Nakoso magena itemo "wodola," gena ma ngale igogou iqoqoma Una gena o dipaka de asa wouti o dunia manenaku. 	 اما این صعود نمودچیست؟ جز اینکه اول نزول هم کرد به اسفل زمین.


Maro iqoqomaka o Musa waaka so nanga ete de nanga topora ona yaoqo o ino manna o tona ibobeleuka, imatero de o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, 'Una wahike onaka o roti o sorogano la ona aku yaoqo.' " 	 پدران ما دربیابان من را خوردند، چنانکه مکتوب است که ازآسمان بدیشان نان عطا کرد تا بخورند.»


Kagena de o nyawa yadadala yahino Unaka, de ona imatekebicara itemo, "Ngaroko o Yohanes waakawa o nonako ihahairani, duma awi demo moi-moi qangodu gena ma ngale Una manena igogou de itero." 	 وبسیاری نزد او آمده، گفتند که یحیی هیچ معجزه ننمود و لکن هر‌چه یحیی درباره این شخص گفت راست است.پس بسیاری در آنجا به او ایمان آوردند.


So Una wotemo onaka, "Niise la nianako. Ngone manena pokahie nanga meta o Yerusalem ma dokuka. So kagena pahika de o Nyawa ma Duhutu Ngohi manena asa isidoa to Ngohi Ai saturuka, ena gena o imam ma bi saheka de o bi guru agamaka, la isitatapu Ngohi manena bilasu isosone. Qabolo de Ngohi asa isidoa kali o nyawa ona magena o Yahudika ma nyawa yasowo, 	 که «اینک به اورشلیم می‌رویم و پسر انسان به‌دست روسای کهنه وکاتبان تسلیم شود و بر وی فتوای قتل دهند و اورا به امتها سپارند،


Ngomi gena migolo tanu ngini nimisumbayang o Gikimoika. Ngomi mianako to ngomi mia sininga gena ibolowo, sababu o bi moi-moi ma rabaka gena qangodu o kia naga itotiai magena ngomi miodupa miaaka. 	 برای ما دعا کنید زیرا ما را یقین است که ضمیر خالص داریم و می‌خواهیم در هر امر رفتارنیکو نماییم.


So yoise komagena, de ona imajobo o Yohanes iwidongosaku de o Yesus wimoteka. 	 و چون آن دو شاگرد کلام او را شنیدند، از پی عیسی روانه شدند.


sababu kanaga ai gianongoru yamotohasi. Nowisulo o Lazarus, la ma ngale ona magena wasisitiari la upa sidago ona lo yahino o sangisara ma riho manenano.' 	 زیرا که مرا پنج برادر است تا ایشان راآگاه سازد، مبادا ایشان نیز به این مکان عذاب بیایند.


Sababu o Gikimoi Awi pareta gena nakoso o nyawa kagena ma rabaka, de ona magena asa upa de manga demo bato, duma kanaga de manga kuasa o Gikimoino. 	 زیرا ملکوت خدا به زبان نیست بلکه در قوت است.چه خواهش دارید آیا با چوب نزد شما بیایم یا بامحبت و روح حلم؟


O orasi manena naga o Gikimoi wosidailako qaboloka, la o nyawa nagoona imatoba de imatodubawa, ona magena asa wasisangisara de o narakaku waumo. Gena maro o bi basu kanaga isidailako de ihadoku o gota ma hutu ma golaka eko ma ngutuka, so o bi gota la ma sopo qatotorou gena igogou done asa yatoqa de yaumo o uku isosora-sora ma rabaku." 	 و الان نیز تیشه بر ریشه درختان نهاده شده است، پس هر درختی که میوه نیکو نیاورد، بریده و در آتش افکنده می‌شود.»


O jara qasosawala moi isupu kali. De una kugena wopapane de wikuasaka so wotagi o nyawa o duniaka manga dame wakoora, ma ngale ona asa imateketooma. So una magenaka wihike o sumarangi ikakaku moi. 	 و اسبی دیگر، آتشگون بیرون آمد و سوارش را توانایی داده شده بود که سلامتی را از زمین بردارد و تا یکدیگررا بکشند؛ و به وی شمشیری بزرگ داده شد.


Duma to ngini nia manara moi-moi ma rabaka, ma dodagi gena bilasu niaaturu itiai de ifato qaloha. 	 لکن همه‌چیز به شایستگی و انتظام باشد.


Mutuwade, ai dodiao nipipiricaya, kiaka kanena ngohi ibuika ma ngale taaka o Jou Awi manara gena, tinibaja de togolo nginika la tanu ngini o kia naga moi-moi niaaka bilasu imatero maro o nyawa o Jou wahihirika yaaka. 	 لهذا من که در خداوند اسیر می‌باشم، ازشما استدعا دارم که به شایستگی آن دعوتی که به آن خوانده شده‌اید، رفتار کنید،


So o Nazaret ma doku wodongosa de wokahika o Zebulon de o Naftali ma daeraka o Galilea ma talaga ma dateka, so wogoge o Kapernaum ma dokuka. 	 و ناصره را ترک کرده، آمد و به کفرناحوم، به کناره دریا در حدودزبولون و نفتالیم ساکن شد.


Ngaroko niaaka komagenaka, duma Ngohi ngini tinisisalasi. Sababu ngini gena asa kanaga nia dongirabaka o ngopeqeka moi ongo Izebel, de muna masirete minisihaga motemo muna gena o Gikimoi Awi nabi moi. Muna magena nimimaha-maha so o dodoto ikokulai aku modoto. Komagena so masihagaka to Ngohi Ai sosulo-sosulo, sidago ona lo manga giki o gia isiaaka de ma ino isisusubaka gena yaoqo de o bi nyafusu ma dorou lo yaakaka. 	 لکن بحثی بر تو دارم که آن زن ایزابل نامی راراه می‌دهی که خود را نبیه می‌گوید و بندگان مراتعلیم داده، اغوا می‌کند که مرتکب زنا و خوردن قربانی های بتها بشوند.


Maro Ai Baba woidodara Ngohi, komagena lo Ngohi tinidodara nginika. Komagena so to Ngohi Ai dodara nginika gena tongongano ngini magena asa upa niodongosa duma niacoho niaamo-amo. 	 همچنان‌که پدر مرا محبت نمود، من نیز شما را محبت نمودم؛ در محبت من بمانید.


Mutuwade o bi nyawa ipipiricaya gena imatekerimoi la manga roriwo o pipi yosidingo manga dodiao ipipiricaya o Yudeaka igogoge, manga roriwo moi-moi ma lamo yamote de to ona manga aku masirete. 	 و شاگردان مصمم آن شدند که هر یک برحسب مقدور خود، اعانتی برای برادران ساکن یهودیه بفرستند.پس چنین کردند و آن را به‌دست برنابا و سولس نزد کشیشان روانه نمودند.


O Gikimoi o Israelka yodupa wisusuba gena Una wahirika to ona manga ete de manga topora la idadi o bangsa ilalamo moi, ma orasi ona igogogesi o Mesir ma dokuka maro ka o nyawa imasidododoguno. So de o Gikimoi Awi kuasa ona o Mesir ma dokuno wasisupuka, 	 خدای این قوم، اسرائیل، پدران ما را برگزیده، قوم را در غربت ایشان در زمین مصر سرافراز نمود و ایشان را به بازوی بلند از آنجا بیرون آورد؛


Duma o orasi manena ngini tinisingangasu igogou, Ngohi done o anggur manena taudo kawa, sidago ma orasi imasidiadoka o Gikimoi wodadi o kolano o dunia qamomuane ma rabaka, de asa Ngohi o anggur qamomuane taudo kali." 	 هرآینه به شما می‌گویم بعد از این ازعصیر انگور نخورم تا آن روزی که در ملکوت خدا آن را تازه بنوشم.


Komagena lo ona yototosi, de o arata yodesere, de yatobadalu, de o nyawa manga ronga ma dorou yogaka de lo yokokoora, ona magena lo yaakuwa iwosa o Gikimoi Awi paretaka. 	 و دزدان و طمعکاران و میگساران و فحاشان وستمگران وارث ملکوت خدا نخواهند شد.


So mononongoru moiseka, de muna gila-gila momaoko de motagi momatai-tai Unaka. 	 او چون این را بشنید، بزودی برخاسته، نزد او آمد.


Magena de ma baba una magena o kia naga moi wogolo la wosilefo, de kagena ma qokuka asa walefo, "Awi ronga gena o Yohanes." Ona yangodu yohairani. 	 او تخته‌ای خواسته بنوشت که «نام او یحیی است» و همه متعجب شدند.


Ma orasi he idumuka o Yesus Awi manara waaka, de o Yohanes asa woqomano wasihabari o Israel ma bi nyawa yangoduka nagoona imatoba de imatodubaka, de ona magena asa una waosi. 	 چون یحیی پیش ازآمدن او تمام قوم اسرائیل را به تعمید توبه موعظه نموده بود.


De ma sababu komagena so o Yahudika yamuruo naga yahino so ngohi itago o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka, de tanu ngohi itooma. 	 به‌سبب همین امور یهود مرا در هیکل گرفته، قصد قتل من کردند.


Igogou, ona la kanaga yogogilalo ma orasi o Jou waaso so ma Kristus wipiricayaka, ona magena ngaroko yogogilalo, duma manga dorouno o Jou Yesus asa wapalako. De lo ona la kanaga yogogilalowa ma orasi o Gikimoi waaso so ma Kristus wipiricayaka, ona magena yodadi maro yogogilaloka sababu ma Kristus iwileleani. 	 زیرا غلامی که در خداوند خوانده شده باشد، آزاد خداوند است؛ و همچنین شخصی آزاد که خوانده شد، غلام مسیح است.


Komagena so upa o Gikimoi Awi demo o nyawa isingongangasu gena nisiceke. 	 نبوتها را خوار مشمارید.


Duma nakoso kanaga o ngopeqeka moi ami roka mowidongosaka, de muna magena bilasu momasiroka kawa. Nako komagenawa, de muna bilasu momakiliho ami rokaka. De o roka bilasu upa ma peqeka womidongosa. 	 و اگر جدا شود، مجرد بماند یا با شوهر خودصلح کند؛ و مرد نیز زن خود را جدا نسازد.


Magena igogou, sababu o bi moi-moi qangodu gena o Gikimoi Una magena wosidadika de lo wapareta, so kanaga ka iohosi la ma ngale o moi-moi iooho magena asa Una Awi ronga isilamo. Tanu Una magegena o nyawa inangodu wisigiliri ka sidutu ikakali. Amin. 	 زیرا که از او و به او و تا او همه‌چیز است؛ و او را تا ابدالاباد جلال باد، آمین.


So o nyawa ona kanaga wopipilo awi tahu ma dateka igogoge, ona magena de lo o nyawa ona ma nonomasi iwikeleloka una gena o ngeko ma dateka wogogolo, ona magena lo imatekekasano itemo, "Una magena ma nonomasi de wopiloka, eh? Komagena lo iqomaka ngone powikelelo una o ngeko ma dateka de wogogolo." 	 پس همسایگان و کسانی که او را پیش از آن در حالت کوری دیده بودند، گفتند: «آیا این آن نیست که می‌نشست و گدایی می‌کرد؟»


De lo woleleleani moi kanaga o cala sinoto wamake, una magena lo wahino de wotemo, 'Tuangi, iqomaka o cala sinoto noisidodogu ngohika. Nanano, maena ma dogo ena gena o cala sinotoli.' 	 وصاحب دو قنطار نیز آمده، گفت: ای آقا دو قنطارتسلیم من نمودی، اینک دو قنطار دیگر سودیافته‌ام.


So ongo Maria kagena mogogogesi de ongo Elisabet ma deka o ngoosa saange, qabolo de asa moliho ami tahuka. 	 و مریم قریب به سه ماه نزد وی ماند. پس به خانه خود مراجعت کرد.


Hika tosiade-ade. Ngaroko ngohi kanaga o dunia ma nyawa manga bahasa de lo o malaikat manga bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino gena aku tosibicara, duma ai dodara o nyawaka gena ihiwa, de to ngohi ai demo moi-moi gena qangodu asa ma faida ihiwa. So ai demo moi-moi gena kanaga imatero maro ka o lipa eko o gosoma ma ili iqoqo-qoqo gena ma ngale lo ihiwa. 	 اگر به زبانهای مردم و فرشتگان سخن گویم و محبت نداشته باشم، مثل نحاس صدادهنده و سنج فغان کننده شده‌ام.


Duma ngomi miside isusa, sababu o paro mia simano so mia deru lo itagi mehe-mehe sidago ma bati o wange muruo naga de asa ngomi miuti o Knidus ma bobaneka. De kagena lo o paro mia simanoli so miaakuwa miside o wange ma dumusa, so ka miside o koresaraye so mitola mikahika o Salmone ma dotoka, ma ngale o Kreta ma guraka mimasidutulu la o paro upa midahe. 	 و چند روز به آهستگی رفته، به قنیدس به مشقت رسیدیم و چون باد مخالف مامی بود، در زیر کریت نزدیک سلمونی راندیم،


De ma ngale o habari qaloloha magegena so ngini aku nia dorouno nisisalamati, hitilahi ngini nimasigocoho qaputuru o demo kiaka ngohi tinisihohabari nginika. Upa sidago to ngini nia piricaya gena ma faida ihiwa. 	 وبوسیله آن نیز نجات می‌یابید، به شرطی که آن کلامی را که به شما بشارت دادم، محکم نگاه دارید والا عبث ایمان آوردید.


So Una wotemo onaka, "O kia ngini niananakowa sidago o orasi manena, gena o Gikimoi winihiri la winihike o ade-ade ma ngale, so qangodu aku nianako ma ngale idodooha Una wokolano de wopareta. Duma nakoso o nyawa Ngohi imomote waasi gena bilasu de Ai ade-ade tadoto, ma ngale o demo o kia naga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka magena asa isiganapu, ena gena, 'ona magena ka de manga lakoka, duma ma ngale gena yasahewa, de lo cawali de manga ngauka, duma imasihodawa.' " 	 گفت: «شما رادانستن اسرار ملکوت خدا عطا شده است و لیکن دیگران را به واسطه مثلها، تا نگریسته نبینند وشنیده درک نکنند.


upa nia sininga niatogoi maro nia ete de nia topora iqoqomaka so ona Ngohi iholu, ma orasi o Musa o Mesir ma tonano wasisupuka, so yahika o tona ibobeleuka. Ngaroko ma deka o taungu moruha o bi nonako ihahairani lo Ngohi taaaka so ona o moi-moi magena yakelelo, duma ona magena asa isidadu-dadu Ngohi idahake de itailako. 	 جایی که پدران شما مراامتحان و آزمایش کردند و اعمال مرا تا مدت چهل سال می‌دیدند.


So o Yesus wosango wotemo, "Kanagasi o Bukuka isilefoli komanena, 'Ani Jou Gikimoi gena upa nowidahake.' " 	 عیسی وی را گفت: «و نیزمکتوب است خداوند خدای خود را تجربه مکن.»


De o haiwani magena isoneka, duma asa ioho de yahino kali, una magena o kolano ma tupaangeka, de lo o kolano yatumudingi manga sidongirabano. Una magena done asa o Gikimoi wisisa. 	 و آن وحش که بود ونیست، هشتمین است و از آن هفت است و به هلاکت می‌رود.


o Gikimoi Awi Tahuka una wowosa so o roti o Gikimoika isisusuba gena waqehe de waoqoka. Ena momongo, idadiwa nako pamote to ngone nanga agama ma bobita, cawali o bi imam aku o roti magena yaoqo. Duma o Daud waoqoka de to una awi nyawa lo wahike so yaoqoka. 	 چه طور به خانه خدا در‌آمده، نانهای تقدمه را خورد که خوردن آن بر او ورفیقانش حلال نبود بلکه بر کاهنان فقط.


So o malaikat ma butangaka wotagi awi udo-udo ma raba magena o Efrat ma Selera ilalamoku wakopola kali. De tomatodoka o selera magena asa qaduduka ma ngale isidailako o ngeko la o bi kolano o wange ma siwaka nogena yakahino. 	 و ششمین، پیاله خود را بر نهر عظیم فرات ریخت و آبش خشکید تا راه پادشاهانی که ازمشرق آفتاب می‌آیند، مهیا شود.


Moili wotemo, 'Ngohi kangano manena o sapi sabi motoha taijaka, so todupa totagi kasi tadahake ai doro tapajeko. Upa lo ani sininga ikurangi.' 	 و دیگری گفت: پنج جفت گاو خریده‌ام، می‌روم تا آنها رابیازمایم، به تو التماس دارم مرا عفو نمایی.


So awi nyawa wileleleani una magena woliho awi tuangika wodedemo. Igogou, o tuangi una magena wongamo de wotemo woleleleanika, 'Notagi bato o bi ngeko ilalamoka de lo ipopenetoka, de o nyawa kia bato namamake ona isususa, ona manga qohu isosoneka, ibilulugu de lo ibipipilo yangodu nangaho la ona yahino nonena.' Magena de woleleleani una magena wotagi awi tuangi awi sulo gena waaka. 	 پس آن غلام آمده مولای خود را از این امور مطلع ساخت. آنگاه صاحب‌خانه غضب نموده به غلام خود فرمود: به بازارهاو کوچه های شهر بشتاب و فقیران و لنگان وشلان و کوران را در اینجا بیاور.


Ma dodoguka, cawali o kota magena manga sekretaris aku wasisohi o bi nyawa yadadala magena, de wobicara wotemo, "He, ngini ai gianongoru o Efesus ma nyawa! O nyawa yangodu yanakoka cawali o Efesus ma kotaka manena pojaga o giki o Artemis ma tahu ilalamo de o teto o giki mitotulada moi itutura o dipaku. 	 پس از آن مستوفی شهر خلق را ساکت گردانیده، گفت: «ای مردان افسسی، کیست که نمی داند که شهر افسسیان ارطامیس خدای عظیم و آن صنمی را که از مشتری نازل شد پرستش می‌کند؟


So ngini nipipiricaya o Yahudika ma nyawa nisowo, ngaroko iqomaka ngini inisieto maro o nyawa ma duduno, duma o orasi manena naga de ngini lo inisieto maro o Gikimoi Awi nyawa manga dodiao. Ngini nigoge ka o tahu moi dede to Una Awi ngopa-ngopa yangodu. 	 پس از این به بعد غریب و اجنبی نیستیدبلکه هموطن مقدسین هستید و از اهل خانه خدا.


Igogou, iqomaka o Gikimoi Awi sasi ma demo gena ma ngale o Yahudika ma nyawa, so ona magenaka wotemo, "Ce! Ona gena tasimahawa yowosa la yogoge dede Ngohi." Una ona wasimahawa, sababu ona magegena Una wisigise iholu. 	 و درباره که قسم خورد که به آرامی من داخل نخواهند شد، مگر آنانی را که اطاعت نکردند؟پس دانستیم که به‌سبب بی‌ایمانی نتوانستندداخل شوند.


De Una woliho o doku o Kanaka o Galilea ma tonaka, ipapasaka kagena o ake de Una waaka so imadadi o anggurka. Kagena lo o kadato ma bobaretaka womomanara moi wogiise o Yesus asa o Yudeano wolihoka de o Galilea ma dokuka womasidiadoka. Una magena awi ngopa yanau moi o doku Kapernaumka wopanyake so awi siri he foloi qatubuso de una wotagi wogolo o Yesuska, so wotemo, "Baba, ai ngopa awi siri foloi qatotubuso so he yadangade wosone, so tanu Ngona notagi cai-cai o Kapernaumka la una nowisiloha." 	 وچون شنید که عیسی از یهودیه به جلیل آمده است، نزد او آمده، خواهش کرد که فرود بیاید وپسر او را شفا دهد، زیرا که مشرف به موت بود.


So o tuangi magena wotemo, 'Notagi bato o ngeko ilalamo o kota ma duduka de lo o bi soa-soaka, de o nyawa nagegego la ona yahino, la ai rarame ma tahu magena aku iwedo. 	 پس آقا به غلام گفت: به راهها و مرزهابیرون رفته، مردم را به الحاح بیاور تا خانه من پرشود.


De ma orasi ona imatamiye yooqo, o Yesus o roti waqehe so Awi sukuru watide o Gikimoiye. Qabolo de o roti magena watepi-tepi de to Una Awi gia, de gila-gila Awi muri-murika wasitoku de wotemo, "Niaqehe de niaoqo. Manena to Ngohi Ai rohe." 	 و چون ایشان غذا می‌خوردند، عیسی نان راگرفته، برکت داد و پاره کرده، به شاگردان داد وگفت: «بگیرید و بخورید، این است بدن من.»


Itemo, "Nakoso to ngomi mia dodoto gena ngini niamote, de igogou ngini asa o Gikimoi Awi bobitano nipalakoka sidago lo o bi kia naga niodudupa gena he qangodu aku niaaka." Ngaroko manga demo komagena, duma ona masirete maro o gilalo, sababu o nyafusu ma dorou gena kanaga o nyawa ma Kristus wihoholu yodupa yaaka so yaparetaka. Gena maro o nyawa moi la kanaga awi lawangi iwisituraka, so wodadi manga gilalo moi bilasu o manara qatotubuso waaka, sababu una magena ona iwiparetaka. 	 و ایشان را به آزادی وعده می‌دهند و حال آنکه خود غلام فسادهستند، زیرا هرچیزی که بر کسی غلبه یافته باشد، او نیز غلام آن است.


Ngini o gogobu manga roriri gena, ngohi kanaga de ai sitiari moi bilasu tinisidumu nginika. Sababu ngohi masirete lo o roriri moi de ma ngale ma Kristus Awi sangisara, kiaka ngohi de ai lako masirete tosikeleloka, de magena o nyawaka tasingongangasu, de lo ma orasi Una wahino kali de maro Awi mulia gena inasikelelo ngoneka, de ngohi lo tomoteka. Ngohi tinisisitiari nginika, 	 پیران را در میان شما نصیحت می‌کنم، من که نیز با شما پیر هستم و شاهد بر زحمات مسیح و شریک در جلالی که مکشوف خواهدشد.


Ai demo magena ngini nisihodawa, sababu Ai demo gena ngini lo nisigise niholu. 	 برای چه سخن مرانمی فهمید؟ از آنجهت که کلام مرا نمی توانیدبشنوید.


Ena gena, ngini dede ngohi nanga piricaya imakomoteka, so moi de moi aku pomatekesiduduga. 	 یعنی تا در میان شماتسلی یابیم از ایمان یکدیگر، ایمان من و ایمان شما.


O orasi magenaka kanaga o Farisi ma nyawa yamuruo naga yahino o Yesuska, de yotemo, "O riho manenano notagi kasi, sababu ma Kolano Herodes wodupa Ngona wonitooma bai!" 	 در همان روز چند نفر از فریسیان آمده به وی گفتند: «دور شو و از اینجا برو زیرا که هیرودیس می‌خواهد تو را به قتل رساند.»


To ngohi ai demo ma ngale gena komanena: Igogou ma ngale ngone gena kanaga de nanga Imam Wilalamo masirete, Una magena kadaku o sorogaka womatamiye o Gikimoi Wokokuasa Awi girinaka la Awi horomati wamake. 	 پس مقصود عمده از این کلام این است که برای ما چنین رئیس کهنه‌ای هست که درآسمانها به‌دست راست تخت کبریا نشسته است،


Kagena de Una wosingangasu wotemo, "O bangsa moi yasaturu o bangsa ma somoa, o kolano moi asa yakudoti o kolano ma somoa. 	 پس به ایشان گفت: «قومی با قومی ومملکتی با مملکتی مقاومت خواهند کرد.


O nyawa ngohi imomote ona lo o nita magena yakelelo, duma o ili ibobicara magena ona isidodoguwa. 	 و همراهان من نور را دیده، ترسان گشتند ولی آواز آن کس را که با من سخن گفت نشنیدند.


Nakoso ngini niaaturu nikaeliwa o arata, kiaka inihike o dunia manenaka, de done o sorogaka asa idadiwa o kia naga moi-moi to ngini masirete gena inihike nginika. 	 و اگر در مال دیگری دیانت نکردید، کیست که مال خاص شما را به شما دهد؟


Igogou, Una magena wodadi foloisi wolamo de o Gikimoi Awi malaikat-malaikat, de o ronga kiaka o Gikimoika wamamake gena ma horomati foloisi ikuruye de to bi malaikat manga ronga. 	 و از فرشتگان افضال گردید، بمقدارآنکه اسمی بزرگتر از ایشان به میراث یافته بود.


Magena imatero maro o kia iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Jou, ngomi Ani nyawa so o orasi isigeto o soneku he mitura. Kodo! Kanaga lo itemo ngomi maro ka o duba manga dupa ka mitola." 	 چنانکه مکتوب است که «بخاطر تو تمام روزکشته و مثل گوسفندان ذبحی شمرده می‌شویم.»


De o nonako ihahairani magena o Yope ma nyawa yangodu yogiise de yanako, so o bi nyawa yadala o Jou iwipiricayaka. 	 چون این مقدمه در تمامی یافا شهرت یافت، بسیاری به خداوند ایمان آوردند.و دریافا نزد دباغی شمعون نام روزی چند توقف نمود.


To ngohi ai demo ma ngale ngini gena tinisimaqe. So, igogou, bilasu kanaga nginika o nyawa wococawaro moi, la sidago waaku to ngini nipipiricaya nia sidongirabaka nia galaki gena wahiri. 	 بجهت انفعال شما می‌گویم، آیا در میان شما یک نفر دانانیست که بتواند در میان برادران خود حکم کند؟


Ngaroko o nyawa moi o dunia de ma raba manena he qangodu ka to una, duma qangodu magena ma faida ihiwa, nakoso ma duuru una wamakewa o oho ka sidutu ikakali. Sababu o oho ka sidutu ikakali gena niamakewa de o guraci de o salaka nisitagali, eko lo akuwa niaija de o pipi. 	 زیرا شخص را چه سود دارد که تمام دنیا را ببرد و جان خود را ببازد؟ یا اینکه آدمی چه چیز را فدای جان خود خواهدساخت؟


So mononongoru ongo Maria magena o gososo qabobou de ma ija ihahali maaho. O gososo magena o bi ngutu qabobouno. So kagena mahino, de gila-gila o gososo magena mosiqahu o Yesus Awi qohuku de ami hutu masirete Awi qohu mosiese, ma ngale Una mowihoromati. So o tahu ma raba magena ipasiku de o bou qaloloha. 	 آنگاه مریم رطلی ازعطر سنبل خالص گرانبها گرفته، پایهای عیسی راتدهین کرد و پایهای او را از مویهای خودخشکانید، چنانکه خانه از بوی عطر پر شد.


La de o Yesus woise, de ka wotemo o Yairuska, "Upa ani sininga itura, de nopiricaya bato done ani ngopa asa miloha kali." 	 چون عیسی این را شنید توجه نموده به وی گفت: «ترسان مباش، ایمان آور و بس که شفا خواهد یافت.»


Una asa o habari qaloloha wonidedemo ngonaka, la ngona de ani tahu ma raba moi nisalamati.' 	 که با توسخنانی خواهد گفت که بدانها تو و تمامی اهل خانه تو نجات خواهید یافت."


O hali magena o Yohanes Wooosi Awi muri-muri yogiise de yanako, gila-gila ona itagi o Yohanes Wooosi awi sone ma bake yaqehe so yapoosuka. 	 چون شاگردانش شنیدند، آمدند و بدن او را برداشته، دفن کردند.


Duma una wosibicara ngohika wotemo, "Upa! Upa ngohika nosuba, duma ka o Gikimoika nosuba. Sababu ngohi lo o Gikimoi Awi sosulo moi, imatero maro ngona de ani dodiao ipipiricaya ona o nabi-nabi de lo ona o beseso o buku manena ma rabaka yodupa yaaka. 	 او مرا گفت: «زنهار نکنی، زیرا که همخدمت با تو هستم و با انبیا یعنی برادرانت و باآنانی که کلام این کتاب را نگاه دارند. خدا راسجده کن.»


De wotemo, "Ngohi tinidedemo nginika, o Yesus Una magena ka ka Ngohi qabolo. So nakoso ngini igogou nisari Ngohi manena, de bilasu to Ngohi Ai dodiao manena niaqohaka, ona upa niatago." 	 عیسی جواب داد: «به شما گفتم من هستم. پس اگر مرامی خواهید، اینها را بگذارید بروند.»


De ngone lo powigiliri o Gikimoika la ma ngale ngini gena niwipiricaya o Yesuska, so Una asa ngini winipalihara Awi buturu ma rabaka, sidago ma orasi Una winisalamatika. Magena wosidailako qabolo la done wosikelelo de waaka o orasi ma dodoguka. 	 که به قوت خدامحروس هستید به ایمان برای نجاتی که مهیاشده است تا در ایام آخر ظاهر شود.


So kagena de Una wakahino kali Awi muri-murika, de wotemo onaka, "He! So ngini nimasiwomasi de nikiolosi? Boloka! Ma orasi imasidiadoka, Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena isidoa o nyawa ma dorou manga gia ma sohaka. 	 آنگاه نزد شاگردان آمده، بدیشان گفت: «مابقی را بخوابید واستراحت کنید. الحال ساعت رسیده است که پسر انسان به‌دست گناهکاران تسلیم شود.


Una wogiise manga demo-demo magena de Una wosango wotemo, "O nyawa yapoputuru upa he ma dokterka yahino, cawali ka o nyawa yasisiri. Magena imatero maro Ngohi tahino gena, taasowa o nyawa la kanaga itemo manga sininga itotiai, duma ma ngale taaso o nyawa de manga dorouka, la ma ngale manga dorouno gena ona aku imatoba de imatoduba." 	 عیسی چون این را شنید، بدیشان گفت: «تندرستان احتیاج به طبیب ندارند بلکه مریضان. و من نیامدم تا عادلان را بلکه تا گناهکاران را به توبه دعوت کنم.»


Bolo, de o Paulus wotagi de wadongosaku o mahkamah ma nyawa magena, 	 و همچنین پولس ازمیان ایشان بیرون رفت.لیکن چند نفر بدوپیوسته ایمان آوردند که از‌جمله ایشان دیونیسیوس آریوپاغی بود و زنی که دامرس نام داشت و بعضی دیگر با ایشان.


De ma gubernur asa wakelelo o kia idadadi gena. So kagena de una wohairani icarawa ma ngale o Jou Awi dodoto de Awi kuasa, de gila-gila una o Yesus iwipiricayaka. 	 پس والی چون آن ماجرا را دید، از تعلیم خداوند متحیر شده، ایمان آورد.


De muna magena mosango motemo, "Kodo, Baba! O bi kaso o meja ma litimika lo yodamaha o bi ngopa manga ino ma reremo, la nako itura, de o kaso magena lo aku yaoqo." 	 آن زن در جواب وی گفت: «بلی خداوندا، زیرا سگان نیز پس خرده های فرزندان را از زیر سفره می‌خورند.»


So o anggur qamomuane gena bilasu poguse ma ngihi lo qamomuaneku. 	 بلکه شراب نو را درمشکهای نو باید ریخت تا هر دو محفوظ بماند.و کسی نیست که چون شراب کهنه را نوشیده فی الفور نو را طلب کند، زیرا می‌گوید کهنه بهتراست.»


De ma baba una womasininga de wanako igogou, sababu o orasi magena de o Yesus wotemo unaka, "Ani ngopa wilohaka." So kagena de o ngopa magena ma baba de ma awa de awi tahu ma raba yangodu lo o Yesus iwipiricayaka. 	 آنگاه پدر فهمیدکه در همان ساعت عیسی گفته بود: «پسر تو زنده است.» پس او و تمام اهل خانه او ایمان آوردند.و این نیز معجزه دوم بود که از عیسی در وقتی که از یهودیه به جلیل آمد، به ظهور رسید.


Qabolo de ona yangodu yonyanyi wigiliri o Gikimoika. So qabolo de ona isupu de itagi o Zaitun ma Talaka. 	 پس تسبیح خواندند و به سوی کوه زیتون روانه شدند.


de wotemo onaka, "Nakoso ngohi o Yesus towisidoa nginika, de o kia asa nihike ngohika." So ona magena asa yaeto de wihike o pipi o salaka moruwange unaka. 	 گفت: «مرا چند خواهید داد تا او را به شماتسلیم کنم؟ «ایشان سی پاره نقره با وی قراردادند.


Duma ngini lo niise de niakelelo masirete o Efesus ma nyawaka de sidago lo o Asia ma daera ma sigilolino o Paulus gena wasibicara qaboloka, de wotemo o bi seri o nyawa manga gia isiaaka gena o giki qasowo. Kodo! O Paulus awi demo gena ona yangodu yopiricayaka. 	 ودیده و شنیده‌اید که نه‌تنها در افسس، بلکه تقریب در تمام آسیا این پولس خلق بسیاری را اغوانموده، منحرف ساخته است و می‌گوید اینهایی که به‌دستها ساخته می‌شوند، خدایان نیستند.


So o bi demo moi-moi gena Una wadoto qabolo de o bi nyawa yadadala yosigogigise Awi dodoto magena yohairani. 	 و آن گروه چون شنیدند، از تعلیم وی متحیر شدند.


De o Yesus kagena onaka wosano, "Nakoso o Sabat ma wangeka ngini gena idodooha. To ngini nia agama ma bobita itemo o kia. Aku o loha niaaka, eko o dorou niaaka. O nyawa niasisalamati, eko o nyawa niatooma." Duma ona magegena imapopongoka. 	 و بدیشان گفت: «آیا در روز سبت کدام جایز است؟ نیکویی‌کردن یا بدی؟ جان رانجات دادن یا هلاک کردن؟» ایشان خاموش ماندند.


De nioiseka maro o gohiduuru yadala o Yahudika ma nyawa manga bobita o Gikimoino gena yaaka, komagena lo ngohi ifoloi taaka la nagala ai sininga itiai. Komagena maro ai ete de topora manga adati de manga galepu gena tacoho qaputuru de magena tadoto tokaeli. 	 و در دین یهود از اکثرهمسالان قوم خود سبقت می‌جستم و در تقالیداجداد خود بغایت غیور می‌بودم.


Manena gena o Yesus Kristus Awi sihino yalefo la aku ngone panako, ena gena Yesus Awi topora gena o Daud de o Daud awi topora gena o Abraham. 	 کتاب نسب نامه عیسی مسیح بن داود بن ابراهیم:


Magena de to Una Awi demo magena yoise qabolo de ona yangodu yosawangi. So Una gena ona ka wiqohaka de itagi bato. 	 چون ایشان شنیدند، متعجب شدندو او را واگذارده، برفتند.


Duma o imamka ma bi sahe de o bi guru agama yakelelo o nonako ihahairani, kiaka waaaka, so ona yongamo. De lo ona yotoosa gena, yoise o ngopa-ngopa imanere o Gikimoi Awi Tahuka itemo, "Powigiliri Una o Daud awi ngopa de awi dano moiku!" 	 اما روسای کهنه و کاتبان چون عجایبی که از او صادر می‌گشت و کودکان را که در هیکل فریاد برآورده، «هوشیعانا پسر داودا» می‌گفتنددیدند، غضبناک گشته،


Una wipareta sidago awi umuru yaado kasi maro awi baba wositotatapuka. 	 بلکه زیردست ناظران و وکلامی باشد تا روزی که پدرش تعیین کرده باشد.


So kagena de una wotemo onaka, "Kangano o nyawa moi kanaga Awi ronga gena o Yesus, Una magena waaka. Ena gena, Una o tona waqehe de wosicapu, qaboloka de Una wosipalasa ai lakoka. So qaboloka, de woisulo ngohika wotemo, 'Hika notagi o Siloam ma ke ma lepaka, la de o ake magena ani bio nosimasau kasi.' So ngohi totagi de ngohi taaka maro Una wobobeseso ngohika, ai bio de o ake magena tosomasau, kagena de asa aku tomasigeleloka." 	 او جواب داد: «شخصی که او را عیسی می‌گویند، گل ساخت وبر چشمان من مالیده، به من گفت به حوض سیلوحا برو و بشوی. آنگاه رفتم و شسته بیناگشتم.»


So yamogiowo de sinoto to ona manena manga ronga gena: o Simon (eko wisironga lo o Petrus); 	 و شمعون را پطرس نام نهاد.


O nyawa la kanaga o nyawa ma somoa yadodara, ona magena nakoso o gogoho qatorou yakelelo gena yosanangiwa, duma nakoso o gogoho itiai yakelelo gena asa yosanangi. 	 ازناراستی خوشوقت نمی گردد، ولی با راستی شادی می‌کند؛


Duma ona ifoloi wigegegoli yotemo, "De Awi dodoto Una o kawasa wasigaro o Yahudika ma nyawa manga tona ma sigilolika. Ma nonomaka Una kanaga o Galileaka, duma o orasi manena Una wahino kanena." 	 ایشان شدت نموده گفتند که «قوم رامی شوراند و در تمام یهودیه از جلیل گرفته تا به اینجا تعلیم می‌دهد.»


Ona yotemo, "Ngomi gena ka cawali kanaga o roti ngai motoha de lo o nao ngai sinoto." 	 بدو گفتند: «در اینجا جز پنج نان و دو ماهی نداریم!»


Duma o gisisi niodadato gena o Gikimoi kanaga wasioho sidago idadi o goho de ma roheka eko ma tageka, imatero maro to Una Awi dupa, so o gisisi la ioho gena yamote moi-moi de ma sihino. 	 لیکن خدا برحسب اراده خود، آن را جسمی می‌دهد و به هر یکی ازتخمها جسم خودش را.


de itemo, "Baba Gubernur, ngomi miosininga ma orasi wokokulai magena ka woohosi, de Una wotemo, 'O wange saangeka de Ngohi tooho kali.' 	 گفتند: «ای آقا ما را یاد است که آن گمراه‌کننده وقتی که زنده بود گفت: "بعد از سه روزبرمی خیزم."


Magena o Pilatus woise, de una wosano, "O nyawa Una manena o Galilea ma nyawa?" 	 چون پیلاطس نام جلیل را شنید پرسید که «آیا این مرد جلیلی است؟»


So o deru ma awa magena yaqehe waasi, de o bi prajuritka ona magena iqomaka o deru ma awa ma bobiliku yaogu so o teoku yaturaka. 	 آنگاه سپاهیان ریسمانهای زورق را بریده، گذاشتند که بیفتد.


De Una wosango wotemo, "O toka maro komagena, maena nidusu niaakuwa ka cawali nisumbayang o Gikimoika. O ngeko ma somoali gena ihiwa." 	 ایشان را گفت: «این جنس به هیچ وجه بیرون نمی رود جز به دعا.»


De wopipilo kawa magena foloisi winali de wotemo, "Awalele, Jou! Igogou, de tagogou tonipiricaya Ngonaka gena Una magena." So womabukuku de wisuba Unaka. 	 گفت: «ای خداوند ایمان آوردم.» پس او راپرستش نمود.


Ona itagi iloqa o tona ibobeleuka de o bi talaka, de o bi diaru ma rabaka ioho. So, igogou, o dunia manena iwedo de o dorou so o goge itototiai gena ihiwa onaka bai! 	 آنانی که جهان لایق ایشان نبود، درصحراها و کوهها و مغاره‌ها و شکافهای زمین پراکنده گشتند.


o Filipus; o Bartolomeus; o Tomas; o Matius, una o balastengi wototolomu; o Yakobus, o Alfeus awi ngopa; o Tadeus; 	 فیلپس و برتولما؛ توماو متای باجگیر؛ یعقوب بن حلفی و لبی معروف به تدی؛


La o Yesus wotemoli onaka, "Igogou, ngini nicawaro so o Gikimoi Awi bobita nitilaku ma ngale nisilaku to ngini nia adati de nia galepu masirete. 	 پس بدیشان گفت که «حکم خدا رانیکو باطل ساخته‌اید تا تقلید خود را محکم بدارید.


Sababu iqoqomaka ngone masirete lo pofuma, so poholu o Yesus powipiricaya, de pamote ka o ngeko isasala, sidago lo o nyafusu ma dorou gena foloi podupa so bilasu ka paaka. So o orasi isigeto-geto ngone ka o dorou paaka de nanga edekati o nyawa manga bi moi-moi panyafusu poli, sidago lo o nyawa inaduhudu so ngone de o nyawa ma somoa pomatekesikoholu. 	 زیرا که ما نیز سابق بی‌فهم و نافرمانبردار وگمراه و بنده انواع شهوات و لذات بوده، در خبث و حسد بسر می‌بردیم که لایق نفرت بودیم و بریکدیگر بغض می‌داشتیم.


Ma dodoguka, ngohi o bi moi-moi itotiai ka taaka, maro o nyawa o goguule ma rabaka tamomote so bilasu ngohi o hadiah tamake. La ma orasi o nyawa yangodu manga loha de manga dorou ma sopo o Jou Yesus wafanggali itotiai de to ona manga sopo, de ngohi asa o hadiah woihike de ngohi ai sininga itotiai waaka, so komagena o oho ka sidutu ikakali tamake. De ka cawali ngohi tomatengowa, duma o nyawa nagoona bato o Jou widodara so yodupa widamaha sidago Una wahino kali, ona lo asa o oho ka sidutu ikakali yamake. 	 بعد از این تاج عدالت برای من حاضر شده است که خداوند داور عادل در آن روز به من خواهد داد؛ و نه به من فقط بلکه نیز به همه کسانی که ظهور او را دوست می‌دارند.


Ngomi mingongano ngini gena asa ngomi nimiqehe qaloha bai! O orasi moi lo ihiwa la ngomi o sala minigaka nginika, eko ngini minisirugi, eko lo minikulai. 	 ما را در دلهای خود جا دهید. بر هیچ‌کس ظلم نکردیم و هیچ‌کس را فاسد نساختیم وهیچ‌کس را مغبون ننمودیم.


Ma orasi o Petrus de o Yohanes o bi nyawa magena ka yabobicarasi, de o Yahudika manga bi imam, de o Gikimoi Awi Tahu ma jojaga manga sahe moi una magena, de lo o Sadukika ma nyawa yahino onaka. 	 و چون ایشان با قوم سخن می‌گفتند، کهنه وسردار سپاه هیکل و صدوقیان بر سر ایشان تاختند،


Igogou, iqoqomaka Una o Salamati ma Kolano ngohi lo towinako waasi, duma o Gikimoi ngohi woisulo tahino la o nyawa aku taosi de o ake, de lo Una magena woisingangasu ngohika wotemo, 'Kanaga naguuna nowikelelo la Ai Gurumi Unaku iuti de itangi gena, igogou Una magena asa o nyawaka wosingosa o Gurumi Qatetebi ma kuasa la manga sininga ma rabaka wopareta.' So ngohi asa igogou takeleloka Awi Gurumi o sorogaku iuti maro o namo dara moi de itangi Unaku la ona ioho imarimoi. 	 و من او را نشناختم، لیکن او که مرافرستاد تا به آب تعمید دهم، همان به من گفت برهر کس بینی که روح نازل شده، بر او قرار گرفت، همان است او که به روح‌القدس تعمید می‌دهد.


So nitagi ma bati o bi bangsa o dunia ma ngoguka niaado de o bi nyawa yangodu niadoto la ona idadi to Ngohi Ai nyawa imomote. Niaosi ona de o Baba Gikimoi, de ma Ngopa, de lo o Gurumi Qatetebi to Ona Manga ronga. 	 پس رفته، همه امت‌ها را شاگرد سازید و ایشان رابه اسم اب و ابن و روح‌القدس تعمید دهید.


O nyawa nagoona yodupa o dorou yaaka, ona magena asa o nita ma duhutu gena ka yoduhudu de o bubutu gena yodongosa iholu, so yaakuwa yahino o nitano, ma ngale upa manga dorou ma rabano yasisalamati. Yoholu yahino o nitano, magena ma sababu ona itemo idodooha nakoso manga dorou isikelelo. So ona magena de manga salaka. 	 زیرا هر‌که عمل بد می‌کند، روشنی را دشمن دارد و پیش روشنی نمی آید، مبادا اعمال او توبیخ شود.


Kagena de o Farisi ma nyawa de lo o bi guru agama ona magena asa imaridemo onaka, de yotemo, "Asitagala! Una gena wadodiao de wooqo dede o bi nyawa ma dorou ona magena." 	 فریسیان و کاتبان، همهمه‌کنان می‌گفتند: «این شخص، گناهکارن را می‌پذیرد و با ایشان می‌خورد.»


So ngini tinisingangasu igogou, o nyawa yangodu iooho manena isone waasi, de o bi sangisara ma hali moi-moi manena done asa idadi de imaaka. 	 هرآینه به شما می‌گویم که تا جمیع این امور واقع نشود، این فرقه نخواهد گذشت.


so maena itemo, 'Lebelaha ngohi ka toliho totagi o nyawa kiaka towititingaka.' So ilihoka, ce, o tahu magena ma rabaka o nyawa moi lo yahiwa. O nyawa magena maro o tahu moi la kanaga ma rabaka igogoge o kia naga moi lo ihiwa, isesaka, de ma raba isidiahika so qatebi bai! 	 پس می‌گوید "به خانه خود که از آن بیرون آمدم برمی گردم، " و چون آید، آن را خالی و جاروب شده و آراسته می‌بیند.


O Yoda ma baba gena o Yohanan, o Yohanan ma baba gena o Resa, o Resa ma baba gena o Zerubabel, o Zerubabel ma baba gena o Sealtiel, o Sealtiel ma baba gena o Neri, 	 ابن یوحنا، بن ریسا، بن زروبابل، بن سالتیئیل، بن نیری،


Ngone panako o bi moi-moi wosidadadika gena qangodu-ngodu maro o sangisara, de o siri ma rabaka, de lo o mulia imasingongano sidago imatoore de imuru, "Ayoo!" Koloko o ngopeqeka moi ma orasi mopuo, ngaroko misiri, duma ami dupa foloi ilamo modamaha o ngopa mosibuo. 	 زیرا می‌دانیم که تمام خلقت تا الان با هم در آه کشیدن و درد زه می‌باشند.


Ma goginitano, de o Yohanes una magena o Yesus wikelelo, Una wahino de o Yohanes wobicara wotemo, "He! Nianano! O Gikimoi Awi Duba ma Goho, kiaka Una magena o dunia ma bi nyawa manga dorou qangodu done asa wositagali de to Una Awi rohe masirete. 	 و در فردای آن روز یحیی عیسی را دید که به‌جانب او می‌آید. پس گفت: «اینک بره خدا که گناه جهان را برمی دارد!


Ena gena, o Gikimoi wodupa onaka wasingangasu kanaga to Una Awi laha ka idala asa wahike, upa ka o Yahudika ma nyawa, duma o Yahudika ma nyawa yasowo, ena gena o bi bangsa yangoduka. De Awi laha ka idala, magena iqoqomaka wasimane waasi gena, ma Kristus done wogoge to ngini o Yahudika ma nyawa nisowo nia sininga ma rabaka, so niongongano igogou ngini lo aku winisimulia. 	 که خدا اراده نمودتا بشناساند که چیست دولت جلال این سر درمیان امت‌ها که آن مسیح در شما و امید جلال است.


De Una woisulo la tosihabari o habari ma loha, gena ma orasi yaadoka la o Jou Awi laha asa wosidumu Awi nyawaka." 	 و از سال پسندیده خداوند موعظه کنم.»


So paeto o Abrahamka de ma bati o Daudka gena, kanaga o baba de o ete manga dala yamogiowo de yaruha. Komagena lo o Daudka sidago lo o Babel ma tonaka yaumo gena, kanaga o baba de o ete manga dala yamogiowo de yaruha. De lo ma orasi o Babel ma tonaka yaumoka, paeto sidago lo o Salamati ma Kolano iwisibuo gena, kanaga lo o baba de o ete manga dala yamogiowo de yaruha. 	 پس تمام طبقات، از ابراهیم تا داودچهارده طبقه است، و از داود تا جلای بابل چهارده طبقه، و از جلای بابل تا مسیح چهارده طبقه.


O Yesus de Awi muri-muri imasidiado o Betsaidaka, de o nyawa moi wopipilo iwingaho o Yesuska. De o Yesus iwibaja la tanu o nyawa wopipilo una magena iwipaqa la womasigelelo. 	 چون به بیت صیدا آمد، شخصی کور را نزد او آوردند و التماس نمودند که او را لمس نماید.


La o Yesus Awi sosulo yamogiowo de sinoto asa iliho ikahino kali, so Unaka imatolomu de ona o manara yaaaka qangodu isingangasu Unaka. Qabolo de Una ona wangaho la itagi imatinga o tona ibobeleu moika o Betsaida ma doku gena he idumuka. 	 و چون رسولان مراجعت کردند، آنچه کرده بودند بدو بازگفتند. پس ایشان را برداشته به ویرانه‌ای نزدیک شهری که بیت صیدا نام داشت به خلوت رفت.


Komagena lo kanaga ngini nimuruo naga lo o Nikolaus awi dodoto niacoho, magena imatero de o Bileam awi dodoto. 	 و همچنین کسانی را داری که تعلیم نقولاویان را پذیرفته‌اند.


So ngaroko yodupa o dodoto moi-moi magena isigise qaloha, duma ma moi waasi aku ona itemo o dodoto itotiai gena igogou de itero. 	 و دائم تعلیم می‌گیرند، لکن هرگز به معرفت راستی نمی توانند رسید.


Awi ngale gena o dunia ma bobareta lo yanakowa. Nako yanako, de o Jou Una wisimuliaka gena iqomaka ona magena upa he wisidasangahadika bai! 	 که احدی از روسای این عالم آن را ندانست زیرا اگر می‌دانستند خداوند جلال را مصلوب نمی کردند.


So ngini gena kanaga o dodoto itotiai nisigise qaloha, so nia sininga asa ibolowo la nia dodiao ipipiricaya ona magenaka igogou niadodara. Komagena so bilasu ngini de nia sininga ibobolowo gena nimatekedodara moi de moika. 	 چون نفسهای خود را به اطاعت راستی طاهر ساخته‌اید تا محبت برادرانه بی‌ریا داشته باشید، پس یکدیگر را از دل بشدت محبت بنمایید.


So nakoso ka o dumule, kiaka kanaga o wange manenaka ioho de ilangika asa yatupu so qaukuka, gena o Gikimoi ma loha wagaka de ngini manena lo kanaga de nia boloika. Una ngini winipalihara ifoloi qaloha bai! De qadoohaso ngini Awi palihara gena niopiricayawa. 	 پس اگر خدا علف صحرا را که امروز هست وفردا در تنور افکنده می‌شود چنین بپوشاند، ای کم‌ایمانان آیا نه شما را از طریق اولی؟


Ngini niadotoli komanena: Nakoso o nyawa kanaga yojaji de o suba yatutupu ma riho ma ronga gena isisasi, ngini nitemo ona magena manga sasi gena yadahewa. Duma nakoso ona isasi de o gaso o haiwani eko o manyanyi kiaka o suba yatutupu ma riho ma qokuka, de ona manga sasi magena ka yadahe. 	 "و هر‌که به مذبح قسم خورد باکی نیست لیکن هر‌که به هدیه‌ای که بر آن است قسم خورد، بایدادا کند."


So kagena de o Gikimoi Awi Tahu ma jojaga ona de moili to ona manga sahe o bi rasul magena yangosoka, duma o bi jojaga he yangangapo kawa, sababu yamodo nako yangangapo done o nyawa yadadala yatoosa de o teto yasipaka. 	 پس سردار سپاه با خادمان رفته ایشان را آوردند، لیکن نه به زور زیرا که ازقوم ترسیدند که مبادا ایشان را سنگسار کنند.


De lo ona yodupa itagi yakahika o pasarka, la o nyawa yahoromati de yaaso 'Baba Guru'. 	 و تعظیم در کوچه‌ها را و اینکه مردم ایشان را آقا آقا بخوانند.


Komagena lo isosone o ngoloto ma rabaku de lo o Sone ma Rihoku ona magena lo yasioho kali, de manga loha de manga dorou wafanggalika. 	 و دریا مردگانی را که در آن بودند باز داد؛ و موت و عالم اموات مردگانی را که در آنها بودندباز دادند؛ و هر یکی بحسب اعمالش حکم یافت.


O Yesus wotemo, "O kia idadadi." So ona itemo, "Awadede! O kia idadadi gena o Yesus, o Nazaret ma nyawaka. Una o nabi moi de Awi demo de lo Awi manara gena ma rabaka kanaga de ma kuasa, bai o Gikimoi Awi simaka de lo o nyawa yangodu manga simaka. 	 به ایشان گفت: «چه چیزاست؟» گفتندش: «درباره عیسی ناصری که مردی بود نبی و قادر در فعل و قول در حضورخدا و تمام قوم،


So o demo magena itemo nakoso ngini nimasingangasu o nyawa yadadala manga simaka nitemo, "Igogou, o Yesus gena ma Jou," de lo nia sininga ma rabaka nipiricaya igogou Una gena o Gikimoi o soneno wisioho kali, de ngini magena asa nisisalamati. 	 زیرا اگربه زبان خود عیسی خداوند را اعتراف کنی و دردل خود ایمان آوری که خدا او را از مردگان برخیزانید، نجات خواهی یافت.


De kagena o pareta ma kursino o ili ilalamo moi itemo, "He! Ngini o Gikimoi Awi sosulo-sosulo, bai ikakaya bai lo isususa, ningodu gena Una niwihohoromati hika Una Awi ronga nisilamo." 	 و آوازی از تخت بیرون آمده، گفت: «حمدنمایید خدای ما را‌ای تمامی بندگان او وترسندگان او چه کبیر و چه صغیر.»


Kagena de Una wotemo, "Nakoso Ngohi masirete Ai giliri tosimane gena, Ai giliri ma faida ihiwa. Una nitemo gena nia Gikimoi, duma Una Ai Baba ma duhutu magena Ngohi woitide de Awi giliri isikahino Ngohino. 	 عیسی در جواب داد: «اگر خود را جلال دهم، جلال من چیزی نباشد. پدر من آن است که مرا جلال می‌بخشد، آنکه شما می‌گویید خدای ما است.


De kagena de ngohi takelelo o gogelelo moili tamake kali o soroga ma ngora ipelenga. Kanaga o jara qaaare moi de kugena wopapaneku, Una magena wisironga Una Wotetero de Wototiai so aku wipiricaya. Una wahiri itiai o nyawa manga loha de manga dorou ma sopo wafanggali de o loha eko de o sangisara, de lo nakoso o kudoti ma rabaka, o kia naga itiai magena lo Una waaka. 	 و دیدم آسمان را گشوده و ناگاه اسبی سفیدکه سوارش امین و حق نام دارد و به عدل داوری وجنگ می‌نماید،


De ngohi tosango, hiwa! Komagena itiaiwa nakoso ngone o dorou paakasi, sababu nanga dupa qatotorou gena inababaja. So o dorou magena bilasu ngone he pomaha-maha kawa, imatero maro o sone ma bake so yaaku kawa o sulo moi lo isigise. 	 حاشا! مایانی که از گناه مردیم، چگونه دیگر در آن زیست کنیم؟


"Una manena to Ngohi Ai Leleani towihihirika, Una magena Ngohi towidodara de lo towidupa. Ngohi Ai Gurumi gena towihike Unaka. Ngohi Ai pareta itotiai gena Una wosihabari o bangsa yangoduka. 	 «اینک بنده من که او را برگزیدم و حبیب من که خاطرم از وی خرسند است. روح خود را بر وی خواهم نهاد تاانصاف را بر امت‌ها اشتهار نماید.


So ngohi de ai nalika asa o kia de maena ngohika sidago lo ai rohe qangodu, magena ngohi masirete lo aku ngini tinihike. Dede! Kanaga ai dodara nginika ngaroko komagena, duma ngini gena nia dodara ngohika gena ka qacekesi. 	 اما من به‌کمال خوشی برای جانهای شما صرف می‌کنم و صرف کرده خواهم شد. و اگر شما را بیشتر محبت نمایم، آیا کمترمحبت بینم؟


So komagena ona yaaka imatero maro o nyawa de manga moi-moi yadiahi la o orasi ma simaka idadi manga pusaka. Ma ngale magegena so o orasi ma simaka done asa yamake o oho ka sidutu ikakali de o oho ma duhutuka yogoge. 	 و برای خود اساس نیکو بجهت عالم آینده نهند تا حیات جاودانی را بدست آرند.ای تیموتاوس تو آن امانت را محفوظ دار واز بیهوده‌گویی های حرام و از مباحثات معرفت دروغ اعراض نما،


"Nimasidodiahi, sababu Ngohi tinisulo nginika la nitagi niakahika o bi nyawa ma dorou manga sidongirabaka. Ngini nimatero maro de o bi duba so kanaga o bi kaso labara ma dongirabaka. Mutuwade ngini gena bilasu nicawaro maro o ngihia, de lo nia sininga qamuuqu de nia edekati ma dorou ihiwa maro o namo dara. 	 هان، من شما را مانند گوسفندان در میان گرگان می‌فرستم؛ پس مثل مارها هوشیار و چون کبوتران ساده باشید.


Kagena de o Jou wotemo kali, 'Ani capato nohoi, sababu Ai simaka nomaokoye. 	 خداوند به وی گفت: "نعلین از پایهایت بیرون کن زیرا جایی که در آن ایستاده‌ای، زمین مقدس است.


O gisisi o tona qalolohaku ioho qaloha, gena imatero bato o nyawa de manga sininga igogou qaloha so o Gikimoi Awi demo magena yoiseka, de imadiahi manga sininga marabaka. Ona magena o Gikimoi Awi demo gena yopiricaya qaputuru sidago lo de ma sopo." 	 اما آنچه در زمین نیکو واقع گشت کسانی می‌باشند که کلام را به دل راست و نیکو شنیده، آن را نگاه می‌دارند و با صبر، ثمر می‌آورند.


De ma sihino o nyawa ma nonoma womatengo wisidadika asa o Gikimoi lo wosidadi o bi bangsa moi-moi o duniaka, de wasulo yodogoge o dunia manena ma qokuka, kiaka Una masirete wosidailako iqomaka o orasi o kia de o riho kiaka bato ona aku ioho. 	 و هر امت انسان را از یک خون ساخت تا بر تمامی روی زمین مسکن گیرند و زمانهای معین و حدودمسکنهای ایشان را مقرر فرمود


Kanaga ongo Marta, de ongo Maria, de lo manga hira o Lazarus ona magena igogou Una wadodara. 	 و عیسی مرتا و خواهرش و ایلعازررا محبت می‌نمود.


Kanaga ngini moi-moika la o Gikimoi Awi demo o buku manena isingongangasu gena niiiseka, ngohi manena, Yohanes, tobeseso nginika: Nakoso o nyawa la o Gikimoi Awi demo magena de kanaga moili yodogo, de ona magenaka o Gikimoi lo asa Awi bodito wodogo de o bodito magena maro o kia isilefo o buku manena ma rabaka. 	 زیرا هر کس را که کلام نبوت این کتاب را بشنود، شهادت می‌دهم که اگر کسی بر آنهابیفزاید، خدا بلایای مکتوب در این کتاب را بروی خواهد افزود.


Upa sidago ngini gena nikaeliwa, duma hika ngini niomote imatero maro o nyawa ona magena la kanaga yopiricaya de lo yodamaha de manga sabari so asa o kia naga o Gikimoi wojajajika gena yamake. 	 و کاهل مشوید بلکه اقتدا کنید آنانی را که به ایمان و صبروارث وعده‌ها می‌باشند.


Kagena de ona yangaho o saksi yamuruo naga yatotodamatoko o Stefanuska, so ona itemo, "O nyawa manena o orasi isigeto-geto o Gikimoi Awi Tahu qatetebika, de o dorou wosibicara de lo o bobita o Gikimoino o Musa walelefo gena wosiceke. 	 و شهود کذبه برپاداشته، گفتند که «این شخص از گفتن سخن کفرآمیز بر این مکان مقدس و تورات دست برنمی دارد.


So hika nisumbayang komanena, 'Mia Baba kadaku o sorogaka, migolo tanu to Ngona Ani ronga o nyawa yangodu isihoromati. 	 «پس شما به اینطور دعا کنید: "ای پدر ما که در آسمانی، نام تو مقدس باد.


Maro ma Kristus Awi demo kanaga itiaika, komagena lo to ngohi ai demo magena itiaika. Komagena so igogou ma ngale upa ngini tinigolo gena, asa ngohi ifatiwa la ngohi ai giliri tosimane o Akhaya ma daera ma sigilolika. 	 به راستی مسیح که در من است قسم که این فخر در نواحی اخائیه از من گرفته نخواهد شد.


Nakoso komagena, hika ngini nisitotiaino la nisidumu to Ngohi Ai dorou. Mutuwade kanaga Ngohi Ai demo gena ka itiai de o kiaso ngini gena Ngohi nipiricaya niholu. 	 کیست از شما که مرا به گناه ملزم سازد؟ پس اگر راست می‌گویم، چرا مرا باورنمی کنید؟


De upa lo nisasi de nitemo nia saheka, sababu ngini masirete gena nia hutu ngai moi lo niaakuwa niaaka idadi qataro eko qaare. 	 و نه به‌سر خود قسم یاد کن، زیرا که مویی را سفید یا سیاه نمی توانی کرد.


Kagena lo miside isusa, duma miagegego sidago mimasidiado o riho moili, ena gena isironga o Pelabuhan Indah. So kagena de kadoke o Lasea ma kota gena he miadumuka. 	 وبه دشواری از آنجا گذشته، به موضعی که به بنادرحسنه مسمی و قریب به شهر لسائیه است رسیدیم.


O trompet ma ili ilamo asa yawuwu, de to Ngohi Ai malaikat tasulo la itagi yatolomu to Ngohi Ai nyawa yangodu o Gikimoi wahihirika, o dunia ma pupuku ihaka sidago o dunia de o dipa ma batika." 	 و فرشتگان خود را باصور بلند آواز فرستاده، برگزیدگان او را ازبادهای اربعه از کران تا بکران فلک فراهم خواهندآورد.


Duma ona de manga dupa qatotorou gena isihabari ma ngale ka ona masirete imasihie, la ma ngale foloi yolamo de o bi nyawa ma binuka, sidago kanaga ngohi o bui ma rabaka de tanu ai sangisara gena foloi yodogo. 	 ولی اینان از راه محبت، چونکه می‌دانند که من بجهت حمایت انجیل معین شده‌ام.


Ma ngale yaaka komagena, so done ona bilasu o Gikimoika iwisango bai! Igogou, o Gikimoi womasidailakoka done o orasi ma simaka Una asa o nyawa iooho bai o nyawa isosone manga manara ma sopo wahiri. 	 و ایشان حساب خواهند داد بدو که مستعد است تا زندگان و مردگان را داوری نماید.


Qangodu magena asa ka o bi sangisara ma nonomaka bato, koloko o ngopeqeka moi mitotilibu de ami siri ma nonomaka so matamaha ma orasi muna he mopuo. 	 اما همه اینها آغازدردهای زه است.


So, ai dodiao tinidododara, nakoso nanga sininga inasisalawa o Gikimoi Awi simaka, ngone bilasu pobarani de upa he powimodo. 	 ای حبیبان، هرگاه دل ما ما را مذمت نکند، در حضور خدا اعتماد داریم.


Ai dodiao nipipiricaya, o wange isigeto-geto ngohi totemo ma ngale ai manara, o habari qaloloha tosihohabari gena, nagala igogou ngohi asa itooma bai! O Gikimoi wanako ma ngale ngini nanga Jou Yesus Kristus niwipiricayaka, so igogou to ngohi ai siningaka foloi isanangi. De komagena lo o Gikimoi wanako igogou-gogou to ngohi ai sangisara kanena foloisi ilamo. 	 به آن فخری درباره شما که مرا در خداوند ما مسیح عیسی هست قسم، که هرروزه مرا مردنی است.


Ma ngale komagena so igogou kanaga to ngone nanga sininga foloisi qaputuru de posabari. Ngaroko, ngone panakoka igogou, nakoso de nanga rohe ngone kanena pogoge ka o dunia kasi, de ma soa ka ikurusi kiaka ngone dede o Jou Yesus kadaku o sorogaka. 	 پس دائم خاطرجمع هستیم و می‌دانیم که مادامی که در بدن متوطنیم، از خداوند غریب می‌باشیم.


O demo manena gena ma ngale ilamo. Magena tositero maro ma Kristus dede o gogobu. 	 این سر، عظیم است، لیکن من درباره مسیح و کلیساسخن می‌گویم.خلاصه هریکی از شما نیز زن خود را مثل نفس خود محبت بنماید و زن شوهر خود را باید احترام نمود.


Duma nagoona Ngohi ihoholu de Ai demo yosigogogisewa, ona magena igogou de manga salaka. Ena gena, ma orasi o dunia ma dodoguka de Ai demo iqoqomaka la tosibicaraka, magena asa ona yasisala so bilasu ona dede o Gikimoi imakitingaka. 	 هرکه مرا حقیر شمارد و کلام مرا قبول نکند، کسی هست که در حق او داوری کند، همان کلامی که گفتم در روز بازپسین بر او داوری خواهد کرد.


duma kanaga lo o nyawa ma binuka o Paulus iwimote de gila-gila o Yesus iwipiricayaka. Ena gena, ona yamuruo naga o mahkamah Areopagus ma nyawa moi, una awi ronga o Dionisius, de o ngopeqeka moi ami ronga ongo Damaris, de lo o bi nyawa ma somoali. 	 لیکن چند نفر بدوپیوسته ایمان آوردند که از‌جمله ایشان دیونیسیوس آریوپاغی بود و زنی که دامرس نام داشت و بعضی دیگر با ایشان.


Kanaga o nyawa wolulugu moi ma orasi ka wisibuo kusi o wange isigeto una magena iwingaho de iwihadoku kagena o ngoraka, kiaka isironga o Ngora Qaloloha, la o pipi wogogolo o nyawa nagoona bato itagi isumbayang o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka. 	 ناگاه مردی را که لنگ مادرزاد بود می‌بردند که او را هرروزه بر آن در هیکل که جمیل نام داردمی گذاشتند تا از روندگان به هیکل صدقه بخواهد.


"Upa nibobusengi, duma o orasi isigeto-geto bilasu ngini nimajaga nidamaha Ngohi tahino kali. Ifoloi qaloha ngini niaaka imatero maro o bi leleani la kanaga iwidamaha manga tuangi awi hino, gena woliho o kawi ma rarameno. Ileleleani ona magena manga baju isidailakoka, de lo manga silo isosora, la nakoso manga tuangi womasidiado de o ngora ma duduno watote, de ona asa capati o ngora yapelenga la una wowosa. 	 و شما مانند کسانی باشید که انتظار آقای خود را می‌کشند که چه وقت ازعروسی مراجعت کند تا هروقت آید و در رابکوبد، بی‌درنگ برای او بازکنند.


De Una lo kanaga woutika, Una magena lo o riho ikukuruye moi asa wadolaka, o riho kiaka foloisi ikukuruye de o bi moi-moi qangodu o dipaka, la o riho kekiaka naga bato to Una Awi kuasa lo kagena naga. 	 آنکه نزول نمود، همان است که صعودنیز کرد بالاتر از جمیع افلاک تا همه‌چیزها را پرکند.


Una wasango onaka wotemo, "Nimasitiari qaloha, upa sidago o nyawa inisihaga. 	 آنگاه عیسی در جواب ایشان سخن آغازکرد که «زنهار کسی شما را گمراه نکند!


Komagena lo o nyawa o duniaka. O bi nyawa ma loha gena igogou o demo qaloloha yobicara, sababu manga sininga ma rabaka o bi moi-moi qaloloha yadiahi. O bi nyawa ma dorou gena manga bicara lo qatorou, sababu manga sininga ma rabaka o bi moi-moi qatotorou yadiahi. Sababu o kia bato manga sininga ma rabaka, magena asa isupu so yosibicara." 	 آدم نیکو از خزینه خوب دل خود چیز نیکوبرمی آورد و شخص شریر از خزینه بد دل خویش چیز بد بیرون می‌آورد. زیرا که از زیادتی دل زبان سخن می‌گوید.


Komagena so bilasu ngini gena igogou ninali. Ngaroko o orasi manena de ma cunusi kanaga ngini nia siningaka isusa sababu o bi sangisara foloi idala inidahe nginika, duma nia sininga de ma nalisi. 	 و در آن وجد می‌نمایید، هرچند در حال، اندکی از راه ضرورت در تجربه های گوناگون محزون شده‌اید،


De ai dodiao nipipiricaya, ai demo foloisi ilamo gena asa tinidedemo nginika. Ma orasi ngini o nyawa niajaji, de ngini upa nisasi de o Gikimoi o sorogaka Awi ronga, eko o kia naga o duniaka ma ronga, eko lo o kia naga bato ma ronga. Duma ngini nakoso o nyawa niajaji, de hika ka nia demo bai "Komagena" bai "Komagenawa" gena asa itotiai de upa lo niakulai. Nakoso niakulai, de o Gikimoi done asa winisisala de nia dorou ma sopo gena wafanggali. 	 لکن اول همه‌ای برادران من، قسم مخورید نه به آسمان و نه به زمین و نه به هیچ سوگند دیگر، بلکه بلی شما بلی باشد و نی شما نی، مبادا درتحکم بیفتید.


Duma kanaga o nyawa ipipiricaya o Siprusno de o Kireneno ma nyawa, to ona manga sidongirabano yamuruo naga itagi o Antiokhia ma kotaka, de o habari qaloloha ma ngale o Jou Yesus isihabari o nyawa ma somoa kali, gena o Yahudika ma nyawa yasowo. 	 لیکن بعضی از ایشان که از اهل قپرس و قیروان بودند، چون به انطاکیه رسیدند با یونانیان نیز تکلم کردند و به خداوندعیسی بشارت می‌دادند،


So kagena de o Petrus waaso la kagena imasidodogu. Ma ginitano de o Petrus womasidailako so itagi imakangaho de o nyawa yaruwange magena. De kagena lo o Yope ma nyawa ipipiricaya yamuruo naga una iwimote. 	 پس ایشان را به خانه برده، مهمانی نمود. وفردای آن روز پطرس برخاسته، همراه ایشان روانه شد و چند نفر از برادران یافا همراه او رفتند.


Qabolo de o bi nyawa o puji ma tahuno isupuka, de ona magena yadadala o Yahudika ma nyawa de ma binuka o bi nyawa o Yahudika ma nyawa yasowo lo, yodupa o Yahudika manga agama yamoteka, ona magena o Paulus de o Barnabas manga duduno itotuuru de yamote-mote. So ona yasinoto yagegego la tanu imasigocoho qaputuru o Gikimoi Awi dodaraka, sababu Una wodupa wasidumu ona yangoduka la aku ona wariwo. 	 و چون اهل کنیسه متفرق شدند، بسیاری از یهودیان و جدیدان خداپرست از عقب پولس و برنابا افتادند؛ و آن دو نفر به ایشان سخن گفته، ترغیب می‌نمودند که به فیض خداثابت باشید.


Upa nitemo ngohi ai edekati ngini niamomoku tositubuso la o nyawa ma somoa tasiguui. Gena hiwa bai! Duma tongongano bai ona de ngini, nia oho gena asa imaketero. 	 و نه اینکه دیگران را راحت و شما را زحمت باشد، بلکه به طریق مساوات تا در حال، زیادتی شمابرای کمی ایشان بکار آید؛


De kanaga o nyawa manga dala icarawa Una iwimote, sababu ona yakeleloka o nonako ihahairani waaka kekiaka o nyawa ipopanyake wasiloha. 	 و جمعی کثیر از عقب او آمدند زیرا آن معجزاتی را که به مریضان می‌نمود، می‌دیدند.


"Kanaga o nyawa wokakaya moi, una awi baju maro o kolano manga baju, so qangodu foloi ihahali. De awi oho o wange isigeto gena ka irarame. 	 شخصی دولتمند بود که ارغوان و کتان می‌پوشید و هر روزه در عیاشی با جلال بسرمی برد.


Ma orasi magena kanagali o Yahudika ma nyawa yadadala yoise Una kanaga o Betaniaka wotululi, so ona yahino o doku magenaka itemo, "Ngomi miadupa Una miwimake de lo miwikelelo kiaka o Lazarus wosoneka de una wisiooho kali." 	 پس جمعی کثیر از یهود چون دانستند که عیسی در آنجا است آمدند نه برای عیسی و بس بلکه تا ایلعازر را نیز که از مردگانش برخیزانیده بود ببینند.


So ngini tinisingangasu igogou, nakoso ngini niholu o Gikimoi ngini winipareta maro ka o ngopa, ngini magena akuwa niamake o Gikimoi Awi pareta." 	 هرآینه به شما می‌گویم هر‌که ملکوت خدا را مثل بچه کوچک قبول نکند، داخل آن نشود.»


De o nyawa yadadala magena iminako o ngopa muna magena mosoneka, so yangodu Una wisiihe. 	 پس به او استهزا کردندچونکه می‌دانستند که مرده است.


Komagena lo o Yakobus de o Yohanes yosawangi, ona yasinoto magena o Zebedeus awi ngopa, o Simon awi dodiao imomanara. Kagena de o Yesus wotemo o Simonka, "Upa nosawangi. O orasi manena asa o manara qamomuane tonihike la ngona o bi nyawa asa nadoto la imote Ngohika, imatero maro o nao nasoma la natolomu." 	 و هم چنین نیز بریعقوب و یوحنا پسران زبدی که شریک شمعون بودند. عیسی به شمعون گفت: «مترس. پس از این مردم را صید خواهی کرد.»


Komagena so ngone kanaga de nanga sininga ma edekati gena pomasidodiahi la Una magena powisisanangi, bai ma orasi ngone manena o dunia kasi, bai ma orasi ngone lo o dunia manena done asa podongosa. 	 لهذا حریص هستیم بر اینکه خواه متوطن و خواه غریب، پسندیده او باشیم.


Kagena de Una wotemo munaka, "Ani hira asa wisioho kali." 	 عیسی بدو گفت: «برادر تو خواهد برخاست.»


Sababu nanga Baba Gikimoi masirete Awi dupa so ma ngale to ngone nanga dorou gena ma Kristus Awi rohe wahike isone, la o nyawa o orasi manena o Gikimoi wihoholu, to ona manga dorou magena ma rabano asa ngone Una wonapalako. 	 که خود رابرای گناهان ما داد تا ما را از این عالم حاضر شریربحسب اراده خدا و پدر ما خلاصی بخشد،


O kolano una magena awi edekati wasidipito to ngone nanga nyawa, sidago wapareta manga ngopa asa isibubuoku yaumo de yaqohaka, la ma ngale o ngopa magena isoneka. 	 او با قوم ما حیله نموده، اجداد ما را ذلیل ساخت تا اولادخود را بیرون انداختند تا زیست نکنند.


Ma orasi o Efesuska wahino de wowosa o puji ma tahuka, de una lo wobarani wodoto. So kagena ongo Priskila de o Akwila asa awi dodoto yoiseka, de una iwingoso de iwingaho manga tahuka la iwidoto foloi itiai o kia o Gikimoi wodupa paaka. 	 همان شخص در کنیسه به دلیری سخن آغاز کرد اما چون پرسکله و اکیلا او راشنیدند، نزد خود آوردند و به دقت تمام طریق خدا را بدو آموختند.


Ma duuruka, ngohi tolefo gena de ai gia masirete so ma lefo ilalago manena ma ngale ngini gena tanu niosininga qaloha. 	 ملاحظه کنید چه حروف جلی بدست خود به شما نوشتم.


De Una wosumbayang wotemo, "Baba, tanu ona nasiapongu! O kia ona yaaaka gena ona yanakowa." O bi prajurit o Yesus wisidodasangahadika, ona magena Awi baju imatekesikotoku yaaka moi-moi de manga gimina yamote o undi ma rabaka. 	 عیسی گفت: «ای پدر اینها را بیامرز، زیراکه نمی دانند چه می‌کنند.» پس جامه های او راتقسیم کردند و قرعه افکندند.


De kagena o Sabat ma wange isigeto de o Paulus o puji ma tahuka wabobicara, la tanu o Yahudika ma nyawa de o bi Yahudika ma nyawa yasowo lo manga sininga waqehe la o Yesus iwipiricaya. 	 و هر سبت در کنیسه مکالمه کرده، یهودیان و یونانیان را مجاب می‌ساخت.


O orasi magena o Yesus Awi dodagi ma rabaka so o Yerusalem he wadumuka, de o bi nyawa Awi demo yoiise ona magena kanaga manga sininga ma rabaka itemo, nagala ma orasi he yaadoka o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi o duniaka. So Una Awi demo magena wosidofa de o ade-ade moili wadoto onaka. 	 و چون ایشان این را شنیدند او مثلی زیادکرده آورد چونکه نزدیک به اورشلیم بود و ایشان گمان می‌بردند که ملکوت خدا می‌باید در همان زمان ظهور کند.


"Iya, Jou! Tagogou ngohi ifoloi tonipiricaya, Ngona gena o Salamati ma Kolano o Gikimoi Awi Ngopa, gena o Gikimoi wojajajika wotemo Una done asa wouti o duniaku." 	 او گفت: «بلی‌ای آقا، من ایمان دارم که تویی مسیح پسر خدا که در جهان آینده است.»


Mutuwade ngohi bilasu o Epafroditus gena towisigiliho qacapati nginika, la ma orasi ngini niwikelelo de nia sininga asa ifoloi isanangi de ngohi lo ai sininga ma beleso foloi isiguui. 	 پس به سعی بیشتر او راروانه نمودم تا از دیدنش باز شاد شوید و حزن من کمتر شود.


So Ngohi tinisulo kali nginika, la bilasu nimatekedodara moi de moika." 	 به این چیزها شما را حکم می‌کنم تایکدیگر را محبت نمایید.


Ngona gena de noihamewa de noidodokawa, duma Ngohi kanena tomasidiadoka, de muna manena momatoguwa Ai qohu mahame-hame. 	 مرا نبوسیدی، لیکن این زن ازوقتی که داخل شدم از بوسیدن پایهای من بازنایستاد.


So kagena asa Una Awi muri-muri gena ona yamogiowo de sinoto magenaka wotemo, "So idodooha asa ngini lo nia sininga ma rabaka nitemo niliho. Done ngini Ngohi nimote kawa?" 	 آنگاه عیسی به آن دوازده گفت: «آیا شمانیز می‌خواهید بروید؟»


O Salamati ma Kolano Una magena bilasu iqoma wingangapo de wisangisara, so qabolo asa wisioho kali de lo wisimulia so o bi moi-moi qangodu wapareta." 	 آیا نمی بایست که مسیح این زحمات را بیند تابه جلال خود برسد؟»


de waaho awi tahuka. Qabolo de awi dodiao de awi nyawa imakokadateku, ona magena waaso de wotemo, 'Hino la ninali dede ngohi. Sababu ai duba moi isisisa magena tamake kali.' 	 و به خانه آمده، دوستان وهمسایگان را می‌طلبد و بدیشان می‌گوید با من شادی کنید زیرا گوسفند گمشده خود را یافته‌ام.


De ma orasi ona yogiise o bi nyawa o Yesus wipipiricaya magena isibicara moi-moi to ona manga bahasa, de ona magena yohairani so yadadala yahino imatotolomuno. 	 پس چون این صدابلند شد گروهی فراهم شده در حیرت افتادندزیرا هر کس لغت خود را از ایشان شنید.


Ona ilihoka, duma kanaga o boosu ma dateka ongo Maria moari mosodu-sodu. Moari momarukuku de o boosu ma rabaka momaginano. 	 اما مریم بیرون قبر، گریان ایستاده بود وچون می‌گریست به سوی قبر خم شده،


La o Yesus wakelelo manga piricaya ma lamo komagena, de wotemo woluluguka, "Ai ngopa, ani sininga nosiputuru. To ngona ani dorou tosiaponguka." 	 عیسی چون ایمان ایشان را دید، مفلوج را گفت: «ای فرزند، گناهان تو آمرزیده شد.»


So nakoso o nyawa ipipiricaya nadoto bilasu komanena: O bi dodihimo yanau nadoto bilasu manga sininga de manga rohe ma nyafusu gena yapareta qaloha de lo manga sininga yatuga itotiai, so manga moi-moi yaaaka gena maro o nyawa aku yahoromati. De nadoto ona bilasu o dodoto itotiai yopiricaya igogou, de manga dodara ilamo o nyawaka, de ona lo o sangisara yamoku. 	 که مردان پیر، هشیار و باوقار وخرداندیش و در ایمان و محبت و صبر، صحیح باشند.


Kagena ma Imam Wilalamo awi tahuka, o imamka ma bi sahe de o Mahkamah Agama yangodu o Yesus iwitailako de isisari ma ngeko la wisisala, sidago Una bilasu wisosone. Duma o sala moi lo yamakewa. 	 و روسای کهنه و جمیع اهل شورا در جستجوی شهادت برعیسی بودند تا او را بکشند و هیچ نیافتند،


Komagena lo yamogiowo de tupaange yosoneka, ma orasi o Siloamka o tahu o falagaku moi ikukuruye yaduruba onaku so ona yosone, de nagala magena nia sininga ma rabaka nia fikiri isala so nitemo, to ona manga dorou magena foloi ilamo de o Yerusalemka ma bi nyawa yangodu. 	 یا آن هجده نفری که برج در سلوام بر ایشان افتاده ایشان را هلاک کرد، گمان می‌برید که از جمیع مردمان ساکن اورشلیم، خطاکارتر بودند؟


O Timotius kadoka nginika de o orasi manena asa woliho ngomino de o habari qaloloha ma ngale ngini gena womisingangasu. Komagena womisingangasu la ngini niadupa gena ma Kristus niwipiricaya qaputuru de o bi nyawa yangoduka niadodara. De lo o orasi isigeto-geto asa nimisosininga ngomi, so maro kia to ngomi mia dupa komagena lo ngini nia dupa foloi qaputuru la aku pomakamake kali. 	 اما الحال چون تیموتاوس از نزد شما به مارسید و مژده ایمان و محبت شما را به ما رسانید واینکه شما پیوسته ما را نیکو یاد می‌کنید و مشتاق ملاقات ما می‌باشید، چنانکه ما نیز شایق شماهستیم،


Magena de o Yesus wisulo woliho de wipoma wotemo, 	 و اورا قدغن کرد و فور مرخص فرموده،


De ngini yanau gena nako nia peqeka, hika niadodara, ena gena upa niadoosa. 	 ای شوهران، زوجه های خود را محبت نمایید و با ایشان تلخی مکنید.


de maro o awa moi ami dailako qaloha ami tahu ma rabaka de mowisigise qaloha ma rokaka, de lo ami sininga matuga itotiai la kanaga ami oho ma rabaka gena o dorou moi lo upa maaka. So o bi ngopeqeka asa ikakawiku gena upa o moi-moi qatotorou yaaka, la o nyawa ma somoa moi lo yaakuwa o Gikimoi Awi habari qaloloha yaaka qatorou. 	 وخرداندیش و عفیفه و خانه نشین و نیکو و مطیع شوهران خود که مبادا کلام خدا متهم شود.


Una wosango, (("Nako o wange he itumu de ma dipa kanaga qasosawala, de ngini nitemo, 'O rato de o muura iogoka.' 	 ایشان راجواب داد که «در وقت عصر می‌گویید هوا خوش خواهد بود زیرا آسمان سرخ است؛


O Pilatus wogiise o Yesus wosoneka, de una wohairani so una o nyawa wasulo itagi ma kapita wiaso la wisano, "Igogou, o Yesus Awi woma itola itekaka?" 	 پیلاطس تعجب کرد که بدین زودی فوت شده باشد، پس یوزباشی را طلبیده، از او پرسید که «آیاچندی گذشته وفات نموده است؟»


Komagena lo manga peqeka bilasu o moi-moi yaaka maro o nyawa aku yahoromati. So upa o nyawa ma somoa yasibicara qatorou, duma ona bilasu manga sininga de manga rohe ma nyafusu yapareta qaloha, la o nyawa lo aku ona yapiricaya. 	 و به همینطورزنان نیز باید باوقار باشند و نه غیبت‌گو بلکه هشیارو در هر امری امین.


Komagena asa Awi Gurumi magena waaka de wamanara, sababu Ai Baba to Una Awi moi-moi qangodu magena lo to Ngohi. 	 هر‌چه از آن پدر است، از آن من است. از این جهت گفتم که از آنچه آن من است، می‌گیرد و به شما خبر‌خواهد داد.


Ma kapita moi, womaokoye o sangahadi woririsima gena, wakelelo idodooha o Yesus Awi sone ma ngeko de ma kapita magena wotemo, "We! O nyawa Una manena igogou o Gikimoi ma Ngopa!" 	 و چون یوزباشی که مقابل وی ایستاده بود، دید که بدینطور صدا زده، روح را سپرد، گفت؛ «فی الواقع این مرد، پسر خدا بود.»


Duma o rube ma ake yatotota magena Una waaka so o ake de imadadi o anggurka. So o rarame ma duhutu una magena asa wadahake, de una awi siningaka wotemo, "We! O anggur magena kiano ikahino." Ngaroko wanakowa, duma igogou ona ileleleani magena yanako itiai. So una wadahakeka, de wokakawi una magena wiaso 	 و چون رئیس مجلس آن آب را که شراب گردیده بود، بچشید و ندانست که از کجااست، لیکن نوکرانی که آب را کشیده بودند، می‌دانستند، رئیس مجلس داماد را مخاطب ساخته، بدو گفت:


Ma orasi Awi muri-muri ona magena yakelelo o kia naga asa idadi, de ona itemo, "Jou, to ngomi kanaga de mia sumarangi!" 	 رفقایش چون دیدند که چه می‌شود عرض کردند خداوندابه شمشیر بزنیم.


Bolo, de Una wasano onaka, "Ma dulada de ma lefo to naguuna manena." 	 بدیشان گفت: «این صورت و رقم از آن کیست؟»


Kagena de o ngopa magena iwisoroma so o raki ma duduka de kagena asa ona iwitoomaka." So kagena de o Yesus o ade-ade magena wosijarita qabolo de wasano wotemo, "So o raki ma duhutu una magena asa o kia una waaka. 	 در حال او را از باغ بیرون افکنده کشتند. پس صاحب باغ بدیشان چه خواهد کرد؟


Ngaroko komagena, duma ma ngale ngini manena tagogou, foloisi qaloha nakoso Ngohi tinidongosaka. Sababu o Baba Awi Dagali moili gena o Gurumi Qatetebi done wahino, hitilahi Ngohi tinidongosa kasi. So nakoso Ngohi igogou tinidongosaka, ma ngale aku o Baba Awi Dagali moili magena tasulo la wahino nginika. 	 و من به شما راست می‌گویم که رفتن من برای شما مفید است، زیرا اگر نروم تسلی دهنده نزد شما نخواهد آمد. اما اگر بروم او را نزد شمامی فرستم.


De ona imajobo waasi, de wotemo onaka, "Nia dodagi ma rabaka upa lo o kia naga nimagaho. Upa nimagaho o didiki, o karong, o maru eko lo o pipi, de nia baju gena ka nia roheka. 	 و بدیشان گفت: «هیچ‌چیز بجهت راه برمدارید نه عصا و نه توشه‌دان و نه نان و نه پول ونه برای یک نفر دو جامه.


Sababu kanaga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Ma orasi moi, kiaka Ngohi tositatapuka, gena imasidiadoka, de asa ngona nomatotoore gena toiseka, so tonisisalamati." So ngini gena nimasidodiahi. De o orasi manena qabolo, kiaka o Gikimoi wositatapu qaboloka. O orasi manena qabolo, Una wodupa ngini winisalamati bai! 	 زیرا می‌گوید: «در وقت مقبول تو را مستجاب فرمودم و در روز نجات تو را اعانت کردم.» اینک الحال زمان مقبول است؛ اینک الان روز نجات است.


Ena gena, upa lo niamote la o dorou inisitura, duma bilasu ngini niafanggali de o loha la o dorou gena niatura. 	 مغلوب بدی مشو بلکه بدی را به نیکویی مغلوب ساز.


Bilasu una wahino de watooma o bi nyawa imomanara ona magena, de gila-gila o raki magena wosisewa kali o nyawa imomanara ma somoaka." Ma orasi o nyawa magena o ade-ade manena yoise, de ona itemo, "Upa sidago ka idadi komagena bai!" 	 اوخواهد آمد و باغبانان را هلاک کرده باغ را به دیگران خواهد سپرد.» پس چون شنیدند گفتندحاشا.


So kagena o boosuka de ona imatai-tai yomajobo. Ona yamodo duma de manga more de manga nalika. Ona itagi imagogora la isingangasu Awi muri-murika. 	 پس، از قبر با ترس و خوشی عظیم به زودی روانه شده، رفتند تا شاگردان او را اطلاع دهند.


So o Yesus gena ma Imam Wilalamo moi ngoneka. Komagena Una gena o Gikimoi ka wisisanangi, de lo Awi sala eko Awi dorou gena moi lo ihiwa. De Una de o nyawa ma dorou imakitingaka, de witide o riho moika kiaka foloisi ikukuruye so foloisi ikuru de o bi moi-moi o kia naga o dipaka, ena gena o sorogaka. 	 زیرا که ما را چنین رئیس کهنه شایسته است، قدوس و بی‌آزار و بی‌عیب و از گناهکاران جدا شده و از آسمانها بلندتر گردیده


Mutuwade o orasi magena ngohi tositatapuka la maro iqoqomaka ngohi tinisitiari foloi qatubuso nginika, komagena upa idadi kali, so ngohi tahika kawa nginika. Upa sidago ngini nia sininga gena tosipeleso kali. 	 اما در دل خود عزیمت داشتم که دیگر باحزن به نزد شما نیایم،


Ma ngale una awi piricaya so o Mesir ma tonaka gena una wodongosa. Una wimodowa de o Mesirka manga Kolano awi doosa. Sababu una gena o Gikimoi wikokelelowa he iwikeleloka, so womakilihowa duma wotagi wokahika awi simaka. 	 به ایمان، مصررا ترک کرد و از غضب پادشاه نترسید زیرا که چون آن نادیده را بدید، استوار ماند.


De o Filipus asa to ona manga dodiao moi o Natanael wimake de wotemo unaka, "He! Ngomi gena miwimakeka Una magena o Salamati ma Kolano, kiaka o Musa de lo o bi nabi-nabi iqoqomaka gena o Gikimoi Awi Buku ma rabaka isilefoka. Una magena miwikeleloka bai! Una magena o Nazaret ma nyawa moi o Yusuf awi ngopa." 	 فیلیپس نتنائیل را یافته، بدو گفت: «آن کسی را که موسی در تورات و انبیامذکور داشته‌اند، یافته‌ایم که عیسی پسر یوسف ناصری است.»


So hika ngini nitemo bato 'Komagena' nakoso nisidailako la niaaka, eko 'Hiwa' nakoso niholu niaaka. Nakoso de ma boloika, magena ma sihino o Iblisno." 	 بلکه سخن شما بلی بلی و نی نی باشد زیرا که زیاده براین از شریر است.


De ma kolano Ngohi gena asa tasango onaka, 'Ngini tinisingangasu igogou, o kia bato niaaaka to Ngohi Ai dodiao imomote ona manenaka, ngaroko ona yacecekeka, duma de magena ma ngale lo ngini niaaka Ngohika bai!' 	 پادشاه درجواب ایشان گوید: هرآینه به شما می‌گویم، آنچه به یکی از این برادران کوچکترین من کردید، به من کرده‌اید.


Ngohi manena, o oho ma hutu magena, o roti o sorogaka de tahino so o nyawa ona nagoona la o roti manena yaoqo, gena to ona manga oho ka sidutu ikakali. O roti magena to Ngohi Ai rohe masirete, de magena Ngohi tahike ma ngale ona o nyawa o duniaka la ona asa yamake o oho ma duhutu." 	 من هستم آن نان زنده که از آسمان نازل شد. اگر کسی از این نان بخورد تا به ابد زنده خواهد ماند و نانی که من عطامی کنم جسم من است که آن را بجهت حیات جهان می‌بخشم.»


Sababu kanaga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, 'Asa o Salamati ma Kolano wieto maro o nyawa ma dorou moi.' De o kia naga isilelefo gena bilasu idadi Ngohika, sababu o kia naga ma ngale Ngohi manena isingangasu iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, magena o orasi manena he idadi." 	 زیرا به شما می‌گویم که این نوشته در من می‌باید به انجام رسید، یعنی با گناهکاران محسوب شد زیرا هر‌چه در خصوص من است، انقضا دارد.


De ngohi lo todupa tanako ma diai qadoohaso una iwikalaki, so ma ngale magegena ngohi towingaho to ona manga Mahkamah Agamaka. 	 و چون خواستم بفهمم که به چه سبب بروی شکایت می‌کنند، او را به مجلس ایشان درآوردم.


De ona itemo unaka, "Gena bai! Ngona nisibuoku gena igogou nopiloka. Ce! Ngona gena nomafikiri de nanako, ngomi nagoona sidago asa notemo ngomi nomidoto komagena." Ona iwitoosa komagena sidago ona lo asa wopipilo magena wisisupu de lo iwisimaha kawa o puji ma tahuka wowosa kali. 	 در جواب وی گفتند: «تو به کلی با گناه متولد شده‌ای. آیا تو ما را تعلیم می‌دهی؟» پس او را بیرون راندند.


O Gikimoi masirete wositatapu la ma orasika de asa o Yesus Kristus wisulo wahino kali. O Gikimoi Una magena Awi ronga posilamo, de Una magena womatetengo la o moi-moi qangodu wapareta de o bi kolano de lo o bi nyawa ma binuka ipopareta ona yangoduka. 	 که آن را آن متبارک و قادر وحید و ملک الملوک ورب‌الارباب در زمان معین به ظهور خواهد آورد.


Ngaroko komagena, o Gikimoi Awi galusiri de lo Awi dodara gena foloisi ilamo ngoneka bai! 	 لیکن خدا که در رحمانیت، دولتمند است، از حیثیت محبت عظیم خود که باما نمود،


Hika ngini niakelelo! Una magena kanaga wahino wouti o lobi-lobi ma rabaku. De o bi nyawa yangodu lo Una gena iwikelelo komagena ona iwitotooma lo. So o dunia ma bi soa qangodu ma ngale Una iari de yododora. Igogou! Una asa wahino. 	 اینک با ابرها می‌آید و هر چشمی او راخواهد دید و آنانی که او را نیزه زدند و تمامی امت های جهان برای وی خواهند نالید. بلی!


Qabolo de o Jou Yesus wotemo, "Niise o kia ma hakim magena wotetemo. Ngaroko awi sininga gena itiaiwa, duma wodupa womiriwo mobabalo muna magena, sababu mogolo mosidadu-dadu. 	 خداوند گفت بشنوید که این داوربی انصاف چه می‌گوید؟


la ma ngale o Iblis gena o orasi ma cunu lo upa niwihike la ngini winibaja. 	 ابلیس را مجال ندهید.


So upa sidago ngone potemo, "Nagala qaloha so ngone o dorou ka paakasi." Sababu o dorou ma manara ma sopo gena ka cawali o oho ka sidutu ikakali niamake waasi so ngini de o Gikimoi nimakitingaka. Ngaroko komagena, duma o Gikimoi ngone wonasitodihike o oho ka sidutu ikakali, ka cawali nakoso ngone dede o Yesus Kristus nanga Jou pomatekerimoika. 	 زیرا که مزد گناه موت است، اما نعمت خدا حیات جاودانی در خداوند ماعیسی مسیح.


Kagena Una Awi demo magena yoiseka, de o Yahudika manga roriri ona magegena o teto yatolomu ma ngale Una wisipapaka, ma ngale iwitooma. 	 آنگاه یهودیان باز سنگها برداشتند تا او راسنگسار کنند.


Ka cawali maro kiaka bato o Jou wositatapu o nyawamoi-nyawamoika, ma orasi ipapasaka o Gikimoi o nyawa moi-moi waaso so wipiricayaka, ka komagena lo bilasu ngone inangodu podupa paaka. Ai sulo magena ngohi todoto o bi gogobu moi de moika. 	 مگر اینکه به هرطور که خداوند به هرکس قسمت فرموده و به همان حالت که خدا هرکس راخوانده باشد، بدینطور رفتار بکند؛ و همچنین درهمه کلیساها امر می‌کنم.


Kagena de Una watemo, "O ngeko ma soaka kangano o kia ngini nisibicara." De ona imatoguka, de manga sininga asa ipeleso. 	 او به ایشان گفت: «چه حرفها است که با یکدیگر می‌زنید و راه را به کدورت می‌پیمایید؟»


Ma orasi iqoqomaka o Gikimoi o dunia gena wosidadika, de wotemo, "He! Nita o bubutu ma rabano nodadi." De o Gikimoi Una magegena lo o nita, so wodisiwa to ngone nanga sininga ma rabaka la aku panako de lo pakelelo o Gikimoi Awi kuasa gena igogou ilamo, kiaka kanaga o Yesus Kristuska de pakokelelo, maro iqoqomaka de o Yahudika ma nyawa o Gikimoi Awi nita ma siwa yakelelo gena o Musa awi bioka. 	 زیرا خدایی که گفت تانور از ظلمت درخشید، همان است که در دلهای ما درخشید تا نور معرفت جلال خدا در چهره عیسی مسیح از ما بدرخشد.


La o nyawa yamuruo naga imaooko yakelelo de yasano onaka, "He! Ngini magena nidooha. Qadoohaso o keledai ma bobiliku niasose de niaqehe." 	 که بعضی از حاضرین بدیشان گفتند: «چه‌کار داریدکه کره را باز می‌کنید؟»


O putu ma moiku o Paulus o gogelelo moili o Gikimoino wakelelo de o Jou Yesus wotemo unaka, "Paulus! Ngohi kanaga dede ngona, de kanaga o nyawa yadala o kota manena ma rabaka asa ipiricaya Ngohika, so o nyawa moi lo waakuwa woniaka qatorou ngonaka. So upa nimodo de upa lo nomatogu nosihabari o bi nyawaka ma ngale Ngohi." 	 زیرا که من با تو هستم و هیچ‌کس تو را اذیت نخواهد رسانید زیرا که مرا در این شهر خلق بسیار است.»


Sababu una magena asa o Gikimoika wilawangi de lo womacaralamo sidago wotemo una wolamo maro o giki womatengo, so una foloisi womasilamo de womasitetero koloko o nyawa manga giki de manga moi-moi yasusuba. So komagena una asa o Gikimoi Awi Tahu ilalamoka o Yerusalem ma kotaka wowosa de kagena womatamiye, so womasilamo de o nyawa yadadala manga simaka wokulai de wotemo una masirete igogou o Gikimoi. 	 که او مخالفت می‌کند و خود را بلندتر می‌سازداز هر‌چه به خدا یا به معبود مسمی شود، بحدی که مثل خدا در هیکل خدا نشسته، خود را می نماید که خداست.


De kanaga lo ngohi ai siri magena ma rabaka tinisitubuso nginika, duma ngohi gena ngini he nilekiwa. Salanta ngini asa nisimore ngohi de nia nalika, imatero de o malaikat moi o Gikimoino yahino de nisimore, eko maro o Yesus Kristus wahino de Una lo niwisimoreka. 	 و آن امتحان مرا که در جسم من بود، خوار نشمردید و مکروه نداشتید، بلکه مرا چون فرشته خدا و مثل مسیح عیسی پذیرفتید.


De Una womitemo, "Sababu ani sosango itero de nagogou ma loha, o orasi manena qabolo ani ngopa ami toka asa imahoi de mitogosa kawa. So notagi la noliho ani dokuka." 	 وی را گفت؛ «بجهت این سخن برو که دیو از دخترت بیرون شد.»


Yanako itiaika gena ngini niwipiricaya qaputuruka, so o Jou Awi habari itagi isihabari, upa ka cawali o Makedonia ma daera de o Akhaya ma daera ma rabaka. Duma o riho moi-moi ikukuruka kagena lo asa o nyawa yogiise ma ngale igogou ngini asa o Gikimoi niwipiricayaka. Komagena so upa he misihabari kali. 	 بنوعی که از شما کلام خداوند نه فقط در مکادونیه و اخائیه نواخته شد، بلکه در هرجا ایمان شما به خدا شیوع یافت، بقسمی که احتیاج نیست که ما چیزی بگوییم،


Ma moiku o Yesus kanaga wosumbayang womatengoka, de Awi muri-muri yahino Unaka, de Una wasano onaka, "Nako o nyawa gena ona itemo, Ngohi manena naguuna." 	 و هنگامی که او به تنهایی دعا می‌کرد وشاگردانش همراه او بودند، از ایشان پرسیده، گفت: «مردم مرا که می‌دانند؟»


de lo nia dodiao ipipiricaya ifoloisi niadodara. De upa ka cawali nia dodiao ipipiricaya, duma ngini lo ifoloisi niadodara o bi nyawa yangoduka. 	 و در دینداری، محبت برادران و درمحبت برادران، محبت را.


Duma o moi-moi qangodu magegena ona yatilakuka so ka cawali isibicara o moi-moi ma faida ihihiwa. 	 که از این امور بعضی منحرف گشته به بیهوده‌گویی توجه نموده‌اند،


Duma nakoso ngone nanga sininga masirete gena patailako iqomaka, de ngone gena o Jou asa wonafanggaliwa de o dorou. 	 اما اگر برخود حکم می‌کردیم، حکم بر مانمی شد.


Sababu kiaka bato to ngini nia kaya niadiahi, done kagena lo to ngini nia sininga yogapala." 	 زیرا هرجا گنج تواست دل تو نیز در آنجا خواهد بود.


Sababu ngone gena o kia naga o nyawa manga singangasu magena aku popiricaya, duma ifoloi popiricaya o kia naga o Gikimoi Awi singangasu ngoneka, de ma ngale ma Ngopa gena Una wonasingangasuka. 	 اگر شهادت انسان را قبول کنیم، شهادت خدابزرگتر است؛ زیرا این است شهادت خدا که درباره پسر خود شهادت داده است.


Ma orasi magena ipasaka, o Yesus de Awi muri-muri o Matius awi tahuka imatamiye yooqo. De o balastengi itotolomu yadala de o bi nyawa yadala manga sininga qatotorou, o bi kawasa yahoholu, ona magena lo imatamiye yooqo de o Yesus. 	 و واقع شد چون او در خانه به غذا نشسته بود که جمعی از باجگیران وگناهکاران آمده، با عیسی و شاگردانش بنشستند.


Duma nia giki ma ronga Molokh magena ma dadaru de lo o kia niatotulada, ena gena o ngoma Refan niaaho nisikangaho, de nia tulada niaaka komagena la magenaka niasuba duma Ngohika nisubawa. Ma sababu magegena, so Ngohi asa ngini tiniumo ma soa ikuru sidago o doku Babel ma sonongaka.' 	 وخیمه ملوک و کوکب، خدای خود رمفان رابرداشتید یعنی اصنامی را که ساختید تا آنها راعبادت کنید. پس شما را بدان طرف بابل منتقل سازم."


Ma dodoguka, de ona o Gikimoi Awi Tahu yojojajaga magena yahika kali manga roririka, ena gena o Farisika ma nyawa de o imamka ma bi sahe, de ona magena yatoosa so asa o jojajagaka itemo, "Ce! Qadoohaso Una magena ngini niwitagowa." 	 پس خادمان نزد روسای کهنه و فریسیان آمدند. آنها بدیشان گفتند: «برای چه او رانیاوردید؟»


O orasi magena Una de ikokoora yasinoto yasidasangahadi ka o wange moi, so moi Una Awi girinaka de moili Awi gubalika. 	 آنگاه دو دزد یکی بر دست راست و دیگری برچپش با وی مصلوب شدند.


Kagena de ona wisano kali, itemo unaka, "Baba, mia tabea, duma ngomi manena bilasu mininako kasi ngona gena naguuna, la kanaga o demo, o kia ngona nomisingangasuka gena, ngomi aku miaaho to ngone nanga roririka. So ngomi minisano kali ngona naguuna, la ma ngale ngona masirete tanu nomisingangasu ngomika." 	 آنگاه بدو گفتند: «پس کیستی تا به آن کسانی که ما را فرستادند جواب بریم؟ درباره خود چه می‌گویی؟»


Nakoso ngini nimasitero maro o bi nyawa ona magena o duniaka, de ngini lo ona nisiboso sababu to ona manga nyawa masirete. Duma ngini manena asa upa nimatero de o bi nyawa o duniaka, sababu Ngohi ngini tinihiri de tinitingaka, so ngini de o nyawa o duniaka he nimaketero kawa. Komagena imaaka so o nyawa o duniaka kanaga ngini iniduhudu. 	 اگر از جهان می‌بودید، جهان خاصان خود را دوست می‌داشت. لکن چونکه ازجهان نیستید بلکه من شما را از جهان برگزیده‌ام، از این سبب جهان با شما دشمنی می‌کند.


So ma ngale ngini to ngohi ai surati magena niaqehe qalohaka, komagena so ngini asa ngomi mia sininga nisiputuruka. Ngomi mia sininga nisiputuruka, de lo ifoloili ngomi minali miwikelelo o Titus kanaga de awi nalika. Una gena awi sininga isusa kawa nginika, sababu una wanako itotiai igogou ngini nia sininga qaloha ngomika. 	 و از این جهت تسلی یافتیم لیکن در تسلی خود شادی ما ازخوشی تیطس بینهایت زیاده گردید چونکه روح او از جمیع شما آرامی یافته بود.


Duma nako o ngihi ma sinotoka, kiaka isironga o Ngihi Foloi Qatetebi, kagena cawali ka o taungu moi gena ka ma moi ma Imam Wilalamo womatengo kagena aku wowosa. De una wowosa, hitilahi o au waaho ma ngale wosisuba o Gikimoika la idadi awi dorou masirete ma ija de lo ma ija kiaka o nyawa manga dorou yananakowa. 	 لکن در دوم سالی یک مرتبه رئیس کهنه‌تنها داخل می‌شود؛ و آن هم نه بدون خونی که برای خود و برای جهالات قوم می‌گذراند.


So nakoso ngohi tososininga o bi laha moi-moi gena qangodu ngini niamakeka, de ngohi bilasu o Gikimoika totemo, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." Ma orasi o habari ma ngale ngini niwipiricaya qaputuru o Jou Yesuska de lo nia dodara o Gikimoi Awi nyawa yangodu gena ngohi toiseka, 	 بنابراین، من نیز چون خبر ایمان شما را درعیسی خداوند ومحبت شما را با همه مقدسین شنیدم،


So o Festus kagena o Yerusalemka wogoge nagala o wange tupaange eko mogiowo qabolo, de una woliho kali o Kaisareaka. Ma langino gila-gila una waaka o sidang so wapareta o Paulus iwingoso de iwingaho awi simaka ma ngale iwihakim. 	 و چون بیشتر از ده روز در میان ایشان توقف کرده بود، به قیصریه آمد و بامدادان بر مسندحکومت برآمده، فرمود تا پولس را حاضر سازند.


Qabolo de Una o segel ma sinoto asa waraca kali. Waraca kali de ngohi toise o dodadi ngai iha magena ma sinotoka itemo, "Nahino nosupu!" 	 و چون مهر دوم را گشود، حیوان دوم راشنیدم که می‌گوید: «بیا (و ببین )!»


Komagena lo nakoso o susa de o sangisara qangodu Ngohi tododedemoka la idadi gena, nianako Ai hino ma orasi he idumuka. 	 همچنین شما نیز چون این چیزها را واقع بینید، بدانید که نزدیک بلکه بر در است.


O Yesus o Yudea ma tonaka wogoge kawa, sababu kanaga o Yahudika manga roriri yamuruo naga manga edekati itemo Una iwitooma. So qaboloka, Una asa wotagi wahika de wahino o Galilea ma tonaka wakokiloli. 	 و بعد از آن عیسی در جلیل می‌گشت زیرانمی خواست در یهودیه راه رود چونکه یهودیان قصد قتل او می‌داشتند.


Ona magena manga edekati qaloloha, sababu ona ngohi idodara de lo yanako o Gikimoi woisitatapu ngohika la o bui ma rabaka ma ngale o habari qaloloha gena igogou de itero sidago ngohi lo bilasu tosango. 	 اما آنان از تعصب نه ازاخلاص به مسیح اعلام می‌کنند و گمان می‌برندکه به زنجیرهای من زحمت می‌افزایند.


Duma o riho magenaka mia orasi qamataka, de bilasu mimajobo o Yerusalemka. So mia dodagi asa miadofali, de ona ipipiricaya yanau, de o ngopeqeka, de lo o ngopa-ngopa ona yangodu imisitota sidago o kotano misisupu. So kadai o teo ma dateka ngomi mibukuku de misumbayang kasi. 	 و چون آن روزها را بسر بردیم، روانه گشتیم و همه با زنان و اطفال تا بیرون شهر مارا مشایعت نمودند و به کناره دریا زانو زده، دعاکردیم.


Upa sidago ngone podupa kawa pomatolomuno la posumbayang, maro o nyawa yamuruo naga yaakasi. Ngone bilasu igogou pomatolomuno so moi de moika aku pomatekesiputuru de ma boloika, sababu panako ma orasi he idumuka o Yesus Kristus Awi wange imasidiado. 	 و از با هم آمدن در جماعت غافل نشویم چنانکه بعضی را عادت است، بلکه یکدیگر را نصیحت کنیم و زیادتر به اندازه‌ای که می‌بینید که آن روز نزدیک می‌شود.


Ma orasi mononongoru momasidiado kagena o Yesuska, de muna mogila-gila to Una Awi simaka momabukuku de motemo, "Jou, nakoso Ngona lo kanena, nagala mia hira gena wosonewa." 	 و مریم چون به‌جایی که عیسی بودرسید، او را دیده، بر قدمهای او افتاد و بدو گفت: «ای آقا اگر در اینجا می‌بودی، برادر من نمی مرد.»


So, baba-baba, upa sidago ngini ningodu kanena lo niapiricaya o Gikimoi gena waakuwa o bi nyawa isosoneka wasioho kali bai! 	 «شما چرا محال می‌پندارید که خدا مردگان را برخیزاند؟


Magena de o Pilatus wotemo, "O bi prajurit kagena naga, so nitagi la ona niangaho de hika Awi boosu gena niojaga nisidodiahi." 	 پیلاطس بدیشان فرمود: «شما کشیکچیان دارید. بروید چنانکه دانید، محافظت کنید.»پس رفتند و سنگ را مختوم ساخته، قبر را باکشیکچیان محافظت نمودند.


Ma boberesu o wange ma siwako kanaga o ngora saange de lo ma koremiaku o ngora saange, ma koresaraye o ngora saange de lo o wange ma dumusa o ngora saange. 	 از مشرق سه دروازه و از شمال سه دروازه و از جنوب سه دروازه و از مغرب سه دروازه.


De o Abraham wotemo, 'Onaka de maena o Gikimoi Awi bobita, kiaka o Musa de o nabi-nabi yalelefoka, so maha dede ona yosigise o bi bobita magegena, eko hiwa.' 	 ابراهیم وی را گفت موسی و انبیا رادارند سخن ایشان را بشنوند.


De o Simon Petrus wosango wotemo Unaka, "Hiwa, Jou! Nakoso ngomi minidongosa, de naguunaka aku mitagi. Sababu o demo imisidudumu o oho ka sidutu ikakali gena, o demo ma sihino magena cawali ka Ngonano. 	 شمعون پطرس به اوجواب داد: «خداوندا نزد که برویم؟ کلمات حیات جاودانی نزد تو است.


O orasi magenaka de o dipaka o nonako moi asa yasikelelo gena ma ngale Ngohi, o Nyawa ma Duhutu, tahino kali. De o bi nyawa yangodu o duniaka asa yododora, sababu ona asa ikelelo Ngohi tahino o lobi-lobi ma rabaku touti de to Ngohi Ai mulia ma siwa tomasisaoka de Ai kuasa ma buturu. 	 آنگاه علامت پسر انسان در آسمان پدید گرددو در آن وقت، جمیع طوایف زمین سینه زنی کنندو پسر انسان را بینند که بر ابرهای آسمان، با قوت و جلال عظیم می‌آید؛


Duma o orasi manenaka de ngini magena asa igogou o Gikimoi niwinakoka. eko ngini gena o Gikimoi lo wininakoka. Komagena de qadodooha so nia sininga ma rabaka asa itiaiwa, so nisisala de sidago o Yahudi manga bobita o Gikimoino, ngaroko nia sininga yaakuwa yaaka itiai, duma magena niamote kali. Upa sidago magena niamote kali so ngini maro iqoqomaka inipareta kali. 	 اما الحال که خدا را می‌شناسید بلکه خدا شما را می‌شناسد، چگونه باز می‌گردید به سوی آن اصول ضعیف و فقیر که دیگرمی خواهید از سر نو آنها را بندگی کنید؟


So o dodadi iooho ngai iha manga sidongirabano moi o malaikat yatumudingika wahike o udo-udo ngai tumudingi o guracino. De kugena moi-moi ma rabaku kanaga iwedo de o doosa ilalamo, ena gena o Gikimoi woooho ka sidutu ikakali Awi doosa ilalamo. 	 ویکی از آن چهار حیوان، به آن هفت فرشته، هفت پیاله زرین داد، پر از غضب خدا که تا ابدالاباد زنده است.و قدس از جلال خدا و قوت او پر دودگردید. و تا هفت بلای آن هفت فرشته به انجام نرسید، هیچ‌کس نتوانست به قدس درآید.


Ma orasi muna o pipi magena mamakeka, de asa maaso ami dodiao de lo ami nyawa imakokadateka, de motemo onaka, 'Hino la ninali dede ngohi. Sababu ai pipi moi isisisa magena tamake kali.' 	 و چون یافت دوستان و همسایگان خودرا جمع کرده می‌گوید با من شادی کنید زیرادرهم گمشده را پیدا کرده‌ام.


Duma ngomi asa mianako gena o riho idadalaka o nyawa ipipiricaya o Yesuska manga ronga ma dorou, so ngomi miodupa miise idodooha to ngona ani dupa ma ngale to ona manga piricaya." 	 لیکن مصلحت دانستیم از تو مقصود تو را بشنویم زیراما را معلوم است که این فرقه را در هر جا بدمی گویند.»


De ma kapita una magena wotagi o Pauluska, so witago de awi prajurit wasulo so o rate ngai sinoto wisipilikuka. Kagena de una wasano o bi nyawa yadadalaka, o Paulus una magena naguuna de o kia asa una waakaka. 	 چون مین باشی رسید، او را گرفته، فرمان داد تا او را بدو زنجیر ببندند و پرسید که «این کیست و چه کرده است؟»


De o haiwani ma sidongirabano moi kanaga ma saheka qaqaboka so he yadangade isone, duma ma nabo magena qalohaka. So o haiwani magena o bi nyawa o dunia ma bi dokuka yangodu gena yakelelo de yamote de manga hairanika. 	 و یکی ازسرهایش را دیدم که تا به موت کشته شد و از آن زخم مهلک شفا یافت و تمامی جهان در‌پی این وحش در حیرت افتادند.


Komagena igogou, sababu iqomaka o Yesus wotemo o Gikimoika, "Ma ngale Ngona gena, Ngohi asa tasingangasu de tonigiliri to Ngohi Ai tahu ma raba moika de lo Ani gogobu ma dolomu manga sidongirabaka." 	 چنانکه می‌گوید: «اسم تو را به برادران خود اعلام می‌کنم و در میان کلیساتو را تسبیح خواهم خواند.»


Ma Kristus ngini winisayangi de winigalusiri, sidago Awi buturu winihikeka de lo Una winidodara nginika, so ngini inisidudugaka de nia sininga aku isanangi. De Awi Gurumi gena wogoge to ngini moi-moi nia sininga ma rabaka. 	 بنابراین اگر نصیحتی در مسیح، یا تسلی محبت، یا شراکت در روح، یا شفقت ورحمت هست،


Qabolo de o malaikat o udo-udo iaaho yatumudingi magena manga sidongirabano moi wahino ngohino, de wotemo, "Nahinosi, la ngohi tonisikelelo ngonaka idodooha o Gikimoi asa wafanggali de o sangisara o ngopeqeka mosusundali, muna magena milalamo de mogogogeku o ake de o selera idala ma dateka. 	 و یکی از آن هفت فرشته‌ای که هفت پیاله را داشتند، آمد و به من خطاب کرده، گفت: «بیا تا قضای آن فاحشه بزرگ را که برآبهای بسیار نشسته است به تو نشان دهم،


Naaka komagena duma o Gikimoi Awi Tahu ma loloha upa natuga. Sababu magena asa o bi bangsa ma nyawa o Gikimoi wipipiricayawa gena wahikeka, so done asa ona o Yerusalem eko o kota qatetebi magena itagi yakokiloli de iruwahe ma deka o ngoosa moruha de sinoto. De ma deka o wange 1,260 o nabi yasinoto Ngohi tasitotatapuka ona magena asa o Gikimoi Awi demo yasingangasu. Ona magena o sone ma baju imasitibaku maro o sone ma nonako moi o kota magegenaka." 	 و به دوشاهد خود خواهم داد که پلاس در بر کرده، مدت هزار و دویست و شصت روز نبوت نمایند.»


Wotemo kali, "Qadoohaso ngohi noisango noholu. Nagala Ngona noinakowa ngohi de ai kuasa, so aku tosulo Ngona nipalako eko lo nisidasangahadi." 	 پیلاطس بدو گفت: «آیا به من سخن نمی گویی؟ نمی دانی که قدرت دارم تو راصلیب کنم و قدرت دارم آزادت نمایم؟»


He! Ngini de nia ngauka tanu niise la nianako. 	 هر‌که گوش شنوا دارد بشنود.


So, ai dodiao nipipiricaya, hika ngini niamode ifoloi o cocatu o Gikimoi Awi demo nisingongangasu gena niamake. De upa sidago ngini nisimahawa o nyawa isibicara de o bi bahasa irupa-rupa. 	 پس‌ای برادران، نبوت را به غیرت بطلبید و از تکلم نمودن به زبانهامنع مکنید.لکن همه‌چیز به شایستگی و انتظام باشد.


O bi moi-moi Ai Baba woisidudumu Ngohika, magena Ngohi tinisingangasu nginika, duma ngini niaaka ka o kia o bi moi-moi nia baba winidodotoka." 	 من آنچه نزد پدر خود دیده‌ام می‌گویم و شما آنچه نزد پدر خود دیده ایدمی کنید.»


O Yesus wosiade-ade komagena, duma o ade-ade ma ngale gena ona asa isihodawa. 	 و این مثل را عیسی برای ایشان آورد، اماایشان نفهمیدند که چه چیز بدیشان می‌گوید.


Qabolo de ngohi toise o kia naga moi maro o nyawa yadadala o sorogaka imanenere, "Awalele! O Gikimoi Awi ronga posilamo. To ngone nanga Jou Una magena o nyawa wasisosalamati, Una lo wisimulia de Awi kuasa ilamo. 	 و بعد از آن شنیدم چون آوازی بلند ازگروهی کثیر در آسمان که می‌گفتند: «هللویاه! نجات و جلال و اکرام و قوت از آن خدای ما است،


So Una ka wogila-gila wososone awi pandangaka wapaqa, so o nyawa yomomoku magegena imatogu kasi. De Una o gohiduuru magenaka wotemo, "He! Ngohi tonisulo nomomi!" 	 و نزدیک آمده تابوت را لمس نمود وحاملان آن بایستادند. پس گفت: «ای جوان تو رامی گویم برخیز.»


De Una wosano wotemo, "Una kiaka ngini niwihado." De ona itemo, "Jou, nahino kanena la una nowinanosi." 	 و گفت: «او را کجا گذارده‌اید؟» به او گفتند: «ای آقا بیا وببین.»


So bilasu ngini o bi dorou moi-moi upa niaaka, maro o nyawa kanaga wosoneka. Ena gena, niholu niaaka o dupa qatotorou de o nyafusu ma dorou qangodu, de lo niholu o arata niodesere. Nakoso magena niodesere gena, imatero de o Gikimoika nisubawa so ka o serika niasuba. 	 پس اعضای خود را که بر زمین است مقتول سازید، زنا و ناپاکی و هوی و هوس و شهوت قبیح و طمع که بت‌پرستی است


Yanau gena upa he manga sahe yatalake maro manga peqeka, ma orasi ona isumbayang eko o Gikimoi Awi demo yosingangasu. Sababu ona magena manga jamani gena isidadi imatero de to Gikimoi, la to Una Awi mulia ma lamo gena isimane. Duma o ngopeqeka gena idadi ma ngale ka yanau manga ronga isilamoka. 	 زیراکه مرد را نباید سر خود بپوشد چونکه او صورت و جلال خداست، اما زن جلال مرد است.


Ngohi gena o Gikimoi woisitatapuka ma ngale to Una Awi gogobu ma leleleani moi, la ngaroko ngini o Yahudika ma nyawa nisowo lo o Gikimoi Awi dodoto ma ngale ma Kristus gena qaasu-asu tinisingangasu nginika. 	 که من خادم آن گشته‌ام برحسب نظارت خداکه به من برای شما سپرده شد تا کلام خدا را به‌کمال رسانم؛


So nakoso ngone powidoohawa, de igogou o nyawa he yangodu asa Una wipiricayaka. De nako imadadi komagena, de done o Romaka ma nyawa yahino kanena de nanga riho o Gikimoi Awi Tahu de nanga bangsa magena lo yabiau." 	 اگر او را چنین واگذاریم، همه به اوایمان خواهند‌آورد و رومیان آمده، جا و قوم مارا خواهند گرفت.»


Ngini o Farisika igogou nipilo! Bilasu o udo-udo de o lelenga gena ma rabaku niatiodo kasi iqoma, la ma dudu lo idadi qatebi de qaloha. 	 ای فریسی کور، اول درون پیاله و بشقاب را طاهرساز تا بیرونش نیز طاهر شود!


Kagena ona dede o haiwani magena asa ikudoti iwilawangi o Duba ma Gohoka. Una magena o Jou wilalamo de o Kolano wipoputuru, so Una de to Una Awi nyawa wimomote gena aku to ona manga buturu yalawangi de asa lo yasisa. O nyawa ona wimomote gena o Gikimoi wahirika, so ngaroko yatooma, duma manga piricaya Unaka qaputuru." 	 ایشان با بره جنگ خواهندنمود و بره بر ایشان غالب خواهد آمد، زیرا که اورب‌الارباب و پادشاه پادشاهان است و آنانی نیز که با وی هستند که خوانده شده و برگزیده وامینند.»


O orasi magena qabolo de koloko o nao ma dungi ngai sinoto awi lakono asa itura so o Saulus womasigelelo kali. Gila-gila una womaoko so wiosika, 	 در ساعت از چشمان او چیزی مثل فلس افتاده، بینایی یافت و برخاسته، تعمیدگرفت.


Ma orasi o Yesus wingaho la wisidasangahadi, de kanagali o nyawa yasinoto ma somoa yangaho la yatooma ka ma moi dede Una. Ona yasinoto gena o nyawa ma dorou. 	 و دو نفر دیگر را که خطاکار بودند نیزآوردند تا ایشان را با او بکشند.


Mutuwade ona Unaka yosano itemo, "Qadoohaso o bi guru agama yodedemo gena o Salamati ma Kolano iwihiwasi de bilasu ma nabi Elia wahino woqomano." 	 پس از او استفسار کرده، گفتند: «چرا کاتبان می‌گویند که الیاس باید اول بیاید؟»


Ma orasi o Sabat ma wange ipasaka, de ongo Maria Magdalena, ongo Maria o Yakobus ma awa, de lo ongo Salome itagi o bi rapa iija ma ngale o Yesus Awi sone ma bake isimuja. 	 پس چون سبت گذشته بود، مریم مجدلیه و مریم مادر یعقوب و سالومه حنوط خریده، آمدند تا او را تدهین کنند.


De awi toka gena igolo o Yesuska, la upa o daera magenenano wasisupu. 	 پس بدوالتماس بسیار نمود که ایشان را از آن سرزمین بیرون نکند.


De ma ngale o Yahudika ma nyawa yasowo lo o Jou Yesus iwipiricayaka, so ngomi o surati milefoka de misidingo lo qabolo onaka, ma ngale ngone o Yahudika nanga bobita moi-moi qangodu maro o Musa wosilelefoka upa he yaaka. So ka cawali upa o lake o bi gomaka isisusuba gena yaoqo, de upa lo o bi haiwani ma au yaudo, de upa o bi haiwani yagogohore la isoneka de yaoqo de upa lo o bi nyafusu ma dorou yaaka." 	 لیکن درباره آنانی که از امت‌ها ایمان آورده‌اند، مافرستادیم و حکم کردیم که از قربانی های بت وخون و حیوانات خفه شده و زنا پرهیز نمایند.


Yasangisara de yabodito o nyawaka kiaka bato yahika. 	 هلاکت و پریشانی در طریقهای ایشان است،


Kagena de o Petrus wotemo o Yesuska, "Baba Guru, qaloha bai nakoso ngone lo ngo kanena, so o dadaru ngai saange miaaka, ngai moi to Ngona, ngai moi to Musa, de ngai moi to Elia." 	 پس پطرس ملتفت شده، به عیسی گفت: «ای استاد، بودن ما در اینجا نیکو است! پس سه سایبان می‌سازیم، یکی برای تو و دیگری برای موسی و سومی برای الیاس!»


Duma igogou Una winiwosawa, so winihike o muura o dipaku de o sopo o tonaye wosioho o musung ma orasika, ma ngale o ino winihike so nia sininga qamagawe, de komagena o loha moi-moi waaka ma ngale winisimane nginika igogou Una kanaga dede ngini." 	 با وجودی که خود را بی‌شهادت نگذاشت، چون احسان می‌نمود و از آسمان باران بارانیده و فصول بارآور بخشیده، دلهای ما را ازخوراک و شادی پر می‌ساخت.»


De o Yehuda ma baba gena o Yakub, o Yakub ma baba gena o Ishak, o Ishak ma baba gena o Abraham, o Abraham ma baba gena o Terah, de o Terah ma baba gena o Nahor. 	 ابن یعقوب، بن اسحق، بن ابراهیم، بن تارح، بن ناحور،


So nakoso o nyawa ipipiricaya o bolu moika manga bobareta nahiri, bilasu komanena: Nakoso o nyawa moi la wodadi o nyawa ipipiricaya manga bobaretaka gena, o nyawa una manena ma moi waasi o nyawa iwikalaki. Komagena una bilasu ma peqeka ka momatengo de upa o ngopeqeka ma somoa wadupali, de awi ngopa-ngopa yangodu bilasu iwisigise qaloha de o nyawa ma somoa lo yanako awi ngopa manga oho ma rabaka yodupawa o dorou yaaka. 	 اگر کسی بی‌ملامت و شوهر یک زن باشد که فرزندان مومن دارد، بری از تهمت فجور و تمرد،


Ma dongoho magena lo o Musa asa wisibuo, una o ngopa moi wiloha icarawa. O ngoosa saange una wipalihara ma baba awi tahu ma rabaka, 	 در آن وقت موسی تولد یافت وبغایت جمیل بوده، مدت سه ماه در خانه پدر خود پرورش یافت.


Sababu o Gikimoi Awi bobita kiaka iqoqomaka o bi malaikat yosingongangasu nanga ete de nanga toporaka gena itagaliwa. Ce! O nyawa la kanaga yosigisewa eko yatilaku, ona magena yangodu asa manga dorou ma fanggali yamake. 	 زیرا هر گاه کلامی که بوساطت فرشتگان گفته شد برقرار گردید، بقسمی که هر تجاوز وتغافلی را جزای عادل می‌رسید،


Ma orasi o Festus womasidiado o daera magenaka la wopareta so kagena o Kaisarea ma dokuka o wange saangeka, de una wotagi o Yerusalemka. 	 پس چون فستوس به ولایت خودرسید، بعد از سه روز از قیصریه به اورشلیم رفت.


Kagena o Kaisarea ma bobaneka de o deru moi o Adramitium ma kotano asa imasidiado. So o deru magenaku ngomi mipane de asa miside miakahika o Asia ma daera ma bi bobane moi-moika mitulu. So ngomi de o Makedonia ma nyawa moi, awi ronga o Aristarkhus, una magena o Tesalonikano wakahino so una de ngomi miside mimakederu moi. 	 و به کشتی ادرامیتینی که عازم بنادرآسیا بود، سوار شده، کوچ کردیم و ارسترخس ازاهل مکادونیه از تسالونیکی همراه ما بود.


Duma done ma orasi imasidiado la wokakawi una magena wituda wisisupuka to ona manga sidongirabano. Done ma orasi magenaka asa ona ioqowa de iudowa." 	 بلکه ایامی می‌آید که داماد از ایشان گرفته شود، آنگاه در آن روزها روزه خواهند داشت.»


So nakoso kanaga ngini la de nia dorouka, hika ngini nimangaku kasi moi de moika, komagena lo ngini moi de moika gena hika nimasumbayang, la ma ngale o Jou aku winisiloha. Sababu o nyawa nakoso kanaga manga sininga itotiai de manga sumbayang yatide o Jouka, gena ma ngale Awi laha foloisi ilamo aku idadi. 	 نزد یکدیگربه گناهان خود اعتراف کنید و برای یکدیگر دعاکنید تا شفا یابید، زیرا دعای مرد عادل در عمل، قوت بسیار دارد.


Duma o nyawa moi kagena manga sidongirabano awi sumarangi walia de wisioto ma Imam Wilalamo awi gilalo moika, so awi ngau lo waturaka. 	 و یکی از حاضرین شمشیر خود را کشیده، بر یکی از غلامان رئیس کهنه زده، گوشش را ببرید.


De lo nako ngini o Kapernaumka ma nyawa, gena idodooha. Ngini nitemo o Gikimoi asa ngini winitide de winisihie. We! Komagenawa bai! Duma ngini asa winiumo o narakaku." 	 و تو‌ای کفرناحوم که سر به آسمان افراشته‌ای، تا به حهنم سرنگون خواهی شد.


Sababu nakoso ngone nanga sininga ma rabaka kanaga o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino aku posibicara la o Gikimoi Awi ronga posilamo, de o nyawa yoiise ona magena yaakuwa isimote itemo, "Amin! Igogou de itero!" Sababu ona gena nanga demo ma ngale gena asa yanakowa. 	 زیرا اگر در روح تبرک می‌خوانی، چگونه آن کسی‌که به منزلت امی است، به شکر تو آمین گوید و حال آنکه نمی فهمد چه می‌گویی؟


De o nyawa ma dorou moi wisisasangahadi kagena womasimote Una wisibicara qatorou, de wotemo, "Cedeke! Ka igogou Ngona o Salamati ma Kolano? Nako komagena, hika Ani rohe masirete nosisalamati de komagena lo ngomi!" 	 و یکی از آن دو خطاکار مصلوب بر وی کفر گفت که «اگر تو مسیح هستی خود را و ما رابرهان.»


Mososo o tona ibobeleuka, de o naga magena asa ma uruno o ake iuse koloko o selera moi inguuhi qasosihilo, so imimeta o ngopeqeka muna magenaka la ma ngale imisiqasi. 	 و مار از دهان خود در عقب زن، آبی چون رودی ریخت تا سیل او را فرو‌گیرد.


O hali magegena wakelelo, de o Musa wohairani icarawa. So wahika ma dateka la watailako kiaso idadi komagena, de una woise o Jou wotemo unaka, 	 موسی چون این را دید از آن رویا درعجب شد و چون نزدیک می‌آمد تا نظر کند، خطاب از خداوند به وی رسید


Kagena de una gila-gila wosasi wotemo, "Ngaroko tosone, duma igogou ngohi towinakowa o nyawa Una magena maro o kia ngini nitetemo gena!" 	 پس به لعن کردن و قسم خوردن شروع نمود که «آن شخص را که می‌گویید نمی شناسم.»ناگاه خروس مرتبه دیگر بانگ زد. پس پطرس را به‌خاطر آمد آنچه عیسی بدو گفته بود که «قبل از آنکه خروس دومرتبه بانگ زند، سه مرتبه مرا انکار خواهی نمود.» و چون این را به‌خاطر آورد، بگریست.


Ngini nia biasa gena o nyawa niasisala de magena ka nia sininga masirete niomote, duma Ngohi manena o nyawa nagoona bato tasisala toholu. 	 شما بحسب جسم حکم می‌کنید امامن بر هیچ‌کس حکم نمی کنم.


Ona yasinoto o Yohanes awi demo yoiiseka so o Yesus wimote gena, moi awi ronga o Andreas, una magena o Simon eko o Petrus awi nongoru. 	 بدیشان گفت: «بیایید و ببینید.» آنگاه آمده، دیدند که کجا منزل دارد، و آن روز را نزد او بماندند و قریب به ساعت دهم بود.


Duma nakoso o demo ma dorou so posiceke o Gurumi Qatetebi, de ngone magegena o apongu he pamake kawa ma bati sidutu ikakali. Potetemo gena paaka o dorou ikokakali." 	 لیکن هر‌که به روح‌القدس کفر گوید، تا به ابد آمرزیده نشود بلکه مستحق عذاب جاودانی بود.»


Qabolo de ona imasidiado o doro moika ma ronga Getsemani, de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Kanena nigogeku la totagi tosumbayang." 	 آنگاه عیسی با ایشان به موضعی که مسمی به جتسیمانی بود رسیده، به شاگردان خود گفت: «در اینجا بنشینید تا من رفته، در آنجا دعا کنم.»


Ngaroko komagena, duma kanaga o hali muruo naga Ngohi tinisisala nginika. Ena gena, ngini nia sidongirabaka nimuruo naga niasimaha o Bileam awi dodoto yacoho. O Bileam una magena o Balak iwidoto la una o Israel ma nyawa wagegego so ona o dorouku ituraka. Ena gena, manga giki o gia isiaaka ma ino isisusubaka gena yaoqo de lo o bi nyafusu ma dorou yaaka. 	 لکن بحث کمی بر تو دارم که در آنجا اشخاصی را داری که متمسکند به تعلیم بلعام که بالاق را آموخت که در راه بنی‌اسرائیل سنگی مصادم بیندازد تا قربانی های بتها رابخورند و زنا کنند.


So Awi manara ma rabaka, de o nyawa wolulugu moi awi nyawa yamuruo naga so o dangiku iwisitide. Ona o ngeko isisari o tahuka yowosa, yodupa iwingaho o Yesuska. 	 که ناگاه چندنفر شخصی مفلوج را بر بستری آوردند ومی خواستند او را داخل کنند تا پیش روی وی بگذارند.