Nakoso ngini nia sininga ma rabaka nipiricaya igogou de lo nimasingangasu o nyawa yadadala manga simaka, de o Gikimoi asa wotemo ngini gena nia sininga itotiai de lo winisisalamati. 	 چونکه به دل ایمان آورده می‌شود برای عدالت و به زبان اعتراف می‌شود بجهت نجات.


Ma orasi o Yudas womasidiado, gila-gila o Yesuska wotagi de wotemo, "Tabea, Baba Guru!" De gila-gila wikololo de wihame. 	 در ساعت نزد عیسی آمده، گفت: «سلام یا سیدی!» و او را بوسید.


Ma nonomaka, o hakim magena munaka gena womiriwo woholu. Duma ma duuruka, awi sininga ma rabaka wotemo, 'Ngaroko ngohi o Gikimoi towimodowa de lo nagoona bato tasidoohawa, 	 و تا مدتی به وی اعتناننمود ولکن بعد از آن با خود گفت هرچند از خدا نمی ترسم و از مردم باکی ندارم،


De Una magena Awi laha winisidumuka so ma ngale ma Kristus gena, upa nitemo ka cawali ngini niwipiricaya, duma ngini lo asa nisangisara. 	 زیراکه به شما عطا شد به‌خاطر مسیح نه فقط ایمان آوردن به او بلکه زحمت کشیدن هم برای او. وشما را همان مجاهده است که در من دیدید و الان هم می‌شنوید که در من است.


Nako o Gikimoi Awi nyawa gena iqoqomasi de Una wahirika maro Awi nyawa masirete, ona magena lo Una waholuwa. Hika ngini nimasininga o kia naga iqomaka isilelefo Una Awi Jaji ma Buku ma rabaka, idodooha ma ngale o Israelka ma nyawa gena o Elia awi galaki wosingangasu o Gikimoika, 	 خدا قوم خود را که از قبل شناخته بود، رد نفرموده است. آیا نمی دانید که کتاب در الیاس چه می‌گوید، چگونه بر اسرائیل از خدا استغاثه می‌کند


O dodadi iooho ma nonoma gena maro o haiwani moi o singa, ma sinotoka maro o sapi ma nau, ma saangeka ma bio gena maro o nyawa ma bio, ma ihaka maro o namo muludu isoso-soso. 	 و حیوان اول مانند شیر بود؛ و حیوان دوم مانند گوساله؛ وحیوان سوم صورتی مانند انسان داشت؛ و حیوان چهارم مانند عقاب پرنده.


Ai dodiao nipipiricaya, ngohi manena ma orasi iqomaka de taado nginika, o Gikimoi Awi habari qaloloha tinisihabarika gena, ngohi ngini tinisibicara upa de ai demo qaloloha eko icocawaro. 	 و من‌ای برادران، چون به نزد شما آمدم، با فضیلت کلام یا حکمت نیامدم چون شمارا به‌سر خدا اعلام می‌نمودم.


O Gikimoi ngone wonatuluru so powosa ma Ngopa Awi pareta ma rabaka, sababu ma ngale ngone wositatapu ma Ngopa wisulo la wosone so ngone dede o Gikimoi aku pomarimoi de pomakadame. De upa ka cawali ngone bato, duma kanaga o sorogaka de lo kanaga o duniaka ngodu de Una imakadame qaloha. 	 و اینکه بوساطت او همه‌چیز را با خودمصالحه دهد، چونکه به خون صلیب وی سلامتی را پدید آورد. بلی بوسیله او خواه آنچه بر زمین وخواه آنچه در آسمان است.


De kanaga o muri moi, una o Yesus Awi dodiao widododara gena, womatamiye o Yesus Awi dateka, 	 ویکی از شاگردان او بود که به سینه عیسی تکیه می‌زد و عیسی او را محبت می‌نمود؛


Ma orasi magena manga edekati o Paulus iwisidailako tanu he witooma, de ma ngale o Yerusalem ma rabaku o nyawa imakangamo ifoloi so o nyawa itagi iwidedemo o prajurit manga kapitaka. 	 و چون قصدقتل او می‌کردند، خبر به مین باشی سپاه رسید که «تمامی اورشلیم به شورش آمده است.»


O Yesus wosango, "O bodito! Kodo! O bodito asa inidahe ngini lo o bi guru agamaka. Ngini gena o nyawa niasimoku o adati de o galepu ma bio idala de qatotubuso, duma ngini masirete lo niariwowa la ona o adati de o galepu magena yamote. 	 گفت «وای بر شما نیز‌ای فقها زیرا که بارهای گران را بر مردم می‌نهید و خود بر آن بارها، یک انگشت خود را نمی گذارید.


So komagena lo to ngone nanga uru ka ngai moi, duma kanaga lo bai o ronga posilamo bai lo o ronga pogaka qatorou. Ce! Magena itiaiwa. He! Ai dodiao nipipiricaya, o kia naga maro komagena, gena isala so bilasu paholu. 	 از یک دهان برکت و لعنت بیرون می‌آید! ای برادران، شایسته نیست که چنین شود.


De ona magenaka wotemo, "Kanaga o kia naga moi la o Gikimoi wodudupa de niaaka, magena ngini bilasu nipiricaya igogou gena Ngohi Una woisulo so tahino." 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «عمل خدا این است که به آن کسی‌که او فرستاد، ایمان بیاورید.»


Hika la niasininga nia dodiao o bui ma rabaka, maro ngini masirete lo nibui dede ona. De niasininga ona ma ngale manga piricaya so yasisangisaraka, maro ngini masirete lo nisangisara dede ona. 	 اسیران را بخاطر آرید مثل همزندان ایشان، ومظلومان را چون شما نیز در جسم هستید.


Kagena de Awi muri wotemo, "Idadiwa! Ka o orasi moi lo tonisimahawa, so upa Ngona de to ngohi ai qohu natiodo." Kagena de Una wotemo, "Nakoso ngona la Ngohi tonitiodowa, de ngona magena ngaroko to Ngohi Ai nyawa imomote, duma ma duhutu kawa." 	 پطرس به اوگفت: «پایهای مرا هرگز نخواهی شست.» عیسی او را جواب داد: «اگر تو را نشویم تو را با من نصیبی نیست.»


Ena gena, ona yodupa yaaka o bi moi-moi kia bato wodudupawa, so manga dorou gena Una asa wafanggali de o dorou. De ona lo yodupa ngaroko o wange itotiai, duma yorarame de ikalala poli so ona manga maqe gena ifoloisi ilamo. Ena gena, ma orasi ngini o gogobu nia dolomu ma oqo ilalamo ma rabaka, de ona ka manga rohe ma nyafusu masirete yamote de yaaka, sidago lo ma ngale ona magena ngini lo nimaqe de nia ronga ma dorou o nyawa yogaka. 	 و مزدناراستی خود را خواهند یافت که عیش و عشرت یک روزه را سرور خود می‌دانند. لکه‌ها و عیبهاهستند که در ضیافت های محبتانه خود عیش وعشرت می‌نمایند وقتی که با شما شادی می‌کنند.


Komagena yadadala Una iwihoromati, duma o orasi magenaka o Yerusalemka womasidiado, de o bi moi-moi qangodu idadadi Unaka ma ngale Awi muri-muri asa isihodawa. Done ma orasi Una Awi boosuno wisioho kali, de wodola ma Baba Awi simaka wisimulia, qaboloka de asa ona isihoda o nyawa yadadala manga horomati Unaka gena ka isiganapu o kia iqomaka isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka. 	 و شاگردانش اولا این چیزها رانفهمیدند، لکن چون عیسی جلال یافت، آنگاه به‌خاطر آوردند که این چیزها درباره او مکتوب است و همچنان با او کرده بودند.


Ma orasi o deruku wouti, Una wamake o nyawa yadala icarawa. De Una wasayangi onaka wotemo, "Kodo! Ona manena koloko o duba ma sowohi ihihiwa." Magena de Una o moi-moi wasidoto idala o nyawa ona magenaka. 	 عیسی بیرون آمده، گروهی بسیار دیده، بر ایشان ترحم فرمود زیرا که چون گوسفندان بی‌شبان بودند و بسیار به ایشان تعلیم دادن گرفت.


Ngomi gena o nyawa mingangapoka, de o buika miumoka, de lo o nyawa yadala iroruwahe gena ngomi imisikangamoka. Ngomi mimanara qatubuso, sidago lo mamoi-mamoi miaakuwa mimaidu eko lo mioqo. 	 در تازیانه‌ها، در زندانها، در فتنه‌ها، در محنتها، در بی‌خوابیها، در گرسنگیها،


Kagena de ma kapita wosulo o Paulus iwingaho la iwisingosa o prajurit manga tahu ma rabaka. Qabolo de wasulo o Paulus iwingangapo la iwisano ma ngale wosingangasu igogou o dorou o kia una waakaka, ma ngale ma kapita aku wanako ma sababu o kiaso o Yahudika ma nyawa imatotoore de o Paulus widoosa komagena. 	 مین باشی فرمان داد تا او را به قلعه درآوردند و فرمود که اورا به تازیانه امتحان کنند تا بفهمد که به چه سبب اینقدر بر او فریاد می‌کردند.


So o deru ma awa magena misibaneka, de o gumi ilalamo mia deruka misipiliku misilalo-lalono ma ngale mia deru magena qaputuru. Ngomi miododato upa sidago mia deru magena itorihi o beting Sirtiska, so mia side lo misigutika la qohaka mia deru magena o paro asa yaaho. 	 و آن را برداشته و معونات را استعمال نموده، کمر کشتی را بستند و چون ترسیدند که به ریگزار سیرتس فرو روند، حبال کشتی را فرو کشیدند و همچنان رانده شدند.


De o Paulus iwisitota o deruku so yoside sidago o Atena ma kotaka. Qabolo de ona witotota iliho kali o Bereano, de awi beseso yaaho o Silas de o Timotiuska ona bilasu capatika iwisiduuru. 	 ورهنمایان پولس او را به اطینا آوردند و حکم برای سیلاس و تیموتاوس گرفته که به زودی هر‌چه تمام تر به نزد او آیند، روانه شدند.


O Yesus de Awi muri-muri itagi o Kaisarea Filipi ma soa de ma dokuka. Itagi so manga dodagi ma rabaka Una wasano onaka, "Nako o nyawa gena ona itemo, Ngohi o Nyawa ma Duhutu manena naguuna." 	 و هنگامی که عیسی به نواحی قیصریه فیلپس آمد، از شاگردان خود پرسیده، گفت: «مردم مرا که پسر انسانم چه شخص می‌گویند؟»


De ona isibicara qaboloka, de o Yakobus una o Yerusalemka ma gogobu manga sahe wosingangasu wotemo, "O gianongoru nipipiricaya, hika nisigise! 	 پس چون ایشان ساکت شدند، یعقوب رو آورده، گفت: «ای برادران عزیز، مرا گوش گیرید.


"Ma Kolano Agripa tonihohoromati. O wange manena ngohi ai sininga ma rabaka isanangi icarawa ma ngale ka to ngona ani simaka asa o bi moi-moi qangodu, o Yahudika manga roriri ikokalaki ngohika gena, ngohi tasango. 	 که «ای اغریپاس پادشاه، سعادت خود را در این می‌دانم که امروز درحضور تو حجت بیاورم، درباره همه شکایتهایی که یهود از من می‌دارند.


de itemo, "He, ngini o Galileaka ma nyawa! Qadoohaso ngini kanena nimaokoye de o dipaye niokeri-keri. O Yesus Una manena nia sidongirabaka de o sorogaye witideka gena, done asa Una wokahino kali ma ngeko maro o kia ngini niwikelelo Una o sorogaka wokahika." 	 گفتند: «ای مردان جلیلی چرا ایستاده، به سوی آسمان نگرانید؟ همین عیسی که از نزد شما به آسمان بالابرده شد، باز خواهد آمد به همین طوری که او رابه سوی آسمان روانه دیدید.»


Kanaga o bi nyawa yadadala yahino o Yohaneska, manga dupa iwigolo la ona waosi. Kagena de una wotemo onaka, "Icala! Ngini manena o nyawa nikokulai, maro o ngihia gena o nyawaka yagoli. Ngini nia fikiri gena ka cawali tiniosi so aku niloqa o Gikimoi Awi doosa ma sangisarano, duma nia fikiri maro magegena isala. 	 آنگاه به آن جماعتی که برای تعمید وی بیرون می‌آمدند، گفت: «ای افعی‌زادگان، که شمارا نشان داد که از غضب آینده بگریزید؟


O tahu magenaka de o Yesus wakelelo o bi nyawa yakokoro manga sidongirabaka kanaga yodupa imatami o riho foloi qalolohaka. Komagena so ona gena wadoto o ade-ade komanena, 	 و برای مهمانان مثلی زد، چون ملاحظه فرمود که چگونه صدر مجلس را اختیارمی کردند. پس به ایشان گفت:


Komagena la kanaga o nyawa yababaja gena Una aku wariwo, sababu Una masirete lo wibaja iqomaka ma orasi Una wisangisara. 	 زیرا که چون خود عذاب کشیده، تجربه دید استطاعت دارد که تجربه شدگان را اعانت فرماید.


De lo kanaga to ngone nanga oho ma rabaka gena o Gikimoi Awi manara gena ma bio idala, duma qangodu gena Una o nyawa yangoduka waaaka, Una magena o Gikimoi womatetengo. 	 و عملهاانواع است لکن همان خدا همه را در همه عمل می‌کند.


O Gikimoi Awi bobita ma demo gena, 'Niahoromati to ngini nia baba de nia awa,' de lo 'Nagoona manga awa de manga baba la yatemo qatorou, ona magena manga fanggali bilasu yatooma.' 	 زیرا خدا حکم داده است که مادر وپدر خود را حرمت دار و هرکه پدر یا مادر رادشنام دهد البته هلاک گردد.


So o Zakheus una magena womatai-tai wouti de awi tahuka o Yesus wiqehe qaloha de awi nali de awi more ilamo. 	 پس به زودی پایین شده او را به خرمی پذیرفت.


Una wosango wotemo, "Iteroka, ngona nanano gena o tahu magena ilamo de qaloha. Duma done o tahu-tahu magena ma teto o ngai moi lo asa imalapangawa de o teto ma somoa, sababu qangodu magena asa iruba de ituraba." 	 عیسی در جواب وی گفت: «آیا این عمارت های عظیمه را می‌نگری؟ بدان که سنگی بر سنگی گذارده نخواهد شد، مگر آنکه به زیرافکنده شود!»


"Tosiade-ade, kanaga nanga dodiao moi de awi duba o ratu moi. Nakoso o duba ma sidongirabano moi isisa, done o kia asa waaka. Igogou, una asa o duba morisiwo de siwo o doroka gena waqohaka, de wotagi o duba isisisa moi wasari sidago wamake. 	 «کیست از شما که صد گوسفند داشته باشد و یکی از آنها گم شود که آن نود و نه را درصحرا نگذارد و از عقب آن گمشده نرود تا آن رابیابد؟


Yasuloka, duma upa ona o bi dumule, o bi gaahu, eko lo o bi gota yabodito, cawali ka o nyawa, nakoso ona magena manga bioko o Gikimoi Awi cap wosicap waasi gena bilasu yabodito. 	 و بدیشان گفته شدکه ضرر نرسانند نه به گیاه زمین و نه به هیچ سبزی و نه به درختی بلکه به آن مردمانی که مهر خدا رابر پیشانی خود ندارند.


Duma ma ngutu ka ma cunu, so de o wange yodisiwa de o goho magena qamalai so isoneka. 	 وچون آفتاب برآمد بسوخت و چون ریشه نداشت خشکید.


Ngone panakoka o ino moi-moi qaloha, sababu o bi moi-moi qangodu o Gikimoi wosidadadika gena qaloha. So nakoso o nyawa yaoqo de manga sukuru yatide qabolo Unaka, o ino magena upa he ona yaholu. 	 زیرا که هر مخلوق خدا نیکو است وهیچ‌چیز را رد نباید کرد، اگر به شکرگزاری پذیرند،


Ona yanakoka o Gikimoi Awi demo gena igogou qaloha, de lo yamaloka o kuasa ilalamo, kiaka imatero de o kuasa done o orasi ma simaka asa iuuti. 	 و لذت کلام نیکوی خدا و قوات عالم آینده را چشیدند،


O Yesus wabaca qaboloka, de o buku magena walolo kali de wosigiliho woleleleanika, so womatamiye la wodoto. O bi nyawa o puji ma tahuka yangodu Una iwinano gena, yodupa Awi dodoto yoise. 	 پس کتاب را به هم پیچیده، به خادم سپرد وبنشست و چشمان همه اهل کنیسه بر وی دوخته می‌بود.


De nia hawateri qangodu niahike Unaka, sababu igogou Una masirete ngini winisosininga de to ngini nia oho wapaliharaka. 	 وتمام اندیشه خود را به وی واگذارید زیرا که اوبرای شما فکر می‌کند.


O Yohanes wahino woqomano, de o demo moi wosingangasu la o bi nyawa wasidailako so o Yesus asa wahino wadoto. Maro ma nabi Yesaya awi buku ma rabaka isilefo gena, o Gikimoi wotemo Awi Ngopaka, "Kanaga o nyawa moi o tona ibobeleuka womatotoore, 'He! Ma ngale nanga Jou Awi hino gena ngini nimasidailako. La o ngeko gena bilasu nisibolowo de nisitiai. 	 چنانچه مکتوب است در صحیفه کلمات اشعیای نبی که می‌گوید: «صدای ندا کننده‌ای دربیابان که راه خداوند را مهیا سازید و طرق او راراست نمایید.


So nakoso o nyawa nagoona la yopiricaya igogou o Yesus Una magena o Gikimoi ma Ngopa, de ona magena asa o dorou o duniaka gena aku yalawangi. 	 کیست آنکه بر دنیاغلبه یابد؟ جز آنکه ایمان دارد که عیسی پسرخداست.


De ona yosango itemo, "To ma Kaisar awi dulada de awi lefo." Kagena de Una wotemo, "So o kia naga la igogou to ma Kaisar gena bilasu niahike ma Kaisarka, de o kia naga la igogou to Gikimoi magena bilasu niahike o Gikimoika." 	 بدو گفتند: «از آن قیصر.» بدیشان گفت: «مال قیصر را به قیصر ادا کنید و مال خدا رابه خدا!»


Ona imasidiado o doro moika ma ronga Getsemani, de o Yesus wotemo Awi muri-murika, "Kanena nigogeku la totagi tosumbayang." 	 و چون به موضعی که جتسیمانی نام داشت رسیدند، به شاگردان خود گفت: «در اینجابنشینید تا دعا کنم.»


De ma ngale o Zenas, una o doku ma adati ma sahe moi, de lo o Apolos ona o Kreta ma guraka, de ma orasi ona imajobo bilasu ngona nariwo qaloha la manga dodagi ma rabaka manga oho upa lo ikurangi. 	 زیناس خطیب و اپلس را در سفر ایشان به سعی امداد کن تا محتاج هیچ‌چیز نباشند.و کسان ما نیز تعلیم بگیرند که در کارهای نیکومشغول باشند برای رفع احتیاجات ضروری، تابی ثمر نباشند.


De lo o Yesaya wosilelefo kali itemo, "O Jou Wokokuasa, nanga ngopa de nanga dano nako wagalusiriwa, igogou inangodu inasidadi de inaaka maro o Sodom de o Gomora." 	 و چنانکه اشعیاپیش اخبار نمود که «اگر رب الجنود برای ما نسلی نمی گذارد، هرآینه مثل سدوم می‌شدیم و مانندغموره می‌گشتیم.»


De ona yasango itemo, "Ma kapita o Kornelius womisulo ngomi so miahino miniaso. Una magena o nyawa awi sininga itotiai moi de o Gikimoika wodupa wisusuba, de lo una o Yahudika ma nyawa yangodu iwihoromati ifoloi. Una magena qabolo o Gikimoi Awi malaikat moi iwisulo la wogolo ngona nahinosi awi tahuno, ma ngale wosigise o kia ngona notetemo unaka." 	 گفتند: «کرنیلیوس یوزباشی، مرد صالح و خداترس و نزد تمامی طایفه یهود نیکنام، از فرشته مقدس الهام یافت که تو را به خانه خود بطلبد و سخنان از تو بشنود.»


So o Paulus wotemo komagena qabolo, gila-gila ona yangodu manga simaka o roti ngai moi waqehe de awi sukuru watide o Gikimoiye asa o roti magena watepi-tepi, de una masirete waoqo woqoma. 	 این بگفت و درحضور همه نان گرفته، خدا را شکر گفت و پاره کرده، خوردن گرفت.


Duma o balastengi wototolomu una magena ka ikuruka womaokoye, de una woholu o dipaye womamataga de lo ma ngale awi beleso so awi mamata masirete wangangapoka, de wotemo, 'Ya Gikimoi, tanu ngohi noigalusiri, ngohi manena o nyawa ma dorou.' " 	 اما آن باجگیر دور ایستاده نخواست چشمان خود را به سوی آسمان بلند کند بلکه به سینه خود زده گفت، خدایا بر من گناهکار ترحم فرما.


De upa lo nitemo o nyawa moi woidoto ngohika. Hiwa! Duma o Yesus Kristus masirete Una asa o habari qaloloha magena woisimane ngohika. 	 زیرا که من آن را از انسان نیافتم ونیاموختم، مگر به کشف عیسی مسیح.


O Yesus o ade-ade magena wosijarita qaboloka, de womajobo 	 و چون عیسی این مثلها را به اتمام رسانید، از آن موضع روانه شد.


So nakoso ngini nitago la ningaho o bobaretaka, upa lo nimodo ma ngale o kia bilasu ngini nisango. Sababu ma orasi magena de o kia naga itiai la nidedemo gena, o Gikimoi masirete asa winihike. 	 و چون شما راگرفته، تسلیم کنند، میندیشید که چه بگویید ومتفکر مباشید بلکه آنچه در آن ساعت به شما عطاشود، آن را گویید زیرا گوینده شما نیستید بلکه روح‌القدس است.


Nako o gaso o haiwani yatotolaka ma ngale o dorou yatupu, magena ma au o Imam Wilalamo waaho o Ngihi Foloi Qatetebika, duma ma rohe gena yaaho o doku ma duduka de yatupu. 	 زیرا که جسدهای آن حیواناتی که رئیس کهنه خون آنهارا به قدس‌الاقداس برای گناه می‌برد، بیرون ازلشکرگاه سوخته می‌شود.


Nako Ani demo komagena, de ngomi miatagapi Ngona notemo, ma ngale Ngona de o Abraham gena, Ngona foloisi nolamo. Sababu o Abraham wosoneka de komagena lo o Gikimoi Awi nabi-nabi lo isoneka." 	 آیا تو از پدر ما ابراهیم که مرد و انبیایی که مردند بزرگتر هستی؟ خود را که می‌دانی؟»


O nyawa yadadala kanaga ma binuka lo ma orasi ipapasaka o Yesus o Lazarus o soneno wisioho kali, ona o jarita magegena yosingangasu isidadu-dadu. 	 و گروهی که با او بودند شهادت دادند که ایلعازر را از قبرخوانده، او را از مردگان برخیزانیده است.


He! Ngini nakoso de nia ngauka tanu, niise o kia Ngohi de o Gurumi Qatetebi so mitemo o bi gogobu-gogobuka. O nyawa nagoona nakoso o dodoto ikokulai yaholu de Ngohi ipiricaya qaputuru maro o prajurit moi imakudubu sidago lo watura, so ona magena ngaroko manga rohe isoneka, duma upa sidago ona asa isone ma sinoto kali. Gena upa sidago o narakaka yaumo." 	 آنکه گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید: هر‌که غالب آید ازموت ثانی ضرر نخواهد یافت.


Wotemo, "Ngohi gena tomasitero maro to ngini nia roti, sababu nakoso o roti la o nyawa yaoqo gena, ona aku ioho. Komagena lo o nyawa nagoona la yahino Ngohika de kanaga Ngohi ipiricaya, ona magena asa he yasapi kawa de lo manga kiri qadudu kawa. 	 عیسی بدیشان گفت: «من نان حیات هستم. کسی‌که نزد من آید، هرگز گرسنه نشود و هر‌که به من ایمان آرد هرگز تشنه نگردد.


Kagena de Una wotemo, "Nakoso o roti manena la tongadoka de towihike unaka gena, he una magena qabolo." So wotemo komagena qabolo de Una o roti moi waqehe de wongado o lelengaku de wihike o Yudaska, una o Simon Iskariot ma ngopa. 	 عیسی جواب داد: «آن است که من لقمه را فرو برده، بدومی دهم.» پس لقمه را فرو برده، به یهودای اسخریوطی پسر شمعون داد.


To ngini de nia lakoka duma niakelelowa, de to ngini de nia ngauka duma niisewa! Ngini niosiningawa Ai nonako ihahairani. 	 آیا چشم داشته نمی بینید و گوش داشته نمی شنوید و به یاد ندارید؟


Ngaroko he upa komagena! Duma o nyawa nidodoosa ona gena lo bilasu niadodara de lo niaaka qaloha. Nagoonaka bato o kia naga niasibau, de upa he niongongano done aku isigiliho kali nginika, de nia manara magena o Gikimoi wafanggali gena foloi ilamo. Nako komagena, de ngini gena niaaka imatero de nia Baba o sorogaka Awi ngopa-ngopa. Sababu Una Awi sininga ma loha gena ma meta o nyawa yananakowa manga sukuru yatide de ma meta lo o bi nyawa manga sininga qatotorouka. 	 بلکه دشمنان خود را محبت نمایید واحسان کنید و بدون امید عوض، قرض دهید زیراکه اجر شما عظیم خواهد بود و پسران حضرت اعلی خواهید بود چونکه او با ناسپاسان وبدکاران مهربان است.


De Una wotemo, "Kanaga o nyawa yasinoto de manga nagi o pipi o nyawa moi wasibabauka. Wimoi awi nagi unaka o pipi o salaka ma ngai ratu motoha de lo wimoi awi nagi unaka cawali o pipi o salaka ngai moritoha. 	 گفت: «طلبکاری را دو بدهکار بودکه از یکی پانصد و از دیگری پنجاه دینار طلب داشتی.


Duma Ngohi totemo nginika, o nyawa imatero koloko o Elia gena womasidiadoka to ngini nia sidongirabaka, de o nyawa ka to ona manga sininga ma dupa yamote so wisisangisara. Magena itero de itiaika, maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, idodooha o Yohanes Wooosi to una awi oho ma ngeko." 	 لیکن به شمامی گویم که الیاس هم آمد و با وی آنچه خواستندکردند، چنانچه در حق وی نوشته شده است.»


Ma goginitano, o Roma ma bobareta o bi polisi yasulo itagi o buika, la yasulo, "O nyawa ona magena niasisupuka." 	 اما چون روز شد، والیان فراشان فرستاده، گفتند: «آن دو شخص را رها نما.»


So kagena de o Yesus wosano onaka, "Duma nako ngini masirete, Ngohi manena naguuna." O Petrus wotemo, "Baba, Ngona manena o Salamati ma Kolano." 	 او از ایشان پرسید: «شمامرا که می‌دانید؟» پطرس در جواب او گفت: «تومسیح هستی.»


Kagena de o Petrus wosano o Yesuska, "Jou, o ade-ade magena nomisimeta ka ngomika, eko lo o nyawa yangoduka." 	 پطرس به وی گفت: «ای خداوند، آیا این مثل را برای ما زدی یا بجهت همه.»


Woise o Yesus wotemo komagena, so kagena de o nyawa una magena awi sininga ipeleso, sababu una magena foloi wokaya. 	 چون این راشنید محزون گشت، زیرا که دولت فراوان داشت.


O Yesus de Awi muri-muri imasidiado kali o Yerusalemka. So o Gikimoi Awi Tahu ma lolohaka wotagi wakokiloli de o imamka ma bi sahe, de o bi guru agama, de lo o Yahudika manga roriri yahino Unaka. 	 و باز به اورشلیم آمدند. و هنگامی که او درهیکل می‌خرامید، روسای کهنه و کاتبان و مشایخ نزد وی آمده،


Ai sumbayang ma rabaka gena ngini tiniwosawa. Ngohi togolo o Gikimoika, nako wodupa, tanu iteka kawa de o ngeko woihike ma ngale ngohi aku tinikurumi. O Gikimoi masirete wanako de wakelelo o kia ngohi tododedemo itiai de itero, gena ngini tiniwosawa ai sumbayang ma rabaka. Una gena kanaga de ai sininga igogou towileleani, ma ngale o habari qaloloha, ena gena, Awi Ngopa masirete towisihabari. 	 و دائم در دعاهای خود مسالت می‌کنم که شاید الان آخر به اراده خدا سعادت یافته، نزد شما بیایم.


Ma ngale Una magegena so ngini aku o Gikimoi niwipiricaya. O Gikimoi gena ma Kristus o soneno wisioho kali de lo wisimuliaka, ma ngale ngini gena niwipiricaya de niwingongano o Gikimoika. 	 که بوساطت او شما بر آن خدایی که او را از مردگان برخیزانیدو او را جلال داد، ایمان آورده‌اید تا ایمان و امیدشما بر خدا باشد.


de gila-gila wotagi o Yahudika manga puji ma bi tahuka wosihabari o Yesus Una magena o Gikimoi ma Ngopa. 	 وبی درنگ، در کنایس به عیسی موعظه می‌نمود که او پسر خداست.


"Kanaga o ngopa yanau moi kagena de awi roti, duma ka ngai motoha de awi nao lo ka ngai sinoto. So igogou ma ngale lo ihiwa de o kia naga moi paakuwa paaka dede o nyawa manga dala komanena." 	 «دراینجا پسری است که پنج نان جو و دو ماهی دارد. و لیکن این از برای این گروه چه می‌شود؟»


Tomatodoka de ngohi takelelo kali. Wewe! O jara qaaare moi isupu de una kugena wopapane, de awi giaka o ngami ma awa moi wacohono. De una awi saheka wisitibaku o mahkota moi, gena ma ngale una wotagi wokudoti de awi lawangi lo yangodu waturaka. 	 ودیدم که ناگاه اسبی سفید که سوارش کمانی داردو تاجی بدو داده شد و بیرون آمد، غلبه کننده و تاغلبه نماید.


O kota magena ma duduka o nyawa o anggur isitetehoka de ma bosoku iuhi gena ikakuka, imatero maro o bi nyawa ma dorou watoomaka de manga au iuhi, sidago ma gaku he o kilo ratu saangeka de ma luku magena he o meter sinotoku. 	 وچرخشت را بیرون شهر به پا بیفشردند و خون ازچرخشت تا به دهن اسبان به مسافت هزار وششصد تیر پرتاب جاری شد.


Ngini ningodu bilasu nia bobareta niasigise. Sababu o bobareta kanaga manga kuasa gena ma sihino ka cawali o Gikimoino, o kuasa ma somoano ihiwa. De lo o bobareta ona magena lo ka Una masirete asa wositatapu. 	 هر شخص مطیع قدرتهای برتر بشود، زیرا که قدرتی جز از خدا نیست و آنهایی که هست از جانب خدا مرتب شده است.


Mutuwade Ai Baba igogou Ngohi woidodara, sababu Ngohi gena tomasidailako la done tosone ma ngale aku woisioho kali. 	 و از این سبب پدر مرادوست می‌دارد که من جان خود را می‌نهم تا آن راباز گیرم.


De ngini aku nianako igogou to Ngohi Ai dodoto gena ma sihino o Gikimoino. Sababu nagoona bato, nakoso ona magena yodupa o Gikimoi Awi dupa yamote, de ona magena aku yoise o kia naga Ngohi tadodoto gena asa yanako igogou magena o Gikimoino, so upa itemo Ngohino. 	 اگر کسی بخواهد اراده او را به عمل آرد، درباره تعلیم خواهد دانست که از خدااست یا آنکه من از خود سخن می‌رانم.


Ona o bi moi-moi qangodu la yaaaka o nyawa yakelelo bai! We! Ona yodupa manga sumbayang ma kukudu, kiaka manga saheka imasilalono gena, ikaku de ingoha de lo manga juba ma rerede yaaka lo ikukuruku la isikelelo o nyawaka, o bobita o Musa walelefoka gena yamote. 	 و همه کارهای خود را می‌کنند تا مردم، ایشان را ببینند. حمایلهای خود را عریض و دامنهای قبای خود را پهن می‌سازند،


De ma orasi ngohi kanaga dede o nyawa ona magena manga piricaya qaceceke, de ngohi ai gogoho gena asa taaka tositero maro ona, la manga piricaya ma Kristuska gena aku tosiputuru. So komagena o nyawa manga gogoho de manga galepu moi-moi gena qangodu taaka, la de o ngeko kiaka bato gena ngohi tongongano ona yamuruo naga aku tangaho la Una iwipiricaya. 	 ضعفا را ضعیف شدم تا ضعفا را سود برم؛ همه کس را همه‌چیز گردیدم تا به هرنوعی بعضی را برهانم.


Ona isihohabari lo wisituraka, sababu ona o Duba ma Goho wosone de Awi au ikopola, sababu o diai lo isihabarika ngaroko done ona he yatooma. 	 وایشان بوساطت خون بره و کلام شهادت خود براو غالب آمدند و جان خود را دوست نداشتند.


Komagena so hika nomisingangasu, to Ngona Ani sininga ma rabaka gena o kia. Ka qaloha o balastengi pofangu ma Kolano Wilalamo ma Kaisarka, eko upa." 	 پس به ما بگو رای تو چیست. آیا جزیه دادن به قیصر رواست یا نه؟»


So ma ngale ngini nidadi o Gikimoi Awi ngopa winidododaraka, so hika ngini niamote imatero maro to Una Awi gogoho masirete, maro o ngopa la kanaga imadoto manga dodihimo manga gogoho itotiai. 	 پس چون فرزندان عزیز به خدا اقتدا کنید.


Ai dodiao nipipiricaya, ma ngale o Gikimoi Awi galusiri kanaga nginika, so ngohi tinibaja de tinigolo nginika bilasu nia sininga nisitatapu de to ngini nia rohe masirete bilasu niwileleani o Gikimoi, la aku Una niwisisanangi. Maro iqoqoma ona manga haiwani gena yaaho maro o suba moi Unaka ma ngale Awi sininga isanangi. Ka cawali nia manara komagena asa itiai Unaka. 	 زندگی مسیحی لهذا‌ای برادران شما را به رحمتهای خدا استدعا می‌کنم که بدنهای خود راقربانی زنده مقدس پسندیده خدا بگذرانید که عبادت معقول شما است.


O ino kia ngone paoqo la iwosa nanga uruko, gena akuwa inasitorou bai! Cawali o kia nanga uruno isusupu magena inasitorou o Gikimoi Awi simaka." 	 نه آنچه به دهان فرومی رود انسان را نجس می‌سازد بلکه آنچه از دهان بیرون می‌آید انسان را نجس می‌گرداند.»


o Frigia ma nyawa, o Pamfilia ma nyawa, o Mesir ma nyawa, o Libia ma bi daera o Kirene ma dateka ma nyawa, de namuruo naga o Roma ma kotano pahino, 	 و فریجیه و پمفلیه و مصر ونواحی لبیا که متصل به قیروان است و غربا از روم یعنی یهودیان و جدیدان


Awadede! O kiaso o orasi manena naga de ngohi o bi moi-moi itotiai tinisingangasuka, de ngini o orasi manena nitemo ngohi gena maro to ngini nia lawangi moi. 	 پس چون به شما راست می‌گویم، آیا دشمن شما شده‌ام؟


Ma ngale ma Kristus Awi dodara o nyawaka, so ngomi gena imibaja bilasu Awi habari gena misihabari. Sababu ngomi mianako igogou ma Kristus wosone ma ngale o nyawa yangodu manga dagali moi, so aku potemo magena imatero maro ngone inangodu posone. 	 زیرا محبت مسیح ما را فرو گرفته است، چونکه این را دریافتیم که یک نفر برای همه مردپس همه مردند.


De o bobita ma sinotoka gena, 'Bilasu nadodara ani dodiao maro ka to ngona ani rohe masirete.' O bobita ma somoa asa ihiwa de foloisi ilamo de o bobita ngai sinoto magena." 	 و دوم مثل اول است که همسایه خود را چون نفس خود محبت نما. بزرگتر از این دو، حکمی نیست.»


Ma Baba Gikimoi widodara igogou ma Ngopaka de lo wisiputuru sidago o bi moi-moi qangodu lo aku wapareta. 	 پدرپسر را محبت می‌نماید و همه‌چیز را بدست اوسپرده است.آنکه به پسر ایمان آورده باشد، حیات جاودانی دارد و آنکه به پسر ایمان نیاوردحیات را نخواهد دید، بلکه غضب خدا بر اومی ماند.»


Komagena so ngini magena bilasu o dorou ma pareta gena niaholu de niodupa kawa. Upa sidago nia dupa moi-moi qatotorou gena niaakali. 	 پس گناه در جسم فانی شما حکمرانی نکند تا هوسهای آن را اطاعت نمایید،


Sababu o nyawa nakoso o dorou ma dupa manga siningaka yososininga, ona magena o Gikimoi iwiholu. Awi bobita yosigisewa de igogou ona magena yaakuwa yosigise. 	 زانرو که تفکر جسم دشمنی خدا است، چونکه شریعت خدا رااطاعت نمی کند، زیرا نمی تواند هم بکند.


So o dipa lo ihiti so o moi-moi qangodu o dipaka ma dodagi he yamote kawa, de o bi ngoma lo asa o dipaku itura. 	 و ستارگان ازآسمان فرو ریزند و قوای افلاک متزلزل خواهدگشت.


Ma moiku o Yesus kanaga wosumbayang. Wosumbayang qaboloka, de Awi muri moi wotemo Unaka, "Jou, togolo tanu Ngona nomidoto ngomika la misumbayang, maro o Yohanes Wooosi wadoto wimomoteka la isumbayang." 	 و هنگامی که او در موضعی دعا می‌کردچون فارغ شد، یکی از شاگردانش به وی گفت: «خداوندا دعا کردن را به ما تعلیم نما، چنانکه یحیی شاگردان خود را بیاموخت.»


Awi sangisara de Awi sone ma ngeko gena Una Awi muri-murika wosingangasu wositotiaika. La o Petrus woise de o Yesus Awi giaka walia la imatingaka, gila-gila wisidapano wotemo, "Baba Guru, tanu o Gikimoi wonisiraro la upa idadi komagena." 	 و چون این کلام را علانیه فرمود، پطرس او را گرفته، به منع کردن شروع نمود.


Komagena so ngone aku potemo Una waaka nanga sininga itiai, upa sababu Awi bobita paaka itiai, duma nakoso ngone o Jou Yesus powipiricaya bai! 	 زیرا یقین می‌دانیم که انسان بدون اعمال شریعت، محض ایمان عادل شمرده می‌شود.


Sababu nagoona yogolo, igogou ona magena asa wahike. Nagoona yasari, igogou ona magena asa yamake. De lo nagoona o ngora ma duduno yoaso, igogou asa o ngora gena wapelenga de wasimaha ona magena yowosa. 	 زیرا هر‌که سوال کند، یابد و هر‌که بطلبد، خواهد یافت وهرکه کوبد، برای او باز کرده خواهد شد.


De o kota magenaka ngaroko upa he o wange eko o ngoosa ma siwa, sababu o Gikimoi gena Awi mulia ilamo so de to Una Awi nita ma siwa magena sidago lo o kotaka yodisiwa, komagena lo o Duba ma Goho Awi nita ma siwa. 	 و شهراحتیاج ندارد که آفتاب یا ماه آن را روشنایی دهدزیرا که جلال خدا آن را منور می‌سازد و چراغش بره است.


Ngohi togolo tanu o Gikimoi asa Awi laha foloi winidogo de waaka so to ngini nia sininga ma rabaka foloi isanangi, sababu o Gikimoi de lo o Yesus nanga Jou gena igogou ngini nianakoka. 	 فیض و سلامتی در معرفت خدا و خداوند ماعیسی بر شما افزون باد.


Kagena de o nyawa moi wahino de o habari woaho so wodedemo, "We! Hika nitagi nianano! O bi nyawa ngini o buika niasingongosaka gena o orasi manena ona kadoke naga o Gikimoi Awi Tahuka, de o nyawa yadoto kali." 	 آنگاه کسی آمده ایشان را آگاهانید که اینک آن کسانی که محبوس نمودید، در هیکل ایستاده، مردم راتعلیم می‌دهند.


Kanaga lo ma nongoru moi ami ronga ongo Maria. Ongo Maria muna magena mowidateku, de Una Awi qohuku mogoge ma ngale Awi dodoto mosigise. 	 و او را خواهری مریم نام بود که نزدپایهای عیسی نشسته کلام او را می‌شنید.


De nako o nyawa ikawi qaboloka, ona magenaka ngohi tosulo o kia naga moi, ena gena o Jou Yesus Una masirete wodedemo iqomaka, wotemo o ngopeqeka bilasu upa ma roka mowidongosa. 	 اما منکوحان را حکم می‌کنم و نه من بلکه خداوند که زن از شوهر خود جدا نشود؛


So, ai dodiao nipipiricaya, ma orasi o Gikimoi ngini winiaso so ma Kristus niwipiricayaka, o kia naga moi-moi nia oho ma rabaka gena upa he niatagali, sababu ngini kanaga nimakangaho dede o Gikimoi. 	 ای برادران هرکس در هرحالتی که خوانده شده باشد، در آن نزد خدا بماند.


Nako o nyawa la kanaga manga edekati ngohi gena itailako, sababu ngohi maro o Jou Yesus Awi sosulo, so to ngohi ai sango gena komanena: 	 حجت من بجهت آنانی که مرا امتحان می‌کنند این است


O bi nyawa maro komagena Una wahirika de Awi ngale, so ngone o nyawa paakuwa to Una Awi simaka nanga giliri masirete posimane eko pomasihie potemo, "Ngohi manena de ai cawaro so o Gikimoi woihirika." 	 تا هیچ بشری در حضور او فخر نکند.


Nakoso o orasi magena isolano o bi moi-moi qangodu idadi, de ngini nia sininga nisiputuru de lo nimamataga, sababu ma orasi he imasidiado to ngini nia sangisarano asa inipalako." 	 «و چون ابتدای این چیزها بشود راست شده، سرهای خود را بلند کنید از آن جهت که خلاصی شما نزدیک است.»


Woutiku de womatoore womaili-ilika wotemo, "He! O Babel o kota ilalamo magena ituraba de ibiau qaboloka. Kagena naga o bi gurumi ma dorou de o bi namo maro o kawi de o koqoba yangodu yahino, kagena de o bi sone ma bake magena yaoqo. 	 و به آواز زورآورندا کرده، گفت: «منهدم شد، منهدم شد بابل عظیم! و او مسکن دیوها و ملاذ هر روح خبیث وملاذ هر مرغ ناپاک و مکروه گردیده است.


O jara-jara ma buturu gena de to ona manga uru de lo manga pego gena o nyawa yasitooma. Ma pego magena imadadi maro de ma sahe, koloko o ngihia ma sahe, so de magena o bi nyawa aku yasisangisara. 	 زیرا که قدرت اسبان در دهان و دم ایشان است، زیرا که دمهای آنها چون مارهاست که سرها دارد و به آنها اذیت می‌کنند.


De lo o Gikimoi wotemo, "Upa ngini nisundali," de asa wotemoli, "Upa ngini o nyawa niatooma." De nakoso ngini niaakawa o sundali duma ngini o nyawa asa niatoomaka, ngini magena igogou asa o Gikimoi Awi bobita lo niamotewa de niaakawa. 	 زیرا او که گفت: «زنا مکن»، نیزگفت: «قتل مکن». پس هرچند زنا نکنی، اگر قتل کردی، از شریعت تجاوز نمودی.


Kagena de o bi guru agama de lo o bi Farisika ma nyawa ona yamuruo naga yahino kagena. De ona imingaho o ngopeqeka moi, ona imitago ma orasi muna dede yanau moi imasikiidu kekiaka una magena ami roka wisowo. So ona imingaho o Yesuska, de imisulo, "Hika ngona gena nomaoko mia simaka." 	 که ناگاه کاتبان و فریسیان زنی را که در زنا گرفته شده بود، پیش او آوردند و او را در میان برپا داشته،


Kagena de Una wotemo onaka, "Igogou! Ngini nianakowa o kia naga nigolo. Sababu nako nimode komagena, bilasu nimode niaudo o sangisara de o sone ma udo-udo maro Ngohi tauudo de lo nisimomoku o sangisara de o sone ma sasaru maro Ngohi isimomoku gena. So tinisano nginika, ka niaaku?" 	 عیسی ایشان راگفت: «نمی فهمید آنچه می‌خواهید. آیا می‌توانیدآن پیاله‌ای را که من می‌نوشم، بنوشید و تعمیدی را که من می‌پذیرم، بپذیرید؟»


De ona yadadala magena iwisango itemo Unaka, "We! Ngona notemo done asa nosone? Duma ngomi miise kanaga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, nako o Salamati ma Kolano asa upa wosone, duma Una kanena wooho ka sidutu ikakali. So o kiaso notemo, o Nyawa ma Duhutu magena o duniaka de witide o sangahadiye. Mutuwade Ngona bilasu nomidoto kali ma ngale o Nyawa ma Duhutu Una magena naguuna." 	 پس همه به او جواب دادند: «ما از تورات شنیده‌ایم که مسیح تا به ابد باقی می‌ماند. پس چگونه تو می‌گویی که پسر انسان باید بالا کشیده شود؟ کیست این پسر انسان؟»


O orasi magena o Paskah ma Rarame ma wange gena maro ilangika, so ma ngale magena yosidailako kasi, gena o wange he itiaika nagala o cako mogiowo de sinotoka. De ma gubernur kagena o Yahudi manga roririka wotemo, "Gena! Una manena nagala nia kolano." 	 ووقت تهیه فصح و قریب به ساعت ششم بود. پس به یهودیان گفت: «اینک پادشاه شما.»


Kagena de ona iwipoma ma babaka, la una iwisano o ronga o kia wodupa ma ngale awi ngopaka. 	 پس به پدرش اشاره کردند که «او را چه نام خواهی نهاد؟»


Duma kagena o kota ma duduka kanaga igoge o nyawa yangodu la de manga manara qatotorou, komagena ona yototooma, o nyafusu ma dorou yaaaka, igogomahate, o kia naga manga gia isiaaka de kagena yasusuba de lo yatotodamatoko. 	 زیرا که سگان وجادوگران و زانیان و قاتلان و بت‌پرستان و هر‌که دروغ را دوست دارد و بعمل آورد، بیرون می‌باشند.


De to ngohi ai edekati o habari qaloloha magena tosihabari o riho kiaka bato ma ngale ma Kristus gena yoise waasi. La komagena upa sidago o nyawa ma somoa isihabari iqomaka so ngohi manga manara magena tosigila-gila. Maro o nyawa moi kanaga o tahu wosigoko, duma upa wosigoko o nyawa ma somoa manga tahu ma sosoqeka. 	 اما حریص بودم که بشارت چنان بدهم، نه در جایی که اسم مسیح شهرت یافته بود، مبادا بر بنیاد غیری بنا نمایم.


O kuasa magena imatero maro Ai Baba Awi kuasa Ngohi tamake, so maro Ngohi, komagena lo o kuasa magena tahike onaka. 'Una asa o bi bangsa wapareta ona gena wasidipito, maro o bi boso o tonano Una wapolote de wasisa.' 	 تا ایشان را به عصای آهنین حکمرانی کند و مثل کوزه های کوزه‌گرخرد خواهند شد، چنانکه من نیز از پدر خودیافته‌ام.


De upa ka ma ngale o Yahudika, duma Una asa wosone ma ngale o Gikimoi Awi ngopa-ngopa yangodu, ngaroko ona yodobiau o bi tona ma somoaka, la ma ngale ona moi-moi aku Una watolomu de waaka so ona imatekerimoi kali. 	 و نه در راه آن طایفه تنها بلکه تا فرزندان خدا را که متفرقند در یکی جمع کند.


O nyawa o Yesus Awi demo gena yoise, de ona itemo, "We! Nako igogou komagena, done nagoona asa aku isalamati la yamake o oho ka sidutu ikakali." 	 اما شنوندگان گفتند: «پس که می‌تواندنجات یابد؟»


Nakoso Ngohi taakawa o nonako ihahairani, kiaka kanaga o nyawa moi lo waaka waasi, de magena ona manga dorou ihiwa so pasisalawa. Duma o orasi manena, ngaroko kanaga ona o nonako ihahairani magena yakeleloka, duma ona imiduhudu bai Ngohi de lo Ai Baba, so ona igogou de manga salaka. 	 و اگر در میان ایشان کارهایی نکرده بودم که غیر از من کسی هرگز نکرده بود، گناه نمی داشتند. ولیکن اکنون دیدند و دشمن داشتند مرا و پدر مرا نیز.


ma ngale o jojaru moi ami ronga ongo Maria gena imarimake. Muna magena mobobaika de o gohiduuru moi, awi ronga o Yusuf, gena ma Kolano Daud awi ngopa de awi dano moiku. 	 نزد باکره‌ای نامزد مردی مسمی به یوسف از خاندان داود و نام آن باکره مریم بود.


Komagena lo nia sininga. So bilasu nimasidodiahi! Nakoso o Jou Awi nita kanaga nia sininga yosidisiwaka, de upa sidago ngini masirete niaaka so nia sininga qapuputu kali. 	 پس باحذر باش مبادا نوری که در تو است، ظلمت باشد.


La o bi nyawa ipipiricaya ona magena igolo de yatumu yasinoto, ena gena o Matias de lo o Yusuf, iwiaso lo o Barsabas (de awi ronga moili o Yustus). 	 آنگاه دو نفر یعنی یوسف مسمی به برسباکه به یوستس ملقب بود و متیاس را برپا داشتند،


So hika ngini niososininga iqoqomaka ngini nia oho idodooha. Ngini gena o Yahudika yasowo manga ngopa de manga danoku de o Yahudika ma nyawa kanaga niaso nginika, "o nyawa yasusuna yasowo," ena gena o Gikimoi Awi nyawa lo yasowo. O Yahudika ma nyawa gena itemo ona masirete o nyawa yasusunaka, ena gena nagoona idadi o Gikimoi Awi nyawaka. Duma igogou gena ka cawali o adati o suna ma nonako moi yaaka manga roheka. 	 لهذا به یاد آورید که شما در زمان سلف (ای امت های در جسم که آنانی که به اهل ختنه نامیده می‌شوند، اما ختنه ایشان در جسم وساخته شده به‌دست است، شما را نامختون می‌خوانند)،


Komagena so upa sidago ngone gena, ngaroko ma sababu o kia naga moi lo ihiwa, duma pomacaralamo sidago lo pomatekesigaro so pomatekeduhudu moi de moika. 	 لاف‌زن مشویم تا یکدیگر را به خشم آوریم و بر یکدیگر حسد بریم.


De ngomi manena o orasi isigeto-geto ka misumbayang de ka o habari qaloloha misihabari bato." 	 اما ما خود را به عبادت وخدمت کلام خواهیم سپرد.»


Ena gena, o toka lo aku o nonako ihahairani yaaka. Ona magena itagi o dunia ma bi kolano yangodu yatolomu ma ngale o Gikimoi Wokokuasa Awi Wange ilalamoka de ona imatekekudoti. 	 زیرا که آنها ارواح دیوها هستند که معجزات ظاهر می‌سازند و بر پادشاهان تمام ربع مسکون خروج می‌کنند تا ایشان را برای جنگ آن روزعظیم خدای قادر مطلق فراهم آورند.


Magena de o Yesus o nyawa wopipilo una magena iwituda so wisisupu o doku ma duduka. La o Yesus to Una Awi kibi wisipurai awi lakoko de Awi gia wosipaqa de wisano, "Nomasigeleloka?" 	 پس دست آن کور را گرفته، او را از قریه بیرون برد و آب دهان بر چشمان او افکنده، و دست بر اوگذارده از او پرسید که «چیزی می‌بینی؟»


La imaaka komagena, so o bi nyawa o habari qaloloha isigogigise de ipipiricaya foloisi yadala. De o Yerusalemka o bi nyawa ipipiricaya foloisi idogo-dogo de o bi imamka lo yadala imote de ipiricayaka. 	 و کلام خدا ترقی نمود و عددشاگردان در اورشلیم بغایت می‌افزود و گروهی عظیم از کهنه مطیع ایمان شدند.


Ma ngale ona manga piricaya so o bi ngopeqeka to ona manga nyawa isosone gena yasioohoka de yamake kali. Kanaga o nyawa ma binukali ma ngale manga piricaya so yasangisara sidago yosone. Ona yapalako gena yoholu, sababu ona yomode nakoso yasioho kali ma ngale o oho foloisi qaloloha yamake. 	 زنان، مردگان خود را به قیامتی باز‌یافتند، لکن دیگران معذب شدند وخلاصی را قبول نکردند تا به قیامت نیکوتربرسند.


De lo watuga kali, ma boberesu waeto so ma gakuye o meter moributangaka, o malaikat ma doduga gena kanaga lo o nyawa ma biasa yapapake. 	 و دیوارش را صد و چهل و چهارذراع پیمود، موافق ذراع انسان، یعنی فرشته.


Kanaga to ngohi ai momoku moi bilasu o habari qaloloha tosihabari, upa ka o Yahudika ma nyawa, duma o bi nyawa yangoduka, komagena bai lo o kota ma bi nyawaka de ona manga sakola ikukuruye, bai lo o soa de o doku ma bi nyawaka de ona manga sakola ikuruye waasi. 	 زیرا که یونانیان و بربریان و حکما و جهلا راهم مدیونم.


Komagena so ngini kagena nidala nilamahang, de nipanyake, de nia dodiao yamuruo naga lo isoneka. 	 از این سبب بسیاری از شما ضعیف و مریض‌اند و بسیاری خوابیده‌اند.


Magena imatero maro ngini, sababu ngini gena nakoso o orasi moi nimatolomuno, de kanaga o nyawa wokakaya moi wowosa de awi baju qaloloha de lo o ali-ali guraci awi gia ma raragaka, bolo de kanaga lo o nyawa moili wosususa wowosa so una asa de awi baju itotola-tola, 	 زیرا اگر به کنیسه شما شخصی با انگشتری زرین و لباس نفیس داخل شود و فقیری نیز باپوشاک ناپاک درآید،


So ka o putu magena de o bui ma sahe magena o Paulus de o Silas wangaho wasidola o ngihi iluluku ma rabaye, so manga nabo-nabo watiodo watebi-tebika, de gila-gila una de awi tahu ma raba yangodu o Paulus de o Silas yaosika. 	 پس ایشان را برداشته، در همان ساعت شب زخمهای ایشان را شست و خود و همه کسانش فی الفور تعمید یافتند.


So komagena lo o nyawa manga sone ma bake la kanaga yasioho kali. O sone ma bake la kanaga yapoosuka, magena asa iwaro de ibaka. Duma nakoso o sone ma bake gena isioho kali, de magena asa iwaro de ibaka kawa. 	 به همین نهج است نیز قیامت مردگان. درفساد کاشته می‌شود، و در بی‌فسادی برمی خیزد؛


Upa sidago o Gikimoi Awi edekati gena nanga dorou wodoosa so wonasisangisara, duma Una Awi edekati ma ngale dede nanga Jou Yesus Kristus wosone so o Gikimoi aku wonasisalamati. 	 زیرا خدا ما را تعیین نکرد برای غضب بلکه بجهت تحصیل نجات، بوسیله خداوند ما عیسی مسیح،


So he qaginita, de o Paulus wagegego ona bilasu ioqo kasi, so wotemo, "De o wange manena so ngone nanga deka he o wange mogiowo de iha qabolo, de ka nia modo ma rabaka nitotamaha so o kia naga moi lo niaoqo waasi. 	 چون روز نزدیک شد، پولس از همه خواهش نمود که چیزی بخورند. پس گفت: «امروز روز چهاردهم است که انتظار کشیده وچیزی نخورده، گرسنه مانده‌اید.


Yasinoto magena o Gikimoi Awi simaka manga sigogise qaloha Awi bobita qangoduka, de yacoho itiai so manga sala o nyawa moi lo akuwa yamake. 	 و هر دو در حضورخدا صالح و به جمیع احکام و فرایض خداوند، بی‌عیب سالک بودند.


Sababu ngini gena o bi moi-moi o Gikimoi Awi bobita ngone inasusuloka gena, qangodu niaakaka, nakoso igogou ngini niaaka o kia naga moi o Gikimoi wonasusuloka gena wotemo, "Maro ngini nia rohe masirete niadodara, komagena nia dodiaoka lo bilasu niadodara." 	 زیرا که تمامی شریعت در یک کلمه کامل می‌شود یعنی در اینکه همسایه خود راچون خویشتن محبت نما.


Kagena de Una wosango wotemo, "Igogou, ngini ka nisosomoa! Ma sababu gena ngini niasahewa o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka ma demo de lo niasahewa Awi kuasa. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آیا گمراه نیستید از آنرو که کتب و قوت خدا را نمی دانید؟


Ma ngale magegena o Yahudika ma nyawa de lo o Yahudika ma nyawa yasowo yangodu o Efesuska igogoge lo yogiise, so ona yangodu yohairani icarawa so o Jou Yesus gena foloi iwisihoromati, sababu Una Awi kuasa foloisi qaputuru. 	 چون این واقعه بر جمیع یهودیان و یونانیان ساکن افسس مشهور گردید، خوف بر همه ایشان طاری گشته، نام خداوند عیسی را مکرم می‌داشتند.


De komagena lo ma ngale ngini de ngohi lo Awi Gurumi masirete wonasingangasu itemo, "Igogou, ngini gena o Gikimoi Awi ngopa masirete." 	 همان روح برروحهای ما شهادت می‌دهد که فرزندان خداهستیم.


Awi demo komagena, sababu una de lo awi dodiao ona yangodu yosawangi yakelelo o nao ma dala komagena de yamake. 	 چونکه به‌سبب صیدماهی که کرده بودند، دهشت بر او و همه رفقای وی مستولی شده بود.


Ma orasi o Yesus o nyawa yadadala wadongosaku so wotagi o tahuka wowosa de Awi muri-muri yosano Unaka, ma ngale idodooha to Una Awi ade-ade magegena. 	 و چون از نزد جماعت به خانه در‌آمد، شاگردانش معنی مثل را از او پرسیدند.


O putu de o wange ona widamaha o kota ma ngoraka la ma ngale witooma. Duma manga edekati magena o nyawa asa o Saulus wisingangasuka. 	 ولی سولس ازشورای ایشان مطلع شد و شبانه‌روز به دروازه هاپاسبانی می‌نمودند تا او را بکشند.


Duma komagenawa. Igogou, ma ngale ona manga suba o taungumoi-taungumoi manga suba yaaho, so to ona manga dorou ka yosiningasi. 	 بلکه در اینها هر سال یادگاری گناهان می‌شود.


De ona yosango, "Ngomi mia dupa nakoso done ma orasi nopareta nimulia ma rabaka, tanu moi mimatami Ani girinaka de moi Ani gubalika la Ani horomati miamake." 	 گفتند: «به ما عطا فرما که یکی به طرف راست و دیگری برچپ تو در جلال تو بنشینیم.»


So kagena de Una wotemo onaka, "Nako komagena, Ngohi lo toholu todedemo nginika de naguuna awi haku so Ngohi taaka o moi-moi qangodu manena." 	 عیسی به ایشان گفت: «من نیز شما را نمی گویم که این کارها را به چه قدرت به‌جا می‌آورم.»


Duma ona magena yopiricaya ma orasi o Filipus wasihabari o habari qaloloha ma ngale o Gikimoi asa wopareta maro o kolano moi de lo o Yesus Kristus Una magena to ona manga Salamati ma Kolano, so yanau de lo o ngopeqeka ona yangodu yaosika. 	 لیکن چون به بشارت فیلپس که به ملکوت خدا و نام عیسی مسیح می‌داد، ایمان آوردند، مردان و زنان تعمید یافتند.


Komagena so o orasi manena ngohi asa de ai nalika bai! Ngohi inali sababu ngini nia sininga ipopeleso gena hiwaka. Duma ma ngale nia sininga ma beleso so aku nia sala nimatoba de nimatodubaka, komagena so ngohi asa de ai nalika. Sababu mote o Gikimoi Awi edekati nia sininga ma beleso gena kanaga de ma ngale nimatoba de nimatoduba, so ai surati magena asa ngini inisirugi gena hiwa. 	 الحال شادمانم، نه از آنکه غم خوردید بلکه از اینکه غم شما به توبه انجامید، زیرا که غم شما برای خدابود تا به هیچ وجه زیانی از ما به شما نرسد.


Nako o pusaka ma surati, igogou o nyawa o surati yaaaka gena bilasu yosone kasi, qabolo de o pusaka magena aku isiregu. 	 زیرا در هر جایی که وصیتی است، لابداست که موت وصیت‌کننده را تصور کنند،


O Yesus wotemo, "O toka magena nakoso o nyawa magenano isupu, de yahika de yahino o tona ibobeleuka o tahu imasisari la igoge. Sababu o tahu imasimakewa, 	 چون روح پلید از انسان بیرون آید به مکانهای بی‌آب بطلب آرامی گردش می‌کند وچون نیافت می‌گوید به خانه خود که از آن بیرون آمدم برمی گردم.


So ma Imam Wilalamo manga simaka womaokoye de Unaka wisano, "To ona manga demo de manga sosano ma dala komagena Ngonaka, qadoohaso nasangowa." 	 پس رئیس کهنه از آن میان برخاسته، ازعیسی پرسیده، گفت: «هیچ جواب نمی دهی؟ چه چیز است که اینها در حق تو شهادت می‌دهند؟»


Duma woleleleani moi kanaga cawali ka o cala moi wamake, una magena wotagi o tonaku wosibuaweka, de kagena ma tuangi awi pipi magena waihuka. 	 اما آنکه یک قنطار گرفته بود، رفته زمین را کند و نقد آقای خود را پنهان نمود.


So ma ngale o moi-moi magena o kia naga ngini masirete niopiricaya, nakoso kanaga nia dodiao itemo isala, de hika ngini gena nimapopongoka. So niopiricaya gena ka o Gikimoi wanako. Upa sidago nia dodiao gena niagegego de niabaja ma ngale ona lo yopiricaya. Sababu o Gikimoi Awi laha wosidumu o nyawaka, nakoso kanaga yaaka o kia ona yamalo itiai so manga siningaka lo upa itemo isala. 	 آیا تو ایمان داری؟ پس برای خودت درحضور خدا آن را بدار، زیرا خوشابحال کسی‌که بر خود حکم نکند در آنچه نیکو می‌شمارد.لکن آنکه شک دارد اگر بخورد ملزم می‌شود، زیرا به ایمان نمی خورد؛ و هر‌چه از ایمان نیست گناه است.


Ena gena, ai dupa qatotorou magena kanaga isihaga ngohika, sababu ma ngale ai dorou gena ngohi taaku kawa tongongano nako o bobita taaka so ai sininga idadi itiai o Gikimoika, de nagala o oho ka sidutu ikakali tamake. 	 زیراگناه از حکم فرصت یافته، مرا فریب داد و به آن مرا کشت.


So de o Gurumi Qatetebi ma kuasa Una wotagi o Gikimoi Awi habari wosihabari o bi gurumi ka o bui ma raba kasi. 	 و به آن روح نیز رفت و موعظه نمود به ارواحی که درزندان بودند،


Kagena de o nyawa moi lo yobarani kawa wisano Unaka. 	 و بعد از آن هیچ‌کس جرات آن نداشت که از وی سوالی کند.


Mutuwade ngohi tinidedemo ngini ningodu kagena o Romaka, maro ma Kristus ngini winiqehe qalohaka, komagena lo bilasu ngini moi de moika lo nimatekekeqehe qaloha, la ma ngale ma orasi o nyawa nikelelo, de ona lo asa o Gikimoi Awi ronga yogiliri. 	 پس یکدیگر را بپذیرید، چنانکه مسیح نیز مارا پذیرفت برای جلال خدا.


Una wahika o Pilatuska, de wagolo o Yesus Awi sone ma bake. So o Pilatus awi prajurit-prajurit wasulo la o Yesus Awi sone ma bake magena iwihike unaka. 	 و نزد پیلاطس رفته، جسد عیسی را خواست. آنگاه پیلاطس فرمان داد که داده شود.


O moi-moi gena niaaka de magena ma rabaka ngini de Awi Gurumi ma buturu bilasu nia sumbayang o Gikimoika gena upa itogu, la salalu nimajaga de nimasidailako ma ngale Awi nyawa yangodu so aku nigolo Unaka. 	 و بادعا والتماس تمام در هر وقت در روح دعا کنید وبرای همین به اصرار و التماس تمام بجهت همه مقدسین بیدار باشید.


De imatoore itemo kali, 'O bodito! O bodito! Kodo! O Babel gena o kota ilalamo de qapoputuru. Iqoqoma o baju o baro lenan qaloloha, de lo o baro qauungu de qasosawala nimasipake, de lo nimasisao o bi jojora o guraci, o paramata, de lo o mutiara. 	 خواهند گفت: وای، وای، ای شهرعظیم که به کتان و ارغوانی و قرمز ملبس می‌بودی و به طلا و جواهر و مروارید مزین، زیرا در یک ساعت اینقدر دولت عظیم خراب شد.


Una woise komagena, de una womatoore, "Ya Yesus! O Daud awi ngopa de awi dano moiku, kodo! Noigalusiri ngohi!" 	 در حال فریاد برآورده گفت: «ای عیسی، ای پسر داود، بر من ترحم فرما.»


"Ngaroko komagena, o nyawa moi lo asa yanakowa to Ngohi o Nyawa ma Duhutu Ai hino ma orasi eko ma wange. Salanta o malaikat o sorogaka lo yanakowa de Ngohi Awi Ngopa masirete lo tanakowa, ka cawali Ai Baba masirete wanakoka. 	 ولی از آن روز و ساعت غیر از پدرهیچ‌کس اطلاع ندارد، نه فرشتگان در آسمان و نه پسر هم.


Ai dodiao nipipiricaya, ngomi migolo tanu ngini niahoromati to ngini nia bobareta, ona magena to ngini nia roriri yomomanara qatubuso ma ngale inisitiari de lo o Jou Awi demo moi-moi inidoto. 	 اما‌ای برادران به شما التماس داریم که بشناسید آنانی را که در میان شما زحمت می‌کشند و پیشوایان شما در خداوند بوده، شمارا نصیحت می‌کنند.


So Una wasidumu Awi muri-murika de wotemo, "Hika niakelelo ona manena to Ngohi Ai awa de Ai gianongoru. 	 و دست خود را به سوی شاگردان خود دراز کرده، گفت: «اینانند مادر من و برادرانم.زیرا هر‌که اراده پدر مرا که در آسمان است به‌جا آورد، همان برادر و خواهر و مادر من است.»


Duma Una wotemo, "Ngaroko he upa! La ngini bato niasioqo." De ona yotemo, "Ngomi gena ka cawali kanaga o roti ngai motoha de lo o nao ngai sinoto. Nagala ngomi bilasu mitagi o ino miaija ma ngale o nyawa yadadala ona manenaka." 	 او بدیشان گفت: «شماایشان را غذا دهید.» گفتند: «ما را جز پنج نان و دوماهی نیست مگر برویم و بجهت جمیع این گروه غدا بخریم.»


Komagena lo nakoso o susa de o sangisara qangodu Ngohi tododedemoka la idadi gena, nianako Ai hino ma orasi he idumuka. 	 همچنین شما نیز چون این همه را بینید، بفهمید که نزدیک بلکه بر در است.


So o Saulus wotagi o Yerusalemka, la wahika o bi nyawa ipipiricaya magena wadodiao. Ngaroko, igogou, o Saulus o Yesus wipipiricayaka moi, duma ona iwingaku waasi so ka iwimodosi. 	 و چون سولس به اورشلیم رسید، خواست به شاگردان ملحق شود، لیکن همه از او بترسیدندزیرا باور نکردند که از شاگردان است.


Kagena de o guru agama moi wosigigise o Yesus de o Sadukika ma nyawa imatekebobicara de imatekekokasango. Ma guru agama magena wanano o Sadukika manga bicara qangodu Una gena wasango qaloha icarawa, so una wahino la o Yesus wisano, "O bobita kiaka foloi ilamo de o Gikimoi Awi bobita qangodu manena." 	 و یکی از کاتبان، چون مباحثه ایشان را شنیده، دید که ایشان را جواب نیکو داد، پیش آمده، از او پرسید که «اول همه احکام کدام است؟»


Kanaga yadadala ma binuka lo itemo, "Ilaha! Nagala Una gena wikokitoka. He! Witogosaka, so lebelaha ngone gena posigise pomatogu." 	 بسیاری از ایشان گفتند که «دیودارد و دیوانه است. برای چه بدو گوش می‌دهید؟»


De o Gikimoi de o Yesus Kristus de o malaikat o sorogaka to Ona Manga simaka ngohi tonisingangasu tagogou bilasu ngona naaka ai beseso magegena. Duma upa manga bobareta natahe isala sidago moi nasitubuso de moi nasiguui. 	 در حضور خدا و مسیح عیسی و فرشتگان برگزیده تو را قسم می‌دهم که این امور را بدون غرض نگاه داری و هیچ کاری از روی طرفداری مکن.


Komagena so o nyawa nagoona la kanaga o bi bahasa irupa-rupa o Gurumi Qatetebino gena isibicara, ona magena bilasu yogolo la o cocatu moili yamake so o bahasa ma ngale gena aku yadedemo manga dodiaoka. 	 بنابراین کسی‌که به زبانی سخن می‌گوید، دعا بکند تا ترجمه نماید.


So ona itemo ma ria o Harunka, 'Hika ngona nomigaka ngomika o giki ma dodulada ngai muruo naga, la o giki magena aku imingaho de mia simaka iqoqoma, sababu ma ngale o Musa magena ngaroko womingahoka de womisisupuka o Mesir ma tonano duma, ce, miwinako kawa de miwisidooha kawa.' 	 و به هارون گفتند: "برای ما خدایان ساز که در‌پیش ما بخرامند زیرا این موسی که ما رااز زمین مصر برآورد، نمی دانیم او را چه شده است."


So ona manga nyawa yamomote de o Herodes awi nyawa ona magena yasulo itagi o Yesuska. So ona itemo Unaka, "Baba Guru, ngomi mininako Ngona o nyawa nototiai moi, de Ngona namodowa nagoona bato. Ngaroko ona magena o nyawa yalalago, Ngona de Ani sininga igogou nasidoto maro o kia o Gikimoi Awi dupa bilasu paaka. 	 و شاگردان خودرا با هیرودیان نزد وی فرستاده، گفتند: «استادامی دانیم که صادق هستی و طریق خدا را به راستی تعلیم می‌نمایی و از کسی باک نداری زیراکه به ظاهر خلق نمی نگری.


So miaakuwa miatomo, so miaqohaka mia deru isipapaka sidago lo mia deru lo o paro yaaho. 	 درساعت کشتی ربوده شده، رو به سوی باد نتوانست نهاد. پس آن را از دست داده، بی‌اختیار رانده شدیم.


Duma kanaga o Yahudika ma nyawa moi lo waali ibarani wisibicara isitotiai ma ngale Una magena, sababu ona ifoloi yamodo manga roririka. 	 و لیکن بسبب ترس از یهود، هیچ‌کس درباره اوظاهر حرف نمی زد.


Duma ma orasi o Yahudika yakelelo o bi nyawa gena yadadala yahino imatolomu o Yahudika ma nyawa yasosowo, de ona foloi yatoosa sidago ona o Pauluska iwitemo una magena witotodamatoko de ona iwisimaqe. 	 ولی چون یهود ازدحام خلق را دیدند، از حسد پرگشتند و کفر گفته، با سخنان پولس مخالفت کردند.


So kagena o tahuka o nyawa imatolomu yadala poli, sidago o tahu ma raba yawedo de o ngora lo yatihiwo. So kagena Una wodoto. 	 بی درنگ جمعی ازدحام نمودند بقسمی که بیرون در نیز گنجایش نداشت و برای ایشان کلام را بیان می‌کرد.


Ma ngale Una miwikokeleloka de miwigogiiseka gena, ngomi lo asa minisingangasu nginika, la ma ngale ngini de ngomi lo aku pomatekerimoi. De igogou-gogou komagena ngone de lo o Baba de Awi Ngopa o Yesus Kristus pomatekerimoika. 	 ازآنچه دیده و شنیده‌ایم شما را اعلام می‌نماییم تاشما هم با ما شراکت داشته باشید. و اما شراکت مابا پدر و با پسرش عیسی مسیح است.


Ngini gena o dodiao nipipiricaya so hika la niadupa nimatekesikoboso qaloha. 	 محبت برادرانه برقرار باشد؛


Una Awi horomati de Awi mulia ma Baba Gikimoino sidago lo miakelelo Awi baju isisiru-siru. De lo miise nanga Baba foloi wisimulia Una magena, so Awi ili kudaku o sorogaku wotemo, "Una manena to Ngohi Ai Ngopa towidododara. De Una magena Ngohi towidupa." 	 زیرا از خدای پدر اکرام و جلال یافت هنگامی که آوازی از جلال کبریایی به اورسید که «این است پسر حبیب من که از وی خشنودم.»


So Una womomi de wotemo onaka, "Ngini niamodo ilamo! He! To ngini nia piricaya ka ma cunu." Magena de Una womaokoye so wotemo o paro de o moku-mokuka, "Niogo!" De gila-gila o talaga magena irihika. 	 بدیشان گفت: «ای کم‌ایمانان، چرا ترسان هستید؟» آنگاه برخاسته، بادها و دریا را نهیب کرد که آرامی کامل پدید آمد.


Sababu o Gikimoi asa wosanangi nakoso o nyawa moi la ma ngale o Gikimoi wisininga, so ngaroko ma orasi manga sala ihiwa, duma kanaga manga tuangi asa ona yasisangisara de magena asa ka yamoku. 	 زیرا این ثواب است که کسی بجهت ضمیری که چشم بر خدا دارد، در وقتی که ناحق زحمت می‌کشد، دردها را متحمل شود.


So nakoso nginika de kanaga o nyawa nagoona la o dodoto moi-moi manena yaholu gena, upa nitemo ona ka o nyawa yaholu, duma o Gikimoi, Awi Gurumi Qatetebi wahihikeka lo, Una magena wiholu. 	 لهذا هرکه حقیر شمارد، انسان را حقیر نمی شمارد، بلکه خدا را که روح قدوس خود را به شما عطا کرده است.


Ona igogou yamodo. We! O Musa lo wimodo womasidotirineku. 	 و آن رویت بحدی ترسناک بود که موسی گفت: «بغایت ترسان و لرزانم.»


So o orasi magegena ngohi kagena o Gikimoi Awi Tahuka so o adati de o galepu taaka ma ngale ai sininga aku qatebi, de ona lo ikelelo ngohi. So o nyawa yadadala yahiwa imatolomu ngohika, de o gangamo kagena ngohi lo tosigokowa. 	 و در این امور چند نفر ازیهودیان آسیا مرا در هیکل مطهر یافتند بدون هنگامه یا شورشی.


So wotagi de imatekebicara de o imamka ma bi sahe de lo o Gikimoi Awi Tahu yojojajaga ma ngale ma ngeko idodooha o Yesus iwisiija. 	 و اورفته با روسای کهنه و سرداران سپاه گفتگو کرد که چگونه او را به ایشان تسلیم کند.


Igogou! O bi nyawa ona magena yangodu ma ngale manga piricaya so o Gikimoi asa wadupa. Ngaroko komagena, duma ona gena o kia naga o Gikimoi wasijajajika magena qangodu ona yamake waasi. 	 پس جمیع ایشان با اینکه از ایمان شهادت داده شدند، وعده را نیافتند.زیرا خدا برای ماچیزی نیکوتر مهیا کرده است تا آنکه بدون ماکامل نشوند.


O orasi magena o ngopa woriria una magena kanaga o doroka. Ma orasi una woliho de o tahu wadumuka, eh, woise o lipa de o gosoma ma ili de lo yoselo-selo. 	 اما پسر بزرگ او در مزرعه بود. چون آمده نزدیک به خانه رسید، صدای ساز و رقص راشنید.


Sababu o Gikimoi wotemo upa dede ona magena, duma cawali ngone manena asa maro to Una Awi nyawa ma duhutu. Ngone manena Awi Gurumi wonasiputuru so o Gikimoika poleleani. De ma ngale o Yesus Kristus Awi manara to ngone nanga siningaka so nanga giliri asa posimane. So o bobita o Gikimoino maro o Musa walelefo ma ngale pomasuna gena, upa he papiricaya kali. 	 زیرا مختونان ما هستیم که خدا را در روح عبادت می‌کنیم و به مسیح عیسی فخر می‌کنیم و بر جسم اعتماد نداریم.


O imamka ma bi sahe de o Yahudika manga roriri imarimoi iwikalaki Unaka, duma Una womarihika bato. 	 وچون روسای کهنه و مشایخ از او شکایت می‌کردند، هیچ جواب نمی داد.


Ma orasi ngone kanaga pogoge o dunia qatotorou manena ma rabaka gena he ipasaka, de ma orasi o nyawa o Gikimoi wasisalamati gena he foloisi idumuka. Nakoso komagena, o dorou o moi-moi maro o nyawa manga manara o bubutu ma rabaka, magena ngone bilasu paaka kawa de pomasidailako ma ngale pomanara de nanga sininga ibolowo, la upa sidago o dorou inasitura. 	 شب منقضی شد و روز نزدیک آمد. پس اعمال تاریکی را بیرون کرده، اسلحه نور را بپوشیم.


Ngaroko, o tona magenena ka ma leta sutu lo o Gikimoi iwihikewa o Abrahamka, de ka o sanga moi lo iwihikewa la idadi to una awi tona, ma orasi awi ngopa ihiwasi, de o Gikimoi iwijaji o Abrahamka done asa o tona magenena iwihike o Abrahamka la wapusaka, ma bati awi ngopa, de awi dano, de lo awi galaweweku. 	 و او را در این زمین میراثی، حتی بقدر جای پای خود نداد، لیکن وعده داد که آن را به وی و بعد از او به ذریتش به ملکیت دهد، هنگامی که هنوز اولادی نداشت.


"Kanaga de ma sababu so Ngohi totemo nginika, upa nihawateri eko nitemo, 'O kia asa pooqo de poudo.' Upa he nihawateri eko nitemo, 'O baju kia asa pomasipake.' Sababu ngini nia oho ma ngale ilamo gena upa o ino de o baju. 	 «بنابراین به شما می‌گویم، از بهر جان خوداندیشه مکنید که چه خورید یا چه آشامید و نه برای بدن خود که چه بپوشید. آیا جان، از خوراک و بدن از پوشاک بهتر نیست؟


O nyawa ipipiricaya manga bobareta la de manga dorouka gena, bilasu niasidapano o nyawa ipipiricaya yangodu manga simaka, ma ngale manga bobareta ma binuka lo yamodoka o dorou yaaka. 	 آنانی که گناه کنند، پیش همه توبیخ فرما تا دیگران بترسند.


Ngaroko, o nyawa o demo ma dorou nigaka, de inisangisara, de lo nisibicara qatorou sababu ma ngale Ngohi nimote, ngini igogou nisanangi. 	 خوشحال باشید چون شما را فحش گویند و جفا رسانند، وبخاطر من هر سخن بدی بر شما کاذبانه گویند.


De o Paulus, de o Silas, de o Timotius manga dodagi yadofa kali la tanu o habari qaloloha isihabari o Asia ma daeraka, duma o orasi magena o Gurumi Qatetebi ona wasimaha waasi, so ona itagi yakahika o Frigia ma daeraka de o Galatia ma daeraka. 	 و چون از فریجیه و دیار غلاطیه عبورکردند، روح‌القدس ایشان را از رسانیدن کلام به آسیا منع نمود.


Kanaga lo o bi prajurit yahino iwisano unaka, "Nako ngomi gena o kia bilasu miaaka." De una wotemo, "Upa o nyawa niagegego la manga arata inisidoa, de lo upa nia galaki itiaiwa ma ngale o nyawa manga pipi inihike. Idodooha nia gaji ma lamo gena ka niaqehe de nia sininga isosanangi." 	 سپاهیان نیز از او پرسیده، گفتند: «ماچه کنیم؟» به ایشان گفت: «بر کسی ظلم مکنید وبر هیچ‌کس افترا مزنید و به مواجب خود اکتفاکنید.»


So o Yudeaka de Una womajobo wotagi o Galileaka, de o Gikimoi wodupa so upa o ngeko ma somoa wamote, duma bilasu wakahika o Samaria ma tonaka watola, ena gena o Israel ma tona moi. 	 و لازم بود که از سامره عبور کند


de yotemo, "Nakoso igogou Ngona o Yahudika manga Kolano, hika Ani rohe masirete so nosisalamati!" 	 و می‌گفتند: «اگر توپادشاه یهود هستی خود را نجات ده.»


O orasi magena wimoi o bui ma rabaka o nyawa yadala winanakoka awi ronga o Barabas. 	 و در آن وقت، زندانی مشهور، برابا نام داشت.


Watiodo qaboloka, de Awi baju gena waqehe so womasitibaka, de Awi rihoka womatami kali. So womatamika, de wotemo onaka, "Idodooha o kia Ngohi taaaka nginika gena ma ngale tanu nisihodaka. 	 و چون پایهای ایشان را شست، رخت خودرا گرفته، باز بنشست و بدیشان گفت: «آیافهمیدید آنچه به شما کردم؟


O Gikimoi Awi Suba ma Dadaru magena o qopo yasaoka Una maro o kolano moi de Awi kuasaka. So kugena ma rabaku o nyawa moi lo yaakuwa yowosa yodamaha ma bati o bodito tumudingi o malaikat yatumudingi yaaho gena yaaaka isibolo kasi. 	 و قدس از جلال خدا و قوت او پر دودگردید. و تا هفت بلای آن هفت فرشته به انجام نرسید، هیچ‌کس نتوانست به قدس درآید.


De ona itemo, "Jou, nonano kanena naga ngomika o sumarangi ngai sinoto." Una wotemo, "Qalohaka!" 	 گفتند: «ای خداوند اینک دوشمشیر.» به ایشان گفت: «کافی است.»


O orasi magena o nabi yamuruo naga o Yerusalemka de yakahino o Antiokhiaka. 	 و در آن ایام انبیایی چند از اورشلیم به انطاکیه آمدند


Komagena lo yanakoka ma orasi o Stefanus wosihabari ma ngale Ngona de ona iwitooma gena, ngohi lo tomote so manga dooma ma manara magena ai sininga yadahe, sababu ngohi masirete lo kagena o bi nyawa itotooma manga juba tojajaga. So nakoso ngohi kanena togoge gena, ona asa isigise qaloha.' 	 وهنگامی که خون شهید تو استیفان را می‌ریختند، من نیز ایستاده، رضا بدان دادم و جامه های قاتلان او را نگاه می‌داشتم."


Ngone panako o nyawa yangodu nakoso yodadi o Gikimoi Awi ngopa, de ona magena asa o dorou yaaka kawa. Inya! O Gikimoi ma Ngopa Una gena ona wajagaka, so o Iblis asa waaku kawa ona wasitura bai! 	 و می‌دانیم که هرکه از خدا مولود شده است، گناه نمی کند بلکه کسی‌که از خدا تولد یافت خودرا نگاه می‌دارد و آن شریر او را لمس نمی کند.


Duma o Gikimoi Awi bobita moi-moi qangodu magena bilasu idadi kasi, so ma ceceke moi lo akuwa isisa eko itagali. Lebelaha o dipa de o tona pakelelosi gena isisa. 	 لیکن آسانتر است که آسمان و زمین زایل شود، از آنکه یک نقطه از تورات ساقط گردد.


De lo ma ngale o dipa de o dunia o orasi manenaka Una wosulo kali so magena watingaka de wodamaha sidago ma wange yaadoka, la nakoso o nyawa yodupa yaaka o bi moi-moi Una wodudupawa, ona magena done manga dorou ma sopo wafanggali de o dorou. O orasi magenaka de asa o dipa de o dunia manena wosibodito de o uku la ma ngale o bi nyawa ma dorou gena wasisa. 	 لکن آسمان و زمین الان به همان کلام برای آتش ذخیره شده و تا روز داوری و هلاکت، مردم بی‌دین نگاه داشته شده‌اند.


Magena Una Awi ngale, kiaka ma nonomaka de wosikokelelo waasi, gena Una masirete kanaga ngohi woisingangasuka, de kanaga lo ngohi iqomaka kanaga ma cunu talefoka. 	 که این سر ازراه کشف بر من اعلام شد، چنانکه مختصر پیش نوشتم،


Muna de ngomi mimakamakeka, de ka momimote-mote de momatoore o bi nyawaka, "He! O nyawa ona manena o Gikimoi Wikukuruye Awi leleani! Ona yahino inisihabari o ngeko idodooha la ngini aku o salamati niamake!" 	 و از عقب پولس و ماآمده، ندا کرده، می‌گفت که «این مردمان خدام خدای تعالی می‌باشند که شما را از طریق نجات اعلام می‌نمایند.»


Ka cawali o Timotius una magena ngini winisosininga maro ngohi lo ngini tinisosininga. 	 زیراکسی دیگر را همدل ندارم که به اخلاص درباره شما اندیشد.


De lo o nyawa wipipiricaya la isoneka, ona magena de manga ngongano ihiwaka, so ona dede o Gikimoi gena imakitingaka. 	 بلکه آنانی هم که درمسیح خوابیده‌اند هلاک شدند.


kiaka o nyawa yasisiri yadala wasilohaka. So kagena de Una wasulo Awi muri-murika, la o deru moi wisidailako, sababu o nyawa yadala poli so done wisidehelo. Sababu o nyawa yasisiri yadala so imatekekajai-jai yahika Unaka, la manga ngale hitilahi iwipaqa. 	 زیرا که بسیاری را صحت می‌داد، بقسمی که هر‌که صاحب دردی بود بر او هجوم می‌آورد تااو را لمس نماید.


To Ngona Ani demo gena Ngohi ona tasingangasuka, de o bi nyawa o duniaka Ngona inihoholu gena asa ona magena yaduhuduka. Sababu maro Ngohi upa mimarimoi dede o dunia ma nyawa Ngona inihoholu gena, komagena lo ona. 	 من کلام تو را به ایشان دادم و جهان ایشان رادشمن داشت زیرا که از جهان نیستند، همچنان‌که من نیز از جهان نیستم.


So de o Paskah magena isirarame qabolo ona bilasu iliho kali manga doku o Nazaretka, duma Awi dodihimo yanakowa Una wamotewa. 	 وچون روزها را تمام کرده مراجعت می‌نمودند، آن طفل یعنی عیسی، در اورشلیم توقف نمودو یوسف و مادرش نمی دانستند.


Ai Baba Ngohi woisulo la tahino kanena, de o nyawa yaakuwa yahino Ngohika, cawali ka Ai Baba masirete Una asa ona waaso de watuda la ipiricaya Ngohika. De ma orasi o dunia ma dodoguka ona yahihino Ngohika done asa Ngohi tasimomi de tasioho kali. 	 کسی نمی تواند نزد من آید، مگر آنکه پدری که مرا فرستاد او را جذب کند ومن در روز بازپسین او را خواهم برخیزانید.


Ngohi totemo komagena, sababu ngohi tohawateri upa sidago, nakoso ngohi done tahika nginika la ngini tinimake, de kagena nginika maro o kia ngohi tongongano gena ihiwa, de ngohi lo ai sininga nginika gena asa maro ngini niongongano gena ihiwa. Upa sidago ma orasi ngini tinimake, de ngini gena nimatekekangamo, eko nimatekedoosa, eko nimatekeduhudu de nimatekesikoholu. Upa sidago ma orasi ngini tinimake, de ngini gena nia ronga ma dorou nimatekekagaka, eko lo nimacaralamo de nimatekeruwahe. 	 زیرا می‌ترسم که چون آیم شما را نه‌چنانکه می‌خواهم بیابم و شما مرا بیابیدچنانکه نمی خواهید که مبادا نزاع و حسد وخشمها و تعصب و بهتان و نمامی و غرور وفتنه‌ها باشد.و چون بازآیم، خدای من مرا نزدشما فروتن سازد و ماتم کنم برای بسیاری از آنانی که پیشتر گناه کردند و از ناپاکی و زنا و فجوری که کرده بودند، توبه ننمودند.


De ngaroko o nyawa o dorou inigaka nginika, duma upa niafanggali de o dorou onaka. De o nyawa manga simaka o kia naga itotiai gena bilasu niaaka itiai. 	 هیچ‌کس را به عوض بدی بدی مرسانید. پیش جمیع مردم تدارک کارهای نیکو بینید.


Awa kodo! Nakoso igogou ngone nanga sala komagena, de o Gikimoi woooho Una magena wonasangisara. 	 افتادن به‌دستهای خدای زنده چیزی هولناک است.


So komagena o nyawa la manga sininga ma rabaka yotemo, "O moi-moi taaaka gena igogou maro de o Gikimoi wodudupa," duma nakoso manga laqe gena yojagawa, so igogou ona masirete imakulai. Komagena so o moi-moi yaaakaka gena qangodu ma faida ihiwa. 	 اگرکسی از شما گمان برد که پرستنده خدا است وعنان زبان خود را نکشد بلکه دل خود را فریب دهد، پرستش او باطل است.پرستش صاف وبی عیب نزد خدا و پدر این است که یتیمان وبیوه‌زنان را در مصیبت ایشان تفقد کنند و خود رااز آلایش دنیا نگاه دارند.


Ma orasi o Yesus de Awi muri-muri o Yerusalem yadumuka, so ona imasidiado o doku Betfage de o doku Betania o Tala Zaitunka, kagena de o muri yasinoto wasulo itagi iqoma. 	 و چون نزدیک به اورشلیم به بیت‌فاجی و بیت عنیا بر کوه زیتون رسیدند، دو نفراز شاگردان خود را فرستاده،


De ona yosango itemo, "Ngomi ka miaaku." Mutuwade Una wotemo kali onaka, "Igogou! Ngini lo done asa niaudo o sangisara de o sone ma udo-udo, maro o kia Ngohi asa tauudo gena, de lo nimomoku maro o kia Ngohi asa tamomoku gena. 	 وی را گفتند: «می‌توانیم.» عیسی بدیشان گفت: «پیاله‌ای را که من می‌نوشم خواهید آشامید و تعمیدی را که من می‌پذیرم خواهید پذیرفت.


Kagena de ngohi takelelo o toka ngai saange ma jamani koloko o bi pedeke. De ona moi-moi magena o naga ma uruno, de o haiwani ilalago ma uruno, de lo o nabi wokokulai awi uruno isupu. 	 و دیدم که ازدهان اژدها و از دهان وحش و از دهان نبی کاذب، سه روح خبیث چون وزغها بیرون می‌آیند.


Moise awi demo magena de muna ami sininga isusa, de ma rabaka awi salam ma demo gena momasipongoka de ka matagapisi ma ngale o kia. 	 چون او را دید، ازسخن او مضطرب شده، متفکر شد که این چه نوع تحیت است.


Duma o nyawa moi la kanaga de wipeqekaka, una magena bilasu wosininga awi oho o dunia manena ma rabaka gena idodooha aku ma peqeka womisisanangi, 	 وصاحب زن در امور دنیا می‌اندیشد که چگونه زن خود را خوش بسازد.


Kagena de Una wotemo, "So o kia naga la igogou to ma Kaisar gena bilasu niahike ma Kaisarka, de o kia naga la igogou to Gikimoi magena bilasu niahike o Gikimoika." Magena de to Una Awi demo magena yoise qabolo de ona yangodu yohairani. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آنچه از قیصر است، به قیصر رد کنید وآنچه از خداست، به خدا.» و از او متعجب شدند.


Muna magena morohe so he yadangade mopuo, de ami poko qasiri so moari momatotoore. 	 و آبستن بوده، از درد زه و عذاب زاییدن فریاد برمی آورد.


Yoleleani la kanaga yanako manga tuangi awi dupa, duma imasidailakowa de lo o tuangi awi dupa gena yaakawa, igogou ona magena yangangapo qasiri. 	 «اما آن غلامی که اراده مولای خویش رادانست و خود را مهیا نساخت تا به اراده او عمل نماید، تازیانه بسیار خواهد خورد.


Qabolo de o malaikat ma saange awi trompet wawuwu kali, de kanaga o ngoma ilalamo moi ka isora-sora, koloko o obor,o dipaku itura so o bi selera, gena koloko ibati saange, magena o bati moika de lo o bi ake ma jobubu o bati moi gena yatapaquka. 	 و چون فرشته سوم نواخت، ناگاه ستاره‌ای عظیم، چون چراغی افروخته شده از آسمان فرود آمد و بر ثلث نهرها و چشمه های آب افتاد.


So kagena de o Apolos wodupa wotagi o Akhaya ma daeraka, de awi dodiao ipipiricaya ona lo yodupa so iwiriwo o surati ilefo o nyawa ipipiricaya o Akhayaka, la bilasu o Apolos iwingaho qaloha. So o Akhayaka womasidiado, de kagena o nyawa o Gikimoi Awi laha wasidumu onaka so ona ipiricaya qaboloka, ona magena lo o Apolos foloi wariwo qaloha. 	 پس چون اوعزیمت سفر اخائیه کرد، برادران او راترغیب نموده، به شاگردان سفارش نامه‌ای نوشتند که او را بپذیرند. و چون بدانجا رسیدآنانی را که به وسیله فیض ایمان آورده بودند، اعانت بسیار نمود،زیرا به قوت تمام بر یهوداقامه حجت می‌کرد و از کتب ثابت می‌نمود که عیسی، مسیح است.


O nyawa nagoona la Ai Baba Awi dodoto yoiseka de imadotoka, ona magena asa yahino Ngohika. Maro isilelefo o bi nabi manga buku ma rabaka itemo, 'O Gikimoi masirete asa o nyawa yangodu wadoto.' 	 درانبیا مکتوب است که همه از خدا تعلیم خواهندیافت. پس هر‌که از پدر شنید و تعلیم یافت نزد من می‌آید.


O nyawa una magena ka woloqa de o bi duba wadongosa sababu una asa ka wisewa, mutuwade una o bi duba gena he wosidooha kawa. 	 مزدور می‌گریزد چونکه مزدور است و به فکر گوسفندان نیست.


Ai dodiao o Teofilus tonihohoromati, O nyawa yadala isidailako o Yesus Awi oho ma jarita magena yalefo, imatero maro o bi moi-moi kia naga idadadi iqomaka to ngone nanga sidongirabaka. 	 از آنجهت که بسیاری دست خود را درازکردند به سوی تالیف حکایت آن اموری که نزد ما به اتمام رسید،


Komagenali o nyawa moi lo asa pamakewa o anggur qamomuane de yoguse ma ngihi iqoqomaku, upa sidago o anggur qamomuane done asa iwaka so ma ngihi iqoqoma magena yapolote. Ma dodoguku ma anggur de ma ngihi sinoto lo sona podahewa. So o anggur qamomuane gena bilasu poguse ma ngihi lo qamomuaneku, la qangodu idadi ka qaloha." 	 و شراب نو را درمشکهای کهنه نمی ریزند والا مشکها دریده شده، شراب ریخته و مشکها تباه گردد. بلکه شراب نو را در مشکهای نو می‌ریزند تا هر دومحفوظ باشد.»


O nyawa la kanaga imasihie, ona magena o Gikimoi asa wasiceke, de lo o nyawa la kanaga imasiceke, ona magena o Gikimoi asa wasilamo. 	 و هر‌که خود را بلند کند، پست گردد و هر‌که خود را فروتن سازد سرافرازگردد.


isusundali, yatotesere, de lo o dorou moi-moi iaaka, yatotodamato, de manga adati ihiwa, yatotodoosa, o ronga ma dorou iaaka, imacaralamo de isusa padoto sababu manga sahe qatogoi. 	 و طمع و خباثت و مکر و شهوت‌پرستی و چشم بد و کفر و غرور و جهالت.


Duma nakoso o cawaro ma sihino o Gikimoino la wonahike ngoneka, de ngone nanga sininga ma rabaka asa ibolowo de o dorou moi lo ihiwa. So to ngone nanga oho o dame ma rabaka, sababu ngone asa o nyawa pagalusiri de nanga sininga asa qamuuqu la o nyawa manga dupa lo posigise qaloha. De o nyawaka lo asa ngone o loha moi-moi idala paaka onaka. De lo ngone asa upa o nyawa pohihiri sidago moi pasitubuso de moi pasiguui, de lo nanga demo o nyawaka asa igogou de itiai. 	 لکن آن حکمت که از بالا است، اول طاهر است و بعدصلح‌آمیز و ملایم و نصیحت‌پذیر و پر از رحمت و میوه های نیکو و بی‌تردد و بی‌ریا.و میوه عدالت در سلامتی کاشته می‌شود برای آنانی که سلامتی را بعمل می‌آورند.


Ma ngale ai aheli moi de ona magena aku ma Kristus wipiricaya gena, lebelaha ngohi masirete o Gikimoi woikutuku de lo ngohi de ma Kristus imisikitingaka. 	 زیرا راضی هم می‌بودم که خود از مسیح محروم شوم در راه برادرانم که بحسب جسم خویشان منند،


De ma Kolano Agripa wotemo o Festuska, "Nakoso una upa wagolo ma Kaisar Romaka asa witailako la wihakim gena, qaloha ilaku una nowipalakoka." 	 واغریپاس به فستوس گفت: «اگر این مرد به قیصررفع دعوی خود نمی کرد، او را آزاد کردن ممکن می‌بود.»


So igogou ngini nimangaku ngini gena o nabi-nabi yatotooma to ona manga ngopa de manga danoku, de lo igogou ngini lo to ngini nia ete de nia topora magena manga gogoho gena niamote. 	 پس بر خود شهادت می‌دهید که فرزندان قاتلان انبیا هستید.


So ngini gena upa niohairani duma bilasu ka ninali de nia moreka, sababu maro ma Kristus wisangisaraka komagena ngini lo kanaga nisangisara. La done ma orasi Una wahino kali de Awi mulia gena o Gikimoi wosikelelo, de ngini nia nali gena foloisi ilamo. 	 بلکه بقدری که شریک زحمات مسیح هستید، خشنودشوید تا در هنگام ظهور جلال وی شادی و وجدنما�ید.


So ngomi aku misalamati ma bati o dududusa miaado, de o orasi magena asa mianako o gura magena isironga o Malta. 	 و چون رستگار شدند، یافتند که جزیره ملیطه نام دارد.


Komagena igogou o Gikimoi wositatapuka o nyawa la o Yahudika manga bobita o Gikimoino yamomoteka, ona magena manga sininga itotiai gena Una upa he waaka. Sababu o Gikimoi Una masirete wotemo iqomaka, "O nyawa nakoso Ngohi ipiricayaka so manga sininga itiai gena Ngohi taakaka, de ona magenaka asa Ngohi tahike la ona yooho dede Ngohi ka sidutu ikakali." 	 اما واضح است که هیچ‌کس در حضور خدا ازشریعت عادل شمرده نمی شود، زیرا که «عادل به ایمان زیست خواهد نمود.»


O Petrus manga duduno wototuuru o Yesus iwimote sidago wowosa ma Imam Wilalamo awi tahu ma lolohaka. Kadoke una wogogeku de o bi nyawa yojajaga, sababu wodupa wanako o kia asa idadi o Yesuska. 	 اما پطرس از دور در عقب اوآمده، به خانه رئیس کهنه در‌آمد و با خادمان بنشست تا انجام کار را ببیند.


Ma orasi o Yahudika ma nyawa gena o Gikimoi waholuka, de waaka so o dunia ma nyawa ma binuka ona magena lo de Una aku imakadame. So nakoso o Yahudika ma nyawa la ma Kristus wipiricayaka, so ona lo o Gikimoi waqehe qaloha de magena imatero maro o sone ma rabano ona wasioho kali. 	 زیرا اگر رد شدن ایشان مصالحت عالم شد، باز‌یافتن ایشان چه خواهدشد؟ جز حیات از مردگان!


Kagena de o Petrus wotemo, "Ya Jou! Nako igogou Ngona o Yesus, noisisulo la ngohi lo o ake ma qokuko totagi takahika Ngonaka." 	 پطرس در جواب او گفت: «خداوندا، اگر تویی مرا بفرما تا بر روی آب، نزد تو آیم.»


O sangisara miamomokuka magena qangodu de ma ngale ngini magenenaka, la aku o Gikimoi Awi laha niamake. Sababu nakoso o nyawa o habari qaloloha la yoiiseka gena kanaga manga dala foloisi idogo-dogo, de o bi nyawa foloisi idogo-dogo ma ngale manga sukuru yatide o Gikimoika, so Awi ronga lo foloisi isilamo. 	 زیرا که همه‌چیز برای شما است تا آن فیضی که بوسیله بسیاری افزوده شده است، شکرگزاری را برای تمجید خدا بیفزاید.


Una wotemo, "O doku moika kanaga o hakim moi o Gikimoi wimodowa de lo nagoona bato wasidoohawa. 	 پس گفت که «در شهری داوری بود که نه ترس از خدا و نه باکی از انسان می‌داشت.


Ngaroko o kia naga o Yohanes wosingongangasu ma ngale Ngohi gena itero, duma kanaga ma boboloi moili o kia naga isingangasu igogou. Gena o bi nonako ihahairani moi-moi Ai Baba woigolo Ngohika la bilasu taaka. De o bi moi-moi Ngohi taaaka magena ma ngale Ngohi manena isingangasu, igogou Ngohi asa Ai Baba woisulo so aku tahino. 	 وخود پدر که مرا فرستاد، به من شهادت داده است که هرگز آواز او را نشنیده و صورت او راندیده‌اید،


O orasi magena o nyawa yadala imatamiye de o Yesus Una ma dongirabaka, so yotemo, "Tabea, Baba, Ani awa de Ani gianongoru ona inisari Ngona, ona kadoke naga ma duduka itamaha bai!" 	 آنگاه جماعت گرد او نشسته بودند و به وی گفتند: «اینک مادرت و برادرانت بیرون تو را می‌طلبند.»


So nakoso ngini kanaga de nia galaki gena, upa o hakim ma somoaka niangaho, sababu itiaiwa maro ona ipipiricayawa de o gogobu bilasu yaaturu. 	 پس چون در مقدمات روزگار مرافعه دارید، آیا آنانی را که در کلیساحقیر شمرده می‌شوند، می‌نشانید؟


So, ai gianongoru, o tona ibobeleuka to ngone nanga ete de nanga topora yaaho o Gikimoi Awi Suba ma Dadaru, kiaka o Gikimoi womasinonako Una dede ona. O dadaru magena yaaka imamote maro o Gikimoi wosulo o Musaka, imatero maro o Gikimoi iwisidumu unaka. 	 و خیمه شهادت با پدران ما در صحرابود چنانکه امر فرموده، به موسی گفت: "آن رامطابق نمونه‌ای که دیده‌ای بساز."


Komagena waaka sidago idadi de isiganapu o kia maro iqomaka o Gikimoi Awi demo ma nabi Yesaya wosilefo qaboloka, ena gena, 	 تا تمام گردد آنچه به زبان اشعیای نبی گفته شده بود


O Ananias o demo qangodu magena woise, de ka awi sone irubaku. Sababu komagena o Gikimoi wifanggali unaka, so o bi nyawa kiaka bato yogiise o hali idadadi magena, ona yangodu ka yamodo poli. 	 حنانیا چون این سخنان راشنید افتاده، جان بداد و خوفی شدید بر همه شنوندگان این چیزها مستولی گشت.


De ngini asa nitemo unaka, 'We! Ngomi iqomaka mioqo de miudo dede ngona, de lo ngona gena mia dokuka nodotoka bai!' 	 در آن وقت خواهید گفت که در حضور تو خوردیم وآشامیدیم و در کوچه های ما تعلیم دادی.


"Kanaga o nyawa moi lo yahiwa la o poci watupuka, de lo o poci magena o kula wositalakeka, eko o dangi ma litimika wahadoku. Duma bilasu o poci magena wahado ma dadamika, ma ngale o nyawa lo yowosa de aku ma siwa gena yangodu yakelelo. 	 «و هیچ‌کس چراغ را افروخته، آن را زیرظرفی یا تختی پنهان نمی کند بلکه بر چراغدان می‌گذارد تا هر‌که داخل شود روشنی را ببیند.


De lo maro o baba moi awi dailako qaloha awi tahu ma rabaka, komagena bilasu awi ngopa-ngopa wadoto la ona wisigise de wihoromati manga baba. 	 مدبر اهل خانه خود، به نیکویی و فرزندان خویش را در کمال وقار مطیع گرداند،


De lo nakoso nginika la kanaga o nyawa yopanyake, de hika o gogobu manga bobareta niaaso. La ona asa yahino de ma ngale ona magena asa manga sumbayang yatide de lo manga saheku o gososo isiese de o Jou Yesus Kristus Awi kuasa. 	 و هرگاه کسی از شما بیمار باشد، کشیشان کلیسا را طلب کند تا برایش دعا نمایند و او را به نام خداوند به روغن تدهین کنند.


Iqomaka ngohi lo o bi nyawa yopipiricaya o Yesus Awi dodotoka, bai yanau de lo o ngopeqeka, ngohi tapiliku de tarate de o buika tasingosaka, so ona magena ngohi tasangisara qatubuso sidago lo yamuruo naga ngohi tatooma. 	 و این طریقت را تابه قتل مزاحم می‌بودم به نوعی که مردان و زنان رابند نهاده، به زندان می‌انداختم،


O Farisika ma nyawa yamuruo naga yahino kali, de manga edekati Una Awi sala yasari so itemo, "Mote nanga agama ma bobita, aku o nyawa manga peqeka yaholu, ngaroko ma sababu ka ma cunu?" 	 پس فریسیان آمدند تا او را امتحان کنند وگفتند: «آیا جایز است مرد، زن خود را به هر علتی طلاق دهد؟»


Magena igogou de itetero, sababu ka ma nonomasi o kia naga moi lo ihiwasi de Una masirete he kanagaka, de sababu Una Awi kuasa so o moi-moi qangodu wosirimoika. 	 و او قبل از همه است و دروی همه‌چیز قیام دارد.


So nakoso ngini nitago la ningaho o bobaretaka, upa lo nimodo ma ngale o kia bilasu ngini nisango. Sababu ma orasi magena de o kia naga itiai la nidedemo gena o Gikimoi masirete asa winihike. 	 اما چون شما را تسلیم کنند، اندیشه مکنید که چگونه یا چه بگویید زیرا در همان ساعت به شماعطا خواهد شد که چه باید گفت،


Komagena so ngomi minibaja de minigolo la ngini o Yesus niwipiricaya qaputuru de nia sangisara ma rabaka gena nia sininga misiputuru, de lo minigegego la ngini lo o moi-moi niaaka ma ngale o Gikimoi niwisisanangi. Sababu Una winiaso ma orasi o habari qaloloha niise la Awi pareta de Awi mulia ma rabaka gena ngini lo aku niwosa. 	 و وصیت می‌کردیم که رفتار بکنید بطور شایسته خدایی که شما را به ملکوت و جلال خود می‌خواند.


Duma ngini nia manara gena ma sopo qaloloha niamakewa, de o orasi manena ma ngale magegena ngini ka nimaqe. Nia manara ma sopo ma ngale gena ka cawali o oho ka sidutu ikakali gena niamake waasi so ngini de o Gikimoi nimakitingasi. 	 پس آن وقت چه ثمر داشتید از آن کارهایی که الان از آنها شرمنده‌اید که انجام آنهاموت است؟


Qabolo de o malaikat moili wotemo ngohika, "O nyawa la kanaga yakoro de yahino o Duba ma Goho Awi kawi ma rarameka, ona magena igogou de manga sininga isosanangi. Magena hika nalefo. O demo magena ka igogou o Gikimoi Awi demo." 	 و مرا گفت: «بنویس: خوشابحال آنانی که به بزم نکاح بره دعوت شده‌اند.» و نیز مرا گفت که «این است کلام راست خدا.»


Magena de Una wotemo, "Ngohi takelelo o Iblis o dipaka de wotura maro o tatawi bai! 	 بدیشان گفت: «من شیطان را دیدم که چون برق از آسمان می‌افتد.


Kagena de ona asa o Gikimoi Awi ronga ma dorou wigaka, sababu ona yasirika de o guwu ilalago yadaheka. Ngaroko to ona manga dorou ma lamo komagena, duma imatoba de imatoduba iholu. 	 و به خدای آسمان به‌سبب دردها و دملهای خود کفر می‌گفتند و ازاعمال خود توبه نکردند.


La ma ngale o Yesus Awi ronga aku isilamo komagena, so ngomi lo o orasi isigeto-geto asa mia sumbayang miatide o Gikimoika. So ma ngale ngini gena migolo nanga Gikimoika, tanu Una magena asa waaka so bilasu ngini nidadi maro to Una Awi nyawa la kanaga Awi dupa gena niaaka. Komagena so o Gikimoi Awi kuasa asa ngini inisiputuru la nia edekati ma rabaka ma ngale o loha niaaka gena, moi-moi qangodu aku niaaka. De lo winisiputuru la kiaka o manara moi-moi qaloloha gena aku niaaka, sababu o Yesus niwipiricayaka. 	 و برای این هم پیوسته بجهت شما دعامی کنیم که خدای ما شما را مستحق این دعوت شمارد و تمام مسرت نیکویی و عمل ایمان را باقوت کامل گرداند،تا نام خداوند ما عیسی مسیح در شما تمجید یابد و شما در وی بحسب فیض خدای ما و عیسی مسیح خداوند.


Ma moi lo waasi yanako o dame ma rabaka ioho. 	 و طریق سلامتی را ندانسته‌اند.


Ona imanere itemo, "Inya! Jou Nokokuasa, de Ngona gena nitetebi de lo Ngonaka aku minipiricaya. So upa iteka de tanu o nyawa ngomi imitotoomaka manga dorou gena Ngona asa nafanggali de o dorou." 	 که به آواز بلندصدا کرده، می‌گفتند: «ای خداوند قدوس و حق، تا به کی انصاف نمی نمایی و انتقام خون ما را ازساکنان زمین نمی کشی؟»


Kanaga o nyawa moi asa wopanyake, una magena awi ronga o Lazarus. Una o Betaniaka ma nyawa de awi bira yasinoto ona lo yogoge o Betania ma dokuka. De awi bira moriria ami ronga ongo Marta de mononongoru ami ronga ongo Maria. 	 و شخصی ایلعازر نام، بیمار بود، از اهل بیت عنیا که ده مریم و خواهرش مرتابود.


Komagena lo nakoso o nyawa la yodupa yadongosa o dorou moi-moi, ona magena o Gikimoi Awi manara aku yaaka, de ona maro o lelenga qatetebi ma ngale o nyawa yahohoromati isioqo. De maro o lelenga qatetebi yatingaka ma ngale o tahu ma duhutu awi pake masirete, so ona magena o Jou wasitatapuka la o manara qaloloha o kia bato o Jou wodudupa gena ona asa yaaka. 	 پس اگرکسی خویشتن را از اینها طاهر سازد، ظرف عزت خواهد بود مقدس و نافع برای مالک خود ومستعد برای هر عمل نیکو.


O ino yaooqo magena ka yanau gena yacala motoha, o ngopeqeka de o ngopa gena yaeto waasi. 	 و خورندگان سوای زنان واطفال قریب به پنج هزار مرد بودند.


De nakoso ngini la o Gikimoi niwidateku, done Una lo asa ngini winidateku. Komagena nakoso ngini o dorou niaakaka, de bilasu o dorou niaaaka magena lo niaqohaka so nia sininga lo ibolowo de o dupa qatotorou lo ihiwa. So nakoso ngini o Gikimoi niwimoteka, duma ngini o dorou niamote kali so nia sininga ngai sinotoka gena, ngini bilasu o dorou magena niaqoha de niamote kawa. 	 و به خدا تقرب جویید تا به شما نزدیکی نماید. دستهای خود راطاهر سازید، ای گناهکاران و دلهای خود را پاک کنید، ای دودلان.


So ona manga bicara qabolo de ma Gubernur Feliks wosulo la o Paulus aku wobicara, so wotemo, "Ai baba! Ngohi masirete lo tanako ngona itekaka ngomi manena o Yahudika nomipareta de nodadi o hakim. Mutuwade ani simaka de ai sininga isosanangi so tobarani to ona manga galaki moi-moi magena ngohi tasango la tosinako itiai. 	 چون والی به پولس اشاره نمود که سخن بگوید، او جواب داد: «از آن رو که می‌دانم سالهای بسیار است که تو حاکم این قوم می‌باشی، به خشنودی وافر حجت درباره خود می‌آورم.


de lo mimatekerimoi dede Una. Komagena so ma ngale ngohi upa he o bobita tacoho de taaka la ai sininga itiai o Gikimoika, duma ma Kristus towipiricayaka so asa ai sininga itiai o Gikimoika. Ka o Gikimoi Una masirete woisiputuru la ai sininga itiai Unaka sababu ngohi ma Kristus towipiricayaka. 	 و در وی یافت شوم نه با عدالت خود که شریعت است، بلکه با آن که بوسیله ایمان مسیح می‌شود، یعنی عدالتی که از خدا بر ایمان است.


Ai dodiao nipipiricaya, hika nimasidodiahi. Upa sidago ngini moi lo de nia sininga ma dorou so nipiricaya kawa komagena, sidago o Gikimoi wooohoka gena niwidongosa. 	 ای برادران، باحذر باشید مبادا در یکی ازشما دل شریر و بی‌ایمان باشد که از خدای حی مرتد شوید،


Kagena de o Simon wotemo o Petrus de o Yohaneska, "Nako qaloha, niriwo ngohi de nigolo o Jouka, la tanu upa ngohi o narakaka isingosa, eko o kia nitetemo gena moi lo upa idadi ngohika." 	 شمعون در جواب گفت: «شما برای من به خداوند دعا کنید تا چیزی از آنچه گفتید بر من عارض نشود.»


Kagena de o nyawa una magena awi ngau ipelenga so womasigiseka, de awi laqe ipalata so aku wobicaraka. 	 در ساعت گوشهای او گشاده وعقده زبانش حل شده، به درستی تکلم نمود.


O kia naga asa idadi Ngohika gena, igogou ma cunusi de o bi nyawa o duniaka yanali de imasagaga, duma ngini asa nidodora de niari. Ngaroko to ngini nia sininga ipeleso komagena, duma asa itagali de o more de o nali. 	 آمین آمین به شما می‌گویم که شما گریه و زاری خواهید کرد و جهان شادی خواهد نمود. شما محزون می‌شوید لکن حزن شما به خوشی مبدل خواهد شد.


Nakoso ngini nibicara gena, upa sidago o demo qatotorou nia uruno isupu. Duma nako nibicara gena bilasu o demo itotiai, kiaka o loha niaaaka o nyawaka, la manga sininga aku nisiputuru. 	 هیچ سخن بد از دهان شما بیرون نیاید، بلکه آنچه بحسب حاجت و برای بنا نیکوباشد تا شنوندگان را فیض رساند.


De nakoso Ngohi totagi de nia riho masirete gena tosidailako qabolo, de Ngohi done asa tahino kali, de ngini tiningoso la Ngohi asa tiningaho ma ngale ngini dede Ngohi kagena pogoge. 	 و اگربروم و از برای شما مکانی حاضر کنم، بازمی آیم و شما را برداشته با خود خواهم برد تا جایی که من می‌باشم شما نیز باشید.


Magena de Una Awi demo de Awi simodoto ma ngale gena ona yanakowa, duma ona yamodo so yododato imasano Unaka. 	 اما این سخن را درک نکردند و ترسیدند که از او بپرسند.


Ai dodiao nipipiricaya, ma ngale ma orasi o kia eko muruoka gena upa lo o surati tolefo nginika, la nianako ma wange eko muruoka de o Jou asa wahino kali. 	 اما‌ای برادران در خصوص وقتها و زمانها، احتیاج ندارید که به شما بنویسم.


Ce! O nyawa yadadala kanaga Una iwipiricaya, duma o kia naga moi lo yanakowa. De ona magena o nyawa biasa bato de imadotowa nanga bobita o Gikimoino kanaga o Musa walelefoka. So ona magena o Gikimoi asa wakutuku." 	 ولیکن این گروه که شریعت را نمی دانند، ملعون می‌باشند.»


Ma orasi o taufani magena imasidiadoka, so o ake idola sidago ona yangodu yalutu, de ka o orasi magenaka o kia naga idadadi gena ona asa yosihodaka. Komagena lo ma dodagi ma orasi Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahino kali kanena o duniaka. 	 و نفهمیدند تا طوفان آمده، همه را ببرد، همچنین ظهور پسر انسان نیزخواهد بود.


Nagala o nyawa kanaga itemoli, "De nakoso ngohi itodamatoko, de ai gogoho maro komagena aku isikelelo idodooha o dodoto ma ngale o Gikimoi gena itotiai sidago lo o nyawa Una wisimulia. Mutuwade Una magena bilasu ngohi woisisala kawa de woifanggali kawa de o dorou." 	 زیرا اگر به دروغ من، راستی خدا برای جلال او افزون شود، پس چرا برمن نیز چون گناهکار حکم شود؟


Ai dodiao nipipiricaya, bilasu ma ngale ngomi asa ngini nia sumbayang niatide o Gikimoika. 	 ای برادران، برای ما دعا کنید.


'Ngohi tokolano o soroga de ma rabaka, komagena lo o dunia ma qoku de ma raba qangodu. So o tahu imadodooha done asa nisigoko la tomasitongohi. De o tahu kiaka Ngohi aku togoge. 	 که "خداوند می‌گوید آسمان کرسی من است وزمین پای انداز من. چه خانه‌ای برای من بنامی کنید و محل آرامیدن من کجاست؟


So kagena de ma gubernur una magena wosulo o Yesus wisisupuka, de asa awi kuasa ma kursika womatamiye ma ngale wositatapu bilasu o Yesus wosone. Gena awi riho moi isironga Ma Nanaho o Tetono, de nako o Ibrani ma demo gena isironga o Gabata. 	 پس چون پیلاطس این را شنید، عیسی رابیرون آورده، بر مسند حکومت، در موضعی که به بلاط و به عبرانی جباتا گفته می‌شد، نشست.


Komagena lo una bilasu upa witobadalu de upa witobangamo. Duma una bilasu o bi nyawa wadodara de awi sabari ilamo, de o nyawa ma somoa moi lo upa wasibicara qatorou, de upa sidago o pipi wodesere. 	 نه میگسار یا زننده یا طماع سودقبیح بلکه حلیم و نه جنگجو و نه زرپرست.


Maro o kia naga done asa idadi ma orasi Ngohi o Nyawa ma Duhutu tahino kali, imatero maro o kia naga idadadi iqomaka ma nabi Nuh awi orasika. 	 لیکن چنانکه ایام نوح بود، ظهور پسر انسان نیزچنان خواهد بود.


Magena ngona ngohi tonisango, ngona gena ka o nyawa moi, so upa nomasihie sidago ani sininga ma rabaka itemo o Gikimoi Awi demo gena ngona naholu. Nakoso o lelenga la kanaga o tonano o nyawa isiaka, de upa sidago o nyawa magenaka o lelenga magena itemo, "Qadoohaso ngona noiaka ngohi komanena." 	 نی بلکه تو کیستی‌ای انسان که با خدا معارضه می‌کنی؟ آیا مصنوع به صانع می‌گوید که چرا مراچنین ساختی؟


Ma ngale Ngohi o bi toka todusu de o Gikimoi Awi Gurumi ma kuasa so isinako itiai nginika, la o orasi manena qabolo ma orasi o Gikimoi wodadi kolano to ngini nia sidongirabaka. 	 لیکن هرگاه من به روح خدادیوها را اخراج می‌کنم، هرآینه ملکوت خدا برشما رسیده است.


Kagena de o bi Farisika o puji ma tahuno isupu de itagi la imatekesikagaro de imatekefakati, la ma ngale o Yesus witooma. 	 اما فریسیان بیرون رفته، بر او شورا نمودند که چطور او را هلاک کنند.


Komagena so o riho magenaka o nonako ihahairani idalawa waaka, so ka cawali o nyawa yamuruo naga yasisiri de ka Awi gia wasipaqa de yalohaka. 	 و در آنجاهیچ معجزه‌ای نتوانست نمود جز اینکه دستهای خود را بر چند مریض نهاده، ایشان را شفا داد.


O wange moiku de o Farisika ma nyawa o bolu moi de o guru agama yamuruo naga o Yerusalemno yahino de itagi imatolomu o Yesuska. 	 و فریسیان و بعضی کاتبان از اورشلیم آمده، نزد او جمع شدند.


So Una wohairani qadoohaso ona manga piricaya ihiwa. Magena de o Yesus wotagi o bi doku wakiloli so Una wodoto. 	 واز بی‌ایمانی‌ایشان متعجب شده، در دهات آن حوالی گشته، تعلیم همی داد.


Ona de o cocatu o kuasa, la aku o nyawa manga panyake isiloha gena, kanaga ona yangoduwa. Ona o bi bahasa irupa-rupa yosibobicara gena kanaga ona yangoduwa. De lo ona o bi bahasa Awi Gurumino ma ngale gena aku yodedemo, magena lo kanaga ona yangoduwa. 	 یا همه نعمتهای شفا دارند، یا همه به زبانها متکلم هستند، یا همه ترجمه می‌کنند؟لکن نعمتهای بهتر را به غیرت بطلبید و طریق افضلتر نیز به شمانشان می‌دهم.


So o Yahudika ma nyawa de yamuruo naga o Yahudika ma nyawa yasowo de to ona manga roriri manga sininga ma rabaka de manga edekati gena, o bi rasulka yasisangisara de o teto yasipapaka. 	 وچون امت‌ها و یهود با روسای خود بر ایشان هجوم می‌آوردند تا ایشان را افتضاح نموده، سنگسار کنند،


Ngohi tohawateri upa sidago, nakoso ngohi tahika kali nginika, de ngini nia simaka o Gikimoi asa ngohi woisimaqe. Upa sidago ngohi toari ma ngale ngini nia sidongirabano kanaga nidala o dorou niaakasi. Sababu ngini gena nimatoba de nimatoduba waasi nia dorou iqoqomano, gena nisundali de o nyafusu ma dorou niaaka, de o moi-moi qatotorou niodupa sidago lo nia rohe maro ka o haiwani so o maqe gena niodupa niaaka. 	 و چون بازآیم، خدای من مرا نزدشما فروتن سازد و ماتم کنم برای بسیاری از آنانی که پیشتر گناه کردند و از ناپاکی و زنا و فجوری که کرده بودند، توبه ننمودند.


So o bi rasul ona magena yatota de yasingosa o Mahkamah Agama ma nyawaka yasirisima. La ma Imam Wilalamo gena ona wakalaki 	 و چون ایشان را به مجلس حاضر کرده، برپابداشتند، رئیس کهنه از ایشان پرسیده، گفت:


So nakoso iqomaka o nyawa moi o beleso waaakaka, una magena wosipeleso to ngohi ai siningawa, duma igogou to ngini nia sininga gena wosipelesoka. Ngaroko, upa sidago ai demo gena foloisi qatubuso, so qalohaka la totemo ngini nia sininga wosipopeleso gena ningoduwa. 	 و اگر کسی باعث غم شد، مرا محزون نساخت بلکه فی الجمله جمیع شما را تا بار زیاده ننهاده باشم.


De kagena o wange saange ma raba una womasigelelowa, de lo wooqowa de woudowa. 	 و سه روز نابینا بوده، چیزی نخورد و نیاشامید.


De ngini nianako la ngomi minisingangasu de minisibicara, de upa mia edekati ma ngale ngini nimidupa ngomi so ka mia bicara qamumuti nginika. Eko lo ngomi mia siningaka upa lo o pipi miodesere de misipongoka. O moi-moi magena igogou o Gikimoi wanako gena ngomiwa. 	 زیرا هرگز سخن تملق‌آمیز نگفتیم، چنانکه می‌دانید، و نه بهانه طمع کردیم، خداشاهد است؛


La o habari magegena iise de yanako sidago yaado kagena o soa de o doku ma sigilolika. 	 و این کار در تمام آن مرز وبوم شهرت یافت.


Komagena imaaka so ngohi togolo la ngini ningodu niahino kanena ma ngale pomakamake de pomatekesibicara. Sababu ngohi towipiricaya o Salamati ma Kolano, imatero de ngone o Israelka ma nyawa powipiricaya, so ngohi lo de o rate manena isipiliku." 	 اکنون بدین جهت خواستم شما راملاقات کنم و سخن گویم زیرا که بجهت امیداسرائیل، بدین زنجیر بسته شدم.»


So kagena de o Gikimoi wojaji o Abrahamka, de wotemo nako o Abraham awi nyawa la imasunaka, magena o nonako moi yaakaka ma ngale o jaji magena ona lo yodupa. So o Abraham awi ngopa o Ishak wisibuoka, de asa wisuna ma orasi awi umuru o wange tupaangeka. So komagena lo awi ngopa de awi dano o nonako magegena yacoho, ena gena o Ishak wisuna awi ngopa o Yakub de lo o Yakub wasuna awi ngopa yamogiowo de sinoto, ona magena to ngone nanga ete de nanga topora. 	 و عهد ختنه را به وی داد که بنابراین چون اسحاق را آورد، در روز هشتم او رامختون ساخت و اسحاق یعقوب را و یعقوب دوازده پطریارخ را.


De Ai Baba Awi dupa gena o nyawa nagoona bato woihihike Ngohika la ipiricayaka, moi lo yaakuwa yasisa, duma ma orasi o dunia ma dodoguka ona yangodu asa tasimomi de tasioho kali. 	 و اراده پدری که مرا فرستاد این است که از آنچه به من عطا کرد چیزی تلف نکنم بلکه در روز بازپسین آن را برخیزانم.


Qabolo so ma orasi o cako siwo una lo wotagi wasari kali, de o nyawa yamuruo naga wamake o pasarka imatatamiye de yodooha lo waali. 	 و قریب به ساعت سوم بیرون رفته، بعضی دیگر را در بازار بیکار ایستاده دید.


De komagena lo una o au gena wakopolali o Gikimoi Awi Suba ma Dadaruka de lo o suba ma moi-moi qangoduka. 	 و همچنین خیمه و جمیع آلات خدمت را نیز به خون بیالود.


O orasi manena o bi nyawa ona magena de o dunia ma bi moi-moi yonyanyafusu qangodu asa isisa, duma o nyawa la kanaga o moi-moi o Gikimoi wodudupa gena yodupa yaaka, ona magena asa manga oho isisawa duma iooho ka sidutu ikakali. 	 و دنیا و شهوات آن در گذراست لکن کسی‌که به اراده خدا عمل می‌کند، تا به ابد باقی می‌ماند.


De o kia bato la kanaga aku yakelelo itiai komagena, gena asa itagali la idadi o nita. Magena ma ngale o demo ma duuruka manena itemo, "Ngona nikokiolo gena hika nomomi, o sone ma rabano nosupu kasi, de ma Kristus Awi nita asa nidisiwa ngonaka." 	 بنابراین می‌گوید‌ای تو که خوابیده‌ای، بیدار شده، از مردگان برخیز تامسیح بر تو درخشد.


O imamka ma bi sahe de o bi guru agama, sababu yamodo o nyawa yadadalaka, so ona manga edekati o ngeko isisari ma ngale o Yesus witago de witooma. 	 روسای کهنه وکاتبان مترصد می‌بودند که چگونه او را به قتل رسانند، زیرا که از قوم ترسیدند.


Ena gena, ngomi miiseka una wotemo o Yesus, o Nazaret ma nyawa magena, done o Gikimoi Awi Tahu manena waruba, de asa watagali o bobita o Musa walelefoka gena ma ngale nanga adati de nanga galepu." 	 زیرا او را شنیدیم که می‌گفت این عیسی ناصری این مکان را تباه سازد و رسومی راکه موسی به ما سپرد، تغییر خواهد داد.»و همه کسانی که در مجلس حاضر بودند، بر او چشم دوخته، صورت وی را مثل صورت فرشته دیدند.


Sababu nia manara o Yesuska komagena, so bilasu nimatoba de nia dorou moi-moi niodongosa de nimabolutu niwimote o Gikimoika, la Una asa wapiki to ngini nia dorou magena. 	 پس توبه وبازگشت کنید تا گناهان شما محو گردد و تا اوقات استراحت از حضور خداوند برسد.


O kia ngohi talelefo manena igogou de itodamatowa, sababu ngohi de ma Kristus gena mimarimoika. De lo ngohi ai sininga ma rabaka o Gurumi Qatetebi lo wosingangasu to ngohi ai demo gena igogou de itiai. 	 در مسیح راست می‌گویم و دروغ نی و ضمیر من در روح‌القدس مرا شاهد است،


O nyawa la kanaga yahike de manga sininga qaloloha imatero maro o kia naga isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka itemo, "O Gikimoi de Awi sininga qaloloha wahike o nyawa isususaka, Awi sininga ma loha gena ma bati lo ihiwa." 	 چنانکه مکتوب است که «پاشید و به فقرا داد و عدالتش تا به ابدباقی می‌ماند».


Qabolo so o wange imatekekokajaji yaadoka, de o Herodes awi pareta ma juba womasipakeka, de awi pareta ma kursika womatamiye so wabobicara o kawasaka. 	 و درروزی معین، هیرودیس لباس ملوکانه در بر کرد وبر مسند حکومت نشسته، ایشان را خطاب می‌کرد.


Ngohi togolo o Gikimoi, Una waaaka so ngini niwingongano, Una magegena lo winisiputuru, so nakoso niwipiricaya gena aku nia siningaka foloisi qanali de lo isanangi. La de o Gurumi Qatetebi ma buturu ngini niangongano o Gikimoika gena foloisi idogo-dogo. 	 الان خدای امید، شما را از کمال خوشی وسلامتی در ایمان پر سازد تا به قوت روح‌القدس در امید افزوده گردید.


O nyawa la kanaga ma ngale Ngohi gena idodatowa de ipiricaya qaputuru, ona igogou yosanangi." 	 وخوشابحال کسی‌که در من نلغزد.»


So ngini ningodu upa nimacaralamo, duma de nia sininga qamomuuqu bilasu nimahadoku o Gikimoi wokokuasa Awi simaka, la done ma orasi wositotatapuka imasidiado, Una done asa ngini winisihoromati. 	 پس زبردست زورآور خدا فروتنی نمایید تا شما را در وقت معین سرافراز نماید.


Komagena de ma binukali wasulo itobo ituuru, ma ngale o deru ma ifa ipopoloteka eko ma ifa ma leletaku kagena imasigocoho. Ngomi mingodu awi beseso magena miamote de miaaka sidago o dududusa miaado de misalamati. 	 وبعضی بر تختها و بعضی بر چیزهای کشتی وهمچنین همه به سلامتی به خشکی رسیدند.


Kanaga o nyawa ma binuka ngomi gena imihoromatiwa de lo mia ronga ma dorou yogaka, duma kanaga lo o nyawa ma binukali ngomi imihoromati de lo mia ronga isilamo. Kanaga o nyawa ma binuka itemo ngomi gena mikokulai, duma kanaga lo o nyawa ma binukali itemo mia demo gena ka itiai. 	 به عزت وذلت و بدنامی و نیکنامی. چون گمراه کنندگان واینک راستگو هستیم؛


Ngaroko ngini nia sininga iruwahe so niamalo isusa gena, qadoohawa. Sababu ngini nia siningaka salalu ka o bi moi-moi idadala nisosininga, duma to ngini nia umuru gena ka o putu moi lo nidogo niaakuwa. 	 و کیست از شما که به تفکر بتواند ذراعی برقامت خود افزاید؟


Ona magena bilasu yanako, nakoso ngomi done miahika nginika, de ngomi asa miaaka ka imatero maro mia demo kiaka mia surati ma rabaka. 	 چنین شخص بداند که چنانکه در کلام به رساله‌ها در غیاب هستیم، همچنین نیز در فعل درحضور خواهیم بود.


So kagena de o Yerusalemka ngohi totagi de taakaka. Ena gena, de o imam ma bi saheka o surati kuasa togolo so ona ihike ma rabaka ma demo gena o nyawa ipipiricaya tatago la o buika tasingosa. Komagena lo ma orasi o bi nyawa ipipiricaya yatooma de ngohi lo todupa tomasimote. 	 چنانکه در اورشلیم هم کردم واز روسای کهنه قدرت یافته، بسیاری از مقدسین را در زندان حبس می‌کردم و چون ایشان را می کشتند، در فتوا شریک می‌بودم.


La asa idadi maro o kia isilelefo o Gikimoi Awi Jaji ma Buku ma rabaka, 'Ona magena kanaga de manga lakoka, duma o ade-ade ma ngale gena yasahewa, de lo cawali de manga ngauka, duma imasigisewa eko isidodoguwa. Sababu nakoso yanako asa manga dorou yodongosa de imatoba, de o Gikimoi asa wahike o apongu onaka, duma ona asa yanakowa.' " 	 تا نگران شده بنگرند و نبینند و شنواشده بشنوند و نفهمند، مبادا بازگشت کرده گناهان ایشان آمرزیده شود.»


Sababu Ai Baba Awi dupa gena o nyawa yangodu nakoso ipiricaya Ngohi, ona magena asa yamake o oho ka sidutu ikakali. De ma orasi o dunia ma dodoguka asa Ngohi manena tasimomi de tasioho kali." 	 و اراده فرستنده من این است که هر‌که پسر را دید و بدو ایمان آورد، حیات جاودانی داشته باشد و من در روز بازپسین او راخواهم برخیزانید.»


De o bi nyawa iwipipiricaya o Jou Yesuska foloisi idogo-dogo de yahino imatolomu, bai yanau bai lo o ngopeqeka, so ona magena foloisi yadala. 	 وبیشتر ایمانداران به خداوند متحد می‌شدند، انبوهی از مردان و زنان،


Ngohi togolo o Gikimoi, Una wonasidoduduga so o sangisara gena aku pamoku, Una magegena lo tanu ngini winisiduduga ma ngale ngini aku niamote o kia o Yesus Kristus waaaka, so ngini moi-moi nia sininga ma rabaka aku imaketero. 	 الان خدای صبر و تسلی شما را فیض عطاکناد تا موافق مسیح عیسی با یکدیگر یکرای باشید.


Nako nimasidodiahi gena, hika tosiade-ade. Nakoso o oqo ilalamo o seri ma tahuka, de ngini nianako igogou ka qaloha la o seri ma ino magena paoqo, so kagena nitagi la nioqo. Kagena done o nyawa moi, awi piricaya qaceke, una magena kanaga winikelelo so una lo wobarani o ino magena waoqo. 	 زیرا اگرکسی تو را که صاحب علم هستی بیند که در بتکده نشسته‌ای، آیا ضمیر آن کس که ضعیف است به خوردن قربانی های بتها بنا نمی شود؟