Duma ona asa imatoore, "Hika powisidasangahadi! Hika powisidasangahadi!" De wotemo, "Awadede! Qadoohaso bilasu towisidasangahadi to ngini nia kolano." De o imamka ma bi sahe itemo unaka, "To ngomi mia kolano ma somoa gena wihiwa, cawali ka ma Kaisar gena kanaga." 	 ایشان فریاد زدند: «او را بر دار، بر دار! صلیبش کن!» پیلاطس به ایشان گفت: «آیا پادشاه شما رامصلوب کنم؟» روسای کهنه جواب دادند که «غیر از قیصر پادشاهی نداریم.»


Ona imatotolomu gena yotemo, "Igogou! Ma Jou wooho kali bai! Una womasimane o Simonka!" 	 می گفتند: «خداوند در حقیقت برخاسته و به شمعون ظاهر شده است.»


Magena de o Yesus wakeri-keri onaka de wotemo, "Nako komagena, de niawosaka o gimina manena o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, 'O teto o tukang yahoholu de yapapakewa magena done asa isiaka de idadi o tahu ma sosoqe ma teto ma nonoma.' 	 به ایشان نظر افکنده گفت: «پس معنی‌این نوشته چیست، سنگی را که معماران ردکردند، همان سر زاویه شده است.


O Barabas una magena o bui ma rabaka wisingosaka, sababu iqomaka o kotaka o nyawa icanga o Roma ma bobaretaka de ma orasi magena una kanaga manga sidongirabaka de lo una wototooma moi. 	 و او شخصی بود که به‌سبب شورش و قتلی که در شهر واقع شده بود، در زندان افکنده شده بود.


So kagena de o Yesus o ade-ade magena wosijarita qabolo de wasano wotemo, "So o raki ma duhutu una magena asa o kia una waaka. Bilasu una wahino de watooma o bi nyawa imomanara ona magena, de gila-gila o raki magena wosisewa kali o nyawa imomanara ma somoaka. 	 پس صاحب تاکستان چه خواهد کرد؟ او خواهدآمد و آن باغبان را هلاک ساخته، باغ را به دیگران خواهد سپرد.


Ma Kristus gena wisangisara komagena, so ngini lo bilasu nimaputuru la nimote Unaka. So maro to Una Awi sininga ma rabaka, komagena lo to ngini nia sininga ma rabaka, ena gena nimasidailako la asa o sangisara niamoku. Sababu o nyawa la kanaga yasangisara, ona magena yapalakoka o dorou ma kuasano so o dorou gena yaaka kawa. 	 لهذا چون مسیح بحسب جسم برای مازحمت کشید، شما نیز به همان نیت مسلح شوید زیرا آنکه بحسب جسم زحمت کشید، ازگناه بازداشته شده است.


So ngini tinisingangasu igogou, nakoso ngini niholu o Gikimoi ngini winipareta maro ka o ngopa, ngini magena akuwa niamake o Gikimoi Awi pareta." 	 هرآینه به شما می‌گویم هر‌که ملکوت خدا را مثل طفل نپذیرد داخل آن نگردد.»


Kanaga ma Kristus Awi Gurumi manga sininga ma rabaka wasingangasu onaka, Una done asa o sangisara widahe de ma duuruka lo asa o loha widahe ifoloisi idala. So magena muruoka de ma dongoho kiaka ona yodupa yanako, so ona yatailako isidodiahi. 	 و دریافت می‌نمودند که کدام و چگونه زمان است که روح مسیح که درایشان بود از آن خبر می‌داد، چون از زحماتی که برای مسیح مقرر بود و جلالهایی که بعد از آنهاخواهد بود، شهادت می‌داد؛


Ngohi o gogobu manga roriri gena tasingangasuka, de ona asa ngohika upa igolo la ma ngale o habari ngohi tosihohabarika gena patagali. Nakoso ona magena o nyawa yahoromati gena tadoohawa, sababu o Gikimoi gena wahiriwa manga jamani, so ngone o nyawa gena upa moi patide de moi pasikahuku. 	 اما از آنانی که معتبراند که چیزی می‌باشند -هرچه بودند مرا تفاوتی نیست، خدا بر صورت انسان نگاه نمی کند - زیرا آنانی که معتبراند، به من هیچ نفع نرسانیدند.


Duma manga ngopa ihiwasi, sababu ma peqeka magena morohewa de lo yasinoto gena yaperekika. 	 و ایشان را فرزندی نبودزیرا که الیصابات نازاد بود و هر دو دیرینه سال بودند.


Duma to ngini nia sininga qatogoi so ngini niholu nimatoba de nimatoduba, de Una Awi doosa asa foloi idogo-dogo, sidago ma wangeka done Awi doosa wosimane de o nyawa manga dorou qangodu wafanggali itotiai. 	 و به‌سبب قساوت و دل ناتوبه‌کار خود، غضب را ذخیره می‌کنی برای خود در روز غضب و ظهور داوری عادله خدا


So kagenadahu o bi guru agama de lo o bi Farisika ma nyawa, ona magenaka o Yesus wasano wotemo, "Idodooha. O Sabat ma wangeka ka qaloha nako o nyawa yasisiri pasiloha, eko hiwa." 	 آنگاه عیسی ملتفت شده فقها و فریسیان را خطاب کرده، گفت: «آیا در روز سبت شفا دادن جایزاست؟»


Ngohi togolo Unaka, maro Awi laha de Awi kuasa kanaga foloisi ilalamo, de Awi Gurumi masirete magena lo tanu igogou to ngini nia sininga asa wosiputuru. 	 که بحسب دولت جلال خود به شماعطا کند که در انسانیت باطنی خود از روح او به قوت زورآور شوید،


Wingaho itagi o Hanaska, de o Simon Petrus de lo Awi muri moili ona itagi o Yesus wisiduuru. Awi muri moili una magena ma Imam Wilalamo gena ka winako. So o ngora ma jojaga lo wisimaha una wowosa o Yesus wisiduuru ma Imam Wilalamo awi tahu ma loloha ma rabaka. 	 اما شمعون پطرس و شاگردی دیگر ازعقب عیسی روانه شدند، و چون آن شاگرد نزدرئیس کهنه معروف بود، با عیسی داخل خانه رئیس کهنه شد.


Ngaroko o nyawa iniduhudu, ona de ngini iniholu, de nisibicara qatorou de lo nia ronga ma dorou yogaka sababu ma ngale Ngohi o Nyawa ma Duhutu nimoteka, ngini igogou nisanangi. 	 خوشابحال شما وقتی که مردم بخاطرپسر انسان از شما نفرت گیرند و شما را از خودجدا سازند و دشنام دهند و نام شما را مثل شریربیرون کنند.


O Dagali magena o Gurumi Qatetebi, la o dodoto itotiai ma ngale Ai Baba Gikimoi gena wasingangasu o nyawaka. O nyawa o duniaka Ai Baba wihoholu, ona yaakuwa Awi Gurumi magena yamake, sababu Awi Gurumi gena ona iwinakowa de Awi Gurumi ma manara lo yakelelowa. Duma nako ngini magenena igogou Una niwinakoka, sababu Una wogoge dede nginika de lo asa wooho to ngini nia sininga ma rabaka. 	 یعنی روح راستی که جهان نمی تواند او را قبول کند زیرا که او را نمی بیند و نمی شناسد و اما شما او را می‌شناسید، زیرا که باشما می‌ماند و در شما خواهد بود.


Qaboloka, de o ronga sinoto ona magena o undi yaaka de o undi magena o Matiasku iwidahe. So de o bi rasul yamogiowo de moi una wodadi o rasul manga gegeto mogiowo de sinotoka. 	 پس قرعه به نام ایشان افکندند وقرعه به نام متیاس برآمد و او با یازده رسول محسوب گشت.


De o Asa ma ngopa yanau o Yosafat, o Yosafat ma ngopa yanau o Yoram, de o Yoram ma ngopa yanau o Uzia. 	 و آسا، یهوشافاط را آورد و یهوشافاط، یورام را آورد و یورام، عزیا را آورد.


Mutuwade ona yasinoto imakangamoka sidago ma dodogu ona lo asa imakitingaka. So o Barnabas o Markus iwingaho de ona yasinoto imajobo yoside o Siprus ma guraka. 	 پس نزاعی سخت شد بحدی که از یکدیگر جدا شده، برنابا مرقس را برداشته، به قپرس از راه دریا رفت.


Ma orasi o bi nyawa ona magena kanaga o Yesus Awi demo yoise, de Una watemo wimomote ona magenaka, 	 و چون تمامی قوم می‌شنیدند، به شاگردان خود گفت:


"Ngaroko, o nyawa yamalo manga sininga ma buturu ihiwa, ka cawali o Gikimoi wasiputuru, ona igogou yosanangi, sababu ona magena igogou o Gikimoi Awi nyawa-nyawa Awi pareta ma rabaka. 	 «خوشابحال مسکینان در روح، زیرا ملکوت آسمان از آن ایشان است.


Qabolo de o Yesus wotemo o ade-ade ngai sinotoli, "O nyawa moi lo pamakewa o baju qamomanalo de asa isitapa de o baro qamomuane. Sababu ma dadapa qamomuane magena isilia sidago o baju qamomanalo magena itola so yaraca foloi ilamo. 	 وهیچ‌کس بر جامه کهنه، پاره‌ای از پارچه نو وصله نمی کند، والا آن وصله نو از آن کهنه جدامی گردد و دریدگی بدتر می‌شود.


Nako komagena, de o nyawa la kanaga itemo o kia bato yaoqo gena ka idadi, de upa sidago yaduhudu o nyawa itemo idadiwa. Komagena lo o nyawa la kanaga itemo idadiwa, de upa sidago o nyawa itemo ka idadi gena yasisala. Sababu o nyawa itemo ka idadi, ona magena o Gikimoi masirete asa waqehe qalohaka. 	 پس خورنده ناخورنده را حقیر نشمارد وناخورنده بر خورنده حکم نکند زیرا خدا او راپذیرفته است.


Sababu ai ngopa manena maro wosoneka, duma o orasi manena asa wooho kali. Una wisisaka, duma o orasi manena asa towimake kali.' So ona asa yorarame. 	 زیرا که این پسر من مرده بود، زنده گردید و گم شده بود، یافت شد. پس به شادی کردن شروع نمودند.


Ma gubernur woholu de wotemo, "O kia naga tosilelefoka gena, komagena bato de yaakuwa niatagali." 	 پیلاطس جواب داد: «آنچه نوشتم، نوشتم.»


O Yesus wotemo, "He! Ngohi asa tahino nginika gena maro o nyawa wototosi moi. O nyawa nagoona gena asa yososanangi, nakoso manga oho yosidailako de manga baju gena salalu yahadoku manga dateka. Upa sidago ma orasika yotagi o nyawa manga simaka de ona ka imawatoka so done ona masirete yamaqe." 	 «اینک چون دزد می‌آیم! خوشابحال کسی‌که بیدار شده، رخت خود را نگاه دارد، مباداعریان راه رود و رسوایی او را ببینند.»


Komagena lo ngini. Nakoso o Gikimoi Awi pareta moi-moi qangodu gena ngini niaakaka, bilasu nitemo, 'Nakoso ngomi manena cawali ka o bi gilalo. So o kia naga ngomi miaaka gena ka cawali to ngomi mia momoku.' " 	 همچنین شما نیز چون به هر چیزی که مامور شده‌اید عمل کردید، گویید که غلامان بی‌منفعت هستیم زیرا که آنچه بر ما واجب بود به‌جا آوردیم.»


Una wotagi o Yordan ma Selera ma bi doku ma sigilolika, de wosingangasu de womatoore wotemo, "He! O nyawa nia manara qatotorou qangodu bilasu nimatoba de nimatoduba de niosi kasi, la nia dorou o Gikimoi wosiapongu." 	 به تمامی حوالی اردن آمده، به تعمیدتوبه بجهت آمرزش گناهان موعظه می‌کرد.


Ngini maro nipipilo de niadupa ka o nyawa nituda. De ngini lo nimatero maro o nyawa la kanaga manga udo ma rabano o guupu ma eece de yatafi yabitebi-tebi, duma kanaga o unta moi ilalamo de magena ka yaqasi eko ka yalowola. 	 ای رهنمایان کورکه پشه را صافی می‌کنید و شتر را فرو می‌برید!


Upa ma ngale ona inisitoku nginika la nimaaka maro to ona manga tuangi wilalamo moi wokokuasa onaka, duma manga sidongirabaka o moi-moi niaaka gena ma ngale niasikelelo la ona lo bilasu yamote maro o kia ngini niaaka. 	 و نه‌چنانکه بر قسمت های خود خداوندی بکنید بلکه بجهت گله نمونه باشید،


Sababu nakoso ngini lo nia sininga ma rabaka nitemo ngini masirete ifoloi nilamo de o nyawa ma somoa, de kanaga ngini magena asa nitodamato. 	 زیرا اگر کسی خود را شخص گمان برد و حال آنکه چیزی نباشد، خود را می‌فریبد.


Komagena ma nonomaka o nyawa isosoneka de yasioho kali. Ona magena nakoso ma nonomaka ioho kali gena, ona asa isosanangi de lo yatetebi eko manga sininga ma rabaka o dorou moi lo ihiwa. Ona magena ngaroko isoneka, duma upa ona asa yosone ma sinotoka. Gena upa o narakaka yaumo. Ona ka idadi ma ngale o Gikimoi de lo o Yesus Kristus gena Manga nyawa isihohabari maro to Ona Manga sosulo, de ona lo asa ikolano dede o Yesus Kristus ma deka o taungu cala moi ma rabaka. (Duma ona isosone ma binuka yasioho waasi, gena yodamaha ma orasi o taungu cala moi magena ipasa kasi.) 	 خوشحال و مقدس است کسی‌که از قیامت اول قسمتی دارد. بر اینها موت ثانی تسلط ندارد بلکه کاهنان خدا و مسیح خواهند بود و هزار سال با اوسلطنت خواهند کرد.


Ato o Yesus woise, de Una woari wosodu-sodu. 	 عیسی بگریست.


Ngini tinisingangasu igogou, o ngopeqeka ami manara manena lo done asa ka yapetoka, maro o sosininga moi munaka, kekiaka bato o Gikimoi Awi habari qaloloha asa isihabari o dunia manena ma rabaka." 	 هرآینه به شما می‌گویم هر جایی که درتمام عالم بدین بشارت موعظه کرده شود، کاراین زن نیز بجهت یادگاری او مذکور خواهدشد.»


Sababu igogou-gogou o Gikimoi foloi wadodara o bi nyawa o dunia ma rabaka, so Una asa Awi Ngopa masirete wihike, ngaroko Awi Ngopa magena to Una Awi Ngopa yanau womatetengo. La o nyawa nagoona Awi Ngopaka magena iwipiricaya, de ona magena upa yasisa, duma yamake o oho ka sidutu ikakali. 	 زیرا خدا جهان را اینقدر محبت نمود که پسر یگانه خود را داد تا هر‌که بر او ایمان آورد هلاک نگردد بلکه حیات جاودانی یابد.


De Una wotemo munaka, "So ngona nawosaka, kangano magena asa Ngohi totetemo, nakoso ngona Ngohi noipiricaya gena, idodooha o Gikimoi Awi kuasa ilalamo magena done asa nakelelo bai!" 	 عیسی به وی گفت: «آیا به تو نگفتم اگر ایمان بیاوری، جلال خدا را خواهی دید؟»


Komagena so sidago o wange manena o tona magena isirongali "O Au Ikokopola ma Tona". 	 از آن جهت، آن مزرعه تا امروزبحقل الدم مشهور است.


sidago lo o nyawa manga ronga ma dorou yogaka, de o Gikimoi lo iwiduhudu de o nyawa yasiceke, de imacaralamo so manga demo masireteka lo ona imasihie de itemo qangodu ka yanako, de o ngeko qamomuane imasisari ma ngale o dorou yaakali de yoholu yasigise manga dodihimoka, 	 غمازان و غیبت کنندگان و دشمنان خدا و اهانت کنندگان و متکبران و لافزنان و مبدعان شر و نامطیعان والدین؛


So Una wotemo, "O bi nyawa kanaga yangoduwa la yaaku o demo magena yaqehe. Duma kanaga o nyawa kiaka o Gikimoi wasitatapuka la ona upa ikawi. 	 ایشان را گفت: «تمامی خلق این کلام را نمی پذیرند، مگر به کسانی که عطا شده است.


De Una womawoma o tahuka, de manga lako ipipilo yasinoto ona magena yahino Unano. De Una wosano wotemo onaka, "So, idodooha Ngohi de Ai kuasa la tinisiloloha gena ngini nipiricaya." Ona itemo, "Iya, Jou! Miagogou Ngona minipiricaya." 	 و چون به خانه در‌آمد، آن دوکور نزد او آمدند. عیسی بدیشان گفت: «آیا ایمان دارید که این کار را می‌توانم کرد؟» گفتندش: «بلی خداوندا.»


Ngohi togolo o Gikimoika, Una gena nanga Jou Yesus Kristus ma Baba de lo to ngone nanga Baba Wokokuasa, tanu de Awi Gurumi ma buturu so ngini winihike o cawaro la aku o Gikimoi niwinako qaloha. 	 تاخدای خداوند ما عیسی مسیح که پدر ذوالجلال است، روح حکمت و کشف را در معرفت خود به شما عطا فرماید.


"Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena done ma orasi Ngohi tahino kali, de Ai kuasa ma buturu asa ifoloi de lo Ai malaikat yangodu-ngodu imoteno. Ngohi asa tomatamiye Ai pareta ikokuasa ma kursika. 	 «اما چون پسر انسان در جلال خود باجمیع ملائکه مقدس خویش آید، آنگاه بر کرسی جلال خود خواهد نشست،


O orasi magena o Yerusalemka, kanaga o nyawa moi awi ronga o Simeon, una magena awi sininga itiai de awi sigogise qaloha o Gikimoika. O Gurumi Qatetebi kanaga unaka, de lo una wongongano ma orasi he idumuka o Gikimoi asa o Israel awi ngopa de awi danoku magena wariwo. 	 و اینک شخصی شمعون نام در اورشلیم بود که مرد صالح و متقی و منتظر تسلی اسرائیل بود و روح‌القدس بر وی بود.


Ma orasi iqoqomaka de o Gikimoi wijaji o Abrahamka wotemo, "Igogou-gogou, Ngohi Ai laha asa tonisidumu la to ngona ani ngopa de ani dano asa yadala." De Una Awi jaji gena ma ngale wosiputuru so asa wosasi dede Awi ronga masirete, sababu moi lo yahiwa ifoloi wikukuruye de Una. 	 «هرآینه من تو رابرکت عظیمی خواهم داد و تو را بی‌نهایت کثیرخواهم گردانید.»


Sidago lo o nyawa yadala icarawa gena ka ituo-tuo Una wimote-mote. Ona magena o Galilea ma tonano, o Doku Mogiowo ma daerano, o Yerusalemno, o Yudea ma daerano de lo o Yordan ma Selera ma sonongano. 	 و گروهی بسیار از جلیل و دیکاپولس واورشلیم و یهودیه و آن طرف اردن در عقب اوروانه شدند.


De o orasi magena o nyawa o duniaka igogoge, ona yangodu o nabi manga sone yakokelelo gena, ona asa yanali de imore so irarame, sababu iqomaka o nabi yasinoto ona magena o nyawa o duniaka gena yasisangisaraka. 	 و ساکنان زمین بر ایشان خوشی وشادی می‌کنند و نزد یکدیگر هدایا خواهندفرستاد، از آنرو که این دو نبی ساکنان زمین رامعذب ساختند.


Ngaroko, ngini komagenawa. Duma ngini masirete lo o sala niagaka de lo niasirugi nia dodiao ipipiricayaka. 	 بلکه شما ظلم می‌کنید و مغبون می‌سازید و این را نیزبه برادران خود!


So ona yosawangi de foloi yomodo de yobukuku o tonaku, duma yasinoto magena yotemo onaka, "Awa, o kiaso ngini niwisari o nyawa woooho moi isosone manga sidongirabaka. 	 و چون ترسان شده سرهای خود را به سوی زمین افکنده بودند، به ایشان گفتند: «چرا زنده را از میان مردگان می‌طلبید؟


Mutuwade ma orasi o Yahudika ma bi roriri magena imasidiado o Kaisareaka la o Paulus iwikalaki, de ma langino gila-gila ngohi o sidang hakim taaka de tapareta so o Paulus wingoso. 	 پس چون ایشان دراینجا جمع شدند، بی‌درنگ در روز دوم بر مسندنشسته، فرمودم تا آن شخص را حاضر کردند.


O Petrus wosango de wotemo, "Hiwa, Baba! Ngaroko ngohi tosone dede Ngona, duma igogou ngohi tomanosuwa." De Awi muri-muri ma binuka lo manga demo komagena. 	 لیکن او به تاکید زیادتر می‌گفت: «هرگاه مردنم با تو لازم افتد، تو را هرگز انکار نکنم.» ودیگران نیز همچنان گفتند.


O kia iwosa ngone nanga rabaku akuwa inasitorou bai! Cawali o kia nanga rabano isusupu magena inasitorou o Gikimoi Awi simaka.(( 	 هیچ‌چیز نیست که از بیرون آدم داخل او گشته، بتواند او را نجس سازد بلکه آنچه از درونش صادر شود آن است که آدم را ناپاک می‌سازد.


Ma moiku o Yesus wooqo o Betania ma dokuka, kagena o Simon awi tahuka, una magena iqoqoma wipapado. Kagena asa o ngopeqeka moi mahino o Yesusno, de o gososo qabobou de ihahali o rube moi o teto ihahalino maaho, o gososo magena yaaka o bi ngutu qabobouno. Gila-gila o rube ma tolo magena mapolote so o gososo qabobou gena moguse Awi saheku de mowisiqahu. 	 و هنگامی که او در بیت عنیا در خانه شمعون ابرص به غذا نشسته بود، زنی با شیشه‌ای از عطرگرانبها از سنبل خالص آمده، شیشه را شکسته، برسر وی ریخت.


So kagena de o Paulus wotemo o prajuritka de to ona manga saheka, "Nakoso o deru ma nyawa ona magena la o deru manena yodongosa, gena ngini ningodu manena nibodito." 	 پولس یوزباشی و سپاهیان را گفت: «اگر اینهادر کشتی نمانند، نجات شما ممکن نباشد.»


De ma tadu mogiowo nakokeleloka magena o kolano yamogiowo, duma ona ipareta waasi. Ona magena done asa o haiwani ma kuasa yamake la de o haiwani imatekerimoi la ikolano de ipareta ma deka cawali ka o orasi moi. 	 و آن ده شاخ که دیدی، ده پادشاه هستند که هنوز سلطنت نیافته‌اند بلکه یک ساعت با وحش چون پادشاهان قدرت می‌یابند.


De lo ngaroko ngone powipiricayawa, duma Una Awi sininga igogou qaloha ma ngale Awi jaji dede ngone Awi nyawaka, sababu Una wokokulaiwa so Awi jaji ma ngale Awi nyawa wasisalamati gena bilasu wosiganapu." 	 اگر بی‌ایمان شویم، او امین می‌ماند زیراخود را انکار نمی تواند نمود.


Bilasu ngini masirete niatuga, nagala nakoso nitolomuka gena o ngopeqeka la kanaga o sumbayang ma rabaka de manga sahe yatalake waasi, de idodooha, magena itiai eko hiwa. 	 در دل خود انصاف دهید: آیا شایسته است که زن ناپوشیده نزد خدا دعا کند؟


Ma moiku o Sabat ma wangeka, de o Yesus de Awi muri-muri o ngekoka itagi de yakahino o gandum ma doro moi ma dateno, de Awi muri-muri o gandum ma sopo magena yautu de yaoqo, sababu ona yasapi. 	 در آن زمان، عیسی در روز سبت از میان کشتزارها می‌گذشت و شاگردانش چون گرسنه بودند، به چیدن و خوردن خوشه هاآغاز کردند.


Kagena de o Yerusalemka ma nyawa yangodu gena yogiiseka idodooha o Yudas awi sone ma ngeko, so o tona magena ona isironga o Hakal-Dama, ma ngale 'O Au Ikokopola ma Tona'.) 	 وبر تمام سکنه اورشلیم معلوم گردید چنانکه آن زمین در لغت ایشان به حقل دما، یعنی زمین خون نامیده شد.


Ma orasi done wahino womasidiado, de Una magena asa wasinako itiai o bi nyawa o duniaka, ma diai gena idodooha ma ngale manga dorou, de manga sininga itiai o Gikimoi Awi simaka, de lo manga sopo gena Una wafanggali. 	 و چون او آید، جهان را بر گناه وعدالت و داوری ملزم خواهد نمود.


Kagena de wipapado moi manga sidongirabano wamalo wilohaka, de una magena asa womakiliho wakahika o Yesuska, de womatoore womaili-ili o Gikimoi wisigiliri. 	 و یکی از ایشان چون دید که شفا یافته است، برگشته به صدای بلند خدا را تمجید می‌کرد.


'Ngohi manena qabolo to ngona ani ete de ani topora manga Gikimoi, ena gena o Abraham, o Ishak, de o Yakub manga Gikimoi.' Mutuwade o Musa witirine de wimodo, so he wanano kawa. 	 که "منم خدای پدرانت، خدای ابراهیم و خدای اسحاق و خدای یعقوب." آنگاه موسی به لرزه درآمده، جسارت نکرد که نظر کند.


De ma orasi ngohi nia sidongiraba kasi o moi-moi taaaka gena, ma ngale tinisikelelo nginika, so bilasu ngini lo nimadoto de nimanara niputuru la ma ngale aku niariwo o nyawa yapoputuruwa so isusa, de bilasu niososininga o Jou Yesus Awi demo, kiaka ngone wonasitemoka, 'Upa sidago o nyawa inahike ngoneka, duma nanga siningaka foloi isanangi nakoso ngone o nyawaka pahike.' " 	 این همه را به شمانمودم که می‌باید چنین مشقت کشیده، ضعفا رادستگیری نمایید و کلام خداوند عیسی را به‌خاطر دارید که او گفت دادن از گرفتن فرخنده‌تراست.»


So kagena o Perga ma kotaka o habari ma ngale o Yesus isihabari qabolo, de itagi yakahoko o Atalia ma kotako, 	 و در پرجه به کلام موعظه نمودند و به اتالیه فرود آمدند.


La o Yesus Awi muri-murika wotemo, "Ngini tinisingangasu igogou! Isusa icarawa o nyawa ikakaya o Gikimoi iwisigise la iwosa Awi pareta ma rabaka. 	 عیسی به شاگردان خود گفت: «هرآینه به شما می‌گویم که شخص دولتمند به ملکوت آسمان به دشواری داخل می‌شود.


Nimomi! Niakelelo, o nyawa Ngohi woisiiija una womasidiadoka. Hino la potagi pomakamake!" 	 برخیزید برویم که اکنون تسلیم‌کننده من نزدیک شد.»


Kagena de o bi nyawa manga dorou asa foloi idogo, sidago lo yadala yaaku kawa imatekedodara. 	 و بجهت افزونی گناه محبت بسیاری سرد خواهد شد.


Ma orasi o Yesus wiosi qabolo so o Yordan ma Seleraye asa ka wodolaye, de imatodoka o dipa ipelenga de yakelelo o Gikimoi Awi Gurumi iuti imatero maro o namo dara de itangi Unaku. 	 اما عیسی چون تعمیدیافت، فور از آب برآمد که در ساعت آسمان بروی گشاده شد و روح خدا را دید که مثل کبوتری نزول کرده، بر وی می‌آید.آنگاه خطابی ازآسمان در‌رسید که «این است پسر حبیب من که ازاو خشنودم.»


Qaboloka de Una o tahuka wowosa de Awi muri-muri wimote la yosano o kia Una wosibobicaraka gena. 	 و در خانه باز شاگردانش از این مقدمه ازوی سوال نمودند.


So nakoso ngini nianako to ona manga gulai hitilahi to ona manga manara ma sopo gena nianano. 	 لهذا از میوه های ایشان، ایشان را خواهیدشناخت.


De o Etiopia ma nyawa magena wotemo o Filipuska, "Hika noisingangasu ngohika, so ma nabi Yesaya awi demo manena ma ngale naguuna so wisitero maro o duba. Una masirete, eko o nyawa moili." 	 پس خواجه‌سرا به فیلپس ملتفت شده، گفت: «از تو سوال می‌کنم که نبی این را درباره که می‌گوید؟ درباره خود یا درباره کسی دیگر؟»


So ma ngale ngini o Gikimoi Awi nyawa, so upa sidago o sababu moi idadi so done o nyawa aku itemo ngini gena kanaga nisundali, de o bi moi-moi qatotorou niodupa, de lo o arata niodesere. 	 اما زنا و هر ناپاکی و طمع در میان شما هرگزمذکور هم نشود، چنانکه مقدسین را می‌شاید.


Nakoso kanaga o sano o kia naga moi la yodupa yosano, de ona magena bilasu manga roka masirete to ona manga tahuka de asa mowisano. Sababu nakoso ona o nyawa manga simaka isibicara gena, itiaiwa. 	 اما اگرمی خواهند چیزی بیاموزند، در خانه از شوهران خود بپرسند، چون زنان را در کلیسا حرف زدن قبیح است.


Wipilikuka, de wiumo o busune iluluku-luku o dunia ma litimiku, de ma ngora lo una waperesuka eko wakucika, la ma deka o taungu o cala moi gena o nyawa nagoona lo akuwa yapelenga. Magena ma ngale upa o Iblis una o nyawa o duniaka wakulai kali. Ma deka o taungu o cala moi ipasaka, de asa ka o orasi ma cunu bilasu una magena wipalako. 	 و او را به هاویه انداخت و در را بر او بسته، مهر کرد تا امت‌ها رادیگر گمراه نکند تا مدت هزار سال به انجام رسد؛ و بعد از آن می‌باید اندکی خلاصی یابد.


Ngaroko komagena, ma orasi ngohi o Antiokhia ma kotaka, qabolo de o Petrus wahino de una asa o sala waaka, so ngohi bilasu o nyawa manga simaka de una towisidapano. 	 اما چون پطرس به انطاکیه آمد، او را روبرومخالفت نمودم زیرا که مستوجب ملامت بود،


La ma ngale komagena, nakoso paaku, de ngone bilasu o loha paaka pokaeli o bi nyawa yangoduka, de ma boboloi o bi nyawa ma Kristus wipipiricayaka ona magena maro ka to ngone nanga gianongoru o tahu moi ma rabaka. 	 خلاصه بقدری که فرصت داریم با جمیع مردم احسان بنماییم، علی الخصوص با اهل بیت ایمان.


Ma orasi iqomaka o Efesus ma kotaka, de ngohi tomajobo takahika o Troas ma kotaka la kagena o habari ma ngale ma Kristus gena tosihabari. Kagena de o Jou o ngeko moi wapelengaka ma ngale ngohi kagena tomanara. 	 اما چون به تروآس بجهت بشارت مسیح آمدم و دروازه‌ای برای من در خداوند باز شد،


So ona magena manga sininga imore de qanali de wisijaji asa o pipi wihike unaka. 	 ایشان شادشده با او عهد بستند که نقدی به وی دهند.


De o Yesus wotemo onaka, "O nao niasosomaka gena hitilahi ngai muruo naga hika niaqehe de niaahono kanena." 	 عیسی بدیشان گفت: «از ماهی‌ای که الان گرفته‌اید، بیاورید.»


De lo Ai Baba Una Ngohi woisuloka so tahino, Una masirete lo o bi moi-moi ma ngale Ngohi gena wosingangasu qaboloka. Duma ma ngale Ngohi woisusuloka la tahino gena ngini manena nipiricayawa, so ngini lo ma moi waasi Ai Baba Awi ili niise de Awi jamani lo niakelelowa, eko Awi demo ma ngale lo nia sininga ma rabaku gena iwosawa. 	 کتب را تفتیش کنید زیرا شما گمان می‌بریدکه در آنها حیات جاودانی دارید و آنها است که به من شهادت می‌دهد.


Nakoso kanaga ngini inikoro nioqo o nyawa yopipiricayawa manga tahuka, de ngini nimode nioqo dede ona, de o kia bato ona isiaaka nginika magena hika niaoqo. Upa he ngini niqoma nisano de niahiri nagala o serika isisubaka, eko hiwa. 	 هرگاه کسی ازبی ایمانان از شما وعده خواهد و می‌خواهیدبروید، آنچه نزد شما گذارند بخورید و هیچ مپرسید بجهت ضمیر.


Posiade-ade, nakoso o nyawa moi la ngona woningaho, awi edekati wonikalaki o hakimka, ifoloi qaloha ma orasi ngini niado waasi, de hika ngona de una magena nimakadame kasi. Upa sidago o nyawa una magena asa wonitota o hakimka, de o hakim lo nitota o polisika, de lo o polisi done asa nitota o bui ma tahuka. 	 و هنگامی که با مدعی خود نزد حاکم می‌روی، در راه سعی کن که از او برهی، مبادا تو رانزد قاضی بکشد و قاضی تو را به‌سرهنگ سپاردو سرهنگ تو را به زندان افکند.تو را می‌گویم تا فلس آخر را ادا نکنی، از آنجا هرگز بیرون نخواهی آمد.»


So de Una womatamiye de watolomu so wisigilolino, de wotemo onaka, "O nyawa naguuna wodupa wolamo de o nyawa ma somoa, una magena bilasu womahadoku de wodupa wariwo o nyawa yangoduka." 	 پس نشسته، آن دوازده را طلبیده، بدیشان گفت: «هر‌که می‌خواهد مقدم باشد موخر و غلام همه بود.


Ngaroko komagena, duma o bi moi-moi ngomi minidodotoka de nanakoka, magena itiai so ngona masirete bilasu nopiricaya qaputuru. Sababu ngona nanako ngomi minidoto itiai, 	 اما تو در آنچه آموختی و ایمان آوردی قایم باش چونکه می‌دانی از چه کسان تعلیم یافتی،


Upa ngini niawosa nia bobareta idodoto, ona magena iqomaka o Gikimoi Awi demo yosihabari nginika. Niasosininga to ona manga manara kiaka yaaaka sidago ma orasi yosoneka, de maro ona yopiricaya, komagena ngini lo hika niopiricaya. 	 مرشدان خود را که کلام خدا را به شما بیان کردند بخاطر دارید و انجام سیرت ایشان راملاحظه کرده، به ایمان ایشان اقتدا نمایید.


So ngone manena igogou-gogou inapalakoka, de upa he o bi bobita o Gikimoino pamote kali ma ngale nanga sininga paaka itiai. Ma Kristus waakaka so ngone napalakoka, maro o sapi moi yapopiliku gena yasose so ma bobiliku ipalakoka. Magena igogou so ngini gena bilasu nimapalako de upa lo nimasimaha sidago ngini o bobita magena niamote kali so nisitubuso, maro o nyawa moi o gina qatotubuso watahi so wisikangela. 	 پس به آن آزادی که مسیح ما را به آن آزادکرد استوار باشید و باز در یوغ بندگی گرفتار مشوید.


So kagena de o Yohanes wosango de wotemo kali onaka, "Ngohi manena o nyawa taosi de o ake, duma wimoi he kanaga to ngini nia sidongirabaka duma igogou ngini niwinako waasi. 	 یحیی در جواب ایشان گفت: «من به آب تعمیدمی دهم و در میان شما کسی ایستاده است که شمااو را نمی شناسید.


So wotemo awi doro ma nyawa wapapaliharaka, 'Nananosi bai! Ma deka o taungu saange ngohi tahino tasari o ara ma hutu ma sopo, duma ma sopo ihiwa so moi lo tamakewa. Lebelaha natoqaka bato! Ilaha! O ara magena hitilahi o tona ma sasaki yamata.' 	 پس به باغبان گفت اینک سه سال است می‌آیم که از این درخت انجیر میوه بطلبم و نمی یابم، آن را ببر چرا زمین رانیز باطل سازد.


Sababu o Gikimoi Awi jaji done asa o Gurumi Qatetebi wahike gena, ma meta nginika sidago nia ngopa de nia danoku de lo ma meta o bi nyawa yangodu kanaga manga riho ikukuruka, ena gena nagoona bato nanga Jou Gikimoi wodupa waaso so ona yahino Unaka." 	 زیرا که این وعده است برای شما وفرزندان شما و همه آنانی که دورند یعنی هرکه خداوند خدای ما او را بخواند.»


Kanaga ma binuka itemo, "Iya, igogou magena una bai!" Duma kanaga ma binukali itemo, "Wewe! Magena una wisowo. Nagala manga bio imaketero, duma magena una wisowo." So wopipilo una masirete womasingangasu onaka wotemo, "Ngohi manena qabolo." 	 بعضی گفتند: «همان است.» و بعضی گفتند: «شباهت بدودارد.» او گفت: «من همانم.»


Ngaroko o habari qaloloha tosingangasu o nyawaka so ngohi asa isangisara maro o nyawa itotooma moi sidago irate de o buika isingosa, duma igogou o Gikimoi Awi habari gena akuwa yarate so asa isihabari kali. 	 که در آن چون بدکار تا به بندها زحمت می‌کشم، لیکن کلام خدا بسته نمی شود.


Ma ngale nanga dorou ma ija, ena gena Awi Ngopa wosone, so ngone nanga dorouno asa wonapalako de nanga dorou lo aku wosiapongu. 	 که در وی فدیه خود یعنی آمرزش گناهان خویش را یافته‌ایم.


De lo ma ngale ngone o Jou Yesus powipiricayaka so Una waaka sidago lo ngone aku panako igogou idodooha o Gikimoi Awi laha ma lamo ngoneka. De ngone gena asa nanga sininga qanali, sababu pongongano igogou dede o Gikimoi done pogoge Awi nita ma rabaka. 	 که به وساطت او دخول نیزیافته‌ایم بوسیله ایمان در آن فیضی که در آن پایداریم و به امید جلال خدا فخر می‌نماییم.


O bi Yahudika ma nyawa inako yangodu, ma orasi ai dokuka togoge de lo o Yerusalemka gena, idodooha to ngohi ai oho iqoqomaka ma orasi ngohi ka tomagohiduurusi. 	 رفتار مرا از جوانی چونکه از ابتدا در میان قوم خود در اورشلیم بسر می‌بردم، تمامی یهودمی دانند


O ngopeqeka ona magena imajoboka, de o bi prajurit o boosu yojajaga ona magena itagi yakahika o dokuka, de o kia naga o boosuka idadadika gena qangodu ona isingangasu o imam ma bi saheka. 	 و چون ایشان می‌رفتند، ناگاه بعضی ازکشیکچیان به شهر شده، روسای کهنه را از همه این وقایع مطلع ساختند.


Sababu mamoi-mamoi kanaga o Gikimoi Awi malaikat moi yahino iutiku de o ake magena yaluaki. De o orasi magena nakoso nagoona yopopanyake la yahika yoqoma o akeku youti yomatono, ona magena ngaroko manga panyake o kia bato lo done aku qaloha kali.)) 	 و در آنجا مردی بود که سی و هشت سال به مرضی مبتلا بود.


so wotemo onaka, "Ngini o nyawa Una manena niwingaho ngohika, de nitemo Una o kawasa wasigaro la o ngeko qasosowo yamote. O orasi manena to ngini nia simaka ngohi Una towitailako, duma ngohi gena Awi sala moi lo tamakewa maro kia ngini niwikokalakika. 	 به ایشان گفت: «این مرد را نزدمن آوردید که قوم را می‌شوراند. الحال من او رادر حضور شما امتحان کردم و از آنچه بر او ادعامی کنید اثری نیافتم.


So kagena de Una wotagi wogila-gila de wamake kali o Yakobus de awi nongoru o Yohanes. Ona magena de manga baba o Zebedeus manga soma isidiahi o deru ma rabaka. 	 و از آنجا قدری پیشتررفته، یعقوب بن زبدی و برادرش یوحنا را دید که در کشتی دامهای خود را اصلاح می‌کنند.


So ngohi lo topiricayawa maro nanga rohe lo bilasu de ma bobita, ngaroko aku potemo ngohi de ai sababu la topiricaya. Duma nako o nyawa moi de kanaga aku yotemo, "Ngohi topiricaya nanga rohe ma bobita de ma sihino so tanu o Gikimoi asa woisininga maro Awi nyawa moi," de magena ngohi lo aku foloisi tasitemo. 	 هرچندمرا در جسم نیز اعتماد است. اگر کسی دیگرگمان برد که در جسم اعتماد دارد، من بیشتر.


O nyawa ma Kristus wihoholu gena, ngaroko iqomaka dede ngone pomatekekomote, duma ona magena de ngone la o gogobu ka ka moi gena hiwa, sidago ona itagi so ngone inatinga de inadongosaka. Nakoso ona de ngone la igogou o gogobu ka ka moi, de ona bilasu igoge dede ngone. Duma ona gena ngone inadongosaka, la ma ngale o nyawa yangodu aku yanako ona magena o nyawa moi lo upa imasicapu dede ngone o gogobu moi. 	 از ما بیرون شدند، لکن از ما نبودند، زیرا اگر از ما می‌بودند با ما می‌ماندند؛ لکن بیرون رفتند تا ظاهر شود که همه ایشان از ما نیستند.


De kanaga o orasi magena asa o osu isitodokano sidago lo o kota magena, o regu mogiowo so o regu moi yasiwaroka, de o nyawa manga dala yacala tumudingi isoneka. So o nyawa ma binukali gena asa ka yamodo de itemo, "Igogou! O Gikimoi o sorogaka gena ka Una magena wolamo." 	 و در همان ساعت، زلزله‌ای عظیم حادث گشت که ده‌یک از شهر منهدم گردید و هفت هزارنفر از زلزله هلاک شدند و باقی ماندگان ترسان گشته، خدای آسمان را تمجید کردند.


de ma boboloili ma Kristus Awi au bai! De o Gurumi Qatetebi wokokakali gena Awi buturu, ma Kristus Awi rohe wahike o Gikimoika maro o suba moi de ma kurangi moi lo ihiwa. De Una Awi au gena ngone nanga sininga watiodo so asa qatebi sidago lo nanga manara de ma faida ihiwa, gena asa isisaka la ma ngale ngone aku o Gikimoi woooho gena powisuba de Awi manara paaka. 	 پس آیا چند مرتبه زیاده، خون مسیح که به روح ازلی خویشتن را بی‌عیب به خداگذرانید، ضمیر شما را از اعمال مرده طاهرنخواهد ساخت تا خدای زنده را خدمت نمایید؟


O Petrus wotemo, "Wofangu." Kagena de o Simon Petrus una magena woliho o tahu kiaka ona imasidodogu, de o Yesus woqoma wotemo, "Simon, to ngona ani dakolo idodooha. Nako o kolano moi o doku ma somoa wakokuasa gena ma balastengi eko ma suba gena bilasu nagoona ifangu. Awi nyawa masirete, eko o doku ma somoa wakokuasaka gena ma nyawa." 	 گفت: «بلی.» و چون به خانه درآمده، عیسی بر او سبقت نموده، گفت: «ای شمعون، چه گمان داری؟ پادشاهان جهان از چه کسان عشر و جزیه می‌گیرند؟ از فرزندان خویش یا از بیگانگان؟»


Yahika o ngeko ma soaka, de itemo moi de moika, "O boosu ma boberesu o teto magena nagoona asa inariwo yatinga." 	 و با یکدیگر می‌گفتند: «کیست که سنگ را برای ما از سر قبر بغلطاند؟»


Sababu igogou o kia naga yaiihu, magena qangodu o nyawa manga simaka done asa ka isikelelo, de lo o kia naga itotalake, magena qangodu done asa ka ipelenga la o nyawa yanako. 	 زیرا چیزی نهان نیست که ظاهر نگردد و نه مستور که معلوم و هویدا نشود.


De o Yohanes wotemo o Yesuska, "Baba Guru, ngomi miwikelelo o nyawa moi o toka wodusu de to Ngona Ani ronga bai! So ngomi miwisimahawa, sababu una gena to ngomi mia dodiaowa." 	 آنگاه یوحنا ملتفت شده، بدو گفت: «ای استاد، شخصی را دیدیم که به نام تو دیوها بیرون می‌کرد و متابعت ما نمی نمود؛ و چون متابعت مانمی کرد، او را ممانعت نمودیم.»


Kagena de Una wosango wotemo, "Iya! Komagena maro kia notetemo. De Ngohi lo totemo, o orasi asa imasidiado de ngini asa nikelelo Ngohi o Nyawa ma Duhutu tomatamiye o Gikimoi Wokokuasa Awi girinaka, de lo asa nikelelo o sorogaka de tokahino touti o lobi-lobi ma rabaku." 	 عیسی به وی گفت: «تو گفتی! و نیز شما رامی گویم بعد از این پسر انسان را خواهید دید که بر دست راست قوت نشسته، بر ابرهای آسمان می‌آید!»


Duma to ngini nia sininga ma rabaka bilasu nisitatapu ka cawali ma Kristus gena to ngini nia Jou niwisigogigise. Bilasu nimasidailako iqoma kasi ma ngale nia piricaya de nia ngongano qaputuru o Gikimoika, la o nyawa nagoona bato inisano nginika gena aku niasinako itiai. 	 بلکه خداوند مسیح را در دل خود تقدیس نمایید وپیوسته مستعد باشید تا هرکه سبب امیدی را که دارید از شما بپرسد، او را جواب دهید، لیکن باحلم و ترس.


O Yesus awi dodagi ma rabaka wotagi o Yerusalemka gena, o bi doku wakiloli o nyawa wadoto. 	 و در شهرها و دهات گشته، تعلیم می‌داد وبه سوی اورشلیم سفر می‌کرد،


De nginika o Gurumi Qatetebi ma kuasa gena nipareta, so ngini lo bilasu nimatekesigiise, sababu komagena ngini asa ma Kristus niwihoromati. 	 همدیگر را در خدا ترسی اطاعت کنید.


Nia baba de lo nia awa magena bilasu niahoromati la ma ngale ngini gena aku nioho qaloha de nia umuru lo ikaku o dunia ma qokuka de nia taungu foloi ka idogo. Magegena o jaji qaloloha moi ma nonomaka kanaga o Gikimoi Awi bobita ngai mogiowono. 	 «تا تو را عافیت باشد و عمر درازبر زمین کنی.»


So manga dodiao o deru ma somoaka gena, ona imagaso la ona magena yahino imakiriwo. So igogou ona yahino de o deru sinoto gena o nao isingado iwedo-wedo sidago o deru magena he dangade qalutu. 	 و به رفقای خود که در زورق دیگربودند اشاره کردند که آمده ایشان را امداد کنند. پس آمده هر دو زورق را پر کردند بقسمی که نزدیک بود غرق شوند.


To ena ma mamataka takelelo o kia naga moi koloko o baju o besi isitibaku, de isoso manga golupupu ma kuguru koloko o padati idadala de ma jara-jaraka so itagi imagogora la ikudoti. 	 و جوشنها داشتند، چون جوشنهای آهنین و صدای بالهای ایشان، مثل صدای ارابه های اسبهای بسیار که به جنگ همی تازند.


de lo wanako igogou-gogou o kia naga o Gikimoi wojajaji magena lo waaku ka waaka. 	 و یقین دانست که به وفای وعده خود نیزقادر است.


So kagena de ngini de ngomi pomakitingaka gena miapohawa, so ngomi misitatapu o Atena ma kotaka de ngomi bilasu kagena migoge 	 پس چون دیگر شکیبایی نداشتیم، رضابدین دادیم که ما را در اتینا تنها واگذاردند.


"Ngohi todoto nginika, nako ngini o nyawa moi kanaga de ani dodiao wopipiricaya moi o dorou waaka ngonaka, de notagi bato unaka de ngini ka nisinoto nimatingaka, de awi sala nosidumu la nowisitiai. De nakoso ani demo wamote de waqehe, aku nia rimoi gena qaloha kali. 	 «و اگر برادرت به تو گناه کرده باشد، برو واو را میان خود و او در خلوت الزام کن. هرگاه سخن تو را گوش گرفت، برادر خود را دریافتی؛


De nakoso o nyawa la kanaga yomakitingaka dede Ngohi, de yogogewa o rimoi ma rabaka dede Ngohi, ona magena manga sopo ihiwa de ona magegena maro o uma yaotoka, de yaumo so asa qamalai. O uma maro komagena yatolomu so o ukuka yaumo de yatupuka. 	 اگر کسی در من نماند، مثل شاخه بیرون انداخته می‌شود و می‌خشکد و آنها را جمع کرده، در آتش می‌اندازند و سوخته می‌شود.


Ona magena Ngohi tasulo la asa itagi o bi nyawa o dunia ma rabaka, imatero maro Ngona noisulo Ngohi so tahino o dunia ma rabaka. 	 همچنان‌که مرا در جهان فرستادی، من نیز ایشان را در جهان فرستادم.


Ma sonongali itura o tona qatetetoku. So ma orasi ma goho isisupu de ma goho qamalai sababu ma tona qagaapoka. 	 وپاره‌ای بر سنگلاخ افتاده چون رویید از آنجهت که رطوبتی نداشت خشک گردید.


"O Rama ma dokuka gena bai kanaga o gari isitoore qaili poli, manga sininga ipeleso de lo qasiri. Kanaga ongo Rahel mododora de moari de lo misiduduga lo moholu bai, sababu ami ngopa yatoomaka." 	 اما چون هیرودیس وفات یافت، ناگاه فرشته خداوند در مصر به یوسف در خواب ظاهرشده، گفت:


Ka qaloha nakoso idadi o muri moi womaaka maro awi guru, de lo nakoso woleleleani moi womaaka maro awi tuangi. So nimajaga igogou, sababu Ngohi gena to ngini nia Jou, de ngini gena to Ngohi Ai nyawa imomote. Nakoso Ngohi isiaso o Beelzebul, o Iblis la kanaga o bi toka qangodu wakokolano, de ma boboloili ngini Ngohi nimomote done asa o ronga inigaka foloi qatorou." 	 کافی است شاگرد را که چون استاد خویش گردد و غلام را که چون آقای خودشود. پس اگر صاحب‌خانه را بعلزبول خواندند، چقدر زیادتر اهل خانه‌اش را.


Nakoso kanaga o sone ma bake, gena yanakoka sababu o bi namo idala asa imatolomu ioqo. Komagena lo Ai hinoli o duniaka, upa tahino tomasipongoka, duma asa ka nianako." 	 و هرجا که مرداری باشد، کرکسان در آنجا جمع شوند.


So una de awi rarari qadodoto magena wotagi wouti de wosiwewa la o anggur o duniaka qangodu waredi de watolomuka, de wosipaka o anggur isiteteho ma bosoku. O anggur yateteho ma boso ilalamoku ma ngale gena o Gikimoi Awi doosa kanaga o nyawa la de manga dorouka ona magena wasisangisara. 	 پس آن فرشته داس خود را برزمین آورد و موهای زمین را چیده، آن را درچرخشت عظیم غضب خدا ریخت.وچرخشت را بیرون شهر به پا بیفشردند و خون ازچرخشت تا به دهن اسبان به مسافت هزار وششصد تیر پرتاب جاری شد.


Ona o guru ikokulai magena o pipi yodesere so de manga demo ikokulai ngini inisihaga la ma ngale o kaya yamake. Duma iqomaka o Gikimoi wositatapu qaboloka done bilasu ona manga dorou wafanggali, so he iteka kawa de ona magena asa wasisa bai! 	 و از راه طمع به سخنان جعلی شما را خرید و فروش خواهند کرد که عقوبت ایشان از مدت مدید تاخیر نمی کند وهلاکت ایشان خوابیده نیست.


So de Una ka wobobicarasi, de o Yairus awi tahuno o sosulo yamuruo naga yahino. De ona magena wisibubusu o Yairuska, de itemo, "Upa ngona ma Baba Guru nowigolo kali, sababu ani ngopa mosoneka." 	 او هنوز سخن می‌گفت که بعضی از خانه رئیس کنیسه آمده، گفتند: «دخترت فوت شده؛ دیگر برای چه استاد را زحمت می‌دهی؟»


la ona magena igagaka isiihe, de ihobi, de ingangapo de lo itooma. Duma o wange saangeka de Ngohi asa tooho kali." 	 و بر وی سخریه نموده، تازیانه‌اش زنند و آب دهان بر وی افکنده، او راخواهند کشت و روز سوم خواهد برخاست.»


De o Yesus womasidiado gena moriria mogiise, de muna magena motagi mowisibubusu so Una asa mowimakeka. Duma mononongoru gena ka motamaha manga tahuka. 	 وچون مرتا شنید که عیسی می‌آید، او را استقبال کرد. لیکن مریم در خانه نشسته ماند.


Magena igogou, sababu o dunia ma nyawa o Gikimoi wihoholu, ngaroko ona de manga cawaro, duma yaakuwa o Gikimoi iwinako. Komagena o Gikimoi de Awi cawaro waaka de foloi wodupa la o nyawa, nakoso o habari qaloloha ngomi misihohabari gena yopiricaya, de ona magena bilasu wasisalamati. Gena, ngaroko o dunia ma bi nyawa itemo o habari ma demo gena ka cawali o nyawa ifufuma manga demo. 	 زیرا که چون برحسب حکمت خدا، جهان ازحکمت خود به معرفت خدا نرسید، خدا بدین رضا داد که بوسیله جهالت موعظه، ایمانداران رانجات‌بخشد.


Ena gena, ma ngale o Adam awi dorou inadahe ngone inangoduka, so o dunia ma nyawa yangodu bilasu isone. So komagena lo ma ngale o nyawa aku imarimoi de ma Kristuska, so ona yangodu asa o soneno yasioho kali. 	 و چنانکه در آدم همه می‌میرند در مسیح نیزهمه زنده خواهند گشت.


O bi cocatu gena kanaga ma bio idala, duma qangodu magena ma sihino ka womatengo o Gurumi Qatetebino. 	 و نعمتها انواع است ولی روح همان.


o Zebulon, o Yusuf de lo o Benyamin. 	 ازسبط زبولون دوازده هزار؛ و از سبط یوسف دوازده هزار؛ و از سبط بنیامین دوازده هزار مهرشدند.


De upa nimaridemo, duma bilasu niadupa o nyawa ma somoa niasigaro la imasidodogu nia tahuka. 	 و یکدیگر را بدون همهمه مهمانی کنید.


Kagena de o raki ma duhutu magena wotemo, 'Ngohi o kiali taaka. Ngohi asa tasidingo kali ai ngopa masirete towidododara. Igogou, done ai ngopa masirete so iwihoromati.' 	 آنگاه صاحب باغ گفت چه کنم؟ پسرحبیب خود را می‌فرستم شاید چون او را بینند احترام خواهند نمود.


De ma orasika la ma Kristus maro o Sowohi Wokokuasa moi wahino kali gena inangodu aku powikelelo, de ngini magegena asa niamake o hadiah gena o horomati he yakokoora kawa. 	 تا در وقتی که رئیس شبانان ظاهر شود، تاج ناپژمرده جلال را بیابید.


Ma orasi ipapasaka, ma para ma sinotoka de ngohi kanaga nginika, de o dorou yaaaka ona magenaka ngohi asa tasisitiari. So o orasi manenali ngaroko ngohi kanena de ma soa ikuruka, to ngohi ai sitiari gena asa tapeto kali ona magenaka de lo ngini ningoduka. Ena gena, ma orasi done ngohi tomasidiado nginika, de nakoso ngini la kanaga o dorou niaaakasi, ngohi asa tinigalusiri kawa, duma igogou tinifanggali de o dorou. 	 پیش گفتم و پیش می‌گویم که گویادفعه دوم حاضر بوده‌ام، هرچند الان غایب هستم، آنانی را که قبل از این گناه کردند و همه دیگران را که اگر بازآیم، مسامحه نخواهم نمود.


Ce! Ngini igogou maro o nyawa ipipilo! Idodooha ngini nitemo o gaso foloi ilamo de o suba yatutupu ma riho. Awadede! Igogou, o suba yatutupu ma riho gena isitebi o gaso kagena ma qokuka. 	 ای جهال و کوران، کدام افضل است؟ هدیه یا مذبح که هدیه را تقدیس می‌نماید؟


Ngini kanena niaso Ngohika nia Guru, eko nia Jou, de nako Ngohi komagena, gena itiai so nibicara lo ka qaloha Ngohika. 	 شما مرا استاد وآقا می‌خوانید و خوب می‌گویید زیرا که چنین هستم.


O gogelelo ma rabaka gena ngohi takelelo o jara-jara magena de lo ona ipapaneku. Gena ona manga mamataka isipake o baju o besi de ma hoqa gena koloko o uku ma sora isisosawala gena igogou, qabibisi koloko o qopo, de qakurati koloko o walira. Manga jara-jara ma sahe koloko o singa ma sahe, de ma uruno isupu o bodito saange gena o uku, o qopo, de lo o walira yatutupu. 	 و به اینطور اسبان و سواران ایشان را دررویا دیدم که جوشنهای آتشین و آسمانجونی وکبریتی دارند و سرهای اسبان چون سر شیران است و از دهانشان آتش و دود و کبریت بیرون می‌آید.


Cawali Una womatetengo gena ka sidutu ikakali. Una wogoge maro o nita isosora ma rabaka, de o nyawa moi lo yaakuwa iwitorifa. De ka o nyawa moi lo iwikelelo waasi eko o nyawa moi lo iwinano yaakuwa. So ngohi togolo tanu Awi ronga posilamo de o horomati Unaka, de lo tanu Awi pareta ma bati lo ihiwa. Amin. 	 که تنها لایموت و ساکن در نوری است که نزدیک آن نتوان شد و احدی از انسان او را ندیده و نمی تواند دید. او را تا ابدالاباد اکرام و قدرت باد. آمین.


De o Petrus de o Yohanes yangaho manga simaka, so yasano, "De o kuasa kiano, eko naguuna winisulo, so aku ngini niaaka o nyawa wolulugu una magena niwisiloha." 	 و ایشان را در میان بداشتند واز ایشان پرسیدند که «شما به کدام قوت و به چه نام این کار را کرده‌اید؟»


So o Pilatus wisano Unaka, "So igogou Ngona manena o Yahudika manga kolano?" De Una wotemo, "Iteroka, maro o kia ngona notetemoka." 	 پس پیلاطس از او پرسیده، گفت: «آیا توپادشاه یهود هستی؟» او در جواب وی گفت: «تومی گویی.»


De ngone dede ma Kristus pomarimoika, so o Gikimoi ngone wonasioho kali la kadaku o sorogaka de ma Kristus wonasitamiye la ngone de Una nanga horomati pamake. 	 و با او برخیزانید و در جایهای آسمانی در مسیح عیسی نشانید.


Sababu o nyawa nakoso yaaka komagena de o Gikimoi wisigisewa, de ona magegena asa Una wangamo. 	 که به‌سبب اینهاغضب خدا بر ابنای معصیت وارد می‌آید.


La o nyawa yadadala magena yaoqo sidago yapunu. So kagena ona ioqo qabolo de Awi muri-muri o ino ma soohu yatolomu so ma boloi yamake o karaja mogiowo de sinoto. 	 پس همه خورده سیرشدند. و دوازده سبد پر از پاره های باقی‌مانده برداشتند.


o orasi manena ona magena asa yamake foloi idala. De o orasi ma simaka asa ona yamake ma fanggali o oho qaloloha de ikokakali." 	 جز اینکه در این عالم چند برابربیابد و در عالم آینده حیات جاودانی را.»


To ona manga ronga, ena gena: o Simon (eko wisironga lo o Petrus); de o Andreas, o Simon awi nongoru; o Yakobus; o Yohanes; o Filipus; o Bartolomeus; 	 یعنی شمعون که او را پطرس نیز نام نهاد و برادرش اندریاس، یعقوب و یوحنا، فیلپس و برتولما،


so wisisupu o sangisara ma gia ma sohano. De ma orasi o Yusuf wahika ma Firaun o Mesir manga kolano wirisima, de wamake o Gikimoino o loa de o cawaro, sidago ma Firaun o Yusuf witide la wopareta o Mesir ma tonaka de lo ma Firaun awi kadato ma raba qangodu wapareta. 	 و او را ازتمامی زحمت او رستگار نموده، در حضورفرعون، پادشاه مصر توفیق و حکمت عطا فرمودتا او را بر مصر و تمام خاندان خود فرمان فرما قرارداد.


So muna motemo, "Ngohi manena tosidailako o Jou towileleani, ma ngale Awi edekati ngohika maro o kia noidedemoka, tanu asa idadi komagena." Qabolo de o malaikat gena wotagika so muna womidongosaku. 	 مریم گفت: «اینک کنیز خداوندم. مرا برحسب سخن تو واقع شود.» پس فرشته از نزد او رفت.


So kagena de o Saulus, una iwisironga lo o Paulus, o Gurumi Qatetebi Awi kuasa unaka, so winano o gogomahateka, 	 ولی سولس که پولس باشد، پر ازروح‌القدس شده، بر او نیک نگریسته،


Ma orasi o nyawa ipipiricaya ona yanako manga edekati komagena, ona o Saulus iwingaho o Kaisarea ma kotaka, qabolo de iwisidingo o Tarsus ma kotaka. 	 چون برادران مطلع شدند، او را به قیصریه بردند و از آنجا به طرسوس روانه نمودند.


Qabolo de o Yesus Awi muri-muri yahino de yotemo Unaka, "Idodooha Ngona nanako o bi Farisika ma nyawa ma ngale yoise notemo komagena, so ona manga sininga asa ikurangi." 	 آنگاه شاگردان وی آمده، گفتند: «آیا می‌دانی که فریسیان چون این سخن را شنیدند، مکروهش داشتند؟»


So kanaga o Yahudika ma nyawa wihiri o nyawa moi awi ronga o Aleksander la ma ngale una wotagali wabicara ona yadadala manga simaka. So o Aleksander o nyawa yadadala magena wapomaka, de tanu una masirete asa wasinako itiai onaka. 	 پس اسکندر را از میان خلق کشیدند که یهودیان او راپیش انداختند و اسکندر به‌دست خود اشاره کرده، خواست برای خود پیش مردم حجت بیاورد.


Manena to Ngohi Ai au, inisinako igogou o Gikimoi Awi jaji la Ai au ikokopola manena ma meta o nyawa yadadalaka ma ngale o dorou ma apongu. 	 زیرا که این است خون من در عهد جدید که در راه بسیاری بجهت آمرزش گناهان ریخته می‌شود.


Kagena de o Filipus wobicara ma nonomaka o buku ma nabi Yesaya ma demo magegena de wosihabari unaka o habari qaloloha ma ngale o Yesus. 	 آنگاه فیلپس زبان خود را گشود و ازآن نوشته شروع کرده، وی را به عیسی بشارت داد.


So o nyawa yokokisupu yahino la yatailako. Kagena de ona yaado o Yesuska, de o nyawa iqomaka wikokitoka una magena witogosa kawa, so o Yesus Awi dateka womarihi-rihi, de womabajuka, de lo awi sininga itiaika. O bi nyawa ona magena iwikelelo de yamodo. 	 پس مردم بیرون آمده تا آن واقعه را ببینندنزد عیسی رسیدند و چون آدمی را که از او دیوهابیرون رفته بودند، دیدند که نزد پایهای عیسی رخت پوشیده و عاقل گشته نشسته است ترسیدند.


Ngini o dodihimo, nakoso nia ngopa kanaga o ino yogolo, de idadiwa ka o teto niahike onaka. 	 و کدام آدمی است از شما که پسرش نانی از او خواهد و سنگی بدو دهد؟


Ma ngale komagena, so o Yesus wosango unaka wotemo, "Qohaka, la o moi-moi magegena idadi, sababu ngone bilasu pamote komagena la o Gikimoi Awi dupa paaka patotiai." Qabolo de o Yohanes gena wisimote so o Yesus iwiosika. 	 عیسی در جواب وی گفت: «الان بگذارزیرا که ما را همچنین مناسب است تا تمام عدالت را به‌کمال رسانیم.»


Igogou, ngini manena nikokulai! So itero maro ma nabi Yesaya wotemo iqomaka de wosilefoka ma ngale ngini manena 	 ای ریاکاران، اشعیاء در باره شما نیکو نبوت نموده است که گفت:


So o Gikimoi Awi pareta ma rabaka nagoona la kanaga imahadoku imatero maro o ngopa ma ceceke manena, de ona magena foloi yolamo. 	 پس هر‌که مثل این بچه کوچک خود را فروتن سازد، همان در ملکوت آسمان بزرگتر است.


Ma orasi o Simon wakelelo o rasul ona magena manga gia yahado so o Gurumi Qatetebi wowosa onaku, de una o pipi wasibaja o Petrus de o Yohaneska, 	 اما شمعون چون دید که محض گذاردن دستهای رسولان روح‌القدس عطا می‌شود، مبلغی پیش ایشان آورده،


Sababu ngone nanga baba o duniaka ona magena inadoto ka o orasi ma cunu, mote ka o ngeko o kia naga ona yamalo qaloha. Duma o Gikimoi Una magena ngone wonadoto, sababu magena o ngeko foloisi qaloha ngoneka, ma ngale ngone nanga sininga idadi qatebi imatero maro to Una Awi sininga. 	 زیرا که ایشان اندک زمانی، موافق صوابدید خود ما راتادیب کردند، لکن او بجهت فایده تا شریک قدوسیت او گردیم.


So una wosango qaboloka, de ona asa wopipilo magena iwisimamaqe itemo, "Ce! Nagala ngona nodadi maro Una magena wimomote moi. Duma nako ngomi ani roriri gena, hiwa bai! Ngomi miamote gena ka o Musa kanaga o Gikimoi Awi bobita wosilelefoka. 	 پس اورا دشنام داده، گفتند: «تو شاگرد او هستی. ماشاگرد موسی می‌باشیم.


De o Gikimoi nanga sininga watatailako, Una Awi Gurumi ma dupa gena asa wanako. Sababu maro ka cawali to Una Awi dupa masirete ma ngale Awi nyawa gena Awi Gurumi womagolo Unaka. 	 و او که تفحص کننده دلهاست، فکر روح را می‌داند زیراکه او برای مقدسین برحسب اراده خدا شفاعت می‌کند.


Komagena qabolo de o Gikimoi Awi Gurumi wingaho o tona ibobeleuka. 	 پس بی‌درنگ روح وی را به بیابان می‌برد.


"Ngini ningodu nianako gena iqoqomaka kanaga nia dodotoka asa itemo maro komanena, 'O lako so ma dagali o lako, o ingi so ma dagali o ingi.' 	 «شنیده‌اید که گفته شده است."چشمی به چشمی و دندانی به دندانی "


So de Una ka wobobicarasi, de o Yairus awi tahuno o sosulo moi wahino. De una magena wisibubusu o Yairuska, de wotemo, "Upa ngona ma Baba Guru nowigolo kali, sababu ani ngopa mosoneka." 	 و این سخن هنوز بر زبان او بود که یکی ازخانه رئیس کنیسه آمده به وی گفت: «دخترت مرد. دیگر استاد را زحمت مده.»


So kagena de wasulo awi roriwo yasinoto, ena gena o Timotius de o Erastus, la itagi iqoma o Makedoniaka, so una kagena o Asiaka wogogoge o wange muruo nagasi. 	 پس دو نفر از ملازمان خودیعنی تیموتاوس و ارسطوس را به مکادونیه روانه کرد و خود در آسیا چندی توقف نمود.


O surati manena ma ngale ngohi o Silas woiriwo so tinisidingo nginika, una nanga dodiao wopipiricaya gena totemo aku powipiricaya. Ngohi o surati ma demo idalawa manena talefo nginika, la ma ngale ngini tinibaja de tinisingangasu o Gikimoi Awi laha wonasidudumu ngoneka gena ka igogou de itero, komagena maro ipapasaka ngini tinidedemo qaboloka. So ngohi togolo nginika bilasu magena niopiricaya qaputuru. 	 به توسط سلوانس که او را برادر امین شمامی شمارم، مختصری نوشتم و نصیحت وشهادت می‌دهم که همین است فیض حقیقی خداکه بر آن قائم هستید.خواهر برگزیده با شما که در بابل است و پسر من مرقس به شما سلام می‌رسانند.


Ngaroko komagena, ma ngale ngini tiniriwo lebelaha ngohi gena ka toohosi. 	 لیکن در جسم ماندن برای شما لازمتر است.


Komagena ngaroko ona iqoqomaka nanga Jou Yesus Kristus igogou iwinakoka so o dunia ma bi nyawa manga dorouno Una wapalakoka, duma ona magegena o dorou gena he yapiliku kali sidago lo o dorou magena ka yaparetasi. Komagena so ma ngale ona magena o dorou yapopiliku, kodo, ma duuruka gena kanaga foloisi qatubuso onaka dede iqoqomaka, ma orasi ona nanga Jou Yesus Kristus iwipiricaya waasi. 	 زیرا هرگاه به معرفت خداوند و نجات‌دهنده ما عیسی مسیح ازآلایش دنیوی رستند و بعد از آن، بار دیگر گرفتارو مغلوب آن گشتند، اواخر ایشان از اوایل بدترمی شود.


Ai muri-muri, o bi moi-moi qangodu magegena Ngohi tinisingangasu nginika, la ma ngale ngini ma orasi inisangisara de upa lo nitura de Ngohi nipiricaya kawa. 	 این را به شما گفتم تا لغزش نخورید.


Qabolo de una wotemo, "Yesus, tanu noisininga ngohi, ma orasi Ngona nokolano!" 	 پس به عیسی گفت: «ای خداوند، مرا به یاد آور هنگامی که به ملکوت خود آیی.»


O Jou Yesus o bi moi-moi iqomaka wosingongangasuka, Una magena wotemo, "Igogou de itero, iteka kawa de Ngohi manena asa tahino." De ngohi manena, Yohanes, totemo, "Iya, Jou Yesus, komagena bato. Tanu nahinoka." 	 او که بر این امور شاهد است، می‌گوید: «بلی، به زودی می‌آیم!»آمین. بیا، ای خداوند عیسی!


Ona magena o ngopeqeka ibabalo yasihaga de o damato yasiosi so ma duuru de manga tahu lo yakooraka. Ma ngale manga sala de manga dorou yodidu, so ona isumbayang de ma demo yakuru-kuru la o nyawa yasigiliri. Igogou, totemo nginika! Done to ona manga manara magena o Gikimoi wafanggali qatubuso icarawa." 	 و خانه های بیوه‌زنان را می‌بلعند ونماز را به ریاکاری طول می‌دهند. اینها عذاب شدیدتر خواهند یافت.»


So kagena de Una iwitinga o nyawa yadadalano, de Awi raraga o nyawa una magena awi ngauka wosiguruto de Awi kibi wosipalasa o nyawa gena awi laqeka. 	 پس او را از میان جماعت به خلوت برده، انگشتان خود را در گوشهای او گذاشت و آب دهان انداخته، زبانش را لمس نمود؛


Ma langino ngomi mimasidiado o Sidon ma bobaneka. O Yulius una magena o Paulus wiriwo so aku wisimaha una magena wotagi awi dodiaoka, ma ngale ona kagena awi oho ma kurangi wihike unaka. 	 روزدیگر به صیدون فرود آمدیم و یولیوس با پولس ملاطفت نموده، او را اجازت داد که نزد دوستان خود رفته، از ایشان نوازش یابد.


Komagena so o bobita o Gikimoino gena ma ngale o nyawa manga dorou ma lamo asa aku yanako. De ngaroko o nyawa foloisi o dorou yaaka, duma o Gikimoi Awi laha ka ifoloisi wahike. 	 اما شریعت در میان آمد تاخطا زیاده شود. لکن جایی که گناه زیاده گشت، فیض بینهایت افزون گردید.تا آنکه چنانکه گناه در موت سلطنت کرد، همچنین فیض نیزسلطنت نماید به عدالت برای حیات جاودانی بوساطت خداوند ما عیسی مسیح.


Ma orasi o Yesus Awi dodagi wadofa kali, de o nyawa moi widogogora Unaka. De o nyawa una magena wobukuku de wosuba Unaka, de womasano, "Baba Guru, Ani sininga qaloloha, ngohi bilasu o kia taaka la tamake o oho ikokakali." 	 چون به راه می‌رفت، شخصی دوان دوان آمده، پیش او زانو زده، سوال نمود که «ای استادنیکو چه کنم تا وارث حیات جاودانی شوم؟


Ena gena, ngohi upa o loha de tomode taaka, duma ka cawali o moi-moi qatotorou de tahoholu de kanaga magena taaka. 	 زیرا آن نیکویی را که می‌خواهم نمی کنم، بلکه بدی را که نمی خواهم می‌کنم.


To Una Awi sumbayang ma rabaka Una Awi jamani ingali, de Awi baju idadi qaare de isiru. 	 و چون دعامی کرد هیات چهره او متبدل گشت و لباس اوسفید و درخشان شد.


O ino yaooqo magena ka yanau gena yacala motoha (o ngopeqeka de o ngopa gena yaeto waasi). 	 و خورندگان نان، قریب به پنج هزارمرد بودند.


So ma ngale ami dodara ilalamo magena, so igogou-gogou ami dorou idadala gena isiaponguka. Duma o nyawa la kanaga manga dorou isiapongu de ka ma cunu, de ona magena lo yadodara ka ma cunu." 	 از این جهت به تو می‌گویم، گناهان او که بسیار است آمرزیده شد، زیرا که محبت بسیار نموده است. لیکن آنکه آمرزش کمتر یافت، محبت کمتر می‌نماید.»


De nagoona yodupa yoqoqoma to ngini nia sidongirabano, ona magena bilasu yogilalo ma ngale ngini ningoduka. 	 و هر‌که خواهد مقدم بر شما شود، غلام همه باشد.


Baba, Ngohi o orasi manena tahino Ngonaka so o bi moi-moi manena todedemo kasi, kiaka Ngohi kanenasi o dunia ma raba kasi, la ma ngale maro Ngohi lo inali, komagena ona lo aku de manga nali foloisi ilamo. 	 و اما الان نزد تو می‌آیم. و این را در جهان می‌گویم تا خوشی مرا در خود کامل داشته باشند.


Cawali ka Una ngohi woisilolohaka gena wahino o Gikimoino. Nakoso hiwa, de o kia naga moi lo akuwa waaka." 	 اگر این شخص از خدا نبودی، هیچ کارنتوانستی کرد.»


Awa kodo! Tanu o dorou ma dupa ai sininga ma rabaka, tanu ma paretano asa ngohi isisupu. Ilaha! Upa sidago ngohi dede o Gikimoi mimakitinga. 	 وای بر من که مرد شقی‌ای هستم! کیست که مرا از جسم این موت رهایی بخشد؟خدا راشکر می‌کنم بوساطت خداوند ما عیسی مسیح. خلاصه اینکه من به ذهن خود شریعت خدا رابندگی می‌کنم و اما به جسم خود شریعت گناه را.


Nako komagena, de ngini ningodu niaaku o Gikimoi Awi demo moi de moika niasingangasu, la ma ngale ngini ningodu aku niapipiricaya o dodoto niaqehe de lo nia sininga moi-moika aku nisiputuru. 	 زیرا که همه می‌توانید یک یک نبوت کنید تا همه تعلیم یابند و همه نصیحت‌پذیرند.


Ma ngale o Yusuf awi piricaya so ma orasi he yadangade wosone, de una wosingangasu o orasi ma simaka ona o Israel awi ngopa de awi danoku done o Mesir ma tonaka de asa yangaho yasisupu. De lo wobeseso wotemo, "So done asa winiriwo de winingaho, de to ngohi ai sone ma bake lo bilasu ngini niatota." 	 به ایمان یوسف در حین وفات خود، ازخروج بنی‌اسرائیل اخبار نمود و درباره استخوانهای خود وصیت کرد.


Hika tosiade-ade, nakoso ngini kanaga nimasipeqeka qaboloka, de upa o ngeko nisari la nimakitinga. De nakoso ngini kanaga nimasipeqeka waasi, de upa o ngeko nisari la nikawi. 	 اگر با زن بسته شدی، جدایی مجوی واگر از زن جدا هستی دیگر زن مخواه.


So ona lo iwisano unaka itemo, "Ce! Baba, nako ngona gena o Salamati ma Kolano nisowo, de o Elia eko o nabi moi o Gikimoi wojajajika una magena lo nisowo, de qadoohaso aku ngona o nyawa naosi." 	 پس از اوسوال کرده، گفتند: «اگر تو مسیح و الیاس و آن نبی نیستی، پس برای چه تعمید می‌دهی؟»


Duma nakoso o nyawa nagoona la kanaga o bi moi-moi Una wosusulo gena yodupa yaaka, ona magena manga dodara o Gikimoika gena ma kuranig moi lo ihiwa. Komagena so ngone aku panako itiai ngone de Una pomatekerimoika. 	 لکن کسی‌که کلام او را نگاه دارد، فی الواقع محبت خدا در وی کامل شده است و از این می‌دانیم که در وی هستیم.


So ona itagi yokahika o Yerusalemka. Una asa wogila-gila, de kogena o ngekoko o nyawa yadadala manga juba isinaho de ma binukali o gota ma daara de ma sosokaka, kiaka manga doroka yaqeheka, so isihaja ma ngale Una iwisihoromati. 	 وبسیاری رختهای خود و بعضی شاخه‌ها ازدرختان بریده، بر راه گسترانیدند.


Ma orasika kanaga wimoi Una magena asa wahino wotuuruno, gena Awi manara foloi ilamo, so ngohi manena to Una Awi simaka gena o kia lo waali idahe, ka Awi capato ma gumi tasose maro o nyawa ileleleani moi lo idadiwa." Ma ngeko komagena la ma ngale una masirete wasingangasu onaka. 	 و او آن است که بعد از من می آید، اما پیش از من شده است، که من لایق آن نیستم که بند نعلینش را باز کنم.»


Magena ka imatero de manena. O nyawa nagoona la manga oho o dunia manenaka foloi yosininga sidago iholu isangisara, done ona dede o Gikimoi asa imakitingaka. Duma o nyawa nagoona manga oho o duniaka gena yaholuka, magena imatero de ona yodatoka sidago lo yamake o oho ka sidutu ikakali. 	 کسی‌که جان خود رادوست دارد آن را هلاک کند و هر‌که در این جهان جان خود را دشمن دارد تا حیات جاودانی آن رانگاه خواهد داشت.


So hika ngini nimasosininga o sidapano ma demo o Gurumi Qatetebi wodedemo, kiaka iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Nakoso o wange manena ngini o Gikimoi Awi ili niise gena, 	 پس چنانکه روح‌القدس می‌گوید: «امروزاگر آواز او را بشنوید،


De kagena ma deka o ngoosa saange una wogoge, qabolo so womasidailako la tanu o deruku wopane de woside o Siriaka, de wanako o Yahudika ma nyawa manga edekati asa witooma so una he idadi kawa woside. So wositatapuka asa woliho kali o Makedoniano, so wotagi kagena o Filipi ma kotaka. 	 و سه ماه توقف نمود و چون عزم سفر سوریه کرد و یهودیان در کمین وی بودند، اراده نمود که از راه مکادونیه مراجعت کند.


O bi nyawa yadala Ngohi iaso 'Jou! Jou!' duma yangoduwa idadi Ai Baba o sorogaka Awi nyawa Awi pareta ma rabaka. Cawali o bi nyawa la kanaga o bi moi-moi Una wodudupa gena yaaka, ka ona magena asa idadi to Una Awi nyawa. 	 «نه هر‌که مرا "خداوند، خداوند" گویدداخل ملکوت آسمان گردد، بلکه آنکه اراده پدرمرا که در آسمان است به‌جا آورد.


De o Gurumi Qatetebi Awi kuasa wowosa ona yangoduku, de manga sininga ma rabaka wopareta so de o kuasa magena ona isolano isibicara de o bi bahasa ma somoa. 	 و همه از روح‌القدس پر گشته، به زبانهای مختلف، به نوعی که روح بدیشان قدرت تلفظ بخشید، به سخن‌گفتن شروع کردند.


Una wosabari de wotamaha sidago o orasi manena, ma ngale o nyawa manga dorou qangodu gena ma Kristus asa wahino la wosone. Komagena lo Una wonasikelelo igogou womanara itiai, sababu o nyawa ngone nanga sininga itiai gena Una asa waaka, nakoso o Jou Yesus powipiricaya. 	 برای اظهار عدالت خود در زمان حاضر، تا او عادل شود و عادل شمارد هرکسی را که به عیسی ایمان آورد.


Nako o Musa gena, waaka wokaeli o Gikimoi Awi tahuka ona magena waleleani, duma una gena ka cawali o leleani moi. Una wasingangasu onaka ma ngale o kia naga done o orasi ma simaka o Gikimoi asa wosikelelo. 	 و موسی مثل خادم در تمام خانه او امین بود تا شهادت دهد بر چیزهایی که می‌بایست بعد گفته شود.


Ngini baba-babaka, ngohi asa o orasi manena tolefo kali, sababu ma Kristus o orasi ma nonomasi wooho sidago o orasi manena, Una magena ngini igogou niwinakoka. Ngini o bi gohiduuruka, ngohi asa o orasi manena tolefo kali, sababu o Iblis una magena ngini niwidusuka. 	 ای پدران، به شما می‌نویسم زیرا او را که ازابتدا است می‌شناسید. ای جوانان، به شمامی نویسم از آنجا که بر شریر غالب شده‌اید. ای بچه‌ها به شما نوشتم زیرا که پدر را می‌شناسید.


Kanaga o tahu ilalamo moi ma rabaka o lelenga ma binuka isiaka o guraci eko o salakano, duma ma binuka isiaka de o gota eko o tonano. Ma nonoma o lelenga magena isioqo nakoso o nyawa yahohoromati yahino, duma ma duuru gena ka ona o tahu moi ma rabaka isioqo. 	 اما در خانه بزرگ نه فقطظروف طلا و نقره می‌باشد، بلکه چوبی و گلی نیز؛ اما آنها برای عزت و اینها برای ذلت.


Sababu komagena, so o Gikimoi wonasingangasu ngoneka Una asa wonahike ngoneka o oho ka sidutu ikakali. De o oho ka sidutu ikakali magena pamakeka ma orasi ma Ngopa magena ngone powipiricaya. 	 و آن شهادت این است که خدا حیات جاودانی به ما داده است واین حیات، در پسر اوست.


Ona imapoputuru yohoru bai! Ona yohoru nagala manga gaku o kilo motoha eko butangaka. Ato wikelelo, eh, o Yesus wahino o ake ma qokuko wotagi, wameta manga deruno he wadumu de ona yamodo so imasidotirineku. 	 پس وقتی که قریب به بیست و پنج یا سی تیر پرتاپ رانده بودند، عیسی را دیدند که بر روی دریاخرامان شده، نزدیک کشتی می‌آید. پس ترسیدند.


Duma nakoso kanaga o nyawa yasosomoa, awi duba magena asa wimote yoholu. Sababu o nyawa magena awi ili o bi duba yanakowa so iwimotewa de lo ka iloqa." 	 لیکن غریب را متابعت نمی کنند، بلکه از او می‌گریزند زیرا که آواز غریبان رانمی شناسند.»


Sababu Una wamahaka, bai o Yahudika ma nyawa bai lo o Yahudika ma nyawa yasowo, o bi nyawa yangodu igogou Una wisigisewa, so maro ona asa yapilikuka, la ma ngale o nyawa yangoduka gena bilasu Una wagalusiri. 	 زیرا خدا همه رادر نافرمانی بسته است تا بر همه رحم فرماید.


Una ka wanako Awi muri-muri manga sininga de o kia ona isibicara. So Una wotemo onaka, "Ce! Ngini nia sininga isusa ma ngale to ngini nia roti ihiwa. Kodo! Kiaso nia piricaya ikurangi maro komagena. 	 عیسی این را درک نموده، بدیشان گفت: «ای سست‌ایمانان، چرا در خود تفکرمی کنید از آنجهت که نان نیاورده‌اید؟


Qabolo de Una Awi gia de Awi qohu ma bi nabo wosikelelo onaka. 	 این را گفت و دستها و پایهای خود رابدیشان نشان داد.


So kagena de o Yesus wotagi imakomote dede ona. Ma orasi o Yesus ka wotagi-tagisi so ma kapita awi tahu he wadumu, de ma kapita una magena awi nyawa yamuruo naga wasulo la itagi o Yesuska, la Unaka itemo, "Baba, ngaroko upa bai! Ngohi manena o Yahudika ma nyawa isowo, de Ani simaka gena o kia lo waali idahe so idadiwa ai tahuka toningaho, 	 پس عیسی با ایشان روانه شد و چون نزدیک به خانه رسید، یوزباشی چند نفر از دوستان خودرا نزد او فرستاده بدو گفت: «خداوندا زحمت مکش زیرا لایق آن نیستم که زیر سقف من درآیی.


Ena gena, nakoso o nyawa la kanaga de ma Kristus imarimoika, de igogou ona magena asa imadadi o nyawa yamomuaneka. Ma orasi ona ipiricaya waasi de manga oho iqoqoma gena ipasa de isisaka, de igogou manga oho qamomuane gena yamake qaboloka. 	 پس اگر کسی در مسیح باشد، خلقت تازه‌ای است؛ چیزهای کهنه درگذشت، اینک همه‌چیز تازه شده است.


"O moi-moi o Jou Awi siningaka o nyawa moi lo akuwa yatuga. O Jou Una gena o nyawa moi lo akuwa widoto. 	 زیرا کیست که رای خداوند را دانسته باشد؟ یا که مشیر اوشده؟


Ngini de nia nali gena, sababu nia piricaya ma sopo magena igogou asa niamakeka, ena gena ngini masirete niamakeka o oho ka sidutu ikakali. 	 و انجام ایمان خود یعنی نجات جان خویش را می‌یابید.


Tanu nomataika nomasidailako la upa iteka de nahino kasi ngohino. 	 سعی کن که به زودی نزد من آیی،


Pei! Idodooha, ngini kanaga o bobita magena niamote, eko hiwa. Nimasosininga! O Gikimoi Awi demo magena ma sihino nginino qasowo bai! De o demo magegena inisihabari ka cawali nginika hiwa bai! 	 آیا کلام خدا از شما صادر شد یا به شما به تنهایی رسید؟


Ma nonomaka, o Musa o bi sulo moi-moi qangodu kiaka o Gikimoi Awi bobita ma rabaka gena wasingangasu o bi Yahudi ma nyawaka. Qabolo de o kabi de o sapi ma ngopa yatolaka la ma au magena una waqehe de o ake wosicapu. Qabolo de una o ngangaru ma bi uma ma ronga o hisop isipopilikuka de o duba ma gogo qasosawala gena waqehe, so o au magenaku watono de wakopola o Bobita ma Bukuka de lo o nyawa yadala ona magenaka. 	 زیرا که چون موسی تمامی احکام رابحسب شریعت، به سمع قوم رسانید، خون گوساله‌ها و بزها را با آب و پشم قرمز و زوفاگرفته، آن را بر خود کتاب و تمامی قوم پاشید؛


De lo ngini gena upa nimaridemo, upa sidago o Gikimoi winisisala de to ngini nia dorou ma sopo gena wafanggali. He! Kanaga o loha de o dorou ma sopo qangodu wafafanggali de Una magena qabolo Awi orasi he idumuka. 	 ای برادران، از یکدیگر شکایت مکنید، مبادا بر شما حکم شود. اینک داور بر در ایستاده است.


De to ona manga demo komagena, ngaroko o nyawa yadadala magena isusa icarawa ona yafati, duma manga gaso yatide la isisuba o bi rasulka gena ona he yaaka kawa. 	 و بدین سخنان خلق را از گذرانیدن قربانی برای ایشان به دشواری باز داشتند.


Bilasu ngona nosininga o Yesus Kristus, Una magena ma Kolano Daud awi ngopa de awi danoku, wosoneka de o Gikimoi wisioho kali. De o habari magegena tosingongangasu qabolo o nyawaka. Nakoso ani sininga komagena done ngona aku niputuru de nosabari o sangisara namoku. 	 عیسی مسیح را بخاطر دار که از نسل داودبوده، از مردگان برخاست برحسب بشارت من،


Ona magena o nyawa yasimoku o adati de o galepu ma bio idala de qatotubuso, duma ona masirete lo o nyawa yariwowa la o adati de o galepu magena yamote. 	 زیرا بارهای گران و دشوار رامی بندند و بر دوش مردم می‌نهند و خودنمی خواهند آنها را به یک انگشت حرکت دهند.


O galasosoko ma goko de ma bane gena koloko o jaraku o nyawa ipapane so imasidailako itagi ikudoti. Manga saheka kanaga koloko de manga mahkota moi o guracino, de manga bio gena koloko o nyawa manga bio. 	 و صورت ملخها چون اسبهای آراسته شده برای جنگ بود و بر سر ایشان مثل تاجهای شبیه طلا، و چهره های ایشان شبیه صورت انسان بود.


De komagena ami salam gena ongo Elisabet moise, de to muna ami ngopa ami roheka magena imahiti, de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa qaasu-asu asa iwosa munaku de wopareta. 	 و چون الیصابات سلام مریم را شنید، بچه در رحم او به حرکت آمد و الیصابات به روح‌القدس پر شده،


De o Gikimoi Una magena kanaga o nyawa moi lo waasi ona iwikelelo. Ka cawali o Gikimoi ma Ngopa womatetengo, kanaga ma Baba Awi dateka, Una gena wonasinako o Gikimoi ngoneka. 	 خدا راهرگز کسی ندیده است؛ پسر یگانه‌ای که درآغوش پدر است، همان او را ظاهر کرد.


Kagena de o lobi-lobi o bolu moi iuti so yasaoka, de o lobi-lobi ma rabano o ili moi iise itemo, "Una manena to Ngohi Ai Ngopa towidododara. Ka Unaka bilasu niwisigise!" 	 ناگاه ابری بر ایشان سایه انداخت و آوازی از ابردر‌رسید که «این است پسر حبیب من، از اوبشنوید.»


Una wopiricaya o Gikimoika de womaeto Una o Gikimoi ma Ngopa, so hino la pakelelo idodooha o orasi manena o Gikimoi gena wodupa Una wisisalamati." 	 بر خداتوکل نمود، اکنون او را نجات دهد، اگر بدورغبت دارد زیرا گفت پسر خدا هستم!»


O Herodes una magena wosanangi o Yesus wikelelo, sababu ma dekaka ma ngale o Yesus gena una woise de lo wodupa wimake. Una wongongano o Yesus o nonako ihahairani waaka la magena aku wakelelo. 	 اما هیرودیس چون عیسی را دید، بغایت شادگردید زیرا که مدت مدیدی بود می‌خو. است اورا ببیند چونکه شهرت او را بسیار شنیده بود ومترصد می‌بود که معجزه‌ای از او بیند.


Kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefoka itemo, "O nyawa la kanaga yodupa o giliri o kia bato isimane, de lebelaha ona magena isigiliri o kia naga o Jou waaakaka." 	 اما هرکه فخر نماید، به خداوند فخر بنماید.زیرا نه آنکه خود را مدح کند مقبول افتد بلکه آن را که خداوند مدح نماید.


De lo migolo la o orasi isigeto-geto ngini nia sininga ma rabaka ka cawali o nali de o more, 	 پیوسته شادمان باشید.


Magena qabolo de o Paulus o Atenaka de womajobo wotagi kali so wakahika o Korintus ma kotaka. 	 و بعد از آن پولس از اطینا روانه شده، به قرنتس آمد.


So kagena o Yahudika ma nyawa de lo o Yunanika ma nyawa yahohoromati, bai yanau de lo o ngopeqeka, yadadala o Yesus iwipiricayaka. 	 پس بسیاری از ایشان ایمان آوردند و از زنان شریف یونانیه و از مردان، جمعی عظیم.


Ona yasinoto imagogora, duma o muri moili una magena foloi wicapati so o boosuka womasidiado woqomaka. 	 و هر دو با هم می‌دویدند، اما آن شاگرد دیگر از پطرس پیش افتاده، اول به قبر رسید،


komanena yotemo, "O nyawa Una magena wotemo, 'Ngohi done o Gikimoi Awi Tahu manena asa taruba de tabiau, de o wange saangeka Ngohi asa tosigoko kali qamomuane.' " 	 گفتند: «این شخص گفت: "می توانم هیکل خدا را خراب کنم و در سه روزش بنا نمایم."»


Sababu ngohi de o Apolos gena mingodu o dodiao mimomanara o Gikimoi Awi manara miaaaka, de ngini gena nimatero maro to Una Awi doro wamomanara moi de lo to Una Awi nyawa o tahu moi ma rabaka. 	 زیرا با خدا همکاران هستیم وشما زراعت خدا و عمارت خدا هستید.


Nagoona yodupa yolamo to ngini nia sidongirabano, ona magena bilasu yoleleani nginika. 	 و هر‌که از شما بزرگتر باشد، خادم شما بود.


Duma ona yoiseka o habari moi itotiaiwa ma ngale ngona naaka sidago notagi o Yahudika ma nyawa de igogoge o Yahudika ma nyawa yasowo manga sidongirabaka, de nadoto bilasu o bobita o Musa wosilelefoka gena yapalako de upa yamote, ena gena ngona nasuloka upa he manga ngopa yasuna de upa lo o Yahudika manga adati de manga galepu yamote. 	 ودرباره تو شنیده‌اند که همه یهودیان را که در میان امت‌ها می‌باشند، تعلیم می‌دهی که از موسی انحراف نمایند و می‌گویی نباید اولاد خود رامختون ساخت و به سنن رفتار نمود.


So magena yoise, de ma Imam Wilalamo awi juba waraca de wotemo, "Ce! Una de Awi demo magenena womasitero de o Gikimoi. Upa he o saksi posari kali. Ngini ningodu niise masirete Awi demo-demo qangodu o Gikimoi wisikudahu! 	 در ساعت رئیس کهنه رخت خود راچاک زده، گفت: «کفر گفت! دیگر ما را چه حاجت به شهود است؟ الحال کفرش را شنیدید!


Sababu ona magena yahike ma sihino to ona manga arata eko manga pipi yadodiahi ma soohuka. Duma mobabalo muna magena ami arata ihiwa, so cawali kamagena de ma ngale ami oho so magena lo mahikeka." 	 زیرا که همه ایشان از زیادتی خود درهدایای خدا انداختند، لیکن این زن از احتیاج خود تمامی معیشت خویش را انداخت.


So nako nanga dodiao wopipiricaya moi, o Apolos, una magena towigolo de towibaja ifoloi la una de o dodiao ma binuka itagi ngini inikurumi. Duma una o orasi manenaka woholu, so ka o dongoho moili de asa wotagi. 	 اما درباره اپلس برادر، از اوبسیار درخواست نمودم که با برادران به نزد شمابیاید، لیکن هرگز رضا نداد که الحال بیاید ولی چون فرصت یابد خواهد آمد.


So ona asa iqoqomaka una wopipilo magena iwingaho itagi o Farisi ma nyawaka. 	 پس او را که پیشتر کور بود، نزد فریسیان آوردند.


So kagena de o Yesus asa wosango unaka wotemo, "Igogou! O nyawa yaaku waasi o Gikimoi Awi pareta ma rabaka iwosa, ka cawali ona nagoona de o ake de lo o Gikimoi Awi Gurumi yasibuo kasi. 	 عیسی در جواب گفت: «آمین، آمین به تومی گویم اگر کسی از آب و روح مولود نگردد، ممکن نیست که داخل ملکوت خدا شود.


De una wosango wotemo, "Baba Guru, o bobita qangodu magena tamoteka ma orasi ngohi ka togogohiduuru kasi." 	 گفت: «جمیع اینها را از طفولیت خود نگاه داشته‌ام.»


Hino la ngone nanga Baba Gikimoi Awi ronga posilamo de ma bati lo ihiwa. Amin. 	 و خدا و پدر ما را تا ابدالابادجلال باد. آمین.


Kanaga ngini nia dorou gena idala de magena tanakoka so aku tinisisala, so bilasu ngini dede o Gikimoi gena nimakitingaka. Ngaroko upa komagena, duma Una Ngohi woisusulo so tahinoka, o kia naga Una wotetemo magena asa Ngohi tosingangasu ngini o dunia ma bi nyawaka, de Una magena Awi demo itiai so bilasu popiricaya." 	 من چیزهای بسیاردارم که درباره شما بگویم و حکم کنم؛ لکن آنکه مرا فرستاد حق است و من آنچه از او شنیده‌ام به جهان می‌گویم.»


Duma o Festus wodupa o Yahudika manga roriri wasisanangi, so una o Paulus iwisano wotemo, "Ngona ka nomote notagi o Yerusalemka, la to ona manga galaki moi-moi magena kadoka asa ngohi tatailako la tonihakim?" 	 اما چون فستوس خواست بر یهود منت نهد، در جواب پولس گفت: «آیا می‌خواهی به اورشلیم آیی تا درآنجا در این امور به حضور من حکم شود؟»


De nagala kanaga o nyawa itemoli, "Nakoso ngomi o Yahudika ma nyawa o dorou miaaka, de mia gogoho maro komagena isikelelo foloi itiai o Gikimoi o bi moi-moi qangodu waaka igogou itiai. Mutuwade nakoso ma ngale mia dorou so Una womisangisara, de magena waaka itiaiwa." Yatotodamato manga demo gena komagena. 	 لکن اگر ناراستی ما عدالت خدا را ثابت می‌کند، چه گوییم؟ آیا خدا ظالم است وقتی که غضب می‌نماید؟ بطور انسان سخن می‌گویم.


Ai salam tosidingo o Jou wimomote moi gena o Rufuska, una gena ona iwigogiliri. Ai salam tosidingo lo ma awaka, muna moiaka ngohika gena imatero de ai awa masirete. 	 و روفس برگزیده درخداوند و مادر او و مرا سلام بگویید.


O bi moi-moi iqomaka talefo gena ma ngale komanena: Hika positetero nanga ete de nanga topora ma nonoma gena, o Adam de ma Kristus. O dunia ma bi nyawa yangodu to ona manga dorou manga sininga ma rabaka gena ma sihino o nyawa womatengo gena o Adamno. Komagena so maro una magena de awi dorou so wosone, komagena o nyawa ma binuka ona yangodu-ngodu lo aku yosoneka. 	 لهذا همچنان‌که بوساطت یک آدم گناه داخل جهان گردید و به گناه موت؛ و به اینگونه موت بر همه مردم طاری گشت، از آنجا که همه گناه کردند.


Ona itemo komagena, sababu manga ngale manga sininga ma rabaka gena ona iholu yosininga qadoohaso iqoqomaka o Gikimoi wosulo so o bi moi-moi o dipaka imaaka, de lo o ake de o tona asa imaritinga so o tona idadi de ibao. 	 زیرا که ایشان عمد از این غافل هستند که به کلام خدا آسمانهااز قدیم بود و زمین از آب و به آب قائم گردید.


Ngaroko o Israelka ma nyawa gena he yangodu ma Kristus iwiholuka, duma magena upa de ma ngale o Gikimoi Awi jaji onaka gena wasiganapuwa. Sababu Una Awi nyawa wahihiri gena upa he o Israelka ma nyawa yangodu bai! 	 ولکن چنین نیست که کلام خدا ساقط شده باشد؛ زیرا همه که از اسرائیل‌اند، اسرائیلی نیستند،


Kagena de o Yesus womajobo so wahika o ngeko ma soaka, o nyawa manga lako ipipilo yasinoto iwinihi, de ona imatoore, "Ya Yesus, o Daud awi ngopa de awi dano moiku, kodo! Nomigalusiri ngomi." 	 و چون عیسی از آن مکان می‌رفت، دو کورفریاد‌کنان در عقب او افتاده، گفتند: «پسر داودا، بر ما ترحم کن!»


So ma deka o putu mogiowo de ihaka, to ngomi mia deru ka qaqasisi duma he imisikahika o Laut Adria ma qokuka. So nagala o putu itongiraba de o deru ma nyawa yamalo gena o dududu he miadumuka. 	 و چون شب چهاردهم شد و هنوز دردریای ادریا به هر سو رانده می‌شدیم، در نصف شب ملاحان گمان بردند که خشکی نزدیک است.


Komagena lo itiaiwa nakoso ngini o nyawa niadodoa, eko niatemo ifufuma, eko lo o demo qatotorou la o nyawa niasimaqe. Duma foloi qaloha la ngini kanaga nia uruno isupu nia sukuru ma demo niatide o Gikimoika. 	 ونه قباحت و بیهوده‌گویی و چرب زبانی که اینها شایسته نیست بلکه شکرگزاری.


Ngohi manena o sowohi moi Ai duba tojaga qaloha. De Ngohi o jojaga qaloloha magegena kanaga tomasidailako la tosone ma ngale Ai duba-duba aku ioho. 	 «من شبان نیکو هستم. شبان نیکو جان خودرا در راه گوسفندان می‌نهد.


De o bi nyawa ipipiricaya yangodu magena ona imatekerimoi, so moi-moi kanaga onaka magena asa yapake maro ka to ona masirete. 	 و همه ایمانداران با هم می‌زیستند و درهمه‌چیز شریک می‌بودند


Duma o nyawa isosone la kanaga yasioho kali gena moi qabolo de asa moili, so ma nonomaka magena ma Kristus, de ma duuruka ma orasi done Una wahino kali de to Una Awi nyawa asa yasioho kali. 	 لیکن هرکس به رتبه خود؛ مسیح نوبر است و بعد آنانی که در وقت آمدن او از آن مسیح می‌باشند.


O kia naga Awi Buku ma rabaka gena itiai de akuwa patagali. Ona iqomaka Awi demo wasibobicaraka magegena Una waaso 'o bi giki qaloloha'. 	 پس اگر آنانی را که کلام خدا بدیشان نازل شد، خدایان خواند و ممکن نیست که کتاب محو گردد،


"Ma orasika asa niakelelo o kia naga moi isironga 'O Dorou Ilalamo' gena isituraba o Gikimoi Awi Tahu. (Nako niabaca gena bilasu niatailako nisidodiahi o demo manena ma ngale.) So nakoso niakelelo, de nagoona o Yudea ma daeraka bilasu yoloqa o talaye. 	 «پس چون مکروه ویرانی را که به زبان دانیال نبی گفته شده است، در جایی که نمی بایدبرپا بینید - آنکه می‌خواند بفهمد - آنگاه آنانی که در یهودیه می‌باشند، به کوهستان فرار کنند،


Ngaroko o Gikimoi Awi bobita o Musa wolelefoka gena ona de manga barani yodupa yadoto o nyawaka, duma ona manga dodoto de manga demo-demo gena ona masirete lo ma ngale isihoda waasi. 	 و می‌خواهند معلمان شریعت بشوندو حال آنکه نمی فهمند آنچه می‌گویند و نه آنچه به تاکید اظهار می‌نمایند.


Kagena de o ngopeqeka muna magena momanako ami siri magena qalohaka. So mohawateri de mitirine, so Awi simaka mosuba mobukuku, de momasingangasu ma gogou, "Ngohi Ani jubaka tomasimaho de gila-gila ai siri qalohaka." 	 آن زن چون دانست که به وی چه واقع شده، ترسان و لرزان آمد و نزد او به روی در‌افتاده، حقیقت امر رابالتمام به وی باز‌گفت.


Sababu to Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefoka itemo, "Ka o orasi ma cunusi, Una done wahihino gena igogou asa wahino kali, de Una upa he wotamaha. 	 زیرا که «بعد از اندک زمانی، آن آینده خواهد آمد وتاخیر نخواهد نمود.


Kagena de ona yaado o Yesuska, de o nyawa iqomaka wikokitoka una magena witogosa kawa, so womarihi-rihi de womabajuka, de lo awi sininga itiaika. O bi nyawa ona magena iwikelelo de yamodo. 	 و چون نزد عیسی رسیده، آن دیوانه را که لجئون داشته بود دیدند که نشسته و لباس پوشیده و عاقل گشته است، بترسیدند.


De o Jou wotemo, "Nakoso ngini de nia piricaya hitilahi ka ma cunu, koloko o sasawi ma sopo ngai moi, de ngini aku ka nitemo, 'He, gota ilalago! Norapu de nomatuluru la o teoku nilutuka!' Igogou, done asa imatuluru yamote maro o kia ngini nitemo." 	 خداوند گفت: «اگر ایمان به قدر دانه خردلی می‌داشتید، به این درخت افراغ می‌گفتیدکه کنده شده در دریا نشانده شود اطاعت شمامی کرد.


De o bi prajurit o Yesus wisisasangahadika, ona magena to Una Awi baju moi-moi ona yaregu idadi o gimina iha so kanaga moi-moi de manga gimina, de ma soohu gena ka Awi juba. Magena yauriwa duma isidaaka kadaku sidago lo kadahu so isidodaasu. 	 پس لشکریان چون عیسی را صلیب کردند، جامه های او را برداشته، چهار قسمت کردند، هرسپاهی را یک قسمت؛ و پیراهن را نیز، اما پیراهن درز نداشت، بلکه تمام از بالا بافته شده بود.


de kanaga o ngopeqeka moi o taungu mogiowo de tupaange qabolo mopanyake, sababu o toka mingosaka. Muna magena mopugu so momaoko momatiai lo maakuwa. 	 و اینک زنی که مدت هجده سال روح ضعف می‌داشت و منحنی شده ابد نمی توانست راست بایستد، در آنجا بود.


ona magenaka asa yamake o Gikimoi Awi doosa foloisi ilamo. Gena maro o dalu qacucuka yasiudo. Komagena so kagena Una Awi malaikat-malaikat de lo o Duba ma Goho manga simaka de asa ona ifoloi yasisangisara o uku de o walira ma sora ma rabaka. 	 او نیز از خمر غضب خدا که در‌پیاله خشم وی بیغش آمیخته شده است، خواهدنوشید، و در نزد فرشتگان مقدس و در حضوربره، به آتش و کبریت، معذب خواهد شد،


Done ma wangeka o nyawa yangodu manga loha de manga dorou ma sopo o Gikimoi wafanggali itotiai, de muna o Koresarano ma kolano done misioho kali dede ngini o bi nyawa o orasi manena, de muna magena lo asa ngini minisisala. Sababu iqomaka muna gena modupa ma Kolano Salomo wococawaro awi dodoto moise, so muna ami dokuka de asa motagi momakuru-kuruka. Duma kanena naga nia sidongirabaka o orasi manena, ngaroko kanaga wimoi foloi wolamo de o Salomo. 	 ملکه جنوب در روزداوری با مردم این فرقه برخاسته، بر ایشان حکم خواهد کرد زیرا که از اقصای زمین آمد تا حکمت سلیمان را بشنود و اینک در اینجا کسی بزرگتر ازسلیمان است.


Ngomi ma Kristus Awi sosulo gena aku ngini miniholu kawa, hitilahi ngini lo o dodoto itotiai niamote. So ngomi miadupa ngini miniriwo la o dodoto itotiai niamote. 	 زیرا که هیچ نمی توانیم به خلاف راستی عمل نماییم بلکه برای راستی.


So ma ngale o bi bobita o Musa wosilelefoka de lo o bi imam o Lewi awi ngopa de awi danoku gena qangodu yatagalika, magena kanaga isikelelo ifoloi, sababu kanaga o orasi manenaka o imam moi imatero maro o Melkisedek, ena gena, Una o Lewi awi ngopa de awi dano moiku wisowo. 	 و نیز بیشتر مبین است از اینکه به مثال ملکیصدق کاهنی بطور دیگر باید ظهور نماید


Nakoso ngone gena, o bi moi-moi o kia naga o Gikimoi wosusulo gena podupa paaka, de magena igogou aku powinako Una. 	 و از این می‌دانیم که او را می‌شناسیم، اگر احکام او را نگاه داریم.


Komagenawa bai! Ngohi totemo, nakoso ngini nia dorou nimatobawa de nimatodubawa, de igogou ningodu lo asa nisone, ka imatero maro de ona magena. 	 نی، بلکه به شما می‌گویم اگر توبه نکنید، همگی شماهمچنین هلاک خواهید شد.


Kagena de o malaikat moi o sorogano wahino Unaka de iwisiputuru. 	 وفرشته‌ای از آسمان بر او ظاهر شده او را تقویت می‌نمود.


De lo ngohi todupa o bi ngopeqeka manga manara qaloha. So upa imasipake o baju qaloloha la yanau ona foloi yadupa, duma bilasu imasipake o baju itotiai la o nyawa aku yahoromati onaka. So upa sidago manga baju ma ija ihahali-hali, de manga hutu yaaka qaloha poli, de lo manga guule de manga ngati-ngati o guraci eko o mutiara imasipake la manga edekati yanau asa ka ona yadupa. 	 و همچنین زنان خویشتن را بیارایند به لباس مزین به حیا و پرهیز نه به زلفها و طلا ومروارید و رخت گرانبها؛


Ngohi tanakoka ma orasi nia Paskah ma Wange ma Rarameka, kanaga to ngini nia biasa gena o nyawa witatago moi o buino ngohi towipalako. So idodooha. Niodupa la ngohi towipalako Una niwisiaaso 'O Yahudika manga Kolano' la ma ngale tinihike nginika?" 	 و قانون شما این است که در عید فصح بجهت شما یک نفر آزاد کنم. پس آیا می‌خواهید بجهت شما پادشاه یهود را آزاد کنم؟»باز همه فریاد برآورده، گفتند: «او را نی بلکه برابا را.» وبرابا دزد بود.


Foloi qaloha nia manara gena o nyawa moi lo upa yanako, ka cawali nia Baba o sorogaka wanako. To ngini nia gogoho o nyawa yananakowa gena Una wakelelo, de asa ngini winifanggali." 	 تاصدقه تو در نهان باشد و پدر نهان بین تو، تو راآشکارا اجر خواهد داد.


Ngini tinisingangasu igogou, yamuruo naga to ngini nia sidongirabano done isone waasi, nakoso yakelelo waasi Ngohi, o Nyawa ma Duhutu, tahino maro o Kolano moi." 	 هرآینه به شما می‌گویم که بعضی در اینجاحاضرند که تا پسر انسان را نبینند که در ملکوت خود می‌آید، ذائقه موت را نخواهند چشید.»


Duma ngohi totemo, 'Jou, ona magena inako ngohi, o orasi isigeto-geto o puji ma tahuka towosa so o bi nyawa ipipiricaya Ngonaka gena tatago de tangangapoka, de asa o buika tasingosa. 	 من گفتم: "خداوندا، ایشان می‌دانند که من در هرکنیسه مومنین تو را حبس کرده، می‌زدم؛


de Awi Ngopa o Yesus, o sone ma rabano witideka, la Una magena niwidamaha done o sorogano wahino kali. So o bi nyawa qatotorou de o Gikimoi wadodoosa o orasi ma simaka ona wafanggali de o dorou, de o Yesus lo asa ngone wonasisalamati. 	 و تا پسر او را از آسمان انتظاربکشید که او را از مردگان برخیزانید، یعنی عیسی که ما را از غضب آینده می‌رهاند.


So Una wotemo, "Hika niasoma nia deru ma girinaku niaumo. Kugena asa o nao gena niamake." Ona yoise komagena, so kagena de manga deru ma girinaku manga soma yaumoka, de ato yanano, pei, o nao gena ka idala poli, sidago manga soma yalia de yatide lo yaaku kawa. 	 بدیشان گفت: «دام را به طرف راست کشتی بیندازید که خواهید یافت.» پس انداختند و ازکثرت ماهی نتوانستند آن را بکشند.


Mutuwade ngohi aku Una towipiricaya asa woisisalamati o nyawa moi-moi manga edekati qatotorou ma rabano de woingaho o sorogaye, kiaka Una kagena wopareta. Hino la ngone o Gikimoi Awi ronga posilamo de ma bati lo ihiwa! Amin. 	 و خداوند مرا ازهر کار بد خواهد رهانید و تا به ملکوت آسمانی خود نجات خواهد داد. او را تا ابدالاباد جلال باد. آمین.


De lo tanako asa to ngini nia sidongirabano o bi nyawamoi-nyawamoi manga damatoko isibicara, la ma ngale o bi nyawa ipipiricaya yagegego la bilasu yapiricaya onaka. 	 و از میان خود شما مردمانی خواهندبرخاست که سخنان کج خواهند گفت تا شاگردان را در عقب خود بکشند.


Kagena de Una wotemo onaka, "O wange manenaka o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma gimina, kiaka tababacaka gena, kangano ma orasi nioise gena asa isiganapu." 	 آنگاه بدیشان شروع به گفتن کرد که «امروز این نوشته در گوشهای شما تمام شد.»


Ngona nidoohawa, sababu o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilefoka, 'Ma ngale Ngona gena Una asa Awi malaikat wapareta, la ona inijaga Ngona isidodiahi, 	 زیرامکتوب است که فرشتگان خود را درباره تو حکم فرماید تا تو را محافظت کنند.


Sababu ma ngale ma peqeka o Jou Yesus mowipiricayaka so ami roka, ngaroko wopiricayawa, duma una magena o Gikimoi asa winano qaloha. Komagena lo ma ngale ma roka o Jou Yesus wipiricayaka so awi peqeka, ngaroko mopiricayawa, duma muna magena o Gikimoi asa wominano qaloha. Nako komagenawa, de igogou to ona manga ngopa o Gikimoi asa ka wanano qatorou, imatero maro o nyawa ipipiricayawa manga ngopa. Duma to ngini nia ngopa magena igogou o Gikimoi asa wanano qaloha, sababu manga dodihimo imatengo kanaga de manga piricayaka. 	 زیرا که شوهر بی‌ایمان از زن خود مقدس می‌شود و زن بی‌ایمان از برادر مقدس می‌گردد واگرنه اولاد شما ناپاک می‌بودند، لکن الحال مقدسند.


Kagena de o Yudas wisironga lo o Iskariot, o muri moi o Yesus Awi muri yamogiowo de sinoto manga dongirabano, una magenaka o Iblis asa wingosa de iwipareta. 	 اما شیطان در یهودای مسمی به اسخریوطی که از‌جمله آن دوازده بود داخل گشت،


De nakoso o duba magena wamakeli, igogou una asa ifoloi winali. Winali so o duba ngai moi magena wamoku 	 پس چون آن را یافت به شادی بر دوش خود می‌گذارد،


Nako o bobita o Musa walelefo gena, ngone panako ma sihino o Gikimoi Awi Gurumino. Duma nako ngohi manena kanaga ai siningaka o dorou ibao, de ngohi isigaro so todupa magena tosigise, maro o gilalo moi to una awi tuangi so bilasu wisigise. 	 زیرا می‌دانیم که شریعت روحانی است، لکن من جسمانی و زیر گناه فروخته شده هستم،


"Bilasu o surati moi nalefo kali de nosidingo o gogobu o Laodikiaka de to ona manga bobaretaka nosingangasu: Ngohi manena o bi moi-moi o Gikimoi wosidadadika qangodu gena ma gola. Ngohi Ai sininga itotiai de itetero, de Ai dodoto ma ngale o Gikimoi tosingongangasu magena lo itetero de lo aku niopiricaya. De o demo manena gena Ngohi tosingangasu nginika. 	 «و به فرشته کلیسای در لائودکیه بنویس که این را می‌گوید آمین و شاهد امین و صدیق که ابتدای خلقت خداست.


De ngini o Samariaka ma nyawa ngaroko Una niwisuba, duma Una magena niwinako waasi. Duma ngomi o Yahudika ma nyawa, Una miwisusuba gena, ngomi miwinakoka. Sababu o Salamati ma Kolano gena Awi sihino o Yahudi ma nyawano. 	 شما آنچه را که نمی دانیدمی پرستید اما ما آنچه را که می‌دانیم عبادت می‌کنیم زیرا نجات از یهود است.


"O oho ka sidutu ikakali pamake gena imatero bato o nyawa o ngora ipopenetoka yowosa. Hika ngini manena nianonu o ngora ipopenetoka niwosa, sababu kanaga yadadala lo yasari o ngora magenaka yowosa, duma he yaaku kawa. 	 «جد و جهد کنید تااز در تنگ داخل شوید. زیرا که به شما می‌گویم بسیاری طلب دخول خواهند کرد و نخواهندتوانست.


Magena positero maro o ngopeqeka moi ma orasi mopuo gena ami siri de mosangisara, duma nakoso mopuo qaboloka, de ami siri ma sangisara lo mawosaka, sababu ma ngale o ngopa moi mosibuo o duniaka so muna foloi minali. 	 زن در حین زاییدن محزون می‌شود، زیرا که ساعت او رسیده است. و لیکن چون طفل را زایید، آن زحمت رادیگر یاد نمی آورد به‌سبب خوشی از اینکه انسانی در جهان تولد یافت.


O wange muruo naga ipasaka o Feliks de ma peqeka ongo Drusila yahino kali o Kaisareaka, ongo Drusila muna lo o Yahudika ma nyawa moi. So o Feliks wosulo itagi o Paulus iwiaso la wahino ona manga simaka, ma ngale ona yosigise o Paulus awi demo ma ngeko idodooha nakoso o bi nyawa iwipiricaya o Salamati ma Kolanoka. 	 و بعد از روزی چند فیلکس با زوجه خود درسلا که زنی یهودی بود، آمده پولس راطلبیده، سخن او را درباره ایمان مسیح شنید.


Igogou, ngohi asa inali nakoso ma ngale ngini so ngohi aku isangisara. Ena gena, o gogobu yangodu magena maro ma Kristus Awi rohe masirete, la ma ngale ona gena imatero de iqomaka Una iwisangisaraka, komagena lo ngohi o orasi manena ai rohe isangisara gena aku ona tariwo maro to Una Awi dagali moi. 	 الان از زحمتهای خود در راه شما شادی می‌کنم و نقصهای زحمات مسیح را در بدن خودبه‌کمال می‌رسانم برای بدن او که کلیسا است،


"O nyawa de manga dorou nakoso kanaga o Gikimoi waapongu de wapiki, ona igogou isanangi. 	 «خوشابحال کسانی که خطایای ایشان آمرزیده شد وگناهانشان مستور گردید؛


To ngini nia roriwo o pipi nihihike gena upa cawali o Gikimoi Awi nyawa yariwo, duma magena ma ngale lo o nyawa yadadala asa manga sukuru yatide o Gikimoika. 	 زیرا که به‌جا آوردن این خدمت، نه فقط حاجات مقدسین را رفع می‌کند، بلکه سپاس خدا را نیز بسیار می‌افزاید.


Woleleleani moi kanaga o pipi o guraci o cala motoha wamake, una magena wahino de o cala mogiowo wosigiliho ma tuangika wotemo, 'Tuangi, iqomaka o cala motoha noisidodogu ngohika. Nanano, maena ma dogo ena gena o cala motohali.' 	 پس آنکه پنج قنطار یافته بود، پیش آمده، پنج قنطار دیگرآورده، گفت: خداوندا پنج قنطار به من سپردی، اینک پنج قنطار دیگر سود کردم."


Mutuwade o wange manena tinisingangasu nginika, igogou ngohi tokaeli o Gikimoi Awi dupa qangodu tinisihabari nginika. So nakoso nia sidongirabano o nyawa moi wosoneka de wiumo o sangisara ma qokuka, ena gena ma uku itatatuwa, una gena waakuwa woisisala. 	 زیراکه از اعلام نمودن شما به تمامی اراده خداکوتاهی نکردم.


Nakoso o nyawa la o sangisara eko o susa yamake de kanaga yamoku lo, ona magena asa yososanangi. Sababu o orasi magena ona yatailakosi, so qabolo de ona magena asa o Gikimoika manga piricaya foloi qaputuru. So ona magena o Gikimoi asa manga piricaya ma sopo wofanggali de o oho ka sidutu ikakali, maro Awi jaji onaka, nakoso igogou ona widodara Unaka. Gena imatero o goguule ma rabaka de o nyawa moi womagogora la ma bati waado woqoma, so una asa o hadiah wamake. 	 خوشابحال کسی‌که متحمل تجربه شود، زیرا که چون آزموده شد، آن تاج حیاتی را که خداوند به محبان خود وعده فرموده است خواهد یافت.


So, ai dodiao nipipiricaya, nakoso qaloha, de hika niahiri o nyawa yatumudingi to ngini nia sidongirabano nianako icocawaro de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa qaasu-asu manga sininga wapareta, de asa ngomi ona magenaka miahike o oho ma roriwo ma manara. 	 لهذا‌ای برادران هفت نفر نیک نام و پر از روح‌القدس وحکمت را از میان خود انتخاب کنید تا ایشان را براین مهم بگماریم.


O Erastus kanaga wogoge o Korintus ma kotaka. O Trofimus ngohi towidongosa o Miletus ma kotaka sababu wigoga. 	 ارستس در قرنتس ماند؛ اماترفیمس را در میلیتس بیمار واگذاردم.سعی کن که قبل از زمستان بیایی. افبولس و پودیس ولینس و کلادیه و همه برادران تو را سلام می‌رسانند.


Ma dongoho o Farisika ma nyawa kagenadahu ka imatolomu nosi, de o Yesus womasano onaka, 	 و چون فریسیان جمع بودند، عیسی ازایشان پرسیده،


So ngini gena o Gikimoi Awi ngopa-ngopa, so ma ngale Una masirete Awi Gurumi kanaga ma Ngopaka wogogoge magena wasulo la ngone nanga sininga ma rabaka lo wogoge. De o Gurumi magegena ngone wonaaka so nanga nali positoore potemo o Gikimoika, "Awalele! Ngona gena to ngohi ai Baba masirete." 	 اما چونکه پسر هستید، خدا روح پسرخود را در دلهای شما فرستاد که ندا می‌کند «یاابا» یعنی «ای پدر.»


O orasi magena qabolo de o deru ma nyawa ona magena imapongo-pongo manga deru ma awa isiguti o teoku, de manga manara koloko o tapu yasiha mia deru ma nomaku, ena momongo ona magena manga edekati iuti sadina o dududusa la mia deru magena yodongosa. 	 اما چون ملاحان قصد داشتند که از کشتی فرار کنند و زورق را به دریا انداختند به بهانه‌ای که لنگرها را از پیش کشتی بکشند،


sababu ona asa ka yasiosi de o Yesus Awi ronga la asa o Yesus wimote, duma o Gurumi Qatetebi ona ka o nyawa moiku lo wowosa waasi. 	 زیرا که هنوز بر هیچ‌کس از ایشان نازل نشده بود که به نام خداوند عیسی تعمید یافته بودند و بس.


Duma o Jou o Elia wisulowa la una ibabalo gena moi lo waali wariwo, ka cawali wisulo la wotagi mobabalo moi o Sarfat ma dokuka, ma ngale womiriwo muna o Sidonka ma nyawa, gena o Israelka ma nyawa misowo. 	 و الیاس نزد هیچ کدام از ایشان فرستاده نشد، مگر نزد بیوه‌زنی در صرفه صیدون.


Ai salam tosidingo o gogobu yomatotolomu kagena ona yasinoto manga tahuka. Ai salam tosidingo o Epenetuska, una towidododara. Una gena o nyawa ma nonoma ma Kristus wipiricaya o Asia ma daeraka. 	 کلیسا را که در خانه ایشان است و حبیب من اپینطس را که برای مسیح نوبر آسیاست سلام رسانید.


De lo nakoso kanaga nia arata moi la o nyawa ma somoa yagolo, de hika niahike onaka. De upa lo nisikusu nia moi-moi, nakoso o bi nyawa yodupa yabau nginino." 	 هر کس ازتو سوال کند، بدو ببخش و از کسی‌که قرض از توخواهد، روی خود را مگردان.»


So ma orasi done waaka so o moi-moi qangodu gena ma Kristus wisigise, de ma Ngopa gena Una masirete asa o Gikimoi wisigise, sababu maro ngohi iqomaka totemo, o Gikimoi gena ka womatengo waaka so o moi-moi qangodu gena Una wisigise. So o orasi manena de isikahika, o Gikimoi asa o bi moi-moi o kia naga gena qangodu-ngodu wapareta de lo Awi ronga asa foloisi ilamo. 	 اما زمانی که همه مطیع وی شده باشند، آنگاه خود پسر هم مطیع خواهد شد او را که همه‌چیز را مطیع وی گردانید، تا آنکه خدا کل در کل باشد.


O Yesus womasidiado o Betaniaka, de kanaga o nyawa wisingangasu Unaka itemo, o Lazarus wipoosu ma deka he o wange iha qabolo. 	 پس چون عیسی آمد، یافت که چهار روزاست در قبر می‌باشد.


De lo o Yesus wotemo, "So ma ngale ngini niholu niqehe Ngohi maro nia Salamati ma Kolano, so o Gikimoi Awi pareta ma gimina nginika magena asa warapuka de wahike o nyawaka, kiaka manga manara ma sopo itotiai so imatero de Awi nyawa masirete manga manara.(( 	 از این جهت شما را می‌گویم که ملکوت خدا از شماگرفته شده، به امتی که میوه‌اش را بیاورند، عطاخواهد شد.


Kagena de wotemo, "O ino eko nia maru magena niaahono kanena." 	 گفت: «آنها را اینجا به نزد من بیاورید!»


Duma qaputuku de o Jou Awi malaikat moi yahino o bui ma ngora yapelenga de yangaho so yasisupu o buino. So kagena de o malaikat magena yasulo onaka, 	 شبانگاه فرشته خداوند درهای زندان را باز کرده و ایشان را بیرون آورده، گفت:


De ona yosango, "O Musa womisimaha ngomi aku to ngomi mia peqeka miaholu, hitilahi ngomi o surati ngongolu ma surati migaka kasi." 	 گفتند: «موسی اجازت داد که طلاق نامه بنویسند و رهاکنند.»


Kagena de o bi guru agama yamuruo naga manga sininga ma rabaka itemo, "Wobarani bolo! Ka cawali o Gikimoi aku o dorou wahohoi, so Una de Awi demo magenena o Gikimoi wisiceke." 	 آنگاه بعضی از کاتبان با خود گفتند: «این شخص کفر می‌گوید.»


O demo "ma moili" gena ma ngale o bi moi-moi wosidadadika magena o wange moiku asa wahiti de lo wasisa. So cawali o bi kia naga kiaka yaakuwa yahiti magena asa kanaga ka sidutu ikakali. 	 و این قول او یک مرتبه دیگراشاره است از تبدیل چیزهایی که جنبانیده می‌شود، مثل آنهایی که ساخته شد، تا آنهایی که جنبانیده نمی شود باقی ماند.


Timotius, ngona maro ai ngopa masirete tonisiboboso, de ngonaka o Yesus Kristus Awi laha wosidumu so bilasu ani sininga aku nahike o Gikimoika la Una wosiputuru. 	 پس تو‌ای فرزند من، در فیضی که در مسیح عیسی است زورآور باش.


Igogou, o habari ma ngale o Yesus gena ngini niiseka de lo to Una Awi dodoto itotiai gena inidotoka. 	 هرگاه او را شنیده‌اید و در او تعلیم یافته‌اید، به نهجی که راستی در عیسی است.


O Gikimoi Awi demo wababaca gena o gimina o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka komanena, "Una magena wituda koloko o duba yatola, koloko o duba ma ngopa ngaroko ma gogo yaguti lo iorewa. Komagena so ka o demo o dola moi lo wobicarawa. 	 و فقره‌ای ازکتاب که می‌خواند این بود که «مثل گوسفندی که به مذبح برند و چون بره‌ای خاموش نزد پشم برنده خود، همچنین دهان خود را نمی گشاید.


Woise o Yesus wotemo komagena, so kagena de o nyawa una magena wituhudu, so wotagi o riho magena wodongosa de awi sininga ipeleso, sababu una magena foloi wokaya. 	 لیکن او از این سخن ترش رو و محزون گشته، روانه گردید زیرا اموال بسیار داشت.


So niahino Ngohino, ngini ningodu la kanaga nia gina qatotubuso niamoku so nisimomoqoka. Hino la Ngohi masirete asa nia gina magena tapalako. 	 بیاید نزد من‌ای تمام زحمتکشان و گرانباران و من شما را آرامی خواهم بخشید.


"To ona manga dorou de lo manga sala, gena asa tasisala kawa de lo tosininga kawa." 	 (باز می‌گوید) وگناهان و خطایای ایشان را دیگر به یاد نخواهم آورد.»


Idodooha so ngini nitemo nia dodiaoka, 'Nahino la ngohi o gaapo ani lakono tosisupu,' duma kanaga lo maro o ifa moi yodebesu to ngini nia lako masireteka. 	 یا چگونه به برادر خودمی گویی "اجازت ده تا خس را از چشمت بیرون کنم " و اینک چوب در چشم تو است؟


So Una asa wodupa womahadoku la ifoloi o Gikimoika wisigise sidago lo wosone o sangahadika. 	 و چون در شکل انسان یافت شد، خویشتن را فروتن ساخت و تا به موت بلکه تا به موت صلیب مطیع گردید.


Ma ngale de o bi imamka ma bi sahe manga surati kuasa magegena so ngohi totagi o Damsyikka. 	 در این میان هنگامی که با قدرت و اجازت ازروسای کهنه به دمشق می‌رفتم،


Ngini nia sumbayang o Gikimoika gena bilasu upa itogu, la salalu nimasidailako ma ngale nitemo, "Ya, Jou! Igogou, Ngona gena ngomi nomiriwo sababu Ani laha ka ilamo poli!" 	 در دعا مواظب باشید و در آن با شکرگزاری بیدار باشید.


Qabolo de yahino o Yesus Awi sone ma bakeka, de asa yanako igogou Una wosoneka, so Awi qohu gena ona he yatepi kawa. 	 اما چون نزد عیسی آمدند و دیدند که پیش ازآن مرده است، ساقهای او را نشکستند.


Kagena de Una wowosa de wotemo onaka, "O ngopa muna manena mosonewa, duma mikioloka, so upa niari." 	 پس داخل شده، بدیشان گفت: «چرا غوغا و گریه می‌کنید؟ دختر نمرده بلکه در خواب است.»


'Nakoso o nyawa ona magena de manga lakoka tanu imasigelelo, de nakoso de manga ngauka tanu imasigise, la manga sininga ipelenga de tanu isihoda, de asa manga dorou yodongosa de imatoba, de Ngohi manga Jou asa tasisalamati manga dorou ma rabano. Duma ona manga sininga qatogoi so de manga lakoka duma imasigelelowa de manga ngauka duma imasigisewa. So o bi nyawa ona manenaka bilasu notagi de nasitemo: Ngini asa ka niise, duma moiwa nianako de asa ka niakelelo, duma moiwa nianako ma diai.' 	 زیرا دل این قوم غلیظ شده و به گوشهای سنگین می‌شنوند و چشمان خود را برهم نهاده‌اند، مبادا به چشمان ببینند و به گوشهابشنوند و به دل بفهمند و بازگشت کنند تا ایشان راشفا بخشم."


De Una wosango wotemo, "Ngohi lo tinisano kasi. Hika ngini niasango, 	 در جواب ایشان گفت: «من نیز از شماچیزی می‌پرسم. به من بگویید.


Ngini gena o Gikimoi waaka so nia sininga foloisi isanangi, so bilasu nimakadame qaputuru moi de moika. Sababu Una winihiri nginika, la ma ngale ngini aku nimakadame o gogobu moi ma rabaka. De bilasu ngini salalu nia sukuru niatide Unaka. 	 و سلامتی خدا دردلهای شما مسلط باشد که به آن هم در یک بدن خوانده شده‌اید و شاکر باشید.


Ngini asa nitebika, hitilahi o dodoto itotiai gena ngini niapiricaya qaputuru sidago lo nia piricaya gena nisitatapu igogou. Upa sidago nia ngongano o dodoto itotiai inisihohabarika gena ngini niodongosa. O dodoto itotiai magena isihabari qabolo o nyawa yadadala o dunia ma qokuka, de ma ngale o dodoto magena ngohi manena Paulus lo ai manara tosihohabari moi. 	 به شرطی که در ایمان بنیاد نهاده و قایم بمانیدو جنبش نخورید از امید انجیل که در آن تعلیم یافته‌اید و به تمامی خلقت زیر آسمان بدان موعظه شده است و من پولس خادم آن شده‌ام.


O bi moi-moi qangodu nia manara ma rabaka gena, upa ngini nifeto eko lo nimatekesikoholu moi de moika. 	 و هرکاری را بدون همهمه و مجادله بکنید،


Duma qohaka bato la o Yahudika ma nyawa kanena ona masirete asa isingangasu, nakoso o Mahkamah Agama manga simaka, ona ikelelo igogou kanaga o dorou moi ngohi ikalakika. 	 یا اینان خود بگویند اگر گناهی ازمن یافتند وقتی که در حضور اهل شورا ایستاده بودم،


Sababu ngohi totemo ai sininga ma rabaka, ka cawali ma ngale o Yesus Kristus de lo Awi sone o sangahadika la o dorouno wonasalamati magena bilasu tinisiado. 	 زیرا عزیمت نکردم که چیزی در میان شما دانسته باشم جزعیسی مسیح و او را مصلوب.


So nagoona la kanaga manga tahu ma ngihi iqoqokuka lo upa iwosa la manga kia naga moi yaqehe, duma ka youti de yodoloqa. 	 و هر‌که بر بام باشد، به زیر نیاید و به خانه داخل نشود تا چیزی از آن ببرد،


So yangangapo yasiri-siri qaboloka, de gila-gila ona yasinoto yasingosa o buika, de o bobareta yasulo o bui ma jojaga manga saheka la yajaga yasidodiahi. 	 و چون ایشان را چوب بسیار زدند، به زندان افکندند و داروغه زندان را تاکید فرمودند که ایشان را محکم نگاه دارد.


Ai salam tosidingo o Apeleska, una ngaroko o sangisara wamake, duma awi piricaya ma Kristuska gena qaputuru. Ai salam tosidingo o nyawa ipipiricaya o Aristobuluska de awi tahu ma raba moi. 	 و اپلیس آزموده شده در مسیح را سلام برسانید و اهل خانه ارستبولس را سلام برسانید.


Qabolo de o imamka ma bi sahe de lo o Gikimoi Awi Tahu yojajagaka nonena yahino la o Yesus iwitago, de Una wotemo onaka, "Qadoohaso ngini niaka maro Ngohi o nyawa ma dorou, sidago niahino o gogipongo de o sumarangi nigaho la Ngohi nitago. 	 پس عیسی به روسای کهنه و سرداران سپاه هیکل و مشایخی که نزد او آمده بودند گفت: «گویا بر دزد با شمشیرها و چوبها بیرون آمدید.


So ma orasi ngini gena o Yesus Kristus niwipiricayaka, de ngini gena ningodu asa maro o Gikimoi Awi ngopa-ngopaka, sababu ngini de o Yesus Kristus nimarimoika. 	 زیرا همگی شما بوسیله ایمان در مسیح عیسی، پسران خدا می‌باشید.