Y nbij cˈa chiwe achoj chuwech ri rucˈamon chi nixibij wi iwiˈ: Tixibij iwiˈ chuwech ri jun ri can nicowin nucamisaj ri chˈaculaj y nicowin yixrutek pa kˈakˈ. Can chuwech cˈa riˈ tixibij wi iwiˈ. 	 Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ wei pə mʋna sɩ ɩ́ se tɔ. Ɩ́ se Ɩsɔ, ɩnɩ ɩ pəsəɣəna na ɩ́ kʋ yʋlʋ. Pəyele ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tʋ-ɩ tənaasəlɛ taa. Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ɩnəɣɩ pə mʋna ɩ́ se.


Ma que ta riˈ. Ri Dios can kitzij wi nichˈo, astapeˈ quinojel ri winek ma que ta riˈ niquiben. Achiˈel ri tzˈibatal ca tek nubij: Xtikˈalajin cˈa chiquiwech ri winek chi can kitzij wi ri nabij. Y wi yecˈo winek ri itzel yechˈo chawij, can yit cˈa riyit ri xcachˈacon y xtikˈalajin chi riyeˈ ma kitzij ta ri niquibij. 	 Aaɩ, pə kaa la mpʋ se, paa pəcɔ. Paa yəlaa təna ká la kaloolutʋnaa, ɩsɩɩ Ɩsɔ lapa tampana tʋ kɛ tam. Pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɩɩ yəlaa təna nyəmá sɩ tampana kɛ n yɔɣɔtəɣɩ. Na ye pa tɩɩ yaa-ŋ hʋʋlɛ, nyá tɔm teena.


Y tek ri Jesús xutzˈet ri jun malcaˈn ixok riˈ, xucˈut cˈa chiquiwech ri ye rudiscípulos, y xubij chique: Can kitzij cˈa nbij chiwe, chi riyin ntzˈet chi xa ya la ixok laˈ ri xyaˈo ca más qˈuiy que chiquiwech quinojel ri ye yayon ca puek. 	 Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Tɔm tampana tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ. Mpi leelu kʋnyɔntʋ ɩnɛ ɩ tʋwa tɔ, pə kəla panɛ pa təna pa kʋtʋtʋm.


Yacˈa ri ma quetaman ta ruwech, ma xtiquitzekelbej ta el. Xa yeˈanmej chuwech, ruma ri carneˈl riˈ ma quetaman ta achique rubanic yechˈo ri nicˈaj chic ri xa ma ye cajyukˈ ta. 	 Ama ye kpaɩ tʋ, ɩ kaa təŋ ɩ́lɛ́, halɩ ɩ ká se-ɩ sɔsɔm kɛ́. Mpi tɔ, ɩ ta nyɩ kpaɩ nyəmá nɔɔsɩ tɔ se.


Y riyin ri Ajaf xtinben cˈa queriˈ chare, riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic winek yinquicanoj ta cˈa riyin ri Ajaf. Xa can quinojel ri winek ri ma ye israelitas ta ri natan chic nubiˈ pa quiwiˈ, que ta riˈ xtiquiben. 	 Na pə́ ha mpaaʋ kɛ yəlaa lɛlaa təna na pá pɛɛkɩ Tacaa. Ɩlɛna pə́ kpɛŋna piitimnaa təna mpa ma yaawa sɩ pá pəsɩ ma nyə́ma tɔ.


Ya cˈa riyaˈ ri nchˈobon chi ntek el iwuqˈui, xa yacˈa ri cˈo chi nwetamaj na nabey achique xtibix chuwe pa kˈatbel tzij; wi yinelesex el pa cárcel o cˈo quichˈobon ri niquiben chuwe. Y cˈacˈariˈ tek xtintek el ri Timoteo iwuqˈui. 	 Ma hʋʋ sɩ ye ma kɔma na má cɛkəna teu kɛ nti tə taa ma wɛɛ tɔ, ɩlɛ maa tili-ɩ mə cɔlɔ.


Astapeˈ riyin cˈo ta modo chi xincukubaˈ ta nucˈuˈx riqˈui ronojel ri can cˈo rejkalen chiquiwech ri wech aj Israel. Ruma wi cˈo jun ri nichˈobo chi nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ronojel ri utzilaj tak rubanobal riche (rixin) chi nicowin nucol riˈ, yin ta riyin riˈ ri cˈo ta modo chi xincukubaˈ más nucˈuˈx riqˈui ronojel riˈ. 	 Ye maa nɔkaa kɔlɔ, ma pəsəɣɩ na má tʋ kʋlapəlɛnaa panɛɣɛ naani. Na ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ yʋlʋ kʋlapəlɛ ká yelina na ɩ́ tʋlɩ-tɩ ɩlɛ, ma tɛɛ pʋntʋ kɛ kʋlapəlɛnaa kɛ́ təpaɩpaɩ.


Y tek ri kachˈalal xquisiqˈuij ri wuj, sibilaj cˈa xequicot, y xcukeˈ ka quicˈuˈx ruma ri chˈabel ri yecˈo el chupan. 	 Pa kala takəlaɣa kanɛ, ɩlɛna pa laakalənaa caɣa təntəmlɛ na pa laŋa hʋlʋmɩ.


¿Achique cˈa ri xbeˈitzˈetaˈ riyix chiriˈ? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi ri jabel tak tziek ye rucusan? Ma que ta riˈ. Ri achiˈaˈ ri ye quicusalon jabel tak tziek, riyeˈ can pa tak cachoch reyes yecˈojeˈ wi. 	 Ɩlɛ pepe naʋ kɛ ɩ́ polaa? Yaa yʋlʋ wei ɩ suu kacɔka wontu tɔ? Tɔʋ mpa pa suuki kacɔka wontu tɔ awulaa tɛɛsɩ taa kɛ́ pɛlɛ pa wɛɛ.


Riyin ya cˈa ri pa tinamit Jope yincˈo wi. Y yacˈa tek yitajin chi oración, xintzˈet pa jun achiˈel achicˈ chi cˈo jun nimalaj achiˈel tziek ri ye ximon pe ri cajiˈ rutzaˈn, ri petenak chilaˈ chicaj y nika pe cˈa wuqˈui riyin. 	 Sopee ɩcatɛ taa kɛ́ maa wɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma sələmaɣa Ɩsɔ, ɩlɛna pə la-m ɩsɩɩ toosee taka, na má ná pʋlʋ na pə́ lɩɩna ɩsɔ na pə tiikina ma tɔɔ. Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ saalaɣa anaam taka, na pə́ tɔka ka ntompee liɣiti, na ká susaa, na ká tii hatoo ma tɛɛ.


Y nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, xebe cˈa chuchiˈ ri jul. Y tek ntel pe ri kˈij, yacˈariˈ tek xeˈapon. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ cimaasɩ wule pa kʋla tanaŋ təpam na pá polo pəlaaʋ kiŋ kɛ ilim lɩɩʋ waatʋ.


Rumariˈ ri ixokiˈ can tiquicuchuˈ cˈa quijolon (quiwiˈ), riche (rixin) chi niquicˈut chi can yeniman wi tzij. Rucˈamon chi niquiben queriˈ, ruma ri ángeles can ye quitzuliben wi pe. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɔtaa tillaa tɔɔ, alʋ ká wɛɛna ɩ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ɩ ta tɩ ɩ tɩ, ama apalʋ tənna-ɩ tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare: Riyin majun kˈanapuek ni sakapuek ri cˈo ta wuqˈui riche (rixin) chi nyaˈ ta chawe. Yacˈa ri cˈo wuqˈui, yariˈ xtinyaˈ chawe, xchaˈ. Y can yacˈariˈ tek xubij chare: Pa rubiˈ ri Jesucristo ri aj Nazaret cayacatej, y cabiyin el, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma-kɛ sɩ: Ma fɛɩna liɣitee sɩ maa ha-ŋ. Ama maa ha-ŋ mpi ma wɛna tɔ. Na Nasalɛtɩ Yesu Kilisiti toŋ taa kʋlɩ na ń tɔ.


Y tiyaˈ chukaˈ rutzil quiwech ri quiniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chique, ri niquimol quiˈ pa cachoch ri kachˈalal Priscila y Aquila. Y queriˈ chukaˈ tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Epeneto, ri sibilaj nwajoˈ. Ya riyaˈ ri nabey ri xniman riche (rixin) ri Cristo pa ruwachˈulef Acaya. 	 Ɩ́ sɛɛ-m tɔtɔɣɔ mpa pa kotiɣi Yesu sɛɛʋ kɛ pa təyaɣa taa tɔ. Ɩ́ sɛɛ-m ma yʋlʋ kʋpaŋ Ɩpayinɛtɩ wei ɩ mʋ Kilisiti tɔm kɛ kancaalaɣa təcəcɩ kɛ́ Asii tɛtʋ təna taa tɔ.


Y xabachique ixok ri niquitzˈet, can niquirayij chi yecˈojeˈ ta riqˈui. Ma nicˈo ta quicˈuˈx chubanic ri mac. Niquiben cˈa chukaˈ chique ri cˈa ma jane cukul ta jabel quicˈuˈx riqˈui ri Dios chi yemacun. Can cˈo quinaˈoj chiquibanic chi niquiben ronojel ruwech kˈoloj, riche (rixin) chi niquimol qˈuiy puek. Riyeˈ can ye riche (rixin) chic chi xtika ri rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Alaa yem yem nyə́ma kɛ pa pɛɛkəɣɩ tam. Paa nyəɣəsəɣɩ ɩsaɣatʋ lapʋ, na pá tʋsəɣɩ acamaa acamaa. Pa pɔɣɔlaɣa nyənʋɣʋ fɛɩ yɔɣɔtʋɣʋ. Ɩsɔ təŋsa-wɛɣɛ mpusi kɛ́.


Yacˈa tek ri Jesús ntoc apo ri pa tinamit Jerusalem, xepe cˈa ri winek xquimol apo quiˈ chanin chutzˈetic ri Jesús. Y ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? yechaˈ. 	 Yesu kɔma na ɩ́ sʋʋ Yosalɛm taa, ɩlɛna ɩcatɛ la yuŋ təkɛmm, na yəlaa pɔɔsəɣɩ sɩ: Aweɣe ye?


Riyoj can nikajoˈ wi chi yojapon iwuqˈui, ruma xa can iwuma riyix tek niquicot ri kánima, ruma riyix can iniman ri Jesucristo riqˈui ronojel iwánima. Y rumariˈ riqˈui quicoten koyoben ri kˈij tek xtipe ri Kajaf Jesucristo. Ruma chupan ri kˈij riˈ xtiquicot ránima ri Jesucristo kiqˈui riyoj iwuma riyix, chi cˈo xcˈatzin wi ri xkatzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe. 	 Mə tike təkoŋ kɛ́ tə tɛɛləɣɩ na tə́ hʋləsəɣəna laŋa, na mɛɣɛ tɩɩ mʋɣʋləna Tacaa Yesu kɔntɛ wule kɛ ɩ ɩsɛntaa sɩ tə yoowa yoou na tə́ lá akanaa.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ, cˈo cˈa jun tzekelbey riche (rixin) ri Jesús ri xapon, jun beyon aj pa tinamit Arimatea, ri José rubiˈ. 	 Waatʋ wei taanaɣa taanaa tɔ, Alimatee apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Yosɛɛfʋ tɔ ɩ kɔma. Ɩ maɣamaɣa ɩ ka təŋaɣa Yesu kɛ́.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, y ri aj tzˈibaˈ, can yacˈariˈ tek riyeˈ can ta cˈo xcajoˈ chi xquichop ta el ri Jesús, ruma xquinabej chi ri achiˈaˈ kajoy tak ulef ri xerunataj chupan ri cˈambel tzij, xa chiquij riyeˈ xchˈo wi. Pero ma xquichop ta el, ruma niquixibij quiˈ chiquiwech ri winek ri yecˈo riqˈui. Y xebe. 	 Tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa tɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa caakaɣa Yesu kɛ́ kpaʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nyəmá teu sɩ mpɛɣɛ ɩ kpəpənaa na ɩ́ sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. Ama pa nyámna samaa.


Can ruma cˈa Riyaˈ tek xtibekˈalajin pe ri etzelal ri cˈo pa tak cánima ri winek. Y ri Simeón xubij chukaˈ chare ri María: Ruma ri pokon ri xtiban chare ri Jesús, xtipe kˈaxon awuqˈui riyit. Xtanaˈ cˈa chi can achiˈel jun espada ri xtusoc ri awánima, xchaˈ ri Simeón. 	 Pɩɩ kuli pa paɣalɛ taa tɔmnaa tɔɔ təkeelee. Laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká tʋlɩ toto nyaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ ɩsɩɩ laɣatɛ kɛ pa sɔpa-ŋ.


Tek cˈo jun ruma nipe iwoyowal, man cˈa quixtzak ta pa mac. Y ma tiyaˈ ta kˈij chi cˈa cˈo na ri iwoyowal tek nika ka ri kˈij. Rajawaxic chi can chanin nichojmirisaj ri oyowal riˈ. 	 Na ye pááná kpa-mɛ ɩ́ taa yele na á pona-mɛɣɛ wakəlʋɣʋ taa. Na pááná ɩ́ taa leeli na á wɛ mə taa.


Yacˈa wi ri runakˈ tak awech ma ye utz ta, riyit yitcˈo pa jun kˈekuˈm. Rumariˈ wi xa nichuptej ri sakil ri ruyaˈon ri Dios pan awánima, can pa jun nimalaj kˈekuˈm yacˈojeˈ wi. 	 Ama ye nyá ɩsɛ ɩ́ yʋlʋmaa, nyá tɔnʋɣʋ pilimile təna wɛ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ kɛ́. Ye ɩsəna n naakɩ mpʋ tɔ pə pəsa səkpɛtʋɣʋ ɩlɛ, pʋwɛ, nyá səkpɛtʋɣʋ tɔm fɛɩ yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔɣɔlɛ.


Y re wacami can nchojmirisan chic wiˈ riche (rixin) chi yinapon chic jun bey iwuqˈui. Yacˈareˈ ri rox mul ri xquibe iwuqˈui y tek xquinapon, man cˈa tichˈob ta chi cˈo cosas nwajoˈ chi niyaˈ pe chuwe. Ma que ta riˈ. Riyin ma ya ta cˈa ri cˈo iwuqˈui ri nwajoˈ, riyin can yix cˈa riyix ri yixinwajoˈ. Y ma nwajoˈ ta nyaˈ jun ejkaˈn chiwij, ruma re waweˈ chuwech re ruwachˈulef ma ye ta ri ye alcˈualaxel ri yemolo beyomel riche (rixin) chi niquiyaˈ chare ri tataˈaj, xa ye ri tataˈaj ri yeyaˈo chique ri calcˈual. 	 Ma nyɔɔsəɣɩ ma tɩ sɩ ma kɔŋ mə tɛɣɛ tɔm tooso nyəm, ɩlɛ maa caa sɩ ɩ́ tɔkɩ-m se. Mə maɣamaɣa kɛ ma caa pə taɣa mə liɣitee. Pə taɣa piya caləsəɣəna liɣitee sɩ sɩ tɔɔ sɩ caanaa. Ama caanaa caləsəɣəna liɣitee sɩ pa tɔɔna pa piya.


Y yacˈareˈ ri rox mul chi ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ri ye rudiscípulos tek cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Ɩ fem waalɩ, tɔm tooso nyəm ntɔ ɩ lɩɩkʋɣʋ ɩ ɩfalaa tɔɔ tɔ.


Pero xa ronojel junaˈ yequitzuj (yequisuj), y riqˈui riˈ, noka cˈa chiquicˈuˈx chi cˈa cˈo na ri quimac. 	 Mpi tɔɣɔlɛ sɩ pa lakʋɣʋ kɔtasɩ nsəɣɩ paa pənaɣa ŋka tɔ pə tɔɔsəɣɩ yəlaa kɛ pa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́.


Xquicˈom cˈa pe ri ti alaj bur rachibilan ri ruteˈ, cˈacˈariˈ ri discípulos xquiyaˈ ri quitziak chiquij ri bur riche (rixin) chi ri Jesús xchˈoqueˈ el chrij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna kpaŋaɣa toto ɩnɩ na ɩ pile, na pá kpaɣa pa wontu na pá pɔ sɩ tɔɔ, na Yesu kpa na ɩ́ caɣa pə tɔɔ.


Y nikacˈutuj cˈa chukaˈ chawe chi riqˈui ri awuchukˈaˈ xquecˈachoj ta ri yawaˈiˈ, y chi yeban ta milagros xaxu (xaxe wi) riqˈui ninatex rubiˈ ri Jesús ri lokˈolaj Acˈajol. Y ronojel reˈ xticˈatzin ta cˈa riche (rixin) jun retal chi can kitzij ri nikatzijoj chique ri winek, xechaˈ. 	 Tʋ nyá niŋ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya, na ń yele na yəlaa naakɩ nyá kɔkɔlɔ nyəm na nyá piti təma kɛ nyá təmlɛ tʋ naŋŋtʋ Yesu toŋ taa.


Y yacˈa tek ximon chic ri Pablo riche (rixin) chi nichˈay, ri Pablo xubij chare ri capitán: Riyin yin jun achi romano. ¿La rucˈamon cami chi yinichˈey, tek xa ma jane tikˈat tzij pa nuwiˈ? xchaˈ. 	 Ama waatʋ wei pa tɛma-ɩ hɔkʋɣʋ sɩ pa makɩ tɔ, Pɔɔlɩ pɔɔsa yoolaa sɔsɔ wei ɩ səŋa ɩ kiŋ tɔ sɩ: Ɩ́ wɛna mpaa sɩ ɩ́ ma Lom tʋ kɛ yem na ɩ́ ta nata ɩ tasəkəlɛ?


Y riyoj can ketaman y kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios, chi can cˈo wi ri rajowabel pa kawiˈ. Ruma ri Dios can ajowabel wi. Y xabachique winek ri cˈo ajowabel pa ránima, xa can jun chic rubanon riqˈui ri Dios y ri Dios can cˈo wi chukaˈ pa ránima. 	 Sɔɔlʋɣʋ mpi Ɩsɔ sɔɔla-tʋ tɔ tə nyəma-wɩ, na tə tɛma-wɩ na tá taa. Ɩsɔ kɛ́ sɔɔlʋɣʋ tʋ kɛ́, ɩlɛ ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ lɛlʋ, pʋntʋ nyəmá Ɩsɔ na Ɩsɔ wɛ ɩ waalɩ.


Y ojer ojer ca riˈ, tek ri Moisés xcˈojeˈ ri pa jun desierto, riyaˈ xutic cˈa jun cheˈ y xuyaˈ anej ruwachbel jun cumatz chutzaˈn. Y achiˈel cˈa xban chare ri ruwachbel ri cumatz riˈ, can queriˈ chukaˈ nicˈatzin chi niban chare ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol. 	 Ɩsɩɩ Moisi ka tʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ tʋm kɛ tesika nyʋɣʋ taa na ɩ́ siki wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ sɩ paa kpaasɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má.


Ri xtiquitij cˈa ri nuchˈacul y xtiquikum chukaˈ ri nuquiqˈuel, cˈo cˈa ri quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y riyin xquencˈasoj el chiquicojol ri caminakiˈ ri pa ruqˈuisbel kˈij. 	 Ye wei ɩ tɔkɩ ma tɔnʋɣʋ nantʋ na ɩ́ nyɔɔkɩ ma caləm, pʋntʋ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu kɛ́, na maa feesi-ɩ sətaa taa kɛ́ kantəkaɣa kʋyakʋ wule.


Can quecˈariˈ chukaˈ xtuben ri Nataˈ Dios ri cˈo chilaˈ chicaj iwuqˈui riyix, wi xa ma riqˈui ta ronojel iwánima nicuy quimac ri iwachˈalal tek cˈo pokon niquiben chiwe, xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká la-mɛ. Ye ɩɩ hʋləɣɩ mə tɔɣɔntəlɛnaa kɛ suulu na lotu kʋlʋmtʋ.


Y ri tinamit cˈa riˈ, can nitzˈitzˈan ruma ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios; can achiˈel tek nitzˈitzˈan ri jaspe, jun abej ri sibilaj jabel. Ri tinamit can achiˈel vidrio nitzuˈun. 	 Na tə́ na Ɩsɔ teeli tənyənənyənɩ. Tə teekaɣa kɔkɔ kɛ́ na pə́ nəɣəsəna liɣitee pəlɛ kʋcɔlɔcɔllɛ nte tə naa ɩsɩɩ tiŋ tɔ.


Chukaˈ chupan ri tiempo riˈ xka cˈa pe sakboch ri chilaˈ chicaj. Y jojun cˈa sakboch achiˈel jojun quintal calal. Y ruma cˈa ri jun nimalaj sakboch riˈ, ri winek sibilaj cˈa niquiyokˈ ri Dios; ruma ri rucˈayewal ri xuyaˈ ri Dios pa quiwiˈ ri winek riˈ, can jun nimalaj rucˈayewal. 	 Tɛʋ tɔmpɩɩŋ hotaɣana ɩsɔtaa kɛ́ na ɩ́ nyəkəɣɩ yəlaa. Tɔmpəlɛ kʋlʋmtəlɛ yuŋ ka wɛ ɩsɩɩ kiloonaa nɩɩlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa tʋʋ Ɩsɔ kɛ́ naasʋɣʋ mpi tɔmpɛɛ anɩ a naasaɣa-wɛ tɔ pə tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, naasʋɣʋ mpɩ pəlɛ pɩɩ kəla kpakpaa kɛ́.


Tek ri Jesús ye rubin chic cˈa ka ri chˈabel riˈ, xchuban cˈa ri pan ulef. Y riqˈui ri ruchub (rucˈaxej) ri xka pan ulef, xuben jubaˈ ti chˈabek. Cˈacˈariˈ ri chˈabek riˈ xuquil el chrij runakˈ ruwech ri moy. 	 Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ntaɣama kɛ atɛ, na ɩ́ lá tɛɛliya, na ɩ́ taa yʋlʋm ɩnɩ ɩ ɩsɛ.


Y ri Jesús xbe chic cˈa apo chubanic orar pa rucamul y nubij cˈa: Nataˈ Dios, wi can cˈo cˈa chi nkˈaxaj na ri tijoj pokonal, riyin can nwajoˈ cˈa nben ri araybel riyit. Quecˈariˈ ri xubij pa ruˈoración. 	 Ɩ tasa tuusuɣu, ɩlɛna ɩ́ tasa Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ sɩ: Ma Caa, ye pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ wahala sɔsɔ ɩnɛ ɩ́ hatələna-m, nyá luɣu nyəntʋ ɩ́ la.


Ri Pedro y ri ángel choj cˈa xekˈax el chiquicojol caˈiˈ moc chajinel. Y tek xeˈapon chuwech ri puerta ri banon riqˈui chˈichˈ, ri puerta riˈ can ruyon xjakatej chiquiwech. Y riyeˈ xeˈel cˈa el pa bey riche (rixin) ri tinamit, y xebe. Tek ye biyinek chic cˈa jubaˈ, yacˈariˈ tek ri ángel xbe el y xuyaˈ ca ruyon ri Pedro pa bey. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɛɛ tətaŋlɛ kancaalaɣa nyəntɛ na naalɛ nyəntɛ. Ɩlɛna pá tala təyaɣa təna nɔnɔɣɔ ŋka ka kʋtəkəŋ kɛ nyəɣətʋ na ká wɛnna ɩcatɛ tɔɔ tɔ. Ɩlɛna kɛlɛ ká tʋlɩ ka təɣɩ yem na pá lɩɩ. Pa lɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tʋ hapəlɛ. Tənaɣa ɩsɔtaa tillu yela Piyɛɛ kɛ kpakpaa.


Can qˈuiy yan cˈa ri nucˈul chupan re tiempo re kachapon. Y chupan apo ri jun chic tiempo chkawech apo, can xtiyatej cˈa chukaˈ rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 pɩɩ ha pʋntʋ na pə kəlɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpaɣaʋ nɔɔnɔɔ tɔ. Pəyele ɩ səm waalɩ ɩ ká wɛɛna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Y riqˈui riˈ nikatzˈet chi ma quinojel ta ri ye riy rumam ca ri Abraham ye ralcˈual ri Dios. Xaxu (xaxe wi) ri ye chaˈon ruma ri Dios ri yecˈulu ri utzil ri rutzujun (rusujun). Xaxu (xaxe) wi cˈa riyeˈ ri nibix chique ruma ri Dios chi ye ralcˈual chic Riyaˈ. 	 Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ, pə taɣa mpa pa mɔlaa na pá lʋlɩ təfolo kɛ yem tɔ mpɛ pa kɛna Ɩsɔ piya. Ama mpa Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ka ha-ɩ na pá lʋlɩ-wɛ tɔ mpɛɣɛ pa nyənəɣɩ ɩ kʋlʋlaa təsiɣisiɣi.


Pero nabey nicˈatzin cˈa chi nkˈaxaj na tijoj pokonal, y can nikˈaxo ri wánima ruma ri woyoben apo, y sibilaj nrayij chi kˈaxnek ta chic ca ri jun cˈayewalej bautismo riˈ. 	 Pə wɛɛ sɩ pá sɔ-m Ɩsɔ lʋm napəlɩ, ɩlɛ ye pa ta sɔ-m lʋm mpɩ ma nəɣəsɛɛ kaa tɛ.


Ronojel ri yekaben ri ma ye choj ta, ye mac. Pero cˈo mac ri ma nucˈuan ta pa camic. 	 Pə təna mpi pə ta siɣisi tɔ pə kɛ́ ɩsaɣatʋ kɛ́. Ama ɩsaɣatʋ lɛntənaa wɛɛ na tɩɩ kɔŋna səm.


Ye cajiˈ mil achiˈaˈ cˈa ri xewaˈ, yecˈa ri ixokiˈ y ri acˈalaˈ ma xeˈajlex ta. 	 Pəyele mpa pa tɔɣaa tɔ pa wɛ yəlaa iyisi liɣiti (4000) kɛ́, alaa na piya pa paasi.


Y xa utz ta chic, chi yix ta riyix ri yixtijon quiche (quixin) ri nicˈaj chic riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Ruma qˈuiy yan chic tiempo yixcˈo pa ruchˈabel, pero riyix xa cˈa nicˈatzin na itijoxic chupan ri nabey tak tijonic chare ri ruchˈabel ri Dios. Ruma ri ibanon wacami xa cˈa yix achiˈel na jun acˈal ri xa cˈariˈ nalex, ri xa cˈa xu (xe wi) tzˈumaj nrajoˈ y cˈa ma jane nutij ta wey. 	 Hatuu tɔ pə nəɣəsəna ɩsɩɩ ɩsəntɔ mə sɛɣɛsəɣəna lɛlaa, ɩlɛna mɩɩ məlɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ mpa paa hʋ́lɩ́ Ɩsɔ Tɔm ɩsɩɩ kpɛləməlaa tɔ. Pə tala mə mʋtʋ tɔɣɔʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ nyɔɔkɩ kafa kɛ tam.


Ri Jesús xjel cˈa apo quiqˈui, y xubij cˈa chique: Ronojel cˈa kˈatbel tzij jachon pa nukˈaˈ riyin, can queriˈ ri chilaˈ chicaj y queriˈ chukaˈ waweˈ chuwech re ruwachˈulef. 	 Tənaɣa Yesu kpətəna-wɛ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ma niŋ taa kɛ́ pa tʋ ɩsɔtaa na atɛ.


Ya ri Dios ri banayon chake chi cukul kacˈuˈx riqˈui ri Cristo, y ya chukaˈ Riyaˈ ri xojchaˈo riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj. Queriˈ ri rubanon iwuqˈui riyix y queriˈ chukaˈ ri rubanon kiqˈui riyoj. 	 Ɩsɔ maɣamaɣa yekina na tá na-mɛ tə́ nyɔɔkɩ toŋ kɛ Kilisiti mpaaʋ taa, na ɩnɩ ɩ faɣana-tʋ na tá mpaa.


Kas kitzij wi chi tek yojcˈo pa jun tijoj pokonal, ma nuyaˈ ta quicoten chake, xa yoj‑okˈ ruma. Pero can cˈo utz ri nucˈut ca chkawech, ruma nuben más choj chake y nuyaˈ ri uxlanibel cˈuˈx chake riyoj ri can nikacochˈ ri tijoj pokonal riˈ. 	 Waatʋ wei pa hɔŋ tá ŋkpaŋŋ tɔ pə caɣa-tʋɣʋ ɩsɩɩ pa tʋɣɩ-tʋɣʋ wahala, pə fɛɩ laŋhʋlʋmlɛ se. Ama pə kɔŋ na pə leeli ɩlɛna mpa pa ŋkpaŋŋ pa hɔma mpʋ na pə sɛɣɛsɩ-wɛ tɔ, pá na kʋpantʋ kɛ pə taa. Pʋntʋnaa tɔntɛ teeki na pə́ kɔna-wɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ.


Y ri Jesús nitzijon benak quiqˈui, xubij cˈa chique: Nacanek. Ri iwánima riyix cˈayef (cuesta) jubaˈ chi nunimaj ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ kɛ́ laɣatʋ fɛɩnaa kɛ́. Pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ mʋɣɩ lɔŋ kɛ nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka kpaalaa tɔ ye?


Queriˈ nbij chiwe ruma kas kitzij chi xabachique ri nibin chare re juyuˈ reˈ chi tel el waweˈ y tikˈax pa mar, can queriˈ wi nibanatej wi can kitzij nucukubaˈ rucˈuˈx y ma nuben ta caˈiˈ rucˈuˈx. 	 ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ pulaɣa kanɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká hoti teŋku taa. Ye ɩ́ tɛma mə taa təkpataa sɩ pɩɩ la na sika fɛɩ, pə lakɩ kɛ́.


Y queriˈ chukaˈ ri yebano alekˈ, ri chak benak cánima chrij ronojel cosas, ri yekˈaber, ri yeyokˈon, y ri can yequichop winek riche (rixin) chi niquimej ca cosas chique, ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 na ŋmɩɩlaa, na nyɩɩllaa, na sʋlʋnyɔɔlaa, na tʋʋlaa, na ŋmɩɩlaa kpitikpitinaa, pa tənaɣa mpʋ pa taa nɔɣɔlʋ kaa keesi Ɩsɔ Kawulaɣa.


Ruma tek cˈa qˈues na ri winek ri banayon ri wuj, majun rejkalen ri wuj, pero tek caminek chic el, cˈacˈariˈ cˈo rejkalen ri wuj riˈ. 	 Ye ɩ wɛna ɩ ɩsɛ, takəlaɣa ɩsɩɩ mpʋ kaa la təmlɛ. Ama ye ɩ kɔma na ɩ́ sɩ kɛ paa lana-kɛɣɛ təmlɛ.


Rumariˈ, wi xa ya ri itzel tak karaybel ri xquekabanalaˈ, xa jun cˈaslen riche (rixin) camic ri xtikacˈul. Yacˈa wi nikacˈuaj ri cˈaslen ri nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu, xtikacˈul cˈa ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ye yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləm kɛ ɩ təŋaa na ɩ́ tuu, yʋlʋwɛɛtʋ ntɩ tɩɩ yelina na ɩ́ kɔɔ ɩ́ kʋ səm. Ama ye mpi Ɩsɔ Feesuɣu caakɩ tɔɣɔ ɩ təŋaa na ɩ́ tuu, kʋlɛ kɩɩ yelina na ɩ́ kɔɔ ɩ́ kʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij tek xcom ri Jesús, ri winek niquibanalaˈ chic cˈa ruchojmil ronojel ri xticˈatzin chique chupan ri uxlanibel kˈij riˈ. 	 Pə pamna kʋyakʋ ŋkʋɣʋ pa lakɩ acima sɔɔlʋ. Mpi tɔ pə feŋ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kɔma na pə kɛɛsɩ taanaɣa,


Riyix xa yix nacanek y yix moyiˈ. Ruma, ¿achique cˈa ri más nim rukˈij? ¿La ya cami ri kˈanapuek ri cˈo pa rachoch ri Dios o xa can ya ri rachoch ri Dios ri nibano lokˈolaj chare ri kˈanapuek ri cˈo chiriˈ? 	 Ama mə kʋmɛlɛntʋ na mə yʋlʋmlɛ tɔɔwa yoo. Pepe kəlaa? Wʋla yaa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ nte tə lapa wʋla ɩnəɣɩ katɛ pʋlʋ tɔ?


Can nchilabej cˈa chiwe chi tiwajoˈ cˈa iwiˈ chiˈiwonojel. 	 Ɩlɛ nti ma tɩɩ tʋ-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma.


Y ruma ya ri Jesús xcom kuma riyoj, ma yekatzuj (yekasuj) ta chic cˈa chicop chuwech ri Dios. Ri nikaben wacami ya ri nikayaˈ rukˈij. Can ma kojtaneˈ ta chi nikayaˈ rukˈij, tikabixaj ri rubiˈ y tikakˈalajsaj riqˈui ri kachiˈ chi ya Riyaˈ ri kaniman. 	 Tə saŋ Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ lá teitei ɩsɩɩ tə lapa-ɩ kɔtaɣa na Yesu toŋ taa. Pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ hətɛ ɩ́ yaakɩ tá nɔɔsɩ taa kɛ́ tam.


Queriˈ nbij chiwe, ruma ri Cristo xpe riche (rixin) chi xojrutoˈ ri yoj israelitas ri banon ri circuncisión chake, riche (rixin) chi xucˈut chkawech chi ri Dios can nuben wi ri nubij. Can ya cˈa ri Cristo ri xcˈamo pe ri utzil ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios chique ri ojer tak katiˈt kamamaˈ chi nuyaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ Kilisiti pəsa Yuta nyə́ma təmlɛ tʋ kɛ́, sɩ ɩ lakɩ mpi mpi Ɩsɔ ka tɔma pa caanaa caanaa sɩ ɩ ká la-wɛ tɔ. Ɩlɛna pə́ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ ɩɩ saaləɣɩ.


Y tek ri Jesús xapon pa rachoch ri Pedro, xutzˈet cˈa chi ri rujiteˈ ri Pedro kajnek pa chˈat ruma cˈo jun nimalaj cˈaten chrij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Piyɛɛ təyaɣa, na ɩ́ maɣana watʋ wɛna Piyɛɛ yɔsɔ na ɩ́ həntaa.


Yacˈariˈ tek ri israelitas xquibilaˈ cˈa: Titzuˈ la Jesús, nrokˈej ri Lázaro. Nikˈalajin chi can sibilaj xrajoˈ, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma tɔma sɩ: Ɩ́ nyənɩ ɩsəna ɩ ka sɔɔla-ɩ tɔ.


Y ri Pilato can yacˈariˈ xbechˈo chic pe jun bey y xucˈutuj cˈa chique: ¿Y achique cˈa ri niwajoˈ chi nben chare re achi ri nibij chi i‑Rey riyix israelitas? xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ taɣana samaa kɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Tɔʋ, ɩsənaɣa ɩ́ caa má lana mə Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnɩ?


Yacˈariˈ tek ri Caifás ri nimalaj sacerdote xuretz (xutzer) ka ri rutziak chrij ruma itzel xracˈaxaj y xubij cˈa: Ma rajawaxic ta cˈa chi noka chic jun ri norubij chake chi re achi reˈ can aj mac wi. Riyix, xa cˈariˈ niwacˈaxaj ka chiˈiwonojel ri xubij chi ya Riyaˈ ri Cristo. Can itzel cˈa xuben chuwech ri Dios. 	 Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ cəla ɩ wontu na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ kpa Ɩsɔ tɔɔ. Tə tasəɣɩ aseeta nyə́ma kɛ pɛɛkʋɣʋ sɩ tə lepe? Mə maɣamaɣa ɩ́ ná ɩsəna ɩ kpa Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔlɛ.


Ma tibilaˈ ta cˈa chˈabel ri sibilaj qˈuixbel. Ma tibilaˈ ta nacanek tak tzij. Ma tibilaˈ ta tzij ri majun rejkalen. Ma tiben ta queriˈ ruma ma rucˈamon ta. Ri rucˈamon chi niben riyix ya ri tiyaˈ matioxinic chare ri Dios. 	 Na pə ta mʋna tɔtɔ sɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ fɛɛlɛ fɛɩ tɔm, yaa tɔm kpaɩ nyəntʋ, yaa kɛɛsəlaɣa tɔm natəlɩ. Ama ɩ́ paasəna Ɩsɔ kɛ́ sɛɛʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ.


Y pa rucaˈn kˈij, tek ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiˈ rudiscípulos xka pe pa ruwiˈ ri juyuˈ, can ye sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek ri xecˈulu apo riche (rixin). 	 Pə kɔma pə fe na pá tiikina pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna samaa anaam nɔɣɔlʋ ɩ́ katɩ Yesu.


Xepe ri itzel tak espíritu ri yecˈo quiqˈui ri ye caˈiˈ winek riˈ, xquicˈutuj utzil chare ri Jesús, y xquibij cˈa chare: Wi yojawelesaj el waweˈ quiqˈui re winek reˈ, tayaˈ kˈij chake chi yoj‑oc quiqˈui la ak yecˈo chilaˈ, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa wiina Yesu sɩ: Ye n ká tɔɣɔnɩ-tʋ, yele na tə́ sʋʋ afanaa kaləkʋ kʋnɛ kʋ taa.


Y wi riyix can nicuy cˈa rumac jun winek, can xticuyutej wi cˈa rumac chukaˈ chuwech ri Dios. Yacˈa ri xa ma xticuy ta rumac, ri Dios can ma xtucuy ta chukaˈ rumac ri winek riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpa mpa paa la ɩsaɣatʋ na ɩ́ hʋlɩ-wɛɣɛ suulu tɔ, paa na suulu. Ama mpa mpa ɩ́ kaa hʋlɩ suulu tɔ pɛlɛ pa kaa na suulu.


Yacˈa tek xchˈo ri ángel quiqˈui ri caˈiˈ ixokiˈ, xubij cˈa chique: Riyix man cˈa tixibij ta iwiˈ. Ruma riyin can wetaman chi riyix nicanoj ri ruchˈacul ri Jesús ri xcamisex chuwech cruz. 	 Tənaɣa ɩsɔtaa tillu tɔma alaa sɩ: Mɩɩ taa nyá, ma nyəmá sɩ Yesu wei pa kama səm tesika tɔɔ tɔɣɔ ɩ́ kɔma pɛɛkʋɣʋ.


Y xtibanatej cˈa chicojol riyix achiˈel nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, tek nubij: Ri qˈuiy xumol, chak ya xuben apo chuwech, y ri xa jubaˈ oc xumol, can chak ya xuben apo chuwech. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Wei ɩ ka tɔɔsa sɔsɔm tɔ pə ta kələna-ɩ. Na wei ɩ ka tɔɔsa pəcɔ tɔ pə ta laŋna-ɩ.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, ri aj tzˈibaˈ y chukaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa xtikabij chare wacami? xechaˈ ka. Ruma wi nikabij chi ri Juan ya ri Dios ri takayon pe, ri Jesús xa xtubij cˈa chake chi achique cˈa ruma tek ma xinimaj ta ri xubij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ, ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ: Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tá mʋ ɩ tɔm?


Rumacˈariˈ riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, can tichajij cˈa ri icˈaslen ruma iwetaman chic ronojel reˈ. Can tichajij cˈa ri icˈaslen riche (rixin) chi ma yixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri winek ri ye ucˈuayon jun itzel cˈaslen. Riche (rixin) chi queriˈ riyix ri cof yixcˈo riqˈui ri Dios, man ta yixtzak cuma riyeˈ. 	 Ma taapalaa, pənɛntɛ mə ɩsɛ kulaa. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ taa yele na yəlaa asaɣaa kʋpuɣusutu tolisi-mɛ, na pə́ kɔɔ na timpi ɩ́ səŋaa təca tɔ pə́ laɣasɩ-mɛɣɛ lonte.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios. Y ruma cˈa ri quereˈ ye banatajnek, rumacˈariˈ riyix xa xtelesex ri rajawaren ri Dios pan ikˈaˈ y xtiyaˈox (xtyaˈ) chic chique nicˈaj chic winek ri can xtiwachin wi pa quicˈaslen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛ sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ paa lɛɛkɩ-mɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa na pá cɛla-kɛɣɛ yəlaa mpa pa mʋna ka təmlɛ tɔ.


Yacˈa ri pa rutiquiribel pe xa ma que ta riˈ. Ri pa rutiquiribel, tek ri Dios xuben re ruwachˈulef, can pa cˈulaj cˈa xeruben ri winek. Can ma ruyon ta ri achi y ma ruyon ta chukaˈ ri ixok. 	 Ama hatoo antulinya ŋmaʋ kancaalaɣa taa Ɩsɔ ŋma apalʋ na alʋ kɛ́.


Y ri Jesús xuchop rukˈaˈ ri ti caminek, y xubij cˈa: Nóya, cayacatej. 	 Ama Yesu tɔka pəyaɣa niŋ taa na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Pəyaɣa nyá, kʋlɩ.


Tek xquil cˈa, xquibij chare: Quinojel ri winek yatquicanoj, xechaˈ. 	 Pa kɔma na pá na-ɩ, ɩlɛna pá heeli-ɩ sɩ: Yəlaa təna caakɩ-ŋ.


Y riyaˈ xbe cˈa riqˈui ri Pilato ri aj kˈatbel tzij y xberucˈutuj ri ruchˈacul ri Jesús chare, riche (rixin) chi numuk. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ polo Pilatɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ sətʋ.


Wi cˈo jun ri nibano alekˈ tek rubanon ca; y wacami kachˈalal chic, xa can tisamej y ma tuben ta chic alekˈ. Xa can querucusaj ri rukˈaˈ riche (rixin) chi nuben jun samaj utz riche (rixin) chi queriˈ nicowin chukaˈ yerutoˈ ri nicˈatzin quitoˈic. 	 Ye wei ɩ́ ka ŋmɩɩlaɣa pʋntʋ ɩ́ taa tasa ŋmɩɩlʋɣʋ. Ama ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na təmlɛ lapʋ na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa ɩ niŋ nyəm mpi pə tɔɔ ɩ wɩɩ teu tɔ, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ səna mpa pa fɛɩna pʋlʋ tɔ.


Wachˈalal, ruma ri Jesucristo ri Kajaf, y ruma chukaˈ chi ri Lokˈolaj Espíritu ruyaˈon pa tak kánima chi nikajoˈ kiˈ, rumariˈ ncˈutuj jun utzil chiwe chi riqˈui ronojel iwánima quinitoˈ riqˈui ri oración, 	 Ma taapalaa, ɩ́ tá ná nti ma wiikəna-mɛɣɛ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ na sɔɔlʋɣʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋɣɩ mə taa tɔ kʋ tɔɔ tɔɣɔlɛ, sɩ ɩ́ səna-m lʋpʋ kɛ mə sələməŋ taa.


Riyix nim rajel xuyaˈ ri Jesucristo riche (rixin) chi xixrulokˈbej. Rumariˈ wacami can yix riche (rixin) chic Riyaˈ y man chic tiyaˈ ta iwiˈ chuxeˈ tijonic ri xa quiche (quixin) ri winek. 	 Ɩsɔ yapa-mɛɣɛ haləna ɩ́ fɛlɩ, ɩlɛ ɩ́ taa pəsɩ mə təɣɩ yəlaa yomaa.


Yacˈa chupan re ruqˈuisbel tak kˈij chare re tiempo re yojcˈo wi, ri Dios can ya cˈa ri Rucˈajol ri xucusaj riche (rixin) chi xukˈalajsaj ri ruchˈabel chkawech. Y pa rukˈaˈ cˈa ri Rucˈajol xujech wi ronojel y can majun ri man ta xujech pa rukˈaˈ. Y pa rukˈaˈ chukaˈ ri Rucˈajol xuyaˈ wi riche (rixin) chi xuben re ruwachˈulef y ri caj. 	 Ama pə tala kaɣana kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ ɩ maɣamaɣa ɩ Pəyaɣa kiŋ kɛ ɩ wɛɛ na ɩ́ yɔɣɔtəna-tʋ. Na ɩ Pəyaɣa ŋkɛ ka niŋ kɛ ɩ lapəna ɩsɔtaa na atɛ, na ŋkɛɣɛ ɩ ləsaa sɩ ká tɩ pə təna təpaɩ.


Y chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ojer ca, nikˈalajin cˈa chi can nberilaˈ na kˈij tek ri Dios can xtuben wi cˈa chique ri winek ri ma ye israelitas ta chi majun quimac xquetzˈetetej ruma Riyaˈ, ruma can niquinimaj. Queriˈ nikˈalajin chupan ri lokˈolaj chˈabel ri xbix chare ri Abraham tek ri Dios xubij: Awuma cˈa riyit tek quinojel ri winek riche (rixin) ri ruwachˈulef can xtiquicˈul wi bendición, xchaˈ ri Dios chare ri Abraham. 	 Pə maɣamaɣa pə tɩɩ wɛ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ paa kɔɔ na pá tɛ pa taa na Ɩsɔ, ɩlɛna pá pəsɩ yʋlʋpama. Na pə tɔɔ ɩnəɣɩ hatuu lɔŋ Ɩsɔ heela Apəlaham kɛ tɔm kʋpantʋ tənɛ na tə́ wɛ ŋmaatʋ taa sɩ: Nyá tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká la atɛ yəlaa tənaɣa kʋpantʋ.


Ruma Riyaˈ astapeˈ can Dios wi, pero ma xuben ta chi can junan rukˈij riqˈui ri Dios. 	 Hatuu tɔ ɩ ka tɩɩ wɛna Ɩsɔ wɛɛtʋ kɛ́. Pə na pə mpʋ tɔ, pə ta tʋ-ɩ sɩ ɩ pɛɛkəɣɩ na ɩ́ lana toŋ na ɩ́ kpa Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ saala.


Pero riyin, can yacˈariˈ tek xtinbij chique ri yebin queriˈ: Riyin can ma wetaman ta cˈa iwech. Quixel el chinuwech riyix ri xa yix banoy tak etzelal, xquichaˈ chique. 	 Tənaɣa maa cɔ-wɛ təfoo sɩ: Ma ta nyɩ-mɛɣɛ paa pəcɔ. Ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɛ-m, ɩsaɣalataa mɛ.


Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús chique ri winek. 	 Ye wei ɩ kɛ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ.


Xa riqˈui cˈa chi queriˈ xuben ri Pablo, can xbe cˈa rutzijol. Y xeˈoka cˈa riqˈui ri Pablo ri nicˈaj chic yawaˈiˈ ri yecˈo chiriˈ pa Malta. Y ri Pablo xerucˈachojsaj el. 	 Pəlɛ pə waalɩ mpa pa kɛ́ kʋtɔntʋnaa kɛ tɛtʋ ntɩ tə taa tɔ pa kɔma na pə́ waa-wɛ.


Cˈa ta cˈa re jun ixok reˈ, ri can riy rumam ca ri Abraham. Y re ixok reˈ cˈo chic wakxaklajuj junaˈ kasan chi yabil ruma ri Satanás. ¿La ma rucˈamon ta cami chi nicˈachojsex chupan jun uxlanibel kˈij? 	 Yaa ɩ́ nyəmá sɩ Apəlaham lʋlʋɣʋ taa alʋ ɩnɛɣɛ pa kaa waasɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule? Pə́cɔ́ Satanɩ tɔka-ɩ na ɩ́ cɔɔsəɣɩ-ɩ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu ntɔ.


Riyaˈ xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Pero riˈ xinbij yan chiwe y xa ma xiwajoˈ ta xiniwacˈaxaj. ¿Achique cˈa ruma tek wacami riyix niwajoˈ chi riyin ncamuluj chic rubixic chiwe? ¿La niwajoˈ cˈa chi yixoc rudiscípulos Riyaˈ? xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu na ɩ́ tá mʋ. Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ caa ɩ́ tasa-təɣɩ nɩɩʋ? Yaa mə caa ɩ́ sɔɔsɩ ɩ ɩfalaa tɔɔ tɔtɔ?


Riyin can nbij cˈa chiwe chi chanin xquerutoˈ pe. Y tek ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ¿la cˈa yecˈo na cami winek ri quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios? xchaˈ ri Jesús. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ: Ɩsɔ ká taɣanɩ pa tɔm kɛ lɔŋ təlɛʋ. Ɩlɛ waatʋ wei Yʋlʋ Pəyaɣa ma maa kɔɔ tɔ, maa maɣana atɛ cənɛɣɛ yəlaa mpa pa tɛmna Ɩsɔ kɛ́ pa taa tɔɣɔlɛ yee?


Ruma riqˈui ri Cristo nikˈalajin wi ronojel kas achique rubanic ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ wɛɛtʋ tənaɣa Kilisiti kpaɣa ɩ tɔnʋɣʋ taa na pə́ maɣalɩ ɩ taa.


Y ri Pedro cˈa ntajin na cˈa chuchˈobic rij ri jun achiˈel achicˈ, can yacˈariˈ tek ri Lokˈolaj Espíritu xubij chare ri Pedro: Yecˈo ye oxiˈ achiˈaˈ ri yatquicanoj. 	 Piyɛɛ wɛɛ na ɩ́ tɔŋna mpi ɩ nawa mpʋ tɔ pə tɔm kɛ maɣasʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu heeli-ɩ sɩ: Apalaa napəlɩ pa pɛɛkəɣəna-ŋ ntɛ́, pa wɛ tooso.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chare ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin): Tek nawajoˈ cˈa chi cˈo yepe awuqˈui riche (rixin) chi noquibanaˈ jun waˈin, ma xaxu (xaxe) ta wi ri awachibil, ri ateˈ atataˈ, ri ye awachˈalal, y ri avecinos ri ye beyomaˈ ri yeˈasiqˈuij (yeˈawoyoj), ruma chi riyeˈ xa can yecowin chukaˈ yatquisiqˈuij (yatcoyoj) riyit pa jun waˈin pa cachoch, y riqˈui riˈ xa can xtiquiyaˈ yan el ri rajel ruqˈuexel chawe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela wei ɩ yaa-ɩ tɔɣɔʋ tɔ sɩ: Ye n lapa tɔɣɔnaɣa yaa acima, taa yaa nyá cewaa, yaa nyá tɛɛtʋnaa, yaa nyá lʋlʋɣʋ nyə́ma, yaa nyá toŋtʋnaa lɛlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa pəsəɣɩ tɔtɔ na pá yaa-ŋ tɔɣɔʋ, na pá lɛɛtɩ-ŋ nyá kʋcɔɔʋ kɛ kpakpaa.


Can xquinquicamisaj, yacˈa ri pa rox kˈij xquicˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. Y tek ri discípulos xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús, can sibilaj cˈa xebison. 	 na pɛlɛ pá kʋ-m. Ama wɛɛ tooso wule maa fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə wakəla ɩ ɩfalaa laŋa kɛ sɔsɔm.


Y sibilaj ye qˈuiy chic winek ri aj chiriˈ ri xeniman tek xquicˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús. 	 Pə kɔma na pá nɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ, ɩlɛna yəlaa samaa kɛ sɔsɔm tasa ɩ tɔm kɛ mʋɣʋ.


Nikamatioxij cˈa chawe riyit nimalaj achi, ri utzil ri abanon chake siempre y xabachique lugar. 	 Pə təna mpi tə tɔŋna hikuɣu kɛ paa timpi tɔ, pə tɔɔ tə sama-ŋ na tə́ lɛlɩ.


Y tek ri Jesús ntel cˈa pe ri pa rachoch ri Dios, jun chique ri rudiscípulos xubij cˈa chare: Tijonel, tatzuˈ re nimaˈk tak jay riche (rixin) re rachoch ri Dios, y re nimaˈk tak abej re ye ucusan chare, xchaˈ. 	 Yesu kɔma sɩ ɩ́ lɩɩkəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, nyənɩ ŋmatʋ tənɛ tə tɔɔʋ, na tə pɛɛ kʋpana teu yee?


Y riyin xinbij cˈa: Ajaf, ¿achique cˈa ri rucˈamon chi nben? xichaˈ. Y ri Ajaf xubij chuwe: Cayacatej cˈa el, y cabiyin pa Damasco, y chiriˈ xtibix wi chawe ri rucˈamon chi naben, xinucheˈex. 	 Tənaɣa ma pɔɔsaa sɩ: Tacaa, ɩsənaɣa maa la? Ɩlɛna Tacaa cɔ-m sɩ: Kʋlɩ na ń polo Tamasɩ, tənaɣa paa heeli-ŋ pə təna mpi Ɩsɔ tʋ-ŋ sɩ ń la tɔ.


Xa ta xcˈojeˈ ca chi queriˈ ri awulef y man ta xacˈayij, ¿la cˈo ta cami jun nibin chawe chi xa ma awuche (awixin) ta riyit? Y tek xacˈayij, ¿la cˈo ta cami jun ri nibin ta chawe chi ma awuche (awixin) ta riyit ri rajel ri awulef? ¿Achique cˈa ruma tek xpe ri jun itzel naˈoj awuqˈui? Riyit ma chiquiwech ta cˈa ri winek xatzˈuc wi tzij, riyit can chuwech cˈa ri Dios xatzˈuc wi tzij. 	 N taa pɛɛtəta-tɩ tɔ, nyá tɛtʋ kɛ́ mɛɛ. Na n tɩɩ tɛma-təɣɩ pɛɛtʋɣʋ tɔ, awe tɩ liɣitee, pə taɣa nyá? Ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na ń paasɩ na ń maɣasɩ nyá taa na ń la yaasi ɩsaɣaʋ ɩnɛ ɩ taka? Ɩsɔ kɛ ń puɣusaa pə taɣa yəlaa se.


Yacˈa tek xquitzˈet ri jul, xquitzˈet chi xa jakel chic. Ri nimalaj abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, xa elesan chic el. 	 Pa kʋsa pa ɩsɛ ɩlɛna pá na sɩ pa tɛma pɩɩʋ sɔsɔɔʋ ŋkʋɣʋ pilimuɣu na pá sɩɩ kpeeŋa. Kɩɩ tɔɔ teu kɛ́.


Y chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, ri kˈij riˈ cˈo cˈa apo jun achi ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi, riqˈui ruchukˈaˈ xurek ruchiˈ y xubij: 	 Pə pamna apalʋ nɔɣɔlʋ ka wɛ Yuta nyə́ma təkotile taa na ɩ́ hii ɩlɔɣɔʋ ɩsaɣaʋ nɔɣɔlʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ koo sɔsɔm sɩ:


Ruma ketaman chi ri Cristo xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, y wacami ma xticom ta chic, ruma ri camic majun bey chic xtichˈacon ta chrij. 	 Tə nyəmá teu sɩ ɩsɩɩ Kilisiti fem tɔ səm ɩɩ tasəɣɩ-ɩ nyaasʋɣʋ. Pəyele ɩ kaa tɩɩ səpʋ tɔtɔ.


Riyix mozos, can tinimaj quitzij ri ipatrón. Ma tiben ta chi xaxu (xaxe wi) tek yecˈo apo ri ipatrón iwuqˈui tek yixsamej jabel riche (rixin) chi niwajoˈ yixtzˈetetej chi can yix utzilaj tak mozos, ma que ta riˈ. Riyix nicˈatzin chi riqˈui ronojel iwánima tibanaˈ ri quisamaj, ruma ri Dios can yix rutzuliben wi pe chilaˈ chicaj. 	 Yomaa, mɩɩ nɩɩkəna mə caanaa mpa pa tɔka-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔɣɔ pə təna pə taa. Ɩ́ taa seeki-wɛɣɛ waatʋ wei pa wɛɛkɩ tɔ tike sɩ pə́ la-wɛɣɛ leleŋ. Ama ɩ́ nɩɩna-wɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ kɛ seu mpi ɩ́ seeki Tacaa tɔ pə tɔɔ.


Xa quixbiyin nabey quiqˈui ri israelitas ri ye sachnek ca. Ruma riyeˈ quibanon cˈa achiˈel niquiben ri carneˈl tek yesach ca. 	 Ama ɩ́ polo Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mpa pa lepa ɩsɩɩ heeŋ tɔ pa cɔlɔ.


Rumacˈariˈ yecˈo chique ri aj tzˈibaˈ y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ fariseos ri quitzuliben apo ri Jesús, kˈalaj riˈ wi nucˈachojsaj ri achi, riche (rixin) chi queriˈ niquitzujuj (niquisujuj) chi ri Jesús xsamej chupan ri jun uxlanibel kˈij riˈ. 	 Na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa caɣaa na pá keŋna-ɩ teu, sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna. Pa lakɩ mpʋɣʋlɛ sɩ pá hiki nti paa waanna-ɩ tɔ.


Riyeˈ xquitzijoj cˈa chuwe chi riyix xa ma junan ta iwech ibanon, ruma yecˈo chiwe riyix ri yebin chi ye riche (rixin) ri Pablo. Yecˈo yebin chi ye riche (rixin) ri Apolos. Yecˈo yebin chi ye riche (rixin) ri Pedro. Y yecˈo ri niquibij chi ye riche (rixin) ri Cristo. 	 Nti ma caa yɔɣɔtʋɣʋ tɔɣɔlɛ sɩ mə taa paa wei na ɩ nyəntʋ kɛ́ na tə mpaa. Lɛlʋ tɔŋ sɩ: Pɔɔlɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. Na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Apɔlɔɔsɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. Ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Piyɛɛ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ. Na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Kilisiti tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ.


Riyix wech aj Israel can sibilaj yixquicot tek nibix israelitas chiwe, ruma ri Dios chiwe riyix xuyaˈ wi ri ley. Y chukaˈ sibilaj ninimirisaj iwiˈ xa ruma nibij chi yix rutinamit ri Dios. 	 Ama nyá, n yaa nyá təɣɩ Yuta tʋ Yuta tʋ, na Moisi kʋsəsɩɩtʋ ntəɣəlɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ, na ń mʋɣʋləɣəna nyá Ɩsɔ.


Ruma tek re ixok reˈ xukˈej chuwij re jun akˈom jubul ruxlaˈ, riyaˈ xa can xuben yan apo nuchojmil riche (rixin) chi xquibemuk ca. 	 Ma pim tɔɔ kɛ́ ɩ pəla tulaalʋ kɛ ma tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ mpʋ.


Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. Ticochˈoˈ cˈa ronojel ri tijoj pokonal ri nuyaˈ ri Dios chiwe, ruma Riyaˈ nuben cˈa chiwe achiˈel nuben jun tataˈaj. Ruma, ¿la cˈo cami jun tataˈaj ri man ta nuyaˈ xcˈaˈy chique ri ralcˈual? 	 Ɩ́ tɔɣɔ mə kʋnyɔməŋ na suulu na ɩ́ nyənɩ-ɩ ɩsɩɩ cɛcɛ hɔŋʋɣʋ ɩ pəyaɣa ŋkpaŋʋɣʋ tɔ. Kʋnyɔməŋ wei ɩ́ tɔkʋɣʋ mpʋ tɔ ɩnɩ ɩ hʋləɣəna sɩ Ɩsɔ nyənəɣɩ-mɛɣɛ ɩ piya. Pəyaɣa ŋka ka ŋkpaŋʋɣʋ kɛ ka caa ɩɩ hɔŋ?


Tek ri Jesús rubin chic cˈa ka re chˈabel reˈ, xurek ruchiˈ y xubij: Lázaro, cayacatej y catel pe, xchaˈ. 	 Yesu yɔɣɔta mpʋ ɩlɛna ɩ́ holi sɔsɔm sɩ: Lasaa lɩɩ.


Y ruma cˈa ri mozo riˈ ma nicowin ta nutoj ri rucˈas ri rubanon, ri rey xubij cˈa chi ticˈayix ri mozo riˈ rachibilan ri rixjayil y ri ye calcˈual. Y chukaˈ can quecˈayix ri rucosas riche (rixin) chi ri rajel ntoc tojbel ri cˈas. 	 Ɩ ta nyɩ ɩsəna ɩ ká la na ɩ́ hiki liɣitee anɩ na ɩ́ fɛlɩ tɔ. Ɩlɛna wulaʋ tɔ sɩ: Ɩ́ kpa kəmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ alʋ na ɩ piya na ɩ wontu təna na ɩ́ pɛɛtɩ, na má hiki ma liɣitee.


Y chupan cˈa chukaˈ ri kˈij riˈ, yecˈo achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, y xquibij chare: Ri Herodes, ri aj kˈatbel tzij, nrajoˈ yarucamisaj. Catel cˈa el waweˈ chanin, xechaˈ chare. 	 Waatʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ Falisanaa napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ pɛɛkəɣɩ-ŋ kʋɣʋ. Pəlɛ pə tɔɔ lɩɩ cənɛ na ń laɣasɩ ɩcatɛ.


Riyix tek napon jun kachˈalal iwuqˈui, can riqˈui ajowabel ticˈuluˈ y queriˈ chukaˈ rucˈamon chi nuben riyaˈ iwuqˈui riyix, can tibanaˈ achiˈel xuben ri Cristo; ruma Riyaˈ can xojrucˈul, riche (rixin) chi ri Dios xtucˈul ta cˈa rukˈij rucˈojlen. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ kpɛntɩ teu na ɩ́ tɔkɩ təma ɩsɩɩ Kilisiti lapʋ-mɛ tɔ, na Ɩsɔ náá hiki teeli kɛ pə taa.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri cablajuj rudiscípulos: ¿Riyix chukaˈ niwajoˈ yixbe ca? xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa pa naanʋwa na naalɛ wei ɩ kaasaa tɔ sɩ: Na mɛ se, mɩɩ tɛɛ mə nyəŋkʋ?


Y rumariˈ ri discípulos ri ye rachibil ri Tomás xquibij chare: Riyoj xkatzˈet ri Ajaf Jesús. Y ri Tomás xubij chique: Wi ma xtintzˈet ta ri socotajic ri xerucˈuaj ri rukˈaˈ cuma ri láwux, y ma xtinjuˈ ta ri ruwiˈ nukˈaˈ pa tak socotajic ri cˈo pa rukˈaˈ y chukaˈ wi ma xtinjuˈ ta ri nukˈaˈ pa rupox (rucˈalcˈaˈx) chupan ri socotajic ri xuben ri lanza, ma xtinimaj ta chi ya Riyaˈ, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩfalaa lɛlaa heela Tomaa sɩ: Tə nawa Tacaa. Tənaɣa Tomaa tɔma sɩ: Ye ma ta na ɩ ntantakəŋ taa kɛ́ nyəma lona, na má tʋ ma mpəle kɛ lona anɩ a taa, na má takɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa, ma kaa mʋ-təɣɩ paa pəcɔ.


Y chiquicojol cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, yecˈo cˈa winek israelitas ri can chiriˈ pa tinamit yecˈo wi, y riyeˈ riche (rixin) chi niquitoˈ quiˈ chi majun nipe chiquij, rumariˈ xquiyaˈ runaˈoj jun achi ri can quiwinak wi, ri Alejandro rubiˈ y xquinim cˈa apo riche (rixin) chi tichˈo chiquiwech ri winek riche (rixin) chi niquitoˈ quiˈ. Y tek ri Alejandro cˈo chic chiquiwech ri winek, xuben cˈa retal riqˈui ri rukˈaˈ chi quetaneˈ ka. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa ɩnɩ ɩ taa napəlɩ pa lɩɩwa na pá kɛɛsɩ Alɛkəsantəlɩ kɛ ɩsəna pə wɛɛ tɔ, na Yuta nyə́ma tuliɣi-ɩ sɩ ɩ́ polo lɔlɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəka-wɛɣɛ niŋ sɩ pá su. Ɩ caakaɣa tɔm yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ sɛɛna pa tɔɔ.


Tek xracˈaxaj queriˈ ri Ananías, xubij: Ajaf, ye qˈuiy cˈa ri ye biyon chuwe chi ri jun achi riˈ qˈuiy pokon ri ye rubanalon chique ri lokˈolaj tak awalcˈual ri yecˈo pa Jerusalem. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ananiyasɩ tɔma sɩ: Tacaa, ma nɩɩ təŋlaa paɣalɛ kiŋ kɛ apalʋ ɩnɛ ɩ tɔm, na ɩ ɩsaɣatʋ nti tə təna ɩ lapa nyá yəlaa kɛ Yosalɛm tɔ pə tɔm tɔtɔ.


Y can majun cˈa jun ri xcowin ta xbin apo ri xucˈutuj ri Jesús chique. Can ya cˈa kˈij riˈ tek can majun chic ri xbano cowil chi cˈo ta ri xucˈutuj apo chare ri Jesús. 	 Pa taa nɔɣɔlʋ ta pəsɩ na ɩ́ cɔ. Pə kpaɣaʋ kʋyakʋ ŋkʋ tɔ nɔɣɔlʋ ɩɩ nyɩɩləɣɩ sɩ ɩ pɔɔsəɣɩ-ɩ tɔm.


Riyin ma ncanoj ta nukˈij nucˈojlen, yacˈa ri Nataˈ nrajoˈ chi quinojel winek niquiyaˈ ta nukˈij nucˈojlen. Y ya cˈa chukaˈ Riyaˈ ri xtikˈato tzij. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ má pɛɛkəɣəna ma maɣamaɣa ma teeli kɛ ma tɩ. Nɔɣɔlʋ tʋɣʋna-m teeli na ɩ́ haakɩ-m tampana.


Y ri aj kˈatbel tzij riˈ qˈuiy mul nusiqˈuij (nroyoj) ri Pablo riche (rixin) chi nichˈo riqˈui, ruma xroyobej chi ri Pablo cˈo ta puek xutzuj (xusuj) chare riche (rixin) chi nucol el. Pero majun puek ri xutzuj (xusuj) ta chare. 	 Na ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ntanyɩ Pɔɔlɩ ká ha-ɩ liɣitee yaa. Pə tɔɔ kɛ́ ye pə kɛɛsaa ɩlɛ ɩ yaa-ɩ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas xbequichˈojij chare ri Pilato: Man ta xatzˈibaj ri tzij ri nubij: Qui‑Rey ri israelitas; ruma xa ma que ta riˈ. Xa tatzˈibaj chi xa ya Riyaˈ ri xbin chi qui‑Rey ri israelitas, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma kɔtəlaa sɔsaa polaa na pá yɔɣɔtɩ Pilatɩ sɩ: Pə fɛɩ sɩ ń tʋ mpʋ sɩ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ. Ama n ká ŋmaa kɛ́ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ yɔɣɔtəna sɩ ɩnəɣəlɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ.


Wachˈalal, wi yixetzelex cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, man cˈa tisach ta icˈuˈx. 	 Apalaa mɛ, ye antulinya yəlaa taa kpaana-mɛ, təlɛ tə taa la-mɛɣɛ piti.


Kas kitzij na wi chi qˈuiy chic etzelal ntajin wacami. Y re etzelal reˈ ma can ta nikˈalajin pe ruma cˈo jun ri kˈatayon riche (rixin). Pero tek ri jun ri kˈatayon riche (rixin) elenak chic el, 	 Ɩsaɣatʋ ntɩ tə toma tɔŋna kookalɩ kɛ́ lapʋ kɛ mukaɣa tɛɛ. Ama wei ɩnɩ ɩ səŋsəɣɩ-tɩ tɔ, ɩ́ kɔma na ɩ́ tɛɛ kɛ tɩɩ la.


Y ri yecˈo quiqˈui ri Elisabet xquibij chare: ¿Achique ruma tek nawajoˈ chi re acˈal nubiniˈaj Juan? Ruma majun chique ri ye awachˈalal ri que ta riˈ rubiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɔma sɩ: Nyá lʋlʋɣʋ taa aweɣe paa yaawa hətɛ ńtɛ́?


Rumariˈ riyin ma ntij ta tiˈij, wi ntzˈet chi nuben chare jun kachˈalal chi nitzak. Ma nwajoˈ ta chi wuma ta cˈa riyin nitzak jun kachˈalal. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye ma tɔkɩ mpi na pɩɩ hu ma tɔɣɔntəlɛ, ma kaa tɔɣɔ. Paa pəcɔ maɣamaɣa ma kaa tɩɩ tɔɣɔ nantʋ. Pə́ taa kɔɔ na má hu ma tɔɣɔntəlɛ.


Ri xebechapo pe riche (rixin) ri Jesús chiriˈ pa Getsemaní, xquicˈuaj cˈa riqˈui ri Caifás ri nimalaj sacerdote, ri acuchi (achique) quimolon wi ca quiˈ ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Mpa pa kpa Yesu tɔ pa pona-ɩ kɔtəlaa wulaʋ Kayifi tɛ na pá maɣana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma pa kotaa.


Riyix xa yix nacanek. ¿Can ma iwetaman ta cˈa chi ri xbano re kachˈacul, xuben chukaˈ ri kánima? 	 Ləmaɣasɛɛ fɛɩnaa mɛ, Ɩsɔ wei ɩ ŋma yʋlʋ tɔɔ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ wɛna ɩ tɩ na wei ɩ ŋma yʋlʋ lotu taa tɔ yɛɛ?


Ruma ri etamatel pe chrij ri Dios riyeˈ can quetaman wi, ruma ri Dios can xukˈalajsaj wi chiquiwech. 	 Mpʋ pə yelina na Ɩsɔ tʋɣɩ-wɛɣɛ naʋya. Mpi tɔ pa nyəmá timpiwɛ pə wɛɛ sɩ pá nyaŋna Ɩsɔ tɔ, ɩ tɛma-wɛɣɛ-wəɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ teu tɔ pə tɔɔ.


O wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri niban puersa chare ruma jun winek chi tucˈuaj jun ejkaˈn cˈa pa jun kilómetro, xa can tiquicot cˈa tucˈuaj el ri ejkaˈn riˈ, y chukaˈ ma tupokonaj ta chi nucˈuaj jun kilómetro chic ri ejkaˈn riˈ. 	 Ye toŋ tʋ sʋka-ŋ səɣəla na təlasɩ sɩ ń tɔ ɩsɩɩ kilomɛɛtəlɩ kʋlʋm, ɩlɛ n tɔ kilomɛɛtələnaa naalɛ.


Ri ticonel can majun chic cˈa nuben ta, xa ruyon ri ulef nuben chi niqˈuiy pe ri ticoˈn. Pero nabey ya ri ti ral ri trigo nbetzˈuc pe. Cˈacˈariˈ niqˈuiy ri ruxak, y tek nim chic, ntel pe ri ruwiˈ. Y pa ruqˈuisbel ninoj cˈa pe ri ruwiˈ riqˈui ri rupan. 	 Tɛtʋ maɣamaɣa lakəna na pə́ pɩɩkɩ. Pə caaləɣəna məhoo kɛ́, waalɩ kɛ́ pə tʋɣɩ nyɔɔŋ. Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ pee ná pɩɩkɩ təcasəlaa.


Ruma achiˈel xcˈojeˈ ri Jonás chupan jun nimalaj car oxiˈ kˈij y oxiˈ akˈaˈ, can queriˈ chukaˈ ri retal ri xtinyaˈ riyin chiwech. Riyin cˈa ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xquimukeˈ oxiˈ kˈij y oxiˈ akˈaˈ pan ulef. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ɩsɩɩ Yonaasɩ caɣaʋ tinte sɔsɔɔlɛ lotu taa kɛ́ kʋyɛɛŋ tooso kɛ́ ilim na ahoo tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa caɣa tɛtʋ tɛɛ kɛ́ kʋyɛɛŋ tooso kɛ ilim na ahoo.


Y quecˈariˈ tek xtitzˈet chi yecˈulwachitej chic y yebanatej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj cˈa riˈ chi xa noka yan ri rajawaren ri Dios. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ɩ́ kɔma na ɩ́ na mpʋ ɩnɩ pə lakɩ, ɩ́ nyɩ kpakpaa sɩ Ɩsɔ Kawulaɣa wʋsaa.


Y ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit Timoteo, ri can yit achiˈel nucˈajol y sibilaj yatinwajoˈ. Y ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa pan awánima. 	 Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ ma pu kʋpaŋ Timotee. Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-ŋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-ŋ alaafəya.


Y ruma ri yoj ralcˈual chic ri Dios, ri Dios xutek cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Rucˈajol pa tak kánima. Y ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo pa tak kánima, Nataˈ, nichaˈ cˈa chare ri Dios. 	 Ɩsɔ tʋ ɩ Pəyaɣa Feesuɣu kɛ tá taa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ teu sɩ tə kɛ́ ɩ piya maɣamaɣa, na Feesuɣu ŋkʋ kʋ yelina na tə́ yaa Ɩsɔ sɩ ma Caa Paapa.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Re jun ruwech itzel espíritu reˈ ntel, pero wi riyix niben orar y ma yixwaˈ ta tek niben ri oración riˈ, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩlɔɣɔʋ ɩsɩɩ mpʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ sələmʋɣʋ na sələmʋɣʋ, pʋlʋ ɩɩ tɔɣɔnəɣɩ-ɩ.


Xaxu (xaxe wi) titzuˈ achique chi samaj xuben pa tak icˈaslen ri bis ri xuyaˈ ri Dios chiwe. Can xuben chiwe chi chanin xichojmirisaj ronojel. Ma xka ta cˈa chiwech ri rubanon ri jun kachˈalal chi kajnek pa mac. Can xixibij iwiˈ ruma xkˈax chiwech ri achique banatajnek. Can niwajoˈ chi nikatzˈet chic kawech iwuqˈui. Can nitij ikˈij riche (rixin) chi niben ri ruraybel ri Dios, y rumariˈ can xiyaˈ pa disciplina ri xmacun. Ronojel cˈa can chˈajchˈoj xiben chare. Y riqˈui riˈ can xkˈalajin chi majun imac. 	 Laŋpəsəlɛ nte tə maɣana-mɛ tɔ ńtɛ́ tə hana Ɩsɔ kɛ́ mpaaʋ na ɩ́ la ɩ nyəntʋ, na pənɛntɛ ɩ́ tá na mpi pə tɛmnaa tɔ taa? Ɩ́ tá ná ɩsəna mpi laŋpəsəlɛ yelaa na ɩ́ paasəna mpi pə taa ɩ́ wɛɛ tɔ pə tɔm kɛ teu, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ lá apalaa na ɩ́ kɛɛlɩ tɔm kɛ mə nyɔɔŋ tɔɔ. Pʋwɛ, paa yaa mpʋ sɩ tɔm tənɛ tə ta maɣa-mɛ. Paa yaa ḿpʋ́ɣʋ́ nyamnaʋ. Paa yaa mpʋ sɩ ɩ́ nyɩɩləɣɩ sɩ ɩ́ na-m. Paa yaa mpʋ sɩ ɩ́ sɛɛsa ɩsəlɛ. Paa yaa mpʋ sɩ ɩ́ sɔpa nyʋɣʋ sɩ ɩ́ hɔŋ ɩsaɣatʋ latʋ ŋkpaŋʋɣʋ. Pə təna pə taa ɩ́ hʋlaa kɛ́ sɩ ɩ́ táá ná tɔm tənɛ tə taa.


Ri winek cˈa ri ye nabeynek chuwech ri Jesús y ri yecˈo ca chrij, can riqˈui cˈa ronojel quichukˈaˈ niquibij: ¡Matiox chi petenak re jun achi reˈ! ¡Riyaˈ can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios! ¡Y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! 	 Ɩlɛna mpa paa wɛ Yesu nɔɣɔ tɔɔ na mpa paa wɛ ɩ waalɩ tɔ pá kooki sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli. Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ.


Riyoj cˈo cˈa jun kaˈaltar, pero ma junan ta riqˈui ri altar ri yetzuj (yesuj) chicop pa ruwiˈ chiriˈ pa rachoch ri Dios. Riyoj can ya ri Cristo ri xcom kuma riche (rixin) chi xcuyutej kamac. Rumariˈ ri yesamej pa rachoch ri Dios, ma yatajnek ta chique chi niquitij ri nitzuj (nisuj) pa ruwiˈ ri kaˈaltar riyoj. 	 Kɔtəlaa mpa pa lakɩ təmlɛ kɛ Yuta kɔtasɩ cokəle taa tɔ pa fɛɩna mpaa sɩ pá tɔɣɔ mpi pa kʋ tá kɔtaɣa təlatɛ taa tɔ.


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, can sibilaj cˈa xquimey ri chˈabel ri xucˈut chiquiwech, ruma chi ri ruchˈabel Riyaˈ can nucˈut chi can cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ cɛpa pa laŋa kɛ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsa-wɛɣɛ na toŋ, ɩ ta nyá.


Riyin ma nbij ta cˈa chi can ta wilon chic ronojel ri cˈo riqˈui ri Cristo. Ni ma nbij ta chukaˈ chi can ta tzˈaket chic ri nucˈaslen. Ma que ta riˈ. Riyin ntij cˈa nukˈij riche (rixin) chi yeˈoc wuche (wixin) ronojel ri yecˈo riqˈui ri Cristo Jesús; yariˈ ri xrajoˈ chuwe tek xirusiqˈuij (xiroyoj). 	 Maa yɔɔləɣɩ sɩ ma tɛma hikuɣu kɛ mpi ma pɛɛkaɣa tɔ se, yaa ma tɛma teu təkpataa. Ama ma tɔŋna lʋpʋ kɛ́ na má kaasəɣɩ ma tɩ sɩ má hiki ma asewa fɔɔtɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, Yesu Kilisiti tɛma-m hikuɣu na ɩ́ kpa-m ɩ kpa-m kɛ́.


Y riyaˈ can nutij cˈa rukˈij riche (rixin) chi nrajoˈ nutzuˈ el ri Jesús, pero ruma chi sibilaj ye qˈuiy ri winek y riyaˈ xa ti coˈol oc ri rupalen, rumariˈ ma nicowin ta cˈa nutzˈet el ri Jesús. 	 Ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ nyɩ wei pa yaa sɩ Yesu Yesu tɔ. Ama ɩ topuluŋ tɔɔ ɩ taa pəsɩ na ɩ́ na-ɩ. Mpi tɔ, samaa nyəkaa kɛ́.


Ri kˈij riˈ, quinojel ri winek israelitas niquibanalaˈ chic ruchojmil ronojel ri nicˈatzin chique chupan ri nimakˈij pascua. Y rumariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij xebe riqˈui ri Pilato y xbequicˈutuj chare riche (rixin) chi tikˈip (tikˈapux) caken ri yecˈo chuwech cruz, riche (rixin) chi queriˈ yeˈelesex cˈa el chuwech ri cruz. Ruma ma rucˈamon ta cˈa chi ri achiˈaˈ riˈ yecˈojeˈ ca chuwech tak cruz chupan ri nimalaj nimakˈij pascua y can uxlanibel kˈij chukaˈ. 	 Pə pamna kʋyakʋ ŋku kʋ yakaɣa sɩ pə fe na pá sʋʋ Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ taa tɔ kʋ wule. Yuta nyə́ma luɣu fɛɩ sɩ pə fe pa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ na yəlaa mpɛ pa wɛ pa tesikasɩ tɔɔ kɛ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛ pa kʋyakʋ sɔsɔɔŋkʋ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pa sələma Pilatɩ sɩ ɩ́ yele na pá pɛlɩ mpa pa kama mpʋ tɔ pa nɔɔhɛɛ na pá tisi-wɛ.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xticˈastej cˈa pe ri jun reina ri xcˈojeˈ ojer ca, ri xkˈato tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ri cˈo pa sur y xtubij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma tek xcˈaseˈ ri jun reina riˈ, sibilaj nej xbiyin wi riche (rixin) chi xoracˈaxaj ri runaˈoj ri jun rey riche (rixin) re Israel, ri xubiniˈaj Salomón. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri rey Salomón ri xcˈojeˈ ojer ca, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye pə tala hʋʋlɛ wule, ilim mpətəŋ tɔɔ wulaʋ alʋ nyəŋ ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm kɛ mpi pə tɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩ hatoo tɛtʋ pooluŋ taa na ɩ́ kɔɔ, sɩ ɩ nɩɩkɩ ɩsəna Salʋmɔŋ yɔɣɔtəna ləmaɣasɛɛ tɔ. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Salʋmɔŋ təcaɣacaɣa.


Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel reˈ, ri ránima can achique na cˈa xuben xunaˈ Riyaˈ, ruma ri bis. Riyaˈ can xukˈalajsaj cˈa achique ruma tek sibilaj bis cˈo pa ránima y xubij cˈa: Kas kitzij cˈa ri nbij chiwe, chi jun chiwe riyix ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ chique. 	 Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna pə́ pɛkəlɩ-ɩ ɩ hʋwɛɛ taa kɛ́ sɔsɔm. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Mə taa nɔɣɔlʋ ká lana-m kɔlɔmɔtɔ.


Yacˈa ri Pedro xa xrewaj chic cˈa jun bey. Riyaˈ xubij: Chuwech ri Dios nbij wi chi riyin ma wetaman ta ruwech ri jun achi riˈ, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ taɣana kpɛɛsʋɣʋ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ ɩnɩ.


Quecˈariˈ xquiben ri aj Macedonia, y rumariˈ tek riyoj xkachilabej cˈa chare ri kachˈalal Tito chi nibe chic jun bey iwuqˈui riyix aj Corinto, riche (rixin) chi nberuqˈuisaˈ rumolic ri ofrenda ri xuchop ca rumolic chilaˈ chicojol, ruma ri samaj riˈ jun samaj riche (rixin) chi nibanbej utzil. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tə wiina Titʋ sɩ ɩ́ polo mə tɛ, na ɩ́ lakɩ təmlɛ nte ɩ ka caalaa tɔ. Ɩlɛna ɩ́ la na mɩɩ tɛɛsɩ təmlɛ kʋpantɛ tənɛ.


Y queriˈ chukaˈ can xtuyaˈ kˈatbel tzij pa quikˈaˈ riche (rixin) chi yequicˈachojsaj yawaˈiˈ, y riche (rixin) chi yecowin yequelesalaˈ itzel tak espíritu. 	 Na ɩ́ ha-wɛɣɛ alɔɣaa tɔɣɔnʋɣʋ pəsʋɣʋ.


Y ri Jesús yerutijoj cˈa ri winek ri quimolon quiˈ riqˈui, chiriˈ pa rachoch ri Dios, y xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek ri aj tzˈibaˈ niquibij chi ri Cristo xa choj jun ralcˈual ca ri rey David? 	 Yesu tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Ɩsənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa tɔŋ mpʋ sɩ Mesii kɛ Tafiiti pəyaɣa ye?


Yacˈa ri Jesús xubij chique: ¿Achique ruma tek xsach icˈuˈx tek xinitzˈet y xpe re chˈobonic reˈ pa tak iwánima? 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə pʋntʋ kpɛɛtəɣɩ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ sika kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa?


Yacˈa tek ri Elisabet ruchapon chic wakiˈ icˈ yawaˈ pe, yacˈariˈ tek ri Dios xutek chic ri ángel Gabriel pa jun tinamit ri Nazaret rubiˈ, jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea. 	 Pə kɔma na Ɩlisapɛtɩ ɩsɔtʋnaa la naatoso, ɩlɛna Ɩsɔ tili ɩsɔtaa tillu Kapiyɛɛ kɛ Kalilee ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Nasalɛtɩ tɔ tə taa kɛ́ pɛɛlɔ nɔɣɔlʋ ɩ kiŋ.


Ruma wi cˈo ajowabel kiqˈui, can nuben chake chi yojcochˈon, chi utz kanaˈoj nikaben quiqˈui quinojel, chi ma itzel ta nikanaˈ chare jun ri utz cˈo, chi ma nikayaˈ ta ka kakˈij y chi ma nikanimirisaj ta kiˈ. 	 Sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ ɩsaɣakʋnyɩɩlʋɣʋ fɛɩ, tɩ hɔm fɛɩ, ɩsəcaʋ fɛɩ.


Y tek ye biyinek chic cˈa jun wuˈoˈ o wakiˈ kilómetros pa ruwiˈ ri choy, ri discípulos xquitzˈet chi ya ri Jesús ri petenak chraken pa ruwiˈ ri choy y xa jubaˈ ma yerukˈiˈ. Y sibilaj cˈa xquixibij quiˈ. 	 Yesu ɩfalaa tɔma lʋm taa ɩsɩɩ kilomɛɛtələnaa kakpasɩ yaa naatoso, ɩlɛ pa na Yesu kɛlɛ na ɩ́ tɔŋ lʋm tɔɔ na ɩ́ kɔŋna pa tɔɔ tɔɔ. Tənaɣa sɔɣɔntʋ kpa-wɛ.


Ruma riyin nxibij jubaˈ wiˈ yinapon chilaˈ iwuqˈui, ruma riqˈui jubaˈ xa ma choj ta benak ri icˈaslen, xa ma yixtajin ta chubanic achiˈel ri nwajoˈ riyin. Y wi ta queriˈ ibanon tek yixinwil, riyin cˈo chi xtinben ri nicˈatzin chi nben, y xa ma ya ta chic ri achique iwoyoben chi nbenbanaˈ iwuqˈui, xa ma ya ta chic samaj riˈ ri nbenbanaˈ ca chicojol. Riyin nxibij jubaˈ wiˈ chi cˈo oyowal chicojol, xa itzel ninaˈ riyix chique ri nicˈaj chic ruma ri utz yecˈo, chukaˈ yecˈo ri nipe coyowal, xa ma junan ta iwech ibanon, cˈo itzel tak tzij yeˈibilaˈ chiquij ri nicˈaj chic, yixtzijon chiquij nicˈaj chic winek, majun quikˈij niben chique ri nicˈaj chic kachˈalal, y yecˈo chukaˈ ri xa ma pa rucholaj ta chic ri yixtajin, xa ya chic riˈ ri xquenchojmirisaj. 	 Ma nyaŋ sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ má taa maɣana-mɛɣɛ nti maa caa tɔ tə taa, na mɩɩ taa na nti mɩɩ caa tɔɣɔ ma kiŋ. Ma nyaŋ kɛ́ sɩ pə́ taa kɔɔ na yoou, na ɩsəsɛɛmlɛ, na pááná, na kəlʋɣʋ pɛɛkʋɣʋ, na kʋtʋʋŋ, na yɔɣɔtaɣa kpaɩ nyəŋka, na ɩsəcaʋ, na liɣituɣu pə́ wɛɛ.


Y can achiˈel rubanic ri xaben pe chuwe riyin riche (rixin) chi xinatek pe chubanic ri asamaj chuwech re ruwachˈulef, can queriˈ cˈa chukaˈ nben riyin chique re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe. Can ye ntakon wi cˈa chubanic ri asamaj chuwech re ruwachˈulef. 	 Ɩsɩɩ n tila-m antulinya taa tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ ma tiliɣi-wɛɣɛ antulinya yəlaa taa.


Y ri Jesús ntajin cˈa yeruben bendecir ri discípulos tek xujech el riˈ chiquicojol. Yacˈariˈ tek xyacatej el pa cakˈikˈ y xucˈuex cˈa el chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Ɩ tɔŋna-wɛɣɛ koolee kɛ kooluɣu, ɩlɛna ɩ́ yele-wɛ na pə́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, ri Lokˈolaj Espíritu nubij cˈa: Wi xtiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios wacami, 	 Pə tɔɔ kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ maɣamaɣa ka yɔɣɔta mpʋ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa,


Y ri ixok riˈ cˈo jun biˈaj tzˈibatal chi nicˈaj ruwech. Y ri biˈaj riˈ ma can ta cˈa kˈalaj achique ntel wi chi tzij, pero quecˈareˈ ri nubij: RI NIMALAJ TINAMIT BABILONIA, QUITEˈ RI IXOKIˈ RI MA UTZ TA QUICˈASLEN Y QUITEˈ CHUKAˈ RI WINEK RI YEBANO ETZELAL. 	 Pa ŋmaa ɩ tokuɣu taa kɛ́ hətɛ natəlɩ, ama pə hʋwɛɛ ta tʋlɩ teu kɛ́ təyaɩɩ. Sɩ, Papiloni sɔsɔ, antulinya wasaŋkalənaa na acaalətʋ pə too.


Riyoj can sibilaj xixkalokˈokˈej, achiˈel nuben jun teˈej quiqˈui ri tak ral, can cˈo quiqˈui, yerajoˈ y jabel yeruqˈuiytisaj. 	 Pəcɔ tə kɛʋ Kilisiti tillaa ɩsəntɔ tɔ, ye tɩɩ nɔkaa tɩɩ ŋmakəla-mɛ na ɩ́ lá ɩsəna tə caa tɔ. Ama tə caɣa mə hɛkʋ na suulu na tə́ lakɩ-mɛ təpamm ɩsɩɩ asɔnʋɣʋ lakʋɣʋ kʋ pəyaɣa tɔ.


Queˈitzuˈ re nukˈaˈ waken. Quinichapaˈ na peˈ, y xtitzˈet chi can yin wi riyin. Ruma xa ta yin jun ánima achiˈel ri nichˈob riyix, man ta cˈo nuchˈacul. Y riyix nitzˈet chi riyin can cˈo nuchˈacul y cˈo nubakil, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Ɩ́ nyənɩ ma niŋ na ma nɔɔhɛɛ na ɩ́ ná, maɣa te. Ɩ́ takɩ-m na ɩ́ ná. Ma wɛna tɔnʋɣʋ na mʋwa, ma fɛɩ ɩsɩɩ mpi pə naa yem tɔ.


Rumariˈ ri Pablo xberuyaˈ cˈa rutzijol chare ri capitán quiche (quixin) ri soldados y chukaˈ chique ri soldados. Riyaˈ xubij cˈa chique: Wi xtiyaˈ kˈij chi yeˈanmej el ri can yeˈucˈuan wi riche (rixin) ri barco, majun chiwe riyix ri xticolotej ta chuwech ri camic. 	 Ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli Lom yoolaa sɔsɔ ɩnɩ na ɩ yoolaa lɛlaa sɩ: Ye panɛ ɩnɩ pa se kpɩɩlʋɣʋ taa cənɛ mə taa nɔɣɔlʋ kaa tʋlɩ-tɩ.


Y xpe cˈa jun achi ri cˈo jun itzel yabil chrij, y ri yabil riˈ lepra rubiˈ. Ri achi riˈ xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri Jesús y xubij cˈa chare: Ajaf, wi riyit nawajoˈ yinacˈachojsaj chare re nuyabil, can yicˈachoj wi cˈa riˈ, ruma riyin wetaman chi can yacowin wi, xchaˈ. 	 Tənaɣa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kpətəna-ɩ na ɩ́ sopi ɩ tɛɛ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m?


Yacˈa ri achi riˈ ri nikˈaxan ri nubij ri ley can xrajoˈ chi nitzˈetetej chi achiˈel xa majun rumac. Rumariˈ xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa riˈ ri wucˈ wachˈalal ri rucˈamon chi yenwajoˈ ri achiˈel nwajoˈ ka wiˈ riyin? xchaˈ. 	 Ɩnɩ ɩ caakaɣa sɩ paa na mpʋ ɩ tɔm ɩ te, ḿpʋ́ɣʋ́lɛ ɩ tasa Yesu kɛ́ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Na aweɣelɛ ɩsɩɩ ma tɔɣɔntəlɛ ɩnɩ ɩlɛ?


Y can yacˈariˈ tek xubij: Riyin ntzˈet chi la caj jakel y ntzˈet ri Jesús ri Cˈajolaxel ri xoˈalex ka chkacojol cˈo pa rajquikˈaˈ ri Dios, xchaˈ. 	 Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Ɩɩ naa, ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa, na má naa Yʋlʋ Pəyaɣa na ká səŋa Ɩsɔ ntɔɣɔŋ tɔɔ.


Y can kojitoˈ chukaˈ riyix riqˈui ri oración, riche (rixin) chi queriˈ can ye qˈuiy cˈa chukaˈ ri yematioxin chare ri Dios kuma riyoj, tek niquitzˈet ri utzil ri nuben ri Dios chake riyoj ruma ri oraciones ri yeban pa kawiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə maɣamaɣa ɩ́ ká te-tʋ na mə sələməŋ. Na sələməŋ wei yəlaa samaa mɛ ɩ́ sələməɣɩ ta tɔɔ tɔ, Ɩsɔ ká mʋ-ɩ na ɩ́ la-tʋɣʋ kʋpantʋ tənɛ ɩnɩ, na yəlaa paɣalɛ sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ tá tɔɔ.


Y ri achi riˈ, tek xchapatej ri rukˈaˈ ruma ri Pedro, can xropin anej riche (rixin) chi xpaˈeˈ, y xbiyin cˈa el. Y xerutzekelbej el ri Pedro y ri Juan y junan xeˈoc pa rachoch ri Dios. Niropin cˈa ri benak, y nuyaˈ chukaˈ rukˈij ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ka kʋlaa təhapa na ká tii ka nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ká səŋ təye na ká niki tɔntɛ, na ká na tillaa sɔsaa pá kpɛntɩ na pá sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Na ká tɔŋ na ká ŋmaaləɣɩ na ká saŋ Ɩsɔ.


Y quinojel cˈa ri can xquicˈaxaj ri nubij ri acˈal can xquimey, ruma chi ri nicˈutux pe chare cuma ri aj tzˈibaˈ, ri acˈal can jabel wi nicowin nubij apo chique. Riyaˈ can nikˈalajin wi chi ronojel jabel nikˈax chuwech y cˈo etamabel riqˈui. 	 Na ɩ nyəm na nti ɩ cɔɔkaɣa-wɛ tɔ tə lapa pa təna mpa pa nɩɩkaɣa tɔɣɔ piti kɛ́ sɔsɔm.


Yacˈa tek ri achiˈaˈ fariseos xquicˈaxaj ri niquibij ri winek chrij ri Jesús, riyeˈ xquibij cˈa: Ri Jesús yerelesaj itzel tak espíritu pero xa ya ri Beelzebú ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri niyaˈo uchukˈaˈ chare, yechaˈ cˈa. 	 Ama Falisanaa ná kɔma na pá nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Alɔɣaa sɔsɔ wei pa yaa sɩ Pesepule tɔ ɩ toŋ kɛ apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛmpa.


Y rumariˈ quinojel ri quimolon quiˈ chiriˈ xa ma xechˈo ta apo, xaxu (xaxe) wi xquicˈaxaj ri niquitzijoj ri Bernabé y ri Pablo. Riyeˈ niquitzijolaˈ cˈa ronojel ri nimaˈk tak milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, ri xequibanalaˈ chiquiwech ri winek ri ma ye israelitas ta, ruma riyeˈ can ya ri Dios ri xyaˈo quichukˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kotuɣu taa yəlaa suma təkulum na pá keŋ ŋkpaŋŋ. Ɩlɛna Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pá kɛɛsəɣɩ-wɛɣɛ ɩsəna Ɩsɔ lapəna pa niŋ kɛ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa hɛkʋ tɔ.


Xa yacˈa chi ma xbe ta ka jabel rucˈamal ri ruchˈabel ri Dios pa ránima, xa can ma niyaloj ta cˈa ri quicoten riqˈui. Y tek yepe cˈa tijoj pokonal y netzelex ruma runiman ri ruchˈabel ri Dios, chanin nitzak. 	 Paa yeki sɩ tə́ sʋʋna-wɛɣɛ teu. Pa tɔkəɣɩ-təɣɩ tətantaa. Saa wei wahala nɔɣɔlʋ ɩ ká tala, yaa Ɩsɔ Tɔm tɔɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ ka kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ taa kɛ́ kpakpaa.


Niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa nikaben chique re achiˈaˈ reˈ? Ruma quinojel winek ri yecˈo waweˈ pa Jerusalem quetaman chi xbanatej jun nimalaj milagro. Y riyoj ma yojcowin ta nikewaj reˈ. 	 Sɩ: Ɩsənaɣa tii lana yəlaa panɛ ɩnɩ? Pə taɣa pʋlʋ, Yosalɛm yəlaa təna tɛma nyəm sɩ mpɛ pa lapəna piti təmlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ, pə́cɔ́ pə fɛɩ tɩɩ kpɛɛsɩ.


Ri Dios xojrucol chupan ri kamac, y xojrusiqˈuij (xojroyoj) riche (rixin) chi nikacˈuaj jun lokˈolaj cˈaslen. Y ronojel reˈ xuben, ma ruma ta chi cˈo utz ri kabanon riyoj, xa can ruma ri rutzil Riyaˈ y ruma chukaˈ can queriˈ ruchˈobon pe chikij. Ojer ca tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef, ri Dios xuchˈob yan chi nuyaˈ ri rutzil chake riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. 	 Ɩnɩ ɩ yapəna tá nyɔɔŋ na ɩ́ yaa-tʋ sɩ tə́ la ɩ yəlaa. Pə taɣa tá lakasɩ kʋpaŋsɩ nasəlɩ sɩ tɔɔ. Ama ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ, na ɩ pɛɛlɛɛ pə tɔɔ kɛ́ ɩ lapa mpʋ. Hatuu yem taa kɛ́ ɩ taɣana ɩ pɛɛlɛɛ anɩ sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ-yɛ na Yesu Kilisiti kiŋ.


Riyaˈ nracˈaxaj cˈa ri ntajin chubixic ri Pablo. Y ri Pablo xutzˈet cˈa chi ri achi riˈ can rucukuban wi rucˈuˈx riqˈui ri Dios riche (rixin) chi nicˈachojsex. 	 Ɩ caɣaa na ɩ́ nɩɩkɩ Pɔɔlɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ́ nyənɩ-ɩ təpiŋŋ, na ɩ́ ná sɩ ɩ wɛna naani sɩ ɩ ká hiki alaafəya.


Pero nabey cˈo cˈa chi nkˈaxaj na qˈuiy tijoj pokonal, y cˈo cˈa chukaˈ chi yinetzelex cuma ri winek riche (rixin) re tiempo reˈ. 	 Ama maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm, na tá kʋfalaŋ yəlaa panɛ paa lɔ-m təkpataa.


Can xtiwetamaj wi quiwech, achiˈel tek niwetamaj ruwech juwiˈ cheˈ, xaxu (xaxe) wi riqˈui nitzˈet rubanic ri ruwech ri nuyaˈ. Tek niwachin jun kˈayis ri cˈo qˈuiy ruqˈuixal, ma xtuyaˈ ta uva o higo. 	 Pa kʋlapʋtʋnaa kiŋ kɛ ɩ́ ká nyəna-wɛ. Yʋlʋ kaa kooli tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ pee kɛ sɔsɔʋ tɔɔ se. Pə́cɔ́ paa kooliɣi tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ kʋ pee kɛ kɔlɔŋ tɔɔ.


Ncˈutuj cˈa chare ri Dios chi xtusakirisaj ta ri inaˈoj, riche (rixin) chi nikˈax ta chiwech ri utzil ri koyoben ri rutzujun (rusujun) ri Dios chake, ruma can riche (rixin) chi niwoyobej ri utzil riˈ tek xixrusiqˈuij (xixroyoj). Ncˈutuj chukaˈ chi nikˈax ta chiwech chi ri herencia riche (rixin) ri chilaˈ chicaj can utz y jabel, jun herencia ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y can xtoc wi kiche (kixin) junan quiqˈui quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 Ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ pə́ tʋ-mɛɣɛ laɣatʋ kɛ hatuu mə taa na ɩ́ nyɩ mpi pə tɔɔ Ɩsɔ yaa-mɛ na ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ, na ɩ́ nyɩ kʋpantʋ sɔsɔɔntʋ teu teu nyəntʋ nti ɩ sɩɩ mpa ɩ tɩ tɔ pa tɔɔ tɔ.


Y can yacˈa hora riˈ, ri Jesús xquicot ránima ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Y xubij: Nyaˈ akˈij Nataˈ Dios, riyit ri can yit Rajaf ri caj y re ruwachˈulef, ruma ma xakˈalajsaj ta ri lokˈolaj achˈabel chiquiwech ri winek ri can niquinaˈ chi sibilaj qˈuiy quinaˈoj y qˈuiy quetaman. Y xa chiquiwech ri winek ri ma qˈuiy ta quetaman ri xa ye achiˈel tak acˈalaˈ, xa chiquiwech riyeˈ xakˈalajsaj wi re lokˈolaj achˈabel reˈ. Can que wi cˈa riˈ Nataˈ Dios, ruma chi queriˈ ri araybel riyit, xchaˈ ri Jesús pa ruˈoración. 	 Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na Yesu laŋlɛ hʋləmɩ sɔsɔm. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ma Caa, ɩsɔtaa na atɛ pə tʋ, ma sɛɛ-ŋ. N ŋmɛsa tɔm tənɛɣɛ ləmaɣasɛɛ nyə́ma na nyəntaa, ɩlɛna ń kuli-təɣɩ piya. Ma Caa, pɔpɔtʋ fɛɩ, ma sɛɛ-ŋ, nyá ɩnɩ nyá luɣu tɩɩ lapəna mpʋ.


Y ri ruˈespíritu xapon quiqˈui ri nicˈaj chic ánima ri ye tzˈapin y cˈo ri xberutzijoj chique. 	 Feesuɣu kʋnɛɣɛ ɩ tɔkaa na ɩ́ polo na ɩ́ lana waasʋ kɛ ləsasɩ nsi sɩ wɛ saləka taa tɔ.


Riyix xa cˈo kˈij ri yeˈichajij, y chukaˈ yeˈichajij icˈ, junaˈ y nicˈaj chic nimakˈij ri xa quiche (quixin) ri israelitas. 	 Mə ɩsɛ sɛɛna mə kʋyɛɛŋ kʋpampaŋ faɣasʋɣʋ na mə ɩsɔtʋnaa kʋpama na mə waatʋnaa kʋpama na mə pɩɩsɩ kʋpaŋsɩ faɣasʋɣʋ kɛ teitei.


Y ri José rachibilan ri María ri yaˈon chic chare riche (rixin) chi ntoc rixjayil, xebe cˈa pa Belén chutzˈibaxic quibiˈ. Y ri María xa nakaj chic cˈa ri alanic chrij. 	 sɩ pá kala ɩ́ na ɩ amʋsaɣa ahonto Malɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ kɛ́ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ.


Y ri Pedro cˈanej cˈo wi ca, y rutzekelben el ri Jesús. Y tek ri Jesús xucusex apo pa rachoch ri nimalaj sacerdote, chukaˈ ri Pedro xoc apo chiriˈ chuwajay, y xtzˈuyeˈ cˈa ka chiquicojol ri ye aj chˈameˈy ri yecˈo apo chiriˈ, ri quimekˈon apo quiˈ chuchiˈ kˈakˈ. 	 Piyɛɛ təŋaɣa Yesu kɛ́ táálə́ḿ tɔɔ, haləna ɩ́ tala kɔtəlaa wulaʋ taɣa tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa təna na ɩ́ na təmlɛ nyə́ma pá holiɣi kɔkɔ.


Y tek xtiwacˈaxalaˈ cˈa chi yecˈo ruwachˈulef ri cˈo chˈaˈoj ntajin chiquicojol o ri winek yeyacatej chiquij ri aj kˈatbel tak tzij pa quitinamit, man cˈa tixibij ta iwiˈ, ruma nabey can cˈo chi nibanatej na queriˈ, pero xa ma ya ta riˈ ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef. 	 Ɩ́ kɔma na ɩ́ nɩɩ yooŋ na pə təna pə pəsʋɣʋ yem kɛ́ kpɛntəlasɩ tɔ pə taŋ, ɩ́ taa nyá. Təlɛ tə tənaɣa mpʋ, pə wɛɛ sɩ tə la na pəcɔɣɔ. Ama waalɩ kɛ́ antulinya náá kɔɔ na ɩ́ tɛŋ.


¿Y ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek xatapon pa katinamit y xatkacˈul pa tak kachoch? ¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyoj xkayaˈ atziak ruma xa can ti lawaloˈ chic atziak? 	 Leɣe tə na-ŋ na ń kɛ́ mʋʋlʋ na tə́ kpaɣa-ŋ na tə́ pona ta tɛ? Yaa n wɛ kpɛtɛ na tə́ suu-ŋ wontu?


Y Riyaˈ xeruyaˈ cˈa ca ri winek, y xbe pa jun jay. Y ri discípulos xquicˈutuj cˈa chare chrij ri cˈambel tzij ri nichˈo chrij ri nitzˈilobisan riche (rixin) jun winek. 	 Yesu kɔma na ɩ́ yele samaa na ɩ́ sʋʋ təyaɣa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa pɔɔsɩ-ɩ ɩtuule ńtɛ́ tə yaasi.


Y wi yecˈo ixokiˈ ri ma nicajoˈ ta niquicuch quijolon (quiwiˈ), tiquisocaj el ri rusmal quiwiˈ. Pero wi yeqˈuix niquisocaj el ri rusmal quiwiˈ, tiquicuchuˈ cˈa ri quijolon (quiwiˈ). 	 Na ye alʋ kaa te saalaɣa ɩlɛ pá kɔ́ ɩ nyɔɔsɩ. Ama ye pə wɛ-ɩ fɛɛlɛ sɩ pá kɔ-ɩ yaa pá looli-ɩ, ɩlɛ ɩ́ te saalaɣa.


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel cˈa pe chupan ri lugar ri nakaj nicanaj chare ri tinamit Tiro y xbekˈax pe pa Sidón. Y xbekˈax pe chukaˈ pa Decápolis, cˈacˈariˈ xoka chuchiˈ ri choy Galilea. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu lɩɩ Tiii tɛtʋ na ɩ́ təŋna Sitɔŋ na ɩ́ faɣana timpi pa yaa sɩ Acalɛɛ Naanʋwa tɔ, na ɩ́ məlɩ Kalilee teŋku kiŋ.


Ri ijaˈtz ri xeka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal can nichˈo wi cˈa chiquij ri winek ri niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Pero ri winek riˈ xa yejikˈ ruma xaxu (xaxe wi) niquichˈob achique nicˈatzin chare ri quicˈaslen waweˈ chuwech re ruwachˈulef y xaxu (xaxe) wi niquichˈob ri quibeyomal y chukaˈ ri achique yequirayij. Y rumariˈ ma niwachin ta jabel ri quicˈaslen. 	 Wena a hota sɔwa taa tɔ, alɛ a wɛnna ɩsɩɩ mpa pa tɛŋ tə nɩɩʋ, ɩlɛna atɛ cənɛ nəɣəsɛɛ na pə wɛnaʋ na pə kʋnyɩɩləŋ pə tɔm kɔɔ na pə́ kʋ-təɣɩ pa taa, na pá kpisi pee kʋpana lʋlʋɣʋ tɔ.


Can majun bey cˈa tzˈeton ta o acˈaxan ta chi cˈo ta jun ri nibano chare jun moy chi nitzuˈun ri can moy pe tek xalex. 	 Tuu tɔ, tə ta nɩɩta sɩ nɔɣɔlʋ kula yʋlʋ wei pa lʋləna yʋlʋmtʋ tɔ ɩ ɩsɛ.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi: Ri xwan, can cˈo wi jul ri acuchi (achique) yecˈojeˈ wi; y queriˈ chukaˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, can cˈo chukaˈ quisoc. Yacˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can majun wachoch ri acuchi (achique) yinuxlan wi jubaˈ, xchaˈ chare ri achi riˈ. 	 Mpʋɣʋlɛ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Taalɛ hasɩ wɛna sɩ lona na sumasɩ ná wɛna sɩ tana. Ama Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ maɣamaɣa.


Ruma ri rutzil ri Dios xokˈalajin waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi yojcolotej konojel riyoj ri yoj winek. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kulina ɩ pɛɛlɛɛ tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ pə ya paa wei ɩ nyʋɣʋ.


Ruma ronojel ri cˈo wuqˈui riyin, can pa nukˈaˈ cˈa riyin cˈo wi riche (rixin) chi nben achique ri nwajoˈ nben riqˈui. ¿O riyit xa itzel nanaˈ chuwe tek riyin xa utz nunaˈoj nben quiqˈui ri nicˈaj chic? xchaˈ. 	 Ma fɛɩna mpaaʋ sɩ má lana ma liɣitee kɛ ɩsəna ma sɔɔlaa tɔ? Ma lapa kʋpantʋ tɔɣɔ pə wɩɩkɩ-ŋ yaa?


Can chrij wi cˈa Riyaˈ ye chˈonak wi ca quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca tek xquibij chi quinojel cˈa ri xqueniman riche (rixin) ri Cristo, can xtiquil cuybel mac pa rubiˈ Riyaˈ. Queriˈ quibin ca, xchaˈ ri Pedro. 	 Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna yɔɣɔta ɩ tɔm, sɩ ye wei ɩ mʋ ɩ tɔm ɩ ká hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ na ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ.


Y ri Pedro xubij cˈa chare ri Jesús: Ri aj kˈatbel tak tzij xa chique ri ma ye calcˈual ta niquicˈutuj wi ri alcawal o ri impuestos, xchaˈ. Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij: Rumacˈariˈ tek riyin ma ntoj ta ri alcawal o ri impuestos, ruma yin cˈa riyin ri Alcˈualaxel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ cɔwa sɩ: Mʋʋlaa fɛləɣəna. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tampana kɛ te, pə fɛɩ sɩ tɛtʋ piya ɩ́ fɛlɩ lampuu se.


Re winek reˈ xa ye junan quiqˈui ri acˈalaˈ ye tzˈuyul pa cˈaybel. Ri acˈalaˈ riˈ niquirakalaˈ quichiˈ tek yechˈo chiquiwech, y niquibij cˈa chupan ri quetzˈanen: Xojkˈojoman riqˈui xul chiwech y ma xixxajo ta y ma xixquicot ta. Xkabixaj bix riche (rixin) bis chiwech y ma xixokˈ ta. Queriˈ niquibilaˈ ri acˈalaˈ pa quetzˈanen. Y ye queriˈ re winek reˈ, majun ri nika ta chiquiwech. 	 Pa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ piya cakʋɣʋ kataɣa taa na sɩ tɔŋ təma sɩ: Anɩ tə hʋla həsɩ ɩ́ ta paa. Pə́cɔ́ tə wii ləyaɣa wula, ɩ́ tá wii.


Ri runakˈ tak ruwech can ye achiˈel cˈa ruxak tak kˈakˈ. Cˈo cˈa qˈuiy coronas rucusan, y chiriˈ chukaˈ tzˈibatal el jun biˈaj. Y ri biˈaj riˈ, can majun cˈa achoj chuwech nikˈax wi, xa can xu (xe wi) cˈa chuwech Riyaˈ. 	 Ɩ ɩsɛ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ mʋkʋɣʋ tɔ, na ɩ nyʋɣʋ taa ka wɛ teeli nteniŋ paɣalɛ. Pa ŋmaa hətɛ natələɣɩ ɩ tɔɔ, na nɔɣɔlʋ ta nyɩ-tɛ ye pə taɣa ɩ tike.


Y xbanatej cˈa chi jun chique ri kˈij tek ri Jesús cˈo ri pa rachoch ri Dios ntajin nucˈut y nutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chiquiwech ri winek, yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes, ri aj tzˈibaˈ ye cachibilan ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij xeˈoka riqˈui ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sɛɣɛsaɣa samaa kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ. Ɩlɛna kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa, na sɔsaa pa polo


Ri alekˈom nipe riche (rixin) chi nalekˈ y nicamisan ca y nuyoj ronojel. Yacˈa riyin, xipe riche (rixin) chi nyaˈ ri cˈaslen; jun cˈaslen ri ma jubaˈ ta oc. 	 Nmɩɩlʋɣʋ na lɛntʋɣʋ na wakəlʋɣʋ tɔɔ tike kɛ ŋmɩɩlʋ ná kɔŋ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma heeŋ ɩ́ wɛɛ alaafəya taa kɛ́ tam təpɔkɛɛɛ.


Y yacˈariˈ tek ri Pablo xucˈutuj chic chique: ¿Achique cˈa chi bautismo ri xban chiwe? xchaˈ chique. Y ri kachˈalal riˈ xquibij: Riyoj ya ri bautismo ri rucˈutun ca ri Juan ri Bautista ri xban chake, xechaˈ. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ tasa təŋlaa mpɛɣɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Na Ɩsɔ lʋm mpiɣi pa sɔ-mɛ ɩlɛ? Ɩlɛna təŋlaa mpɛ pá cɔ-wɛ sɩ: Yohaanɩ nyəm kɛ́.


Yacˈa ri ruyaˈal uva xa xqˈuis yan chanin chupan ri cˈulanen riˈ. Y ri María ri ruteˈ ri Jesús, xapon cˈa apo riqˈui ri Jesús y xberubij chare: Xa majun chic ri ruyaˈal uva quiqˈui, xchaˈ. 	 Tənaɣa sʋlʋm tɛma, ɩlɛna Yesu too heeli Yesu sɩ: Pa sʋlʋm tɛma.


Y can yacˈariˈ tek ri rey Herodes xunabej chi ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ xa ma xquiben ta ri achiˈel ri rubin el riyaˈ chique, rumariˈ xyacatej cˈa sibilaj royowal y xutek cˈa quicamisaxic quinojel ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) ri xa cˈa ma jane nikˈax ta cacaˈ quijunaˈ ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Belén, y ri yecˈo pa tak lugar ri yecˈo pe chunakajal ri tinamit. Queriˈ xuben ruma riyaˈ can retaman ca chi cˈo chic caˈiˈ junaˈ titzˈetetej wi ri chˈumil cuma ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ. 	 Helɔtɩ nawa sɩ nyəntaa puɣusa-ɩ, ɩlɛna pə́ salɩ-ɩ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tilaa sɩ pá kʋ Pɛtəlɛhɛm ɩcatɛ na acalɛɛ nna a cɔɔna-tɛ tɔ pə apalʋpiya təna. Haləna nsi sɩ pɩɩsɩ tala naalɛ naalɛ tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna saa wei nyəntaa heela-ɩ sɩ ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩwa tɔ.


Y tek xa nakaj chic cˈa yecˈo wi apo chique ri tinamit Betfagé y Betania, tinamit ri yecˈo chunakajal ri juyuˈ Olivos, ri Jesús xerutek cˈa el ye caˈiˈ chique ri rudiscípulos. 	 Pa kɔma pa kpɛɣɛtəna Petafasɩ na Petanii na Olifinaa pʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tili ɩ ɩfalaa taa naalɛ sɩ:


Wachˈalal, riyin ncˈutuj cˈa utzil chiwe chi can ticˈuluˈ cˈa chi utzil re chˈabel riche (rixin) pixabanic re ntek el rubixic chiwe chupan re wuj reˈ. Ruma xa ma nim ta cˈa rubanic xinben el chare. 	 Ma taapalaa ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ nɩɩ apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔm tənɛ na suulu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔm nti ma ŋmaa-mɛɣɛ cənɛ tɔ tə ta tɔɔ.


Ri ixokiˈ riˈ can ma yetaneˈ ta chiretamaxic cˈacˈacˈ tak naˈoj, pero ri kas kitzij xa majun bey xtiquetamaj ta. 	 Pə alaa pɛɛkəɣɩ tam kɛ́ sɩ pá sɛɣɛsəɣɩ-wɛ, pə́cɔ́ paa pa sɛɣɛsa-wɛ, paa pəsəɣɩ na pá cɛkəna tampana naalɩ.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xjel apo riqˈui, xuchop cˈa rukˈaˈ y xuben chare chi xyacatej. Y can xu (xe) wi cˈa queriˈ xuben chare, can yacˈariˈ tek xqˈuis el ri nimalaj cˈaten chrij. Y ri ixok riˈ can yacˈariˈ xuchop yerunimaj yerilij apo ri Jesús y ri ye benak riqˈui. 	 Tənaɣa Yesu pola ɩ kiŋ na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ, na ɩ watʋ ya na ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ.


Y re wacami cˈo waweˈ pa Damasco, y can yaˈon pe kˈatbel tzij pa rukˈaˈ cuma ri principaliˈ tak sacerdotes riche (rixin) chi yeruxim el quinojel ri can niquiyaˈ wi akˈij, xchaˈ ri Ananías. 	 Kɔtəlaa sɔsaa ha-ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ kɔɔ cənɛ tɔtɔ na ɩ́ hɔkɔ mpa pa tɔka nyá tɔm tɔ.


Ri Felipe xucˈul jun achi ri Natanael rubiˈ, y xubij cˈa chare: Riyoj xkil ri jun achi ri achoj chrij tzˈibatajnek wi ca ruma ri Moisés chupan ri ley y tzˈibatajnek chukaˈ ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri kacˈaxan rutzijol chi nipe, xa cˈo chic ajcˈa, ya ajcˈa ri Jesús ri rucˈajol ri José aj Nazaret. Cˈariˈ niketamaj ca ruwech, xchaˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ Filipʋ nawa Natanayɛɛ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Wei ɩ tɔm Moisi ka ŋmaa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa náá yɔɣɔtɩ tɔtɔ tɔ, tə hika-ɩ pənɛ. Ɩnəɣəlɛ Nasalɛtɩ tʋ Yosɛɛfʋ pəyalʋ Yesu.


Y ri jay ri quimolon wi quiˈ, ye tzˈuyul chukaˈ apo caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ. Riyeˈ niquichˈob cˈa pa tak cánima: 	 Pə pamna Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ paa caɣa təna na pá hʋʋkɩ pa taa sɩ:


Y riyoj cˈa ri can ruchˈobon chic cˈa pa kawiˈ chi yoj‑oc ri can achiˈel rubanic ri Rucˈajol, can xojrusiqˈuij (xojroyoj) wi. Y ruma chi yoj rusiqˈuin (royon) chic, xuben chake chi majun chic kamac yojrutzˈet. Y ruma chi majun chic kamac yojrutzˈet, xuben cˈa chake chi nicˈojeˈ kakˈij kacˈojlen. 	 Mpa Ɩsɔ ka laalaa na ɩ́ faɣasɩ mpʋ tɔ ɩ ləsa-wɛɣɛ, na mpa ɩnɩ ɩ ləsa mpʋ tɔɣɔ ɩ lapa na pá pəsɩ yʋlʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa. Mpa ɩ lapa na pá pəsɩ yʋlʋpama kɛ mpʋ ɩnɩ tɔɣɔ ɩ yelaa na pá hiki pa paa nyəm kɛ ɩ teeli taa tɔtɔ.


Pero tek xa can tzˈaket chic ri naˈoj cˈo kiqˈui, man chic xquecˈatzin ta ri naˈoj ri ye yatajnek chake wacami; ronojel riˈ xa xquekˈax rukˈijul. 	 Ama pə kɔma na mpi pə tewa təkpataa tɔ pə kɔɔ, mpi mpi pə sɛkaa tɔ pə saaləɣɩ yem kɛ́.


Y tek xsiqˈuix (xoyox) ri Pablo chuwech ri aj kˈatbel tzij, yacˈariˈ tek ri Tértulo xuchop apo ri tzujunic (sujunic) chrij ri Pablo. Ri Tértulo quecˈareˈ ri xerubilaˈ apo chare ri Félix: Nimalaj aj kˈatbel tzij, riyoj sibilaj nikamatioxij chawe, ruma re pa katinamit cˈo uxlanibel cˈuˈx y majun oyowal, ruma can cˈo anaˈoj chucˈuaxic ri katinamit. 	 Tənaɣa pa yaa Pɔɔlɩ, ɩlɛna Tɛlətilusi kʋlɩ na ɩ́ niki Pɔɔlɩ taalɩ kɛ́ hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, nyá yelina tə caɣa pɛlɛkɛtɛɛ. N cɛkəna tɛtʋ tɔkʋɣʋ kɛ teu tɔɣɔ pə təna pə laɣasaa na pə́ te tɛtʋ tənɛ tə taa.


Wachˈalal, riqˈui ri Cristo can cˈo wi cukbel cˈuˈx. Riyaˈ chukaˈ nuyaˈ ajowabel chiquicojol ri yeniman riche (rixin), y ri Lokˈolaj ru‑Espíritu nuben chique chi can junan quiwech niquiben, chi nicajoˈ quiˈ y chi niquijoyowaj quiwech chicachibil quiˈ. 	 Mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntʋɣʋ mpʋ tɔ pə sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ toŋ ntɛ? Ɩ sɔɔlʋɣʋ sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ ntɛ? Mə na Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ kpɛnta kʋlʋm na? Ɩ́ lakɩ təmaɣa yəllɛ na kʋpantʋ na?


Yacˈa ri Jesús xchapon chare ri itzel espíritu y xubij: Ma cachˈo ta chic. Catel el. 	 Tənaɣa Yesu holina-ɩ sɩ: Hei, nyá, su na ń se apalʋ ɩnɛ ɩ waalɩ.


Rumariˈ riyin, astapeˈ can cˈo uchukˈaˈ yaˈon pa nukˈaˈ ruma ri Cristo, riche (rixin) chi nbij chawe ri achique rucˈamon chi naben, 	 Tɔʋ, tɔm natələɣɩ ma caa-ŋ naʋ, na paa ma wɛna mpaa kɛ Kilisiti tɔɔ sɩ má caalɩ-ŋ pə taa,


Can ketaman wi chi sibilaj nim rukˈij, ruma ri Dios majun bey rubin ta chare jun ángel: Yit cˈa riyit ri Nucˈajol. Rumariˈ wacami nyaˈ acˈaslen. Y chukaˈ majun bey rubin ta: Yin cˈa riyin ri Rutataˈ, y ya Riyaˈ ri Nucˈajol. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ta yɔɣɔtəta ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ sɩ: Nyaɣalɛ ma Pəyaɣa, saŋa kɛ ma pəsa nyá Caa. Ɩ ta yɔɣɔtəta ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ tɔm tɔtɔ sɩ: Maa la nyá Caa na nyaa pəsɩ ma Pəyaɣa.


Rumariˈ can nikatij cˈa kakˈij chi nikaben ri nrajoˈ ri Dios riche (rixin) chi utz yojrutzˈet. Nikajoˈ chi utz yojrutzˈet tek cˈa yoj qˈues na chuwech re ruwachˈulef y chukaˈ tek ma yoj qˈues ta chic chuwech re ruwachˈulef. 	 Mpi tə nyɩɩləɣɩ sɔsɔm tɔɣɔlɛ sɩ paa tə wɛna tá ɩsɛ paa tə fɛɩ, ɩ́ la-tʋɣʋ luɣu.


Y ruma ri Jesús can retaman chic cˈa chi ronojel xcˈachoj yan y ruma can cˈo chi nibanatej ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, rumacˈariˈ xubij: Chakiˈj nuchiˈ, xchaˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ, waatʋ wei Yesu nawa sɩ pə təna pə maɣaa, ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Lʋkɔtʋ wɛna-m. Ɩ yɔɣɔta mpʋ sɩ pə́ la teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ.


Can kitzij cˈa ri nbij chawe: Tek can cˈa yit cˈajol na, can ayon cˈa riyit nabetzˈ apan y xabacuchi (xabachique) cˈa nawajoˈ yabe wi, can yabe wi cˈa. Yacˈa tek xcarijix, xa xqueˈaricˈ ri akˈaˈ chuwech jun chic riche (rixin) chi nubetzˈ apan, y xcarucˈuaj acuchi (achique) ri xa ma nawajoˈ ta yabe wi, xchaˈ chare. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ. Waatʋ wei n ka kɛ́ ɩfepu tɔ, n ləlaɣa nyá təɣɩ nyá tampala na ń tɛɛkɩ timpi n sɔɔlaa tɔ. Ama ń kɔma ń kpatəlɩ, n ká kpaasɩ nyá niŋ na lɛlʋ ká ləlɩ-ŋ nyá tampala na ɩ́ pona-ŋ timpi n ta sɔɔlɩ tɔ.


Can titijaˈ cˈa ikˈij yixoc pa ruchiˈ jay ri xa coˈol ruwech. Ruma sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek xticajoˈ xqueˈoc chupan ri ruchiˈ jay riˈ, pero ma xquecowin ta xqueˈoc. 	 Ɩ́ la kookalɩ na ɩ́ sʋʋna nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ. Tɔm faawɩɩ tɔɔ, yəlaa paɣalɛ ká lʋna teu sɩ pá təŋna təna na pá sʋʋ. Ama pa kaa hiki mpaa.


Y jalajoj ruwech samaj ri yoj cowinek kabanon, pero xaxu (xaxe wi) jun ri niyaˈo kachukˈaˈ chikajujunal; y riˈ ya ri mismo Dios. 	 Kʋlapəm wɛ ŋka ŋka, ɩlɛ Ɩsɔ kʋlʋm ɩnɩ ɩ tʋɣʋna pa tənaɣa kʋlapəmnaa mpɛ pa təna.


Y riqˈui ri benak ri tiempo, ri Jesús ruchapon cˈa qˈuiyen, y can queriˈ chukaˈ petenak más runaˈoj. Can sibilaj cˈa utz nitzˈetetej ruma ri Dios, y sibilaj cˈa chukaˈ utz nitzˈetetej cuma ri winek. 	 Yesu tɔŋna pɩɩʋ na ɩ laɣatʋ nyəm tɔŋna sɔɔsʋɣʋ, na Ɩsɔ na yəlaa pa laŋa tɔŋna-ɩ hɛɛnaʋ kɛ tam.


Xa cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij tibanatej wi ronojel riˈ, tek ri Jesús xuchop cˈa chi nibe pa tak tinamit y pa tak aldeas, y chi ye cablajuj rudiscípulos ye benak riqˈui. Y Riyaˈ nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. 	 Pə waalɩ kɛ́ Yesu sʋʋ cɔɔʋ kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena na ɩ́ lakɩ waasʋ, na ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ,


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri cheˈ: Can majun chic cˈa winek xtitijo ta jun ti awech, ruma can ma xcawachin ta chic, xchaˈ chare. Y ri rudiscípulos xquicˈaxaj cˈa ri xubij. 	 Tənaɣa Yesu tɔma fiki tʋɣʋ ŋkʋ sɩ: Nɔɣɔlʋ kaa tasa nyá pile kɛ təŋʋɣʋ. Na ɩ ɩfalaa nɩɩ mpʋ.


Ri xinwajoˈ xinbij chiwe riyix chupan ri wuj riˈ ya ri ma tiwachibilaj ta iwiˈ riqˈui jun ri nubij chi kachˈalal y xa nuben mac achiˈel riˈ. Man cˈa tiwachibilaj ta iwiˈ riqˈui jun achi ri nubij chi riyaˈ kachˈalal y xa nicˈojeˈ riqˈui jun ixok ri xa ma rixjayil ta, y queriˈ chukaˈ ma tiwachibilaj ta iwiˈ riqˈui jun ixok ri nubij chi riyaˈ kachˈalal y xa nicˈojeˈ riqˈui jun achi ri xa ma rachijil ta. Y queriˈ chukaˈ ri chak benak cánima chrij ronojel ri cosas. Ri yeyaˈo quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek, ri yeyokˈon, ri yekˈaber, ri yequichop winek riche (rixin) chi niquimej ca cosas chique. Wi niquibij chi ye kachˈalal y xa niquiben mac achiˈel riˈ man cˈa queˈiwachibilaj ta, y chukaˈ nbij chi man cˈa quixwaˈ ta quiqˈui. 	 Nti tɔɣɔlɛ sɩ ye yʋlʋ nyənəɣɩ ɩ təɣɩ Ɩsɔ sɛɛlʋ pəyele ɩ lakɩ asilima, na ɩ́ ta yele nyɩɩlʋɣʋ na tɩɩŋ laaʋ na yəlaa tʋʋʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ na ŋmɩɩləm, ɩ́ taa kpətəna pʋntʋ. Mə na yʋlʋ ɩsɩɩ mpʋ ɩ́ taa tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa.


Pero ri Simón Pedro rucˈuan cˈa jun espada, y yariˈ ri xrelesaj pe y xusoc ri rumozo ri nimalaj sacerdote. Y can ya cˈa ri ruxquin ri cˈo pa rajquikˈaˈ ri xuchoy. Y ri mozo riˈ Malco rubiˈ. 	 Simɔŋ Piyɛɛ ka wɛna laɣatɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpɛɛ-tɛ na ɩ́ sɛtɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ ntɔɣɔŋ nyəŋkʋ. (Pa yaa təmlɛ tʋ ɩnɩ sɩ Maləkusi.)


Jalajoj cˈa ruwech samaj yatajnek chake, pero ri niyaˈo, xa jun; y riˈ ya ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Mpi mpi pə saakɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ pə wɛ ŋka ŋka kɛ́. Ama Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ kʋ yekina na pə́ saakɩ yəlaa.


Y tek ri Jesús xretamaj ronojel riˈ, xel cˈa el pa Judea y xtzolin chic jun bey pa Galilea ye rachibilan ri rudiscípulos. 	 Yesu kɔma na ɩ́ nɩɩ sɩ Falisanaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Yuta tɛtʋ taa na ɩ́ mənna Kalilee tɛtʋ taa.


Can tichˈoboˈ cˈa jabel ri achique niben. Y can tichajij chukaˈ ri icˈaslen y ma quixwer ta ka. Ruma ri itzel winek, ri kacˈulel can nisutin pe chikij. Can achiˈel nuben jun coj ri nurek pe ruchiˈ queriˈ, tek nucanoj achique ri nutij. Can queriˈ nuben ri itzel winek chake riyoj. 	 Ɩ́ nyɔɔsɩ mə tɩ, ɩ́ taa caɣa yem təpoto. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə kolontu ɩlɔɣɔʋ wɛɛ kɛ́, na ɩ́ cɔɔkɩ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa wiikuɣu na ka cɔɔkɩ na ká pɛɛkəɣɩ sɩ ká hika wei ka taɣamɩ tɔ.


junan riqˈui jun achi ri xuben jun rachoch. Nabey, xuben ka ri jul riche (rixin) ri rucimiento ri jay, y can pa ruwiˈ abej xucˈot wi ka ri jul riˈ. Cˈacˈariˈ xuyaˈ ka ri rucimiento ri jay, y xuchop cˈa samaj. Y tek cˈachojnek chic cˈa ri jay, xpe cˈa ri raken yaˈ. Y ri raken yaˈ riˈ riqˈui ruchukˈaˈ xberilaˈ ri jay. Pero ri jay ma xsilon ta, ruma chi ri rucimiento ri jay riˈ can pa ruwiˈ abej tzˈuyul wi. 	 Ɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ caakʋɣʋ kutuluɣu ŋmaʋ na ɩ́ huli na ɩ́ tala atɛ kʋkpamʋɣʋ na pə́cɔ́ ɩ́ sɩɩ kite tɔɣɔ. Pɔɣɔ kɔma na ká su ɩlɛna lʋm watɩ, haləna pə hola ma-kʋ. Paa na mpʋ pə ta ciɣiti-kʋɣʋ kʋ ŋmatʋ teu tɔɔ.


Y tek ri Jesús xtzuˈun ca chrij y xerutzˈet ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan chi ye tzeketel el chrij, Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique nicanoj? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Rabí, riyoj nikajoˈ niketamaj acuchi (achique) cˈo wi ri awachoch, xechaˈ chare. Rabí ntel chi tzij nimalaj tijonel. 	 Yesu pəsəna ɩ waalɩ təkpɛʋ na ɩ́ ná sɩ pa təŋəɣɩ-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ? Ɩlɛna ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Lapi, (Tacaa kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.) Leɣe nyá təyaɣa?


Xa ya ri jun camisanel, xa yariˈ xibij chi ticol el, y ri can Lokˈolaj wi y choj chukaˈ ri rucˈaslen, xa xiwetzelaj y yariˈ ri xiyaˈ ca pa ruqˈuexel ri jun camisanel. 	 Ɩ́ kisa yʋlʋ kʋpaŋ tampana təŋlʋ ɩnɩ, na ɩsaɣaʋ kpitikpiti kɛ́ ɩ́ sɔɔlaa na ɩ́ sələmɩ Pilatɩ sɩ ɩ́ tʋlɩ-mɛɣɛ ɩ́lɛ́.


Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can xquipe chic cˈa jun bey, y junan chic cˈa nukˈij nucˈojlen riqˈui ri Nataˈ y ye wachibilan pe ri nuˈángeles. Y yacˈariˈ tek xtinyaˈ rajel ruqˈuexel chique quinojel; rajel ruqˈuexel ri xequibanalaˈ. 	 Mpi tɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má, maa kpaɣa ma Caa teeli na má na ma ɩsɔtaa tillaa tə kɔɔ na má fɛlɩ paa wei kɛ́ ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ.


Y ya cˈa chˈabel riˈ ri ntajin chubixic ri Pablo riche (rixin) chi nukˈalajsaj chi riyaˈ majun mac rubanon. Y ri Festo can yacˈariˈ tek xurek apo ruchiˈ y xubij chare: Pablo, ruma sibilaj naˈoj cˈo awuqˈui, xpe chˈujiric chawe, xchaˈ chare. 	 Pɔɔlɩ tɔŋna ɩ tɔm yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Fɛsətusi holina-ɩ sɩ: Pɔɔlɩ, n fɛɩna nyá ɩsɛ. Takəlaɣa nyəm katatəlaɣa sʋsa-ŋ kpaŋʋɣʋ kɛ́.


Man cˈa tikanimirisaj ta kiˈ; ma tikayacalaˈ ta koyowal chikachibil kiˈ. Ni man cˈa chukaˈ itzel ta tikanaˈ chique nicˈaj chic ri utz yecˈo. 	 Tə́ taa hɔŋ tá tɩ na tə́ kpaasəɣɩ, tə́ taa kʋsəɣɩ tá təma pááná na tə́ lakɩ təmaɣa ɩsɛsɛɛmɛɛ.


Y cˈacˈariˈ xeˈapon ri pa mojón riche (rixin) ri ruwachˈulef Misia. Y xquichˈob cˈa chi yebe ri pa ruwachˈulef Bitinia, pero ri Lokˈolaj Espíritu man cˈa xuyaˈ ta kˈij chique riche (rixin) chi xebe. 	 Pa tala Misii cɔlɔ ɩlɛna pá lʋ sɩ pá tɛɛ Pitinii. Ama Yesu Feesuɣu ta ha-wɛɣɛ mpaa.


Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Riyin wetaman cˈa chi cˈo na jun kˈij tek xtoka chuwech re ruwachˈulef ri Mesías, ri nibix chukaˈ Cristo chare. Y ri kˈij tek xtoka Riyaˈ, ronojel cˈa xtukˈalajsaj chkawech, xchaˈ ri ixok. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma nyəmá sɩ Mesii wei pa yaa sɩ Kilisiti tɔ ɩ ká kɔɔ te, ye ɩ́lɛ́ ɩ kɔma, ɩ ká kilisi-tʋɣʋ pə təna.


Y cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz riˈ xa cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal xka wi. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ y man cˈa xquiyaˈ ta quiwech. 	 Pee lɛnna náá hoti sɔwa taa na alɛ a nyɔ ɩsɩɩ a ká kʋlɩ teu, ɩlɛna sɔwa fɛtɛ-yɛ na á kpisi lʋlʋɣʋ.


Ruma astapeˈ ri nuchˈabel ma janipeˈ ta oc rubanic tek yichˈo, pero can wetaman wi jabel ri achique ri yitajin chubixic tek yichˈo. Y riˈ can iwetaman chukaˈ riyix chi queriˈ, ruma chi can itzˈeton ronojel ri yekabanalaˈ. 	 Ama pə pəsəɣɩ pə wɛɛ yɔɣɔtaɣa wawawa wei ma ta nyɩ tɔ. Tɔfɔ pa ta kəlɩ-m nyəm. Tə hʋla-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ təcɛɩcɛɩ kɛ́ paa mpi pə taa kɛ́ na paa timpi.


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique: Re nichop el bey, can majun cˈa ticˈuaj el. Ma ticˈuaj ta chˈameˈy, ma ticˈuaj ta yaˈl, ni caxlan wey, ni irajil. Y ma ticˈuaj ta el caˈiˈ itziak, xa can xu (xe) wi ri icusan. 	 Ɩlɛna ɩ tɔ-wɛ sɩ: Ye ɩ́ tɛɛkɩ ɩ́ taa kpaɣa pʋlʋ, paa kpátʋ́ɣʋ́, paa huluɣu, paa tɔɣɔnaɣa, paa liɣitee, pə́cɔ́ ɩ́ taa kpaɣa capanaa kɛ naalɛ naalɛ.


Can ruraybel wi cˈa ri Dios chi ri Jesucristo xcom kuma riyoj, y ruma cˈa ri raybel riˈ tek xchˈajchˈojir ri kánima chupan ri mac. Y ri Jesucristo xa jun bey cˈa xuyaˈ ri ruchˈacul pa camic riche (rixin) chi nicˈatzin ronojel tiempo. 	 Yesu Kilisiti lapa Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na ɩ́ lá ɩ təɣɩ kɔtaɣa na pə́ kpiisi ta ɩsaɣatʋ kɛ tam tɔɔ.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios. Y ri achiˈaˈ achoj quiqˈui xchˈo wi ri Jesús, riyeˈ can ta cˈo xcajoˈ chi xquichop ta el ri Jesús, ruma xquinabej chi ri achiˈaˈ kajoy tak ulef ri xerunataj chupan ri cˈambel tzij, xa chiquij riyeˈ xchˈo wi. Y xa majun xquiben chi xquichop ta el, ruma niquixibij quiˈ chiquiwech ri sibilaj winek ri yecˈo riqˈui. Riyeˈ xquiyaˈ cˈa ca ri Jesús y xebe. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma taa sɔsaa pɛɛka ɩsəna paa la na pá kpa Yesu tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nyəmá teu sɩ mpɛɣɛ ɩ sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ. Ama pa nyamna samaa. Ɩlɛna pá yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ.


Xpe ri Jesús xubij chique ri ye rudiscípulos: Can ma cukul ta cˈa icˈuˈx wuqˈui, rumariˈ tek ixibin iwiˈ, xchaˈ chique. Y Riyaˈ xbeyacatej cˈa pe y xubij: Tiqˈuis el ri cakˈikˈ y titaneˈ ka ri ruwiˈ yaˈ, xchaˈ. Y queriˈ xbanatej. Ri cakˈikˈ xqˈuis el, y chukaˈ ri ruwiˈ yaˈ xtaneˈ ka. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ? Ɩ́ tá tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ suwe? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ kaləna heelim na lʋm, na pə təna pə hɛɛ təli.


Yacˈa ri Jesús achiˈel ye majun ri winek chuwech. Choj xel pe chiquicojol ri winek y xbe el. 	 Ɩlɛna Yesu faɣana pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ.


Pero tek ri Jesús xutzˈet apo ri ixok riˈ, xusiqˈuij (xroyoj) apo y xubij chare: Re wacami yacˈareˈ xacolotej chuwech ri ayabil. 	 Yesu na-ɩ, ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Alʋ nyá, saŋa waalɩ n hika alaafəya kɛ́.


Y ruma chi yix riche (rixin) chic ri Cristo, xixoc riy rumam ri Abraham. Y xtoc cˈa chukaˈ iwuche (iwixin) ri utzil ri xutzuj (xusuj) ri Dios chare ri Abraham ojer ca. 	 Ye Kilisiti tənna-mɛ ɩlɛ ɩ́ kɛ́ Apəlaham piya kɛ́, na ɩ́ ká hiki kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ na pə́ pəsɩ mə nyəm təkpataa tɔ.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ xubij ri Dios Kacolonel y queriˈ chukaˈ xubij ri Kajaf Jesucristo. Y can chrij wi cˈa ri Ajaf Jesucristo cukul wi apo kacˈuˈx. 	 Maɣa Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti tillu. Tá Yatʋ Ɩsɔ na Yesu Kilisiti wei tə tɛɛləɣɩ tɔ mpɛ pa kpana-m sɩ má la tillu.


Y wi riyin nkˈet tzij chrij jun winek, can pa ruchojmilal cˈa nben; ruma ma nuyon ta riyin, xa can wachibil cˈa ri Nataˈ ri yin takayon pe. 	 Ɩlɛ paa ma tɩɩ hʋʋwa, tampana tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ma fɛɩ ma tike tɔ se: Ama má na ma Caa wei ɩ tila-m tɔɣɔ.


Xtiwetamaj cˈa chukaˈ achique ri kas kitzij; y ri kas kitzij xtuben cˈa chiwe chi xquixtotej chuwech ronojel. 	 Na ɩ́ ká nyɩ tampana, na tampana anɩ a ká cɛna-mɛɣɛ mə yomle taa.


Y ri pa tinamit Efeso ri tiempo riˈ, ri winek sibilaj cˈa coyowal y xeyacatej cˈa chrij ri kitzij Bey. 	 Saa ɩnəɣɩ Tacaa mpaaʋ təŋʋɣʋ yelaa na kɔkɔlɔ sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ́ kʋlɩ Ɩfeesu ɩcatɛ taa.


Tek ri Jesús, ri Jacobo y ri Juan xeˈel cˈa pe ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riyeˈ xebe cˈa chcachoch ri Simón y ri Andrés. 	 Pa lɩɩ Yuta nyə́ma təkotile taa, ɩlɛna pa na Saakɩ na Yohaanɩ pá polo Simɔŋ na Antəlɩɩ pa təyaɣa kɛ kpakpaa.


Riyix patrón, can xu (xe wi) cˈa ri utz y ri choj tibanaˈ quiqˈui ri imozos ruma toka chiˈicˈuˈx chi riyix chukaˈ cˈo jun Iwajaf chilaˈ chicaj. 	 Yomaa caanaa mɛ, ɩ́ tɔkɩ mə yomaa kɛ ɩsəna mpi pə kɛɛsaa na pə siɣisa teu tɔ. Ɩ́ nyɩ teu sɩ mɛ́ tɔtɔ mə wɛna Caa kɛ ɩsɔtaa.


Ncˈutuj chukaˈ chare chi xtuben ta chiwe chi can nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui, riche (rixin) chi can ta nicˈojeˈ ri Cristo pa tak iwánima. Y riqˈui riˈ can ta xtibe ka rucˈamal ri ajowabel iwuqˈui y nitiqueˈ chiriˈ pan iwánima. 	 na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na mə́ taa kɛ́ teu, na Kilisiti wɛɛ mə waalɩ kɛ́ tam. Na ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma na ɩ́ səŋ pə taa kɛ́ teu təkeŋkeŋ.


Tayaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal Prisca y Aquila, y chukaˈ quinojel ri yecˈo pa rachoch ri kachˈalal Onesíforo. 	 Sɛɛ Pilisila na Akilaasɩ, na ń sɛɛ Honesifɔɔ təyaɣa nyə́ma.


Y chukaˈ ri rajawaren ri caj, can junan cˈa riqˈui jun lokˈonel y cˈayinel quiche (quixin) tak abej ri nibix perlas chique. 	 Ɩsɔtaa Kawulaɣa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ paɣatʋlʋ wei ɩ pɛɛkəɣɩ lɩɩtʋ kʋpantʋ tɔ.


Pero wi xa xticˈat ri samaj ri xkaben, majun rajel ruqˈuexel xtikacˈul ta, xa xtiqˈuis chi queriˈ. Yacˈa riyoj xkojcolotej, achiˈel ta kojcolotej pe pa jun kˈakˈ. 	 Ama wei ɩ nyəntɛ ɩ́ mʋwa, ɩ́lɛ́ ɩ kʋfɛlʋɣʋ lepa-ɩ kɛ́. Ama paa ya ɩ maɣamaɣa na pə́ maɣana ɩsɩɩ kɔkɔ mpee pɔɔŋ kɛ ɩ lɩɩnaa.


Ruma tek xojalex, majun kacˈamom pe. Y queriˈ chukaˈ tek xkojcom, majun chukaˈ xtikacˈuaj el. 	 Aaɩ, pə lʋla-tʋ tɔ, tə ta tɔkɩ pʋlʋ na tə́ kɔna antulinya ɩnɛ ɩ taa se. Mpʋ tɔtɔɣɔ ye tə kpeŋ tə kaa pəsɩ na tə́ kpɛntəna pʋlʋ na tə́ kpeena.


Rumacˈariˈ, can tibanaˈ y tibij achiˈel ri nubij chupan ri ley ri xuyaˈ ri Jesucristo. Ruma ri ley riˈ xuben chiwe chi yix colotajnek chic riche (rixin) chi yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios y ya chukaˈ ley riˈ xtikˈato tzij pan iwiˈ. 	 Ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na ɩ́ lakɩ ɩsɩɩ yəlaa mpa paa kɛɛsəna Ɩsɔ Tɔm nti tə hɛtəɣɩ-tʋɣʋ ta yomle taa na pá hʋʋna tɔ.


Y ri acˈal xuchop cˈa ruqˈuiyen, y petenak más ruchukˈaˈ. Y petenak chukaˈ más runaˈoj, y cˈo ri rutzil ri Dios pa ruwiˈ. 	 Mpʋ tɔ na pəyaɣa tɔŋna pɩɩʋ na ka tɔnʋɣʋ tɔkəɣɩ na ká tɔŋna laɣatʋ nyəm kɛ teu na Ɩsɔ wɛ ka waalɩ.


Riyin xintic ri ruchˈabel ri Dios pa tak iwánima. Ri kachˈalal Apolos xuben chi achiˈel xuyiˈaj ri chˈabel riˈ ruma xsamej chicojol. Pero ya ri Dios ri xbano chi xqˈuiy pa tak icˈaslen. 	 Maɣalɛ tʋɣʋ sɔlʋ na Apɔlɔɔsɩ pələna lʋm kɛ kʋ tɔɔ. Ama Ɩsɔ lapəna na kʋ tɛɛ.


¿Achique cˈa ri nawajoˈ? Y ri achi moy xubij: Ajaf, riyin nwajoˈ yitzuˈun, xchaˈ. 	 N caa má la-ŋ we? Yʋlʋm cɔwa sɩ: Tacaa, ma caa kɛ́ sɩ ń la na má naakɩ ɩsɩɩ maa wɛʋ ma wule taa tɔ.


Tiqˈuis ronojel ri nijaro pa tak iwánima. Ma itzel ta tinaˈ chare jun chic. Ma ticˈojeˈ ta ri oyowal pa tak iwánima, ni ma queˈibanalaˈ ta ri xa ma rucˈamon ta ruma ri iwoyowal. Ma tirek ta ichiˈ tek yixchˈo. Tiqˈuis chukaˈ el pa tak iwánima ri raybel chi niben etzelal chique nicˈaj chic. 	 Ɩ́ yele hʋwɛɛ nyaŋ nyəna təna na təma tɔkənaʋ kɛ táá na pááná mʋɣʋ. Ɩ́ yele hola na kʋtʋɣʋ. Ɩ́ yele ɩsaɣatʋ tənaɣa lapʋ, paa tə kɛ́ nti.


Tek xa can niquichop yeqˈuiy pe ri ruxak, iwetaman cˈa riˈ chi ya xa nikˈax yan rukˈijul ri sakˈij. 	 Ye ɩ kɔma na ɩ́ sʋʋ nɛɣɛtʋɣʋ ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛ́.


Achique cˈa ri ma ruyaˈon ta ránima wuqˈui, xa can yiretzelaj wi cˈa riˈ. Y achique ri ma nitoˈo ta wuche (wixin), xa yariˈ ri niyojo ronojel ri yenben riyin. 	 Wei ɩ fɛɩ ma tɔɔ tɔ, pʋntʋ kɛ́ ma kolontu kɛ́. Na wei ɩɩ səŋna-m tɔɔsʋɣʋ tɔ ɩ yaasəɣɩ kɛ́.


Y riyaˈ xucˈutuj: ¿Yit achique cˈa riyit, táta? xchaˈ. Pero ri nichˈo pe riqˈui ri Saulo xubij chare: Yin cˈa riyin ri Jesús, ri achapon wokotaxic. Xa ayon cˈa riyit nasoc awiˈ, ruma achapon wokotaxic. Xa ayon riyit nayaˈ awiˈ chutzaˈn jun cheˈ ri chˈut rutzaˈn, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Sɔɔlɩ pɔɔsaa sɩ: Tacaa nyaɣa aweɣe ye? Ɩlɛna pə́ cɔ Sɔɔlɩ sɩ: Maɣa Yesu wei n tʋɣɩ kʋnyɔŋ tɔ.


riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ niquitzuˈ y xa ma nichˈobotej ta chiquiwech ri niquitzuˈ y astapeˈ niquicˈaxaj y xa ma nikˈax ta chiquiwech ri niquicˈaxaj, riche (rixin) chi queriˈ ma nitzolin ta pe quicˈuˈx, y ma nicuyutej ta chukaˈ quimac ruma ri Dios. 	 Pəcɔ pə tisi na paa pa nyəna teu, pá taa ná. Na paa pa nɩɩ teu, pá taa cɛkəna. Tɔfɔ tɔɔ paa kɔɔ na pá pəsəna Ɩsɔ tɔɔ na ɩ́ hɩɩsɩ-wɛɣɛ pa ɩsaɣatʋ.


Yacˈariˈ tek jun cˈa chique ri rudiscípulos, ri Andrés rubiˈ, ri rachˈalal ri Simón Pedro, xubij: 	 Ɩlɛna Yesu ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Antəlɩɩ na ɩ́ kɛ́ Simɔŋ Piyɛɛ neu tɔ ɩ́ cɔ-ɩ sɩ:


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, xquibij chare ri Jesús: Re jun jay reˈ, cawinek wakiˈ junaˈ xquiben ri kateˈ katataˈ chrij riche (rixin) chi xquipabaˈ. ¿La yacowin cami riyit napabaˈ pan oxiˈ kˈij? xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma-ɩ sɩ: Pɩɩsɩ nɩɩlɛ na naatoso kɛ pa ŋma Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ, na nyaa ŋmaa-tɛɣɛ kʋyɛɛŋ tooso taa?


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Tek xtipe ri rajaf ri ulef ri ticon ruwech riqˈui uva, ¿achique cami xtuben chique ri achiˈaˈ kajoy tak ulef, nichˈob riyix? xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Taalɛ tʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩsənaɣa ɩ ká la təmlɛ nyə́ma panɛ?


Y ri Jesús xubij chare ri tataˈaj: Wi riyit yacowin nacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui chi yicowin ntoˈ ri acˈajol, can xtibanatej wi ri achiˈel nawajoˈ. Pero riˈ awuqˈui riyit cˈo wi, ruma jun winek ri can nucukubaˈ rucˈuˈx wuqˈui tek cˈo ri nucˈutuj, can nibanatej wi ri achique ri nrajoˈ, xchaˈ ri Jesús chare. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n tɔŋ sɩ ye ma pəsəɣɩ? Ye yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ, pʋlʋ fɛɩ mpi ɩ kpisiɣi tɔ.


Y can yecˈo cˈa ri xquebin chiwe: Yareˈ cˈo waweˈ. Yalaˈ cˈo chilaˈ. Pero riyix man cˈa quixbe ta quiqˈui, ni man cˈa chukaˈ queˈitzekelbej ta. 	 Paa heeli-mɛ sɩ ɩ́ paasəna hatoo təna, yaa ɩ́ paasəna cənɛ. Ama mɩɩ taa polo sɩ ɩ́ pɛɛkəɣɩ.


Y ri rey xubij cˈa chare ri mozo riˈ: Riyit xa yit jun itzel mozo. Ri tzij ri xabij yariˈ ri xtincusaj riche (rixin) chi nkˈet tzij pan awiˈ. Ruma wi can awetaman chi riyin can yin cˈaˈnlaj (cˈaˈelaj) achi, chi riyin can nchˈojij wi nurajil ri acuchi (achique) xa majun nyacon ca, y chukaˈ can nwajoˈ ncˈul ri ntel pe chuwech ri ticoˈn ri xa ma yin ta riyin xitico ka; 	 Tənaɣa wulaʋ tɔma-ɩ sɩ: N kɛ́ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ kɛ́, nyá maɣamaɣa nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ ma kʋɣʋna nyá tɔm. N ka nyəmá teu sɩ ma kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ, na mpi ma ta sɩɩ tɔɣɔ ma kpakəɣɩ, pə́cɔ́ timpi ma ta tuu tɔɣɔ ma kʋŋ.


Pero xa ta riyix yixtajin chubixic ri rukˈalajsan chiwe tek ntoc apo jun iwuqˈui ri xa ma runiman ta ri Cristo, o ntoc ta apo jun ri xa ma qˈuiy ta retaman chrij ri ruchˈabel ri Cristo, riyaˈ xtunaˈ ka pa ránima chi jun aj mac y rajawaxic chi nuchojmirisaj ri rucˈaslen chuwech ri Dios. Queriˈ xtunaˈ ruma ri yixtajin chubixic can nikˈax wi chuwech. 	 Ama ye Ɩsɔ kʋheelitu kɛ mə təna ɩ́ kpaaləɣɩ, na wei ɩ taa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ yaa yʋlʋ wei ɩ ta cɛkəna pʋlʋ tɔ ɩ́ sʋʋ, tə təna nti ɩ nɩɩkɩ mpʋ tɔ tɩɩ yele na pə́ kuli ɩ waalɩ na ɩ́ ná sɩ ɩsaɣatʋ kɛ ɩ lakɩ.


Y xubij cˈa chi ri yebin chi ri Pablo cˈo rumac, quepe cˈa chawech riyit. Y yacˈa tek xtacˈutuj ri rumac ye rubanalon, xtawetamaj cˈa chi can kitzij wi ri yojtajin chubixic chawe chrij ri Pablo, xchaˈ ri Tértulo. 	 Ɩlɛna Lisiyasɩ ɩnɩ ɩ́ heeli mpa sɩ ɩ lapa-wɛ na taalɩ tɔ sɩ pá kɔɔ nyá kiŋ. Ye n pɔɔsa ɩ maɣamaɣa n ká cɛkəna mpi pə tɔɔ tə tɔŋ sɩ ɩ lapa-tʋɣʋ taalɩ tɔ.


Y ri Jesús rutzuliben ri ixok tek xubij chare ri Simón ri fariseo: ¿Natzˈet re ixok reˈ? Riyin tek xinoc pe re waweˈ pan awachoch, ma xayaˈ ta nuyaˈ chˈajbel waken. Yacˈa re ixok reˈ xeruchˈej re waken riqˈui ri ruyaˈal ri runakˈ tak ruwech, y xeruchakirisaj riqˈui ri rusmal tak ruwiˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ pəsəna alʋ tɔɔ na ɩ́ tɔ Simɔŋ sɩ: Simɔŋ n ná alʋ ɩnɛ? Ma sʋʋ nyá təyaɣa taa tɔ, n ta ha-m lʋm sɩ má kɔ ma nɔɔhɛɛ. Ama ɩ́lɛ́ ɩ taana-yɛɣɛ ɩsəlʋm, na ɩ́ hɩɩsɩ-yɛ na ɩ nyɔɔsɩ.


Y ronojel junaˈ chupan ri nimakˈij pascua, ri aj kˈatbel tzij nrelesaj el jun preso; ri preso ri niquibij ri winek chi utz ntel el. 	 Paa Tɛɛʋ acima wena Pilatɩ tʋləɣɩ saləka tʋ nɔɣɔlʋ wei samaa caa sɩ pá tʋlɩ tɔɣɔ.


Yacˈariˈ tek ri Pilato, xubij chique: Ticˈuaj chic cˈa el riyix re achi reˈ y tikˈataˈ tzij pa ruwiˈ can achiˈel ri nubij ri iley, xchaˈ chique. Pero ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij cˈa chare: Riyoj majun kˈatbel tzij pa kakˈaˈ riche (rixin) chi yoj cˈa riyoj yojbin chi ticamisex jun winek. 	 Ɩlɛna Pilatɩ tɔ Yuta nyə́ma sɩ: Ɩ́ kpaɣa Yesu kɛ mə maɣamaɣa na ɩ́ təŋ ɩsəna mə seliya wɛɛ tɔ na ɩ́ hʋʋna-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma tɔma Pilatɩ sɩ: Tə fɛɩna mpaaʋ sɩ tə́ kʋ nɔɣɔlʋ.


Y ri itzel espíritu nurek ruchiˈ, xel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y xuyicaj ca. Y ri cˈajol riˈ xcˈojeˈ ca pan ulef, achiˈel jun caminek. Y rumariˈ ye qˈuiy winek xquibij chi xcom. 	 Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ kiisaa na ɩ́ paasɩ na ɩ́ selisi-kɛɣɛ teu, ɩlɛna ɩ́ se ka waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa fiɣinaa. Haləna yəlaa tɔ sɩ ka səpaɣa təkpem.


Ronojel cˈa ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, can ya wi cˈa ri Dios ri xucusan quiche (quixin) ri winek chutzˈibaxic. Y rumariˈ nicˈatzin riche (rixin) chi yetijox ri quiniman chic y ri ma jane quiniman ta ri Dios. Nicˈatzin nucusex riche (rixin) chi yekˈil ri winek chi ma tiquiben ta ri xa ma utz ta. Nicˈatzin riche (rixin) chi nibix chique ri winek achique rubanic niquichojmirisaj ri quicˈaslen, y utz chukaˈ nucusex riche (rixin) chi nicˈut achique rucˈuaxic jun cˈaslen choj chuwech ri Dios. 	 Ɩsɔ yelina na pá ŋmaa ɩ tɔm kɛ takəlasɩ taa. Na tə waasəɣɩ yəlaa, pə taɣa pʋlʋ, tə sɛɣɛsəɣɩ-wɛ na tə́ kisiɣina-wɛɣɛ pɔpɔtʋ, na tə́ taɣanəɣɩ-wɛɣɛ timpi timpi pa pəntəɣɩ tɔ, na tə́ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛɣɛ ɩsəna paa təŋ tampana mammam kɛ pa kʋlapʋtʋ taa tɔ.


Xpe ri Jesús xuchop ri runakˈ tak quiwech chi ye caˈiˈ y xubij chique: Ruma riyix ninimaj chi riyin yicowin yixincˈachojsaj, can tibanatej cˈa ri iraybel, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina pa ɩsɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Pə́ la ɩsɩɩ ɩ́ tɛma mə taa tɔ.


Y pa ruqˈuisbel cˈa, ri rajaf ri ulef xuchˈob ka: ¿Achique cˈa xtintek el? xchaˈ. Y riyaˈ cˈo cˈa jun rucˈajol ri sibilaj nrajoˈ, y yacˈariˈ ri xutek el chucˈamaric ri kajbel riche (rixin) ri ulef. Ruma ri rajaf ri ulef riˈ xuchˈob chi ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri rulef, riqˈui jubaˈ can xqueniman wi chare ri rucˈajol tek xtiquitzˈet chi can ya riyaˈ ri napon quiqˈui. 	 Tənaɣa haləm tʋ tɔma sɩ: Tɔʋ, ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Ma maɣamaɣa ma kʋlʋlʋ wei ma luɣu sʋʋ teu tɔɣɔ maa tili. Ntanyɩ paa nya ɩ ɩsəlɛ.


Y ri caˈiˈ discípulos xebe cˈa. Tek xeˈapon, xquil na wi ri ti alaj bur ximon ca ri acuchi (achique) nuyaˈ wi vuelta ri bey ri ntoc chuwajay. Y riyeˈ xquiquir cˈa pe. 	 Ɩ ɩfalaa tɛɛwa, ɩlɛna pá maɣana kpaŋaɣa pile ntɛɣɛ mpaaʋ taa, na pá tʋ-tɛɣɛ ŋmənaɣa kɛ təyaɣa nakəlɩ ka nɔɣɔ, ɩlɛna pá hɛtɩ-tɛ.


Y ri Felipe can xyacatej cˈa el, y xbe cˈa. Y yacˈa tek ruchapon chic el bey, xutzˈet cˈa jun achi aj Etiopía. Ri achi cˈa riˈ jun eunuco, y ya riyaˈ ri cˈo pa ruwiˈ ronojel ri rubeyomal ri jun ixok Candace rubiˈ, y ri Candace riˈ aj kˈatbel tzij pa ruwiˈ ronojel ri ruwachˈulef Etiopía. Ri achi eunuco yaˈon chukaˈ kˈatbel tzij pa rukˈaˈ ruma ri Candace, y xpe cˈa pa Jerusalem riche (rixin) chi xoruyaˈ rukˈij ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Filipʋ kʋlaa na ɩ́ tʋ mpaaʋ. Ɩ tɔŋna pote, ɩlɛ ɩ nawa yʋlʋ nɔɣɔlʋɣʋlɛ. Sɛsɛ Ɩtiyopii yʋlʋ kataŋa ntɛ́. Ɩnɩ ɩ ka kɛna Ɩtiyopii wulaʋ sɔsɔ alʋ nyəŋ wei pa yaa sɩ Kantasɩ tɔ ɩ akewe sɔsɔ, wei ɩ nyənaɣa ɩ kpancoou təna tɔɔ tɔ. Apalʋ ɩnɩ ɩ ka lɩɩna Yosalɛm kɛlɛ Ɩsɔ sɛɛʋ.


Y ri rech mozo can yacˈariˈ xxuqueˈ ka chuwech riche (rixin) chi nucˈutuj cˈa utzil chare; y xubij cˈa: Quinawoyobej na jubaˈ y riyin xtintoj ronojel nucˈas chawe, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taapalʋ ɩnɩ ɩ hota ɩnɩ ɩ tɛɛ na ɩ wiina-ɩ sɩ: Haɩ, la-m suulu, ye ma hikaa maa fɛlɩ-ŋ.


Majun bey rubin ta queriˈ chare jun ángel. Y tek ri Dios xutek pe ri Rucˈajol chuwech re ruwachˈulef, xubij chi quinojel ri ruˈángeles tiquiyaˈ rukˈij ri Rucˈajol. 	 Ama waatʋ wei Ɩsɔ kɔŋaɣana ɩ Pəyaɣa kancaalaɣa nyəŋka kɛ antulinya taa tɔ ɩ tɔma sɩ: Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa təna ká sɛɛ-ɩ kɛ́.


Y tek ri Moisés cˈa cˈo na pa ruwiˈ ri juyuˈ Sinaí, xquibij cˈa chare ri Aarón: Queˈabanaˈ cˈa wachbel riche (rixin) chi yeˈoc ka‑dios, y yeriˈ ri yeˈucˈuan kiche (kixin). Ruma ri Moisés ri xojelesan pe pan Egipto, ma ketaman ta achique ruma tek ma tzolijnek ta pe. 	 Haləna pá yɔɣɔtɩ Alɔŋ sɩ: Lu-tʋɣʋ tʋɣʋ na tə́ nyənəɣɩ-kʋ. Pə taɣa pʋlʋ, tə ta nyɩ mpi tá Icipiti taa ləsəlʋ Moisi tɛmnaa tɔ.


Y queriˈ chukaˈ quinojel xquikum ri yaˈ ri xuyaˈ pe ri Dios chique. Ri yaˈ riˈ xel cˈa pe pa jun abej. Y ri abej riˈ ya ri Cristo; y Riyaˈ can benak wi quiqˈui. 	 Na pa təna təpaɩ pa nyɔɔna piti kʋnyɔnyɔɔm kʋlʋməm mpi pə lɩɩna pɩɩʋ taa tɔ. Na pɩɩʋ ŋkʋ kʋ hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ pá na Kilisiti pa tɔŋna.


Can kitzij cˈa nbij chiwe: Riyix can xquixokˈ y xquixbison ruma ri xtincˈulwachij riyin. Yacˈa ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, riyeˈ xa xquequicot. Yacˈa riyix astapeˈ can cˈo chic bis ri pa tak iwánima, ri bis cˈa riˈ xa xtijalatej, xa can xtoc quicoten. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ɩ́ ká wii na ɩ́ sɩ, na yəlaa ká woŋ teu. Ɩ́ ká wɛɛ laŋwakəllɛ taa, ama mə laŋwakəllɛ ká pəsɩ laŋhʋlʋmlɛ.