Ruma ri yatajnek chique ruma ri Lokˈolaj Espíritu chi niquikˈalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios, rajawaxic chi quetaman nicoyobej quiˈ chiquijujunal riche (rixin) chi nichˈo ri jun chic. 	 Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ, pá nyɩ pa tɩ kpaʋ kɛ pə taa.


Pero majun winek ri tzˈeteyon ta riche (rixin) ri Tataˈixel. Xaxu (xaxe wi) riyin ri yin petenak chilaˈ chicaj riqˈui Riyaˈ ri yin tzˈeteyon ruwech ri Dios. 	 Ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ tɛma Tacaa Ɩsɔ kɛ́ naʋ se. Ye pə taɣa wei ɩ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ tɔ ɩnɩ ɩ nana-ɩ.


¿La man cˈa nanimaj ta riyit chi ri Nataˈ cˈo wuqˈui riyin, y riyin yincˈo riqˈui Riyaˈ? Ri chˈabel cˈa ri xinkˈalajsaj chiwech, can riqˈui cˈa ri Nataˈ petenak wi, ruma Riyaˈ cˈo wuqˈui riyin. Can ya cˈa Riyaˈ ri nibano re samaj reˈ. 	 N ta nyɩ taa sɩ má na Tacaa Ɩsɔ tə wɛ kʋlʋm? Tɔm nti ma heeliɣi-mɛ tɔ tə ta kɛ ma maɣamaɣa ma kʋluputu. Tacaa Ɩsɔ wei ɩ wɛ ma kiŋ kɛ tam tɔ, ɩnɩ ɩ lakəna ɩ maɣamaɣa ɩ təma.


Y xequicˈuaj cˈa achiˈaˈ riche (rixin) chi niquitzˈuc tzij chrij ri Esteban, y ri achiˈaˈ riˈ niquibij cˈa: Re jun achi reˈ ma nitaneˈ ta chi nubij itzel chrij re lokˈolaj rachoch ri Dios y chrij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa yəlaa napəlɩ sɩ pɛlɛ pá suu Ɩtiyɛɛnɩ kɛ tɔm sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ saɣatəɣɩ tá Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kʋpantɛ tənɛ na Ɩsɔ Tɔm kɛ tam kɛ́.


Tek cˈo jun achi ri can cˈo ruchukˈaˈ, y cˈo ronojel ruwech camisabel riqˈui, ri achi riˈ can jabel wi nuchajij ri rachoch, y majun ri xtelesan ta chare ronojel ri cosas ri yecˈo pa rachoch. 	 Yʋlʋ toŋ tʋ ɩ́ taŋa ɩ təyaɣa kɛ teu na yoou wontu, pʋlʋpʋ ɩɩ tokiɣina ɩ wɛnaʋ.


Ri ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel, can ma yecowin ta niquiben ri nika chuwech ri Dios. 	 Mpa pa tɔŋna pa yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ təŋʋɣʋ tɔ, paa pɩɩ la ɩsəna, pa kaa te Ɩsɔ.


Chupan ri iley, tzˈibatajnek cˈa chi tek yecˈo ye caˈiˈ winek ri junan niquibij, can kitzij wi ri niquibij. 	 Pa ŋmaawa mə kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa sɩ: Ye yəlaa naalɛ ləsa aseeta kʋlʋm, pa aseeta ɩnɩ ɩ wɛ tampana.


Yacˈa riyaˈ xa xrewaj chiquiwech quinojel, ruma xubij: Ma wetaman ta achique ri nabij chuwe, xchaˈ chare ri aj icˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpɛɛsa yəlaa təna ɩsɛntaa sɩ: Ma ta nyɩ nti n yɔɣɔtəɣɩ mpʋ tɔ.


Cˈacˈariˈ xeruyaˈ aj kˈatbel tzij pa quiwiˈ ri nibix jueces chique. Y cajiˈ cˈa ciento junaˈ riqˈui nicˈaj, xekˈato tzij pa quiwiˈ ri ye katiˈt kamamaˈ y ya cˈa ri Samuel ri ruqˈuisbel juez ri xcˈojeˈ. Y riyaˈ jun cˈa chukaˈ chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Na pá caɣa tə taa ɩsɩɩ pɩɩsɩ nasəlɛ na nɩɩlɛ na naanʋwa (450). Pəlɛ pə waalɩ ɩ kpa-wɛɣɛ tɔm hʋʋlaa, haləna pə tala Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Samiyɛɛlɩ waatʋ taa.


Y ri chiriˈ pa tinamit Efeso ri tiempo riˈ, xapon cˈa jun achi israelita ri Apolos rubiˈ, jun achi aj pa tinamit Alejandría. Y can jabel cˈa retaman ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, y jabel chukaˈ retaman nichˈo chiquiwech ri winek, rumariˈ jabel rubixic nuben chare. 	 Pə pamna Yuta tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka tala Ɩfeesu təna, pa yaa-ɩ sɩ Apɔlɔɔsɩ, pa lʋla-ɩ Alɛkəsantilii. Ɩ kɛ́ nɔɔleleŋ tʋ kɛ́, ɩ Ɩsɔ tɔm takəlaɣa nyəm fɛɩna taka.


Y xapon chic cˈa jun bey ri kˈij riche (rixin) ri nimakˈij riˈ. Ri Jesús cˈo cˈa cablajuj rujunaˈ tek xebe cˈa pa tinamit Jerusalem, can achiˈel wi niquiben ri quech aj Israel. 	 Yesu lʋlʋɣʋ pənaɣa naanʋwa na naalɛ nyəŋka taa pa pola acima tɔtɔ ɩsɩɩ pa tɩɩ pukuɣu tɔ.


Ronojel ri tzij riˈ xa naˈoj y pixaˈ quiche (quixin) winek. Ruma ri yetij, ketaman chi xa riche (rixin) chi yeqˈuis tek yecˈo ca. Ma xajan ta cˈa chi nachop, nabecˈamaˈ pe o natij. 	 Mpi pə ləsaa sɩ yʋlʋ ɩ́ lana-wɩ na pə́ tɛ́ tɔ pə tɔɔ kɛ́ pa sɩɩ kiiŋ ɩnɛ. Yəlaa təkelekele sɩɩna kʋsɛɣɛsətʋ na kiiŋ ɩnɛ.


Y can choj nuben ri Dios. Ruma can xtuyaˈ chukaˈ tijoj pokonal pa quiwiˈ ri winek ri yebano chiwe chi nitij pokon pa quikˈaˈ. 	 Ɩsɔ ká təŋ tampana na ɩ́ lɛɛtɩ mpa pa tʋɣɩ-mɛɣɛ wahala tɔɣɔ wahala.


Ri achi fariseo paˈel, ruyon nuben orar, y nubij cˈa chupan ri ruˈoración: Dios, matiox nyaˈ chawe ruma chi riyin ma yin junan ta quiqˈui ri nicˈaj chic. Ruma chi ri nicˈaj chic winek ye alekˈomaˈ, cˈo quixjayil y yequicanoj nicˈaj chic ixokiˈ, y ma choj ta ri quicˈaslen. Ni ma yin junan ta cˈa chukaˈ riqˈui re jun achi cˈutuy alcawal reˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisa səŋna ɩ mpaa na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ sɩ: Ɩsɔ nyana təmlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma fɛɩ ɩsɩɩ yəlaa lɛlaa wɛʋ tɔ. Pɛlɛ pa kɛ́ ŋmɩɩlaa na asaɣaa na wasaŋkalənaa kɛ́. Pə́cɔ́ ma fɛɩ ɩsɩɩ lampuu mʋlʋ ɩnɛ ɩ wɛʋ tɔ.


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Tek xtiben cˈa orar, tibanaˈ cˈa jun oración achiˈel reˈ: Katataˈ Dios yitcˈo chilaˈ chicaj, xtibanatej ta cˈa chi quinojel ta ri winek niquiyaˈ ta akˈij, y man ta xtiquixolkˈotij ri lokˈolaj abiˈ. Y xtipe yan ta cˈa ri awajawaren. Y can ya ta cˈa ri nawajoˈ riyit ri xtibanatej waweˈ chuwech re ruwachˈulef, achiˈel nibanatej chilaˈ chicaj awuqˈui riyit. 	 Mpʋɣʋlɛ Yesu heela-wɛ sɩ: Ye ɩ caa sələmʋɣʋ ɩ́ sələmɩ sɩ: Tacaa, nyá hətɛ ɩ́ wɛɛ katɛ. Tɔɣɔ nyá kawulaɣa.


Yacˈa ri nicˈaj chic ri yecˈo apo chiriˈ riqˈui ri Jesús, xquibij: Tikatzuˈ na cˈa, kˈalaj riˈ wi nipe ri Elías chucolic, xechaˈ. 	 Ama lɛlaa ná tɔma sɩ: Ɩ́ yele na tə́ ná Ilii ká kɔɔ na ɩ́ waasɩ-ɩ yaa ɩsəna.


Can ruyon itzel tak tzij niquibij chiquij ri nicˈaj chic; can qˈuey ri chˈabel ri niquibilaˈ. 	 Mpusi koolee na tɔm ɩsaɣatʋ wɛnna pa nɔɔsɩ taa.


Y sibilaj qˈuiy ruwech chˈabel ri yeˈucusex waweˈ chuwech re ruwachˈulef, y ronojel chˈabel can cˈo wi niquibij, pero xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek ri yeˈucusan riche (rixin) ri chˈabel riˈ. 	 Antulinya taa cənɛ nsəma tɔɔwaɣa, na a taa kʋlʋmtəlɛ fɛɩ nte tə ta kɛ tɔm tɔ.


Ruma ketaman chi ri yekˈaxan tijoj pokonal jabel ruwaquikˈij. Achiˈel ri Job, ri jun achi ri xcˈojeˈ ojer ca, riyix iwacˈaxan chi Riyaˈ can xucochˈ wi ri sibilaj tijoj pokonal ri xukˈaxaj. Y can iwetaman chukaˈ ri xuben el ri Ajaf riqˈui ri Job ri pa ruqˈuisbel. Rumariˈ ketaman chi ri Ajaf sibilaj utz y can nujoyowaj kawech. 	 Pa kantəlʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə tɔŋna-wɛɣɛ yaaʋ sɩ leleŋ nɩɩlaa. Ɩ nɩɩwa Soopu tɔm kɛ ɩsəna ɩ kantələna suulu tɔ. Na ɩ́ nyəmá pə kɔma na pə́ tɛ́ na Tacaa ha-ɩ mpi tɔ. Tacaa wɛna yʋlʋ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ kʋpantʋ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Re nchˈej re iwaken wacami, ma jane cˈa nikˈax ta chiwech achique ruma tek nben. Pero can xtikˈax cˈa chiwech ri más chkawech apo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: N ta cɛkənta nti ma lakɩ tɔ. Ama n ká tɛ na ń cɛkəna-tɩ.


Chupan ri ley riche (rixin) ri Ajaf Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Riyin xquencusaj cˈa nicˈaj chic winek ri ma junan ta yechˈo quiqˈui ri israelitas, riche (rixin) chi xquichˈo quiqˈui ri israelitas. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyeˈ can ma xtiquiyaˈ ta ri quixquin chare ri xtinbij chique. Queriˈ nubij ri Ajaf. 	 Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa sɩ: Tacaa tɔma sɩ maa yɔɣɔtəna piitim pənɛɣɛ. Maa yele na yəlaa kpaɩ nyə́ma yɔɣɔtəna-wɛ na pɛlɛ pa tɛ taa. Kpaɩ nyə́ma ká yɔɣɔtəna-wɛ. Paa na mpʋ tɔ ma yəlaa kaa nɩɩna-m.


Y tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe re wacami: Ronojel riˈ xticˈulwachitej, tek ri winek riche (rixin) re tiempo re kachapon, cˈa ma jane queqˈuis ta chuwech re ruwachˈulef. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, yəlaa mpa pa wɛ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə la.


Ri rucˈaslen ri ichˈacul, ya ri ruˈespíritu ri niyaˈo. Ri ichˈacul xa majun rejkalen. Yacˈa ri chˈabel ri ye nbin chic ka chiwe ye espíritu y ye cˈaslen. 	 Ɩsɔ Feesuɣu haakəna weesuɣu, yʋlʋ tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋlɛ kɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ. Tɔm nti ma heela-mɛ ɩsəntɔ tɔɣɔlɛ Feesuɣu nyəntʋ, na ntɩ ɩnɩ tə haakəna weesuɣu.


Xabachique winek ri niniman chi ri Jesús yariˈ ri Cristo ri takon pe ruma ri Dios, yariˈ ri rucˈuan chic ri cˈacˈacˈ alaxic. Y tek cˈo jun ri sibilaj nrajoˈ jun tataˈaj, can yerajoˈ cˈa chukaˈ ri ye ralcˈual ri tataˈaj riˈ. 	 Yʋlʋ wei ɩ tɛma ɩ taa sɩ Yesu kɛlɛ Kilisiti tɔ, pʋntʋ kɛna Ɩsɔ pəyaɣa, na ye wei ɩ sɔɔla piya caa, pʋntʋ sɔɔla piya tɔtɔɣɔ.


Y ri soldados xquipachˈuj chukaˈ jun kˈayis ri cˈo sibilaj ruqˈuixal. Xquiben jun corona chare, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. Cˈacˈariˈ xquiyaˈ chukaˈ jun tziek morado chrij ri Jesús, can achiˈel wi ri yequicusalaˈ ri reyes. 	 Ɩlɛna yoolaa lʋʋ sɔwa kɛ ntenuɣu na pá te ɩ nyʋɣʋ, na pá suu-ɩ kpaɩ kʋsɛɛm.


Y tek ri Jesús xutzˈet chi ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon apo ri achi siquirnek chi can quicukuban wi quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ, xubij chare ri achi siquirnek: Ri amac xecuyutej yan. 	 Waatʋ wei Yesu ná pa naani tɔ ɩ tɔma sɩ: Ma taapalʋ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa.


Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. Yacˈa ri ma xtutzolij ta riˈ chrij y xtucochˈ ronojel cˈa pa ruqˈuisbel, yacˈariˈ ri xticolotej. 	 Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. Ama ye wei ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ tala tənaɣa, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pɩɩ ya.


Y ri rusibil ri pon y ri quiˈoraciones ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios, can nikˈalajin wi cˈa chi pa rukˈaˈ ri ángel yeˈel wi el y yeˈapon anej cˈa chuwech ri Dios. 	 Ɩsɔtaa tillu wei ɩ səŋa Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ tɔka tulaalʋ na ɩ́ wɔkɩ tɔ tulaalʋ ɩnɩ ɩ nyɔɔsɩ na Ɩsɔ yəlaa sələmʋtʋ pə kpɛntaa kɛ́ na pə́ kpaakɩ.


Ri rucˈayewal ri nuyaˈ ri Dios xa nipe yan. Riyaˈ can xtuben achiˈel nuben jun achi ri cˈo chic ri iquej pa rukˈaˈ riche (rixin) chi xqueruchoy ri cheˈ ri xa ma yewachin ta jabel. Y ronojel cˈa ri xqueruchoy el, xqueruqˈuek pa kˈakˈ, xchaˈ ri Juan. 	 Pa tɛma laalɛ tʋɣʋ kɛ tɩɩŋ sɩ pa huɣu-ɩ na ɩ tɛɛ kɛ́ te. Tʋɣʋ ŋku kɩɩ lʋləɣɩ pee kʋpana tɔ, paa hu-kʋ na pá tʋ kɔkɔ.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xquiyaˈ cˈa quinaˈoj ri winek riche (rixin) chi tiquicˈutuj chi ya ri Barrabás ri trelesaj el y ri Jesús ticamisex. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa puɣusa samaa sɩ pá sələmɩ-ɩ na ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ Palapaasɩ, na pə́ kaasɩ na ɩ́ kʋ Yesu.


Ma quixtaneˈ ta chi niben orar. 	 Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, ɩ́ taa yele.


Ruma wi riyix can riqˈui ronojel iwánima nicˈutuj chare ri Dios, Riyaˈ can xtuyaˈ wi pe chiwe. Wi riyix can nicanoj, can xtiwil wi. Y wi riyix yixsiqˈuin (yixoyon) apo chuchiˈ jay, can xtojak wi cˈa chiwech. 	 Sələməlʋ kɛ pa haakɩ, na pɛɛkəlʋ hikiɣina, na matʋ kɛ pa tʋ́lə́ɣɩ́.


Y wi ri Cristo xa man ta xcˈastej el, juyiˈ ta oc kawech kabanon, can man ta jun nicˈatzin wi ri nikatzijoj y majun chukaˈ nicˈatzin wi chi riyix xinimaj. 	 Na ye tampana Kilisiti taa fe ntɔ, tá waasʋ táá fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ, na ɩ́ taa nyɩ nti ɩ́ ká lana naani tɔ.


Y cˈo cˈa jun chique ri discípulos ri ma xka ta chuwech chi queriˈ xban chare ri akˈom jubul ruxlaˈ, y riˈ ya ri Judas Iscariote ri rucˈajol ri jun achi ri Simón rubiˈ; ri discípulo ri xtijacho na riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek. Riyaˈ xubij cˈa: 	 Yesu ɩfalaa taa lɛlʋ, Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ wei ɩ ká tɛ na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ, ɩ tɔma sɩ:


Y riyin cukul nucˈuˈx chi can majun yoj elesan el riqˈui ri Dios. Ri camic ma nicowin ta. Ri nikacˈulwachij tek cˈa yoj qˈues na, ma nicowin ta. Ri ángeles ma yecowin ta, ni ri itzel tak espíritu. Ri aj kˈatbel tak tzij ma yecowin ta chukaˈ. Majun ri cˈo wacami, ni majun chukaˈ ri xtipe chkawech apo ri nicowin ta yoj elesan el riqˈui ri Dios. 	 Ma tɛma ma taa təkpataa sɩ pʋlʋpʋ fɛɩ mpi pɩɩ ləsɩ Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ kɛ tá tɔɔ tɔ, paa səm paa weesuɣu, paa ɩsɔtaa tillaa, paa ɩsɔtaa alɔɣaa nyʋɣʋ nyə́ma yaa pa toma sɔsɔɔna. Paa saŋa nyəm, paa mpi pɩɩ kɔɔ cele tɔ.


Ri ruchukˈaˈ ri Ajaf Dios can cˈo wi quiqˈui ri achiˈaˈ riˈ y rumariˈ sibilaj ye qˈuiy winek xeniman ri Ajaf. Can xtzolin cˈa pe quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo. 	 Tacaa Ɩsɔ tʋ-wɛɣɛ niŋ, na yəlaa paɣalɛ mʋ na pá laɣasɩ na pá təŋ Yesu.


Y riche (rixin) cˈa chi nbequitzˈetaˈ ri acˈal, ri aj yukˈaˈ riˈ can chanin cˈa xebe cˈa pa tinamit. Can xebequilaˈ wi cˈa ri María, ri José, y ri acˈal can cotzˈoban cˈa pa jun quiwaybal chicop. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tiikilaa lɔɣɔ pa tɩ na pá maɣana Malɩ na Yosɛɛfʋ na pá hɩɩsa ahʋlʋm ɩnəɣɩ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa.


Yacˈa riyit Timoteo, animan ri utzilaj chˈabel ri ncˈut riyin. Awetaman chukaˈ chi xincˈuaj jun utzilaj cˈaslen y can nwajoˈ nben ronojel ri chilaben chuwe ruma ri Dios. Awetaman chi can nucukuban wi nucˈuˈx riqˈui ri Dios, yicochˈon, y yenwajoˈ quinojel. 	 Ye nyá ɩlɛ n təŋa ma sɛɣɛsʋɣʋ təna, na ma yaasinaa, na mpi pə lapʋ maa tʋ ma lotu taa tɔ, na ɩsəna ma tɛma ma taa na Ɩsɔ tɔ, na ma suulu, na ɩsəna ma sɔɔləɣɩ lɛlaa tɔ, na ma ɩsəlɛ sɛɛsʋɣʋ


Wachˈalal, man chic cˈa titzujulaˈ (tisujulaˈ) ta iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ riche (rixin) chi queriˈ man ta xtiwil rucˈayewal tek xtapon ri kˈij tek ri Ajaf xtukˈet tzij. Ruma nakaj chic cˈo pe ri kˈij tek ri nikˈato tzij xtucˈut pe riˈ. 	 Ma taapalaa, nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pooli ɩ tɔɣɔntəlɛ, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ hʋʋna-mɛ. Tɔm hʋʋlʋ wʋsaa ɩnɩ ɩ caana ntɛɣɛ sʋʋʋ.


Can queˈinimaj ri kachˈalal pastores. Can tinimaj titakej ri quitzij ruma ye riyeˈ ri yechajin ri iwánima, y quetaman chi cˈo chi nbequijachaˈ na cuenta chuwech ri Dios. Tinimaj cˈa quitzij ri kachˈalal riˈ, riche (rixin) chi queriˈ can riqˈui quicoten nbequijachaˈ cuenta chuwech ri Dios. Ruma wi xa riqˈui bis nbequijachaˈ cuenta, riˈ xa rucˈayewal nucˈom pe chiwe riyix. 	 Ɩ́ nɩɩkəna mə sɔsaa na ɩ́ seeki-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa feniɣi mə ləsasɩ tɔɔ kɛ́. Mpi tɔ, pa nyəmá sɩ cele Ɩsɔ ká pɔɔsɩ-wɛɣɛ sɩ tɔm. Ye ɩ́ nɩɩkəna-wɛ, pa təmlɛ lapʋ kaa la-wɛɣɛ felentu. Ama ye ɩɩ nɩɩkəna-wɛ, pa təmlɛ ká pəsɩ-wɛɣɛ təlasɩ tɔm, na saa ɩnɩ pə kaa waasɩ-mɛɣɛ pʋlʋ.


Y ri aj ri xa paxnek chic, Riyaˈ ma xtuben ta cˈa chare chi nikˈaj. Chukaˈ jun kˈakˈ ri xa nibuku chic ruma xa nichuptej yan ka, Riyaˈ xtuben chare chi ma xtichuptej ta ka. Y queriˈ xtuben apo, cˈa ya tek xtapon ri kˈij chi Riyaˈ xtuben chi xtichˈacon ri utzilaj rukˈatbel tzij. 	 Ɩ kaa tɛɛsɩ ɩsəkpʋlʋɣʋ tʋ ɩsəlɛ kɛ naŋtʋɣʋ. Ɩ kaa tɛɛsɩ teesuɣu kɛ fətəla wei ɩ kɔkɔ tɔŋna fiɣinuɣu tɔ. Haləna ɩ́ tɛ siɣisuɣu tɔm nyʋɣʋ kɛ kʋsʋɣʋ.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, tichˈoboˈ cˈa jabel re xtinbij chiwe. Ri Dios ye ri pobres ri ye ruchaˈon riche (rixin) chi ye riyeˈ riˈ ri can nicˈojeˈ jun quicukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y ye chukaˈ ri pobres ri ye ruchaˈon ri Dios riche (rixin) chi niquicˈul ri herencia pa rajawaren ri Dios can achiˈel ri rutzujun (rusujun) chique ri yeˈajowan riche (rixin). 	 Ma taapalaa kʋpama mɛ, ɩ́ nɩɩ ma tɔm tənɛ sɩ, Ɩsɔ nyəna antulinya ɩnɛ ɩ taa kɛ́ na ɩ́ ləsɩ kʋnyɔntʋnaa sɩ pá pəsɩ apila kɛ ɩ mpaaʋ taa, na pá hiki kawulaɣa ŋka ɩ tɔma sɩ ɩ ká cɛla mpa pa sɔɔla-ɩ tɔ.


Ri Dios can retaman wi y riyix chukaˈ can yixcowin nikˈalajsaj chi tek riyoj xojcˈojeˈ iwuqˈui, ri kacˈaslen can utz wi chuwech ri Dios. Y can chˈajchˈoj chukaˈ chi cˈaslen ri xkacˈuaj chiwech riyix. Can majun itzel xilitej ta pa kacˈaslen. 	 Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ tá nyɩɩlʋɣʋ kɛ ɩsəna tá tɔntɛ tewa Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mə kiŋ, na tə́ kɛɛsaa na tə́ tá liɣiti tiili tɔ, Ɩsɔ maɣamaɣa ná ná mpʋ tɔtɔ.


Y tek nikabij ronojel reˈ chique ri kachˈalal ri can ye ucˈuan wi ruma ri Lokˈolaj Espíritu, ma yekacusaj ta chˈabel ri xa riqˈui jun winek petenak wi, riyoj yekacusaj chˈabel ri ye petenak riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, riche (rixin) chi yekabij ri yerucˈut Riyaˈ chkawech. 	 Pə taɣa yʋlʋ ləmaɣasɛɛ sɛɣɛsʋɣʋ nɔɔleleŋ wei tɔɣɔ tə yɔɣɔtəɣəna pə tɔm. Ama nti Ɩsɔ Feesuɣu sɛɣɛsəɣɩ tɔɣɔ. Pə tɔɔ kɛ́ mpa pa wɛna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ tə kɛɛsəɣɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ nyəm tampana.


Ruma can koyoben ri utzil ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios chi nuyaˈ chake chupan ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri nimalaj ka‑Dios y Kacolonel Jesucristo, ri can petenak riqˈui nimalaj rukˈij rucˈojlen. 	 Pɛɛlɛɛ sɛɣɛsəɣɩ-tʋɣʋ sɩ tə́ caɣa mpʋ na tə́ taŋa leleŋ nɩɩʋ kʋyakʋ ŋku tə wɛɛ na tə́ tɛɛləɣɩ tɔ. Kʋ wule kɛ tá Yatʋ Yesu Kilisiti Ɩsɔ Sɔsɔ teeli ká kɔɔ.


Ri Jesús xbe cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Olivos rubiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ná kpa Olifinaa pʋɣʋ.


Y ri ixokiˈ, ruma ri quixibinriˈil xquilucubaˈ ka quijolon (quiwiˈ). Y yacˈariˈ tek ri achiˈel achiˈaˈ xquibij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma riyix chiquicojol caminakiˈ nicanoj wi ri xa qˈues? 	 Sɔɣɔntʋ kpa alaa na pá ká pa nyɔɔŋ na atɛ. Ɩlɛna yəlaa mpɛ pá tɔ-wɛ sɩ: Weesuɣu tʋ kɛ mə pɛɛkəɣɩ sətaa hɛkʋ na?


Ruma xa utz chi xcˈayix ta re akˈom reˈ chi más oxiˈ ciento denarios y ri rajel xa xyaˈox (xyaˈ) ta chique ri pobres, xechaˈ. Y qˈuiy cˈa ri niquibij apo chare ri ixok. 	 Ye paa pɛɛta-ɩ ɩ liɣitee taa kəlɩ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩnʋwa (300) na pá ha kʋnyɔntʋnaa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kala alʋ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ sɔsɔm.


Riyix xa ma riqˈui ta ri kitzij Dios nicanoj wi ikˈij, xa chicojol ka riyix mismo nicanoj wi ka ikˈij, y rumariˈ tek ma nicukubaˈ ta icˈuˈx wuqˈui riyin. 	 Mɛ mə sɔɔla mə təma ɩsantɛ kɛ́, ɩɩ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ wei ɩ tike ntɛ́ Ɩsɔ tɔ ɩ nyəntɛ. Ɩlɛ ɩsənaɣa ɩ́ ká la na ɩ́ mʋ ma tɔm.


Chare cˈa jun rumozo xuyaˈ ca wuˈoˈ puek ri nibix talento chare, y chare jun chic xuyaˈ cˈa ca caˈiˈ, y chare ri jun chic xuyaˈ cˈa ca xa jun. Riyaˈ xuyaˈ cˈa ca chique chiquijujunal xaxu (xaxe wi) ri puek ri yecowin yesamej riqˈui. Y ri achi riˈ can xu (xe) wi xuben ca queriˈ, xbe cˈa el cˈanej. 	 Ɩ yaa kancaalaɣa nyəŋ na ɩ́ cɛlɛ ɩlɛɣɛ wʋla nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500). Na ɩ́ yaa lɛlʋ ɩlɛna ɩ́ cɛla ɩlɛɣɛ wʋla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200). Pə tala tooso nyəŋ, ɩlɛna ɩ́ cɛla ɩlɛɣɛ wʋla nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100). Ɩ kɛɛsəna paa wei ɩ pəsʋɣʋ kɛ́ na ɩ́ cɛlɛ-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛ.


Y ri pakˈij, ri Jesús nicˈojeˈ cˈa chiriˈ pa rachoch ri Dios, yerutijoj ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Y ri chakˈaˈ nibe el y nbecˈojeˈ ri pa juyuˈ ri Olivos rubiˈ. 	 Yesu sɛɣɛsaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ilim ilim na ɩ́ mələɣɩ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ taanaɣa taanaɣa na ɩ́ sʋʋkɩ.


Y ri achi riˈ xubij chare ri Jesús: Tijonel, cˈa yin coˈol na tek nchapon pe rubanic ronojel riˈ, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, ma tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tənaɣa hatoo ma pəcaatʋ kɛ́.


Re wacami, riyin can ma nnaˈ ta chic cˈa ri ralal ri wuj ri xintek el chiwe nabey, astapeˈ ri pa nabey mul can xinnaˈ wi ralal, ruma xinchˈob chi xixinyaˈ pa bis ruma ri xintzˈibaj el chupan. Wacami, can ma yibison ta chic ruma ri wuj riˈ, ruma xa ma qˈuiy ta kˈij ri xixruyaˈ pa bis. 	 Paa maa ŋmaaʋ-mɛɣɛ takəlaɣa na ká pəsɩ mə laŋa tɔ, maa tɔŋ nɔɔnɔɔ sɩ ye maa nyəmá. Mpi tɔ ma nawa sɩ takəlaɣa ŋkɛ ka pəsa mə laŋa kɛ pəcɔ.


Y Riyaˈ kuma konojel riyoj tek xcom, riche (rixin) chi ri kacˈaslen ri cˈo wacami ma riche (rixin) ta chic chi nikaben ri nikajoˈ riyoj, xa can riche (rixin) chi nikaben ri nrajoˈ ri xcom y xcˈastej kuma. 	 Yəlaa təna tɔɔ kɛ́ ɩ səpa sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ mpa pa wɛna pa ɩsɛ tɔ pá nyɩ sɩ pə taɣa pa maɣamaɣa pa tɔɔ kɛ́ pa wɛɛ. Ama wei ɩ səpa na ɩ́ fe pa tɔɔ tɔ ɩ tɔɔ kɛ́.


Riyeˈ ya cˈa ri pa tak tinamit y ri pa tak lugar riˈ xquitzijoj wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Ɩlɛna pá sʋʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu kɛ təna.


tayaˈ cˈa ca ri ofrenda chiriˈ chuwech ri altar y cabiyin riqˈui ri jun awachˈalal riˈ, jacˈutuj acuybel mac chuwech. Y tek achojmirisan chic ca y junan chic iwech, cˈacˈariˈ catzolin y tayaˈ ri ofrenda chare ri Dios. 	 sɩɩ nyá kʋhaham kɛ təkɔtəlɛ tənɛ, na ń polo na nyá na nyá tɔɣɔntəlɛ ɩ́ taɣanɩ-tɩ. Ɩlɛna ń məlɩ na ń ha nyá kʋhaham mpɩ.


Tek ri Jesús y ri ye benak riqˈui xa jubaˈ ma yeˈoc apo ri pa tinamit Naín, xquitzˈet cˈa chi cˈamon pe jun caminek riche (rixin) chi nbemuk ca. Ri caminek riˈ jun ti cˈajol, ral jun malcaˈn ixok. Ri malcaˈn ixok riˈ, xa can xu (xe) wi cˈa jun ral cˈo, y yariˈ ri benak chumukic. Y ye qˈuiy cˈa winek ri ye tzˈetonel ri ye benak riqˈui pa mukunic. 	 Yesu kɔma ɩsɩɩ ɩ sʋʋkɩ ɩcatɛ, ɩlɛ alʋ leelu nɔɣɔlʋ ɩ pəyaɣa səpaɣalɛ na pá pukina-kɛɣɛ pim, na ɩcatɛ nyə́ma samaa təŋ leelu ɩnɩ ɩ waalɩ. Nkɛ ɩnɩ ka tike kɛ leelu ɩnɩ ɩ ka lʋlaa.


Ma titzekelbej ta ri quicˈaslen ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Xa can tiyaˈ kˈij chare ri Dios riche (rixin) chi nujel ri inaˈoj riche (rixin) chi queriˈ can tijalatej cˈa chukaˈ rubanic ri icˈaslen. Y queriˈ xtiwetamaj ri achique ri nrajoˈ ri Dios chi nikaben. Ri nrajoˈ Riyaˈ, ya ri utz, ri jabel y ri tzˈakatinek. 	 Ɩ́ taa kɛɛna antulinya ɩnɛ ɩ yaasinaa. Ama ɩ́ yele na Ɩsɔ laɣasɩ-mɛɣɛ hʋwɛɛ təkpataa na ɩ́ pəsɩ kʋpama. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna mpi Ɩsɔ luɣu wɛɛ tɔ, paa mpi pə kɔŋna kʋpantʋ tɔ, paa mpi pə hɛɛsəɣɩ ɩ laŋlɛ tɔ, paa mpi pə teu wɛ caasa tɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Joˈ, y jeˈiwetamaj ca. Y riyeˈ xebe chiretamaxic ri rachoch. Y xecˈojeˈ cˈa ka riqˈui ri kˈij riˈ, ruma xa can a las cuatro chic ri tikakˈij. 	 Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa polaa na pá nyɩ Yesu tɛ, na ɩ́ na-wɛ pá la taanaɣa kɛ təna. (Waatʋ ɩnɩ tɔ ilim hʋʋwaɣa.)


Y rumariˈ tek riyin oxiˈ yan mul ncˈutun utzil chare ri Ajaf Jesucristo chi trelesaj el ri kˈaxon ri nibano chuwe chi ntij pokonal. 	 Tɔm tooso kɛ́ ma sələma Tacaa kɛ kʋtɔŋ kʋnɛ kʋ tɔɔ sɩ ɩ́ waasɩ-m-kʋ.


Ri Dios nuyaˈ jun kanimalaj Colonel. Y ri Kacolonel riˈ, jun chique ri ye riy rumam ca ri David ri jun ka‑rey y rusamajel ri Dios ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 Ɩ ləsa-tʋɣʋ waasʋlʋ wei ɩ wɛna toma tɔɣɔ ɩ təmlɛ tʋ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa.


Chiˈiwonojel ri can yix banon bautizar pa rubiˈ ri Cristo, xa jun chic ibanon riqˈui Riyaˈ. Can nikˈalajin wi cˈa chi ri Cristo cˈo pa tak icˈaslen; xuben chiwe chi achiˈel xuyaˈ jun itziak ri sibilaj jabel. 	 Pə taɣa pʋlʋ, mə təna təpaɩ pa sɔ-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm sɩ mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ kpaɣa Kilisiti kiŋ kɛ yaasi kʋfalʋ na ɩ́ tɔkɩ.


Ruma riyix can nibij cˈa chi yix beyomaˈ, nibij chi can ronojel cˈo iwuqˈui y majun chic cˈa ri rajawaxic ta chiwe. Y ma iwetaman ta chi xa ti lawaloˈ oc ibanon, xa majun cˈo ta iwuqˈui. Juyiˈ oc iwech ruma ri ibanon, ruma achiˈel yix chˈanel, y chukaˈ yix achiˈel moyiˈ. 	 N faalʋɣʋ mpʋ sɩ n pilaa, sɩ n wɛna kɛ́, n ta laŋ pʋlʋ tɔ, n ta nyɩ sɩ nyá tɔm wɛ waɩyo, na n kɛ́ kʋnyɔntʋ kutukutu. N hʋlʋmaa kɛ́, na tapakpɛtɛ kɛ n wɛɛ, na n kɛ́ yʋlʋm kɛ́.


¡Juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma riyix can nikˈaxalaˈ mar y nikˈaxalaˈ ruwachˈulef chucanoxic chi cˈo ta jun ri ntoc tzekelbey iwuche (iwixin) y nunimaj ta achiˈel ri ninimaj riyix. Xa yacˈa tek iwilon chic ri achique xtitzekelben iwuche (iwixin), riyix xa niben chare chi ntoc más itzel winek, ruma ri nicˈut chuwech nuben chare chi nej nibe wi ca chare ri Dios. Riyix can nej cˈa yixcˈo wi, yacˈa riyaˈ caˈiˈ mul más nej nibe wi ca chare ri Dios, y xa rumariˈ tek can rucˈamon chi nibe pa kˈakˈ chukaˈ riyaˈ. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ cɔɔkɩ kateŋa təna, na pə́ kpɛŋna teŋku tɔɔ sɩ ɩ́ hiki Ɩsɔ sɛɛlʋ kʋlʋm maɣamaɣa təkoŋ. Na ɩ́ tɩɩ hika-ɩ kɔlɔ, ɩ́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ. Haləna ɩ́lɛ́ ɩ́ nəɣəsəna tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa sʋʋʋ na pə kəlɩ ɩsɩɩ mɛɣɛ tɔm naalɛ.


Y achiˈel chukaˈ chi riyaˈ runimirisan riˈ y rusachon qˈuiy puek riche (rixin) chi rucˈusan rucˈuˈx chupan ri itzel cˈaslen, queriˈ chukaˈ tibanaˈ chare; tichˈujirisaj y tibanaˈ chare chi nukˈaxaj okˈej. Ruma riyaˈ nubilaˈ cˈa pa ránima: Yin cˈa riyin ri can achiˈel reina yin tzˈuyul waweˈ. Ni ma yin malcaˈn ta, ni ma xtinkˈaxaj ta okˈej, nichaˈ. 	 Ɩ́ tʋ-ɩ wahala na kʋnyɔŋ na pə́ tala ɩsɩɩ ɩ ka tʋɣʋ ɩ təɣɩ teeli na ɩ́ kaa wontu kʋpantʋ kɛ ɩsəna mpi tɔ. Ɩ yɔɣɔta ɩ taa sɩ: Ma caɣaa təka kɛ́ ɩsɩɩ wulaʋ, ma ta nyɩ leelutu, ma kaa nyɩ mpi pa yaa sɩ kʋnyɔŋ tɔ.


Ri xinwajoˈ xinbij chiwe riqˈui reˈ, ya chi nikatolaˈ kiˈ konojel, riche (rixin) chi nicukeˈ kacˈuˈx. Riyix yinitoˈ riyin riche (rixin) chi nicukeˈ nucˈuˈx, y riyin chukaˈ yixintoˈ riyix riche (rixin) chi nicukeˈ icˈuˈx. Queriˈ xtikaben ruma kaniman ri Jesucristo. 	 Nti ma tɩɩ kələɣɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔɣɔlɛ sɩ má wɛɛ mə hɛkʋ, na tə́ nyənəɣəna təma naani tʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ, na pə sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ.


Rumariˈ, man cˈa tiben ta chic ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef; xa ticamisaj ri itzel tak raybel riˈ. Ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma tiquicanolaˈ ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Can man cˈa titzˈilobisaj ta iwiˈ pa tak mac. Ma tiyaˈ ta kˈij chare ri itzel tak iraybel. Xa tiyaˈ ca ri raybel riˈ. Ma chak tibe iwánima chrij ri puek y ri cosas ri cˈo riqˈui jun chic winek. Ruma wi queriˈ niben, can itzel wi. Can junan riqˈui ri niyaˈ quikˈij ri dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Ye mpʋ atɛ cənɛ nyəntʋ təna nti ɩ́ ka tɔkaa tɔ ɩ́ kʋ-təɣɩ mə kiŋ. Ntəɣəlɛ asilima, tɛtɛlakasɩ, wasaŋkalətʋ, na kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na liɣitee kɔtɔɩ, halɩ liɣitee kɔtɔɩ tʋ na tɩɩŋ laalʋ pa ɩsaɣatʋ lɩɩ kʋlʋm kɛ́.


Ri Jesús can ximon wi el tek xquicˈuaj y xbequijachaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Poncio Pilato rubiˈ. 	 Tənaɣa pa hɔka-ɩ na pá kpaɣa-ɩ na pá polo na pá cɛla Kʋfənɛɛ Pilatɩ.


Y tek ri winek israelitas xeˈapon pa tinamit Jericó, wukuˈ kˈij xesutin chrij ri tinamit, y pa ruwuk kˈij xtzak ri nimalaj tzˈak ri rusutin riˈ chrij ri tinamit. Queriˈ xbanatej ruma chi ri israelitas can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə yelina Yeliko koloŋa tima təmʋɣʋmʋɣʋ kɛ́ waatʋ wei Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔma na pá cɔɔna-kɛɣɛ kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa tɔ.


Ri ley can lokˈolaj wi; can utz wi y choj ri nubij. 	 Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ wɛ tənaŋŋ, na kʋheelitu ná wɛ tənaŋŋ tɔtɔ na tə́ siɣisaa na tə́ tewa.


Majun cˈa mozo ri nicowin ta nisamej quiqˈui ye caˈiˈ patrón. Ruma wi nrajoˈ jun chique ri rupatrón, nretzelaj ca ri jun chic. Y wi can sibilaj nunimaj rutzij ri jun, can nretzelaj ri jun chic. Y quecˈariˈ chukaˈ, ri winek ri xa benak ránima chrij ri beyomel, ma nicowin ta nuben ri nrajoˈ ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Yʋlʋ kʋlʋm kaa pəsɩ na ɩ́ kpɩ yəlaa naalɛ na ɩ́ lakɩ pa təma. Ye ɩ kpəpa mpʋ, ɩ ləmaɣasɛɛ kɔŋ a wɛɛ lɛlʋ tɔɔ na ɩ́ yele lɛlʋ. Yaa ntanyɩ, ɩ paasəna lɛlʋ na ɩ́ kisi lɛlʋ. Mɛ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɩ Ɩsɔ na liɣitee na ɩ́ təŋ mpʋ.


Ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek, ma ya ta cˈa ri nutij ka. Xa ya ri itzel ri yepe pa ránima ri nitzˈilobisan riche (rixin). 	 pʋlʋ fɛɩ mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa na pə́ tii ɩ hiluɣu taa na pə́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ tɔ. Ama mpi pə lɩɩkəna hatoo yʋlʋ lotu taa tɔ mpɩ pə lakəna-ɩ ɩsaɣaʋ.


Y ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, ri kˈij riˈ cˈo cˈa apo jun achi ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi riˈ, xuchop nurakalaˈ ruchiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tuta Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ hii ɩlɔɣɔʋ nɔɣɔlʋ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ koowa sɩ:


Xa ta riyix iwetaman achique ntel wi chi tzij ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios, man ta xixcowin xibij chi ri nudiscípulos ma utz ta yetajin chubanic. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios nubij: Riyin ri más nika chinuwech chi niben riyix, ya chi nijoyowaj quiwech ri winek, ya cˈa riˈ ri más nika chinuwech, que chuwech ri chicop ri yecamisex y yeˈitzuj (yeˈisuj) chinuwech. 	 Pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Kʋpantʋ kɛ ma sɔɔlaa, pə taɣa kɔtasɩ. Ye ɩ́ ka cɛkəna tɔm tənɛ tə hʋwɛɛ ɩ́ taa tʋ yəlaa panɛɣɛ kʋpəntʋɣʋ kɛ yem kɛ́ mpʋ.


Quinojel ri yeˈoc nimalaj tak sacerdotes chiquicojol ri israelitas, can ye chaˈon wi riche (rixin) chi yechˈo riqˈui ri Dios pa quicuenta ri winek. Yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios, chicop ri niquiyaˈ ri winek ruma ri quimac. Y yequitzuj (yequisuj) chukaˈ nicˈaj chic cosas chare ri Dios, ri niquiyaˈ ri winek. 	 Pə ləsʋɣʋ yəlaa hɛkʋ kɛ kɔtʋlʋ sɔsɔ na pə sɩɩ tɔ, pə sɩɩ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ la Ɩsɔ təmlɛ na pə́ waasɩ samaa. Ɩ pukina kʋhaham na ɩ́ lakɩ kɔtaɣa kɛ yəlaa ɩsaɣatʋ tɔɔ.


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique: Riyix riche (rixin) chi niben ri achique ye quibin ca ri iwatiˈt imamaˈ, can niben chare ri rupixaˈ ri Dios chi majun rejkalen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩ́ kpaɣa Ɩsɔ kʋheelitu na ɩ́ fiɣitina waalɩ, na ɩ́ paasəna mə maɣamaɣa mə kʋsɛɣɛsətʋ.


Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej ri wukuˈ caxlan wey y ri car pa rukˈaˈ y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ y xuyalaˈ el chique ri rudiscípulos, y ri discípulos xequiyaˈ chique ri sibilaj winek riˈ. 	 Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ na tiina anɩ, na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na ɩ́ cəlɩ, na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa na pɛlɛ pá tala samaa.


Yacˈa ri winek israelitas ri xa ma niquinimaj ta ri Jesucristo, itzel xquinaˈ chique ri Pablo y ri Silas. Y rumariˈ tek riyeˈ xebequimololaˈ pe achiˈaˈ ri ye itzel y ye kˈoraˈ. Can sibilaj ye qˈuiy winek ri xequimol, ruma can xquiyec wi ri tinamit. Y riyeˈ xebe riche (rixin) chi yebeˈoc pa rachoch ri jun achi Jasón rubiˈ, chiquicanoxic ri Pablo y ri Silas. Riyeˈ nicajoˈ cˈa yequelesaj pe ri pa jay y yequiyaˈ pe pa quikˈaˈ ri winek. 	 Mpʋ ɩnɩ pə lapa Yuta nyə́ma kɛ ɩsəsɛɛmlɛ na pə́ wɩɩ-wɛ. Ɩlɛna pá cɔɔ ɩcatɛ taa na pá hiki mpa pa kpisa pa tɩ na pá cɔɔkɩ yem tɔ, na pá tilisi yoou kɛ samaa hɛkʋ na ɩcatɛ cʋkɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola Yasɔŋ təyaɣa taa na pá pɛɛkəɣɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ sɩ pa lɩɩkəna-wɛɣɛ samaa taa.


Y riyin xinoc cˈa jun samajel riche (rixin) ri iglesia riˈ, y ri samaj ri xuyaˈ ri Dios chuwe can ya wi ri chicojol riyix ri ma yix israelitas ta. Y Riyaˈ nrajoˈ cˈa chi can tzˈaket ri ruchˈabel ri nkˈalajsaj chiwech. 	 Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ nte sɩ má yoosi-tɛɣɛ mə cɔlɔ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə tʋ-m sɩ má la Ɩsɔ yəlaa kpekəle təmlɛ tʋ, na ɩ tʋ-m kɛ́ sɩ má heeli ɩ tɔm təfoo, má taa ŋmɛsɩ.


Tek xbix cˈa chare ri Pilato chi ri Jesús kitzij chi aj Galilea, ri lugar ri cˈo pa rukˈaˈ ri Herodes, xutek cˈa el chare ri Herodes, ri aj kˈatbel tzij riche (rixin) ri Galilea. Ruma ri Herodes cˈo cˈa chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri kˈij riˈ. 	 Pilatɩ kɔma na ɩ́ cɛkəna sɩ Yesu kɛ́ Helɔtɩ ɩfalʋ ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ pona-ɩ Helɔtɩ. Pə pamna ɩ́lɛ́ ɩ ka wɛ Yosalɛm kɛ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa tɔtɔ.


Ri wech aj Israel ma quiniman ta ri Dios wacami, pero xtapon ri kˈij tek ri Dios xtujoyowaj chic quiwech jun bey, y xtiquicˈul chic ri rutzil, can achiˈel ri xiben riyix. 	 Mpʋ pə lapəna kaɣana pa ta nɩɩna-ɩ tɔɣɔ Ɩsɔ hʋla-mɛɣɛ suulu. Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ Ɩsɔ ɩ́ tasa pɛlɛɣɛ ɩ suulu kʋlʋm ɩnəɣɩ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ pənɛntɛ tɔtɔ.


Y ri lokˈolaj chˈabel riˈ xa can xu (xe) wi jun rubanic. Y yariˈ ri katzijon ca riyoj chiwe. Yacˈa wi cˈo jun ri nijalo rubixic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, can xtika ta cˈa rucˈayewal pa ruwiˈ ruma ri Dios. Y riˈ astapeˈ ta na can yin cˈa riyin o can jun ángel ri petenak chilaˈ chicaj. 	 Ye nɔɣɔlʋ kɔma na ɩ́ heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ kʋfalʋ nɔɣɔlʋ na pə́ tá kɛ́ wei tə tɛma-mɛɣɛ heeluɣu tɔ, Ɩsɔ ká nana pʋntʋ paa ɩ kɛ́ awe. Paa tá taa yʋlʋ maɣamaɣa, paa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ maɣamaɣa.


Y ri winek riˈ xquinquiyokˈ, xquinquichubaj, xquinquichˈey, y cˈacˈariˈ xquinquicamisaj. Pero pa rox kˈij xquicˈastej cˈa pe, xchaˈ ri Jesús. 	 Pɛlɛ paa paana-m na pá tɔ-m ntaɣama, na pá casa-m akpatɛɛ. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna pá kʋ-m. Ama maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule.


Tek xbeka cˈa ri pa Cesarea, xa can choj cˈa xbe ri pa Jerusalem. Y tek ye ruyaˈon chic ca rutzil tak quiwech ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios ri chiriˈ, riyaˈ xbe cˈa pan Antioquía. 	 Ɩ kɔma na ɩ́ tala Sesalee, ɩlɛna ɩ́ tii na ɩ́ polo Yosalɛm na ɩ́ sɛɛ təna Yesu sɛɛlaa, ɩlɛna ɩ́ məŋna Antiyɔka.


Y tek ri Rucˈajol xcom chuwech ri cruz y xbiyin ri ruquiqˈuel, Riyaˈ xujek bey chiquiwech quinojel ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef y chiquiwech chukaˈ ri yecˈo chicaj riche (rixin) chi queriˈ yecowin chi junan quiwech niquiben riqˈui ri Dios, ruma xuben chi xcˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chiquicojol ruma ri Rucˈajol xcom chuwech ri cruz. 	 Na ɩ luɣu lapa tɔtɔ sɩ ɩ Pəyaɣa ká yelina na ɩ na kʋŋmaŋmam təna pá ciiki. Na Ɩsɔ Pəyaɣa caləm lɩ́ɩ́ səm tesika tɔɔ tɔɣɔ Ɩsɔ yelaa na pə́ lá hɛɛsʋɣʋ tɔm. Mpʋ pə yelina na Ɩsɔ na pə təna təpaɩpaɩ pa ciiki, paa ɩsɔtaa nyəm paa atɛ nyəm.


Y yequelesalaˈ chukaˈ ronojel quicosas ri malcaniˈ tak ixokiˈ. Y xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi can quenimex chi riyeˈ can ye utzilaj tak winek, yeyaloj tek niquiben orar. Pero riyeˈ can xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ, ruma sibilaj qˈuiy quimac, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpɛ pa lɛɛkəɣəna leelaa kɛ pə təna mpi pɛlɛ pa wɛna tɔ. Ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na pə taɣalɩ, sɩ pə hʋ́lɩ́ sɩ mpɛɣɛ kʋpama. Pə tɔɔ kɛ́ paa tɛ na pá ná katatəlaɣa.


Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, can yacˈariˈ xquiyaˈ ca ri chapoj car y xquitzekelbej el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa yela pa puluŋ na pá təŋɩ-ɩ kpakpaa.


Y ri Jesús xubij chare: ¿La nayaˈ cami ri acˈaslen wuma riyin? Riyin can kitzij wi cˈa nbij chawe, chi tek cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, riyit oxiˈ yan mul abin chic chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús chare ri Pedro. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Nyá sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ ń sɩ ma səm na? Ama tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ. Mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou kɛ saŋa tɔ, n tɛma-m tɔm tooso kɛ kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m.


Y tek riyin xinbij queriˈ, ma xichˈo ta chiquij ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo. Winek ri can cˈa yecˈo na chupan ri mac. Ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ y niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Winek ri chak benak cánima chrij ronojel ri cosas; ri yeˈelekˈ, y cˈa niquiyaˈ na chukaˈ quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. Riyin, can ma chiquij ta cˈa ri winek riˈ xichˈo wi, ruma wi xa ta queriˈ, riyoj rajawaxic chi yoj‑el el waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi nikachˈer (nikajech) el kiˈ quiqˈui, pero ma que ta riˈ. 	 Pə taɣa yəlaa tənaɣa yem kɛ́ ma yɔɣɔtəɣɩ. Mpi tɔ, antulinya taa cənɛ mə na asilima nyə́ma na nyɩɩllaa na ŋmɩɩlaa na tɩɩŋ laalaa ɩ́ sitina. Ye ɩ́ tɔma sɩ ɩ́ cɔləɣɩ-wɛ, pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká lɩɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa kɛlɛ.


Pero ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri ye rudiscípulos y xubij chique: Tiyaˈ kˈij chique ri acˈalaˈ chi yepe wuqˈui riyin, y ma queˈikˈet ta. Ruma ri xqueˈoc pa rajawaren ri Dios, xaxu (xaxe) wi ri winek ri ye achiˈel re acˈalaˈ reˈ. 	 Tənaɣa Yesu yelaa na pá kpətəna piya kɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa.


Y nimakˈaˈ ri rucaˈn kˈij, tek ruchapon bey riche (rixin) chi nitzolin pa tinamit Jerusalem, ri Jesús xpe runumic. 	 Kʋ fema ɩlɛna Yesu kʋlɩ na ɩ́ mələɣɩ ɩcatɛ taa, ɩlɛna nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ mpaaʋ.


Xabacuchi (xabachique) yebe wi, xa bis y kˈaxon niquiyaˈ ca. 	 Pá kʋla timpi, wakəlʋɣʋ na ɩsaɣatʋ kɛ n makəna.


Y ri achi riˈ, can xu (xe) wi xutzˈet ri Jesús, can yacˈariˈ tek xbexuqueˈ xbemajeˈ chuwech. Y xurek apo ruchiˈ chare ri Jesús, y xubij cˈa: Riyit Jesús ri can yit Rucˈajol ri nimalaj Dios, ¿achique ruma tek yinanek? Tabanaˈ jun utzil ma quinachˈujirisaj ta, xchaˈ. 	 Ɩ na Yesu, ɩlɛna ɩ́ ma kapuka na ɩ́ hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ kooki sɩ: Ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ Yesu, ma na-ŋ suwe? Haɩ, la suulu taa tʋ-m wahala.


Y tek ri achi Simón rubiˈ xutzˈet chi nika pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ ri winek, tek ri apóstoles niquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ, ri Simón xutzuj (xusuj) cˈa puek chique, 	 Waatʋ wei Simɔŋ nawa sɩ tillaa təna-wɛɣɛ niŋ na pá hiki Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔ, ɩ cɛla-wɛɣɛ liɣitee,


Can kitzij cˈa re xtinbij chiwe: Jun ruwech trigo wi ma nimuk ta ka pan ulef, ri ti ruwech ri trigo riˈ xa choj cˈa queriˈ xticˈojeˈ. Pero wi nimuk ka pan ulef, ri ti ruwech trigo riˈ, xtiqˈuis cˈa chuxeˈ ri ulef, pero xtitzˈuc pe y xtuyaˈ ruwech. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye tɔɣɔnaɣa pile nte pa tuuwa tɔ tə ta tasa, kʋfatɛ ɩɩ laɣasəɣɩ. Ama ye tə tasaa, pə lʋləɣɩ teu kɛ́ təyʋʋ.


Ri María riˈ, yacˈariˈ ri xyaˈo akˈom ri jubul ruxlaˈ chrij ri raken ri Ajaf Jesús y xerusuˈ riqˈui ri rusmal tak ruwiˈ. Xa ruxibal cˈa riyaˈ riˈ ri Lázaro, ri yawaˈ. 	 Malɩ ɩnɩ ɩ ka pələna Tacaa nɔɔhɛɛ tɔɔ kɛ́ tulaalʋ na ɩ́ hɩɩsɩ-yɛ na ɩ nyɔɔsɩ. Ɩ neu Lasaa kɛ pə wɩɩkaɣa.


Can tiwetamaj cˈa, chi wi nitzolij chic pe rucˈuˈx ri jun aj mac riˈ, y riyaˈ nuchop jun cˈaslen utz, can xiben cˈa chare chi nicuyutej ri janipeˈ chi mac ri ye rubanon, y nicolotej chuwech ri camic ri rucˈamom pe ri mac. 	 mɩɩ nyɩ sɩ wei ɩnɩ ɩ kpa-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tətoolle na ɩ́ məŋna tɔ, pʋntʋ yapa ɩ ləsaɣa kɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́, na ɩ lapʋ mpʋ tɔ pə hɩɩsa ɩsaɣatʋ tuutuuma kɛ́.


Y ri Jesús can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj el ronojel ri xbanatej, xbe, ye rachibilan el ri rudiscípulos. Xeˈoc el pa jun jucuˈ y xekˈax cˈa jucˈan chic ruchiˈ choy, xebe cˈa pa jun desierto. Yacˈa tek ri winek xquicˈaxaj el, chicaken cˈa xeˈel el ri pa tak tinamit riche (rixin) chi xeˈapon cˈa acuchi (achique) xbe wi ri Jesús. 	 Yesu nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ ɩ tike kɛ kpeeŋa. Samaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá lɩɩna acalɛɛ taa na pá maləɣɩ lʋm na pá təŋəɣɩ Yesu waalɩ.


Y chukaˈ riyix iwetaman chi tek cˈa ma jane kojapon ri chilaˈ iwuqˈui, riyoj xa can xkatij yan cˈa pokon y qˈuiy yan ri xban chake ri pa tinamit Filipos, pero ri xkacˈulwachij chiriˈ, ma xuben ta chake chi xkaxibij ta kiˈ riche (rixin) chi xojapon chilaˈ iwuqˈui riyix chutzijoxic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic. Y astapeˈ chukaˈ can sibilaj xojetzelex ri pan itinamit riyix, pero ri Dios can xuben cˈa chake chi ma xkaxibij ta kiˈ. 	 Ɩsɩɩ ɩ́ tɛma nyəm tɔ pa tɛma-tʋɣʋ nyaŋ lapʋ na kʋtʋɣʋ kɛ Filipʋ kɛ́ na pə́cɔ́ tə́ takɩ mə tɛ Tɛsalonikɩ. Ama Ɩsɔ ha-tʋɣʋ apalʋtʋ sɩ tə́ heeli-mɛɣɛ ɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ, paa kaɣatʋɣʋ tɔɔ ɩsəna.


Riyix ixokiˈ, queˈinimaj ri iwachijlal, ruma queriˈ rucˈamon chi niben ruma iniman chic ri Ajaf. 	 Alaa mɛ́ ɩ́ seeki mə paalaa, Tacaa ɩsɛntaa, nti pə mʋna ɩ́ la tɔɣɔlɛ.


Y can achiˈel cˈa nuben ri Tataˈixel tek nuyaˈ quicˈaslen ri caminakiˈ chi yeruyec pe, can queriˈ chukaˈ nben riyin ri Cˈajolaxel, can nyaˈ cˈa chukaˈ cˈaslen chique ri winek ri achoj chique nwajoˈ nyaˈ wi. 	 Ɩsɩɩ ma Caa feesiɣi sətaa na ɩ́ mənna-wɛɣɛ weesuɣu nyə́ma hɛkʋ tɔ, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ Pəyaɣa má ma tʋɣɩ weesuɣu kɛ mpa ma nɔkaa tɔ.


Ri Dios ya cˈa ri Moisés ri xucusaj riche (rixin) chi xuyaˈ pe ri ley. Yacˈa riche (rixin) chi xoka ri utzil y ri kitzij, ya ri Jesucristo ri xucusaj. 	 Moisi kiŋ kɛ tə hika kiiŋ. Ɩlɛna Yesu Kilisiti náá kɔna pɛɛlɛɛ na tampana pə tɔm.


Y tek benak cˈa cánima riqˈui ri quitzij ri ye benak y riqˈui ri niquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech ka riyeˈ, ri Jesús cˈastajnek chic el, xeberukˈiˈ cˈa, y junan xebe. 	 Pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ na pá maɣasəɣɩ-tɩ ɩlɛ Yesu maɣamaɣa hika-wɛɣɛlɛ, na ɩ́ na-wɛ pá tɔŋ.


Xa rajawaxic chi tikabanaˈ ri nika chiquiwech ri kachˈalal, riche (rixin) chi cˈo utz nucˈom pe chique riyeˈ, riche (rixin) chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Ama pə wɛɛ sɩ paa tá taa wei ɩ́ pɛɛkɩ kʋpantʋ nti ɩ ká la na ɩ lɛlʋ laŋlɛ hɛɛna-ɩ, na pə́ waasɩ-ɩ na pə́ sɔɔsɩ-ɩ toma kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ.


Ri rucˈuaxic ri ley, man achiˈel ta nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. Ma que ta riˈ. Xa can cˈo wi chi naben na ronojel ri nubij chupan. Y rumariˈ tek ri ley nubij: Ri nibano ronojel ri nubij chupan re ley reˈ, can xtril wi ri rucˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ na táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ tá kaa pʋlʋ. Ama pə wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pa yɔɣɔtʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Wei ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ tɔmnaa təna tɔ, pʋntʋ ká tʋlɩ-təɣɩ tə tɔɔ.


Ri rujolon (ruwiˈ) y ri rusmal tak ruwiˈ sek sek, achiˈel rusakil ri lana y ri chumatef ri nika. Y ri runakˈ tak ruwech achiˈel ruxak tak kˈakˈ. 	 Ɩ nyɔɔsɩ hʋlʋma laɩlaɩ kɛ́ ɩsɩɩ kaɣalʋ, yaa ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm, na ɩ ɩsɛ mʋɣɩ kɔkɔ.


Man cˈa queˈacˈul ta chˈabel ri majun quejkalen y xa majun utz niquicˈom pe chawe, ruma ya tzij ri achiˈel riˈ ri yecˈamo pe oyowal. 	 Yele hɔm kɛ kʋmɛlətɔmnaa na kpaɩ nyəntʋ pə tɔɔ. Nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ yoou kɛ tɔm ɩsɩɩ mpʋ tɛɛsəɣəna.


Y achiˈel xa jun hora tikˈax ka riˈ, tek cˈo chic cˈa jun ri xbin: Re achi reˈ, can kitzij wi chi rachibil ri Jesús, ruma can pa Galilea chukaˈ nipe wi, xchaˈ. 	 Pə tasa laɣasaɣa kɛ lapʋ, ɩlɛna nɔɣɔlʋ tɔtɔ náá sɛɛsɩ ɩsəlɛ sɩ: Tampana tɔɔ, apalʋ ɩnɛ na Yesu kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ kɛ́ Kalilee tʋ kɛ́.


Yacˈa tek riyix ma yixwaˈ ta riche (rixin) chi niben orar, ma tiben ta chi can nikˈalajin apo chi ma yix waynek ta, xa jabel tichˈajaˈ ipalej, tiyaˈ jubaˈ aceite pan iwiˈ y jabel tijicaˈ rusmal tak iwiˈ. 	 Ama nyá, ye n hɔka nɔɣɔ, saŋ nyá ɩsɛ təcɛɩcɛɩ, na ń sɛɣɛlɩ nyá nyɔɔsɩ.


Ruma ri Dios, ni xa ta ri ángeles xucuy quimac tek xemacun. Xa xeruqˈuek chupan ri lugar riche (rixin) tijoj pokonal. Xeruqˈuek cˈa chupan ri lugar riche (rixin) kˈekuˈm. Chiriˈ ye yacon wi, coyoben ri kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ tá yele ɩsɔtaa tillaa mpa pa wakəlaa tɔɣɔ yem. Ama ɩ pɛta-wɛɣɛ saləka sɔsɔ taa kɛ́, na pá hɔka-wɛɣɛ alukpala kɛ səkpɛtʋɣʋ taa sɩ pá taŋ Hʋʋlɛ wule.


Ruma ri Moisés rutzˈiban ca chi ri Abraham xecˈojeˈ ye caˈiˈ rucˈajol. Jun rucˈajol xalex riqˈui ri raj icˈ ri rulokˈon, ri can ximil wi pa samaj riqˈui. Y ri jun chic rucˈajol, xalex riqˈui ri kas rixjayil wi. 	 Pa ŋmaawa sɩ Apəlaham ka wɛna piya naalɛɣɛ, kasaɣampu ná lʋla-ɩ lɛŋka na yom náá lʋlɩ-ɩ lɛŋka.


Riyeˈ chukaˈ astapeˈ xquequichop itzel tak cumatz y xquequitijlaˈ camisanel tak akˈom, majun xtiquicˈulwachij. Xtiquiyalaˈ chukaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ yawaˈiˈ y xquecˈachoj. Qˈuiy cˈa ri xquequibanalaˈ riyeˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Paa kpa tʋmaa na pa niŋ, yaa pá nyɔɔ kɔɔ wena a kʋɣɩ yəlaa tɔ, pə kaa la-wɛɣɛ pʋlʋ. Paa tənɩ kʋtɔntʋnaa tɔɔ kɛ́ niŋ na pə́ waa-wɛ.


Y xa cˈa jubaˈ cˈa quebiyin apo, tek ri Jesús xerutzˈet cˈa ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucˈajol ri jun achi Zebedeo rubiˈ. Ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ pa jucuˈ cˈa yecˈo wi, yesamej. Riyeˈ yequicˈojoj ri quiyaˈl chapabel car. 	 Ɩ tasa pote kɛ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ ná Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ, na pá caɣa kpɩɩlʋɣʋ taa na pá taɣanəɣɩ pa puluŋ.


Y reˈ ma nbij ta cˈa ruma nwajoˈ nutoˈic. Ma que ta riˈ. Riyin xa xucˈuluj yan chuwe chi yiquicot ronojel kˈij. Wi cˈo ncusaj, utz, y wi majun ncusaj, utz chukaˈ chuwe riyin. 	 Na pə taɣa pə caala-m tɔɣɔ ma yɔɣɔta ɩsəntɔ. Ye ma wɛ ɩsəna, ma tɛma pəlɛ pə taa caɣalɛ laɣatʋ hiiu kɛ́.


Man cˈa ncˈutuj ta chawe Nataˈ Dios chi queˈawelesaj yan el chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi yeˈacol. Ri ncˈutuj cˈa chawe, chi xa queˈatoˈ. Ma tayaˈ ta kˈij chi ri itzel winek nichˈacon chiquij. 	 Maa sələməɣɩ-ŋ sɩ ń ləsɩ-wɛɣɛ antulinya taa. Ama hatələna-wɛ na ɩsaɣaʋ kɛ́.


Y tek xeˈapon cˈa ri pan aldea Emaús, ri Jesús xuben chi can choj nikˈax el. 	 Pa kɔma na pá tala ɩcatɛ nte pa pukaɣa tɔ, ɩlɛna Yesu la ɩsɩɩ ɩ tɛɛkɩ təna tɔɔ.


Ronojel ri nibij, can choj cˈa tibij, wi kitzij ri nibij o xa ma kitzij ta. Can majun bey cˈa tiben ta jurar, ruma ronojel riˈ xa riqˈui ri itzel nipe wi. 	 Ye n ká tisi sɩ nn, n tisi sɩ nn. Ye aaɩ kɛ́, n tisi sɩ aaɩ. Nti yʋlʋ sɔɔsəɣɩ tə tɔɔ tɔ tə lɩɩkəna Ɩlɔɣɔʋ kiŋ kɛ́.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa chique: Wacami tipajaˈ el jubaˈ y ticˈuaj chare ri achi ri nisamej chrij re cˈulanen reˈ, riche (rixin) chi tunaˈ. Y ri yeniman yeˈilin chiriˈ can xquiben wi ri xubij ri Jesús chique. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Tɔʋ, pənɛntɛ ɩ́ cosi lʋm mpɩ na ɩ́ pona kʋtɔɣɔʋ tallʋ ɩlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ nyə́ma cosaa na pá pona kʋtɔɣɔʋ tallʋ.


Rumariˈ can nbij ca chiwe, chi ma numac ta riyin wi yecˈo ri xquebeka cˈa chupan ri rucˈayewal. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ saŋa wʋlɛ tənɛ sɩ ye wei ɩ lepa pə kɛ́ ɩ nyʋɣʋ tɔm, pə taɣa ma tɔm tɔtɔ.


Rumariˈ riyit, can tachajij cˈa awiˈ jabel chuwech, ruma riyaˈ sibilaj nretzelaj ri ruchˈabel ri Dios ri nikatzijoj riyoj. 	 Nyá maɣamaɣa lana-ɩ laakalɩ. Mpi tɔ ɩ sula nti tɩɩ yɔɣɔtaa tɔɣɔ kpɛɛsənaʋ.


Y queriˈ chukaˈ ri ixok ri nujech ca ri rachijil y nibe chic riqˈui jun achi, ri ixok riˈ can nimacun chukaˈ. Queriˈ xubij chique. 	 Na mpʋ tɔtɔɣɔ na alʋ, ye ɩ́ kisa ɩ paalʋ na ɩ́ saa kʋfalʋ, ɩ lapa wasaŋkalətʋ.


Y ri achiˈaˈ chapoy tak car riˈ xequicˈom pe ri quijucuˈ cˈa chuchiˈ ri yaˈ. Ri achiˈaˈ riˈ xquiyaˈ ca ri quisamaj y xquitzekelbej el ri Jesús. 	 Pa ləsa kpɩɩləŋ kɛ lʋm taa, ɩlɛna pá yele pə təna təpaɩ na pá hu ɩ waalɩ.


Pero ri Esteban, jun achi ri can nojnek ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. Rumariˈ, tek riyaˈ xtzuˈun chicaj, xutzˈet cˈa ri rukˈij rucˈojlen ri Dios, y xutzˈet chukaˈ ri Jesús cˈo pa rajquikˈaˈ ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toma kʋləna Ɩtiyɛɛnɩ kɛ teu. Ɩlɛna ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩsɔ na ɩ́ na Ɩsɔ teu sɔsɔɔm na Yesu səŋa ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ.


Can qˈuiy cˈa ri niquibilaˈ riyeˈ; niquibilaˈ chi ye hebreos, pero riˈ ma xu (xe) ta wi riyeˈ, riyin chukaˈ. ¿Ye winek israelitas riyeˈ? Queriˈ chukaˈ riyin. ¿Ye riy rumam ca ri Abraham riyeˈ? Riyin chukaˈ queriˈ. 	 Ntɔŋ pa kɛ́ Hepəla nyə́ma yaa? Na má tɔtɔɣɔ te. Ntɔŋ pa kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma yaa? Na má tɔtɔɣɔ te. Ntɔŋ pa kɛ́ Apəlaham piya yaa? Na má tɔtɔɣɔ.


Wi riyin yichˈo pa qˈuiy chˈabel re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, o pa quichˈabel ta ri ángeles, y xa majun ajowabel wuqˈui, xa yin junan riqˈui jun chˈichˈ ri nitzinin o jun kˈojon ri nikˈajan. Ruma ri chˈichˈ riˈ xa choj queriˈ yekˈajan y majun ajowabel quiqˈui. 	 Paa ma yɔɣɔtəɣɩ yəlaa nsəma na ɩsɔtaa tillaa nsəma tɔtɔ, ye maa sɔɔləɣɩ yəlaa ma yɔɣɔtaɣa təna wɛ yem kɛ́ ɩsɩɩ suule wiikuɣu tɔ yaa kaŋkonte wiikuɣu tɔ.


Xepe cˈa ri discípulos xquicˈasoj ri Jesús, y xquibij chare: ¡Tijonel! ¡Tijonel! Wacami yojcom, xechaˈ chare. Y ri Jesús xyacatej cˈa pe, y xubij: Tiqˈuis el ri cakˈikˈ y ri ruwiˈ yaˈ titaneˈ ka, xchaˈ. Y queriˈ xbanatej. Ri cakˈikˈ xqˈuis el, y ri ruwiˈ yaˈ xtaneˈ ka. 	 Tənaɣa pa pola Yesu kiŋ na pá feesi-ɩ sɩ: Tacaa, Tacaa, tə lepaɣa. Yesu fema, ɩlɛna ɩ́ kaləna heelim na lʋm hola na pə təna pə́ hɛɛ təli.


Can ye tinamit cˈa ri achiˈel pa kˈekuˈm yecˈo wi, y xapon cˈa ri Nimalaj Sakil quiqˈui. Y chukaˈ can ye tinamit cˈa ri pa rumujal ri camic yecˈo wi, y xapon cˈa quiqˈui ri nisakirisan quiche (quixin). 	 Pə yəlaa mpa pa caɣa səkpɛtʋɣʋ taa tɔ, pɩɩ na-wɛ tənyaɩɩ ɩsɩɩ kɔkɔ. Na mpa pa caɣa səm səkpɛtʋɣʋ ɩcatɛ taa tɔ, pɩɩ ná pa tɔɔ tənyaɩɩ.


Y can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Jesús, xquiyaˈ ca ruyon y xeˈanmej el. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa təna yela-ɩ na pá se na pá tɛɛ.


Ri chˈabel ri xkabij chiwe, ma riche (rixin) ta chi yojtajin chic chubixic chiwe jun bey chi can utz yojicˈul. Ma que ta riˈ. Riyoj ma rajawaxic ta chi nikaben achiˈel niquiben ri nicˈaj chic. Riyeˈ quicˈualon apo wuj ri nubij chupan chi utz yeˈicˈul y chukaˈ niquicˈutuj chic el jun wuj chiwe riyix ri nubij chi quecˈul cuma ri kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit. Yacˈa riyoj ma rajawaxic ta chi queriˈ nikaben. 	 Tɔmnaa panɛ pa hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tə caa tə sʋʋ tá tɩ sam taa? Yaa tɩɩ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ takəlasɩ nsi sɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tá kʋlapʋtʋ tewa tɔ? Yaa tɩɩ sələmɩ-mɛ sɩ ɩ́ ha-tʋɣʋ-səɣɩ mə maɣamaɣa ɩsɩɩ lɛlaa lakʋɣʋ tɔ?


Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ riˈ cˈo cˈa jun cˈacˈacˈ bix ri niquibixaj, y ri bix riˈ nubij cˈa: Riyit ri can yit achiˈel jun Alaj Carneˈl, can rucˈamon wi (takal wi chawij) chi xbeˈacˈamaˈ pe ri wuj, y can rucˈamon (takal chawij) chukaˈ chi yeˈawelesaj ri sellos ri achoj riqˈui kˈolin wi; ruma riyit can xacamisex, y riqˈui ri aquiqˈuel xojacol konojel riche (rixin) chi xoj‑oc riche (rixin) ri Dios; xabachique ta na ri ye katiˈt kamamaˈ y xabachique ta na ri kachˈabel, y xabachique ta na chukaˈ ri katinamit y xabachique ta na ri karuwachˈulef. 	 Na pá yoo yontu kʋfatʋ sɩ: Nyá nəɣəsənana takəlaɣa ŋkɛ ka mʋɣʋ na ka tɔɔ kʋtaalətʋ kɔɔlʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyaɣa pa kʋwa, na n yapa Ɩsɔ kɛ́ yəlaa kɛ nyá səm taa, kɛ́ kpeka təna taa, na nsəma təna taa, na piitim təna taa, na kateŋasɩ təna taa.


Man cˈa timol ta ibeyomal chuwech re ruwachˈulef, ri xa nichicopir y chukaˈ xa nipusir, y ri acuchi (achique) xa yecˈo alekˈomaˈ ri yeˈelekˈan y yeˈelesan el. 	 Ɩ́ taa kaakɩ mə wɛnaʋ kɛ atɛ cənɛ timpi pukasɩ na kɔkɔtaɣa wakələɣɩ na ŋmɩɩlaa ká wakəlɩ nɔnɔɔsɩ na pá ŋmɩɩlɩ tɔ.


Ruma ri rey Herodes can retaman wi cˈa chi ri Juan can choj wi y jun lokˈolaj achi riche (rixin) ri Dios; y rumariˈ can nuxibij cˈa riˈ chuwech ri Juan. Can ma ruyaˈon ta cˈa kˈij riche (rixin) chi cˈo ta rucˈulwachin. Ri Herodes can jabel wi cˈa nracˈaxaj tek ri Juan nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chare. Xa yacˈa chi ma nichˈobotej ta cˈa chuwech ri achique rucˈamon chi nuben. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyaˈ can jabel wi cˈa nracˈaxaj ri nibix chare. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wulaʋ Helɔtɩ nyə́ma sɩ Yohaanɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ, ɩ kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ. Pəyele ɩ nyaŋaɣana-ɩ kɛ́, na ɩ́ kentiɣi ɩ tɔɔ. Ye ɩ nɩɩ Yohaanɩ tɔm pə pɛkələɣɩ-ɩ ɩ taa kɛ́. Paa na mpʋ ɩ nyɩɩlaɣa sɩ ɩ́ nɩɩkɩ-tɩ.


Ma riqˈui wi riˈ, xa ma junan ta chukaˈ ri xquibilaˈ apo. 	 Paa na mpʋ pa tɔm ta kaa.


Can yacˈariˈ xpe ri ixok xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech ri Jesús, y xubij chare: Ajaf, can quinatoˈ, xchaˈ chare. 	 Ama alʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ sopi Yesu tɛɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Haɩ, Tacaa, waasɩ-m.


Y tek xintzˈet chi ma niquiben ta achiˈel ri kas nubij chupan ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiquiwech cˈa quinojel xinbij chare ri Pedro: Riyit can yit israelita, pero ma yatajin ta chubanic ri quicostumbre ri israelitas, xa acˈuan jun cˈaslen achiˈel quicˈaslen ri ma ye israelitas ta. Wi xa queriˈ yatajin chubanic, ¿achique cˈa ruma tek wacami naben chique ri ma ye israelitas ta chi niquiben ri quicostumbre ri israelitas? 	 Saa wei ma nawa sɩ pa tɔntɛ ta maɣa na pa ta təŋ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana kɛ teitei tɔ, ma tɔma Piyɛɛ kɛ yəlaa təna ɩsɛntaa sɩ: N kɛ́ Yuta tʋ pəyele n lapa cənɛɣɛ ɩsɩɩ wei ɩ ta kɛ Yuta tʋ tɔ, n ta la ɩsɩɩ Yuta tʋ ka la tɔ. Ɩlɛ ɩsənaɣa n nyəmá sɩ nɔɔnɔɔ n ká la na ń caalɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá la ɩsɩɩ Yuta nyə́ma?


Y ri rucˈulun chic ri Rucˈajol ri Dios pa ránima, cˈo chic ri rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri winek ri ma rucˈulun ta ri Rucˈajol ri Dios pa ránima, majun rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ye wei ɩ kpɛntəna Pəyaɣa, ɩ hika weesuɣu kʋnɛ ɩnəɣɩ. Na wei ɩ ta kpɛntəna Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ pʋntʋ kaa na-kʋ.


Rumariˈ juyiˈ oc iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Corazín, y juyiˈ oc chukaˈ iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Betsaida, ruma sibilaj qˈuiy milagros xeban chiwech y ma xinimaj ta ri ruchˈabel ri Dios. Ruma xa ta ya ri pa tinamit Tiro y pa tinamit Sidón ri xeban ta wi ri milagros riˈ, ri winek aj chiriˈ xtzolin yan ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y quicusalon ta chic quitziak riche (rixin) bis, y quiyalon ta chic chaj chiquij, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi yebison ruma sibilaj qˈuiy quimac ri ye quibanalon. 	 Haɩ, Colasɛŋ nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Haɩ, Pɛtɛsaita nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Piti təma nna pa lapa-yɛɣɛ mə hɛkʋ taa tɔ, ye ɩsɩɩ ɩsəntɔ Tiii na Sitɔŋ kɛ paa lapa-yɛ, paa tɛma pa ɩsaɣatʋ lɔʋ kɛ lɔŋ, halɩ pá suu fɔlətɔnaa na pá caɣa hula taa.


Yacˈariˈ tek ri ángel chanin xubij chare ri María: Ma taxibij ta awiˈ. Riyit awilon rutzil ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu tɔma-ɩ sɩ: Malɩ taa nyá, kʋpantʋ kɛ Ɩsɔ caana-ŋ.


Y ri Pedro chanin cˈa xoka chucˈuˈx, y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tatzuˈ la juwiˈ higo ri xabij ca chare chi majun bey chic xtiwachin ta, xa can xchakiˈj wi ka, xchaˈ ri Pedro. 	 Piyɛɛ tɔɔsa nti tɩɩ lapa tɔ ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Nyənɩ Tacaa, fiki tʋɣʋ ŋku n ka təŋsa mpusi tɔ kʋ wʋlaa təwoŋwoŋ.


Y ri Jesús nibiyaj chupan ri rachoch ri Dios. Y pa jun ruchiˈ raken jay Riche (Rixin) ri Salomón rubiˈ, chiriˈ cˈa cˈo wi. 	 Na Yesu cɔɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ Salʋmɔŋ laŋaɣa tɛɛ.


Tabij chique ri beyomaˈ chi quequibanalaˈ qˈuiy utzil, y ye beyomaˈ ta chubanic ri utz chique nicˈaj chic. Chi ma tiquiqˈueqˈuej ta yequitoˈ nicˈaj chic ri nicˈatzin quitoˈic. Xa can quequitoˈ jabel. 	 Kpaalɩ-wɛ sɩ pá lakɩ kʋpantʋ, na pa lakasɩ kʋpaŋsɩ ɩ́ tɔɔ sɔsɔm. Na pá nyɩ haʋ tɔm, na pa na lɛlaa pá taləɣɩ pa nyəm na laŋhʋlʋmlɛ.


Y yacˈariˈ tek riyin xintzˈet chic cˈa jun ángel, ri can cˈo ruchukˈaˈ y ruchapon cˈa pe rukajen chicaj tek xintzˈet. Cˈo pa jun sutzˈ, y cˈo jun xcokˈaˈ pa ruwiˈ. Xintzˈet cˈa chukaˈ chi ri rupalej ri ángel riˈ can achiˈel cˈa nitzuˈun ri kˈij. Y ri raken achiˈel ruxak tak kˈakˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ lɛlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tii, na pʋlʋpʋ ɩsɩɩ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nyala ɩ tɔɔ na kaɣalʋ cɔɔna ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ɩsɛntaa wɛ kɛ́ ɩsɩɩ ilim na ɩ nɔɔhɛɛ ɩsɩɩ kɔkɔ nsəma sɔsɔɔna kʋlʋɣʋʋ tɔ.


Wachˈalal aj Galacia, ¿achique cˈa ruma ma yixchˈobon ta jabel? ¿Y achique cˈa xixkˈolo rumariˈ tek ma ninimaj ta ri kas kitzij? Tek xa can kˈalajsan chic jabel chiwech ri achique rubanic xban chare ri Jesucristo tek xcom chuwech ri cruz kuma. 	 Aaa, Kalatɩ kʋmɛlɛməŋ mɛ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ nyala-mɛɣɛ kʋnyalʋ yaa ɩsəna? Anɩ mɛɣɛ pa tɛma kɛɛsʋɣʋ kɛ Kilisiti tesika tɔɔ səm tɔm təkelekele kɛ teu.


Riyin ri Judas, yin jun rusamajel ri Jesucristo y yin rachˈalal chukaˈ ri Jacobo. Ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix, ri yix siqˈuin (oyon) chic, y yix chˈajchˈojsan chic ruma ri Katataˈ Dios. Y can yix ruchajin chukaˈ, ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Jesucristo. 	 Maɣa Saakɩ neu Yuti, Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ. Má ŋmaana takəlaɣa kanɛɣɛ mpa Tacaa Ɩsɔ yaawa na ɩ́ sɔɔlɩ-wɛ, na Yesu Kilisiti ná tɔka-wɛ tɔ.


Riyin can wetaman cˈa ruwech ri achi riˈ, pero xaxu (xaxe wi) cˈa ri Dios etamayon chi tek xucˈuex chilaˈ chicaj, wi can riqˈui ri ruchˈacul xbe o xaxu (xaxe wi) ri ruˈespíritu. 	 Ma nyəmá sɩ kʋpam pə kpaasa yʋlʋ ɩnəɣɩ hatuu aləsanna taa. Ma tasəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ma ta nyɩ sɩ tampana pə kpaasa-ɩ yaa pə lapa-ɩ toosee taka kɛ́ kʋlapʋ tɔ. Ama Ɩsɔ tike nyəmna.


Y ruma chi ri caxlan wey xa jun, rumariˈ junan kawech kabanon konojel achiˈel rubanon jun chˈaculaj, astapeˈ riyoj sibilaj yoj qˈuiy. Ruma konojel yojtijo riche (rixin) ri caxlan wey riˈ. 	 Ɩsɩɩ potopoto wɛʋ kʋlʋm na taa wɛ kʋpiŋ na tə́ taləɣɩ-ɩ tɔ tə kpɛnta kʋlʋm kɛ́. Mpi tɔ potopoto kʋlʋm kɛ tə tɔkɩ tɔ se.


Xuben cˈa chukaˈ chi tiyalox quetal ri winek chrij tak cajquikˈaˈ o chi nicˈaj tak quiwech. Chi chˈutiˈk chi nimaˈk; chi winek beyomaˈ, y chi pobres; chi winek ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón o ma ye ximil ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu ŋkʋ kʋ caala yəlaa təna təpaɩ, piya na sɔsaa na apila na kʋnyɔntʋnaa na yomaa na kasaɣampiya, sɩ paa yʋsɩ paa wei ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa na ɩ tokuɣu taa.


Y ri Jesús xtzuˈun chicaj, xjikˈjoˈx (xjikˈjoˈt) ránima y xubij: Efata. Re tzij reˈ nubij cˈa: Tijakatej. 	 Na ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩ́ tisi feesuɣu na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩfəfata. (Tɔm ntɩ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ: Tʋlɩ na pa tɛ taa).


Yacˈa jun chique ri yebano chˈaˈoj, ri can nikˈax ruwiˈ nuben, xunim el ri Moisés, y xubij chare: ¿Achique xyaˈo kˈatbel tzij pan akˈaˈ y achique xbin chawe chi nakˈet tzij pa kawiˈ? 	 Ama mʋsʋŋtʋ wei ɩ lakaɣa ɩ tɔɣɔntəlɛ kɛ mʋsʋŋ tɔ ɩ nyasa-ɩ tɔm sɩ: Ma na-ŋ, tá wulaʋ na tá tɔm hʋʋlʋ.


Y chiriˈ yecˈo cˈa wakiˈ yabel yaˈ ye banon riqˈui abej. Ri israelitas sibilaj yequicusaj yabel yaˈ ri queriˈ quibanic, ruma chupan ri yabel tak yaˈ riˈ niquiyaˈ wi yaˈ ri nicˈatzin chique riche (rixin) chi niquiben qˈuiy ruwech chˈajchˈojirisanic achiˈel nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y ri yabel tak yaˈ riˈ, caˈiˈ o oxiˈ cucuˈ quipan. 	 Pɛɛ ŋkpaaŋ naatoso wei ɩ taa Yuta nyə́ma alʋwala lʋm ka wɛɛ tɔ ɩ ka wɛ təna, na paa ɩ taa ŋku kʋ tɔkɩ ɩsɩɩ liitilinaa nɩɩnʋwa (100) kɛ́ mpʋ.


Yacˈa ri niyokˈon chrij ri Lokˈolaj Espíritu, can ma xticuyutej ta rumac, xa can xtrejkalej rumac riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ama wei ɩ ká yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ tɔ pa kaa hɩɩsɩ pʋntʋ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pʋntʋ səɣəla ɩsaɣatʋ tam nyəntʋ kɛ́.


Y chrij cˈa ri Jesús xquimol cˈa apo quiˈ ri achiˈaˈ fariseos, y chukaˈ caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ ri ye petenak ri pa tinamit Jerusalem. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ na pá kotina Yesu.


Y can yacˈariˈ tek ri Saulo xyacatej el chiriˈ pan ulef. Y tek xerujek ri runakˈ tak ruwech, yacˈariˈ tek xunabej chi xa ma nitzuˈun ta chic. Rumariˈ tek xquichop el chukˈaˈ, xquicˈuaj cˈa pa Damasco. 	 Tənaɣa sɔɔlɩ kʋla atɛ na ɩ́ nyənəɣɩ yem ɩɩ naakɩ. Ɩlɛna pá tɔkɩ ɩ niŋ taa na pá hɔmɩ-ɩ na pá pona Tamasɩ.


Chukaˈ nbij cˈa chiwe, chi xabachique winek ri nukˈalajsaj riˈ chi yin runiman riyin, queriˈ chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xtinkˈalajsaj chiquiwech ri ruˈángeles ri Dios chi ri winek riˈ wuche (wixin) chic riyin. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ, ye yʋlʋ ta ŋmɛsɩ sɩ ɩ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma nyəŋ, ma maɣamaɣa maa tisi Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa ɩsɛntaa sɩ pʋntʋ kɛ́ ma nyəŋ.


Tek ri discípulos Jacobo y Juan xquinabej chi ma nicˈul ta ri Jesús cuma ri winek, xquibij chare ri Jesús: Ajaf, ¿nawajoˈ chi nikacˈutuj chi tika pe kˈakˈ chilaˈ chicaj, riche (rixin) chi yeruqˈuis re winek reˈ? Achiˈel xuben ri Elías, ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xechaˈ. 	 Ɩ ɩfalaa Saakɩ na Yohaanɩ pa ná mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Tacaa, yaa tə yele na ɩsɔtaa kɔkɔ tii na ká nyaɣa-wɛ?


Man cˈa tikˈol ka iwiˈ iyon riyix. Ruma ri Dios majun xtikˈolo ta riche (rixin). Ruma xabachique nutic ka ri winek, can yariˈ chukaˈ xtuben cosechar. 	 Hei ɩ taa puɣusi mə tɩ yoo, paa nyənəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ yem fa. Yʋlʋ ɩ́ tuu mpi mpəɣɩ ɩ kʋŋ.


Ruma yareˈ ri rutzujun (rusujun) ri Dios, ma xu (xe) ta wi chiwe riyix, ni ma xu (xe) ta wi chukaˈ chique ri iwalcˈual, xa can chique cˈa quinojel winek ri yecˈo nej y ri yecˈo nakaj, can chique wi cˈa quinojel ri winek ri yerusiqˈuij (yeroyoj) ri Kajaf Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na mə piya na hatəlaɣa nyə́ma kɛ Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká ha, ɩ́ tɩɩ laalaa na ɩ́ yaa wei te, ɩ́lɛ́ ɩ hikaa kɛ́.


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, man cˈa quixkˈolotej ta. Ri winek ri rucˈuan jun cˈaslen choj, can choj wi, achiˈel ri Jesucristo chi can choj wi. 	 Ma piya ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ puɣusi-mɛ. Ye wei ɩ təŋəɣɩ tampana, pʋntʋ maɣamaɣa kɛ́ tampana tʋ kɛ́ ɩsɩɩ Yesu Kilisiti.


Ri fariseos y ri aj tzˈibaˈ riˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, re jun ixok re kapaban chawech, nimacun riqˈui jun achi ri xilitej pe. 	 Ɩlɛna pá tɔ Yesu sɩ: Tacaa, tə kpəla alʋ ɩnɛ ɩnɩ na ɩ́ lakɩ wasaŋkalətʋ.


Y xeˈapon chic cˈa pa tinamit Jerusalem. Y ri Jesús xoc cˈa pa rachoch ri Dios. Yacˈa tek Riyaˈ cˈo chic chiriˈ, xerokotaj cˈa pe ri yetajin yecˈayin y ri yelokˈonaj chiriˈ. Y ri aj qˈuexoy tak puek, xerutecmayilaˈ ca ri quimesas. Y queriˈ chukaˈ xuben ca chique ri quichˈacat ri yecˈayin palomax. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Yosalɛm. Ɩlɛna Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ niki tɔɣɔnʋɣʋ kɛ mpa pa pɛɛtaɣaa na mpa pa yakaɣa tɔ. Na ɩ́ pəsɩ liɣitee yɔkəlaa taapələnaa kɛ alele, na alukukunaa pɛɛtəlaa kpelasɩ tɔtɔ.


Ri kachˈalal Gayo nutek el rutzil iwech. Wacami ya ri pa rachoch riyaˈ cˈo wi nuposada, y waweˈ chukaˈ noquicˈutuj wi quiposada quinojel ri quiniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chique. Ri kachˈalal Erasto nutek el rutzil iwech. Ya riyaˈ ri yacol puek riche (rixin) ri tinamit. Y queriˈ chukaˈ nutek el rutzil iwech ri kachˈalal Cuarto. 	 Ma mʋʋlʋtəyaɣa tʋ Kayusi wei ɩ tɛ pa kotiɣi Yesu sɛɛʋ tɔ, ɩ sɛɛ-mɛ. Ɩlasətɩ wei ɩ nyənəɣɩ ɩcatɛ liɣitee tɔɔ tɔ, na tá taapalʋ Kaatusi pa sɛɛ-mɛ.


Y tek ri Jesús xel cˈa pe chupan ri jucuˈ chiriˈ ri jucˈan chic ruchiˈ choy, xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy chic ri winek ri ye oyobeyon apo riche (rixin) y Riyaˈ xujoyowaj cˈa quiwech ri winek riˈ. Y Riyaˈ can xerucˈachojsaj wi cˈa ri yawaˈiˈ ri yecˈo chiquicojol. 	 Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ ná yəlaa kɛ sɔsɔm kɛ mpʋ, ɩlɛna pa tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ waa pa kʋtɔntʋnaa.


nichaˈ ri Dios, xechaˈ apo chare ri rey Herodes. Yacˈariˈ tek ri rey Herodes pan ewel xerusiqˈuij (xeroyoj) ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, y xucˈutuj ca jabel chique janipeˈ chic kˈij tiquitzˈet wi ri ruchˈumil ri Cristo. 	 Tənaɣa Helɔtɩ yaa nyəntaa mpɛɣɛ kpeeŋa na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛɣɛ pə təna sɩ ɩ nyəŋ waatʋ wei maɣamaɣa ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩwa tɔ.


Y tek riyeˈ ye xulan cˈa pe chuwech ri juyuˈ, ri Jesús xuchilabej chique ri rudiscípulos chi majun achoj chare tiquitzijoj wi ri xquitzˈet, utz niquitzijoj pero cˈa ya tek ri Cˈajolaxel cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ; cˈa yacˈariˈ tek utz niquitzijoj. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tiikaɣana pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa heeli nɔɣɔlʋ kɛ nti ɩ́ nawa tɔ. Haləna kʋyaŋku Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ na má fe tɔ.


Y queriˈ chukaˈ riyix cˈajolaˈ, tinimaj titakej cˈa quitzij ri ancianos riche (rixin) ri iglesia. Y chi cˈajolaˈ y chi rijitaˈk chiˈiwonojel tinimaj titakej cˈa iwiˈ. Ma tinimirisaj ta iwiˈ. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca, nubij: Ri Dios nupabaˈ riˈ chiquiwech ri niquinimirisaj quiˈ. Yacˈa ri niquichˈutinirisaj quiˈ, Riyaˈ nuyaˈ ri rutzil pa quiwiˈ. 	 Səkpema mɛ mə nyəntʋ ntɛ́ sɩ mɩɩ seeki sɔsaa. Na mə təna təpaɩ ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ səŋna təma, pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ Ɩsɔ yoona kalampaanɩ nyə́ma, na ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ mpa pa pasəɣɩ pa tɩ tɔ.


Y tek riyin xinchop tzij chuwech ri Cornelio y chiquiwech ri winek ri yecˈo apo riqˈui, xka cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ, can achiˈel tek xka pe nabey mul pa kawiˈ riyoj. 	 Ma maɣasa ma tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa tɔɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ ɩ ka tiiu tá tɔɔ kɛ́ lɔŋ tɔ.


Y can tiwacˈaxaj cˈa jabel re nbij ca chiwe, xchaˈ ri Jesús. Can xtintek cˈa pe chiwe ri rutzujun (rusujun) ri Nataˈ Dios chi nuyaˈ pe chiwe. Ri rutzujun (rusujun) cˈa Riyaˈ chiwe riyix, ya ri Lokˈolaj Espíritu. Y yacˈariˈ ri xtoyaˈo ka iwuchukˈaˈ. Y can quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem cˈa ya tek xtapon ri kˈij tek xtika pe ri Lokˈolaj Espíritu, xchaˈ chique. 	 Ma Caa tɔma sɩ ɩ ká la-mɛɣɛ kʋcɔɔʋ ŋku tɔ ma maɣamaɣa maa yelina na kʋ kɔɔ-mɛ. Ama ɩ́ ká caɣa Yosalɛm taa kɛ́ haləna Ɩsɔ toma kɔɔ na a tii mə tɔɔ na pə́cɔ́.


Y chiriˈ cˈa pa Belén yecˈo wi tek ri María xtzˈaket ri rukˈij riche (rixin) chi nralaj ri acˈal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pa wɛ təna tɔ, Malɩ lʋlʋɣʋ talaa.


Ri Jesús can qˈuiy cˈa cˈambel tak tzij ri xerucusaj achiˈel reˈ riche (rixin) chi xchˈo quiqˈui ri winek, y xutzijoj chique ri janipeˈ ri yecowin nichˈobotej chiquiwech. 	 Yaasinaa paɣalɛ ɩsɩɩ mpʋ pə taka kɛ́ Yesu kpaɣaa na ɩ́ sɛɣɛsəna-wɛ. Ɩ maɣasa ɩsəna yəlaa mpa pa kotina-ɩ mpʋ tɔ paa pəsɩ na pá cɛkəna tɔ.


Y chukaˈ ma ya ta ri Adán ri xkˈolotej, xa ya ri Eva ri xkˈolotej y chiriˈ xpe wi ri mac. 	 Pə taɣa Atam kɛ pə puɣusaa. Ama alʋ kɛ pə puɣusaa na ɩ́ kisi Ɩsɔ nɔɣɔ taa nyəntʋ kɛ nɩɩnaʋ.


Wacami cˈa, ri Ajaf Dios xtuyaˈ pe rucˈayewal pan awiˈ. Xcamoyir, y xtikˈax cˈa jun tiempo ri ma xtatzˈet ta ruwech ri kˈij. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ ri Pablo, can yacˈa chukaˈ riˈ tek ma xtzuˈun ta chic ri achi aj itz. Rumariˈ riyaˈ nucanoj cˈa jun ri niyuken ta chukˈaˈ, ruma xmakeˈ pa kˈekuˈm. 	 Tɔʋ, Tacaa niŋ ká kpa nyá tɔɔ kɛ́ nɔɔnɔɔ. N ká yʋlʋmɩ, n kaa keesi ilim kɛ wɛɛ naalɛ. Tənaɣa pə yu Ɩlimasɩ ɩsɛntɔɔ kɛ kpakpaa na ɩ́ tuti ɩ təɣɩ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ tutuɣu ɩsɩɩ ɩ́ na nɔɣɔlʋ na ɩ́ hɔmɩ-ɩ.


Ma tiyaˈ ta kˈij chi yixucˈuex ruma chˈabel ri yecˈut cuma ri winek, ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. Más utz chi riyix ticukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri chˈabel ri nichˈo chrij ri rutzil ri Dios, y ma riqˈui ta ri chˈabel ri niquicˈut ri winek ri nichˈo chrij ri yetij. Ruma yecˈo winek ri ye ucˈuan ruma ri chˈabel ri nichˈo chrij ri yetij y xa majun utz nucˈom pe chique. 	 Ɩ́ taa yele na sɛɣɛsəŋ kʋfaŋ ɩnɩ ɩ təna, ɩ nɔɣɔ na ɩ suka, ɩ́ tolisi-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi pə kəla teu tɔɣɔlɛ sɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ɩ́ la na tə́ hikiɣi toŋ kɛ ta hʋwɛɛ taa. Pə́ taa wɛɛ kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ kiŋ. Mpa pa paasəɣəna kʋtɔɣɔʋ cɔlʋɣʋ tɔ paa waakɩ pə taa kɛ́ pʋlʋ.


Y niquibij cˈa: Amén. Can ya cˈa ri rubiˈ ri ka‑Dios ri xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij. Ruma Riyaˈ can cˈo wi rucˈojlen, y ya Riyaˈ ri Rajaf ri naˈoj. Ya chukaˈ Riyaˈ ri rucˈamon (takal chrij) chi nicˈulu ri matioxinic. Riyaˈ can cˈo rukˈij, can ronojel wi nicowin nuben, y can cˈo ruchukˈaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén, yechaˈ. 	 Na pá tɔŋ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Tá Ɩsɔ tənna talətʋ, na teeli, na ləmaɣasɛɛ, na nyana təmlɛ sɛɛʋ, na samtʋ, na pəsʋɣʋ, na toma kɛ tam tɔɔ. Ami.


Y ri cˈajol riˈ, cˈacˈariˈ tek xtzolin pe rucˈuˈx, y xubij ka pa ránima: Qˈuiy mozos ri yecˈo chrachoch ri nataˈ y cˈo qˈuiy quiway. Y riyin xa jubaˈ ma yicom ka waweˈ ruma wayjal. 	 Tənaɣa ɩ caɣaa na ɩ́ kpaɣa hʋwɛɛ na ɩ́ maɣasɩ ɩ tɩ tɔm, na ɩ́ tɔ sɩ: Halɩ pá tɔ sɩ ma caa təyaɣa taa kɛlɛ təmlɛ nyə́ma tɔɔ sɔsɔm, na pá tɔkɩ na pá kpisiɣi, na nyɔɣɔsɩ náá kʋɣɩ maɣa cənɛ.


nichaˈ chupan ri wuj ri rutzˈiban ca ri Isaías. Y tek ri winek yeˈapon riqˈui ri Juan ruma nicajoˈ chi yeban el bautizar ruma riyaˈ, riyaˈ nubij cˈa chique: Riyix xa yix achiˈel itzel tak cumatz ruma niwajoˈ yixanmej chuwech ri rucˈayewal. ¿Achique xbin chiwe chi utz yixanmej chuwech ri rucˈayewal ri xtutek pe ri Dios re chkawech apo? 	 Yohaanɩ yɔɣɔtaɣa samaa wei ɩ kɔŋaɣa ɩ kiŋ sɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm tɔ sɩ: Akala piya mɛ, awe kpaala-mɛ na ɩ́ seeki Ɩsɔ pááná nna a kɔŋ tɔ?


Ri winek ri xa más cˈa xquerajoˈ ruteˈ rutataˈ que chinuwech riyin, can ma rucˈamon ta chi ntoc wuche (wixin) riyin. Ri teˈej tataˈaj ri xa can más yecajoˈ ri calcˈual que chinuwech riyin, can ma rucˈamon ta chi yeˈoc wuche (wixin) riyin. 	 Ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ caa yaa ɩ too na pə́ kəlɩ ma, ɩ ta tala ɩ́ la ma ɩfalʋ. Na ye wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ pəyalʋ yaa ɩ pɛɛlɔ na pə́ kəlɩ ma, ɩ ta tala ɩ́ la ma ɩfalʋ.


Ruma ri Dios can retaman chic cˈa kawech tek cˈa ma jane kojalex, y rumariˈ tek can ruchˈobon chic apo ri achique rubanic nuben chake chi yoj‑oc can achiˈel rubanic ri Rucˈajol. Y ri Dios nrajoˈ cˈa chi can yoj qˈuiy ta ri yoj‑oc ralcˈual y ya ri Rucˈajol ri nimalaxel chkacojol. 	 Mpa Ɩsɔ ka ləsa hatuu lɔŋ tɔ, ɩ laalaa kɛ́ na ɩ́ faɣasɩ-wɛ na pa mpaa sɩ pá nəɣəsəna ɩ Pəyaɣa, na kɛlɛ ká hiki newaa paɣalɛ.


Ruma ronojel ri samaj ri xinbanalaˈ chicojol, reˈ jun retal chi can yin apóstol wi. Ruma can cˈo xyatej chuwe chi xenbanalaˈ ri can ximey riyix tek xitzˈet, y cˈo chukaˈ nimaˈk tak milagros ri xenbanalaˈ. Y riyin can xincochˈ wi ronojel riche (rixin) chi xinben ri samaj chicojol. 	 Pə lapa təma wena a hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma kɛ́ tillu tɔɣɔ mə hɛkʋ taa na suulu sɔsɔ mɛɛ. Sɔɣɔntʋ təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma kɛ a lapənaa.


Y ye qˈuiy cˈa chique ri israelitas ri xepe chiriˈ y xeˈapon riche (rixin) chi noquibochiˈij ránima ri Marta y ri María, ruma xcom ri quixibal. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma paɣalɛ polaa sɩ pa səŋna Maləta na Malɩ kɛ pa neu ləyaɣa caɣaʋ.


Y ri winek ri ye sachnek, can ye achiˈel jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ ri xa chakiˈj chic. Chukaˈ can ye achiˈel sutzˈ ri ye rucˈamom pe cakˈikˈ. Ri winek cˈa riˈ, can ye oyoben wi ruma ri lugar ri sibilaj kˈekuˈm kˈekuˈm rupan riche (rixin) tijoj pokonal. Y xquebe chiriˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Yəlaa panɛ pa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ hila nna a nyɔɔwa tɔ, na ɩsɩɩ tɛʋ piluɣuu na heelimuɣu kʋsɩ-kʋ tɔ. Ɩsɔ tɛma-wɛɣɛ pa təcaɣalɛ caaʋ kɛ səkpɛtiile anaam taa.


Ri ojer ca, tek ma jane kˈaxnek ta chinuwech ri nubij ri ley, riyin xinchˈob chi cˈo nucˈaslen. Yacˈa ri kˈij tek xkˈax chinuwech ri nubij ri ley, yacˈariˈ tek xpe más ruchukˈaˈ ri mac ri xa can cˈo wi pa wánima, y cˈacˈariˈ xinnabej chi xa yin caminek ajcˈa chuwech ri Dios. 	 Ma kiŋ ɩlɛ, kʋsəsɩɩtʋ taa kɔnta tɔ, ma wɛna ma tɩ. Ama kʋheelitu ntɩ tə kɔma, ɩlɛna ɩsaɣatʋ ntɩ tə́ nyəkɩ na tə́ kʋlɩ.


Y konojel can junan ta cˈa kawech xtikaben, ruma kaniman y ketaman chic ruwech ri Rucˈajol ri Dios. Y que ta cˈa riˈ xtibanatej apo cˈa ya tek xtibekilaˈ cˈa jun cˈaslen ri can tzˈaket; can achiˈel ri rucˈaslen ri Cristo ruma Riyaˈ can tzˈaket wi ri rucˈaslen. 	 Ye pə taɣa mpʋ tá təna təpaɩ tá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ká la kʋlʋməm, na tá nyəm kɛ Ɩsɔ Pəyaɣa ká la kʋlʋməm tɔtɔ. Na tɩɩ la sɔsaa kɛ ɩ tɔm taa haləna tá teu tala Kilisiti teu sɔsɔɔm.


Ri Jesús y ri rudiscípulos yacˈa tek quichapon el elen pa tinamit Jericó, y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri ye tzekelbeyon el riche (rixin), 	 Waatʋ wei Yesu lɩɩna Yeliko ɩcatɛ taa tɔ samaa tuutuuma təŋa ɩ waalɩ.


Xa yacˈa tek xutzˈet ri nuben ri nimalaj cakˈikˈ, xpe xibinriˈil chare. Y tek xunaˈ chi nibe ka chuxeˈ yaˈ, riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xubij: ¡Ajaf, quinacoloˈ! xchaˈ. 	 Ama Piyɛɛ kɔma na ɩ ləmaɣasɛɛ polo heelim kiŋ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ. Tənaɣa pə sʋʋ-ɩ tisuɣu kɛ lʋm tɛɛ na ɩ́ kiisi sɩ: Haɩ, Tacaa, ya-m.


Pero ri Dios ma xutek ta ri Elías chutoˈic jun malcaˈn ixok waweˈ pan Israel. Ri Dios xutek el ri Elías riqˈui jun malcaˈn ixok cˈa pa jun tinamit ri Sarepta rubiˈ. Y ri tinamit Sarepta riˈ, xa ma pa rucuenta ta ri Israel cˈo wi, xa cˈa chunakajal ri tinamit Sidón cˈo wi apo. 	 Paa na mpʋ Ɩsɔ tá tili Ilii kɛ pa taa nɔɣɔlʋ kiŋ. Ama alʋ leelu nɔɣɔlʋ wei ɩ ka wɛ Sitɔŋ tɛtʋ taa kɛ́ Salɛpəta tɔ, ɩ kiŋ kɛ ɩ tila-ɩ.


Yacˈa tek ri Juan xa napon yan chuwech ri camic, riyaˈ xubij: ¿Yin achique cˈa riyin, nichˈob riyix? Ruma ma yin ta riyin ri Cristo. Ruma ri Cristo cˈa ma jane tuchop samaj chicojol, y can sibilaj nim rukˈij. Y riyin ma yin rucˈamon ta (ma takal ta chuwij) chi nquir ri ruximbel ruxajab chraken Riyaˈ, xchaˈ cˈa. 	 Pə kɔma na pə wʋsəna Yohaanɩ səm tɔ ɩ tɔma sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ ma kɛ́ aweɣelɛ ye? Ma ta kɛ wei ɩ́ taŋaa sɩ ɩ kɔŋ tɔ. Ama ɩ́ nyənɩ, ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká kɔɔ. Ma ta tala má hɩɩsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala mʋsʋɣʋ maɣamaɣa.


Pero ri Dios xuyaˈ cˈa kˈij chi xjach ri Jesús pan ikˈaˈ, ruma can queriˈ ri ruchˈobon pe. Y riyix xiyaˈ pa quikˈaˈ winek ri xa ma niquiben ta ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi xquicamisaj chuwech cruz. 	 Na yʋlʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ kpaɣaa na ɩ́ cɛlɛ-mɛ ɩsɩɩ ɩ ka hʋʋ ɩ taa na ɩ́ tʋ pə pəlɛ sɩ ɩ ká la tɔ. Ama mə kʋ-ɩ, mə yelina na yəlaa asaɣaa kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


¿La utz cami chi chak quelaˈ abanon y ri tiempo xa chanin benak? Cayacatej cˈa el riche (rixin) chi naben bautizar awiˈ, y tanimaj rubiˈ ri Ajaf Jesús, riche (rixin) chi nicuyutej ri amac, xchaˈ chuwe. 	 Ye mpʋ ɩlɛ, n tasəɣɩ weɣe taŋʋɣʋ tɔtɔ? Kʋlɩ na pá yaa ɩ hətɛ na pá sɔ-ŋ Ɩsɔ lʋm na pə́ taɣanɩ-ŋ nyá ɩsaɣatʋ.


Y rumariˈ utz chi xa queˈichaˈ el ri can cˈo quikˈij chicojol, y yenwachibilaj el ri yojbe ka cˈa pa Cesarea, riche (rixin) chi queriˈ cˈa chilaˈ niquibij wi chuwe ri rumac rubanon ri achi riˈ, xchaˈ ri Festo chique. 	 Mpʋ tɔ, mə taa sɔsaa ɩ́ təŋ ma waalɩ kɛ́ Sesalee na pá lana-ɩ tɔm, ye ɩsɩɩ tampana ɩ wakəla pʋlʋ.


Riyoj ruma kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús, rumariˈ tek kachapon bey chi yojapon riqˈui y astapeˈ ma yojtajin ta nikatzˈet ruwech wacami. 	 Tə tɛma Ɩsɔ na tá taa tɔɣɔ tə tɔŋ, ama tə ta nata na tá ɩsɛ se.


Rumacˈariˈ riyix can tinimaj quitzij. Can ronojel cˈa ri niquibij chiwe, tibanaˈ y titakej. Xa yacˈa ri ma tiben ta achiˈel ri niquiben riyeˈ. Ruma chi riyeˈ xa ma niquiben ta ri niquibij chi tiban. 	 Ɩ́ ká nɩɩna-wɛɣɛ teu na ɩ́ la pə təna mpi pa heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ la tɔ. Ama ɩ́ taa la ɩsɩɩ mpɛ pa maɣamaɣa pa lakɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nti pa sɛɣɛsəɣɩ tɔ, pə taɣa ntəɣɩ pa lakɩ.


Tek ri Ana xutzˈet ri ti acˈal Jesús, riyaˈ xbe apo riqˈui. Y sibilaj cˈa xmatioxin chare ri Dios ruma ri acˈal riˈ, ruma xunabej chi ya Colonel riˈ. Y xuchop cˈa rutzijoxic chique ri winek ri ye oyobeyon riche (rixin) ri Colonel riˈ, ri chiriˈ pa Jerusalem. 	 Simiyɔŋ pa tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ tɔɣɔ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ sam, na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna pa təna mpa pa taŋaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ waasɩ Yosalɛm tɔɣɔ Yesu tɔm.


Xabachique ta na ri katinamit, ri Dios yojka chuwech, wi can nikaxibij kiˈ chi yojmacun chuwech y nikaben ri choj. 	 Ama piitim təna taa wei ɩ wɛɛ na ɩ́ seeki-ɩ na ɩ́ təŋəɣɩ tampana, pʋntʋ ntɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ.


Yacˈa ri Ajaf Jesús xubij chique: Xa riqˈui ta nicukubaˈ jubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ jun cukbel cˈuˈx ri xa achiˈel jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza, xa riqˈui riˈ can yixcowin wi nibij chare re jun cheˈ ri sicómoro rubiˈ chi tel el waweˈ y tikˈax chupan ri mar riche (rixin) chi nberuticaˈ riˈ chiriˈ, y re cheˈ reˈ can xtunimaj wi itzij. 	 Tənaɣa Tacaa cɔwa sɩ: Ɩsəna ɩ́ tɛmna Ɩsɔ kɛ́ mə taa tɔ ye pɩɩ tɩɩ tala ɩsɩɩ sɔɔɣa pile kɛ yasəlaɣa, paa tʋɣʋ ŋku kʋ səŋa ɩsəntɔ tɔɣɔ ɩ́ tɔma sɩ: Kpɛsɩ təna na ń polo ń səŋ teŋku taa, pə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́.


Y majun ri rukumun chic ruyaˈal uva ri cˈo yan chic kˈij yacon, y cˈa ta riˈ nrajoˈ ri cˈacˈacˈ ruyaˈal uva. Ma que ta riˈ. Ruma xa xtubij: Ri ruyaˈal uva ri cˈo yan chic kˈij yacon yariˈ ri más utz. 	 Yʋlʋ wei ɩ tɛma sʋlʋm kʋpəpɩɩm kɛ nyɔɔʋ tɔ, ɩ luɣu ɩɩ lakɩ apila. Pə taɣa pʋlʋ, kʋpəpɩɩm kɛ yəlaa saŋ.


Queriˈ cˈa chukaˈ iwetaman chi jun utzilaj cheˈ nuyaˈ utzilaj tak ruwech, yacˈa ri itzel cheˈ, itzel chukaˈ ri ruwech ri nuyaˈ. 	 Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ lʋləɣɩ pee kʋpana kɛ́, na tʋɣʋ ɩsaɣaʋ náá lʋlɩ pee asaɣɛɛ.


Ri quicapitán ri soldados y quinojel ri yecˈo chiriˈ quichajin apo ri Jesús, tek quitzˈeton chic ka ri xuben ri silonel, y quitzˈeton chukaˈ chic ri nicˈaj chic ri xebanatej, riyeˈ can sibilaj cˈa xquixibij quiˈ y xquibilaˈ cˈa: Can kitzij na wi chi re jun achi reˈ can Rucˈajol wi ri Dios, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Lom yoolaa sɔsɔ na yoolaa mpa ɩ na-wɛ paa taŋa Yesu tɔ, pa nawa tɛtʋ seluɣu na pə təna mpi pə lapa tɔ, ɩlɛna pá nyá sɔsɔm na pá tɔ sɩ: Tampana, yʋlʋ ɩnɛ ɩ kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ kɛ́.


Ri chˈumilaˈ xquetzak cˈa el chuwech ri caj. Can ronojel wi cˈa ri nimalaj tak uchukˈaˈ ri yecˈo chicaj xquesilon na. 	 Ɩsɔtʋlʋŋasɩ ká lɩɩna ɩsɔtaa na sɩ hoti, pɩɩ ciɣiti ɩsɔtaa kɔkɔlɔnaa.


Y ntek cˈa el awuqˈui. Y ncˈutuj jun utzil chawe chi jabel tacˈuluˈ, achiˈel can ta yin cˈa riyin ri yinapon awuqˈui. 	 Tɔʋ, nɔɔnɔɔ ma mələɣənaŋ-ɩ na ma ləsaɣa kɛ́.


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xbe pa Judea, y chiriˈ xebecˈojeˈ wi. Y xeˈapon cˈa winek chiriˈ riche (rixin) chi yeban el bautizar. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋla təna na pá polo Yuta tɛtʋ taa, na ɩ́ na-wɛ pá caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, na ɩ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm.


y xerutek cˈa el cˈa riqˈui ri Jesús. Xerutek el riche (rixin) chi xbequicˈutuj chare: ¿Can yit cˈa riyit ri Cristo ri cˈo chi nipe? ¿O xa nikoyobej chic na jun? Queriˈ xubij el chique. 	 na ɩ́ tili-wɛɣɛ Yesu kiŋ sɩ pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ ɩnəɣəlɛ wei ɩ tɔm paa tɔma sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, yaa nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ, tə taŋ ɩlɛ?


Yacˈa ri Pablo xubij chare ri Festo: Nimalaj achi, riyin majun chˈujiric chuwe, ruma ronojel ri nbij, can kitzij wi, y ronojel chukaˈ pa ruchojmil nbij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, má na ma ɩsɛ kɛ́. Tɔmnaa mpa ma yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ pa wɛ tampana, na natəlɩ tə fɛɩ tə taa kɛ́ kʋliɣititu.


Y tek ri Jesús ntajin cˈa chare ri oración, xjalatej cˈa ri ruwachbel, y can queriˈ chukaˈ ri rutziak, can xjalatej ri yetzuˈun. Ri rutziak sibilaj rusakil xuben y nitzˈitzˈan. 	 Ɩ tɔŋna sələmʋɣʋ, ɩlɛna ɩ ɩsɛntaa laɣasɩ, na ɩ wontu hʋlʋmɩ, haləna tə tee kɔkɔ kɛ sɔsɔm.


Tek riyix niben cˈa orar, ma tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri ma quiniman ta ri Dios. Ruma riyeˈ, niquicamuluj chˈabel y qˈuiy chˈabel niquibij ruma riyeˈ niquichˈob chi riqˈui riˈ yeˈacˈaxex pe ruma ri Dios. 	 Ye ɩ́ sələməɣɩ, ɩ́ taa lʋləsəɣɩ tɔm paɣalɛ kɛ yem ɩsɩɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa lakʋɣʋ tɔ. Pa hʋʋ sɩ pa tɔm taɣaləŋ tɔɔ kɛ́ paa hiki.


Y queriˈ chukaˈ nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu chake, tek nubij: 	 Na Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋləɣɩ-tʋɣʋ pə tampana. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ caala yɔɣɔtʋɣʋ sɩ:


Y cˈacˈariˈ yecˈo chic nicˈaj ri xebepaˈeˈ pe y quecˈareˈ ri xquibij chrij ri Jesús: 	 Na lɛlaa náá lɩɩ yem na pá looli tɔm na pá suu-ɩ sɩ:


Chupan cˈa chukaˈ ri tiempo riˈ, ri Juan ri Bautista cˈo cˈa ri chiriˈ pa Enón, ri cˈo chunakajal ri tinamit Salim. Riyaˈ chiriˈ cˈa yeruben wi bautizar ri winek, ruma chupan ri lugar riˈ jabel yaˈ cˈo y ri winek yeˈapon cˈa riqˈui riche (rixin) chi yeban el bautizar. 	 Yohaanɩ ná sɔɔkaɣa yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔtɔɣɔ Ayinʋŋ kɛ Salim kiŋ. Lʋm ka wɛ tənaɣa sɔsɔm kɛ́. Yəlaa kɔŋaɣa Yohaanɩ kiŋ na ɩ́ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Y ri rey ri rupatrón ri mozo riˈ, can xujoyowaj cˈa ruwech ri rumozo ri qˈuiy rucˈas, rumariˈ xucuy ri rucˈas y majun xuben chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ ɩnɩ ɩ nyəna təmlɛ tʋ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ cɛpɩ-ɩ, na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ.


Y tek riyin nbij chiwe chi man ta jun nisocotej ránima, ma yix ta riyix ri yixinataj, ma que ta riˈ. Xa ruma ri jun chic, chi riqˈui jubaˈ nisocotej ri ránima. Pero riqˈui jubaˈ yecˈo chiwe riyix ri niquichˈob ka pa tak cánima: ¿Achique ruma nubij jun chuwe chi ma utz ta ntij tiˈij, xa ruma chi chuwech riyaˈ ma utz ta nitij ri tiˈij ri tzujun (sujun) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek? 	 Pə taɣa nyá laakalɩ kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ cənɛ. Ama wei ɩnɩ ɩ heela-ŋ tɔ ɩ nyəŋ tɔɔ kɛ́. Ɩlɛ pepe nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ lɛlʋ laakalɩ tɔm ká pɛlɩ ma niŋ kɛ mpʋ?


Y quinojel cˈa ri winek riˈ can ye tzeketel cˈa el chiquij, y sibilaj cˈa pa quichiˈ niquiben y niquibilaˈ cˈa: ¡Ticamisex ri Pablo! yechaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa təna təŋaɣa-ɩ kɛ́ na pá tɔŋ sɩ ɩ́ kʋ-ɩ.


ruma ya samaj riˈ ri xuben ri Rucˈajol ri Dios tek xpe chuwech re ruwachˈulef. Can xoc wi cˈa winek achiˈel riyoj y xcom chuwech ri cruz riche (rixin) chi queriˈ chˈajchˈoj ta ri icˈaslen, can majun imac y majun itzel nilitej ta chiwij tek xquixberuyaˈ chuwech ri Dios. 	 Ama ɩ Pəyaɣa səpʋ ka tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ səm tɔ pənɛntɛ Ɩsɔ ciika mə na-ɩ kɛ́, sɩ pə́ yele na ɩ́ ləsɩ-mɛɣɛ ɩ ɩsɛntaa na ɩ́ wɛ tənaŋŋ na ɩ́ kɛ́ kʋpama na paa kawaliya ka fɛɩ mə kiŋ.


Ri nabey cˈa chique ri ye cajiˈ riˈ can achiˈel cˈa rubanic jun coj. Ri rucaˈn achiˈel cˈa jun alaj wáquix. Ri rox achiˈel cˈa rupalej jun winek. Y yacˈa ri rucaj, can achiˈel cˈa jun xic ri ruricˈon ruxicˈ benak chicaj. 	 Kancaalaɣa tʋ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa, naalɛ nyəŋ ná nəɣəsəna ɩsɩɩ naule, tooso nyəŋ ɩsɛntaa ná nəɣəsəna yʋlʋ. Pə yela liɣiti nyəŋ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ hɛkəlɛ sɔsɔ kʋlʋɣʋʋ ɩsɔtaa tɔɣɔ.


Riyix wech aj Israel, ri can yoj riy rumam ca ri katataˈ Abraham ri xcˈojeˈ ojer ca, y riyix ri ma yix israelitas ta, ri can nixibij iwiˈ chi yixmacun chuwech ri Dios, nbij cˈa chiwe, chi ri ruchˈabel ri Dios, ri can nichˈo cˈa chrij ri colotajic, can iwuche (iwixin) cˈa riyix tek yaˈon pe. 	 Ta taapalaa, Apəlaham piya mɛ, na mə təna mpa mɛ ɩ́ kɔma cənɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, taɣa pə heeliɣi yapʋ tɔm tənɛ sɩ tə́ nɩɩ.


Wi cˈo jun yawaˈ chicojol, querusiqˈuij (queroyoj) cˈa ri ancianos riche (rixin) ri iglesia y ri ancianos tiquibanaˈ oración pa ruwiˈ ri yawaˈ, y pa rubiˈ ri Ajaf tiquijicaˈ pan aceite olivo. 	 Ye pə wɩɩkɩ mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ yaa Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ nyə́ma na pɛlɛ pá sələməna-ɩ Ɩsɔ, na pá yaa Tacaa hətɛ na pá pəlɩ nim kɛ ɩ tɔɔ.


Tek ri Sergio Paulo ri aj kˈatbel tzij xutzˈet ri xbanatej, xumey ri ruchˈabel ri Ajaf. Y riyaˈ can ya cˈa kˈij riˈ tek xunimaj. 	 Kʋfənɛɛ ná pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa tɔm nti pa sɛɣɛsa-ɩ tɔ tə lapa-ɩ sɔɣɔntʋ kɛ teu kɛ́.


Y wi riyix, xaxu (xaxe) wi ri winek ri yebano utzil chiwe, xaxu (xaxe wi) chique riyeˈ niben wi utzil, majun ri más ta chic rejkalen ri yixtajin chubanic. Ruma chi xa can queriˈ chukaˈ niquiben ri winek ri ma quiniman ta ri Dios, riyeˈ niquiben utzil chique ri winek ri yebano utzil chique riyeˈ. 	 Ye mpa pa lakɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ tɔ pa tike kɛ ɩ́ ká təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ, ɩlɛ pepeɣelɛ ɩ́ tɛɛwa? Ḿpʋ́ɣʋ́ asaɣaa maɣamaɣa ná lakɩ tɔtɔ mɛɛ.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chique ri principaliˈ tak sacerdotes, y chique ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri ye chajinel pa rachoch ri Dios, y chique ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij ri ye benak chuchapic: ¿Achique cˈa xichˈob riyix? ¿Xichˈob chi yix petenak chuchapic jun alekˈom y rumariˈ icˈamom pe cheˈ y espada? 	 Pə waalɩ kɛ́ Yesu pɔɔsa kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa taa sɔsaa na Yuta nyə́ma taa nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma mpa pa kɔma-ɩ kpaʋ tɔ sɩ: Ɩ́ kɔŋ na ɩ́ nɔkɩ na ɩ́ kpaɣa laɣalɛɛ na kpatəŋ tɔ, maɣa ŋmɩɩlʋ ɩsaɣaʋ kɛ?


Y riyin can xbencˈamaˈ cˈa pe ri ti libro pa rukˈaˈ ri ángel, y xintij ka. Y xinnaˈ na wi chi ri pa nuchiˈ can achiˈel ruquiˈil ri cab xuben, pero ri nupan can qˈuey qˈuey na wi xuben. 	 Ma mʋ takiliya ŋkɛɣɛ ɩsɔtaa tillu niŋ taa ɩlɛna má tɔɣɔ-kɛ. Ka lapa leleŋ kɛ ma nɔɣɔ taa ɩsɩɩ tɩɩŋ. Ama ma kɔma na má li-kɛ ɩlɛna ká lá nyaŋ kɛ ma hiluɣu taa.


Riyin xipe cˈa chuwech re ruwachˈulef y wuma cˈa riyin nipe oyowal chiquicojol ri winek. Queriˈ xtibanatej ri pa tak jay. Ri cˈajol xtiyacatej chrij ri rutataˈ. Ri kˈopoj xtiyacatej cˈa chrij ri ruteˈ. Y can queriˈ chukaˈ ri alibetz xtiyacatej chrij ri raliteˈ. 	 Ma kɔmaɣa sɩ ma yoosiɣi cɛcɛ na ɩ pəyaɣa, na pɛɛlɔ na ɩ too, na poolu na paŋ alʋ nyəŋ.


Ri roˈ ángel xberutixaˈ cˈa ca ri rucˈuan chupan ri vaso pa ruwiˈ ri ruchˈacat ri nabey chicop y xka cˈa jun nimalaj kˈekuˈm pa quiwiˈ quinojel ri yecˈo chuxeˈ rutzij. Y ruma cˈa ri rucˈayewal ri yetajin chukˈaxaxic ri winek riˈ, rumariˈ can niquicachˈachˈej ri cakˈ. 	 Ɩsɔtaa tillu kakpasɩ nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ wontuɣu ŋkʋ kʋ kawulaɣa kumte tɔɔ, ɩlɛna səkpɛtʋɣʋ nyala kʋ kawulaɣa taa, na yəlaa paasɩ na pá sʋʋləɣəna wʋsasɩ pə tɩɩ fɛɩ.


Y queriˈ cˈa chukaˈ xucˈom apo jun caxlan wey, y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xuwechˈelaˈ ri caxlan wey riˈ y xuyaˈ chique ri rudiscípulos y xubij: Yacˈareˈ ri nuchˈacul ri xtijach pa camic, riche (rixin) chi yixcolotej. Tibanaˈ cˈa reˈ riche (rixin) natabel wuche (wixin) riyin. 	 Pə waalɩ kɛ́ Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩlɛna ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Potopoto ɩnɛ ɩ kɛna ma tɔnʋɣʋ ŋku pə ha mə tɔɔ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ ká lakɩ na ɩ́ tɔɔsəɣɩ ma tɔɔ.


Can kitzij cˈa nbij chiwe: Ma ya ta ri mozo ri más nim rukˈij que chuwech ri rupatrón; ni ma ya ta ri jun ri nitak, ma ya ta chukaˈ riˈ ri más nim rukˈij que chuwech ri takayon riche (rixin). 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Təmlɛ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei ɩ kəla ɩ caa tɔ. Pə́cɔ́ tillu nɔɣɔlʋ ná fɛɩ wei ɩ kəla ɩ sɔsɔ tɔ.


Pero wi cˈo jun ri xa man cˈo ta ronojel reˈ riqˈui, ri winek riˈ xa achiˈel jun moy o xa achiˈel jun ri ma nej ta nitzuˈun wi. Ruma ri winek riˈ xa ma ninatej ta chic chare chi ye chˈajchˈojsan chic el ronojel ri rumac ri ye rubanon pe ojer ca. 	 Ama wei ɩ fɛɩna yaasinaa panɛ tɔ, ɩ tɛɛ ɩ tɛɛ kɛ́ ɩ naakɩ, na ɩ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋm. Na pə sɔɔna-ɩ təleŋŋ sɩ pa kpiisa ɩ lɔŋ ɩsaɣatʋ.


Y majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma jun cˈojobel cˈacˈacˈ nucˈol riˈ y nujicˈ ri tziek; y ri tziek riˈ más niretzetaj (nitzeretej). 	 Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ka tɔ ɩ wontuɣu kʋpənʋɣʋ na saaliya kʋfalaɣa tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, saaliya ŋkɛ kaa hɔ-kʋ na pʋ́ʋ́ɣʋ́ kəlɩ ɩsɩɩ kɩɩ wɛɛ tɔ.


Tijonel, ri Moisés can rutzˈiban wi cˈa ca chake chi tek jun achi nicom el y majun ralcˈual nicˈojeˈ ca riqˈui ri rixjayil, can jun cˈa rachˈalal ri achi riˈ cˈo chi nicˈuleˈ riqˈui ri ixok ri xmalcanij ca, riche (rixin) chi queriˈ yecˈojeˈ ta ralcˈual riqˈui ri ixok riˈ. Y ri nabey ti cˈajol (alaˈ) ri nalex ntoc ralcˈual ri caminek chic el. 	 Tacaa, Moisi sɩɩ-tʋɣʋ kʋsəsɩɩtʋ kɛ takəlasɩ taa sɩ: Yʋlʋ ɩ́ wɛna neu, na yʋlʋ ɩnɩ ɩ́ sɩ na ɩ́ yele ɩ alʋ, na alʋ ɩnɩ ɩ́ fɛɩna-ɩ na pəyaɣa, neu ká hɔ leelu ɩnɩ na ɩ́ hikina-ɩ piya. Ɩlɛna pa yaakɩ-sɩ na ɩ taalʋ sɔlʋ hətɛ.


Riche (rixin) chi quinojel can ta junan quiwech. Xa jun ta cˈa xtiquiben. Can ta xtiquiben achiˈel ri kabanon riyoj. Ruma riyit y riyin xa yoj jun. Ruma riyit Nataˈ Dios can yitcˈo wuqˈui riyin, y riyin, can yincˈo chukaˈ awuqˈui riyit. Queriˈ ri nwajoˈ chi niquiben ta riyeˈ kiqˈui riyoj. Can ta nikˈalajin chiquiwech ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, chi riyin, can yit cˈa riyit ri xatako pe wuche (wixin), ruma niquitzˈet chi can junan quiwech quibanon ri yecˈo kiqˈui riyoj. 	 Ma sələmʋɣʋ ntɛ́ sɩ, pa təna pá kpɛntɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa. Haɩ, Tacaa, tá na-wɛ tə́ kpɛntɩ kʋlʋm ɩsɩɩ ma na-ŋ tə kpɛntʋɣʋ təmammam tɔ. Pá kpɛntɩ kʋlʋm, ɩlɛna antulinya ná sɩ nyá tilina-m.


Tek xbanatej cˈa ri queriˈ, ri winek xexebexot (xexebeloj) cˈa apo chrij ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chi ri Jesús xa pa rachoch jun achi aj mac xbecˈojeˈ wi. 	 Pa təna mpa pa ná mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ, ɩlɛna pá tɔŋ sɩ: Halɩ yʋlʋ ɩsaɣaʋ tɛɣɛlɛ ɩ kʋlaa ɩ́ polo.


Wi cˈo jun nibin chi nuyaˈ rukˈij ri Dios y xa ma nukˈil ta riˈ riqˈui ri itzel tak chˈabel, ruyon riyaˈ nukˈol ka riˈ. Y xa majun utz nucˈom pe chare tek nubij chi riyaˈ can nuyaˈ wi rukˈij ri Dios. 	 Ye yʋlʋ hʋʋkɩ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ́ tá nyɩ ɩ nɔɣɔ tɔɔ suluɣu, pʋntʋ puɣusiɣi ɩ təɣɩ, na ɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ wɛ yem.


Ri Juan can kitzij wi ri xubij chique, ruma xubij cˈa chique: Ma yin ta cˈa riyin ri Cristo. 	 Yohaanɩ ta kisi cɔʋ, ɩ tisa tampana kɛ́ sɩ: Ma ta kɛ Mesii.


Y ri winek ri ma xebano ta ri utzil riˈ, can xquebe wi cˈa pa tijoj pokonal riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri chojmilaj tak winek xtiquil cˈa jun cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Quecˈariˈ ri chˈabel ri xubij ri Jesús. 	 Panɛ ɩnɩ paa polo saləka tam nyəŋ taa, na kʋpama náá polo weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ taa.


Y ri rey riˈ can cˈo cˈa runaˈoj chubanic ri etzelal chique ri kachˈalal aj Israel. Y xuben cˈa chique ri katiˈt kamamaˈ chi xquikˈaxaj tijoj pokonal, ruma xuben chique chi xequimalij ca ri tak calcˈual ri xa can cˈariˈ yeˈalex riche (rixin) chi xecom. Queriˈ xuben chique ruma can xrajoˈ chi man ta xeqˈuiyer. 	 Wulaʋ ɩnɩ ɩ lapa tá piitim kɛ acilaɣatʋ. Ɩ tʋ ta caanaa caanaa kɛ wahala kɛ teu na kʋcaalʋɣʋ, sɩ pá lɔ pa ahʋlʋmnaa na pá sɩ.


Can tachajij cˈa ronojel ri yatajnek chawe ruma ri Dios. Y ya ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo pa tak kánima ri xtitoˈo awuche (awixin). 	 Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ́ cakɩ tá taa tɔ ɩ́ səna-ŋ na ń tɔkɩ teu kɛ sɛɣɛsʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku pa sɛɣɛsa-ŋ tɔ.


Y ri winek cˈa ri xetzˈeto riche (rixin) ri Jesús tek xusiqˈuij (xroyoj) ri Lázaro ri caminek chic el riche (rixin) chi xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, can niquitzijolaˈ cˈa chique ri nicˈaj chic winek. 	 Pa təna mpa paa wɛ waatʋ wei Yesu yaa Lasaa kɛ pəlaaʋ taa na ɩ́ feesi-ɩ tɔ, pa yɔɣɔtaɣa pə təna mpi pa nawa tɔ.


Pero rajawaxic chi nnataj el chiwe riche (rixin) chi ma nimestaj ta, y rumariˈ ma xinpokonaj ta xintzˈibaj chic el chupan re wuj reˈ. Xintzˈibaj el chiwe, ruma ri rutzil ri Dios ri ruyaˈon chuwe, 	 Paa na mpʋ tɔ, tiili tiili wɛɣɛ ma takəlaɣa taa, ma tɔm wɛ toŋ kɛ pəcɔ. Ɩlɛ sɩ má tɔɔsɩ-mɛɣɛ kʋtɔɔsʋ kɛ nti ɩ́ tɛma nyəm tɔɣɔ. Na ma ŋmaaʋ mpʋ tɔ, pə taɣa pʋlʋ, maɣa Ɩsɔ hʋla suulu na má hiki pəsʋɣʋ,


Y rumariˈ ri Jesús cˈo chi queriˈ ri xucˈulwachij. Riyaˈ can xucˈuex wi cˈa el cˈa chuchiˈ el ri tinamit, xapon chupan ri rupokonal y xcom. Can xbiyin wi ri ruquiqˈuel kuma riyoj, riche (rixin) chi xuchˈajchˈojsaj ri kánima. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Yesu səpa ɩcatɛ na waalɩ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ caləm ɩ́ taɣanɩ yəlaa samaa.


Chukaˈ ri niquiyalaˈ quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. Ri yebano itz. Ri yecˈuluˈan quiˈ. Ri yebano oyowal. Ri itzel niquinaˈ chique ri nicˈaj chic ri utz yecˈo. Ri nipe coyowal chanin. Ri nicajoˈ chi xaxu (xaxe wi) ta riyeˈ ri cˈo utz niquicˈom ca chare ronojel cosas. Ri niquijachalaˈ quiˈ ruma ma junan ta niquichˈob. Ri nika chiquiwech ri chˈabel ri xa ma ye kitzij ta. 	 Pa paasəɣəna tɩɩŋ laaʋ na topotopo təmanaa. Pa lɩɩkɩ təmaɣa koloŋa na pá yookina təmaɣa tam na ɩsɛsɛɛmɛɛ haŋa pa hɛkʋ, pa kəla pááná na ɩkəllɛ pɛɛkʋɣʋ, n ká ná pa faɣaa na pá tala kpeka kpeka na pá sʋʋ təmaɣa yoonaʋ.


Y ri Jesús xubij chare ri ixok: Ri amac xecuyutej yan. 	 Tənaɣa ɩ heela alʋ ɩnɩ sɩ: Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa.


Yecˈo nicˈaj ri xecamisex chi abej, y nicˈaj chic xekupix riqˈui sierra. Yecˈo ri xban chique chi xquiyaˈ ta ca ri Dios, pero ma xquiyaˈ ta ca. Yecˈo xecamisex tzan espada. Yecˈo ri xeˈokotex el pa tak cachoch y xebe quelaˈ xebe quelaˈ, xaxu (xaxe wi) chic quisaleˈy carneˈl y quisaleˈy qˈuisicˈ (cabras) ri xquicusaj riche (rixin) chi xoc quitziak. Can majun cˈo quiqˈui. Qˈuiy pokonal xquitij. Y qˈuiy etzelal ri xban chique. 	 Pa yaɣa lɛlaa kɛ pɛɛ na pá sɩ, na pá naasɩ lɛlaa, na pá tala lɛlaa kɛ tilima naalɛ naalɛ na pa ɩsɛ. Pa laa lɛlaa kɛ kʋlaa na sɛɛsɩ. Heeŋ na pəŋ pə alema kɛ pa tɔɣɔlaɣa na pá yɛləɣɩ. Anɩ pa hʋlʋmaa təkoŋkoŋ pəyele pa tɔŋna-wɛɣɛ wahala tʋɣʋ na pá lakɩ-wɛɣɛ nyaŋ.


Y quecˈareˈ ri nubij ri cˈambel tzij riˈ: Ri ijaˈtz junan nuben riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. 	 Maa kilisi-mɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ. Ɩsɔ Tɔm ntɛ́ mətutuuna anɩ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xbe ka pa tinamit Capernaum, jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea. Y Riyaˈ nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios pa tak uxlanibel kˈij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Kapənahum, Kalilee tɛtʋ taa ɩcatɛ natəlɩ, na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule.


Pero riqˈui ri ruchukˈaˈ ri Dios, ri Jesús xbecˈastej pe, y xcolotej pe ri pa rukˈaˈ ri camic, ruma chi ri camic ma xcowin ta xchˈacon chrij. 	 Ama Ɩsɔ yɔka səm toma na ɩ́ feesi-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ, pə fɛɩ sɩ səm ɩ́ lapɩ-ɩ pʋlʋ cəcəka.


Y tek kˈaxnek chic cˈa ri uxlanibel kˈij, ri María Magdalena, ri María ri ruteˈ ri Jacobo, y chukaˈ ri ixok Salomé rubiˈ xbequilokˈoˈ pe akˈom ri jubul ruxlaˈ. Y ri akˈom riˈ nicˈatzin cˈa chique riche (rixin) chi nbequiyaˈ ca chrij ruchˈacul ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɛɛwa, ɩlɛna Makətala Malɩ na Saakɩ too Malɩ na Salomee pá ya nim sɔɔsʋŋ nyəm sɩ pa puki na pá saɣalɩ Yesu kɛ́ pəlaaʋ taa.


Reˈ can qˈuiy cˈa etamabel nrajoˈ riche (rixin) chi nikˈax chawech, ruma ri wukuˈ rujolon (ruwiˈ) ri chicop, xa ye wukuˈ cˈa juyuˈ ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri ixok riˈ. 	 Nyəm na ləmaɣasɛɛ pə təhʋllɛ kiŋ ntɛ́ cənɛ. Nyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pulasɩ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tɔɔ alʋ ɩnɩ ɩ caɣaa tɔɣɔ. Na ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔɣɔ awulaa sɔsaa naatosompɔɣɔlaɣa.


Y can yacˈariˈ tek xquichop tzij ye caˈiˈ achiˈaˈ riqˈui ri Jesús. Y ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ ya ri Moisés y ri Elías ri ye rusamajel ri Dios ri xecˈojeˈ ojer ca. 	 Tənaɣa pa tuta apalaa napələɣɩ ɩ kiŋ kɛ naalɛ na pá na-ɩ pá yɔɣɔtəɣɩ. Apalaa mpɛ sɛsɛ Moisi na Ilii kɛlɛ.


Tek ri Dios xchˈo pa ruwiˈ ri juyuˈ, ri juyuˈ xsilon. Yacˈa re wacami nubij: Xtapon cˈa jun kˈij tek ma xu (xe) ta chic ri ruwachˈulef ri xtinsiloj, xa can xtinsiloj chukaˈ ri caj, xchaˈ. 	 Ɩ yɔɣɔtaa na ɩ yɔɣɔtaɣa ciɣiti tɛtʋ təna. Ama ɩ tasa-tʋɣʋ heeluɣu sɩ ɩ ká tasa atɛɣɛ ciɣituɣu, haləna ɩ́ kpɛntəna ɩsɔtaa.


Pero riche (rixin) cˈa chi ma niyacatej ta coyowal, jet ka chuchiˈ choy chuchapic car. Y ri nabey ri xtachop, tajakaˈ cˈa pa ruchiˈ y chiriˈ xtawil wi ri puek ri nicˈatzin riche (rixin) chi nbeˈayaˈ ca chique ri ye cˈutuy puek riche (rixin) pa rachoch ri Dios. Ri puek cˈa riˈ nuben cˈa riche (rixin) chi nayaˈ ca ri awuche (awixin) riyit y ri wuche (wixin) riyin, xchaˈ ri Jesús chare ri Pedro. 	 Paa na mpʋ tɩɩ caa sɩ pə la yəlaa panɛ pa taa kɛ́ pʋlʋ, ɩlɛ polo pɔɣɔ taa na ń tʋ kulaɣa. Kancaalaɣa tinte nte n ká kpa tɔ, wiili tə nɔɣɔ taa, n ká maɣana liɣitee nyəɣəlʋɣʋ. Ləsɩ-kʋ na ń kɔɔ na ń fɛlɩ ma na-ŋ tá lampuu.


Y tek xtzˈaket ri wakxakiˈ kˈij ri talex wi ri acˈal, xban ri circuncisión chare, y can ya chukaˈ kˈij riˈ tek nicanox rubiˈ, y Jesús ri rubiˈ ri xquiyaˈ, ruma ya biˈaj riˈ ri xubij ca ri ángel chare ri María tek can cˈa ma jane cˈo ta alanic chrij. 	 Pəyaɣa ŋkɛ ka kʋyɛɛŋ kɔma na pə́ tala pəlefɛi naanʋwa sɩ pa pɛləɣɩ-kɛ tɔ, pa ha-kɛɣɛ hətɛ nte ɩsɔtaa tillu ka heela-wɛ na pə́cɔ́ ka too kpaɣa ka hɔɣɔ tɔ sɩ Yesu.


¿La can ma nichˈob ta cami jubaˈ? Ruma tek xinimaj ri Jesucristo, riyix xiyaˈ kˈij chare ri Lokˈolaj Espíritu chi ya Riyaˈ ri nucˈuan iwuche (iwixin). Yacˈa re wacami xa iyon chic riyix niwajoˈ nitij ikˈij. 	 Mə kʋmɛlɛntʋ tɔɔ ḿpʋ́ɣʋ́? Ɩsɔ Feesuɣu toŋ kɛ ɩ́ hikina mə təɣɩ kancaalaɣa, ɩlɛna nɔɔnɔɔ ɩ́ caa ɩ́ tɛɛsəna mə maɣamaɣa mə toŋ na?


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa: Riyoj xaxu (xaxe wi) wuˈoˈ caxlan wey y caˈiˈ car cˈo kiqˈui, y reˈ ma xqueruben ta, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa cɔwa sɩ: Ntɔŋ potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛɣɛ tə wɛna yaa.


Y tiwacˈaxaj cˈa jabel re chˈabel re xtinbij chiwe wacami. Xabachique mac yequibanalaˈ ri winek ri ye alaxnek chuwech re ruwachˈulef can cˈa yecuyutej na. Y queriˈ chukaˈ ronojel ri yokˈonic ri yequibanalaˈ ri winek, can cˈa yecuyutej na chukaˈ. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa yəlaa kʋwakələm ká tɔɔ ɩsəna, yaa paa pa yɔɣɔta ɩsaɣatʋ ɩsɩɩ we, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu.


Y riyit xa nabij el chare: Cabiyin. Ma tachajij ta pena chare ri atziak y ri away. Xa tacusaj atziak y cawaˈ jabel, yachaˈ el chare. Y xa ma nayaˈ ta el ri nicˈatzin chare, xa majun nicˈatzin wi ri xabij el chare. 	 Ɩlɛna ń tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔʋ, pə lapa tasa, Ɩsɔ ɩ́ ha-ŋ alaafəya, kʋ nyá watʋ, tɔɣɔ kʋtɔɣɔʋ kɛ teu. Pəyele n ta cɛlɛ-ɩ mpi ɩ laŋaa tɔ, ɩlɛ pepeɣe pɩɩ waasɩ-ɩ?


Yacˈa ri achi achiˈel jun coronel ri Lisias rubiˈ xunim riˈ chkacojol, ye rachibilan qˈuiy soldados y riqˈui uchukˈaˈ xbequelesaj pe pa kakˈaˈ. 	 Ama kʋmataŋ Lisiyasɩ tʋ niŋ kɛ pə taa, na ɩ́ lɛɛkɩ-ɩ na toŋ sɔsɔɔŋ.


Y tek riyaˈ ntel cˈa el ri pa puerta, cˈo chic cˈa jun ixok aj icˈ ri xtzˈeto riche (rixin) y xubij cˈa chique ri yecˈo apo chiriˈ: Re jun achi reˈ can rachibil chukaˈ ri Jesús ri nipe pa tinamit Nazaret, xchaˈ chique. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Piyɛɛ kʋlaa na ɩ́ polo nɔnɔkeelasɩ. Ɩlɛna təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ lɛlʋ náá na-ɩ na ɩ́ heeli mpa paa wɛ təna tɔ sɩ: Ɩnɛ ɩnɩ ɩ ka wɛ Nasalɛtɩ Yesu ɩnɩ ɩ kiŋ kɛ́.


Y ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, ma xu (xe) ta wi cˈa riche (rixin) chi nikˈalajin achique rubaniquil tek ri Abraham xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, 	 Ɩlɛ pə taɣa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ tike kɛ pa ŋmaa mpʋ sɩ: Pa mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ.


Y tek ri Jesús ntoc cˈa apo pa rachoch ri achi ri principal, xutzˈet chi ri winek yechˈujlan y yecˈo chic cˈa ri yebano xul. 	 Yesu tala Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ ɩnɩ ɩ təyaɣa taa na ɩ́ maɣana həsɩ hʋllaa na samaa kɔkɔtɛ.


Ri trato ri tzˈiban chuwech tzˈalan tak abej ri xyaˈox (xyaˈ) chare ri Moisés xa camic xucˈom pe pa kawiˈ. Pero ma riqˈui wi riˈ can cˈo rukˈij. Ruma can xkˈalajin ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios chupalej ri Moisés tek xban ri trato riˈ y rumariˈ ri israelitas can ma xecowin ta xquitzuˈ apo ri rupalej ruma can sibilaj nitzˈitzˈan y ri sakil riˈ xa niqˈuis ka. Y wi nim rejkalen ri nabey trato riˈ, 	 Nmaatʋ pee kɛ pa ŋmaana kʋsəsɩɩtʋ kɛ pɛɛ kpaatanaa tɔɔ. Paa na mpʋ pə hʋla Ɩsɔ teeli kɛ tə təcɛllɛ, na Moisi ɩsɛntaa teekaɣa kɔkɔ nakəlɩ te, nn. Haləna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma ta pəsɩ na pá nyənɩ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ tɔm naalɛ, pəyele ɩ ɩsɛntaa teu mpɩ pɩɩ kɛ́ mpi pɩɩ tɛ na pə́ saalɩ yem tɔɣɔ. Ye kʋsəsɩɩtʋ nti təlɛ tə kʋɣɩ tɔ tə ta kisi teeli kɛ hikuɣu,


Y ri discípulos xquimestaj cˈa xquicˈuaj quiway, y chiriˈ pa jucuˈ xaxu (xaxe wi) cˈa jun caxlan wey cˈo ca. 	 Yesu ɩfalaa ka sɔɔ kʋtɔɣɔʋ kpaɣaʋ. Potopoto kʋlʋm ka wɛnna pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa.


Y ma tinataj ta ri ruwachˈulef, ruma ya ri chiriˈ nuyaˈ wi ri raken ri Dios. Ni ma tinataj ta chukaˈ ri tinamit Jerusalem, ruma ri tinamit riˈ riche (rixin) ri Nimalaj Rey. 	 Paa atɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nɔɔhɛɛ təsɩɩlɛ ntɛ́. Paa Yosalɛm, pə taɣa pʋlʋ, Wulaʋ sɔsɔ ɩcatɛ kɛ́.


Y xa cˈa jubaˈ ka riˈ, tek cˈo chic cˈa jun ri xtzˈeto pe riche (rixin) ri Pedro, y xubij chare: Riyit, yit jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús, xchaˈ. Y ri Pedro xubij: Táta, kitzij nbij chawe ma yin ta riˈ, xchaˈ. 	 Pə lapa laɣasaɣa kɛ pəcɔ, ɩlɛna nɔɣɔlʋ tɔtɔ náá na Piyɛɛ, na ɩ́ tɔ sɩ: Pa taa wɛɣɛlɛ na nyá tɔtɔ. Ama Piyɛɛ cɔ apalʋ ɩnɩ sɩ: Pə taɣa ma.


Tiyaˈ cˈa rukˈij ri cˈulanen chiˈiwonojel. Ri achi y ri ixok ma rucˈamon ta chi nicˈojeˈ jun ruchˈajmac (rech aj mac). Ruma ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, y queriˈ chukaˈ ri achi ri cˈo chic rixjayil y nucanoj jun chic ixok, y ri ixok ri nucˈom ruwech jun chic achi, ri Dios can xtukˈet cˈa tzij pa quiwiˈ ri yebano queriˈ. 	 Paa wei ɩ́ nyənɩ alʋ kpaɣaʋ tɔm ɩsɩɩ pʋlʋ sɔsɔɔm. Na apalʋ na alʋ pa taa nɔɣɔlʋ náá taa la yem yem tɔtɔ. Ɩsɔ ká hʋʋna tɔm kɛ mpa pa lakɩ asilima na mpa pa lakɩ wasaŋkalətʋ tɔ.


Ri Abraham queriˈ xuben, ruma can royoben ri jun tinamit ri can cof cˈo ri rucimiento y majun bey xtiqˈuis ta, tinamit ri can ya wi ri Dios xchˈobo achique rubanic nuben chare y can ya chukaˈ Riyaˈ banayon. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Apəlaham caakaɣa ɩcatɛ nte tə kutuluŋ kila kii teu tɔɣɔ, nte Ɩsɔ maɣamaɣa pɩɩwa na ɩ́ ŋma tɔ.


Ri winek ri xtitzak cˈa chuwech re jun abej reˈ, can xtuquiraj riˈ chuwech. Y ri winek ri xtika ri abej riˈ chrij, can xticˈajtej cˈa, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye pə cəpa wei na ɩ́ hoti pəlɛ ntɛ́ tə tɔɔ, tə pʋtətəɣɩ-ɩ kɛ́, ɩ kaa wɛɛ hiiu. Yaa pə cəpa yʋlʋ nɔɣɔlʋ na pəlɛ ńtɛ́ tə nyəkɩ-ɩ, tə taaləɣɩ-ɩ na atɛɣɛ.


Konojel, qˈuiy mul ma ya ta ri yekaben. Y wi ta cˈo jun ri majun bey nimacun riqˈui ri ruchˈabel, ri jun riˈ can tzˈaket ri rucˈaslen. Ruma wi nicowin nuben chi ma nimacun ta riqˈui ri ruchˈabel, can nicowin chukaˈ nuben queriˈ riqˈui ronojel ri ruchˈacul. 	 Yaasinaa paɣalɛ taa kɛ́ tá təna tə pəntəɣɩ. Ye yʋlʋ wɛɛ na ɩɩ pəntəɣɩ ɩ yɔɣɔtaɣa taa, pʋntʋ kɛ́ yʋlʋ wei ɩ tewa təkpataa tɔɣɔ, na ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kpa ɩ təɣɩ pə təna pə taa kɛ́.


Y ri Jesús xubij: Ye lajuj cˈa ri xecˈachoj chare ri quiyabil y xechˈajchˈojir. Y ri belejeˈ chic, ¿acuchi (achique) yecˈo wi? 	 Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Pə taɣa asilima kʋtɔŋ nyə́ma mpɛ pa naanʋwa hikina alaafəya? Na pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa ɩnɛ ɩ wɛ le?


Rumariˈ riyaˈ xusiqˈuij (xroyoj) jun chique ri mozos y xucˈutuj cˈa chare: ¿Achique xbanatej? ¿Y achique ruma tek cˈo nimakˈij ntajin? xchaˈ. 	 Tənaɣa ɩ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma taa nɔɣɔlʋ, na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe lapa na pə haŋa mpʋ?


Y ri winek niquicˈutuj cˈa chare ri achi riˈ: ¿Achique cˈa rubanic xban chawe, rumariˈ tek yatzuˈun chic re wacami? xechaˈ cˈa chare. 	 Tənaɣa pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa n lapa na nyá ɩsɛ anɩ a kuli?


Rumariˈ riyix ri yixcˈo chilaˈ chicaj, tiquicot cˈa ri iwánima. Yacˈa riyix ri yixcˈo chuwech ri ruwachˈulef y riyix ri yix benak pa ruwiˈ tak yaˈ, juyiˈ oc iwech. Ruma ri itzel winek xxuleˈ ka iwuqˈui, y yacatajnek royowal ruma retaman chi xa ma qˈuiy ta chic kˈij ri yaˈon chare. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ɩsɔtɔnʋɣʋ na kʋ taa nyə́ma mɛ ɩ́ paa teu. Ama atɛ na teŋku pə tɔm wɛnna waɩyo. Mpi tɔ, Ɩlɔɣɔʋ sɔsɔ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tii mə cɔlɔ na ɩ́ haɣa pááná kɛ teu, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ nyəmá sɩ ɩ wʋlɛ wʋsaa.


Y yacˈa tek quicˈaxan chic ri jun chˈabel riˈ, yacˈariˈ tek xquitzˈet chi ri Jesús xa ruyon chic cˈo ca. Y ri discípulos riˈ, qˈuiy cˈa kˈij ri majun achoj chare xquibij wi ri xquitzˈet ri chiriˈ pa ruwiˈ ri juyuˈ. 	 Pə yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ na pə tɛ tɔ, Yesu tike ntɛ́ pa naakɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔka pə təna mpi pa nɩɩ mpʋ tɔɣɔ pa taa, pa ta yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ-tɩ.


Rumariˈ jun junaˈ riqˈui nicˈaj ri xcˈojeˈ ka ri Pablo ri chiriˈ pa Corinto, y riyaˈ can nucˈut wi cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech. 	 Mpʋ pə lapəna Pɔɔlɩ caɣa Kɔlɛntɩ kɛ pənaɣa na hɔɣɔlʋɣʋ, na ɩ́ heeliɣi yəlaa kɛ Ɩsɔ Tɔm.


Queriˈ rubin ri Dios, ri nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu. Y rumacˈariˈ can nikˈalajin wi chi ma nicˈatzin ta chic chi yekatzuj (yekasuj) chicop chuwech ri Dios ruma ri kamac. Ri kamac xa cuyutajnek chic. 	 Ye pa tɛma yʋlʋ ɩsaɣatʋ kɛ hɩɩsʋɣʋ ɩɩ nɔkəɣɩ na ɩ́ tasa kɔtaɣa kɛ lapʋ sɩ pə́ hɩɩsɩ ɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔ.


Yacˈa ri Pedro y ri nicˈaj chic apóstoles xquibij cˈa apo chique: Nicˈatzin chi ya ri nubij ri Dios ri nikanimaj, y ma ya ta ri nicajoˈ ri winek. 	 Ntɛna Piyɛɛ na tillaa lɛlaa pa cɔ kɔtʋlʋ sɔsɔ sɩ: Pə wɛɛ sɩ Ɩsɔ kɛ́ tə se, pə taɣa yəlaa.


Tek ri Pablo y ri Silas xeˈelesex el pa cárcel, xebe cˈa ri pa rachoch ri Lidia, y xquicukubalaˈ ca quicˈuˈx ri kachˈalal. Y tek ye chˈonak chic ca chique quinojel, xebe el. 	 Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa lɩɩ saləka taa kɛ́ mpʋ, ɩlɛna pá polo Liti tɛ na pá ná pa taapalaa na pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ. Ɩlɛna mpɛ pa tɛɛ pa nyəŋkʋ.


¿Riyix nichˈob chi riyin xipe riche (rixin) chi nyaˈ uxlanibel cˈuˈx chuwech re ruwachˈulef? Ma que ta riˈ. Wuma riyin yecˈo ri xa xtiquitaluj quiˈ. 	 Mə hʋʋ sɩ hɛɛsʋɣʋ kɛ ma kɔna antulinya taa? Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ koloŋa kɛ ma kɔnaa.


Y tek ri Jesús elenak chic cˈa pe ri chiriˈ, yecˈo cˈa caˈiˈ moyiˈ xquitzekelbej el ri Jesús y niquirek quichiˈ chrij y niquibij cˈa chare: ¡Riyit ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj kawech ruma re kabanon! yechaˈ. 	 Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ na ɩ́ tala tiili, ɩlɛna yʋlʋmaa napələɣɩ naalɛ tʋ ɩ waalɩ na pá kiisiɣi sɩ: Tafiiti Pəyaɣa nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ.


Wacami cˈa, quixbiyin ri pa tak bey y queˈisiqˈuij (queˈiwoyoj) pe quinojel ri xqueˈiwil riche (rixin) chi yepe chupan re jun cˈulanen reˈ, xchaˈ chique. 	 Mpʋ tɔ ɩ́ polo nɔnɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ tɛɛ na pa təna mpa ɩ ká ná tɔ ɩ́ yaa-wɛ sɩ pá kɔɔ na pá tɔɣɔ.


Y rumariˈ xoka cˈa chinucˈuˈx ri tzij ri rubin ca ri Ajaf Jesús, chi ri Juan pa yaˈ xeruben wi bautizar ri winek. Yacˈa riyix riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu xquixban wi bautizar. Queriˈ rubin ca Riyaˈ. 	 Ɩlɛna má tɔɔsɩ tɔm nti Tacaa ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Lʋm maɣamaɣa kɛ Yohaanɩ ná sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm. Ama mɛ ɩlɛ, Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ paa sɔ-mɛ.


Ruma ri Cˈajolaxel ri xutek pe ri Dios chuwech re ruwachˈulef, can ya wi ri ruchˈabel ri Dios ri nutzijoj. Y ri Dios can ruyaˈon cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu chare. Y ri Lokˈolaj Espíritu ri nuyaˈ pe chare Riyaˈ, can ma pajtal ta. 	 Wei Ɩsɔ tilaa tɔ pʋntʋ yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ tɔm kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ cɛləɣɩ-ɩ ɩ Feesuɣu tənaɣa.


Pero quinojel winek ri yebano ri utz, xquebecˈojeˈ chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) ruyon sakil cˈo, y ri acuchi (achique) chukaˈ xtinimirisex wi quikˈij. Xticˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx pa tak cánima ri majun bey xtiqˈuis ta. Y ye ri israelitas ri nabey xtiban queriˈ chique y cˈacˈariˈ chukaˈ ri ma ye israelitas ta. 	 Ama mpa pa lakɩ kʋpantʋ tɔ, Ɩsɔ ká kʋsɩ pɛlɛ pa nyʋɣʋ na ɩ́ sa-wɛ na ɩ́ hʋləsɩ pa laŋa. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pa waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ.


Yacˈa re jun ruwech itzel espíritu reˈ ntel, pero wi riyix niben orar y ma yixwaˈ ta tek niben ri oración riˈ, xchaˈ chique. 	 Ɩlɔɣɔʋ ɩsɩɩ mpʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ sələmʋɣʋ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ, na nɔhɔkʋtʋ na nɔhɔkʋtʋ, pʋlʋ ɩɩ tɔɣɔnəɣɩ-ɩ.


Y ri Pedro xubij chique: Titzolin pe ri icˈuˈx riqˈui ri Dios, y pa rubiˈ ri Ajaf Jesucristo tibanaˈ el bautizar iwiˈ, riche (rixin) chi queriˈ nicuyutej ri imac. Y ri Dios xtuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe. 	 Tənaɣa Piyɛɛ cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ lɔ mə ɩsaɣatʋ na ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ, na pá yaa Yesu Kilisiti hətɛ na pá sɔna paa mə taa wei kɛ́ Ɩsɔ lʋm, na pə́ hɩɩsɩ mə ɩsaɣatʋ. Ɩlɛna ɩ́ hiki Ɩsɔ kʋcɔɔʋ sɔsɔɔʋ ŋku kʋ kɛ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔ.