ma sababu magena ngohi tanakoka, done ngohi ma kolano awi hakim ma simaka, ma ngale ngohi manena ngaroko o sangisara qangodu ma rabano gena aku isisupu eko hiwa, ngohi asa tamake o utungu. Sababu ma ngale ngohi ngini niasumbayang ma rabaka gena niwosawa de o Yesus Kristus Awi Gurumi lo aku ngohi woiriwo. 	 زیرا می‌دانم که به نجات من خواهد انجامیدبوسیله دعای شما و تایید روح عیسی مسیح،


So una la kanaga o jojaru moi womasipeqekaka, de igogou o loha moi waaka. Duma una moili la kanaga wokawiwa, sababu o orasi manena naga o sangisara kanaga idala, so una magena asa waaka foloisi qaloha. 	 پس هم کسی‌که به نکاح دهد، نیکو می‌کند و کسی‌که به نکاح ندهد، نیکوتر می‌نماید.


So kagena de o Petrus wotemo, "O orasi manena de asa ngohi tosihoda gena, igogou kiaka o Gikimoi Awi dodara o bi nyawa yangoduka gena itero, 	 پطرس زبان را گشوده، گفت: «فی الحقیقت یافته‌ام که خدا را نظر به ظاهر نیست،


So ngini nitagi o tona ibobeleuka la niadupa igogou o nabi moi niwikelelo. De ma boboloi, o Yohanes gena foloili wolamo de o nabi moi. 	 لیکن بجهت دیدن چه چیزبیرون رفتید؟ آیا نبی را؟ بلی به شما می‌گویم ازنبی افضلی را!


O orasi manena qabolo asa o Jou wonisisangisara ngonaka, so ani lako ipilo sidago o orasi muruo naga so o wange ma siwa lo nakelelo kawa." O orasi magena qabolo o Elimas wamalo gena koloko awi lako o marasa yasaoka, so wotagi lo ka wopaqa-paqa de o nyawa womasari la wituda. 	 الحال دست خداوند بر توست و کور شده، آفتاب را تا مدتی نخواهی دید.» که در همان ساعت، غشاوه وتاریکی او را فرو گرفت و دور زده، راهنمایی طلب می‌کرد.


O Farisika ma nyawa kanaga yakelelo de yodupawa, so itemo o Unaka, "Ce! Ani muri-muri gena igogou o agama ma bobita yatilakuka, sababu o Sabat ma wange de pomanara gena to ngone nanga boboso." 	 فریسیان بدو گفتند: «اینک چرا در روزسبت مرتکب عملی می‌باشند که روا نیست؟»


Manga suba yatideka, de takelelo o Duba ma Goho magena o buku ma segel ma nonoma asa waracaka. Waracaka, de ngohi toise o dodadi ngai iha manga sidongirabano magena o dodadi ma nonomaka ibicara de ma ili ilamo koloko o diwotu idupuru itemo, "Hino nosupusi!" 	 و دیدم چون بره یکی از آن هفت مهر راگشود؛ و شنیدم یکی از آن چهار حیوان به صدایی مثل رعد می‌گوید: «بیا (و ببین )!»


Kagena de mosibuo o ngopa yanau moi. Una magena ka womatengo de wokolano o bi bangsa qangodu o duniaka, de awi pareta ma rabaka o nyawa yangodu ka isangisara. Duma o ngopa una magena wioqo kawa, sababu iwikoora de iwingaho wisikahie o Gikimoi Awi pareta ma kursika. 	 پس پسر نرینه‌ای را زایید که همه امت های زمین را به عصای آهنین حکمرانی خواهد کرد؛ و فرزندش به نزد خدا وتخت او ربوده شد.


Qabolo de moriria muna magena moliho mokahika ma nongoruka, de imatingaka yahika o nyawa itotolomuno de momigurubu munaka motemo, "Nanga Baba Guru womasidiadoka, so ngona woniaso." 	 و چون این را گفت، رفت و خواهر خودمریم را در پنهانی خوانده، گفت: «استاد آمده است و تو را می‌خواند.»


De ngini nianakoka ma Kristus wahinoka la ma ngale o bi dorou moi-moi qangodu gena wasisaka, de lo nako Una gena Awi sininga ma rabaka o dorou moi lo ihiwa. 	 و می‌دانید که او ظاهر شد تا گناهان رابردارد و در وی هیچ گناه نیست.


Ngona bilasu nomasirese o dodoto ma jarita ifufuma, gena imaketerowa de o dodoto o Gikimoi wodudupa. Duma maro o nyawa moi awi roheka wosiputuru, so komagena ngona lo bilasu ani siningaka nosiputuru. La ani moi-moi naaaka gena maro kia o Gikimoi wodudupa. 	 لیکن از افسانه های حرام عجوزهااحتراز نما و در دینداری ریاضت بکش.


Duma o Saulus awi kuasa ma buturu idogo so ma orasi wasihabari manga siningaka ifoloi yadahe, de lo una wosinako itiai o Yesus Una magena o Salamati ma Kolano sidago o Yahudika ma nyawa o Damsyikka igogogoge gena ka isango lo waali. 	 اما سولس بیشتر تقویت یافته، یهودیان ساکن دمشق رامجاب می‌نمود و مبرهن می‌ساخت که همین است مسیح.


Sababu Ngohi totemo, igogou Ngohi asa tooqo kawa o Paskah ma ino manena sidago idadi la pooqoli done o orasi ma simaka, nakoso o Gikimoi wopareta maro o kolano moi o duniaka." 	 زیرا به شما می‌گویم از این دیگرنمی خورم تا وقتی که در ملکوت خدا تمام شود.»


Una Awi uruno isupu o sumarangi moi qadodoto la ma ngale o bi nyawa Una wihoholu ona yangodu asa watooma. Una manena de Awi kuasa foloisi ilamo so asa ona wakolano wasidipito de lo o bi nyawa ma dorou wasisangisara. O Gikimoi Awi doosa foloisi ilalamo o nyawa ma dorouka, gena maro o anggur yateteho ma riho ma dodopusa wotagi so wosidodipitoku. 	 و از دهانش شمشیری تیز بیرون می‌آید تا به آن امت‌ها را بزندو آنها را به عصای آهنین حکمرانی خواهد نمودو او چرخشت خمر غضب و خشم خدای قادرمطلق را زیر پای خود می‌افشرد.


O doku magenaka kanaga wokakaya moi, o balastengi itotolomu manga sahe, una magena awi ronga o Zakheus. 	 که ناگاه شخصی زکی نام که رئیس باجگیران و دولتمند بود،


Komagena so ngohi manena ai sukuru tatide o Gikimoika totemo, "Ya, Jou! Ani laha ka ilamo poli." Sababu Una magena o Yesus Kristus nanga Jou wisulo la wahino ma ngale ngone nanga dorouno aku wonasisupu. So komagena ngone manena nanga sininga ma rabaka imasikoholu, sababu ma ngale o bobita o Gikimoino gena aku pomode posigise, duma kanaga lo o dorou ma dupa inapareta de magena lo posigiseka. 	 خدا راشکر می‌کنم بوساطت خداوند ما عیسی مسیح. خلاصه اینکه من به ذهن خود شریعت خدا رابندگی می‌کنم و اما به جسم خود شریعت گناه را.


Motagi momasidiado o Zakharia awi tahuka, de mowosa de ami salam momisidiado ongo Elisabetka. 	 و به خانه زکریادرآمده، به الیصابات سلام کرد.


De Awi demo magena Una Awi saturu wasimaqe. Duma o nyawa yadadala ona gena yangodu asa de manga nalika ma ngale o nonako ihahairani magena, qangodu kiaka waaaka so magena ona yakelelo. 	 وچون این را بگفت همه مخالفان او خجل گردیدندو جمیع آن گروه شاد شدند، بسبب همه کارهای بزرگ که از وی صادر می‌گشت.


De o bi nyawa ipipiricaya kadoka o Antiokhiaka orasi isigeto-geto yanali de manga more ifoloi, de o Gurumi Qatetebi Awi kuasa qaasu-asu manga sininga yapareta. 	 و شاگردان پر از خوشی و روح‌القدس گردیدند.


Ngini manena, to Ngohi Ai susa qangodu ma rabaka ngini salalu dede Ngohi. 	 و شما کسانی می‌باشید که در امتحانهای من با من به‌سر بردید.


Duma imomanara ona magena wikelelo de itemo moi de moika, 'Una magena bai! Una o warisi ma jojoho. Hino la ngone una powitoomaka, ma ngale ngone pamake to una awi warisi.' 	 لیکن دهقانان با خودگفتند: این وارث است؛ بیایید او را بکشیم تامیراث از آن ما گردد.


Ma orasi o Yesus wakelelo o hali magena, Una wongamo de wotemo onaka, "Niaqohaka, la o bi ngopa ona magena yahino Ngohino. Upa lo niafati de lo niasimahawa. Sababu o bi nyawa imatero maro o ngopa ona manena asa yaaku iwosa o Gikimoi Awi paretaka. 	 چون عیسی این را بدید، خشم نموده، بدیشان گفت: «بگذارید که بچه های کوچک نزد من آیند و ایشان را مانع نشوید، زیراملکوت خدا از امثال اینها است.


La komagena maro o nyawa womatengo kanaga ma moiku o dorou waaka so ma ngale una magena o Gikimoi wotemo bilasu o nyawa yangodu wasangisara, komagena lo o nyawa womatengoli kanaga waaka itiai so ma ngale una magena o Gikimoi wotemo bilasu waaka o nyawa yangodu manga sininga itiai sidago lo yaaku yooho ka sidutu ikakali. 	 پس همچنان‌که به یک خطا حکم شد برجمیع مردمان برای قصاص، همچنین به یک عمل صالح بخشش شد بر جمیع مردمان برای عدالت حیات.


Ngaroko komagena, upa ngini nia siningaka nitemo Ngohi asa totagi Ai Babaka, la ma ngale nia dorou gena todedemo. Hiwa! So upa he ngini nitemo Ngohi tinikalaki, duma o Musa una magena done asa Ai Babaka wokalaki gena igogou winisisala. Komagena, ngaroko ngini de nia ngongano o bi moi-moi o Musa walelefoka gena niaaka so ngini nitemo nagala winisisala kawa. 	 زیرا اگر موسی راتصدیق می‌کردید، مرا نیز تصدیق می‌کردیدچونکه او درباره من نوشته است.اما چون نوشته های او را تصدیق نمی کنید، پس چگونه سخنهای مرا قبول خواهید کرد.»


sababu kagunugo asa o nonako ihahairani wasikeleloku ma ngale o roti ngai motoha duma manga sininga qatogoi icarawa. So isusa ona isihoda de yasahe to Una Awi buturu komagena ma lamo. 	 زیرا که معجزه نان را درک نکرده بودند زیرا دل ایشان سخت بود.


Ce! Ngini gena ngaroko komagena o nyawa ma somoa niadoto bilasu o bobita o Gikimoino isigise, duma qadoohaso ngini masirete nisigisewa. Ngini gena nidoto nitemo, "Upa nitosi." Duma ngini masirete nitosi bai! 	 پس‌ای کسی‌که دیگران را تعلیم می‌دهی، چرا خود رانمی آموزی؟ و وعظ می‌کنی که دزدی نباید کرد، آیا خود دزدی می‌کنی؟


Komagena o bi dodiao ipipiricaya yamuruo naga o Kaisareaka ma nyawa de o Manason o Siprus ma nyawa moi, itekaka o Yesus iwipiricayaka, una de ona lo yomote so mimakangaho dede ngomi, ma ngale kadoka o Yerusalemka de o Manason awi tahuka mimasidodogu. 	 و تنی چند از شاگردان قیصریه همراه آمده، ما را نزد شخصی مناسون نام که از اهل قپرس و شاگرد قدیمی بود، آوردند تانزد او منزل نماییم.


Ka qaloha de itiai nakoso ngomi mikawi so mia peqeka mopipiricaya muna magena lo mia dodagi ma rabaka mimingaho, imatero maro o bi sosulo ma binuka, de o Jou Yesus Awi nongoru masirete, de lo o Petrus. 	 آیااختیار نداریم که خواهر دینی را به زنی گرفته، همراه خود ببریم، مثل سایر رسولان و برادران خداوند و کیفا؟


Kagena de o Farisika ma nyawa yoise o Yesus wosisango o Sadukika ma nyawa ona magena sidago o kia naga moi lo yosango yaakuwa, de ona asa imatolomu la imatekefakati. 	 اما چون فریسیان شنیدند که صدوقیان را مجاب نموده است، با هم جمع شدند.


So o wange magegenaka o imamka ma bi sahe de o bi Yahudika manga roriri imatolomu o Kayafas ma Imam Wilalamo awi kadatoka. 	 آنگاه روسای کهنه و کاتبان و مشایخ قوم دردیوانخانه رئیس کهنه که قیافا نام داشت جمع شده،


Kagena de Una wosango, "Nakoso to Ngohi Ai awa de to Ngohi Ai gianongoru, gena komanena." 	 در جواب ایشان گفت: «کیست مادر من وبرادرانم کیانند؟»


So kagena de ma gubernur o Pilatus una magena wasulo awi prajurit la o Yesus iwingaho de wingangapo. 	 پس پیلاطس عیسی را گرفته، تازیانه زد.


Qabolo de Una wokahino Awi muri-murino, de wamake ona yakiolo kali, sababu ona ikakadu poli. 	 و آمده، باز ایشان را در خواب یافت زیرا که چشمان ایشان سنگین شده بود.


De lo nakoso o riho moika la nitulu, de iniholu sidago nia demo magena lo yoise iholu, o riho magena niodongosa. Duma nia qohu ma gaapo niapari kasi la imaaka o nonako moi onaka, igogou ona magena de manga fajaka o Gikimoi Awi simaka. 	 و هر‌که شما را قبول نکند یا به سخن شماگوش ندهد، از آن خانه یا شهر بیرون شده، خاک پایهای خود را برافشانید.


So o nyawa o duniaka igogoge ona yangodu asa o haiwani magenaka isuba, ka cawali ona magena ma orasi o Gikimoi o dunia wosidadi waasi, de kanaga ona manga ronga isilelefo o oho ma buku ma rabaka. O buku magena o Duba ma Goho witotolaka gena to Una Awi buku. 	 و جمیع ساکنان جهان، جز آنانی که نامهای ایشان در دفتر حیات بره‌ای که از بنای عالم ذبح شده بود مکتوب است، او را خواهند پرستید.


So qangodu magena itiaika la o Gikimoi powigiliri, sababu to Una Awi laha wonasidumu so ngone podadi o nyawa ma nonoma ma Kristus powingongongano. 	 تا از ما که اول امیدوار به مسیح می‌بودیم، جلال او ستوده شود.


Sababu ma gola o pipi yonyafusu, so o dorou idala ibao manga sininga ma rabano. Kanaga o nyawa de manga edekati lo o pipi ma babaja yanihi sidago lo ngone nanga dodoto popipiricaya gena ona he yamote kawa, de ona imaaka masirete so manga sininga foloisi qasiri. 	 زیرا که طمع ریشه همه بدیهااست که بعضی چون در‌پی آن می‌کوشیدند، ازایمان گمراه گشته، خود را به اقسام دردهاسفتند.


Komagena so ma ngale una masirete lo bilasu o suba watide o Gikimoika, so maro o nyawa ma binuka manga suba, komagena lo una awi suba masirete bilasu watide o Gikimoika la idadi to una awi dorou ma ija. 	 و به‌سبب این کمزوری، او را لازم است چنانکه برای قوم، همچنین برای خویشتن نیز قربانی برای گناهان بگذراند.


Ena momongo, ngaroko o bi malaikat lo ifoloisi ikuasa, duma nakoso o Jou Awi simaka gena, ma ngale o guru ikokulai gena yakalakiwa de manga dorou lo isibicarawa. 	 و حال آنکه فرشتگانی که در قدرت و قوت افضل هستند، پیش خداوند برایشان حکم افترا نمی زنند.


O Yesus de Awi muri-muri itagi o Kaisarea Filipi ma soa de ma dokuka. Itagi so manga dodagi ma rabaka Una wasano onaka, "Nako o nyawa gena ona itemo, Ngohi manena naguuna." 	 و عیسی با شاگردان خود به دهات قیصریه فیلپس رفت. و در راه از شاگردانش پرسیده، گفت که «مردم مرا که می‌دانند؟»


Duma o bi demo moi-moi qangodu magena bilasu ngini niatailako qaloha, la nakoso o Gikimoino gena aku nisigise qaputuru, 	 همه‌چیزرا تحقیق کنید، و به آنچه نیکو است متمسک باشید.


De komagena lo ngini magena nidadi o Gikimoi Awi nyawaka. Ma orasi o dodoto itotiai, ena gena o habari qaloloha nihike o ngeko la aku ngini nisalamati, magena inisihabari so ngini niiseka, de ngini lo ma Kristus niwipiricayaka. So o Gikimoi asa ngini winihike o Gurumi Qatetebi kiaka winijajajika. Magena idadi o nonako moi igogou ngini gena nidadi to Una Awi nyawa. 	 و دروی شما نیز چون کلام راستی، یعنی بشارت نجات خود را شنیدید، در وی چون ایمان آوردید، از روح قدوس وعده مختوم شدید.


Bilasu ngone nanga sininga parihi-rihi kanaga o Gikimoi Awi simaka la upa inamodo, sababu nako ngone de nanga dodara igogou de itiai o nyawaka gena, aku panako igogou-gogou ngone lo pamoteka o dodoto itotiai. 	 و از این خواهیم دانست که از حق هستیم و دلهای خود رادر حضور او مطمئن خواهیم ساخت،


O ngeko idodooha o Gikimoi aku wotemo manga sininga itiai Unaka gena ona ka yaholu de ka manga ngeko masirete gena ona yamote, so ma ngale manga sininga idadi itiai o Gikimoika gena ka cawali Awi bobita gena yaaka. 	 زیرا که چون عدالت خدا را نشناخته، می‌خواستند عدالت خود را ثابت کنند، مطیع عدالت خدا نگشتند.


Ai dodiao o Teofilus tonihohoromati, Ai buku ma nonomaka talefo idodooha o Yesus Awi manara moi-moi, de ma ngale to Una Awi dodoto qangodu 	 صحیفه اول را انشا نمودم، ای تیوفلس، درباره همه اموری که عیسی به عمل نمودن و تعلیم دادن آنها شروع کرد.


O nyawa moi kali kanaga o Gurumi gena wasicatu o piricaya, la una eko muna magena aku o Jou Yesus wipiricaya qaputuru. De o nyawa moi kali kanaga o Gurumi gena wasicatu o kuasa, la una eko muna magena aku o nyawa manga panyake yasiloha. O bi moi-moi wosicocatuka qangodu gena ma sihino Una o Gurumino. 	 و یکی را ایمان به همان روح و دیگری را نعمتهای شفا دادن به همان روح.


Itekawa, de o Yusuf o Arimateaka ma nyawa moi wahino. Ma ngale una o Yesus wimote-mote de o Yahudika manga roriri wamodo, so ka womasidodutulu. Ngaroko komagena, duma una asa womabobarani so wahika o Pilatuska, de wagolo o Yesus Awi sone ma bake. De o Pilatus o Yusuf wisimaha so una wotagi de o Yesus Awi sone ma bake magena waaho. 	 و بعد از این، یوسف که از اهل رامه وشاگرد عیسی بود، لیکن مخفی به‌سبب ترس یهود، از پیلاطس خواهش کرد که جسد عیسی رابردارد. پیلاطس اذن داد. پس آمده، بدن عیسی رابرداشت.


Nia Baba kadaku o sorogaka gena Awi dodara itotiai o bi nyawa yangoduka, so ngini lo bilasu nia dodara itotiai o bi nyawa yangoduka." 	 پس شما کامل باشید چنانکه پدر شما که در آسمان است کامل است.


Sababu o Babel manga dorou magena ilamo, maro o teto patopu so itopu ifoloi sidago he yaado o dipaye. So o Gikimoi wososininga so bilasu manga dorou magena wosifanggali de o sangisara qatotubuso. 	 زیرا گناهانش تا به فلک رسیده و خدا ظلمهایش را به یاد آورده است.


Kagena de o Yesus o deruku wopaneka, de wokahino kali o talaga ma sonongano Awi doku o Kapernaumka. 	 پس به کشتی سوار شده، عبور کرد و به شهر خویش آمد.


Ona magena yangodu manga piricaya qaputuru sidago ma orasi ona done isone. Ngaroko ona masirete o kia naga o Gikimoi wajojajajika gena yamakewa, duma ona isanangi de yanako itekaka o orasi ma simaka Awi jaji gena done asa wosiganapu. Ona imangaku itemo o dunia manena gena manga riho ma duhutu qasowo de ona o dunia manena ma rabaka maro ka o nyawa so ka itatagino. 	 در ایمان همه ایشان فوت شدند، درحالیکه وعده‌ها را نیافته بودند، بلکه آنها را از دوردیده، تحیت گفتند و اقرار کردند که بر روی زمین، بیگانه و غریب بودند.


La o Yesus waaso kali o nyawa yadadala magena, de wotemo onaka, "Hika ningodu niise to Ngohi Ai ade-ade manena, la ngini asa niasahe de nianako. 	 پس آن جماعت را پیش خوانده، بدیشان گفت: «همه شما به من گوش دهید و فهم کنید.


So qabolo de o guru agama yamuruo naga yotemo Unaka, "Baba Guru, Ani sango gena foloi qaloha bai!" 	 پس بعضی از کاتبان در جواب گفتند: «ای استاد. نیکوگفتی.»


O orasi magena qabolo o toko isore kali ma para ma sinotoka. De o Petrus gena womasininga igogou ma nonomasi o Yesus asa wisitemo unaka, "O toko isore ma sinoto waasi, de ngona he nomanosu nosipara ma saange." La una woari wosodu-sodu. 	 ناگاه خروس مرتبه دیگر بانگ زد. پس پطرس را به‌خاطر آمد آنچه عیسی بدو گفته بود که «قبل از آنکه خروس دومرتبه بانگ زند، سه مرتبه مرا انکار خواهی نمود.» و چون این را به‌خاطر آورد، بگریست.


Awadede! O habari moi ngohi asa togiiseka gena, to ngini nia sidongirabaka o nyawa moi kanaga awi gogoho eko o nyafusu ma dorou waaka, ena gena una magena imasikiidu dede ma baba ma peqeka. Maro komagena o nyawa o Gikimoi wipipiricayawa ona magena lo ma moi waasi yaaka bai! 	 فی الحقیقه شنیده می‌شود که در میان شمازنا پیدا شده است، و چنان زنایی که درمیان امت‌ها هم نیست؛ که شخصی زن پدر خود را داشته باشد.


Sababu o Yesus Kristus woniriwo ngona, so aku nowipiricaya Unaka de aku ani dodara o Gikimoika de o nyawaka, komagena bilasu nosingangasu nokaeli o dodoto itotiai imatero noiise ngohino. 	 نمونه‌ای بگیر از سخنان صحیح که از من شنیدی در ایمان و محبتی که در مسیح عیسی است.


yakahika o kota magena ma ngeko ma sidongirabako. O selera magena ma dateno kanaga ma harisosonongaka o oho ma gota gena ma sopo, nakoso o nyawa yaoqo, de aku ioho ka sidutu ikakali. De o gota magena o taungu moi isopo gena ma para mogiowo de sinoto so o ngoosa moi gena isopo ma moi. De ma soka gena idadi o nyawa o bi dokuka manga sou ma ngale yasiloha. 	 و در وسط شارع عام آن و بر هر دو کناره نهر، درخت حیات را که دوازده میوه می‌آورد یعنی هر ماه میوه خود رامی دهد؛ و برگهای آن درخت برای شفای امت هامی باشد.


De ma ngale Awi dodoto gena o Yahudika manga roriri magena foloisi yohairani sidago lo imatekekasano moi de moika itemo, "Wewe! Nagoona iwidoto Unaka sidago lo Awi cawaro komagena. Sababu Una ma moi lo waasi kanena womadoto de to ngone nanga guru agamaka." 	 و یهودیان تعجب نموده، گفتند: «این شخص هرگز تعلیم نیافته، چگونه کتب را می‌داند؟»


So ma ngale o Makedoniaka ma nyawa manga sininga qaloloha gena miakeleloka, so ngomi o Titus miwibaja de migolo unaka la una wotagi wokahika kali nginika. Sababu una gena iqomaka dede ngini o roriwo o pipi magena nitolomu. Komagena so una miwisulo la o manara qaloloha magena wosidofa. 	 و از این سبب از تیطس استدعا نمودیم که همچنانکه شروع این نعمت را در میان شما کرد، آن را به انجام هم برساند.


Igogou, o nyawa moi lo yahiwa o duniaka de ikahika o sorogaka yaado la o kia idadadika yakelelo. Ka cawali Ngohi masirete, Ai ronga o Nyawa ma Duhutu gena, o sorogano so o moi-moi magena takeleloka. 	 و کسی به آسمان بالا نرفت مگر آن کس که از آسمان پایین آمد یعنی پسر انسان که در آسمان است.


Hiwa! Ngini nianakoka, o bi nyawa tasididingo nginika, manga sidongirabano gena moi lo yahiwa ngini inisihaga so ngohi o pipi tamake. 	 آیا به یکی از آنانی که نزد شمافرستادم، نفع از شما بردم؟


de ma dongoho magena yaundi, maro manga biasa, la de magena iwisidumu una asa wodahe o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka wowosa la o manyanyi watupu. 	 حسب عادت کهانت، نوبت او شد که به قدس خداوند درآمده، بخور بسوزاند.


Ma moili Una wotagi ma para ma saangeka wosumbayang, de Awi demo imatero de ma sinotoka. 	 پس ایشان را ترک کرده، رفت و دفعه سوم به همان کلام دعا کرد.


De o Filipus wotemo Unaka, "Baba, ngaroko o nyawa manga gaji ilamo de o pipi magena o roti posiija, duma imakaadowa. Ngaroko o roti ma cunu pahike, duma imakaadowa, sababu ona magena yadala poli bai!" 	 فیلپس او را جواب داد که «دویست دینار نان، اینها را کفایت نکند تا هر یک اندکی بخورند!»


de ngini asa foloi niwihoromati o nyawa una magena awi baju qalolohaka. So nitemo unaka, "Baba, hino la ngona nomatami ma simaka," duma asa o nyawa wosususa una magenaka nitemo, "He! Ngona kagena nomaokoye," eko "He! Ngona nomatami ma duduka." 	 و به صاحب لباس فاخرمتوجه شده، گویید: «اینجا نیکو بنشین» و به فقیرگویید: «تو در آنجا بایست یا زیر پای انداز من بنشین»،


Duma ngohi ai sukuru tatide o Gikimoika, sababu ngone de ma Kristus pomarimoika, so Una de Awi kuasa foloisi ilamo salalu wonangaho so nanga lawangi waturaka de ona yahiwaka, so ngone dede Una o nali de o more ma rabaka. So ngomi gena kekiaka mitagi de miwisihabari ma ngale Una magena la o nyawa aku iwinako, de o habari magegena ma bou qaloloha so o paro yaaho sidago yaado kekiaka bato. 	 لیکن شکر خدا راست که مارا در مسیح، دائم در موکب ظفر خود می‌برد وعطر معرفت خود را در هرجا بوسیله ما ظاهرمی کند.


So nakoso o nyawa itemo nginika, 'Niwikelelo, o Salamati ma Kolano kagena naga o tona ibobeleuka!' upa lo nitagi. Eko nakoso itemo, 'Niwikelelo, Una kagena o tahu ma rabaka!' upa lo niapiricaya. 	 «پس اگر شما را گویند: اینک درصحراست، بیرون مروید یا آنکه در خلوت است، باور مکنید،


Duma ma solano ma orasi Una o nyawa waaka, gena Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, 'O Gikimoi o nyawa waaka yanau de o ngopeqeka. 	 لیکن از ابتدای خلقت، خدا ایشان را مرد و زن آفرید.


O wange ma nonomaka o Roti ma Ragi Ihihiwa ma Rarameka, orasi magena o Paskah ma duba-duba ma goho yatola. O Yesus Awi muri-muri yosano Unaka, "Baba, kiaka mitagi la ngomi misidailako to ngone nanga Paskah ma ino." 	 و روز اول از عید فطیر که در آن فصح راذبح می‌کردند، شاگردانش به وی گفتند: «کجامی خواهی برویم تدارک بینیم تا فصح رابخوری؟»


So ona o Stefanus iwipaka ma repo-repoka de una womasigaso, "Ya Jou Yesus, ai gurumi nodatai!" 	 و چون استیفان را سنگسارمی کردند، او دعا نموده، گفت: «ای عیسی خداوند، روح مرا بپذیر.»پس زانو زده، به آوازبلند ندا در‌داد که «خداوندا این گناه را بر اینهامگیر.» این را گفت و خوابید.


So ma ngeko komagena imaaka ngohika, de asa tanako nakoso o loha tomode taaka, de kanaga o dorou ma dupa lo ai sininga ma rabaka isigaro. 	 لهذا این شریعت را می‌یابم که وقتی که می‌خواهم نیکویی کنم بدی نزد من حاضر است.


O demo magena yoise, so Awi muri-muri manga sininga isusa de foloi ipeleso, so ona moi-moi imasano Unaka, "Baba, ngaroko lo ngohiwa o kia notetemo gena!" 	 پس بغایت غمگین شده، هریک از ایشان به وی سخن آغاز کردند که «خداوندا آیا من آنم؟»


Ma duuruka, o kolano wisosomoa moi wopareta kali o Mesirka, de una magena o Yusuf winakowa. 	 تا وقتی که پادشاه دیگرکه یوسف را نمی شناخت برخاست.


Upa sidago ngomi minisulo ifoloi de magena maro ngini tinisidipito ma ngale nia piricaya miapareta, sababu ngini nia piricaya qaputuru ma Kristuska. Ngomi mia ngale gena maro de nia dodiao so mimanara la ngini asa igogou ninali. 	 نه آنکه بر ایمان شما حکم کرده باشیم بلکه شادی شما را مددکار هستیم زیرا که به ایمان قایم هستید.


Sababu kanaga iqoqomaka o bi nabi de o bi kolano yadala lo yodupa yakelelo o kia o orasi manena ngini niakokelelo, duma ona yakelelowa. Ona lo yodupa yoise o kia o orasi manena ngini nioiise, duma ona yoisewa." 	 زیرابه شما می‌گویم بسا انبیا و پادشاهان می‌خواستندآنچه شما می‌بینید، بنگرند و ندیدند و آنچه شمامی شنوید، بشنوند و نشنیدند.»


So o Paulus awi sosango ma demo wosibicara komagena, de o Festus widotoore, "Pei! Paulus, ani cawaro he ifoloi poli, so nositogosaka bai!" 	 چون او بدین سخنان، حجت خود رامی آورد، فستوس به آواز بلند گفت: «ای پولس دیوانه هستی! کثرت علم تو را دیوانه کرده است!»


So kagena yahika de ona wihike Unaka o anggur de o sou qamamali isicapuka, la Awi siri isikurangi, duma Una wahame de woholu waudo. 	 سرکه ممزوج به مر بجهت نوشیدن بدو دادند. اما چون چشید، نخواست که بنوشد.


Waaka qabolo, de woliho de wotemo awi tuangika, 'Baba, ani sulo qangodu gena taaka qaboloka, duma ani tahu ma rabaka iwedo waasi.' 	 پس غلام گفت: ای آقا آنچه فرمودی شد و هنوز جای باقی است.


De nagala kanaga o nyawa moili wotemo, "O bobita o Gikimoino gena ngaroko itiai, duma kanaga ma ngale ngohi de o Gikimoi lo mimakitingaka." De ngohi totemo, hiwa! Komagenawa bai! Duma o bobita itotiai magena so ngohi ai dupa qatotorou aku isigaro, sidago o dorou taaka de ngohi de o Gikimoi mimakitingaka. La komagena isikelelo ai dupa o dorouka gena igogou qatorou, sababu igogou ngohi foloi todupa Una Awi bobita gena tatilaku. 	 پس آیا نیکویی برای من موت گردید؟ حاشا! بلکه گناه، تا گناه بودنش ظاهر شود. بوسیله نیکویی برای من باعث مرگ شد تا آنکه گناه به‌سبب حکم بغایت خبیث شود.


O taungu moruha ipasaka, de o malaikat moi imasimane o Musaka o tona ibobeleuka, gena o Sinai ma tala ma dateka, o ngangaru qatototopo ma rabano o uku isora. 	 و چون چهل سال گذشت، در بیابان کوه سینا، فرشته خداوند در شعله آتش از بوته به وی ظاهر شد.


Sidago o orasi manenaka de ngomi misangisara gena, mia ino, de mia udo, de mia baju lo ikurangi. De komagena lo o nyawa imingangapo de lo ngomi maro ka o nyawa itatagi so o rihomoi-rihomoika mimatuluru. 	 تا به همین ساعت گرسنه و تشنه و عریان و کوبیده وآواره هستیم،


De Una wasingangasu onaka wotemo, "O wange isigeto-geto gena Ai Baba womanara sidago lo o Sabat ma wangeka. So Ngohi lo bilasu o wange isigeto-geto Ai manara taaka de akuwa tomatogu." 	 پس ازاین سبب، یهودیان بیشتر قصد قتل او کردند زیراکه نه‌تنها سبت را می‌شکست بلکه خدا را نیز پدرخود گفته، خود را مساوی خدا می‌ساخت.


So o nyawa nagoona nakoso igogou o Gikimoi Awi ngopaka, de ona yangodu o dorou gena he yodupa kawa yaaka. Sababu o Gikimoi masirete Awi oho de Awi gogoho kanaga ioho qaputuru to ona manga sininga ma rabaka. Ma ngale magegena ona o dorou yodupa kawa yaaka, sababu ona magena ka to Una Awi ngopa-ngopa. 	 هر‌که از خدا مولود شده است، گناه نمی کند زیرا تخم او در وی می‌ماند و اونمی تواند گناهکار بوده باشد زیرا که از خدا تولدیافته است.


Ngini o Jou Awi nyawa nipipiricayaka, ngohi todupa o orasi isigeto-geto tanu ninali de nia sininga ifoloi isanangi. Ma moisi ngohi totemo, "Hika ninali de nia sininga ifoloi isanangi." 	 در خداوند دائم شاد باشید. و باز می‌گویم شاد باشید.


Duma o roriri una magena wosano wotemo, "Ce! Ma ngeko idodooha so ona yalamoka de aku yasibuo kali. De ma ngeko idodooha aku ona iliho kali to ona manga awa ami poko ma rabaka la yasibuo kali." 	 نیقودیموس بدو گفت: «چگونه ممکن است که انسانی که پیر شده باشد، مولود گردد؟ آیا می‌شودکه بار دیگر داخل شکم مادر گشته، مولود شود؟»


O bi rasul manga duga de manga sidailako magena ona yangodu isimote qaloha. So kagena de ona o nyawa yatumudingi yahiri, ena gena moi awi ronga o Stefanus, una magena awi piricaya qaputuru de lo awi sininga qaasu-asu o Gurumi Qatetebi wapareta, komagena lo yahihirika o Filipus, o Prokhorus, o Nikanor, o Timon, o Parmenas de lo o Nikolaus,una magena awi sihino o Antiokhia ma kotano de una o Yahudika ma nyawa wisowo duma iqoqomasi o Yahudika manga agama asa wamoteka. 	 پس تمام جماعت بدین سخن رضا دادند و استیفان مردی پر از ایمان و روح‌القدس و فیلپس و پروخرس و نیکانور وتیمون و پرمیناس و نیقولاوس جدید، از اهل انطاکیه را انتخاب کرده،


Upa sidago ngini nimodo o nyawa la kanaga yodupa nia rohe yatooma, sababu ma ngale to ngini nia jiwa yatotooma gena ona manga kuasa ihiwa. Duma ka o Gikimoi Una magena niwimodo, sababu Una kanaga de Awi kuasa ma ngale nia rohe de lo nia jiwa gena o narakaka wasisa. 	 واز قاتلان جسم که قادر بر کشتن روح نی‌اند، بیم مکنید بلکه از او بترسید که قادر است بر هلاک کردن روح و جسم را نیز در جهنم.


duma Una womacapati la ona wariwo bai! Ngaroko komagena, done o orasi ma simaka Ngohi tahino kali, de Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena asa o duniaka tamake o bi nyawa nagala yadalawa, kiaka ipipiricaya Ngohika." 	 به شما می‌گویم که به زودی دادرسی ایشان را خواهد کرد. لیکن چون پسرانسان آید، آیا ایمان را بر زمین خواهدیافت؟


De ona iteka isibicara de imatekesikadailako, so qabolo o Petrus womaoko de wotemo, "O gianongoru nipipiricaya! Ngini ningodu nianakoka iqoqoma nia sidongirabano o Gikimoi ngohi woihirika, ma ngale o habari qaloloha tosihabari o bi nyawa, ngaroko o Yahudika yasowo, la ona lo aku yoise de iwipiricaya o Yesuska. 	 و چون مباحثه سخت شد، پطرس برخاسته، بدیشان گفت: «ای برادران عزیز، شما آگاهید که از ایام اول، خدا از میان شمااختیار کرد که امت‌ها از زبان من کلام بشارت رابشنوند و ایمان آورند.


De lo Ngohi masirete asa towisikelelo unaka, done to una awi sangisara idala de qatubuso sababu ma ngale Ngohi una wosihabarika." 	 زیرا که من او را نشان خواهم داد که چقدر زحمتها برای نام من بایدبکشد.»


Una Awi demo magena Awi muri-muri yoise, de ona foloi yohairani sidago itemo, "We! Nako igogou komagena, done nagoona asa aku isalamati la yamake o oho ka sidutu ikakali." 	 شاگردان چون شنیدند، بغایت متحیر گشته، گفتند: «پس که می‌تواند نجات یابد؟»


De lo nakoso o nyawa ma somoa manga manara gena ma bati ngomi asa miatilakuwa so mia giliri masirete lo misimanewa. To ona manga manara gena ngomi miaaka waasi. Duma ngomi lo miongongano nakoso kanaga ifoloi ngini niopiricaya, de to ngomi mia manara to ngini nia sidongirabaka gena ma sopo lo asa ifoloisi ilamo. 	 و از اندازه خودنگذشته در محنتهای دیگران فخر نمی نماییم، ولی امید داریم که چون ایمان شما افزون شود، در میان شما بحسب قانون خود بغایت افزوده خواهیم شد.


De Una wotemo ona yangoduka, "Iteka kawa, Ngohi kanena dede nginika de Ngohi asa toliho, kekiaka Una woisusuloka so Ngohi tahino. 	 آنگاه عیسی گفت: «اندک زمانی دیگر با شما هستم، بعد نزدفرستنده خود می‌روم.


Ngini tinisingangasu igogou, to ngone nanga dorou paaaka qangodu de nanga demo qatotorou nagoonaka bato gena, o Gikimoi aku wonasiapongu. 	 هرآینه به شما می‌گویم که همه گناهان از بنی آدم آمرزیده می‌شود و هر قسم کفر که گفته باشند،


De ngini gena bilasu niaaka maro isilelefo o Buku ma rabaka itemo, "So nakoso nia lawangi kanaga yasapi eko manga kiri qadudu, bilasu ona niariwo niahike o ino la ioqo, de o ake la iudo. De nia manara magena ona niasimaqe so manga dorou nginika imatoba de imatoduba." 	 پس «اگردشمن تو گرسنه باشد، او را سیر کن و اگر تشنه است، سیرابش نما زیرا اگر چنین کنی اخگرهای آتش بر سرش خواهی انباشت.»مغلوب بدی مشو بلکه بدی را به نیکویی مغلوب ساز.


O Yesus wotemo o Yahudi manga roririka, "Ngini nia dakolo idodooha. Tosiade-ade, kanaga o baba moi de awi ngopa yanau yasinoto. O baba gena wotagi awi ngopa woririaka, de witemo, 'Ai ngopa, o wange manena notagi o anggur ma doroka nomanara.' 	 لیکن چه گمان دارید؟ شخصی را دو پسربود. نزد نخستین آمده، گفت: "ای فرزند امروز به تاکستان من رفته، به‌کار مشغول شو."


Sababu nakoso mobabalo moi la ami ngopa masirete eko muna masirete ami gianongoru o tahu ma rabaka lo miriwo iholu, ona magena imatero de o nyawa o dodoto itotiai, ngone papipiricayaka, gena yaholu. Manga manara komagena foloi qatorou dede o nyawa ma Kristus iwipipiricaya waasi, sababu ona maro manga piricaya magena yodongosa. 	 ولی اگر کسی برای خویشان و علی الخصوص اهل خانه خود تدبیرنکند، منکر ایمان و پست‌تر از بی‌ایمان است.


De komagena o muri moi una magenaka wotemo kali, "Ai dodiao, kanena naga nominano maro ka to ngona ani awa masireteli." So ka o orasi magenasi, de o muri moi magegena una ma awa gena womijaga qaloha so igoge lo ka o tahu moi. 	 و به آن شاگرد گفت: «اینک مادر تو.» و در همان ساعت آن شاگرد او را به خانه خودبرد.


Ngaroko komagena, duma o Gikimoi Awi orasi yaadoka, de Una masirete lo asa Awi Ngopa wisuloka la Una wahino o duniaku woutika. Una magena o ngopeqeka moi mowisibuoka imatero maro o Yahudika ma nyawa, so manga bobita o Gikimoino gena bilasu waaka. 	 لیکن چون زمان به‌کمال رسید، خدا پسر خود را فرستاد که از زن زاییده شد و زیر شریعت متولد،


De lo Ngona nositatapu mia manara gena Ngona minisihabari de mipareta dede Ngona, de ma ngale Ani Baba Gikimoi to ngomi mia Kolano gena miwileleani. Ngomi mianako igogou de itero Ngona gena foloi nolamo de lo nokuasa ka sidutu ikakali. 	 و ما را نزد خدا وپدر خود پادشاهان و کهنه ساخت، او را جلال وتوانایی باد تا ابدالاباد. آمین.


O Pilatus wotemo komagena, sababu wosihoda o Yesus Awi sala ihiwa, ena momongo ma ngale manga sininga ma siri Unaka, so o Yahudika manga roriri Una iwitota. 	 زیرا که دانست او را از حسد تسلیم کرده بودند.


Ma orasi ona yanako komagena, ona asa o Jou Yesus iwipiricayaka de gila-gila ona yaosika. 	 چون این راشنیدند به نام خداوند عیسی تعمید گرفتند،


Nakoso ngone kanaga o Jou Yesus powipiricayaka, sidago lo o Gikimoi waaka nanga sininga itiai Unaka. De lo sababu o Yesus Kristus nanga Jou wosone, so ngone asa dede o Gikimoi pomatekekadame. 	 پس چونکه به ایمان عادل شمرده شدیم، نزد خدا سلامتی داریم بوساطت خداوندما عیسی مسیح،


De lo to ona manga sidongirabaka lo kanaga o Lot wogoge, una awi sininga itiai o Gikimoika. O wange isigeto-geto una foloisi wopeleso, sababu una wogiise de lo wakelelo o nyawa o nyafusu ma dorou yaaka sidago ona o bobita moi lo yosigise kawa. So o Gikimoi asa una o Lot o sangisara magenano wisisupu. 	 زیرا که آن مرد عادل درمیانشان ساکن بوده، از آنچه می‌دید و می‌شنید، دل صالح خود را به‌کارهای قبیح ایشان هرروزه رنجیده می‌داشت.


Ngone panako igogou ma Kristus bilasu o bi moi-moi qangodu wakolano, sababu kanaga isilefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O Gikimoi waaka so o bi moi-moi gena qangodu iwisigise Unaka." Igogou, magena ma rabaka iwosawa o Gikimoi masirete, sababu Una magegena waaka so o moi-moi qangodu gena ma Kristus wisigise. 	 زیرا «همه‌چیز را زیر پایهای وی انداخته است». اما چون می‌گوید که «همه‌چیز رازیر انداخته است»، واضح است که او که همه رازیر او انداخت مستثنی است.


Ngohi tongongano gena ngini nia sininga magena he isusa kawa. O nyawa moi la kanaga womoqoka waasi, una magena wodupa wosininga cawali o Jou Awi manara gena idodooha aku o Jou iwisisanangi. 	 اما خواهش این دارم که شما بی‌اندیشه باشید. شخص مجرد در امور خداوند می‌اندیشدکه چگونه رضامندی خداوند را بجوید؛


O sone ma bake yapopoosu gena, de ma buturu la imanara gena isisa de lo panano qatorou, duma nakoso isioho kali, magena asa idadi qaputuru de pananano qaloha. 	 در ذلت کاشته می‌گردد و در جلال برمی خیزد؛ در ضعف کاشته می‌شود و در قوت برمی خیزد؛


O Gikimoi Awi kuasa la kanaga imanara to ngone nanga siningaka, gena foloisi itiai. De Awi kuasa gena o Gikimoi aku waaka ifoloi de o bi moi-moi qangodu ngone pogogolo de podudupa. 	 الحال او را که قادر است که بکند بینهایت زیادتر از هرآنچه بخواهیم یا فکر کنیم، بحسب آن قوتی که در ما عمل می‌کند،مر او را درکلیسا و در مسیح عیسی تا جمیع قرنها تا ابدالابادجلال باد. آمین.


O nyawa nagoona ngini iniqehe qaloha, magena imatero de ona lo Ngohi iqehe qaloha. So o nyawa nagoona la Ngohi iqehe qaloha, ona manga qehe ma manara magena lo ma meta Ai Babaka, sababu Ngohi Una woisulo so tahino. 	 هر‌که شما را قبول کند، مرا قبول کرده و کسی‌که مرا قبول کرده، فرستنده مرا قبول کرده باشد.


De ngini mia dodiao ningodu nipipiricayaka, upa sidago nia sininga qaceke so o moi-moi itotiai gena he niodupa kawa niaaka. 	 اما شما‌ای برادران از نیکوکاری خسته خاطر مشوید.


Ngaroko komagena, Ngohi tongonganowa Ngohi masirete o nyawa isihoromati. Hiwa, komagenawa. Duma kanaga moi Una magena igogou wodupa Ngohi Ai ronga isilamo de lo Ngohi de Ai lawangi gena watailako itiai, Una magena Ai Baba. 	 من جلال خود را طالب نیستم، کسی هست که می‌طلبد و داوری می‌کند.


O guru agama yamuruo naga yahino o Yerusalemno, de itemo, "Igogou, Una magena o Beelzebul imasiuhoka! Ka cawali o Iblis magena, o bi toka wakokolano gena, wihike o buturu la ma ngale o toka wodusu." 	 و کاتبانی که از اورشلیم آمده بودند، گفتند که بعلزبول دارد و به یاری رئیس دیوها، دیوها را اخراج می‌کند.


De sababu o Betania ma doku de o Yerusalem ma kota ma soa gena ikuruwa, ma gaku gena nagala o kilo saangeka, 	 و بیت عنیا نزدیک اورشلیم بود، قریب به پانزده تیر پرتاب.


Magena o Jou Gikimoi Awi manara igogou de ka qaloha poli.' " 	 این از جانب خداوند شد و در نظر ما عجیب است.


Qabolo de gila-gila ona manga deru yalia o dowongisa, de manga moi-moi ona yodongosa de ona yaruwange o Yesus iwimoteka. 	 پس چون زورقهارا به کنار آوردند همه را ترک کرده، از عقب اوروانه شدند.


Ma orasi o Yesus de Awi muri-muri imasidiado o Kapernaum ma dokuka, o Gikimoi Awi Tahu ma balastengi itotolomu yahino o Petruska de itemo, "Ani Guru gena o Gikimoi Awi Tahu ma balastengi magena wofangu, eko hiwa." 	 و چون ایشان وارد کفرناحوم شدند، محصلان دو درهم نزد پطرس آمده، گفتند: «آیااستاد شما دو درهم را نمی دهد؟»


O orasi magena o Yesus gena ma deka o putu moruha de o wange moruha wooqowa de woudowa, so qabolo Una wisapika. 	 و چون چهل شبانه‌روز روزه داشت، آخر گرسنه گردید.


"Baba, nakoso kamagena de tanu Ngona nomihike o roti magegena." 	 آنگاه بدو گفتند: «ای خداوند این نان را پیوسته به ما بده.»


Sababu ma nabi Samuel de o bi nabi ma duuruno, ona yangodu iqomaka o Gikimoi Awi demo isingangasu ma ngale o moi-moi o kia idadadi o orasi manena. 	 و جمیع انبیا نیز از سموئیل وآنانی که بعد از او تکلم کردند از این ایام اخبارنمودند.


Mutuwade nakoso podupa o Gurumi Qatetebi powimote, de ngone inangodu bilasu nanga sininga ma dupa maro Una wodudupa lo pacoho qaputuru. De nako ngini la kanaga niatagapi eko nia sininga ipapara moi gena, o Gikimoi lo asa winisimane la aku ngini nianako itiai. 	 پس جمیع ما که کامل هستیم، این فکر داشته باشیم و اگر فی الجمله فکردیگر دارید، خدا این را هم بر شما کشف خواهدفرمود.


duma Awi sone ma bake yamake kawa. De ona imakiliho de imisingangasu ngomika, o malaikat yakelelo de lo o malaikat magena isingangasu o Yesus wooho kali. 	 وجسد او را نیافته آمدند و گفتند که فرشتگان را دررویا دیدیم که گفتند او زنده شده است.


So ma Kolano Agripa wotemo o Pauluska, "Kanaga ai mamalo ma rabaka cawali o orasi ma cunu bato de ai sininga naqehe la tanu ngohi lo todadi o Kristenka ma nyawa moi." 	 اغریپاس به پولس گفت: «به قلیل ترغیب می‌کنی که من مسیحی بگردم؟»


O nyawa la kanaga manga piricaya qaceke, ona magena bilasu ngini niaqehe qaloha, la upa sidago de ma ngale o kia ona yopiricayaka gena ona dede ngini nimatekesikoholu. 	 و کسی را که در ایمان ضعیف باشدبپذیرید، لکن نه برای محاجه درمباحثات.


Duma orasi manena Ngohi totemo nginika, yanau moi la ma peqeka womiholuka, de una asa de awi sala, ka cawali muna gena mosundali moqomaka. Sababu nakoso muna ma duuruka mokawi de yanau ma somoali, de ma roka ma nonoma gena waaka so igogou muna magena mosundali ma ngale unaka. De naguuna yanau ma somoali o ngopeqeka muna magena womikawi kali, gena una lo wosundali qaboloka." 	 لیکن من به شما می‌گویم، هر کس بغیر علت زنا، زن خود را از خود جدا کند باعث زنا کردن اومی باشد، و هر‌که زن مطلقه را نکاح کند، زنا کرده باشد.


Mutuwade ani edekati qatotorou magena bilasu nomatoba de nomatoduba de nomagolo o Jouka, la Una asa wonisiapongu ani sininga qatotorou magena. 	 پس از این شرارت خود توبه کن و از خدا درخواست کن تاشاید این فکر دلت آمرزیده شود،


So kagena de o Herodes wasulo una wisari, duma ona wimakewa. De o Herodes awi prajurit magena wasasano qaboloka, de wasulo la o prajurit ona magena yatoomaka. Qabolo de o Herodes o Yudea ma kota wodongosa de wotagi wakahika o Kaisarea ma kotaka la kagena wogoge o wange muruo naga. 	 و هیرودیس چون او را طلبیده نیافت، کشیکچیان را بازخواست نموده، فرمود تا ایشان را به قتل رسانند؛ و خود از یهودیه به قیصریه کوچ کرده، در آنجا اقامت نمود.


Hika tosiade-ade, ma orasi ngini o gogobu nimatolomu, de nakoso ningodu kanaga nisibicara o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino, de kanaga lo o nyawa ma somoa o Gikimoi Awi demo yananakowa eko o nyawa ipipiricaya waasi iwosa, igogou ona magena asa itemo ngini ningodu nitogosa bai! 	 پس اگر تمام کلیسادر جایی جمع شوند و همه به زبانها حرف زنند وامیان یا بی‌ایمانان داخل شوند، آیا نمی گویند که دیوانه‌اید؟


Ona magena yaakuwa o nagi magena yafangu, de una wasibabauka gena wotemo, 'Nia nagi gena qangodu ngohi tapikika.' So yasinoto gena naguuna asa ifoloi iwidodara una wasibabau magenaka." 	 چون چیزی نداشتند که ادا کنند، هر دو را بخشید. بگو کدام‌یک از آن دو او را زیادترمحبت خواهد نمود.»


Komagena lo ma ngale o Yohanes Wooosi ona iwidupawa de Ngohi lo idupawa. Ma orasi o Yohanes wahino, de una mamoi-mamoi wooqowa de lo ma moi lo waali widalu. Ona gena una iwiholuka, so itemo, 'Una wikokitoka bai!' 	 زیرا که یحیی آمد، نه می‌خورد و نه می‌آشامید، می‌گویند دیو دارد.


Una Awi rohe wahike isone ma ngale ngone nanga dorou ma ija so ma rabano aku wonapalako de wonariwo so nanga dorou isisa de nanga sininga qaloha. La ngone podadi maro to Una Awi nyawa masirete de maro lo o nyawa podupa o loha paaka. 	 که خود را در راه ما فدا ساخت تا ما را از هر ناراستی برهاند و امتی برای خودطاهر سازد که ملک خاص او و غیور در اعمال نیکو باشند.این را بگو و نصیحت فرما و درکمال اقتدار توبیخ نما و هیچ‌کس تو را حقیرنشمارد.


So kagena o putu ma moiku de o Saulus wimomote ona magena iwingoso so iwingado o karajaku, la o kota ma boberesu ma duduku iwisiha de wisigutika. 	 پس شاگردان او را در شب در زنبیلی گذارده، از دیوارشهر پایین کردند.


Komagena lo Una wisiterowa de o imam wilalamo ma somoa. O imam magena o wange isigeto-geto bilasu manga gaso o haiwani gena wosisuba o Gikimoika, ma nonomaka o gaso la idadi awi dorou masirete ma ija, qabolo de o gaso la idadi o nyawa yadala manga dorou ma ija. Duma o Yesus gena ka ma moi o gaso wosisuba o Gikimoika, ma orasi Una Awi rohe masirete wahike so wosone. De Una Awi suba ma gaso magena upa he wosidadu wahike kali. 	 که هرروز محتاج نباشد به مثال آن روسای کهنه که اول برای گناهان خود و بعد برای قوم قربانی بگذراند، چونکه این را یک بار فقط به‌جا آورد هنگامی که خود را به قربانی گذرانید.از آنرو که شریعت مردمانی را که کمزوری دارند کاهن می‌سازد، لکن کلام قسم که بعد از شریعت است، پسر را که تاابدالاباد کامل شده است.


Una wisioho kali de asa Una wodola o sorogaye, de kagena o Gikimoi Awi girinaka womatamiye ma ngale bilasu o bi malaikat de lo o bi kuasa qangodu-ngodu ka Ona yasinoto yasigise. 	 که به آسمان رفت و بدست راست خدا است وفرشتگان و قدرتها و قوات مطیع او شده‌اند.


Magena posiade imatero maro o nyawa ma tuangi moi awi tahu wodongosa de wotagi o doku ma soa ikukuruka. Una magena womajobo waasi, de wileleleani wasulo awi tahu yojajaga so moi-moi de to ona manga manara awi tahu ma rabaka. O tahu ma ngora wojajagaka wobeseso wotemo, 'Nojaga nosidodiahi.' 	 مثل کسی‌که عازم سفر شده، خانه خود را واگذارد وخادمان خود را قدرت داده، هر یکی را به شغلی خاص مقرر نماید و دربان را امر فرماید که بیداربماند.


Komagena so ngohi tinibaja de togolo nginika, ngini nia dodara unaka gena nisigogou. 	 بنابراین، به شما التماس می‌دارم که با او محبت خود رااستوار نمایید.


De lo nianako maro o baba moi idodooha waaka awi ngopaka, so komagena ngomi lo miaaka nginika. 	 چنانکه می‌دانید که هریکی از شما را چون پدر، فرزندان خود رانصیحت و دلداری می‌نمودیم،


Yococawaro gena yosango, 'We! Idadiwa! Done mia gososo pomakaadowa, kodo! Nitagi kasi de o tokoka nimaija.' 	 اما دانایان در جواب گفتند: "نمی شود، مبادا ما و شما را کفاف ندهد. بلکه نزدفروشندگان رفته، برای خود بخرید."


So o bi moi-moi manga siningaka imamingihu gena asa isikelelo, sidago ona imabukuku o Gikimoi Awi simaka itemo, "Igogou! O Gikimoi kanaga nia sidongirabaka." 	 و خفایای قلب او ظاهرمی شود و همچنین به روی درافتاده، خدا راعبادت خواهد کرد و ندا خواهد داد که «فی الحقیقه خدا در میان شما است.»


Nako o nyawa Una winanako de lo o bi ngopeqeka ma orasi Una o Galilea ma dokuka so wimomote de wiriwoka, ona yangodu kagenadahu lo o kia naga idadadi magena qangodu yakelelo, gena ma soa sutu ikuruka. 	 و جمیع آشنایان او از دور ایستاده بودند، با زنانی که از جلیل او را متابعت کرده بودند تا این امور راببینند.


So ngohi gena foloi togamamu idodooha la aku o moi-moi magena tatailako, so ngohi lo o Paulus towisano totemo, 'Nakoso ka nomode de kadoka toningaho o Yerusalemka, la kagena pahika de asa tonitailako la tahakim.' 	 و چون من در این‌گونه مسایل شک داشتم، از او پرسیدم که "آیامی خواهی به اورشلیم بروی تا در آنجا این مقدمه فیصل پذیرد؟"


Ona magena ngone masirete de Una wonahiri qaboloka, so upa cawali ngone o Yahudika ma nyawa bato, duma de ngone lo o Yahudika inasowo. 	 و آنها را نیزدعوت فرمود یعنی ما نه از یهود فقط بلکه ازامت‌ها نیز.


O nyawa ipipiricaya manga bobareta moi una magena bilasu wopiricaya qaputuru o Yesuska, sababu o dodoto itotiai de yahoholu gena ma nyawa yadala, ma boboloi ona o bi Yahudika ma nyawa o Yesus wipipiricayaka. Ona manga bi guru ikokulai de manga dodoto ifufuma gena o nyawa yadomatoko de yakulai. 	 زیرا که یاوه‌گویان و فریبندگان، بسیار ومتمرد می‌باشند، علی الخصوص آنانی که از اهل ختنه هستند؛


So o kia bato Ngohi asa tinidodedemo nginika, magena lo todedemo o nyawa yangoduka: La bilasu imajaga imasidodiahi!" 	 اما آنچه به شما می‌گویم، به همه می‌گویم: بیدار باشید!»


So ma langino ma Kolano Agripa awi kolano ma juba womasitibaku de una de ma bira ongo Bernike itagi de to una awi prajurit ma bi kapita de lo o dodihimo o kota ma nyawa yahohoromati, de gila-gila ona iwosa ma gubernur awi mahkamah ma rihoka. Qabolo de o Festus wapareta la o Paulus iwingahono manga simaka. 	 پس بامدادان چون اغریپاس و برنیکی باحشمتی عظیم آمدند و به دارالاستماع بامین باشیان و بزرگان شهر داخل شدند، به فرمان فستوس پولس را حاضر ساختند.


Sababu ngone nanga kudoti ma rabaka gena o nyawa pasiholuwa. Duma ngone posiholu o kuasa moi-moi qatotorou de ipopareta o ngawa-ngawaka gena o bi kuasa ma jako qangodu, koloko o toka, de o gurumi qatotorou, de lo o kia bato o Gikimoi wihoholu. 	 زیرا که ما را کشتی گرفتن با خون و جسم نیست بلکه با ریاستها و قدرتها وجهان داران این ظلمت و با فوجهای روحانی شرارت در جایهای آسمانی.


De Una wotemo onaka, "Nitagi o doku magenaka. La kagena o dokuka niwosa, de ngini asa niakelelo o keledai ma goho moi yapilikuka. De o nyawa moi lo waasi o keledai magena yobane. Ma bobiliku niasose de niaahono kanena. 	 گفت: «به آن قریه‌ای که پیش روی شما است بروید و چون داخل آن شدید، کره الاغی بسته خواهید یافت که هیچ‌کس بر آن هرگز سوار نشده. آن را باز کرده بیاورید.


Komagena lo o balastengi ibitotolomu yahino o Yohaneska, la igolo ona waosi. De ona iwisano unaka, "Baba Guru, o kia bilasu miaaka." 	 و باجگیران نیز برای تعمید آمده، بدو گفتند: «ای استاد چه کنیم؟»


De asa o Yesus o nyawa yadadala dede Awi muri-muri watolomuno so wasibicara onaka, "O nyawa nagoona la imote Ngohi, bilasu imahadoku so manga dupa moi-moi manga sininga ma rabaka yapalako la imote-mote Ngohi, de qadoohawa nakoso o sangisara yamoku ma bati yosone. 	 پس مردم را با شاگردان خود خوانده، گفت: «هر‌که خواهد از عقب من آید، خویشتن را انکارکند و صلیب خود را برداشته، مرا متابعت نماید.


La komagena de Una wapoma onaka, "Ma ngale Ngohi o Salamati ma Kolano gena upa lo nisingangasu o bi nyawaka." 	 آنگاه شاگردان خود را قدغن فرمود که به هیچ‌کس نگویند که او مسیح است.


Pei! Una wobarani so ngaroko o nyawa yadadala nanga simaka lo Una aku ka wobicara. Ngaroko komagena, duma nanga roriri moi lo waali la aku Una wikalaki. Nagala nanga roriri ona lo yanako Una magena o Salamati ma Kolano, eko idodooha. 	 و اینک آشکارا حرف می‌زند و بدو هیچ نمی گویند. آیاروسا یقین می‌دانند که او در حقیقت مسیح است؟


Ngini o orasi manena de maenaka, so ka itiai la ona magena ngini asa niariwo. Nakoso ngini kanaga nikurangi de ona de manga enaka, done aku iniriwo ngini. Komagena nia oho gena asa ka imaketero. 	 و تا زیادتی ایشان بجهت کمی شما باشد و مساوات بشود.


Qadoohaso ngini niasahewa, ena gena o kia naga iwosa nia pokoku so ma duuru de nisihoho so isupu kali. Magena upa nitemo inisitorou o Gikimoi Awi simaka. 	 یا هنوز نیافته‌اید که آنچه از دهان فرو می‌رود، داخل شکم می‌گردد ودر مبرز افکنده می‌شود؟


Kanaga lo yamuruo naga yagagaka de yangangapo, de ma binukali yabuika de o rate yasipiliku. 	 و دیگران از استهزاها و تازیانه‌ها بلکه از بندها و زندان آزموده شدند.


Sababu nakoso o ngopeqeka la manga sahe yatalake iholu, de lebelaha manga sahe ma hutu gena yagutika, maro yanau manga hutu, eko sidago lo manga hutu yakulu. Duma nako komagena, ona done de manga maqeka, de ona magena bilasu manga sahe yatalake kasi. 	 زیرا اگر زن نمی پوشد، موی را نیز ببرد؛ و اگر زن را موی بریدن یا تراشیدن قبیح است، باید بپوشد.


Nakoso kanaga o nyawa de manga susa ilamo so qatubusoka de ona magegena, kodo, bilasu ngini niagalusiri de niariwo. De komagena ngini asa o bi moi-moi ma Kristus wonasusuloka gena niaakaka. 	 بارهای سنگین یکدیگر را متحمل شوید و بدین نوع شریعت مسیح را به‌جا آرید.


Ai gianongoru de ai awabira ningodu, o Abraham awi ngopa de awi dano, de o bi gianongoru ma somoasi nidupa niwisusuba o Gikimoika, o Gikimoi Awi salamati ma habari gena inasiado ngoneka. 	 «ای برادران عزیز و ابنای آل ابراهیم وهرکه از شما خداترس باشد، مر شما را کلام این نجات فرستاده شد.


Qabolo de Una womaginano o nyawa imatatamiye magena de wotemo, "Hika niakelelo ona manena to Ngohi Ai awa de Ai gianongoru. 	 پس بر آنانی که گرد وی نشسته بودند، نظر افکنده، گفت: «اینانند مادر وبرادرانم،زیرا هر‌که اراده خدا را به‌جا آردهمان برادر و خواهر و مادر من باشد.»


So ka cawali o kia naga ngone paaka imatero de o bobita o Gikimoi wonasimane qaboloka, sidago o orasi manena naga ngone paaka gena bilasu posigila-gila. 	 اما به هر مقامی که رسیده‌ایم، به همان قانون رفتار باید کرد.


Komagena lo maro Ngona gena noisimulia Ngohi, komagena lo asa Ngohi tasimulia ona ipipiricayaka, la ma ngale maro Ngona de Ngohi pomarimoika, komagena ona lo aku imatekerimoili. 	 و من جلالی را که به من دادی به ایشان دادم تا یک باشند چنانکه ما یک هستیم.


Mutuwade nakoso kanaga de nanga ino de nanga baju gena aku posanangika. 	 پس اگر خوراک وپوشاک داریم، به آنها قانع خواهیم بود.


Tanu ngini nianako ma diai o surati manena tolefo nginika, upa nitemo ngini o Gikimoi Awi dodoto itotiai gena nianako waasi. Duma ngohi tolefo sababu ngini gena nianakoka Una Awi dodoto itetero de lo nianakoka o dodoto ikokulai gena ma moi waasi ma sihino o dodoto itotiaino. 	 ننوشتم به شما از این جهت که راستی را نمی دانید، بلکه از اینرو که آن رامی دانید و اینکه هیچ دروغ از راستی نیست.


De ngini nitemo, "Upa nisundali." Duma ngini masirete lo nisundali bai! De ngini lo ngaroko o bi seri gena nioduhudu, duma o seri ma bi tahu de niakoora. 	 و از زنا کردن نهی می‌کنی، آیا خود زانی نیستی؟ و از بتها نفرت داری، آیا خود معبدها را غارت نمی کنی؟


De o ngopeqeka magena mogiise o Yesus wakahino. De muna ami sininga ma rabaka motemo, "Hitilahi Awi jubaka tomasimaho bato, la ngohi asa isiloha." So muna o nyawa yadadala manga sidongirabano Una mowidalate de Awi duduno mototuuru de momasimaho Awi juba ma pigika. 	 زیرا گفته بود: «اگرلباس وی را هم لمس کنم، هرآینه شفا یابم.»


De o orasi magena qabolo de o au mosidagi kawa. Kagena de muna momamalo ami siri magena qalohaka. 	 در ساعت چشمه خون او خشک شده، در تن خود فهمید که از آن بلا صحت یافته است.


Duma nako o Yahudika ma nyawa ona magena, ngaroko igogou o ngeko yodudupa isisari la o Gikimoi aku wotemo manga sininga itotiai, duma o ngeko yodudupa gena asa yamakewa. Sababu ma ngale ona de o bobita ma ngeko o Gikimoino gena tanu yodupa yaaka, duma ma ngeko o Jou Yesus wipiricaya gena iholu, so Una lo woholu wotemo manga sininga itiai Unaka. Ena gena, ngaroko ma ngale to ona manga dorou o Jou Yesus sidago wosoneka, duma Una magena ona iwiholu so manga sininga itotiai akuwa yamake, maro o nyawa la o ngekoka itagi, de kanaga o teto ilalamoka isepele so irubaka. 	 از چه سبب؟ از این جهت که نه از راه ایمان بلکه از راه اعمال شریعت آن را طلبیدند، زیرا که به سنگ مصادم لغزش خوردند.چنانکه مکتوب است که «اینک در صهیون سنگی مصادم و صخره لغزش می‌نهم و هر‌که براو ایمان آورد، خجل نخواهد گردید.»


Qabolo de ona yasusulo itagi imajobo o Antiokhiaka. Kadoka yahika de o gogobu yangodu yatolomuno so o surati magena yahikeka. 	 پس ایشان مرخص شده، به انطاکیه آمدندو جماعت را فراهم آورده، نامه را رسانیدند.


Qabolo de o Yesus wipoma wotemo, "Upa nodedemo o nyawaka. Cawali nogila-gila o imamka, la ani rohe yatailako. So naaka maro o Musa awi bobita wotetemoka, de ani gaso natota o Gikimoika, maro o sinako moi o bi nyawaka igogou ngona nilohaka." 	 و او را قدغن کرد که «هیچ‌کس را خبر مده، بلکه رفته خود را به کاهن بنما و هدیه‌ای بجهت طهارت خود، بطوری که موسی فرموده است، بگذران تا بجهت ایشان شهادتی شود.»


Ma ngale magegena nagala o nyawa kanaga itemo, "Ce! Sababu ngone o bobita o Gikimoino bilasu he pomasigocoho kawa, duma ngoneka o Gikimoi Awi laha wonasidumu de wonasiputuruka, so nagala ka qaloha ngone o dorou paakasi." De ngohi tosango, hiwa bai! Upa komagena! 	 پس چه گوییم؟ آیا گناه بکنیم از آنرو که زیر شریعت نیستیم بلکه زیر فیض؟ حاشا!


So nakoso ngona o oqo ma rarame naaka, de hika naaso o bi nyawa isususa, o nyawa manga qohu isosoneka, ibilulugu, de lo ibipipilo. 	 بلکه چون ضیافت کنی، فقیران و لنگان و شلان و کوران رادعوت کن.


Ma orasi Una Awi demo magena wosingangasuka, de kanaga o nyawa ma binukali asa iwipiricaya Unaka. 	 چون این را گفت، بسیاری بدو ایمان آوردند.


Kagena womasidiadoka, de Una wotagi de wowosa o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka. De kagena asa Una wasitodadaheno o nyawa yadadala o riho magegenaka imasiiija de imatekekokiija. Ma binuka o sapi, o duba, de lo o namo dara imasiiija gena yaaka manga suba ma gaso, de ma binukali o nyawa o doku ma somoano manga pipi imatekesitagali. 	 و در هیکل، فروشندگان گاو وگوسفند و کبوتر و صرافان را نشسته یافت.


Kiaka o dunia ma qokuka asa idadi o osu de o diwotu de lo kiaka bato o bare so o ino asa ihiwa de lo o panyake qatotubuso. De o dipaka lo asa idadi o bi nonako pomomodo ma bio idala. 	 وزلزله های عظیم در جایها و قحطیها و وباها پدیدو چیزهای هولناک و علامات بزرگ از آسمان ظاهر خواهد شد.


Manga bicara qatorou, maro o boosu ma bou lo qatorou. De manga demo gena yodupa yakulai o nyawa. O dorou ilamo yaaka, maro o ngihia moi yabisa. 	 گلوی ایشان گور گشاده است و به زبانهای خود فریب می‌دهند. زهر مار در زیر لب ایشان است،


De o demo de o dodoto tosihohabarika magena ngohi tosibicara, upa de ai demo icocawaro so tinibaja, duma ma orasi o habari qaloloha ngohi tinisihabari gena itotiai nginika de o Gurumi Qatetebi ma kuasa la aku ngini tinisikelelo. 	 و کلام ووعظ من به سخنان مقنع حکمت نبود، بلکه به برهان روح و قوت،


O nyawa ma binuka kanaga manga piricaya qaputuru, so itemo o kia bato yaoqo gena ka idadi. Duma kanaga o nyawa ma binukali gena manga piricaya ka ma cunu gena o sihode itemo idadiwa, so ka cawali o gaahu yaoqo. 	 یکی ایمان دارد که همه‌چیز را بایدخورد اما آنکه ضعیف است بقول می‌خورد.


Ngini o ngopa gena nako nia dodihimo hika niasigise, sababu ngini kanaga o Jou Yesus niwipiricayaka, so itiaika la magena bilasu niaaka. 	 ای فرزندان، والدین خود را در خداونداطاعت نمایید، زیرا که این انصاف است.


De lo iqomaka o Gikimoi Awi Bukuka isilefo done o nyawa o Yahudika yasowo, nako Una wipiricayaka, done Una asa to ona manga sininga waaka itiai. De iqoqoma Una o habari qaloloha asa o Abraham wisingangasuka wotemo, "Sababu ma ngale ngona done Ngohi asa o bangsa yangodu o duniaka Ai laha gena tasidumu." 	 و کتاب چون پیش دیدکه خدا امت‌ها را از ایمان عادل خواهد شمرد به ابراهیم بشارت داد که «جمیع امت‌ها از تو برکت خواهند یافت.»


O bi moi-moi qangodu magena bilasu idadi de imaaka la isiganapuka, imatero maro o kia iqomaka o Gikimoi Awi demo ma nabi Yesaya wosilefo qaboloka, ena gena, 	 و این همه واقع شد تا سخنی که نبی گفته است تمام شود


O Demo magena womadadi de womasitero maro ka o nyawa moi, so Una wooho de wogoge to ngone nanga sidongirabaka. De Awi kuasa gena ma sihino ka ma Baba Gikimoino, sababu ma ngale ma Ngopa womatetengo, so igogou ma Baba Awi kuasa ilalamo gena ngomi lo miakeleloka. De ngomi miwimomote gena igogou to Una Awi laha womisidumuka de o dodoto itotiai gena womidotoka. 	 و کلمه جسم گردید و میان ما ساکن شد، پراز فیض و راستی و جلال او را دیدیم، جلالی شایسته پسر یگانه پدر.


Kagena de Una woaso womatoore Awi ili wolamo-lamo unaka wotemo, "He, Lazarus! Ngona nahinosi kanena!" 	 چون این را گفت، به آوازبلند ندا کرد: «ای ایلعازر، بیرون بیا.»


Ngohi togolo nanga Baba Gikimoi de o Jou Yesus Kristus tanu inidogo nginika o laha ifoloi, la nia sininga yaaka so foloisi isanangi. 	 فیض و سلامتی از پدر ما خدا و عیسی مسیح خداوند به شما باد.


So o Yahudika ma nyawa kanaga yadala o galaki ma demo magena yakelelo de yabaca, sababu o riho kekiaka Una wisidasangahadi magena o kota ma dateka, de ma demo gena isilefo o bahasa saange, ena gena o bahasa Ibrani, o bahasa Latin, de lo o bahasa Yunani. 	 واین تقصیر نامه را بسیاری از یهود خواندند، زیراآن مکانی که عیسی را صلیب کردند، نزدیک شهربود و آن را به زبان عبرانی و یونانی و لاتینی نوشته بودند.


Kagena de o nyawa moi o puji ma tahu wapopareta o doku magenaka, awi ronga o Yairus, una magena wahino o Yesus Awi simaka, wosuba wobukuku, de iwibaja de wogolo Unaka la tanu Una wahika awi tahuka, 	 که ناگاه مردی، یایرس نام که رئیس کنیسه بود به پایهای عیسی افتاده، به اوالتماس نمود که به خانه او بیاید.


De ona yangodu imatoore itemo, "Una bilasu iwisidasangahadi!" 	 ایشان بار دیگر فریادکردند که «او را مصلوب کن!»


O Yesus o ngopa ma ceceke moi waaso so isigokono to ona manga simaka, 	 آنگاه عیسی طفلی طلب نموده، در میان ایشان برپا داشت


So kagena de Una wotemo, "Ma orasi done ngini o Nyawa ma Duhutu o sangahadiye niwisidola, de o orasi magegena ngini asa nianako igogou-gogou Ngohi manena o Salamati ma Kolano. De lo asa nianako to Ngohi Ai dodoto masirete qasowo, duma Ngohi tosibicara maro o kia kanaga Ai Baba woidodoto Ngohika, so to Ngohi Ai demo kamagena. 	 عیسی بدیشان گفت: «وقتی که پسر انسان را بلند کردید، آن وقت خواهید دانست که من هستم و از خود کاری نمی کنم بلکه به آنچه پدرم مرا تعلیم داد تکلم می‌کنم.


Ma ngale ma Kristus wisitetero maro o teto moi o Gikimoi wahihirika, gena igogou, sababu iqomaka o Gikimoi Awi demo so ma nabi Yesaya awi buku ma rabaka wosilefo itemo, "He! Kagena o Sionka Una towisulo wokahuku maro o teto ilalamo de ihahali moi, magena tahirika so tahadoku idadi o tahu ma sosoqe ma teto ilalamo. So o nyawa nagoona nakoso iwipiricaya Unaka, igogou ma moi lo ihiwa manga sininga isitura." 	 بنابراین، در کتاب مکتوب است که «اینک می‌نهم در صهیون سنگی سر زاویه برگزیده و مکرم و هر‌که به وی ایمان آورد خجل نخواهد شد.»


So ona imatekebicara yotemo, "We! So kangano o ngeko ma soaka de ngone nanga sininga maro isora, ma orasi Una wonabicara de lo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma raba gena wonadoto itotiai ngoneka." 	 پس با یکدیگر گفتند: «آیا دل در درون مانمی سوخت، وقتی که در راه با ما تکلم می‌نمود وکتب را بجهت ما تفسیر می‌کرد؟»


Sababu he ma dekaka ma ngale ngohi gena ona inakoka, de ma ngale ngohi ona lo aku isingangasu gena, igogou ngohi o Farisika ma nyawa moi, so mia agama ma bi bobita lo tamote de tacoho qaputuru. 	 و مرا از اول می‌شناسند هر گاه بخواهند شهادت دهند که به قانون پارساترین فرقه دین خود فریسی می‌بودم.


Sababu o Gikimoi to ona manga siningaka waaka so ona asa imatekesikomote Una Awi edekati yaaka la manga kuasa yahike o haiwani magenaka, sidago lo o moi-moi o kia Una wotetemo gena qangodu idadika so o Babel isisaka. 	 زیرا خدا در دل ایشان نهاده است که اراده او رابه‌جا آرند و یک رای شده، سلطنت خود را به وحش بدهند تا کلام خدا تمام شود.و زنی که دیدی، آن شهر عظیم است که بر پادشاهان جهان سلطنت می‌کند.»


Baba, Ngona naaka itotiai bai! Ngona gena o bi nyawa o duniaka ininako itiaiwa. Ngaroko komagena, Ngona gena Ngohi toninakoka, de ona to Ngohi Ai muri-muri manena lo yanako igogou Ngona noisuloka so Ngohi tahino. 	 ای پدر عادل، جهان تو را نشناخت، اما من تو راشناختم؛ و اینها شناخته‌اند که تو مرا فرستادی.و اسم تو را به ایشان شناسانیدم و خواهم شناسانید تا آن محبتی که به من نموده‌ای در ایشان باشد و من نیز در ایشان باشم.»


So imatodoka de o Jou Awi malaikat moi yahino onaka, de Jou Awi kuasa ma nita isisiru-siru yadisiwi onaka, so ona yosawangi imasidotirineku. 	 ناگاه فرشته خداوند بر ایشان ظاهرشد و کبریایی خداوند بر گرد ایشان تابید و بغایت ترسان گشتند.


So o Yahudika ma nyawa Una wipipiricayaka kanaga o Yesus wadedemo kali, onaka wotemo, "Nakoso ngini niagogou nimasigocoho Ngohi Ai dodotoka gena, ngini asa nidadi Ngohi Ai nyawa imomote. 	 پس عیسی به یهودیانی که بدو ایمان آوردند گفت: «اگر شما در کلام من بمانیدفی الحقیقه شاگرد من خواهید شد،


Ngini tinisingangasu igogou, ma wangeka done o bi nyawa manga dorou ma sopo o Gikimoi wafanggali de o dorou, de ngini gena asa inifanggali de o dorou ifoloi ilamo de o dorou o Tirus de o Sidon ma bi nyawa yasifafanggali. 	 لیکن به شما می‌گویم که در روز جزا حالت صور و صیدون از شماسهلتر خواهد بود.


So yahika o ngeko ma soaka, de kanaga o ngopeqeka moi mopanyake o au mosidagi de itekaka, duma itogu waasi ma deka o taungu mogiowo de sinoto qabolo. De ami sininga ma rabaka motemo, "Hitilahi Awi jubaka tomasimaho bato, la ngohi asa isiloha." Muna mahino la Una mowidalate de Awi duduno mototuuru, de gila-gila momasimaho Awi juba ma pigika. 	 زیرا با خود گفته بود: «اگر محض ردایش را لمس کنم، هرآینه شفایابم.»


So ma orasi o Yesus wakahino nogena, de Una magena womamataga de wotemo, "Zakheus, taika nouti! Sababu o wange manena ani tahuka bilasu Ngohi totulu." 	 و چون عیسی به آن مکان رسید، بالا نگریسته او را دید و گفت: «ای زکی بشتاب و به زیر بیا زیرا که باید امروز درخانه تو بمانم.»


de wotemo onaka, "O nyawa nagoona la o ngopa manenaka iwiqehe qaloha sababu ona imote Ngohi, magena imatero de ona lo Ngohi iqehe qaloha. So o nyawa nagoona la Ngohi iqehe qaloha, ona manga manara magena lo ma meta Ai Babaka, sababu Ngohi Una woisulo so tahino. Nagoona so yasiceke to ngini nia sidongirabaka, ona magena foloi yolamo." 	 و به ایشان گفت: «هر‌که این طفل را به نام من قبول کند، مرا قبول کرده باشد و هر‌که مراپذیرد، فرستنده مرا پذیرفته باشد. زیرا هر‌که ازجمیع شما کوچکتر باشد، همان بزرگ خواهدبود.»


Una awi arata gena wasitoku onaka, wamote de to ona moi-moi manga aku. Wimoi wihike o pipi o guraci gena o cala motoha, moili wihike o cala sinoto, de ma somoa moili wihike o cala moi. De una womajoboka. 	 یکی را پنج قنطار و دیگری را دو وسومی را یک داد؛ هر یک را بحسب استعدادش. و بی‌درنگ متوجه سفر شد.


sababu o Gikimoi nia sininga wamuaneka. Una waaka la ngini nia sininga gena igogou aku idadi imatero maro to Una Awi sininga masirete, kekiaka itotiai de lo qatetebi. 	 وانسانیت تازه را که به صورت خدا در عدالت وقدوسیت حقیقی آفریده شده است بپوشید.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena nitagi nikahika nikahino o teo niatola de lo o dududu niodagi, la ma ngale o nyawa moi niwimake la winimote nginika. De nakoso o nyawa kanaga so nimoteka, de ngini niadoto la ona gena asa nia gulai yamote de yaaka, sidago ona manga manara lo ifoloi qatorou de nia manara masirete, so ona magena foloi itiai bilasu o naraka ma ukuku yaumo dede ngini masirete bai! 	 وای برشما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار، زیرا که بر و بحررا می‌گردید تا مریدی پیدا کنید و چون پیدا شداو را دو مرتبه پست‌تر از خود، پسر جهنم می‌سازید!


De o toka imagolo Unaka, "Nako qaloha, de o titika nomidusulo la asa o titika miwosa." 	 و همه دیوها از وی خواهش نموده، گفتند: «ما را به گرازها بفرست تادر آنها داخل شویم.»


Duma nako ngohi gena, muna magena nakoso mokawi kawa, de asa ami sininga foloi isanangi. Ngaroko magena ka to ngohi ai sitiari masirete, duma ngohi tamalo magena tositemo sababu igogou ngohi lo asa kanaga de o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa. 	 اما بحسب رای من خوشحال تر است، اگر چنین بماند و من نیز گمان می‌برم که روح خدارا دارم.


Ngone popiricaya igogou ma orasi o Yesus wosoneka, de o Gikimoi asa wisioho kali. Mutuwade ngone lo popiricaya o nyawa nagoona o Yesus iwipiricayaka la isone, ona magena done asa o Gikimoi wasioho kali de lo o Yesus watolomu so ona wangaho. 	 زیرا اگر باورمی کنیم که عیسی مرد و برخاست، به همینطورنیز خدا آنانی را که در عیسی خوابیده‌اند با وی خواهد آورد.


Duma Una wotemo, "He! Nimiqohaka. Muna maakaka o manara qaloloha-loha moi Ngohika. Duma ngini ka nimisisusa. Boloka! 	 اماعیسی گفت: «او را واگذارید! از برای چه او رازحمت می‌دهید؟ زیرا که با من کاری نیکو کرده است،


Sababu o bi moi-moi Una wosidadadika gena qangodu kanaga manga ngongano foloi ilamo, de yodamaha ma orasi done asa to Una Awi ngopa gena wonasimane ngone inangoduka. 	 زیرا که انتظار خلقت، منتظر ظهورپسران خدا می‌باشد،


De ngini o ngopa gena nako nia dodihimo, hika salalu niasigise, sababu nia manara komagena o Jou asa wodupa. 	 ای فرزندان، والدین خود را در همه‌چیز اطاعت کنید زیرا که این پسندیده است درخداوند.


De o Yesus wotemo wosidadu kali, "Simon, o Yohanes ma ngopa, ngona gena igogou Ngohi noidodarasi?" De o Petrus wotemo, "Iya, Jou, komagena. Ngona masirete ka noinako igogou ngohi manena tonidodara de tonisiningasi Ngonaka." So wotemo kali unaka, "Nako komagena, de ngona bilasu najaga de nasiputuru qaloha o nyawa to Ngohi Ai duba-duba ona magena." 	 باز درثانی به او گفت: «ای شمعون، پسر یونا، آیا مرامحبت می‌نمایی؟» به او گفت: «بلی خداوندا، تومی دانی که تو را دوست می‌دارم.» بدو گفت: «گوسفندان مرا شبانی کن.»


Nakoso o bi guru ikokulai gena, ona magena maro o bi nyawa o Gikimoi wihoholu. So to ona manga sininga ma dorou magegena lo asa o nyawa ona magena ka yamote la isibicara, de ona manga bicara magena o bi nyawa ma somoa o Gikimoi wihoholu lo yosigiseka. 	 ایشان از دنیا هستند ازاین جهت سخنان دنیوی می‌گویند و دنیا ایشان رامی شنود.


O nyawa moi la kanaga o tona wapuawe walukuku so awi tahu ma sosoqe wosigoko o teto ma qokuka. La ma orasi imuura, de o nguuhi so o selera ma ake qasosihilo idola asa o tahu magena yatusa, duma maena irubawa, sababu isigoko o sosoqe qapoputuruka. 	 مثل شخصی است که خانه‌ای می‌ساخت و زمین را کنده گود نمود و بنیادش رابر سنگ نهاد. پس چون سیلاب آمده، سیل بر آن خانه زور آورد، نتوانست آن را جنبش دهد زیراکه بر سنگ بنا شده بود.لیکن هر‌که شنید وعمل نیاورد مانند شخصی است که خانه‌ای برروی زمین بی‌بنیاد بنا کرد که چون سیل بر آن صدمه زد، فور افتاد و خرابی آن خانه عظیم بود.»


Magena qangodu imadadi de imaakaka ma ngale o sitiari moi ngoneka, la ngone gena asa upa he o bi moi-moi qatotorou magena ponyafusu, imatero maro iqomaka ona yaaka. 	 و این امور نمونه‌ها برای ما شد تا ماخواهشمند بدی نباشیم، چنانکه ایشان بودند؛


O ade-ade wosibicara qabolo o deru ma rabaka so imaqa-maqa, de o Yesus wasigaro Awi muri-muri, "Hino la ngone pomasisihito o talaga ma sonongaka." 	 و در همان روز وقت شام، بدیشان گفت: «به کناره دیگر عبور کنیم.»


Duma gila-gila Una waaso de wotemo, "Eh, hika nia sininga niapoputuru! Ngohi manena o Yesus so upa nimodo!" 	 اماعیسی ایشان را بی‌تامل خطاب کرده، گفت: «خاطر جمع دارید! منم ترسان مباشید!»


So kagena ma kapita wotemoli o Pauluska, "Ngohi lo tofangu ilamo sidago tomadadika o Roma ma nyawa." De o Paulus wotemo, "Duma ngohi manena ka isibuo kusi gena o Romano ma nyawa qabolo." 	 مین باشی جواب داد: «من این حقوق رابه مبلغی خطیر تحصیل کردم!» پولس گفت: «امامن در آن مولود شدم.»


So Una wasulo la itagi o nyawa manga panyake yasiloha de lo yosihabari itemo, "Ma orasi yaadoka ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi." 	 و ایشان را فرستاد تا به ملکوت خدا موعظه کنند و مریضان را صحت بخشند.


Qabolo de Una wokahino Awi muri-murino, de wamake ona yakiolo kali, sababu ona ikakadu poli. So ona isimakewa itemo o kia Unaka. 	 و نیز برگشته، ایشان را در خواب یافت زیرا که چشمان ایشان سنگین شده بود وندانستند او را چه جواب دهند.


Ma orasi magena de o nyawa yadadala o bolu moi yahino imatolomu kali. To ona manga ino ihiwaka, so o Yesus Awi muri-muri waaso de wotemo onaka, 	 و در آن ایام باز جمعیت، بسیار شده و خوراکی نداشتند. عیسی شاگردان خود راپیش طلبیده، به ایشان گفت:


Sababu ma orasi Ngohi isapi, de o ino ngini Ngohi nihikewa. Ngohi ai kiri qadudu, de o ake lo ngini nihikewa. 	 زیراگرسنه بودم مرا خوراک ندادید، تشنه بودم مراآب ندادید،


Ngomi migolo o Gikimoika tanu ngini gena o dorou upa he niaaka. Gena upa sidago mia ngale misikelelo ngomi gena igogou ma Kristus Awi sosulo. Duma ngomi mia ngale ngini gena kanaga o loha niaaka qaputuru. Ngaroko o nyawa ona magena kagena nagasi itemo ngomi ma Kristus Awi sosulo misowo gena, qadoohawa, hitilahi ngini o loha niaaka qaputuru. 	 و از خدا مسالت می‌کنم که شما هیچ بدی نکنید، نه تا ظاهر شود که ما مقبول هستیم، بلکه تا شما نیکویی کرده باشید، هرچند ما گویامردود باشیم.


o Andreas; o Filipus; o Bartolomeus; o Matius; o Tomas; o Yakobus, o Alfeus awi ngopa; o Tadeus; o Simon, gena o Zelot ma nyawa; 	 و اندریاس و فیلپس و برتولما و متی و توما و یعقوب بن حلفی و تدی وشمعون قانوی،


De o orasi manena ngohi tanakoka ngohi ngini tinikurumi de tosihabari qaboloka, idodooha o Gikimoi wopareta maro o kolano moi o nyawaka, so ningodu manena done asa ngohi he nikelelo kawa. 	 و الحال این رامی دانم که جمیع شما که در میان شما گشته و به ملکوت خدا موعظه کرده‌ام، دیگر روی مرانخواهید دید.


Kagena de Una wosango wotemo, "Igogou, Ngohi manena Una. De ngini asa nikelelo Ngohi o Nyawa ma Duhutu tomatamiye o Gikimoi Wokokuasa Awi girinaka, de lo asa nikelelo o sorogaka de tokahino touti o lobi-lobi ma rabaku." 	 عیسی گفت: «من هستم؛ و پسر انسان را خواهید دید که برطرف راست قوت نشسته، در ابرهای آسمان می‌آید.»


Ona awi demo yoise de ona iwigiliri, "Manena o nyawa qasowo, duma igogou o giki ma loha ibicara!" 	 و خلق ندا می‌کردند که آواز خداست نه آواز انسان.


To ngohi ai demo kangano manena, kiaka ai giliri tosimamane gena, maro o nyawa wofufuma moi awi demo. Duma ma ngale ngini so ngohi bilasu totemo komagena. Igogou de itiai la ngini gena ngohi nigiliri bai! Nakoso ngohi gena ai faida ihiwa gena, qadoohawa. Sababu nako ngohi isitero de o bi sosulo ma somoa ona magena, ngaroko manga ronga masirete isilalamo, duma ngohi asa ai kurangi moi lo ihiwa. 	 بی‌فهم شده‌ام. شما مرا مجبور ساختید. زیرا می‌بایست شما مرا مدح کرده باشید، از آنروکه من از بزرگترین رسولان به هیچ وجه کمترنیستم، هرچند هیچ هستم.


Sababu Una wonasisalamati de wonahirika maro to Una Awi nyawa masirete. So upa lo potemo sababu de to ngone nanga manara masirete patagali so Una wonahiri de wonasisalamati, duma Una Awi dupa masirete so wositatapu asa Awi laha wonahike ngoneka. Komagena iqoqoma o dunia wosidadi waasi, de Una Awi edekati qaboloka la o orasi ma simaka de Awi laha wonasidumu so o Yesus Kristus asa ngone wonasisalamati. 	 که ما را نجات داد و به دعوت مقدس خواند نه به حسب اعمال ما بلکه برحسب اراده خود و آن فیضی که قبل ازقدیم الایام در مسیح عیسی به ما عطا شد.


De lo o ngeko moi foloisi qaloloha Una asa winisidailako la ngini aku niwosa nanga Jou Yesus Kristus Awi pareta ma rabaka. Una magena wonasisalamati de lo wonapareta ka sidutu ikakali. 	 وهمچنین دخول در ملکوت جاودانی خداوند ونجات‌دهنده ما عیسی مسیح به شما به دولتمندی داده خواهد شد.


Gila-gila ona yamuruo naga Una wihobi de wingapo. De kanagali Una iwipopoka, 	 آنگاه آب دهان بر رویش انداخته، او را طپانچه می‌زدند و بعضی سیلی زده،


Mutuwade bilasu nimasitiari qaloha! De niososininga ma deka o taungu saange, o putu de o wange, ngohi de ai kongo de ai sirangu lo tomatoguwa tinisisitiari so tinijaga ngini ningodu. 	 لهذا بیدار باشید و به یاد آورید که مدت سه سال شبانه‌روز از تنبیه نمودن هر یکی از شما با اشکها باز نایستادم.


O Petrus wapoma de una wasingangasu onaka ma ngeko idodooha o Gikimoi wisisupuka o bui ma tahu ma rabano. So una wotemo, "Nitagi o Yakobuska la niwidedemo komagena lo to ngone nanga dodiao ipipiricaya ma somoaka." So qabolo de o Petrus o tahu magena wodongosa de wotagi o riho ma somoaka. 	 اما او به‌دست خود به سوی ایشان اشاره کردکه خاموش باشند و بیان نمود که چگونه خدا او رااز زندان خلاصی داد و گفت: «یعقوب و سایربرادران را از این امور مطلع سازید.» پس بیرون شده، به‌جای دیگر رفت


So komagena to ngone nanga manara asa o nyawa yaholuka, de to ngone nanga ronga qangodu qatorouka. De foloili nanga seri ma duhutu o Artemis ma tahu ilalamo lo ma ronga qatorouka, so o nyawa asa yapake kawa, de lo o bi nyawa yadadala o Asiaka de o bi nyawa o dunia ma pupuku ihaka gena isuba nanga giki milalamo muna magenaka de o Paulus ami ronga watorouka, sidago mihoromati kawa de miholuka." 	 پس خطر است که نه فقط کسب ما از میان رودبلکه این هیکل خدای عظیم ارطامیس نیز حقیرشمرده شود و عظمت وی که تمام آسیا و ربع مسکون او را می‌پرستند برطرف شود.»


Magena de Awi muri-muri asa yanako itiai o Yesus Awi demo, ma ngale ma nabi Elia gena, wisitero de o Yohanes Wooosi. 	 آنگاه شاگردان دریافتندکه درباره یحیی تعمیددهنده بدیشان سخن می‌گفت.


Sababu ona magena yahike ma sihino to ona manga arata eko manga pipi yadodiahi ma soohuka. Duma mobabalo muna magena ami arata ihiwa, so cawali kamagena de ma ngale ami oho so magena lo mahikeka." 	 زیرا که همه ایشان از زیادتی خود دادند، لیکن این زن ازحاجتمندی خود، آنچه داشت انداخت، یعنی تمام معیشت خود را.»


Ngini ningodu o Gikimoi ma Ngopa niwipipiricaya. Ngohi o surati moi manena tolefo nginika, ma ngale o Yesus Una ma orasi o bi moi-moi qangodu manena ioho waasi, de Una magena he kanaga wooho woqomaka. De Una magena wooho ka sidutu ikakali de Una magena lo o habari qaloloha. Una magena ngomi masirete miwigiiseka de miwikokeleloka de mia gia lo miwisipaqaka. 	 آنچه از ابتدا بود و آنچه شنیده‌ایم و به چشم خود دیده، آنچه بر آن نگریستیم ودستهای ما لمس کرد، درباره کلمه حیات.


De kagena de ngohi takelelo Una o pareta ma kursika kanaga Awi gia ma girinaka o buku o lolo moi wacohono. O buku magena ma raba de ma dudu qangodu de ma lefoka, de o segel tumudingi gena isigapalaka. 	 و دیدم بر دست راست تخت‌نشین، کتابی را که مکتوب است از درون و بیرون، ومختوم به هفت مهر.


Ifoloi qaloha, ngaroko, upa o sihode paoqo, eko o anggur paudo, eko lo o kia nagali paaka, nakoso magena paaka so nanga dodiao ipipiricaya o salaku itura de o kia ona yamalo itotiai gena he yamote kawa. 	 گوشت نخوردن و شراب ننوشیدن و کاری نکردن که باعث ایذا یا لغزش یا ضعف برادرت باشد نیکواست.


Kagena de asa Una wotemo ileleleanika, "O ake ma bi rube qangodu magena hika ngini o ake nioguse sidago iwedo." Gila-gila ileleleani ona magena o bi rube magenaku o ake yoguse sidago qangodu iwedoka. 	 عیسی بدیشان گفت: «قدحها را ازآب پر کنید.» و آنها را لبریز کردند.


de wotemo, "Ya Baba, nako yaaku, tanu natide la noisitilaku o sangisara ma ngeko manena. Duma upa namote to Ngohi Ai sininga ma dupa manena, la tanu idadi de imaaka ka to Ngona Ani sininga ma dupa."(( 	 «ای پدر اگر بخواهی این پیاله را از من بگردان، لیکن نه به خواهش من بلکه به اراده تو.»


O Tomas (wisironga lo Wosasago) una o Yesus Awi muri yamogiowo de sinoto manga dongirabano, una magena wihiwa ma orasi o Yesus wahino womasimane Awi muri ma somoaka. 	 اما توما که یکی از آن دوازده بود و او را توام می‌گفتند، وقتی که عیسی آمد با ایشان نبود.


Komagena de o Yesus wosulo unaka, "Tagi noliho! De upa lo nokahika kali o doku magenaka." 	 پس او را به خانه‌اش فرستاده، گفت: «داخل ده مشو و هیچ‌کس را در آن جا خبر مده.»


O kia moili una magena lo o bi gogobu kanena ona yangodu iwihirika, la ma ngale ngomi mia dodagi ma rabaka o Yerusalemka kanaga una lo womimote ma ngale to ngini nia roriwo o pipi gena miaaho. To ngomi mia dodagi ma ngale gena o Jou Awi ronga asa isilamo, de lo ngone nanga dodiao ipipiricaya isususa kagena o Yerusalemka, ona magena aku yanako igogou ngone kanaga de nanga gaeli so ona aku pariwo. 	 و نه همین فقط بلکه کلیساها نیز او را اختیار کردند تا در این نعمتی که خدمت آن را برای تمجید خداوند و دلگرمی شما می‌کنیم، هم‌سفر مابشود.


De tanakoka Ngona o orasi isigeto-geto noisigise Ngohika, duma Ngohi asa tosidumu komanena, ma ngale o nyawa Ngohi idodolomu ona manena aku yoise de aku lo yopiricaya gena, igogou Ngona noisulo Ngohi la tahino kanena o duniaka." 	 و من می‌دانستم که همیشه سخن مرا می‌شنوی؛ و لکن بجهت خاطر این گروه که حاضرند گفتم تا ایمان بیاورندکه تو مرا فرستادی.»


Qabolo de o kapita awi sosulo ona magena yoliho awi tahuka. Ona imasidiadoka, de awi leleani una magena asa wilohaka. 	 پس فرستادگان به خانه برگشته، آن غلام بیماررا صحیح یافتند.


So ona imasiiija gena asa itemo kali o Babel ma nyawaka, 'Awa kodo! O bi moi-moi qaloloha nia sininga ma dodungo de ma nyafusu gena qangodu asa isisaka. De lo to ngini nia alamu de nia arata qangodu lo he qamataka so akuwa niamake kali.' 	 و حاصل شهوت نفس تو از تو گم شد و هر چیز فربه وروشن از تو نابود گردید و دیگر آنها را نخواهی یافت.


Sababu o nyawa nagoona la manga oho o dunia manenaka foloi yosininga sidago iholu isangisara, done ona dede o Gikimoi asa imakitingaka. Duma o nyawa nagoona ma ngale Ngohi imote de manga rohe ma salamati isidoohawa, la ngaroko isone, duma o oho ka sidutu ikakali done asa yamake. 	 زیرا هر‌که بخواهد جان خود را خلاصی دهدآن را هلاک سازد و هر کس جان خود را بجهت من تلف کرد، آن را نجات خواهد داد.


Duma isusali nako potemo de o haku o nyawano." Ona yamodo poli upa sidago o nyawa yadadala yatoosa, sababu ona itemo o Yohanes una magena o nabi moi. 	 و اگر گوییم از انسان بود، » ازخلق بیم داشتند از آنجا که همه یحیی را نبی‌ای برحق می‌دانستند.پس در جواب عیسی گفتند: «نمی دانیم.» عیسی بدیشان جواب داد: «من هم شما را نمی گویم که به کدام قدرت این کارها را به‌جا می‌آورم.»


Sababu o nyawa nagoona la manga oho o dunia manenaka foloi yosininga sidago iholu isangisara, done ona dede o Gikimoi asa imakitingaka. Duma o nyawa nagoona ma ngale Ngohi imote de manga rohe ma salamati isidoohawa, la ngaroko isone, duma o oho ka sidutu ikakali done asa yamake. 	 زیرا هر کس بخواهد جان خود را برهاند، آن را هلاک سازد؛ اما هر‌که جان خود را بخاطر من هلاک کند، آن را دریابد.


Ngone panakoka o Gikimoi Awi bobita o Musa wolelefo magena qaloha, nakoso o bobita magena paaka itotiai. 	 لیکن می‌دانیم که شریعت نیکو است اگرکسی آن را برحسب شریعت بکار برد.


So Una Awi demo gena yoiseka, de o roriri magena imatekebicara itemo, "Wotemo kekiaka wotagi sidago kagena de ngone paakuwa powimake. Igogou, Una asa wotagi o Yahudi ma nyawa ma binukaka, kekiaka ona yodobiau o tona ma somoaka, la kagena ona o Yahudika ma nyawa yasowo wadoto, eko kiaka wotagi. 	 پس یهودیان با یکدیگرگفتند: «او کجا می‌خواهد برود که ما او رانمی یابیم؟ آیا اراده دارد به سوی پراکندگان یونانیان رود و یونانیان را تعلیم دهد؟


De o Yesus wotemo onaka, "Qadoohaso ngini niaka maro Ngohi o nyawa ma dorou, sidago niahino o gogipongo de o sumarangi nigaho la Ngohi nitago. 	 عیسی روی بدیشان کرده، گفت: «گویا بر دزد با شمشیرها وچوبها بجهت گرفتن من بیرون آمدید!


Komagena ngini manena akuwa niwosa o Gikimoi Awi pareta ma rabaka, ka cawali o moi-moi o kia itotiai gena niaaka ifoloisi nikaeli de o bi guru agama de lo o Farisika ma nyawa ona magena." 	 زیرا به شما می‌گویم، تاعدالت شما بر عدالت کاتبان و فریسیان افزون نشود، به ملکوت آسمان هرگز داخل نخواهیدشد.


Ena gena, maro ngini inidoto qaboloka so komagena tanu ngini Una niwipiricaya qaputuru, maro o gota moi ma ngutu kanaga o tonaku isibelo de iwosa, so nia piricaya lo ma buturu gena tanu ifoloisi idogo. De kanaga moili bilasu lo nia sukuru ifoloi niatide o Baba Gikimoika. 	 که در او ریشه کرده و بنا شده و در ایمان راسخ گشته‌اید، بطوری که تعلیم یافته‌اید و در آن شکرگزاری بسیارمی نمایید.


De lo nakoso pogolo Unaka, done asa wonahike ngoneka so nanga gogolo asa pamake, sababu to Una Awi sulo ma demo gena posigise qaloha de lo o moi-moi o kia wodudupa gena ngone ka paaka. 	 و هرچه سوآل کنیم، از او می‌پاییم، از آنجهت که احکام او رانگاه می‌داریم و به آنچه پسندیده اوست، عمل می‌نماییم. و این است حکم او که به اسم پسر اوعیسی مسیح ایمان آوریم و یکدیگر را محبت نماییم، چنانکه به ما امر فرمود.و هرکه احکام او را نگاه دارد، در او ساکن است و او در وی؛ و ازاین می‌شناسیم که در ما ساکن است، یعنی از آن روح که به ما داده است.


Komagena so o dorou moi-moi qangodu la kanaga nia sininga ma rabaka ioho gena, bilasu niaumo, maro o dumule la nia doroka ioho de magena bilasu niatumule. De o Gikimoi Awi demo la nia sininga ma rabaka wosingosaka, magena maro o gisisi o doroka podato. So Awi demo magena upa niaholu to ngini nia sininga ma rabaka, duma hika de nia sininga qamuuqu niodupa nisigise qaloha. Sababu de o Gikimoi Awi demo ma buturu gena aku o dorouno ngone inasalamati de pamake o oho ka sidutu ikakali. 	 پس هر نجاست و افزونی شر را دورکنید و با فروتنی، کلام کاشته شده را بپذیرید که قادر است که جانهای شما را نجات‌بخشد.


O Yahudika ma nyawa de o Yahudika ma nyawa yasowo ona magena o Gikimoi wasirimoi qaboloka, komagena so ngohi, Paulus, ma ngale ngini gena togolo Unaka. Ngohi kanaga ibuika, sababu ma ngale o Yesus Kristus ngaroko ngini o Yahudika ma nyawa nisowo gena tinisihabarika. 	 از این سبب من که پولس هستم و اسیر مسیح عیسی برای شما‌ای امت ها-


To Ngohi Ai rohe qatoraka, so o kia asa Ai Babaka togolo. Upa sidago totemo, 'Baba, tanu Ngona noisirese to Ngohi Ai sangisara manena.' Magena togolowa, sababu igogou Ngohi tahino o orasi manena ma ngale Ngohi aku Ai sangisara manena tamoku." 	 الان جان من مضطرب است و چه بگویم؟ ای پدر مرا از این ساعت رستگار کن. لکن بجهت همین امر تا این ساعت رسیده‌ام.


De lo ngomi aku mianako, sababu o Jou asa winiriwo ngini, so igogou ngini gena o moi-moi qangodu o kia ngomi minisuloka o orasi manena niaakaka de lo ngini niaaka he nimatogu kawa. 	 اما بر شما در خداونداعتماد داریم که آنچه به شما امر کنیم، بعمل می‌آورید و نیز خواهید آورد.


So kagena de Una asa wotemo kali, "O ili magena ma ngale Ngohi upa isiputuru, duma ka ngini inisiputuru. 	 عیسی در جواب گفت: «این صدا از برای من نیامد، بلکه بجهت شما.


Nakoso qaloha, lebelaha o nyawa yadadala manena nasulo itagi la ona o ino imaija kadoke o doku de o soaka imakokadateka." 	 اینها را رخصت ده تا به اراضی و دهات این نواحی رفته، نان بجهت خود بخرند که هیچ خوراکی ندارند.»


Ngone igogou panako nakoso Una de ona o nyawa manga dorou wafanggali de o dorou, de magena waaka itiai. 	 و می‌دانیم که حکم خدا بر کنندگان چنین اعمال بر‌حق است.


Itekawa, de ona imasidiado o riho moi ma ronga o Golgota, ma ngale "O Sahe ma Papala ma Riho". 	 و چون به موضعی که به جلجتایعنی کاسه سر مسمی بود رسیدند،


Itekawa, de o orasi magena o bi nyawa kagena itemo kali unaka, "We! Ngona upa nomanosu! Igogou, ngona manena to ona manga dodiao moi, sababu ngona ani lugono so panako itiai ngona o Galilea ma nyawa." 	 بعد از چندی، آنانی که ایستاده بودند پیش آمده، پطرس را گفتند: «البته تو هم از اینها هستی زیرا که لهجه تو بر تودلالت می‌نماید!»


Ona o kota manenaka imatolomuno ma ngale iwidanggutu o Yesus, maro iqomaka to Ngona Ani dupa so nositatapu qaboloka bilasu idadi de imaaka. 	 تا آنچه را که دست و رای تو از قبل مقدر فرموده بود، به‌جا آورند.


"Ma orasi ngohi tosumbayang o Yope ma dokuka, de o gogelelo moi o Gikimoino tamake. Ena gena, ngohi takelelo o dipa ipelenga de o kia naga moi koloko o baro ingongoha de ma pupuku ihaka o duniaku yasiha, qabolo de imatogu ai simaka. 	 «من در شهر یافا دعا می‌کردم که ناگاه درعالم رویا ظرفی را دیدم که نازل می‌شود مثل چادری بزرگ به چهار گوشه از آسمان آویخته که بر من می‌رسد.


Wotemo onaka, 'Nitagi la ai doroka nimanara, de ngohi asa nia sewa tofangu itiai nginika.' 	 ایشان را نیز گفت: "شما هم به تاکستان بروید وآنچه حق شما است به شما می‌دهم." پس رفتند.


Nako o bobareta yasitatapu gena upa ma ngale o nyawa o loha yaaaka, duma ma ngale o nyawa ona magena o dorou yaaaka la yasimodo. So upa he ngini nia bobareta gena niamodo, hitilahi o loha asa niaaka. Nako komagena, de ona nia bobareta gena done inigiliri, 	 زیرا از حکام عمل نیکو راخوفی نیست بلکه عمل بد را. پس اگر می‌خواهی که از آن قدرت ترسان نشوی، نیکویی کن که از اوتحسین خواهی یافت.


Kagena de ona itagi isihabari, ena gena o nyawa yangodu bilasu itoba de imatoduba to ona manga dorouno. 	 پس روانه شده، موعظه کردند که توبه کنند،


Duma nakoso ngomi gena, igogou ngomi manena o Gikimoi Awi nyawa. So nakoso o nyawa la kanaga dede o Gikimoi imadodiaoka, ona magena asa to ngomi mia demo yosigise. So nakoso kanaga o nyawa la Una wihoholu, de ona magena upa lo to ngomi mia demo yosigise. Komagena so idodooha ngone aku panako o bi dodoto itotiai de o bi dodoto ikokulai. 	 ما از خدا هستیم و هرکه خدا رامی شناسد ما را می‌شنود و آنکه از خدا نیست مارا نمی شنود. روح حق و روح ضلالت را از این تمییز می‌دهیم.


Ona yapohawa yoise o bobita kiaka o ili magena itetemo, gena komanena, "Nagoona bato yahino o tala manena yapaqa, bai o nyawa eko lo manga haiwani, de ona magena bilasu yasifanggali de ka o teto yasipapaka sidago isone." 	 زیرا که متحمل آن قدغن نتوانستند شد که اگر حیوانی نیز کوه رالمس کند، سنگسار یا به نیزه زده شود.


So kagena awi susa ma rabaka, una asa wamamalo wotemo, 'O bi nyawa imomanara ai babaka to ona magena manga ino ka de ma boloi, duma nako ngohi kanena isapi gena he dangade tosone bai! 	 «آخر به خود آمده، گفت چقدر از مزدوران پدرم نان فراوان دارند و من از گرسنگی هلاک می‌شوم،


Duma maro o nyawa yodupa yosumbayang o Gikimoika komagena, ona magena lo bilasu manga manara qaloha de itiai. La manga edekati o moi-moi magena yaaka itotiai so o nyawa ma somoa lo asa yodupa o Gikimoi iwimote. 	 بلکه چنانکه زنانی رامی شاید که دعوای دینداری می‌کنند به اعمال صالحه.


Manga sininga komagena so ato imatodoka de o bi bodito yatapaqu onaka, ena gena o panyake, o sone so yododora, o bare eko o ino ihiwa de lo o uku yasidutupu so yaukuka. Sababu o Gikimoi asa o dorou wasifanggali, Una magena o Jou wipoputuru so aku ona wasisangisara. 	 لهذا بلایای او از مرگ وماتم و قحط در یک روز خواهد آمد و به آتش سوخته خواهد شد، زیرا که زورآور است، خداوند خدایی که بر او داوری می‌کند.


So komagena o orasi manena lo kanagasi ngomi o Yahudika ma nyawa o bolu moi gena o Gikimoi womihirika de womitingaka. Ngomi manena womihirika la Una miwipiricaya de midadi to Una Awi nyawa masirete, sababu ka cawali Awi laha womisidumu ngomika. 	 پس همچنین در زمان حاضر نیز بقیتی بحسب اختیار فیض مانده است.


Komagena so Ngohi totemo, 'O Jou Gikimoi, Ngohi kanena naga, Ngohi tahino tomasidailako Ani dupa gena taaka, ka imatero de o kia kanaga ma ngale Ngohi gena isilelefo Ani Jaji ma Buku ma rabaka.' " 	 آنگاه گفتم، اینک می‌آیم (در طومار کتاب درحق من مکتوب است ) تا اراده تو را‌ای خدا بجاآورم.»


Tanu o Gikimoi Una magena Awi ronga posilamo ka sidutu ikakali. Amin. 	 که او را تا ابدالاباد جلال باد. آمین.


De ngohi lo togolo tanu ngini aku nianako itiai, to Una Awi kuasa ma manara kanaga ngone popipiricaya bilasu pamalo, magena foloisi ilamo. O kuasa magena imatero de Awi kuasa foloisi ilalamo 	 و چه مقدار است عظمت بینهایت قوت او نسبت به مامومنین برحسب عمل توانایی قوت او


Duma komagena ngini niholu niaaka. Ce! Ngini de nia dodiao nipipiricaya nimatekekalaki kagena o hakim ma somoa manga simaka. 	 بلکه برادر با برادر به محاکمه می‌رود و آن هم نزد بی‌ایمانان!


Duma o nyawa nagoona la kanaga o dorou yodupaka yaakasi, de ona magena lo o Gikimoi Awi bobita yaholu, sababu o dorou podupa gena imatero de Una Awi bobita paholu. 	 و هرکه گناه را بعمل می‌آورد، برخلاف شریعت عمل می‌کند زیرا گناه مخالف شریعت است.


Ngohi iqomaka o Titus towibaja de togolo unaka la una wotagi winikurumi kali nginika, de kanaga lo o dodiao wopipiricaya moili una magena towisulo la una womote. Idodooha o Titus una magena ngini winisihagaka. Komagenawa bai! Ngini masirete nianakoka, ngomi misinoto kanaga mimasininga moi de lo mia manara ka imaketeroli. 	 به تیطس التماس نمودم و با وی برادر را فرستادم. آیا تیطس از شمانفع برد؟ مگر به یک روح و یک روش رفتارننمودیم؟


bilasu o nyawaka ngona nasihabari o dodoto itotiai. O orasi isigeto-geto bilasu nomasidailako la nosihabari nokaeli, ngaroko o nyawa yodupa yoise eko iholu yoise. Komagena nakoso o nyawa de manga sala ona magenaka nasingangasu la aku manga sala yanako de nadedemo bilasu imatogu o sala yaaka, qabolo de ona nasiduduga ma ngale o bi moi-moi o kia bilasu yaaka. Ma orasi nadoto bilasu ani sabari lo ka ilamo onaka. 	 که به کلام موعظه کنی و در فرصت و غیر فرصت مواظب باشی و تنبیه و توبیخ و نصیحت نمایی باکمال تحمل و تعلیم.


Komagenali o nyawa moi lo asa pamakewa, o anggur qamomuane de yoguse ma ngihi iqoqomaku, upa sidago o anggur qamomuane done asa ma ngihi iqoqoma magena yapolote. Ma dodoguku ma anggur de ma ngihi sinoto lo sona podahewa. So o anggur qamomuane gena bilasu poguse ma ngihi lo qamomuaneku." 	 و کسی شراب نو را در مشکهای کهنه نمی ریزد وگرنه آن شراب نو مشکها را بدرد و شراب ریخته، مشکهاتلف می‌گردد. بلکه شراب نو را در مشکهای نوباید ریخت.»


So upa sidago o nyawa de manga bicara ma faida ihihiwa gena, ngini inikulai de inibaja la o gogoho ma manara maro komagena de niaaka. Sababu igogou o nyawa nakoso yaaka komagena de o Gikimoi wisigisewa, ona magegena asa Una wangamo. 	 هیچ‌کس شما را به سخنان باطل فریب ندهد، زیرا که به‌سبب اینها غضب خدا بر ابنای معصیت نازل می‌شود.


So ma ngale magegena o orasi manena ngomi minisingangasu o habari qaloloha nginika: Kiaka o Yesus wisiohoka o sone ma rabano gena, o Gikimoi waaka qabolo maro o kia wojajika to ngone nanga ete de nanga topora o Israel ma nyawaka. Komagena lo o Mazmur ma fasali sinotoka isilefo gena o Gikimoi wotemo, 'Ngona gena Ai Ngopa. O wange manena Ngohi tadedemo yangoduka, igogou Ngohi gena to Ngona Ani Baba.' 	 که خدا آن را به ما که فرزندان ایشان می‌باشیم وفا کرد، وقتی که عیسی را برانگیخت، چنانکه در زبور دوم مکتوب است که "تو پسر من هستی، من امروز تو را تولیدنمودم."


Kagena una wimake o nyawa moi awi ronga Eneas, una magena wolulugu moi so he o taungu tupaange awi dangiku wouti kawa. 	 و در آنجاشخصی اینیاس نام یافت که مدت هشت سال ازمرض فالج بر تخت خوابیده بود.


Duma nakoso magena taakaka, de ngini bilasu Ngohi nipiricaya. Ngaroko nidupawa so Ngohi Ai demo niopiricayawa, duma bilasu niopiricaya, sababu to Ngohi Ai manara taaka gena o nonako ihahairani. Nako komagena, de ngini asa nisihoda sidago lo nianako igogou Ai Baba Una gena to Ngohi Ai rabaka, de Ngohi lo to Una Awi rabaka." 	 ولکن چنانچه به‌جا می‌آورم، هرگاه به من ایمان نمی آورید، به اعمال ایمان آورید تا بدانید و یقین کنید که پدر در من است و من در او.»


Bilasu nomasirese, sababu o orasi manena naga o nyawa o dorou yaaaka ona magena o nyawa manga bi tahuka yowosa, de ona o bi ngopeqeka ifufuma yasihaga ma ngale manga sininga yapareta, la manga demo qatotorou magena asa o bi ngopeqeka yamote. O bi ngopeqeka ona magegena manga nyafusu ma dorou idala iqoqoma yaakaka gena, ka yososininga de ka yodupa yacohosi. 	 زیرا که از اینها هستند آنانی که به حیله داخل خانه‌ها گشته، زنان کم عقل را اسیر می‌کنندکه بار گناهان را می‌کشند و به انواع شهوات ربوده می‌شوند.


So Una de Awi muri-muri itagi idola o tala moiye, so kagena ma ngunu moi ma pidoka de ona kagena igogeku. 	 آنگاه عیسی به کوهی برآمده، با شاگردان خود در آنجا بنشست.


Ai dodiao, ngini o nyawa o Gikimoi Awi nyawa winiaasoka la o sorogaka niwosa. Ma ngale o Yesus gena hika nimasosininga. Una gena o Gikimoi asa wisulo la wahino ngoneka, wodadi o Imam Wilalamo de powipipiricayaka. 	 بنابراین، ای برادران مقدس که در دعوت سماوی شریک هستید، در رسول و رئیس کهنه اعتراف ما یعنی عیسی تامل کنید،


De ona magena yoiseka to Yesus Awi demo de Awi demo magena ma ngale, so ona imaridemo sababu Una wotemo iqomaka, "O roti o Gikimoino magena ka ka Ngohi masirete, ena gena Ngohi o sorogano tokahino." 	 پس یهودیان درباره او همهمه کردند زیراگفته بود: «من هستم آن نانی که از آسمان نازل شد.»


sababu o wange lo idadi qapuputuka. Ato imatodoka o baro isifafati o Gikimoi Awi Tahu ma rabaka gena iraca de ileta sinotoka. 	 وخورشید تاریک گشت و پرده قدس از میان بشکافت.


Ona imasidiado o Yerusalemka, de ona yakahika kiaka o tahu ona kagena imasidododoguka, so idola o ngihi moi kadaku iqoqokuka. O bi rasul ona magena, o Petrus, o Yohanes, o Yakobus de o Andreas, o Filipus de o Tomas, o Bartolomeus de o Matius, o Yakobus gena o Alfeus ma ngopa, o Simon o Zelot ma nyawa de lo o Yudas gena o Yakobus ma ngopa. 	 و چون داخل شدند، به بالاخانه‌ای برآمدند که در آنجا پطرس و یوحناو یعقوب و اندریاس و فیلپس و توما و برتولما ومتی و یعقوب بن حلفی و شمعون غیور و یهودای برادر بعقوب مقیم بودند.


Komagena so upa ka cawali o kia asa nioqo de niudo magena bato niososininga. Upa he nihawateri. 	 پس شما طالب مباشید که چه بخوریدیا چه بیاشامید و مضطرب مشوید.


O wange moiku o Yesus wodoto de o habari qaloloha wasihabari o nyawa yadadala kagena o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka. De imatodoka o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama, de lo o Yahudika manga roriri yahino Unaka. 	 روزی از آن روزها واقع شد هنگامی که او قوم را در هیکل تعلیم و بشارت می‌داد که روسا کهنه و کاتبان با مشایخ آمده،


De upa lo o nyawa moi o dunia manenaka ngini niasihie de niaaso 'Baba', sababu nia Baba gena kanaga ka womatengo, Una magena nia Baba o sorogaka. 	 و هیچ‌کس را بر زمین، پدر خود مخوانید زیرا پدر شمایکی است که در آسمان است.


Komagena lo bai o Yahudika ma nyawa bai lo o bi nyawa o Yahudika yasowo igogou ngohi tagegego bilasu ona manga dorou moi-moi yodongosa de o Jou Yesus Kristus iwipiricaya la wimote o Gikimoika. 	 و به یهودیان ویونانیان نیز از توبه به سوی خدا و ایمان به خداوند ما عیسی مسیح شهادت می‌دادم.


So hika ngona dede ona nimakomote la niaaka o adati de o galepu, so ngini ningodu aku nia sininga qatebi. Ena gena, bilasu nofangu la ona aku manga hutu yakulu ma ngale manga sasi gena yaaka qaboloka. Nakoso naaka qaboloka, de o habari itotiaiwa ona yoiiseka ma ngale ngona gena ka ikulai, sababu igogou ngona masirete lo naaka de nomote o Yahudika manga bobita maro o Musa wosilelefoka. 	 پس ایشان را برداشته، خود را با ایشان تطهیر نما و خرج ایشان را بده که سر خود را بتراشند تا همه بدانند که آنچه درباره تو شنیده‌اند اصلی ندارد بلکه خود نیز درمحافظت شریعت سلوک می‌نمایی.


So kagena de o Yesus wotemo, "Hino la pooqo." De kanaga o muri moi lo yobaraniwa wisano, "Ngona gena naguuna," sababu ona asa winakoka, Una magena igogou ma Jou. 	 عیسی بدیشان گفت: «بیایید بخورید.» ولی احدی ازشاگردان جرات نکرد که از او بپرسد «تو کیستی»، زیرا می‌دانستند که خداوند است.


De ai lako masirete ngohi towikeleloka o Salamati moi Ngonano, 	 زیراکه چشمان من نجات تو را دیده است،


Ma dodoguka, sababu ngini gena kanaga de o Jou nimarimoika de to Una Awi kuasa ma buturu lo niamamakeka, so bilasu nia piricaya magena hika nisiputuru. 	 خلاصه‌ای برادران من، در خداوند و درتوانایی قوت او زورآور شوید.


Duma bilasu ngini nianako ma orasika done asa o Gurumi Qatetebi wouti de wowosa nginiku de o Gikimoi winihike o kuasa, la ngini nidadi Ai saksi ma ngale Ngohi o Yerusalemka, o Yudea ma daera ma sigilolika, de o Samaria ma daeraka de sidago lo o dunia ma pupuku ihaka." 	 لیکن چون روح‌القدس بر شما می‌آید، قوت خواهیدیافت و شاهدان من خواهید بود، در اورشلیم وتمامی یهودیه و سامره و تا اقصای جهان.»


De magena igogou ifoloi qaloha. Mutuwade ngohi tanako toohosi so togoge nginika, la ngohi aku tiniriwo ma ngale o Gikimoi niwipiricaya foloisi qaputuru de komagena so nia nali foloi idogo-dogo. 	 و چون این اعتماد را دارم، می‌دانم که خواهم ماند و نزد همه شما توقف خواهم نمود بجهت ترقی و خوشی ایمان شما،


So ona yaoqo qaboloka, de o Yesus wotemo o Simon Petruska, "Simon, o Yohanes ma ngopa, idodooha nakoso ngona ani sininga de ona manena ma binukali manga sininga gena, ngona ifoloi noidodara Ngohika." De o Petrus wotemo, "Iya, Jou, komagena. Ngona masirete ka noinako igogou ngohi manena tonidodara de tonisininga Ngonaka." So wotemo, "Nako komagena, de ngona bilasu najaga de nasiputuru qaloha o nyawa Ngohi imomote, imatero maro to Ngohi Ai duba-duba manga gogoho o sowohi moi wojaga de watuda." 	 و بعد از غذا خوردن، عیسی به شمعون پطرس گفت: «ای شمعون، پسر یونا، آیا مرابیشتر از اینها محبت می‌نمایی؟» بدو گفت: «بلی خداوندا، تو می‌دانی که تو را دوست می‌دارم.» بدو گفت: «بره های مرا خوراک بده.»


De lo nakoso o nyawa la o Gikimoi Awi demo manena de kanaga o yosikurangi, de onaka done asa o Gikimoi lo manga gimina maro o kia itemo o buku manena ma rabaka wosikurangi, ena gena wasimahawa o kota qatetebika upa yogoge de lo o oho ma gota ma sopo upa yaoqo, so yamakewa o oho ka sidutu ikakali. 	 و هر گاه کسی از کلام این نبوت چیزی کم کند، خدا نصیب او را از درخت حیات و از شهر مقدس و از چیزهایی که در این کتاب نوشته است، منقطع خواهد کرد.او که بر این امور شاهد است، می‌گوید: «بلی، به زودی می‌آیم!»آمین. بیا، ای خداوند عیسی!


So ma orasi Una o akeye wodola, de imatodoka wakelelo o dipa ipelenga de o Gikimoi Awi Gurumi iuti imatero maro o namo dara de itangi Unaku. 	 وچون از آب برآمد، در ساعت آسمان را شکافته دید و روح را که مانند کبوتری بروی نازل می‌شود.


Ma tuangi gena wotemo, 'Ka qaloha! Ngona manena noleleani nokaeli de qaloha. Ma ngale ngona o kia naga ma cunu gena aku naaturu nokaeli, so ngohi lo asa tonitide la o kia naga ilamo tosidodogu ngonaka. Nahino la o nali ma rabaka nogoge dede ngohi.' 	 آقایش وی را گفت: آفرین‌ای غلام نیک متدین! بر چیزهای کم امین بودی، تو را بر چیزهای بسیار می‌گمارم. در خوشی خداوندخود داخل شو!


O nyawa yangodu iiise ona yohairani icarawa, de itemo, "Una magena qabolo o Yerusalemka de o bi nyawa o Yesus wipipiricaya wasisangisara bai! Igogou, kanena wahino awi edekati ona magena watago de wangaho o imam ma bi saheka la wakalaki." 	 و آنانی که شنیدند تعجب نموده، گفتند: «مگر این آن کسی نیست که خوانندگان این اسم را در اورشلیم پریشان می‌نمود و در اینجا محض این آمده است تا ایشان را بند نهاده، نزد روسای کهنه برد؟»


Duma o Nikodemus lo kagena manga sidongirabaka, una o Farisika ma nyawa moi de ipapasaka o putu moiku de o Yesuska wahino. So una magena wotemo awi dodiao o Farisika, 	 نیقودیموس، آنکه در شب نزد اوآمده و یکی از ایشان بود بدیشان گفت:


so ona yongongano asa yamake o oho ka sidutu ikakali. Komagena ma orasi ka o dunia lo wosidadi waasi, de o Gikimoi wojaji qaboloka asa Awi nyawa gena ioho ka sidutu ikakali. Una ma moi waasi wokulai. 	 به امید حیات جاودانی که خدایی که دروغ نمی تواند گفت، اززمانهای ازلی وعده آن را داد،


Ai dodiao nipipiricaya, igogou ngini nianakoka o Stefanus de awi tahu moi, ona magena ma nonoma o Akhayaka ma nyawa de o Jou Yesus wipiricayaka, de lo ona imasitatapu bilasu o Gikimoi Awi nyawa yaleleani. So ngohi tinigolo de tinibaja nginika, 	 و‌ای برادران به شماالتماس دارم (شما خانواده استیفان را می‌شناسیدکه نوبر اخائیه هستند و خویشتن را به خدمت مقدسین سپرده اند)،


Sababu Una nako o dorou wafanggali de o sangisara magena, itiai de itero. Muna ami sundali ifofoloi gena de o bi nyawa o duniaka o nyafusu ma dorou magaka, to muna magena ami dorou asa Una de o sangisara wosifanggali qaboloka. De to muna ami dorou ma ngale to Una Awi sosulo-sosulo matotoomaka, so muna magenena asa Una womisangisara qaboloka. 	 زیرا که احکام او راست و عدل است، چونکه داوری نمود بر فاحشه بزرگ که جهان را به زنای خود فاسد می‌گردانید و انتقام خون بندگان خود را از دست او کشید.»


Gena isitero lo Awi jaji onaka, ona manga dorou lo Una he wasisaka." 	 و این است عهد من باایشان در زمانی که گناهانشان را بردارم.»


Duma ona yatago igogilalo ona magena. Qabolo de ona magena ka wimoi wingangapo, wimoi witooma, de lo wimoi ka o teto wipapaka. 	 امادهقانان غلامانش را گرفته، بعضی را زدند وبعضی را کشتند و بعضی را سنگسار نمودند.


O wange manena mia oho ma kurangi nomihike. 	 نان کفاف ما را امروز به ما بده.


Sababu nako o Gikimoi ngone wonapopareta gena, o bobita o kia naga paoqo de paudo gena posigise ma ngale magena qasowo. Duma ma ngale gena igogou o moi-moi o kia itotiai gena paaka, de nanga oho ma rabaka gena ka cawali o rimoi de o sohi, de lo o Gurumi Qatetebi ma buturu so pomore de nanga nalika. 	 زیرا ملکوت خدا اکل وشرب نیست بلکه عدالت و سلامتی و خوشی درروح‌القدس.


O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini o bi guru agama de lo o bi Farisi ma nyawaka. Ngini nikokulai! Ngini gena maro o nyawa la kanaga o udo-udo de o lelenga gena ma duduno yatiodo, duma ma rabaku ka qafajasi. O adati de o galepu kiaka cawali ma duduno pakokelelo gena igogou niaaka. Duma kanaga to ngini nia sininga ma rabaka gena ka o dodesere de lo nyafusu ma dorou nipareta. 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار، از آن رو که بیرون پیاله و بشقاب را پاک می‌نمایید ودرون آنها مملو از جبر و ظلم است.


Nakoso niadodara la ka cawali o nyawa nidododara nginika, de nia manara magena nakoso o Gikimoi wafanggali gena ma loha lo ihiwa. O bi nyawa manga sininga foloisi qatotorou lo, ona gena aku o nyawa yadodara la ma ngale o nyawa magena lo yadododara onaka. 	 «زیرا اگر محبان خود را محبت نمایید، شما را چه فضیلت است؟ زیرا گناهکاران هم محبان خود را محبت می‌نمایند.


Ona o Yahudika yasowo gena, nakoso o Gikimoi manga dorou wafanggali de o dorou magena igogou de itiai, sababu ngaroko igogou ona Una iwinakoka, duma ona gena iwisimuliawa de lo manga sukuru Unaka yatidewa. Duma ona manga sininga ma rabaka he itiai kawa so Una gena wisihoda yaakuwa, maro o nyawa de itagi o bubutu ma rabaka. 	 زیرا هر‌چند خدا را شناختند، ولی اورا چون خدا تمجید و شکر نکردند بلکه درخیالات خود باطل گردیده، دل بی‌فهم ایشان تاریک گشت.


De o Petrus wotemo, "He! Ngomi manena mia moi-moi lo qangodu miodongosaka so Ngona minimoteka, so o kia asa miamake." 	 پطرس بدوگفتن گرفت که «اینک ما همه‌چیز را ترک کرده، تورا پیروی کرده‌ایم.»


O wange ma moiku ngomi o Yahudika isosumbayang ma riho magenaka mitagili de o jojaru moi, o nyawa miijaka so muna magena mogogilalo moi, mimakamake de ngomi. Muna magena o toka mipopareta so aku o nyawaka mosingangasu o kia asa idadi o orasi ma simaka. De ami manara magena o nyawa imiiijaka gena asa ifangu ilamo. 	 و واقع شد که چون ما به محل نمازمی رفتیم، کنیزی که روح تفال داشت و ازغیب گویی منافع بسیار برای آقایان خود پیدامی نمود، به ما برخورد.


Upa lo o kia naga idala nimagaho. Upa nimagaho o pipi, eko lo o karong, eko o tarupa ngai sinoto gena yaakuwa. O ngeko ma soaka upa lo iteka de o nyawa nimatekejarita. 	 وکیسه و توشه‌دان و کفشها با خود برمدارید وهیچ‌کس را در راه سلام منمایید،


Ma orasi Una kanaga o Paskah ma Wange ma Rarame o Yerusalemka, de o nyawa yadadala asa ipiricaya igogou Una o Salamati ma Kolano gena, ka cawali o nonako ihahairani waaka. 	 و هنگامی که در عید فصح در اورشلیم بودبسیاری چون معجزاتی را که از او صادر می‌گشت دیدند، به اسم او ایمان آوردند.


De ona o ngopa magena iwingaho Unaka. La o toka magena Una wikelelo, de o ngopa una magena wiaka so awi rohe wosipapaka o tonaku, de womalololo, de awi rohe lo iira-iraka, de awi uru lo igekoka. 	 پس اورا نزد وی آوردند. چون او را دید، فور آن روح او را مصروع کرد تا بر زمین افتاده، کف برآورد وغلطان شد.


Kagena de o Yusuf womomi de gila-gila waaka imatero maro o Jou Awi malaikat o kia itemo unaka. So ma jojaru ongo Maria womiqehe so womikawika. 	 پس چون یوسف از خواب بیدار شد، چنانکه فرشته خداوند بدو امر کرده بود، بعمل آورد و زن خویش را گرفتو تا پسر نخستین خود رانزایید، او را نشناخت؛ و او را عیسی نام نهاد.