Komagena so ngohi tosiade-ade maro o gilalo, sababu kanaga isusa nisihoda. Iqomaka ngini o moi-moi nia sininga ma rabaka sidago lo o moi-moi qangodu niaaaka gena nimasimaha la o nyafusu ma dorou niaaka, sidago lo niaaka de ma boloika. Komagena lo o orasi manena tanu ngini lo nimasimaha la o moi-moi itotiai gena niaaka, la ma ngale nia manara ma rabaka o kia niaaka maro o Gikimoi Awi nyawa masirete. 	 بطور انسان، به‌سبب ضعف جسم شما سخن می‌گویم، زیرا همچنان‌که اعضای خود را بندگی نجاست و گناه برای گناه سپردید، همچنین الان نیز اعضای خود را به بندگی عدالت برای قدوسیت بسپارید.


Ai dodiao nipipiricaya, ngini kanaga nimuruo naga asa niacawaro qaloha de lo nianako o loha moi-moi maro o kia la bilasu paaka de o dorou moi-moi maro o kia la upa paaka. So ngini bilasu o loha moi-moi niaaka de niasikelelo gena to ngini nia sininga qamuuqu o nyawaka so igogou ngini nicawaro. 	 کیست در میان شما که حکیم و عالم باشد؟ پس اعمال خود را از سیرت نیکو به تواضع حکمت ظاهر بسازد.


Ma wange moiku o Petrus wotagi o bi doku wakiloli de wahika wotulu o Gikimoi Awi nyawa o Lida ma dokuka. 	 اما پطرس در همه نواحی گشته، نزدمقدسین ساکن لده نیز فرود آمد.


Magena de Awi muri-muri ona imatekekasano moi de moika itemo, "Nagala kanaga o nyawa o ino sutu Una wigahoka, eko idodooha." 	 شاگردان به یکدیگر گفتند: «مگر کسی برای اوخوراکی آورده باشد!»


So kagena de ona imaginano unaka, de o Petrus wotemo, "Nominano ngomino!" 	 اما پطرس با یوحنا بر وی نیک نگریسته، گفت: «به ما بنگر.»


Ngaroko komagena, upa sidago ma ngale o bi toka inisigise nginika gena ngini ninali. Duma ifoloi qaloha ngini ninali ma ngale nia ronga kanaga yalefo o sorogaka." 	 ولی از این شادی مکنید که ارواح اطاعت شما می‌کنند بلکه بیشتر شاد باشیدکه نامهای شما در آسمان مرقوم است.»


So Una Awi nonongoruku wigegego itemo Unaka, "Ria, Ngona gena bilasu o Galileaka de nomajobo la nomimote. Notagi nokahika kali o Yudeaka, de kagena asa o nyawa yadalaka de to Ngona Ani nonako ihahairani naaka la aku yakelelo kali de ka Ngona nimote. 	 پس برادرانش بدو گفتند: «از اینجا روانه شده، به یهودیه برو تاشاگردانت نیز آن اعمالی را که تو می‌کنی ببینند،


Iqoqomaka to ngini nia ete de nia topora, ngaroko o ino manna gena o tona ibobeleuka yaoqoka, duma ona yangodu gena isoneka so o oho ka sidutu ikakali yamakewa. 	 پدران شما در بیابان من را خوردند ومردند.


So Una o lobi ma qokuka de Awi rarari qadodoto magena wotagi o duniaku wouti de wosiwewa la qangodu magena waredi. 	 و ابرنشین داس خود را بر زمین آورد و زمین درویده شد.


So o Petrus wotagi o deruku wopane kali, de manga soma magena o dududusa wosidirifaka. Manga soma gena iwedoka de o nao ilalago ma dala gena 153, de ngaroko komagena manga soma gena iracawa. 	 پس شمعون پطرس رفت و دام را برزمین کشید، پر از صد و پنجاه و سه ماهی بزرگ وبا وجودی که اینقدر بود، دام پاره نشد.


Kagena de o Yesus ami giaka wacoho so womisimomi de milohaka. Gila-gila miputuruka, so muna aku ona maleleani. 	 پس نزدیک شده، دست او را گرفته، برخیزانیدش که همان وقت تب از او زایل شد و به خدمت گذاری ایشان مشغول گشت.


Komagena so done ma orasi Ngohi todadi o Kolano to Ngohi Ai pareta ma rabaka, de ngini lo asa nikoro la nioqo de porarame dede Ngohi, de lo asa nimatamiye o bi pareta ma kursika ma ngale o Israelka manga soa yamogiowo de sinoto gena niapareta." 	 تا در ملکوت من از خوان من بخورید و بنوشید و بر کرسیها نشسته بردوازده سبط اسرائیل داوری کنید.»


O Musa una magena qabolo wangahoka o Israelka ma nyawa o Mesir ma tonano de o nonako ihahairani waaaka la o Gikimoi Awi kuasa wasikelelo o Mesir ma dokuka, de o Laut Merahka, komagena lo o taungu moruha o tona ibobeleuka. 	 او با معجزات و آیاتی که مدت چهل سال در زمین مصر و بحر قلزم و صحرا به ظهورمی آورد، ایشان را بیرون آورد.


O ili magena imatogu, so ato imatodoka so yanano cawali o Yesus womatengoka. So ma orasi done iuti o talaku de ona yaruwange asa imasipongoka, o nyawa moi lo yasingangasuwa maro o kia ona yakokeleloka. 	 و چون این آوازرسید عیسی را تنها یافتند و ایشان ساکت ماندندو از آنچه دیده بودند هیچ‌کس را در آن ایام خبرندادند.


Kanaga o nyawa ma binuka ngomi gena imisidoohawa, duma kanaga lo o nyawa ma binukali imiqehe qaloha. O orasi isigeto-geto ngomi gena maro he misone, duma igogou ngomi ka miohosi! Kanaga ngomi gena o nyawa imisangisara, duma kanaga lo igogou ngomi imitoomawa. 	 چون مجهول و اینک معروف؛ چون در حالت موت و اینک زنده هستیم؛ چون سیاست کرده شده، اما مقتول نی؛


De ngohi tosango totemo, 'Ya, Jou! So Ngona naguuna.' Kagena de o ili magenali itemo, 'Ngohi manena o Yesus o Nazaret ma nyawa, kiaka ngona noisasangisara gena.' 	 من جواب دادم: "خداوندا تو کیستی؟" او مرا گفت: "من آن عیسی ناصری هستم که تو بر وی جفامی کنی."


So ma ngale magegena o Farisika ma nyawa imatekebobicara itemo, "Ilaha! Nianano! O nyawa yadalaka o dunia ma bi ngoguno lo yangodu he Una iwimoteka. Ce!" 	 پس فریسیان به یکدیگر گفتند: «نمی بینید که هیچ نفع نمی برید؟ اینک تمام عالم از پی او رفته‌اند!»


O wange itiaika, nagala o cako mogiowo de sinoto, de ona imasidiado o doku moi o Samaria ma tonaka, ena gena isironga o Sikhar. O doku magena he yadumuka, de ona imasiwoma kekiaka o riho magenaka kanaga de o sumu moi. O Sikhar gena imakabati de o tona kekiaka iqoqomaka ona manga ete de manga topora o Yakub gena wihike awi ngopa o Yusufka. De kagena o riho magenaka kanaga o sumu moi isironga lo o Yakub awi sumu. Ma sababu to ona manga dodagi ikuru so o Yesus asa wimomoqoka, so Una womawoma de womatamiku kagena o Yakub awi sumu ma dateka. 	 و در آنجا چاه یعقوب بود. پس عیسی از سفر خسته شده، همچنین بر سر چاه نشسته بود و قریب به ساعت ششم بود.


Una wasango onaka wotemo, "Nimasitiari qaloha, upa sidago ngini inisihaga. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «زنهار کسی شما را گمراه نکند!


De ka cawali Awi dupa masirete de lo Awi laha wonasidihike ngoneka, so asa Una waaka nanga sininga itiai, gena ma dodagi o Yesus Kristus ma ngale nanga dorou ma ija gena Una wosone, so ngone nanga dorouno aku wonapalako. 	 و به فیض او مجان عادل شمرده می‌شوند به وساطت آن فدیه‌ای که در عیسی مسیح است.


Duma ma orasi yaadoka, de ngaroko Ngohi he totagi tahika Unaka magena Ngohi woisulo so tahino, duma, kodo, Ngohi gena moi lo nisanowa, 'Jou, Ngona gena kiaka notagi.' 	 «اما الان نزد فرستنده خود می‌روم و کسی ازشما از من نمی پرسد به کجا می‌روی.


Kanaga o malaikat moi ma nonoma awi trompet wawuwu, de imatodoka o muura o es de o uku imakacapu de o au iuhi de ikopola o duniaku. O dunia koloko ibati saangeka so o bi moi-moi iooho qangodu gena, o bati moi gena qaukuka, bai o bi gota, o dumule eko o ngangaru, de hitilahi o kia iooho o duniaka gena o regu moi qaukuka. Ma soohu o regu sinoto kasi. 	 و چون اولی بنواخت تگرگ و آتش با خون آمیخته شده، واقع گردید و به سوی زمین ریخته شد و ثلث درختان سوخته و هر گیاه سبز سوخته شد.


Ngini bilasu ka o soroga ma kaya asa niadiahi. Magena asa qakehowa de o lupu lo yaoqowa, de itotosi yaakuwa yaqehe, so nia kaya o sorogaka magena akuwa isisa. 	 بلکه گنجهابجهت خود در آسمان بیندوزید، جایی که بید وزنگ زیان نمی رساند و جایی که دزدان نقب نمی زنند و دزدی نمی کنند.


Ma dongoho o Gikimoi o dunia de o moi-moi wosidadi kusi, de ngaroko Una magena powikelelo waasi, duma o kia Una waaka de wosidadadika, gena aku ngone o nyawa pakelelo. De ma ngeko magegena ngone o nyawa powinako o Gikimoi de Awi kuasa ikokakali de lo Awi goko de Awi bane itotiai, so maro o nyawa gena wisowo. Ma ngale komagena, so upa sidago ngone o nyawa moi de potemo, "Kodo! Nako ngohi gena o Gikimoi towinako waasi." 	 زیرا که چیزهای نادیده او یعنی قوت سرمدی و الوهیتش از حین آفرینش عالم بوسیله کارهای او فهمیده و دیده می‌شود تا ایشان را عذری نباشد.


Ngini o Jou Yesus niwipipiricaya o Israelka ma nyawa o soa yamogiowo de sinoto manga ngopa de manga danoku, de nitagi so niodobiau o tona ma somoaka la kagena nigoge. Ngohi, Yakobus, o Gikimoi de o Jou Yesus Kristus isitatapu todadi Manga sosulo moi, mutuwade o surati manena talefo ngini ningoduka. Salamati pomakamake. 	 یعقوب که غلام خدا و عیسی مسیح خداوند است، به دوازده سبط که پراکنده هستند.خوش باشید.


Duma o Gikimoi gena ma ngeko idodooha kanaga wonasikelelo Awi dodara ngoneka, ena gena ngaroko ngone podupasi o dorou paaka, duma ma ngale ngone gena ma Kristus asa ka wosone. 	 لکن خدا محبت خود را در ما ثابت می‌کند از اینکه هنگامی که ماهنوز گناهکار بودیم، مسیح در راه ما مرد.


Kagena de Una lo wotemo o nyawa una magenaka, "Nomaoko, la notagi bato. Ngona gena noipiricaya Ngohi so ngona nilohaka." 	 و بدو گفت: «برخاسته برو که ایمانت تو را نجات داده است.»


So kagena de o Yusuf o baro qaaare woija so o Yesus Awi sone ma bake magena wosiguti o sangahadiku, la wosisangi de o baro qaaare magena. Qabolo de o sone ma bake magena wapoosu, kiaka o boosu magena yaaaka o teto ma rabaka. Qabolo de una o teto ilalamo moi walolo o boosu ma ngora magena wosiperesu. 	 پس کتانی خریده، آن را از صلیب به زیر آورد و به آن کتان کفن کرده، در قبری که ازسنگ تراشیده بود نهاد و سنگی بر سر قبرغلطانید.و مریم مجدلیه و مریم مادر یوشادیدند که کجا گذاشته شد.


Qaboloka, de yofufuma yamotoha ona magena lo imasidiado. Kagena ma duduka ona imatoore itemo, 'Jou! Jou! Tanu ma ngora napelenga la ngomi lo miwosa.' 	 بعد از آن، باکره های دیگر نیز آمده، گفتند: "خداوندا برای ماباز کن."


La o raki ma duhutu una magena wisidingo kali o nyawa wogogilalo moili. Duma yomomanara ona magena wingangapo kali wogogilalo una magena awi saheku, gila-gila witotadi de widodoa. 	 باز نوکری دیگرنزد ایشان روانه نمود. او را نیز سنگسار کرده، سراو را شکستند و بی‌حرمت کرده، برگردانیدندش.


Duma isusali nako potemo de o haku o nyawano, ngone pamodo poli upa sidago o nyawa yadadala yatoosa, sababu ona itemo o Yohanes una magena o nabi moi." 	 واگر گوییم از انسان بود، از مردم می‌ترسیم زیراهمه یحیی را نبی می‌دانند.»


Komagena lo ma Kristus Una wodupa wosone ma ngale ngone nanga dorou, so o Gikimoi gena he wonasisala kawa, maro iqoqoma o haiwani lo yatola ma ngale Una gena he wasisala kawa. De upa ka to ngone nanga dorou, duma o bi nyawa yangodu manga dorou lo aku he wasisala kawa. 	 واوست کفاره بجهت گناهان ما و نه گناهان ما فقطبلکه بجهت تمام جهان نیز.


So ngini moi-moi bilasu nia oho ma rabaka gena maro iqomaka, ma orasi o Gikimoi winiaso so ma Kristus niwipiricayaka, so kagena nigoge de upa he niatagali. 	 هرکس در هر حالتی که خوانده شده باشد، در همان بماند.


Komagena so ngohi tinisingangasu nginika, nakoso ka o Gikimoi Awi Gurumi kanaga o nyawa wangaho, de idadiwa o nyawa ona magena yotemo, "O Yesus wikutuku." De komagena lo nakoso o Gurumi Qatetebi gena o nyawa wangahowa, de idadiwa ona magena yotemo, "O Yesus Una magena ma Jou." 	 پس شما را خبر می‌دهم که هرکه متکلم به روح خدا باشد، عیسی را اناتیمانمی گوید و احدی جزیه روح‌القدس عیسی راخداوند نمی تواند گفت.


Komagena so Awi muri-muri yohairani de yotemo, "Wewe! O nyawa Una manena paramoi bai! O bi moi-moi qangodu sidago lo o paro de o moku-moku lo ka wisigise." 	 اما آن اشخاص تعجب نموده، گفتند: «این چگونه مردی است که بادها و دریا نیزاو را اطاعت می‌کنند!»


So qaloha la kanaga ngini nipiricaya igogou o Gikimoi womatetengoka, duma maro o bi toka lo kanaga asa yopiricayaka sidago lo qamodo de qatirine. 	 تو ایمان داری که خدا واحداست؟ نیکو می‌کنی! شیاطین نیز ایمان دارند و می لرزند!


So ngaroko o bi bobita iqoqomaka kiaka itemo o nyawa bilasu yasifanggali de o dorou gena kanaga de ma kuasa, duma o jaji qamomuane magena lo kanaga de ma kuasa foloisi ilamo so nanga sininga idadi itiai o Gikimoi Awi simaka. 	 زیراهرگاه خدمت قصاص با جلال باشد، چند مرتبه زیادتر خدمت عدالت در جلال خواهد افزود.


Komagena sidago ona yaakuwa yopiricaya Una magena igogou o Salamati ma Kolano, sababu o Yesaya wosilefo wotemo kali, 	 و از آنجهت نتوانستندایمان آورد، زیرا که اشعیا نیز گفت:


"Baba, Ngohi togolo upa ma ngale ka ona Ai muri-muri bato, duma togolo ma ngale nagoona la o orasi ma simaka de Ai muri-muri ma ngale Ngohi yasihabari onaka, de ona yoise so aku Ngohi ipipiricaya. 	 «و نه برای اینها فقط سوال می‌کنم، بلکه برای آنها نیز که به وسیله کلام ایشان به من ایمان خواهند‌آورد.


Komagena so o naga magena o haiwani moika isikuasaka, so asa o naga magena ona yasuba de lo o haiwani magena yasuba kali de itemo, "He! O kuasa moi lo ihiwa imatero maro o haiwani magena ma kuasa. O nyawa nagoona lo yaakuwa yokudoti ma ngale yalawangi o haiwani magena." 	 و آن اژدها را که قدرت به وحش داده بود، پرستش کردند و وحش را سجده کرده، گفتند که «کیست مثل وحش وکیست که با وی می‌تواند جنگ کند؟»


So Una wotemo, "Nakoso Ngohi tobicara isala, de hika nosingangasu o bi nyawa ona manenaka Ai sala gena o kia. Duma nakoso tobicara itiai, de qadoohaso Ngohi noisidopoka." 	 عیسی بدو جواب داد: «اگر بد گفتم، به بدی شهادت ده؛ و اگرخوب، برای چه مرا می‌زنی؟»


Una gena foloi wolamo kali, sababu Una masirete o bi gogobu asa waparetali, maro o rohe so ma sahe gena o rohe yapoparetali. Una gena kanaga ma nonomaka o Gikimoi ma Ngopa womatetengo so o sone ma rabano wisiohoka. La o moi-moi qangodu lo kagena ma dongirabaka ka cawali Una foloisi wolamo. 	 و او بدن یعنی کلیسا راسر است، زیرا که او ابتدا است و نخست زاده ازمردگان تا در همه‌چیز او مقدم شود.


So ngohi tinidedemo nginika, maro o Gikimoi Awi Gurumi winidoto de winisiminiko nginika gena, bilasu ngini niaaka nikaeli. Nako niaaka komagena, de nia sininga ma rabaka o dorou ma dupa moi lo he niaaka kawa. 	 اما می‌گویم به روح رفتار کنید پس شهوات جسم را به‌جا نخواهید آورد.


O nyawa moi to ona manga sidongirabano womatai-tai so o bunga moi koloko o kaka waqehe, so o anggur qakokiopiku watonoka, de o gota ma ideka wosisuruka, de watubo la ma ngale o Yesus wapipi. 	 در ساعت یکی از آن میان دویده، اسفنجی را گرفت و آن را پر ازسرکه کرده، بر سر نی گذارد و نزد او داشت تابنوشد.


Kagena asa Awi muri-muri magena itemo Unaka, "Jou, nakoso igogou wikiolo, de sutusi una asa womamalo de womomi kali." 	 شاگردان اوگفتند: «ای آقا اگر خوابیده است، شفا خواهدیافت.»


Sababu Ngohi masirete asa o demo ma buturu de lo o cawaro gena tinihike itiai nginika, sidago nia saturu moi lo yaakuwa o kia naga nitetemo gena yasango eko isiholu. 	 زیرا که من به شما زبانی وحکمتی خواهم داد که همه دشمنان شما با آن مقاومت و مباحثه نتوانند نمود.


sidago lo ona yangodu gena asa imangaku moi de moika itemo, "Igogou, o Yesus Kristus Una magena nanga Jou," so komagena ona yangodu iwisihoromati o Baba Gikimoika. 	 و هر زبانی اقرار کندکه عیسی مسیح، خداوند است برای تمجیدخدای پدر.


De o dodiao ipipiricaya o Tesalonikaka yohawateri ma ngale o Paulus de o Silas asa yatooma, so o putu magena qabolo yariwo so o Paulus de o Silas aku itagi iloqa o Berea ma kotaka. So ona imasidiado o Bereaka, de kagena o Paulus de o Silas itagi so iwosa manga puji ma tahuka. 	 اما برادران بی‌درنگ در شب پولس وسیلاس را به سوی بیریه روانه کردند و ایشان بدانجا رسیده، به کنیسه یهود درآمدند.


Sababu magena o Gikimoi wodupa la ma ngale o loha niaaakaka, so o nyawa o Gikimoi winanakowa de wihoholu, ona magena o bicara ma dorou he nigaka kawa. 	 زیرا که همین است اراده خدا که به نیکوکاری خود، جهالت مردمان بی‌فهم را ساکت نمایید،


Ma orasi o Musa awi umuru he o taungu moruhaka, de o wange moiku awi sininga ma dupa awi rabano ibao so wotagi awi nyawa o Israelka, watailako idodooha to ona manga oho. 	 چون چهل سال ازعمر وی سپری گشت، به‌خاطرش رسید که ازبرادران خود، خاندان اسرائیل تفقد نماید.


Nakoso ngini la nimatekekangamo de nimatekekudubu gena, sababu ngini ningodu ngaroko nianako nia nyafusu ma dorou gena moi-moi itiaiwa, duma ngini magena nia sininga ma rabano o nyafusu ma dorou he nisigaro. 	 از کجا در میان شما جنگها و از کجا نزاعهاپدید می‌آید؟ آیا نه از لذت های شما که دراعضای شما جنگ می‌کند؟


Ena gena, nakoso ma ngale ngini o sala niaaka so nisangisara de magena kanaga niamoku, de ngini magena o Gikimoi winisigiliriwa. Duma nakoso ma ngale o loha niaaka so nisangisara de magena bilasu niamoku gena, o Gikimoi igogou wosanangika. 	 زیرا چه فخر دارد هنگامی که گناهکار بوده، تازیانه خورید و متحمل آن شوید. لکن اگرنیکوکار بوده، زحمت کشید و صبر کنید، این نزدخدا ثواب است.


Ma ngale o Musa awi piricaya so ma orasi wilamoka, de una woholu iwisieto o Mesirka manga Kolano awi danoka. 	 به ایمان چون موسی بزرگ شد، ابا نمود ازاینکه پسر دختر فرعون خوانده شود،


Duma igogou ngomi mianakowa o kia idadi unaka sidago aku womasigeleloka, de ma nyawa kekiaka una awi lako wosilohaka, magena ngomi lo miwinakowa. Duma una wilamoka, so ngini gena bilasu una ka niwisano so una masirete asa winisingangasu nginika de ma dodagi gena idodooha sidago lo awi lako ipelenga de womasigeleloka." 	 لیکن الحال چطور می‌بیند، نمی دانیم ونمی دانیم که چشمان او را باز نموده. او بالغ است از وی سوال کنید تا او احوال خود را بیان کند.»


Ma moiku, o Gurumi Qatetebi magena wotemo unaka komanena, "Ngona nosone waasi, de asa nowikelelo o Salamati ma Kolano gena o Jou Gikimoi wasijajajika." 	 و از روح‌القدس بدو وحی رسیده بود که، تا مسیح خداوند را نبینی موت را نخواهی دید.


O bobita magena gena ma nonomaka de asa foloisi ilamo. 	 این است حکم اول و اعظم.


Duma Una womarihika bato. La ma Imam Wilalamo wisano kali Unaka, "De o Gikimoi woooho Awi ronga, nosingangasu ngomino! Igogou, Ngona o Salamati ma Kolano de o Gikimoi ma Ngopa?" 	 اما عیسی خاموش ماند! تا آنکه رئیس کهنه روی به وی کرده، گفت: «تو را به خدای حی قسم می‌دهم مارا بگوی که تو مسیح پس خدا هستی یا نه؟»


Ngohi asa o Tikhikus towisulo wahika nginika, la ai habari ma ngale ngohi de lo ai manara gena qangodu winisingangasu kasi nginika. Una gena nanga dodiao wopipiricaya de womomanara moi so ngohi towidodara ifoloi. 	 اما تا شما هم از احوال من و از آنچه می‌کنم مطلع شوید، تیخیکس که برادر عزیز و خادم امین در خداوند است، شما را از هرچیز خواهدآگاهانید،


La o wange itotiai, de o doku ma sigilolino magegena qapuputuku ma deka o orasi saange. 	 و چون ساعت ششم رسید تا ساعت نهم تاریکی تمام زمین را فرو گرفت.


so ona magena asa inigubare, ma ngale Ani qohu lo o tetoku upa yadahe.' " 	 و تو را به‌دستهای خود بردارند، مبادا پایت به سنگی خورد.»


Qadoohaso ngini ka baju de nia sininga ihawateri. Niakelelo o dumule de ma leruka. Maena imanarawa de lo o baju iakawa. 	 و برای لباس چرا می اندیشید؟ در سوسنهای چمن تامل کنید، چگونه نمو می‌کنند! نه محنت می‌کشند و نه می‌ریسند!


De o wange muruo naga kagena wogoge qabolo, de o Paulus womajobo kali wotagi wotulu-tulu o Galatia ma daera de o Frigia ma daera ma sigilolika, de kagena o bi nyawa ipipiricaya manga piricaya wosiputuru. 	 و مدتی در آنجا مانده، باز به سفر توجه نمود و در ملک غلاطیه و فریجیه جابجا می‌گشت و همه شاگردان را استوار می‌نمود.


Una Awi Ngopa magena o Gikimoi Awi nita, ena gena Una o Gikimoi Awi mulia wosikelelo, de ma ngale Una gena de o Gikimoi ka imaketero. Una magegena de Awi demo ikokuasa so kanaga o bi moi-moi o kia naga gena qangodu wapaliharaka. Una o bi nyawa o duniaka manga dorou ma rabano wasisupu qaboloka, de asa Una witide o sorogaye so kadaku womatamiye o Gikimoi Wokokuasa Awi girinaka la Awi horomati wamake. 	 که فروغ جلالش و خاتم جوهرش بوده و به کلمه قوت خود حامل همه موجودات بوده، چون طهارت گناهان را به اتمام رسانید، به‌دست راست کبریا در اعلی علیین بنشست،


Ai baba ma Kolano Agripa, ngohi totagi nagala o wange itotiai so tahika o ngeko ma soaka, de o nita moi ma siwa foloisi iqoku de o wange o dipaku idisiwa so idahe ngohiku de o nyawa imomote gena misigilolino. 	 در راه، ای پادشاه، در وقت ظهر نوری را از آسمان دیدم، درخشنده تر از خورشید که در دور من و رفقایم تابید.


So o orasi magenaka, de kanaga ma Imam Wilalamo o Yesus witailako so wisano wotemo, "Ani muri-muri gena nagoona de Ani dodoto nadodotoka gena o kia." 	 پس رئیس کهنه از عیسی درباره شاگردان و تعلیم او پرسید.


Duma o orasi manenaka de ma Kristus womasidiadoka wodadi o jaji qamomuane ma Imam Wilalamo la kanaga womanara o bi moi-moi kiaka qaloloha. Una wowosa o Suba ma Dadaru o sorogaka, kiaka foloisi qaloha de foloi qatebi de o Suba ma Dadaru iqoqoma o Musa wosigogokoka. Sababu o suba ma dadaru ma Kristus wowowosaka gena o nyawa yaakawa, ena gena o dunia manena nowa. 	 لیکن مسیح چون ظاهر شد تا رئیس کهنه نعمتهای آینده باشد، به خیمه بزرگتر و کاملتر وناساخته شده به‌دست یعنی که از این خلقت نیست،


Wosipilikuka, de o ake waqehe de woguse o bokolku de womaaka maro o gogilalo moi, so Una Awi muri-muri manga qohu watiodo de Awi handok lo wosieseka. 	 پس آب در لگن ریخته، شروع کرد به شستن پایهای شاگردان وخشکانیدن آنها با دستمالی که بر کمر داشت.


Duma bilasu Ngohi Ai sone ma ngeko gena tamote la o bi nyawa o duniaka, ona asa yanako igogou Ngohi Ai Baba towidodara so taaka imatero maro o kia bato Una woisulo Ngohika. Komagena so hino la potagi." 	 لیکن تاجهان بداند که پدر را محبت می‌نمایم، چنانکه پدر به من حکم کرد همانطور می‌کنم. برخیزید ازاینجا برویم.


La ngini bilasu nianako, ngini nia suba ma tahu manena done o Gikimoi asa wodongosa. Igogou Ngohi totemo, ngini done asa Ngohi nikelelo kawa, sidago ma orasi yaadoka de ngini nitemo, 'Una wahino de o Jou Awi ronga, so tanu o Gikimoi Awi laha wisidumu Una magenaka.' " 	 اینک خانه شمابرای شما خراب گذاشته می‌شود و به شمامی گویم که مرا دیگر نخواهید دید تا وقتی آیدکه گویید مبارک است او که به نام خداوندمی آید.»


Niososininga, ma orasi ipapasaka de o nita o Jouno ngini niamakeka, de o sangisara de lo o susa lo gena he idala niamake, duma magena ka niamoku de ma Kristuska nipiricaya qaputuru. 	 ولیکن ایام سلف را به یاد آورید که بعد ازآنکه منور گردیدید، متحمل مجاهده‌ای عظیم ازدردها شدید،


So o kia naga ngini bilasu niodupa niamote, ena gena: o Gikimoi Awi pareta ma rabaka nigoge de lo o moi-moi o kia itotiai gena niaaaka. Nakoso magena iqoma niamote, de o bi moi-moi nia kurangi qangodu asa Una winihike nginika. 	 لیکن اول ملکوت خدا و عدالت او را بطلبید که این همه برای شما مزید خواهد شد.پس در اندیشه فردا مباشید زیرا فردا اندیشه خود را خواهد کرد. بدی امروز برای امروز کافی است.


La ma ngale ngona asa aku nanako itiai o bi moi-moi qangodu, inidodoto ngonaka gena, igogou de itero. 	 تا صحت آن کلامی که در آن تعلیم یافته‌ای دریابی.


Ilaha! Totemo, ngaroko, idodooha ngini o Galatia ma nyawa, o Yesus Kristus o sangahadika wodupa wosone gena tinidoto qaboloka, duma nia sininga ma rabaka asa itiai waasi so ka isalasi. Cedeke! Nagala kanaga o nyawa gena to ngini nia siningaka igogou isigamamuka. 	 ای غلاطیان بی‌فهم، کیست که شما راافسون کرد تا راستی را اطاعت نکنید که پیش چشمان شما عیسی مسیح مصلوب شده مبین گردید؟


Komagena so o nyawa nagoona la kanaga manga gogoho ma dodagi itotiaiwa o Jou Awi roti yooqo eko Awi anggur youdo, de igogou ona magegena de manga salaka, sababu o Jou Awi rohe de Awi au gena ona yosidoohawa. 	 پس هرکه بطور ناشایسته نان را بخورد وپیاله خداوند را بنوشد، مجرم بدن و خون خداوند خواهد بود.


Ma orasi o Barnabas de o Saulus o roriwo o pipi magena yatota qabolo o gogobu manga roriri o Yerusalemka, de ona iwiaso o Yohanes, iwisironga lo o Markus, so iliho imakangaho o Antiokhiaka. 	 و برنابا و سولس چون آن خدمت را به انجام رسانیدند، از اورشلیم مراجعت کردند و یوحنای ملقب به مرقس را همراه خود بردند.


Duma o toka magena itemo onaka, "Ngohi o Yesus ka towinako de o Paulus lo ka towinako, duma ngini manena nagoona sidago ngini niaaka komanena. Ngohi toholu tosupu." 	 اما روح خبیث در جواب ایشان گفت: «عیسی رامی شناسم و پولس را می‌دانم. لیکن شماکیستید؟»


So ma ngale ilangika gena o kia naga moi lo upa o wange manena de nisihawateri. O wange manena maena ma susa masirete gena yaadoka, so upa sidago o kia naga ilangi ma susa niosininga gena he niodogoli." 	 پس در اندیشه فردا مباشید زیرا فردا اندیشه خود را خواهد کرد. بدی امروز برای امروز کافی است.


Jou! O nyawa yangodu ka nisihoromati, o nyawa yangodu bilasu nisigiliri, ka ka Nonga nomatengo bato gena Ani sininga qatebi. Ngona o nyawa yangoduka nasikelelo to Ngona Ani manara itetero, de o dunia ma bi nyawa ngodu done hino Ani simaka isuba." 	 کیست که از تو نترسد، خداوندا و کیست که نام تو را تمجید ننماید؟ زیرا که تو تنها قدوس هستی و جمیع امت‌ها آمده، در حضور توپرستش خواهند کرد، زیرا که احکام تو ظاهرگردیده است.


Ma orasi o muura, de o nguuhi, de lo o paro qasosihilo asa o tahu magena yadahe, de maena ka iruba de ibiau qangoduka." 	 و باران باریده، سیلابها جاری شد و بادهاوزیده، بدان خانه زور آورد و خراب گردید وخرابی آن عظیم بود.»


Ngini tinisingangasu igogou, o ngopeqeka ami manara manena lo done asa ka yapetoka maro o sosininga moi munaka, kekiaka bato o Gikimoi Awi habari qaloloha asa isihabari o dunia manena ma rabaka." 	 هرآینه به شما می‌گویم در هر جایی از تمام عالم که به این انجیل موعظه شود، آنچه این زن کرد نیز بجهت یادگاری وی مذکور خواهد شد.»


Sababu o kia waooqo magena to una awi siningaku iwosawa, duma iwosa awi pokoku, so ma duuru de wosihoho so isupu kali." (De o Yesus Awi demo manena Una wasingangasu, so o ino qangodu gena aku ngone paoqo.) 	 زیرا که داخل دلش نمی شود بلکه به شکم می‌رود و خارج می‌شود به مزبله‌ای که این همه خوراک را پاک می‌کند.»


Qabolo de una gila-gila womomi, so o ngopa Una magena de ma awa wasigiliho o Israel ma nyawa manga dokuka, maro o kia o malaikat magena widedemo unaka. 	 اما چون شنید که ارکلاوس به‌جای پدر خود هیرودیس بر یهودیه پادشاهی می‌کند، از رفتن بدان سمت ترسید و در خواب وحی یافته، به نواحی جلیل برگشت.و آمده در بلده‌ای مسمی به ناصره ساکن شد، تا آنچه به زبان انبیا گفته شده بود تمام شود که «به ناصری خوانده خواهد شد.»


Nakoso igogou Una o Israel ma Kolano de lo o Salamati ma Kolano, qaloha ilaku de o orasi manena Una o sangahadiku wouti la ngomi miwingaku de miwipiricaya ka cawali Una!" De o nyawa yasinoto yasisasangahadi ona lo imasimote Una wisimaqe. 	 مسیح، پادشاه اسرائیل، الان از صلیب نزول کند تا ببینیم و ایمان آوریم.» و آنانی که با وی مصلوب شدند او را دشنام می‌دادند.


De lo una magena idadiwa wopopareta nakoso o Jou Yesus iwipiricaya iteka waasi, sababu nako komagena done una asa womacaralamo ifoloi de wotemo qangodu ka wanako, de ma duuru o Gikimoi asa wisisala. Magena imatero de o Iblis lo iqomaka asa womacaralamo so o Gikimoi iwisisala. 	 و نه جدیدالایمان که مبادا غرور کرده، به حکم ابلیس بیفتد.


De imatodoka o orasi magena qabolo awi uru ipelenga de aku una wobicara kali, de asa o Gikimoi Awi ronga wosilamo. 	 در ساعت، دهان و زبان او باز گشته، به حمدخدا متکلم شد.


De una wotemo kali, "Upa nimodo, Maria, sababu ngona manenaka asa o Gikimoi Awi laha wonisicatu. 	 فرشته بدو گفت: «ای مریم ترسان مباش زیرا که نزد خدا نعمت یافته‌ای.


Maro o nguusu gena yarapu de lo yatupu o ukuka, komagena lo imadadi ma orasi o dunia ma dodoguka. 	 پس همچنان‌که کرکاسها را جمع کرده، در آتش می‌سوزانند، همانطور در عاقبت این عالم خواهد شد،


Duma o kia naga done asa idadi ma orasi Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahino kali, imatero maro o kia naga idadadi iqomaka ma nabi Nuh awi orasika. 	 و چنانکه در ایام نوح واقع شد، همانطوردر زمان پسر انسان نیز خواهد بود،


Sababu ona magegena kanaga ngohi isiwoma so ai sininga idadi isanangika, imatero iqomaka de ona ngini lo inisiwoma so nia sininga isanangika. Komagena so ngohi ngini tinigolo la o nyawa maro ona magenena niahoromati bai! 	 چونکه روح من و شما را تازه کردند. پس چنین اشخاص را بشناسید.


O Gikimoi Una masirete ngone inangodu wonasitatapu la ngone de ma Kristus pomarimoika de lo podadi maro to Una Awi nyawa masirete. 	 اما او که ما را با شما در مسیح استوارمی گرداند و ما را مسح نموده است، خداست.


O imamka ma bi sahe de o bi guru agama yoise Awi demo magena, so o ngeko isisari la Una witago de witooma. Ona magena wimodo Unaka sababu o nyawa yadadala foloi yodupa to Una Awi dodoto yoise. 	 چون روسای کهنه و کاتبان این را بشنیدند، در صدد آن شدند که او را چطور هلاک سازندزیرا که از وی ترسیدند چون که همه مردم ازتعلیم وی متحیر می‌بودند.


O Yesus wotemo, "Ani sasango gena itiai. Naaka komagena, la ngona asa o oho ka sidutu ikakali namake." 	 گفت: «نیکو جواب گفتی. چنین بکن که خواهی زیست.»


Sababu ngomi asa miasiholu gena mia buturu ma sihino o Gikimoino, so maro o nyawa o Gikimoi wipipiricayawa manga buturu gena hiwa. Ngomi kanaga de o Gikimoi Awi buturu la to ona manga siholu gena miasisa, maro o bi prajurit la kanaga manga lawangi yafafati gena yaruba kasi. 	 زیرا اسلحه جنگ ما جسمانی نیست بلکه نزد خدا قادر است برای انهدام قلعه‌ها،


O ngopa ami umuru o taungu mogiowo de sinoto magena gila-gila momomi de motagi. Yangodu mikelelo momomi de motagi gena ka yohairani icarawa. 	 در ساعت دختر برخاسته، خرامید زیرا که دوازده ساله بود. ایشان بینهایت متعجب شدند.پس ایشان را به تاکید بسیار فرمود: «کسی از این امر مطلع نشود.» و گفت تا خوراکی بدو دهند.


So ma orasi o Saulus iwimakeka, de una o Saulus iwingaho o Antiokhiaka. So kagena ma deka o taungu moi yogoge de o gogobu imatolomuno so o nyawa yadadala yadotoka. De o orasi magena kagena o Antiokhia ma kotaka ma nonomaka o bi nyawa ipipiricaya yasironga o Kristenka ma nyawa. 	 و ایشان سالی تمام درکلیسا جمع می‌شدند و خلقی بسیار را تعلیم می‌دادند و شاگردان نخست در انطاکیه به مسیحی مسمی شدند.


Nimasosininga. O orasi manenaka ngohi tomasidailako la ma para ma saangeka tahika ngini tinikurumi, de igogou ngohi asa o gaji moi lo upa togolo nginika. O kia naga ngohi tasasari gena, upa nitemo nia arata, duma ma ngale ngini tinisari la asa ngohi niqehe qaloha kali. Sababu o ngopa-ngopa yasowo bilasu o arata yadiahi ma ngale o dodihimoka, duma cawali o dodihimo bilasu o arata yadiahi ma ngale o ngopa-ngopaka. 	 اینک مرتبه سوم مهیا هستم که نزد شمابیایم و بر شما بار نخواهم نهاد از آنرو که نه مال شما بلکه خود شما را طالبم، زیرا که نمی بایدفرزندان برای والدین ذخیره کنند، بلکه والدین برای فرزندان.


So kagena de o Sone de lo o Sone ma Riho magena ma buturu asa ihiwaka, maro o uku ma talaga ma rabaku yatupuka. Nako o nyawa la o talaga magenaku yaumo, de ona magena yosone ma sinotoka. 	 و موت و عالم اموات به دریاچه آتش انداخته شد. این است موت ثانی، یعنی دریاچه آتش.و هر‌که در دفتر حیات مکتوب یافت نشد، به دریاچه آتش افکنده گردید.


O Gikimoi Awi demo komagena, so ngini bilasu nisihoda nakoso o nyawa la kanaga o Gikimoi wipiricayaka imatero maro o Abraham awi piricaya, ona magena igogou o Abraham awi ngopa de awi danoku. 	 پس آگاهید که اهل ایمان فرزندان ابراهیم هستند.


Ilangino, o Sabat ma wangeka, de o imamka ma bi sahe de lo o bi Farisika ma nyawa yotagi imakangaho o Pilatuska, 	 و در فردای آن روز که بعد از روز تهیه بودروسای کهنه و فریسیان نزد پیلاطس جمع شده،


De lo asa toise o pareta ma kursino o ili ilalamo moi itemo, "He! O Gikimoi Awi goge o orasi manena asa kanaga o nyawa manga sidongirabaka. Komagena so o nyawa ona magena asa yodadi to Una Awi nyawa de Una masirete lo asa wogoge dede ona, imatero maro to ona manga Gikimoi masirete. 	 و آوازی بلنداز آسمان شنیدم که می‌گفت: «اینک خیمه خدا باآدمیان است و با ایشان ساکن خواهد بود و ایشان قوم های او خواهند بود و خود خدا با ایشان خدای ایشان خواهد بود.


Igogou o muri ona gena idadiwa itemo, 'Nako ngohi de ai guru, ngohi foloi tolamo.' Komagena lo o nyawa la idadi ileleleani, igogou ona idadiwa itemo, 'Nako ngohi de ai tuangi woipopareta, ngohi foloi tolamo.' Idadiwa yotemo komagena. 	 شاگرد از معلم خود افضل نیست و نه غلام از آقایش برتر.


Upa nitemo ngomi kanaga mia giliri masirete misimane kali. Duma ngohi ai ngale o kia naga igogou ma ngale ngomi, magena nginika tinisingangasu la ngini aku mia giliri nisimane itiai o nyawaka, nakoso ona kanaga nginika manga giliri masirete isimane de ngomi imiholu. Ona manga giliri magena, igogou de manga sininga itotiai la o Gikimoi iwisisanangi hiwa bai! Duma manga manara ka cawali yasisanangi o nyawaka. 	 زیرا بار دیگر برای خود به شما سفارش نمی کنیم، بلکه سبب افتخار درباره خود به شمامی دهیم تا شما را جوابی باشد برای آنانی که درظاهر نه در دل فخر می‌کنند.


So nagala o nyawa kanaga itemo, "Idodooha nako o Yahudika ma nyawa gena o Gikimoi nagala waholuka." De ngohi asa tosango, komagenawa. Sababu ngohi masirete lo nako ai sihino gena o Israelka ma nyawa moi, o Abraham awi ngopa de awi dano moi, de lo ai aheli o Benyaminno. Duma ngohi manena o Gikimoi woiholu kawa bai! 	 پس می‌گویم آیا خدا قوم خود را ردکرد؟ حاشا! زیرا که من نیز اسرائیلی ازاولاد ابراهیم از سبط بنیامین هستم.


Kapuruo de ngomi minimake, ma orasi Ngona maro o nyawa yotatagino, de minibubusu so Ngona nomasidodogu mia tahuka. Kapuruoli de ngomi minimake, ma orasi Ngona Ani baju ihiwa, so o baju minihike. 	 یا کی تو را غریب یافتیم تا تو را جادهیم یا عریان تا بپوشانیم،


Komagena ma kolano awi kadato ma bi prajurit de lo o bi nyawa ma binuka o kota ma raba moi ona kanena lo yangodu yanako, sababu ma Kristus towileleani so ngohi isingosa o bui ma rabaka. 	 بحدی که زنجیرهای من آشکارا شددر مسیح در تمام فوج خاص و به همه دیگران.


Kanaga o nyawa moi una o bi moi-moi o tabagano waaaka de awi ronga o Aleksander, una magena ma para ma dala woiaka o dorou ngohika, so o Jou done asa una wisisangisara ma ngale o dorou woiaka ngohika. 	 اسکندر مسکر با من بسیاربدیها کرد. خداوند او را بحسب افعالش جزاخواهد داد.


So nakoso o nyawa la o Gikimoi widodara, so manga moi-moi yaaaka gena igogou qaloha de manga dorou moi lo ihiwa nanga Baba Gikimoi Awi simaka. So ona magegena bilasu yaaka maro komanena: Nakoso ibabalo eko o ngopa imagogoosi la kanaga ona o susa yamake, done asa ona magena yariwo. De ona lo asa imajaga, ma ngale o nyawa o Gikimoi wihoholu gena manga dorou moi lo akuwa he yososininga, upa sidago magena lo ona yaaka. 	 پرستش صاف وبی عیب نزد خدا و پدر این است که یتیمان وبیوه‌زنان را در مصیبت ایشان تفقد کنند و خود رااز آلایش دنیا نگاه دارند.


So ona o keledai magena yaaho Unaka, de manga juba yahoi so isinaho o keledai ma duduku. Kagena de Una wisidola so womatamiye ma qokuka. 	 پس او را به نزد عیسی آوردند و رخت خود را بر کره افکنده، عیسی را سوار کردند.


Komagena waaka sidago idadi de isiganapu o kia maro iqomaka o Gikimoi Awi demo o nabi moi wosilefo qaboloka, ena gena, "Ngohi ona tadoto tapake o ade-ade. Ma dongoho o dunia isidadi kusi de o dodoto, kiaka isimamane waasi, gena Ngohi asa tosingangasu onaka." 	 تا تمام گردد کلامی که به زبان نبی گفته شد: «دهان خودرا به مثلها باز می‌کنم و به چیزهای مخفی شده ازبنای عالم تنطق خواهم کرد.»


Igogou una asa wosanangi, nakoso ma tuangi awi dodagino woliho de wimake una awi manara gena ka waakasi. 	 خوشابحال آن غلامی که چون آقایش آید، او را در چنین کار مشغول یابد.


So ngaroko o nyawa magena iliho manga tahu moi-moika, duma o Yesus asa wotagi o Zaitun ma Talaka womasidodogu. 	 اما عیسی به کوه زیتون رفت.


De o Paulus wobicara o Felikska idodooha o Gikimoi asa waaka so o nyawa nanga sininga itotiai, de idodooha ma ngale nanga sininga masirete papareta qaputuru, de lo ma ngale o orasi ma simaka o Gikimoi o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo asa wafanggali itotiai. O Feliks woise komagena, de una wimodo poli so una o Pauluska wotemo, "Boloka! So ngona aku notagi duma o orasi ma moi done toniaso kali." 	 وچون او درباره عدالت و پرهیزکاری وداوری آینده خطاب می‌کرد، فیلکس ترسان گشته، جواب داد که «الحال برو چون فرصت کنم تو راباز خواهم خواند.»


de isiija o boso iaaaka manga tona moi. Magena idadi yamote o Jou Gikimoi Awi bobita ngohika." 	 و آنها را بجهت مزرعه کوزه‌گر دادند، چنانکه خداوند به من گفت.»


O bi nyawa nogena yakokahino la wikelelo de ona manga sahe yagiwi de wisimaqe 	 و راهگذاران سرهای خود را جنبانیده، کفر گویان


Sababu ngona ani roka gena nomatagali he ma motoha qabolo, de o orasi manena naga ngona de yanau moi nimasikokogoge gena ani roka wisowo. So, Awa, ngona notemo ani roka ihiwa gena itiai de itero." 	 زیرا که پنج شوهر داشتی وآنکه الان داری شوهر تو نیست! این سخن راراست گفتی!»


Ma bobai o Yusuf una magena o gohiduuru moi awi sigogise qaloha o Jou Awi bobitaka de wacoho itiai. Komagena so awi sininga ma edekati gena wosipongoka, de wositatapu bilasu ma bobai womiholu de upa womikawi gena o nyawa moi lo upa yanako, ma ngale muna upa womisimaqe o kawasa manga simaka. 	 و شوهرش یوسف چونکه مرد صالح بود ونخواست او را عبرت نماید، پس اراده نمود او رابه پنهانی رها کند.


De lo ngini gena nako o gilalo, hika nia tuangi ona gena salalu niasigise. Upa ka cawali ma orasi kanaga ona ininanano, maro nia edekati gena nia giliri nisimane, duma bilasu ngini ona niasigise gena de nia sininga igogou. Sababu ngini gena kanaga o Jou niwihoromati. 	 ای غلامان، آقایان جسمانی خود را در هر چیز اطاعت کنید، نه به خدمت حضور مثل جویندگان رضامندی مردم، بلکه به اخلاص قلب و از خداوند بترسید.


Duma done ma orasi imasidiado la wokakawi una magena wituda wisisupuka to ona manga sidongirabano. Done ma orasi magena asa ona ioqowa de iudowa." 	 لیکن ایامی می‌آید که داماد از ایشان گرفته شود. در آن ایام روزه خواهند داشت.


So ai siningaka cawali o nali de o more, de ai uru ma beto ka cawali o giliri. Ngona ngohi noiqoha kawa togoge isosone manga boosuka, de Ngona noholu ngohi Ani leleani tokokaeli ai rohe iwaro de ibaka o boosuka. Ma sababu magena, ngaroko ngohi done tosone, duma ai sininga qamomagawe sababu o Gikimoika tomasingongano. 	 زیرا که نفس مرا در عالم اموات نخواهی گذاشت و اجازت نخواهی داد که قدوس تو فساد را ببیند.


de komagena lo nimasirese o bi dorou moi-moi ma gia ma sohano. 	 از هر نوع بدی احتراز نمایید.


Sababu o nyawa la kanaga imasihie, ona magena o Gikimoi asa wasiceke, de lo o nyawa la kanaga imasiceke, ona magena o Gikimoi asa wasilamo." 	 زیرا هر‌که خود را بزرگ سازدذلیل گردد و هر‌که خویشتن را فرود آرد، سرافرازگردد.»


Nakoso Ngohi sidago o nyawa tasisala, magena taaka itotiai, sababu upa ka ka Ngohi tomatengo tasisala. Duma magena Ai Baba Awi manara, Una gena Ngohi woisusuloka so tahino. 	 و اگر من حکم دهم، حکم من راست است، از آنرو که تنها نیستم بلکه من و پدری که مرا فرستاد.


Ngomi miasulo ona sababu o Gurumi Qatetebi wositatapuka, so komagena ngomi lo minisulo o bobita moi-moi upa niaaka so cawali kamanena bato: 	 زیراکه روح‌القدس و ما صواب دیدیم که باری بر شماننهیم جز این ضروریات


Ngini maro ai kusi-kusi tososininga gena ngohi tolefo ngini kali, sababu o Gikimoi ngini gena igogou niwinakoka. Baba-babaka tolefo kali, sababu ma Kristus o orasi ma nonomasi wooho sidago o orasi manena, Una magena ngini igogou niwinakoka. O bi gohiduuruka tolefo kali, sababu nia sininga ma rabaka qaputuru, so o Gikimoi Awi demo nisigise nikaeli sidago o Iblis lo aku niodusuka. 	 ای پدران، به شما نوشتم زیرا او را که ازابتداست می‌شناسید. ای جوانان، به شما نوشتم از آن جهت که توانا هستید و کلام خدا در شماساکن است وبر شریر غلبه یافته‌اید.


De o nyawa la kanaga Ai demo manena yoise duma yamotewa de yaakawa, ona magena imatero maro o nyawa moi la kanaga awi tahu wosigoko ka o tonaka de ma sosoqe o teto lo ihiwa. Ma orasi o selera ma ake qasosihilo asa o tahu magena yatusa, so imatodoka o tahu magena iruba de ibiau qangodu." 	 لیکن هر‌که شنید وعمل نیاورد مانند شخصی است که خانه‌ای برروی زمین بی‌بنیاد بنا کرد که چون سیل بر آن صدمه زد، فور افتاد و خرابی آن خانه عظیم بود.»


So ngini magenena nako nia dodiao ipipiricaya kanaga o bobita moi yamotewa, upa sidago ona gena niahiri bilasu niasisala. De lo nakoso ngini o bobita gena niamotewa de lo nia dodiao ipipiricaya kanaga o bobita yamote gena, upa sidago ona magena niaduhudu. Igogou-gogou, done ngone inangodu asa o Gikimoi Awi simaka pomaokoye la ma ngale Una magegena wahiri nanga loha de nanga dorou. 	 لکن تو چرا بر برادر خود حکم می‌کنی؟ یا تونیز چرا برادر خود را حقیر می‌شماری؟ زانرو که همه پیش مسند مسیح حاضر خواهیم شد.


Nagala ngini kanaga nitemo ngohi ngini tinigolowa, sababu ngini gena ngohi tinidodarawa. Komagenawa! O Gikimoi masirete wanako igogou ngohi ngini tinidodara bai! 	 از چه سبب؟ آیا ازاینکه شما را دوست نمی دارم؟ خدا می‌داند!


So ma deka o dunia manenaka nigogogesi, de o nyawa manga dupa gena niamote kawa, de ka cawali o Gikimoi Awi dupa magena niamote. 	 تا آنکه بعد از آن مابقی عمر را در جسم نه بحسب شهوات انسانی بلکه موافق اراده خدا بسر برد.


He! Ngini manena nikokulai! Ma nonomaka ngini bilasu o ifa moi yodebesu to ngini nia lako masireteka nisisupu kasi. Qabolo la nia lako qatebika, de asa idadi so o gaapo nia dodiao manga lakoka gena aku niakelelo so nisisupu kali." 	 ای ریاکار، اول چوب را از چشم خود بیرون کن، آنگاه نیک خواهی دید تا خس را از چشم برادرت بیرون کنی!


Manga gogolo magena so una wotagi o Andreaska widedemo, qabolo de ona yasinoto itagi la isingangasu o Yesuska. 	 فیلپس آمد و به اندریاس گفت و اندریاس وفیلپس به عیسی گفتند.


Duma o Simon de awi dodiao itagi so Una wisari. 	 و شمعون و رفقایش در‌پی او شتافتند.


Komagena wobicara qaboloka, de Una o tonaku wahobi de to Una Awi kibi o tonaka sutu waqehe asa wosicapuka, de wosipalasa wopipilo awi lakoka. 	 این راگفت و آب دهان بر زمین انداخته، از آب گل ساخت و گل را به چشمان کور مالید،


We! Hika ngini o sorogaka nigogoge, o Gikimoi Awi sosulo-sosulo de lo Awi nabi-nabi ningodu tanu nia sininga foloi isanangi. Sababu ma ngale iqomaka ngini nisisangisara gena o Gikimoi o Babelka manga dorou gena wafanggalika de o sangisara qatotorou, sidago lo o kota magena yabiauka.' " 	 «پس‌ای آسمان و مقدسان و رسولان و انبیاشادی کنید زیرا خدا انتقام شما را از او کشیده است.»


Kagena de Una de Awi muri-muri imajobo kali. So itagi o Galilea ma tonaka, duma o Yesus woholu la upa lo o nyawa winako kiaka wogoge, 	 و از آنجا روانه شده، در جلیل می‌گشتند ونمی خواست کسی او را بشناسد،


Kagena o Gikimoi Awi Tahuka de ibipipilo de lo ibilulugu yahino Unano, de Una ona wasiloha. 	 و کوران و شلان در هیکل، نزد او آمدند وایشان را شفا بخشید.


Ma sababu magena, so nimasitiari de ai demo niamote de upa niholu, la o kia o bi nabi manga bukuka isilelefo upa sidago nidahe nginika, ena gena, 	 پس احتیاط کنید، مبادا آنچه در صحف انبیامکتوب است، بر شما واقع شود،


"O kia naga to Gikimoi gena upa ngini nionghike o kasoka, upa sidago maena imakiliho de ka ngini nigoli. De lo o kia naga ma ija ihahali gena upa nisitopo o titika, sababu done maena asa ka isidodipitoku de yaqohaka." 	 «آنچه مقدس است، به سگان مدهید و نه مرواریدهای خود را پیش گرازان اندازید، مباداآنها را پایمال کنند و برگشته، شما را بدرند.


O putu manena kagena ma kolano Daud awi doku o Betlehemka o ngopa yanau moi wisibuo. Una magena wodadi o kolano la ma ngale ngini o dunia ma nyawa nia dorouno bilasu winisisalamati, ena gena ma Kristus, nanga Jou. 	 که امروز برای شما در شهر داود، نجات‌دهنده‌ای که مسیح خداوند باشد متولد شد.


So o nyawa la kanaga maro o bi bobita o Musa wosilelefoka gena yodadi o imam wilalamo, ona magena asa ka o nyawa de manga buturu ikurangi. Duma ma duuruka de o Gikimoi de Awi sasi ma demo so asa ma Ngopa masirete witide la wodadi o Imam Wilalamo de Awi kurangi gena moi lo ihiwa ka sidutu ikakali. 	 از آنرو که شریعت مردمانی را که کمزوری دارند کاهن می‌سازد، لکن کلام قسم که بعد از شریعت است، پسر را که تاابدالاباد کامل شده است.


De o Yohanes awi nyawa wimomote magena itagi iliho, de ma ngale o Yohanes gena o Yesus wobicara o nyawa yadadalaka wotemo, "Ngini nitagi o tona ibobeleuka la o Yohanes niwimake, de ngini gena upa ma ngale niwimake o nyawa moi la kanaga wadodato so awi piricaya ma ngutu ihiwa, imatero maro o dumule o paro yawuwu so ikole hika de hino. 	 و چون فرستادگان یحیی رفته بودند، درباره یحیی بدان جماعت آغاز سخن نهاد که «برای دیدن چه چیز به صحرا بیرون رفته بودید، آیا نی را که از باد در جنبش است؟


O bi nyawa yangodu yohairani poli, sidago ona itemo moi de moika, "Wobarani bolo! Una Awi kuasa so aku wapareta o bi toka isupu, de igogou isupuka." 	 پس حیرت بر همه ایشان مستولی گشت و یکدیگر را مخاطب ساخته، گفتند: «این چه سخن است که این شخص با قدرت و قوت، ارواح پلید را امر می‌کند و بیرون می‌آیند!»


Qabolo de o Zebedeus awi ngopa yasinoto, o Yakobus de o Yohanes, yahino o Yesuska, de itemo, "Baba Guru, nako yaaku de o kia naga moi miodudupa mimagolo Ngonaka la tanu nomihike ngomika." 	 آنگاه یعقوب و یوحنا دو پسر زبدی نزدوی آمده، گفتند: «ای استاد، می‌خواهیم آنچه ازتو سوال کنیم برای ما بکنی.»


Ma moika o talaga Galilea ma dateka, de o nyawa yadadala o Yesus iwisigilolino, so Una Awi muri-muri wasigaro, "Hino la ngone pomasisihito o talaga ma sonongaka." 	 چون عیسی جمعی کثیر دور خود دید، فرمان داد تا به کناره دیگر روند.


So kagena de Una wakahino kali ma para ma saangeka, de wotemo onaka, "He! So ngini nimasiwomasi de nikiolosi? Boloka! Ma orasi imasidiadoka, Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena isidoa o nyawa ma dorou manga gia ma sohaka. 	 و مرتبه سوم آمده، بدیشان گفت: «مابقی را بخوابید واستراحت کنید. کافی است! ساعت رسیده است. اینک پسر انسان به‌دستهای گناهکاران تسلیم می شود.


De lo migolo tanu o Jou asa winiriwo la maro ngomi minidodara ngini, so ngini lo nia dodara ifoloisi idogo de qaputuru la nimatekedodara moi de moika sidago lo nia dodara magena o bi nyawa yangoduka. 	 و خداوندشما را نمو دهد و درمحبت با یکدیگر و با همه افزونی بخشد، چنانکه ما شما را محبت می‌نماییم،تا دلهای شما را استوار سازد، بی‌عیب در قدوسیت، به حضور خدا و پدر ما درهنگام ظهور خداوند ما عیسی مسیح، با جمیع مقدسین خود.


de o Lamekh ma baba gena o Metusalah, de o Metusalah ma baba gena o Henokh, o Henokh ma baba gena o Yared, de o Yared ma baba gena o Mahalaleel, o Mahalaleel ma baba gena o Kenan, 	 ابن متوشالح، بن خنوخ، بن یارد، بن مهللئیل، بن قینان،ابن انوش، بن شیث، بن آدم، بن الله.


O ade-ade idala ma rabaka maro komanena isingangasu o Gikimoi Awi habari qaloloha o nyawaka, imamote de to ona manga sininga ma buturu la yasahe de yanako. 	 و به مثلهای بسیار مانند اینهابقدری که استطاعت شنیدن داشتند، کلام رابدیشان بیان می‌فرمود،


Sababu o Demas winyafusu ilamo o bi moi-moi o duniaka kiaka o Gikimoi wodudupawa, so una ngohi woidongosaka de wotagi o Tesalonika ma kotaka. De o Kreskes una magena lo womajoboka la wotagi wosihabari o Galatia ma daeraka, de o Titus womajoboka la wotagi wosihabari o Dalmatia ma daeraka. 	 زیرا که دیماس برای محبت این جهان حاضر مرا ترک کرده، به تسالونیکی رفته است و کریسکیس به غلاطیه و تیطس به دلماطیه.


O nyawa nagoona nakoso ipiricaya qaputuru Ngohika, ona magena imatero de Ngohi iqomaka Ai lawangi tasitura so tokolano dede Ai Baba so kagena Awi pareta ma kursi ma dateka tomatami, komagena lo Ngohi asa ona magena lo tasimaha yokolano dede Ngohi o sorogaka la Ai pareta ma kursi ma dateka tasitami. 	 آنکه غالب آید، این را به وی خواهم داد که بر تخت من با من بنشیند، چنانکه من غلبه یافتم و با پدر خود بر تخت او نشستم.هر‌که گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.»


De gila-gila ma kapita o gohiduuru magena awi giaka wacoho de iwingaho so kadoke imatingaka, de iwisano wotemo, "O habari o kia ngona nodupa noisingangasu ngohika." 	 پس مین باشی دستش راگرفته، به خلوت برد و پرسید: «چه چیز است که می خواهی به من خبر دهی؟»


Magena qabolo de o dunia ma dodogu ma orasi gena asa imasidiado. Gena ma orasi ma Kristus o bi bobareta de o bi kuasa qangodu-ngodu wasisaka, qabolo de to Una Awi kolano ma kuasa gena wosidoa o Baba Gikimoika. 	 و بعد از آن انتها است وقتی که ملکوت را به خدا و پدر سپارد. و در آن زمان تمام ریاست و تمام قدرت و قوت را نابود خواهد گردانید.


Kagena de ona yobukuku yosuba Unaka, qabolo de manga sininga gena foloi qanali ona yoliho o Yerusalemka. 	 پس او را پرستش کرده، با خوشی عظیم به سوی اورشلیم برگشتند.


Ngohi togolowa ona o dunia ma rabano Ngona nangoso de nasisupu. Duma togolo tanu ona magena Ngona najaga, ma ngale upa lo o Iblis gena ona wasitura. 	 خواهش نمی کنم که ایشان را از جهان ببری، بلکه تا ایشان را از شریرنگاه داری.


O Yesus wosiade-ade qaboloka, de o Farisika ma nyawa moi Una wiaso la wooqo awi tahuka. So Una wotagi de kagena ona yooqo. 	 و هنگامی که سخن می‌گفت یکی ازفریسیان از او وعده خواست که در خانه اوچاشت بخورد. پس داخل شده بنشست.


Komagena so hika niacoho o kudoti ma bi dahe moi-moi kekiaka o Gikimoi gena qangodu-ngodu wosidodailakoka. La o kudoti ma orasi yaado la idadi, de ngini nia lawangi manga canga gena niorisima sidago o kudoti ma dodoguka de ngini gena nisiturawa. 	 لهذا اسلحه تام خدا را بردارید تا بتوانید در روز شریر مقاومت کنید و همه کار را به‌جا آورده، بایستید.


He! Ngini nakoso de nia ngauka, tanu niise o kia Ngohi de o Gurumi Qatetebi so mitemo o bi gogobu-gogobuka." 	 آنکه گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.


Kanaga o nyawa ma binuka o Paulus awi demo magena yopiricaya, duma o nyawa ma binukali ona yopiricayawa. 	 پس بعضی به سخنان اوایمان آوردند و بعضی ایمان نیاوردند.


Duma ai dodagi ma dailako gena itagali, so ma ngale magegena nagala ngini nitemo ngohi ai sininga he ipelu. Eko ngini asa nitemo to ngohi ai dailako gena tosigogou de tositero maro ka ai dupa masirete sidago ma moi totemo, "Komagena," de ma moili totemo, "Komagenawa." 	 پس چون این را خواستم، آیا سهل انگاری کردم یاعزیمت من عزیمت بشری باشد تا آنکه به نزد من بلی بلی و نی نی باشد.


Mutuwade Una de Awi kuasa aku o soneno ngone wonapalako de lo Awi laha wonahihike gena asa ikurangiwa, nakoso ngone kanaga Una powipiricaya so pomasidate o Gikimoika. Sababu Una wooho ka sidutu ikakali la ma ngale ngone gena wonasigolo o Gikimoika. 	 از این جهت نیز قادر است که آنانی را که بوسیله وی نزد خدا آیند، نجات بی‌نهایت بخشد، چونکه دائم زنده است تاشفاعت ایشان را بکند.


De o nyawa ipipiricaya yadala lo asa to ona manga manara qatotorou yamoteka, so ma ngale idodooha bilasu ngone o dodoto itotiai pamote gena, ma ngeko magena aku ona yasiceke. 	 و بسیاری فجور ایشان را متابعت خواهند نمود که به‌سبب ایشان طریق حق، موردملامت خواهد شد.


Sababu o dunia ma nyawa ma binuka bilasu wafanggali de o sangisara, waaka itotiai waaka lo qacapati." 	 زیراخداوند کلام خود را تمام و منقطع ساخته، برزمین به عمل خواهد آورد.»


De o Gikimoi Awi ngale gena ngone manena aku panako, sababu o Gikimoi Awi Gurumi Una magena asa wonasimane ngoneka. Igogou, o Gikimoi Awi Gurumi Una magena o bi moi-moi qangodu watailako, sidago lo wanako o Gikimoi Awi ngale gena, kiaka o nyawa yananako waasi. Magena qangodu-ngodu he wanakoka. 	 اما خدا آنهارا به روح خود بر ما کشف نموده است، زیرا که روح همه‌چیز حتی عمقهای خدا را نیز تفحص می‌کند.


Sababu ngini nia sidongirabaka ma binuka nitemo, "Ngohi o Paulus towimote," de ma binukali nitemo, "Ngohi o Apolos towimote." De to ngini nia gogoho komagena nisikelelo igogou ngini gena niaakasi imatero maro o nyawa ona magena ka cawali manga sininga ma dupa gena yamote de yaaka. 	 زیراچون یکی گوید من از پولس و دیگری من از اپلس هستم، آیا انسان نیستید؟


So o orasi magena qabolo de ona lo imajobo yoliho o Yerusalemka, de yamakeka o Yesus Awi muri yamogiowo de moi imatolomuno de o nyawa ma somoasi. 	 و در آن ساعت برخاسته به اورشلیم مراجعت کردند و آن یازده را یافتند که با رفقای خود جمع شده


O puputu womaiduka, so qaginita una womomi. De o orasi magena o gisisi magena ioho so idadi ilamo de ikuruka. Duma una wosidodoguwa idodooha o gisisi magena ioho sidago ilamo. 	 و شب و روزبخوابد و برخیزد و تخم بروید و نمو کند. چگونه؟ او نداند.


De nakoso ngohi la o dorou moi taakaka sidago ngohi bilasu itooma, ngaroko ngohi tosone lo qadoohawa. Duma de manga galaki ikokulai magena moi lo yaakuwa ngohi isidoa o Yahudi manga roririka. Ma sababu moi-moi magena ngohi togoloka la ngohi asa itailako de ihakim ma Kaisar Romaka." 	 پس هر گاه ظلمی یا عملی مستوجب قتل کرده باشم، از مردن دریغ ندارم. لیکن اگر هیچ‌یک ازاین شکایتهایی که اینها بر من می‌آورند اصلی ندارد، کسی نمی تواند مرا به ایشان سپارد. به قیصر رفع دعوی می‌کنم.»


O Gikimoi Una magegena o Iblis ma kuasa ma rabano ngone wonasisalamatika, maro o bubutuno o nyawa wasisupuka, de wonatuluru so ma Ngopa widododara to Una Awi pareta ma rabaka kagena powosa. 	 و ما را از قدرت ظلمت رهانیده، به ملکوت پسر محبت خود منتقل ساخت،


Duma yakokoro ona magena yangodu yoholu yahika. Ma nonoma wotemo, 'Ngohi kangano manena o tona taijaka, so bilasu totagi tatailako kasi. Upa lo ani sininga ikurangi.' 	 لیکن همه به یک رای عذرخواهی آغاز کردند. اولی گفت: مزرعه‌ای خریدم و ناچار باید بروم آن را ببینم، از توخواهش دارم مرا معذور داری.


Sababu o kia ngohi taaaka gena igogou ngohi tosihodawa. Ena gena, o kia ngohi tamode la taaka gena taakawa, de o kia toduhudu la upa taaka gena ka taaka. 	 که آنچه می‌کنم نمی دانم زیرا آنچه می‌خواهم نمی کنم بلکه کاری را که از آن نفرت دارم بجامی آورم.


De magegena ngohi ai edekati la o Gikimoi wijaji o Abrahamka de o jaji magena wositatapu qaboloka wotemo, "Igogou! Ngohi Ai jaji ngonaka gena asa taganapuka." Qabolo so o taungu 430 ipasaka, de ma ngale Una Awi bobita o nyawa bilasu yamote gena wahike. Duma ngaroko komagena, iqoqoma asa Una Awi jaji o Abrahamka magena upa watilaku. Upa sidago Awi jaji o Abrahamka magena wapiki. Hiwa! O kia naga o Gikimoi wojaji de wosasi lo qaboloka, magena yaakuwa itagali. 	 و مقصود این است عهدی را که از خدا به مسیح بسته شده بود، شریعتی که چهارصد و سی سال بعد از آن نازل شد، باطل نمی سازد بطوری که وعده نیست شود.


Komagena waaka sidago idadi de isiganapu o kia maro iqomaka o Gikimoi Awi demo ma nabi Yesaya wosilefo qaboloka, ena gena, "Una magena bato nanga sangisara wamoku de lo nanga panyake wosiloha." 	 تا سخنی که به زبان اشعیای نبی گفته شده بود تمام گردد که «او ضعف های ما را گرفت و مرض های ما رابرداشت.»


De o Filipus womatodoka una he wahika kagena o Asdod ma kotaka, so to una awi dodagi wadofa kali, de wosihabari o habari qaloloha o bi doku wageto-geto sidago waado o Kaisarea ma kotaka. 	 اما فیلپس در اشدود پیدا شد و در همه شهرها گشته بشارت می‌داد تا به قیصریه رسید.


De o dodoto manena gena o Gurumi Qatetebi lo wosiputuru. O Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo o Jou wotemo komanena, 	 و روح‌القدس نیزبرای ما شهادت می‌دهد، زیرا بعد از آنکه گفته بود:


Ma goginitano ma orasi o Yesus de Awi muri-muri o Betania ma dokuno isupu so yahika ma soaka, de Una wamalo wisapi. 	 بامدادان چون از بیت عنیا بیرون می‌آمدند، گرسنه شد.


Ma orasi he idumu o Yesus wodola witide o sorogaye, de Una wositatapu bilasu wokahika o Yerusalemka. 	 و چون روزهای صعود او نزدیک می‌شدروی خود را به عزم ثابت به سوی اورشلیم نهاد.


Kagena de o Yesus waaso de wotemo onaka, "He! Hino la nimote Ngohi. Nako ngini gena Ngohi aku tinidoto ma ngale ngini o bi nyawa asa niadoto la imote Ngohika, imatero maro o nao niasoma la niatolomu." 	 عیسی ایشان را گفت: «از عقب من آیید که شما را صیادمردم گردانم.»


O demo magena yoise, so Awi muri-muri manga sininga isusa so ona moi-moi imasano Unaka, "Baba, ngaroko lo ngohiwa o kia notetemo gena!" 	 ایشان غمگین گشته، یک یک گفتن گرفتند که آیا من آنم و دیگری که آیا من هستم.


Kagena de o malaikat wipoputuru moi asa o teto qatotubuso moi waqehe de wosipaka womapela-pelaka o ngoloto ma rabaku qalutu, de wotemo, "Maro o teto qalutu komagena lo o Babel o kota ilalamo manena qangodu asa yaturaba so ihiwaka, sidago lo o kota magenaka yamake kawa. 	 و یک فرشته زورآور سنگی چون سنگ آسیای بزرگ گرفته، به دریا انداخت و گفت: «چنین به یک صدمه، شهر بابل منهدم خواهدگردید و دیگر هرگز یافت نخواهد شد.


So ona itagi o Paulus de o Silaska, de igolo la upa manga sininga ikurangi, qabolo de ona yasinoto yangaho o buino yasisupuka, de yagegego la o kota magena yodongosa. 	 و آمده، بدیشان التماس نموده، بیرون آوردندو خواهش کردند که از شهر بروند.آنگاه اززندان بیرون آمده، به خانه لیدیه شتافتند و بابرادران ملاقات نموده و ایشان را نصیحت کرده، روانه شدند.


Ngaroko Una iwisimaqeka, duma qangodu asa Una gena wabisangowa. De ngaroko lo Una wisisangisaraka, duma Una gena wangamowa bai, de lo wotemowa done ona wafanggali. Ka cawali womasidoa o Gikimoi Awi gia ma sohaka, sababu Una kanaga so done asa o nyawaka gena wafanggali itiai. 	 چون او را دشنام می‌دادند، دشنام پس نمی داد و چون عذاب می‌کشید تهدیدنمی نمود، بلکه خویشتن را به داور عادل تسلیم کرد.


Hino la ngone nanga sukuru patide o Gikimoika, sababu igogou to Una Awi ngongike gena qaloha icarawa. 	 خدا را برای عطای ما لاکلام او شکر باد.


Kanaga ma binukali itemo, "Nagala Una gena o Salamati ma Kolano." Duma ma binukali kanaga itemo, "Qadoohaso o Salamati ma Kolano de o Galileano ma nyawa moi. 	 و بعضی گفتند: «او مسیح است.» وبعضی گفتند: «مگر مسیح از جلیل خواهد آمد؟


De ma sababu to ona manga manara ma pipi wisicoho unaka, so yamuruo naga imafikiri manga siningaka itemo, "Nagala una wotagi la ma ngale ngone nanga rarame ma ino woija," de ma binuka manga siningaka itemo, "Igogou, wisulo la wotagi ma ngale o pipi o nyawa isususaka wahike." 	 زیرا که بعضی گمان بردند که چون خریطه نزد یهودا بود، عیسی وی را فرمود تامایحتاج عید را بخرد یا آنکه چیزی به فقرا بدهد.


O wange kanaga de ma loha moi, de o ngoosa lo kanaga de ma loha moili. De o ngoma-ngoma kanaga lo de ma loha moi kali, de o ngomamoi-ngomamoi gena kanaga de ma loha ipaparamoi. 	 و‌شان آفتاب دیگر و‌شان ماه دیگر و‌شان ستارگان، دیگر، زیرا که ستاره از ستاره در‌شان، فرق دارد.


"O Gikimoi wopareta gena, posiade-ade imatero maro o kolano moi kanaga waaka awi ngopa yanau moi awi kawi ma rarame. 	 «ملکوت آسمان پادشاهی را ماند که برای پسر خویش عروسی کرد.


So, ai dodiao ma Kristus niwipipiricaya, upa he niohairani nakoso o bi nyawa la o dorou yaaaka gena ngini iniduhudu. 	 ای برادران من، تعجب مکنید اگر دنیا از شما نفرت گیرد.


Kagena de o malaikat yangodu dede o dodadi ngai iha de lo o roriri yamonahalo de yaruha ona magena kanaga o pareta ma kursi isigilolino de ibukuku manga suba yatide o Gikimoika. 	 و جمیع فرشتگان در گرد تخت و پیران و چهار حیوان ایستاده بودند. و در‌پیش تخت به روی درافتاده، خدا راسجده کردند


Sababu o moi-moi qangodu manena Ngohi masirete tosidadika.' 	 مگردست من جمیع این چیزها را نیافرید."


Duma ngini ningodu bilasu nianako idodooha la nia rohe masirete niapareta qaputuru ma ngale nia gogoho itiai o Gikimoi Awi simaka de lo o nyawa manga simaka. 	 تاهرکسی از شما بداند چگونه باید ظرف خویشتن را در قدوسیت و عزت دریابد،


Ma orasi o nyawa ona magena yoise o demo magegena, ona manga sininga yaruwaheka. So ona imasano o Petruska de o bi rasul ma somoaka itemo, "O gianongoru, so ngomi manena bilasu o kia miaaka ma ngale mia manara qatotorou magena." 	 چون شنیدند دلریش گشته، به پطرس وسایر رسولان گفتند: «ای برادران چه کنیم؟»


Nakoso o dodiao moi la womomanarawa o moi-moi iqoqoma ngomi mialefoka gena woholu wosigise, una magena bilasu ngini o nyawa yadadala manga simaka de nisingangasu la ona yanako. Ma ngale upa he iwidodiaoli, so wanako una asa de awi maqeka. 	 ولی اگر کسی سخن ما رادر این رساله اطاعت نکند، بر او نشانه گذارید و باوی معاشرت مکنید تا شرمنده شود.


Ona magena lo manga suba yatide o Jouka, maro Awi bobita isilelefoka, ena gena o namo darafuru eko lo o namo dara ma goho gena o sabi moi. 	 و تا قربانی گذرانند، چنانکه درشریعت خداوند مقرر است، یعنی جفت فاخته‌ای یا دو جوجه کبوتر.


Eh! Hika taaka komanena! Ai pola gena tabiau de o pola ifoloi ilamo tosigoko, la kagena ma rabaka asa ai tamo de lo ai doro ma sopo qangodu tadiahi. 	 پس گفت چنین می‌کنم انبارهای خود را خراب کرده، بزرگتر بنا می‌کنم و در آن تمامی حاصل و اموال خود را جمع خواهم کرد.


De una awi sayangi nginika gena foloisi ilamo, sababu wosininga idodooha ngini gena nimasidailako so awi beseso niamoteka, ngini gena de nia sininga igogou niwisigise de niwiqehe foloisi qaloha. 	 و خاطراو به سوی شما زیادتر مایل گردید، چونکه اطاعت جمیع شما را به یاد می‌آورد که چگونه به ترس و لرز او را پذیرفتید.شادمانم که درهرچیز بر شما اعتماد دارم.


Ena gena, ngini inidotoka la ngini bilasu niholu de nisigise kawa to ngini nia dupa qatotorou de lo o manara moi-moi iqoqoma niaaakaka, magena he niaaka kawa de niaumoka. Nia dupa iqoqoma niamomoteka gena ka inisitura o ngeko isasalaku de nia gogoho isitorou. 	 تا آنکه شمااز جهت رفتار گذشته خود، انسانیت کهنه را که ازشهوات فریبنده فاسد می‌گردد، از خود بیرون کنید.


Kagena de o Yahudika manga roriri ona magena o Farisika de o Herodes awi nyawa yamuruo naga yasulo itagi la o Yesus iwisabatolo de o sosano moi. 	 و چند نفر از فریسیان و هیرودیان را نزدوی فرستادند تا او را به سخنی به دام آورند.


O kiali, una wodadato de una woguguse, ona yasinoto magena ka imaketero, de ona moi-moi done asa yafanggali imamote de to ona manga manara moi-moi ma sopo. 	 و کارنده و سیرآب کننده‌یک هستند، لکن هر یک اجرت خود را بحسب مشقت خودخواهند یافت.


Qabolo de ma kolano, de ma gubernur, de ongo Bernike de lo kagena yangodu imaoko, 	 چون این را گفت، پادشاه و والی و برنیکی وسایر مجلسیان برخاسته،


Qabolo Una wasinako itiai, la ma ngale ona aku o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma ngale gena yosihoda qaloha. 	 و در آن وقت ذهن ایشان را روشن کرد تا کتب را بفهمند.


"Bilasu o surati moi nalefo kali de nosidingo o gogobu o Tiatiraka de to ona manga bobaretaka notemo: Ngohi manena o Gikimoi ma Ngopa. Ai lako ma siwa gena maro o uku ma sora. To Ngohi Ai qohu lo ileto-leto gena maro o tembaga eko o uku ma ngabo. De o demo manena gena Ngohi tinisingangasu nginika. 	 «و به فرشته کلیسای در طیاتیرا بنویس این را می‌گوید پسر خدا که چشمان او چون شعله آتش و پایهای او چون برنج صیقلی است.


O Yusuf ma baba gena o Matica, o Matica ma baba gena o Amos, o Amos ma baba gena o Nahum, o Nahum ma baba gena o Hesli, o Hesli ma baba gena o Nagai, 	 ابن متاتیا، بن آموس، بن ناحوم، بن حسلی، بن نجی،


Ngaroko komagena, duma ka cawali o habari ma ngale ma Kristus wisangahadika gena ngomi asa misihabari. De o habari magena nako yoise, de o Yahudika ma nyawa ona yoholu so yasitura, de lo o Yunanika ma nyawa ona itemo o demo magena ka o nyawa ifufuma. 	 لکن ما به مسیح مصلوب وعظ می‌کنیم که یهود را لغزش و امت هارا جهالت است.


So Una asa wasingangasu onaka wotemo, "O kia naga to Ngohi Ai ino gena, nakoso towisigise Una woisusuloka so tahino kanena, de lo nakoso Awi manara magena taaka qabolo. 	 عیسی بدیشان گفت: «خوراک من آن است که خواهش فرستنده خودرا به عمل آورم و کار او را به انجام رسانم.


Duma ma tuangi awi doku ma rabaka kanaga lo o nyawa iwiduhudu unaka. Ato womajoboka, ona iwidoduhudu magena manga nyawa yasulo la itagi ituuruno de isingangasu itemo, 'Ngomi manena miwiholu o tuangi una magena wodadi mia kolano.' 	 اما اهل ولایت او، چونکه او رادشمن می‌داشتند ایلچیان در عقب او فرستاده گفتند، نمی خواهیم این شخص بر ما سلطنت کند.


Qabolo de ngohi toise kali o ili moi koloko o nyawa yadadala manga ili, eko o selera ma ake de ma deneta ma kuguru, eko lo o diwotu ilalamo ma dupuru, gena itemo, "Hika! O Jou Gikimoi Awi ronga posilamo, sababu Una Wokokuasa de lo o nyawa yangodu wakolano. 	 و شنیدم چون آواز جمعی کثیر و چون آوازآبهای فراوان و چون آواز رعدهای شدید که می‌گفتند: «هللویاه، زیرا خداوند خدای ما قادرمطلق، سلطنت گرفته است.


O nyawa nagoona nakoso ona o Gikimoi Awi Gurumi wasibuo kali ma ngale wahike onaka o oho qamomuane gena, imatero maro de ka o paro iwuwu. Sababu ngona gena akuwa de ani lako o paro nakelelo, de lo ngaroko o paro ma kuguru gena aku noise, duma naakuwa nanako magena kiano ikahino de kiaka ikahika." 	 باد هرجاکه می‌خواهد می‌وزد و صدای آن را می‌شنوی لیکن نمی دانی از کجا می‌آید و به کجا می‌رود. همچنین است هر‌که از روح مولود گردد.»


De o Yesus iwimake, de una magena he o Samaria ma nyawa moi duma wobukuku wosuba, de awi sukuru watide Unaka. 	 وپیش قدم او به روی در‌افتاده وی را شکر کرد. و اواز اهل سامره بود.


Duma nakoso kanaga o nyawa manga gogoho komagenawa, de ona magena o Gikimoi Awi dupa magena asa yanakowa koloko ipipilo so ona imasigogelelowa, sababu ona yawosaka manga dorou iqoqomaka gena qangodu o Gikimoi wasisaka ma ngale manga sininga qatebi. 	 زیرا هرکه اینها را ندارد، کور وکوتاه نظر است و تطیهر گناهان گذشته خود را فراموش کرده است.


So o bi moi-moi qangodu magena imaaka o Sabat ma wangeka, gena o Yesus Awi kibi wosicapu de o tona ma ngale wopipilo awi lako ipelengaka. 	 و آن روزی که عیسی گل ساخته، چشمان او را باز کرد روز سبت بود.


so o duniaku yaumoka. O naga ma nonomaka gena o ngihia so wiaso lo o Toka eko lo o Iblis. Una o nyawa o dunia ma dokuka wakulaika. Una magena de lo to una awi malaikat-malaikat qangodu lo o duniaku yaumoka. 	 واژدهای بزرگ انداخته شد، یعنی آن مار قدیمی که به ابلیس و شیطان مسمی است که تمام ربع مسکون را می‌فریبد. او بر زمین انداخته شد وفرشتگانش با وی انداخته شدند.


Ngaroko komagena, ma orasi done asa yaado, de igogou ma orasi magena yaadoka, de Ai Baba Awi Gurumi asa o nyawa yariwo so ona aku isuba Ai Babaka. O nyawa kanaga la manga suba ma gola Unaka gena, ona magegena igogou winako. O suba ma ngeko komagena Ai Baba wodupa. 	 لیکن ساعتی می‌آید بلکه الان است که در آن پرستندگان حقیقی پدر را به روح و راستی پرستش خواهندکرد زیرا که پدر مثل این پرستندگان خود را طالب است.


Ngini nako o Yahudika ma nyawa gena, ma ngale ngini masirete nitemo, "Ngohi manena o Yahudika ma nyawa moi, ena gena o Gikimoi Awi nyawa wahihiri moi." De ma ngale ngini Una Awi bobita niopiricaya so nia giliri nisimane de nitemo, "Ngohi manena o Gikimoi Awi nyawa masirete." 	 پس اگر تو مسمی به یهود هستی و برشریعت تکیه می‌کنی و به خدا فخر می‌نمایی،


Maro o prajurit moi wosabari o sangisara wamoku, komagena lo ma orasi o Yesus Kristus nowileleani de bilasu ngona nosabari o sangisara namoku. 	 چون سپاهی نیکوی مسیح عیسی در تحمل زحمات شریک باش.


De ona lo itemo kali, "Una Awi demo 'ma cunusi' gena ma ngale o kiaso wotemo komagena. Sababu Awi demo ma ngale magena nagala igogou ngone posihodawa." 	 پس گفتند: «چه چیز است این اندکی که می‌گوید؟ نمی دانیم چه می‌گوید.»


So kagena de o Paulus tanu wasango, duma iqomaka o Galio wotemo o Yahudi ma nyawaka magena, "Ce, ngini o Yahudika ma nyawa! Nakoso niwikalaki la una magena wotosi eko wotooma gena, nia galaki magena ngohi bilasu tosigise. 	 چون پولس خواست حرف زند، غالیون گفت: «ای یهودیان اگر ظلمی یا فسقی فاحش می‌بود، هر آینه شرط عقل می‌بود که متحمل شما بشوم.


La o wange itotiai, de o doku ma sigilolino magegena qapuputuku ma deka o orasi saange. 	 و از ساعت ششم تا ساعت نهم، تاریکی تمام زمین را فرو گرفت.


So ngohi tinigolo de tinibaja nginika, o kia maro ngohi o bi moi-moi taaakaka komagena lo bilasu ngini niaaka. 	 پس ازشما التماس می‌کنم که به من اقتدا نمایید.


De kanaga moili una magena o Yohanes. Igogou, ngini gena nia nyawa niasulo la itagi unaka, de ma ngale Ngohi manena gena ngini winisingangasuka de awi demo magena ka igogou de itero. 	 اما من شهادت انسان را قبول نمی کنم ولیکن این سخنان را می‌گویم تا شمانجات یابید.


ena gena, o Salamati ma Kolano asa iwisangisara gena, Una maro o nyawa moi ma nonomaka wosone duma wooho kali, so komagena o Yahudika ma nyawa de lo o bi nyawa o Yahudika yasowo lo Una wosihabari qaboloka, la ona aku yanako itotiai igogou o Gikimoi asa o nyawa wasisalamati." 	 که مسیح می‌بایست زحمت بیند و نوبر قیامت مردگان گشته، قوم وامت‌ها را به نور اعلام نماید.»


Kagena o Gikimoi Awi bobita ma buku o Musa wosilelefoka de o nabi manga buku yabaca qaboloka, de o puji ma tahu ma roriri isulo so o nyawa yagolo o Paulus de o Barnabaska itemo, "O gianongoru o Israelka ma nyawa, nakoso kanaga de nia dupaka o bi nyawa manena niasiduduga, de hino la ngini ona manena niadoto." 	 وبعد از تلاوت تورات و صحف انبیا، روسای کنیسه نزد ایشان فرستاده، گفتند: «ای برادران عزیز، اگر کلامی نصیحت‌آمیز برای قوم دارید، بگویید.»


Komagena o Sabat ma wangeka de o Yesus una wisilohaka, so ma ngale magegena o Yahudika manga roriri asa o Yesus wisitobio. 	 عیسی در جواب ایشان گفت که «پدر من تاکنون کار می‌کند و من نیز کار می‌کنم.»


Duma ma ngale nagoona asa imatami Ai girinaka eko Ai gubalika, magena Ngohi Ai hakuwa so tositatapuwa. Magena maha de o Gikimoi, sababu Una ka wanako de wositatapuka nagoona asa imatami o riho magegenaka." 	 لیکن نشستن به‌دست راست و چپ من از آن من نیست که بدهم جز آنانی را که از بهر ایشان مهیا شده است.»


Komagena qabolo o Yesus de Awi muri-muri o doku magena yodongosa de yakahika o Galilea ma talagaka, duma o nyawa yadala icarawa gena ka ituo-tuo Una wimote-mote. Ona magena o Galilea ma tonano, 	 و عیسی با شاگردانش به سوی دریا آمد وگروهی بسیار از جلیل به عقب او روانه شدند،


Komagena lo ma ngale o Yohanes Wooosi ngini niwidupawa de Ngohi lo nidupawa. Ma orasi o Yohanes wahino, de una mamoi-mamoi wooqowa de ma moi lo waali widalu. Ngini gena una niwiholuka, so nitemo, 'Una wikokitoka bai!' 	 زیرا که یحیی تعمید‌دهنده آمد که نه نان می‌خورد و نه شراب می‌آشامید، می‌گویید دیو دارد.


De nako ngini nia sano-sano ma ngale o nyawa ikawi waasi gena, iqomaka o Jou Yesus Awi sulo moi lo ihiwa. Duma ngohi ai sitiari masirete gena asa tinisingangasu nginika. Ai demo manena aku niopiricaya itiai, sababu ngohi gena o Jou woigalusiri so woisitatapu maro Awi sosulo moi. 	 اما درباره باکره‌ها حکمی از خداوند ندارم. لکن چون از خداوند رحمت یافتم که امین باشم، رای می‌دهم.


Duma ma binukali o Yahudika ma nyawa ipipiricayawa ona yasigaro o Yahudika ma nyawa yasowo ma binukali ma ngale manga siningaka de manga edekati qatotorou o bi nyawa ipipiricayaka. 	 لیکن یهودیان بی‌ایمان دلهای امت‌ها را اغوانمودند و با برادران بداندیش ساختند.


O rarame magegena isolanoka, de Una asa womasidiado, ena gena irarame he o wange muruo nagaka, so o rarame ma dongirabaka de asa Una wahino o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka de o nyawa wadoto. 	 و چون نصف عید گذشته بود، عیسی به هیکل آمده، تعلیم می‌داد.


De to ona manga demo magegena o bobareta de o bi nyawa yadadala asa iruwahe. 	 پس خلق و حکام شهر را ازشنیدن این سخنان مضطرب ساختند


Sababu o Suba ma Dadaru kiaka ma Kristus wowowosaka magena, upa o nyawa manga gia siaaka gena isinonako o Suba ma Dadaru ma duhutu o sorogaka. Ka igogou Una wowosa o sorogaka de kagena o orasi manena wirisima o Gikimoika ma ngale ngone wonasigolo. 	 زیرا مسیح به قدس ساخته شده به‌دست داخل نشد که مثال مکان حقیقی است؛ بلکه به خود آسمان تا آنکه الان درحضور خدا بجهت ما ظاهر شود.


Komagena lo o Gikimoi Awi malaikat-malaikat yanali sababu o nyawa moi, nakoso awi dorou eko ami dorou imatoba de imatoduba." 	 همچنین به شمامی گویم شادی برای فرشتگان خدا روی می‌دهدبه‌سبب یک خطاکار که توبه کند.»


Sababu o nyawa gena manga dodihimo yasibuo, duma o Gikimoi Awi Gurumi wahike o oho qamomuane so imatero de yasibuo kali. 	 آنچه از جسم مولود شد، جسم است و آنچه از روح مولود گشت روح است.


O bi moi-moi qangodu Ai Baba woihike Ngohika. O nyawa moi lo Ngohi o Gikimoi ma Ngopa gena inakowa, ka cawali Ai Baba Una magena Ngohi woinakoka. Komagena lo o nyawa moi lo Ai Baba winakowa, ka cawali Ngohi Awi Ngopa manena Una towinakoka, de lo o nyawa nagoona la kanaga Ngohi masirete tadudupa ona magena Ngohi tasinako Unaka. 	 پدر همه‌چیز را به من سپرده است و کسی پسر را نمی شناسد بجز پدر و نه پدر را هیچ‌کس می‌شناسد غیر از پسر و کسی‌که پسر بخواهد بدومکشوف سازد.


Nakoso ngone lo o orasi manena o dunia ma bi dokuka asa nanga dodara o nyawaka maro ma Kristus lo wonadodaraka, de done ma orasi o Gikimoi o nyawa yangodu manga dorou de manga loha ma sopo asa wafanggali itotiai, de o orasi magenaka ngone asa de nanga baranika de upa lo inamodo. 	 محبت در همین با ما کامل شده است تا درروز جزا ما را دلاوری باشد، زیرا چنانکه اوهست، ما نیز در این جهان همچنین هستیم.


Igogou, o Gikimoi masirete wanako de wakelelo o kia naga to ngohi ai sininga ma rabaka, ena gena iqomaka gena idadiwa ngohi o Korintus ma kotaka tahika kali la ngini tinikurumi, sababu todupawa ngini gena tinisitiari foloi qatubuso sidago nia sininga magena tosipeleso kali. 	 لیکن من خدا را بر جان خود شاهدمی خوانم که برای شفقت بر شما تا بحال به قرنتس نیامدم،نه آنکه بر ایمان شما حکم کرده باشیم بلکه شادی شما را مددکار هستیم زیرا که به ایمان قایم هستید.


De ngini lo o Yahudika nisowo de ma Kristus nimarorimoika, ngini gena lo dede o nyawa ipipiricaya ma binukasi ningodu kanaga nisigoko maro o tahu moi, kiaka ma rabaka o Gikimoi Awi Gurumi asa wogoge. 	 و در وی شما نیز با هم بنا کرده می‌شوید تا در روح مسکن خدا شوید.


O Stefanus una magena o Gikimoi Awi laha de Awi kuasa iwisidumuka, sidago una o nonako ihahairani ifoloisi ilamo waaka o Yahudi ma kawasa manga simaka. 	 اما استیفان پر از فیض و قوت شده، آیات ومعجزات عظیمه در میان مردم از او ظاهر می‌شد.


De o Yesus kagena naga ma rabaka, o riho moi isironga o Salomo awi Sorabika, kagena Una wotagi. O Salomo awi Sorabi gena maro o dadaru ikakaku, duma ma golingasu yagogarade de ma katu qaloloha gena o tetono. 	 و عیسی در هیکل، در رواق سلیمان می‌خرامید.


Upa de ngone powigiliri nanga gilaloka, sababu una wamoteka to ngone nanga pareta. 	 آیا از آن غلام منت می‌کشد از آنکه حکمهای او را به‌جا آورد؟ گمان ندارم.


Sababu ngini gena Una winiijaka de wofangu lo qabolo. Komagena so ngini de nia rohe gena bilasu nia gogoho qaloha la ma ngale o Gikimoi niwisimulia de niwihoromati. 	 زیرا که به قیمتی خریده شدید، پس خدا را به بدن خودتمجید نمایید.


Ma orasi o Yahudika ma nyawa yasowo o demo magena yogiise, ona yanali de imore ma ngale o Gikimoi Awi demo magena yogiliri, de o nyawa nagoona o Gikimoi wahirika la yamake o oho ikokakali, ona magegena asa iwipiricayaka. 	 چون امت‌ها این راشنیدند، شادخاطر شده، کلام خداوند را تمجیدنمودند و آنانی که برای حیات جاودانی مقرربودند، ایمان آوردند.


So o Petrus wosano munaka, "Hika nodedemo ngohika, igogou to ngini nia tona ma ija cawali ma lamo manena?" De muna mosango motemo, "Iteroka, ma ija cawali ma lamo magena." 	 پطرس بدو گفت: «مرابگو که آیا زمین را به همین قیمت فروختید؟» گفت: «بلی، به همین.»


So kagena de ma kolano magena wowosa o rarame ma koro gena wanano de wamakeka. Kanaga yakokoro manga sidongirabaka, pei, wimoi o kawi ma rarame ma baju womasitibawa. Ma kolano o nyawa una magena wikelelo, 	 آنگاه پادشاه بجهت دیدن اهل مجلس داخل شده، شخصی را درآنجا دید که جامه عروسی در بر ندارد.


Kagena de Una Awi muri-muri watolomu de wotemo onaka, "Niakelelo! Nginika tinisingangasu igogou, mobabalo mosususa magena mongado foloi ilamo, nako positetero de o nyawa yangodu manga suba o boruaku yongangado gena. 	 پس شاگردان خود را پیش خوانده، به ایشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم این بیوه‌زن مسکین از همه آنانی که در خزانه انداختند، بیشتر داد.زیرا که همه ایشان از زیادتی خود دادند، لیکن این زن ازحاجتمندی خود، آنچه داشت انداخت، یعنی تمام معیشت خود را.»


de lo igolo, "Baba, nako nomisimaha, hitilahi Ani juba ma ngoguka sutu miacoho!" La o nyawa nagoona yacocoho gena yangodu manga siri itoguka. 	 و از او اجازت خواستند که محض دامن ردایش را لمس کنند و هر‌که لمس کرد، صحت کامل یافت.


Sababu Una magena o Gikimoi wisulo la wahino, so Una Awi demo gena ka imatero de o Gikimoi Awi demo. O Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa gena Una wihike qaasu-asu. 	 زیرا آن کسی را که خدا فرستاد، به کلام خدا تکلم می‌نماید، چونکه خدا روح را به میزان عطا نمی کند.


Ngaroko komagena, duma nakoso o manara o moi-moi itotiai gena niaaka so nisangisaraka, de ngini gena asa ifoloi nisanangi. Upa sidago ma ngale ona inisangisara de magena ngini nimodo eko nia sininga qasiri. 	 بلکه هرگاه برای عدالت زحمت کشیدید، خوشابحال شما. پس ازخوف ایشان ترسان و مضطرب مشوید.


De lo o kota magena ma rabaka kanaga o bi nabi-nabi de o Gikimoi Awi nyawa de lo o dunia ma bi nyawa yatotooma gena yangodu kagena yatoomaka sidago manga au lo yauhika." 	 و درآن، خون انبیا و مقدسین و تمام مقتولان روی زمین یافت شد.»


Kagena de o Yesus Awi gia watoa so wicoho o Petrus, de wotemo unaka, "Ngona ani piricaya ikurangi. Qadoohaso ani sininga qaceke." 	 عیسی بی‌درنگ دست آورده، او رابگرفت و گفت: «ای کم‌ایمان، چرا شک آوردی؟»


So nakoso ngini niiseka o bi sosulo ma somoano ona magena yahino la kagena manga ronga masirete isilamo, de ngohi tongongano o orasi manena ngini lo asa to ngohi ai demo niise, sababu ngohi foloi iceke de ona magena ngohi toholu bai! 	 زیرا مرا یقین است که از بزرگترین رسولان هرگز کمتر نیستم.


Kagena o nyawa yadala poli, so idadiwa yahika o Yesuska. Yahika idadiwa, so o tahu ma qokuye idola de kudaku yapusune, so o jongutuku wingado la kugena o Yesus Awi simaku iwisiha o nyawa manga sidongirabaku. 	 و چون به‌سبب جمعیت نتوانستند نزد او برسند، طاق جایی را که او بود باز کرده و شکافته، تختی را که مفلوج بر آن خوابیده بود، به زیر هشتند.


Duma o gilalo una magena wisidoohawa. Sidago una awi dodiao asa wisingosa o buika, sidago done to una awi nagi qangodu lo wofangu. 	 اما اوقبول نکرد بلکه رفته، او را در زندان انداخت تاقرض را ادا کند.


De lo ngini o nyawa moi lo nakoso kanaga o sala yodupa yaaka, de igogou ona manga sala magena asa o Gikimoi wafanggali de o dorou, sababu Awi fanggali gena upa o nyawa moi wasiguui de o nyawa moili wasitubuso, duma magena ka imatero. 	 زیرا هرکه ظلم کند، آن ظلمی را که کرد، خواهد یافت وظاهربینی نیست.


de itemo Unaka, "Igogou! Ngona o Gikimoi ma Ngopa. Hika kagena de kudahu nomatura, sababu o Gikimoi Awi Jaji ma Bukuka isilefoka, 'Ma ngale Ngona gena Una asa Awi malaikat wapareta, la ona magena asa inigubare, ma ngale Ani qohu lo o tetoku upa yadahe.' " 	 به وی گفت: «اگر پسرخدا هستی، خود را به زیر انداز، زیرا مکتوب است که فرشتگان خود را درباره تو فرمان دهد تاتو را به‌دستهای خود برگیرند، مبادا پایت به سنگی خورد.»


Ma orasi magena de isikahino o Yesus wodoto wotemo, "He! Nimatoba de nimatoduba la nia dorou niodongosa, sababu o Gikimoi wopareta maro o kolano moi gena he womasidiado." 	 از آن هنگام عیسی به موعظه شروع کرد و گفت: «توبه کنید زیراملکوت آسمان نزدیک است.»


So ngini o nyawa, ngaroko nia sininga itiai waasi, duma kanaga o kia naga qaloha niahike nia ngopaka. Nako komagena niaaka, de ka igogou o loha lo nia Baba o sorogaka asa wahike nakoso o nyawa nagoona igolo Unaka." 	 پس هرگاه شما که شریر هستید، دادن بخشش های نیکو را به اولاد خود می‌دانید، چقدر زیاده پدر شما که درآسمان است چیزهای نیکو را به آنانی که از اوسوال می‌کنند خواهد بخشید!


Ngaroko komagena, o nyawa moi lo waasi Ai Baba iwikelelo. Cawali ka Una womatetengo asa wikeleloka de Una magena ka Ngohi masirete, ena gena iqoqomasi Ngohi dede Ai Baba masirete so tahino kanena. 	 نه اینکه کسی پدر را دیده باشد، جزآن کسی‌که از جانب خداست، او پدر را دیده است.


Ngaroko komagena, done ma orasika Awi Gurumi magegena wahino, o dodoto itotiai ma ngale o Gikimoi gena asa winisingangasu de winisidumu nginika. Upa Awi Gurumi ma demo masirete de magena winidedemo, duma o kia naga Ai Baba wodedemo de Awi Gurumi woiiseka, magena winidedemoli de lo winisingangasu nginika o kia naga done o orasi ma simaka asa idadi. 	 ولیکن چون او یعنی روح راستی آید، شما را به جمیع راستی هدایت خواهد کرد زیرا که از خودتکلم نمی کند بلکه به آنچه شنیده است سخن خواهد گفت و از امور آینده به شما خبر‌خواهدداد.


"Jou, ilaha de! Ona gena to Ngona Ani nabi ma soohu gena yatoomaka de lo o suba patitide Ngonaka gena ma bi riho qangodu yaturabaka. So ka cawali ngohi tomatengo toohosi, duma manga edekati gena ngohi lo asa itooma bai!" 	 که «خداوندا انبیای تو را کشته و مذبحهای تو راکنده‌اند و من به تنهایی مانده‌ام و در قصد جان من نیز می‌باشند»؟


O surati manena tolefo ngonaka imatero ai ngopa masirete tonisiboboso. Ngohi togolo o Gikimoi nanga Baba de o Yesus Kristus to ngone nanga Jou tanu inidogo ngonaka o laha de o galusiri ifoloi, la ani sininga yaaka so foloisi isanangi. 	 فرزند حبیب خود تیموتاوس را.فیض و رحمت و سلامتی از جانب خدای پدرو خداوند ما عیسی مسیح باد.


So ipasaka de o Herodes wosoneka, de ma dongoho magena o Yusuf de awi tahu ma raba moi gena ka o Mesir kasi de o Jou Awi malaikat moi womasimane o Yusuf awi doguruga ma rabaka. 	 «برخیز و طفل و مادرش رابرداشته، به زمین اسرائیل روانه شو زیرا آنانی که قصد جان طفل داشتند فوت شدند.»


O gisisi ma binuka itutura o tona qatototopoku so o totopo yalalo so isoneka, gena imatero bato o nyawa o habari qaloloha magena yoiseka. Duma manga sininga ihawateri ma ngale manga oho duniaka ma rabaka, de yodupa yokaya, de lo yodupa o sanangi ma rabaka igoge. Komagena o Gikimoi Awi demo yosingou kawa, de o manara qaloloha lo yodupa kawa. 	 اما آنچه در خارهاافتاد اشخاصی می‌باشند که چون شنوند می‌روند و اندیشه های روزگار و دولت و لذات آن ایشان راخفه می‌کند و هیچ میوه به‌کمال نمی رسانند.


Duma o Paulus wotemo, "Ai baba Festus tonihohoromati, ngohi itogosawa, duma o demo kia tosibobicaraka gena igogou de itiai. 	 گفت: «ای فستوس گرامی، دیوانه نیستم بلکه سخنان راستی و هوشیاری را می‌گویم.


O orasi magena de o Yesus wosumbayang wotemo, "Baba, o Jou o dipa de lo o dunia nakokuasa! Ngohi Ai sukuru tatide Ngonaka, sababu o bi moi-moi magena o bi nyawa icocawaro lo kanaga itemo yanakoka, ona magena Ngona nagiihu. Duma o bi moi-moi magena o bi nyawa kiaka yananakowa Ngona gena nasikelelo. 	 در آن وقت، عیسی توجه نموده، گفت: «ای پدر، مالک آسمان و زمین، تو را ستایش می‌کنم که این امور را از دانایان و خردمندان پنهان داشتی و به کودکان مکشوف فرمودی!


De una magena asa wotemoli nginika, 'Igogou, ma ngale ngini kiano ngohi tininakowa. Ngini gena ngohi tinidodoohawa. Ningodu gena kanaga de nia gogoho ma dorou bai!' 	 بازخواهد گفت، به شما می‌گویم که شما رانمی شناسم از کجا هستید؟ ای همه بدکاران از من دور شوید.


So kagena de o Yesus wotemo kali, "O Gikimoi wopareta maro o kolano moi gena, posiade-ade 	 پس گفت: «ملکوت خدا چه چیز را می‌ماندو آن را به کدام شی تشبیه نمایم.


Komagena so, ai dodiao nipipiricaya, ma orasi ngini nimatolomu o roti nioqo de o anggur niudo la niososininga o Jou Awi sone, de ngini magena bilasu nimatekedamaha la ningodu nioqo nirimoi. 	 لهذا‌ای برادران من، چون بجهت خوردن جمع می‌شوید، منتظر یکدیگر باشید.و اگرکسی گرسنه باشد، در خانه بخورد، مبادا بجهت عقوبت جمع شوید. و چون بیایم، مابقی را منتظم خواهم نمود.


Iwitago qabolo de o Petrus o bui ma tahuka iwisingosaka, so kagena o prajurit o bolu iha yasulo iwijaga imateketotagali, so o bolu moi o prajurit yaruruha. Sababu awi edekati o Paskah ma Rarame qabolo de o Petrus iwingaho o hakimka, la o nyawa yadadala manga simaka kagena awi demo wahiri, nakoso isala de asa isulo iwitooma. 	 پس او را گرفته، در زندان انداخت و به چهار دسته رباعی سپاهیان سپرد که او را نگاهبانی کنند و اراده داشت که بعداز فصح او را برای قوم بیرون آورد.


Tanu o demo magena aku nisigise ifoloi, sababu ma lamo gena bilasu ngini niosininga o demo kiaka o bi nabi isilelefo magena upa lo patagapi magena ma sihino to ona manga sininga masirete. 	 و این رانخست بدانید که هیچ نبوت کتاب از تفسیر خودنبی نیست.زیرا که نبوت به اراده انسان هرگزآورده نشد، بلکه مردمان به روح‌القدس مجذوب شده، از جانب خدا سخن‌گفتند.


O Jou Awi bobita, kiaka itemo o nyawa ma dorou bilasu de o Gikimoi imakitinga, gena wagarade o teto ma qokuka de wihike o Musaka. O orasi magenaka de o Gikimoi Awi kuasa kanaga o Musa awi bioka yodisiwa, so ngaroko ma nita gena isolano imehe-mehe so ikurangi sidago irongo, duma awi bio ma leto magena o bi Yahudika ma nyawa yaakuwa yanano. So nako komagena, ma orasi o bi bobita o Musa wamakeka kanaga o Gikimoi Awi kuasa lo yakeleloka, 	 اما اگر خدمت موت که در حرف بود و برسنگها تراشیده شده با جلال می‌بود، بحدی که بنی‌اسرائیل نمی توانستند صورت موسی را نظاره کنند به‌سبب جلال چهره او که فانی بود،


Nakoso ngone nanga sidongirabaka la kanaga o nyawa nagoona yokakaya so manga oho ma rabaka manga kia naga moi lo ma kurangi ihiwa, de ngaroko yanako manga dodiao ma Kristus wipipiricayaka kanaga moi de manga kurangi ilamo, duma ona yoholu yagalusiri de yariwo, gena igogou ona magena manga sininga ma rabaka manga dodara o Gikimoika gena ihiwa. 	 لکن کسی‌که معیشت دنیوی دارد و برادر خود را محتاج بیند و رحمت خود رااز او باز‌دارد، چگونه محبت خدا در او ساکن است؟


Nako o roriwo o pipi magena, to ngohi ai demo gena komanena: O taungu ipapasaka ngini gena o nyawa ma nonomaka kanaga nimode de lo nisidailako so o roriwo o pipi gena nitolomu. 	 و در این، رای می‌دهم زیرا که این شما را شایسته است، چونکه شما در سال گذشته، نه در عمل فقط بلکه در اراده نیز اول ازهمه شروع کردید.


Ma nonomasi, de ma sababu Una ngone wonadodara, so Una wositatapuka la bilasu o Yesus Kristus wosone ma ngale ngone wonatide la podadi to Una Awi ngopa masirete. Imamote de kanaga o Gikimoi Awi edekati de Awi dupa masirete gena komagena. 	 که ما را از قبل تعیین نمود تا او را پسر خوانده شویم بوساطت عیسی مسیح برحسب خشنودی اراده خود،


Una Ngohi woisusulo so tahino, o orasi isigeto-geto Una magena kanaga dede Ngohi. De sababu Ngohi lo taaka tomatotoguwa o kia naga Una wodudupa, so Una lo ma moi lo waasi Ngohi woidongosa." 	 و او که مرا فرستاد، با من است و پدر مرا تنها نگذارده است زیرا که من همیشه کارهای پسندیده او را به‌جا می‌آورم.»


De maro ona magegena, komagena ngone inangodu lo iqomaka paaka de pamote nanga sininga ma dupa de o nyafusu qatotorou gena qangodu. Igogou, o orasi magenaka so itiai nakoso ngone o Gikimoi wonadoosa, sababu ngone gena ka pomaketero de ona o nyawa ma binuka lo de manga dorou. 	 که در میان ایشان، همه مانیز در شهوات جسمانی خود قبل از این زندگی می‌کردیدم و هوسهای جسمانی و افکار خود رابه عمل می‌آوردیم و طبعا فرزندان غضب بودیم، چنانکه دیگران.


Duma o Gikimoi Wikukuruye wogogewa o tahu o nyawa manga gia isiaaka, sababu o bi nabi manga buku ma rabaka isilefo komanena: O Jou wotemo, 	 و لیکن حضرت اعلی در خانه های مصنوع دستها ساکن نمی شود چنانکه نبی گفته است


Komagena imaakaka, de Awi muri-muri magena asa yosiningali kanaga iqoqoma o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka isilefo itemo, "Ai Baba, Ngohi Ai sininga ma dupa foloisi ilamo gena Ani Tahu bilasu o nyawa yahoromati sidago he dangade tosone." 	 آنگاه شاگردان او را یاد آمد که مکتوب است: «غیرت خانه تو مرا خورده است.»


So o gohiduuru magena wosango wotemo, "Ai baba, o Yahudika manga roriri imatekefakati qaboloka, manga edekati o Paulus iwitailako foloi itiai ma ngale to una awi manara magena. So asa igolo ngonaka, la tanu ilangi ma wangeka de o Paulus nowingaho nowisikahika onaka. 	 عرض کرد: «یهودیان متفق شده‌اند که از تو خواهش کنند تاپولس را فردا به مجلس شورا درآوری که گویااراده دارند در حق او زیادتر تفتیش نمایند.


Itekawa, de kanaga lo o imam moi o ngeko magenano wakahino. Ma orasi o nyawa winanabo magena wimake, de una ka wisirese o ngeko ma sonongaka de ka wogila-gilaka. 	 اتفاق کاهنی ازآن راه می‌آمد، چون او را بدید از کناره دیگررفت.


So ngone, o Jou powipipiricaya, nanga sininga gena o baro isitalakewa. Ngone gena o Jou Awi kuasa magena panakoka, ena gena to Una Awi Gurumi. De lo o orasi manena de isikahika, kanaga Awi kuasa gena idogo-dogo, so nanga sininga asa yatagali sidago ngone aku podadi ka pomaketero maro de Unali. 	 لیکن همه ما چون با چهره بی‌نقاب جلال خداوند را در آینه می‌نگریم، از جلال تاجلال به همان صورت متبدل می‌شویم، چنانکه از خداوند که روح است.


Woise o Yesus wotemo komagena, so kagena de o nyawa una magena wotagi o riho magena wodongosa de awi sininga ipeleso, sababu una magena foloi wokaya. 	 چون جوان این سخن را شنید، دل تنگ شده، برفت زیرا که مال بسیار داشت.


De o nabi yasinoto ona magena asa o ili ilalamo moi o sorogano yoise gena, itemo onaka, "Niahinosi de nidolaye kanena." So ona yasinoto o sorogaye yodola de o lobi-lobi yasaono, so to ona manga lawangi gena he ka yadomina. 	 وآوازی بلند از آسمان شنیدند که بدیشان می‌گوید: «به اینجا صعود نمایید.» پس در ابر، به آسمان بالا شدند و دشمنانشان ایشان را دیدند.


So nakoso nanga rohe gena kanaga o bobolo ka imatengoka, de magena o rohe qasowo bai! 	 و اگر همه یک عضو بودی بدن کجا می‌بود؟


Nakoso ngone podupa o Gikimoi powidodara de lo o bi moi-moi Una wonasusulo gena paaka pokaeli, de ngone magena igogou padodara to Gikimoi Awi ngopa-ngopa. Gena ngone aku panako itiai, 	 از این می‌دانیم که فرزندان خدا را محبت می نماییم، چون خدا را محبت می‌نماییم واحکام او را به‌جا می‌آوریم.


Hika ngini niosininga igogou-gogou o nyawa o dorou yodupa yaaaka, ona magena done upa he iwosa o Gikimoi Awi paretaka. Upa sidago ngini nifuma so niamote o ngeko isasalaka. Yaakuwa o nyawa ma dorou de iwosa o Gikimoi Awi paretaka. O nyawa ona magena koloko o nyafusu ma dorou yaaka, de o serika yasuba, de yosundali, de yosusundali de manga rohe imasiiija de lo una awi dorou moi gena imasikiidu de awi dodiao yanau moi. 	 آیا نمی دانید که ظالمان وارث ملکوت خدا نمی شوند؟ فریب مخورید، زیرافاسقان و بت‌پرستان و زانیان و متنعمان و لواط


Ma orasi iqomaka de o Abraham awi ngopa woriria, una ma baba awi dupa so wisibuo gena, wisangisara ma baba awi ngopa wononongoruka, una maro o Gikimoi wojajika so wisibuo. Maro komagena lo o orasi manena idadika, ena gena ona o Yahudika manga bobita o Gikimoino yodupa yamomote so yasisangisara ona o Gikimoi Awi Gurumi yamamake ma orasi ma Kristus wipiricayaka. 	 بلکه چنانکه آنوقت آنکه برحسب جسم تولد یافت، بر وی که برحسب روح بود جفامی کرد، همچنین الان نیز هست.


Hika nigolo o Gikimoika, la niloloqa ma orasi magena upa idadi o alo ma orasika eko o Sabat ma wangeka so isusa ngini niloqa. 	 پس دعاکنید تا فرار شما در زمستان یا در سبت نشود،


De o Simon wotemo, "Baba Guru, o putu moi ngomi mimanara duma o nao moi lo miamakewa. Ngaroko komagena, sababu Ngona ngomi nomisuloka, so ngohi asa ai soma taumoli." 	 شمعون در جواب وی گفت: «ای استاد، تمام شب را رنج برده چیزی نگرفتیم، لیکن به حکم تو، دام را خواهیم انداخت.»


O Petrus de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa qaasu-asu wipareta, de wosango wotemo, "Baba-baba, o Mahkamah Agama ningodu de lo o Israelka manga roriri. 	 آنگاه پطرس ازروح‌القدس پر شده، بدیشان گفت: «ای روسای قوم و مشایخ اسرائیل،


De Una Awi rohe wahike isone la ma ngale wodadi o nyawa yangodu manga dagali. De komagena o orasi isitatapu iqomaka magena yaadoka, la asa inasikelelo o Gikimoi Awi dupa gena o nyawa yangodu wasisalamati. 	 که خود را در راه همه فدا داد، شهادتی درزمان معین.


Ai dodiao nipipiricaya, ngohi tinibaja de togolo nginika la ai siduduga ma demo manena ngini de nia sabari nisigise, sababu ai surati ma demo manena gena he ikakuwa. 	 لکن‌ای برادران از شما التماس دارم که این کلام نصیحت‌آمیز را متحمل شوید زیرامختصری نیز به شما نوشته‌ام.


So o bobareta moi bilasu awi moi-moi waaaka ma rabaka gena o nyawa lo yaakuwa iwikalaki. Komagena una bilasu ma peqeka ka momatengo de upa o ngopeqeka ma somoa wadupali, de awi sininga de awi rohe ma nyafusu gena wapareta qaloha, de awi sininga wapareta itiai so o nyawa aku iwihoromati, de wodupa waaso o nyawa ma somoa imasidodogu awi tahuka de lo una aku o nyawa wadoto itiai. 	 پس اسقف باید بی‌ملامت و صاحب یک زن و هشیارو خردمند و صاحب نظام و مهمان‌نواز و راغب به تعلیم باشد؛


Ngohi tanako igogou-gogou, o kia naga moi lo yaakuwa o Gikimoi Awi dodara ngoneka gena yafati, upa o kuasa o sorogaka eko lo o duniaka, upa o malaikat eko lo o toka. Qadoohawa nakoso o kia naga idadi o orasi manena eko lo o orasi ma simaka, ngaroko posone eko lo pooho. Igogou, o kia naga o Gikimoi wosidadadika moi lo yaakuwa yafati to Una Awi dodara wosidumu ngoneka, sababu Una magegena o Yesus Kristus nanga Jou wisulo la wahino, so ngone igogou aku panako Awi dodara ngoneka ma bati lo ihiwa. 	 و نه بلندی و نه پستی و نه هیچ مخلوق دیگر قدرت خواهد داشت که ما را ازمحبت خدا که در خداوند ما مسیح عیسی است جدا سازد.


Iqoqomaka ngini nimuruo naga lo komagena niaakaka. Duma ngini magena nia dorou qangodu nanga Gikimoi asa wosiapongu de waaka so, maro Una Awi sininga, komagena lo to ngini nia sininga qatetebi de lo itotiai. Magena qangodu idadi de Awi Gurumi ma kuasa sababu o Jou Yesus Kristus niwipiricayaka. 	 وبعضی از شما چنین می‌بودید لکن غسل یافته ومقدس گردیده و عادل کرده شده‌اید به نام عیسی خداوند و به روح خدای ما.


Komagena o nyawa nakoso de manga cocatuka ma ngale aku o nyawa yadoto, hika yodoto imatero maro de o dodoto gena igogou o Gikimoi Awi demo masirete wapepeto. O nyawa nagoonali nakoso de manga cocatu ma ngale yaaku yaleleani, hika de o Gikimoi Awi buturu o manara magena bilasu yaaka. Ka ma ngale ngini gena o Yesus Kristus wosone, so ma ngale ngini lo nia manara moi-moi qangodu ma rabaka gena asa o Gikimoi wigiliri. Igogou de itero, ma Kristus gena foloi wolamo de lo wokokuasa ka sidutu ikakali. Amin. 	 اگر کسی سخن گوید، مانند اقوال خدا بگوید و اگر کسی خدمت کند، برحسب توانایی که خدا بدو داده باشد بکند تا در همه‌چیز، خدا بواسطه عیسی مسیح جلال یابد که او را جلال و توانایی تاابدالاباد هست، آمین.


De Una wotemo onaka, "Ngini gena upa ka o nonako ihahairani Ngohi taakaka so ngini manena nisari, duma magena igogou ma ngale ka o roti tinisioqo sidago nipunuka, ma sababu kamagena so ngini asa Ngohi nisari. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آمین آمین به شمامی گویم که مرا می‌طلبید نه بسبب معجزاتی که دیدید، بلکه بسبب آن نان که خوردید و سیرشدید.


So, ai dodiao tinisiboboso, maro o Jou Yesus gena Awi Babaka wisigise komagena lo ngini. So imatero ngini lo o orasi isigeto-geto niwisigise Unaka, so komagena bilasu ngini ifoloisi nikaeli. Maro o Gikimoi o dorouno winisalamatika, so tanu ngini masirete lo nia horomati ilamo Unaka so o bi moi-moi itotiai gena qangodu niaakaka, so upa sidago o dorouku nitura kali. Gena upa ka cawali ma orasi ngohi kagena dede nginisi, duma o orasi manena naga ngaroko ngohi ihiwa bilasu ngini foloisi nikaeli. 	 پس‌ای عزیزان من چنانکه همیشه مطیع می‌بودید، نه در حضور من فقط بلکه بسیار زیادترالان وقتی که غایبم، نجات خود را به ترس و لرزبعمل آورید.


De kagena o Betaniaka ma nyawa ma ngale Una o rarame moi yaakaka, so Una wikoro de kanaga lo o Lazarus de o nyawa ikokoro ma binuka lo ona imatamika, de ongo Marta ona maleleani. 	 و برای او در آنجاشام حاضر کردند و مرتا خدمت می‌کرد و ایلعازریکی از مجلسیان با او بود.


Una iwisiduuruno, de imatodoka o nyawa moi wipapado wakahika Unaka. De wobukuku wosuba, de wotemo, "Baba, nako nomode, de igogou aku noisiloha." 	 که ناگاه ابرصی آمد و او را پرستش نموده، گفت: «ای خداوند اگربخواهی، می‌توانی مرا طاهر سازی.»


Duma nakoso ngini nia lako qatorou, de ngini nia ginano lo qafaja de qatorou. So nakoso o Jou la kanaga nia sininga wosidisiwaka, de ngini niaaka so nia sininga qapuputu kali, so nia sininga gena maro o sakaputu yasaoka. 	 امااگر چشم تو فاسد است، تمام جسدت تاریک می‌باشد. پس اگر نوری که در تو است ظلمت باشد، چه ظلمت عظیمی است!


Komagena lo o imamka ma bi sahe de o bi guru agama Una wisimaqe de itemo moi de moika, "Cedeke! O nyawa ma somoa wasisalamati, de Una Awi rohe masirete duma wosisalamati waakuwa. 	 و همچنین روسای کهنه و کاتبان استهزاکنان با یکدیگر می‌گفتند؛ «دیگران را نجات داد و نمی تواند خود را نجات دهد.


De o nyawa isingangasu o Yesuska, o Simon ma toroa misiri de o sosahu mitubu. 	 ومادر‌زن شمعون تب کرده، خوابیده بود. درساعت وی را از حالت او خبر دادند.


Ngaroko o sasawi ma sopo magena ifoloi qaceke de o sopo ma somoa o dunia manena ma qokuka, duma nako o sopo magena ioho, ma goho asa ilamo ifoloi de o ngangaru ma somoa, de imadadi maro o gota iuuma-uma, so kagena ma umaka o bi namo asa yahino imaigu." 	 وهرچند از سایر دانه‌ها کوچکتر است، ولی چون نمو کند بزرگترین بقول است و درختی می‌شودچنانکه مرغان هوا آمده در شاخه هایش آشیانه می گیرند.»


so Ngohi asa itooma, duma o wange saangeka de asa Ngohi tooho kali." De Awi demo magena Awi muri-muri yoise, de ona manga sininga isusa de foloi ipeleso. 	 و او را خواهند کشت و درروز سوم خواهد برخاست.» پس بسیار محزون شدند.


So komagena lo ngini, nakoso o bi moi-moi nginika gena qangodu niapalako waasi, de yaakuwa ngini magena nidadi to Ngohi Ai nyawa imomote." 	 «پس همچنین هر یکی از شما که تمام مایملک خود را ترک نکند، نمی تواند شاگرد من شود.


Igogou! O sosulo-sosulo gena kanaga ona yangoduwa. O Gikimoi Awi demo yosingongangasu gena kanaga ona yangoduwa. Ona la yododoto gena lo kanaga ona yangoduwa. Ona de o kuasa la aku o nonako ihahairani yaaaka gena kanaga ona yangoduwa bai! 	 آیا همه رسول هستند، یا همه انبیا، یا همه معلمان، یا همه قوات؟


Una wotemo, "O nyawa o gisisi qaloloha wosihahaja gena, positero de Ngohi, o Nyawa ma Duhutu. 	 در جواب ایشان گفت: «آنکه بذر نیکومی کارد پسر انسان است،


Duma ma ngeko idodooha ngone nanga sininga idadi itiai o Gikimoika gena, upa o bobita o Gikimoino gena pamote itiai, sababu ma Kristus asa waaka, so o ngeko iqoqoma gena he pamote kawa de ka cawali ma ngeko powipiricaya Unaka magena pamote. 	 زیرا که مسیح است انجام شریعت بجهت عدالت برای هر کس که ایمان آورد.


Igogou, una gena wopanyake sidago he wosone. Duma de o Gikimoi Awi galusiri unaka, komagena lo ngohika, so una wisilohaka. Upa sidago ma ngale una gena ngohi ai sininga ipeleso ifoloi poli. 	 وفی الواقع بیمار و مشرف بر موت بود، لیکن خدا بروی ترحم فرمود و نه بر او فقط بلکه بر من نیز تامرا غمی بر غم نباشد.


So ma ngale o bi moi-moi o Gikimoi waaaka qangodu magena ngone bilasu panako, sababu Una womanara ma ngale ngone manena, so nakoso kanaga o nyawa la ngone inalawangi gena, qadoohawa. 	 پس به این چیزها چه گوییم؟ هرگاه خدا باما است کیست به ضد ما؟


Sababu ngohi gena iqomaka ai umuru asa o minggu moi de isunaka. De ngohi lo ai sihino o Israelka ma nyawa moi, ai suku o Benyaminno, de lo ai jojoho o Ibrani ma bahasa de ma adati. De ngohi asa maro Farisika moi o Yahudika manga adati de manga galepu gena tacoho tokaeli de qaputuru. 	 روز هشتم مختون شده و از قبیله اسرائیل، ازسبط بنیامین، عبرانی از عبرانیان، از جهت شریعت فریسی،


So o Yohanes wotemo ona yangoduka, "Ngohi manena gena ngini o nyawa tiniosi de o ake, duma ma orasika kanaga wimoi asa wahino wotuuruno, gena Una Awi manara foloi ilamo, so ngohi manena to Una Awi simaka gena o kia lo waali idahe, ka Awi capato ma gumi tasose maro o nyawa ileleleani moi lo idadiwa. De ngini la kanaga nimatoba de nimatodubaka, Una magena asa wosingosa o Gurumi Qatetebi ma kuasa de o uku la nia sininga ma rabaka wopareta. 	 یحیی به همه متوجه شده گفت: «من شما را به آب تعمیدمی دهم، لیکن شخصی تواناتر از من می‌آید که لیاقت آن ندارم که بند نعلین او را باز کنم. اوشما را به روح‌القدس و آتش تعمید خواهد داد.


Kagena de manga sininga ma takasiri Una wanako, so o ngopa wiceceke moi wingahono de wisigokono to Una Awi dateka, 	 عیسی خیال دل ایشان راملتفت شده طفلی بگرفت و او را نزد خود برپاداشت.


O orasi magena ma deka o putu moruha de o wange moruha o Yesus kagena wogogeku, de o Iblis iwibaja la ma ngale o dorouku wisitura. O orasi magena ma deka o putu moruha de o wange moruha wooqowa de woudowa, so qabolo Una wisapika. 	 ومدت چهل روز ابلیس او را تجربه می‌نمود و درآن ایام چیزی نخورد. چون تمام شد، آخر گرسنه گردید.


Sababu o Gikimoi Una magena igogou ngone wonagalusiri. Komagena so Una wahino kanena la ngone wonariwo. Una o sorogaka de wahino kanena maro o wange ibaoka. 	 به احشای رحمت خدای ما که به آن سپیده از عالم اعلی از ما تفقدنمود،


Sababu o nyawa isosoneka la ioho kali, maro o malaikat o soroga ma rabaka gena ikakawiwa, komagena lo ona magena asa ikawi kawa. 	 زیرا هنگامی که از مردگان برخیزند، نه نکاح می‌کنند و نه منکوحه می‌گردند، بلکه مانندفرشتگان، در آسمان می‌باشند.


so isupu ma duduka, de ona itemo moi de moika, "O nyawa una magena o dorou moi lo waakawa de sidago bilasu iwitooma eko o buika wisingosa." 	 رفتند و با یکدیگرگفتگو کرده، گفتند: «این شخص هیچ عملی مستوجب قتل یا حبس نکرده است.»واغریپاس به فستوس گفت: «اگر این مرد به قیصررفع دعوی خود نمی کرد، او را آزاد کردن ممکن می‌بود.»


So ngaroko Una magena ngini niwinakowa, duma Ngohi igogou towinako. Nako totemo Ngohi Una towinakowa, de Ngohi itodamatoko maro ngini lo nitodamato, duma Ngohi igogou towinako o Gikimoi de Awi demo qangodu lo toise de taakaka. 	 و او را نمی شناسید، اما من او رامی شناسم و اگر گویم او را نمی شناسم مثل شمادروغگو می‌باشم. لیکن او را می‌شناسم و قول اورا نگاه می‌دارم.


So o wange muruo naga qabolo ngomi mia dupa mioqo lo ihiwaka, kagena de o Paulus mia sidongirabano womaokoye de wotemo, "Ai baba-baba ningodu! Kapuruo nagasi ngohi tonasisitiari la upasi ngone poside o Kreta podongosa, la upa sidago ngone porugi de pobodito, duma magena niamotewa. 	 و بعد از گرسنگی بسیار، پولس در میان ایشان ایستاده، گفت: «ای مردمان، نخست می‌بایست سخن مرا پذیرفته، از کریت نقل نکرده باشید تا این ضرر و خسران را نبینید.


So bilasu ngini salalu nimajaga de nia dailakoka, de lo niwigolo o Gikimoika la ngini asa niamoku niputuru o sangisara qangodu kiaka asa idadadi gena, sidago aku Ngohi o Nyawa ma Duhutuka nirisima." 	 پس در هر وقت دعا کرده، بیدار باشید تاشایسته آن شوید که از جمیع این چیزهایی که به وقوع خواهد پیوست نجات یابید و در حضورپسر انسان بایستید.»


"De ngohi lo tonisingangasu kali o selera idala ma dateka o ngopeqeka mosusundali kagena momagogeku, magena o bi nyawa yadadala o bi bangsa moi-moi, o bi soa moi-moi, de lo o bi bahasa moi-moino. 	 و مرا می‌گوید: «آبهایی که دیدی، آنجایی که فاحشه نشسته است، قومها و جماعتها وامت‌ها و زبانها می‌باشد.


De lo o Yahudika ma nyawa magena nakoso kanaga ma Kristus wiholu kawa de wipiricayaka, de ona magena lo asa idadi maro o Gikimoi Awi nyawa masirete kali, maro o uma yabobitotoguka gena aku isigapala de isidopiliku la kagena ioho kali. Sababu de o Gikimoi Awi kuasa so ona magena aku idadi maro to Una Awi nyawa masirete kali. 	 و اگر ایشان نیز در بی‌ایمانی نمانند باز پیوندخواهند شد، زیرا خدا قادر است که ایشان را باردیگر بپیوندد.


Itekawa, de o nyawa moili wikelelo de itemo, "He! Nagala ngona manena lo Una nowimomote." Duma o Petrus wotemo kali, "Hiwa!" 	 بعد از زمانی دیگری او را دیده گفت: «تو از اینها هستی.» پطرس گفت: «ای مرد، من نیستم.»


So foloi qaloha nakoso kanaga de nia roriri yamuruo naga toliho de ona lo imote la mimakangaho dede ngohi, de nakoso igogou o dorou moi una waakaka, de qohaka la ona asa iwikalaki." 	 و گفت: «پس کسانی از شما که می‌توانندهمراه بیایند تا اگر چیزی در این شخص یافت شود، بر او ادعا نمایند.»


Ngaroko komagena, o orasi manena ngini de nia edekati qatotorou nitemo gena Ngohi asa nitooma, ngaroko Ngohi todupa tinisingangasu nginika o bi moi-moi itototiai o Gikimoi woidodedemo Ngohika. O manara maro komagena kanaga o Abraham waakawa. 	 ولیکن الان می‌خواهید مرا بکشیدو من شخصی هستم که با شما به راستی که از خداشنیده‌ام تکلم می‌کنم. ابراهیم چنین نکرد.


So o Yahudika ma nyawa ipipiricaya o Yopeno o Petrus wimomote, ona yangodu yohairani icarawa, sababu igogou o Gikimoi Awi Gurumi Qatetebi lo wahike ngaroko ona o Yahudika ma nyawa yasowo. 	 و مومنان از اهل ختنه که همراه پطرس آمده بودند، در حیرت افتادند از آنکه بر امت هانیز عطای روح‌القدس افاضه شد،


Kagena de woliho so o ngeko ma soaka, de awi nyawa asa wisibubusu so wisingangasu itemo, "Igogou, ani ngopa wilohaka." 	 و در وقتی که او می‌رفت، غلامانش او راستقبال نموده، مژده دادند و گفتند که پسر توزنده است.


Sababu kanaga o nyawa ma binuka ngohi isibicara itemo, "To una awi surati ma rabaka kanaga awi demo qadoto de qaputuru, duma nako una masirete kanaga nanga sidongirabaka de, cedeke, una awi buturu ikurangi de lo wobicara gena wanakowa." 	 زیرامی گویند: «رساله های او گران و زورآور است، لیکن حضور جسمی او ضعیف و سخنش حقیر.»