So kagena de ona yotemo Unaka, "Ngona noise o kia naga yapeto gena." Una wotemo, "Iya, toise. Icala! Ngini ningodu lo niabaca qabolo de niawosaka, o kia naga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefo itemo, 'Ngona nadoto o ngopa-ngopaka de lo o ngopa yosusususi, la imasagaga inigiliri Ngonaka.' " 	 به وی گفتند: «نمی شنوی آنچه اینها می‌گویند؟» عیسی بدیشان گفت: «بلی مگر نخوانده‌اید این که از دهان کودکان و شیرخوارگان حمد را مهیا ساختی؟»


De lo ma binukali, ngohi de ai momoku qatotubuso gena o wange isigeto-geto tohawateri, tasininga o gogobu o bi doku qangoduka. 	 بدون آنچه علاوه بر اینها است، آن باری که هر روزه بر من است، یعنی اندیشه برای همه کلیساها.


Ai dodiao nipipiricayaka, idodooha o Gikimoi wojaji o Abrahamka gena hika ngini ngohi tinisikelelo. Hino la ngone posiade-ade de positero maro o kia naga moi de o orasi isigeto-geto asa idadika. Nakoso o nyawa yasinoto de kanaga ma ngale o kia naga moi gena imatekekajajika de lo o jaji magena isitatapu lo qaboloka, ngaroko ona magena ka o nyawa, duma o nyawa nagoona bato yaakuwa o jaji magena yasisa eko lo o jaji magena yatagali. 	 ای برادران، به طریق انسان سخن می‌گویم، زیرا عهدی را که از انسان نیز استوار می‌شود، هیچ‌کس باطل نمی سازد و نمی افزاید.


So de qamaqa-maqaka, de Awi muri-muri yahino itemo Unaka, "Baba! Upa sidago qaputu sababu o riho manena imatingano. 	 و چون بیشتری از روز سپری گشت، شاگردانش نزد وی آمده، گفتند: «این مکان ویرانه است و وقت منقضی شده.


O Gikimoi Awi ngale magena, maro o Yahudika ma nyawa, komagena lo o Yahudika ma nyawa yasowo ona magena asa o bi laha o Gikimoino yamake, de lo idadi maro o bolu moi dede ona Yahudika, de ona magena lo yamakeka o kia naga o Gikimoi wajajajika. Ona yamake sababu o habari qaloloha magena yopiricayaka so de o Yesus Kristus imarimoika. 	 که امت‌ها در میراث و در بدن و در بهره وعده او در مسیح بوساطت انجیل شریک هستند.


Ma ngale ngone de ma Kristus pomarimoika, so ngone ngaroko inadala, duma podadi maro ka ka o rohe moi, so pomatekekiriwo nanga manara ma rabaka. Maro o nyawa manga rohe ngaroko ka ngai moi, duma kanaga ma bobolo moi-moi ka idala. De o bobolo moi-moi magena kanaga maena de ma manara masirete so imaketerowa, duma imarimoi de imatekekiriwo. 	 همچنین ما که بسیاریم، یک جسدهستیم در مسیح، اما فرد اعضای یکدیگر.


Duma komagena o Gikimoi wosiganapu maro o kia wasulo iqomaka to Una Awi nabi-nabi, la inasingangasu ngoneka, ena gena bilasu o Salamati ma Kolano gena wamake o sangisara. 	 و لیکن خدا آن اخباری را که به زبان جمیع انبیای خود، پیش گفته بود که مسیح باید زحمت بیند، همینطور به انجام رسانید.


Kagena de yangodu wabicara qaboloka, de o kota ma sekretaris una wasulo la o nyawa yadadala imatotolomu magena imabiau de iliho moi-moi to ona manga tahuka. 	 این را گفته، جماعت را متفرق ساخت.


Sababu iqoqomasi de o Sabat ma wange isigeto-geto nanga bi doku ma puji ma tahu ma rabaka o bi bobita o Musa wosilelefoka gena yabaca de isihakawaro, so ona o Yahudika ma nyawa yasowo asa yanakoka, nakoso o bobita ngai muruo naga magena la ona yaaka, ngone o Yahudika ma nyawa ona inasangisara." 	 زیرا که موسی از طبقات سلف در هرشهر اشخاصی دارد که بدو موعظه می‌کنند، چنانکه در هر سبت در کنایس او را تلاوت می‌کنند.»


So, ai dodiao nipipiricaya, nako tosiade-ade gena ngohi tahika nginika de o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino de kagena tosibicara, magena ma faida moi lo ihiwa nginika, ka cawali nakoso ngohi lo taaho o kia naga o Gikimoi woisikokelelo ngohika, de tinisingangasu eko Awi demo moi tinidoto. 	 اما الحال‌ای برادران اگر نزد شما آیم و به زبانها سخن رانم، شما را چه سود می‌بخشم؟ مگرآنکه شما را به مکاشفه یا به معرفت یا به نبوت یا به تعلیم گویم.


Nakoso ngini la o kia naga Ngohi tinisusuloka gena niodupa niaaka, ngini asa niacoho niaamo-amo to Ngohi Ai dodara nginika, imatero maro Ngohi lo Ai Baba o kia naga woisusuloka gena todupa taaka, so Awi dodara Ngohika lo tacoho taamo-amo. 	 اگر احکام مرا نگاه دارید، در محبت من خواهید ماند، چنانکه من احکام پدر خود را نگاه داشته‌ام و در محبت او می‌مانم.


Naguuna ma peqeka womiholuka de wokawi de o ngopeqeka ma somoali, una magena he wosundali ma ngale ma peqeka ma nonomaka. De lo naguuna yanau ma somoali o ngopeqeka mihoholuka muna magena womikawi kali, gena una lo wosundali qaboloka." 	 هر‌که زن خود را طلاق دهد و دیگری را نکاح کند زانی بود و هر‌که زن مطلقه مردی را به نکاح خویش درآورد، زنا کرده باشد.


Qabolo de o Yesus wotagi o bi doku ma sigilolika wageto de o habari qaloloha wosihabari ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi. Una Awi muri yamogiowo de sinoto lo Una iwimote. 	 و بعد از آن واقع شد که او در هر شهری ودهی گشته، موعظه می‌نمود و به ملکوت خدا بشارت می‌داد و آن دوازده با وی می‌بودند.


sababu Awi edekati o nyawa yangodu wasisalamati. De Una Awi edekati lo o nyawa yangodu yanako o dodoto itotiai. 	 که می‌خواهد جمیع مردم نجات یابند و به معرفت راستی گرایند.


So nakoso o nyawa la kanaga aku ma Kristus wipiricaya, de bilasu iqoma o nyawa itagi isihabari onaka, so ona magena aku o habari ma ngale Una gena yoise de yanako. 	 لهذا ایمان از شنیدن است و شنیدن از کلام خدا.


Kagena manga sidongirabano, o ngopeqeka moi mopanyake o au mosidagi de itekaka, duma itogu waasi ma deka o taungu mogiowo de sinoto qabolo. 	 آنگاه زنی که مدت دوازده سال به استحاضه مبتلا می‌بود،


O Gikimoi Awi kuasa kanaga imanara ngomika, ngaroko ngomi gena ka o nyawa de mia buturu ikurangi. Ngomi gena maro o boso isiaaka o tonano, kiaka ma rabaka de o kia naga ihahali-hali moi gena iwedo-wedoka. O Gikimoi waaka komagena la ma ngale o nyawa asa yanako o kuasa ihahairani gena ngomi masireteno qasowo, duma magegena ma sihino igogou Unano. 	 لیکن این خزینه را در ظروف خاکی داریم تابرتری قوت از آن خدا باشد نه از جانب ما.


So wokakaya una magena awi arata ma jojaga gena wiaso, de wotemo unaka, 'Ngohi toise kanaga o galaki moi ma ngale ngona. O orasi manena bato o nagi ma bi buku qangodu gena nosikelelo ngohika. O wange manena de ai arata ngona masirete asa naaturu kawa bai!' 	 پس او را طلب نموده، وی را گفت، این چیست که درباره تو شنیده‌ام؟ حساب نظارت خود را باز بده زیرا ممکن نیست که بعد از این نظارت کنی.


Duma ma Kristus, ka ma moi Awi rohe wahike la ma ngale o nyawa manga dorou gena asa witoomaka, de Awi manara magena upa he isidadu kali sidago ka sidutu ikakali. Awi rohe wahike qaboloka, de Una womatamiye o Gikimoi Awi girinaka la Awi horomati wamake. 	 لکن او چون یک قربانی برای گناهان گذرانید، به‌دست راست خدابنشست تا ابدالاباد.


Duma Una wogiise manga demo-demo magena de Una wosango wotemo, "O nyawa yapoputuru upa he ma dokterka yahino, cawali ka o nyawa yasisiri. 	 عیسی درجواب ایشان گفت: «تندرستان احتیاج به طبیب ندارند بلکه مریضان.


O arata ma jojaga una magena asa awi siningaka wotemo, 'O kia asa taaka. Ai tuangi wodupa woidusu ngohi. Ngohi iputuruwa totoro, de tomanara, de togogolo-golo o nyawaka gena ka imaqe. 	 ناظر با خود گفت چکنم؟ زیرا مولایم نظارت رااز من می‌گیرد. طاقت زمین‌کندن ندارم و از گدایی نیز عار دارم.


De magena idadi waasi de kanaga Ngohi tinisingangasu iqoma nginika, la o orasi magena yaadoka, de ngini asa nipiricaya igogou, Ngohi manena o Salamati ma Kolano. 	 الان قبل از وقوع به شما می‌گویم تا زمانی که واقع شود باور کنید که من هستم.


Ena gena, ngomi o nyawa miasingangasu ma Kristus Awi manara magena o ngeko moi o Gikimoi waaka ma ngale o dunia ma nyawa gena aku dede Una imarimoi de imakadame kali. To ona manga dorou moi-moi gena Una he waeto kawa. De Una magenena ngomi o manara womihikeka la mitagi o habari magena misihabari o nyawaka, ma ngale ona lo aku dede Una imarimoi de imakadame kali. 	 یعنی‌اینکه خدا در مسیح بود و جهان را باخود مصالحه می‌داد و خطایای ایشان را بدیشان محسوب نداشت و کلام مصالحه را به ما سپرد.


Kagena de o Yesus wotemo, "Nako komagena, hika nomasigelelo! Sababu de to ngona ani piricaya Ngohika asa nisilohaka." 	 عیسی به وی گفت: «بینا شو که ایمانت تو راشفا داده است.»در ساعت بینایی یافته، خدا راتمجید‌کنان از عقب او افتاد و جمیع مردم چون این را دیدند، خدا را تسبیح خواندند.


So o Yesus asa wasango ona magenaka, de wotemo, "Ngohi gena maro o Gikimoi Awi Ngopa, so kanaga to Ngohi Ai sininga ma rabaka moi lo ihiwa to Ngohi Ai dupa masirete de taaka, duma manena taaaka gena igogou maro Ai Baba waaaka. Nakoso magena la ka to Ngohi Ai dupa masirete gena, Ngohi taaka toholu, sababu o bi moi-moi o kia bato Ai Baba waaaka done magena lo asa Ngohi taaka. 	 زیرا که پدر پسر را دوست می‌دارد و هرآنچه خود می‌کند بدو می‌نماید و اعمال بزرگتر از این بدو نشان خواهد داد تا شما تعجب نمایید.


Sababu o demo ma duuruka manena gena igogou, so bilasu o nyawa inangodu popiricaya, ena gena, "Nakoso ngone posone dede Una, magena ma ngale nanga dorou moi-moi iqoqoma gena podongosaka, so ngone lo asa pooho ka sidutu ikakali dede Una. 	 این سخن امین است زیرا اگر با وی مردیم، با او زیست هم خواهیم کرد.


Duma kagena o kotaka ma roriri o nyawa yalalago de o bi ngopeqeka yahohoromati, o Gikimoika yodupa isusuba, ona magena o Yahudika ma nyawa yasigaro la o Paulus de o Barnabas yasaturu. So kagena de ona yotagi o Paulus de o Barnabas yasangisara sidago yadusu o daera magenano. 	 اما یهودیان چند زن دیندار و متشخص و اکابر شهر را بشورانیدند و ایشان را به زحمت رسانیدن بر پولس و برنابا تحریض نموده، ایشان را از حدود خود بیرون کردند.


Una Awi muri yamogiowo de sinoto waaso imatolomu Unano la o kuasa wahikeka, la aku o toka yodusu de wasulo la itagi yasosinoto. 	 پس آن دوازده را پیش خوانده، شروع کرد به فرستادن ایشان جفت جفت و ایشان را بر ارواح پلید قدرت داد،


Ngini gena o Gikimoi winiijaka so wofangu lo qaboloka. Komagena so hika o nyawa manga dupa gena upa ngini niamote, maro nigogilalo. 	 به قیمتی خریده شدید، غلام انسان نشوید.


Ngaroko komagena, ma ngeko idodooha so o Gikimoi aku wotemo o nyawa nanga sininga itiai Unaka gena, wasimane qaboloka. Ma ngeko gena upa potemo o bi bobita moi-moi o Gikimoino gena ka qangodu paaka itiai, duma o nyawa la kanaga o Yesus Kristus wipiricayaka, ona magena aku o Gikimoi wotemo manga sininga itiai Unaka. Ma ngale o ngeko komagena igogou iqomaka o Musa de o bi nabi isilefoka, de nakoso o Yahudika ma nyawa eko o Yahudika ma nyawa yasowo gena, ma ngeko magegena ma ngale o bi nyawa yangodu he ka imaketero. 	 یعنی عدالت خدا که بوسیله ایمان به عیسی مسیح است، به همه و کل آنانی که ایمان آورند. زیرا که هیچ تفاوتی نیست،


O Petrus wosango wotemo, "Igogou, o doku ma somoa wakokuasaka ma nyawa ona magena bilasu iwifangu." O Yesus wotemo, "Nako komagena, de awi nyawa masirete gena upa he yofangu. Komagena lo ngone o Gikimoi Awi nyawa, ngone lo upa he o Gikimoi Awi Tahu ma balastengi gena pofangu. 	 پطرس به وی گفت: «از بیگانگان.» عیسی بدوگفت: «پس یقین پسران آزادند!لیکن مبادا که ایشان را برنجانیم، به کناره دریا رفته، قلابی بینداز و اول ماهی که بیرون می‌آید، گرفته و دهانش راباز کرده، مبلغ چهار درهم خواهی یافت. آن رابرداشته، برای من و خود بدیشان بده!»


Kagena yahika de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Ngini ningodu manena done niloqa so Ngohi nidongosaka, sababu kanaga o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka asa isilefoka wotemo, 'Ngohi asa ma sowohi towitooma so ma duba iloqa imakokitingaka.' 	 آنگاه عیسی بدیشان گفت: «همه شما امشب درباره من لغزش می‌خورید چنانکه مکتوب است که شبان را می‌زنم و گوسفندان گله پراکنده می‌شوند.


Maro ka iqoqoma o Musa o tona ibobeleuka de kanaga o didiki moi maro o ngihia gena o tabagano isitulada watide la nagoona yakokelelo gena isonewa, de komagena lo Ngohi o Nyawa ma Duhutu bilasu o sangahadiye isidola. 	 وهمچنان‌که موسی مار را در بیابان بلند نمود، همچنین پسر انسان نیز باید بلند کرده شود،


Sababu, o orasi manenaka, nako o bi cocatu sininga ma kanako o Gikimoino eko Una Awi demo posingongangasu gena, qangodu kanaga de ma bati. 	 زیراجزئی علمی داریم و جزئی نبوت می‌نماییم،


La ma ngale ngini gena nia sininga ibolowo de o nyawa moi lo yaakuwa inikalaki so, ngaroko ngini kanaga o bi nyawa ma dorou manga sidongirabaka, duma ngini maro o Gikimoi Awi ngopa-ngopa so niamanara qaloha de itiai. O nyawa ona magenaka ngini o bi moi-moi itotiai niasikelelo, maro o bi ngoma ma nita yodisiwa o dunia qapopuputuka. 	 تا بی‌عیب و ساده دل و فرزندان خدا بی‌ملامت باشید، در میان قومی کج رو و گردنکش که در آن میان چون نیرها درجهان می‌درخشید،


So Una o deru moiku wopane, gena o Simon awi deru, de wogolo la o Simon awi deru magena o dowongika de wasihito wosikahoko sutu ikuruka. Qabolo de Una o deruka wogogeku de o nyawa wadoto. 	 پس به یکی از آن دو زورق که مال شمعون بود سوار شده، از او درخواست نمود که از خشکی اندکی دور ببرد. پس در زورق نشسته، مردم را تعلیم می‌داد.


Komagena o demo magena ma edekati, kiaka o ayati iqomaka pababaca itemo, "Nakoso o wange manena ngini o Gikimoi Awi ili niise gena, upa nia sininga niatogoi, maro nia ete de nia topora iqoqomaka so ona Ngohi iholu." 	 چونکه گفته می‌شود: «امروز اگر آواز او را بشنوید، دل خود را سخت مسازید، چنانکه در وقت جنبش دادن خشم او.»


Duma igogou o nyawa o lelenga iaaka gena kanaga o tona ikokasai o riho moika yaaka maro kia ona yodudupa, bai o lelenga ma binuka yaaka ma ngale o bi nyawa yahohoromati isioqo, bai lo o lelenga ma binukali yaaka ma ngale ka o tahu moi ma rabaka ona isioqo. 	 یا کوزه‌گر اختیار بر گل نداردکه از یک خمیره ظرفی عزیز و ظرفی ذلیل بسازد؟


sidago lo o orasi manena ngohi tomatoguwa ai sukuru tatide o Gikimoika, de ma ngale ngini ningodu ai sumbayang ma rabaka gena tiniwosawa. 	 باز نمی ایستم از شکر نمودن برای شما و از یاد آوردن شما در دعاهای خود،


O Zakharia widahe o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka, de o nyawa yadadala ona magena ma duduka iwidamahasi, de ona yohairani qadoohaso maro o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka de una awi deka komagena. 	 و جماعت منتظر زکریامی بودند و از طول توقف او در قدس متعجب شدند.


So hino Ai muri-muri, kanaga nanga dodiao o Lazarus gena wikioloka so Ngohi kagena totagi unaka, ma ngale una magena Ngohi towisimomi." 	 این را گفت و بعد از آن به ایشان فرمود: «دوست ما ایلعازر در خواب است. اما می‌روم تا او را بیدار کنم.»


Ma orasi o Petrus asa womasidiado, o Kornelius wotagi wisibubusu so o Petrus awi simaka wobukuku de awi suba watide. 	 چون پطرس داخل شد، کرنیلیوس او را استقبال کرده، بر پایهایش افتاده، پرستش کرد.


O Yohanes wahino woqomano, de o demo moi wosingangasu la o bi nyawa wasidailako so o Yesus asa wahino wadoto. Maro ma nabi Yesaya awi buku ma rabaka isilefo gena, o Gikimoi wotemo Awi Ngopaka, "Una to Ngohi Ai sosulo Ngohi towisulo una asa woqomano, una magena wosidailako to Ngona Ani ngeko. 	 چنانکه در اشعیا نبی مکتوب است، «اینک رسول خود را پیش روی تو می‌فرستم تاراه تو را پیش تو مهیا سازد.


Sababu yahiwa o nyawa la aku yanako o bi moi-moi manga sininga ma rabaka, ka cawali o nyawa manga gurumi masirete yanako. Komagena lo o bi moi-moi o Gikimoi Awi siningaka gena, ka cawali Awi Gurumi masirete asa aku wanako. 	 زیرا کیست از مردمان که امور انسان رابداند جز روح انسان که در وی می‌باشد. همچنین نیز امور خدا را هیچ‌کس ندانسته است، جز روح خدا.


sidago ma wange yaado o sorogaye iwitide. Ma orasi Una iwitide waasi, de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa wobeseso kasi Awi rasul-rasul wahihirika. 	 تا آن روزی که رسولان برگزیده خود را به روح‌القدس حکم کرده، بالا برده شد.


De lo nakoso o nyawa kanaga yojaji de o soroga yapeto magena itemo isasi, gena ma ngale isisasi de yapeto o Gikimoi Awi pareta ma kursi de lo o Gikimoi lo kiaka kanaga ma qokuka womatatamiye. 	 و هر‌که به آسمان قسم خورد، به کرسی خدا و به او که بر آن نشسته است، قسم خورده باشد.


Una gena yaakuwa ona iwinako, maro o nyawa o bubutu ma rabaka de itagi. De ona yamakewa o oho o Gikimoino, sababu to ona manga sininga qatogoika so o dodoto itotiai gena yanako kawa. 	 که در عقل خود تاریک هستند و از حیات خدامحروم، به‌سبب جهالتی که بجهت سخت دلی ایشان در ایشان است.


De lo o dadaru magena yaaho nonena, ma orasi ona de o Yosua o bi doku manena yaqeheka, o bi bangsa o Gikimoi wadudusu manga simano. O dadaru magena ka igogesi sidago ma orasi o Daud wokolano. 	 و آن را اجداد ما یافته، همراه یوشع درآوردند به ملک امت هایی که خدا آنها را ازپیش روی پدران ما بیرون افکند تا ایام داود.


De ona isango itemo, "Kanaga ma binuka itemo o Yohanes Wooosi, de ma binukali itemo o ma nabi Elia, de o nyawa ma somoali itemo Ngona o nabi iqoqoma moi so kanaga wooho kali." 	 در جواب گفتند: «یحیی تعمید‌دهنده و بعضی الیاس ودیگران می‌گویند که یکی از انبیای پیشین برخاسته است.»


Nako Ngohi o nyawa woluluguka totemo, 'Ani dorou tosiapongu,' de nakoso imahoi, eko hiwa, ngini niakelelowa so nianakowa. Duma nako totemo, 'Nomaoko, de ani jongutu natide, la notagi,' de ngini aku niakelelo de nianakoka Ai buturu iwisilohaka. 	 کدام سهل تر است؟ مفلوج را گفتن گناهان تو آمرزیده شد؟ یا گفتن برخیز و بستر خود را برداشته بخرام؟


Nako komagena, de o Gikimoi asa winijaga so to ngini nia sininga ma rabaka asa isanangi, sababu ngini o Yesus Kristus niwipiricaya. Maro o prajurit moi gena kanaga o ngoraka wojaga so o lawangi moi lo upa iwosa. Ngaroko ngini asa nianakowa idodooha o Gikimoi waaka, duma Una winijaga so nia sininga isanangi de ngini nia sininga ma rabaka asa iruwahe kawa. 	 و سلامتی خدا که فوق از تمامی عقل است، دلها و ذهنهای شما را در مسیح عیسی نگاه خواهد داشت.


Sababu nakoso nanga rohe la idadi ka o lako ma rehe-rehe imatengoka, de idadi kawa ngone gena poise. De nakoso nanga rohe la idadi ka o ngau ma rehe-rehe imatengoka, de idadi kawa ngone gena pohame. 	 اگر تمام بدن چشم بودی، کجامی بود شنیدن و اگر همه شنیدن بودی کجا می‌بودبوییدن؟


So ngone panako qaboloka, kanaga o nyawa nakoso ona yotemo, "Igogou, o Gikimoi towipiricayaka," duma o loha moi-moi yaakawa, de o Gikimoi asa wotemo, "Ona manga sininga gena itiai waasi." Duma o nyawa nakoso yopiricayaka de ona lo asa yodupa o loha moi-moi yaaka, ma ngale ona magena o Gikimoi lo asa wotemo, "Ona manga sininga gena itotiai Ngohika." 	 پس می‌بینید که انسان از اعمال عادل شمرده می‌شود، نه از ایمان تنها.


Una Awi demo komagena, so ona o Yahudika manga roriri magena imatekekasano itemo, "Wotemo o kia magena. Nagala wotemo Una asa womatooma so wotemo komagena, eko idodooha. Nagala ma sababu komagena, so asa wotemo ngomi lo miaakuwa miakahika kagena, eko idodooha." 	 یهودیان گفتند: «آیا اراده قتل خود دارد که می‌گوید به‌جایی خواهم رفت که شما نمی توانیدآمد؟»


Duma o Petrus wotemo unaka, "To ngohi ai pipi moi lo ihiwa, duma o kia naga ngohika magena tonihike ngonaka. So de ka o Yesus Kristus o Nazaretno ma nyawa Awi kuasa ngohi tonisulo, hie nomaoko la notagi!" 	 آنگاه پطرس گفت: «مرا طلا و نقره نیست، اماآنچه دارم به تو می‌دهم. به نام عیسی مسیح ناصری برخیز و بخرام!»


Eko Una Awi ngale gena idodooha so wotemo, ngone asa Una powisari, duma ngone asa inatemehe poli. De lo wotemo o riho kekiaka Una kagena wogoge gena ngone paakuwa pahika de pogoge. Awi demo ma ngale igogou gena nagala ngone posihodawa." Manga demo gena komagena. 	 این چه کلامی است که گفت مرا طلب خواهید کرد ونخواهید یافت و جایی که من هستم شمانمی توانید آمد؟»


Duma manga rohe asa yaaho so isigiliho o doku Sikhem o Kanaan ma tonaka, la yapoosu o boosu moi o Abraham wafanguka de o pipi o Hemor awi ngopa-ngopaka o Sikhem ma dokuka. 	 و ایشان را به شکیم برده، در مقبره‌ای که ابراهیم از بنی حمور، پدر شکیم به مبلغی خریده بود، دفن کردند.


O nyawa yodupa yaaka so o nyawa imakadame moi de moika, ona igogou yosanangi, sababu ona magena asa o Gikimoi waqehe maro Awi ngopa-ngopa masirete. 	 خوشابحال صلح کنندگان، زیراایشان پسران خدا خوانده خواهند شد.


Mutuwade o bobita o Musa walelefo magena lo o bobita itemo upa inatesere de o bobita qangodu gena upa potemo qatorou, duma magena igogou o Gikimoino so qatebi de itiai. 	 خلاصه شریعت مقدس است و حکم مقدس و عادل و نیکو.


Komagena so ma ngale ngini gena to ngomi mia nali de mia more he ka ilamo poli, sidago lo mia sukuru miatitide o Gikimoika gena, ngaroko ilamo, duma magena lo yaado waasi. 	 زیرا چه شکرگزاری به خدا توانیم نمود به‌سبب این همه خوشی‌ای که به حضور خدا درباره شما داریم؛


o Gikimoi Awi gogobu la kanaga nginika bilasu ona magena niajaga, maro o sowohi moi wojaga de wapalihara to una awi duba. Ngini niajaga ona gena, upa nitemo maro o momoku qatotubuso moi, duma ma sababu magena maro o Gikimoi Awi dupa, komagena lo to ngini nia dupa de nia edekati masirete so ona niajaga. De lo upa ona niajaga de nia ngale gena o pipi niodesere, duma ka nia sininga ma loha so nialeleani. 	 گله خدا را که در میان شماست بچرانید ونظارت آن را بکنید، نه به زور بلکه به رضامندی ونه بجهت سود قبیح بلکه به رغبت؛


De lo ma orasi ngini iniosika gena, isinonako ngini dede o dorou asa nimarimoi kawa, maro o nyawa moi yosone so yapoosuka gena imarimoi kawa dede o kia naga o duniaka. De lo ngini niopiricayaka o Gikimoi Awi kuasa gena wasikelelo ma orasi ma Kristus o soneno wisioho kali, so asa ngini o oho ma duhutu niamake, maro o nyawa o sone ma rabano yasimomi de yasioho kali. 	 و با وی در تعمید مدفون گشتید که در آن هم برخیزانیده شدید به ایمان بر عمل خدا که او را ازمردگان برخیزانید.


Ngaroko imaaka komagena, duma o hakim manga simaka o Jou kanaga dede ngohi. So Una aku ai sininga wosiputuru sidago lo o dodoto itotiai qangodu tosihabari so o bi hakim ma nyawa o bangsa idadalano lo yoise. So komagena o Jou woisisalamati o bodito ma rabano, imatero maro ngohi o singa ma uru ma rabaka de ipalakoka. 	 لیکن خداوند با من ایستاده، به من قوت داد تاموعظه بوسیله من به‌کمال رسد و تمامی امت هابشنوند و از دهان شیر رستم.


De lo nakoso ngone potemo, "Ngohi ai sininga ma rabaka o dorou moi lo ihiwa," de ngone masirete gena pomakulai de lo poholu paaka o Gikimoi Awi dodoto itotiai. 	 اگر گوییم که گناه نداریم خود را گمراه می‌کنیم و راستی در ما نیست.


Lebelaha ngini nitemo, "Ngone asa pooho de o bi moi-moi kia manena eko magena paaka, de ka cawali magena de asa igogou o Gikimoi wodupa." 	 به عوض آنکه باید گفت که «اگر خدا بخواهد، زنده می‌مانیم و چنین و چنان می‌کنیم.»


Magena ka imatero de Ai Baba Una o oho ma hutu, so o oho magena lo Ngohi Ai rabaka de Una magena Ngohi woisuloka la tahino. So komagena la nakoso ona Ai rohe yaoqo, de ona magena asa Ngohi tasioho kali. 	 چنانکه پدر زنده مرا فرستاد و من به پدر زنده هستم، همچنین کسی‌که مرا بخورد او نیز به من زنده می‌شود.


Duma nakoso yanau wodupa womasipeqeka, gena o dorou qasowo. De nakoso o jojaru moi de modupa momasiroka, ma ngale muna magena lo o dorou qasowo. Duma o nyawa la kanaga ikawika, ona magena done asa o sangisara ka idala yamake. De ngohi todupa o sangisara gena tinisirese la upa he nidahe. 	 لکن هرگاه نکاح کردی، گناه نورزیدی و هرگاه باکره منکوحه گردید، گناه نکرد. ولی چنین در جسم زحمت خواهند کشید، لیکن من بر شما شفقت دارم.


So o bi nyawa manga ngopa o Yesuska yaaho la wapaqa de wogolo tanu o Gikimoi Awi laha wasicatu onaka, duma Awi muri-muri yatoosa so yadogore ona magenaka, "Upa niahika!" 	 و بچه های کوچک را نزد او آوردند تاایشان را لمس نماید؛ اما شاگردان آورندگان رامنع کردند.


Qabolo de o bi nyawa ma dorou ona magena yaumo o uku isosora-sora ma rabaku, kiaka ona asa yoari de lo yosangisara." 	 ایشان را در تنور آتش خواهندانداخت، جایی که گریه و فشار دندان می‌باشد.»


Kagena de o Jou wotemo kali ngohika, 'Saulus! Notagi bato! Sababu Ngohi asa tonisulo notagi o bi nyawa o Yahudika yasowo de o doku ikukuruka.' " 	 او به من گفت: "روانه شوزیرا که من تو را به سوی امت های بعیدمی فرستم.»


So ma kolano gena o Yohanes awi sidapano magena woholu woise de una awi manara qatotorou gena watagaliwa, duma ka wodogo, ena gena o Yohanes wisingosa o bui ma rabaka. 	 این رانیز بر همه افزود که یحیی را در زندان حبس نمود.


O ngoma ma ronga gena o Apsintus (eko o Mali). So ma ake magena lo imadadi qamali, de o ake qamamali la o nyawa yadadala yaudo gena ka isone. 	 و اسم آن ستاره را افسنتین می‌خوانند؛ و ثلث آبها به افسنتین مبدل گشت و مردمان بسیار ازآبهایی که تلخ شده بود مردند.


sababu awi ngopa o ngopeqeka momatetengo, ami umuru taungu mogiowo de sinoto, o siri ma rabaka he yadangade mosone. So kagena de o Yesus wotagi wokahika o Yairus wimote, de o nyawa yadadala o Yesus iwisidehelo. 	 زیرا که او رادختر یگانه‌ای قریب به دوازده ساله بود که مشرف بر موت بود. و چون می‌رفت خلق بر اوازدحام می‌نمودند.


Qabolo de Una Awi muri yasinoto magena itagi, de ona asa yamake o keledai ma ngopa yapilikuka manga tahu ma simaka de o ngeko ma dateka. So ona yasose o keledai ma bobiliku magena. 	 پس رفته کره‌ای بیرون دروازه درشارع عام بسته یافتند و آن را باز می‌کردند،


Sababu o nyawa la kanaga o roti magena yaoqo de o anggur magena yaudo de yongakuwa magena imatero de o Jou Awi rohe, ona magegena igogou done o Jou asa wafanggali de o dorou. 	 زیرا هرکه می‌خورد و می‌نوشد، فتوای خود را می‌خورد و می‌نوشد اگر بدن خداوند را تمییز نمی کند.


So Una wotemo onaka, "He! To ngini nia piricaya gena ihiwa!" Magena de asa Awi muri-muri yohairani de manga modo lo ka manga raba kasi, de imatekebicara moi de moika yotemo, "Wewe! O nyawa Una manena naguuna, so o bi moi-moi qangodu sidago lo o paro de o moku-moku lo ka wisigise." 	 پس به ایشان گفت: «ایمان شما کجااست؟» ایشان ترسان و متعجب شده با یکدیگرمی گفتند که «این چطور آدمی است که بادها وآب را هم امر می‌فرماید و اطاعت او می‌کنند.»


So nakoso ngone la kanaga de nanga sininga qamuuqu o nyawaka la o dame de o sohi posigokoka, gena asa ma dodoguka o moi-moi paaka itotiai de qaloha. So maro o goho moi la o doroka yadato asa ioho de ma dodoguka lo asa isopo qaloha. 	 و میوه عدالت در سلامتی کاشته می‌شود برای آنانی که سلامتی را بعمل می‌آورند.


Nagoona kanaga o nyawaka isingangasu igogou ona Ngohi imomoteka, de Ngohi lo asa tasingangasu ona Ai Baba o sorogaka totemo, 'O nyawa ona manena to Ngohi Ai nyawa imomoteka.' 	 پس هر‌که مرا پیش مردم اقرار کند، من نیزدر حضور پدر خود که در آسمان است، او رااقرار خواهم کرد.


O wange motohaka de ma Imam Wilalamo o Ananias de o Yahudika manga roriri yamuruo naga ona imasidiado o Kaisareaka, de ma Gubernur Felikska yahino la o Paulus iwikalaki kali. De kanagali o nyawa moi, awi ronga o Tertulus, una magena wococawaro o hakim ma bobita, so una iwingaho la ona wariwo o Paulus iwikalaki. 	 و بعد از پنج روز، حنانیای رئیس کهنه با مشایخ و خطیبی ترتلس نام رسیدندو شکایت از پولس نزد والی آوردند.


So kagena de ma Kolano Herodes wogiise komagena, de una wotemo, "Nako o Yohanes Wooosi gena iqomaka tasulo so awi sahe yatolaka, duma o Yesus Una manena igogou naguuna. Kanaga o habari ma ngale Una gena idala toiseka." So o Herodes o ngeko wosidailako la tanu o Yesus gena iwimake. 	 اما هیرودیس گفت «سریحیی را از تنش من جدا کردم ولی این کیست که درباره او چنین خبر می‌شنوم» و طالب ملاقات وی می‌بود.


So Una wotemo komagena ma baba de ma awaka, duma ona asa yanakowa ma ngale o kia Una wotetemo gena. 	 ولی آن سخنی را که بدیشان گفت، نفهمیدند.


Una gena, ngaroko he awi dodiao qabolo, duma wodupawa womomi. Ngaroko komagena, Ngohi totemo, sababu o nyawa magena wimaqewa wogolo wosidadu-dadu awi dodiaoka, so igogou bilasu awi dodiao una magena asa womomi, de o kia awi kurangi gena iwihike unaka. 	 به شمامی گویم هر‌چند به علت دوستی برنخیزد تا بدودهد، لیکن بجهت لجاجت خواهد برخاست و هرآنچه حاجت دارد، بدو خواهد داد.


De nako o nyawa ileleani gena, ma lamo bilasu Una Awi manara magena ona yaaka yokaeli. 	 و دیگر در وکلابازپرس می‌شود که هر یکی امین باشد.


Nakoso to ngini nia gogoho komagena de kanaga lo niaaka de ma boloika, magena niasikelelo o nyawaka igogou ngini gena nanga Jou Yesus Kristus niwinako sidago lo nia leleani Unaka gena ma faida de ma sopo ilamo. 	 زیرا هرگاه اینها درشما یافت شود و بیفزاید، شما را نمی گذارد که درمعرفت خداوند ما عیسی مسیح کاهل یا بی‌ثمربوده باشید.


De nadoto la o tona ma duhutu awi moi-moi upa ona yatosi, duma ona bilasu o wange isigeto-geto isimane ona manga manara moi-moi yaaka de manga sininga qaloha, la o tona ma duhutu magena igogou aku wapiricaya. Bilasu o moi-moi yaaka komagena, la done asa o bi nyawa o Yesus wipipiricaya waasi yanako de isihoda gena igogou qaloha ma ngale o dodoto o Gikimoi asa ngone wonasisalamati. 	 و دزدی نکنند بلکه کمال دیانت را ظاهر سازند تا تعلیم نجات‌دهنده ما خدارا در هر چیز زینت دهند.


Komagena awi gianongoru yogiise de itemo, "Una magena witogosaka bai!" So ona itagi iwingoso la wisigiliho. 	 و خویشان او چون شنیدند، بیرون آمدند تا او را بردارند زیرا گفتند بی‌خود شده است.


He! O kia naga niakokelelo gena hika ngini niamalo. Nakoso kanaga o nyawa itemo ona gena igogou ma Kristus Awi nyawa, de ona bilasu yosininga ngomi lo ma Kristus Awi nyawa imatero maro ona. 	 آیا به صورت ظاهری نظر می‌کنید؟ اگر کسی بر خود اعتماد دارد که از آن مسیح است، این را نیز از خود بداند که چنانکه او از آن مسیح است، ما نیز همچنان از آن مسیح هستیم.


Ma ngale Ai sone gena Ngohi tosiade-ade totemo koloko o gisisi moi. Nakoso idadiwa o tonaku padato so ibaka, de igogou o gisisi magena yaakuwa ioho de isopo, so ka imatengoka. Duma o gisisi magena asa ioho de isopo so aku idadi foloi idala, hitilahi padato so ibaka o tonaka. 	 آمین آمین به شما می‌گویم اگر دانه گندم که در زمین می‌افتد نمیرد، تنها ماند لیکن اگربمیرد ثمر بسیار آورد.


De ngini lo o manara o kia bato gena hika niaaka foloisi nikaeli de qaloha, upa nia manara maro o nyawa nialeleani, duma nia manara maro o Jou niwileleani. 	 و آنچه کنید، از دل کنید بخاطر خداوند نه به بخاطر انسان.


De kagena o nyawa moi awi gia ma sononga isoneka. So kagena de o Farisika yosano de yotemo Unaka, "Idodooha o Sabat ma wangeka ka qaloha nako o nyawa yasisiri pasiloha." Manga edekati o Yesus iwitailako de Awi sala yasari la iwikalaki. 	 که ناگاه شخص دست خشکی حاضر بود. پس ازوی پرسیده، گفتند: «آیا در روز سبت شفا دادن جایز است یا نه؟» تا ادعایی بر او وارد آورند.


Sababu de o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefo gena aku una wosinako itiai o Yesus Una magena o Salamati ma Kolano, so de awi kuasa foloi ilamo una imatekeributu dede o Yahudika ma roriri kagena o kawasa manga simaka. 	 زیرا به قوت تمام بر یهوداقامه حجت می‌کرد و از کتب ثابت می‌نمود که عیسی، مسیح است.


de o bi moi-moi manga sininga ma rabaka gena isimaneka. Duma ngona, Maria, gena asa o beleso inidahe, maro mimoi ami siningaka kanaga o sumarangi ma doto imiogu." 	 و در قلب تو نیزشمشیری فرو خواهد رفت، تا افکار قلوب بسیاری مکشوف شود.»


Ma orasi Una o nyawa yadadala wamamake gena, wasayangi onaka wotemo, "Kodo! Ona manena manga sangisara idala de nagoonawa yariwo, koloko o duba ma sowohi ihihiwa." 	 و چون جمع کثیر دید، دلش بر ایشان بسوخت زیرا که مانند گوسفندان بی‌شبان، پریشان حال و پراکنده بودند.آنگاه به شاگردان خود گفت: «حصاد فراوان است لیکن عمله کم. پس از صاحب حصاد استدعا نمایید تاعمله در حصاد خود بفرستد.»


De o nyawa ma somoa wasimahawa, ka cawali o Petrus, de lo o Yakobus de o Yohanes ona yasinoto ria de nongoru, ona magena wasimaha iwimote o Yairus awi tahuka. 	 و جز پطرس و یعقوب و یوحنا برادریعقوب، هیچ‌کس را اجازت نداد که از عقب اوبیایند.


O orasi magena o nyawa yahino o Yesuska, yosano itemo, "Baba, o Yohanes Wooosi awi nyawa wimomote de o Farisika ma nyawa masoa-masoa gena ioqowa de iudowa, duma qadoohaso to Ngona Ani muri-muri gena ka ioqo de lo iudosi." 	 پس به وی گفتند: «از چه سبب شاگردان یحیی روزه بسیار می‌دارند و نماز می‌خوانند وهمچنین شاگردان فریسیان نیز، لیکن شاگردان تواکل و شرب می‌کنند.»


O nyawa ona magena yatupu de o wange ma sahu koloko o uku, sidago lo ona imatadahewa imatoba de imatoduba eko ona lo iwisigiliri iholuka. Duma ona asa o Gikimoi Awi ronga ma dorou yogaka de widoosa, sababu o bodito-bodito magena Una masirete wosulo. 	 ومردم به حرارت شدید سوخته شدند و به اسم آن خدا که بر این بلایا قدرت دارد، کفر گفتند و توبه نکردند تا او را تمجید نمایند.


Ngini ningodu lo niabaca qabolo de niawosaka o gimina manena o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, 'O teto o tukang yahoholu de yapapakewa magena done asa isiaka de idadi o tahu ma sosoqe ma teto ma nonoma. 	 آیا این نوشته رانخوانده‌اید: سنگی که معمارانش رد کردند، همان سر زاویه گردید؟


"He, Yesus! Ngona o Nazaretno Ani edekati o kia dede ngomi. Ngona nahino la nomimorutu ngomi? Ngohi toninakoka, Ngona gena o Sosulo Nitetebi moi o Gikimoino." 	 «آه‌ای عیسی ناصری، ما را با تو چه‌کار است، آیا آمده‌ای تا ما را هلاک سازی؟ تو را می شناسم کیستی، ای قدوس خدا.»


"Ma orasi idadi o Gikimoi wopareta o duniaka, magena imadadi imatero maro o ade-ade manena: O soma ilalamo moi yaumo o talagaku, de yamake o bi nao qaloloha de lo o bi nao qatotorou. 	 «ایض ملکوت آسمان مثل دامی است که به دریا افکنده شود و از هر جنسی به آن درآید،


So ona yasinoto o Siria ma daeraka de o Kilikia ma daeraka itagi o bi doku yageto-geto, ma ngale o Paulus o bi gogobu manga piricaya wosiputuru. 	 و ازسوریه و قیلیقیه عبور کرده، کلیساها را استوارمی نمود.


Nakoso ngini kanaga o ino kia naga moi niaoqo so nia dodiao ipipiricaya moi lo awi sininga qasirika, de ngini magena asa o dodara ma manara gena niaaka kawa. So ma ngale o nyawa ma Kristus wosoneka de o nyawa nagoona, ngaroko manga piricaya qaceke gena, upa sidago ngini o kia naga moi niaoqo so manga piricaya magena isisa. 	 زیرا هرگاه برادرت به خوراک آزرده شود، دیگر به محبت رفتارنمی کنی. به خوراک خود هلاک مساز کسی را که مسیح در راه او بمرد.


Komagena de Una yasisiri wasilohaka de yakokitoka manga toka wodusu so imahoika. De wasimaha kawa manga toka ibicara, sababu o toka lo iwinako Una magena naguuna. 	 و بسا کسانی را که به انواع امراض مبتلا بودند، شفا داد ودیوهای بسیاری بیرون کرده، نگذارد که دیوهاحرف زنند زیرا که او را شناختند.


Kagena de o Gikimoi Awi Gurumi idahe de ai sininga wapareta kali, de o malaikat una magena woingaho o tona ibobeleu moika. De kagena ngohi takelelo o haiwani ilalago qasosawala de o ngopeqeka moi mopaneku. O haiwani magena ma sahe ngai tumudingi de ma tadu lo ngai tumudingi, de lo ma rohe ma sigilolino isilefo o ronga-ronga ma dorou idadala isimeta o Gikimoika. 	 پس مرا در روح به بیابان برد و زنی را دیدم بر وحش قرمزی سوارشده که از نامهای کفر پر بود و هفت سر و ده شاخ داشت.


Ma orasi ma kolano gena o kia naga idadadika magena woise, de una asa foloi wongamo. So una awi prajurit wasulo la ona itagi de itotooma magena yatooma de lo manga doku yatupu. 	 پادشاه چون شنید، غضب نموده، لشکریان خود را فرستاده، آن قاتلان را به قتل رسانید و شهر ایشان را بسوخت.


Ai demo moi-moi magena ani sininga ma rabaka nadiahi, sababu nanga Jou asa wonihike o cawaro ngonaka, ma ngale ngona bilasu nosabari o sangisara namoku gena, aku ngona nanako. 	 در آنچه می‌گویم تفکر کن زیراخداوند تو را در همه‌چیز فهم خواهد بخشید.


Duma o Petrus wosango wotemo, "Hiwa, Jou! Ngohi taakuwa taoqo o bi namo de o bi haiwani mote ngomi o Yahudika mia adati de mia galepu magena misibobosoka." 	 پطرس گفت: «حاشا خداوندا زیرا چیزی ناپاک یا حرام هرگزنخورده‌ام.»


Komagena ngone pongongano o Gikimoi Awi jaji o oho ka sidutu ikakali pamake gena asa wosiganapuka, sababu Una magena ka sidutu ikakali de o nyawa nagoona ma Kristus wipiricayaka igogou ona yangodu wasisalamati. Magena ngone pongongano, so ngona de ngohi bilasu paleleani pokaeli o nyawa o Jou Yesus wipipiricayaka. 	 زیراکه برای این زحمت و بی‌احترامی می‌کشیم، زیراامید داریم به خدای زنده که جمیع مردمان علی الخصوص مومنین را نجات‌دهنده است.


So ngaroko o Titus o Yahudika ma nyawa wisowo, duma una magena ai dodiao womomanara moi so ona upa he wigegego la una bilasu wisuna, ma ngale o Yahudika manga bobita o Gikimoino magena upa he wamote. 	 لیکن تیطس نیز که همراه من و یونانی بود، مجبور نشد که مختون شود.


Qabolo de o Yesus womatoore de wotemo, "Baba! Ai gurumi tosisaraha Ani gia ma sohaka!" Wotemo komagena, de wosoneka. 	 و عیسی به آواز بلند صدا زده گفت: «ای پدر به‌دستهای تو روح خود را می‌سپارم.» این را بگفت و جان را تسلیم نمود.


Magena de o Yesus wotemo, "Hiwa, Iblis! Ngosoku ma deda noloqa. Sababu kanaga o Bukuka isilefoka, 'Bilasu nowisuba nanga Jou Gikimoika de cawali Una nowileleani.' " 	 آنگاه عیسی وی راگفت: «دور شو‌ای شیطان، زیرا مکتوب است که خداوند خدای خود را سجده کن و او را فقطعبادت نما.»


So kagena de o Yesus o ade-ade magena wosijarita qabolo de wasano wotemo, "So ma orasi o raki ma duhutu una magena woliho, de o kia asa una waaka ona magena awi raki yamomanaraka." 	 پس چون مالک تاکستان آید، به آن دهقانان چه خواهد کرد؟»


sidago lo o bi moi-moi igogou itotiai gena nianako de aku niaaka. La ma ngale magegena to ngini nia sininga ma rabaka asa ibolowo de qaloha, la nia sala moi lo ihiwa ma orasi ma Kristus done asa wahino kali. 	 تاچیزهای بهتر را برگزینید و در روز مسیح بی‌غش و بی‌لغزش باشید،


so womasitudu womaoko de wosolano wositagika. Komagena qabolo una wowosa dede ona o Gikimoi Awi Tahuka, so wotagi womasitutudu de awi nali de awi more o Gikimoi iwigiliri. 	 و برجسته بایستاد وخرامید و با ایشان خرامان و جست و خیزکنان وخدا را حمدگویان داخل هیکل شد.


koloko o sasawi ma sopo ngai moi gena o nyawa moi awi doroku wodato. O sopo magena ioho, de imadadi maro o gota iuuma-uma, so kagena ma umaka o bi namo asa yahino imaigu." 	 دانه خردلی راماند که شخصی گرفته در باغ خود کاشت، پس رویید و درخت بزرگ گردید، بحدی که مرغان هوا آمده در شاخه هایش آشیانه گرفتند.»


So o kia naga ngini nisingangasuka, magena o bi nyawa moi de moika lo yasingangasuka. De lo o kia naga ngini ka nisigogurubu de nisipongoka, magena asa yasihabari o bi nyawa yangoduka." 	 بنابراین آنچه در تاریکی گفته‌اید، درروشنایی شنیده خواهد شد و آنچه در خلوتخانه در گوش گفته‌اید بر پشت بامها ندا شود.


Duma ma ngale o Yahudika ma nyawa ona magena ma nabi Yesaya walelefo gena itemo kali, "Ngaroko iteka taaso Ai gia masirete tatoa onaka, duma o nyawa ona magena manga sininga qatogoi de Ai demo ka yoholu." 	 اما در حق اسرائیل می‌گوید: «تمام روز دستهای خود را دراز کردم به سوی قومی نامطیع و مخالف.»


So o Paulus wositatapu asa mitagi o Miletuska. Sababu una wodupa wotatagi wokahika o Asoska, so una womisidailako o deruku mipane de o Asos ma kotaka miside miqomaka, so kadoka miahika de una asa wopane o deruku. 	 اما ما به کشتی سوار شده، به اسوس پیش رفتیم که از آنجا می‌بایست پولس را برداریم که بدینطور قرار داد زیرا خواست تا آنجا پیاده رود.


De nakoso o tahu ma nyawa gena iniqehe qaloha, de igogou o Jou Gikimoi asa Awi laha wasidumu onaka. Duma nakoso ona ngini iniholu, de qohaka, done asa o Jou Awi laha gena ona he yamakewa. 	 پس هرگاه ابن السلام در آن خانه باشد، سلام شما بر آن قرار گیرد والا به سوی شما راجع شود.


sababu ona magena o Gikimoi Awi leleani wasitotatapuka ma ngale ngini so o loha yaaka. Duma nakoso ngini o dorou niaaka gena, igogou de itiai ngini asa nimodo, sababu igogou ona magena de manga kuasa ma ngale o nyawa lo yasangisara. Ma ngale ona kanaga gena o Gikimoi Awi leleani moi, ena gena ona maro Una Awi dagali yasangisara o nyawa nakoso kanaga o dorou yaaka. 	 زیرا خادم خداست برای تو به نیکویی؛ لکن هرگاه بدی کنی، بترس چونکه شمشیر را عبث برنمی دارد، زیرا او خادم خداست و با غضب انتقام از بدکاران می‌کشد.


O bi moi-moi qangodu magena bilasu idadi de imaaka la isiganapuka, imatero maro o kia iqomaka o Gikimoi Awi demo ma nabi Yesaya wosilefo qaboloka, ena gena, 	 و این همه برای آن واقع شد تاکلامی که خداوند به زبان نبی گفته بود، تمام گردد


bilasu ngona o Gikimoi Awi manara naaka nokaeli de nowipiricaya qaputuru, ma ngale o nyawa moi upa lo inikalaki. O moi-moi manena naaka sidago nanga Jou Yesus Kristus wahino kali. 	 که تو وصیت را بی‌داغ و ملامت حفظکن تا به ظهور خداوند ما عیسی مسیح.


Ma orasi o habari qaloloha imasidiado waasi, de o Gikimoi Awi bobita he kanagaka so magena bilasu inatago, maro o nyawa yatago so bilasu ka o bui ma rabaka igoge. Awi bobita magena itemo nakoso o nyawa yatilaku, de ona magena bilasu yosone. Komagena o Gikimoi Awi bobita inatago, sidago ma orasika done asa Una wonasikelelo ngoneka, nakoso ngone ka o Yesus Kristus powipiricaya, de ngone o Gikimoi Awi sangisarano inasisupu de nanga sininga itotiai gena waaka. 	 اما قبل از آمدن ایمان، زیر شریعت نگاه داشته بودیم و برای آن ایمانی که می‌بایست مکشوف شود، بسته شده بودیم.


Ma nonomaka, ngohi toise ma orasi ngini o gogobu nimatolomu, de nia sidongirabaka kanaga nimatekekitingaka de nimatekesikoholuka. Igogou, ngohi o habari maro magegena topiricayaka. 	 زیرا اولاهنگامی که شما در کلیسا جمع می‌شوید، می‌شنوم که در میان شما شقاقها روی می‌دهد وقدری از آن را باور می‌کنم.


Igogou, o dunia manenaka de poohosi gena ngone pomaridemo, sababu nanga momoku magena foloi qatubuso. Ngaroko, upa he podedemo ngone pomode posone ma ngale nanga rohe bilasu padongosa, sababu ngone pomode o sorogaka de o rohe qamomuane done asa pamake, la ma ngale nanga rohe isosone gena aku yatagali de o rohe iooho ka sidutu ikakali. 	 از آنرو که ما نیز که در این خیمه هستیم، گرانبار شده، آه می‌کشیم، از آن جهت که نمی خواهیم این را بیرون کنیم، بلکه آن را بپوشیم تا فانی در حیات غرق شود.


Ngaroko nanga sumbayang gena igogou qaloha, duma ma ngale o nyawa ma somoa magena ma faida asa ihiwa, sababu manga piricaya gena he posiputuruwa. 	 زیرا تو البته خوب شکر می‌کنی، لکن آن دیگربنا نمی شود.


Duma nagoona la kanaga yomanosu, yotemo Ngohi inakowa, de ona lo o Gikimoi Awi malaikat-malaikat manga simaka Ngohi asa tomanosu de totemo, 'O nyawa ona manena to Ngohi Ai nyawa imomote yasowo.' 	 اما هر‌که مرا پیش مردم انکارکند، نزد فرشتگان خدا انکار کرده خواهد شد.


So imatero de o kia naga isilelefo Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O nyawa nagoona la kanaga yodupa o giliri o kia bato isimane, de lebelaha ona magena isigiliri o kia naga o Jou waaakaka." 	 تا چنانکه مکتوب است هر‌که فخر کنددر خداوند فخر نماید.


Ma orasi ngohi kanaga nia kotaka la ngini tiniriwo, de o bi doku ma somoa manga gogobu ona magena o pipi isidingo ngohika. Gena aku potemo ona gena tasirugi la ma ngale ngini tinileleani. 	 کلیساهای دیگر را غارت نموده، اجرت گرفتم تا شما را خدمت نمایم و چون به نزد شما حاضربوده، محتاج شدم، بر هیچ‌کس بار ننهادم.


So hika ngini kanaga de nia sininga qamuuqu moi de moika de nia sabari lo ilamo, so ngini upa ka jai-jai de nimatekedoosa duma o nyawa niadodara. 	 باکمال فروتنی و تواضع و حلم، و متحمل یکدیگردر محبت باشید؛


Qabolo de o Yesus wosupu o puji ma tahuno, de o Yakobus de o Yohanes lo iwimote wotagi o Simon de o Andreas manga tahuka. 	 و از کنیسه بیرون آمده، فور با یعقوب ویوحنا به خانه شمعون و اندریاس درآمدند.


Komagena ngini nianakoka, ipasaka, de una ma babaka wogolo la o Gikimoi Awi laha gena una widogo, duma asa una wihike kawa. Ngaroko una wogolo gena woari womatotoore, duma una o ngeko wamake kawa ma ngale awi manara iqoqoma kiaka qatotorou gena watagali. 	 زیرا می‌دانید که بعد از آن نیز وقتی که خواست وارث برکت شود مردود گردید (زیرا که جای توبه پیدا ننمود) با آنکه با اشکها در جستجوی آن بکوشید.


So ma moisi totemo nginika, o Sabat ma wange o Gikimoi wosidadi gena ma metawa ma ngale o nyawa wasangisara, duma ma meta ma ngale o nyawa wariwo. 	 و بدیشان گفت: «سبت بجهت انسان مقرر شد نه انسان برای سبت.بنابراین پسر انسان مالک سبت نیزهست.»


O nyawa ona magena manga sininga iregu sinotoka so o kia naga yaaka qangodu gena moi lo yositatapuwa. Komagena so upa manga sininga ma rabaka yongongano nagala o Jouno asa o kia naga moi yamake. Gena itiai waasi. 	 مرد دودل در تمام رفتار خود ناپایدار است.


De o Paulus de o Silas o Siria de o Kilikia yakilolika, de manga dodagi yadofa kali yakahika o Derbe ma kotaka, qabolo de yokahikali o Listra ma kotaka, kiaka kagena wimoi o Yesus wipipiricayaka awi ronga o Timotius. Ma awa muna magena o Yahudika ma nyawa de o Yesus mowipiricayaka, duma ma baba una magena o Yunanika ma nyawa. 	 و به دربه و لستره آمد که اینک شاگردی تیموتاوس نام آنجا بود، پسر زن یهودیه مومنه لیکن پدرش یونانی بود.


Qabolo kagena o dipaka o nonako ihahairani moili de foloisi ilamo asa ngohi takelelo. Kanaga o malaikat yatumudingi gena asa yaaka o bodito tumudingi kiaka ma dodogu. Magena yaaka qabolo, de igogou asa o Gikimoi wodoosa kawa. 	 و علامت دیگر عظیم و عجیبی درآسمان دیدم، یعنی هفت فرشته‌ای که هفت بلایی دارند که آخرین هستند، زیرا که به آنها غضب الهی به انجام رسیده است.


Ona yosango, "Bilasu una o bi nyawa ma dorou magena watooma, de gila-gila o raki magena wosisewa kali o nyawa imomanara ma somoaka, kiaka manga dupa, nako ma orasi yaado la yautuka gena, to una awi raki ma gimina bilasu iwihike." 	 گفتند: «البته آن بدکاران را به سختی هلاک خواهد کرد و باغ را به باغبانان دیگرخواهد سپرد که میوه هایش را در موسم بدودهند.»


Duma Ngohi gena igogou tanako, to ngini nia dodara o Gikimoika gena igogou ihiwa nia sininga ma rabaka. 	 من به اسم پدرخود آمده‌ام و مرا قبول نمی کنید، ولی هرگاه دیگری به اسم خود آید، او را قبول خواهید کرد.


Baba-baba, ngini nianako o habari qaloloha magegena Una wosingangasu o Israel ma nyawaka, so o habari magena itemo o bi nyawa de o Gikimoi imakadame ma orasi o Yesus Kristus iwipiricaya, igogou Una magena o Salamati ma Kolano de lo o bi nyawa o duniaka manga Jou. 	 کلامی را که نزد بنی‌اسرائیل فرستاد، چونکه به وساطت عیسی مسیح که خداوند همه است به سلامتی بشارت می‌داد،


De Una waqehe de waoqo, la ona aku yakelelo igogou Una o toka wisowo. 	 پس آن را گرفته پیش ایشان بخورد.


O nyawa la kanaga o nyawa ma somoa yadodara, ona magena manga sabari ilamo de lo manga sininga qaloha. Ona lo kanaga o nyawa yaduhuduwa, manga giliri masirete isimanewa, de lo imasihiewa. 	 محبت حلیم و مهربان است؛ محبت حسد نمی برد؛ محبت کبر و غرور ندارد؛


O Simon Petrus winisidoto qaboloka idodooha o bi nyawa o Yahudika yasowo manga sidongirabano de o Gikimoi wahiri o nyawa magena la idadi to Una Awi nyawa masirete. So komagena ma nonomaka o Gikimoi womasinako igogou Una o Yahudika ma nyawa yasowo lo wasininga. 	 شمعون بیان کرده است که چگونه خدا اول امت‌ها را تفقدنمود تا قومی از ایشان به نام خود بگیرد.


Qabolo de o Yesus o Galilea ma bi doku wakiloli so wahika manga puji ma bi tahuka wodoto de o habari qaloloha wosihabari ma ngale o Gikimoi asa wopareta. De lo o nyawa yasisiri de yopopanyake gena yangodu wasiloha. 	 و عیسی در تمام جلیل می‌گشت و درکنایس ایشان تعلیم داده، به بشارت ملکوت موعظه همی نمود و هر مرض و هر درد قوم راشفا می‌داد.


So bai o Yerusalem ma kota ma rabaka, eko o Yerusalem ma bi puji ma tahuka, eko lo o Gikimoi Awi Tahuka gena ma moi waasi o Yahudika ikelelo ngohi de o nyawa moi mimatekekangamo eko ngohi o gangamo tosigoko. 	 و مرا نیافتند که در هیکل با کسی مباحثه کنم ونه در کنایس یا شهر‌که خلق را به شورش آورم.


So itiaika, ma ngale o nyawa moi la kanaga de awi gogelelo komagena, una magena awi giliri tosimane. Duma nako ai giliri gena, ngohi tosimane toholu, ka cawali to ngohi ai buturu ma kurangi bato. 	 از چنین شخص فخر خواهم کرد، لیکن ازخود جز از ضعفهای خویش فخر نمی کنم.


Upa sidago ma ngale ka o ino de o Gikimoi Awi manara gena o nyawa ipipiricaya moi awi sininga ma rabaka pasisa. Ngaroko o ino qangodu gena o Gikimoi wonasimaha paoqo, duma qalohawa nakoso o ino o kia naga paoqo so o nyawa o salaku itura de o kia yamalo itotiai gena yamote kawa. 	 بجهت خوراک کار خدا را خراب مساز. البته همه‌چیز پاک است، لیکن بد است برای آن شخص که برای لغزش می‌خورد.


Kagena de o Iblis iwingaho kali o tala moi ikukuru-kuruye, so ma qokuka de wisikelelo o dunia ma bi bangsa qangodu ma loha de ma kaya Unaka, 	 پس ابلیس او را به کوهی بسیار بلند برد وهمه ممالک جهان و جلال آنها را بدو نشان داده،


Ma nonomasi una gena o nonako moi wahikeka, wotemo komanena, "O nyawa naguuna ngohi towihahame gena, Una magena qabolo. Una niwitago!" 	 و تسلیم‌کننده او بدیشان نشانی داده، گفته بود: «هر‌که را بوسه زنم، همان است. او رامحکم بگیرید.»


Ai dodiao nipipiricaya, ngini tinisiboboso so tinisiningaka de todupa tinikelelo kali. Ma ngale o Yesus Kristus gena ngini tinidotoka so ma orasi ngohi toise ngini o Jou niwingongano, de ngohi ai sininga asa qanali imatero de o hadiah tamake. Maro o nyawa moi womagogora sidago waado ma batika so una asa o gogitina ma hadiah wamake de awi nalika. So o bi moi-moi iqomaka tinidelefo nginika tanu komagena ngini asa o Jouka nimasigocoho qaputuru de upa niwipalako. 	 بنابراین، ای بردران عزیز و مورد اشتیاق من و شادی و تاج من، به همینطور در خداونداستوار باشید‌ای عزیزان.


Nakoso o nyawa la o Gikimoi Awi manara yaaka qaloha, de ma ngale o kia bato yaaka gena upa yamaqe. So komagena lo bilasu ngona de ani sininga igogou o habari qaloloha magena nadoto itotiai, la o Gikimoi Awi simaka upa nimaqe duma ngona o nyawa moi maro o Gikimoi wonidudupa. 	 و سعی کن که خود را مقبول خداسازی، عاملی که خجل نشود و کلام خدا رابخوبی انجام دهد.


So kadoka o Asoska asa o Paulus womimake, de una wopane so ngomi miside miakahika o Metilene ma kota o Lesbos ma guraka. 	 پس چون در اسوس او را ملاقات کردیم، او رابرداشته، به متیلینی آمدیم.


Sidago o cako saangeka de o Yesus womatoore, Awi ili wapoputuru, "Eli, Eli, lama sabakhtani!" Gena o Yahudika manga demo ma ngale gena, "Ai Gikimoi, Ai Gikimoi, qadoohaso Ngona noidongosa Ngohi!" 	 و در ساعت نهم، عیسی به آواز بلند ندا کرده، گفت: «ایلوئی ایلوئی، لما سبقتنی؟» یعنی «الهی الهی چرا مراواگذاردی؟»


o gota ma kahi qamumuti, o rapa-rapa, o manyanyi, o gososo qabobou de lo o silo qamumuti, o anggur, o gososo o zaitun ma hutu ma sopono, o terigu tepung ihahali de lo o gandum, o sapi, o duba, o jara, o padati de lo o bi gilalo o manara qatotubuso yaaaka. 	 و دارچینی وحماما و خوشبوی‌ها و مر و کندر و شراب وروغن و آرد میده و گندم و رمه‌ها و گله‌ها و اسبان و ارابه‌ها و اجساد و نفوس مردم.


Kagena de ngohi asa toise o ili moili o sorogano ibicara kugena o Gikimoi Awi nyawa o Babel ma rabaka, gena itemo, "He! Hika ngini Ai nyawa taika nisupu. Upa sidago o Babel ma dorou niamote so ngini lo niaaka komagena, de niamake o dorou ma fanggali gena o bodito qatotorou. 	 و صدایی دیگر از آسمان شنیدم که می‌گفت: «ای قوم من از میان او بیرون آیید، مبادادر گناهانش شریک شده، از بلاهایش بهره‌مندشوید.


Ngini bilasu niopiricaya to Ngohi Ai demo totemo, 'Ngohi gena Ai Baba Awi rabaka, de Una lo kanaga to Ngohi Ai rabaka.' Kanaga ngini nitekaka Ngohi nimote so niakeleloka o nonako ihahairani Ai Babano taakaka. So ngaroko niaakuwa Ai demo niopiricaya, duma ngini aku Ngohi nipiricayasi, sababu o nonako niakokeleloka magena lo to Una Awi nonako. 	 مرا تصدیق کنید که من در پدر هستم و پدر در من است، والا مرا به‌سبب آن اعمال تصدیق کنید.


De o kia Una wosusulo la paaka gena, ngone bilasu popiricaya igogou to Una Awi Ngopa o Yesus Kristus ena gena igogou-gogou o Salamati ma Kolano. De lo ngone bilasu pomatekedodara moi de moika, imatero maro o Gikimoi ngone wonasulo qaboloka. 	 و هرکه احکام او را نگاه دارد، در او ساکن است و او در وی؛ و ازاین می‌شناسیم که در ما ساکن است، یعنی از آن روح که به ما داده است.


So to ngohi ai gogoho gena hika ngini niamote de niaaka, imatero maro ngohi masirete lo ma Kristus Awi gogoho magena tamote de taaka. 	 پس اقتدا به من نمایید چنانکه من نیز به مسیح می‌کنم.


Kagena de Una wosano o bi guru agama magenaka, "O kiali ngini nioributu." 	 آنگاه از کاتبان پرسید که «با اینها چه مباحثه دارید؟»


Sababu iqoqomaka yanau o ngopeqekano wisidadi gena hiwa, duma o ngopeqeka gena yanauno de asa imisidadi. 	 زیراکه مرد از زن نیست بلکه زن از مرد است.


O Farisika ma nyawa kanaga yakelelo de yodupawa, so itemo Unaka, "Ce! Ani muri-muri gena igogou o agama ma bobita yatilakuka, sababu o Sabat ma wange de pomanara gena to ngone nanga boboso." 	 و بعضی از فریسیان بدیشان گفتند: «چرا کاری می‌کنید که کردن آن در سبت جایز نیست.»


La ona yasinoto kagena yaado o Betlehemka, de ongo Maria ami orasi imasidiado, 	 و وقتی که ایشان در آنجا بودند، هنگام وضع حمل او رسیده،


Sababu Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilelefo itemo, "Bilasu nitebi, sababu Ngohi gena itebi." 	 زیرا مکتوب است: «مقدس باشید زیرا که من قدوسم.»


Qabolo de o Petrus wahino o Yesusno de lo wotemo, "Jou, nakoso ai dodiao wopipiricaya moi o dorou waaka ngohika, de bilasu ngohi una towisiapongu sidago tosipara ma muruo. Nagala sidago ma para tumudingi?" 	 آنگاه پطرس نزد او آمده، گفت: «خداوندا، چند مرتبه برادرم به من خطا ورزد، می‌باید او راآمرزید؟ آیا تا هفت مرتبه؟»


De ona wisano itemo Unaka, "Naguuna wonisulo de naguuna o haku wonihike Ngonaka, so kagunugo o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka naaka komagena." 	 گفتندش: «به چه قدرت این کارها را می‌کنی و کیست که این قدرت را به توداده است تا این اعمال را به‌جا آری؟»


O nyawa ma ngale o Yesus wipiricayaka so yabubui, ona magena lo ngini niasayangi de niariwo. De lo ma orasi nia arata o nyawa yakoora, de ngini ka ninali, sababu nianako ngini de nia arata kadaku o sorogaka ifoloi qaloloha de ka sidutu ikakali. 	 زیرا که با اسیران نیز همدردمی بودید و تاراج اموال خود را نیز به خوشی می‌پذیرفتید، چون دانستید که خود شما را درآسمان مال نیکوتر و باقی است.


So o bi prajurit o Yesus wingaho ma gubernur awi mahkamah ma riho o kadato ma rabaka, de awi baru-baru qangodu imatolomu o Yesus iwisigilolino. 	 آنگاه سپاهیان او را به‌سرایی که دارالولایه است برده، تمام فوج را فراهم آوردند


De lo o ngopeqeka moi mogiiseka, muna magena o Siria ma dokuno o Fenisia ma tonaka so o Yahudika ma nyawa misowo. To muna ami ngopa moi o toka mingosa so mitogosaka, so muna motagi Unaka, de mobukuku de ami suba matide de mogolo la Una aku o toka wodusu ami ngopa magenano. 	 و او زن یونانی از اهل فینیقیه صوریه بود. پس از وی استدعا نمود که دیو را ازدخترش بیرون کند.


Mutuwade ngona bilasu o sangisara namoku. Sababu o sangisara qangodu magena ngohi lo tamokuka ma ngale o Gikimoi Awi nyawa wahihirika. La o nyawa o Yesus Kristus iwipipiricayaka, ona magena asa Una wasisalamati de ona asa igoge ka sidutu ikakali to Una Awi mulia ma rabaka. 	 و ازاین جهت همه زحمات را بخاطر برگزیدگان متحمل می‌شوم تا ایشان نیز نجاتی را که درمسیح عیسی است با جلال جاودانی تحصیل کنند.


sidago Una niwitoomaka, Una magena o bi nyawa inangodu nanga oho ma duhutu ma gola. Duma o Gikimoi iwisioho kali o sone ma rabano, de magena ngomi masirete miwikeleloka so minisingangasu nginika. 	 و رئیس حیات را کشتید که خدا او را ازمردگان برخیزانید و ما شاهد بر او هستیم.


Sababu o bi nyawa yabikokitokano o toka idala wosisupu so iore-ore, de o bi nyawa ilulugu de lo ibicucuga-cuga yadala wasilohaka. 	 زیرا که ارواح پلید از بسیاری که داشتند نعره زده، بیرون می‌شدند ومفلوجان و لنگان بسیار شفا می‌یافتند.


Sababu ngone gena bilasu inasitutu duma o gura moi ma goasa." 	 لیکن باید در جزیره‌ای بیفتیم.»


De nako o rohe ma qohu itemo, "Ngohi o gia isowo, so ngohi o rohe magena ma bobolo moi lo gena qasowo." Komagenawa bai! O qohu magena kanaga igogou nanga rohe ma bobolo moi. 	 اگر پاگوید چونکه دست نیستم از بدن نمی باشم، آیابدین سبب از بدن نیست؟


Komagena lo ma orasi o Elisa iqoqomaka, kanaga yapapado yadala o Israel ma tonaka. Duma yapapado gena moi lo o Elisa wasilohawa, ka cawali o Naaman, una o Siriaka ma nyawa." 	 و بساابرصان در اسرائیل بودند، در ایام الیشع نبی واحدی از ایشان طاهر نگشت، جز نعمان سریانی.»


Nakoso o bi bobita gena, ngaroko isieto kawa, duma kanaga de ma kuasa, de igogou o jaji qamomuane magena ka sidutu ikakali so asa de ma kuasa foloisi ilamo. 	 زیرا اگر آن فانی با جلال بودی، هرآینه این باقی از طریق اولی در جلال خواهد بود.


O wange moiku o cako saange so ma orasi yaadoka o Yahudika yodupa isumbayang, de o Petrus de o Yohanes itagi o Gikimoi Awi Tahuka. 	 و در ساعت نهم، وقت نماز، پطرس و یوحنا با هم به هیکل می‌رفتند.


Magena de o Yesus o bi doku wakiloli so wahika manga puji ma bi tahuka, wodoto de o habari qaloloha wosihabari ma ngale o Gikimoi asa wopareta. De lo o nyawa yasisiri de yopopanyake gena yangodu wasiloha. 	 و عیسی در همه شهرها و دهات گشته، در کنایس ایشان تعلیم داده، به بشارت ملکوت موعظه می‌نمود و هر مرض و رنج مردم را شفامی داد.


Ma Kolano Herodes woise ami gogolo magena de to una awi sininga foloi ipeleso. Ngaroko komagena, ami gogolo magena watolabutu idadi kawa, sababu wosasika awi nyawa wakokoro manga simaka. 	 پادشاه به شدت محزون گشت، لیکن بجهت پاس قسم و خاطر اهل مجلس نخواست او را محروم نماید.


Upa sidago ngone gena imatero de o Kain, so una asa o Iblis ma dupa gena wamoteka. Komagena so una awi nongoru masirete de witooma, sababu una woriria o bi dorou moi-moi gena wodupa waaka de una wononongoruku o bi moi-moi itotiai gena wodupa waaka. 	 نه مثل قائن که از آن شریر بود و برادر خود را کشت؛ و ازچه سبب او را کشت؟ از این سبب که اعمال خودش قبیح بود و اعمال برادرش نیکو.


O Yohanes ma baba, o Zakharia, una magenaku o Gurumi Qatetebi Awi kuasa qaasu-asu iwosa de wipareta, so o Gikimoi Awi demo wosingangasu gena wotemo, 	 و پدرش زکریا از روح‌القدس پر شده نبوت نموده، گفت:


Komagena so ngohi tosininga ka qaloha ona yaruwange tasulo la ikahika iqoma nginika, ma ngale ngini nia roriwo o pipi kiaka o ngongike nijajajika gena ona aku yaaturu. Komagena taaka la ma orasi ngohi tahino de qangodu magena asa isidailako qabolo, de isikelelo nia roriwo o pipi gena kanaga nihike de nia sininga isosanangi, upa de nigegego. 	 پس لازم دانستم که برادران را نصیحت کنم تاقبل از ما نزد شما آیند و برکت موعود شما را مهیاسازند تا حاضر باشد، از راه برکت نه از راه طمع.


Ngaroko, o nyawa o sangisara yamake ma sababu manga sininga de manga gogoho magena itotiai, ona igogou yosanangi. Ona magena igogou o Gikimoi Awi nyawa-nyawa Awi pareta ma rabaka. 	 خوشابحال زحمت کشان برای عدالت، زیراملکوت آسمان از آن ایشان است.


So o sosulo eko o rasul yamogiowo de sinoto manena to ona manga ronga gena: Ma nonomaka, o Simon (eko wisironga lo o Petrus); de o Andreas, o Simon awi nongoru; o Yakobus, o Zebedeus awi ngopa; o Yohanes, o Yakobus awi nongoru; 	 ونامهای دوازده رسول این است: اول شمعون معروف به پطرس و برادرش اندریاس؛ یعقوب بن زبدی و برادرش یوحنا؛


De komagena lo ma orasi mimatolomu o riho moika, kagena o nyawa yamuruo naga gena yodupa yagegego la o Yahudika ma nyawa yasowo bilasu imasuna kasi ma ngale manga sininga itiai o Gikimoika. O bi nyawa ona magena, ma Kristus wipipiricayaka gena, yasihaga so iwosa to ngomi mia dolomu ma dongirabaka de imasipongoka, ona magena imisidadase la mia edekati aku yanako ma ngale imikalaki. Sababu ngomi gena o Yesus Kristus miwipiricayaka, so o Yahudika manga bobita o Gikimoino upa he mipareta, so magena he miamote kawa ma ngale mia sininga itotiai o Gikimoika. Ona manga edekati gena ma ngale bilasu ngomi o Yahudika manga bobita o Gikimoino magena miamote kali, maro o sapi moi ipopalakoka bilasu yapiliku kali. 	 و این به‌سبب برادران کذبه بود که ایشان را خفیه درآوردند وخفیه درآمدند تا آزادی ما را که در مسیح عیسی داریم، جاسوسی کنند و تا ما را به بندگی درآوردند.


Ngaroko komagena, ihiwa bai! Sababu ngohi tamalo o Gikimoi waaka so ngomi Awi sosulo gena iminano, kodo, maro ka o bi nyawa itotuuru. Imatero de o nyawa la kanaga yaaho ma ngale yatooma o nyawa manga simaka, sababu o dunia de ma bi raba lo, bai o bi nyawa bai lo o bi malaikat, ona yangodu kanaga ngomi imidomina. 	 زیرا گمان می‌برم که خدا ما رسولان را آخر همه عرضه داشت مثل آنانی که فتوای موت بر ایشان شده است، زیرا که جهان و فرشتگان و مردم راتماشاگاه شده‌ایم.


O bi moi-moi magegena ngomi milefo nginika, la ma ngale ngomi dede ngini igogou pomore de nanga nalika. 	 و این را به شما می‌نویسم تا خوشی ما کامل گردد.


Komagena o bi nyawa yangodu o duniaka de o bi kolano, o bi kapita, o nyawa yalalago, yokakaya, yokokuasa, yogogilalo, de yogogilalowa de lo o nyawa ma binukali ona magena yangodu imagogora iloqa o tala ma risoasa de o bi diaru ma rabaka imamingihu. 	 وپادشاهان زمین و بزرگان و سپه سالاران ودولتمندان و جباران و هر غلام و آزاد خود را درمغاره‌ها و صخره های کوهها پنهان کردند.


o Yudas, o Yakobus ma ngopa; de o Yudas Iskariot, o nyawa una magena o Yesus wisiiija. 	 یهودا برادریعقوب و یهودای اسخریوطی که تسلیم‌کننده وی بود.


o Hizkia ma ngopa yanau o Manasye, o Manasye ma ngopa yanau o Amon, o Amon ma ngopa yanau o Yosia, 	 و حزقیا، منسی را آورد ومنسی، آمون را آورد و آمون، یوشیا را آورد.


Nakoso ma ngale Ngohi manena, Ngohi asa togolo Ai Babaka, la ma ngale ngini Una asa winihike o Dagali moili, la wogoge dede ngini so winisiputuru ka sidutu ikakali. 	 و من از پدر سوال می‌کنم و تسلی دهنده‌ای دیگر به شما عطا خواهد کرد تا همیشه باشما بماند،


De manga roririka ona itemo, "We! Una magena Awi demo gena qaloha poli kanaga o nyawa moi lo waali manga demo imatero maro to Una Awi demo. O nyawa moi lo waali kanaga yobicara gena maro Una wobicara." 	 خادمان در جواب گفتند: «هرگزکسی مثل این شخص سخن نگفته است!»


Kagena imasidiadoka, de ona iwikalaki Unaka yotemo, "O nyawa Una manena ngomi miwimake o kawasa wasigaro la o ngeko qasosowo yamote. Wotemo upa o balastengi pofangu ma Kolano Wilalamo ma Kaisarka, de lo wotemo Una masirete gena ma Kristus, ena gena o kolano moi." 	 و شکایت بر اوآغاز نموده، گفتند: «این شخص را یافته‌ایم که قوم را گمراه می‌کند و از جزیه دادن به قیصر منع می‌نماید و می‌گوید که خود مسیح و پادشاه است.»


De o Galio wosulo la o Yahudika magena yadusu de yasisupu o hakim ma rabano. 	 پس ایشان را از پیش مسند براند.


De lo ngona tonisingangasu igogou, ngona done asa nakelelo o soroga ipelenga de o Gikimoi Awi malaikat-malaikat kanaga maro Ngohi o Nyawa ma Duhutu Ai simaka ona magena asa iuti de idola." 	 پس بدو گفت: «آمین آمین به شما می‌گویم که از کنون آسمان را گشاده، و فرشتگان خدا را که بر پسر انسان صعودو نزول می‌کنند خواهید دید.»


So una awi nyawa imomanara de lo o nyawa o salaka imomanara ma somoali yangodu watolomuno, de wotemo, "Ai dodiao! Ngini masirete nianako de o salaka ngone pamomanara so ngone inangodu gena aku o pipi pamake ifoloisi idala. 	 فراهم آورده، گفت: «ای مردمان شما آگاه هستید که از این شغل، فراخی رزق ما است.


Ma ngale Awi demo magegena o nyawa ka isihabari o Yesus wimomoteka, sidago yadadala imafikiri nagala o muri moi una magena asa upa he wosone. Duma Una Awi demo ma ngale gena komagenawa. Una wotemowa done wosonewa, duma ka wotemo, "Nako todupa una kanagasi wooho sidago ma orasi tahino kali gena, ngona upa he nanako." 	 پس این سخن در میان برادران شهرت یافت که آن شاگرد نخواهد مرد. لیکن عیسی بدو نگفت که نمی میرد، بلکه «اگربخواهم که او بماند تا باز آیم تو را چه.»و این شاگردی است که به این چیزها شهادت داد و اینهارا نوشت و می‌دانیم که شهادت او راست است.


Kadaku Ai Baba Awi tahuka kanaga o riho pogogoge ka idala bai! De nako magena ihiwa, igogou Ngohi tinisingangasu nginika. So o orasi manena Ngohi totagi tokahie idaku Ai Baba Awi tahuye la aku tosidailako to ngini nia riho ma ngale kagena nigogoge. 	 در خانه پدر من منزل بسیار است والا به شما می‌گفتم. می‌روم تا برای شما مکانی حاضر کنم،


Ma sonongali itura o tona qatetetoku de ma tona ka ma cunu. So o gisisi magena ma goho isupu qatai, sababu ma tona ilamowa so imasingutu qatai. 	 و بعضی برسنگلاخ جایی که خاک زیاد نداشت افتاده، بزودی سبز شد، چونکه زمین عمق نداشت،


Komagenali o nyawa moi lo asa pamakewa, o anggur qamomuane de yoguse ma ngihi iqoqomaku, upa sidago o anggur qamomuane done asa iwaka so ma ngihi iqoqoma magena yapolote. Ma dodoguku ma anggur de ma ngihi sinoto lo sona podahewa. 	 و هیچ‌کس شراب نو را در مشکهای کهنه نمی ریزد والاشراب نو، مشکها را پاره می‌کند و خودش ریخته و مشکها تباه می‌گردد.


De o Yesus wosango wotemo, "Bilasu upa ngini nianako muruoka ma orasi eko lo ma wange, magena ai Baba Awi haku so Una masirete asa wositatapu. 	 بدیشان گفت: «از شما نیست که زمانها و اوقاتی را که پدردر قدرت خود نگاه داشته است بدانید.


De ma gubernur wosulo isilefo to Una Awi sangahadi ma qokuka o galaki ma demo itemo: O YESUS O NAZARETKA MA NYAWA O YAHUDIKA MANGA KOLANO. 	 وپیلاطس تقصیرنامه‌ای نوشته، بر صلیب گذارد؛ ونوشته این بود: «عیسی ناصری پادشاه یهود.»


Igogou, o Herodes wodupa o Yohanes gena witooma, duma o nyawa yadadala gena wamodo, sababu ona itemo o Yohanes gena o nabi moi. 	 و وقتی که قصد قتل او کرد، از مردم ترسید زیرا که او را نبی می‌دانستند.


Komagena o Gikimoi Awi Ngopa wisulo o duniaku, Una wouti, de upa o bi nyawa o duniaka wasisala so bilasu o Gikimoi wafanggali de o dorou, duma ma ngale manga dorou ma rabano gena wasisalamati. 	 زیرا خدا پسر خود را در جهان نفرستاد تا برجهان داوری کند، بلکه تا به وسیله او جهان نجات یابد.


De Awi kuasa qapoputuru winihihike nginika gena, nia siningaka aku foloisi wosiputuru ma ngale de nia nalika aku o sangisara niamoku foloisi qaputuru, 	 و به اندازه توانایی جلال او به قوت تمام زورآور شوید تا صبر کامل وتحمل را با شادمانی داشته باشید؛


Ngohi tinisingangasu komagena, la ma ngale done ma orasi o bi moi-moi maro komagena imaaka nginika, de ngini aku Ai demo magena niososininga so foloi nisiputuru." "O bi moi-moi magena ma nonomaka Ngohi ngini tinisingangasu waasi, sababu Ngohi kanagasi dede ngini. 	 لیکن این را به شما گفتم تاوقتی که ساعت آید به‌خاطر آورید که من به شماگفتم. و این را از اول به شما نگفتم، زیرا که با شمابودم.


So una wosulo la o Yahudika manga imamka ma bi sahe de manga guru agama yangodu yahino imatolomu awi kadatoka, de una wosano onaka wotemo, "O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka wotemo o Salamati ma Kolano wihihirika done asa wisibuo, gena togolo nginika, tanu ma riho aku nisingangasu ngohino." 	 پس همه روسای کهنه و کاتبان قوم را جمع کرده، ازایشان پرسید که «مسیح کجا باید متولد شود؟»


De gila-gila awi ili magena manako igogou o Petrus, duma minali poli so muna o ngora mapelenga waasi, de momatai-tai ma rabaka mokahika kali masingangasu motemo, "He! O Petrus gena kadoke naga ma duduka!" 	 چون آوازپطرس را شناخت، از خوشی در را باز نکرده، به اندرون شتافته، خبر داد که «پطرس به درگاه ایستاده است.»


Kagena de ngohi takelelo kali kanaga o pareta ma kursi qaare moi ifoloisi ilamo, de ma qokuka Una womatetengo gena womatamiye. Una Awi simaka o dunia de o soroga gena ihiwaka, sidago lo he pakelelo kawa. 	 و دیدم تختی بزرگ سفید و کسی را بر آن نشسته که از روی وی آسمان و زمین گریخت وبرای آنها جایی یافت نشد.


Sababu to ngini nia oho ma rabaka o kia ilangi asa idadi, magena lo akuwa nianako. Sababu ngone inangodu nanga oho asa iteka eko idumu, magena lo akuwa panako. De lo nanga oho gena igogou asa itekawa, imatero de o ake ma sangu pakelelo duma cai-cai asa qasisaka so he pakelelo kawa. 	 و حال آنکه نمی دانید که فردا چه می‌شود؛ از آنرو که حیات شما چیست؟ مگربخاری نیستید که اندک زمانی ظاهر است و بعدناپدید می‌شود؟


De o Paulus wotemo, "Hiwa, ngohi manena ai sihino o Yahudika ma nyawa o Tarsusno gena o Kilikia ma daera ma kota ilalamoka. Nako qaloha, de noiriwo la noisimaha ngohi sutu tobicara o nyawa yadadala ona magenaka." 	 پولس گفت: «من مرد یهودی هستم از طرسوس قیلیقیه، شهری که بی‌نام ونشان نیست و خواهش آن دارم که مرا اذن فرمایی تا به مردم سخن گویم.»چون اذن یافت، بر زینه ایستاده، به‌دست خود به مردم اشاره کرد؛ و چون آرامی کامل پیدا شد، ایشان را به زبان عبرانی مخاطب ساخته، گفت.


Duma o Yesus wooho ka sidutu ikakali. Komagena so Una lo Awi manara maro o imam moi magena waaka ka sidutu ikakali, de lo imatuluruwa o nyawa ma somoaka. 	 لکن وی چون تا به ابد باقی است، کهانت بی‌زوال دارد.


Sababu o bi nyawa kagena asa isingangasu idodooha ma orasi ngomi mimasidiado nginika, de ngone pomakamake de pomatekesikomore moi de moika, de lo ngini gena nimatogu nia suba niatide o bi giki ikokulaika, de asa nia sumbayang niatide o Gikimoika. So o orasi manena o Gikimoi wooohoka, igogou Una magena niwileleani 	 زیرا خود ایشان درباره ما خبر می‌دهند که چه قسم وارد به شما شدیم و به چه نوع شما از بتها به سوی خدا بازگشت کردید تا خدای حی حقیقی را بندگی نمایید،و تا پسر او را از آسمان انتظاربکشید که او را از مردگان برخیزانید، یعنی عیسی که ما را از غضب آینده می‌رهاند.


So o Yesus wotemo onaka, "Tosiade, maro o Sabat ma wangeka de nia duba moi itura o busuneku, done asa ngini niatide o busune ma rabaye de nisidola, ngaroko o Sabat ma wangeka? 	 وی به ایشان گفت: «کیست از شما که یک گوسفند داشته باشد و هرگاه آن در روز سبت به حفره‌ای افتد، او را نخواهد گرفت و بیرون آورد؟


He! Ngini ai dodiao nipipiricaya de tinidododara, o moi-moi iqomaka o surati manena ma rabaka talefo gena bilasu ngini niosininga. So ngini ningodu o orasi isigeto-geto upasi jai-jai nitoosa, duma bilasu nia dodiao niasigise qaloha de lo upasi jai-jai nibicara, duma bilasu iqoma nimasosininga kasi. 	 بنابراین، ای برادران عزیز من، هرکس درشنیدن تند و در گفتن آهسته و در خشم سست باشد.


O Yesus wokahika o Yerusalemka, so kagena wakahino o Samaria ma tona de o Galilea ma tona ma batino. 	 و هنگامی که سفر به سوی اورشلیم می‌کرداز میانه سامره و جلیل می‌رفت.


O hali o bi moi-moi qangodu manena idadi waasi, de o Gikimoi wisikelelo iqoma o Yesus Kristuska. Ma ngale gena o Yesus masirete asa o Gikimoi Awi sosulo-sosuloka wosimane o bi moi-moi o kia naga magena iteka kawa de asa idadi. So o Yesus Awi malaikat moi wasulo la itagi iuti Awi sosulo moili gena o Yohaneska, la ma ngale o bi moi-moi o kia asa idadadi ma orasi o dunia ma dodoguka gena wisikelelo de widedemo unaka. 	 مکاشفه عیسی مسیح که خدا به او داد تا اموری را که می‌باید زود واقع شود، برغلامان خود ظاهر سازد و بوسیله فرشته خودفرستاده، آن را ظاهر نمود بر غلام خود یوحنا،


Duma o orasi manena kanaga maro iqoqoma gena komagena kawa, sababu ngini de o Yesus Kristus gena nimarimoika. Iqoqoma ngini de o Gikimoi gena ma soa ikuruka, duma o orasi manena naga de ma ngale ma Kristus Awi au ikopola de wosone so ngini asa inisikadate qabolo de o Gikimoika. 	 لیکن الحال در مسیح عیسی شما که درآن وقت دور بودید، به خون مسیح نزدیک شده‌اید.


Ai dodiao nipipiricaya, ai demo ma dodogu talefoka, o kia ngini niaaka qaboloka de iqoma ngomi minidotoka bilasu niaaka gena, ma ngale o Gikimoi Awi dupa aku yamote. Igogou, bai ngomi bai ngini lo o Jou Yesus Awi dupa pamote, duma ngomi minibaja de migolo nginika bilasu qangodu magena niaaka foloisi nikaeli. 	 خلاصه‌ای برادران، از شما در عیسی خداوند استدعا و التماس می‌کنیم که چنانکه از ما یافته‌اید که به چه نوع باید رفتار کنیدو خدا را راضی سازید، به همانطور زیادتر ترقی نمایید.


Gena imatero de o kia iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "Ngona o ngopeqeka moi, ngaroko o ngopa moi lo naakuwa nosibuo, duma hika ngona de ninalika. Ngaroko ngona ani buo ma siri gena nidahe waasi, hika nomatoore de lo nomasagaga. Sababu ngaroko ngona gena ani roka ihiwa, duma itekawa de ngona gena asa ani ngopa ifoloisi yadala de to muna magena de ami roka ka imasikogogesi." 	 زیرا مکتوب است: «ای نازاد که نزاییده‌ای، شاد باش! صدا کن و فریادبرآور‌ای تو که درد زه ندیده‌ای، زیرا که فرزندان زن بی‌کس از اولاد شوهردار بیشتراند.»


O Paskah ma Rarame isigeto-geto ma biasa o Pilatus o nyawa moi o bui ma rabano wisisupu de wipalako, yamote yadadala to ona manga ngongiri. 	 و در هر عید یک زندانی، هر‌که رامی خواستند، بجهت ایشان آزاد می‌کرد.


We! O Baba Gikimoi to Una Awi dodara ngoneka, gena foloisi ilamo sidago lo wotemo ngone manena maro ka to Una Awi ngopa-ngopa masirete, so ngone manena gena igogou to Una Awi ngopa-ngopaka. Duma ma ngale ngone Awi ngopa-ngopa kanaga o bi nyawa wihoholu ona magena yanakowa, sababu ona magena winako waasi. 	 ملاحظه کنید چه نوع محبت پدر به ما داده است تا فرزندان خدا خوانده شویم؛ وچنین هستیم و از این جهت دنیا ما را نمی شناسدزیرا که او را نشناخت.


O Petrus wotemo, "Baba, Ngona manena o Salamati ma Kolano, o Gikimoi woooho Awi Ngopa." 	 شمعون پطرس در جواب گفت که «تویی مسیح، پسر خدای زنده!»


So o Yudas womajoboka, de o Yesus Awi muri-murika wotemo, "Kanaga o orasi manena de Ngohi o Nyawa ma Duhutu gena Ai Baba Awi simaka, de asa isimulia. De ma sababu Ngohi o Gikimoi towisigise itiai, so asa tosone, so Una magegena lo asa wisimuliaka. 	 چون بیرون رفت عیسی گفت: «الان پسر انسان جلال یافت و خدا در او جلال یافت.


Duma igogou bilasu komagena, sidago idadi de imaaka maro o kia iqomaka o bi nabi-nabi isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka." Kagena de Awi muri-muri yamodo so yoloqa de Una widongosaka. 	 لیکن این همه شد تا کتب انبیا تمام شود.» در آن وقت جمیع شاگردان او را واگذارده، بگریختند.


Ngaroko to Ngohi Ai demo tinisingangasu gena de o ade-ade, duma ma orasi he idumuka de tinisiade-ade kawa. Duma ma ngale Ai Baba tinidodedemo Ai demo gena maro ngini aku nisihoda foloi qaloha. 	 این چیزها را به مثلها به شماگفتم، لکن ساعتی می‌آید که دیگر به مثلها به شماحرف نمی زنم بلکه از پدر به شما آشکارا خبرخواهم داد.


O wange he itumu, nagala o cako motoha, de wotagi wosupu kali o nyawa imarihika wamake. So wotemo onaka, 'Qadoohaso o wange moi nisailobiku de ngini ka o kia niaaka.' 	 و قریب به ساعت یازدهم رفته، چند نفردیگر بیکار ایستاده یافت. ایشان را گفت: "از بهرچه تمامی روز در اینجا بیکار ایستاده‌اید؟"


So kagena de o polisika magena itagi so o kia ona yotetemoka gena isingangasu o Roma ma bobaretaka. Ma orasi ona yanako igogou o Paulus de o Silas gena o Romaka ma nyawa, de o Roma ma bobareta magena lo yamodoka, sababu yahakim waasi de asa yasulo yangangapoka. 	 پس فراشان این سخنان را به والیان گفتند و چون شنیدند که رومی هستند بترسیدند


Ipapasaka, de o Yesus de Awi muri-muri itagi ikahika o Yudea ma tonaka. De kagena o orasi muruo naga Una wogoge dede ona, de lo wosulo o nyawa yaosi, gena maro o nonako moi igogou Una wimomote. 	 و بعد از آن عیسی با شاگردان خود به زمین یهودیه آمد و با ایشان در آنجا به‌سر برده، تعمیدمی داد.


So o tona yasoduka, de o naga magena asa foloi imidoosa munaka, sidago o naga magena itagi yalawangi to muna ami ngopa-ngopa yangodu. Ona yangodu gena o Gikimoi Awi demo isigogise de lo o Yesus Kristus Awi dodoto itotiai isihohabari. 	 و اژدها بر زن غضب نموده، رفت تا باباقی ماندگان ذریت او که احکام خدا را حفظمی کنند و شهادت عیسی را نگاه می‌دارند، جنگ کند.


Nakoso o nyawa nisano nginika, 'Qadoohaso o keledai magena niaqehe,' de nitemo onaka, 'O Jou wodupa wapake.' " 	 و اگر کسی به شما گوید، چرا این راباز می‌کنید، به وی گویید خداوند او را لازم دارد.»


Sababu nakoso o nyawa kanaga itemo "Nako ngohi ka cawali o Yahudika manga bobita moi-moi o Musa walelefo gena qangodu tamote, de asa ai sininga o Gikimoi waaka gena itotiai," ona magena o Gikimoi asa wakutuku. Sababu ma ngale o nyawa la maro ona magegena Una wasisala qaboloka. Una Awi Bukuka isilelefo, "O nyawa nakoso o Yahudika manga bobita o Gikimoino isilelefo o Buku ma rabaka la kanaga ngai moi yatilaku, de o Gikimoi asa ona wasisala lo qaboloka." 	 زیرا جمیع آنانی که از اعمال شریعت هستند، زیر لعنت می‌باشند زیرا مکتوب است: «ملعون است هر‌که ثابت نماند در تمام نوشته های کتاب شریعت تا آنها را به‌جا آرد.»


Igogou, Ani manara komagena Ngona masirete nodudupa. 	 بلی‌ای پدر، زیرا که همچنین منظور نظر تو بود.


So o Yesus asa Awi muri-muri yamogiowo de sinoto waaso imatolomu Unano, de kagena de wotemo onaka, "Ngini ningoduka asa o kuasa tinihike la aku o toka niodusu, de lo o nyawa yasisiri de yopopanyake gena yangodu niasiloha." 	 و دوازده شاگرد خود را طلبیده، ایشان را بر ارواح پلید قدرت داد که آنها رابیرون کنند و هر بیماری و رنجی را شفا دهند.


Duma una womanosu de wotemo moleleleanika, "Ngohi towinakowa o nyawa Una magena!" 	 او وی را انکار کرده گفت: «ای زن او را نمی شناسم.»


O orasi magena muna mopanyake qatubuso so mosoneka. So miosi qaboloka, de imisidola so mihado kadaku o ngihi iqoqokuka. 	 از قضا در آن ایام او بیمارشده، بمرد و او را غسل داده، در بالاخانه‌ای گذاردند.


Ona yasisala so bilasu dede o Gikimoi imakitingaka, sababu o nita ma duhutu moi o Gikimoino yahino qabolo o duniaka, ma ngale o Gikimoi wasimane o nyawaka. Duma nakoso o nita de o bubutu, la kanaga o bubutu gena o nyawa asa foloi yodupa, sababu ona magena yodupa o dorou yaaka. 	 و حکم این است که نور در جهان آمدو مردم ظلمت را بیشتر از نور دوست داشتند، ازآنجا که اعمال ایشان بد است.


Una de Awi kuasa so awi manara moi-moi ikokuasa aku waaka, ena gena o nyawa imasihie ona magena wasikitinga la manga edekati gena upa idadi. 	 به بازوی خود، قدرت را ظاهرفرمود و متکبران را به خیال دل ایشان پراکنده ساخت.


O dunia ma dodogu gena he yaadoka. Komagena so hika to ngini nia nyafusu niapareta qaloha de lo nia siningaka niatuga itiai la foloi nia sumbayang lo aku niatide. 	 لکن انتهای همه‌چیز نزدیک است. پس خرداندیش و برای دعا هشیار باشید.


Duma o rohe ma bobolo la kanaga pananano maro qaloha, gena hika poqohaka. Igogou, o Gikimoi nanga rohe ma bobolo gena wofato wosidodiahi la o bobolo qatotorou magena panano itotiai, 	 لکن اعضای جمیله ما رااحتیاجی نیست، بلکه خدا بدن را مرتب ساخت بقسمی که ناقص را بیشتر حرمت داد،


Ona magena lo yodupa imatami o puji ma tahu ma simaka de lo o rarame ma rabaka, la ma ngale o nyawa yakelelo bai! 	 و بالا نشستن درضیافتها و کرسیهای صدر در کنایس را دوست می‌دارند،


Sababu o nyawa maro ona magegena igogouwa nakoso itemo ma Kristus nanga Jou wileleani, duma ka to ona manga dupa masirete gena imasisanangika. De manga babaja gena ma demo qamuti la yakulai de o nyawa yasihaga. 	 زیرا که چنین اشخاص خداوند ما عیسی مسیح را خدمت نمی کنند بلکه شکم خود را و به الفاظ نیکو وسخنان شیرین دلهای ساده دلان را می‌فریبند.


Ma orasi manga dala yaadoka magena, de o Israelka ma nyawa ona magena yangodu asa Una wasisalamati, imatero maro o kia iqomaka isilefo Awi Jaji ma Bukuka itemo, "Ma sihino onano o Gikimoi Awi nyawano Una moi wahino wasisalamati, ona o Yahudino manga dorou wapiki. 	 وهمچنین همگی اسرائیل نجات خواهند یافت، چنانکه مکتوب است که «از صهیون نجات‌دهنده‌ای ظاهر خواهد شد و بی‌دینی را ازیعقوب خواهد برداشت؛


Ma orasi ona ikokalaki imaokoye, de ngohi ai siningaka tamalo nagala asa una wikalaki koloko o dorou moi waakaka, duma to ona manga galaki ma rabaka pamakewa ma ngale wikokalaki una magena bilasu powisifanggali de o sangisara. 	 و مدعیانش برپا ایستاده، از آنچه من گمان می‌بردم هیچ ادعا بر وی نیاوردند.


So ma orasi o Paulus womasidiado o Festus awi simaka, de o Yahudika manga roriri o Yerusalemno yahihino gena ona iwisigilolika, de iwikalaki una ma ngale o dorou moi-moi idalaka waaaka, duma qangodu magena ka ikulai. 	 چون او حاضر شد، یهودیانی که از اورشلیم آمده بودند، به گرد او ایستاده، شکایتهای بسیار وگران بر پولس آوردند ولی اثبات نتوانستند کرد.


So o Farisika ma binuka itemo, "Nako o Sabat ma wangeka de waaka komagena, de upa wotemo Una o Gikimoino, sababu Una nanga adati de nanga galepu magena watilakuka." Duma kanaga ma binukali itemo, "He! Nako Una witotorou gena, waakuwa waaka komagena." Ibicara komagena sidago lo o Farisika ma nyawa gena imatekesikoholu. 	 بعضی ازفریسیان گفتند: «آن شخص از جانب خدا نیست، زیرا که سبت را نگاه نمی دارد.» دیگران گفتند: «چگونه شخص گناهکار می‌تواند مثل این معجزات ظاهر سازد.» و در میان ایشان اختلاف افتاد.


So de qabolo o prajurit manga dupa o Paulus iwingongangapo gena ona imasidosuka. De manga kapita asa iwinako igogou o Paulus gena o Romaka ma nyawa moi duma una wasulo o rate iwisipilikuka, so una lo wimodoka. 	 در ساعت آنانی که قصد تفتیش او داشتند، دست از او برداشتند ومین باشی ترسان گشت چون فهمید که رومی است از آن سبب که او را بسته بود.بامدادان چون خواست درست بفهمد که یهودیان به چه علت مدعی او می‌باشند، او را از زندان بیرون آورده، فرمود تا روسای کهنه و تمامی اهل شوراحاضر شوند و پولس را پایین آورده، در میان ایشان برپا داشت.


Sababu nagoona yogolo, igogou ona magena asa wahike. Nagoona yasari, igogou ona magena asa yamake. De lo nagoona o ngora ma duduno yoaso, igogou asa o ngora gena wapelenga de wasimaha ona magena yowosa. 	 زیرا هر‌که سوال کند، یابد وکسی‌که بطلبد دریافت کند و هر‌که بکوبد برای اوگشاده خواهد شد.


Duma o nyawa la kanaga o loha yodupa yaaka, ona magena wasigiliri de o sanangi lo wahike manga sininga ma rabaka, gena kanaga o Yahudika ma nyawa de lo o Yahudika yasowo. 	 لکن جلال و اکرام و سلامتی بر هر نیکوکار، نخست بریهود و بر یونانی نیز.


Duma nakoso woleleleani magena awi sininga qatorou, una magena asa awi siningaka wotemo, 'Ai tuangi ma deka lo woliho waasi.' Kagena de una asa yoleleani ma binuka, bai yanau de lo o ngopeqeka, gena wangangapoka de wotagika, wooqo de woudo de o nyawa yatotobadalu. 	 لیکن اگر آن غلام در خاطر خود گوید، آمدن آقایم به طول می‌انجامد و به زدن غلامان و کنیزان و به خوردن و نوشیدن و میگساریدن شروع کند،


O Yesus Awi muri-muri yamogiowo de moi yotagi o Galilea ma tonaka, o tala moika kiaka iqomaka Una wadedemo qabolo onaka. 	 اما یازده رسول به جلیل، بر کوهی که عیسی ایشان را نشان داده بود رفتند.


O Farisi ma nyawa una magena womaokoye de wosumbayang, awi sininga ma rabaka wotemo, 'Ya Gikimoi, ngohi ai sukuru tatide Ngonaka, sababu ngohi manena maro o nyawa ma somoawa, ena gena yototosi, o nyawa o dorou yaaaka, eko lo yosusundali de komagena lo ngohi imaterowa maro o balastengi wototolomu una magena. 	 آن فریسی ایستاده بدینطور با خود دعا کرد که خدایا تو را شکر می‌کنم که مثل سایر مردم حریص و ظالم و زناکار نیستم و نه مثل این باجگیر،


Ma orasi o nyawa icocawaro ona magena ilihoka, de o Herodes asa wogiise so una wanako itiai, igogou o nyawa icocawaro gena iwisihagaka. So foloisi witoosa, sababu awi edekati o ngopa Una magena bilasu witooma. So kagena de o Herodes awi prajurit wasulo bilasu itagi o Betlehemka de magena ma sigilolika, la o bi ngopa yanau manga umuru o taungu sinotoka de isikahuku gena bilasu yatooma. Sababu una wositero de o nyawa icocawaro manga singangasu unaka o ngoma magena yakelelo ma nonoma o dipaka, gena he o taungu sinoto qabolo ipasaka. 	 چون هیرودیس دید که مجوسیان او را سخریه نموده‌اند، بسیارغضبناک شده، فرستاد و جمیع اطفالی را که دربیت لحم و تمام نواحی آن بودند، از دو ساله وکمتر موافق وقتی که از مجوسیان تحقیق نموده بود، به قتل رسانید.


O Yesus Awi demo komagena, so ma gubernur magena asa awi siningaka wotemo, "Bilasu Una towipalako." So wosupu kali, duma o Yahudika manga roriri magena ka iwidotoore isidadu-dadu itemo, "Igogou! Nakoso o nyawa manena nowipalako, ngona gena nisowo ma Kolano Wilalamo ma Kaisar awi dodiao. Sababu ngona nanakoka, nakoso o nyawa moi kanaga wotemo una gena o kolano moi, de awi demo magena igogou una ma Kaisar iwilawangi." 	 و از آن وقت پیلاطس خواست او راآزاد نماید، لیکن یهودیان فریاد برآورده، می‌گفتند که «اگر این شخص را رها کنی، دوست قیصر نیستی. هر‌که خود را پادشاه سازد، برخلاف قیصر سخن گوید.»


La o Yesus wakelelo manga piricaya ma lamo komagena, de wotemo woluluguka, "Ai ngopa, to ngona ani dorou tosiaponguka." 	 چون او ایمان ایشان را دید، به وی گفت: «ای مرد، گناهان تو آمرزیده شد.»


So upa he ngone pohairani, nakoso o Iblis awi nyawa wileleleani ona magena inasihaga so idadi maro o nyawa o Gikimoi wileleleani itotiai. Ma dodoguka, done asa ona yafanggali de o sangisara kiaka isitetero de to ona manga manara ma sopo. 	 پس امر بزرگ نیست که خدام وی خویشتن را به خدام عدالت مشابه سازند که عاقبت ایشان برحسب اعمالشان خواهد بود.


De ma orasi Ngohi o duniaka de itideka o sangahadiye, de Ngohi asa o nyawa yangodu taaso de tatuda la ipiricaya Ngohika." 	 و من اگر از زمین بلند کرده شوم، همه را به سوی خود خواهم کشید.»


O nyawa nagoona manga baba eko manga awa yasiboso ifoloi dede Ngohi isiboso, ona magena idadiwa to Ngohi Ai nyawa imomote. Komagena lo nagoona manga ngopa yasiboso ifoloi de Ngohi isiboso, ona magena idadiwa to Ngohi Ai nyawa imomote. 	 و هر‌که پدر یا مادر را بیش از من دوست دارد؛ لایق من نباشد و هر‌که پسر یا دختر را از من زیاده دوست دارد، لایق من نباشد.


Igogou, o Yesus gena wosoneka, duma o Gikimoi wisioho kali, de magena ngomi mingodu de mia lako masirete lo misikeleloka. 	 پس همان عیسی را خدا برخیزانید و همه ما شاهد برآن هستیم.


Ma orasi o Sabat ma wange ipasaka, so o Nahadi ma wangeka de goginita nosi o wange asa ibao, de ongo Maria Magdalena de lo ongo Maria ma somoali itagi o boosuka. 	 و بعد از سبت، هنگام فجر، روز اول هفته، مریم مجدلیه و مریم دیگربجهت دیدن قبر‌آمدند.


Ma ngale o Yesus wosone kawa gena o Daud lo wotemo qaboloka, 'Ngohi o orasi isigeto-geto towikelelo o Jou ngohi ai simaka, Una kanaga ai dateka, la o susa moi upa lo idahe. 	 زیرا که داود درباره وی می‌گوید: "خداوند راهمواره پیش روی خود دیده‌ام که به‌دست راست من است تا جنبش نخورم؛


De ngohi takelelo kali kanaga o haiwani ilalago magena, de o bi kolano o duniaka, de lo to ona manga prajurit-prajurit ona yangodu imatolomuka la ma ngale yokudoti de iwilawangi Una magena o jara wopapane de to Una Awi prajurit. 	 و دیدم وحش و پادشاهان زمین ولشکرهای ایشان را که جمع شده بودند تا بااسب‌سوار و لشکر او جنگ کنند.


Kagena de o cako motoha de asa yowosa yomomanara, ona magena yahino de ona moi-moi gena o pipi o salaka moi yamake. 	 پس یازده ساعتیان آمده، هر نفری دیناری یافتند.


Komagena so ona kanaga o Gikimoi Awi pareta ma kursi ma simaka imaokoye, de kagena Awi Tahuka o wange de o putu ona iwisuba Unaka. So kagena Una o pareta ma kursika womatatami gena, Una dede ona yangodu igoge ma ngale Una asa ona wajaga. 	 از این جهت پیش روی تخت خدایند و شبانه‌روز در هیکل او وی راخدمت می‌کنند و آن تخت‌نشین، خیمه خود را برایشان برپا خواهد داشت.


Ngaroko komagena, duma ngini o Sardiska ma nyawa kanaga nimuruo naga nia baju gena niafaja waasi eko nia sininga niapareta itotiai. Komagena so ngini gena done nitagi nimakomote dede Ngohi de nia baju lo ka qaaare, sababu ma ngale ngini magenena o Gikimoi wotemo bilasu komagena. 	 «لکن در ساردس اسمهای چند داری که لباس خود را نجس نساخته‌اند و در لباس سفید با من خواهند خرامید زیرا که مستحق هستند.


Upa sidago nitemo gena maro komanena: ngomi mia demo moi-moi qangodu o surati manena ma rabaka ma ngale ngomi masirete miasinako itiai. Ai dodiao tinidododara, o bi moi-moi qangodu manena gena mitemo sababu ngomi de ma Kristus mimarimoika de o Gikimoi masirete lo kanaga ngomi wominanano. O bi moi-moi kiaka miaaakaka gena, ngomi miaaka la ma ngale to ngini nia piricaya magena asa misiputuru. 	 آیا بعد از این مدت، گمان می‌کنید که نزدشما حجت می‌آوریم؟ به حضور خدا در مسیح سخن می‌گوییم. لیکن همه‌چیز‌ای عزیزان برای بنای شما است.


O demo moi-moi talelefoka magena bilasu naaka, sababu ma orasi asa imasidiado de o bi nyawa asa o dodoto itotiai gena isigise kawa, duma ona manga edekati gena o kia bato ona yodupa magena isigise. So ona asa o bi guru ikokulai yangaho de yasingosa la o bi guru magena isingangasu yamote to ona masirete manga nyafusu ma dorou, sababu o moi-moi magena manga siningaka yadahe so ona lo yodupa yasigise. 	 زیرا ایامی می‌آید که تعلیم صحیح را متحمل نخواهند شد، بلکه برحسب شهوات خود خارش گوشها داشته، معلمان را برخود فراهم خواهند‌آورد،


Ma faida gena ihiwaka, bai nanga tonaka bai lo niaaka nia pupuk. Lebelaha ka niaumo. He! Ngini de nia ngauka tanu niise la nianako." 	 نه برای زمین مصرفی دارد و نه برای مزبله، بلکه بیرونش می‌ریزند. آنکه گوش شنوا دارد بشنود.»


Qabolo de o Herodes de awi prajurit-prajurit wikalekono de wisiihe o Yesuska. Ona o bi kolano manga juba iwisitibaku, qabolo de iwisitotali o Pilatuska. 	 پس هیرودیس با لشکریان خود او را افتضاح نموده و استهزا کرده لباس فاخر بر او پوشانید ونزد پیلاطس او را باز فرستاد.


Komagena lo o saksi ma singangasu ma ngale Ngohi kanaga ngai sinoto. Ma nonoma gena to Ngohi Ai singangasu de ma sinotoka gena Ai Baba Awi singangasu, Una magena Ngohi woisuloka so tahino." 	 من بر خود شهادت می‌دهم و پدری که مرا فرستاد نیز برای من شهادت می‌دهد.»


Duma kanaga moi lo ma ngale Ngohi gena Una lo wosingangasu o nyawaka, de magena ma Baba Gikimoi de to Una Awi demo gena igogou de itetero. 	 شما نزد یحیی فرستادید و او به راستی شهادت داد.


de lo maro o baju Ngona asa napake kawa eko naumoka de nositagali so moili gena qamomuane. Duma Ngona ka ma moi lo nongaliwa, de Ani oho magena ma dodogu lo ihiwa." 	 و مثل ردا آنها را خواهی پیچید و تغییر خواهند یافت. لکن تو همان هستی و سالهای تو تمام نخواهدشد.»


O bi moi-moi qangodu magegena done asa o Gikimoi waaka ma orasi o Jou Yesus asa wahino kali. Una asa wahino kali la ma ngale Awi ronga isilamo de lo o bi moi-moi qaloloha ma ngale Unaka foloi isibicara, sababu Una o loha moi-moi qangodu waakaka ma ngale o nyawa nagoona bato bilasu iwipiricaya Unaka. Komagena ngini lo niwosa to ona magegena manga sidongirabaka, sababu o moi-moi ma ngale Una minisingongangasu gena ngini niopiricayaka. 	 هنگامی که آید تا در مقدسان خود جلال یابدو در همه ایمانداران از او تعجب کنند در آن روز، زیرا که شما شهادت ما را تصدیق کردید.


Nako o nyawa ma somoa la ngohi isisusa gena, ngohi asa ona tasidapano de totemo, "Upa ngohi nisisusa kali," sababu o bi nabo to ngohi ai roheka gena isinako ngohi manena igogou o Yesus to Una Awi nyawa masirete wileleleani. 	 بعد ازاین هیچ‌کس مرا زحمت نرساند زیرا که من در بدن خود داغهای خداوند عیسی را دارم.


So o bi Yahudika ma nyawa ona magena o Paulus awi bicara isigise, sidago wotemo asa una wotagi o bi nyawa o Yahudika yasowo. Qabolo de ona imatoore itemo, "O nyawa maro una manena gena bilasu upa wooho, so powitoomaka bato!" 	 پس تا این سخن بدو گوش گرفتند؛ آنگاه آواز خود را بلند کرده، گفتند: «چنین شخص را ازروی زمین بردار که زنده ماندن او جایز نیست!»


Komagena lo iqomaka o Jou Yesus wositatapuka o nyawa la kanaga o habari qaloloha isihohabari, ona magena manga oho ma kurangi bilasu o nyawa yosigogigiseno yamake. 	 و همچنین خداوند فرمود که «هرکه به انجیل اعلام نماید، ازانجیل معیشت یابد».


O riho magegena ma soa ikuru kawa de kadoke o Publius to una awi tona masireteka. O nyawa una magena womatengo o gura ma bi nyawa magenaka wodadi to ona manga sahe moi. Una womiaka qaloha so kagena ma deka o wange saange ngomi mimasidodogu unaka. 	 و در آن نواحی، املاک رئیس جزیره که پوبلیوس نام داشت بود که او ما را به خانه خودطلبیده، سه روز به مهربانی مهمانی نمود.


Magena maro nia gogolo iqomaka gena, o nonako moi isikelelo igogou ngohi ma Kristus woisuloka la Awi demo tosingangasu. So nakoso ngohi o nyawa ma dorou tafanggali de o dorou, de ngini asa nianako igogou ngohi gena tomadadi ma Kristus Awi uru ma dagali bai! Sababu ma Kristus Awi sitiari kiaka ngohi tinisidodiado nginika gena ma buturu ikurangi gena ihiwa, duma Awi kuasa magena igogou ngini masirete asa niamalo. 	 چونکه دلیل مسیح را که در من سخن می‌گویدمی جویید که او نزد شما ضعیف نیست بلکه درشما تواناست.


De ona itemo, "O Jou Gikimoi, Ngona gena Ani kuasa ma bati lo ihiwa. Ngona lo salalu kanaga o orasi manena de iqoqomaka. Ani buturu ka ilamo magena Ngona napake ma ngale o dunia napareta. So mia sukuru miatide Ngonaka. 	 و گفتند: «تو را شکر می‌کنیم‌ای خداوند، خدای قادرمطلق که هستی و بودی، زیرا که قوت عظیم خودرا بدست گرفته، به سلطنت پرداختی.


de o Yosia ma ngopa yanau o Yekhonya de kanaga lo awi gianongoru yamuruo naga, ena gena ma orasi o Yahudika ma nyawa yatago de yaumo o Babel ma tonaka. 	 ویوشیا، یکنیا و برادرانش را در زمان جلای بابل آورد.


La ma ngale o nyawa nagoona lo yaakuwa o kia naga moi yoija eko yosiija, ka cawali ona la kanaga de manga nonako moi yagakaka, ena gena de o haiwani magena ma ronga eko ma gegeto ma ronga. 	 و اینکه هیچ‌کس خرید و فروش نتواند کرد، جز کسی‌که نشان یعنی اسم یا عدد اسم وحش را داشته باشد.در اینجا حکمت است. پس هر‌که فهم دارد، عدد وحش را بشمارد، زیرا که عددانسان است و عددش ششصد و شصت و شش است.


So ma orasi ngohi o Yerusalemka totagi, de o imamka ma bi sahe de o Yahudika manga roriri yahino isingangasu ngohika, de yogolo ma ngale o Paulus una magena bilasu towisisala la bilasu wisifanggali de o sangisara. 	 که درباره او وقتی که به اورشلیم آمدم، روسای کهنه و مشایخ یهود مرا خبر دادند وخواهش نمودند که بر او داوری شود.


Ma Gubernur Feliks, una lo wanako idalaka ma ngale o Yesus Awi dodoto, so wosigila-gila waasi duma wojaji onaka, de wotemo, "Done ma kapita o Lisias wahino, de awi demo toiseka asa ngohi nia hali manena tatailako de tositatapu." 	 آنگاه فیلکس چون از طریقت نیکوترآگاهی داشت، امر ایشان را تاخیر انداخته، گفت: «چون لیسیاس مین باشی آید، حقیقت امر شما را دریافت خواهم کرد.»


O Gikimoi waaka so o bi moi-moi qangodu gena ma Kristus iwisigise. De ma Kristus gena witide la o bi gogobu yangodu wapareta, 	 و همه‌چیز را زیر پایهای او نهاد و او را سرهمه‌چیز به کلیسا داد،که بدن اوست یعنی پری او که همه را در همه پر می‌سازد.


Upa sidago ma orasi ngone nanga rohe o dunia manenaka done isisa, de nanga rohe qamomuane o sorogaka gena pamakewa so ka pomawatoka. 	 اگر فی الواقع پوشیده و نه عریان یافت شویم.


Kagena de ona itagi so yahika o ngeko ma soaka, de o Kirene ma nyawa moi, o Aleksander de o Rufus manga baba, awi ronga o Simon wimake. O nyawa una magena asa o soano wokahino de wokahika o kotaka, de wigegego o Yesus Awi sangahadi wamoku. 	 و راهگذری را شمعون نام، از اهل قیروان که از بلوکات می‌آمد، و پدر اسکندر و رفس بود، مجبور ساختند که صلیب او را بردارد.


Eko lo nakoso kanaga o boro yogolo, de idadiwa ka o hai sosolota niahike. Komagenawa bai! 	 یا اگرتخم‌مرغی بخواهد، عقربی بدو عطا کند.


So de Awi muri-muri wikelelo Una o ake ma qokuko watagi, de ona isawangi so imatoore, "Wewe! O toka! O toka!" So yamodo imasidotirineku. 	 اما چون شاگردان، او را بر دریا خرامان دیدند، مضطرب شده، گفتندکه خیالی است؛ و از خوف فریاد برآوردند.


Ai dodiao nipipiricaya! Nako ma Imam Wilalamo kagena o Ngihi Foloi Qatetebika wowosa, de bilasu o haiwani ma au waaho. So komagena ngone lo, ma ngale o Jou Yesus Awi sone ma au, so ngone gena asa inamodo kawa de ka pobarani pahino pomasidate o Gikimoika. 	 پس‌ای برادران، چونکه به خون عیسی دلیری داریم تا به مکان اقدس داخل شویم


Ngini o dodihimo, nakoso nia ngopa kanaga o nao yogolo, de idadiwa ka o ngihia niahike onaka. 	 وکیست از شما که پدر باشد و پسرش از او نان خواهد، سنگی بدو دهد یا اگر ماهی خواهد، به عوض ماهی ماری بدو بخشد،


Ma orasi o ngopa magena awi umuru o wange tupaangeka, de o nyawa imakokadate de o gianongoru ona magena yahino imatolomu ma ngale una iwisuna, mote de o Yahudika manga adati de manga galepu. Manga edekati la yodupa iwisironga o Zakharia, maro awi baba masirete awi ronga. 	 و واقع شد در روزهشتم چون برای ختنه طفل آمدند، که نام پدرش زکریا را بر او می‌نهادند.


O nyawa yadadala gena yangodu yosango, "Iya, maha ka ngomi bato de lo mia ngopa de mia danoku Awi sone miamoku." 	 تمام قوم در جواب گفتند: «خون او بر ما و فرزندان ما باد!»


Duma ngini bilasu nimasitiari ifoloi, sababu ngini done nitago de ningaho o bi agama ma bobita yacocohoka. De ngini asa ningapo o puji ma bi tahu ma rabaka. De lo ngini asa ningaho o bobaretaka eko o kolanoka ma sababu ngini to Ngohi Ai nyawa nimomote. So magena to ngini nia orasi qaloloha moi la ma ngale Ngohi de o habari qaloloha gena niasingangasu onaka. 	 «لیکن شما از برای خود احتیاط کنید زیرا که شما را به شوراها خواهند سپرد و در کنایس تازیانه‌ها خواهند زد و شما را پیش حکام وپادشاهان بخاطر من حاضر خواهند کرد تا برایشان شهادتی شود.


So ona unaka yotemo, "Wewe! Hika ngona nomisingangasu ngomika, maro idodooha so ani lako qalohaka sidago ngona aku nomasigelelo kali." 	 بدو گفتند: «پس چگونه چشمان تو بازگشت؟»


De ona ipipiricaya magena itagi o habari ma ngale o Jou Yesus isihabari sidago o bi doku ma sigilolika, so o nyawa ifoloi yadala yoise. 	 و کلام خدا در تمام آن نواحی منتشرگشت.


Igogou de itero, o nyawa nagoona maro ngohi la manga dupa imarimoi de o Yesus Kristus so yaaka itotiai maro o kia o Gikimoi wodudupa, ona magena lo o bi nyawa ma somoa asa yasisangisara. 	 و همه کسانی که می‌خواهند در مسیح عیسی به دینداری زیست کنند، زحمت خواهند کشید.


Ona manga ngopa Una magena wofero so wilamo idogo de wiputuru, de awi sininga lo idadi foloi icawaro, de lo o Gikimoi Awi laha igoge Unaka. 	 و طفل نمو کرده، به روح قوی می‌گشت و از حکمت پر شده، فیض خدا بروی می‌بود.


Kanagali o doku magenaka mobabalo moi mosidadu-dadu mowirisima o hakim una magenaka, mogolo motemo, 'Kodo, noiriwo la to ngohi ai lawangi towisiholu itiai.' 	 ودر همان شهر بیوه‌زنی بود که پیش وی آمده می‌گفت، داد مرا از دشمنم بگیر.


Duma nako ngini gena, ka komagenawa. O Gikimoi o sorogaka de ma Ngopa Awi ili winidedemo nginika. Magena maro ngini niahino Awi simaka o Sion ma Talaka de lo o Yerusalem ma kota o sorogaka, kiaka o Gikimoi woooho Awi goge. Ngini niarisima o bi malaikat yadala icarawa la kagena imatolomu de manga nalika. 	 بلکه تقرب جسته ایدبه جبل صهیون و شهر خدای حی یعنی اورشلیم سماوی و به جنود بی‌شماره از محفل فرشتگان


Nako o sininga ma beleso kiaka pamomote o Gikimoi Awi edekati, gena ma ngale nanga dorou pomatoba de pomatoduba, so done aku ngone wonasisalamati. De o sininga ma beleso maro komagena gena upa he pomatoduba. Duma nako o sininga ma beleso kiaka kanaga o nyawa o Gikimoi wihoholuka, gena ma ngale lo ihiwa la nanga dorou pomatoba de pomatodubaka, so idadi ka cawali ngone dede o Gikimoi pomakitingaka. 	 زیرا غمی که برای خداست منشا توبه می‌باشد به جهت نجات که از آن پشیمانی نیست؛ اما غم دنیوی منشا موت است.


Ona yasinoto magena nakoso o nyawa la kanaga manga edekati yabodito, de yasinoto magena manga uruno o uku asa isupu so manga lawangi gena yabodito. Komagena o nyawa nakoso manga edekati ona yabodito de yasinoto magena asa ka yatooma. 	 و اگر کسی بخواهد بدیشان اذیت رساند، آتشی از دهانشان بدر شده، دشمنان ایشان را فرو می‌گیرد؛ و هر‌که قصد اذیت ایشان دارد، بدینگونه باید کشته شود.


Kagena asa o ngopeqeka moi mahino o Yesusno, de o gososo qabobou de ihahali o rube moi o teto ihahalino maaho. So de Una wogogeku wooqo de o ngopeqeka muna magena o gososo qabobou gena moguse Awi saheku de mowisiqahu. 	 زنی با شیشه‌ای عطر گرانبهانزد او آمده، چون بنشست بر سر وی ریخت.


O Sabat ma wange moiku o Yesus de Awi muri-muri o ngekoka itagi de yakahino o gandum ma doro moi ma dateno, de Awi muri-muri o gandum ma sopo magena yautu, de manga giaka yasosilihi so ma kahi ihoi de yaoqoka. 	 و واقع شد در سبت دوم اولین که او از میان کشت زارها می‌گذشت و شاگردانش خوشه‌ها می‌چیدند و به کف مالیده می‌خوردند.


Qabolo de wotemo yadadalaka, "Nimasidodiahi de nimajaga, la o dunia ma arata gena upa niodesere. Sababu ngaroko ngone nanga arata idala, duma o arata magenano nanga oho ma sanangi asa pamakewa." 	 پس بدیشان گفت: «زنهار از طمع بپرهیزید زیرا اگرچه اموال کسی زیاد شود، حیات او از اموالش نیست.»


Duma wisimahawa, so wisulo de wotemo, "Noliho kasi, de nodedemo ani nyawaka o Jou Gikimoi Awi manara ilalamo waaka ngonaka." 	 اما عیسی وی را اجازت نداد بلکه بدو گفت: «به خانه نزدخویشان خود برو و ایشان را خبر ده از آنچه خداوند با تو کرده است و چگونه به تو رحم نموده است.»


Ma dongoho magena o paro o koresaraku iwuwu imehe-mehe, de ona itemo nagala iogoka, so manga edekati yaaka la aku isideli. So kagena de manga tapu yatide de imajobo iside yameta o Feniks, so yakahika o wange ma dumuka so ma dateno imasitepa-tepa. 	 و چون نسیم جنوبی وزیدن گرفت، گمان بردند که به مقصد خویش رسیدند. پس لنگر برداشتیم و از کناره کریت گذشتیم.


Kagena de Una womaoko de wotemo munaka, "Kangano manena o roriri kanena yahino ngona inikokalaki gena ona kiaka. Kanaga o nyawa moi lo pamakewa gena wotemo bilasu ngona nitooma." 	 پس عیسی چون راست شد و غیر از زن کسی را ندید، بدو گفت: «ای زن آن مدعیان تو کجا شدند؟ آیا هیچ‌کس برتو فتوا نداد؟»


Duma Una asa wotemo munaka, "Nakoso ngona gena nanako o kia naga o Gikimoi Awi ngongike o nyawaka, de lo nakoso ngona Ngohi noinakoka o ake togogolo Ngohi manena gena naguuna, ngona lo asa o ake nogolo kali Ngohino, kekiaka de o ake magena o nyawa aku o oho ma duhutu yamake." 	 عیسی در جواب او گفت: «اگر بخشش خدا را می‌دانستی و کیست که به تو می‌گوید آب به من بده، هرآینه تو از او خواهش می‌کردی و به تو آب زنده عطا می‌کرد.


Ato wobicara qabolo, de una magena gila-gila o nyawa manga simaka womaoko awi dangi watoti de womajobo woliho, de o ngeko ma soaka una o Gikimoi iwisigiliri. 	 در ساعت برخاسته، پیش ایشان آنچه بر آن خوابیده بودبرداشت و به خانه خود خدا را حمدکنان روانه شد.


O Yesus wodoto qabolo de Awi muri-muri yahino de imasano Unaka, "Baba, nakoso o nyawa yadadalaka nabicara gena, qadoohaso bilasu de to Ngona Ani ade-ade." 	 آنگاه شاگردانش آمده، به وی گفتند: «ازچه جهت با اینها به مثلها سخن می‌رانی؟»


So ngomi miuti o kota magegenaka, so mitagi de miamake o nyawa ipipiricaya de kagena onaka mimasidodogu ma deka o wange tumudingi. De lo o Gurumi Qatetebi onaka wasingangasuka, so wisingangasu o Pauluska la ma ngale upa wotagi o Yerusalemka. 	 پس شاگردی چند پیدا کرده، هفت روز در آنجاماندیم و ایشان به الهام روح به پولس گفتند که به اورشلیم نرود.


Ngohi togolo o Gikimoi nanga Baba de o Jou Yesus Kristus tanu inidogo nginika o laha ifoloi, la nia sininga yaaka so foloisi isanangi. 	 فیض و سلامتی از جانب خدای پدر وخداوند ما عیسی مسیح با شما باد؛


De nakoso o nyawa la kanaga Ai demo yoise de ipiricayawa Ngohi, ona magena asa Ngohi upa tasisala. Sababu Ngohi tahino kanena ma ngale upa o bi nyawa o duniaka tasisala so bilasu ona dede o Gikimoi imakitingaka, duma ma ngale ilalamo gena todupa o nyawa isalamati. 	 و اگر کسی کلام مرا شنید و ایمان نیاورد، من براو داوری نمی کنم زیرا که نیامده‌ام تا جهان راداوری کنم بلکه تا جهان را نجات‌بخشم.


De ma orasi o Roma ma kotaka mimasidiado, o Paulus gena o prajuritka manga sahe aku wisimaha una wotagi de o prajuritka wijajaga moi so ona igoge imakatahu moi. 	 و چون به روم رسیدیم، یوزباشی زندانیان را به‌سردار افواج خاصه سپرد. اما پولس را اجازت دادند که با یک سپاهی که محافظت او می‌کرد، در منزل خودبماند.


Sababu ma ngale o wange ma tumudingi gena kanaga isilelefo to Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O wange ma tumudingika de o Gikimoi womanara kawa duma Una womawoma." 	 ودر مقامی درباره روز هفتم گفت که «در روز هفتم خدا از جمیع اعمال خود آرامی گرفت.»


Una ngohi woisiningaka, ngohi gena Awi gilalo so tomahadoku. O orasi manena de isikahika, o bi nyawa ona yangodu asa itemo, ngohi manena o ngopeqeka moi o Gikimoi Awi laha woisicatu. 	 زیرا بر‌حقارت کنیز خود نظرافکند. زیرا هان از کنون تمامی طبقات مراخوشحال خواهند خواند،


Imamingihuka, de o tala de o tetoka igolo de itemo, "Hika nimitalake ngomiku. Ngomi mimangihuka ma ngale Una o pareta ma kursika womatatami gena upa ngomi womikelelo de lo o Duba ma Goho magena womidoosa, so upa sidago mia dorou wafanggali de womisisangisara ngomika. 	 و به کوهها و صخره‌ها می‌گویند که «بر ما بیفتید و ما رامخفی سازید از روی آن تخت‌نشین و از غضب بره؛زیرا روز عظیم غضب او رسیده است وکیست که می‌تواند ایستاد؟»


So nako ngini la o moi-moi maro komagena niaaka, de o cawaro magegena upa nitemo isupu ma sihino o Gikimoino, duma magegena asa isupu ma sihino o nyawa manga sininga qatotorouno de lo o tokano. 	 این حکمت از بالا نازل نمی شود، بلکه دنیوی و نفسانی و شیطانی است.


Kagena de Una wosango wotemo, "O bi nyawa o dunia manenaka imasipeqeka de lo imasiroka. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «ابنای این عالم نکاح می‌کنند و نکاح کرده می‌شوند.