Ri Onésimo xel cˈa pe jun caˈiˈ oxiˈ kˈij awuqˈui. Pero ma xu (xe) ta wi kˈaxon xucˈom pe chawe; riqˈui jubaˈ xa cˈo utz ri xucˈom pe chawe, ruma re wacami xtitzolin chic jun bey awuqˈui y majun bey chic xtanmej ta pe. 	 Ntanyɩ pə yasa nyá na-ɩ kɛ́ wɛɛ naalɛɣɛ sɩ pə́ taɣanɩ-mɛɣɛ kpɛntʋɣʋ kɛ tam tɔɔ.


Wacami cˈa quixbiyin chanin, y jeˈibij chique quinojel ri rudiscípulos ri Jesús, chi Riyaˈ xcˈastej yan cˈa el chiquicojol ri caminakiˈ. Riyaˈ can ninabeyej cˈa el chiwech, y nicˈul iwiˈ chilaˈ pa Galilea. Y chiriˈ xtitzˈet wi, achiˈel re nbij el chiwe. 	 Ɩ́ polo lɔŋ na ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ, ɩ fema na ɩ́ tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Kalilee. Tənaɣa ɩ́ ká na-ɩ. Nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔɣɔlɛ.


Ronojel cˈa ri niben chiˈijujunal, ma tiben ta xa riche (rixin) chi ninimirisaj iwiˈ, ni ma riche (rixin) ta chi xaxu (xaxe wi) chiwe riyix nucˈom wi pe ri utz. Xa tichˈutinirisaj iwiˈ, y tibanaˈ ka chi riyix xa majun ikˈij que chiquiwech ri nicˈaj chic. 	 Ɩ́ taa la pʋlʋɣʋ təma kəlʋɣʋ tɔɔ, yaa teeli yem tɔɔ. Ama ɩ́ pasa mə tɩ, na paa wei ɩ́ nyənɩ ɩ lɛlʋ ɩsɩɩ wei ɩ kəla-ɩ tɔ.


Rumacˈariˈ tek riyix cˈo ri niwajoˈ niben, más utz tibij: Wi ri Ajaf xtuyaˈ kˈij y wi cˈa nuyaˈ na kacˈaslen, can yekabanalaˈ wi cˈa riˈ, quixchaˈ. 	 Pɩɩ wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ye Tacaa ɩ́ tana-tʋ, tɩɩ la pənɛ na pənɛ.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Jun ri xtipe, chanin xtoka. Xa nakaj chic cˈo pe ri kˈij riche (rixin) chi nipe. 	 Pə maɣamaɣa kɛ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pə kaasa pəcɔ maɣamaɣa kɛ́ sɩ wei ɩ kaɣa ɩ kɔɔ tɔ ɩ́ kɔɔ. Ɩ kaa taaŋɩ se.


Ticˈutuˈ cˈa pe jun puek, xchaˈ. Y ri Jesús xucˈutuj cˈa: ¿Achoj ruwachbel laˈ? ¿Y achoj rubiˈ chukaˈ la cˈo chuwech la puek? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij chare: Riche (rixin) ri César, xechaˈ. 	 Ɩ́ hʋlɩ-m liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na má ná. Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa pə tɔɔ?


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa chare ri rumozo ri rey: Man ta nitzˈet riyix ri milagros ri nben riyin, man ta yininimaj. 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Anɩ tamm mɩɩ ta na piti təma na kɔkɔlɔ nyəm, ɩɩ tisiɣi.


Y xchapatej cˈa el ri nabey chicop, rachibilan ri jun achi ri nibin chi profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta. Ri jun cˈa achi riˈ, xa aj tzˈucuy tzij, can ye rubanalon cˈa pe milagros chuwech ri chicop riˈ. Y riqˈui cˈa riˈ, ye rukˈolon ri winek riche (rixin) chi xquicˈul ri quetal. Y ri winek riˈ can xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij ri ruwachbel ri chicop. Y rumariˈ ri chicop y ri achi ri xbano ri kˈoloj chique ri winek, can ye qˈues cˈa xecˈak chupan ri kˈakˈ xolon riqˈui azufre ri can achiˈel jun nimalaj choy ri ntajin nicˈat. 	 Tənaɣa pa kpa wontuɣu ŋkʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ wei ɩ ka lapa piti təma kɛ kʋ ɩsɛntaa tɔ na pá təkɩ. Piti təma nna ɩ lakaɣa mpʋ tɔɣɔ ɩ puɣusaɣana mpa pa yʋsəna wontuɣu kʋyʋsʋm pəyele pa sɛɛkaɣa kʋ lɛɛsʋɣʋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa wontuɣu ŋkʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ ɩnɩ na pá pɛtɩ-wɛɣɛ kɔkɔ teŋku wei ɩ tɔŋna mʋɣʋ tɔ ɩ taa na pa ɩsɛ.


Y ma xkˈax ta chiquiwech ri nimalaj rucˈayewal ri nipe chiquij, xkˈax chiquiwech pero cˈa ya tek xpe ri nimalaj job ri xqˈuiso quiche (quixin) quinojel. Y can queriˈ cˈa chukaˈ xtibanatej tek xtapon ri kˈij tek riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xquipe chic jun bey. 	 Pa caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ yem kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, pa ta hʋʋ pʋlʋ tɔɔ. Haləna lʋm sɔsɔɔm kɔɔ na pə́ tɔɣɔ pa təna təpaɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ la kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa kɔɔ tɔ.


Riyin ma xipe ta chiquicanoxic winek ri choj quicˈaslen. Riyin xipe chiquicanoxic ri aj maquiˈ, ri rajawaxic chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Quixbiyin cˈa chiretamaxic ri achique ntel wi chi tzij ri ruchˈabel ri Dios tek nubij: Riyin ri más nika chinuwech chi niben riyix ya chi nijoyowaj quiwech ri winek, ya cˈa riˈ ri más nika chinuwech, que chuwech ri chicop ri yecamisex y yeˈitzuj (yeˈisuj) chinuwech. 	 Pa ŋmaawa sɩ: Kʋpantʋ kɛ ma sɔɔlaa, pə taɣa kɔtasɩ. Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ ŋmaatʋ tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ. Mpi tɔ, ma kɔmaɣa sɩ ma yaakɩ asaɣaa, pə taɣa kʋpama.


Queriˈ wachˈalal, ruma chi kachˈalal kiˈ pa rubiˈ ri Ajaf, rumacˈariˈ nwajoˈ chi naben ri utzil ri ncˈutuj chawe, chi tacˈuluˈ cˈa jabel ri Onésimo. Y riqˈui riˈ xtayaˈ quicoten pa wánima y chukaˈ can xtikˈalajin chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. 	 Haɩ hɛɛsɩ ma laŋlɛ kɛ tə kɛ́ Kilisiti nyə́ma tɔ pə tɔɔ.


Re nbij cˈa chiwe ma riche (rixin) ta chi riyix yixoc ca pobre, y ma riche (rixin) ta chi ri yecˈulu ri ofrenda ri niyaˈ riyix yeˈoc beyomaˈ, ma que ta riˈ. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ pə́ kpiisi-mɛɣɛ ɩlɛna pə́ kʋsɩ lɛlaa. Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ paa mpa pá wɛɛna pəcɔ pəcɔ.


Pa rucaˈn kˈij ri winek ri xecˈojeˈ ca ri jucˈan chic ruchiˈ yaˈ ri acuchi (achique) xetzuk wi ruma ri Jesús, riyeˈ quetaman chi xa jun jucuˈ ri xcˈojeˈ chiriˈ y majun chic jun, y quetaman chi ri Jesús ma xoc ta el quiqˈui ri rudiscípulos tek xebe el ruma xa quiyon cˈa ri discípulos ri xebe, y ri Jesús xa xcˈojeˈ ca. 	 Kʋ fema ɩlɛna samaa wei pə yela teŋku waalɩ tɔ, ɩ́ ná sɩ kpɩɩlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ ka kaasəna təna. Pə́cɔ́ pa nyəmá sɩ Yesu na ɩ ɩfalaa pa ta kaa kpɩɩlʋɣʋ. Ama pɛlɛ pa tike pa tɛɛna.


Pero pa jun nicˈaj kˈij tek nchapon el bey y xa jubaˈ chic nrajoˈ chi ma yinapon pa tinamit Damasco, yacˈariˈ tek xka jun nimalaj sakil pa nuwiˈ ri petenak chilaˈ chicaj. 	 Ma tɔŋna tɔntɛ na má kpətəna Tamasɩ kɛ ilim sikuɣu, ɩlɛ pə lɩɩna ɩsɔ kɛlɛ na pə́ lá ma ɩsɛntɔɔ tənyalulu ɩsɩɩ kɔkɔ kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ na pə́ ná na pə́ cɔɔna-m.


Y pa ruqˈuisbel xcom chukaˈ el ri ixok. 	 Pə waalɩ kɛ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛsa səpʋ.


Y ketaman chukaˈ chi ri ley ma xyaˈox (xyaˈ) ta pa quiwiˈ ri winek ri choj quicˈaslen. Ri ley xa xyaˈox (xyaˈ) pa quiwiˈ ri winek ri ma yeniman ta tzij, pa quiwiˈ ri ma utz ta quicˈaslen chuwech ri Dios, ri aj maquiˈ, ri cˈo itzel pa tak cánima, ri niquixolkˈotij ri rubiˈ ri Dios, ri yequicamisalaˈ quiteˈ quitataˈ, ri yequicamisalaˈ xabachique winek. 	 Na pɩɩ tɔɔsɩ-ŋ sɩ kʋsəsɩɩtʋ fɛɩ nti pə paasaa na pə́ sɩɩ kʋpantʋ lataa tɔɔ tɔ. Ama ɩsaɣalataa, na kaanɩɩtʋnaa, na nyaŋ nyə́ma, na kawalaɣa nyə́ma, na mpa paa seeki Ɩsɔ na paa seeki ɩ nyəm tɔ, na mpa pa kʋɣɩ pa caanaa yaa pa toonaa tɔ, na yʋlʋkʋlaa,


Rumacˈariˈ, ri ye oconek lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri niquicˈaxaj y niquinimaj ri nubij ri rupixaˈ ri Dios y ri can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Jesús, rajawaxic chi quecochˈon. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa mpa pa təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu na pá nɩɩkəna Yesu kɛ teu tɔ pə wɛɛ sɩ pá tɔkɩ suulu.


Y ri ángel cˈa ri ucˈuayon wuche (wixin) xubij chuwe: Re chˈabel reˈ can ye kitzij wi y utz chi nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui. Ruma can ya cˈa ri Ajaf, ri Dios quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel, can ya chukaˈ Riyaˈ ri takayon riche (rixin) ri ruˈángel riche (rixin) chi nukˈalajsaj chique ri ye rusamajel ri xquebanatej yan chanin. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu heela-m sɩ: Tɔmnaa panɛ pa kɛ́ tampana kɛ́, na pa nəɣəsəna pá tɛ-wɛ na taa. Na Tacaa Ɩsɔ wei ɩ haa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kɛ ɩ Feesuɣu tɔ, ɩnɩ ɩ ka tilina ɩ ɩsɔtaa tillu sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pəyalaa kɛ mpi pə wɛɛ pə kɔŋ nɔɔnɔɔ tɔ.


Ya cˈa ri aj ticonel ri xbejopin ijaˈtz, yacˈariˈ ri samajel ri nicˈutu ri ruchˈabel ri Dios. 	 Pə wɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm kɛ tuulu ɩnɩ ɩ tuuki.


Ruma yecˈo wuˈoˈ wachˈalal, y nberubij ta chique riche (rixin) chi ma yepe ta chupan re jun lugar riche (rixin) tijoj pokonal, xchaˈ. 	 Ma wɛna newaa kɛ kakpasɩ kɛ təna. Ɩ́ polo na ɩ́ kpaalɩ-wɛɣɛ teu, na pɛlɛ pá taa kɔɔ pá tasa wahala ɩnɛ ɩ taa kɛ́ sʋʋʋ tɔtɔ.


Can kitzij wi chi can jubaˈ ma yicamisex. Pero riyin nbij el chiwe chi ri wánima niquicot iwuma riyix chi xinimaj ri Kajaf Jesucristo, y riyix iwetaman chi can kitzij wi ri nbij y ma ntzˈuc ta el tzij. Kˈij kˈij jubaˈ ma nikil kacamic. 	 Ma taapalaa, paa kʋyaŋku mɛʋmɛʋ taa kɛ́ ma wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ mpʋ, ma mʋɣʋləɣəna mə Yesu Kilisiti təŋʋɣʋ kɛ teu kɛ́.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, waweˈ cˈo caˈiˈ espada, xechaˈ. Yacˈa ri Jesús xubij chique: Xa riqˈui cˈa riˈ, xchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Tacaa, laɣalɛɛ ntɔ cənɛɣɛ naalɛ. Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aaɩ, ɩ́ yele təlɛ.


Ri wetaman xaxu (xaxe wi) cˈa ri rukˈalajsan ri Lokˈolaj Espíritu chuwe, chi riyin xquitzˈapix na pa tak cárcel, y xtintij pokon tek xquinapon ri pa Jerusalem. Ruma queriˈ ri rukˈalajsan pe ri Lokˈolaj Espíritu chuwe pa tak tinamit ri xikˈax yan wi pe. 	 Ama nti ma nyəmá tɔɣɔlɛ sɩ, paa ɩcatɛ nte tə taa kɛ́ ma talaa, Feesuɣu Naŋŋtʋ kpaaləɣɩ-m ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa kɛ́ sɩ saləka naŋŋ na wahalanaa taŋa-m.


Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios, chi tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ. Y yareˈ ri nabey pixaˈ ri nubij chi cˈo utz ri xtikacˈul, wi nikaben ri nubij. 	 Kʋsəsɩɩtʋ nti pə sɩɩwa tɔɣɔlɛ sɩ: Seeki nyá caa na nyá too. Tə tɔɔ kɛ́ pə caala kʋpantʋ təna kasəyaɣa kɛ sɛɛʋ sɩ:


Y can queriˈ chukaˈ riyoj. Ri kánima nikˈaxo y nijilo. Can sibilaj cˈa nikajoˈ chi napon yan ta chanin ri kˈij tek xtikˈalajin chi ri Dios xuben chake chi xoj‑oc ralcˈual, y tek xtijalatej el ri kachˈacul. Ketaman chi queriˈ xtiban chake, ruma ri Dios ruyaˈon chic ri Lokˈolaj Espíritu pa tak kánima y yareˈ ri nabey utzil ri xuyaˈ chake. 	 Pə taɣa kʋŋmaŋmam tike mɔləɣəna. Ama na tá mpa tə wɛna Ɩsɔ Feesuɣu ɩsɩɩ kancaalaɣa kʋcɔɔʋ ŋku Ɩsɔ lapa-tʋ tɔ, tá mɔləɣɩ tá taa tɔtɔ, na tə́ taŋa kʋyaŋku Ɩsɔ ká pəsɩ-tʋɣʋ ɩ piya na ɩ́ tɛɛsɩ tá tɔnəŋ ɩnɛɣɛ yapʋ təkpataa tɔ.


Y ri ye caˈiˈ ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ri xecˈastej el, xquicˈaxaj cˈa chi cˈo jun ri nichˈo pe chique riqˈui ruchukˈaˈ ri chilaˈ chicaj, y nubij cˈa pe chique: Quixjoteˈ pe waweˈ, xchaˈ. Y ri ye caˈiˈ riˈ can xebe cˈa el chicaj pa jun sutzˈ. Y ri winek ri xeˈetzelan quiche (quixin), can xequitzˈet cˈa el tek xebe chilaˈ chicaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ pa naalɛ sɩ: Ɩ́ kpa cənɛ. Tənaɣa pa sʋʋ pʋlʋ ɩsɩɩ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ taa na pá kpa ɩsɔ, na pa kolontunaa tɔŋna-wɛɣɛ nyənʋɣʋ kɛ mpʋ.


Ri lajuj aj kˈatbel tak tzij ri cˈa ma jane yekˈato ta tzij, can junan wi cˈa quichˈobonic. Y chi ye lajuj xtiquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi niquiyaˈ ri quikˈatbel tzij y ri quichukˈaˈ pa rukˈaˈ ri chicop riˈ. 	 Pa naanʋwa ɩnɩ pa təna paa la ləmaɣasəlɛ kʋlʋmtəlɛ na pá məŋna pa toma na pa kawulasɩ na pá cɛla wontuɣu.


Y ruma iniman ri Cristo, rumariˈ can iniman chukaˈ ri Dios ri xbano chare ri Cristo chi xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. Y ya chukaˈ Riyaˈ ri xbano chi cˈo rukˈij rucˈojlen ri Cristo. Queriˈ xuben ruma xrajoˈ chi can nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui Riyaˈ y niwoyobej ri utzil ri xtuyaˈ pan iwiˈ. 	 Ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɛmna Ɩsɔ wei ɩ́ feesa-ɩ na ɩ́ tʋ-ɩ teeli tɔ na mə taa, na pə lapa mpʋ tɔɣɔ ɩ́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ naani na mə tɛɛlʋɣʋ məlɩ ɩ tɔɔ.


Riyix ri xinimaj ri Dios y wacami ichapon chic niyaˈ ca, ¿la ma iwetaman ta cˈa chi tek nibe iwánima chrij ri raybel riche (rixin) re ruwachˈulef, nikˈalajin chi niwetzelaj ri Dios? Rumariˈ, riyix ri benak chic iwánima chrij ri raybel riche (rixin) re ruwachˈulef, can nikˈalajin cˈa chi riyix ntoc icˈulel ri Dios, ruma xa niwetzelaj ca. 	 Ama ɩ́ kɛ́ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kɛ́ yoo. Ɩ́ tá nyɩ sɩ ye n sɔɔləɣɩ antulinya nyəm n kɛ́ Ɩsɔ kolontu taa? Wei ɩ caa ɩ́ sɔɔlɩ antulinya nyəm tɔ pʋntʋ na Ɩsɔ pa lapa koloŋa kɛ́.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri ixok: Ri yekumu re yaˈ reˈ, re ntel chupan re pozo, xa jubaˈ oc nrelesaj ri chakiˈj chiˈ chique. Xa can nicˈatzin cˈa chi niquikum más yaˈ riche (rixin) chi nichˈuchˈuˈ ka jubaˈ ri chakiˈj chiˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Wei ɩ́ nyɔɔ lɔkɔ ɩnɛ ɩ lʋm lʋkɔtʋ tasəɣɩ-ɩ kpaʋ kɛ́.


Pa rucaˈn kˈij xojapon cˈa ri pa tinamit Sidón. Ri chiriˈ, ri Julio ri ucˈuey quiche (quixin) ri soldados, xuben cˈa jun nimalaj utzil chare ri Pablo, ruma xuyaˈ kˈij chare chi xbe chuyaˈic rutzil quiwech ri kachˈalal y riche (rixin) chukaˈ chi ri kachˈalal xquitoˈ pe ri Pablo. 	 Tɛʋ fema ɩlɛna tə́ sʋʋ Sitɔŋ. Yuliyusi lakaɣa Pɔɔlɩ təpamm na suulu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ha-ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ polo na ɩ́ na ɩ taapalaa pá ná təma, na ye pʋlʋpʋ caala-ɩ pa waasɩ-ɩ.


Y xuben cˈa chake chi xoj‑oc reyes y sacerdotes riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj ri Dios ri Rutataˈ. Y can quecˈariˈ, chi ya ri Jesucristo ri cˈo rukˈij rucˈojlen y cˈo rukˈatbel tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 na ɩ lapa-tʋɣʋ awulumpiya sɩ tə́ la ɩ Ɩsɔ wei ɩ kɛ́ ɩ Caa tɔɣɔ təmlɛ ɩsɩɩ kɔtəlaa. Yesu teeli na ɩ pəsʋɣʋ ɩ́ wɛɛ tam. Ami.


yariˈ ri banayon chuwe chi xinoc rusamajel ri Jesucristo, riche (rixin) chi ntzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic. Y queriˈ riyeˈ niquijech ri quicˈaslen chare ri Dios ruma ri nusamaj riyin. Riyeˈ can yeka wi chuwech ri Dios, ruma ri Lokˈolaj Espíritu nuchˈajchˈojsaj ri quicˈaslen. 	 sɩ má la Yesu Kilisiti təmlɛ latʋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa kiŋ. Ma Laapaalɩ kʋpaŋ kpaalʋɣʋ lapaɣa ɩsɩɩ kɔtʋlʋ lakʋɣʋ Ɩsɔ təmlɛ tɔ, sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pá pəsɩ Ɩsɔ ɩsɩɩ kɔtaɣa kʋpaŋka ŋka Feesuɣu Naŋŋtʋ taɣanaa na ká nəɣəsəna Ɩsɔ ɩ́ mʋ tɔ.


Y ri Saulo nibarbot (nibaybot) ruma xibinriˈil, xubij: Ajaf, ¿achique cˈa ri rucˈamon chi nben? xchaˈ. Y ri Ajaf Jesús xubij chare: Cayacatej cˈa el, y cabiyin cˈa pa tinamit, y chiriˈ xtibix wi chawe achique ri rucˈamon chi naben, xucheˈex. 	 Kʋlɩ na ń polo ɩcatɛ taa, paa heeli-ŋ nti n ka la tɔ.


Y ri winek ri yebin chi ya numac riˈ ri ye nubanalon, xa can ma xtel ta wi chi kitzij ri niquibij, xa ta nicˈutux chique chi tiquikˈalajsaj. 	 Tɔm nti pa suu-m ɩsəntɔ sɩ ma lapa tɔ, pa kaa pəsɩ na pá hʋ́lɩ́ pə tampana təsiɣisiɣi.


Y tek cˈa ma jane tipe ri Jesucristo, can achiˈel xa ta can pa jun cárcel xojtzˈapeˈ wi; ruma xojcˈojeˈ pa rukˈaˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y chiriˈ xojtzˈapeˈ wi, koyoben riche (rixin) chi nbekˈalajin pe ri cˈo chi nikanimaj. 	 Táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ taa kɔnta ɩlɛ, kʋsəsɩɩtʋ ka tɔkəna-tʋ ɩsɩɩ saləkatʋnaa, na pə́ taŋaa sɩ pə́ kɔɔ pə́ kuli-tʋɣʋ Ɩsɔ táá tɛmnaʋ tɔm ntɩ tə tɔɔ.


Y nubij cˈa chukaˈ chupan ri wuj Salmos rubiˈ: Man cˈa xtayaˈ ta kˈij chi ri ruchˈacul ri Lokˈolaj Acˈajol nikˈey, nichaˈ cˈa. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tiili tɔtɔ ɩ yɔɣɔtaa na pə pɩɩ təcəŋcəŋ sɩ: N kaa yele sɩ nyá yʋlʋ kʋpaŋ má ma tɩɩ sɔŋ pəcɔ maɣamaɣa.


Xabachique ta na tinamit o xabachique ta na aldea ri yixapon wi, nabey na tiwetamaj achique winek ri utz chi yixapon pa rachoch. Y can chiriˈ cˈa quixcˈojeˈ wi ka, y can cˈa ya tek yixel pe chupan ri tinamit riˈ, cˈacˈariˈ utz chi niyaˈ ca ri jay ri xixcˈojeˈ wi. 	 Ye ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ yaa ɩcaliya nakəlɩ ka taa, ɩ́ pɛɛkɩ wei ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ ká mʋ-mɛ tɔ, na ɩ́ caɣa təna haləna mə tɛɛʋ.


Ruma chakˈaˈ cˈo jun ángel xucˈut riˈ chinuwech ri takon pe ruma ri Wajaf Dios, ri Dios ri yitajin nben ri rusamaj. 	 Ɩsɔ wei ɩ tɩ-m na má lakɩ ɩ təmlɛ tɔ ɩ ɩsɔtaa tillu kɔma ma kiŋ kɛ ahoo taa.


Ruma yecˈo yebin chi riyoj xa yoj chˈujernek, yacˈa ri niquibij xa ma kitzij ta. Riyoj yojchˈujlan pero chubanic ri rusamaj ri Dios y riche (rixin) chi ri Dios niyaˈox (nyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen. Y wi yecˈo chiwe riyix yebin chi ma yoj chˈujernek ta, can utz wi ri nubij ruma riyoj can pa ruchojmil wi nikaben ri rusamaj ri Dios, riche (rixin) chi cˈo utz xtucˈom pe chiwe riyix. 	 Ye tampana sɩ tə kɛ́ kpaŋtʋnaa ɩlɛ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ tə kɛ́ kpaŋtʋnaa. Ama ye tə wɛna tá ɩsɛ, mə tɔɔ kɛ́ tə wɛna tá ɩsɛ.


Y caˈiˈ cˈa junaˈ xkˈax, y ri Pablo cˈa cˈo na cˈa chiriˈ pa cárcel. Y ri Félix ri aj kˈatbel tzij xjal el y xpe ri Porcio Festo pa ruqˈuexel. Y ri Félix xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi utz nitzˈet cuma ri winek israelitas, rumariˈ can cˈa xuyaˈ na ca ri Pablo pa cárcel. 	 Pɩɩsɩ naalɛ sikaa, ɩlɛna pá kʋsɩ Felikisi na pá kɔna Pɔɔsiyusi Fɛsətusi. Felikisi caakaɣa sɩ Yuta nyə́ma laŋa ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ yele Pɔɔlɩ kɛ saləka taa təna.


Y xquixjachalox cˈa pa quikˈaˈ ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). Y riqˈui jubaˈ hasta ri iteˈ itataˈ, ri iwachˈalal o can ye ri iwachibil ri xquejacho iwuche (iwixin). Y yecˈo cˈa jojun chiwe riyix ri can xquecamisex. 	 Mə caanaa na mə toonaa na mə taalʋnaa na mə newaa na mə nyə́ma na mə cewaa ka tɩɩ tʋna-mɛɣɛ mə kolontunaa niŋ taa, halɩ paa kʋ mə taa paɣalɛ.


Riyin can nimaˈk wi cˈa ri ye rukˈalajsan ri Dios chinuwech. Y riche (rixin) chi ma nnimirisaj ta wiˈ ruma ronojel riˈ, yaˈon cˈa jun kˈaxon chare ri nuchˈacul achiˈel jun chˈut laj qˈuix. Ri Dios xuyaˈ cˈa kˈij chare ri Satanás chi xuyaˈ re kˈaxomal reˈ chuwe riche (rixin) chi ma nnimirisaj ta wiˈ. 	 Pə tʋ-m ma tɔnʋɣʋ taa kɛ́ kʋtɔŋ kʋwəwɩɩʋ sɩ ma taa saŋ ma tɩ sɩ maɣa pə kula sɔsɔɔntʋ na pə́ hʋ́lɩ́. Ɩlɛ kʋtɔŋ ŋkʋ kʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ Satanɩ tillu wei ɩ tilaa tɔ sɩ ɩ́ kaɣatɩ-m na má taa sa ma tɩ tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xoc el pa jucuˈ y xebe cˈa jucˈan chic ruchiˈ choy. Y ri Jesús xapon pa tinamit ri acuchi (achique) xqˈuiy wi Riyaˈ. 	 Yesu sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛsɩ teŋku na ɩ́ polo ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa.


Y wi nuchˈob chi ma nicowin ta, riyaˈ yerutek achiˈaˈ chucˈulic ri rey, tek cˈa cˈanej cˈo wi. Y ri achiˈaˈ ri yebe chucˈulic nbequicˈutuj ri achique cˈa nrajoˈ chi niquiyaˈ chare riche (rixin) chi tiqˈuis chi queriˈ ri chˈaˈoj. 	 Ye ɩ nawa sɩ ɩ kaa pəsɩ, ɩ kʋsəɣɩ yəlaa kɛ kʋtatʋɣʋ kɛ́ na ɩ́ tili sɩ pá heeli ɩ kolontu kɛ lɔŋ sɩ ɩ́ yele tɔm ntɩ, na pá suli tiili na pá taɣanɩ.


Y chukaˈ xubij: Tibanaˈ ruchojmil jun caˈiˈ ruquiej ri Pablo, riche (rixin) chi yeruchˈocolbej, ruma riyin nwajoˈ chi riyix nicˈuaj el ri Pablo cˈa chuwech ri aj kˈatbel tzij ri Félix rubiˈ. Y nwajoˈ chi majun achique ta nucˈulwachij el pa bey. 	 Ɩ́ kpɛɛlɩ kpaɣanəŋ wei ɩ ká kpaɣa Pɔɔlɩ na ɩ́ tana-ɩ kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na alaafəya tɔ.


Re wuj reˈ, can yin cˈa riyin ri yitzˈiban el. Y titzˈetaˈ, can riqˈui cˈa nimaˈk tak letras nben wi el. 	 Tɔʋ, ɩ́ ná ɩsəna ma ŋmaakɩ-mɛ na ma maɣamaɣa ma niŋ kɛ cənɛ na ŋmaatʋ pee kʋyasəlɛɛ tɔ.


Y xbejach cˈa pe jun aj chuwe, ri achiˈel jun cheˈ riche (rixin) etabel. Y xbix cˈa chukaˈ chuwe: Cabiyin y tawetaj rupan ri rachoch ri Dios, tawetaj ri altar, y queˈawajlaj pe ri janipeˈ ri yeyaˈo rukˈij ri Dios chiriˈ. 	 Pə tɛma tɔɣɔ pə cɛla-m camlʋɣʋ ŋku pa maɣasəɣəna na kʋ nəɣəsəna ɩsɩɩ kpátʋ́ɣʋ́ tɔ. Ɩlɛna pə́ tɔ-m sɩ: Kʋlɩ na ń kɛɛsɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na kɔtaɣa təlatɛ tɔtɔ, na ń kala mpa pa sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ tə taa tɔ.


Y tek ri Jesús xerutzˈet chi ye sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ, Riyaˈ xjoteˈ cˈa pa ruwiˈ jun juyuˈ, y xtzˈuyeˈ cˈa ka. Y cˈacˈariˈ xquimol apo quiˈ ri ye rudiscípulos riqˈui. 	 Yesu nawa samaa, ɩlɛna ɩ́ kpa pʋɣʋ tɔɔ na ɩ́ caɣa. Tənaɣa ɩ ɩfalaa kpətəna-ɩ.


Y tek xnicˈajer ri kˈij, yacˈariˈ tak xoc kˈekuˈm ronojel ri ruwachˈulef. Y ri kˈekuˈm riˈ xqˈuis cˈa el cˈa pa tek a las tres ri tikakˈij. 	 Pə kɔma na pə tala ilim sikuɣu, ɩlɛna səkpɛtʋɣʋ nyala ɩcatɛ tɔɔ haləna ilim kpili.


Ri apóstoles can riqˈui ruchukˈaˈ ri Dios niquitzijoj chi xcˈastej pe ri Ajaf Jesús chiquicojol ri caminakiˈ, y nim ri rutzil ri Dios cˈo pa quiwiˈ quinojel. 	 Tillaa kɛɛsaɣaa Tacaa Yesu fem tɔm na apalʋtʋ kɛ́, na Ɩsɔ ká wɛ pa təna pa waalɩ kɛ́ teu.


Y wi nikabij chi can majun kamac, kayon riyoj nikakˈol ka kiˈ. Y ri kitzij xa man cˈo ta kiqˈui. 	 Ye tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ tə wɛʋ ɩsəntɔ tɔ tə fɛɩna ɩsaɣatʋ, ta maɣamaɣa kɛ tə puɣusiɣi, na tampana fɛɩ tá kiŋ kɛ paa pəcɔ.


Y tek ri Jesús cˈa ntajin cˈa chutzijoxic ronojel riˈ, cˈo cˈa jun achi principal xapon y xbexuqueˈ xbemajeˈ chuwech y cˈacˈariˈ xubij chare: Ri numiˈal xa cˈa jubaˈ ticom ka, tabanaˈ jun utzil jayaˈ ri akˈaˈ pa ruwiˈ riche (rixin) chi queriˈ xticˈaseˈ chic jun bey, xchaˈ ri achi. 	 Yesu tɔŋna-wɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ heeluɣu, ɩlɛ Yuta nyə́ma sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ, na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ tɔ sɩ: Ma pɛɛlɔ hɛɛ nɔɔnɔɔ, kɔɔ na ń tənɩ nyá niŋ kɛ ɩ tɔɔ, ɩ ká hiki weesuɣu.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xquecˈastej cˈa pe ri winek aj Nínive y xtiquibij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma ri winek ri xecˈojeˈ pa tinamit Nínive ri ojer ca, can xu (xe) wi cˈa xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri xutzijoj ri Jonás chique, can yacˈariˈ tek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri Jonás, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye pə tala hʋʋlɛ wule Ninifi nyə́ma ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyaŋku pɛlɛ pa nɩɩ Yonaasɩ waasʋ tɔ, pa yela pa ɩsaɣatʋ kɛ kpakpaa kɛ́. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə tɛɛ Yonaasɩ ɩnɩ.


Yacˈa ri discípulos can quixibin quiˈ y xquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech chrij ri Jesús: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma ri cakˈikˈ y ri yaˈ xa can niquinimaj chukaˈ rutzij. 	 Sɔɣɔntʋ pɩɩ-wɛɣɛ sɔsɔm na pá tɔŋ təma sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na pə kpɛŋna heelim na teŋku lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ?


Y ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿Achique ruma tek ri ye rudiscípulos ri Juan can cˈo kˈij niquichajij tek can ma yewaˈ ta, riche (rixin) chi yequibanalaˈ oraciones chare ri Dios? Y can queriˈ chukaˈ niquiben ri kadiscípulos riyoj, yacˈa ri adiscípulos riyit ma que ta riˈ niquiben, xa yewaˈ yeˈucˈyaˈ, xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa tɔma Yesu sɩ: Yohaanɩ ɩfalaa na Falisanaa nyə́ma pa hɔkəɣɩ nɔɔsɩ kɛ tam na pa sələməɣɩ pə waatʋnaa, na nyá nyə́ma náá tɔkɩ na pá nyɔɔkɩ yem.


Y ri Abraham ronojel ri cosas ri relesan pe chique ri reyes ri xeruchˈec, riyaˈ xrelesaj cˈa ri rudiezmo chare ronojel ri cosas riˈ y yacˈariˈ ri xuyaˈ chare ri Melquisedec. Y ri biˈaj Melquisedec ntel cˈa chi tzij chi rey ri choj nikˈato tzij. Y ruma riyaˈ rey riche (rixin) ri tinamit Salem, ntel cˈa chi tzij chi riyaˈ rey riche (rixin) ri uxlanibel cˈuˈx. 	 Tənaɣa Apəlaham tala pə təna mpi ɩ ka wɛna tɔɣɔ tɔm naanʋwa na ɩ́ kpaɣa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ na ɩ́ ha-ɩ. Mɛləcisetɛɛkɩ hətɛ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ tampana tʋ. Pəlɛ pə waalɩ ɩ kɛ́ Salɛm wulaʋ, na pəlɛ pə nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ hɛɛsʋɣʋ tʋ.


Oxiˈ cˈa kˈij ri xbecˈojeˈ chiriˈ. Y chi oxiˈ kˈij riˈ moyirnek, y can majun xutij ni majun chukaˈ jubaˈ ruyaˈ xukum. 	 Na ɩ́ caɣa kʋyɛɛŋ toosoɣo yʋlʋmlɛ tɛɛ, ɩ ta tɔɣɔ, ɩ ta nyɔɔ.


Ruma wi riyix xa nitzujuj (nisujuj) iwiˈ chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, nikˈalajin chi xa ma utz ta ri yixtajin chubanic. ¿La ma utz ta cami chi riyix nicochˈ tek cˈo jun pokon niban chiwe? ¿La ma utz ta cami chi riyix nicuy tek cˈo ri nelekˈex ca chiwe, que chuwech nichop oyowal chrij? 	 Ɩsɩɩ ɩ́ yaakʋɣʋ təmaɣa nɔnɔɔsɩ kɛ mpʋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kpakpaa kɛ́ sɩ ɩ kpisaa təkpataa. Pepe tɔɔ kɛ́ yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ nti ɩɩ haakɩ mə təɣɩ suulu? Paa pɩɩ nəɣəsəna ɩ́ yaa-ɩ nɔnɔɣɔ? Pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ yeki sɩ ye pa ŋmɩɩləɣɩ-mɛ pa ŋmɩɩlɩ?


Y ri Jesús xeruliˈej cˈa pa rukˈaˈ ri wuˈoˈ caxlan wey riˈ, y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xujachalaˈ el chique ri rudiscípulos y ri discípulos xbequijachalaˈ ca chique ri winek ri ye tzˈuyul. Y ri Jesús can queriˈ chukaˈ xuben riqˈui ri caˈiˈ car. Ri winek can xquicˈul cˈa ri janipeˈ caxlan wey y car ri xcajoˈ. 	 Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa mpɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pa tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ tala mpa pa caɣaa tɔ. Na ɩ́ tala-wɛɣɛ tiina kɛ mpʋ tɔtɔ, na paa wei ɩ́ haɣa.


Y cˈacˈariˈ xibecˈojeˈ cˈa pa ruwachˈulef Siria y pa ruwachˈulef Cilicia. 	 Pəlɛ pə waalɩ ma cɔɔ Silii na Silisii pa tɛtʋnaa taa.


Ri winek ri xtichˈacon y can xtuben wi ri xtinbij chare y cˈa que na riˈ ntajin tek xtapon na ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) ri rucˈaslen chuwech re ruwachˈulef, can xtinyaˈ cˈa kˈatbel tzij pa rukˈaˈ chi ya riyaˈ ri xtikˈato tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 Mpa paa la kəllaa na pʋntʋnaa lakɩ mpi ma caakɩ haləna tənaɣa tɔ, maa cɛla pʋntʋnaa kɛ pəsʋɣʋ ŋku ma Caa ná cɛla má tɔ. Maa ha-wɛɣɛ pəsʋɣʋ na pá ŋmakələɣɩ piitimnaa. Na paa tiiki-wɛ na nyəɣəlʋɣʋ kpátʋ́ɣʋ́, na pʋntʋnaa ká naŋ piitimnaa ɩsɩɩ pa yɔkʋɣʋʋ cʋɣʋ nyəm tɔ. Na maa ha-wɛɣɛ tʋlʋmalʋɣʋ tɔtɔ.


Y tek niban jun pokon chiwe, man cˈa titzolij ta ruqˈuexel. Y tek nibix chˈabel ri sibilaj ye pokon chiwe, man cˈa chukaˈ titzolij ta ruqˈuexel, xa ticˈutuj chare ri Dios chi tutoˈ ri winek ri nibano queriˈ chiwe. Ruma ri Dios can yix rusiqˈuin (royon) wi riche (rixin) chi nicˈul bendición. 	 Ye yʋlʋ ɩ́ lapa-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ ɩ́ taa fɛlɩ-ɩ, paa kʋtʋɣʋ, ɩ́ taa lɛɛtɩ-ɩ. Ama ɩ́ kooli pʋntʋ tɔɔ kɛ́ kʋpantʋ, pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ yaaʋ-mɛ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ kʋpantʋ kɛ ɩ tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Aser. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Neftalí. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Manasés. 	 Asɛɛ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Nɛfətali nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Manasee nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000).


Ri capitán xucˈuaj cˈa el ri ti cˈajol cˈa chuwech ri achi achiˈel jun coronel, y xberubij chare: Ri Pablo ri cˈo pa cárcel xirusiqˈuij (xiroyoj), y xucˈutuj jun utzil chuwe riche (rixin) chi ncˈom pe re ti cˈajol reˈ chawech, ruma cˈo nrajoˈ nubij chawe, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolu ná kpaɣa pu ɩfepu ɩnɩ na ɩ́ pona pa kʋmataŋ kiŋ sɩ: Saləka tʋ Pɔɔlɩ yaana-m na ɩ́ tɔ sɩ má kɔna pu ɩfepu ɩnɛɣɛ nyá kiŋ, sɩ ɩ wɛna natəlɩ sɩ ɩ heeliɣi-ŋ.


Tatzˈibaj cˈa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Sardis, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri cˈo ri ye wukuˈ espíritu riche (rixin) ri Dios wuqˈui y ri ye wukuˈ chˈumilaˈ, nbij cˈa: Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Wetaman chi nibix chiwe chi yix qˈues, pero xa ma que ta riˈ. Xa can yix caminek. 	 Nmaa takəlaɣa na ń heeli Saatɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Ma wei ma tɩ Ɩsɔ feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ: Ma nyəma pə təna mpi n lapa tɔ. Ma nyəmá teu sɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ sɩ n wɛna weesuɣu pəyele n səpaɣa.


Ri ángel cˈa riˈ, can nurek ruchiˈ tek nichˈo, can achiˈel tek nurek ruchiˈ jun coj. Y tek chˈonak chic ka, yecˈo cˈa wukuˈ achiˈel coklajay ri xebechˈo pe. 	 Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na nɔɣɔ sɔsɔɣa ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa wiikuɣu tɔ. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ ka mapʋ ɩlɛna tɛʋ hola naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ́ cɔna hola.


Ri chicop ri yeporox chawech, y chukaˈ ri chicop ri yetzuj (yesuj) chawe ruma quimac ri winek, ma xeka ta chawech. 	 Kɔtasɩ nsi kɔkɔ lusa sɩ təna tɔ sɩ ta kɛ-ŋ pʋlʋ. Na ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ kɔtasɩ wɛ-ŋ yem tɔtɔ.


Ruma can quinojel cˈo yecˈatzin wi, chi cocoj chi nimaˈk. Y ri nikˈalajin chi xa majun quejkalen xa yeriˈ ri más na ye cˈatzinel. 	 Pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ, mpi mpi pə kɛ́ taaləm nyəm kɛ yʋlʋ tɔnʋɣʋ taa tɔ mpəɣəlɛ weesuɣu.


Ri rey Herodes chupan ri tiempo riˈ, yecˈo cˈa ye caˈiˈ oxiˈ chiquicojol ri kachˈalal ri xeruchop, riche (rixin) chi xeruyaˈ cˈa pa tijoj pokonal. 	 Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ wulaʋ Sɔsɔ Helɔtɩ nika Yesu sɛɛlaa taa napələɣɩ naasʋɣʋ.


Y tek riyix xtisiqˈuij re wuj reˈ, xtiwetamaj cˈa chi can kˈalajsan chic chinuwech ruma ri Dios ri ma can ta kˈalajsan ojer ca chrij ri Cristo. 	 Na ye ɩ́ kalaa ɩ́ ká ná ɩsəna mpi ma nyəmá Kilisiti tɔm nti ɩnɩ nɔɣɔlʋ taa cɛkəna mpʋ tɔ.


Y riyeˈ queriˈ niquiben y reˈ ma nusech ta kacˈuˈx ruma xa can queriˈ chukaˈ nuben ri Satanás; riyaˈ nuben chi jun utzilaj ángel riche (rixin) ri sakil y xa ma que ta riˈ. 	 Na təlɛ tə fɛɩ piti mɛɛ, ḿpʋ́ɣʋ́ Satanɩ maɣamaɣa ná cɛsəɣəna ɩ tɩ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillu kʋpaŋ nɔɣɔlʋ.


Ya Riyaˈ achiˈel ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ riyoj ri kaniman, ri nibix iglesia chake y yoj oconek achiˈel ruchˈacul. Ya chukaˈ Riyaˈ ri niyaˈo rucˈaslen ri chˈaculaj riˈ. Y can ya chukaˈ Riyaˈ ri nabey ri xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ. Y rumariˈ ya Riyaˈ ri nabey chuwech ronojel. 	 Yesu sɛɛlaa kpeka kɛna tɔnʋɣʋ na ɩnəɣəlɛ nyʋɣʋ. Ɩnɩ ɩ yelina na a təna a wɛɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ səpa na pə́ taaləna-ɩ feesuɣu sɩ ɩ́ la pə təna təpaɩpaɩ pə nɔɣɔ tʋ tɔ.


Pero ri jabel yetzˈetetej chare ri kachˈacul, ma rajawaxic ta chi yekawik. Ri Dios can utz wi xuben chare ronojel. Ruma hasta ri nikˈalajin chi achiˈel xa majun yecˈatzin wi chare ri kachˈacul, Riyaˈ xuben chique chi can cˈo wi quikˈij. 	 na pə kəlɩ tá tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpənaa mpi pɩɩ mʋnaa sɩ tə la mpʋ tɔ. Ɩsɔ lapa yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ lɛmpɩ ɩ́ takəɣɩ lɛmpɩ waalɩ.


Tek kˈaxnek chic cˈa wakxakiˈ kˈij, ri discípulos quimolon chic cˈa quiˈ jun bey, y cˈo cˈa ri Tomás quiqˈui, quitzˈapilon ruchiˈ ri jay. Yacˈariˈ tek xapon chic ri Jesús pa quinicˈajal y xubij chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel, xchaˈ. 	 Cimaasɩ sikaa, ɩlɛna Yesu ɩfalaa tasa kotuɣu kɛ təyaɣa taa na Tomaa wɛ pa hɛkʋ. Na Yesu lɩɩ pa hɛkʋ təsɛlɩ na ɩ́ səŋ, na nɔnɔɔsɩ kaləsa mpʋ. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ laŋa.


Y ma ya ta cˈa ri Juan ri Sakil. Riyaˈ xaxu (xaxe) cˈa xorukˈalajsaj achique riˈ ri Sakil. 	 Pə taɣa ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛna kɔkɔ ŋkɛ. Ama ɩ kɔmaɣa sɩ ɩ kɛɛsəɣɩ kɔkɔ ŋkɛ ka yaasi.


Tek riyix xixcˈojeˈ chuxeˈ rutzij ri mac, riyix ma jubaˈ xichˈob ta chi can nicˈatzin nicˈuaj jun chojlaj cˈaslen chuwech ri Dios. 	 Waatʋ wei ɩsaɣatʋ ka kpa-mɛɣɛ yomle tɔ, kʋpantʋ lapʋ tɔm ta na-mɛ.


Riyix man cˈa tixibij ta iwiˈ chiquiwech ri xquebano queriˈ chiwe, ruma xa can rajawaxic chi nikˈalajsaj ri majun bey can ta kˈalajsan pe jabel. Can nicˈatzin cˈa chi netamatej ri ewan. 	 Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ taa nyana yəlaa. Pə təna mpi pə ŋmɛlaa tɔ, ɩsɩɩ pə tɛma na pə́ kuli pə tɔɔ. Pə təna mpi pə lapa mukaɣa tɛɛ tɔ, ɩsɩɩ pa tɛma na pá nyɩ-wɩ.


Y pa jun uxlanibel kˈij, riyoj xoj‑el cˈa el ri pa tinamit riche (rixin) chi xojbe chuchiˈ jun raken yaˈ, jun lugar ri can niban wi oración. Y xojbetzˈuyeˈ cˈa chiriˈ, y xkachop cˈa rutzijoxic chique ri ixokiˈ ri xquimol quiˈ chiriˈ, ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tə lɩɩ ɩcatɛ taa na tə́ polo pɔɣɔ nɔɣɔ sɩ ntanyɩ tɩɩ ná Yuta nyə́ma Ɩsɔ təsələmlɛ natəlɩ. Tə caɣaa ɩlɛna tə́ yɔɣɔtəna alaa mpa pa kota təna tɔ.


Y can ma nuxibij ta cˈa riˈ chi nutzijoj chique ri winek ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y ri Priscila y ri Aquila xquicˈaxaj cˈa. Y riyeˈ pa ruyonil cˈa xechˈo riqˈui, y más xquikˈalajsaj chuwech ri achique rubanic ri bey riche (rixin) ri Dios. 	 Ɩ lakaɣa Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ waasʋ, ɩɩ nyaŋna pʋlʋ. Pilisila na Akilaasɩ pa ná mpʋ, ɩlɛna pá kpaɣa-ɩ na pá tɛɛsɩ-ɩ Ɩsɔ mpaaʋ yaasi kɛ kilisuɣu təcɛɩcɛɩ.


Y re jun achi re ucˈuan apo chawech, chapon cˈa cuma ri israelitas y jubaˈ ma xquicamisaj. Y yin cˈa riyin y ri soldados ri xojapon chucolic pa quikˈaˈ ri winek, ruma xinnabej chi riyaˈ jun achi romano. 	 Yuta nyə́ma kpana apalʋ ɩnɛ sɩ pa kʋɣɩ. Ma nɩɩwa sɩ ɩ kɛ́ Lom tʋ, ɩlɛna ma na ma yoolaa tə́ polo na tə́ lɛɛkɩ-ɩ pa niŋ taa.


Y riyin cˈa ri xquichajin awuche (awixin) waweˈ, can majun ri xtacˈulwachij ta pa quikˈaˈ ri winek. Ruma re waweˈ pa tinamit Corinto ye qˈuiy winek ri can ye wuche (wixin) chic riyin, ruma can xquinquinimaj wi, xchaˈ ri Ajaf. 	 Ma wɛ nyá waalɩ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ká tʋ niŋ kɛ nyá tɔɔ tɔ. Ma wɛna yəlaa paɣalɛ kɛ ɩcatɛ tənɛ tə taa.


Y can iwetaman chukaˈ chi ri Jesús ri aj Nazaret, ri Dios can xuyaˈ wi pe ri Lokˈolaj Espíritu pa ruwiˈ y xuyaˈ chukaˈ pe uchukˈaˈ pa rukˈaˈ. Can xerubanalaˈ utzil chique ri winek y xerucˈachojsaj chukaˈ ri ye chapon ruma ri itzel winek. Queriˈ ri xerubanalaˈ ri Jesús, ruma can cˈo ri Dios riqˈui. 	 Ɩ́ nyəmá tɔtɔɣɔ ɩsəna Ɩsɔ haɣasa Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔ, na ɩsəna ɩ cɔɔkaɣa tɛtʋ taa na ɩ́ lakɩ kʋpantʋ, na ɩ́ hɛtəɣɩ ɩlɔɣɔʋ ka kpa mpa mpa tɔ, Ɩsɔ wɛ ɩ waalɩ tɔɣɔ ɩ pəsa mpʋ.


Y ri itzel espíritu nurek ruchiˈ xel el. Y xuquiyicaˈ ca ri ruchˈacul ri achi ri achoj riqˈui xel wi el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ selisa apalʋ ɩnəɣɩ teu. Ɩlɛna ɩ́ má kapuka na ɩ́ se ɩ waalɩ.


Ruma ri waran riche (rixin) chakˈaˈ, y chukaˈ ri yekˈaber riche (rixin) chakˈaˈ yekˈaber. 	 Ahoo kɛ toolaa tooki, na ahoo kɛ sʋlʋm kʋɣɩ pə nyɔɔlaa.


Y wi ri wech aj Israel xtitzolin chic pe ri quicˈuˈx y xtiquinimaj chic ri Dios, xquetic chic ka jun bey pa ruwiˈ ri cheˈ. Ruma ri Dios nicowin chi yerutic chic ka jun bey. 	 Na ye pə kɔma na Yuta nyə́ma yele pa laŋkpɩɩsəŋ ɩnɩ, paa məŋna-wɛ na pá nyɔsɩ-wɛɣɛ pa lona kʋpənɛɛ taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ kpaɣa-wɛ na ɩ́ tasa-wɛɣɛ nyɔsʋɣʋ tɔtɔ.


Y can que wi riˈ xbanatej. Can xalex na wi ri kamamaˈ Isaac. Y tek ri Isaac cˈulan chic, ri Rebeca ri rixjayil ri Isaac xeralaj ye caˈiˈ acˈalaˈ. 	 Pə taɣa pə tənaɣalɛ. Lɛpɛka piya nsɩ sɩ naalɛ sɩ kaa caa kɛ́. Ɩnəɣəlɛ tá piitim caa sɔsɔ Ɩsaaka.


Ri winek can quetaman cˈa chi ya achi riˈ ri nitzˈuyeˈ chuchiˈ rachoch ri Dios nicˈutun limosna, ri acuchi (achique) cˈo wi ri jun ruchiˈ jay ri Jabel Oc Nitzuˈun nibix chare. Y ri winek riˈ xsach quicˈuˈx chrij y quixibin quiˈ ruma ri xbanatej chiriˈ. 	 Pa kɔma na pá cɛkəna sɩ ŋkɛ ka cakaɣana Ɩsɔ təsɛɛlɛ Caŋəm Nɔnɔɣɔ kiŋ na ká sələməɣɩ liɣitee, ɩlɛna sɔɣɔntʋ na piti la-wɛ na ɩsəna ka hika nɔɔhɛɛ tɔ.


Ri Ajaf xtuben ta cˈa chiwe chi riyix can ninaˈ ta ri pa tak iwánima chi yixrajoˈ ri Dios, y chi yixcochˈon ta achiˈel xcochˈon ri Cristo. 	 Tacaa ɩ́ kpaɣa mə ləsasɩ na ɩ́ tʋ́ Ɩsɔ tɔɔ na ɩ́ sɔɔlɩ-ɩ, na ɩ́ yele na Kilisiti tʋ-mɛɣɛ suulu kɛ teu tɔtɔ.


Can elenak cˈa rutzijol ri banatajnek chicojol riyix. Ruma chi cˈo jun kachˈalal ri can xquicˈom ka quiˈ riqˈui ri ruyajteˈ. Y hasta ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios majun bey niquiben ta queriˈ. 	 Pa tɔŋna mə tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ kɛ teu kɛ́ sɩ mə kʋlapʋtʋ wɛ asilima kɛ sɔsɔm. Paa ma ta nyɩ ɩsɔnaa maɣamaɣa kiŋ pa kaa na asilima anɩ a taka. Pa yɔɣɔtaa sɩ mə taa nɔɣɔlʋ ná kpaɣa ɩ caa alʋ.


Ruma quinojel ri winek y hasta ri yecˈo pa cuartel quicˈaxan chic chi yin yaˈon pa cárcel ruma chi ntzijoj rubiˈ ri Cristo. 	 Pə yelaa na wulaʋ təyaɣa taŋlaa təna na yəlaa lɛlaa təna nyɩ sɩ Kilisiti təmlɛ lapʋ tɔɔ kɛ́ pa tʋ-m saləka.


Tek xecˈak pa tak kˈakˈ, ma xecˈat ta. Xecolotej pa quikˈaˈ ri xeˈajowan xecamisan quiche (quixin) tzan espada, xyaˈox (xyaˈ) quichukˈaˈ tek xecˈojeˈ pa tak rucˈayewal. Xechˈacon chiquij nicˈaj chic tinamit ri xebano chˈaˈoj quiqˈui, y xecokotaj el. 	 na pá teesi kɔkɔsɩ nsi sɩ mʋɣɩ kemkem tɔ. Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa lɩɩ laɣatɛ nɔɣɔ taa. Mpʋ pə yelina na paa kɛʋ acamaa tɔ pá pəsɩ tampana nyə́ma. Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa lapa akanaa kɛ yooŋ taa na pá kəlɩ pa kolontunaa yoolaa loosi.


Y achique winek ri xtiniman ri Cˈajolaxel, ma xtika ta rucˈayewal pa ruwiˈ. Yacˈa ri winek ri ma xtiniman ta riche (rixin), ri rucˈayewal riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek cˈo chic riche (rixin) chi nika pa ruwiˈ, ruma xa can ma xunimaj ta rubiˈ ri Rucˈajol ri Dios, y ri Dios xaxu (xaxe wi) jun Rucˈajol ri cˈo. 	 Paa kʋɣɩ wei ɩ təŋa ka tɔm tɔ pʋntʋ tɔm. Ama wei ɩɩ təŋəɣɩ ka tɔm tɔ, pʋntʋ tɔm tɛma səpʋ, ɩ ta təŋ Ɩsɔ Pəyaɣa ɩkpamlɛ tɔm tɔ pə tɔɔ.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xbe chic cˈa chuchiˈ ri choy y Riyaˈ yerutijoj cˈa ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Y sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol apo quiˈ. Rumariˈ ri Jesús xoc apo pa jun jucuˈ ri chiriˈ pa ruwiˈ yaˈ, y xtzˈuyeˈ cˈa chupan. Y ri chiriˈ chuchiˈ apo ri choy, yecˈo cˈa ri winek niquicˈaxaj apo ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Kalilee teŋku nɔɣɔ. Tənaɣa yəlaa kota ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Haləna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ kpa kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa. Na yəlaa náá caɣa atɛɣɛ lʋm nɔɣɔ na ɩnɩ ɩ wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ lʋm taa.


Queriˈ nbij chiwe ruma xa xtoka achiˈel tika jun trampa. Queriˈ rubanic tek xtoka pa quiwiˈ quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Pə kɔŋ kuuu kɛ antulinya təna taa yəlaa təna təmaa kɛ́ ɩsɩɩ pa pɛtʋɣʋ puluɣu tɔ.


Y ri tinamit Jope ma nej ta cˈa quicojol riqˈui ri tinamit Lida, ri lugar ri cˈo wi jun caˈiˈ oxiˈ kˈij ri Pedro. Y ri kachˈalal ri yecˈo pa Jope, ruma xquicˈaxaj chi ri Pedro cˈo ri pa Lida, xequitek cˈa el ye caˈiˈ achiˈaˈ riqˈui, riche (rixin) chi xbequibij chare: Tabanaˈ jun utzil catam pe chanin kiqˈui pa Jope, ruma cˈo rajawaxic, xechaˈ chare. 	 Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Sopee tɔ pa nɩɩwa sɩ Piyɛɛ wɛ Lita. Pə́cɔ́ Sopee na Lita pə fɛɩ təma na pooluŋ. Ɩlɛna pá kʋsɩ apalaa naalɛ sɩ pá polo pá wiina-ɩ sɩ ɩ́ la suulu na ɩ́ kɔɔ pa tɛɣɛ lɔŋ, pə taa leeli.


Y yacˈa tek nutzuliben nutzuliben, xintzˈet cˈa chi xa ronojel quiwech chicop ye petenak chupan ri jun nimalaj achiˈel tziek riˈ. Yecˈo chicop cajiˈ caken, yecˈo cˈuxnel y yecˈo ma ye cˈuxnel ta. Yecˈo aj xicˈ tak chicop y nicˈaj chic quiwech chicop ri xa niquikirirej quipan tek yebiyin. 	 Ma nyəna teu təpiŋŋ kɛ saalaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna má ná nɔɔhɛɛ liɣiti wontu, na taalɛ nyəntʋ, na tɛtɛ nyəntʋ, na keŋ nyəm.


Rumariˈ, riyix lokˈolaj tak wachˈalal ri yix siqˈuin (oyon) chukaˈ ruma ri Dios riche (rixin) chi yixbecˈojeˈ riqˈui chilaˈ chicaj, can tichˈobotej cˈa chiwech chi ya cˈa ri Cristo Jesús ri rutakoˈn ri Dios y ya chukaˈ Riyaˈ ri Kanimalaj Sacerdote riyoj ri kaniman. 	 Ma taapalaa Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mpa Ɩsɔ yaawa tɔ, ɩ́ paasəna Yesu wei Ɩsɔ tilaa na ɩ́ kɛ́ ta Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə tɔm tə hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəntɔ tɔ pə kɔtʋlʋ sɔsɔ na ɩ́ ná.


Y ri Ajaf xchˈo cˈa riqˈui ri Pablo pa jun chakˈaˈ, xucˈut cˈa riˈ chuwech pa jun achiˈel achicˈ, y xubij cˈa chare: Man cˈa taxibij ta awiˈ y ma tatanabaˈ ta rubixic ri nuchˈabel chique ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Pɔɔlɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ́ ahoo naalɩ, na ɩ́ ná Tacaa. Na ɩ́lɛ́ ɩ heeliɣi-ɩ sɩ: Taa nyá, yɔɣɔtəɣɩ tam, taa su.


Pero tek ri achi xracˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús chare, xa can pokon xunaˈ ri ránima, ruma riyaˈ can qˈuiy ri beyomel cˈo riqˈui. Y nibison cˈa ránima xtzolin el, ruma ma nrajoˈ ta chi ntel ri rubeyomal pa rukˈaˈ. 	 Ama apalʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa nyəŋ na ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ na ɩ tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ.


Y tek riyeˈ ye xulan cˈa pe chuwech ri juyuˈ, ri Jesús xuchilabej chique ri rudiscípulos, y xubij: Majun achoj chare tibij wi ri xitzˈet. Riyix utz nitzijoj, cˈa ya tek riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol yin cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ, xchaˈ chique. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋɣʋ mpi ɩ́ nawa mpʋ tɔ. Haləna kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ na má fe tɔ.


Y ma riqˈui wi chi queriˈ xubij ri Jesús, ri Pedro xa can nutij rukˈij chubixic chare ri Jesús: Wi can rajawaxic chi yicom junan awuqˈui riyit, can quecˈariˈ riˈ, pero can ma xtinbij ta chi ma wetaman ta awech, xchaˈ ri Pedro. Y ri nicˈaj chic discípulos can queriˈ chukaˈ xquibij. 	 Ama Piyɛɛ tasa kpɛɛsʋɣʋ na toŋ sɩ: Paa má na-ŋ tɩɩ sɩ tɩɩ sɩ kɛ́. Ma kaa kpɛɛsɩ sɩ ma ta nyɩ-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa yɔɣɔta mpʋ.


Y astapeˈ sibilaj qˈuiy ri beyomel ri cˈo riqˈui ri winek, xa can ma xticowin ta nulokˈ ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pʋlʋpʋ wɛɛ mpi yʋlʋ ká kpaɣa na ɩ́ laɣasəna ɩ weesuɣu tɔ?


Y riqˈui ri queriˈ, riyoj xtikatzijoj ta cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic cˈa más quelaˈ chare ri itinamit riyix. Y riqˈui ri queriˈ, riyoj ma yojapon ta acuchi (achique) yecˈo chic aj samajel, y cˈo chic samaj quibanon. Riyoj ma rucˈamon ta chi nikayaˈ kakˈij ruma ri samaj ri xa banon cuma nicˈaj chic. 	 Pə waalɩ ɩlɛ tə pəsəɣɩ tə́ yɛləna Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ tɛtʋnaa mpa pa wɛ mə tɛ lɔlɔ tɔ pa taa, na tə́ taa sa tá tɩ na nti lɛlaa tɛma lapʋ kɛ pa təma taa tɔ.


Chukaˈ ri Cristo xcom kuma riyoj, y xcˈastej, y wacami cˈo pa rajquikˈaˈ ri Dios y ntajin nucˈutuj apo utzil chare ri Dios pa kawiˈ riyoj. Y wi ri Cristo quereˈ nuben kuma riyoj, ¿la cˈo ta cami jun ri xtibin chi tika rucˈayewal pa kawiˈ? Majun. 	 Na awe ká maɣasɩ pa tɔm kʋɣʋ tɔtɔ? Pə tʋ fɛɩ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu Kilisiti tɩɩ səpəna, na ɩ́ tɩɩ fem na ɩ́ wɛ Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa na ɩ́ sələməɣəna-tʋ.


Y tek ri Dios xuben cˈa chi ri Jesús ri Rucˈajol xbecˈastej pe, chicojol cˈa riyix xutek wi nabey. Riyaˈ xrajoˈ cˈa xuyaˈ ca ri rutzil chicojol, ri jun utzil chi nuben chiwe chiˈijujunal chi niyaˈ ca rubanic ri mac. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ləsa ɩ təmlɛ tʋ tɔ, mə cɔlɔɣɔ ɩ laaləna-ɩ kɔnaʋ. Ɩ kɔna-mɛɣɛ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ la-mɛɣɛ kʋpantʋ, sɩ ɩ́ laɣasɩ-mɛ na paa wei ɩ́ yele ɩ yaasi ɩsaɣaʋ.


Ri nabey ri nwajoˈ nbij chiwe, ya ri wacˈaxan chiwij chi tek riyix nimol iwiˈ, xa ma junan ta iwech. Riyix xa ijachalon iwiˈ. Y riyin nbij chi riqˈui jubaˈ kitzij ri nibix chuwe. 	 Kancaalaɣa nyəntʋ ɩlɛ, pa heela-m kɛ́ sɩ ɩ́ kotiɣi tɔ, mə kotuɣu faɣa kpeka kpeka kɛ́, na ɩɩ caa təma. Ɩlɛ ma tisa-təɣɩ ɩsɩɩ ma ta tisi.


Ri kˈij cˈa riˈ, xa nakaj chic cˈa cˈo ri jun chique ri quinimakˈij ri israelitas ri pascua rubiˈ. 	 Na Yuta nyə́ma acima wena pa yaa sɩ Tɛɛʋ acima tɔ a wʋsaa.


Y ruma cˈa chi ri Jesús nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios ri chiriˈ pa rachoch ri Dios, can ye qˈuiy cˈa winek ri yeˈapon nimakˈaˈ yan riche (rixin) chi niquicˈaxaj. 	 Yəlaa təna pukaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ tanaŋ tanaŋ təhuluhulu na pá nɩɩkɩ ɩ waasʋ.


Y tek ye oconek chic cˈa apo chupan ri jul, riyeˈ xquitzˈet cˈa chi cˈo jun ri achiˈel jun cˈajol achi, tzˈuyul pa cajquikˈaˈ apo, rucusan jun tziek sek ri napon cˈa chraken ka. Y ri ixokiˈ tek xquitzˈet riˈ, xquixibij quiˈ. 	 Ɩlɛna pá sʋʋ pəlaaʋ taa na pá maɣana ɩfepu nɔɣɔlʋ na ɩ́ suu capa kʋhʋlʋm na ɩ́ caɣa ntɔɣɔŋ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ lapa-wɛ.


Y tek quibixan chic cˈa ri bix riche (rixin) ri pascua, ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈel el chiriˈ pa jay y xebe ri pa juyuˈ ri Olivos rubiˈ. 	 Pa tɛma mpʋ ɩlɛna pá yoo acima yontu, ɩlɛna pá tɛɛ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ.


Pero ri Saulo xa xcˈojeˈ el más ruchukˈaˈ riche (rixin) chi nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios. Y nukˈalajsaj cˈa chi ri Jesús yariˈ ri Cristo. Y rumacˈariˈ ri israelitas ri yecˈo chiriˈ pa Damasco ma niquil ta cˈa achique niquichˈob chrij ri Saulo. 	 Paa na mpʋ Sɔɔlɩ ná tɔŋna waasʋ lapʋ na ɩ toŋ sɔɔsəɣɩ tam na pə́ puki. Ɩ hʋlaɣaa Tamasɩ Yuta nyə́ma sɩ Yesu kɛlɛ Mesii. Ɩlɛna pə́ məlɩ pɛlɛɣɛ liɣituɣu, paa nyəŋ nti pá cɔ-ɩ tɔ.


Yacˈariˈ tek ri winek ri ye ruvecino ri achi riˈ y ri nicˈaj chic winek ri ye tzˈeteyon riche (rixin) chi can moy wi, niquibilaˈ cˈa: ¿La ma ya ta cami achi reˈ ri katzˈeton chi nitzˈuytaj y nucˈutulaˈ limosna? yechaˈ cˈa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋm cɔlɔ nyə́ma mpa paa nyəma-ɩ lɔŋ sɩ ɩ kɛ́ pala latʋ tɔ, pa tɔma sɩ: Pə taɣa ɩnɛ ɩnɩ ɩ ka cakaɣana na ɩ́ lakɩ pala?


Tek ri Dios ma jane tuyaˈ pe ri ley, xa can cˈo chic ri mac chuwech re ruwachˈulef, pero ruma cˈa chi ma jane cˈo ta ri ley ri tiempo riˈ, rumariˈ ma kˈalajnek ta chi ri winek ye aj maquiˈ. 	 Ɩsaɣatʋ ka tɛma antulinya taa kɛ́ wɛɛʋ na pə́cɔ́ Ɩsɔ tʋ Moisi kɛ kʋsəsɩɩtʋ. Ama ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ taa fɛɩ ɩlɛ, Ɩsɔ taa nyənɩ-tɩ ɩsɩɩ pʋlʋ.


Rumariˈ ri Dios xeruyaˈ ca, chi tiquicˈuaj na cˈa ri itzel cˈaslen, ruma can yariˈ ri ruraybel ri cánima. Can xkˈax ruwiˈ ri etzelal xquiben. Sibilaj niquiyaˈ (niquitzek) quiqˈuix chicachibil quiˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yela-wɛɣɛ pa tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ nsi pa luuŋ sʋʋwa tɔ sɩ taa, na pá lakɩ təmaɣa mpi pə wɛ fɛɛlɛ tɔ.


Yacˈa riyit Timoteo yit rusamajel ri Dios, ma taben ta queriˈ. Xa can tatijaˈ akˈij chi nacˈuaj jun cˈaslen choj. Can tabanaˈ ri nika chuwech ri Dios. Can tacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. Queˈawajoˈ quinojel. Cacochˈon. Y can chˈuchˈuj ta ri awánima. 	 Ama nyá kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ ɩlɛ cɔləɣɩ pə tənaɣa mpʋ. Lʋkɩ tam sɩ ń təŋəɣɩ siɣisuɣu na ń nyɔɔna Ɩsɔ, na ń tɛŋɩ-ɩ na nyá taa, na ń sɔɔləɣɩ nyá lɛlaa, na ń kantələɣɩ, na ń tɔkɩ suulu.


Y cˈacˈariˈ Riyaˈ xubij chique ri rudiscípulos chi tiquibij chique ri winek chi quetzˈuyeˈ quinojel pa ruwiˈ ri rexlaj kˈayis, y pa tak moc quetzˈuyeˈ cˈa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ caɣasɩ samaa tənaɣa tintika tintika kɛ nyələwee tɔɔ.


Y tek riyaˈ xpe kiqˈui, xutzijoj chake chi riyix can sibilaj niwajoˈ iwiˈ, ruma cˈo ri Lokˈolaj Espíritu iwuqˈui. 	 Ɩ heela-tʋɣʋ təma sɔɔlʋɣʋ ŋku Ɩsɔ Feesuɣu tʋ-mɛ tɔ kʋ tɔm.


Tek cˈachojnek chic ca ri cˈulanen riˈ, ri Jesús rachibilan ri ruteˈ, ri ye rachˈalal y ri rudiscípulos xebe pa tinamit Capernaum. Y xecˈojeˈ cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij chiriˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ, Yesu na ɩ too na ɩ newaa na ɩ ɩfalaa pa pola Kapənahum na pá caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛ pa ta taaŋɩ.


Ri kamamaˈ Abraham ri xcˈojeˈ ojer ca, can xuben wi ri xubij ri Dios chare. Y ma xupokonaj ta xuyaˈ ri Isaac ri rucˈajol pa ruwiˈ ri altar riche (rixin) chi nuyaˈ chare ri Dios. Y rumariˈ ri Abraham xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Tɔʋ, ɩsənaɣa pə lapa na Ɩsɔ nyənɩ ta caanaa caa sɔsɔ Apəlaham kɛ yʋlʋpaŋ ye? Ɩ kʋlapʋtʋ kiŋ kɛ waatʋ wei ɩ laakaɣa ɩ pəyalʋ Ɩsaaka kɛ kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ tɔɣɔ.


Y konojel cˈa ri yoj benak pa barco, yojcˈo cˈa caˈiˈ ciento riqˈui setenta y seis. 	 Mpa tá tá təna tɩɩ wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ tɩɩ wɛ yəlaa pee ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩtoso na naanʋwa na naatoso (276).


Yacˈa ri María Magdalena ntokˈ xcˈojeˈ ca ri chiriˈ chuchiˈ ri jul. Y tek riyaˈ ntokˈ cˈa, xluqueˈ ka riche (rixin) chi nitzuˈun oc chupan ri jul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ ná saala pəlaaʋ tɔɔ na ɩ́ wiiki. Ɩ wiikaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ luŋ na ɩ́ wiili pəlaaʋ taa.


Cˈacˈariˈ riyeˈ xepe cˈa y xquibij chare ri Jesús: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj can ketaman cˈa chi xaxu (xaxe) wi cˈa ri kas kitzij ri nika chawech y yariˈ ri natzijoj. Y riyit ma naxibij ta chukaˈ awiˈ chuwech jun winek, astapeˈ can cˈo rukˈij. Y can nacˈut wi ri bey riche (rixin) ri Dios chiquiwech ri winek. ¿Achique cˈa nabij riyit? ¿La rucˈamon cami chi nikatoj ri alcawal ri nubij ri César ri cˈo chi nikatoj o xa ma rucˈamon ta? xechaˈ chare. 	 Pɛlɛ pa talaa, ɩlɛna pá tɔ Yesu sɩ: Tacaa, tə nyəmá sɩ tampana kɛ n yɔɣɔtəɣɩ. Nn sɔɣɔməɣəna mpi yəlaa hʋʋkɩ pa taa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nn paasəɣəna tɔɔ, nn faɣasəɣɩ yəlaa. Ama ɩsəna mpi maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ pə tampana kɛ n heeliɣi. Tɔʋ, pə wɛ mpʋ tɔ, tá mpaaʋ taa pə wɛɛ sɩ ye lampuu tə́ fɛlɩ Lom wulaʋ sɔsɔ na? Tə́ fɛlɩ yaa tə́ taa fɛlɩ? Tə caa sɩ ń heeli-tʋ.


Ri Jesús xubij cˈa queriˈ, riche (rixin) chi xukˈalajsaj cˈa achique rubanic xtiban chare chi xticamisex. 	 Ɩsəna pɩɩ la na Yesu sɩ tɔɣɔ ɩ kɛɛsa mpʋ.)


Sibilaj cˈa xcajoˈ chi xquetamaj ta más chrij ri xubij ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Cristo chique. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu riˈ, ri cˈo pa tak cánima, xubij yan cˈa chique chi ri Cristo can xtutij wi pokon y tek rukˈaxan chic ri tijoj pokonal, xticˈojeˈ rukˈij rucˈojlen. Xa yacˈa ri ma xkˈalajin ta achique tiempo y achique winek riˈ, y riyeˈ yariˈ ri sibilaj xcajoˈ chi xquetamaj ta. 	 Mpi mpi Kilisiti Feesuɣu kɛɛsaa tɔ mpəɣɩ mpɛ pa kaasa pa tɩ na pá pɛɛkɩ sɩ pá nyɩ pə waatʋnaa na mpi pə lapʋ pɩɩ pana tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu ŋkʋ kɩɩ wɛ pa taa kɛ́ na kʋ heeli-wɛ na pə́ taa kɔnta sɩ, Kilisiti ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ, pə waalɩ kɛ́ ɩ teeli kɔŋ.


Y tek Riyaˈ xpe chic cˈa jun bey quiqˈui ri ye oxiˈ rudiscípulos, xa ye warnek chic cˈa jun bey xeril, ruma ri discípulos riˈ sibilaj al rubanon ri runakˈ tak quiwech ruma ri quiwaran. 	 Ɩ tasa ɩ ɩfalaa kiŋ kɛ məlʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom tɔtɔ, pa kpisa pá caɣana pa ɩsɛ.


Nben ronojel riˈ ruma nwajoˈ chi ye qˈuiy ta yeniman ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y riche (rixin) chi junan nikacˈul ri utzil ri yerucˈom pe ri lokˈolaj chˈabel riˈ. 	 Ma lakɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ kɛ́, ɩlɛna ma maɣamaɣa maa waa pə taa.


Y rumariˈ niquicot ri wánima, y riqˈui chukaˈ quicoten yichˈo. Y astapeˈ xquicom, can cukul el nucˈuˈx chi ncˈul ri rutzil ri Dios. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma laakalɩ caɣa təntəmlɛ kɛ teu, na laŋhɛɛlɛ kʋɣʋ-m ma yɔɣɔtaɣa taa. Paa ma kɛ́ yʋlʋ na maa sɩ tɔ, ma caɣana tɛɛlʋɣʋ.


Y ri patrón xutek cˈa rusiqˈuixic (royoxic) ri mayordomo riˈ. Y tek xoka cˈa ri mayordomo, ri patrón xubij cˈa chare: ¿Achique cˈa nabij chuwe chrij ri nitzijox chawij chi achapon ruqˈuisic ri nubeyomal? Wacami nwajoˈ cˈa ntzˈet achique rubanon ronojel ri nubeyomal pan akˈaˈ, ruma chi ri asamaj yareˈ niqˈuis ca waweˈ, xchaˈ ri patrón chare. 	 Tənaɣa toŋ tʋ yaa ɩ təmlɛ tʋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nti nti ma nɩɩkɩ sɩ n lakɩ tɔ, tə wɛ tampana yaa pɔpɔtʋ? Ama maa ləsɩ-ŋ ma təmlɛ taa. Mpʋ tɔ, kɛɛsɩ-m ɩsəna nyá təmlɛ yaasi lapa tɔ na pə́cɔ́ ń tɛɛ nyá nyəŋkʋ.


Xincˈom cˈa pe riche (rixin) chi xonyaˈ chiquiwech re adiscípulos riche (rixin) chi niquicˈachojsaj ta el, y xa ma xecowin ta, xchaˈ ri achi. 	 Ma kɔna-kɛɣɛ nyá ɩfalaa ntɔ, na pá kpisi ka waasʋɣʋ.


Riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, riyoj nikajoˈ cˈa chi yojtzuˈun, xechaˈ. 	 Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa kɛ́ sɩ ń kuli tá ɩsɛ.


Cajlajuj cˈa sol winek xecˈaseˈ el, ri nitiquir pe riqˈui ri Abraham cˈa riqˈui ri rey David. Cajlajuj chukaˈ sol winek xecˈaseˈ el, ri nitiquir pe riqˈui ri rey David cˈa chupan ri tiempo tek ri kech aj Israel xechapatej el y xeˈucˈuex cˈa pa Babilonia. Y cajlajuj chukaˈ sol winek xecˈaseˈ el, ri nitiquir pe tek ri kech aj Israel xebecˈojeˈ pa Babilonia, hasta riqˈui ri tiempo tek xalex ri Cristo. 	 Ye mpʋ, ɩsɩɩ pa kɛɛsʋɣʋ sɩ ɩnɛ ɩ lʋla ɩnɛ na ɩnɛ ɩ́lɛ́ ɩ lʋlɩ ɩnɛ tɔ, pə kpaɣaʋ hatoo Apəlaham haləna pə́ tala Tafiiti tɔ, lʋlʋɣʋ loosi kpɛnta naanʋwa na liɣiti. Na pə kpaɣaʋ Tafiiti haləna pə́ tala waatʋ wei pa kuu Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na pa pona Papiloni tɔ, lʋlʋɣʋ loosi wɛ naanʋwa na liɣiti tɔtɔ. Na lʋlʋɣʋ loosi naanʋwa na liɣiti tɔtɔɣɔ pə kpaɣaʋ hatoo pa ponaʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ Papiloni tɔ, haləna pə́ sɩɩna Mesii lʋlʋɣʋ.


Y ri apóstoles can cˈa quitzuliben na cˈa el ri xbe chicaj. Tek cˈa xquinaˈ xebecˈulun pe ye caˈiˈ achiˈel achiˈaˈ quiqˈui, ri ye quicusan sek tak tziek. 	 Yesu kpa ɩsɔ na ɩ tillaa wɛɛ na pá tɔŋna nyənʋɣʋ təpiŋŋ kɛ mpʋ, ɩlɛ pa tuta apalaa naalɛɣɛ pa cɔlɔɣɔlɛ na pá suu wontu kʋhʋlʋmtʋ.


Y ri kachˈalal ri cˈo quikˈij y cˈo chukaˈ qˈuiy quetaman, majun chic cˈa rubaniquil ri ruchˈabel ri Dios ri xquicˈut ta pe chinuwech. Y riyin, ma ya ta cˈa wi cˈo quikˈij o majun quikˈij ri xintzuˈ. Ruma chuwech ri Dios xa yoj junan konojel. 	 Mpa ma tɔŋ sɩ nyʋɣʋ nyə́ma kɛ mpʋ tɔ, tɔʋ, ma ta nyɩ sɩ tampana mpɛɣɛlɛ nyʋɣʋ nyə́ma yaa we tɔ. Ɩlɛ paa pa tɩɩ kɛ́ mpa te, pə kʋlʋm. Ɩsɔ ɩlɛ ɩɩ nyənəɣɩ tɔɔ tɔ se. Mpɛ ɩnɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta tasa-m tɔm kʋfatʋ natələɣɩ sɔɔsʋɣʋ sɩ má la.


Xaxu (xaxe wi) riqˈui ri niquitzˈet chi icˈuan jun chˈajchˈojlaj cˈaslen y yixniman tzij, riyeˈ xtiquinimaj ri Jesucristo. 	 Aaɩ, paa ná ɩsəna mə yaasi maɣaa na ɩ́ seeki mə paalaa tɔɣɔ pɩɩ hɔ-wɛ.


Rumariˈ ri chˈabel ri ntzˈibaj el chiwe, majun wi ta chic ri nubij, xa can achiˈel nikˈax chiwech tek nisiqˈuij, can que wi cˈa riˈ ri nrajoˈ nubij. Y riyin nrayij chiwe riyix chi can ta nikˈax chiwech jabel. 	 Nti ɩ́ kaləɣɩ tá takəlasɩ taa na ɩ́ nɩɩkɩ tɔ ntəɣəlɛ, pə taɣa natəlɩ tə kaasaa tɔtɔ se. Na ma hʋʋkɩ teu sɩ ɩ́ ká tɛ na ɩ́ cɛkəna tɔm tənɛ sɩ,


Y tatzˈibaj cˈa chukaˈ el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique, ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Tiatira, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri Rucˈajol ri Dios, ri can achiˈel ruxak kˈakˈ ri runakˈ tak nuwech y can niperekˈun (nirapakˈun) ri waken achiˈel bronce, nbij cˈa: 	 Nmaa takəlaɣa na ń heeli Tiyatii Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, na ma ɩsɛ mʋɣɩ kɔkɔ, na ma nɔntaaləŋ tee kɔkɔ kɛ nyənənyənɩ ɩsɩɩ nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ ŋku pa sotitaa tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ:


Y wi cˈo cˈa jun xtibin pe chiwe chi achique ruma yixtajin yeˈiquir, tibij cˈa ca chare: Nicˈatzin chare ri Ajaf, y xa chanin xqueˈorutzolij ca, quixchaˈ ca, xeˈucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pɔɔsa-mɛ sɩ pʋlʋ, ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ Tacaa caakəna. Ye ɩ́ cɔ mpʋ paa yele-mɛ na ɩ́ tɛɛna.


Ruma can ya wi cˈa ri rey Herodes ri xbin chi tichapatej ri Juan. Can xuxim wi cˈa pa cadena y xuyaˈ pa cárcel ruma ri Herodes rucˈamon ka ri Herodías rixjayil ri Felipe, y ri Felipe riˈ xa can rachˈalal ri Herodes, 	 Kʋpam Helɔtɩ ɩnɩ ɩ ka tɔmna sɩ pá kpa Yohaanɩ na pá hɔkɔ-ɩ na pá tʋ-ɩ saləka taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Helɔtɩ lapa mpʋ, ɩ ka kpaɣa ɩ taalʋ Filipʋ alʋ Helɔtiyatɩ kɛ́,


Y pa rukˈijul cˈa ri job, yacˈariˈ tek ntajin ri nimakˈij ri Dedicación rubiˈ; nimakˈij riche (rixin) chi niquinatabej ri kˈij tek xchojmirisex chic ri rachoch ri Dios ri cˈo chiriˈ pa tinamit Jerusalem. 	 Pa lakaɣa Yosalɛm kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taɣanʋɣʋ acima na pə pamna watʋ waatɩ.


Y yacˈariˈ tek ri Pilato can xujech cˈa el ri Jesús pa quikˈaˈ ri xquecamisan riche (rixin) chuwech cruz; y riyeˈ xquicˈuaj cˈa el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ cɛla-wɛɣɛ Yesu sɩ pá kamɩ-ɩ tesika tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa Yesu na pá tɛɛna-ɩ.


Y chukaˈ pa rukˈaˈ Riyaˈ cˈo wi riche (rixin) chi nukˈalajsaj ri rutzil pa kawiˈ riyoj, ri xujoyowaj kawech. Ruchojmirisan chic ri kacˈaslen riche (rixin) chi jabel xtibekabanaˈ riqˈui Riyaˈ, ri cˈo rukˈij rucˈojlen. 	 Ɩsɔ sɔɔlaa sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩsəna ɩ teeli tɔɔwa tá mpa ɩ hʋla suulu na ɩ́ taɣanɩ sɩ ɩ́ tʋ ɩ teeli ɩnɩ tɔ tá kiŋ.


Ri kˈij riˈ, yacˈariˈ tek nichapatej cˈa ri jun chique ri quinimakˈij ri israelitas, ri pascua rubiˈ, y tek quinojel winek niquibanalaˈ chic ruchojmil ronojel ri xticˈatzin chique. Y achiˈel xa pa nicˈaj kˈij chare ri kˈij riˈ tek ri Pilato xubij chique ri israelitas: Yacˈa i‑Rey reˈ, xchaˈ chique. 	 Pə pamna kʋyakʋ ŋku kʋ yakaɣa sɩ pə fe Tɛɛʋ acima tɔ kʋ wule, na waatʋ ɩnɩ tɔ, ilim puki sikuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tɔma Yuta nyə́ma sɩ: Mə wulaʋ ntɔ.


Y can achiˈel wi cˈa ri rutzil ri Dios ri xuyaˈ chuwe, can quecˈariˈ ri rusamaj ri nben. Rumariˈ xinoc achiˈel jun utzilaj aj banoy jay. Y tek xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, yariˈ tek achiˈel xinben ri rucimiento ri jay. Pero ma yin ta cˈa riyin yipaban anej ri jay. Xa yecˈo nicˈaj chic ri xquepaban anej ri jay. Y quinojel cˈa ri xquepaban ri jay, can tiquitzˈetaˈ cˈa chi jabel rupabaxic tiquibanaˈ chare. 	 Ɩsɔ yelina na pə saa-m, na ma tɩɩ paasaa kɛ́ na má sɩɩ kite ɩsɩɩ ŋmalʋ kʋpaŋ sɩɩkʋɣʋ tɔ. Ama pənɛntɛ lɛlʋ tənəɣəna pə tɔɔ. Paa wei ɩ́ la laakalɩ na ɩ́ kena ɩsəna ɩ tənəɣɩ tɔ yoo.


Riyoj ri kayaˈon kˈij chi yoj ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu yojcowin niketamaj ronojel achique ri kitzij y ri xa ma kitzij ta. Y majun xtibin chi ma kitzij ta ri nikacˈut. 	 Yʋlʋ wei ɩ wɛna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ ɩnɩ ɩ cɛkəɣənana tə təna. Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna Feesuɣu ŋkʋ kʋ tɔm tɔ.


Can chilaˈ wi cˈa pan Egipto xebecˈojeˈ wi y xetzolin pan Israel cˈa ya tek caminek chic ri rey Herodes. Riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej na cˈa ri rukˈalajsan ri Ajaf Dios chuwech ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri tzˈibatal cˈa ca nubij: Pan Egipto cˈa cˈo wi ri nucˈajol tek xinsiqˈuij (xinwoyoj). Quecˈariˈ ri rubin ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caɣa təna haləna Helɔtɩ sɩ. Ɩlɛna pə́ la nti Tacaa ka yɔɣɔtəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔ tɔ sɩ: Ma ləsa ma pəyaɣa kɛ Icipiti.


Astapeˈ jun qˈuixbel chuwe riyin chi nbij reˈ chiwe, pero xa can kitzij wi chi riyoj can majun wi kachukˈaˈ chi xkaben ta achiˈel ri niquiben ri nicˈaj chiwe. Pero wi ri nicˈaj can ma niquixibij ta quiˈ yequibilaˈ chˈabel riche (rixin) chi niquiyaˈ quikˈij, riyin chukaˈ yicowin nben achiˈel ri niquiben riyeˈ. Re tzij cˈa re xquenbij chiwe achiˈel xa yin chˈujernek. 	 Tá ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ tá taa la mpʋ. Pə wɛ fɛɛlɛ sɩ má yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Paa na mpʋ tɔ, ye nɔɣɔlʋ makɩ kaŋkantɛ sɩ ɩ wɛna mpi ɩ ká saŋna ɩ tɩ tɔ, ma pəsəɣɩ na maa má kaŋkantɛ tɔtɔ mɛɛ. Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma sʋʋ kpaŋʋɣʋ.


Ruma ri winek ri niquirayij yeˈoc beyomaˈ, ri quiraybel xa nuben chique chi yetzak pa mac can achiˈel quetzak pa jun trampa. Y nuben chukaˈ chique chi yebetzak chupan qˈuiy ruwech itzel tak raynic ri xa rucˈayewal nucˈom pe chique, ruma yebesach chupan ri quimac. Y ri quimac xa yerucˈuaj chupan jun camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ama mpa pɛlɛ pa caa pa pili tɔ pə tʋɣɩ-wɛɣɛ maɣasəŋ taa kɛ́ na kʋmɛləkʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ paɣalɛ nyəpətʋ taa kɛ́ pa tiiki. Kʋnyɩɩləŋ ɩnɛ ɩ tusiɣina yəlaa na ɩ́ kaakɩ timpi paa le na pə́ wakəlɩ-wɛ tənaŋnaŋ tɔ.


Ri Moisés jun utzilaj rusamajel ri Dios, can utz quicˈuaxic xuben chique ri ye ralcˈual ri Dios. Ri Moisés xerukˈalajsaj yan cˈa ri cˈa ma jane yebanatej ta chupan ri tiempo riˈ. 	 Ye Moisi ɩlɛ, ɩ́lɛ́ ɩ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ Ɩsɔ təyaɣa təna taa. Ɩnəɣɩ pa tʋ təmlɛ sɩ ye Ɩsɔ ɩ́ yɔɣɔta nti ɩlɛ ɩnɩ ɩ heeli.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, ri Jesús y ri ye cablajuj rudiscípulos xebetzˈuyeˈ cˈa pa mesa riche (rixin) ri waˈin. 	 Pə kɔma ɩsɩɩ taanaɣa ɩlɛ, ɩ́ na pa naanʋwa na naalɛ pa caɣa tɔɣɔʋ ntɛ́.


Queriˈ xquiben, ruma riyeˈ más nika chiquiwech ri quikˈij ri niyaˈox (nyaˈ) cuma ri winek, que chuwech ri quikˈij ri niyaˈox (nyaˈ) ruma ri Dios. 	 Paa sɔɔla yəlaa ɩsantɛ na pə́ kəlɩ Ɩsɔ nyəntɛ tɔɣɔ.


Ri winek can jabel cˈa xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz y cˈa cˈo na cˈa wukuˈ chaquech caxlan wey rachibilan car ri xmolotej ca, ri ma xqˈuis ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ na pə su tɔkʋŋ naatosompɔɣɔlaɣa.


Tek ri Dios ma xucˈom ta chic quiwech ri wech aj Israel ruma ma xquinimaj ta chic ri rutzij, yacˈariˈ tek xucˈom iwech riyix ri ma yix israelitas ta. Yacˈa tek xticˈamer chic quiwech jun bey ri wech aj Israel, yacˈariˈ tek xkojcˈastej el y xtikachop el jun cˈacˈacˈ cˈaslen. 	 Pə kɛɛlʋɣʋ-wɛ na pə́ sɩɩ kpeeŋa tɔ, pə kaasa yəlaa mpa tɔ pɛlɛ na Ɩsɔ pa ciikaa kɛ́. Pɩɩ kɔɔ na pá taɣanɩ məlʋɣʋ tɔ, pepe ká lana? Pəlɛɣɛlɛ sətaa ká hiki weesuɣu te.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel, xchaˈ ri Jacobo. Y xubij cˈa chukaˈ: Riyin nchˈob chi ma quekanek ta ri ma ye israelitas ta ri xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, ma rajawaxic ta chi niban ri circuncisión chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Saakɩ tasaa sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ má, ma nawa sɩ, pə fɛɩ ɩsɩɩ pá tʋ wahala kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá pəsəna Ɩsɔ tɔɔ tɔ.


Riyoj ri kacukuban chic kacˈuˈx riqˈui ri Jesús, ¿la nikaben cami chare ri ruley ri Moisés chi majun rukˈij? Ma que ta riˈ. Ruma riyoj ri kaniman chic ri Jesús, yoj cˈa riyoj riˈ ri can cˈo rejkalen ri ley chkawech. 	 Ye mpʋ pə məlaa kɛlɛ sɩ tə lɔɔ kʋsəsɩɩtʋ na tə́ paasəna Ɩsɔ taa tɛmnaʋ tɔm yaa ɩsəna? Paa pəcɔ. Halɩ tə tɩɩ kʋsəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə nyʋɣʋ kɛ kʋkʋsʋ kɛ́.


Y can yacˈariˈ tek ri ixok xubij chare ri Jesús: Táta, riyin nchˈob chi riyit yit jun profeta ri yakˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, ma naa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ.


Y tek ri Jesús xutzˈet cˈa pe ri ruteˈ y ri rudiscípulo ri sibilaj nrajoˈ, xubij cˈa chare ri ruteˈ: Nána, ya laˈ ntoc ca awal, xchaˈ. 	 Yesu nawa ɩ too səŋa təna, na ɩ ɩfalʋ wei ɩ ka sɔɔlaa tɔɣɔ ɩ too kɔŋkɔŋ taa təna. Ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ too sɩ: Alʋ nyá, nyá pəyalʋ kɛlɛ.


Toka chiˈicˈuˈx chi chupan ri tiempo riˈ ma jane cˈo ta ri Cristo iwuqˈui. Cˈa nej na yixcˈo wi riche (rixin) chi yixoc rutinamit ri Dios. Ma jane iwuche (iwixin) ta riyix ri utzil ri rutzujun (rusujun) pe ri Dios chupan ri trato ri xuben. Majun utzil iwoyoben ta ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, ni majun chukaˈ Dios iwuqˈui. 	 Pɩɩ wɛɛ tɔ ɩ́ ka hatələna Kilisiti kɛ́, ɩ́ ká kɛ́ kpaɩ nyə́ma kɛ́, ɩ́ fɛɩ mpa Ɩsɔ ləsaa sɩ ɩ yəlaa tɔ pa taa. Na pə təna mpi Ɩsɔ ka tɔma ɩ yəlaa sɩ ɩ ká la-wɛ, haləna ɩ́ na-wɛ pá caŋ pá sɩɩ təmaɣa nɔɔsɩ kɛ pə tɔm taa tɔ, mə taa fɛɩ pa taa se. Ɩ́ ka wɛ yem kɛ́ atɛ cənɛɣɛ, ɩ fɛɩna mpi pə tɔɔ ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ pə́cɔ́ ɩ́ taa nyɩ Ɩsɔ.


Y ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xcˈojeˈ chupan ri ruwachˈulef ri tzujun (sujun) chare ruma ri Dios; pero riyaˈ xuben chi achiˈel xa ma riche (rixin) ta ri ruwachˈulef riˈ. Y rumariˈ xa pa tak manteada xcˈojeˈ wi. Queriˈ chukaˈ xquiben ri Isaac ri rucˈajol y ri Jacob ri rumam; astapeˈ can tzujun (sujun) chukaˈ chique riyeˈ chi ntoc quiche (quixin) ri ruwachˈulef riˈ. 	 Ɩsɔ kɛ́ ɩ tɛmna ɩ taa na pə́ lá ɩ caɣa tɛtʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká cɛlɛ-ɩ tɔ tə taa, na n nawa n tɔ sɩ ɩ ka kɛ́ mʋʋlʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ coka tɛɛ, na Ɩsaaka na Yakɔpʋ-wɛ. Ɩsɔ ka heela pɛlɛ pa maɣamaɣa sɩ ɩ ká la-wɛɣɛ mpʋ.


Y tek Riyaˈ xbeyacatej pe chare ri oración, xpe cˈa quiqˈui ri ye oxiˈ rudiscípulos, y tek xoka quiqˈui xa ye warnek chic. Xpe Riyaˈ xubij cˈa chare ri Pedro: Simón, ¿xa xawer ka? ¿Can ma jubaˈ cˈa xacowin ta xacˈaseˈ jun ti hora wuqˈui? 	 Yesu tɛma mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ ɩ kiŋ na ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom. Tənaɣa ɩ pɔɔsa Piyɛɛ sɩ: Simɔŋ, n too kɛ? N kpisa feŋuɣu kɛ pəcɔ maɣamaɣa?


Y ya ri ruchˈabel ri Dios ri xucusaj riche (rixin) chi xukˈalajsaj chiquiwech ri winek chi ri Cristo can cˈo chi xukˈaxaj tijoj pokonal, y tek caminek chic el, xcˈastej cˈa pe. Y ri Pablo xubij cˈa chukaˈ chique ri winek: Ri Jesús ri ntzijoj chiwe riyix, ya cˈa Riyaˈ ri Cristo. 	 Ɩ sɛɣɛsa-wɛ na ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛ təcɛɩcɛɩ kɛ́ ŋmaatʋ ntɩ tə taa kɛ́ ɩsəna pɩɩ wɛɛ sɩ Mesii ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ teu na pə waalɩ ɩ ká fe tɔ. Nti ɩ heela-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ Yesu wei ɩnɩ ɩ tɔm ma kɛɛsəɣɩ-mɛ ɩsəntɔ tɔ ɩnəɣəlɛ Mesii.


Ruma chilaˈ chicaj riqˈui ri Katataˈ Dios nika wi pe ronojel ri jabel tak sipanic. Riqˈui Riyaˈ petenak wi ronojel ri sakil. Achiˈel ri kˈij, ri icˈ y ri chˈumilaˈ, ri niquijalalaˈ quiˈ. Y xa can xu (xe) wi cˈa ri Dios ri ma nijalatej ta. 	 Ɩsɔtaa kɛ́ kʋpantʋnaa mpa tə hikiɣi faalaa tɔ na kʋcɔɔŋ kʋpampaŋ ɩnɩ ɩ təna ɩ lɩɩkəna. Ɩsɔ wei ɩ ŋma ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɔkɔsɩ tɔ ɩ niŋ taa kɛ́ pə lɩɩna. Ɩsɔ naa laɣasəɣɩ ye ɩ səŋa nti tə taa, tə taa kɛ́ ɩ səŋaa. Səkpɛtiya nakəlɩ ka fɛɩ ɩ kiŋ.


Chiˈijujunal tiyalaˈ rutzil iwech riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi can niwajoˈ iwiˈ. Y xticˈojeˈ ta cˈa uxlanibel cˈuˈx ri pa tak iwánima chiˈiwonojel riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Jesucristo. Amén. 	 Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na sɔɔlʋɣʋ kʋpaŋkʋ na ɩ́ lɛlɩ. Ɩsɔ ɩ́ ha mə təna mpa Kilisiti tɩ tɔɣɔ alaafəya.


O tek nixupux jun trompeta riche (rixin) chi yerumol el ri soldados riche (rixin) chi yebe pa chˈaˈoj, wi xa majun ruchojmil niban chare tek nixupux, ¿la niquimol cami quiˈ ri soldados? Riˈ ma niquimol ta quiˈ. 	 Tutuɣu hʋllʋ ɩ́ ta yaɣa apalʋ tutuɣu, ɩsənaɣa yʋlʋ ká nyəna sɩ ɩ taɣanəɣɩ ɩ təɣɩ yoou tɔɔ?


Yacˈa ri ye tzˈibatal ca chupan re wuj reˈ, can ye tzˈibatal ca riche (rixin) chi riyix ninimaj cˈa chi ri Jesús yariˈ ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios, y riche (rixin) chukaˈ chi tek riyix xtinimaj, xticˈul ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ruma can xicukubaˈ cˈa icˈuˈx riqˈui. 	 Ama pa ŋmaa tənɛ təlɛɣɛ sɩ, pə la na ɩ́ tisi sɩ Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyaɣa Mesii. Na ɩ́ tisa mpʋ ɩ́ hiki weesuɣu kɛ ɩ tɔɔ.


Ri ijaˈtz ri xka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa nucˈul ri ruchˈabel ri Dios pa ránima riqˈui quicoten. 	 Lɛlaa ná wɛ ɩsɩɩ kʋwaʋ tɔɔ timpi pee lɛnna hotaa tɔ. Pɛlɛɣɛlɛ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ kpakpaa na laŋhʋlʋmlɛ.


Ri rucˈamon cˈa chi nikaben, ya ri tikatakaˈ el rubixic chique chupan jun wuj, chi ma quequitij ta ri xa ma utz ta riche (rixin) chi nitij ruma xa yaˈon chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, y ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma tiquicanolaˈ ta chic quiˈ chi yemacun, y chukaˈ ma tiquitij ta tiˈij quiche (quixin) chicop ri xa xejitzˈex chiquikul, ni man cˈa chukaˈ tiquitij ta quicˈ, kojchaˈ el chupan ri wuj. 	 Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ, tɩɩ la-wɛɣɛ takəlaɣa sɩ pá kii asilima nantʋ kʋlalaatʋ, na pá yele tɛtɛlakasɩ. Pá taa tɔɣɔ mpi pa ta lɛntɩ tɔ pə nantʋ, na caləm tɔtɔ.


Y ri Pedro, can nojnek cˈa ri ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, xubij cˈa chique: Riyix achiˈaˈ ri yix aj kˈatbel tzij chupan re katinamit Israel, y riyix chukaˈ rijitaˈk ri cˈo ikˈij: 	 Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kʋləna Piyɛɛ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tɔʋ, tɛtʋ sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma mɛ,


Pero ri achiˈaˈ riˈ xquibij chare ri achi ri nitzuˈun chic: Riyit can yit aj mac pe tek xatalex, ¿y nawajoˈ yojatijoj riyoj? xechaˈ chare. Y xquelesaj cˈa pe ri achi riˈ, ri chiriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa cɔ yʋlʋm sɩ: Hatoo pa lʋlʋɣʋ nyá tɔ, ɩsaɣatʋ tike kɛ nyá nyəmá, na nyaa caa n sɛɣɛsɩ ta na? Ɩlɛna Falisanaa tɔɣɔnɩ-ɩ pa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa.


Y ri quimolon cˈa quiˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ¿la ma ya ta cˈa kˈij reˈ tek naben chake riyoj israelitas chi nicˈojeˈ chic jun bey ri kˈatbel tzij pa kakˈaˈ? xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na mpa paa kota mpʋ tɔ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, ye mpʋ pənɛɣɛlɛ n ká taɣanɩ Ɩsɛɣɛlɩ kawulaɣa ŋkɛɣɛ kʋsʋɣʋ na?


Y chuwech ri caj xtinben chi xquebanatej ri majun bey ye tzˈeton ta, y queriˈ chukaˈ chuwech ri ruwachˈulef. Xtinben cˈa chi xtitzˈet quicˈ, kˈakˈ, y sib ri can achiˈel chic nimaˈk tak sutzˈ. 	 Maa la kɔkɔlɔ nyəmnaa kɛ hatoo ɩsɔtɔnʋɣʋ taa, na piti təma kɛ atɛ. Caləm na kɔkɔ na nyɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ ká nyala.


Yacˈa ri Jesús can retaman cˈa achique yetajin chuchˈobic pa tak cánima ri rudiscípulos. Rumariˈ Riyaˈ xberucˈamaˈ pe jun ti acˈal, y xupabaˈ riqˈui. 	 Yesu ná cɛkəna pa lotu taa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa peiya na ɩ́ səŋsɩ-kɛɣɛ ɩ cɔlɔ,


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech ri xnoj ca riqˈui ri caxlan wey rachibilan car ri xmolotej ca, ri xa ma xqˈuis ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa na pə́ kpisi hɔɣɔlasɩ, haləna ɩ ɩfalaa koti-sɩ na sɩ su tɔkʋŋ naanʋwa na naalɛ.


Y can ticˈuluˈ cˈa chukaˈ ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Jesucristo ri nikˈalajsan ri kas kitzij, ri nabey ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ y ri cˈo pa quiwiˈ quinojel ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. Riyaˈ yojrajoˈ y rumariˈ xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel, riche (rixin) chi xuchˈej ri kamac. 	 Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ seliya tʋ kʋpaŋ, na pə taaləna-ɩ sətaa taa kɛ́ feesuɣu təcəcɩ na ɩ kɛ́ tɛtʋ tɔɔ awulaa wulaʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya tɔtɔ. Ɩnɩ ɩ sɔɔləna-tʋ na ɩ́ sɩ́ sɩ pə́ ləsɩ-tʋɣʋ tá ɩsaɣatʋ,


Yacˈa chupan apo ri rucaˈn rupan ri jay, can xu (xe) wi ri nimalaj sacerdote ri ntoc apo, y xaxu (xaxe) wi jun bey ntoc chiriˈ pa jun junaˈ. Y tek ntoc apo, nucˈuaj quiquiqˈuel chicop y nutzuj (nusuj) chuwech ri Dios ruma ri rumac riyaˈ y ruma chukaˈ quimac ri winek ri xa ma kˈaxnek ta chiquiwech chi xa mac yetajin chubanic. 	 Ama hatuu pə taa nyəntɛ taa ɩlɛ kɔtʋlʋ sɔsɔ tike sʋʋkaɣana təna, na pənaɣa taa tɔm kʋlʋm təkoŋ kɛ́ ɩ sʋʋkaɣa. Caləm kɛ ɩ pukaɣana tənaɣa fɛɛnʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋpəntəŋ na kʋpəntəŋ wei ɩlɛ samaa ná pənta kʋpəntʋ tɔ ɩ tɔɔ tɔtɔ.


Rumacˈariˈ xa jun iwech tibanaˈ, y can tiwajoˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Y tek nichˈob rij jun cosa can junan iwech tibanaˈ, riche (rixin) chi queriˈ nitzˈakatisaj ri quicoten ri cˈo chic pa wánima. 	 Tɔʋ, ye pə wɛ mpʋ ɩlɛ, ma wiina-mɛ sɩ ɩ́ kpɛntɩ teu, na ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma, na ɩ́ wɛna lotu kʋlʋmtʋ na hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ, na pə́ hʋlʋsɩ ma laŋlɛ kɛ sɔsɔm.


Y riyin chukaˈ nbij cˈa chawe chi riyit Pedro chic cˈa abiˈ, y pa ruwiˈ re abej reˈ xtinpabaˈ wi ri nuˈiglesia, y man cˈa xtichˈacatej ta ruma ruchukˈaˈ ri camic. 	 Na má, má heeliɣi-ŋ təfoo sɩ nyá hətɛ yɔɣɔtəɣɩ sɩ, Pəlɛ, na pəlɛ nyá nyá tɔɔ kɛ́ maa sɩɩ ma yəlaa kpekəle. Na səm kaa pəsɩ na pə la-wɛɣɛ pʋlʋ cəcəka.


Yacˈa ri Dios xixruchaˈ riyix ri nibix chiwe chi majun inaˈoj, riche (rixin) chi nuyaˈ (nutzek) quiqˈuix ri winek ri niquinaˈ chi qˈuiy ri quetaman. Ri Dios can xixruchaˈ wi riyix ri nibix chiwe chi majun iwuchukˈaˈ, riche (rixin) chi nuyaˈ (nutzek) quiqˈuix ri winek ri niquinaˈ chi can cˈo qˈuiy quichukˈaˈ. Queriˈ xuben ri Dios riche (rixin) chi nikˈalajin chi ri uchukˈaˈ y ri naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef xa majun nicˈatzin wi. 	 Ɩsɔ ləsəna mpi antulinya yəlaa yaa sɩ kʋmɛlənyəm tɔ sɩ pə́ tʋ ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ fɛɛlɛ. Na ɩ ləsa mpi antulinya yəlaa yaa sɩ ɩcantʋ tɔ sɩ pə́ tʋ akpala nyə́ma kɛ fɛɛlɛ.


Ri achi riˈ can ya cˈa ri camposanto ri oconek rachoch, y riyaˈ hasta riqˈui cadena ma ye cowinek ta quichapon, ruma can sibilaj ruchukˈaˈ cˈo. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ ka hii ɩlɔɣɔʋ kɛ́, na ɩ́ wɛ pəlaaŋ taa. Paa alukpala maɣamaɣa kɛ paa hɔkɔ-ɩ pɩɩ cakɩ.


Xa junan cˈa riqˈui ri ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza ri nitic ka pan ulef. Ruma yariˈ ri ijaˈtz ri más tak cocoj ri cˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ sɔɔɣa pile. Pee nna pa tuuki tɔ a təna a taa ntɛ́ tə kələna wɛɛʋ təminimini.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Ri nika chuwech ri Dios chi niben riyix, ya ri yininimaj riyin ri xitak pe ruma Riyaˈ. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ samaa sɩ: Təmlɛ nte Ɩsɔ caa sɩ ɩ́ lapɩ-ɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ mʋ ɩ tillu tɔm.


Y ri alekˈom riˈ xubij cˈa apo chare ri Jesús: Quinatej cˈa chawe, tek xcape y tek yitcˈo chic chupan ri awajawaren, xchaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ Yesu sɩ: Yesu n kɔŋ ń kɔɔ nyá kawulaɣa tɔɣɔʋ tɔ tɔɔsɩ ma tɔɔ.


Y oxiˈ kˈij ticamisex wi el, yariˈ tek ri Dios xucˈasoj pe chiquicojol ri caminakiˈ. Y xuben chare chi xucˈutulaˈ riˈ. 	 Ama Ɩsɔ feesa-ɩ kʋyɛɛŋ tooso wule na ɩ yelaa na yəlaa na-ɩ.


Pero ri Dios xubij chare ri beyon riˈ: Nacanic chi achi, chupan re akˈaˈ reˈ xtinsiqˈuij (xtinwoyoj) el ri awánima, y ronojel ri abeyomal ri ayacon, ¿achoj riche (rixin) cami xtoc wi ca? 	 Tənaɣa Ɩsɔ tɔma-ɩ sɩ: Kʋmɛlɛŋ nyá, n ká sɩ ahoo anɛ a maɣamaɣa. Ɩlɛna má ná wei ɩ ká kpaɣa pə təna mpi n taɣana nyá tɩ tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xucˈutuj chique: ¿Achoj ruwachbel cˈa laˈ? ¿Y achoj rubiˈ chukaˈ la cˈo chuwech la puek? xchaˈ chique. 	 Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa pə tɔɔ cənɛ?


Y tek ri moy riˈ xracˈaxaj chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yekˈax el, xucˈutuj cˈa chi achique ri xcˈulwachitej. 	 Ɩ nɩɩ yəlaa samaa taŋ na pá tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Pepe lapa ye?


Y tikayaˈ na peˈ pa cuenta chi queriˈ chukaˈ nikaben quiqˈui ri quiej chi nikayaˈ chˈichˈ pa quichiˈ riche (rixin) chi yekakˈet. Ruma xaxu (xaxe wi) riqˈui ri chˈichˈ riˈ, ri quiej yojquinimaj y yojquicˈuaj acuchi (achique) ri nikajoˈ yojbe wi. 	 Tə tʋɣɩ kpaɣanʋkpasɩ kɛ kpaɣanəŋ nɔɔsɩ taa kɛ́ sɩ tə́ pəsɩ na tə́ ŋmakəlɩ-ɩ na ɩ́ nɩɩna-tʋ, paa na ɩ tɔɔʋ mpɩ pə təna.


Jun winek ri nuchˈob chi cˈo qˈuiy retaman, riˈ xa sachnek chuwech. Ruma xa ma kˈaxnek ta chuwech ri rajawaxic chi nretamaj. 	 Ye nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ ɩ nyəmá pʋlʋpʋ, ɩ ta cɛkənta-wɩ ɩsɩɩ pə wɛ təkpataa sɩ ɩ́ cɛkəna-wɩ tɔ.


Y riyit Timoteo, nwajoˈ chi nabij chique ri kachˈalal ri ye beyomaˈ chi ma tiquinimirisaj ta quiˈ. Y tabij chukaˈ chique chi ma ticoyobej ta chi ri beyomel ronojel utz nucˈom pe chique, ruma ri beyomel xa niqˈuis. Xa can tiquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri cˈaslic Dios ri niyaˈo pe chake ronojel ri utz. Ruma Riyaˈ nrajoˈ chi niquicot ri kánima riqˈui ri sibilaj qˈuiy ruyaˈon chake. 	 Kpaalɩ mpa pa kɛ́ apila kɛ antulinya ɩnɛ ɩ taa tɔ sɩ pá taa la kalampaanɩ. Heeli-wɛ sɩ pá taa tɛɛləɣɩ apititu nti tɩɩ tɛ na tə́ saalɩ tɔ. Ama pá tɛɛləɣɩ Ɩsɔ wei ɩ kaa pə tənaɣa sɔsɔm sɩ tə́ yɔɔləɣəna tɔ.


Ma chanin ta tayaˈ ri akˈaˈ pa ruwiˈ jun kachˈalal riche (rixin) chi ntoc pa rusamaj ri Dios, wi xa ma awetaman ta achique chi cˈaslen rucˈuan, riche (rixin) chi queriˈ majun nawejkalej, wi cˈo mac rubanon. Riyit xa can tachajij awiˈ jabel. 	 Taa hulina niŋ tənʋɣʋ kɛ nɔɣɔlʋ tɔɔ sɩ ɩ́ sʋʋ Yesu sɛɛlaa təmlɛ lapʋ. Taa fa lɛlaa ɩsaɣatʋ kɛ yem. La yʋlʋpaŋ. Taa hɛlɩ asilima taa.


Tek riyix niyaˈ limosna chare jun winek, man cˈa tiwelesaj ta rutzijol, ma tixupuj ta trompeta riche (rixin) chi nacˈaxex cuma ri winek. Ma tiben ta achiˈel ri niquiben ri winek ri xa caˈiˈ quipalej. Riyeˈ can niquelesaj rutzijol pa tak bey y pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi netamex chi cˈo utzil ri yetajin chubanic. Can kitzij wi nbij chi ri winek ri yebano queriˈ, riqˈui ri xquicˈul quikˈij chique ri winek, xa can xquicˈul yan cˈa rajel ruqˈuexel ri yequibanalaˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei n haakɩ liɣitee kɛ kʋnyɔntʋnaa tɔ n kaa kpaalɩ sɩ yəlaa ɩ́ kena-ŋ. Pə maɣamaɣa kɛ cɛsəlaa lakɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na hapɛɛ tɔɔ sɩ pá sa-wɛ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ. Pa kasəyaɣa kɛ pa hikiɣi ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa.


Y tek ri achiˈaˈ ri xebe chiquicˈamaric ri apóstoles, xeˈoka y ye quicˈamom pe, xebequipabaˈ chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y ri nimalaj sacerdote xubij chique ri apóstoles: 	 Taŋlaa nyʋɣʋ tʋ tana tillaa, ɩlɛna pá səŋsɩ-wɛɣɛ təhʋʋlɛ taa, na kɔtʋlʋ sɔsɔ sʋʋ-wɛɣɛ tɔm pɔɔsʋɣʋ.


Y tek ri Jesús y ri rudiscípulos quiyon chic cˈa yecˈo, xepe ri discípulos xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿Achique ruma riyoj ma xojcowin ta xkelesaj el ri itzel espíritu? xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ pa tike sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ tə ta pəsɩ na tə loo ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ?


Kachˈalal, ri Jesús can xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel kuma riyoj, y rumariˈ tek cukul kacˈuˈx yojjel apo chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri acuchi (achique) cˈo wi ri Dios. 	 Tɔʋ, ma taapalaa, ɩsɩɩ Yesu weesuɣu lɩɩʋ tɔ pə tɔɔ tə pəsəɣɩ na tə́ sʋʋ katɛ taa katɛ taa təkaa.


Chique cˈa ri ma xquecolotej ta, xa achiˈel ruxlaˈ jun cosa ri xa nicamisan. Yacˈa chique ri yecolotej, jun uxlaˈ riche (rixin) cˈaslen, ruma nuyaˈ quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Xa yacˈa riche (rixin) chi nibiyin rutzijol ri ruchˈabel ri Dios ma xabachique ta winek ri nibano ri samaj riˈ. 	 Mpa pa tɔŋna lepu tɔ tə wɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ səm sɔŋ wei ɩ kɔŋna səm tɔ. Ama mpa pa wɛ mpaaʋ kʋwaasʋɣʋ taa tɔ tə wɛ pɛlɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ weesuɣu sɔɔsʋŋ, wei ɩ haakɩ weesuɣu tɔ. Awe pəsəɣɩ na ɩ́ la təmlɛ tənɛ tə taka?


Y ruma cˈa chi ri achiˈaˈ riˈ can sibilaj cˈa niquicˈutuj apo chare ri Jesús, wi nicamisex o ma nicamisex ta ri ixok riˈ, Riyaˈ xtzˈuyeˈ anej choj y xubij: Achique chiwe riyix ri majun rumac, yariˈ ri tichapo cˈa rucˈakic chi abej re ixok reˈ, xchaˈ chique. 	 Pa tɔŋna-ɩ pɔɔsʋɣʋ ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Mə taa wei ɩ nyəmá sɩ tuu tɔ ɩ ta lata ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ɩ́ caalɩ-ɩ pəlɛ lɔɣɔʋ.


Tek chapatajnek chic cˈa ri Pedro ruma ri Herodes, xutek cˈa pa cárcel. Y ruma ri Herodes ruchˈobon chic chi cˈa nikˈax na ca ri nimakˈij pascua, cˈacˈariˈ xtrelesaj pe riche (rixin) chi nukˈet tzij pa ruwiˈ chiquiwech ri winek, rumariˈ can ye cajiˈ cˈa moc chajinel ri xerucusaj riche (rixin) chi niquichajij ri Pedro. Y can ye cajquej achiˈaˈ yecˈo pa jojun moc. 	 Helɔtɩ tɛma Piyɛɛ kɛ kpaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ təkɩ-ɩ saləka. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caa yoolaa kɛ naanʋwa na naatoso sɩ pá taŋəɣɩ-ɩ yəlaa liɣiti liɣiti na pá kaasəɣɩ təma. Na ɩ́ hʋʋkɩ ɩ taa kɛlɛ sɩ Tɛɛʋ acima ɩ́ tɛɛwa ɩlɛ ɩ ká ləsɩ-ɩ yəlaa ɩsɛntaa na ɩ́ kʋ-ɩ.


¿La nbij ta cami cˈa chi ri utzilaj ley xucˈom pe camic chuwe? Ma que ta riˈ. Xa ya cˈa ri mac ri xcˈamo pe ri camic, ruma xuben chuwe chi ma xinnimaj ta ri nubij ri utzilaj ley. Y riqˈui riˈ ri ley xucˈut cˈa chinuwech achique riˈ ri mac; y queriˈ, nikˈalajin chi ri mac can itzel wi. 	 Teu nyəm mpɩ pə mələna ntɛ́ na pə́ kɔna maɣa səm na? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Ɩsaɣatʋ lapəna kɔkɔlɔ ɩnɩ. Tənaɣa tə kulina tə tɩ waalɩ sɩ ntəɣəlɛ ntɩ. Tə kpaɣa mpi pə wɛ teu tɔɣɔ na tə́ kʋna-m. Tənaɣa kʋsəsɩɩtʋ yelaa na ɩsaɣatʋ tɔm la sɔɣɔntʋ na pə́ tɛɛ caasa.


Y ri Jesús xbe chic cˈa apo jun bey chubanic orar. Riyaˈ xucamuluj chic cˈa rubixic ri chˈabel ri xerubij chupan ri oración ri xa cˈa jubaˈ tuben ka. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa tuusuɣu, ɩlɛna ɩ́ tasa kʋlʋmtʋ ntəɣɩ sələmʋɣʋ.


Can ketaman chi ri kachˈacul yariˈ ri oconek rachoch ri kánima chuwech re ruwachˈulef, astapeˈ re kachˈacul xa nicom, pero ri kánima can xtucˈul chic cˈa jun rachoch riqˈui ri Dios. Y ri jay riˈ ma winek ta banayon ruma can ya wi ri Dios ri banayon; ri jay riˈ can riche (rixin) cˈa xtibe kˈij xtibe sek y ya ri chilaˈ chicaj cˈo wi. 	 Tá tɔnʋɣʋ kʋnɛ, kʋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ cokəle nte tə taa tə sʋʋkɩ tɔ. Na tə nyəmá sɩ saŋa ye pa yɔka cokəle ńtɛ́, tə wɛna təsʋʋlɛ kɛ ɩsɔtaa nte Ɩsɔ taŋna-tʋ tɔ. Na lonte ńtɛ́ Ɩsɔ maɣamaɣa taɣanna-tɛ, na tɩɩ wɛɛ tam tɔɔ.


¿La ma awetaman ta cˈa chi riyin yicowin ncˈutuj chare ri Nataˈ chi yerutek ta pe más ye setenta y dos mil ángeles chinutoˈic? 	 N ta nyɩ sɩ, má sɔɔlaa, maa yaa ma Caa na ɩ́ ha-m ɩsɔtaa tillaa kɛ iyisi naatoso (6000) kɛ loosi naanʋwa na naalɛɣɛ cənɛɣɛ kpakpaa yɛɛ?


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi re ulef ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ? Ɩ́ kɔɔ na tə́ kʋ-ɩ na ɩ taalɛ pəsɩ tá nyəntɛ.


Ruma riyin chare ri ley xicom yan, rumariˈ ri ley ma nicˈatzin ta chic chi nben. Wacami ri nicˈatzin chi nben ya ri nrajoˈ ri Dios. 	 Ye kʋsəsɩɩtʋ tɔm taa, ma səpaɣa tənaŋnaŋ, na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə maɣamaɣa tə kʋna-m mpʋ. Na pə lapa-m ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ má wɛɛ Ɩsɔ tike tɔɔ. Pa kʋ má na Kilisiti kɛ səm tesika tɔɔ.


Y riyin wetaman chi ri Ajaf xticolo wuche (wixin) chuwech ronojel etzelal ri nipe chuwij. Wetaman chi xquiruchajij riche (rixin) chi queriˈ xquinoc pa rajawaren chilaˈ chicaj. Ri Ajaf can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Na ḿpʋ́ɣʋ́ Tacaa ká yakɩ-m paa ɩsaɣatʋ nti tə taa, haləna ɩ́ tana-m ɩ ɩsɔtaa kawulaɣa taa na ma alaafəya. Aaa, tə tʋ-ɩ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami.


Ri Jesús xubij cˈa chique: Jix cˈa. Y can yacˈariˈ tek ri itzel tak espíritu xeˈel el y xebeˈoc quiqˈui ri ak. Y quinojel ri ak riˈ xquichop anin (anibel) pa xulan, chuwech jun juyuˈ xulan ruwech y choj xebeka cˈa pa choy. Can quinojel cˈa ri ak riˈ xecom pa yaˈ. 	 Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo. Ɩlɛna pá se apalaa naalɛ ɩnɩ ɩ waalɩ na pá tɛɛna afanaa taa. Ɩlɛna afanaa tʋ casəlɛ kɛ yem kɛ kpakpaa, na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ.


Y tek ri Jesús xubij cˈa re chˈabel reˈ chique ri rudiscípulos, can jabel cˈa kˈalaj rubixic xuben chare. Yacˈa ri Pedro ma xka ta chuwech ri xubij ri Jesús, rumariˈ xucˈuaj el jubaˈ quelaˈ, y xbechapon pe chare. 	 Ɩ heela-wɛɣɛ-təɣɩ təfoo kɛ́ yəlaa taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa-ɩ kpeeŋa na ɩ́ təkɩ-ɩ-tɩ.


Chiriˈ cˈa pa tinamit Ramá xacˈaxatej okˈej. Can cˈo wi nimalaj bis. Cˈo cˈa jun ri nujikˈ okˈej. Riˈ ya ri Raquel yerokˈej ri ral, y astapeˈ nibochiˈix, xa can ma nikˈax ta cˈa ri bis chare ruma ri ral xecom. 	 Pa nɩɩwa kapuka kɛ Lama. Wula na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ mɔla. Lasɛɛlɩ wiina ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ piya. Ɩ ta tisi sɩ pá puɣusi-ɩ kɛ́ sɩ fɛɩ tɔ pə tɔɔ.


Y ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit Timoteo. Y chukaˈ nwajoˈ chi yinapon awuqˈui chanin. Pero ntek cˈa el re wuj reˈ chawe, 	 Ma ŋmaakɩ-ŋ takəlaɣa kanɛ na má tɛɛləɣɩ kɛ́ sɩ maa kɔɔ nɔɔnɔɔ na má na-ŋ.


Rumacˈariˈ cof cˈa quixpaˈeˈ, tibatzˈaˈ jabel ri ipan riqˈui ri kitzij. Achiˈel nuben jun soldado, riyaˈ nubetzˈ rupan riqˈui jun chˈichˈ achiˈel cincho riche (rixin) chi nibe pa chˈaˈoj. Y nucusaj chukaˈ jun rutziak can chˈichˈ riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel. Y riyix riche (rixin) chi nitoˈ iwiˈ, ya cˈa ri cˈaslen choj ri ticˈuaj. 	 Ye mpʋ ɩ́ tantɩ na ɩ́ taŋaa, na ɩ́ təŋ tampana kɛ teu na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ pa ləlʋɣʋ tampala kɛ tənaɣa taa tɔ. Na ɩ́ təŋ siɣisuɣu kɛ pə təna pə taa na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ nyəɣətʋ toko kɛ ɩ́ suuwa.


Y xpe cˈa ri Juan xubij chare ri Jesús: Tijonel, riyoj katzˈeton cˈa jun achi ri pan abiˈ riyit yerelesalaˈ itzel tak espíritu. Pero ruma xa ma kachibil ta, xkakˈil ca, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Tənaɣalɛ Yohaanɩ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa tə na nɔɣɔlʋ na ɩ́ looki alɔɣaa na nyá hətɛ, pə́cɔ́ ɩɩ təŋəɣɩ-tʋ. Ɩlɛna taa kisina-ɩ.


Y Riyaˈ ya cˈa ri pa desierto nibe wi riche (rixin) chi nuben orar. 	 Ama ɩnɩ ɩ pukaɣa waatʋ waatʋ kɛ timpi timpi yəlaa fɛɩ tɔ, na ɩ sələməɣɩ Ɩsɔ.


Y re xtibe apo, majun chic cˈa tibin chˈabel chuwij. Ruma riyin can yecˈo wi retal ri socotajic ri ye rucˈuan ri nuchˈacul ruma ri tijoj pokonal ri xinkˈaxaj; y ronojel reˈ niquicˈut chi can yin jun chique ri ye rusamajel ri Ajaf Jesús. 	 Pə kaasʋɣʋ tɔ, nɔɣɔlʋ ɩ́ taa tasa-m wahala tʋɣʋ tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔntɔɔləŋ wei ɩ wɛ ma tɔɔ ɩsəntɔ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ kpakpaa kɛ́ sɩ ma kɛ́ Yesu yom.


Y yecˈareˈ ri quibiˈ chiquijujunal ri ye cablajuj apóstoles. Ri nabey, Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, ri Andrés ri rachˈalal ri Simón. Ri Jacobo y ri Juan ri ye rucˈajol jun achi Zebedeo rubiˈ. 	 Tillaa mpɛ pa naanʋwa na naalɛ həla ntɔ. Kancaalaɣa nyəŋ ntɛ́ Simɔŋ wei pa yaa sɩ Piyɛɛ tɔ, na ɩ neu Antəlɩɩ, na Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ neu Yohaanɩ,


Yecˈa ri achiˈaˈ fariseos xquibij chare ri Jesús: Queˈatzuˈ la adiscípulos ruma xajan yetajin chubanic. ¿Achique ruma yequichˈuplaˈ trigo re kˈij reˈ? Ruma re kˈij reˈ, uxlanibel kˈij y ma rucˈamon ta chi yesamej, xechaˈ. 	 Tənaɣa Falisanaa tɔma Yesu sɩ: Nyənɩ nyá ɩfalaa lakʋɣʋ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ yee.


Y yacˈariˈ tek xbecˈulun pe jun rucaˈn ángel, y xubij: Xtzak yan ri nimalaj tinamit Babilonia. Xtzak yan ri nimalaj tinamit ri xbano chique quinojel ri winek chuwech re ruwachˈulef chi xquiyaˈ ca ri Dios y xquiyec royowal ri Dios pa quiwiˈ, ruma ri tinamit riˈ xuben chique quinojel ri winek chi can achiˈel xerukˈabarisaj chi ma niquinaˈ ta chic chi niquiben ri mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 Tənaɣa ɩsɔtaa tillu naalɛ nyəŋ ná lɩɩwa kancaalaɣa nyəŋ waalɩ na ɩ́ tɔŋ sɩ: Ɩ tɩɩ hotaa, Papiloni sɔsɔ tɩɩ hotaa. Ɩnɩ ɩ nyɔɔsəna piitim təna yəlaa kɛ ɩ sʋlʋm, ɩ asilima sɔsɔɔna anɩ a sʋlʋm.


Y tek ri winek quicˈaxan chic ri chˈabel ri nucˈut ri Jesús, can xquimey ri xquicˈaxaj, ruma majun bey quicˈaxan ta chˈabel queriˈ. 	 Yəlaa samaa wei ɩ nɩɩ Yesu sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋ tɔ, pə lapa-wɛɣɛ piti.


Pero can sibilaj cˈa nmatioxij chare ri Dios, chi Riyaˈ can nuben cˈa chake chi ronojel tiempo yojchˈacon ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús. Y ri Dios can yojrucusaj wi chukaˈ riche (rixin) chi nikayaˈ rutzijol pa ronojel lugar, ri rubanon ri Dios kiqˈui. Y ri chˈabel riˈ can napon ta cˈa rutzijol achiˈel ruxlaˈ jun akˈom ri jubul ruxlaˈ. 	 Ɩsɔ fɔɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ ɩ tʋ-tʋɣʋ ɩ akaɩtʋ looŋa taa kɛ́ na ɩ́ tɛɛna-tʋɣʋ tam. Kʋlʋm ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ yekina sɩ tə́ la na pá nyɩ Kilisiti kɛ paa timpi ɩsɩɩ tulaalʋ sɔɔsʋŋ nɩɩkʋɣʋ paa le tɔ.


Rumacˈariˈ ma tiben ta chi xaxu (xaxe wi) jun kachˈalal ri más cˈo rukˈij chiwech. Man cˈa timestaj ta chi ronojel xa can ye iwuche (iwixin) wi riyix. 	 Pə tɔɔ kɛ́ yʋlʋ kaa yɔɔləna yəlaa lɛlaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə tənna pə təna.


Y chukaˈ rubin ca: Jabel ruwaquikˈij ri winek ri can cuyutajnek chic ri etzelal ri yequibanalaˈ; ri can cuchun chic rij ri quimac. 	 Leleŋ nɩɩlaa ntɛ́ mpa pa pəntaa na Ɩsɔ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu tɔ. Pəyele ɩ hɩɩsa pa ɩsaɣatʋ.


riche (rixin) chi queriˈ nawetamaj jabel chrij ri kitzij ri ye bin y ye cˈutun pe chawech. 	 Sɩ ń cɛkəna pə təna mpi pa sɛɣɛsa-ŋ tɔ pə tampana kɛ teu.


¿Achique cami nikabij chrij ri colotajic ri xril ri Abraham, ri katataˈ riyoj israelitas? 	 Tɔʋ, tə́ nyənna tá caanaa caa sɔsɔ Apəlaham kiŋ na tə́ ná. Pepeɣe ɩ hikaa?


Y ri Jesús can chanin cˈa xunabej chi ri rudiscípulos cˈo ri nicajoˈ niquicˈutuj chare, rumariˈ Riyaˈ xubij: Riyix niwajoˈ niwetamaj achique ri xinbij, chi xa jubaˈ chic cˈa yicˈojeˈ chicojol y ma xquinitzˈet ta chic pakeˈ jubaˈ, pero jubaˈ chic apo xquinitzˈet chic jun bey. 	 Yesu cɛkənaa sɩ ɩ tɔm ntɩ tə lapa-wɛɣɛ piti na pa caakaɣa-ɩ tə pɔɔsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ pɔɔsəɣɩ təmaɣa nti ma yɔɣɔtaa sɩ, pə kaasa wɛɛ naalɛ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ na pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ tɔɣɔ?


Riyaˈ can yecˈo wi cˈa ri xerucol, pero Riyaˈ ma nicowin ta nucol el riˈ. Y wi can ya cˈa Riyaˈ ri Rey riche (rixin) re katinamit Israel, tika cˈa pe chuwech la cruz y riyoj can xtikanimaj cˈa Riyaˈ. 	 Ɩ yapa lɛlaa nyɔɔŋ ɩsənaɣa na ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ ya ɩ maɣamaɣa ɩ nyəŋkʋ. Ɩsɩɩ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɛɣɛlɩ wulaʋ sɔsɔ na? Pənɛntɛ ɩ́ lɩɩ tesika tɔɔ na ɩ́ tii. Ɩlɛna tə na na tə́ tisi.


Ri Jesús xubij chare: ¿Achique cˈa ri nubij chupan ri ley ri xuyaˈ ri Dios chare ri Moisés? ¿Y achique nikˈax chawech riyit? 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Susuweɣe pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa? Na n kaləɣɩ tɔ, hʋwɛɛ nnaɣa n nɩɩkɩ pə taa?


Ri winek ri ojer ca, xquibanalaˈ dios riche (rixin) chi xquiyaˈ quikˈij, y ri Dios sibilaj xerucochˈ, ruma ma quetaman ta achique ri rucˈamon chi niquiyaˈ rukˈij. Yacˈa re kˈij reˈ, Riyaˈ nubij chi quinojel winek titzolin pe quicˈuˈx riqˈui. 	 Mpi yəlaa lakaɣa səkpɛtʋɣʋ tɛɛ na pá taa nyɩ tɔ, Ɩsɔ ɩɩ tasəɣɩ təlɛɣɛ paasənaʋ. Ama pənɛntɛ ɩ yaa paa yʋlʋ wei kɛ́ paa timpi sɩ ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ.


Y ri Herodías can rajowan wi cˈa chi rucamisan ta ri Juan ruma itzel nunaˈ chare, pero ma cowinek ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtiyatɩ taa wɩɩna Yohaanɩ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ kʋ-ɩ. Ama Helɔtɩ tɔɔ ɩ ta pəsɩ na ɩ́ la pʋlʋ.


Y yacˈariˈ tek xquelesaj cˈa ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul acuchi (achique) cˈo wi ri caminek. Cˈacˈariˈ ri Jesús xtzuˈun cˈa chicaj y xubij: Nataˈ, matiox nyaˈ chawe, ruma can xinawacˈaxaj cˈa pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kula pɩɩʋ, ɩlɛna Yesu teki ɩ ɩsɛ na ɩsɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n mʋ ma nɔɣɔ tɔ ma sɛɛ-ŋ.


Ruma chi ri Rucˈajol ri Dios más nim rukˈij que chiquiwech ri ángeles, rumacˈariˈ rajawaxic chi nikatzekelbej ri ruchˈabel ri kacˈaxan riche (rixin) chi ma yoj‑el ta el chupan ri kabey. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ tɔkɩ teu kɛ tampana tɔmnaa mpa pa heela-tʋ tɔ na pə́cɔ́ pə taa kɔɔ na pə́ pona-tʋɣʋ təlete taa kɛ́ yem.


Y ri ruteˈ y ri ye rachˈalal ri Jesús xepe cˈa ri acuchi (achique) cˈo wi Riyaˈ. Pero xa ma xecowin ta xeˈoc apo riqˈui, ruma sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon apo quiˈ riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa pa kɔma ɩ kiŋ. Ama samaa tɔɔ pa ta pəsɩ pá tala ɩ kiŋ.


Ri rajawaren ri caj, can junan cˈa riqˈui ri xbanatej pa jun nimakˈij ri xuben ri jun rey chare ri rucˈajol tek xcˈuleˈ. 	 Ɩɩ naa ɩsəna ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsənaa tɔɣɔlɔ. Wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ lapəna tɔɣɔnaɣa kɛ ɩ pəyalʋ alʋ kpaɣaʋ tɔɔ.


Pero ri ixok aj Samaria xubij cˈa chare ri Jesús: Riyit yit jun israelita, ¿y achique ruma tek nacˈutuj ayaˈ chuwe riyin, ri xa yin jun aj Samaria? xchaˈ ri ixok. Riyaˈ xubij queriˈ ruma chi ri ye israelitas y ri ye aj Samaria ma yechˈaben ta quiˈ (yechˈo ta chiquiwech). 	 Samalii alʋ cɔ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ nyaɣa Yuta tʋ na ń sələməɣɩ-m lʋm sɩ n nyɔɔ. Pə́cɔ́ maɣa Samalii tʋ? (Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yuta nyə́ma na Samalii nyə́ma paa suliɣi.)


Ri Jesús y ri rudiscípulos xejoteˈ cˈa anej pa ruwiˈ jun juyuˈ; y Riyaˈ xtzˈuyeˈ cˈa chiquicojol ri rudiscípulos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kpa pʋɣʋ tɔɔ na pá caɣa təna.


Yacˈa ri Dios ri Kacolonel xucˈut ri rutzil chkawech, y xketamaj cˈa chi Riyaˈ quinojel ri winek yerajoˈ, 	 Ama pə kɔma na Ɩsɔ tá Yatʋ hʋ́lɩ́ yəlaa kɛ ɩ kʋpantʋ na ɩ pɛɛlɛɛ,


Y ri ixokiˈ xeˈanmej cˈa el ri chiriˈ pa jul, y can yebarbot (yebaybot) cˈa ruma ye ruchapon jun nimalaj xibinriˈil. Y can majun cˈa achoj chare xquitzijoj wi ca, ruma sibilaj quixibin quiˈ. 	 Pa lɩɩ pəlaaʋ taa na sɔɣɔntʋ pɩɩ-wɛ təkaŋkaŋ na pá seliɣi. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sewa na pa sɔɣɔntʋ katatəlaɣa tɔɔ pa ta pəsɩ na pá heeli nɔɣɔlʋ sɩ pʋlʋ.


Ruma riyix cˈo jun cˈacˈacˈ icˈaslen. Y ri cˈaslen riˈ ma ya ta ri jun cˈaslen ri xa niqˈuis, ri xicˈul tek xixalex, ma que ta riˈ. Ri cˈacˈacˈ icˈaslen, yariˈ ri xicˈul tek xinimaj ri ruchˈabel ri Dios, chˈabel ri majun bey xtiqˈuis ta, y can cˈo wi cˈaslen riqˈui. 	 Pə taɣana-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ kɛ́, ɩlɛ pə taɣa mə caanaa mpa pa səkɩ tɔ mpɛ pa tasəna-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ. Ama pə tuu mpiɣi mə taa na pɩɩ səkɩ tɔ mpɩ pə yelina na pə́ lá mpʋ. Ɩsɔ Tɔm nti tə wɛna weesuɣu na tə wɛ tam tɔɔ tɔ ntɩ tə tənna pə lapa mpʋ.


Y xquichop niquirek apo quichiˈ chare ri Jesús y xquibij: Tijonel, tajoyowaj kawech ruma re kabanon, xechaˈ. 	 na pá kpɛɛsɩ-ɩ sɩ: Tacaa Yesu, wii tá pətɔɔtəlɛ.


Queriˈ chukaˈ ri Abraham can xucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y rumariˈ riyaˈ, tek xsiqˈuix (xoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi nibe cˈa pa jun chic ruwachˈulef ri xtisipex chare, can xunimaj tzij y xbe, astapeˈ ma retaman ta achique ruwachˈulef ri xtapon wi. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Apəlaham lapa mpi Ɩsɔ yaa-ɩ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ ɩ́ la tɔ. Ɩ kʋlaa na ɩ́ tɛɛ tɛtʋ nti Ɩsɔ caa sɩ tə́ la ɩ́ na ɩ piya pa nyəntʋ təkpataa tɔ. Ɩ yela ɩ tɛtʋ na ɩ́ tɛɛ, ɩ ta tɩɩ nyəm timpi maɣamaɣa ɩ puki tɔ.


Pero ma xrajoˈ ta. Riyaˈ xa xubij cˈa chare ri rutataˈ: Riyin can ronojel kˈij cˈa yisamej awuqˈui y majun bey ri man ta nuniman atzij. Y ma riqˈui wi riˈ, majun ri ayaˈon ta chuwe. Astapeˈ xa ta jun ti qˈuisicˈ (cabra) riche (rixin) chi nikaben ta jun nimakˈij quiqˈui ri wamigos, pero majun, xchaˈ. 	 Tənaɣa ɩ tɔma ɩ caa sɩ: Nyənɩ, pɩɩsɩ paɣalɛ ntɔ ma haləɣɩ nyá taalɛ, na n yɔɣɔta nti maa kpɛɛsəɣɩ. Na paa kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ n ta tɔnta sɩ, ooo ma pəyalʋ, kpaɣa pinaɣa kanɛ, na nyá na nyá taapalaa ɩ́ leɣelina.


Ruma ri ruchˈabel ri Dios can cˈo rucˈaslen, y cˈo ruchukˈaˈ. Can sibilaj qˈuiy ri nicowin nuben, que chuwech jun espada ri can pa caˈiˈ cˈo wi rey. Ruma ri ruchˈabel ri Dios napon cˈa pa ránima y pa ruˈespíritu ri winek y nunicˈoj ronojel ri nuchˈob y ri nurayij. Y napon cˈa chupan ri bak y ri acuchi (achique) quitunun wi quiˈ. Can más wi ruchukˈaˈ que chuwech ronojel espada ri can pa caˈiˈ cˈo wi rey. 	 Ɩsɔ Tɔm wɛna toma na tə lakɩ təmlɛ. Tə kəla laɣatɛ nte tə sɛtəɣɩ taa na waalɩ tɔɣɔ lɔŋ. Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə sʋʋkɩ na halɩ tə takɩ timpi ləsaɣa na ləmaɣasəlɛ pə nyəm suliɣi tɔ. Tə fakɩ atama na mʋɣʋlɛ taa pɛɛləm, na tə faɣasəɣɩ nti yʋlʋ nyɩɩləɣɩ na nti ɩ hʋʋkɩ ɩ lotu taa tɔ.


Ruma tek xojban bautizar, achiˈel can xojcom riqˈui, y achiˈel chukaˈ can xojmuk riqˈui tek Riyaˈ xmuk. Y rumariˈ, tek Riyaˈ xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ ruma ri ruchukˈaˈ ri Tataˈixel, riyoj chukaˈ achiˈel can xojcˈastej pe riqˈui, rumariˈ wacami can tikacˈuaj jun cˈacˈacˈ cˈaslen. 	 Ye mpʋ ɩlɛ Ɩsɔ lʋm sɔʋ taa kɛ́ pa pima tá na-ɩ sɩ tá na-ɩ tə səpəna. Na ɩsɩɩ Kilisiti səpa na Tacaa toma sɔsɔɔna feesi-ɩ tɔ, tá tɔtɔ tə laɣasa tɔntɛ təkpataa kɛ́.


Pero ma riqˈui wi riˈ, ye qˈuiy chique ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij chiquicojol ri israelitas ri xeniman riche (rixin) ri Jesús. Xa yacˈa chi ma xquikˈalajsaj ta quiˈ, ruma niquixibij quiˈ chiquiwech ri fariseos, chi man xa queˈokotex pe chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Waatʋ ɩnɩ ɩ taa Yuta nyʋɣʋ nyə́ma maɣamaɣa taa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm. Ama Falisanaa tɔɔ pa ta hɛtɩ pa tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nəɣəsaɣa sɩ pə́ taa kɔɔ pá tɔɣɔnɩ-wɛɣɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa.


Can yacˈariˈ tek xoyiquiyoˈ jun nimalaj silonel, y xusiloj cˈa ri cárcel y hasta xebiyin ri rucimiento. Ri ruchiˈ ri cárcel xejakatej, y ri cadenas ri ye ucusan riche (rixin) chi ye ximilon ca ri yecˈo pa cárcel, xquiskˈopij quiˈ. 	 Pə kɛɛsaa ɩlɛ tɛtʋ ciɣitaa kɛlɛ sɔsɔm, halɩ saləka kutuluɣu kite sele, na saləka nɔnɔɔsɩ təna tʋlɩ kpakpaa, na alukpala nna pa tʋ saləka nyə́ma təna tɔ a hɛtɩ.


Ruma ronojel ri achique nutij ka ri winek, xa ma pa ránima ta nibe wi. Xa chupan nibe wi y cˈacˈariˈ ntel el. Y riqˈui ri queriˈ xubij ri Jesús, nikˈalajin chi ronojel ri yecˈo ca riche (rixin) chi yetij, can ye chˈajchˈoj wi. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ tɔ ɩ hiluɣu taa kɛ́ pə tiiki. Ɩlɛna pə́ polo pə́ lɩɩna ɩ tapʋɣʋ tɛɛ, pɩɩ cakɩ ɩ ləmaɣasɛɛ kiŋ. (Yesu yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ pə təna).


ri xtibano chukaˈ queriˈ, can xtika wi cˈa ri royowal ri Dios pa ruwiˈ. Ruma ri winek ri yebano queriˈ, ri Dios can ma xtujoyowaj ta quiwech, xa can xtuyaˈ pe ronojel ri royowal pa quiwiˈ. Y can chiquiwech apo ri lokˈolaj tak ruˈángeles ri Dios y chukaˈ chuwech ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, ri xtiquitij wi pokonal chupan ri kˈakˈ y ri azufre, ruma chi yacatajnek pe royowal ri Dios chiquij. 	 pʋntʋ maɣamaɣa ká tɛ na ɩ́ nyɔɔ Ɩsɔ sʋlʋm, ɩ pááná sɔsɔɔna nyəm mpi ɩ pəla ɩ pááná kɔpʋ taa na pá tá pala pə taa kɛ́ pʋlʋ tɔ. Ɩ ká ná kaŋkaŋsi kɛ kɔkɔ na asimti pə taa kɛ́ ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma na Ɩwəyaɣa pa ɩsɛntaa.


Y chiwe iwonojel nbij wi: Man cˈa tibe ta iwánima chrij re ruwachˈulef, ni chrij ronojel ri ye riche (rixin) re ruwachˈulef. Ruma wi xtibe iwánima chrij re ruwachˈulef, nikˈalajin chi xa ma niwajoˈ ta ri Tataˈixel. 	 Ɩ́ taa sɔɔlɩ antulinya, paa mpi pə tɩɩ kɛ́ antulinya nyəm maɣamaɣa tɔ, ɩ́ taa sɔɔlɩ. Ye nɔɣɔlʋ sɔɔla antulinya, pʋntʋ ta sɔɔlɩ Tacaa tɔtɔ.


Y rumariˈ ri Herodes xuben cˈa jurar chare ri ral ri Herodías chi xabachique cˈa ri nrajoˈ can xtuyaˈ wi chare. 	 Haləna ɩ́ yɔtɔtɩ na ɩ́ tuu sɩ: Paa mpiɣi n sələma-m maa ha-ŋ-wɩ.


Waweˈ cˈo ri rey Agripa. Rumariˈ man cˈa nxibij ta wiˈ yichˈo apo, ruma riyin nchˈob chi can ronojel ri ye banatajnek ye retaman, ruma xa can pa sakil ri banatajnek wi. 	 Tacaa wulaʋ tɛma tɔm tənɛɣɛ nɩɩʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma pəsəɣɩ na má heeli-ɩ na má tá nyána pʋlʋ. Ma nyəmá teu sɩ ɩ nyəmá paa tə taa nti. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə lapa mpʋ tɔ patəma taa kɛ́, pə taɣa səkpɛtʋɣʋ tɛɛ.


Y ronojel cˈa reˈ, can xinbij cˈa chiwe, riche (rixin) chi riyix niwetamaj yan ca y man ta jun nibano chiwe chi yixtzak. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma laalaa kɛ́ na má heeli-mɛɣɛ ɩsəntɔ sɩ pə́ taa kɔɔ na pʋlʋpʋ la-mɛ na ɩ́ kpisi Ɩsɔ sɛɛʋ.


Yin cˈa riyin ri achiˈel juwiˈ uva, y riyix ri rukˈaˈ. Ri can jurayil nicˈojeˈ wuqˈui, y riyin riqˈui riyaˈ, ri rucˈaslen can xtiwachin wi. Ruma ri xa ma xticˈojeˈ ta wuqˈui, majun cˈa ri xticowin ta xtuben. 	 Maɣalɛ tʋɣʋ, na mɛɣɛlɛ pəliŋasɩ. Ye wei ɩ tamsəna-m na maa tamsəna-ɩ, na tə wɛ tam kɛ mpʋ, pʋntʋ lʋləɣɩ pee kɛ sɔsɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ye ma fɛɩ, mə taa nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lá pʋlʋɣʋ ɩ tike.


Cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz cojol tak abej xka wi y chiriˈ xa ma qˈuiy ta ri ulef cˈo. Y can chanin cˈa xeˈel pe ruma chi ma pim ta ri ulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛnna hota kʋwaʋ tɔɔ timpi tɛtʋ ta lim tɔ. Ɩlɛna a təŋna nyɔʋ kɛ tɛtʋ wɛ tətaɣasam tɔ pə tɔɔ.


Yacˈa ronojel riˈ xa ma kitzij ta. Ruma ri Cristo can xcˈastej wi el chiquicojol ri caminakiˈ. Ya cˈa Riyaˈ ri nabey ri xcˈastej el y rumariˈ can xquecˈasox na wi el ri nicˈaj chic caminakiˈ. 	 Ama tampana tɔɔ Kilisiti femaɣa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ təkpataa sɩ mpa pa səpa tɔ paa tɛ na pá fe mpʋ tɔtɔ.


xchaˈ ri Simeón. Y ri José y ri María ri ruteˈ ri Jesús can xquimey tek xquicˈaxaj ri xubilaˈ ri Simeón chrij ri acˈal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa ka caa na ka too na nti ɩnɩ ɩ yɔɣɔta ka tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ.


Y ri chicop ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), xintzˈet cˈa chi jun chique ri rujolon (ruwiˈ) xucˈulwachij jun socotajic ri can riche (rixin) chi nicom. Pero xa ma xcom ta, y rumariˈ ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can xel quicˈuˈx tek xquitzˈet chi xa xcˈachoj y rumariˈ can xquitzekelbej. 	 Wontuɣu ŋkʋ kʋ nyɔɔŋ taa lɛŋkʋ caɣa kɛ́ ɩsɩɩ pɩɩ kʋ-kʋɣʋ ɩsaɣakʋɣʋ. Ama timpi pɩɩ kʋ-kʋɣʋ ɩsaɣakʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ pə waawa. Ḿpʋ́ɣʋ́ antulinya təna pʋɣʋla wontuɣu ŋkʋ na pá wɛ kʋ waalɩ.


Kacˈuan chukaˈ jun cˈaslen chˈajchˈoj, ketaman ri ruchˈabel ri Dios, nikacochˈ ronojel ri pokon ri niquiben ri winek chake, utz kanaˈoj nikaben quiqˈui ri winek, yekajoˈ quinojel ri winek y ma riqˈui ta caˈiˈ kapalej, y cˈo chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu kiqˈui. 	 Tə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ tə kɛ́ Ɩsɔ təmlɛ nyə́ma, na tá yaasi kʋpaŋ taa na tá nyəm taa na tá suulu taa na tá kʋpantʋ lapʋ taa. Na tə lapa mpʋ tɔ na Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kɛ́ na tá tampana sɔɔlʋɣʋ.


Y rumariˈ riyit camic, ¿la cˈa cˈo na cami awuchukˈaˈ riche (rixin) chi nayaˈ kˈaxomal chake? Majun chic. Riyit camic, ¿la cˈa yachˈacon na cami? Ya mani chic. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Səm leɣe nyá akaɩtʋ wɛɛ? Səm leɣe nyá toma wɛɛ sɩ ń kʋ́?


Ri aj yukˈaˈ riˈ, can xu (xe) wi xquitzˈet ri acˈal, xquichop cˈa rutzijoxic ri xbix chique ruma ri ángel, chrij ri ti acˈal riˈ. 	 Tiikilaa tɛma-kɛɣɛ naʋ, ɩlɛna pá kɛɛsɩ nti ɩsɔtaa tillu ka tɛma-wɛɣɛ heeluɣu kɛ ahʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔm tɔ.


Y ruma riyin nuniman ri Ajaf Jesús y cukul nucˈuˈx riqˈui, rumariˈ wetaman chi majun ri xajan chi nitij. Yacˈa wi chuwech jun kachˈalal cˈo ri cosas ri xajan chi yetij, riˈ xaxu (xaxe wi) cˈa chuwech riyaˈ riˈ. 	 Kaɣana má na Tacaa Yesu tə kpɛntaa tɔɣɔ ma nyəmá teu sɩ pʋlʋ ta kɛ asilima kɛ pə maɣamaɣa se. Ama ye wei ɩ hʋʋkɩ sɩ pʋlʋ kɛ́ asilima, pə pəsəɣɩ asilima kɛ ɩ kiŋ kɛ́.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿La ninimaj cami? 	 Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Mɛ sɩ pənɛntɛ ɩ́ tɛma-m na mə taa yaa?


Ri acˈal cˈa riˈ ye canon chajiy riche (rixin) y canon chukaˈ ri nichajin riche (rixin) ri ruherencia. Y ri acˈal cˈo chi nicˈojeˈ na chuxeˈ quitzij ri winek riˈ, cˈa ya tek napon na ri kˈij ri bin ca ruma ri rutataˈ. 	 Ka pəcaatʋ təna taa ka wɛ paasənlaa niŋ taa, na pɛlɛ pa lakəna-kɛɣɛ pə təna haləna ká kɔɔ ká tala pɩɩsɩ ɩsəna ka caa ka sɩɩwa tɔ.


Can nrayij cˈa chi ye elesan ta el ri winek ri yeyojo ruchˈabel ri Dios chiwech. 	 Ama ma kooliɣi kɛ́ sɩ mpa pa lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ kɛ́ mpʋ tɔ pɛlɛ pá lakɩ mpʋ na pá puki te, haləna pá pəsɩ kataasɩ kɛ pa maɣamaɣa.


Y chukaˈ wi ta cˈo ri yencˈutuj apo chiwe, majun xtibij pe chuwe, ni ma xquiniwiskˈopij ta el chukaˈ. 	 Ye ma pɔɔsa-mɛɣɛ kʋpɔɔsʋtʋ nti, ɩɩ cɔɔ-m natəlɩ.


Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xemayamoˈ y xechakiˈj ka. Y ruma chi xa ma nej ta benak wi ka ri quicˈamal, rumariˈ xechakiˈj ka chanin. 	 Ilim kɔma na pə́ haŋ na pə́ nyaɣa məhoo, ɩlɛna a wʋlɩ. Mpi tɔ, a ta hiki tɛtʋ sɩ á ka hoosi kʋpaŋsɩ.


Wacami cˈa, nbij ca chawe chi xtipe alanic chawij, y tek xtalex cˈa ri acˈal riˈ, ti cˈajol (alaˈ) y Jesús ri rubiˈ ri xtayaˈ. 	 Nyənɩ, n ká la teu, n ká lʋlɩ apalʋpu na ń yaa-ɩ sɩ Yesu.


Rumariˈ nicˈatzin nichajij iwiˈ chiquiwech ri winek ri yebin chi niquikˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta ri niquibij. Ruma tek xa can cˈariˈ yeˈapon iwuqˈui, niquicˈut chi can jabel ri quicˈaslen, achiˈel quibanic ri tak carneˈl; can majun itzel nitzˈetetej ta chiquij. Yacˈa tek nbecˈulun pe ri etzelal ri cˈo pa tak cánima, xa ye achiˈel chic quibanic ri utiwaˈ (coyotes); yequiqˈuis cˈa ri achoj quiqˈui yeˈapon wi. 	 Ɩ́ la laakalɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa. Pa kɔŋ mə kiŋ na pá cɛsəɣɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ heeŋ, sɛsɛ ɩlɛ sʋnsʋməŋ kpitikpitinaa ntɛ́.


Y ri achiˈaˈ fariseos can xu (xe wi) xquitzˈet ca ri xbanatej, xebe y xbequimoloˈ quiˈ riche (rixin) chi niquichˈob achique rubanic niquiben riche (rixin) chi niquicamisaj ri Jesús. 	 Tənaɣa Falisanaa polaa na pá caɣa na pá maɣasɩ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ.


Ri chiriˈ cˈa ri pa rachoch ri Dios, ri Jesús xerutzˈet cˈa chi ri winek beyomaˈ niquiyalaˈ ca ofrenda ri acuchi (achique) niyalox wi ca ri ofrenda chiriˈ pa rachoch ri Dios. 	 Yesu kʋsa ɩsɛ, ɩlɛna ɩ́ na toŋtʋnaa tʋɣɩ pa kʋhaʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kʋhaaŋ atakaanaa taa.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel. Y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ, pa taa paɣalɛ ká məlɩ waalɩ. Na waalɩ nyə́ma paɣalɛ náá məlɩ lɔlɔ.


Yacˈariˈ tek xintzˈet chi ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri ruwakak sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, y can yacˈariˈ tek xuben jun nimalaj silonel. Y ri kˈij ma xtzuˈun ta chic, xa xkˈeker achiˈel jun pim tziek ri banon riqˈui rusmal jun chicop kˈek rij, ri tziek ri nucusex tek cˈo bis. Y ri icˈ quicˈ quicˈ nitzuˈun. 	 Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla naatoso nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ paasaa na tə sele teu, na ilim náá məlɩ piliŋ ɩsɩɩ pa piisuɣu pʋʋɣʋ tɔ, na ɩsɔtʋ náá məlɩ sɛɛʋ ɩsɩɩ caləm.


Rumacˈariˈ ri can ye tunun chic ruma ri Dios, majun winek ri tijacho ta quiche (quixin), xchaˈ chique. 	 Ye mpʋ ɩlɛ, yʋlʋ ɩ́ taa yasɩ mpi Ɩsɔ kpɛntaa tɔ.


Titijaˈ ikˈij chi nicˈojeˈ ta ri uxlanibel cˈuˈx chicojol, y chi nichˈajchˈojir ta apo ri icˈaslen. Ruma xabachique winek ri ma xtichˈajchˈojir ta ri rucˈaslen, ma xtutzˈet ta ruwech ri Ajaf Dios. 	 Ɩ́ la kookalɩ na mə na yəlaa təna ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ na mə tɔntɛ kɛɛsɩ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ tɔntɛ ta kɛɛsɩ teu pʋntʋ kaa keesi Tacaa.


Riyoj xa can jun chic cˈa kabanon riqˈui ri Cristo, ruma xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui tek xkanimaj. Pero rajawaxic chi cof yojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y nbekaqˈuisaˈ cˈa pa ruwiˈ. 	 Pə wɛ mpʋ sɩ ye tə tɔka ta kancaalaaɣa naani wei tɩɩ wɛna tɔɣɔ teu haləna pə tənaɣa, tá na Kilisiti tɩɩ pəsɩ taapallɛ.


Y nwajoˈ nchojmirisaj chiwech ri rubanic ronojel reˈ. Pa nabey mul ri Dios rubanon jun trato riqˈui ri Abraham. Y tek kˈaxnek chic cajiˈ ciento riqˈui juwinek lajuj junaˈ ri ruchojmirisan wi ca ri trato riqˈui ri Abraham, yariˈ tek ri Dios xuyaˈ ri ley chare ri Moisés. Y ri ley riˈ ma xuyoj ta ri trato ri rubanon pa nabey mul ni ma xuben ta chukaˈ chi ri Dios man ta chic xuyaˈ ri rutzil ri rutzujun (rusujun) ca chare ri Abraham. Y ri utzil riˈ ya chi nipe ri Cristo. 	 Nti ma caa ma hʋ́lɩ́ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩsɔ ka taɣana nti ɩ caa ɩ́ na ɩ yəlaa pá la tɔ, haləna ɩ́ tɔ sɩ ɩ ká tɔkɩ ɩ nɔɣɔ sɩɩʋ. Pə kɔma na pɩɩsɩ la nasəlɛ na hiu na naanʋwa (430) kɛ́, ɩlɛna kʋsəsɩɩtʋ tɔm lɩɩ. Kʋsəsɩɩtʋ tɔm lɩɩʋ mpʋ tɔ, pə fɛɩ sɩ təlɛ tə́ kʋ nti Ɩsɔ tɛma taɣanʋɣʋ tɔ, na mpi mpi ɩ tɔma sɩ ɩ ká la yəlaa tɔ təlɛ tə saalɩ yem.


Yacˈa ri Festo xa xubij cˈa chique: Ri Pablo tzˈapel pa cárcel chilaˈ pa Cesarea, y riyin xa yitzolin yan cˈa ka jun bey chic chilaˈ. 	 Ama Fɛsətusi ná tɔma-wɛ sɩ: Pɔɔlɩ wɛ saləka taa kɛ́ Sesalee, ma mələɣɩ tənaɣa nɔɔnɔɔ.


Riyit ri can yit Tijonel wi, tabij cˈa chuwe, ¿achique cˈa chique ri pixaˈ ri más nim rejkalen ri xuyaˈ ri Dios pa rukˈaˈ ri Moisés? xchaˈ. 	 Tacaa, Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ taa tɔm ntiɣilɛ sɔsɔɔntʋ?


Y ri Jesús xutzijoj cˈa jun cˈambel tzij chique ri ye rudiscípulos riche (rixin) chi nucˈut chiquiwech chi can rajawaxic wi chi ma quetaneˈ ta chi niquiben orar y ma tiquimalij ta ca rubanic. 	 Yesu caa ɩ hʋlɩ-wɛ sɩ pá sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, pá taa tɔ sɩ pə nɩɩ-wɛ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ ɩnɛ sɩ:


Yecˈa ri winek ri nicajoˈ chi niquicol quiˈ ruma ri ley, y xa ma yecowin ta niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley riˈ, xa can xtika wi cˈa rucˈayewal pa quiwiˈ. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri winek ri ma nuben ta cˈa ronojel ri nubij chupan ri wuj riche (rixin) ri ruley ri Moisés, nika rucˈayewal pa ruwiˈ. Quecˈariˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. 	 Mpa pa wɛɛ na pá tɛɛləɣɩ sɩ pa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa hikiɣi kʋpantʋ tɔ pá na mpusi kɛlɛ. Tə maɣamaɣa kɛ pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Mpusi tʋ ntɛ wei ɩɩ təŋəɣɩ pə təna mpi pa ŋmaawa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔɣɔ tam tɔ.


Ri ajowabel quecˈareˈ rubanic: Wi cˈo ri ajowabel riche (rixin) ri Dios kiqˈui, can nuben chake chi nikacˈuaj jun cˈaslen achiˈel nubij ri rupixaˈ ri Dios. Y ri rupixaˈ ri Dios nubij chi tiwajoˈ iwiˈ chiˈiwachˈalal iwiˈ y re pixaˈ reˈ, yariˈ ri xiwacˈaxaj pa rutiquiribel tek xinimaj ri Dios. 	 Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ ntɛ́ sɔɔlʋɣʋ təŋʋɣʋ, na kʋsəsɩɩtʋ nti pə sɩɩ-mɛɣɛ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ wɛɛna sɔɔlʋɣʋ.