eko yaruwange isingangasu la ma ngale o galaki unaka gena yaaku isinako itiai.' 	 و اگر نشنود، یک یا دو نفر دیگر با خود بردار تااز زبان دو یا سه شاهد، هر سخنی ثابت شود.


Ai dodiao nipipiricaya, ngini lo nianako la ma orasi ngomi mimasidiado nginika, de mia manara asa itagi qaloha. 	 زیرا‌ای برادران، خود می‌دانید که ورود مادر میان شما باطل نبود.


De ma sonongali itura o tona qatototopoku. La o gisisi magena ioho imatekekangaho de o totopo so o totopo magena yalalo so isoneka. 	 و قدری درمیان خارها افکنده شد که خارها با آن نمو کرده آن را خفه نمود.


Ngini ai dodiao nipipiricaya o Korintuska, iqomaka de nia sano-sano gena o surati ma rabaka nilefo ngohika, so o orasi manena ngohi asa todupa tinisango. Ma nonomaka, ngini nisano idodooha, ka qaloha nakoso o nyawa ipipiricaya gena kanaga ikawi, eko hiwa. De ngohi tosango, foloi qaloha nakoso ikawiwa. 	 اما درباره آنچه به من نوشته بودید: مرد رانیکو آن است که زن را لمس نکند.


Ma orasi o Paulus o prajurit ma tahu ma rabaka he wisingosa, de una wosano ma kapitaka wotemo, "Baba, nako yaaku, de ngohi sutu tobicara ngonaka." De ma kapita wotemo, "He! Ngona o bahasa Yunani ka nanako! 	 چون نزدیک شد که پولس را به قلعه درآورند، او به مین باشی گفت: آیا اجازت است که به تو چیزی گویم؟ گفت: «آیا زبان یونانی رامی دانی؟


De Una wotemo, "Ena momongo, ona ifoloili yososanangi gena, o nyawa la kanaga o Gikimoi Awi demo yoise de lo yaaka." 	 لیکن او گفت: «بلکه خوشابحال آنانی که کلام خدا را می‌شنوند و آن را حفظمی کنند.»


So o malaikat ma saangeka magena awi udo-udo ma raba gena o bi selera de lo o bi ake ma jobubuku wakopola kali. De tomatodoka o bi ake qangodu magena imadadi o auka. 	 و سومین پیاله خود را در نهرها و چشمه های آب ریخت و خون شد.


So done ma orasi Awi nyawa yangodu wasioho kali de ona asa yosone kawa gena, aku ngone potemo Una Awi lawangi kiaka kanaga watutura ma dodoguka, ena gena o sone. 	 دشمن آخر که نابود می‌شود، موت است.


Kagena de o nyawa Una wikelelo, de gila-gila winako, so isihabari o bi doku o daera magena ma sigilolino. So o nyawa yasisiri asa yangaho Unaka 	 و اهل آن موضع او را شناخته، به همگی آن نواحی فرستاده، همه بیماران را نزد او آوردند،و از او اجازت خواستند که محض دامن ردایش را لمس کنند و هر‌که لمس کرد، صحت کامل یافت.


Kanaga o bi manara lo ma bio idala ma ngale o Jou Yesus gena paaaka, duma o Jou powileleleani gena ka womatengo. 	 وخدمتها انواع است اما خداوند همان.


Ngona nanakoka o Gikimoi Awi bobita, 'Upa ngona nosundali, upa ngona notooma, upa ngona notosi, upa de o galaki ani dodiaoka gena ikokulai de lo nahoromati ani baba de ani awa.' " 	 احکام رامی دانی زنا مکن، قتل مکن، دزدی منما، شهادت دروغ مده و پدر و مادر خود را محترم دار.»


de wotemo, "O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefo Una wotemo komanena, 'To Ngohi Ai tahu manena idadi o bi nyawa manga riho moi la kanena isuba de isumbayang Ngohika.' De qadoohaso ngini niaaka ikokokoora manga dodutulu ma riho. Ce!" 	 و به ایشان گفت: «مکتوب است که خانه من خانه عبادت است لیکن شما آن را مغاره دزدان ساخته‌اید.»


De wotemo onaka, "Ngini nimodo ilamo! He! To ngini nia piricaya ka ma cunu." 	 و ایشان را گفت: «از بهر‌چه چنین ترسانید و چون است که ایمان ندارید؟»پس بی‌نهایت ترسان شده، به یکدیگر گفتند: «این کیست که باد و دریا هم او را اطاعت می‌کنند؟»


Woleleleani ma nonomaka, una magena wahino wirisima de wotemo, 'Tuangi, iqomaka o pipi o guraci moi noihihike ngohika, magena ma dogo gena ngai mogiowoli.' 	 پس اولی آمده گفت، ای آقا قنطار تو ده قنطار دیگر نفع آورده است.


de lo wooqo qaboloka, so wiputuru kali maro iqoqomali. Ma deka o wange muruo naga o Saulus wogoge o bi nyawa o Yesus wipipiricaya o kota magenaka, 	 و غذا خورده، قوت گرفت و روزی چند با شاگردان در دمشق توقف نمود.


O Yahudika ma nyawa, sababu manga dorou de manga rugi so o dunia ma nyawa ma binuka lo, ena gena o Yahudika ma nyawa yasowo lo, o Gikimoi Awi laha ifoloi asa ona magena yamake. Komagena so ona asa yamake o laha moi foloisi ilamo kali, done ma orasi o Yahudika ma nyawa manga dala o Gikimoi wahihirika gena yangodu ma Kristus iwipiricayaka. 	 پس چون لغزش ایشان دولتمندی جهان گردید و نقصان ایشان دولتمندی امت‌ها، به چند مرتبه زیادترپری ایشان خواهد بود.


De o Yesus wotemoli, "Ngini tinisingangasu igogou, yamuruo naga to ngini nia sidongirabano done isone waasi, nakoso yakelelo waasi o Gikimoi Awi pareta qapoputuru." 	 و بدیشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم بعضی از ایستادگان در اینجا می‌باشند که تاملکوت خدا را که به قوت می‌آید نبینند، ذائقه موت را نخواهند چشید.»


una magena kanaga witide idaku o riho moika, kiaka qaloha icarawa gena isironga o Firdaus. Kagena de una woise o demo kiaka ngone o nyawa podedemo de poise gena idadiwa. 	 که به فردوس ربوده شد و سخنان ناگفتنی شنید که انسان را جایز نیست به آنها تکلم کند.


Komagena so o Yesus iwisimahawa kagena wogogoge so iwisulo Una wosupu manga daerano. 	 پس شروع به التماس نمودند که از حدود ایشان روانه شود.


De o nyawa yoiise gena yangodu yohairani o sowohi manga jarita magegena. 	 و هر‌که می‌شنید از آنچه شبانان بدیشان گفتند، تعجب می‌نمود.


De wotemo, "Yusuf! O nyawa manga edekati qatotorou ma ngale o ngopa magena witooma, gena wosoneka. Sababu komagena so hika nomomi la o ngopa Una magena de ma awa nasigiliho o Israel ma nyawa manga dokuka." 	 پس برخاسته، طفل و مادر او را برداشت و به زمین اسرائیل آمد.


Ma dodoguka, o Yesus womasimane kali Awi muri yamogiowo de moika, ma orasi magena imatamiye yooqo. Una wasidapano ona magena, sababu manga piricaya ka ma cunu de manga sahe qatogoi so ona yapiricayawa, kiaka o nyawa isingangasu o Yesus ona wikelelo masirete Una wooho kali. 	 و بعد از آن بدان یازده هنگامی که به غذانشسته بودند ظاهر شد و ایشان را به‌سبب بی‌ایمانی و سخت دلی ایشان توبیخ نمود زیرا به آنانی که او را برخاسته دیده بودند، تصدیق ننمودند.


Ma tuangi awi leleani ma somoaka wotemoli, 'O pipi magena niaqehe unano de niwihike woleleleani moika, kiaka una magenaka o pipi ma dogo o cala mogiowoka. 	 الحال آن قنطار را از او گرفته، به صاحب ده قنطار بدهید.


De ma pego magena o ngoma o dipaka, qangodu koloko ibati saangeka, so o bati moi magena ma pego isipari de yaumo o duniaku. O naga magena imirisimano de ma edekati o ngopeqeka mororohe muna magena, nakoso mopuoka, de ami ngopa magena asa yaoqo. 	 و دمش ثلث ستارگان آسمان را کشیده، آنها را بر زمین ریخت. و اژدها پیش آن زن که می‌زایید بایستاد تاچون بزاید فرزند او را ببلعد.


Upa ma ngale ma bobita gena Awi sihino naguunano, duma ma ngale Awi oho ka sidutu ikakali ma kuasa so Una magena asa wodadi o imam moi. 	 که به شریعت و احکام جسمی مبعوث نشودبلکه به قوت حیات غیرفانی.


Ngohi de Ai duba-duba ngomi mimakanakoka, imatero maro Ai Baba de Ngohi igogou mimakanakoka, ena gena Una igogou woinako Ngohi de Ngohi lo igogou towinako Ai Baba. De lo Ngohi o sowohi moi tojaga qaloha, sababu Ngohi masirete asa tomasidailako la tosone ma ngale Ai duba-duba aku ioho. 	 چنانکه پدر مرامی شناسد و من پدر را می‌شناسم و جان خود رادر راه گوسفندان می‌نهم.


O Yesus Awi demo sidago kagena de wotemoli, "Ngohi totemo, igogou o Farisi ma nyawa wisowo, duma o balastengi wototolomu una magena ma orasi woliho awi tahuka, de awi sininga asa idadi itiai o Gikimoi Awi simaka. Sababu o nyawa la kanaga imasihie, ona magena o Gikimoi asa wasiceke, duma o nyawa la kanaga imasiceke, ona magena o Gikimoi asa wasilamo." 	 به شمامی گویم که این شخص، عادل کرده شده به خانه خود رفت به خلاف آن دیگر، زیرا هر‌که خود رابرافرازد، پست گردد و هرکس خویشتن را فروتن سازد، سرافرازی یابد.»


So kagena de ma orasi o wange ma dodoguka so ma rarame ilalamoka, de o Yesus Una asa womaokoye de womatoore wotemo, "O nyawa nagoona la kanaga manga kiri qadudu, ona magena bilasu yahino Ngohika la Ngohi asa ona tasiudo. 	 و در روز آخر که روز بزرگ عید بود، عیسی ایستاده، ندا کرد و گفت: «هر‌که تشنه باشدنزد من آید و بنوشد.


La o Petrus woise de o Yesus Awi giaka walia la imatingaka, gila-gila wisidapano wotemo, "Jou, tanu o Gikimoi wonisiraro la upa idadi komagena." 	 و پطرس او را گرفته، شروع کرد به منع نمودن و گفت: «حاشا از تو‌ای خداوندکه این بر تو هرگز واقع نخواهد شد!»


Nakoso ngini o Jou Yesus niwipipiricaya nia sidongirabaka la kanaga o nyawa o sangisara yamake, hika ona manga sumbayang yatide o Gikimoika. De lo nakoso ngini la kanaga o nyawa manga sininga foloi qaputuru, de hika ona yonyanyi la o Jou Awi ronga yosilamo. 	 اگر کسی از شما مبتلای بلایی باشد، دعابنماید و اگر کسی خوشحال باشد، سرود بخواند.


Ngomi manena mia manara ma rabaka mimasidailako, la o sababu moi lo upa miaaka sidago o demo miosihohabari gena o nyawa yaholu. 	 در هیچ‌چیز لغزش نمی دهیم که مباداخدمت ما ملامت کرده شود،


Ai ngale gena upa to ngini nia sininga itemo qadoohawa, duma to ona manga sininga nagala niasirika. Igogou, o nyawa kanaga yosano itemo, "Qadoohaso to ngone nanga dupa gena aku o nyawa yabati. 	 اما ضمیرمی گویم نه از خودت بلکه ضمیر آن دیگر؛ زیراچرا ضمیر دیگری بر آزادی من حکم کند؟


De ma boboloika, o Gikimoi lo wodupa winiriwo itiai nginika de lo o nyawa ma somoali ningodu winihihirika, kiaka nagoona o putu de o wange igolo ikaeli Unaka. Igogou, Una ma orasi asa wodamahawa, 	 و آیا خدا برگزیدگان خود را که شبانه‌روز بدو استغاثه می‌کنند، دادرسی نخواهد کرد، اگرچه برای ایشان دیرغضب باشد؟


Una wapipi qabolo de wotemo, "Ai manara tosiboloka." Ato Awi sahe iruku gena wosoneka. 	 چون عیسی سرکه راگرفت، گفت: «تمام شد.» و سر خود را پایین آورده، جان بداد.


Ma kapita gena wosango, "Baba, ngaroko upa bai! Ngohi manena o Yahudika ma nyawa isowo, de Ani simaka gena o kia lo waali idahe so idadiwa ai tahuka toningaho. Nakoso qaloha, tanu hitilahi Ngona nopareta ka o demo o dola moi de ai leleani gena asa wilohaka. 	 یوزباشی در جواب گفت: «خداوندا، لایق آن نی‌ام که زیرسقف من آیی. بلکه فقط سخنی بگو و خادم من صحت خواهد یافت.


Nako komagena, de ngohi totemo o kia naga o Israelka ma nyawa manga sininga ma rabaka yodupa ifoloi gena igogou akuwa yamake, ena gena ma ngeko idodooha aku o Gikimoi wotemo ona manga sininga itiai Unaka. Ka cawali Una wahihirika kanaga o bolu moi o ngeko magena ona yamake, duma ona ma binuka asa manga sininga qatogoi so yamakewa. 	 پس مقصود چیست؟ اینکه اسرائیل آنچه راکه می‌طلبد نیافته است، لکن برگزیدگان یافتند وباقی ماندگان سختدل گردیدند؛


Ma langika, ona iuti o talaku, de o nyawa yadadala yahino la iwimake o Yesus. 	 و در روز بعد چون ایشان از کوه به زیرآمدند، گروهی بسیار او را استقبال نمودند.


De hino la ngone nyawamoi-nyawamoi pomatekesisininga la aku pomatekesigaro inangodu asa pomatekedodara moi de moika de lo o manara qaloloha paaka. 	 و ملاحظه یکدیگررا بنماییم تا به محبت و اعمال نیکو ترغیب نماییم.


Kagena o uku itatatuwa, de o gai lo asa isonewa. 	 جایی که کرم ایشان نمیرد و آتش خاموشی نیابد.


Komagena so o kia bato ngohi taaka, magena de ma meta. Maro womagogogora moi awi meta gena o hadiah wamake, sababu una womagogora ipelu-peluwa, duma ka o ngeko ibobolowo wamote de womaputuru. Komagena lo maro o nyawa moi la kanaga wodubu, de awi dubu gena ka yabolo qangodu. 	 پس من چنین می‌دوم، نه چون کسی‌که شک دارد؛ ومشت می‌زنم نه آنکه هوا را بزنم.بلکه تن خودرا زبون می‌سازم و آن را در بندگی می‌دارم، مباداچون دیگران را وعظ نمودم، خود محروم شوم.


Ngini o Filipi ma nyawa, ngini masirete lo nianako ma orasi ma nonomaka ngohi o Makedonia ma daeraka o habari qaloloha tosihabari gena nginika, la qaboloka de asa tinidongosa de tomajoboka, de cawali kagena ngini o gogobu moi gena imatero de to ngohi ai dodiao nimomanara so aku o pipi nitolomu de nisidingo ngohika. 	 اما‌ای فیلیپیان شما هم آگاهید که درابتدای انجیل، چون از مکادونیه روانه شدم، هیچ کلیسا در امر دادن و گرفتن با من شراکت نکرد جزشما و بس.


Ona yofufuma gena yogolo yococawaroka, 'Mia dodiao, tanu nia gososo sutu nimihike ngomika, mia silo gena he isone.' 	 و نادانان، دانایان را گفتند: "از روغن خود به ما دهید زیرا مشعلهای ما خاموش می‌شود."


De kanaga mia dodagi ma rabaka miteka poli sidago lo o paro de o rato ma orasi gena yaadoka, so nakoso ngomi o deruku mipane done ma soaka de ngomi asa mibodito. So o Paulus womihakasonyinga, de una wotemo, 	 و چون زمان منقضی شد و در این وقت سفردریا خطرناک بود، زیرا که ایام روزه گذشته بود،


Ma orasi una o mutiara moi ihahali wamakeka, de una wotagi awi arata qangodu wosiija, de asa wotagi o mutiara magena waija." 	 و چون یک مروارید گرانبها یافت، رفت و مایملک خود رافروخته، آن را خرید.


Ma sababu komagena ma Kolano Herodes womasininga, ena gena ma orasi iqomaka de una womikawi ongo Herodias, muna magena o Herodes ma nongoru masirete, awi ronga o Filipus, ma peqeka. De o Yohanes he ma para ma dala wisidapano de wingamo o Herodeska, "Ce! Qalohawa, nako ngona nomikawi ani nongoru ma peqeka sababu muna magena ani moqoka." So o Herodes wasulo awi prajuritka o Yohanes iwitago, so ona witagoka de lo wipiliku de o bui ma rabaka wisingosaka. 	 از آن جهت که یحیی به هیرودیس گفته بود: «نگاه داشتن زن برادرت بر تو روا نیست.»


So ona asa itemo Unaka, "Baba Guru, ngomi muna mimitagoka, ma orasi imasikiidu de yanau moi, kekiaka una magena ami roka wisowo. 	 بدوگفتند: «ای استاد، این زن در عین عمل زنا گرفته شد؛


Duma o Abraham wosango, 'Ai ngopa, nomasininga: Ma orasi iqomaka ka noohosi o duniaka, de o loha qangodu namake, salanta o Lazarus gena ka o dorou wamake. O orasi manena una kanena wosanangi, de nako ngona gena ka nosangisara. 	 ابراهیم گفت‌ای فرزند به‌خاطر آور که تو در ایام زندگانی چیزهای نیکوی خود را یافتی و همچنین ایلعازرچیزهای بد را، لیکن او الحال در تسلی است و تودر عذاب.


De lo o nyawa nagoona la imote Ngohi, ona magena imatero maro o nyawa moi la kanaga waqehe qaloha la ma ngale Ngohi woimote, so igogou o sangisara wamoku eko lo nagala wosone. So nagoona imasidailakowa yasangisara komagena, de yaakuwa ona magena yodadi to Ngohi Ai nyawa imomote." 	 و هر‌که صلیب خود را برندارد و از عقب من نیاید، نمی تواندشاگرد من گردد.


Mia baba Gubernur, ngomi masirete mianako o nyawa una manena he ma para ma dala o ruwahe waaka. Ena gena, de ka to una awi manara so o Yahudika ma nyawa o bi bangsa o dunia ma sigilolika una manena o gangamo wosigogoko, de foloisi lo kanaga o nyawa moi o Nazaretka ma bi nyawa iwipipiricaya de una manena lo to ona manga sahe. 	 زیرا که این شخص را مفسد و فتنه انگیز یافته‌ایم در میان همه یهودیان ساکن ربع مسکون و ازپیشوایان بدعت نصاری.


Kagena de ona o juba qauungu maro o bi kolano manga juba wisitibaku, de ona lo o bi gota ma daara qatototopo yaaka koloko to Una Awi mahkota moi so Awi saheku isitalake. 	 وجامه‌ای قرمز بر او پوشانیدند و تاجی از خاربافته، بر سرش گذاردند


De Ngohi asa tomasidailakoka la ka cawali to Ngona Ani manara taaka, de ma ngale ona magegena taaka so aku igogou ona yatingaka, ena gena ona Ani dodoto itotiai gena yosigise so idadi ka to Ngona Ani nyawa masirete." 	 و بجهت ایشان من خود را تقدیس می‌کنم تا ایشان نیز در راستی، تقدیس کرده شوند.


"De ma orasi moili Ngohi o roti ngai tumudingi tatepi-tepi de tasioqoka o nyawa yacala iha. De kanaga ma soohu o karaja tumudingi, magena lo ngini masirete niatolomu. 	 «و وقتی که هفت نان را بجهت چهار هزار کس؛ پس زنبیل پر از ریزه‌ها برداشتید؟» گفتندش: «هفت.»


Nakoso ngini de nia ngauka, tanu niise: 	 اگر کسی گوش داردبشنود.


De o Etiopia ma nyawa magena wosango, "Hiwa! Nakoso o nyawa moi lo isidotowa ngohika o demo ma ngale magena, idodooha ngohi aku tasahe." So kagena de una o Filipus iwiaso awi padatiku wopane so wisitami awi dateku. 	 گفت: «چگونه می‌توانم؟ مگرآنکه کسی مرا هدایت کند.» و از فیلپس خواهش نمود که سوار شده، با او بنشیند.


Duma nagala kanaga o nyawa itemo kali, "So idodooha nagala o Yahudika ma nyawa ona magena o habari ma ngale ma Kristus gena yoise waasi." De ngohi asa tosango, hiwa! Sababu ona igogou kanaga yoise qaboloka. O Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilefo itemo, "Ona isihohabari o habari ma demo itagi isihabari o dunia isigiloli, sidago lo yaado ma pupuku iha lo." 	 لکن می‌گویم آیانشنیدند؟ البته شنیدند: «صوت ایشان در تمام جهان منتشر گردید و کلام ایشان تا اقصای ربع مسکون رسید.»


Komagena ona isikelelo igogou manga sininga ma rabaka kanaga Una Awi bobita yanako qaboloka. Sababu manga sininga masireteno ibao ma moiku itemo o kia naga yaakaka gena itotiai de ma moiku itemo o kia naga yaakaka gena qatorou, so komagena manga sininga ma rabaka aku manga manara gena yahiri. 	 چونکه از ایشان ظاهر می‌شود که عمل شریعت بر دل ایشان مکتوب است و ضمیرایشان نیز گواهی می‌دهد و افکار ایشان با یکدیگریا مذمت می‌کنند یا عذر می‌آورند،


De o es ilalamo, moi ma duduga he o kilo moritoha, gena asa o dipaku isimuura de o bi nyawa yatapaqu. So o nyawa magena asa o Gikimoi Awi ronga ma dorou yogaka, sababu o es ilalamo maro o muura gena igogou o bodito ifoloisi qatorou. 	 و تگرگ بزرگ که گویا به وزن یک من بود، از آسمان برمردم بارید و مردم به‌سبب صدمه تگرگ، خدا راکفر گفتند زیرا که صدمه‌اش بینهایت سخت بود.


So o dipa de o tona asa isisa de qalutu, duma Ai demo de Ai dodoto asa itagi gila-gila de ma dodogu ihiwa." 	 آسمان و زمین زایل می‌شود لیکن سخنان من زایل نخواهد شد.


Ai dodiao nipipiricaya, nako ai surati ma dofa manena tolefo kali gena, hika ngini nia siningaka ifoloi isanangi sababu ngini de o Jou nimatekerimoika. Ngaroko iqomaka tinidelefo qaboloka, duma ma ngale to ngini nia lawangi ona lo kagena naga so ngohi asa tinidelefo tosidadu kali. Nakoso ngohika gena, qatubusowa, de nakoso nginika gena, tinijaga so upa sidago o nyawa ma somoa inikulai. 	 خلاصه‌ای برادران من، در خداوند خوش باشید. همان مطالب را به شما نوشتن بر من سنگین نیست و ایمنی شما است.


De o orasi magena o nyawa wipipiricaya Unaka asa foloisi yadala, sababu ona yoiseka to Una Awi dodoto. 	 و بسیاری دیگر بواسطه کلام او ایمان آوردند.


Duma ona manga sininga ma rabaka itemo qohaka, sutusi de asa awi rohe bilasu idobo eko pomatodoka gena una woruba de wosoneka. Duma ona itamaha ma deka idodooha de kanaga o bodito moi lo iwidahewa eko idadi unaka, qabolo de ona manga sininga imatagali so itemo una magena o giki ma duhutu moi. 	 پس منتظر بودند که او آماس کند یابغته افتاده، بمیرد. ولی چون انتظار بسیار کشیدندو دیدند که هیچ ضرری بدو نرسید، برگشته گفتندکه خدایی است.


Sababu dede o ake gena o Yohanes winisiosi, duma o wange muruo nagasi done to ngini nia siningaku asa wowosa o Gurumi Qatetebi." 	 زیرا که یحیی به آب تعمید می‌داد، لیکن شمابعد از اندک ایامی، به روح‌القدس تعمید خواهیدیافت.»


De ngini o Yahudika ma nyawa nisowo gena, ngaroko nia dupa qatotorou nisigise so de o Gikimoi nimarimoiwa, duma ma orasi ma Kristus wisioho kali, de ngini magena lo asa maro winisioho kali. De lo ngone nanga dorou qangodu asa wosiaponguka. 	 و شما را که در خطایا ونامختونی جسم خود مرده بودید، با او زنده گردانید چونکه همه خطایای شما را آمرزید،


De kanaga toise o ili moi itemo ngohika, 'Petrus, notagi! La natola de naoqo.' 	 و آوازی را شنیدم که به من می‌گوید: "ای پطرس برخاسته، ذبح کن و بخور."


De nakoso ngini niahoromati de ka cawali nia dodiaoka gena, foloisi qaloha hiwa bai! Ce! O bi nyawa o Gikimoi wipipiricayawa lo aku yaaka maro komagena. 	 و هرگاه برادران خود را فقطسلام گویید چه فضیلت دارید؟ آیا باجگیران چنین نمی کنند؟پس شما کامل باشید چنانکه پدر شما که در آسمان است کامل است.


Mutuwade ona yaaso yasinoto magena la iwosa kali, de yangamo itemo, "Qabolosi o Yesus niwisihabari eko ma ngale o Yesus gena upa he o nyawaka niadoto." 	 پس ایشان راخواسته قدغن کردند که هرگز نام عیسی را بر زبان نیاورند و تعلیم ندهند.


Ena momongo, ngomi miwingongano Una asa ngone o Israelka ma nyawa nanga saturuno wonapalako. O wange manena he o wange saange qabolo Una witoomaka. 	 اما ما امیدوار بودیم که همین است آنکه می‌باید اسرائیل را نجات دهد وعلاوه بر این همه، امروز از وقوع این امور روزسوم است،


So komagena ngohi todupa ngini niosininga o Gurumi Qatetebi niamake gena, upa nitemo ma sababu o Yahudika manga bobita o Gikimoino niamote ma ngale niaaka nia sininga itotiai, duma ma sababu ngini asa o habari qaloloha niiseka de ma Kristus niwipiricayaka. 	 فقط این را می‌خواهم از شمابفهمم که روح را از اعمال شریعت یافته‌اید یا ازخبر ایمان؟


Kagena de o buku ma ceceke o lolo moi magena o malaikat awi giaka ngohi taqehe de lo taoqoka. To ngohi ai uru ma rabaka tajame qamuti maro o madu, duma ma orasi taqasika, de ai poko ma rabaka de asa idadi qamalika. 	 پس کتابچه رااز دست فرشته گرفته، خوردم که در دهانم مثل عسل شیرین بود، ولی چون خورده بودم، درونم تلخ گردید.و مرا گفت که «می‌باید تو اقوام وامت‌ها و زبانها و پادشاهان بسیار را نبوت کنی.»


De Una wotemo onaka, "Nimajaga de nisumbayang la upa o babajaku nitura. Ngaroko nia siningaka igogou imode, duma nia rohe qamomoqoka." 	 بیدار باشید و دعاکنید تا در معرض آزمایش نیفتید! روح راغب است، لیکن جسم ناتوان.»


Igogou, Una Awi muri-muri o toka idala yodusuka, de o nyawa yasisiri manga saheku o gososo isiese so manga siri lo qalohaka. 	 وبسیار دیوها را بیرون کردند و مریضان کثیر راروغن مالیده، شفا دادند.


Awi demo magena kanaga ma ngale gena wasingangasu o nyawaka idodooha Una done wosone. 	 و این را گفت کنایه از آن قسم موت که می‌بایست بمیرد.


Sababu ona iise o bi nyawa ona magena aku isibicara o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino de o Gikimoi wigiliri de wisilamo. Kagena de o Petrus wotemo, 	 زیرا که ایشان را شنیدند که به زبانها متکلم شده، خدا راتمجید می‌کردند.


De ma binukali o namo dara imasiiijaka Una wotemo, "Asitagala! Ngini gena nia namo niaaho de nisupu. Awadede! Upa lo Ai Baba Awi Tahuka de niaaka o riho imasiiija." 	 و به کبوترفروشان گفت: «اینها را ازاینجا بیرون برید و خانه پدر مرا خانه تجارت مسازید.»


Ma dodoguka o Yesus womatoore de wosoneka. 	 عیسی باز به آوازبلند صیحه زده، روح را تسلیم نمود.


Qabolo de o Yesus o ade-ade moi wadoto Awi muri-murika, la ona magena bilasu yosumbayang ikaeli de upa manga sininga qaceke. 	 و برای ایشان نیز مثلی آورد در اینکه می باید همیشه دعا کرد و کاهلی نورزید.


De Una watemo onaka, "Icala! Ngini ningodu lo niabaca qabolo de niawosaka o gimina manena o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, 'O teto o tukang yahoholu de yapapakewa magena done asa isiaka de idadi o tahu ma sosoqe ma teto ma nonoma. Magena o Jou Gikimoi Awi manara igogou de ka qaloha poli.' " 	 عیسی بدیشان گفت: «مگر در کتب هرگزنخوانده‌اید این که سنگی را که معمارانش ردنمودند، همان سر زاویه شده است. این از جانب خداوند آمد و در نظر ما عجیب است.


O Yesus kagena womajobo, de wotagi wowosa o Yahudika manga puji ma tahuka. 	 و از آنجا رفته، به کنیسه ایشان درآمد،


Ma ngale o Musa awi dodihimo manga piricaya so una wisibuoka, de ona asa iwingihuka ma deka o ngoosa saange. Sababu ona iwinano o ngopa una magena wiloha poli, so ona lo he yomodo kawa o Mesirka manga Kolano awi pareta gena yatilaku, kiaka o Israelka ma nyawa manga ngopa yanau asa isibubuo gena yangodu bilasu yatooma. 	 به ایمان موسی چون متولد شد، والدینش او را طفلی جمیل یافته، سه ماه پنهان کردند و ازحکم پادشاه بیم نداشتند.


So de Awi demo magena iqomaka o Gikimoi wodedemo kanaga o jaji moi qamomuane, de lo o jaji iqoqoma gena bilasu itagali sababu maena kanaga itetekaka. So o jaji itetekaka magena asa ma faida ihiwaka, de igogou he dangade yaumo so isitagali de o jaji moili qamomuane. 	 پس چون «تازه» گفت، اول را کهنه ساخت؛ و آنچه کهنه و پیر شده است، مشرف بر زوال است.


"Baba Guru, o bobita o Musa walelefo ma ngale ngone inangoduka, nakoso yanau moi la wosone de o ngopa wamake waasi, bilasu ma nongoruku asa womikawi kali ma ria ma balo muna magena, la o ngopa yamake de o ngopa magena wisikagena imatero de ka ma ria wososone awi buo. 	 گفتند: «ای استاد، موسی برای ما نوشته است که اگرکسی را برادری که زن داشته باشد بمیرد وبی اولاد فوت شود، باید برادرش آن زن را بگیردتا برای برادر خود نسلی آورد.


O nyawa o habari magena yoiise, ona yangodu manga siningaka itemo, "O ngopa manena asa wodadi idodooha orasi ma simaka." Sababu o Jou Awi kuasa kanaga dede unaka. 	 و هرکه شنید، در خاطر خود تفکر نموده، گفت: «این چه نوع طفل خواهد بود؟» و دست خداوند با وی می بود.


Ngaroko komagena, ngini lo bilasu nimasidodiahi. Upa sidago o nyawa ona magena manga piricaya qaceke so o dorouku yotura, ma sababu ngini gena kanaga nia siningaka nianako igogou ka qaloha so o ino magena paoqo. 	 لکن احتیاط کنید مبادااختیار شما باعث لغزش ضعفا گردد.


De lo o nyawa nagoona la o ngopa manenaka iwiqehe qaloha sababu imote Ngohi, magena imatero de ona lo Ngohi iqehe qaloha. 	 و کسی‌که چنین طفلی را به اسم من قبول کند، مرا پذیرفته است.


Ngini gena o Gikimoi Awi Jaji ma Buku magena nimadoto nikaeli, sababu nitemo Awi demo ma rabano asa o oho ka sidutu ikakali niamake. Ngaroko, Awi demo magegena igogou ma ngale Ngohi manena so asa inisingangasu nginika, 	 و نمی خواهید نزد من آیید تا حیات یابید.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi Farisi ma nyawaka. Ngini gena niodupa nimatami o puji ma tahu ma simaka la o nyawa inikelelo, de lo niodupa nitagi so niahika o pasarka la o nyawa inihoromati. 	 وای بر شما‌ای فریسیان که صدر کنایس و سلام در بازارها را دوست می‌دارید.


Komagena ngomi de mia sayangi ilamo nginika, so upa mia dupa gena ka cawali o Gikimoi Awi habari minihike, duma mia dupa lo mimasidailako so o kia bato kanaga ngomika minihike nginika sidago lo mia rohe masirete, sababu ngini magegena o nyawa minidodara. 	 بدین طرز شایق شماشده، راضی می‌بودیم که نه همان انجیل خدا را به شما دهیم، بلکه جانهای خود را نیز از بس که عزیز ما بودید.


Komagena lo nakoso o nyawa la kanaga Una widodaraka, de ona magena Awi simaka lo akuwa wimodo. So nakoso ona igogou Una widodaraka, de asa Unaka ona he wimodo kawa. Sababu nakoso ona de manga modosi Unaka, magena ma ngale done asa Una wafanggali de o dorou. So nakoso o nyawa la kanaga Unaka wimodosi, ona magena manga dodara itotiai gena ihiwasi. 	 درمحبت خوف نیست بلکه محبت کامل خوف رابیرون می‌اندازد؛ زیرا خوف عذاب دارد و کسی‌که خوف دارد، در محبت کامل نشده است.


Ma orasi magena de o Petrus ka o loloha kasi, de o ngopeqeka moi moleleleani ma Imam Wilalamoka mahino kagena. 	 و در وقتی که پطرس در ایوان پایین بود، یکی از کنیزان رئیس کهنه آمد


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena o bi nabi de lo o bi nyawa de manga sininga itotiai to ona manga boosu gena niaaka qaloloha-loha. 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار که قبرهای انبیا را بنا می‌کنید و مدفنهای صادقان رازینت می‌دهید،


Ngaroko komagena, ka qaloha o Titus de ma dodiao yasinoto ona magena ngohi tasulo la ikahika iqoma nginika, ma ngale ona ngini iniriwo la nia roriwo o pipi gena niaaturu. So ngohi tongongano done ma orasi tomasidiado nginika, de ngini nia aturu qaboloka, maro ngohi totemo qabolo o Makedonia ma nyawaka. Upa sidago ai demo kiaka nia giliri tosimamane gena ka ma demo bato. 	 امابرادران را فرستادم که مبادا فخر ما درباره شما دراین خصوص باطل شود تا چنانکه گفته‌ام، مستعدشوید.


De wosano, "Ani ronga naguuna." Wikokitoka una magena wosango, "Ai ronga Dala." (Wosango komagena sababu wikokitoka una magena awi toka idala.) 	 عیسی از اوپرسیده، گفت: «نام تو چیست؟» گفت: «لجئون.» زیرا که دیوهای بسیار داخل او شده بودند.


Qabolo de ngohi takelelo o gogelelo moili kagena o sorogaka o ngora moi ipelenga. De ngohi o ili ilalamo toise kali maro o trompet yawuwu, de magena itemo, "Hino nodolaye kanena, de asa Ngohi tonisikelelo ngonaka o bi moi-moi o kia bilasu imaaka o orasi ma simaka." 	 بعد از این دیدم که ناگاه دروازه‌ای درآسمان باز شده است و آن آواز اول را که شنیده بودم که چون کرنا با من سخن می‌گفت، دیگرباره می‌گوید: «به اینجا صعود نما تا اموری را که بعد از این باید واقع شود به تو بنمایم.»


De ma binukali itemo, "Komagenawa. Awi demo gena imaterowa de yakokitoka manga demo. De qadoohaso o toka de aku imanara sidago wopipilo moi gena womasigeleloka. Hiwa! O toka gena yaakuwa imanara komagena." 	 دیگران گفتند که «این سخنان دیوانه نیست. آیا دیو می‌تواند چشم کوران را بازکند؟»


So ngini o nyawa, ngaroko nia sininga itiai waasi, duma kanaga o kia naga qaloha niahike nia ngopaka. Nako komagena niaaka, de ka igogou o Gurumi Qatetebi lo nia Baba o sorogaka asa wahike nakoso o nyawa nagoona igolo Unaka." 	 پس اگر شما با آنکه شریر هستید می‌دانید چیزهای نیکو را به اولاد خود باید داد، چند مرتبه زیادترپدر آسمانی شما روح‌القدس را خواهد داد به هرکه از او سوال کند.»


Mia dodiao nipipiricaya, ngini nisangisara duma o Jou Yesus niwipiricaya qaputurusi gena, inasinako de inasikelelo ngoneka igogou done asa o Gikimoi o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo lo wafanggali itotiai. De komagena lo ngini nisangisara sababu o orasi manena o Gikimoi niwisimaha la Una winipareta gena, ma ngale o orasi ma simaka done asa o nyawa yangodu manga simaka o Gikimoi wositatapu gena igogou ngini nia sininga itiai de itero, so bilasu ngini niwosa to Una Awi pareta ma rabaka. 	 که دلیل است بر داوری عادل خدا تا شما مستحق ملکوت خدا بشوید که برای آن هم زحمت می‌کشید.


O Er ma baba gena o Yesua, o Yesua ma baba gena o Eliezer, o Eliezer ma baba gena o Yorim, o Yorim ma baba gena o Matat, de o Matat ma baba gena o Lewi. 	 ابن یوسی، بن ایلعاذر، بن یوریم، بن متات، بن لاوی،


Kagena ona imasininga de igogou o Yesus Awi demo-demo magena. 	 پس سخنان او را به‌خاطرآوردند.


De ma boboloi bilasu qaputuru nimatekedodara moi de moika, sababu nakoso padodaraka, de o nyawa manga dorou ngoneka gena qangodu ngone he panano kawa de ona lo pasisala kawa. 	 و اول همه با یکدیگر بشدت محبت نمایید زیرا که محبت کثرت گناهان را می‌پوشاند.


Ona yosihodawa, so wadedemo onaka wotemo, "O Lazarus gena wosoneka. 	 آنگاه عیسی علانیه بدیشان گفت: «ایلعازرمرده است.


So komagena ngone lo nakoso o Jou Yesus powipiricayaka duma o loha moi-moi paakawa, ngone nanga piricaya gena asa ma faida lo ihiwa. Maro o nyawa moi la awi rohe isoneka so awi buturu ihiwaka, de o manara kia naga moi lo waaku kawa waaka. 	 زیراچنانکه بدن بدون روح مرده است، همچنین ایمان بدون اعمال نیز مرده است.


Duma Una asa wodupa Awi horomati gena wahadoku so Una maro o Gikimoi Awi leleani moi sidago womadadi de womasitero maro ka o nyawa yanau moi. 	 لیکن خود راخالی کرده، صورت غلام را پذیرفت و درشباهت مردمان شد؛


Sababu nagoona o Gikimoi Awi demo yoise la imadiahi manga siningaka, done Awi demo magena asa wasidogo manga siningaka la yosihoda itiai. Duma nagoona Awi demo gena yoholu, ngaroko Awi demo kanaga manga siningaka la ka ma cunu, done asa ka waqehe kali." 	 زیرا هر‌که دارد بدو داده شود و از هر‌که ندارد آنچه نیز داردگرفته خواهد شد.»


O Yahudika manga imam ma bi sahe de o Farisika ma nyawa kanaga yasulo o Gikimoi Awi Tahu yojojajaga yamuruo naga la o Yudas wimote. Kanaga lo o Roma manga prajurit o bolu moi de una wangaho so kagena asa ona yahino de o dahe imagaho, o obor, de lo manga lentera. 	 پس یهودا لشکریان و خادمان از نزد روسای کهنه و فریسیان برداشته، با چراغها و مشعلها و اسلحه به آنجا آمد.


So upa to ngohi ai mode masirete la o moi-moi qatotorou taaka, duma magena taaka sababu o dorou ma dupa kanaga igoge ai sininga ma rabaka, so ngohi isigaro sidago lo tonyafusu. 	 و الحال من دیگر فاعل آن نیستم بلکه آن گناهی که در من ساکن است.


Ngini lo nianakoka ma orasi gena yaadoka, ma ngale o orasi manena ngini bilasu o moi-moi itotiai niaaka. Maro o nyawa moi kanaga ma orasi yaadoka bilasu womomi. Sababu ma orasi ngone o dunia ma dorouno o Gikimoi wonasalamati gena foloisi idumu dede iqoqoma ma orasi ngone ma Kristus asa ka powipiricaya. 	 و خصوص چون وقت را می‌دانید که الحال ساعت رسیده است که ما را باید از خواب بیدارشویم زیرا که الان نجات ما نزدیک تر است از آن وقتی که ایمان آوردیم.


Sababu o bobita ngai sinoto magena kanaga idadi o bobita ma somoa, iqomaka o Musa de o bi nabi isilelefoka, gena ma sosoqe." 	 بدین دو حکم، تمام تورات و صحف انبیامتعلق است.»


So o bi nyawa manga ngopa o Yesuska yaaho la wapaqa de wogolo tanu o Gikimoi Awi laha wasicatu onaka, duma Awi muri-muri yatoosa so yadogore ona magenaka, "Upa niahika!" 	 آنگاه چند بچه کوچک را نزد او آوردند تادستهای خود را بر ایشان نهاده، دعا کند. اماشاگردان، ایشان را نهیب دادند.


Duma ngini manena, nia orasi ma deka kanaga de maenasi, so ngini o wange isigeto-geto bilasu ka nimatekesiduduga moi de moika. Upa sidago o dorou inikulaika so ngini nia sininga idadi qatogoi. 	 بلکه هر روزه همدیگر رانصیحت کنید مادامی که «امروز» خوانده می‌شود، مبادا احدی از شما به فریب گناه سخت دل گردد.


Ma orasi he idumuka o Gikimoi asa o Abraham awi ngopa wasigiliho kali, maro iqoqoma wojaji, de kagena o Mesirka to ngone nanga nyawa he yadalaka. 	 «و چون هنگام وعده‌ای که خدا با ابراهیم قسم خورده بود نزدیک شد، قوم در مصر نموکرده، کثیر می‌گشتند.


Cawali kanaga o gohiduuru moi o Yesus wimomote de o baro womasikolorono. So una lo o nyawa yadadala yodupa witago, 	 و یک جوانی باچادری بر بدن برهنه خود پیچیده، از عقب اوروانه شد. چون جوانان او را گرفتند،


Ona yahino yototomina gena o kia naga idadadi magena yakelelo, de ona yangodu asa yoliho de manga mamata masireteka yangangapo, ma ngale manga sininga foloi ipeleso. 	 وتمامی گروه که برای این تماشا جمع شده بودندچون این وقایع را دیدند، سینه زنان برگشتند.


De ato tomaginano Una maro o Duba ma Goho moi kanaga womaokoye. Una magena womaokoye o pareta ma kursi ma dateka gena wisigilolino o bi dodadi iooho ngai iha de lo o roriri yamonahalo de yaruha. Una o Duba ma Goho gena koloko witola qaboloka. De Una lo Awi tadu ngai tumudingi. Una de Awi lako ngai tumudingili, ena gena o Gikimoi Awi gurumi qaloloha ngai tumudingi wasulo itagi sidago o dunia ma ngoguka. 	 و دیدم در میان تخت و چهار حیوان و دروسط پیران، بره‌ای چون ذبح شده ایستاده است وهفت شاخ و هفت چشم دارد که هفت روح خدایند که به تمامی جهان فرستاده می‌شوند.


Kanaga to ngini nia adati de nia galepu moi isilefoka itemo, nakoso o nyawa niatailako de ona manga sala eko hiwa gena, bilasu kanaga o saksi yasinotoka de ma ngale ona gena manga singangasu bilasu imaketero. 	 و نیز درشریعت شما مکتوب است که شهادت دو کس حق است.


Duma o orasi manena Ngohi totemo nginika, Ngohi done o anggur manena taudo kawa, sidago ma orasi imasidiadoka la Ai Baba wodadi o kolano o dunia qamomuane ma rabaka, de asa Ngohi o anggur qamomuane taudo dede ngini." 	 اما به شمامی گویم که بعد از این از میوه مو دیگر نخواهم نوشید تا روزی که آن را با شما در ملکوت پدرخود، تازه آشامم.»


De lo o nyawa ipipiricaya yadala yahino ma ngale to ona manga manara ma dorou, kiaka yaaakaka gena, imamangaku o gogobu manga simaka. 	 و بسیاری از آنانی که ایمان آورده بودند آمدند و به اعمال خود اعتراف کرده، آنها رافاش می‌نمودند.


De onaka done asa idadi maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka. Ena gena, o nyawa nagoona la kanaga Ngohi ipiricaya, ona magena kanaga manga sininga ma rabaka lo de o ake ma jobubu. So nogena o jobubuno asa o ake iuhi imatotoguwa de aku o oho ka sidutu ikakali yamake." 	 کسی‌که به من ایمان آورد، چنانکه کتاب می‌گوید، از بطن او نهرهای آب زنده جاری خواهد شد.»


Waaka komagena, sababu o Musa awi sininga ma dakolo to una awi nyawa o Israelka done asa yasahe, o Gikimoi Awi edekati asa wipake una la wasisupu ona o sangisara ma rabano. Duma ona yasahewa. 	 پس گمان برد که بردرانش خواهند فهمید که خدا به‌دست او ایشان را نجات خواهد داد. امانفهمیدند.


"Jou, ngaroko lo tosone, duma qadoohawa. Ngohi ai sininga asa isanangi, sababu Ngona Ani jaji gena isiganapuka. 	 «الحال‌ای خداوند بنده خود را رخصت می‌دهی، به سلامتی برحسب کلام خود.


So Ngohi manena tongamo de tosasi totemo, 'Ce! Kagena o Kanaan ma tona lo tahihikeka, igogou ona gena asa tasimahawa yowosa de yogoge dede Ngohi.' " 	 تا درخشم خود قسم خوردم که به آرامی من داخل نخواهند شد.»


O ngihi magena ma rabaka kanaga o manyanyi yatutupu ma riho o guracino de lo o Gikimoi Awi jaji ma borua isilape de o guraci. De o borua magena ma rabaka kanaga o momolo moi o guracino ma ngale o ino manna kagena yadiahi, de o Harum awi didiki iqoqoma itotoorika, de lo o teto o leta sinoto ma qokuku yalefo o sulo ngai mogiowo o Gikimoino. 	 که در آن بود مجمره زرین و تابوت شهادت که همه اطرافش به طلا آراسته بود؛ و در آن بود حقه طلا که پر از من بود و عصای هارون که شکوفه آورده بود و دو لوح عهد.


De o Gikimoi de Awi kuasa aku ngini winidogo o bi moi-moi qaloloha gena qangodu, so nginika o kia naga ikurangi gena qangodu niamake sidago nia kurangi moi lo asa ihiwa. La o bi loha moi-moi gena qangodu ngini aku niaaka ma ngale o nyawa niariwo. 	 ولی خدا قادر است که هر نعمتی را برای شما بیفزایدتا همیشه در هر امری کفایت کامل داشته، برای هر عمل نیکو افزوده شوید.


Ngini nitemo, Ngohi o bi toka todusu de o Beelzebul ma kuasa. Duma kanaga lo nia dodiao masirete ona lo o bi toka yadusu. So idodooha, ona gena de o kuasa kiano so asa aku o bi toka yodusu. Igogou, de o kuasa o Gikimoino. So de nia dodiao manga manara gena isinako itiai to ngini nia galaki ikokulai magena de ma sala. 	 پس اگرمن دیوها را به وساطت بعلزبول بیرون می‌کنم، پسران شما به وساطت که آنها را بیرون می‌کنند؟ از اینجهت ایشان داوران بر شما خواهند بود.


Komagena so o Gerasa ma daera ma nyawa gena asa o Yesus iwigolo wosupu manga dokuno, sababu ona magena foloi yomodo. So Una o deruku wopaneka, de o talaga ma sonongano woliho kali. 	 پس تمام خلق مرزوبوم جدریان از او خواهش نمودند که از نزد ایشان روانه شود، زیرا خوفی شدید بر ایشان مستولی شده بود. پس او به کشتی سوار شده مراجعت نمود.


o Gikimoi Awi Tahuka una wowosa so o roti o Gikimoika isisusuba gena waqehe de waoqoka. Ena momongo, idadiwa nako pamote to ngone nanga agama ma bobita, cawali o bi imam aku o roti magena yaoqo. Duma o Daud waoqoka, de to una awi nyawa lo wahike so yaoqoka. 	 که چگونه به خانه خدا درآمده نان تقدمه را گرفته بخورد و به رفقای خود نیز داد که خوردن آن جز به کهنه روا نیست.»


So de una wosihaja gena ma sononga itura o ngekoku, so o namo yahino de yaoqoka. 	 و چون تخم می‌پاشید، قدری بر راه ریخته شده، مرغان هوا آمده آنها را برچیدند.


Qabolo de o Yesus Awi muri-muri de lo o nyawa yadadalaka watemo, 	 آنگاه عیسی آن جماعت و شاگردان خود را خطاب کرده،


de to Una Awi lako yapokuka, de yotemo, "Hika, nakoso Ngona o nabi moi, nomisingangasu naguuna woningapo!" 	 و چشم او را بسته طپانچه بر رویش زدند و از وی سوال کرده، گفتند: «نبوت کن که تو را زده است؟»


So kagena imasidiado o Misia ma daera ma batika, de to ona manga edekati asa itagi yakahika o Bitinia ma daeraka, duma o Yesus Awi Gurumi wasimahawa ona kagena yakahika. 	 پس به میسیا آمده، سعی نمودندکه به بطینیا بروند، لیکن روح عیسی ایشان رااجازت نداد.


Kanaga o piricaya ma jarita de maenasi so ngohi aku tinidedemo nginika, duma ai orasi gena asa ipasaka. Duma ngohi tosingangasu waasi o Gideon, o Barak, o Simson, o Yefta, o Daud, o Samuel de lo o bi nabi ma binuka ona magena yangodu manga jarita. 	 و دیگر‌چه گویم؟ زیرا که وقت مرا کفاف نمی دهد که از جدعون و باراق و شمشون و یفتاح و داود و سموئیل و انبیا اخبار نمایم،


Duma Una wosango wotemo, "Kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilefoka, 'Nako o bi nyawa gena upa ka cawali o ino so ioho.' " 	 عیسی در جواب وی گفت: «مکتوب است که انسان به نان فقط زیست نمی کند، بلکه به هر کلمه خدا.»


O wange moiku o Sabat ma wangeli, de o Yesus wotagi wowosa o Yahudika manga puji ma tahuka de wodoto. De kagena o nyawa moi awi gia ma girina isoneka. 	 و در سبت دیگر به کنیسه درآمده تعلیم می‌داد و در آنجا مردی بود که دست راستش خشک بود.


Una womidedemo ngomika gena igogou ngini kanaga dede o Gurumi Qatetebi ma buturu so niadodara o nyawaka. 	 و او ما را نیز ازمحبت شما که در روح است خبر داد.


Hika nomataika kudahu nouti, de upa naroraka la notagi nomote ona, sababu Ngohi manena qabolo asa tasuloka ona yahino." 	 پس برخاسته، پایین شو و همراه ایشان برو و هیچ شک مبر زیرا که من ایشان را فرستادم.»


So de o tamo magena qaosaka, gila-gila o nyawa una magena wautu sababu o gugutu ma orasi yaadoka." 	 و چون ثمر رسید، فور داس را بکار می‌برد زیرا که وقت حصاد رسیده است.»


De o wange he qamaqa-maqa de o Yesus wokahika waasi onaka, so Awi muri-muri o talagaku youti. De o deruku yopane itemo o talaga ma sonongaka yoside, o Kapernaum ma dokuka itagi. O wange itumuka so qaputuka, de ona imajoboka. 	 و به کشتی سوار شده به آن طرف دریا به کفرناحوم روانه شدند. و چون تاریک شدعیسی هنوز نزد ایشان نیامده بود.


Timotius tonisiboboso. Ngohi, Paulus, o surati tolefo ngonaka. Kanaga nanga Gikimoi Awi dupa so wositatapu ngohi maro o Yesus Kristus Awi sosulo moi la tosihabari o nyawaka. Sababu o Gikimoi Awi jaji ngoneka, nakoso to ngone nanga oho ma rabaka imarimoi dede o Yesus Kristus, done asa pooho ka sidutu ikakali. 	 پولس به اراده خدا رسول مسیح عیسی، برحسب وعده حیاتی که در مسیح عیسی است،


Ena gena o nyawa ibipipilo imasigeleloka, ibilulugu itagika, yabipapado yalohaka, de yabitotopongo imasigiseka, de isosone yasioho kali de lo o habari qaloloha isihabari o bi nyawa isususaka. 	 که کوران بینا می‌گردند و لنگان به رفتار می‌آیندو ابرصان طاهر و کران شنوا و مردگان زنده می‌شوند و فقیران بشارت می‌شنوند؛


Upa sidago cawali o kia naga qaloloha ka to ngone nanga rohe masireteka aku ngone paaka, duma ngone lo bilasu paaka o kia naga qaloloha ma meta o nyawa ma somoaka. 	 هرکس نفع خود را نجوید، بلکه نفع دیگری را.


De lo ngone maro dede ma Kristus pomatekesikosone, so ngone lo popiricaya igogou done asa kanaga dede Una pomatekesikooho. 	 پس هرگاه با مسیح مردیم، یقین می‌دانیم که با اوزیست هم خواهیم کرد.


Qangodu idadadika magena nagala ma deka o taungu 450. Magena qaboloka, de o Gikimoi watide o kapita so imateketotagali sidago ma orasi ma nabi Samuel ona wapareta. 	 و بعد از آن بدیشان داوران داد تا زمان سموئیل نبی.


Magena imatero maro ngohi ai ngongano foloi ilamo gena, ngohi manena o orasi moi lo upa he imaqe. De ngohi ka ma nonomasi sidago lo o orasi manena bai tooho bai lo tosone gena, ngohi de ai baranika tobicara de taaka la ma Kristus bilasu wisihoromati. 	 برحسب انتظار و امید من که در هیچ‌چیزخجالت نخواهم کشید، بلکه در کمال دلیری، چنانکه همیشه، الان نیز مسیح در بدن من جلال خواهد یافت، خواه در حیات و خواه در موت.


De bilasu ngini de nia dodiao ipipiricaya nimatekesikoboso imatero maro nia kusi-kusi. De bilasu niodupa de niqoma nimatekekohoromati moi de moika. 	 با محبت برادرانه یکدیگر رادوست دارید و هر یک دیگری را بیشتر از خوداکرام بنماید.


Nakoso ma ngale o dodoto manena o nyawa la kanaga yodupa imatekesikoholu, de ona magena tadedemo cawali ai demo moi: ena gena, to ngone de lo to Gikimoi Awi gogobu yangodu lo nanga adati de nanga galepu pamomote magena o ngopeqeka la kanaga o sumbayang ma rabaka, ona magena bilasu manga sahe yatalakeka. Nanga adati eko nanga galepu ma somoa lo ihiwaka. 	 و اگر کسی ستیزه گر باشد، ما وکلیساهای خدا را چنین عادتی نیست.


Duma ngini niasidoto o nyawaka: Ngone nanga baba de nanga awa upa he pahoromati de pariwo, hitilahi nanga dodihimoka potemo, 'Ai baba de ai awa, ngaroko o pipi ngohi bilasu tinihike nginika, magena ka to ngohi ai suba o Gikimoika.' Ma ngale de to ngini nia dodoto masirete aku ngini gena niacoho nia adati de nia galepu, duma o Gikimoi Awi demo de Awi bobita ngini niapalako de nisidoohawa. 	 و پدر یا مادرخود را بعد از آن احترام نمی نماید. پس به تقلیدخود، حکم خدا را باطل نموده‌اید.


Kanaga o nyawa moi awi ronga o Yohanes. Una magena o Gikimoi wisulo so wahino. 	 شخصی از جانب خدا فرستاده شد که اسمش یحیی بود؛


So kagena de o Yesus wosango wotemo, "Ngohi tobicara gena kanaga o doku, de o soa, de lo o bi duniaka ma nyawa he yangodu gena manga simaka. De Ngohi lo todoto salalu o puji ma bi tahuka eko o Gikimoi Awi Tahuka, sidago lo o kiaka bato o Yahudika ma nyawa manga dodolomu ma rihoka. Ngohi manena o kia naga tobicara gena taihuwa de lo tosipongowa. 	 عیسی به او جواب داد که «من به جهان آشکارا سخن گفته‌ام. من هر وقت درکنیسه و در هیکل، جایی که همه یهودیان پیوسته جمع می‌شدند، تعلیم می‌دادم و در خفا چیزی نگفته‌ام.


Duma o Pilatus wotemo onaka, "Asitagala! Awi dorou o kia." Duma ona ifoloi imatotoore, "Bilasu iwisidasangahadi!" 	 پیلاطس بدیشان گفت: «چرا؟ چه بدی کرده است؟» ایشان بیشتر فریاد برآوردند که «او را مصلوب کن.»


O duniaku wiumoka, de ngohi toise o sorogaka o ili ilalamo moi itemo, "Manena ma orasi yaado nanga Gikimoi Awi nyawa masirete wadodara de wasisalamati. Awi kuasa he foloisi ilamo kagena asa Una wisitatapuka ma ngale o dunia ma bi doku qangoduka wokolano. Awi Salamati ma Kolano lo Una wikuasa wosidumuka. Sababu wokokalaki o wange de o putu o Gikimoi Awi simaka wakalaki nanga dodiao ipipiricaya so una magena o sorogano wiumoka. 	 و آوازی بلند در آسمان شنیدم که می‌گوید: «اکنون نجات و قوت و سلطنت خدای ما و قدرت مسیح او ظاهر شد زیرا که آن مدعی برادران ما که شبانه‌روز در حضور خدای ما برایشان دعوی می‌کند، به زیر افکنده شد.


De o kuasa ilalamo o rasul ona magena yosingangasu igogou o Jou Yesus wooho kali o sone ma rabano, so o Gikimoi Awi laha foloisi wasidumu onaka. 	 و رسولان به قوت عظیم به قیامت عیسی خداوند شهادت می‌دادند و فیضی عظیم برهمگی ایشان بود.


Ngohi todupa komagena, sababu kanaga ibabalo yapereki waasi gena ma Kristus iwisigise kawa de manga sigogise cawali ka o Ibliska. 	 زیرا که بعضی برگشتندبه عقب شیطان.


O dodoto ikokulai magena o nyawa yodoto so asa yatodamatoko de manga laqe isago, de ona manga sininga ma rabaka itemo manga sala ihiwa. De manga demo komagena ona imatero maro o nyawa moi de awi siri qatubuso, duma una he wamalo kawa. 	 به ریاکاری دروغگویان که ضمایر خود را داغ کرده‌اند؛


O nyawa isususa kanaga o wange isigeto-geto igoge to ngini nia sidongirabaka, duma iteka kawa de Ngohi manena asa ihiwaka." 	 زیرا که فقرا همیشه با شما می‌باشند و امامن همه وقت با شما نیستم.»


Ona ngohi igolowa, duma o Yakobus, o Petrus, de lo o Yohanes ona magena asa igogou inako ka o Gikimoi ngohi woipiricaya so o habari qaloloha gena woihike ngohika, ma ngale totagi tosihabari o bi nyawa o Yahudika yasowo. Gena ka imatero wisipiricaya o Petruska so o habari qaloloha gena wihikeli unaka, ma ngale wotagi wosihabari o Yahudi ma nyawaka. 	 بلکه به خلاف آن، چون دیدند که بشارت نامختونان به من سپرده شد، چنانکه بشارت مختونان به پطرس،


O Farisika ma nyawa yamuruo naga yahino kali, de manga edekati Una Awi sala yasari so itemo, "Mote nanga agama ma bobita, aku o nyawa manga peqeka yaholu?" 	 آنگاه فریسیان پیش آمده، از روی امتحان ازاو سوال نمودند که «آیا مرد را طلاق دادن زن خویش جایز است.»


Ma nonomaka o gilalo moi awi nagi o pipi gena idala icarawa una magena wisirisima ma kolanoka. 	 وچون شروع به حساب نمود، شخصی را نزد اوآوردند که ده هزار قنطار به او بدهکار بود.


Mutuwade o bi gianongoru, bilasu minisihabari nginika la aku nianako ma ngale o Yesus Una magena o ngeko so kanaga nia dorou lo aku o Gikimoi wosiapongu. 	 «پس‌ای برادران عزیز، شما را معلوم باد که به وساطت او به شما از آمرزش گناهان اعلام می‌شود.


o orasi manena ona magena asa yamake foloi idala. Ona asa yamake ma giliho sidago ma para o ratu moi to ona manga tahu, manga gianongoru, manga awabira, manga awa, manga ngopa-ngopa, manga doro, de o moi-moi o duniaka de komagena lo o sangisara. De ma orasi ma simaka asa o nyawa ona magena yamake ma fanggali o oho qaloloha de ikokakali. 	 جزاینکه الحال در این زمان صد چندان یابد ازخانه‌ها و برادران و خواهران و مادران و فرزندان و املاک با زحمات، و در عالم آینده حیات جاودانی را.


Wosangoka, de awi toka gena igolo o Yesuska, la upa wadusu la ikahuku o sone ma riho iluluku-lukuku. 	 واز او استدعا کردند که ایشان را نفرماید که به هاویه روند.


Nakoso koloko ngini kanaga nigogilalo de o Gikimoi winiaso so ma Kristus niwipiricayaka, upa he nia sininga isusa. Magena qadoohawa. Duma nakoso ma dongoho niamake la aku nidadi nipalako, de hika nidadi nipalako bai! 	 اگر در غلامی خوانده شدی تو را باکی نباشد، بلکه اگر هم می‌توانی آزاد شوی، آن را اولی تر استعمال کن.


O nyawa nagoona Ngohi idodarawa, ona magena o kia naga Ngohi tasusuloka asa iholu yaaka. De to Ngohi Ai demo niiise magena ka to Ngohi Ai demo gena komagenawa, duma magena lo Ai Baba Awi demo, Una gena Ngohi woisulo so tahino. 	 و آنکه مرا محبت ننماید، کلام مرا حفظ نمی کند؛ و کلامی که می‌شنوید از من نیست بلکه از پدری است که مرافرستاد.


Duma o Yesus wanakoka kanaga ma Baba Gikimoi wihike qabolo Unaka o kuasa so aku o bi moi-moi qangodu wapareta, de Una lo wanakoka Awi sihino o Gikimoino so kanaga asa woliho Unaka. 	 عیسی با اینکه می‌دانست که پدر همه‌چیز را به‌دست او داده است و از نزد خدا آمده و به‌جانب خدا می‌رود،


Qabolo de o Yesus wotemo o ade-ade ngai sinotoli, "O nyawa moi lo pamakewa o baju qamomanalo de asa isitapa de o baro qamomuane. Sababu ma dadapa qamomuane magena isilia sidago o baju qamomanalo magena itola so yaraca, de lo ma dadapa gena o baju qamomanaloka asa panano qatorou. 	 و مثلی برای ایشان آورد که «هیچ‌کس پارچه‌ای از جامه نو را بر جامه کهنه وصله نمی کند والا آن نو را پاره کند و وصله‌ای که از نوگرفته شد نیز در خور آن کهنه نبود.


De lo nakoso o riho moika la nitulu, de ona ngini iniholu sidago o habari qaloloha magena lo yoise iholu, o riho magena niodongosa. Duma nia qohu ma gaapo niapari kasi la imaaka o nonako moi onaka, igogou ona magena de manga fajaka o Gikimoi Awi simaka." 	 و هر‌که شما را نپذیرد، وقتی که از آن شهر بیرون شوید خاک پایهای خود را نیزبیفشانید تا بر ایشان شهادتی شود.»


Ngaroko, ona manga manara komagena lo ngomi miahairaniwa, sababu o Iblis masirete aku womatagali la wodadi de womasitero maro o malaikat moi o sorogano o nita waaaho. 	 و عجب نیست، چونکه خودشیطان هم خویشتن را به فرشته نور مشابه می‌سازد.


Qabolo de ona magena moi-moika yahike de yasitoku o juba qaaare. Qabolo de ibeseso onaka o orasi ma cunu itamahasi, sidago ona manga dodiao o Gikimoi Awi sosulo-sosulo gena yatooma kali la manga dala gena itiai yamote maro o Gikimoi wositatapuka. 	 و به هر یکی از ایشان جامه‌ای سفید داده شد و به ایشان گفته شد که اندکی دیگر آرامی نمایند تا عدد همقطاران که مثل ایشان کشته خواهند شد، تمام شود.


Ma para ma dala ngohi ai dodagi ma rabaka tobodito. Kanaga o bi nguuhi. Kanaga o nyawa ikokoora. Kanaga o Yahudika ma nyawa de lo o Yahudika ma nyawa yasowo gena ngohi isangisara. Kanaga ngohi tobodito o bi dokuka, de o doku ma soaka, de lo o teoka. Kanaga lo ngohi tobodito o bi nyawa manga sidongirabaka kiaka isihaga itemo ona o nyawa ipipiricaya. 	 درسفرها بارها؛ در خطرهای نهرها؛ در خطرهای دزدان؛ در خطرها از قوم خود و در خطرها ازامت‌ها؛ در خطرها در شهر؛ در خطرها دربیابان؛ در خطرها در دریا؛ در خطرها در میان برادران کذبه؛


Kagena de Una wasibicara o nyawa yangoduka wotemo, "O nyawa nagoona la imote Ngohi, bilasu imahadoku so manga dupa moi-moi manga sininga ma rabaka yapalako la imote-mote Ngohi, de qadoohawa nakoso o sangisara yamoku ma bati yosone. 	 پس به همه گفت: «اگر کسی بخواهد مراپیروی کند می‌باید نفس خود را انکار نموده، صلیب خود را هر روزه بردارد و مرا متابعت کند.


Nakoso o nyawa o Jou Yesus iwipipiricayaka, de kanaga maro o gilalo so manga tona masirete ihiwa so bilasu o nyawa ma somoa una awi tonaka imanara la manga oho yamake, gena bilasu ona yangodu imanako la o tona ma duhutu una magena ka iwihoromati o orasi isigeto-geto. La ma ngale o Gikimoi Awi ronga de to ngone nanga dodoto itotiai upa o nyawa isidemo qatorou. 	 آنانی که غلامان زیر یوغ می‌باشند، آقایان خویش را لایق کمال احترام بدانند که مبادانام و تعلیم خدا بد گفته شود.


Ai dodiao tinidododara, ma sababu o bi moi-moi magegena ngini niodamahasi, so ngohi tongongano bilasu nikaeli la asa niodupa niaaka de niamote o bi moi-moi o kia o Gikimoi wodudupa, ma ngale ma wange magena yaado done Una aku wotemo ngini moi-moika, "Ngona manena ani dorou iqoqoma gena moi lo ihiwa de lo tonisisala kawa, so igogou aku pomatekerimoi." 	 لهذا‌ای حبیبان، چون انتظار این چیزها رامی کشید، جد و جهد نمایید تا نزد او بی‌داغ و بی عیب در سلامتی یافت شوید.


Duma o Yesus wotemo unaka, "He, Yudas! So de ani hame gena ngona nodupa noisiija Ngohi, o Nyawa ma Duhutu!" 	 و عیسی بدو گفت: «ای یهودا آیا به بوسه پسر انسان را تسلیم می‌کنی؟»


sababu una ngomi o Yahudika ma nyawa womidodara, de lo o pipi womihike ngomika la ma ngale mia puji ma tahu isigoko." 	 زیرا قوم ما را دوست می‌دارد و خودبرای ما کنیسه را ساخت.»


La o nyawa nagoona yopiricayawa o Gikimoi Awi habari qaloloha, done wafanggali de o dorou. Duma o nyawa nagoona yopiricaya o Gikimoi Awi habari qaloloha de yaoosika, done o salamati yamake. 	 هر‌که ایمان آورده، تعمید یابد نجات یابد و اما هر‌که ایمان نیاورد بر او حکم خواهد شد.


So upa nitemo sababu o Jou Yesus Kristus wahino waasi ma sinotoka, nagala o Jou Gikimoi wisimaha waasi de wosidatusi Awi jaji gena wosiganapu. Ngaroko kanaga o nyawa itemo komagena, duma ngini bilasu nianako cawali to Una Awi sabari nginika so Awi jaji gena wosiganapu waasi. Upa lo o nyawa moi bilasu isisa, duma wodupa o nyawa yangodu manga dorouno imatoba de imatoduba kasi. 	 خداوند در وعده خودتاخیر نمی نماید چنانکه بعضی تاخیرمی پندارند، بلکه بر شما تحمل می‌نماید چون نمی خواهد که کسی هلاک گردد بلکه همه به توبه گرایند.


So nakoso igogou o Gikimoi o nyawa o soneno wasioho kali gena qasowo, de igogou o nyawa la kanaga yaosi isitagali o nyawa isosone, gena ma faida he ihiwa bai! Awadede! Nako komagena, magena de ma ngale upa he ma gogosi isitagali isosone yaaka komagena. 	 والا آنانی که برای مردگان تعمید می‌یابندچکنند؟ هرگاه مردگان مطلق برنمی خیزند، پس چرا برای ایشان تعمید می‌گیرند؟


Duma igogou o kia naga moi lo upa idadi nginika, nia hutu nia saheka ngai moi lo done asa isisawa. 	 ولکن مویی از سر شما گم نخواهد شد.


De Una o ngopeqeka muna magenaka wotemoli, "He, Ai awa! Sababu ngona noipiricaya so ngona ani dorou nisalamatika. Notagi de upa nohawateri sababu to ngona ani dorou ihiwaka." 	 پس به آن زن گفت: «ایمانت تو را نجات داده است به سلامتی روانه شو.»


La ma ngale o nyawa, ona magena o demo itotiai de itetero gena yoholu yapiricaya de lo manga sininga ma rabaka isisanangi la o moi-moi qatotorou ka yaaka, ona magena yangodu asa manga dorou ma sopo o Gikimoi wahiri gena igogou bilasu yasifanggali de lo o dorou. 	 و تا فتوایی شود بر همه کسانی که راستی را باور نکردند بلکه به ناراستی شاد شدند.


O Farisika ma nyawa kanaga yakelelo de yodupawa so itemo Unaka, "Ce! Ani muri-muri gena, igogou o agama ma bobita yatilakuka, sababu o Sabat ma wange de pomanara gena to ngone nanga boboso." 	 اما فریسیان چون این را دیدند، بدوگفتند: «اینک شاگردان تو عملی می‌کنند که کردن آن در سبت جایز نیست.»


De ngini nitagi upa lo ma ngale o nyawa o baju qaloloha womasitibaku la niwikelelo bai! O nyawa la kanaga de manga baju qaloloha, ona magena bilasu o kolano manga bi kadato ma rabaka. 	 بلکه بجهت دیدن چه چیز بیرون شدید؟ آیا مردی را که لباس فاخر در بر دارد؟ اینک آنانی که رخت فاخر می‌پوشند در خانه های پادشاهان می‌باشند.


O Kornelius womaginano o malaikat magenaka de wimodo so wotemo, "Baba, o kia naga." O malaikat magena isango itemo, "To ngona ani sumbayang o Gikimoi woiseka de ani roriwo o nyawa isususaka gena wakeleloka, so wodupa wafanggali ngonaka. 	 آنگاه او بر وی نیک نگریسته و ترسان گشته، گفت: «چیست‌ای خداوند؟» به وی گفت: «دعاها و صدقات تو بجهت یادگاری به نزد خدا برآمد.


Ngaroko o Gikimoi wakutuku o bi nyawa yangodu nakoso ona o Yahudika manga bobita o Gikimoino yaakawa, duma nakoso ngone la kanaga o Yahudika manga bobita o Gikimoino pamotewa, tanu Una upa wonakutuku. Sababu ma Kristus Una magena asa to ngone nanga kutuku ma dagali, so ngaroko o bobita o Gikimoino itemoka, duma asa ngone inakutuku kawa de kanaga o bobita gena inapalakoka. Gena igogou sababu iqoqoma o Musa walefoka wotemo, "O nyawa nakoso yatooma o sangahadika, de Gikimoi asa ona magena wakutuku qaboloka." 	 مسیح، ما را ازلعنت شریعت فدا کرد چونکه در راه ما لعنت شد، چنانکه مکتوب است «ملعون است هرکه بر دارآویخته شود.»


Magena de ma deka o taungu moi de ma sononga o Paulus o Korintuska wogoge de wadoto onaka o Gikimoi Awi habari ma ngale o Yesus. 	 پس مدت یک سال و شش ماه توقف نموده، ایشان را به کلام خدا تعلیم می‌داد.


O orasi magena de asa o nyawa ma dorou de lo o Gikimoi Awi demo wahoholu gena o Gikimoi iwisimane. De o nyawa ma dorou una magena witooma de ka cawali o Jou Yesus Awi sulo so ka o demo o dola moi de witoomaka, de o orasi magenaka Una wahino de Awi muliaka la ma ngale o nyawa ma dorou una magena awi buturu lo isisaka. 	 آنگاه آن بی‌دین ظاهر خواهد شدکه عیسی خداوند او را به نفس دهان خود هلاک خواهد کرد و به تجلی ظهور خویش، او را نابودخواهد ساخت؛


Nakoso o ngopeqeka moi ma Kristus mowipipiricayaka de kanaga ami tahu ma rabaka la ibabalo moi mogoge gena, upa sidago muna motemo o gogobu bilasu imiaturu. Duma bilasu muna masirete momasiaturu de momariwo, la ma ngale ibabalo ma binuka igogou ona imatengoka so manga susa ilamo gena, o gogobu asa ona yasiaturu de yariwo la manga oho upa isusa. 	 اگر مرد یا زن مومن، بیوه هادارد ایشان را بپرورد و بار بر کلیسا ننهد تا آنانی راکه فی الحقیقت بیوه باشند، پرورش نماید.


o Simeon, o Lewi, o Isakhar, 	 و از سبط شمعون دوازده هزار؛ و از سبط لاوی دوازده هزار؛ و از سبط یساکار دوازده هزار؛


Ai dodiao nipipiricaya, nakoso ngohi manena de o nyawa itemo ngohi tadoto la ngone inangodu bilasu inasuna la nanga sininga itiai o Gikimoika, de magena ngohi tobicarawa. Nako tadoto komagena, de ngohi asa o nyawa he isisangisara kawa. Duma ngohi isisangisarasi, upa sababu tadoto o bobita o Gikimoino so o nyawa gena bilasu yamote, duma sababu tadotosi ma Kristus o sangahadika wosone so asa aku o nyawa manga sininga itotiai gena o Gikimoi waaka. 	 اما‌ای برادران اگر من تا به حال به ختنه موعظه می‌کردم، چرا جفا می‌دیدم؟ زیراکه در این صورت لغزش صلیب برداشته می‌شد.


So kagena de Una wasulo onaka, "Nitagi ma bati o bi doku o dunia ma ngoguka, de nisihabari o habari qaloloha o Gikimoino ma meta o dunia ma nyawaka. 	 پس بدیشان گفت: «در تمام عالم بروید وجمیع خلایق را به انجیل موعظه کنید.


Duma o nyawa nagoona la kanaga manga dodara ihiwa, ona magena dede o Gikimoi lo imatekerimoi waasi, sababu o Gikimoi Una magena Awi manara ma rabaka cawali ka o dodara waaka. 	 وکسی‌که محبت نمی نماید، خدا را نمی شناسدزیرا خدا محبت است.


Qabolo de o Yesus wotemo kali, "O Gikimoi wopareta maro o kolano moi gena, posiade-ade 	 و گفت: «به چه چیز ملکوت خدا را تشبیه کنیم و برای آن چه مثل بزنیم؟


Wosumbayang qaboloka, de Una womaokoye de wokahino Awi muri-murino, de wamake ona yakioloka, sababu ma ngale manga sininga foloi ipeleso so ona ikakadu poli. 	 پس از دعا برخاسته نزدشاگردان خود آمده ایشان را از حزن در خواب یافت.


So kagena de o rasul yasinoto magena o nonako yahike so manga gaapo manga qohu ma sohaka yapari gena ma ngale yasisitiari manga manara yaaka qabolo onaka, sababu o Yahudika ma nyawa kagena ipiricaya iholu. Qabolo de ona itagi o Ikonium ma kotaka. 	 و ایشان خاک پایهای خود را بر ایشان افشانده، به ایقونیه آمدند.و شاگردان پر از خوشی و روح‌القدس گردیدند.


Ngini o Farisika igogou nifuma! O Gikimoi lo kanaga nia rohe wosidadika, Una magena lo nia sininga wosidadili. Komagena so igogou wanako nakoso nia sininga lo qatebi de qaloha, eko hiwa. 	 ای احمقان آیا او که بیرون راآفرید، اندرون را نیز نیافرید؟


De o ake magena ma dateka kanaga o nyawa wopopanyake moi, una magena kagena wogogoge awi orasi ma deka o taungu moruwange de tupaangeka. 	 چون عیسی او را خوابیده دیدو دانست که مرض او طول کشیده است، بدوگفت: «آیا می‌خواهی شفا یابی؟»


Komagena so o Gikimoi Awi nyawa, ngaroko o sangisara ma rabaka, bilasu manga sabari ilamo o Gikimoi Awi demo yaaka de lo imatoguwa wipiricaya qaputuru o Yesus Kristuska. 	 در اینجاست صبر مقدسین که احکام خدا و ایمان عیسی را حفظ می‌نمایند.


To ngini nia salam de nia siboso lo tanu nimatekesidiado o nyawa moi de o nyawa moika. De kanena o Gikimoi Awi nyawa yangodu manga salam idala yosidingo nginika. 	 یکدیگر را به بوسه مقدسانه تحیت نمایید.جمیع مقدسان به شما سلام می‌رسانند.


O Mesirka manga cawaro moi-moi wisidotoka, de una magena o nyawa moi awi bicara qaloha komagena lo awi manara qaloha. 	 وموسی در تمامی حکمت اهل مصر تربیت یافته، در قول و فعل قوی گشت.


de itemo, 'Ngomi misuling ma ngale nginika, duma ngini niholu niselo. Ngomi minyanyi o sone ma guule nginika, duma ngini niholu niari.' 	 می‌گویند: "برای شما نی نواختیم، رقص نکردید؛ نوحه گری کردیم، سینه نزدید."


O Yesus wotemo maro komagena, de kanaga o nyawa manga sidongirabano o ngopeqeka moi momaili-ili motemo, "Igogou, o ngopeqeka la kanaga Ngona monisibuoka de lo monisusuka, muna magena igogou mosanangi bai!" 	 چون او این سخنان را می‌گفت، زنی از آن میان به آواز بلند وی را گفت «خوشابحال آن رحمی که تو را حمل کرد و پستانهایی که مکیدی.»


Upa sidago o kia naga moi lo nimakahagi, ka cawali bilasu ngini nimatekedodara moi de moika. O nyawa la kanaga o nyawaka yadodara, ona magena o Gikimoi Awi bobita o Musa walelefoka gena qangodu yaaka qaboloka. 	 مدیون احدی به چیزی مشوید جز به محبت نمودن با یکدیگر، زیرا کسی‌که دیگری رامحبت نماید شریعت را به‌جا آورده باشد.


Kagena de o nyawa magena womaginano awi simaka de wotemo, "Iya, ngohi o nyawa takelelo, duma maro ka o gota ma hutu itagi-tagi." 	 اوبالا نگریسته، گفت: «مردمان را خرامان، چون درختها می‌بینم.»


Magegena de o Farisi ma nyawa wakelelo o kia naga o ngopeqeka muna magena maaka, de una awi sininga ma rabaka asa wotemo, "Nakoso o nyawa Una magena igogou o nabi moi, de Una aku wominako o ngopeqeka muna magena de ami manara qatotorou de womasimahawa Awi rohe mapaqa." 	 چون فریسی‌ای که از او وعده خواسته بوداین را بدید، با خود می‌گفت که «این شخص اگرنبی بودی هرآینه دانستی که این کدام و چگونه زن است که او را لمس می‌کند، زیرا گناهکاری است.»


Komagena waaka la ma ngale maro o bobita Unano inadotoka, komagena ngone paaka itiai, de ma ngale gena upa o dorou ma dupa nanga sininga ma rabaka posigise, duma podupa powisigise o Gurumi Qatetebika. 	 تا عدالت شریعت کامل گردد در مایانی که نه بحسب جسم بلکه برحسب روح رفتار می‌کنیم.


So o Paulus de o Silas imajobo kali de itagi o Tesalonika ma kotaka. De ona o Amfipolis ma kota de o Apolonia ma kota yatilaku, de asa imasidiado o Tesalonikaka, kiaka kanaga o Yahudika manga puji ma tahu moika. 	 و از امفپولس و اپلونیه گذشته، به تسالونیکی رسیدند که در آنجا کنیسه یهود بود.


Kagena de o Yesus Awi muri-muri wisano Unaka itemo, "Baba Guru, hika nomisingangasu muruoka asa o hali notetemo magena idadi. De lo nomisidumu o nonako o kia idadi nakoso ma orasi imasidiado." 	 و از او سوال نموده، گفتند: «ای استاد پس این امور کی واقع می‌شود وعلامت نزدیک شدن این وقایع چیست؟»


De o Paulus wotemo, "Ai gianongoru, ngohi towinakowa una magena ma Imam Wilalamo. Igogou, o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka lo isilefo qaboloka, 'Upa lo ngona ani roriri moi wonipopareta gena nowisimaqe.' " 	 پولس گفت: «ای برادران، ندانستم که رئیس کهنه است، زیرا مکتوب است حاکم قوم خود رابد مگوی.»


Kagena de o Gikimoi Awi Gurumi idahe ngohika ai sininga wapareta kali, so o malaikat una magena woingaho o tala ma qoku ikukuru-kuruye. De kagena woisidumu o kota ilalamo moi de kagena o dorou moi lo ihiwa, ena gena o Yerusalem ma kota o sorogaka de o Gikimoi wosigutiku. 	 آنگاه مرا در روح، به کوهی بزرگ بلند برد و شهر مقدس اورشلیم را به من نمود که از آسمان از جانب خدا نازل می‌شود،


De una wasano onaka, "O cako muruoka de ai ngopa wiloha." De ona yosango, "Kagunugo o cako moi o wange itotiai de awi sosahu isisaka." 	 پس از ایشان پرسید که در چه ساعت عافیت یافت. گفتند: «دیروز، در ساعت هفتم تب از او زایل گشت.»


So ma kolano woise, de una asa witoosa. So o nyawa wasulo itagi o gilalo ma dorou magena wiaso la una wahino de wisitemo unaka, 'Gilalo ma dorou! Ngona ani nagi qangodu tapikika, sababu ngona noibajaka. 	 آنگاه مولایش او راطلبیده، گفت: "ای غلام شریر، آیا تمام آن قرض را محض خواهش تو به تو نبخشیدم؟


Una Awi siningaka wamalo qatubuso de isangisara sidago lo Una bilasu wosumbayang. Una Awi galasahu imatero maro o au itutu-tutu o tonaku.)) 	 پس به مجاهده افتاده به سعی بلیغتردعا کرد، چنانکه عرق او مثل قطرات خون بود که بر زمین می‌ریخت.


De ngini manena nidadi to Ngohi Ai dodiaoka, nakoso igogou o kia naga tinisusuloka gena niodupa niaaka. 	 شما دوست من هستید اگر آنچه به شما حکم می‌کنم به‌جا آرید.