Riyaˈ sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xetzekelben riche (rixin) y yecˈo cˈa chukaˈ ri xerucˈachojsaj ca chiriˈ. 	 Tənaɣa samaa kɛ sɔsɔm təŋa-ɩ na ɩ́ waa pa kʋtɔməŋ.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek ma yixtaneˈ ta ka chi tzij chrij re ixok reˈ? Xa tiyaˈ ca, ma tinek ta. Ruma riyaˈ jun utzilaj samaj cˈa ri xuben wuqˈui. 	 Ama Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ yele alʋ ɩnɩ təkpi yoo. Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ pəsəɣɩ ɩ laŋlɛ kɛ mpʋ? Mpi ɩ lapa-m mpʋ tɔ pə tewaɣa halɩ.


Pero ri ángel riˈ xubij chuwe: Man cˈa tayaˈ ta nukˈij riyin. Riyin xa yin jun chukaˈ rusamajel ri Dios can achiˈel riyit, y xa yin achiˈel chukaˈ ri nicˈaj chic, ri awachˈalal awiˈ quiqˈui pa rubiˈ ri Jesús ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, ri nibix profetas chique, y yin achiˈel chukaˈ ri yeniman re chˈabel re ye tzˈibatal chupan re wuj reˈ. Can ya cˈa ri Dios tayaˈ rukˈij, xchaˈ chuwe. 	 Tənaɣa ɩ tɔma-m sɩ: Taa la mpʋ, ta tənaɣa təmlɛ nyə́ma kɛ́. Taɣalɛ mpʋ na nyá taapalaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na mpa pa təŋəɣɩ takəlaɣa kanɛ ka taa tɔmnaa tɔ. Ye sɛɛtʋ ɩlɛ, Ɩsɔ kɛ́ n ká sɛɛ.


Y ri rutzil ri Dios ri ruyaˈon chake sibilaj nim, ruma nuyaˈ qˈuiy etamabel chake y nuyaˈ chukaˈ qˈuiy kanaˈoj. 	 nna ɩ hʋla-tʋ tɔ a tɔɔʋ katatəlaɣa, kɛ waatʋ wei ɩ ha-tʋɣʋ ləmaɣasɛɛ sɔsɔɔna na nyəm sɔsɔɔm tɔ.


Jun ri cˈo ajowabel riqˈui, ma chak xabachique ta yerubanalaˈ, y chukaˈ ma nucanoj ta ri xaxu (xaxe wi) ri nicˈatzin chare ka riyaˈ. Y ma nipe ta royowal chanin, ma nuyec ta pa ránima ri pokon ri niban o ri nibix chare. 	 Ye sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ fɛɛlɛ fɛɩ nyəntʋ natəlɩ tɩɩ kɔŋ, ye sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ yʋlʋ ɩɩ pɛɛkəɣɩ ɩ nyʋɣʋ nyəntʋ tike. Sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ pááná mʋɣʋ fɛɩ, sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ té kɩɩ tisiɣi sɩ maa ná maa ná pə́ wɛɛ.


Y can yacˈariˈ tek xoka ri Cristo chuwech re ruwachˈulef. Yariˈ ri kas kitzij Sakil, ri nisakirisan quiche (quixin) ri winek. 	 Kɔkɔ ŋkɛ ka tike ka kɛna tampana nyəŋka, na ká kɔɔ antulinya taa na ká yele na yəlaa təna naakɩ.


Tek ri rey Herodes xracˈaxaj ri xquibij ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, xsach rucˈuˈx. Y can queriˈ cˈa chukaˈ xquicˈulwachij ri winek ri aj pa tinamit Jerusalem. 	 Wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pə́ pɛkəlɩ-ɩ sɔsɔm. Pə pɛkəla Yosalɛm nyə́ma tənaɣa mpʋ tɔtɔ.


Y ruma can quinojel cˈa xetzˈeto, xquixibij quiˈ. Y rumariˈ ri Jesús chanin xchˈo apo chique y xubij: Ma tixibij ta iwiˈ. Xa ticukubaˈ icˈuˈx. Xa yin cˈa riyin, xchaˈ chique. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna pa naakaɣa-ɩ mpʋ tɔ pə lapa-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm kɛ́. Ama ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, maɣa, ɩ́ taa nyá.


Riyin ri Pablo, yin yaˈon cˈa waweˈ pa cárcel ruma ri rubiˈ ri Jesucristo. Y wachibilan cˈa ri kachˈalal Timoteo tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chawe riyit Filemón. Y sibilaj yitkajoˈ ruma kachibil kiˈ chupan ri samaj. 	 Maɣa Pɔɔlɩ wei má ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ, má na tá taapalʋ Timotee. Tá ŋmaana takəlaɣa kanɛɣɛ tá taapalʋ kʋpaŋ Filemɔŋ, nyá wei tá na-ŋ tə kaa təmlɛ tɔ,


Y queriˈ cˈa chukaˈ xutzˈet chi jun malcaˈn ixok ri can nikˈalajin chi ma beyon ta, xuyaˈ ca caˈiˈ tak puek ri ma rubanon ta ni jun centavo. 	 Na ɩ́ ná tɔtɔɣɔ alʋ leelu kʋnyɔntʋ nɔɣɔlʋ, na ɩ́ pɛtəɣɩ santiinaa naalɛɣɛ pə taa təna.


Y yacˈariˈ ri nabey tak kˈaxomal, y cˈacˈariˈ tek xquepe cˈa nicˈaj chic quiwech tijoj pokonal. 	 Pənɛ ɩnɩ pə təna pə wɛna ɩsɩɩ alʋ lʋlʋɣʋ na pə caalɩ-ɩ wɩɩʋ kɛ səŋŋsəŋŋ tɔ.


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Chilaˈ pa Belén, ri rutinamit ca ri rey David, wacami xalex cˈa ri Colonel, ri Cristo ri Ajaf. 	 Tɔm ntəɣəlɛ sɩ, pa lʋla-mɛɣɛ waasʋlʋ kɛ saŋa ahoo anɛɣɛ Tafiiti ɩcatɛ taa wei ɩ kɛ́ Tacaa Kilisiti tɔ.


Sibilaj ntijon nukˈij chubanic ri nrajoˈ ri Dios, y nbanon ronojel ri samaj ri yaˈon chuwe ruma ri Dios. Y can ma nyaˈon ta ca ri cukbel cˈuˈx. 	 Ma yoowa təcam. Ma sewa na má tala ma tənaɣa. Ɩsɔ kɛ́ ma tɛmna ma taa kɛ́ tam.


Ruma chuwe riyin, wi cˈa yicˈaseˈ na chuwech re ruwachˈulef, can ya ri Cristo ri nucˈaslen. Y wi ta riyin yicom el, riˈ xa jun chˈacoj chuwe riyin. 	 Pə taɣa pʋlʋ, paa maa wɛɛ, Kilisiti kɛlɛ ma pə təna. Na má tɩɩ səpa, ɩlɛ pə kəlaa kɛlɛ.


Y tibanaˈ orar kuma riyoj chukaˈ, chi ri Dios nujek ta puerta chkawech riche (rixin) chi nikatzijoj ri ma can ta kˈalajsan pe ojer ca, chi ruma ri Cristo tek yojcolotej. Y chutzijoxic cˈa riˈ tek yin yaˈon pa cárcel. 	 Ɩ́ kpɛntəna tá na ɩ́ sələməɣəna Ɩsɔ na ɩ́ ha-tʋɣʋ ɩkpatɛ na tə́ la ɩ waasʋ na tə́ kpaalɩ Kilisiti tɔm kʋŋmɛsətʋ. Tɔm kʋŋmɛsətʋ tənɛ tə tɔɔ kɛ́ ma wɛ saləka taa kɛ́ ɩsəntɔ.


Yacˈa ri kachˈalal Apolos sibilaj xincˈutuj utzil chare chi yerachibilaj ta el ri kachˈalal ri yebe iwuqˈui. Riyaˈ xa ma xrajoˈ ta na pakeˈ xbe. Pero xtapon iwuqˈui tek xtijameˈ chuwech. 	 Ye tá taapalʋ Apɔlɔɔsɩ tɔm ɩlɛ, tam kɛ́ ma kaana-ɩ sɩ ɩ́ na tá taapalaa lɛlaa pa kɔɔ mə tɛ. Ama ɩ luɣu fɛɩ paa pəcɔ sɩ ɩ́ kɔɔ nɔɔnɔɔ. Ama ɩ́ hika pə kʋyakʋ ɩ tɛŋ ɩ́ kɔɔ.


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa pa Betania. Ri kˈij cˈa tek xeˈapon riyeˈ, cˈo chic cajiˈ kˈij timuk wi ri Lázaro. 	 Yesu tala Petanii, ɩlɛna ɩ́ maɣana sɩ pa pim Lasaa kɛ pəlaaʋ taa tɔ kʋyɛɛŋ liɣiti kɔlɔ.


Can achiˈel rubanon ri kachˈacul, cˈo rukˈaˈ, cˈo raken, cˈo runakˈ ruwech, pero xaxu (xaxe wi) jun quibanon quinojel. Ye qˈuiy pero xa jun chˈaculaj. Quecˈariˈ chukaˈ kabanon riqˈui ri Cristo, astapeˈ yoj qˈuiy ri cukul kacˈuˈx riqˈui pero xa jun cˈa kabanon riqˈui. 	 Tampana tɔɔ Kilisiti wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile wɛʋ na kʋ́ wɛna nɔɔhɛɛ na niŋ na ŋkpaŋŋ na ɩsɛ na pə tənaɣa mpʋ tɔ. Tɔnʋɣʋ wɛʋ tɔ paa kʋ tɔɔ kʋ wɛna ḿpʋ́ɣʋ́ waanɩ waanɩ tɔ pə təna pə kpɛnta kʋlʋm kɛ́ sɩ tɔnʋɣʋ.


Yacˈa riyoj ri yoj ral ri jun chic tinamit Jerusalem riche (rixin) chicaj, ma que ta riˈ kabanon ruma yoj totajnek chic chuxeˈ rutzij ri ley. 	 Yosalɛm wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛ ɩsɔtaa na ɩ́ kɛ́ tá təna tá too tɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ kasaɣampu kɛ́.


Y ri Jesús xubot cˈa ca ri wuj ri xusiqˈuij chiquiwech ri winek ri yecˈo chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y yacˈariˈ tek xuyaˈ ca chare jun ri nisamej chiriˈ, y xbetzˈuyeˈ cˈa riche (rixin) chi nichˈo. Y ri winek quitzuliben quitzuliben cˈa. 	 Yesu tɛma ɩlɛna ɩ́ kpili-kɛ na ɩ́ cɛla paasənlʋ na ɩ́ caɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile taa nyə́ma təna pama ɩsɛ kɛ ɩ tɔɔ.


Yacˈa ri Ajaf Jesucristo xubij chuwe: Cabiyin cˈa, ruma can yatintek cˈa el pa tak tinamit ri nej yecˈo wi, riche (rixin) chi nbeˈatzijoj ri nuchˈabel chique ri winek ri xa ma ye israelitas ta, xchaˈ chuwe, xchaˈ ri Pablo chique ri rech aj Israel. 	 Ɩlɛna Tacaa tɔ-m sɩ: Kʋlɩ na ń polo pooluŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa kiŋ.


Y xesaquin cˈa, y ya cˈa ri Matías ri xkajben chi nicˈojeˈ ca pa ruqˈuexel ri Judas riche (rixin) chi ntoc cachibil ri julajuj apóstoles. 	 Tənaɣa pa tɔ tɛtɛ na pə́ kpa Matiyasɩ, na ɩ́ sɔɔsɩ tillaa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ.


Ruma wi ruraybel ri Dios riche (rixin) chi riyix nitij pokonal astapeˈ ya ri utz ri yixtajin chubanic, riˈ sibilaj jabel, que chuwech nitij pokonal xa ruma cˈo etzelal ibanalon. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ kʋpantʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ, na pə́ kɛ́ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔ mpʋ, pəlɛ pə kəla teu na mpi ɩ ká tɔɣɔ-kʋɣʋ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ tə tɔɔ tɔ.


Y quinojel ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xquimey, ruma majun bey quitzˈeton ta chi que ta riˈ nibanatej. Ri winek cˈa riˈ sibilaj cˈa xquiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios, y quixibin quiˈ niquibij: Chupan re jun kˈij reˈ xekatzˈet milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa tənaɣa piti kɛ́ sɔsɔm na pá saŋ Ɩsɔ. Halɩ pə́ la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ na pá caŋ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Ama pʋwɛ, saŋa kɛ tá na kɔkɔlɔ tɔm.


Y riyoj can xkacukubaˈ cˈa kacˈuˈx riqˈui chi can ya wi Riyaˈ ri petenak chkacolic konojel riyoj israelitas. Pero wacami majun chic cˈa achique xtikaben, ruma ya xa xuben oxiˈ kˈij ticom wi el. 	 Tá tɛɛlaɣaa sɩ ɩnɩ ɩ ká yana ntɛɣɛ Ɩsɛɣɛlɩ nyʋɣʋ. Tɔʋ saŋa taa wɛɛ tooso kɔlɔ, pə tənaɣa mpʋ pə hɔlʋɣʋ tɔ.


Riyix nicˈatzin cˈa chi nicˈut chi can kitzij nitzolin pe icˈuˈx riqˈui ri Dios. Y man cˈa tichˈob ta ka chi can xu (xe) wi ruma chi yix ralcˈual ca ri Abraham, chi ruma ta riˈ xquixcolotej, ma que ta riˈ. Ruma xa ta ri Dios nrajoˈ, Riyaˈ can nicowin wi nuben ralcˈual ri Abraham chique re abej re yeˈitzˈet waweˈ. 	 Ɩ́ la mpa pa yela ɩsaɣatʋ tɔ pa kʋlapəlɛ. Ɩlɛ ɩ́ taa tɛləsəɣɩ lɔlɔ sɩ mə caa kɛlɛ Apəlaham. Ma heeliɣi-mɛ sɩ ye təlɛ tə tɔɔ ɩlɛ, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ la na pɛɛ anɛ á pəsɩ Apəlaham piya.


Y ri Judas riˈ can xoc wi kachibil, y xsamej cˈa chkacojol. 	 Yutaasɩ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ ta taa lɛlʋ, na tá na-ɩ tɩɩ kpɛnta təmlɛ tənɛ tə taa.


Y chupan cˈa ri kˈij riˈ, cˈo cˈa jun achi tzˈapel pa cárcel ri Barrabás rubiˈ, jun achi ri can cˈo rutzijol chi sibilaj itzel. 	 Pə pamna saləka tʋ kpitikpiti nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Palapaasɩ tɔ ɩ wɛ saləka taa.


Ri winek ri quimolon quiˈ quinojsan cˈa el ruwech ri ruwachˈulef xejoteˈ el y xbequisutij rij ri acuchi (achique) yecˈo wi ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. Y xbequisutij rij ri tinamit ri sibilaj najowex ruma ri Dios. Pero ri Dios xuben chi xbeka pe kˈakˈ pa quiwiˈ, y xeruqˈuis. 	 Pa lɩɩna ntɛ́ na tɛtʋ təna tɔɔ kɛ́ paa le, na pá tá kotaɣa kɛ Ɩsɔ yəlaa təsikile na Ɩsɔ luɣu tɛɛ ɩcatɛ. Ama kɔkɔ lɩɩna ɩsɔtaa na ká kʋ pa təna tənaŋnaŋ.


Y riyaˈ yecˈo cˈa ye cajiˈ rumiˈal ri ma ye cˈulan ta, y riyeˈ niquikˈalajsaj cˈa ri nibix chique ruma ri Dios. 	 Ɩ wɛna pɛɛlaa kɛ liɣiti, pa ta saa apalaa, na pa kpaalaɣa Ɩsɔ kʋheelitu.


Y tek benak cˈa ri Jesús, ri winek niquiriqˈuilaˈ cˈa ka ri nimaˈk tak quitziak pa rubey riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Y queriˈ ri niquibanalaˈ ye benak. 	 Yesu tɔŋa tɛɛʋ, ɩlɛna yəlaa pɔɔkɩ-ɩ pa wontu na ɩ́ tɔŋ pə tɔɔ.


Y ri winek ri xeˈacˈaxan riˈ, xquiyaˈ ca ri tinamit y xebe cˈa acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa lɩɩ ɩcatɛ taa na pá puki Yesu kiŋ.


Y ri Simón xubij: Ajaf, wi riyit xcatucˈuex pa cárcel, yibe awuqˈui. Hasta yibe awuqˈui, wi riyit xcatapon pa camic, xchaˈ. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ma tɛma ma təɣɩ tɔkʋɣʋ kɛ́, paa saləka pá təkɩ ma na-ŋ, na paa səm ma na-ŋ tɩɩ səna.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Majun bey tiben ta jurar, ni ma tinataj ta ri caj ruma chi niben jurar, ruma ya ri chilaˈ chicaj tzˈuyul wi ri Dios. 	 Ama má heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ taa tɩɩ tuuna pʋlʋɣʋ paa pəcɔ. Paa ɩsɔtaa. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kumte ntɛ́.


Y jun cˈa chique ri wukuˈ ángeles ri ye ucˈuayon jojun vaso, xochˈo wuqˈui y xorubij cˈa chuwe: Catam pe wuqˈui y xtincˈut cˈa chawech ri achique chi rucˈayewal ri xtika pa ruwiˈ ri ixok ri ma utz ta rucˈaslen ri tzˈuyul pa quiwiˈ qˈuiy yaˈ. 	 Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ ka tɔka kɔpʋnaa naatosompɔɣɔlaɣa tɔ pa taa lɛlʋ kɔma na ɩ́ yaa-m sɩ: Kɔɔ na má hʋlɩ-ŋ saləka wei paa tʋ pusi paɣalɛ hɛkʋ taa wasaŋkalɩ sɔsɔ tɔ.


Yacˈa tek riyix niyaˈ limosna, man cˈa titzijoj ta chare jun chic. Can majun cˈa nicˈatzin wi chi nretamaj ta na jun chic winek ri yixtajin chubanic. 	 Ama nyá, ye n haakɩ kʋnyɔntʋnaa kɛ liɣitee, taa yele na nyá taapalʋ wei ɩ wɛ nyá kɔŋkɔŋ taa maɣamaɣa tɔ ɩ́ ná.


Y oxiˈ cˈa kˈij riqˈui nicˈaj xquecˈojeˈ ri quichˈacul ri achiˈaˈ riˈ chiquiwech ri winek ri ma junan ta quitinamit, ma junan ta ri ye catiˈt quimamaˈ, ma junan ta quichˈabel y ma junan ta quiruwachˈulef. Y ri winek riˈ can ma xtiquiyaˈ ta cˈa kˈij chi xquebemuk ca ri caminakiˈ riˈ. 	 Na piitim təna na kpeka təna na nsəma təna na kateŋasɩ təna taa yəlaa ká nyənəɣɩ sətaa mpɛɣɛ kʋyɛɛŋ tooso na kʋyakʋ hɛkʋ taa na pá hənta mpʋ. Pa kaa tisi sɩ pá pi-wɛ.


Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can yin Rajaf ri uxlanibel kˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa maɣalɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ Sɔsɔ.


Riche (rixin) chi queriˈ ma tikayaˈ ta kˈij chare ri Satanás chi nichˈacon ta chikij riyoj. Ruma ketaman ri ruchˈobonic chi riyaˈ can nrajoˈ chi yojka pa rukˈaˈ y yojruchˈec. 	 pəcɔ Satanɩ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ kəlɩ-tʋ. Anɩ tə nyəmá ɩsəna ɩ kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ.


Y ri nabey ri nwajoˈ nnataj chiwe re wacami ya ri nichˈo chiquij ri winek ri xquepe chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij ri xa can xu (xe) wi ri etzelal niquirayij niquiben. Ri winek riˈ xa xtiquitzeˈej ri nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kancaalaɣa ɩlɛ ɩ́ nyɩ teu sɩ yəlaa ká kʋlɩ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa mpa paa təŋ pa maɣamaɣa pa kʋnyɩɩləŋ tɔ, na paa woŋ-mɛ.


Y ri yeyukˈun quiche (quixin) ri ak riˈ, tek xquitzˈet ri xbanatej, xeˈanmej y xbequiyalaˈ ca rutzijol pa tinamit y ri pa tak juyuˈ. 	 Afanaa tiikilaa ná mpʋ, ɩlɛna pɛlɛ pá lo kpakpaa na pá polo pá heeli tɔm ntɩ, na tɔm yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ.


Riyin sibilaj yin samajnek y qˈuiy tijoj pokonal nkˈaxan: Nkˈaxan cosic, ncochˈon waran, nkˈaxan wayjal, nkˈaxan chakiˈj chiˈ, ncochˈon tef, xeqˈuis ka ri nutziak chuwij y majun ncˈom wi, y chukaˈ can qˈuiy mul ma yiwaˈ ta riche (rixin) chi queriˈ cˈo cˈa más samaj nben. 	 Pa yaa sɩ kaŋkaŋsi təma na wahalanaa sɔsaa tɔ, má nana. Tɔm paɣalɛ kɛ maa kpətəɣɩ ɩsəlɛ. Nyɔɣɔsɩ na lʋkɔtʋ tɔ, paa pɔɔsəɣɩ. Ma kpisa kʋtɔɣɔʋ tɔɣɔʋ kɛ wulee wulee. Ma tɔɣɔ wahala na watʋ, paa wontuɣu kʋtakʋɣʋ ma fɛɩna.


Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Tacaa Ɩsɔ na tá sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya.


Nabey cˈa xquicˈuaj ri Jesús cˈa chuwech ri Anás, ruma ri Anás riˈ rujinan ri Caifás. Y ri junaˈ riˈ ya cˈa ri Caifás ri nimalaj sacerdote. 	 Ɩlɛna pá laaləna-ɩ Ana tɛɣɛ ponaʋ, na Ana ɩnɩ ɩ ka kɛ Kayifi wei pa kpa pənaɣa ŋkɛ ka taa kɔtʋlʋ sɔsɔ tɔ ɩ yətɩ.


Y tek ye tzˈuyul chic cˈa apo pa mesa, ri Jesús xucˈom apo ri caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, xuwechˈelaˈ cˈa ri caxlan wey y xuyaˈ chique. 	 Ɩ́ na-wɛ pa caɣaa na pá tɔkɩ, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩlɛna ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ.


Y yecˈo cˈa chique ri achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, y xquichop cˈa quiˈ riqˈui chˈabel riqˈui Riyaˈ. Y riche (rixin) chi niquitojtobej, xquibij cˈa chare chi tubanaˈ cˈa chi cˈo jun retal nibanatej chuwech ri caj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa kɔma na pá sʋʋ Yesu kɛ kpɛɛsənaʋ. Na pá kuuki ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ la piti təmlɛ natəlɩ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ toŋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ.


Riyoj can kacukuban wi kacˈuˈx riqˈui ri Dios, y nikajoˈ chi man ta yojcˈo chic chupan re chˈaculaj re kacˈuan, xa más ta utz chi can ta riqˈui chic ri Ajaf yojcˈo wi. 	 Tə nyakɩ apalʋtʋ kɛ teu kɛ́ na tə́ sɔɔla teu sɩ tə́ lɩɩ tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa na tə́ polo tə́ caɣa Tacaa cɔlɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri ixok: Ri rutzil ri Dios ma utz ta chi chare xabachique niyaˈox (nyaˈ) wi. Cˈo chi ya ri nuwinak israelitas yentoˈ nabey. Ruma ma rucˈamon ta chi nelesex ri quiway ri alcˈualaxelaˈ riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) chique ri tak tzˈiˈ, xchaˈ ri Jesús chare. 	 Ɩlɛna Yesu náá cɔ-ɩ sɩ: Yele na piya haɣa na pə́cɔ́. Pə ta mʋna sɩ pá kpaɣa piya tɔɣɔnaɣa na pá tʋ hasɩ.


Ruma ri Dios ma Dios ta quiche (quixin) caminakiˈ, xa can Dios quiche (quixin) ri can cˈo quicˈaslen. Rumacˈariˈ chuwech ri Dios riyeˈ can ye qˈues wi. 	 Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ pa təna pa wɛna weesiŋ sɩ pá lakɩ ɩ təmlɛ.


Y astapeˈ ri Pablo y ri Bernabé xquibij queriˈ chique, can cˈarunaj xecowin xquiben chique ri winek chi ma xequicamisaj ta ri wáquix chi niquiyaˈ quikˈij riyeˈ. 	 Paa na tillaa kɛɛsa samaa kɛ tɔmnaa panɛ tɔ, kam na kam kɛ́ na pə́cɔ́ pá pəsɩ na pá taŋ-wɛ sɩ pá taa fɛɛnɩ-wɛ.


Y riqˈui ri Jesús sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol apo quiˈ, y yecˈo chukaˈ apo ri yepe pa nicˈaj chic tinamit. Y Riyaˈ cˈo cˈa jun cˈambel tzij ri xubij chique, y quecˈareˈ ri xubij chique: 	 Yəlaa samaa lɩɩkaɣana acalɛɛ acalɛɛ na pá kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ:


Ri Jesús xubij cˈa: Kas kitzij wi cˈa re nbij chawe: Ri ma xtalex ta ruma ri Lokˈolaj Espíritu y ruma yaˈ, ma xtoc ta pa rajawaren ri Dios. 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye pə ta lʋlɩ-ŋ na lʋm na Feesuɣu, n kaa sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chare ri achi: ¿Achique abiˈ? Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi xubij: Yoj qˈuiy ri nubiˈ, xchaˈ. Queriˈ xubij ruma can ye qˈuiy ri itzel tak espíritu ri yecˈo riqˈui ri achi riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa ɩlɔɣɔhilu sɩ: Pa yaa-ŋ suwe? Ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Pa yaa-m sɩ Kʋpiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, alɔɣaa paɣalɛ ka wɛna ɩ waalɩ.


Y ri Pablo xerucˈuaj cˈa el ri cajiˈ achiˈaˈ riˈ, y pa rucaˈn kˈij xquichˈajchˈojsaj cˈa el quiˈ, y xebe pa rachoch ri Dios ri cˈo chiriˈ pa Jerusalem, riche (rixin) chi xbequibij ca achique kˈij xtitzˈaket ri kˈij riche (rixin) ri chˈajchˈojirisanic y chiquijujunal xtiquiyaˈ chare ri Dios ri cˈo chi niquiyaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpaɣa yəlaa liɣiti ɩnɩ. Tɛʋ fema, ɩlɛna ɩ́ na-wɛ pá kpɛntɩ na pá la nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa. Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ na ɩ́ kpaalɩ kʋyaŋku pa kɔtaɣa ka sɩɩ tənaɣa tɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋyakʋ ŋku paa la kɔtasɩ kɛ paa wei ɩ nyʋɣʋ tɔɔ tɔ.


Y tek ri achi riˈ xracˈaxaj ri xubij ri Jesús, sibilaj xbison pa ránima, ruma qˈuiy rubeyomal cˈo y ma nrajoˈ ta ntel pa rukˈaˈ. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ wakəlɩ tətɔɣɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka wɛna kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ.


Rumariˈ xequichop el ri ye caˈiˈ apóstoles riˈ, y xequiyaˈ pa cárcel. Y ma xechojmirisex ta cˈa ri kˈij riˈ, ruma xa tikakˈij chic. Xa can cˈa ya ri pa rucaˈn kˈij xechojmirisex. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma kpa-wɛ na pá təkɩ-wɛɣɛ saləka, sɩ pə́ fema ɩlɛ paa cɛkəna. Pə taɣa pʋlʋ, saa ɩnɩ tɔ pɩɩ tɛma taanʋɣʋ.


Y ri achi moy can yacˈariˈ tek xtzuˈun y xtzekeˈ el chrij ri Jesús. Ri achi cˈa chukaˈ riˈ nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. Y quinojel ri winek ri xetzˈeto chi xtzuˈun ri moy, can xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Ɩ sʋʋ naʋ ntɛ́ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa, na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu na ɩ́ saŋ Ɩsɔ. Samaa təna ná mpʋ, ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ sam tɔtɔ.


Y tek xeˈapon cˈa chuchiˈ ri jul, xquitzˈet cˈa chi ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, elesan chic el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣana pə kula pəlaaʋ pəlɛ kɛ pəlaaʋ nɔɣɔ na pə́ pilimi-tɛ na pə́ pona pooluŋ.


Y tinimaj cˈa chukaˈ quitzij ri nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij ri ye yaˈon chicojol ruma ri rey. Ruma ye riyeˈ ri ye yaˈon riche (rixin) chi niquicˈajsaj quiwech ri winek ri ye banoy riche (rixin) ri etzelal y riche (rixin) chukaˈ chi niquiyaˈ quikˈij ri winek ri yebano ri utz. 	 Paa kʋfənɛɛnaa mpa ɩ sɩɩwa tɛtʋ taa sɩ pá hɔŋ asaɣaa ŋkpaŋŋ na pá saŋ kʋpantʋ lataa tɔ.


y can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo, y xubij: Chkacojol riyoj ixokiˈ, yit cˈa riyit ri sibilaj bendición acˈulun, y queriˈ chukaˈ ri bendición cˈo pa ruwiˈ ri acˈal ri xtalex awuqˈui. 	 Na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ɩsɔ koola-ŋ kʋpantʋ kɛ alaa taa, na ɩ koola pəyaɣa ŋka n ka lʋlɩ tɔɣɔ kʋpantʋ tɔtɔ.


Astapeˈ cˈa yoj caminek na cˈa chupan ri kamac, xojrajoˈ y xuyaˈ kacˈaslen achiˈel rucˈaslen ri Cristo, quecˈariˈ xuben ri Dios kiqˈui, xuyaˈ kacˈaslen. Y can ruma cˈa ri rutzil Riyaˈ tek xojcolotej pe chupan ri kamac. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ wɛʋ ɩsɩɩ sətaa kɛ Ɩsɔ nyəntʋ taa kɛ́ tá kʋpəntəŋ tɔɔ tɔ, ɩ kpɛnta tá na Kilisiti kɛ weesuɣu haʋ. Ɩsɔ suulu tɔɔ kɛ́ pə yapa mə nyɔɔŋ.


Y ri ye rudiscípulos ri Jesús xquibij cˈa ca chique ri ye rajaf ri ti bur: Xa nicˈatzin chare ri Ajaf, xechaˈ ca chique. 	 Ntɛna Yesu tillaa cɔ sɩ: Tacaa caakəna.


Ri Jesús xubij cˈa el chare ri achi riˈ: Majun achoj chare tatzijoj wi ri xbanatej awuqˈui, xa choj jacˈutuˈ awiˈ chuwech ri sacerdote. Y can tayaˈ cˈa ri ofrenda ri rajawaxic chi nayaˈ, achiˈel nubij chupan ri rutzˈiban ca ri Moisés, riche (rixin) chi queriˈ nakˈalajsaj cˈa awiˈ chiquiwech chi yit chˈajchˈoj chic, xucheˈex el. 	 Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ. Ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ, na pá ná sɩ pə waa-ŋ.


Y ruma chi ri nimalaj sacerdote xa jun relic winek, rumariˈ riyaˈ rajawaxic chi yerucamisaj chicop riche (rixin) chi yerutzuj (yerusuj) chuwech ri Dios, y ma xu (xe) ta wi ruma ri quimac ri winek, xa can ruma chukaˈ ri rumac riyaˈ. 	 Na ɩsɩɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ maɣamaɣa wɛna ɩcantʋ tɔ ɩ lakɩ kɔtasɩ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔɔ na samaa tɔɔ tɔtɔ.


Y ruma xa ma junan ta cˈa quiwech, xquichop chi xebe el. Pero can cˈa xquicˈaxaj na el ri ruqˈuisbel tak chˈabel ri xubij ri Pablo. Y riyaˈ xubij: Ri chˈabel ri xuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chare ri profeta Isaías ri xkˈalajsan ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi xubij chique ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, can utz chukaˈ nuben chi nibix chiwe riyix, ruma ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa: 	 Pa kʋlaa na pá tɛɛkɩ na pá tɔŋna təmaɣa kpɛɛsənaʋ ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli-wɛɣɛ kʋlʋmaɣa sɩ: Tampana kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka yɔɣɔta waatʋ wei ɩ yelaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii yɔɣɔtəna mə caanaa sɩ:


Y riqˈui ri nibij, can nikˈalajin wi chi riyix niben chique ri alcˈualaxelaˈ chi majun chic tiquiyaˈ chique ri quiteˈ quitataˈ. 	 Mɩɩ tasəɣɩ yeluɣu sɩ yʋlʋ ɩ́ səna ɩ caa yaa ɩ too tɔtɔ.


Tinimirisaj cˈa rubiˈ ri Dios ruma ri rukˈatbel tzij can kitzij y can choj wi; ruma can xuyaˈ wi rucˈayewal pa ruwiˈ ri ixok ri itzel rucˈaslen, ri xbano chique ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef chi xquiyaˈ ca ri Dios ruma xeka pa mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanoj quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Y ri Dios, xuyaˈ cˈa ruqˈuexel chare ri ixok ri itzel rucˈaslen, ri yerucamisaj ri ye rusamajel ri Dios, xechaˈ ri winek riˈ. 	 Tampana na siɣisuɣu kɛ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna. Pə taɣa pʋlʋ, wasaŋkalɩ sɔsɔ wei ɩ wakəlaɣa tɛtʋ na ɩ asilima tɔ, ɩ kʋ ɩ tɔm. Na ɩsəna mpi ɩnɩ ɩ ka kʋ Ɩsɔ yəlaa tɔ, Ɩsɔ ná tʋ-ɩ pə saləka.


Y man ta jun quimac, wi ta riyin man ta nbanon nimaˈk tak milagros chiquiwech, milagros ri majun chic jun banayon ta. Yacˈa re wacami riyeˈ can xquitzˈet yan ri milagros riˈ y ma riqˈui wi riˈ xa yinquetzelaj riyin y niquetzelaj chukaˈ ri Nataˈ. 	 Ye ma taa la pa hɛkʋ taa kɛ́ təma nna nɔɣɔlʋ ta lata tɔ, ɩsəntɔ pa taa yaa-wɛɣɛ asaɣaa. Ama pənɛntɛ pa na-yɛ, pə na pə mpʋ pa kisa má na ma Caa.


Kachˈalal, tibanaˈ cˈa orar pa kawiˈ riyoj y ticˈutuj chare ri Dios chi chanin ta xtibiyin rutzijoxic ri ruchˈabel ri Ajaf, y can xtinimex ta chukaˈ cuma ri nicˈaj chic achiˈel xinimaj riyix. 	 Tá taapalaa, nti tə kaasaa tɔɣɔlɛ sɩ, ɩ́ sələməna-tʋɣʋ Ɩsɔ na Tacaa Tɔm ya lɔŋ na tə́ hiki teeli ɩsɩɩ pə lapʋ mə kiŋ tɔ.


Y ri yawaˈiˈ riˈ can niquicˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús, chi tuyaˈ kˈij chique chi astapeˈ xaxu (xaxe) ta ruchiˈ ri rutziak niquichop riche (rixin) chi yecˈachoj. Y can queriˈ wi cˈa xbanatej. Quinojel cˈa ri xechapo ruchiˈ rutziak ri Jesús xecˈachoj chare ri quiyabil. 	 Na pa wiikaɣana-ɩ sɩ ɩ́ yele na pá tokina ɩ kpaɩ ntʋmpee maɣamaɣa. Na pa təna mpa pa tokina ɩ kpaɩ ɩnɩ tɔ pə waa-wɛ.


Queriˈ xquiben riche (rixin) cˈa chi nibanatej ri can ya ri pan akˈaˈ riyit cˈo wi, y ri achˈobon pe ojer ca. 	 Mpi tuu lɔŋ nyá toma taa n nɔkaa na ń maɣasɩ na ń sɩɩ tɔ, pə maɣamaɣa kɛ pa lapa təkɛlɛ.


Y ri ixok tek xutzˈet chi xa xnabex, nibarbot (nibaybot) cˈa xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech ri Jesús. Y chiquiwech quinojel ri winek xubij apo chare ri Jesús ri achique ruma tek xuchop ruchiˈ rutziak. Y xubij chukaˈ chi can xu (xe wi) xuchop ruchiˈ rutziak ri Jesús, can yacˈariˈ xunaˈ riyaˈ chi xcˈachoj. 	 Alʋ kɔma na ɩ́ nyɩ sɩ pə nyəmá ɩ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ polo ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ seliɣi. Na ɩ́ yɔɣɔtɩ samaa təna ɩsɛntaa kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ tokina-ɩ, na ɩsəna pə tɩɩ waasa-ɩ kpakpaa tɔ.


Pero ri Jesús warnek cˈa chupan ri jucuˈ tek ntajin ri cakˈikˈ pa ruwiˈ ri choy. Riyaˈ chrij ca ri jucuˈ rucanon wi ka jun ruchˈequet wiˈ y chiriˈ warnek wi. Y xepe cˈa ri discípulos xquicˈasoj y xquibij cˈa chare: ¡Tijonel! Riyoj ya xa yojcom y riyit xa yit warnek, xechaˈ chare. 	 Pə pamna Yesu ná tʋ ɩ nyʋɣʋ kɛ lefeli na ɩ́ tɔŋna tom na waalɩ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa feesa-ɩ sɩ: Tacaa, n suma yaa? Tə lepaɣa.


Y quinojel cˈa ri xquecˈutun quitoˈic chare ri Ajaf, can xquecolotej wi. 	 Pə́ na pə mpʋ tɔ yəlaa təna mpa paa yaa Tacaa hətɛ tɔ paa tʋlɩ-tɩ.


Ri wánima niquicot ruma ri Dios ri Nucolonel. 	 Ma laŋlɛ hʋlʋməna ma waasʋlʋ Ɩsɔ pə tɩɩ fɛɩ.


Y ya cˈa ri Nataˈ Dios ri xtako pe wuche (wixin), Riyaˈ can cˈo utz ri rukˈalajsan pe chuwij riyin. Y riyix majun bey iwacˈaxan ta achique rubanic nichˈo, ni majun bey chukaˈ itzˈeton ta ruwech. 	 Ma Caa wei ɩ tila-m tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana tɔtɔ. Mɛ ɩ́ ta nɩɩ ɩ nɔɣɔ kɛ paa tɔm kʋlʋm. Pə́cɔ́ ɩ́ ta loosi ɩ ɩsɛntaa kɛ́ paa tɔm kʋlʋm tɔtɔ.


Y ri winek pan Israel cˈo cˈa chi nbequitzˈibaj quibiˈ pa tak quitinamit. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ paa wei ɩ pola ɩ ɩcatɛ taa sɩ pá kala-ɩ.


Riyin man ta jun tzij yicowin nbij wi man ta ri Cristo yin rucusan chubanic re samaj reˈ, can ya wi cˈa ri Cristo ri ucusayon wuche (wixin). Y rumariˈ tek ye qˈuiy chique ri winek ri ma ye israelitas ta ri yeniman riche (rixin). Niquinimaj ruma niquicˈaxaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri ntzijoj chique y ruma chukaˈ chi xquitzˈet ri samaj ri xinben chiquicojol. 	 Maa caa ma yɔɣɔtɩ natələɣɩ yem. Ye pə taɣa təma nna Kilisiti yelaa na má la na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pá nɩɩna Ɩsɔ tɔ a tɔm. Ma nɔɣɔ taa tɔm pee na ma niŋ kʋlapʋtʋ kɛ Kilisiti kpaɣaa na ɩ́ lana.


Ruma xa can cˈa ya re chkawech riyoj, ri yoj quiy quimam ca ri xbanatej wi ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios. Riyaˈ xuben cˈa chi xbecˈastej pe ri Jesús, can achiˈel wi ri nubij chupan ri rucaˈn Salmo: Yit cˈa riyit ri Nucˈajol. Rumariˈ wacami nyaˈ acˈaslen, nichaˈ cˈa. 	 pə maɣamaɣa kɛ ɩ lapa ta kiŋ kɛ waatʋ wei ɩ feesa Yesu tɔ, ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Yontu naalɛ nyəntʋ taa tɔ sɩ: Nyaɣalɛ ma pəyaɣa, saŋa ma pəsa nyá Caa kɛ́.


Ri atzˈan jabel. Y wi ta ri atzˈan niqˈuis ta el ri ratzˈamil, ¿achique ta cˈa rubanic niban chare riche (rixin) chi queriˈ nitzolin ta chic pe ri ratzˈamil? Rumariˈ riyix tichajij ri icˈaslen, riche (rixin) chi queriˈ ma yixoc ta achiˈel ri atzˈan ri ma natzˈamin ta chic, y chukaˈ can ta cˈo uxlanibel cˈuˈx chicojol chiˈiwonojel. Queriˈ xubij ri Jesús. 	 Tɔm kɛ́ pʋlʋpʋ mpi pə waasəɣɩ tɔɣɔ. Ama ye tɔm lɔŋ səpa, pepeɣe paa la na pə lɔŋ ɩnɩ ɩ́ tasa məlʋɣʋ? Ɩ́ wɛɛna tɔm kɛ mə taa na ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ.


Riyin xinchˈob cˈa chi nicˈatzin nitzolin yan el ri kachˈalal Epafrodito iwuqˈui; ri xitek pe wuqˈui riche (rixin) chi xinorutoˈ riqˈui ri nicˈatzin chuwe. Can kachibil wi cˈa kiˈ riqˈui riche (rixin) chi katijon kakˈij chi yoj samajnek pa rusamaj ri Dios. 	 Ma maɣasaa na má ná sɩ pə kəla teu sɩ tá taapalʋ Ɩpafəlotitɩ, wei mɛ ɩ́ ka ha-m mpi maa laŋaa na ɩ́ tilina-m sɩ ɩ́ kɔna-m, na má na-ɩ tə lakəna təmlɛ na tə́ yooki yoou tɔ, ɩnəɣɩ maa yele na ɩ́ məlɩ mə kiŋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique: Tek nbecˈamer pe jun kˈakˈ riche (rixin) nusakirisaj pa jay, ¿la chuxeˈ cami jun almul o chuxeˈ cami jun chˈat niyaˈox (nyaˈ) wi? Ma que ta riˈ. Ri kˈakˈ can cˈo rucˈojlibel ri acuchi (achique) nipabex wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ tɔtɔ sɩ: Yʋlʋ ká kpaɣa fətəla na ɩ́ pamɩ-ɩ nyənaɣa tɛɛ yaa ɩ́ sʋsɩ-ɩ kato tɛɛ? Pə taɣa ye ɩ wɛ timpi taa, pɩɩ na yəlaa təna tɔɣɔ paa sɩɩ-ɩ?


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Ma tixibij ta iwiˈ. Xa yin cˈa riyin, xchaˈ chique. 	 Ama Yesu heela-wɛ sɩ: Sɔɣɔntʋ ɩ́ taa la-mɛ, maɣa.


Y cˈacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri achi ri chakiˈj ri rukˈaˈ: Tayukuˈ la akˈaˈ. Y ri achi can xu (xe wi) xuyuk ri rukˈaˈ, can yacˈariˈ xchojmir y xuben achiˈel ri jun chic rukˈaˈ. 	 Ɩlɛna Yesu tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Nkpaləkpɛkaɣa tʋ loosa ɩ niŋ, ɩlɛna ɩ niŋ məlɩ teu təmammam ɩsɩɩ lɛləŋ.


Y ri rajaf ri jay xquixrucˈuaj cˈa pa jun rucaˈn tanaj (wik) chare ri jay. Y chiriˈ cˈo jun nimajay ri chojmirisan chic rupan. Ya ri chiriˈ tibanaˈ wi ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua, xeˈucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ atɛ na ɩsɔtaa kutuluɣu taa kɛ́ naŋ sɔsɔɔŋkʋ nakʋləɣɩ ɩsɔtaa, na pá tɛma-kʋɣʋ taɣanʋɣʋ na kʋ taa wɛ wontu nti ɩ́ ká lana tɔ. Kʋ taa tənaɣa ɩ́ ká təsɩ-tʋɣʋ pə təna.


Ronojel cˈa re nibanatej wacami, xa can riche (rixin) chi can nibanatej wi ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca. Y can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Jesús, xquiyaˈ ca ruyon y xeˈanmej el. 	 Ama pə təna ɩsəntɔ pə lapaɣa sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa na tə́ wɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa təna yela-ɩ na pá se na pá tɛɛ.


Rumacˈariˈ xequitoj nicˈaj winek riche (rixin) chi queriˈ tiquibij chi xquicˈaxaj chi ri Esteban itzel xchˈo chrij ri ley riche (rixin) ri Moisés y chrij chukaˈ ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa mpɛ pa ha yəlaa kɛ liɣitee sɩ pá yɔɣɔtɩ sɩ: Tə nɩɩwa ɩ saɣata Moisi na Ɩsɔ.


Xpe cˈa ri Judas xurokij ca ri sakapuek chiriˈ pa rachoch ri Dios. Cˈacˈariˈ xel el, y xberujitzˈaj cˈa riˈ. 	 Tənaɣa Yutaasɩ məŋna liɣitee anɩ na ɩ́ pɛtɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa, na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ polo na ɩ́ tʋ ŋmənaɣa kɛ ɩ luɣu tɛɛ na ɩ́ sɩ.


Yacˈa ri rutataˈ ri Publio kajnek pa chˈat ruma yabil. Nimalaj cˈaten y quicˈ chupan ri ntoc cˈa chare. Y ri Pablo xapon cˈa chutzˈetic. Xuben orar, y xuyaˈ chukaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ, y ri yawaˈ xcˈachoj. 	 Pə pamna watʋ na anɩɩsa ka wɛna Pipiliyusi caa na ɩ́ həntaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ polaa na ɩ́ sələmɩ na ɩ́ tənɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ na ɩ́lɛ́ ɩ́ hiki alaafəya.


Ri Jesús xerutzuˈ apo ri rudiscípulos y xubij chique: Ma tichˈob ta queriˈ. Ri winek ma yecowin ta niquicol quiˈ, yacˈa ri Dios ronojel nicowin nuben, xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu nyəna-wɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Yəlaa kiŋ kɛ pə fɛɩ pəsʋɣʋ. Ama Ɩsɔ ɩ́lɛ́, pə təna təlɛʋ kɛ́.


Y cˈo chic jun ri nwajoˈ nbij chawe. Y chuwech ri Dios nbij wi, Dios ri niyaˈo quicˈaslen quinojel ri yecˈo. Y chukaˈ chuwech ri Jesucristo nbij wi, ri Jesucristo ri ma xuxibij ta riˈ chi xukˈalajsaj ri kas kitzij chuwech ri aj kˈatbel tzij ri xubiniˈaj Poncio Pilato. Y yacˈareˈ ri nwajoˈ nbij chawe: 	 Ma tʋɣʋ-ŋ təmlɛ tənɛɣɛ Ɩsɔ wei ɩ haa pə tənaɣa weesiŋ tɔ ɩsɛntaa, na Yesu Kilisiti wei ɩ ləsa aseeta na ɩ kaalɛɛ kʋpana kɛ Pɔŋsɩ Pilatɩ kiŋ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ ɩsɛntaa sɩ:


Y ri quichˈacul xquecˈojeˈ ca ri pa nimabey riche (rixin) ri nimalaj tinamit. Tinamit ri acuchi (achique) xcamisex wi chuwech ri cruz ri Kajaf Jesucristo, tinamit ri nibix chukaˈ achiˈel Sodoma chare y nibix chukaˈ achiˈel Egipto chare. 	 Na paa həntɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ patəma taa. Tə taa tənaɣa pa tɛma pa Sɔsɔ kɛ səm tesika tɔɔ kɛ́ kam. Ye pə kɛɛsaa, pa yaakʋɣʋ sɩ Sɔtɔm na Icipiti tɔ, ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ ntɛɣɛ pa wɛna.


Rumariˈ, tek ri Cristo xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xubij chare ri Dios: Riyit man chic cˈa nawajoˈ ta chi yetzuj (yesuj) chicop y nicˈaj chic cosas chawe, rumariˈ tek xayaˈ jun nuchˈacul achiˈel ruchˈacul ri winek. 	 Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Kilisiti kɔŋaɣa antulinya taa tɔ ɩ tɔma Ɩsɔ sɩ: Nn caa kɔtasɩ pəyele nn caa kʋhaham. Ama n ŋma-m tɔnʋɣʋ.


Ruma can ye qˈuiy ri xquepe y xtiquibilaˈ: Yin cˈa riyin ri Cristo, xquechaˈ. Y sibilaj ye qˈuiy ri xquekˈolotej pa quikˈaˈ. 	 Mpi tɔ paɣalɛ ká kɔɔ na pá ha pa təɣɩ ma hətɛ sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii, na paa tolisi paɣalɛ.


Xa yacˈa ri ma utz ta chi ninimirisaj iwiˈ riyix y nikasaj ta quikˈij ri wech aj Israel ri xeˈelesex el. Ruma iwetaman chi ma ya ta ri rukˈaˈ ri cheˈ ri ye chapayon riche (rixin) ri rucˈamal, xa ya ri rucˈamal ri chapayon quiche (quixin). Y riyix xa yix rukˈaˈ ri cheˈ y ma yix rucˈamal ta. 	 Pə tɔɔ kɛ́ n kaa nyənɩ yem kɛ́ mpa pa wɛ ɩsɩɩ pəliŋasɩ kʋsɛtasɩ tɔ. Ɩlɛ timpi n ka sana nyá tɩ tɔ pə fɛɩ. Pə taɣa kite nyɔna nyá tɔɔ se. Ama nyá nyɔna kite tɔɔ.


Wachˈalal, chikajujunal achiˈel kabanon tek xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios, can quecˈariˈ kojcanaj chupan ri cˈacˈacˈ kacˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Ma taapalaa, paa wei ɩ́ caɣa Ɩsɔ sɛɛʋ taa ɩsɩɩ ɩsəna ɩ ka wɛɛ na pə́cɔ́ Ɩsɔ yaa-ɩ ɩ mpaaʋ taa tɔ.


Queriˈ nbij chiwe ruma ri wánima can achiˈel ránima ri Dios chi nwajoˈ nchajij ri icˈaslen. Queriˈ cˈo pa wánima ruma riyix xinimaj cˈa ri Cristo tek riyin xintzijoj ri ruchˈabel chiwe. Y chinuwech riyin can yix achiˈel cˈa jun numiˈal ri nbecˈuleˈ yan, can chˈajchˈoj wi cˈa nwajoˈ njech el chare ri jun ri xtoc rachijil. Can quecˈariˈ rubaniquil ri icˈaslen nwajoˈ riyin chi riyix icˈuan tek xquixinjech el pa cˈulanen riqˈui ri Cristo. 	 Ma wɛna ɩsɛsɛɛmlɛ kɛ mə tɔm taa kɛ́, ɩlɛ Ɩsɔ tʋna-m ɩsɛsɛɛmlɛ ńtɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pɛɛlɔ wei ɩ ta nyənta apalʋ kɛ paa pəcɔ na má tɔ sɩ apalʋ kʋlʋm koŋ kɛ maa ha-ɩ tɔ, apalʋ ɩnəɣəlɛ Kilisiti.


Y ri rey riˈ can utz cˈa xtzˈetetej ruma ri Dios. Rumariˈ tek ri David xucˈutuj cˈa utzil chare ri Dios chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nuben jun jay ri ntoc rachoch ri mismo Dios ri can ru‑Dios wi ri kamamaˈ Jacob. 	 Ɩsɔ laŋlɛ hɛɛna-ɩ teu, ɩlɛna Tafiiti náá sələmɩ-ɩ nɔɣɔ, sɩ ɩ lakɩ ɩnɩ wei ɩ kɛ́ Yakɔpʋ Ɩsɔ tɔɣɔ təcaɣalɛ.


Ri sipanic ri xuyaˈ ri Dios, nim rejkalen y man achiˈel ta ri mac ri xuben ri Adán chuwech ri Dios ri xa rucˈayewal xucˈom pe pa quiwiˈ quinojel ri winek. Yacˈa ri colotajic ri xucˈom pe ri Jesucristo can más wi nim rejkalen, ruma ma xu (xe) ta chic ruma ri jun nabey mac; xa can riche (rixin) chi ye qˈuiy winek ri yecolotej y ri colotajic ri nuyaˈ xa nusipaj. Y reˈ nuben cˈa chake chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun chic kamac. 	 Ama yʋlʋ kaa kpaɣa mpi Ɩsɔ kʋcɔɔʋ lakɩ tɔ na ɩ́ maɣasəna mpi yʋlʋ kʋlʋm ɩsaɣatʋ lakɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ kʋlʋmtʋ lapəna na pá hʋʋna yəlaa na pa tɔm sɩ. Ama Ɩsɔ faalaa kʋcɔɔʋ ná taɣana ɩsaɣatʋ paɣalɛ na pə́ la teu.


Y tzˈibatal chukaˈ ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, chi quinojel ri winek xquetijox na ruma ri Dios, queriˈ ri nubij. Y ri achique cˈa ri nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Nataˈ Dios y nretamaj, can xtipe cˈa chinucanoxic. 	 Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ŋmaa tɔm tənɛ sɩ: Yəlaa təna ká wɛɛ Ɩsɔ kʋsɛɣɛsaa. Pə tɔɔ kɛ́ yəlaa təna mpa pa nɩɩkəna Tacaa Ɩsɔ na pá mʋ ɩ kʋsɛɣɛsətʋ tɔ, pa kɔŋ ma kiŋ.


Ruma xa ta queriˈ, riyoj cˈo ta modo nikabij chi tikabanaˈ ri etzelal riche (rixin) chi nipe qˈuiy utzil pa kacˈaslen. Achiˈel ri tzij ri niquikˈabaj ri winek chikij, ruma riyeˈ niquibij chi queriˈ nikacˈut y xa ma que ta riˈ. Ri yebin queriˈ xa rucˈamon chi nika ri rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Yaa pepe tɔɔ kɛ́ tə kaa tɔ sɩ tə́ la ɩsaɣatʋ na pə́ kɔna kʋpantʋ ɩlɛ? Haləna lɛmpa caakaɣa ma nyʋɣʋ kʋɣʋ, ɩlɛna pá waana sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ. Paa kʋ yəlaa mpa pa waana-m mpʋ tɔ pa tɔm, na pa tɔm kʋɣʋ maɣaa.


Y ri rey Herodes can xracˈaxaj cˈa chi ri Jesús sibilaj rutzijol cˈo chiquicojol ri winek. Ri Herodes xubij cˈa ka pa ránima chi ri Jesús xa ya ri Juan ri Bautista ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, y rumariˈ tek cˈo uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi qˈuiy ri nicowin yerubanalaˈ, xchaˈ ka ri Herodes. 	 Yesu hətɛ tɔŋna yaaʋ kɛ paa timpi. Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ nɩɩ Yesu taŋ. Na yəlaa lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩ́lɛ́ ɩ femna. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ wɛna piti təma lapʋ pəsʋɣʋ.


Y ri Pedro xubij chic cˈa chukaˈ chique ri winek: Ri chapatajnek ca rubixic ruma ri Samuel y ri xquibij cˈa ri profetas ri xecˈojeˈ tek man cˈo ta chic ri Samuel, can chrij wi cˈa ri xquebanatej chupan re tiempo reˈ ye chˈonak wi ca. 	 Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa təna pa yɔɣɔta pə kpaɣaʋ Samiyɛɛlɩ na ɩ waalɩ nyə́ma pa looŋa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ tɔ, pa yɔɣɔta kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩnɩ ɩ tɔm.


Tek yicˈojeˈ chiquicojol ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios, riyin nben achiˈel niquiben riyeˈ riche (rixin) chi yenchˈec riche (rixin) chi yecolotej. Y queriˈ nben quiqˈui quinojel riche (rixin) chi nwajoˈ yecolotej jojun chique riyeˈ. 	 Mpa pa wɛ ɩcantʋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ, ma lapa pa hɛkʋ kɛ́ ɩsɩɩ ɩcam na pə́cɔ́ má hiki acamaa mpɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma lakɩ paa mpa pa hɛkʋ, ɩlɛna paa pə kəlɩ we má ya pa taa lɛlaa.


Yacˈa riyin can ronojel tiempo ntij nukˈij chi nben utzil chiwe y can riqˈui ronojel wánima nben ri utzil riˈ ruma nwajoˈ chi utz ta yixcˈojeˈ, y ma xu (xe) ta wi tek yincˈo apo riyin iwuqˈui. 	 Pə wɛ teu sɩ yʋlʋ ɩ́ sɔɔləɣɩ ɩ lɛlʋ kɛ mpʋ yaa. Ama kʋpantʋ lapʋ taa kɛ́ ɩ́ ká sɔɔləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, pə́ taa wɛɛ waatʋ wei ma wɛ mə kiŋ tɔ tike.


Rumariˈ ri runakˈ kawech ma rucˈamon ta nubij chare ri kakˈaˈ: Riyit ma yacˈatzin ta chuwe. Y queriˈ chukaˈ ri jolomaj ma rucˈamon ta nubij chare ri kaken: Riyit ma yacˈatzin ta chuwe. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɛ ná kaa pəsɩ na á tɔ niŋ sɩ ye ɩ́lɛ́ ɩ fɛɩ pə lá ɩsəna? Na nyʋɣʋ ná kaa pəsɩ na kʋ tɔ nɔɔhɛɛ sɩ ye alɛ a fɛɩ pə lá ɩsəna?


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Can kitzij cˈa re nbij chiwe, chi riyin ri Cˈajolaxel ma yisamej ta pa nuyonil; xa ya ri ntzˈet riqˈui ri Tataˈixel ri nben. Ronojel ri nuben ri Tataˈixel, yariˈ chukaˈ nben riyin ri Cˈajolaxel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Pəyaɣa ma ma kaa lu natəlɩ na má la. Ama nti ma Caa tɔŋa lapʋ na má naakɩ tɔ ntəɣɩ ma təŋəɣɩ. Ma Caa lakɩ pə təna mpi tɔ, Pəyaɣa ma ma lakɩ-wɩ tɔtɔɣɔ.


Y tek quereˈ nben, can nibanatej cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios: Chi ri winek ri majun quicˈaxan ta chrij Riyaˈ, xtiquicˈaxaj cˈa; y ri winek ri majun tzijon ta chique chrij Riyaˈ, xtikˈax chiquiwech. 	 Pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pa ta heeli mpaɣa ɩ tɔm tɔ paa na. Mpa pa taa nɩɩ ɩ tɔm tɔ paa cɛkəna.


Ruma ri quimac ri winek riche (rixin) ri tinamit riˈ, sibilaj qˈuiyinek chic, xa can jubaˈ ma napon anej chuwech ri caj. Y ri Dios can noka wi cˈa chucˈuˈx ri quimac ri winek riˈ y can nuyaˈ wi rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ɩsaɣatʋ kaawaɣa na pə́ kaləsəna ɩsɔtɔnʋɣʋ, Ɩsɔ tɔɔsa ɩ lakasɩ ɩsaɣasɩ tɔɔ.


Y ri Félix ri aj kˈatbel tzij xuben cˈa pe retal riqˈui ri rukˈaˈ chare ri Pablo riche (rixin) chi tichˈo. Y riyaˈ xchˈo cˈa apo, y xubij cˈa: Wetaman cˈa chi riyit cˈo yan chic junaˈ ri akˈaton pe tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef reˈ. Rumariˈ ma xtinpokonaj ta xquichˈo apo, riche (rixin) chi nkˈalajsaj chi majun chˈaˈoj ri nbanon ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋfənɛɛ hʋla Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ. Tənaɣa Pɔɔlɩ tɔma sɩ: Ma nyəmá teu sɩ tuu pɩɩsɩ paɣalɛ taa nyaɣalɛ tɛtʋ tənɛ tə taa tɔm taɣanlʋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma caa ma pɛtɩ-ŋ ma tɔm tənɛ na naani təkpataa.


Riyaˈ xberubij cˈa chique: ¿Achique niyaˈ chuwe riyix, wi riyin njech ri Jesús pan ikˈaˈ? xchaˈ chique. Y ri principaliˈ tak sacerdotes xquibij chi niquiyaˈ juwinek lajuj sakapuek chare. 	 na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ye ma tʋ Yesu kɛ́ mə niŋ taa pepeɣe ɩ́ ka ha-m? Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa kala liɣitee nyəɣətʋ kɛ hiu na naanʋwa na pá cɛlɛ-ɩ.


Y tek riyaˈ ye rutzˈakatisan chic ca ri kˈij riche (rixin) ri samaj chiriˈ pa rachoch ri Dios, xbe chrachoch. 	 Sakalɩ təmlɛ kʋyɛɛŋ tɛma Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ kpe.


Xa can ruma cˈa chukaˈ riˈ tek riyin xintzˈibaj el ri wuj ri xintek el chiwe, riche (rixin) chi nikˈalajin wi can yixniman tzij. Riyin nwajoˈ cˈa nwetamaj wi riyix can ninimaj tzij, chare ronojel ri nbin chic el chiwe. 	 Ma caakaɣa kɛ́ sɩ má maɣasɩ-mɛ na má na mə waalɩ, sɩ mə luɣu wɛ tam kɛ́ ma kʋsɛɣɛsətʋ təŋʋɣʋ yaa mə luɣu fɛɩ. Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛ.


Tek rubanon ca ronojel riˈ nim rejkalen chinuwech riyin. Pero tek xkˈax chinuwech chi xa ma nucˈom ta pe colotajic chuwe, can xinyaˈ ca ronojel riˈ riche (rixin) chi xinnimaj ri Cristo. 	 Pənɛntɛ Kilisiti tɔɔ ɩlɛ, ma nyənəɣɩ kʋpantʋnaa mpa ma mʋɣʋlaɣana tɔɣɔ mpi pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ tɔɣɔ.


Tek nimol cˈa iwiˈ pa rubiˈ ri Dios, ri ixokiˈ ma quechˈo ta apo, ruma can rucˈamon chi niquinimaj tzij achiˈel nubij ri ley riche (rixin) ri Dios. 	 Ye Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, alaa nɔɔsɩ taa ɩ́ taa lɩɩ fɛŋ. Pa fɛɩna mpaa sɩ pá yɔɣɔtəɣɩ. Kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔta mpʋ sɩ alaa ká pasa pa təɣɩ.


Ticˈuaj cˈa ri cˈacˈacˈ cˈaslen ri ruyaˈon ri Dios chiwe; can achiˈel tek niwik iwiˈ riqˈui cˈacˈacˈ tak tziek; jun cˈaslen ri can achiˈel cˈaslen riche (rixin) ri Dios, ri can kitzij chi choj y chˈajchˈoj. 	 Na ɩ́ kɛlɩ yaasi kʋfalʋ wei Ɩsɔ ləsaa na ɩ́ kɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ nyəŋ tɔ. Mə tɔntɛ ɩ́ kɛɛsaa na tə teu ɩsɩɩ tampana hʋ́lə́ɣɩ́ tɔ ɩlɛ pɩɩ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ kpaɣa yaasi ɩnɩ.


Y tek queriˈ cˈa xtiban chiwe cuma ri winek, yacˈariˈ tek xquixcowin xquinikˈalajsaj chiquiwech. 	 Ama təna wɛɣɛ pɩɩ topili-mɛɣɛ mpaaŋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ma tɔm tampana.


Y riyin ri Juan xintzˈet cˈa chi ri Jun ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet, cˈo jun wuj boron ri ruchapon riqˈui ri rajquikˈaˈ. Ri wuj riˈ, cˈo tzˈibatal chuwech y chrij, y kˈolin riqˈui wukuˈ raken sellos riche (rixin) chi ma nisolotej ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná takəlaɣa kɛ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ niŋ taa, na pá kpila-kɛɣɛ kekeele na pá ŋmaawa ka taa na ka waalɩ, na pá taala ka tɔɔ kɛ́ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa na pə́ tʋ niŋ.


Wacami ri Wajaf Dios nuyaˈ cˈa re acˈal reˈ chuwe, riche (rixin) chi riyin ma xquiqˈuix ta chic chiquiwech ri winek ri niquikasaj nukˈij ruma chi majun wal. 	 Tacaa ləsʋɣʋ ma fɛɛlɛ tənɛɣɛ pənɛntɛɣɛ yəlaa taa tɔ, kʋpantʋ kɛ ɩ lapa-m sɔsɔm.


Ruma ri chˈabel ri ye rutzˈiban ca ri Moisés, nubij: Tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ. Y wi cˈo jun nibin pokon tak chˈabel chique ri ruteˈ rutataˈ, can majun chic cˈa ri nrajoˈ, xa can ticamisex. Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. 	 Moisi ka yɔɣɔtaa sɩ: Se nyá caa na nyá too. Na tɔtɔ sɩ: Ye wei ɩ tʋʋ ɩ caa yaa ɩ too, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ.


Ri winek xa akasan jubaˈ rukˈij que chiquiwech ri ángeles. Pero ma riqˈui wi riˈ can xaben chare ri winek chi can cˈo rukˈij rucˈojlen, ruma pa rukˈaˈ riyaˈ ayaˈon wi ronojel ri cosas ri abanon. 	 N yelaa sɩ ɩ́ sɛkɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ pəcɔ. N tʋ-ɩ teeli na ń kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ ɩsɩɩ wulaʋ.


Can majun chic kamac yojtzˈetetej ruma ri Dios ruma kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Kajaf Jesucristo. Y matiox chare ri Jesucristo ruma xuben chake chi cˈo chic uxlanibel cˈuˈx chkacojol riqˈui ri Dios. 	 Tɔʋ, ɩsɩɩ kaɣana pa tɛm lapʋ na tə́ pəsɩ yʋlʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá taa tɛmnaʋ tɔɔ tɔ, tá na-ɩ tə wɛna təma na leleŋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ.


Ye qˈuiy cˈa ri can xquetzak ca, yecˈo chukaˈ xtiquitzujuj (xtiquisujuj) quiˈ y yecˈo ri xtiquetzelaj quiˈ. 	 Yəlaa paɣalɛ ká lɔ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔm kɛ waatʋ ɩnɩ, na paa lɩɩ təma waalɩ, na pa taa kpana təma.


Y ri nimalaj tinamit pan oxiˈ cˈa xel wi ruma ri nimalaj silonel riˈ. Y ri nicˈaj chic nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can xetzak wi cˈa chukaˈ pan ulef. Ri Dios can xnatej wi cˈa chare ri nimalaj tinamit Babilonia, riche (rixin) chi can nuyaˈ rutojbalil chique ri winek aj chiriˈ. Rumariˈ ri Dios xuben chique chi niquitij pokon ruma ri royowal Riyaˈ. 	 Tənaɣa pə faɣa ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ kɛ hɔɣɔləŋ tooso na pə yɔkɩ. Na acalɛɛ sɔsɔɔna hoti tɛtʋ təna taa. Ɩsɔ tɔɔsa Papiloni sɔsɔ tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ nyɔɔsɩ-ɩ ɩ kɔpʋ taa pááná sɔsɔɔna sʋlʋm.


Y riqˈui riˈ can xbanatej cˈa achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Riyaˈ can achiˈel chukaˈ jun aj mac xban chare. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 sɩ pə la ɩsɩɩ paa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Asaɣaa taa kɛ́ pa tʋ-ɩ.


Tek xbekacˈuluˈ kiˈ chiriˈ pa tinamit Asón, riyaˈ xoc cˈa el kiqˈui pa barco riche (rixin) chi xojbe cˈa pa tinamit Mitilene. 	 Tá na-ɩ tə sula təna, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ tá kpɩɩlʋɣʋ na tá na-ɩ tə́ polo Mitilɛnɩ.


Ruma ri winek riche (rixin) jun ruwachˈulef, wi xa ma junan ta quiwech niquiben, riˈ ma utz ta, ruma nuben chare ri quiruwachˈulef chi ma xtiyaloj ta. 	 Ye kawulaɣa wɛɛ na ká fɛɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, nɔɔnɔɔ ka saaləɣɩ yem kɛ́.


Y ri Jesús xluqueˈ chic cˈa ka jun bey y xuchop chic cˈa tzˈibanic riqˈui ri ruwiˈ rukˈaˈ, ri chiriˈ pan ulef. 	 Ɩlɛna Yesu tasa luŋuɣu na ɩ́ ŋmaa atɛ.


¿Achique cˈa ruma tek xa ma xcˈayix ta re jubulaj akˈom reˈ? Re akˈom reˈ xa xbe ta chi oxiˈ ciento denarios, y ri puek riˈ xyaˈox (xyaˈ) ta chique ri pobres, xchaˈ. 	 Pepe tɔɔ kɛ́ pa taa pɛɛtɩ tulaalʋ ɩnɩ ɩsɩɩ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩnʋwa (300) na pá ha kʋnyɔntʋnaa?


Y tek ri Pedro xracˈaxaj chi queriˈ xubij ri Jesús, xucˈuaj el jubaˈ quelaˈ y xbechapon pe chare. Can xubij cˈa chare: ¿Achique ruma ma napokonaj ta awiˈ riyit? Man ta nibanatej achiˈel ri xabij riyit Ajaf, xchaˈ ri Pedro. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa Yesu na ɩ́ lɩɩna kpeeŋa na ɩ́ təkɩ-ɩ-tɩ, sɩ: Aaɩ Tacaa, Ɩsɔ ɩ́ taa yele na təlɛ tə́ kɔɔ.


Y riyix can xitzekelbej chukaˈ achiˈel ri cˈaslen ri kacˈuan riyoj y xitzekelbej chukaˈ achiˈel ri cˈaslen ri xucˈuaj ri Ajaf. Ruma tek xinimaj ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj xixetzelex cuma ri winek ri ma quiniman ta ri ruchˈabel ri Dios. Pero ma riqˈui wi chi cˈo tijoj pokonal ri nikˈaxaj, riyix ma xixbison ta. Ruma ya ri Lokˈolaj Espíritu xyaˈo quicoten pa tak iwánima. 	 Ɩ́ təŋa tá na Tacaa tá ɩkpatɛ, na ɩ́ ná kʋnyɔntɔɣɔlɛ sɔsɔɔlɛ, paa na mpʋ ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ nte Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Simón Pedro xubij chique ri rachibil: Riyin yibe na chuchapic car, xchaˈ. Y ri rachibil xquibij: Riyoj chukaˈ yojbe awuqˈui. Y can quinojel cˈa xebe y xeˈoc el pa jun jucuˈ. Riyeˈ astapeˈ jun akˈaˈ xecˈaseˈ chuchapic car, majun car ri xquichop ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ tɔma-wɛ sɩ: Maa polo tiina kpaʋ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa pɛlɛ sɩ: Tɩɩ təŋɩ-ŋ. Ɩlɛna pá kʋlɩ na pá polo pá kpa kpiiliya taa, na ahoo anɩ pa ta hiki paa pʋlʋ cəcəka.


Riyix nicˈutuj cˈa chake wacami chrij ri jun utzil ri xkaben chare jun achi yawaˈ, riche (rixin) chi niwetamaj achique rubanic tek xcˈachoj. 	 saŋa pa pɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ kʋpantʋ nti tə lapa kaakalaɣa tɔ tə tɔm, na ɩsəna tə lapa na ká kʋlɩ tɔ.


Ri akˈij acˈojlen riyit ri ayaˈon chuwe riyin, can xinyaˈ chukaˈ chique riyeˈ. Rumariˈ can cˈo chic cˈa quikˈij quicˈojlen chukaˈ, y can queriˈ nbanon chique riche (rixin) chi queriˈ xa jun ta cˈa xtiquiben, achiˈel kabanon riyoj. Ruma riyit y riyin xa yoj jun. 	 Ma kʋsa pa nyɔɔŋ ɩsɩɩ nyaa kʋsa ma nyəŋkʋ tɔ, sɩ pá kpɛntɩ kʋlʋm ɩsɩɩ má na-ŋ tə kpɛntʋɣʋ kʋlʋm tɔ.


Y riyix ri can riqˈui chi niben ri nubij ri ley niwajoˈ chi yixtzˈetetej ruma ri Dios chi majun imac, wi queriˈ, xa can yix elenak pe riqˈui ri Cristo, y chukaˈ iyaˈon chic ca ri rutzil ri Dios. 	 Mɛ mpa ɩ́ caa sɩ Ɩsɔ ɩ́ nyənɩ-mɛɣɛ kʋpama kɛ mə kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ tɔ, mə na Kilisiti ɩ́ yaa kɛ́ na ɩ́ pɛŋ mə təɣɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ.


Ri Pilato can que wi cˈa riˈ ri xubij pe, ruma riyaˈ can retaman wi chi ri winek riˈ quiyaˈon ri Jesús pa rukˈaˈ, ruma itzel niquinaˈ chare chi sibilaj ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin). 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩ pɔɔsa-wɛɣɛ mpʋ, ɩ nyəmá təkelekele sɩ ɩsɛsɛɛmlɛ tɔɔ kɛ́ pa pona-ɩ Yesu.


Ri más rajawaxic chi niquiben ri ixokiˈ ri can quiniman chic ri Dios, ya ri tiquibanaˈ utzil chique nicˈaj chic, can achiˈel rucˈamon chi niquiben ri niquibij chi quicˈuan jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 Ama lakasɩ kʋpaŋsɩ kɛ paa tiɣilina ɩsɩɩ lakasɩ nsiwɛ sɩ mʋŋna alaa mpa pa tɔŋ sɩ pa seeki Ɩsɔ tɔ.


Y ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef ri xekˈolotej pa rukˈaˈ ri tinamit Babilonia riche (rixin) chi xeka pa mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, y ri xeka chupan ri itzel tak cˈaslen ri acuchi (achique) xquisachalaˈ wi quirajil. Xticokˈej y xtiquibisoj cˈa ruwech ri tinamit riˈ tek xtiquitzˈet ri sib nijoteˈ chicaj, ruma can ntajin rucˈatic. 	 Ɩ kiŋ kɛ atɛ awulaa sɔsaa lakaɣa pa asilima kʋlapʋtʋ na pá nɩɩkɩ ɩ leleŋ. Paa tɛ na pá ná kɔkɔ nyakɩ-ɩ na nyɔɔsɩ nsi sɩ kʋləɣɩ tɔ, ɩlɛ paa tʋlɩ nɔɔsɩ kɛ ɩ tɔɔ, na paa kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm.


Ri ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel, can benak cˈa cánima chrij ri itzel tak quiraybel riˈ. Yecˈa ri ye ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu, can benak cˈa cánima chrij ri nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Mpa pa tɔŋna tɔntɛ kɛ yʋlʋ wɛɛtʋ kʋpəntʋ taa tɔ tə tike tə tɔm kɛ pa nyəmá. Na mpa pa təŋəɣɩ Ɩsɔ Feesuɣu tɔ kʋlɛ kʋ nyəntʋ tike kɛ pa lakɩ.


Y ruma chi can xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej wi ri xbix chare ruma ri Dios, rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Mpi pə tɔɔ Ɩsɔ mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ kɛ ɩ taa tɛm tɔɔ tɔɣɔlɛ.


Pero ri kachˈalal Onesíforo ma que ta riˈ xuben. Ri Ajaf xtujoyowaj ta cˈa quiwech ri yecˈo pa rachoch, ruma riyaˈ ma xqˈuix ta xinorutzˈetaˈ waweˈ pa cárcel. Xa qˈuiy mul xorucukubaˈ nucˈuˈx. 	 Honesifɔɔ temna-m tɔm paɣalɛ. Ɩsɔ ɩ́ fɛlɩ ɩ́ na ɩ nyə́ma kɛ kʋpantʋ. Ma saləka təkʋɣʋ ta lapɩ-ɩ fɛɛlɛ,


Can ketaman cˈa chi konojel riyoj ri can nikajoˈ ri Dios y ri can xojrusiqˈuij (xojroyoj) riche (rixin) chi xoj‑oc ralcˈual, Riyaˈ can yojrutoˈ wi tek cˈo tijoj pokonal, riche (rixin) chi cˈo utz nucˈom pe chake. Queriˈ nuben ruma chi can queriˈ ruchˈobon pe pa kawiˈ. 	 Tə nyəmá sɩ kʋpantʋ kɛ Ɩsɔ lakɩ pə təna pə taa kɛ́ mpa pa sɔɔla-ɩ na pá kɛ́ mpa ɩ yaawa ɩsɩɩ ɩ nɔkʋɣʋ wɛɛ tɔ.


¡Ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij! 	 Ye ɩ́ kɛ́ nɩɩlaa ɩ́ nɩɩ.


Y riche (rixin) cˈa chi nrachibilaj el ri kachˈalal Tito, tek xtibe iwuqˈui, nikatek el jun kachˈalal riqˈui. Ri kachˈalal riˈ ya cˈa ri jabel etamatel ruwech cuma quinojel ri iglesias, ruma jabel samajnek chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Tə təŋsa ɩ waalɩ kɛ́ tá taapalʋ wei Yesu sɛɛlaa kpeka təna pʋɣʋləɣɩ ɩ təmlɛ kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm taa tɔ.


Ri ángel Gabriel xtak riqˈui jun kˈopoj, ri María rubiˈ. Ri kˈopoj cˈa riˈ, cˈutun chic riche (rixin) chi nicˈuleˈ riqˈui jun cˈajol ri José rubiˈ. Y ri José riˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. 	 Pɛɛlɔ ɩnəɣɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ Yosɛɛfʋ ka mʋsaa, na pá yaa-ɩ sɩ Malɩ.


Riyin ma yincˈo ta apo iwuqˈui, pero ri wánima cˈo iwuqˈui. Y rumariˈ xinchˈob yan ri achique nicˈatzin chi nikaben chare ri kachˈalal ri cˈo chupan ri mac riˈ. 	 Paa ma na-mɛ tə wɛ təma na pooluŋ tɔ, ma ləsaɣa wɛ mə kiŋ kɛ tam kɛ́. Ye ma, na Tacaa Yesu toma taa ma tɛma apalʋ ɩnɩ ɩ tɔm kʋɣʋ kɛ́ ɩsɩɩ ye maa wɛ mə kiŋ maa lapa tɔ. Waatʋ wei ɩ́ ká koti na ma ləsaɣa ká wɛɛ mə hɛkʋ tɔ, Tacaa toma ká wɛɛ tá təna tá hɛkʋ taa təna.


Riyix ri achiˈel tak walcˈual, ntzˈibaj ronojel reˈ chiwe, ruma riqˈui ri xuben ri Jesucristo, wacami cuyutajnek chic ri imac. 	 Ma piya, pə hɩɩsa mə ɩsaɣatʋ kɛ Kilisiti tɔɔ tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ.


Y chukaˈ ketaman chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Dios y Riyaˈ can cˈo pa tak kánima, ruma can ruyaˈon ri Rulokˈolaj Espíritu chake. 	 Ɩsɔ ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu tɔɣɔ tə nyəmá sɩ tə kpɛntəna-ɩ na ɩ wɛ tá waalɩ.


Y riyin nbij chi riyit jabel awetaman ri rupixaˈ ri Dios: chi riyit achi ri cˈo awixjayil man cˈa tacanoj ta jun chic ixok, ma cacamisan ta; ma catelekˈ ta; ma tatzˈuc ta tzij chrij jun chic winek; tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ntɔŋ n nyəmá nti pa sɩɩwa sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ, taa kʋ yʋlʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm. Se nyá caa na nyá too.


Cˈa re wacami can majun cˈa ri icˈutun ta chare ri Nataˈ pa nubiˈ riyin. Can ticˈutuj cˈa y xticˈul, riche (rixin) chi queriˈ can nitzˈaket ta cˈa ri quicoten pa tak iwánima. 	 Haləna saŋa ɩ́ ta yaata ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ pʋlʋ. Ɩ́ sələmɩ ɩ́ ká hiki, na pɩɩ la na mə laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm kɛ tam tɔɔ.


Yacˈa wi cˈo jun kachˈalal achi o ixok ri yecˈo rachˈalal malcaniˈ tak ixokiˈ quiqˈui, yecˈa riyeˈ ri cˈo chi yeˈilin quiche (quixin), y ma ye ta ri kachˈalal. Riche (rixin) chi queriˈ ri kachˈalal yecowin yequitoˈ más ri malcaniˈ tak ixokiˈ ri can quiyon yecˈo y majun nilin quiche (quixin). 	 Ama ye Ɩsɔ sɛɛlʋ wei ɩ lʋlʋɣʋ taa wɛ leelaa, pʋntʋ ká mʋ Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ səɣəla kɛ́ na ɩ́ səŋna ɩ leelaa, ɩlɛna pə́ hɛtɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle na pɛlɛ pá səŋna mpa pa kɛ́ leelaa təkpem tɔ.


Y can jabel cˈa ruwaquikˈij ri mozos ri ye qˈues tek noka ri quipatrón. Y kas kitzij nbij chiwe, chi ri quipatrón xtuchojmirisaj cˈa riˈ y yerutzˈuyubaˈ cˈa ri rumozos pa mesa. Y yerunimaj yerilij apo jabel ruma sibilaj niquicot chi cˈa coyoben na apo ri hora riˈ. 	 Cɛcɛ ɩnɩ ɩ́ talaa na ɩ́ maɣana ɩ təmlɛ nyə́ma mpɛ na pa taŋaa, pa nyʋɣʋ lapa leleŋ kɛ́. Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ ɩ kootiɣi ɩ wontu kɛ́ na ɩ́ hɔkəna ɩ tɩ, na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ təcaɣalɛ sɩ pá caɣa na ɩ́ tʋ-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa.


Rumariˈ, ri más chkawech apo can cˈo jun lokˈolaj sipanic ri xtincˈul ruma xincˈuaj jun cˈaslen choj, y ya ri Ajaf, ri utzilaj aj kˈatbel tzij, ri xtiyaˈo ri sipanic riˈ chuwe chupan ri kˈij tek xtipe chic jun bey. Y ma xu (xe) ta wi chuwe riyin xtuyaˈ wi ri lokˈolaj sipanic riˈ, xa can xtuyaˈ chukaˈ chique quinojel ri yeˈajowan y coyoben chi nipe chic jun bey. 	 Na pənɛntɛ tampana təŋlaa teeli ntenuɣu taŋna-m, ŋkʋɣʋ Tacaa wei ɩ təŋəɣɩ tampana na ɩ́ hʋʋkəna tɔ ɩ ká ha-m kʋyakʋ ŋkʋ kʋ wule. Na pə taɣa ma tike kɛ ɩ ká ha, ama na pa təna mpa pa caɣaa na pá nyɩɩləɣɩ ɩ kɔntɛ wule tɔ.


Pero majun. Xa can majun wi cˈa ri rucˈamon (takal chrij) chi nujek ka ri wuj. Majun chuwech ri caj, ni xa ta pa ruwiˈ y ni xa ta chuxeˈ ri ruwachˈulef. Astapeˈ ta chi xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nutzuˈ jubaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ta na nɔɣɔlʋ wei ɩ ká pəsɩ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa ŋkɛ na ɩ́ wiili ka taa tɔɣɔ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ pə tɛɛ.


Y ri Aram xralcˈualaj ri Aminadab; ri Aminadab xralcˈualaj ri Naasón; y ri Naasón xralcˈualaj ri Salmón. 	 na Alam náá lʋlɩ Aminatapɩ, na Aminatapɩ náá lʋlɩ Naasɔŋ, na Naasɔŋ náá lʋlɩ Saləma.


Ruma wi riyix yixka pa jun tijoj pokonal y xa majun imac ibanon, y wi ruma chi iyaˈon ri Dios pan iwánima tek nicochˈ runojel riˈ, riˈ can nika wi chuwech ri Dios. 	 Pa tʋkʋɣʋ yʋlʋ kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem na ɩ́ suma sɩ Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə wɛ teu kɛ́.


Riyaˈ xoc cˈa winek achiˈel riyoj y xuchˈutinirisaj riˈ. Can xunimaj y xuben cˈa ronojel ri xubij ri Dios Tataˈixel chare; can xunimaj tzij chi xapon pa camic; ri camic chuwech ri cruz. 	 Ɩ tisaa na ɩ́ pasa ɩ tɩ na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, haləna ɩ səm, səm mpi ɩ səpa tesika tɔɔ tɔ.


Ruma astapeˈ ma yincˈo ta apo iwuqˈui, chi can ta yin paˈel apo pan inicˈajal, ri wánima riyin can cˈo wi iwuqˈui. Sibilaj yiquicot ruma ntzˈet chi can riqˈui ruchojmilal yix benak y can cof yixcˈo chupan ri icukbel cˈuˈx riqˈui ri Cristo. 	 Paa ma na-mɛ tə wɛʋ təma na pooluŋ tɔ, ma ləsaɣa wɛ mə kiŋ kɛ́, na ma laŋlɛ hʋlʋmaa ɩsɩɩ ma naʋ mə təna ɩ́ tɛma mə taa na Kilisiti, na ɩ́ kpɛntaa na ɩ́ səŋa təca kɛ́ pə taa tɔ.


Tek cˈo jun chiwe riyix ri nitzujux (nisujux) pa kˈatbel tzij, tutijaˈ rukˈij riche (rixin) chi nuchojmirisaj riˈ riqˈui ri rucˈulel tek xa cˈacˈariˈ quichapon el bey pa kˈatbel tzij. Ruma wi ma nuchojmirisaj ta riˈ riqˈui ri nitzujun (nisujun) chrij, can xtucˈuex cˈa chuwech ri aj kˈatbel tzij, y ri aj kˈatbel tzij riˈ nujech el pa rukˈaˈ ri aj chˈameˈy, y ri aj chˈameˈy nucˈuaj el, y nberutzˈapij ca pa cárcel. 	 Ye n wakəla nɔɣɔlʋ na ɩ́ yaa-ŋ nɔnɔɣɔ, la kookalɩ na nyá na-ɩ ɩ́ taɣanɩ mə tɔm kɛ mpaaʋ taa na ɩ́ ta tata hʋʋlʋ kiŋ. Pə taa kɔɔ na hʋʋlʋ náá tʋ-ŋ toŋtʋnaa niŋ taa, na pɛlɛ pá təkɩ-ŋ.


Y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique chi kˈatbel tzij cˈo pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek ri yecˈayin waweˈ pa rachoch ri Dios? ¿Y achique chukaˈ xyaˈo ri kˈatbel tzij riˈ pan akˈaˈ chi yeˈabanalaˈ quereˈ? xechaˈ chare. 	 na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kaŋkantɛ nteɣe n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ? Yaa awe tɩɩ hana-ŋ pə mpaaʋ?


Yacˈa wacami yibe na pa Jerusalem riche (rixin) chi nbenjachaˈ ca jun ofrenda chique ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. 	 Ama maa polo Yosalɛm kɛ nɔɔnɔɔ na má la Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ təna tɔɣɔ təmlɛ na pə́cɔ́.


¿Ri Juan xtak pe ruma ri Dios riche (rixin) chi xeruben bautizar ri winek? ¿O xa ye ri winek xebin chare chi xuben queriˈ? xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ɩ́ cɔ-m ma nɩɩ.


Ruma re jun achi reˈ, can ketaman chi jun itzel achi. Riyaˈ nuben chique ri israelitas chi yeyacatej chiquij ri aj kˈatbel tak tzij pa ronojel ruwachˈulef. Ya riyaˈ ri principal chiquicojol ri juley winek ri yenatan rubiˈ ri Jesús aj Nazaret. 	 Tə maɣanaa sɩ yʋlʋ ɩnɛ ɩsaɣaʋ kpitikpiti kɛ́. Ɩ cɔɔkɩ na ɩ́ yoosiɣi Yuta nyə́ma tənaɣa paa timpi. Ɩnɩ ɩ kɛna Nasalɛtɩ nyə́ma kpekəle sɔsɔ.


Wachˈalal Filemón, sibilaj quicoten cˈo pa kánima y can nacukubaˈ kacˈuˈx ruma kacˈaxan chi yeˈawajoˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal y can acukuban quicˈuˈx. 	 Ma taapalʋ, pɔpɔtʋ fɛɩ, ɩsəna n sɔɔlʋɣʋ yʋlʋ tɔ pə lapa-m leleŋ, na pə tasa-m apalʋtʋ kɛ teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyá yaasi ɩnɩ ɩ́ hɛɛsa Ɩsɔ yəlaa paɣalɛ laŋa.


Ri jubaˈ ijaˈtz ri xka pa bey, yariˈ ri nichˈo chrij ri chˈabel riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, ri nacˈaxex ruma jun winek, y xa ma nikˈax ta chuwech. Rumariˈ nipe ri itzel nrelesaj el ri chˈabel ri xtic pa ránima. 	 Mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá ta cɛkəna-tɩ tɔ pa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ mpaaʋ kpeeŋa tɛtʋ nti tə tɔɔ mətutuuna hotaa tɔ. Ɩsaɣatʋ tʋ təŋəɣɩ kpakpaa kɛ́ na ɩ́ ləsɩ tɔm nti pa nɩɩ mpʋ tɔɣɔ pa taa.


Yariˈ yitajin chubanic ri chiriˈ pa rachoch ri Dios, tek ri wech aj Israel ri ye petenak cˈa quelaˈ pa ruwachˈulef Asia xinquitzˈet. Riyin nchˈajchˈojsan chic cˈa wiˈ, achiˈel nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, y majun winek ye nuyacon ta el, ni majun chukaˈ chˈaˈoj yitajin nyec chiquicojol ri winek. Xa ya ri caˈiˈ oxiˈ israelitas riˈ ri xeyaco pe ri oyowal. 	 Mpʋ ɩnɩ pə təlatɛ kɛ pa maɣana-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Tənaɣa ma lapa nyʋɣʋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa, na pə taɣa samaa nɔɣɔlʋ ɩ kotina-m. Pəyele nɔɣɔlʋ na nɔɣɔlʋ paa yoo.


Pero re kachˈalal reˈ xa xenabeyej yan cˈa el chkawech riyoj, y xojcoyobej cˈa ri chiriˈ pa tinamit Troas. 	 Panɛ ɩnɩ pa tɛɛ-tʋɣʋ nɔɣɔ ɩlɛna pá polo pá taŋ-tʋɣʋ Tʋlʋwasɩ.


Y ri discípulos xebe cˈa. Riyeˈ xquibij cˈa chique ri winek chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa tɛɛwa na pá lakɩ yəlaa kɛ waasʋ sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ.


Y jun cˈa chique ri kachˈalal riˈ, Agabo rubiˈ. Y ruma ri Lokˈolaj Espíritu can xukˈalajsaj chuwech, rumariˈ tek xbepaˈeˈ pe chiquiwech ri kachˈalal, y can xubij cˈa chi xtipe na jun nimalaj wayjal pa ruwiˈ re ruwachˈulef; y ri nimalaj wayjal riˈ can xbanatej na wi pa rutiempo ri aj kˈatbel tzij Claudio César. 	 Tənaɣa pa taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Akapusi tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ yɔɣɔtəna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ toma sɩ: Nyɔɣɔsɩ anaam nɔɣɔlʋ ɩ ká lɩɩ keteŋa təna taa kɛ́ nɔɔnɔɔ. Na tampana pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ Kʋfənɛɛ Koloti pɔɔlɛ taa.


Y riyeˈ xquetaj ri rupan ri yaˈ. Y xquitzˈet cˈa chi treinta y seis metros rupan ri yaˈ tek xquetaj ri pa nabey mul. Yacˈa tek yoj biyinek chic apo jubaˈ, xquitzˈet cˈa chi xa xax nuben ka ri yaˈ ruma xaxu (xaxe) wi chic veinte y siete metros rupan. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tisa kʋmaɣasʋɣʋ, ɩlɛna pá maɣana sɩ pə luma ɩsɩɩ mɛɛtələnaa hiu na naanʋwa na naatosompɔɣɔlaɣa. Pa tasa tɔntɛ na pá tasa maɣasʋɣʋ na pá maɣana mɛɛtələnaa pəlefɛɩ hiu na naanʋwa.


Y tek Riyaˈ tzˈuyul pa mesa ri chiriˈ pa jay, ye qˈuiy cˈa chique ri ye cˈutuy tak alcawal y nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ, xetzˈuyeˈ apo ri pa mesa junan riqˈui ri Jesús y quiqˈui ri rudiscípulos. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa na lampuu mʋlaa na asaɣaa paɣalɛ pa kpɛnta Matiyee tɛ na pá tɔkɩ.


Y ri kˈij cˈa tek xquipe chic riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xtibanatej cˈa chukaˈ achiˈel ri xcˈulwachitej pa rutiempo ri Noé. 	 Ɩsəna pɩɩ lapa Nowee pɔɔlɛ taa tɔ, mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa pɩɩ lana Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyɛɛŋ taa.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos xquibij cˈa chique ri ye aj chˈameˈy: ¿Riyix chukaˈ xixkˈolotej pe pa rukˈaˈ? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ kpɛnna-mɛ na ɩ́ puɣusi tɔtɔɣɔ?


Y quinojel cˈa ri ye ral xquencamisaj, riche (rixin) chi tiquetamaj quinojel iglesias chi riyin nnicˈoj ronojel ri niquichˈob y ri cˈo pa tak cánima quinojel ri winek. Y can achiˈel cˈa ri yequibanalaˈ chiquijujunal, can queriˈ cˈa chukaˈ ri rajel ruqˈuexel ri xtiquicˈul. 	 Na kʋkələtʋ ntɛ́ sɩ maa kʋ ɩ piya na pə́cɔ́ Yesu sɛɛlaa təna nyɩ sɩ maɣalɛ wei ɩ nyəmá yʋlʋ lotu taa hʋwɛɛ na ɩ kʋnyɩɩləm tɔ. Maa tɛ na má fɛlɩ paa wei kɛ́ ɩsɩɩ ɩ lapa tɔ.


Ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri ye rudiscípulos: Cˈo cˈa jun achi beyon. Y ri beyon riˈ cˈo cˈa jun rumayordomo ri ruyaˈon pa ruwiˈ ronojel ri rubeyomal. Y xbix cˈa chare ri achi beyon chi ri rumayordomo, ntajin cˈa chuqˈuisic ri beyomel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna təmlɛ tʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ niŋ taa toŋ tʋ ɩnɩ ɩ mələna ɩ wɛnaʋ təna na ɩ́ tʋ tɔ. Tənaɣa yəlaa polaa na pá maɣana toŋ tʋ ɩnɩ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ wakələɣɩ nyá wɛnaʋ kɛ́.


Y xa ta can cˈo numac y can rucˈamon chi yicamisex, riyin chukaˈ ma nbij ta chi ma quicamisex ta. Pero ronojel ri niquibij chuwij, wi xa majun mac ri nbanon, majun cˈa jun ri xquijacho ta el pa quikˈaˈ ri yebin chi cˈo numac. Rumacˈariˈ nwajoˈ chi can ya ri César ri tikˈato tzij pa nuwiˈ, y ma rajawaxic ta na chi yibe pa Jerusalem, xchaˈ ri Pablo chare ri Festo ri aj kˈatbel tzij pa Cesarea. 	 Ye ma lapa ɩsaɣatʋ natəlɩ, yaa ma lapa pʋlʋ na pə́ tala pá kʋ-m, ma ta kisi səm se. Ama ye tɔm nti pa tʋ-m na tə́ fɛɩna tapʋɣʋ tə fɛɩ nɔɣɔ tɔ tə tɔɔ ɩlɛ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ká kpaɣa-m na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ yem tɔ. Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna.


Y tek ma jane nibanatej ta ronojel riˈ, riyix xquixchapatej y xtiban cˈa chiwe chi xtikˈaxaj tijoj pokonal ruma ri ruchˈabel ri Dios. Xquixucˈuex cˈa chiquiwech ri principaliˈ ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Xquixtzˈapix pa cárcel. Xquixucˈuex chiquiwech aj kˈatbel tak tzij; chiquiwech reyes y nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij. Ronojel cˈa riˈ xticˈulwachilaˈ ruma icˈuan ri nubiˈ riyin. 	 Ama na pə́cɔ́ tənɛ ɩnɩ tə təna tə lakɩ ɩlɛ, paa kpa-mɛ, na pá tʋ-mɛɣɛ wahala sɔsɔ. Paa cɛlɛ-mɛɣɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa nyə́ma, na pɛlɛ pá hʋʋna-mɛ. Paa tʋ-mɛɣɛ saləkanaa, paa yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ awulaa sɔsaa na tɛtʋ tɔkəlaa pa kiŋ kɛ ma tɔɔ.


Y ruma cˈa nikajoˈ chi riyix niwil ri utzil riˈ, rumacˈariˈ tek riyoj kacochˈon ri tijoj pokonal, riche (rixin) chi queriˈ can ye qˈuiy ta cˈa ri yecˈulu ri utzil ri nuyaˈ ri Dios y yecolotej ta. Y riqˈui riˈ can sibilaj ye qˈuiy ta cˈa ri yematioxin chare ri Dios y niquiyaˈ ta cˈa rukˈij rucˈojlen. 	 Mə tɔɔ kɛ́ pə tənaɣa mpʋ pə lakɩ, Ɩsɔ tɔŋna ɩ pɛɛlɛɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ yəlaa paɣalɛ kɛ tam kɛ́ sɩ ɩ́ la na yəlaa mpɛ pa samaa paɣalɛ sɛɛ-ɩ sɩ ɩ́ na təmlɛ, na pə́ kʋsɩ ɩ teeli.


Astapeˈ ri Jesús ma ya ta Riyaˈ ri yebano bautizar ri winek, xa yecˈa ri ye rudiscípulos ri yebano bautizar. 	 Pə́cɔ́ pə taɣa Yesu maɣamaɣa sɔɔkaɣana-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm, ama ɩ ɩfalaa kɛ́.


Riyoj can yoj elenak chic pe chupan ri camic, riche (rixin) chi xojkˈax chupan ri cˈaslen, ketaman chi queriˈ ruma can nikajoˈ chic kiˈ chikachˈalal kiˈ. Yacˈa ri ma nrajoˈ ta ri rachˈalal, can cˈa caminek na chupan ri rumac. 	 Tə nyəmá sɩ tə lɩɩ təsətɛ kɛ́ na tə́ sʋʋ weesuɣu təhikile. Tə sɔɔla ta yʋlʋtɔɣɔntəlɛnaa tɔɣɔ tə nyəmá mpʋ. Wei ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ lɛlʋ tɔ ɩ wɛ səm taa kɛ́, ɩ ta lɩɩta.


Y xkabij cˈa chiwe chi choj ticˈuaj ri icˈaslen, ruma queriˈ rucˈamon chi nikaben riyoj ri yoj riche (rixin) chic ri Dios. Ruma ri Dios xojrusiqˈuij (xojroyoj) riche (rixin) chi yoj‑oc pa rajawaren, ri acuchi (achique) cˈo wi ri rukˈij rucˈojlen. 	 Tə lapa na ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ kɛ teu na tə sɔɔsa-mɛɣɛ apalʋtʋ, na tə́ sɛɛsɩ-mɛ na ɩsəlɛ sɩ ɩ́ tɔ na pə́ kɛɛsəna teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ yaana-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ ɩ kawulaɣa na ɩ teeli taa.


Y xquelesaj cˈa el cˈa chuchiˈ ri tinamit, y xquichop rucˈakic chi abej riche (rixin) chi niquicamisaj. Y ri xetzˈucu cˈa tzij chrij ri Esteban xquiyaˈ ca ri quitziak riqˈui ri jun cˈajol achi ri Saulo rubiˈ, riche (rixin) chi queriˈ utz yecˈakon. 	 Na pá tuli-ɩ na pá lɩɩna ɩcatɛ waalɩ, na pá sʋʋ-ɩ pɛɛ yaɣaʋ sɩ pá kʋ-ɩ. Mpa paa kɛ́ pə aseeta nyə́ma tɔ, pɛlɛ pa sɩɩna ɩfepu wei pa yaa sɩ Sɔɔlɩ tɔɣɔ pa wontu.


Y ri mayordomo xuchˈob cˈa ka pa ránima: ¿Achique nben? Ruma chi re nupatrón nrelesaj nusamaj. Wi yibesamej pa juyuˈ, xa ma yicowin ta. Wi yinoc cˈutuy limosna pa tak bey, yiqˈuix. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ caɣaa na ɩ́ hʋʋ ɩ taa sɩ: Tacaa ləsəɣɩ-m təmlɛ taa tɔ, nteɣelɛ maa la ɩlɛ? Anɩ ma kaa pəsɩ haləm. Pəyele pala lapʋ ná wɛ fɛɛlɛ.


Ruma can xqueˈoka cˈa kˈij tek xquepe rucˈayewal y rumariˈ tek xtibix chi jabel ruwarukˈij ri ixok ri ma nalan ta, ni majun bey xralaj ta jun acˈal, y majun acˈal xtzˈuman ta chuwarucˈuˈx. 	 Pə taɣa pʋlʋ, kʋyɛɛŋ wɛɛ ɩ ká kɔɔ wei ɩ taa paa tɔ sɩ: Nyʋleleŋ nyə́ma ntɛ́ kaalʋlasɩ, mpa pa ta tɩɩ mɔlɩ mɔlʋɣʋ maɣamaɣa yaa, mpa pa həla pə ta mʋsɩ tɔ.


Y ri discípulos tek xquitzˈet ri ntajin nibanatej, xquinabej ri achique ri xticˈulwachitej. Rumariˈ xquibij cˈa chare: Ajaf, ¿nawajoˈ chi yojyacatej chiquij riqˈui espada? xechaˈ. 	 Mpa pa wɛ Yesu tɔɔ tɔ, pa ná mpi pə caa lapʋ tɔ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa tə yoona ta laɣalɛɛ kɛ?


Y can xucˈutulaˈ cˈa utzil chare ri Jesús chi ma querelesaj ta el chupan ri ruwachˈulef riˈ. 	 Ɩlɛna apalʋ ɩnɩ ɩ́ wiina Yesu kɛ́ teu sɩ ɩ́ taa tɔɣɔnɩ-wɛɣɛ tɛtʋ ntɩ tə taa.


Y wi nikakˈalajsaj cˈa ri kamac chuwech ri Dios, ri Dios can choj wi nuben kiqˈui y can nuben wi achiˈel nubij ri ruchˈabel chi can nucuy ri kamac y nuchˈajchˈojsaj ri kánima chare ronojel ri etzelal ri yekabanalaˈ. 	 Ama ye tə heela Ɩsɔ kɛ́ tá ɩsaɣatʋ, tə pəsəɣɩ na tə́ tʋ-ɩ naani. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ təŋəɣɩ siɣisuɣu kɛ́, ɩlɛ ɩ ká hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋ na ɩ́ kpiisi ta kawalasɩ təna təpaɩpaɩ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Quixbiyin y tibij chare ri jun aj kˈatbel tzij riˈ, ri achiˈel jun itzel xwan, chi riyin cˈa yenwelesaj na itzel tak espíritu y can cˈa yencˈachojsaj na chukaˈ ri cˈo quiyabil. Queriˈ xtinben re wacami, ri chuaˈk y cˈa pa rox kˈij xtinqˈuis ca rubanic re samaj reˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo ɩ́ heeli mə taalɛ haɣa ŋkɛ sɩ, saŋa na cele pə taa ma tɔɣɔnəɣɩ alɔɣaa, na má waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa, na pə kʋfemuɣu kɛ maa tɛ ma təmlɛ.


Quecˈariˈ niquibilaˈ ri winek riˈ, ruma quitzˈeton ri pa tinamit chi ri Pablo junan benak riqˈui ri jun achi ri Trófimo rubiˈ, ri aj Efeso, y riyeˈ xquichˈob chi ri Pablo rucˈuan chukaˈ apo ri Trófimo ri pa rachoch ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ pa yɔɣɔta mpʋ, pa na Pɔɔlɩ na Ɩfeesu Tʋlʋfim kɛ ɩcatɛ taa na pa hʋʋwa sɩ Pɔɔlɩ kpɛŋna-ɩ na ɩ́ sʋsɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa.


Y can yacˈariˈ tek yecˈo jun caˈiˈ chique ri aj tzˈibaˈ ri yecˈo apo chiriˈ, xquibij ka pa tak cánima chrij ri Jesús: Reˈ xa itzel xubij ruma nujunumaj riˈ riqˈui ri Dios. 	 Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa napəlɩ pa hʋʋ pa taa sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ.


Ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos yecˈa riyeˈ ri yecˈo ca pa ruqˈuexel ri Moisés riche (rixin) chi niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios chiwech. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa təmlɛ ntɛ́ sɩ pá kɛ́ɛ́sɩ́ yəlaa kɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ.


Man cˈa tiwetzelaj ta jun chique re tak acˈalaˈ reˈ, ruma riyin nbij cˈa chiwe chi ri ángeles ri nichajin quiche (quixin) riyeˈ can quitzuliben apo ri Nataˈ chilaˈ chicaj. 	 Ɩ́ la laakalɩ na piya sənɛ sɩ taa nakələɣɩ nyənʋɣʋ kɛ yem. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ tampana tɔɔ sɩ ɩsɔtaa tillaa səŋa tam kɛ́ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa kɛ́.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri achi aj Samaria: Cayacatej y cabiyin cˈa. Xacˈachoj ruma chi can xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui, xchaˈ chare. 	 Ɩlɛna Yesu heeli asilima kʋtɔŋ tʋ sɩ: Kʋlɩ, n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔ ɩ yelaa na ń hiki alaafəya.


Tek nikatzijoj cˈa chique ri winek, ma rajawaxic ta chi nikaben achiˈel xuben ri Moisés. Riyaˈ xcˈatzin chi xutzˈapij rupalej riqˈui jun tziek, riche (rixin) chi ri israelitas man cˈa niquitzuˈ ta tek niqˈuis el ri sakil chupalej. 	 Tá fɛɩ ɩsɩɩ Moisi wei ɩ ka taka ɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ saalaɣa sɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma ɩ́ taa kɔɔ na pá ná ɩ teu mpi pɩɩ tɛ na pə́ sɩ tɔ pə saalʋɣʋ.


Tikayaˈ cˈa rukˈij ri Dios, ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo. Riyaˈ jun Tataˈaj ri can nujoyowaj wi quiwech ri ye ralcˈual, y chukaˈ can jun Dios ri can nucukubaˈ quicˈuˈx ri ye riche (rixin) chic Riyaˈ. 	 Tə sa Ɩsɔ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti Caa. Ɩnɩ ɩ kɛna Caa wei ɩ kʋpantʋ tɔɔwa pə tɩɩ fɛɩ tɔ. Ɩ kɛ́ Ɩsɔ wei ɩ sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ pə təna pə taa tɔɣɔ.


Y tek yecˈo chic chiriˈ pa Babilonia, ri Jeconías xralcˈualaj ri Salatiel; y ri Salatiel xralcˈualaj ri Zorobabel. 	 Pa pona Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ Papiloni təna, ɩlɛna Cekoniyasɩ náá lʋlɩ Selatəyɛlɩ, na Selatəyɛlɩ náá lʋlɩ Solopapɛɛlɩ,


Can yekakasaj wi cˈa tijonic ri xa quiche (quixin) winek y can yekakasaj chukaˈ ronojel ruwech naˈoj ri yebeyacatej pe pa quijolon ri winek ri ma nuyaˈ ta kˈij chi netamex ruwech ri Dios. Y ronojel ri chˈobonic ri xa quiche (quixin) winek can yekakasaj wi y nbekayaˈ chuxeˈ rukˈaˈ raken ri Cristo riche (rixin) chi niquinimaj y niquiben ri nrajoˈ Riyaˈ. 	 Tə kpɛɛsəɣəna pa təna mpa pa lakɩ kalampaanɩ na pá kaɣatəɣɩ sɩ pá taa nyɩ Ɩsɔ tɔ pa hʋwɛɛ. Tə kɛɛ yəlaa hʋwɛɛ təna na toŋ na tə́ tʋɣɩ Kilisiti tɔɔ sɩ pá nɩɩna-ɩ.


Ri kˈij cˈa riˈ, yecˈo cˈa jucuˈ ri ye petenak pa tinamit Tiberias ri xeˈapon chunakajal ri acuchi (achique) xewaˈ wi ri winek ri jun kˈij ca, tek xquitij ri caxlan wey ri xuyaˈ ri Ajaf Jesús chique, tek rumatioxin chic chare ri Dios. 	 Paa na mpʋ kpɩɩləŋ lɛləŋ wei ɩ lɩɩna Tipeliyatɩ tɔ ɩ kɔma, na ɩ ta hatələna timpi Tacaa ka sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ na təmlɛ na pə́cɔ́ pá tɔɣɔ potopotonaa tɔ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Riyix can ma quixmestan ta, can quiniwoyobej apo, ruma xa ma iwetaman ta achique kˈij, y achique hora tek riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xquipe chic jun bey. 	 Tənaɣa Yesu tasa-wɛɣɛ kpaalʋɣʋ sɩ ye mpʋ ɩ́ feŋiɣi. Mpi tɔ, ɩ́ ta nyɩ kʋyaŋku na ɩsəna waatʋ pɩɩ la tɔ.


Y yacˈariˈ tek riyaˈ xutzˈet chi ri Jesús nikˈax el queriˈ. Riyaˈ xubij: Titzuˈ, ya achi laˈ, ri achiˈel Alaj Carneˈl ri takon pe ruma ri Dios. 	 Ɩ kɔma na ɩ́ ná Yesu tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa Ɩsɔ Ɩwəyaɣa ntɛ́.


Tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xbekˈalajin cˈa pe más ri mac. Y tek can xbekˈalajin cˈa pe más ri mac, yacˈariˈ tek xbekˈalajin pe chi más chic na nim ri rutzil ri Dios. 	 Kʋsəsɩɩtʋ kɔmaɣa sɩ ɩsaɣatʋ ɩ́ huki. Ama timpi ɩsaɣatʋ hukaa tɔ, Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ná tɛɛ-təɣɩ tɔɔʋ kɛ sɔsɔm.


Y tek ri yetzekelben riche (rixin) ri Jesús quicˈaxan chic ka ri xubij, ye qˈuiy cˈa chique riyeˈ ri xquibij: Can cˈayef (cuesta) rucˈuaxic ri xubij. ¿Achique ta cˈa xtiniman re tzij reˈ? xechaˈ ka. 	 Waatʋ wei Yesu ɩfalaa nɩɩ tɔm tənɛ tɔ, pa taa paɣalɛ tɔma sɩ: Tɔm tənɛ tə kəla katɛ. Awe ná pəsəɣɩ tə nɩɩʋ?


Y xubij cˈa chuwe: Cornelio, ri Dios utz racˈaxan ri aˈoración, y chukaˈ can kajnek chuwech ri Dios chi yatajin yeˈatoˈ ri winek ri nicˈatzin quitoˈic y rumariˈ yarunataj cˈa pe. 	 Na ɩ́ heeli-m sɩ: Kɔɔnɛɛ, Ɩsɔ nɩɩ nyá sələməŋ, na ɩ nyəmá nyá kʋnyɔntʋnaa tem tɔɔ.


Quixam pe wuqˈui chiˈiwonojel riyix ri yix samajnek y ri yixcˈo chuxeˈ jun ejkaˈn, y riyin xtinben cˈa chiwe chi yixuxlan. 	 Mɛ mpa ɩ kawa na mə səɣəla nɩɩ-mɛ tɔ, mə təna ɩ́ kɔɔ ma cɔlɔ na má yele na ɩ́ hɛɛsɩ.


Y ri nwajoˈ nbij chiwe wacami, pokon jubaˈ xtiwacˈaxaj, ruma ma riche (rixin) ta chi nyaˈ ikˈij, ruma xa ma utz ta ri yixtajin chubanic. Ruma tek nimol iwiˈ, pa ruqˈuexel chi cˈo utz nucˈom pe chiwe, xa ruyon itzel ri nbeˈicˈuluˈ pe. 	 Tɔʋ, nti ma nawa na ma caa ma yɔɣɔtɩ-tɩ tɔ, pə ta mʋna má sa-mɛɣɛ paa pəcɔ se. Pə taɣa pʋlʋ, mə kotuŋ wei ɩ́ kotiɣi tɔ, ye pə taɣa ɩsaɣatʋ, ɩɩ sɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ natəlɩ.


Pero ri José majun xunek ta ri María cˈa ya tek alaxnek chic na ri nabey ral. Y tek xalex ri acˈal, JESUS ri rubiˈ xuyaˈ. 	 Ama ɩ ta nyəmɩ-ɩ haləna ɩ́ tɛ pəyaɣa lʋlʋɣʋ. Na Yosɛɛfʋ yaa-kɛ sɩ Yesu.


Ri ruchˈacul xa man cˈo ta chic waweˈ, ruma Riyaˈ xcˈastej yan el, achiˈel ri rubin ca chiwe. Quixam pe y titzuˈ na peˈ ri acuchi (achique) xcˈojeˈ wi ri ruchˈacul ri Ajaf. 	 Ɩ fɛɩ cənɛ, ɩ fema ɩsɩɩ ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ. Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná timpi paa hɩɩsa-ɩ tɔ.


Y quecˈariˈ, ri chˈaculaj ri xtiquicˈuaj ri caminakiˈ tek xquecˈastej el, ma junan ta chic riqˈui ri xquicˈuaj waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Ruma ri xquicˈuaj waweˈ chuwech re ruwachˈulef xa nikˈey. Yacˈa ri chˈaculaj ri xtiquicˈuaj chilaˈ chicaj ma xtikˈey ta chic. 	 Sətaa ká tɛ na pá fe tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ paa wɛɛ. Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ, ɩ səpaɣa. Ama pɩɩ kɔɔ na yʋlʋ fe səm taa tɔ ɩɩ tasəɣɩ səpʋ.


Ri rutzijol ri Jesús xapon cˈa pa ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Siria. Y ri ye yawaˈiˈ xecˈamer cˈa pe chuwech ri Jesús riche (rixin) chi yerucˈachojsaj el, yawaˈiˈ ri ma junan ta ruwech yabil ntoc chique. Yecˈo ri can kˈaxon cˈa riche (rixin) ri chˈaculaj ri ntoc chique. Yecˈo ri xa itzel tak espíritu ri ye oconek quiqˈui. Yecˈo cˈa ri ye chˈuˈj y yecˈo cˈa chukaˈ ri ye siquirnek. Y can quinojel cˈa ri yawaˈiˈ riˈ xerucˈachojsaj el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa nɩɩ Yesu taŋ kɛ Silii tɛtʋ təna taa. Na pá kɔna-ɩ yəlaa təna mpa kʋtɔməŋ na wʋsasɩ paɣalɛ tɔŋna kʋnyɔŋ tʋɣʋ tɔ. Alɔɣɔhilaa na timle nyə́ma na kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ nyə́ma, na ɩ́ waasɩ-wɛ.


Ruma riyin can kitzij wi nbij chiwe chi majun chique ri xensiqˈuij (xenwoyoj) nabey, ri xtorubanaˈ ta re waˈin reˈ wuqˈui. Queriˈ xubij ri achiˈ riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ yəlaa mpa pa hətɛ pa yaanaa tɔ, pa taa nɔɣɔlʋ kaa tɔɣɔ ma tɔɣɔnaɣa.


Y yecˈo cˈa chukaˈ winek ri yecˈo pa pokonal pa quikˈaˈ ri itzel tak espíritu ri yecˈo quiqˈui. Xeˈelesex chukaˈ el ri itzel tak espíritu riˈ ruma ri Jesús. 	 Paa kɔmaɣa sɩ pa nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ, na ɩ́ waasɩ-wɛɣɛ pa kʋtɔməŋ tɔtɔ. Na ɩ waasa mpa pɛlɛ alɔɣaa tʋkaɣa wahala tɔ tɔtɔ.


Yacˈa ri más nim chˈacoj, ya ri can riqˈui quicoten nacˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 Tampana yaa, ye ɩsɩɩ yʋlʋ laŋlɛ hɛɛna ɩ kʋwɛnam, apititu sɔsɔɔntʋ wɛnna Ɩsɔsɛɛlɛ taa.


Ni ma xijoteˈ ta anej quiqˈui ri apóstoles ri yecˈo pa tinamit Jerusalem, ri can cˈo chic jubaˈ kˈij ye oconek apóstoles que chinuwech riyin. Yacˈa riyin tek xinyaˈ ca ri tinamit Damasco, xibe pa ruwachˈulef Arabia. Y tek xinel cˈa pe pan Arabia, xitzolin chic jun bey pa tinamit Damasco. 	 Pəyele ma ta polo Yosalɛm sɩ ma naa mpa pa lapa tillaa na ma tɔɔ tɔ. Ama ma tɛɛ Alapʋ kɛ kpakpaa, pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna má məlɩ Tamasɩ.


Y can yacˈariˈ tek ri ye aj chˈameˈy y ri achi ri cˈo rukˈij chiquicojol ri yechajin pa rach och ri Dios xebe chiquicˈamaric ri apóstoles. Pero chi utzil cˈa xequicˈom pe, ruma riyeˈ niquixibij quiˈ chi yecˈak chi abej cuma ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ na ɩ yəlaa pa polaa na pá kɔna tillaa təhɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa wɛna yəlaa sɔɣɔntʋ sɩ pá taa kɔɔ pá yoo mpɛɣɛ pɛɛ.


Rumariˈ riyin nbij, wi xa ta riqˈui chi yinelesex el riyin riqˈui ri Cristo y nika rucˈayewal pa nuwiˈ y wi ta riqˈui riˈ yecolotej ri nicˈaj chic wech aj Israel, riyin can nyaˈ kˈij chi que ta riˈ niban chuwe. 	 Halɩ pə caɣa-m ɩsɩɩ pɩɩ kisaɣa, Ɩsɔ ka kisa-m na pə́ yasɩ má na Kilisiti, na pə́ kpaɣa ma tɛɛtʋnaa na pə́ məŋna ma lonte. Ma piitim maɣamaɣa nyə́ma tɔm kɛ ma tɔŋ.


ruma can yin cˈa riyin ri xquiyaˈo chˈabel chiwe. Y xtinyaˈ chukaˈ naˈoj chiwe riche (rixin) chi queriˈ, riqˈui ri naˈoj riˈ xtikˈil quichiˈ ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). 	 Pə taɣa pʋlʋ, ma maɣamaɣa maa tasəna-mɛɣɛ laɣatʋ kɛ tɔm nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ na mə kolontunaa taa nɔɣɔlʋ kaa na kʋcɔcɔtʋ, pəyele pa kaa kɛɛ pa nyəntʋ tɔ.


Ri nisamej cˈa pa juyuˈ, ma tibe ta chic chrachoch chucˈamaric ri ruchaqueta. Xa choj chukaˈ queriˈ tanmej el. 	 Na wei pɩɩ maɣana ɩ wɛ taalɛ tɔ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kpeŋ ɩ tɛ na ɩ́ kɛlɩ ɩ kpaɩ.


Riyaˈ xbe cˈa riqˈui ri Pilato ri aj kˈatbel tzij y xberucˈutuj ri ruchˈacul ri Jesús chare riche (rixin) chi numuk. Y ri Pilato xubij cˈa chi tijach pe ri ruchˈacul ri Jesús chare ri José. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola Pilatɩ kiŋ na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ sətʋ Yesu. Tənaɣa Pilatɩ tɔma sɩ pá cɛlɛ-ɩ.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) apo quinojel ri winek riqˈui, ri quimolon quiˈ chiriˈ, y xubij cˈa chique: Tiwacˈaxaj cˈa chiˈiwonojel re xtinbij chiwe y tikˈax chiwech. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu tasa samaa kɛ yaaʋ kɛ ɩ kiŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Mə təna təpaɩ ɩ́ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ nyɩ sɩ


Ri Jesús, xu (xe wi) tek xerutzˈet, xberucˈamaˈ pe caˈiˈ oxiˈ tak coloˈ y xuben cˈa jun ruchˈaybal y xerokotaj pe quinojel. Xerokotaj cˈa pe cachibilan ri quicarneˈl y ri quiwáquix ri chiriˈ chupan ri lugar riche (rixin) ri rachoch ri Dios. Y chique ri aj qˈuexoy tak puek, xucˈakalaˈ cˈa ca ri quirajil chiquiwech y xerutecmayilaˈ ca ri quimesas. 	 Tənaɣa Yesu kpaɣa ŋmɩɩsɩ na ɩ́ kuntili-sɩ na ɩ́ tɔɣɔnna pa tənaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, pa na pa heeŋ na pa naaŋ tɔtɔ. Na ɩ́ ŋmɩɩsɩ liɣitee yɔkəlaa liɣitee kɛ atɛ, na ɩ́ pəsɩ pa taapələnaa kɛ alele.


¿Achique ta cˈa jun ri man ta xtuxibij riˈ chawech? ¿Y achique ta cˈa jun ri man ta xtuyaˈ akˈij, riyit Ajaf? Ruma xaxu (xaxe) wi cˈa riyit ri can yit lokˈolaj wi. Y rumariˈ ronojel ri ruwachˈulef xquepe chuyaˈic akˈij, ruma xkˈalajin yan chi can choj wi ri kˈatoj tzij xaben. Queriˈ niquibij ri bix riˈ. 	 Tacaa, wei ɩ kaa nyana-ŋ tɔ pʋntʋ wɛɛ? Awe ká kisina-ŋ teeli tʋɣʋ? Pə taɣa pʋlʋ, nyá tike n wɛnna tənaŋŋ. Piitimnaa təna yəlaa ká tɛ na pá kɔɔ, na pá luŋ nyá tɛɛ na pá sɛɛ-ŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə kula nyá kʋlapʋtʋ kʋpantʋ tɔɔ kɛ́ na pə́ hʋ́lɩ́ təkeelee.


Y ri achi can xerutzuˈ, y royoben cˈa achique ri xtiquiyaˈ ca chare. 	 Tənaɣa kaakalaɣa paasəna-wɛɣɛ teu, na ka tɛɛlaɣaa sɩ paa ha-kɛɣɛ pʋlʋ.


Yacˈariˈ tek ri Pedro can xucholojij rubixic chique chrij ri xbanatej. Riyaˈ xubij cˈa: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpaɣa pə təna mpi pə lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təcʋŋŋ sɩ:


Y chukaˈ ri acuchi (achique) yecˈo wi tek ri Dios xubij chique: Riyix ma yix nutinamit ta, can chiriˈ chukaˈ xtibix wi chique: Riyix yix ralcˈual chic ri cˈaslic Dios. 	 Timpi paa tɔŋaɣa sɩ ɩ́ tá kɛ́ ma yəlaa tɔ, tənɛ ɩnɩ maɣamaɣa kɛ paa yaa-mɛ sɩ Ɩsɔ weesuɣu tʋ piya.


Y ri ángel xubij cˈa chukaˈ chare ri Pedro: Tachojmirisaj cˈa el awiˈ, y tacusaj el la axajab. Y tek ruchojmin chic riˈ ri Pedro, ri ángel xubij chare: Taboroˈ el awiˈ chupan la akˈuˈ, y joˈ, xchaˈ ri ángel. 	 Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu heeli-ɩ sɩ: Ləlɩ nyá tampala na ń lɛɛ nyá ntaŋkpala. Piyɛɛ lapa mpʋ, ɩlɛna ɩsɔtaa tillu heeli-ɩ sɩ: Suu nyá toko na ń təŋɩ-m.


Wi chiquiwech nicˈaj chic riyin ma yin ta apóstol, chiwech riyix can yin wi. Ruma tek riyin xintzijoj ri ruchˈabel chiwe, riyix can xinimaj ri Ajaf, y reˈ can jun retal chi yin jun apóstol riche (rixin) ri Ajaf. 	 Ye lɛlaa ɩɩ nyənəɣɩ-m tillu pə kpɛnna-mɛ? Mpi tɔ, ɩsɩɩ mə na Tacaa ɩ́ kpɛntʋɣʋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ təkelekele kɛ́ sɩ ma kɛ́ tillu.


Re winek cˈa reˈ man chic xquewayjan ta, ni man chic xtichakiˈj ta quichiˈ. Man chic xquecˈat ta chuwakˈij, ni ma xtiquinaˈ ta chukaˈ ni jun cˈaten. 	 Nyɔɣɔsɩ yaa lʋkɔtʋ kaa tasa-wɛɣɛ kpaʋ. Ilim kaa nyaɣa-wɛ, haŋaɣa nakəlɩ ka kaa tasa-wɛɣɛ lapʋ.


Y ronojel junaˈ chupan ri nimakˈij pascua, ri aj kˈatbel tzij can nrelesaj cˈa el jun chique ri yecˈo pa cárcel. Riyaˈ nrelesaj cˈa el ri preso ri nicajoˈ ri winek chi ntel el. 	 Paa Tɛɛʋ acima wena Kʋfənɛɛ tʋləɣɩ saləka tʋ nɔɣɔlʋ wei samaa caa sɩ pá tʋlɩ tɔɣɔ.


Y wi yecˈo malcaniˈ tak ixokiˈ ri can quiyon chic y can majun chic nilin quiche (quixin), queˈatoˈ. 	 Paasəna leelaa sɔsaa kɛ teu.


Ri katataˈ xquiyaˈ xcˈaˈy chake riche (rixin) jun caˈiˈ oxiˈ kˈij, y can ya cˈa ri xcajoˈ riyeˈ, yariˈ ri xquiben chake. Yacˈa ri Katataˈ Dios yojruyaˈ pa tijoj pokonal, riche (rixin) chi cˈo utzil nucˈom pe ri pa kacˈaslen; riche (rixin) chi yoj‑oc lokˈolaj tak winek, y yoj‑oc ta achiˈel Riyaˈ, ri can Lokˈolaj wi. 	 Ta caanaa maɣamaɣa ná hɔŋ tá ŋkpaŋŋ kɛ wɛɛ naalɛ kɛ ɩsəna pə maɣa-wɛ tɔ. Ama sɩ pə́ waasɩ-tʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ná hɔŋ tá ŋkpaŋŋ sɩ tə́ kpaɣa ɩ tənaŋŋ wɛɛtʋ.


Y tek ri beyon nutij chic cˈa pokonal chupan ri lugar ri yeˈapon wi ri caminakiˈ ri ma xquinimaj ta el ri Dios, riyaˈ xtzuˈun anej chicaj, y yacˈariˈ tek xutzˈet ri Abraham, pero cˈanej cˈa cˈo wi. Xutzˈet cˈa chukaˈ ri Lázaro rakˈel apo chuwarucˈuˈx ri Abraham. 	 Na ɩ́ sʋʋ wahala taa kɛ́ atɛtəlɛ taa təna. Tənaɣa toŋ tʋ teka ɩ ɩsɛ na ɩ́ loosi Apəlaham, na Lasaa caɣa ɩ kɔŋkɔŋ taa.


Jabel ruwaquikˈij ri cˈo cánima riche (rixin) chi yequibochiˈij ri yebano oyowal, ruma riyeˈ xtibix chique chi ye ralcˈual ri Dios. 	 Mpa pa tɔɣɔnəɣɩ yoou kɛ lɛlaa hɛkʋ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ ká yaa-wɛɣɛ ɩ piya.


Xaben cˈa chukaˈ chake chi xoj‑oc reyes y sacerdotes riche (rixin) ri Katataˈ Dios, y junan xkojkˈato tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. 	 Na n lapa-wɛɣɛ awulumpiya sɩ pá la tá Ɩsɔ kɛ́ təmlɛ ɩsɩɩ kɔtəlaa, na paa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ atɛ.


Y tek ri achiˈaˈ riˈ quicˈaxan chic ka ri xubij ri Jesús, can xquimey tek xquicˈaxaj. Y riyeˈ xquiyaˈ cˈa ca ri Jesús, y xebe el. 	 Pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ sɔsɔm. Na pá yele-ɩ na pá tɛɛ.


Yacˈa riyit tachˈoboˈ jabel ronojel ri naben. Tacochˈoˈ ri tijoj pokonal ri nipe chawij. Ma cataneˈ ta chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Tabanaˈ cˈa ronojel ri samaj ri yaˈon chawe ruma ri Dios. 	 Ama nyá ɩlɛ, kpa nyá təɣɩ pə təna pə taa. Kantələɣɩ kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa taa. La Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaallʋ təmlɛ. Paasəna nyá təmlɛ tənaɣa teu tətetete ɩsɩɩ Ɩsɔ təmlɛ tʋ lakɩ tɔ.


Y ri chiriˈ, can xtiquitzˈet cˈa ruwech. Y chukaˈ xtiquicˈuaj cˈa ri rubiˈ chi nicˈaj tak quiwech. 	 Paa ná ɩ ɩsɛntaa, na paa ŋmaa ɩ hətɛ kɛ pa tokuŋ taa.


Rumacˈariˈ ri Simón Pedro xubij chare ri Jesús: Ajaf, wi queriˈ, man cˈa xaxu (xaxe) ta wi re waken nachˈej, xa can tachˈajaˈ cˈa chukaˈ re nukˈaˈ y re nujolon (nuwiˈ), xchaˈ ri Pedro. 	 Tənaɣa Simɔŋ Piyɛɛ tɔma sɩ: Tacaa, ye mpʋ pə taa wɛɛ ma nɔɔhɛɛ tike. Ama na ma niŋ na ma nyʋɣʋ tɔtɔ.


Ruma ye qˈuiy ri yecˈo chicojol ri yeˈetzelan riche (rixin) ri Cristo. Y reˈ qˈuiy cˈa mul nbin chic chiwe. Y wacami can yinokˈ re nbij chic el jun bey chiwe. Ruma riyeˈ ma niquinimaj ta chi xaxu (xaxe wi) riqˈui ri xuben ri Cristo chuwech ri cruz tek yojcolotej. 	 Tam kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ-tɩ, na pənɛntaa ɩsəlʋm kɛ ma tasəɣəna-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu kɛ ɩsəntɔ. Paɣalɛ wɛnna na pá wakələɣɩ mpi Kilisiti lapa ɩ səm tesika tɔɔ tɔ na pa yaasinaa asaɣaa.


Y ri Jesús xberucˈamaˈ cˈa pe jun ti acˈal y xuyaˈ chiriˈ pa quinicˈajal. Cˈacˈariˈ xuchˈelej; y Riyaˈ xubij cˈa chique ri rudiscípulos: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa peiya na ɩ́ sɩɩ-kɛɣɛ pa ɩsɛntaa na ɩ́ waɣalɩ-kɛ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ:


Ri chiriˈ cˈa pa tinamit Jerusalem, ri chunakajal apo ri puerta, puerta quiche (quixin) ri Carneˈl nibix chare, cˈo cˈa jun atinibel. Y chiriˈ chuchiˈ ri yaˈ yecˈo cˈa wuˈoˈ ruchiˈ raken jay. Y pa quichˈabel ri israelitas niquibij cˈa Betesda chare ri lugar riˈ. 	 Lɩɩlɛ natəlɩ tə wɛ heeŋ nɔnɔɣɔ cɔlɔɣɔ Yosalɛm, na akelenaa sakasɩ taka kakpasɩ səŋa təna. Tənɛ ɩnəɣɩ pa yaa sɩ Pɛtasata kɛ Alaamee nyə́ma tɔm taa.


Yacˈa riyix xa ma que ta riˈ niben. Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ, xa yix cˈa riyix ri yixbano ri etzelal y can nicanoj rubanic riche (rixin) chi niben alekˈ y can chique ri kachˈalal niben wi. 	 Pəyele mə tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ na ŋmɩɩləm kɛ mə taa mə tike.


Y yacˈa tek xseker ri rucaˈn kˈij, ri achiˈaˈ ye chajinel xechˈujer, man cˈa niquil ta achique niquiben, ruma ri Pedro man cˈo ta chic chiriˈ. 	 Tɛʋ fema ɩlɛ, yoolaa sʋʋ yələtʋɣʋ ntɛ́ pa ta nyɩ ɩsəna Piyɛɛ tɛmnaa tɔ.


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xchapon chare ri itzel espíritu riche (rixin) chi tel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y can ya cˈa hora riˈ tek xcˈachoj chare ri ruyabil, ruma xel el ri itzel espíritu riqˈui. 	 Ɩlɛna Yesu kaləna ɩlɔɣɔʋ wei ɩ ka wɛ pəyaɣa ŋkɛ ka waalɩ tɔ na toŋ na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ. Ɩlɛna pəyaɣa hiki alaafəya kɛ kpakpaa kɛ tənɛ ɩnɩ.


Can tiwetamaj wi chi ri Dios sibilaj utz runaˈoj, pero can nipe chukaˈ royowal. Riyaˈ xuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ruma ma xquinimaj ta. Yacˈa riyix ruyaˈon rutzil chiwe, pero riyix rajawaxic chi can quixcˈojeˈ chupan ri utzil riˈ. Ruma wi ma xquixcˈojeˈ ta chupan ri utzil riˈ, riyix chukaˈ yixelesex el. 	 Maɣasɩ teu na ń ná ɩsəna Ɩsɔ lakɩ lɛmpa kɛ kʋpantʋ na ɩ́ kpɩɩləɣɩ lɛmpa tɔ. Mpa pa hotaa tɔ ɩ kpɩɩləɣɩ-wɛ, na ɩ́ lakɩ nyaɣa kʋpantʋ. Ama wɛɛ ɩ niŋ taa kɛ́ tam. Tɔfɔ paa sɛtɩ-ŋ ɩsɩɩ pa sɛtʋɣʋʋ pəliŋa tɔ.


Ri Pablo y ri Silas xquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Ajaf chare riyaˈ y chique chukaˈ quinojel ri yecˈo pa rachoch ri chajinel riˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ pa lapa ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma tənaɣa waasʋ.


Ri can xticuy cˈa rumac riyix, riyin chukaˈ queriˈ xtinben riqˈui. Ruma chinuwech riyin xa can xcuyutej yan cˈa rumac. Y ri rumac ri xincuy riyin, can iwuma cˈa riyix tek xincuy rumac. Ri mac ri xincuy riyin, ma xu (xe) ta cˈa chinuwech ka riyin, xa can chuwech cˈa ri Cristo chukaˈ. 	 Ye nɔɣɔlʋ ɩ́ pənta natəlɩ na mɩɩ cɛpɩ-ɩ ma maɣamaɣa ma cɛkɩ-ɩ tɔtɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ye yʋlʋ pənta natəlɩ na má cɛpɩ-ɩ ɩsɩɩ ma cɛpʋ ɩsəntɔ tɔ, mə tɔɔ kɛ́ ma lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti ɩsɛntaa,


Y ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan tek xquicˈaxaj cˈa ri xubij, riyeˈ xquitzekelbej el ri Jesús. 	 Yohaanɩ ɩfalaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá təŋ Yesu waalɩ.


Y can yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek ya ri Anás y ri Caifás ye nimalaj tak sacerdotes chiriˈ pa rachoch ri Dios. Yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek ri Dios xchˈo riqˈui ri Juan ri rucˈajol ri Zacarías, pa jun desierto. 	 Ɩlɛna Ana na Kayifi pɛlɛ pa kɛ́ kɔtəlaa sɔsaa tɔɣɔ Ɩsɔ tɔm kɔma Sakalɩ pəyalʋ Yohaanɩ taa kɛ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa.


Can yix tiquil cˈa riqˈui ri Cristo, y chiriˈ yix paban wi pe achiˈel nipabex jun jay pa ruwiˈ ri rucimiento. Y can ta nicˈojeˈ ruchukˈaˈ ri icukbel cˈuˈx, achiˈel cˈa ri xiwetamaj tek xixtijox. Y can ta qˈuiy chukaˈ ri matioxinic ri niyaˈ chare ri Dios. 	 Ɩ́ nyɔɔna-ɩ teu ɩsɩɩ tʋɣʋ nyɔɔkʋɣʋna tɛtʋ tɔ. Kilisiti ɩ́ wɛɛ mə kʋlapʋtʋ təna kite. Paa kʋyaŋku ɩ́ nyɔɔkɩ toŋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sɛɣɛsa-mɛ sɩ ɩ́ lakɩ. Ɩ́ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ teu.


Yacˈa ri Kajaf Dios sibilaj nim rutzil ri xuyaˈ pa nuwiˈ. Ruma xuben chuwe chi xincukubaˈ nucˈuˈx riqˈui y xuyaˈ chukaˈ ajowabel pa wánima can achiˈel ri yatajnek chique ri xa jun chic quibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Tacaa hʋla-m ɩ pɛɛlɛɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ lapa na má tɛŋ ma taa na Ɩsɔ na má sɔɔləɣɩ yəlaa ɩsɩɩ tə kpɛntənaʋ Yesu Kilisiti na tə wɛna tɔ.


Y can queriˈ chukaˈ nicajoˈ niquiben ri ye wukuˈ rucˈajol ri jun achi ri Esceva rubiˈ. Ri achi riˈ jun israelita, y cajawalul jumoc sacerdotes. 	 (Mpa ɩnɩ pa lakaɣa mpʋ tɔ pa kɛ́ Yuta kɔtʋlʋ sɔsɔ wei pa yaa sɩ Sefa tɔ ɩ pəyalaa. Pa wɛ yʋlʋnyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa.)


Riyoj cˈa ri iglesia can nikanimaj nikatakej ri Cristo. Y quecˈariˈ rucˈamon chi niben riyix ixokiˈ ri cˈo iwachijlal, can queˈinimaj queˈitakej ri iwachijlal riqˈui ronojel ri yeˈibanalaˈ. 	 Na ɩsɩɩ Yesu sɛɛlaa kpeka seekuɣu Kilisiti tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ alaa ká seeki pa paalaa kɛ pə təna pə taa.


Pero riyix, xchaˈ cˈa ri chˈabel ri petenak chilaˈ chicaj chique ri yeyaˈo ruqˈuexel chare ri Babilonia, can tiyaˈ cˈa ruqˈuexel chare, achiˈel ri xuben riyaˈ. Can achiˈel cˈa ri rubanon riyaˈ, quecˈariˈ chukaˈ ri tibanaˈ chare. Pero camul ruchukˈaˈ ri rucˈayewal ri tibanaˈ chare, que chuwech ri xuben riyaˈ. Riyaˈ xa jun vaso ri rucˈayewal ri xuyaˈ, pero riyix caˈiˈ vaso tiyaˈ chare riche (rixin) chi niyaˈ ruqˈuexel chare y tutijaˈ na pokonal. 	 Ɩ́ lɛɛtɩ-ɩ mpi ɩ ka lapa-mɛ tɔ. Ɩ́ fɛlɩ-ɩ ɩsəna mpi ɩ ka lapa tɔɣɔ tɔm naalɛ. Ɩ́ suuli ɩ kɔpʋ kɛ sʋlʋm mpi pə kəla mpi ɩ puukaɣa-mɛ tɔɣɔ toŋ kɛ tɔm naalɛ.


Yacˈa ri nicˈaj chic xquibij: Jun ri cˈo itzel espíritu riqˈui, ma nicowin ta nubij utzilaj tak chˈabel achiˈel ri xerubij ka ri Jesús. ¿La nicowin cami chukaˈ jun ri cˈo itzel espíritu riqˈui chi nuben chare jun moy chi nitzuˈun? yechaˈ. 	 Lɛlaa sɩ pə taɣa ɩlɔɣɔhilu kʋyɔɣɔtʋtʋ ntɛ́ tənɛ ɩnɩ. Ɩlɔɣɔʋ ká pəsɩ na ɩ́ kuli yʋlʋmaa ɩsɛ na?


Ruma ma niquiyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri cˈaslic Dios ri ma nicom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Xa ye ri yecom ri niquiyaˈ quikˈij. Ruma can ye quibanon quiwachbel winek, quiwachbel aj xicˈ tak chicop, quiwachbel cumatz y quiwachbel ri chicop cajquej caken; y xa yeriˈ ri niquiyaˈ quikˈij. 	 Ɩsɩɩ paa tʋ Ɩsɔ wei ɩɩ səkɩ tɔɣɔ teeli tɔ, yʋlʋ wei ɩ səkɩ tɔ ɩ lɛɛsəŋ na sumasɩ na nɔɔhɛɛ liɣiti wontu na nti tə tuuki atɛ tɔɣɔ pa seeki.


Rumacˈariˈ kachˈalal, can cof cˈa quixcˈojeˈ y ma timestaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri xkacˈut chiwech tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. Ni ma timestaj ta chukaˈ ri xkabij el chupan ri wuj ri xkatek iwuqˈui. Xa can tinimaj cˈa. 	 Ye mpʋ ɩlɛ tá taapalaa, ɩ́ səŋ təca na ɩ́ tɔkɩ sɛɣɛsəŋ wei tə sɛɣɛsa-mɛ tɔ, paa wei tə yɔɣɔtəna tá nɔɔsɩ tɔ, paa takəlasɩ taa nyəŋ.


Yacˈa ri Jesús xa ma xchˈo ta cˈa. Can majun cˈa chˈabel ri xubij. Rumariˈ xpe ri nimalaj sacerdote, xucˈutuj chic cˈa chare: ¿La yit cˈa riyit ri Cristo ri Rucˈajol ri nimalaj Dios ri nikayaˈ rukˈij? xchaˈ chare. 	 Ama Yesu suma, ɩ ta cɔ sɩ pʋlʋ. Ɩlɛna kɔtəlaa wulaʋ tasa-ɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Nyaɣalɛ Ɩsɔ wei pa pʋɣʋləɣɩ tɔ ɩ pəyalʋ Mesii?


Y ri rumiˈal ri rey Faraón xuben achiˈel ral chare ri Moisés. Pero ri Moisés ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek ya intera achi chic ma xrajoˈ ta chic chi xbix ral ri rumiˈal ri Faraón chare. 	 Waatʋ wei Moisi lapa sɔsɔ tɔ ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ ɩ kisaa sɩ pá taa yaa-ɩ Icipiti wulaʋ sɔsɔ pɛɛlɔ pəyaɣa.


Y tek quibixan chic cˈa ri bix riche (rixin) ri pascua, ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈel el ri chiriˈ pa jay y xebe ri pa juyuˈ ri Olivos rubiˈ. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛma mpʋ, ɩlɛna pá yoo acima yontu, ɩlɛna pá tɛɛ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ.


Y ri achi eunuco xucˈutuj cˈa chare ri Felipe: Tabanaˈ jun utzil tabij chuwe: ¿Achoj chrij cˈa nichˈo wi ri profeta waweˈ? ¿Chrij ka riyaˈ nichˈo wi, o chrij jun chic? xchaˈ chare. 	 Tənaɣa akewe ɩnɩ ɩ tɔma Filipʋ sɩ: La suulu na ń heeli-m, awe tɔm kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛɛsəɣɩ mpʋ? Ɩ maɣamaɣa ɩ tɔm yaa nɔɣɔlʋ nyəntʋ?


Ruma ri ka‑Dios can achiˈel jun kˈakˈ ri yeruqˈuis ronojel ri ma ye utz ta. 	 Tá Ɩsɔ kɛ́ kɔkɔ ŋka ka nyakɩ pə təna tɔɣɔ.


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi ri nibij riyix. Can chuwech Dios nbij chiwe chi riyin ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpɛɛsaa təlalala na ɩ́ tuu na ɩ́ tɔ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ wei ɩ tɔm ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔ.


Y quinojel cˈa ri yatajnek jun samaj pa quikˈaˈ ruma ri Dios, can rajawaxic cˈa chi tiquibanaˈ ri samaj riˈ, ri achiˈel rucˈamon chi niquiben riqˈui. 	 Ye pa tʋ pʋlʋ lapʋ kɛ yʋlʋ niŋ taa, tampana kɛ ɩ ká təŋ na ɩ́ lakəna-wɩ.


Y ri ángel ri ruyaˈon jun raken pa ruwiˈ ri mar y jun raken pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, xintzˈet cˈa chi xuyec ri rukˈaˈ chicaj, 	 Ɩsɔtaa tillu wei maa nawa na ɩ səŋa teŋku na tɛtʋ pə tɔɔ tɔ, ɩ kpaasa ɩ niŋ ntɔɣɔŋ na ɩsɔ,


Y tek nipe ri cakˈikˈ quereˈ pa sur, ya cˈa retal riˈ iyaˈon chi nuchop rukˈijul ri sakˈij. Y can nuchop wi cˈa ri sakˈij. 	 Na ɩ́ kɔma na ɩ́ ná ilim nyakɩ sɔsɔm, ɩ́ tɔŋ sɩ tahaŋlɛ wʋsaa. Ɩlɛna tahaŋlɛ náá haŋ.


Y quinojel cˈa ri winek aj Jerusalem xquetamaj, y rumariˈ tek Acéldama xbix chare ri ulef riˈ. Ntel chi tzij jun ulef riche (rixin) quicˈ. 	 Tɔm tənɛ tə yɛka Yosalɛm nyə́ma təna kiŋ, haləna pá ha tɛtʋ ntəɣɩ hətɛ na pa tɛ taa sɩ: Akeletama. Caləm tɛtʋ kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.


Wi ta xkacˈutuj kaway chiwe, utz ta chukaˈ, ruma can xkaben wi ri rusamaj ri Dios chicojol. Pero ma xkacˈutuj ta. Xa xojsamej riche (rixin) chi xkachˈec kaway, riche (rixin) chi queriˈ xkacˈut chiwech chi can queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix. 	 Tɩɩ wɛna mpaaʋ sɩ tə́ tɔɣɔ mə kʋtɔɣɔʋ kɛ faalaa. Ama tə kisa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ nana-tʋ na ɩ́ təŋ tá ɩkpatɛ.


Ruma ri Dios ma xojrusiqˈuij (xojroyoj) ta riche (rixin) chi nikacˈuaj jun itzel cˈaslen. Ma que ta riˈ. Riyaˈ xojrusiqˈuij (xojroyoj) riche (rixin) chi nikacˈuaj jun cˈaslen chˈajchˈoj. 	 Ɩsɔ tá yaa-tʋɣʋ ɩ mpaaʋ taa sɩ tə́ lakɩ asilima kʋlapʋtʋ, ama sɩ tə́ la tá tɩ tənaŋŋ kɛ́.


Y ri Jesús xbiyin chic cˈa apo jun caˈiˈ raken cˈan, y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka chiriˈ, y xuchop cˈa rubanic orar. 	 Tənaɣa Yesu yela-wɛ na ɩ́ hatəlɩ pə́cɔ́ ɩsɩɩ yʋlʋ ɩ́ lɔɣɔ pəlɛ tɩɩ tala timpi tɔ, ɩlɛna ɩ luŋ akula, na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ sɩ:


ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix lokˈolaj tak kachˈalal ri yixcˈo pa tinamit Colosas, riyix ri can cukul wi icˈuˈx riqˈui ri Cristo. Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Ɩsɔ yəlaa mpa mɛ ɩ́ wɛ kolosi na ɩ́ kɛ́ tá taapalaa kʋpama kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ taa tɔ. Tacaa Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya.


Can nikˈalajin chi yix achiˈel jun wuj riche (rixin) ri Cristo ri tzˈiban ruwech, ri jachon pa kakˈaˈ riyoj riche (rixin) chi nikataluj rubixic chique ri winek, ri ma tzˈiban ta riqˈui tinta. Ruma can riqˈui ri ru‑Espíritu ri cˈaslic Dios tzˈiban wi y ma chuwech ta chukaˈ tzˈalan tak abej tzˈiban wi, abej ri xa majun nunaˈ ta. Xa can chuwech ri iwánima tzˈibatal wi riche (rixin) chi can ninaˈ cˈa ri nubij ri Espíritu riche (rixin) ri Dios. 	 Nn, pə wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ təkpataa sɩ ɩ́ kɛ́ Kilisiti takəlaɣa ŋka ɩ ŋmaawa tɔɣɔ, na taɣa ɩ ŋmaana takəlaɣa kanɛ. Pa ta ŋmaa takəlaɣa kanɛ na ŋmaalaɣa. Ama weesuɣu tʋ Ɩsɔ Feesuɣu kɛ pa ŋmaana-kɛ, na pə taɣa pɛɛ kpaatanaa tɔɔ kɛ́ pa ŋmaawa, ama yəlaa lotu taa maɣamaɣa kɛ pa ŋmaawa.


Y yecˈo cˈa chique ri winek aj chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri niquibilaˈ cˈa: ¿La ma ya ta cami cˈa achi reˈ ri nicanox riche (rixin) chi nicamisex? 	 Yosalɛm nyə́ma napəlɩ pa yɔɣɔtaɣa sɩ: Pə taɣa wei pa pɛɛkaɣa sɩ pa kʋɣɩ tɔɣɔlɛ?


Ruma wi riyix can riqˈui ronojel iwánima nicˈutuj chare ri Dios, Riyaˈ can xtuyaˈ wi pe chiwe. Wi riyix can nicanoj, can xtiwil wi. Y wi riyix yixsiqˈuin (yixoyon) apo chuchiˈ jay, can xtojak wi cˈa chiwech. 	 Sələmʋlʋ kɛ pa haakɩ. Pɛɛkəlʋ hikiɣina. Matʋ kɛ pa tʋləɣɩ.


Ri Cristo chukaˈ can utz quicˈuaxic nuben chique ri ye ralcˈual ri Dios. Pero Riyaˈ ma xu (xe) ta cˈa rusamajel ri Dios, achiˈel ri Moisés. Ri Cristo can Rucˈajol wi ri Dios. Riyoj chukaˈ yoj ralcˈual chic ri Dios, pero wi cof xkojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y nbekaqˈuisaˈ cˈa pa ruwiˈ, y wi riqˈui quicoten nikoyobej apo ri kˈij tek xtibekilaˈ ronojel ri utzil ri koyoben. 	 Ama Kilisiti wei ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ Pəyalʋ maɣamaɣa na pa sɩɩ-ɩ Ɩsɔ təyaɣa sɔsɔ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔtɔ. Ye tə tɔka tá tɛɛlʋɣʋ na naani na pə́ tá ciɣiti-tʋ ɩlɛ tə kɛ́ ɩ təyaɣa nyə́ma ntɛ́.


Ma tikayoj ta ri samaj ri rubanon ri Dios pa ránima jun kachˈalal xa ruma ri yekatij. Can kitzij wi chi ronojel utz yetij, yacˈa wi cˈo jun kachˈalal ri nitzak ruma nikatij jun cosa, riyoj xa can ma utz ta cˈa ri nikaben riˈ. 	 Taa wakəlɩ Ɩsɔ təmlɛ na nyá kʋtɔɣɔm. Kʋpam yaa, tɔɣɔnasɩ təna wɛ tɔɣɔʋ mɛɛ. Ama pə fɛɩ teu sɩ ń tɔɣɔ mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ.


Xpe Riyaˈ xuchop rukˈaˈ ri yawaˈ y can yacˈariˈ tek xqˈuis el ri nimalaj cˈaten chrij. Ri rujiteˈ ri Pedro xyacatej cˈa pe pa ruchˈat y xuchop yerunimaj yerilij apo ri Jesús y ri ye benak riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tokina kʋtɔntʋ niŋ na ɩ watʋ ya kpakpaa. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caləsɩ-wɛ.


Yacˈariˈ tek xubij cˈa chukaˈ chare ri rudiscípulo: Ya ateˈ laˈ, xchaˈ chare. Y ri discípulo can xunimaj wi ri xbix chare. Rumariˈ tek can ya cˈa hora riˈ xucˈuex el ri María ruma ri discípulo riche (rixin) chi xbecˈojeˈ pa rachoch ri discípulo riˈ. 	 Na ɩ́ heeli ɩ ɩfalʋ sɩ: Nyá too kɛlɛ. Pə wule ntɛɣɛ ɩ ɩfalʋ ɩnɩ ɩ kpeena-ɩ ɩ tɛ.


Ncˈutuj cˈa jun utzil chique ri kachˈalal Evodia y ri kachˈalal Síntique chi junan quiwech tiquibanaˈ, ruma can quiniman chic ri Ajaf. 	 Haɩ, ma wiikina Ɩfoti na Sɛntisi, ma hənta-wɛɣɛ atɛɣɛ cənɛ, sɩ pá ciiki ɩsɩɩ Tacaa tɔm taa tɛɛtʋnaa lakʋɣʋ tɔ.


Ruma ri Dios jun Dios ri can pa ruchojmil nuben ronojel, y jun Dios riche (rixin) uxlanibel cˈuˈx. Rumacˈariˈ nicˈatzin chi riyix tibanaˈ cˈa achiˈel niquiben ri lokˈolaj tak kachˈalal ri ye riche (rixin) ri iglesias ri yecˈo pa tak nicˈaj chic tinamit. 	 Mpi tɔ, hɛɛsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kɔŋna pə taɣa liɣituɣu. Yesu sɛɛlaa kpeka təna taa ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ.


Y ri Pablo y ri Bernabé man cˈa xquixibij ta quiˈ chiquiwech riche (rixin) chi xquibij chique: Can rajawaxic cˈa chi nabey na chiwe riyix ri yix kech aj Israel nokabij wi ri ruchˈabel ri Dios, pero riyix xa ma nika ta chiwech. Y riqˈui riˈ can nikˈalajin cˈa chi ma rucˈamon ta chiwe riyix ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Rumariˈ quiqˈui ri winek ri ma ye israelitas ta ri yojbe wi. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa heela-wɛ na apalʋtʋ sɩ: Pɩɩ wɛɛ sɩ mɛɣɛ pá caaləna Ɩsɔ Tɔm heeluɣu təcəcɩ na pə́cɔ́. Ama timpi ɩ́ kisa-tɩ na ɩ́ na sɩ ɩ́ ta kɛ́ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ nyə́ma tɔ, tɔʋ, tá mələɣəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa tɔɔ ɩlɛ.


Y ri achi beyon xubij: Jaˈ (je), can kitzij wi ri xabij, nataˈ Abraham. Pero wi cˈo jun ri caminek chic ri nicˈastej el y napon quiqˈui ri wachˈalal, can xtitzolin wi pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, xchaˈ ri beyon. 	 Tənaɣa toŋ tʋ tɔma sɩ: Aaɩ haɩ, ta caa Apəlaham. Ye ɩsɩɩ atɛtʋnaa taa nɔɣɔlʋ ka mələna na ɩ́ maɣana-wɛ, paa laɣasa tɔntɛ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Cˈo jun ri xichapo, ruma can xinnaˈ chi cˈo jun ri xincˈachojsaj riqˈui ri uchukˈaˈ cˈo wuqˈui, xchaˈ. 	 Ama Yesu cɔwa sɩ: Aaɩ, nɔɣɔlʋ tokina-m kɛ́. Ma nɩɩ ma toma lɛnna lɩɩwa.


Can jabel ruwaquikˈij ri winek ri xquetzˈetetej ruma ri Ajaf Dios chi majun quimac. 	 Leleŋ nɩɩlʋ ntɛ́ wei ɩ ɩsaɣatʋ Ɩsɔ lɔwa tɔ.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Rumacˈariˈ can njakon jun puerta chiwech, ri majun nicowin ta nitzˈapin; ruma astapeˈ ma qˈuiy ta oc ri iwuchukˈaˈ cˈo, riyix can ninimaj wi ri nuchˈabel y ma xiwewaj ta chi iniman ri nubiˈ. 	 Ma nyəmá pə təna mpi n lapa tɔ. Ma nyəmá sɩ nyá toma ta tɔɔ te, paa na mpʋ tɔ n tɔka ma tɔm na n lapa yʋlʋpaŋ. Ma ha ɩkpatɛ kɛ nyá ɩsɛntaa na nɔɣɔlʋ kaa wakəlɩ-tɛ.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin nibij riyix? xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe?


Y yecˈo nicˈaj ri xa itzel niquinaˈ chuwe; riyeˈ niquitzijoj rubiˈ ri Cristo pero xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nicajoˈ yetzˈetetej chi riyeˈ más yecowin niquiben ri samaj riˈ. Pero yecˈo chukaˈ ri can riqˈui ronojel cánima niquiben ri samaj. 	 Paa na ma ɩsəsɛɛmlɛ tɔɔ kɛ́ lɛlaa lakɩ Kilisiti waasʋ na sɔsɔɔntʋ hɔm hʋwɛɛ tɔ, lɛlaa ná lakɩ-ɩ na hʋwɛɛ kʋpana kɛ́.


Ri Jesucristo majun bey nijalatej ta. Riyaˈ can achiˈel ri iwir, can queriˈ chukaˈ wacami y queriˈ chukaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ɩsəna Yesu Kilisiti ka wɛɛ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ wɛ saŋa, na ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ká wɛɛ tam.


Ri nitzˈeto wuche (wixin), can nutzˈet cˈa chukaˈ ri Dios ri yin takayon pe. 	 Na wei ɩ́ na-m, ɩ na wei ɩ tila-m tɔtɔɣɔ.


Y yecˈo cˈa aj yukˈaˈ yequiwaraj quicarneˈl pa jun juyuˈ, ri nakaj nicanaj wi ca chare ri tinamit Belén. 	 Tiikilaa napəlɩ paa wɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə tawa taa na pá feŋiɣi pa kaləkəŋ kɛ ahoo ahoo.


Riyix can jabel cˈa inaˈon y jabel chukaˈ nitzˈet chi cˈo ri nibano chiwe chi yix achiˈel jun mozo ri ximil pa samaj riqˈui jun patrón. Can jabel chukaˈ inaˈon riyix chi cˈo jun ri ntajin yixruqˈuis y nrelesaj el chiwe ri cˈo iwuqˈui, chi cˈo ri palbeyon iwuche (iwixin) y majun ikˈij chuwech, y cˈo chukaˈ nipakˈilon ipalej chi kˈaˈ. Riyix can jabel cˈa itzˈeton riˈ. 	 Ɩ́ yelaa kɛ́ sɩ pá pəsɩ-mɛɣɛ yomaa, sɩ pá tɔkəna-mɛ, sɩ pá puɣusiɣi-mɛ, sɩ pá kpaakɩ mə tɔɔ na pá fɛləɣɩ, sɩ pá makɩ mə nɔɔsɩ.


Y yacˈariˈ tek ri Cornelio xubij: Pa cajiˈ kˈij ca achiˈel re hora reˈ, pa tak a las tres riche (rixin) ri tikakˈij tek riyin majun waˈin nbanon ta, y yitajin chi oración waweˈ pa wachoch, yacˈariˈ tek xucˈut cˈa riˈ jun achiˈel achi chinuwech ri nitzˈitzˈan ri rutziak. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Kɔɔnɛɛ tɔma sɩ: Saŋa taa kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ, ma sələmaɣa ilim hʋʋ sələmʋɣʋ ɩsɩɩ ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ taka teitei kɛ́ ma təyaɣa taa. Tənaɣa apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ ma tɔɔ təsɛlɩ, na ɩ́ suu wontu nti tə tee kɔkɔ tɔ.


Ya cˈa ri Dios ri xojcolo pe chuwech ri camic riˈ, y re wacami can ntajin cˈa chukaˈ yojrucol. Pero chukaˈ can kacukuban cˈa kacˈuˈx riqˈui chi re chkawech apo can xkojrucol wi cˈa chuwech jun camic ri sibilaj chi na pokon achiˈel ri xojrucol yan wi pe jun bey. 	 Waatʋ wei tɩɩ wɛ səm nɔɣɔ tɔɔ təcomlaa kɛ mpʋ tɔ ɩnɩ ɩ yapəna-tʋ, na ɩnɩ ɩ ká yana-tʋ tɔtɔ. Tampana tə tɛɛləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ teu sɩ ɩ́ ká tasa-tʋɣʋ yapʋ tɔtɔ.


Ruma xa ta can kitzij chi riyix ninimaj ri ye rutzˈiban ca ri Moisés, can yininimaj ta chukaˈ riyin, ruma ri ye rutzˈiban ca riyaˈ, can chuwij wi riyin yechˈo wi. 	 Ye ɩ́ ka mʋwa Moisi tɔm na tampam, ɩsəntɔ tɔ ɩ́ ka mʋ ma nyəntʋ tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ma tɔm kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ŋmaawa.


Y ri Jesús xracˈaxaj cˈa ri quichˈabel. Rumariˈ Riyaˈ xpaˈeˈ cˈa y xerusiqˈuij (xeroyoj). Y xubij chique: ¿Achique cˈa niwajoˈ? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa na ɩ́ yaa-wɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa ma la-mɛɣɛ-we?


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, ma junan ta quiwech xquiben chic jun bey, ruma ma junan ta xquichˈob chrij ri chˈabel ri xerubij ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔm tənɛ tə tɔɔ Yuta nyə́ma tasa faɣaʋ kɛ pa taa pa tike.


Y ronojel reˈ can kitzij wi, y can yoj cˈa riyoj xojtzˈeto, rumariˈ nikatzijoj. Y ri Lokˈolaj Espíritu chukaˈ ruchapon cˈa rukˈalajsaxic chi can kitzij wi. Konojel cˈa ri yojniman rutzij ri Dios, can ruyaˈon cˈa ri Lokˈolaj Espíritu chake, xechaˈ. 	 Tə kɛ́ pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ pə aseeta nyə́ma. Pə taɣa tá tike. Ama tá na Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha mpa mpa pa nɩɩkəna-ɩ tɔɣɔ.


Y xenwacˈaxaj cˈa chukaˈ quinojel ri ye ruqˈuiytisan ri Dios ri yecˈo chuwech ri caj, ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, ri yecˈo chuxeˈ ri ruwachˈulef, y ri yecˈo chupan ri mar, niquibij cˈa: Ri tzˈuyul chupan ri lokˈolaj chˈaquet y ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, can xtinimirisex ta cˈa rubiˈ, can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij y que ta chukaˈ riˈ ri rucˈojlen, y xtikˈalajin ta cˈa ri nimalaj ruchukˈaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xechaˈ. 	 Na má nɩɩ tɔtɔɣɔ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ tɛɛ na teŋku taa nyə́ma, na antulinya ɩnɛ ɩ taa nyəm təna təpaɩ yooki yontu sɩ: Yəlaa təna ɩ́ tala na pá sa wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ na ɩwəyaɣa. Pa teeli na pa pəsʋɣʋ ɩ́ wɛɛ tam.


Y tek riyin ri Juan ye ntzˈeton chic ka ronojel riˈ, xintzˈet chi xjakatej ri lokˈolaj lugar ri kas kitzij chi rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, ri acuchi (achique) yaquel wi ri nikˈalajsan ri rutrato ri Dios ri xuben quiqˈui ri winek. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tʋlaa, na tə taa kɛ́ cokəle nte tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ Ɩsɔ wɛɛ tɔ.


Y wi ri aj kˈatbel tzij nretamaj cˈa chi xa xixwer ka y ma xixchajin ta achiˈel ri bin chiwe, riyoj xkojbechˈo cˈa riqˈui. Y queriˈ xquixkacol pa rukˈaˈ, xechaˈ. 	 Na ye Kʋfənɛɛ ɩ́ nɩɩ mpʋ, taa hɛɛsɩ ɩ laŋlɛ, ɩ kaa la-mɛɣɛ pʋlʋ.


Y can que na wi riˈ xquiben ri discípulos, xquiben chique quinojel ri winek chi xetzˈuyeˈ. 	 Ɩlɛna Yesu ɩfalaa nɩɩ ntɩ na pá caɣasɩ pa təna təmam.