Y cˈacˈariˈ xquitek quicˈamaric ri Pedro y ri Juan. Y tek yecˈo chic cˈa apo chiriˈ chiquiwech, xquicˈutuj cˈa chique: ¿Achique yayon uchukˈaˈ chiwe o achique cˈa chi biˈaj ri xicusaj riyix riche (rixin) chi xiben quereˈ? 	 Ɩlɛna pá ləsɩ tillaa sɔsaa na pá kɔna-wɛɣɛ pa hɛkʋ taa, na pá pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Mpi ɩnɩ ɩ́ lapa ɩsəntɔ tɔ, awe heela-mɛ sɩ ɩ́ la mpʋ? Na awe toŋ taa kɛ́ ɩ tɩɩ lapəna mpʋ?


can ma yitaneˈ ta chi yimatioxin chare ri Dios iwuma riyix, ruma binakil yixoka chuwe y nben orar pan iwiˈ. 	 maa hɛɛsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɛɛtʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ se. Na ma tɔɔsəɣɩ mə tɔɔ kɛ́ ma Ɩsɔ sələməŋ taa kɛ́ na má sələməɣɩ mə tɔɔ.


Rumacˈariˈ, riyin can nbij cˈa chiwe chi ronojel ri nicˈutuj tek riyix niben orar y wi can ninimaj chi nicˈul, can xtiyatej wi cˈa chiwe. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ pə təna mpi ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ tɔ ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ tɛma-wəɣɩ hikuɣu, ɩlɛ paa ha-mɛɣɛ-wɩ.


Y wi cˈo quipatrón ri can runiman chic ri Dios, man cˈa tiquiben ta chare chi majun rukˈij, ruma cachˈalal chic quiˈ, ma que ta riˈ. Xa can tiquinimaj tiquitakej chi utz, ruma can yetajin niquiben jun utzilaj samaj chare jun ri can runiman chic ri Dios y can najowex wi. Y riyit Timoteo, nbij cˈa chawe chi queˈatijoj y queˈapixabaj ri kachˈalal chi tiquibanaˈ ronojel reˈ. 	 Yomaa mpa pa caanaa ná kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔtɔ tɔ, pá taa nyənɩ pa caanaa mpɛɣɛ yem, na pá waana sɩ: Kaɣana tə kɛ́ kʋlʋm kɛ́. Aaɩ, pənɛntɛɣɛ pə wɛɛ sɩ pá wʋsɩ ɩsəlɛ na pa caanaa təma. Mpi tɔ mpa pa waakəna ḿpʋ́ɣʋ́ pa təma tɔ pɛlɛ pa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔtɔɣɔ, na mpɛɣɛ yomaa pa sɔɔla-wɛ tɔ se. Tɔʋ, n ta na ntiwɛ n ká sɛɣɛsəɣɩ na ń lakɩ waasʋ kɛ tə tɔɔ tɔɣɔlɛ.


Y wacami xintek el re achi reˈ awuqˈui, ruma xobix chuwe chi ri winek israelitas xquichˈob achique rubanic niquiben, riche (rixin) chi niquicamisaj ri achi reˈ. Y xinbij chukaˈ chique ri winek ri ye chapayon chˈaˈoj chrij ri Pablo, chi quebe cˈa awuqˈui riyit riche (rixin) chi nbequibij achique ri ye rubanalon. Ri nuraybel riyin chi utz ta awech. Quecˈariˈ nubij chupan ri wuj riˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ ma nɩɩwa sɩ Yuta nyə́ma caɣa ɩ acaɣa sɩ pa kʋɣɩ-ɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔma sɩ pá kɔna-ŋɩ-ɩ kpakpaa. Ma heela mpa pa tɔŋ sɩ ɩ lapa-wɛ na taalɩ tɔ sɩ pá kɔɔ pá maɣana-ŋ na pa tɔm ntɩ.


Ruma ri lokˈolaj tak kachˈalal ri ma ye israelitas ta ri yecˈo waweˈ pa ruwachˈulef Macedonia y pa ruwachˈulef Acaya, xalex pa cánima chi niquitek el jun ofrenda chique ri pobres ri yecˈo chiquicojol ri lokˈolaj tak kachˈalal israelitas ri yecˈo pa Jerusalem. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu sɛɛlaa kpeka wena a wɛ Masetoni na Akayi pa tɛtʋ taa tɔ, a luɣu lapa sɩ á koti liɣitee na á ha Ɩsɔ yəlaa kʋnyɔntʋnaa mpa pa wɛ Yosalɛm taa tɔ.


Y can que wi cˈa riˈ xuben ri chicop riˈ. Xuchop xyokˈon chrij ri Dios; xuyokˈ rubiˈ ri Dios, y xyokˈon chrij ri rachoch ri Dios y chiquij ri yecˈo chilaˈ chicaj. 	 Tənaɣa kʋ sʋʋ Ɩsɔ kɛ́ footuɣu, na kʋ yaa ɩ hətɛ na timpi ɩ wɛɛ tɔ na pa təna mpa pa wɛ ɩsɔtaa tɔ na kʋ tʋʋ.


Y ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet sutin cˈa rij riqˈui juwinek cajiˈ chic chˈaquet. Y yecˈo chukaˈ juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij y jojun ye tzˈuyul pa quiwiˈ ri chˈaquet riˈ, ye quicusalon cˈa sakilaj tak tziek y ye quicusalon chukaˈ coronas ri ye banon riqˈui kˈanapuek. 	 Kumlee hiu na liɣiti ka cɔɔna kumte ńtɛ́, na sɔsaa hiu na liɣiti caɣa a tɔɔ, na pá suu wontu kʋhʋlʋmtʋ na pá tema wʋla nteniŋ.


Y yacˈariˈ tek ri rey Agripa xubij chare ri Pablo: Nyaˈ cˈa kˈij chawe riche (rixin) chi yachˈo, xchaˈ chare. Y ri Pablo xuyec cˈa rukˈaˈ, y yareˈ ri chˈabel ri xerucusaj riche (rixin) chi nutoˈ riˈ y nukˈalajsaj chi majun rumac. Y xuchop rubixic: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Akilipa tɔma Pɔɔlɩ sɩ: Mpaa wɛɛ, kɛɛsɩ nyá tɔm. Tənaɣa Pɔɔlɩ lapa kaafala na ɩ́ niki ɩ tɔm kɛɛsʋɣʋ sɩ:


Achiˈel xuben ri Elías, riyaˈ jun winek ri can achiˈel wi riyoj. Pero riqˈui ronojel ránima xuben orar. Xucˈutuj chare ri Dios chi ma tuben ta job, y can queriˈ wi xbanatej. Oxiˈ junaˈ riqˈui wakiˈ icˈ ri ma xuben ta job pa ruwiˈ re ruwachˈulef. 	 Ilii ka kɛ́ yʋlʋ ɩsɩɩ tá tɔtɔɣɔ. Ɩ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ tɛʋ ɩ́ taa nɩɩ, na tɛʋ ta tosi atɛɣɛ halɩ pɩɩsɩ tooso na hɔɣɔlʋɣʋ.


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa.


Wi cˈo jun chiwe riyix ri napon pa jun chic tinamit o cˈo jun ri petenak pa jun chic tinamit, tiyalaˈ cˈa iposada riqˈui ronojel iwánima. 	 Ɩ́ lakɩ təmaɣa mʋʋllɛ kɛ mə tɛɛsɩ taa na ɩ́ taa kʋntəɣɩ.


Quecˈariˈ ri chˈabel ri xuyaˈ ri Dios pa ránima ri David. Y ri uxlanen ri kanatan pe, ma nichˈo ta chrij ri uxlanen ri xquil waweˈ ri katiˈt kamamaˈ tek ye cˈamom pe ruma ri Josué. Ma ya ta riˈ. Ruma xa ye chic ri ye quiy quimam ca riyeˈ ri yecˈo re waweˈ tek ri Dios xutzuj (xusuj) chic jun bey ri uxlanen. 	 Ye Yosuwee ka sʋsa yəlaa mpɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, Ɩsɔ taa tasa kʋyakʋ lɛŋkʋ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ.


Can xbanatej wi cˈa achiˈel ri ruchˈobon pe ri Dios. Y queriˈ ri tzˈiban ca cuma quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ri xecˈojeˈ ojer ca. Riyeˈ quitzˈiban cˈa ca chi ri Cristo cˈo cˈa chi nukˈaxaj na tijoj pokonal. 	 Ɩlɛ tɔm nti Ɩsɔ yelaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna kpaalɩ hatoo lɔŋ taa, sɩ ɩ Mesii ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ tɔ, ntɩ ɩnɩ tə maɣamaɣa kɛ ɩ yelaa na tə́ lá.


Ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa chare ri ixok ri xbeyaˈo rutzijol chique: Wacami ketaman chic y nikanimaj chukaˈ, pero ma xaxu (xe) ta wi ruma ri xabij riyit chake, xa can nikanimaj chukaˈ ruma ri xkacˈaxaj riyoj y xketamaj cˈa chi kas kitzij wi chi ya Riyaˈ ri Cristo, ri Colonel quiche (quixin) quinojel winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Na pá tɔŋ alʋ sɩ: Pənɛntɛ pə taɣa nti n heela-tʋ tɔ tə tɔɔ tike kɛ tə mʋ ɩ tɔm. Ama tá maɣamaɣa tə nɩɩna tá ŋkpaŋŋ na tə tɛma tá taa sɩ, tampana ɩ kɛ́ antulinya Waasʋlʋ.


Ri discípulo riˈ xluqueˈ cˈa ka riche (rixin) chi nitzuˈun apo pa jul; y riyaˈ xerutzˈet cˈa ri tziek yecˈo ca chiriˈ, pero ma xoc ta apo chupan ri jul. 	 Ɩ luŋaa na ɩ́ wiili, ɩlɛna ɩ́ ná kponkpontu toŋ nyəntʋ saalasɩ kɛ atɛ. Ama ɩ ta tii pə taa.


Y tek ri Pablo xracˈaxaj riˈ, xusiqˈuij (xroyoj) cˈa ri capitán, y xubij chare: Tacˈuaj jubaˈ re ti cˈajol reˈ cˈa chuwech ri achi achiˈel jun coronel, ruma cˈo jun nrajoˈ nubij chare, xchaˈ chare. 	 Ɩlɛna Pɔɔlɩ yaa yoolaa sɔsaa taa nɔɣɔlʋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Pona pu ɩfepu ɩnɛɣɛ yoolaa kʋmataŋ kiŋ, ɩ caa ɩ heeli-ɩ natəlɩ.


Xpe cˈa ri María ranaˈ ri Lázaro, xberucˈamaˈ cˈa pe jun libra akˈom ri jubul ruxlaˈ ri nardo rubiˈ, ri sibilaj jotol rajel y xuyaˈ chrij raken ri Jesús y xerusulaˈ ca riqˈui ri rusmal tak ruwiˈ. Y ri jay riˈ can xnoj cˈa riqˈui ri ruxlaˈ ri akˈom riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ kpaɣa liɣitee tulaalʋ nɔɣɔlʋ na akpaləpa. Ɩ wɛ ɩsɩɩ liitili titite. Tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ naatɩ tɔɣɔ pa lapa tulaalʋ ɩnɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ pəla-ɩ Yesu nɔɔhɛɛ tɔɔ, na ɩ́ taɣanɩ-yɛɣɛ hɩɩsʋɣʋ na ɩ nyɔɔsɩ. Ɩlɛna tulaalʋ sɔɔsʋŋ nyaləna təyaɣa təkpɛmm.


Quinojel cˈa ri niquicˈuaj jun cˈaslen achiˈel nubij re chˈabel reˈ, xticˈojeˈ ta cˈa uxlanibel cˈuˈx quiqˈui. Y can xtijoyowex ta cˈa chukaˈ quiwech ruma ri Dios. Y que chukaˈ riˈ ri kitzij israelitas ri can ye rutinamit wi ri Dios. 	 Mpa paa tɛləsəɣɩ pɛlʋɣʋ tɔm kɛ lɔlɔ kɛ pa weesuɣu taa tɔ ma kooliɣi kɛ́ sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha pa tənaɣa alaafəya na ɩ́ la-wɛɣɛ kʋpantʋ na ɩ́ kpɛnna ɩ yəlaa samaa təna təpaɩ na ɩ́ la mpʋ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: ¿Riyix nichˈob chi ri achiˈaˈ aj Galilea riˈ, queriˈ xquicˈulwachij ruma más cˈo quimac que chiquiwech ri nicˈaj chic aj Galilea? 	 Tənaɣalɛ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ Kalilee nyə́ma mpa pa kʋ mpʋ tɔ, pa tɛɛ Kalilee nyə́ma lɛlaa tənaɣa kawalasɩ tɔɣɔ pa kʋ-wɛ?


Xa riqˈui chi cˈo nikatij y cˈo ri katziak, can kojquicot cˈa. 	 Ɩlɛ ye pə yelaa na tə́ hiki tá nɔɣɔ pʋʋɣʋ nyəm na tá tɔɔ kʋkentim, pə tɔɔ-tʋ mɛɛ.


Y tek xiwacˈaxaj ri chˈabel riˈ y kas kitzij xkˈax chiwech ri rutzil ri Dios, yix qˈuiy cˈa ri xixniman. Y ri chˈabel riˈ aponak cˈa pa ronojel tinamit. Can ye qˈuiy wi cˈa winek ri ye nimayon y niwachin ri quicˈaslen, achiˈel riyix. 	 Laapaalɩ Kʋpaŋ yɛkəɣɩ kɛ́, na paa ɩ tala timpiɣi antulinya təna taa ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lapa mə hɛkʋ kɛ kʋyaŋku ɩ́ taala Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm kɛ nɩɩʋ tɔ, ɩ́ hii lɔŋ na ɩ́ nyɩ pɛɛlɛɛ anɩ a tampana.


Yacˈariˈ tek ye qˈuiy israelitas ri ye aponak riqˈui ri María, xquinimaj ri Jesús tek xquitzˈet ri xuben, chi xucˈasoj ri caminek. 	 Yuta nyə́ma mpa paa kɔma Malɩ tɛ tɔ, pa ná mpi Yesu lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm.


Y ruma cˈa ri ma nuyaˈ ta ca rubanic ri rumac ri nuben quiqˈui ri achiˈaˈ, rumacˈariˈ xtinben cˈa chare chi nika pa chˈat ruma jun yabil. Y chukaˈ ri janipeˈ ri ye kajnek pa mac riqˈui, can xtiquikˈaxaj qˈuiy tijoj pokonal. Y can queriˈ xtinben chique wi ma niquiyaˈ ta ca rubanic ri mac y wi ma nitzolin ta pe quicˈuˈx wuqˈui. 	 Pə tɔɔ tɔ maa kpaɣa-ɩ na má hɩɩsɩ kʋnyɔntɔɣɔlɛ kato tɔɔ, na maa la na mpa pa lakəna-ɩ wasaŋkalətʋ tɔ pɛlɛ pá na kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm tɔtɔ. Ama ye pa yela asilima kʋlapʋtʋ nti pá na-ɩ pa lakɩ tɔ pə paasi.


Pa ruqˈuexel cˈa chi ri kachˈalal xinquitijoj ta pe más chrij ri ruchˈabel ri Dios, xa yariˈ tek xquitzˈet chi can chuwe wi riyin chilaben wi riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri winek ri ma ye israelitas ta ri ma banon ta ri circuncisión chique. Can achiˈel tek xchilabex chare ri Pedro chi tutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique. 	 Ama pa nawaɣa təkelekele sɩ Ɩsɔ tʋ-m təmlɛ sɩ má heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ɩ tʋ Piyɛɛ ɩlɛ sɩ ɩ́ heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ Yuta nyə́ma tɔ.


Y ri Apolos can chiquiwech cˈa quinojel tek xukˈalajsaj chi ri israelitas ri ma quiniman ta ri Jesucristo, xa ma ya ta ri yetajin chubanic. Y ri israelitas riˈ majun cˈa niquibij, ruma ri Apolos can nucusaj cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri ye tzˈibatal ca, riche (rixin) chi nubij chique chi ri Jesús can ya wi riˈ ri Cristo. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔmnaa kantəlasɩ kɛ ɩ təŋaa tətete na ɩ́ hʋləna Yuta nyə́ma təyaɩɩ sɩ pa toola kʋtoolu. Na Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa kɛ ɩ kpaɣaa na ɩ́ hʋləna-wɛ sɩ Yesu kɛna Mesii.


Y xetzˈet cˈa pe cuma ri achiˈaˈ fariseos, y xquibij cˈa chare ri Jesús: Queˈatzuˈ la adiscípulos xajan yetajin chubanic. Ruma can ma utz ta chi yesamej chupan jun uxlanibel kˈij achiˈel re kˈij re wacami, xechaˈ. 	 Falisanaa ná mpʋ, ɩlɛna pá yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Nyənɩ, nyá ɩfalaa lakʋɣʋ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ yee?


Y ruma cˈa ri rey Agripa y ri Berenice qˈuiy kˈij ri xecˈojeˈ ka chiriˈ, ri Festo xutzijoj cˈa chare ri rucˈulwachin ri Pablo. Y xubij cˈa: Waweˈ cˈo jun achi ri yaˈon ca pa cárcel ruma ri Félix. 	 Pa caɣalɛ tɔɔwa təna, ɩlɛna kʋyakʋ nakʋlɩ Fɛsətusi kpaɣa Pɔɔlɩ tɔm na ɩ́ kɛɛsɩ wulaʋ Akilipa sɩ: Felikisi ka təka apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ saləka taa kɛ́ cənɛ, na ɩ́ wɛ haləna saŋa.


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, yojcˈo chic cˈa chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij. Y riyix iwacˈaxan chic chi xtipe jun kˈolonel ri netzelan riche (rixin) ri Cristo y nuben chi can ya riyaˈ ri Cristo. Y wacami ye qˈuiy chic ri ye queriˈ. Y rumariˈ ketaman chic chi yojcˈo chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij. 	 Ma piya, antulinya tɛm wʋsaa kɛ́. Ɩ́ tɛma nɩɩʋ sɩ Kilisiti kolontu ka lɩɩ. Tɔʋ, kaɣana ɩ kolontunaa mpɛ pa lɩɩ paɣalɛ kɛ́ tənyɔɔ. Pə tɔɔ kɛ́ tə nyəmnaa sɩ pə wʋsa tɛm kɛ́.


Can achiˈel ri quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri tzˈibatal ca nubij: 	 Na mpʋ ɩnɩ pə lɩɩ teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa tɔ. Mpʋ ɩnəɣɩ pa tɩɩ ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ:


Matiox chare ri Dios chi ri Kajaf Jesucristo xirucol. Ruma chi man ta ri Jesucristo, can ta cˈa yin jun na rusamajel ri ruley ri mac, ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui. Y riˈ astapeˈ can cˈo ri raybel wuqˈui riche (rixin) chi yin ta jun rusamajel ri ruley ri Dios. 	 Ama Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ Ɩsɔ fɔɔ. Mpʋ tɔ, hatuu ma hʋwɛɛ taa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ ma təŋəɣɩ. Pə kaasa ma yʋlʋtʋ pilimile tənɛ tɔ, ɩsaɣatʋ yaasi kɛ təlɛ tə təŋəɣɩ.


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, sibilaj xka chiquiwech ri Jesús. Y ri utzilaj tak chˈabel ri xerubij ri Jesús chique, can xquimey cˈa, ruma chi majun bey ye quicˈaxalon ta chˈabel achiˈel ri xerubij chique. Y ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa chukaˈ chiquiwech: ¿La xa ma ya ta cami reˈ ri rucˈajol ri José? yechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tisa teu na pá samɩ-ɩ. Na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ təna lapa-wɛɣɛ leleŋ, halɩ pə́ la-wɛɣɛ piti na pá tɔ sɩ: Ɩsɩɩ Yosɛɛfʋ pəyalʋ?


Y quecˈariˈ nicˈatzin wi ri yaˈ chake riyoj wacami. Tek yojban bautizar yojcolotej ruma ri rucˈastajbel ri Jesucristo. Pero tek yojban bautizar, ma riche (rixin) ta chi nuchˈej el ri tzˈil riche (rixin) ri kachˈacul, ma que ta riˈ, xa riche (rixin) chi nucˈut cˈa chi riyoj nikajoˈ nikaben ri utz, nikajoˈ chi chˈajchˈoj ri kánima chuwech ri Dios. 	 Lʋm pənɛ pə nəɣəsəna Ɩsɔ lʋm sɔʋ mpi pə yakɩ mə nyɔɔŋ kɛ kaɣana tɔɣɔ. Na Ɩsɔ lʋm sɔʋ pənɛ pə ta kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima ləsʋɣʋ. Ama pə kɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ yʋlʋ wiikina Ɩsɔ sɩ ɩ́ ha-ɩ lotu kʋlʋmtʋ tɔɣɔ. Yesu Kilisiti fema tɔɣɔ Ɩsɔ lʋm sɔʋ yakɩ mə nyɔɔŋ.


Ruma cˈa chi yix ralcˈual chic ri Dios y sibilaj chukaˈ yixrajoˈ, can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nuben Riyaˈ. 	 Ɩsɩɩ ɩ́ kɛʋ ɩsəntɔɣɔ Ɩsɔ piya nsi ɩ sɔɔlaa tɔ ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ɩ́ kpaɣa ɩ yaasi təna ɩlɛ.


Yacˈa riyoj can yoj riche (rixin) chic chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) nipe wi ri Kacolonel, y yariˈ ri Ajaf Jesucristo, y xaxu (xaxe wi) chic koyoben ri kˈij tek xtipe. 	 Pə kaasa tá tɔ tá tɛɣɛlɛ ɩsɔtaa, na tə taŋa teu tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ tá Yatʋ tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tii.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Ri ma yecowin ta niquiben ri winek, ri Dios can nicowin wi nuben, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Mpi yəlaa tɔŋ sɩ pə fɛɩ pəsʋɣʋ tɔ, Ɩsɔ kiŋ təlɛʋ kɛ́.


Wachˈalal, wi cˈo jun chiwe ri sachnek y xa ma rutzekelben ta chic ri kitzij chi ruchˈabel ri Dios y wi riyix nibeyacaˈ pe, riˈ sibilaj utz. 	 Ma taapalaa, ye mə taa nɔɣɔlʋ ha tampana kɛ siɣile na ɩ tɔɣɔntəlɛ kpa-ɩ na ɩ́ məŋna,


Y yacˈariˈ tek xapon jun achi José rubiˈ; ri aj pa tinamit Arimatea. Riyaˈ cachibil ri achiˈaˈ ri aj kˈatbel tzij chiquicojol ri quiwinak; y cˈo cˈa rukˈij chiquicojol riyeˈ. Riyaˈ chukaˈ can royoben tek xtoka ri rajawaren ri Dios. Y riyaˈ can majun xibinriˈil chuwech chi xapon riqˈui ri Pilato chupan ri hora riˈ, chucˈutuxic ri ruchˈacul ri Jesús riche (rixin) chi numuk. 	 ɩlɛna Alimatee Yosɛɛfʋ kɔɔ. Mpɛ pa kotaɣana kotuɣu sɔsɔɔʋ ŋkʋ, na yəlaa tʋkaɣana-ɩ kɛ́. Ɩ maɣamaɣa ɩ ka keŋaɣana Ɩsɔ Kawulaɣa tɔɔ. Yosɛɛfʋ ɩnɩ ɩ nyaɣa apalʋtʋ kɛ teu na ɩ́ polo ɩ́ maɣana Pilatɩ na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ ɩ kpakəɣɩ sətʋ.


Ma que ta riˈ nuben ri xa ma kitzij ta chi aj yukˈ, ri niyukˈun xa ruma chi tojon. Riyaˈ xa ma cajaf ta ri carneˈl y tek nutzˈet cˈa chi petenak ri utif (coyote), xa ya riyaˈ ri nucol el riˈ nabey y yerumalij ca ri carneˈl. Y ri utif (coyote) cˈo carneˈl yerucˈuaj el y ri nicˈaj chic yerutaluj ca. 	 Apaa tʋ wei ɩ ta kɛ tiikulu, na ɩ́ ta tɩ heeŋ tɔ, ye ɩ na taalɛ haɣa kɔŋ ɩ see kɛ́, na taalɛ haɣa kɔɔ na ka kpa heeŋ na ka yasɩ-ɩ yem yem.


Chupan cˈa ri kˈij riˈ, ri Juan ri Bautista xuchop rukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek ri yeˈapon riqˈui, ri chiriˈ pa jun desierto ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Judea. 	 Pə kɔma na pə́ kɛɛsɩ ɩlɛ, Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɔma Yuta wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛlɛ na ɩ́ niki waasʋ lapʋ.


Y majun cˈa telesan chiwe ri lokˈolaj sipanic ri cˈo chi niyaˈox (nyaˈ) chiwe. Rumariˈ man cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri winek ri yebin chi can niquichˈutinirisaj quiˈ y niquiyaˈ quikˈij ri ángeles. Ri winek ri yebin queriˈ, niquiben chi qˈuiy quetaman chrij ri xa ma ye quitzˈeton ta, y xa ma que ta riˈ. Riyeˈ astapeˈ niquichˈutinirisaj quiˈ, yacˈa ri pa cánima niquinaˈ chi sibilaj ye nimaˈk. Ya chˈobonic riˈ ri quicˈuan ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo quiqˈui. 	 Ɩ́ taa tisi na nɔɣɔlʋɣʋ yem wei ɩ́ sɔɔlaa ɩ pasa ɩ təɣɩ yəlaa ɩsɛntaa na ɩ́ sɛɛkɩ ɩsɔtaa tillaa tɔ pʋntʋ kʋ mə tɔm. Yʋlʋ ɩ́ lakɩ mpʋ, ɩ toosee nna ɩ toosaa tɔɣɔ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ. Na wei ɩ wɛ mpʋ tɔ yʋlʋhʋwɛɛ kalampaanɩ kʋɣʋna-ɩ na ɩ fɛɩna tampana.


Re tzij reˈ jun cˈambel naˈoj. Ruma re caˈiˈ ixokiˈ reˈ, ruqˈuexewach ri caˈiˈ tratos ri xuben ri Dios quiqˈui ri winek. Ruma ri Agar ri raj icˈ ri Abraham, ruqˈuexewach ri jun trato ri xban acuchi (achique) cˈo wi ri nimalaj juyuˈ Sinaí, ruma quinojel cˈa ri yeˈoc chupan ri trato riˈ, xa yeximeˈ chuxeˈ rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Tɔm tənɛ tə hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ yaasi nɔɣɔlʋɣʋ. Alaa mpɛ pa wɛ kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ nɔɔsɩ nsi ɩ́ na ɩ yəlaa pa kpɛntaa na pá pɛɛlɩ tɔm naalɛ tɔ. Kancaalaɣa nɔɣɔ ntɛ́ Akaa, na ŋkɛ ka kɛna Sinayi pʋɣʋ nyəŋka, na ká lʋləɣɩ yomaa.


Y tek xapon chic cˈa jun aj cˈas, ri mayordomo xucˈutuj cˈa chare: Y riyit, ¿achique ri acˈas y janipeˈ? Ri aj cˈas xubij: Riyin cˈo jun ciento pajbel trigo ri nucˈas, xchaˈ. Y ri mayordomo xubij cˈa chare: Ya ruwujil ri acˈas reˈ, y wacami catzˈuyeˈ ka y tabanaˈ chic jun. Y chupan ri jun chic wuj ri xtaben, tatzˈibaj ka chi xa ochenta, xchaˈ. 	 Ɩ yela ɩ́lɛ́ na ɩ́ ŋmaa lɛlʋ tɔɔ sɩ: Na nyá se, ɩsənaɣa nyá nyəntɛ wɛɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Tɔɣɔnaɣa pee saakənaa nɩɩnʋwa (100). Ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ́lɛ́ sɩ: Nn naa pə takəlaɣa ntɔ, ŋmaa sɩ tɔɣɔnaɣa pee saakənaa nɩɩnaasa.


Y chupan cˈa ri kˈij riˈ, ye qˈuiy wi ri winek xeniman riche (rixin) ri Jesús ri chiriˈ pa tinamit Sicar, ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Samaria. Y riˈ ruma chi ri ixok quereˈ xberubij chique ri winek: Ri Jesús xubij chuwe ronojel ri ye nubanalon, xchaˈ chique. 	 Ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa Samalii nyə́ma paɣalɛ mʋ Yesu tɔm kɛ tɔm nti alʋ ka yɔɣɔtaa təfoo sɩ: Ɩ kpaɣa pə təna mpi tuu ma lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ tɔ tə tɔɔ.


Y ri Simón y ri ye rachibil xebe cˈa chucanoxic ri Jesús. 	 Ɩlɛna Simɔŋ pá sʋʋ-ɩ pɛɛkʋɣʋ.


Ri David xbe cˈa chucanoxic wey chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare. Riyaˈ xutij ri lokˈolaj tak caxlan wey riˈ y xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Pero ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe wi) ri sacerdotes yetijo. 	 Ɩ sʋʋ Ɩsɔ təyaɣa taa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa mpa paa sɩɩ Ɩsɔ tɔ na ɩ́ na ɩ yəlaa pá tɔɣɔ. Pəyele potopotonaa ɩsɩɩ mpʋ tá kɛ́ mpa yəlaa təna ka tɔɣɔ tɔ. Ama kɔtəlaa tike ka wɛnna mpaa sɩ pá tɔɣɔ-wɛ.


Y cˈacˈariˈ riyaˈ xerelesaj pe ri pa cárcel, y xucˈutuj chique: ¿Achique cˈa rajawaxic chi nben riche (rixin) chi yicolotej? xchaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa-wɛ na ɩ́ lɩɩna na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ma cɛnaa, ɩsənaɣa maa la na pə́ ya-m?


Ruma tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xubij: Riyit achi ri cˈo awixjayil, man cˈa tacanoj ta jun chic ixok. Y chukaˈ riyit ixok ri cˈo awachijil, man cˈa tacˈom ta ruwech jun chic achi. Y ri Dios mismo xubij: Ma cacamisan ta. Y wi riyit ma nacanoj ta jun chic ixok, pero xa nacamisaj jun winek, nikˈalajin chi can ma nanimaj ta ri ley ri ruyaˈon ca ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩnɩ ɩ tɔma sɩ: Taa la wasaŋkalətʋ tɔ, ɩnɩ ɩ tɔmna tɔtɔ sɩ: Taa kʋ yʋlʋ. Mpʋ tɔ, ye n ta la wasaŋkalətʋ na ń kʋ yʋlʋ, n kpisa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ kɛ́.


Y tek Riyaˈ xracˈaxaj chi ri Lázaro yawaˈ, ma can ta xbe chanin chutzˈetic, xa xcˈojeˈ na chic caˈiˈ kˈij chiriˈ ri acuchi (achique) cˈo wi. 	 Waatʋ wei Yesu nɩɩwa mpʋ sɩ Lasaa fɛɩna alaafəya tɔ, ɩ tasa caɣaʋ kɛ kʋyɛɛŋ naalɛɣɛ timpi ɩ ka wɛɛ tɔ.


Queriˈ nbij chiwe ruma riyoj ketaman achique riˈ ri biyon re chˈabel reˈ: Pa nukˈaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ rutojbalil chique ri yemacun. Y cˈo chic jun ri tzˈibatal ca, ri nubij: Ri Ajaf xtukˈet tzij pa ruwiˈ ri rutinamit. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Tə nyəmá wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Máá lɛɛtəna paa wei kɛ́ ɩ ɩsaɣatʋ na máá fɛləna paa wei kɛ́ mpi ɩ lapa tɔ. Na kʋlʋm ɩnɩ ɩ tasəna yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tacaa ká hʋʋna ɩ yəlaa kɛ tɔm.


Y ri kachˈalal ri ye oconek mozo, queˈapixabaj chi tiquinimaj quitzij ri quipatrón. Y jabel tiquibanaˈ chare ronojel ri samaj ri nibix chique. Y ma tiquitzolij ta ruwech ri quitzij ri quipatrón. 	 Yomaa ká nɩɩna pa caanaa na pá lá na pɛlɛ pa laŋa hɛɛna-wɛɣɛ pa kʋlapəlɛ təna taa, na pá taa kɛɛsəɣɩ-wɛɣɛ natəlɩ.


Tek jun itzel espíritu ntel el pa ránima jun winek, nucanoj uxlanen pa chakiˈj tak lugar. Tek nunaˈ chi majun uxlanen nril, 	 Waatʋ wei pá loowa ɩlɔɣɔʋ, wʋlaɣa taa kɛ́ ɩ cɔɔkɩ sɩ ɩ́ hɛɛsɩ. Ɩ laŋəɣɩ


Cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz cojol tak abej xka wi y chiriˈ xa ma qˈuiy ta ri ulef cˈo. Y chanin cˈa xeˈel pe ruma xa ma pim ta ri ulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛnna hota kʋwaʋ tɔɔ timpi tɛtʋ ta lim tɔ, na alɛ á təŋna nyɔʋ kɛ tɛtʋ wɛ tətaɣasam tɔ pə tɔɔ.


Yacˈa Riyaˈ xtubij pe chiwe: Xinbij yan chiwe chi ma wetaman ta acuchi (achique) quixpe wi. Quixel el chinuwech riyix ri xa yix banoy tak etzelal, xtichaˈ ri Ajaf. 	 Ɩ́lɛ́ ɩ ká lɛlɩ-mɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ yoo. Mə təna ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɛ-m, ɩsaɣalataa mɛ.


Cˈacˈariˈ, can ya ri chicop ri xcˈojeˈ ojer ca ri majun chic tzˈeton ta, yacˈariˈ ri xtoc ri ruwakxak aj kˈatbel tzij. Riyaˈ can junan wi cˈa runaˈoj quiqˈui ri wukuˈ itzel aj kˈatbel tak tzij ri ye tzaknek chic. Chukaˈ riyaˈ xtukˈet tzij, y cˈacˈariˈ xtibe pa kˈakˈ. 	 Wontuɣu ŋku kɩɩ wɛna weesuɣu na kʋ fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɔnɔɔ tɔ, kʋlɛɣɛlɛ wulaʋ sɔsɔ pəlefɛɩ nyəŋ. Mpɛɣɛlɛ mpʋ na kancaalaɣa awulaa sɔsaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ. Kʋ puki timpi pɩɩ tɛ kʋ tɔm tənaŋnaŋ tɔɣɔ.


Y tek ri moy xujek runakˈ ruwech, xubij cˈa: Jaˈ (je), yentzˈet ri achiˈaˈ. Ntzˈet chi achiˈel ye cheˈ. Pero xa ma ye cheˈ ta ruma xa can yebiyin, nchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋm kʋsa ɩsɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma loosiɣi yəlaa təcantəlaa na pá wɛ ɩsɩɩ tɩɩŋ na pá tɔŋ.


Wi can yatajnek chake chi nikacukubaˈ quicˈuˈx ri nicˈaj chic, can tikabanaˈ cˈa. Wi can yatajnek chake chi yekatoˈ riqˈui ri karajil, can quekatoˈ cˈa riqˈui ronojel kánima. Wi can yatajnek chake chi yoj cˈa riyoj ri yojucˈuan quiche (quixin) ri kachˈalal, can tikatijaˈ kakˈij chi utz quicˈuaxic nikaben. Wi can yatajnek chake chi nikajoyowaj quiwech ri yecˈo pa kˈaxon, can quekatoˈ cˈa riqˈui quicoten. 	 Wei pə saawa sɩ ɩ́lɛ́ ɩ́ kpaasəɣɩ lɛlaa apalʋtʋ, ɩ́lɛ́ ɩ́ kpaasəɣɩ. Pə́ tʋ́ wei sɩ ɩ́lɛ́ ɩ́ ha, pʋntʋ ɩ́ hana luɣu kʋlʋmʋɣʋ. Pə́ tʋ́ wei sɩ ɩ́ la nyʋɣʋ tʋ, ɩ́lɛ́ ɩ́ la ɩ təmlɛ kɛ teu na laakalɩ kʋlʋm. Pə́ tʋ́ wei sɩ ɩ́ teŋ acamaa, ɩ́ teŋ-wɛ na laŋhʋlʋmlɛ.


Ri xucˈulwachij ri Jonás xucˈut chiquiwech ri winek ri xecˈojeˈ ojer ca chupan ri tinamit Nínive, chi can ya ri Dios takayon pe riche (rixin). Y queriˈ chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, ri xtincˈulwachij riyin xtucusex riche (rixin) jun retal chiquiwech ri winek ri yecˈo wacami. 	 Ɩsəna mpi pə lapa Yonaasɩ kiŋ tɔ pə hʋla Ninifi nyə́ma kɛ́ sɩ Ɩsɔ lakəna. Na mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma nyəntʋ ká hʋ́lɩ́ kʋfalaŋ yəlaa tɔtɔ sɩ Ɩsɔ lakəna.


Tek ri quicapitán ri soldados xutzˈet ri xbanatej, xuyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios, y xubij cˈa: Can kitzij na wi chi re jun achi reˈ can majun wi rumac, xchaˈ. 	 Lom yoolaa nyʋɣʋ tʋ ná pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sa Ɩsɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tampana tɔɔ, yʋlʋ ɩnɛ ɩ ka kɛ́ yʋlʋpaŋ kɛ́.


Y oxiˈ icˈ ri xojcˈojeˈ cˈa ri chiriˈ pa Malta. Y cˈo cˈa jun barco ri nipe cˈa quelaˈ pa tinamit Alejandría. Ri barco riˈ rucˈuan cˈa ri quiwachbel caˈiˈ dios chutzaˈn. Ri dios riˈ, Cástor y Pólux quibiˈ. Y cˈo cˈa ri chiriˈ pa Malta, ruma chiriˈ xcˈojeˈ wi chupan ri tiempo riche (rixin) cakˈikˈ. Y chupan cˈa ri barco riˈ xojbe wi. 	 Pə lapa ɩsɔtʋnaa tooso, ɩlɛna tə́ ná Alɛkəsantilii kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ ŋku pa yaa sɩ Tɩɩŋ Tompiya tɔ na tə́ tɛɛ. Kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ, kʋlɛ kɩɩ caɣa hilimatɛ waatʋ tənaɣa tɛtʋ ntɩ tə taa kɛ́.


Riyin nwajoˈ wachˈalal, chi riyix niwetamaj chi re kachˈacul re kacˈuan wacami chuwech re ruwachˈulef ma xticowin ta xtibecˈojeˈ pa rajawaren ri Dios, ruma ri kachˈacul xa nikˈey, y ri pa rajawaren ri Dios ma xticˈojeˈ ta jun cosa ri xa nikˈey. 	 Ma taapalaa nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ ŋku pə ŋmawa na kʋ taa na caləm tɔ kɩɩ pəsəɣɩ na kʋ tɔɣɔ Ɩsɔ Kawulaɣa kɛ paa pəcɔ. Pəyele kʋsəpəm ná kaa pəsɩ na pə́ caɣa tam na pə́ kaa sɩ.


Y tek xa nakaj chic cˈa yecˈo wi apo chique ri tinamit Betfagé y Betania, xa jubaˈ chic cˈa nrajoˈ chi ma yeˈapon pa tinamit Jerusalem, ruma can chunakajal chic apo ri juyuˈ Olivos yecˈo wi. Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerutek el ye caˈiˈ chique ri rudiscípulos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Olifinaa pʋɣʋ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pa kpɛɣɛtəna Yosalɛm. Pa fɛɩ pooluŋ na Petafasɩ na Petanii. Tənaɣa Yesu tila ɩ ɩfalaa taa naalɛ


ya cˈa ri kˈij y ri hora tek majun nuchˈob chi noka ri rupatrón, yacˈariˈ tek noka. 	 Pɩɩ kɔɔ na kʋyakʋ ŋku na ɩsəma waatʋ ɩ taa tʋ ɩ taa sɩ təyaɣa tʋ ka tala tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ká sʋʋ təkpʋʋʋ.


Yacˈa ri Pablo man cˈa nrajoˈ ta chi nibe ri Marcos quiqˈui, ruma tek xquicˈuaj pa nabey mul, xa xeruyaˈ ca quiyon chiriˈ pa Panfilia, y ma xbe ta chic quiqˈui riyeˈ chubanic ri samaj. 	 Ama Pɔɔlɩ ná nawa sɩ pə ta nəɣəsəna pá tasa-ɩ kpaɣaʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ka tɛma-wɛɣɛ yeluɣu kɛ hatoo Pamfili na ɩ́ tɛɛ. Ɩ ta tasa-wɛɣɛ təŋʋɣʋ kɛ pa təmlɛ təlatɛ taa kɛ́ tiili.


Riyoj can ma benak ta cˈa kánima chiquij ri yekatzˈet chuwech re ruwachˈulef; riyoj can katzuliben cˈa apo ri ma ye tzˈetetel ta. Ruma ri ye tzˈetetel, xa ronojel ye kˈaxel, yacˈa ri xa ma ye tzˈetetel ta, can ye riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə taɣa mpi pə nyənəɣɩ təkeelee tɔ pə tɔɔ kɛ́ tə tʋ tá laakalɩ, ama mpi pɩɩ naakɩ tɔ pə tɔɔ kɛ́. Mpi pə naa təkeelee tɔ pəlɛ pɩɩ leeliɣi. Ama mpi pɩɩ naa tɔ pəlɛ pə wɛ tam tɔɔ.


Y riqˈui cˈa reˈ nikˈalajin wi chi ri Dios can pa ruchojmilal wi nukˈet tzij. Y rumariˈ ruyaˈon iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi riyix yix cowinek icochˈon ri tijoj pokonal riˈ, riche (rixin) chi queriˈ can rucˈamon chi yixoc pa rajawaren ri Dios ri achoj ruma nikˈaxaj tijoj pokonal re wacami. 	 Na pə tənaɣa mpʋ pə hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəna Ɩsɔ təŋəɣɩ siɣisuɣu kɛ ɩ hʋʋlɛ taa tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpʋ ɩnɩ pɩɩ yele na ɩ́ mʋna Ɩsɔ Kawulaɣa ŋka ka tɔɔ ɩ́ naa wahalanaa mpɛ tɔ ka hikuɣu.


Xa can utz inaˈoj tibanalaˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Tijoyowaj iwech chiˈiwachibil iwiˈ, ticuyulaˈ iwiˈ, can achiˈel xuben ri Dios chi xucuy ri kamac riyoj ruma chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. 	 Ɩ́ lakɩ təmaɣa yəllɛ na ɩ́ wii təma pətɔɔtɛɛ. Ye ɩ́ pəntəna təma ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu ɩsɩɩ Ɩsɔ ná hʋlʋɣʋ-mɛɣɛ suulu kɛ Kilisiti tɔɔ tɔ.


Achiˈel chukaˈ nuben jun samajel pa juyuˈ. Riyaˈ riche (rixin) chi nril jun utzilaj cosecha cˈo chi nisamej nabey. 	 Na wei ɩ konta haŋasɩ kɛ təhatɛ na ɩ́ lɔ tɔ, ɩnɩ ɩ laaləɣəna ɩ hatəmʋtʋ təŋʋɣʋ.


Ruma ri nabey achi, can ya wi cˈa ri Dios ri xbano riche (rixin), y ma riqˈui ta cˈa jun ixok xalex wi. Yacˈa tek xuben ri nabey ixok, ri Dios xucusaj cˈa jun rubakil ri achi. 	 Pə taɣa alʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana apalʋ. Ama apalʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana alʋ.


Quecˈareˈ ri xubij ri Jesús chare ri Felipe, riche (rixin) chi nretamaj achique cˈa xtubij ri discípulo riˈ. Pero ri Jesús xa can retaman chic achique ri xtuben riche (rixin) chi yerutzuk ri winek riˈ. 	 Yesu yɔɣɔta mpʋ sɩ ɩ́ nɩɩ nti Filipʋ ká cɔ tɔ. Tɔfɔ ɩ maɣamaɣa ɩ tɛma ɩsəna ɩ ká la tɔɣɔ nyəm.


Y ri winek cˈa ri xecˈulu ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima chupan ri kˈij riˈ, xeban bautizar. Y sibilaj cˈa xeqˈuiyer ri yeniman riche (rixin) ri Jesucristo, ruma chupan ri kˈij riˈ achiˈel xa ye jun oxiˈ mil winek xeniman. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma taa yəlaa tuutuuma mʋ Piyɛɛ tɔm na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Kʋyaŋku, mpa pa sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, pa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi tooso (3000).


Y ye qˈuiy cˈa chukaˈ winek ri yecˈo pa tak tinamit ri yecˈo pe chunakajal ri Jerusalem, xeˈoka chiriˈ pa tinamit, y ye quicˈamom pe yawaˈiˈ ri yecˈo quiqˈui. Yecˈo cˈa ri ye yawaˈiˈ riqˈui relic yabil, y yecˈo ri ye chˈujernek cuma ri itzel tak espíritu. Y quinojel cˈa yecˈachojsex el. 	 Yəlaa samaa lɩɩkaɣana Yosalɛm cɔlɔ acalɛɛ taa na pá kɔŋna kʋtɔntʋnaa na mpa alɔɣaa cɔɔsaɣa tɔ, na pa təna pa hikiɣi alaafəya.


Y can kitzij wi nbij chawe, chi can ma xcatel ta pe chiriˈ pa cárcel, cˈa ya tek atojon chic na ca ri ruqˈuisbel centavo ri nibix chawe chi natoj. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, n ka tɛm pə təna mpi pa pɛla-ŋ tɔɣɔ fɛlʋɣʋ paasi n ka lɩɩʋ təna.


Y ri Pablo xel pe chiquicojol. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ yela-wɛ na ɩ́ tɛɛ.


Y riyit Timoteo, wi xqueˈatijoj ri kachˈalal chare ri xinbij yan ka chawe chupan re wuj reˈ, can yatoc jun utzilaj rusamajel ri Jesucristo ri nikˈalajin chi can ntajin niqˈuiy ri acˈaslen riqˈui ri utzilaj chˈabel riche (rixin) ri cukbel cˈuˈx y riqˈui chukaˈ ri utzilaj tijonic ri animan. 	 Ye n wɛɛ na ń sɛɣɛsəɣɩ tá taapalaa kɛ tɔmnaa panɛ, n tɛŋ na ń lá Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ kʋpaŋ kɛ́. Na pɩɩ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tɔmnaa na tampana sɛɣɛsəŋ wei n təŋaa tɔɣɔ n pɩɩsəɣəna nyá ləsaɣa.


Y yacˈariˈ tek riyeˈ can ta cˈo xcajoˈ chi xquichop ta el ri Jesús. Pero ma xquichop ta el ruma xa niquixibij quiˈ chiquiwech ri winek; ruma chiquiwech ri winek, ri Jesús can jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, y nubij chukaˈ chique ri xquebanatej ri chiquiwech apo. 	 Tənaɣa pa sʋʋ mpaaʋ pɛɛkʋɣʋ sɩ pá kpa-ɩ. Ama pa nyamna samaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pá nyənaɣa Yesu kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́.


Ri Dios xukˈalajsaj chuwech ri Jesucristo ri xquebanatej yan chanin riche (rixin) chi ri Jesucristo nukˈalajsaj chiquiwech ri ye rusamajel. Rumariˈ ri Jesucristo xutek cˈa jun ruˈángel riqˈui ri Juan ri rusamajel, riche (rixin) chi xukˈalajsaj chuwech ronojel riˈ. 	 Takəlaɣa kanɛ ka taa kɛɛsəɣəna Yesu Kilisiti kula mpi pə tɔɔ na ɩ́ hʋ́lɩ́ tɔ. Ɩsɔ yelina sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pəyalaa kɛ mpi pə wɛɛ sɩ pə kɔŋ nɔɔnɔɔ tɔ. Kilisiti tilina ɩ ɩsɔtaa tillu na ɩ́ hʋ́lɩ́-təɣɩ ɩ pəyalʋ Yohaanɩ má.


Y cˈo chukaˈ jun chic tzij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri nubij: Yit cˈa riyit ri Sacerdote ri majun bey xcajalatej ta, can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 Ɩ tɔma tiili tɔtɔɣɔ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: N ka pəsɩ kɔtʋlʋ kɛ tam tɔɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ.


Y riyit, ¿achique ruma tek ya ri ti kˈayis cˈo pa runakˈ ruwech ri awachˈalal ri natzˈet chanin y ma nanaˈ ta ri cheˈ ri kˈatel pa runakˈ awech riyit? 	 Ɩsənaɣa pə lapa na ń naakɩ nyɩɩliim wei ɩ wɛ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəpəle taa tɔ, na ń kaa na kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá nyəntɛ taa tɔ?


Pero yecˈo ixokiˈ ri ye kachibil, ri can nimakˈaˈ yan xebe chuchiˈ ri jul, y xojoquixibij. 	 Pəlɛ pə paasi tá taa alaa napəlɩ pa tʋ-tʋɣʋ piti taa. Pa taa tɛʋ na pá polo pəlaaʋ tɔɔ.


Y yacˈariˈ tek riyin xinbij chare: ¿Yit achique cˈa riyit táta? xichaˈ chare. Y Riyaˈ xubij chuwe: Yin cˈa riyin ri Jesús ri achapon wokotaxic. 	 Tənaɣa ma pɔɔsaa sɩ: Tacaa, nyaɣa aweɣe ye? Ɩlɛna Tacaa cɔ-m sɩ: Maɣa Yesu wei n tʋɣɩ kʋnyɔŋ tɔ.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, yariˈ tek ri Jesús ye rachibilan ri cablajuj rudiscípulos xeˈapon ri chiriˈ pa jay. 	 Pə kɔma ɩsɩɩ taanaɣa ɩlɛ Yesu na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ pa talaa kɛlɛ.


Yacˈa tek ri soldados quibajin chic ri Jesús chuwech ri cruz, xebequicˈamaˈ cˈa pe ri rutziak ri Jesús; tziek ri ye quelesan ca chrij. Ri tziek cˈa riˈ xquijech pa cajiˈ y xquijech cˈa chiquiwech. Ruma ye cajiˈ riyeˈ. Xa yacˈa ri jun tziek ri nibix túnica chare, ma jun rutˈisbal (rutzˈisbal). Can pa ruquemic banon chare chi xa jun rubanic. 	 Yoolaa tɛma Yesu kɛ́ kam kɛ mpʋ, ɩlɛna pá kpaɣa ɩ wontu na pá tala-təɣɩ tɔm liɣiti na paa wei ɩ́ kuu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa ɩ capa tɔtɔ. Ɩlɛ capa ɩnɩ pa ta nyala-ɩ kʋnyalʋ. Ama pa lʋʋ-ɩ kʋlʋʋ kɛ ɩtamsaʋ kɛ yem kɛ́ pə kpaɣaʋ ɩ luɣu na pə tii ɩ atɛ tɔɣɔ.


Ri winek cˈa ri can nika chuwech ri ruchˈabel ri Dios, y rumariˈ nucˈul jun profeta ri nikˈalajsan ruchˈabel ri Dios, ri winek riˈ can xtucˈul cˈa rajel ruqˈuexel achiˈel rajel ruqˈuexel ri nucˈul ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Y queriˈ chukaˈ ri winek ri utz nutzˈet jun cˈaslen choj y rumariˈ can nucˈul riqˈui quicoten jun winek ri can choj wi rucˈaslen; can achiˈel cˈa rajel ruqˈuexel ri xtucˈul ri choj rucˈaslen, can queriˈ chukaˈ xtucˈul riyaˈ. 	 Ye wei ɩ mʋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ nyəŋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ ká hiki kasəyaɣa ŋka Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ká mʋ tɔ. Na ye wei ɩ́ mʋ yʋlʋ wei Ɩsɔ nyənəɣɩ kʋpaŋ tɔ sɩ ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ ká hiki kasəyaɣa ŋka paa ha yʋlʋ kʋpaŋ tɔ.


Rumariˈ ri Timoteo y ri Erasto ri yetoˈo riche (rixin), xerutek cˈa el cˈa pa Macedonia. Y riyaˈ cˈa xcˈojeˈ na ca jubaˈ ri pa ruwachˈulef Asia. 	 Tənaɣa ɩ heela ɩ pəyalaa Timotee na Ɩlasətɩ sɩ pɛlɛ pá polo Masetoni, na ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ́ tasa caɣaʋ kɛ Asii tɛtʋ taa kɛ́ wɛɛ naalɛ.


Tiquicot ri iwánima ruma iwoyoben ri utzil ri xtuyaˈ ri Dios. Ticochˈoˈ ronojel ri tijoj pokonal ri nikˈaxaj. Ma quixtaneˈ ta chi niben orar. 	 Tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ kʋ tɔɔ ɩ́ yɔɔləɣɩ. Paa wahala kɔma, ɩ́ tɔɣɔ suulu na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam.


Ruma riyin can xiwayjan cˈa y riyix ma xiyaˈ ta nuway. Sibilaj cˈa xchakiˈj nuchiˈ y riyix xa ma xiyaˈ ta jubaˈ nuyaˈ riche (rixin) chi xinkum. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ ɩ́ ta ha-m na má tɔɣɔ. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ ɩ́ tá ha-m lʋm sɩ má nyɔɔ.


Y xinwacˈaxaj cˈa chukaˈ jun chˈabel ri acuchi (achique) yecˈo wi ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y nubij cˈa: Ri caˈiˈ libras trigo can jun denario chic rajel, y can jun denario chukaˈ chic rajel ri wakiˈ libras cebada. Yacˈa ri aceite olivo y ri ruyaˈal uva majun taben ca chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩwa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ nɔɣɔ taka na ka lɩɩna weesiŋ nyə́ma liɣiti mpɛ pa hɛkʋ na ká tɔ sɩ: Kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ lapʋ kʋfɛlʋɣʋ ntɛ́ tɔɣɔnaɣa pee kiloo kʋlʋm. Ɩlɛna tɔɣɔnaɣa pee lɛŋka kɛ kiloonaa tooso kɛ́ kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ təmlɛ. Ama pə kpaɣaʋ nim na sʋlʋm tɔ, taa ke pə́lɛ́.


Y can nikˈalajin wi cˈa ri ye ralcˈual ri Dios. Y nikˈalajin chukaˈ ri ye ralcˈual ri itzel winek. Xabachique winek ri ma rucˈuan ta jun cˈaslen choj y ma yerajoˈ ta ri kachˈalal, yariˈ ri ma riche (rixin) ta ri Dios. 	 Ɩɩ naa mpi pə yeki na pá nyəŋ Ɩsɔ piya na ɩlɔɣɔʋ nyənsɩ tɔɣɔlɔ. Wei ɩɩ təŋəɣɩ tampana yaa ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋɣɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ ta kɛ Ɩsɔ pəyaɣa.


Re chˈaculaj cˈa re kacˈuan wacami xaxu (xaxe wi) cˈa chuwech re ruwachˈulef nicˈatzin wi chake, pero riche (rixin) chi yojbe chilaˈ chicaj, nicˈatzin jun chˈaculaj riche (rixin) chilaˈ chicaj chake. Ri chˈaculaj caminek chic y nbemuk ca, jun chˈaculaj ri cˈa riche (rixin) na re ruwachˈulef, pero tek xticˈastej el, can jun chˈaculaj ri can riche (rixin) chic chilaˈ chicaj. 	 Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ, tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ pa piŋ. Ama pɩɩ kɔɔ na yʋlʋ fe səm taa tɔ tɔnʋɣʋ ŋku ɩ ká lɩɩna tɔ kʋ kɛ́ ŋku Feesuɣu tɩ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na tɔnʋɣʋ ŋku Feesuɣu tɩ tɔ kʋlɛ kʋ wɛɛtʋ náá wɛɛ.


Y xapon cˈa ri kˈij ri ruchˈobon pe ri Dios Kacolonel chi xukˈalajsaj ri ruchˈabel y can xkˈalajin wi cˈa ri ruchˈabel ruma ri samaj ri nben riyin tek ntzijoj ri chˈabel ri xuchilabej chuwe chi ntzijoj. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pə kɔma na pə́ tala waatʋ wei ɩ ka sɩɩwa tɔ ɩlɛna ɩ́ yele na ɩ́ tɔm kuli weesuɣu ŋkʋ kʋ tɔɔ na pə́ hʋ́lɩ́. Tá Yatʋ Tacaa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ tʋ-m sɩ má kpaalɩ ɩ tɔm na má tɔŋna-təɣɩ kpaalʋɣʋ tɔ, ntɩ tə kuliɣina mpʋ na tə́ hʋ́lə́ɣɩ́.


¿Achique ruma tek riyix ma xkˈax ta chiwech chi ma ruma ta chi majun caxlan wey icˈamom pe, tek xinbij chiwe chi can tichajij iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri fariseos y saduceos? xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ ta cɛkəna sɩ pə taɣa potopotonaa tɔm kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ? Ɩ́ taa yele na Falisanaa na Satusee nyə́ma kʋkʋsʋm sʋʋ-mɛ.


Y ri tataˈaj xapon cˈa chukaˈ riqˈui ri jun chic rucˈajol, y xubij chare chi tibe pa samaj. Y ri cˈajolaxel riˈ xubij chare ri rutataˈ: Táta, yareˈ yibe, xchaˈ. Yacˈa ri cˈajolaxel riˈ xa ma xbe ta pa samaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa ɩnɩ ɩ polaa na ɩ́ heeli lɛlʋ kɛ mpʋ tɔtɔ. Ɩ́lɛ́ sɩ: Tɔʋ yaa, paapa. Ama ɩ ta polo.


Y ri winek riˈ xquibij cˈa: Riyoj can yoj riy rumam ca ri Abraham, y rumariˈ ma xojcˈojeˈ ta chuxeˈ quitzij nicˈaj chic winek. ¿Achique cˈa ruma tek nabij chake chi yojtotej chuwech ronojel? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tə kɛ́ Apəlaham lʋlʋɣʋ kɛ́, nɔɣɔlʋ taa kpa-tʋɣʋ yomle kɛ paa pəcɔ. Ɩlɛ pepe cɛpʋ kɛ n tɔŋ sɩ pɩɩ cɛ-tʋ?


Yacˈa tek ri kachˈalal quimolon apo quiˈ chrij ri Pablo, riyaˈ xa xbepaˈeˈ pe chiquiwech, y xtzolin chic cˈa pa tinamit. Y pa rucaˈn kˈij riyaˈ y ri Bernabé xebe cˈa pa jun tinamit Derbe rubiˈ. 	 Ama Ɩsɔ sɛɛlaa kɔma na pá kotina-ɩ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɛʋ kʋfemuɣu ɩ na Paanapasɩ pa tɛɛ Tɛləpɩ.


Y ri nrajoˈ nelekˈ el pa rachoch jun achi ri cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, nabey cˈo chi nuxim ri achi riˈ, y cˈacˈariˈ nicowin nucanoj el ronojel ri nrajoˈ yerucˈuaj. 	 Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ sʋʋ yʋlʋ toŋtʋ təyaɣa sɩ ɩ kuuki ɩ wontu na ɩ́ ta tɛmɩ-ɩ ŋmɩɩsɩ kɛ hɔkʋɣʋ. Ama ɩ kpaa-ɩ kɛ́ na ɩ́ hɔkɔ təkeŋkeŋ na pə́cɔ́ ɩ́ sʋʋ wontu kuuu kɛ təyaɣa taa.


Y tek kˈaxnek chic cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri Jesús xtzolin ri pa tinamit Capernaum, y yacˈariˈ tek ri winek xquicˈaxaj chi Riyaˈ cˈo pa jun jay chiriˈ pa tinamit. 	 Wɛɛ lapa naalɛ, ɩlɛna Yesu məlɩ Kapənahum na yəlaa nɩɩ sɩ ɩ wɛ təyaɣa taa.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye cachibil ri pa moc (comon) yekˈato tzij chkacojol, yeriˈ ri xebano chi xcamisex chuwech cruz. 	 Ta kɔtəlaa sɔsaa, na tá nyʋɣʋ nyə́ma pa kpana-ɩ na pá kʋ-ɩ, na səm tesika tɔɔ kɛ́ pa kama-ɩ.


Y re chˈabel re nbij chawe wacami, can kitzij wi, y rucˈamon chi ninimex cuma quinojel: Chi ri Jesucristo xpe chuwech re ruwachˈulef chiquicolic ri aj maquiˈ, y yin cˈa riyin ri más yin aj mac que chiquiwech ri nicˈaj chic aj maquiˈ. 	 Tɔm nti tə kɛ́ tampana nyəntʋ təkelekele na tə́ mʋna pá mʋ-tɩ təkpem na pá tɛ-tɩ na taa tɔɣɔlɛ sɩ: Yesu Kilisiti kɔma antulinya taa sɩ ɩ yakɩ ɩsaɣalataa nyɔɔŋ, na maɣalɛ pa taa acɛpa.


Wachˈalal, riyoj can yoj aj cˈas wi, pero ma riqˈui ta ri itzel tak raybel ri nurayij ri kachˈacul chi ya ta riˈ ri nikaben. Ma que ta riˈ. 	 Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ pə nyəka-tʋ, na pə taɣa sɩ tə́ təŋ tá yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ na tə́ lakɩ nti tə nyɩɩləɣɩ tɔ.


Y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, xquibij cˈa: Amén. Y ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tənaɣa weesiŋ nyə́ma liɣiti cɔwa sɩ: Ami. Ɩlɛna sɔsaa náá həntɩ atɛ na pá sɛɛ.


Y Riyaˈ xchˈo cˈa chique ri ye rudiscípulos, y xubij: Xqueˈoka cˈa ri kˈij tek riyix xtiwajoˈ chi astapeˈ xaxu (xaxe wi) jun kˈij xtiwajoˈ xtitzˈet ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol. Pero ma xtitzˈet ta. 	 Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: Pɩɩ kɔɔ na mɛ ɩ́ nyɩɩlɩ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyakʋ ɩ́ kɔɔ na ɩ́ na-kʋ. Ama ɩ́ kaa na.


Y ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca nubij: Riyit ri ma yit alanel ta, ma cabison ta ruma majun awal. Xa can sibilaj cˈa caquicot, astapeˈ majun bey alaxnek ta jun awal. Y astapeˈ riyit xamalix ca ruma ri awachijil, riyin xtinben cˈa chawe chi más ye qˈuiy awal riyit ri xquecˈojeˈ, que chuwech ri ixok ri can cˈo wi ri rachijil. 	 Tə maɣamaɣa kɛ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Alʋ kaalʋlaɣa nyá nyá laŋlɛ ɩ́ hʋlʋmɩ. Nyá wei n ta tɩɩ mɔlɩ paa tɔm kʋlʋm tɔ, wiliti teu. Alʋ wei pa lɔ yem tɔ ɩ ká kəlɩ piya kɛ alʋ wei ɩ wɛna paalʋ tɔ.


¿Ma quibin ta cami ca riyeˈ chi ri Cristo can cˈo wi chi nukˈaxaj tijoj pokonal, y cˈacˈariˈ nibe chilaˈ chicaj riche (rixin) chi nbecˈojeˈ chic rukˈij rucˈojlen? xchaˈ chique. 	 Pɩɩ wɛɛ sɩ Mesii ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́cɔ́ pá tʋ-ɩ teeli mɛɛ.


Ruma ronojel ri ruqˈuiytisan ri Dios, utz. Y rumariˈ ma tibix ta chi ma utz ta chi nitij. Pero nicˈatzin chi nimatioxix chare ri Dios. 	 Pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ pə tewaɣa, pə taa pʋlʋ fɛɩ lɔʋ. Ama pə wɛɛ sɩ pá tɔɣɔ pə təna kɛ́ na pá sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ.


Y riqˈui riˈ nikˈalajin chi ri Dios nuyaˈ ri rutzil chake ruma chi Riyaˈ nujoyowaj kawech, y ma ruma ta chi riyoj xkajoˈ chi nijoyowex kawech, y ma ruma ta chi yoj‑el yoj‑oc chucanoxic ri utzil riˈ. 	 Ye mpʋ ɩlɛ pə taɣa yʋlʋ nɔkʋɣʋ yaa ɩ lʋpʋ tɔɔ. Ama Ɩsɔ wei ɩ wiiki pətɔɔtəlɛ tɔ ɩ kiŋ tike kɛ́ təkoŋ.


Y ri quiniman ri Jesucristo ri nibix iglesia chique can sibilaj cˈa xquixibij quiˈ ruma ri xbanatej. Y can queriˈ chukaˈ xquicˈulwachij ri nicˈaj chic ri xeˈacˈaxan ri xbanatej. Can sibilaj xquixibij quiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm ntɩ tə lapa Yesu sɛɛlaa kpekəle təna na mpa pa nɩɩ-tɩ tɔ pa tənaɣa keniŋa nakəlɩ pə fɛɩna.


Ri jay ri yesamej wi ri sacerdotes riˈ y ronojel ri cˈo chupan ri jay, xa achiˈel jun ruwachbel o xa achiˈel rumachˈachˈil ri rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Y rumariˈ, tek ya xa niban ri jay, ri Dios xubij chare ri Moisés: Tawacˈaxaj cˈa. Can rajawaxic chi niban achiˈel rubanic ronojel ri wachbel ri xincˈut chawech pa ruwiˈ ri juyuˈ, xchaˈ ri Dios chare ri Moisés. 	 Mpi mpi kɔtəlaa mpɛ pa lakɩ mpʋ tɔ, pa kɛɛsəna mpi pə wɛ ɩsɔtaa tɔɣɔ na pá lakɩ. Ɩlɛ pə nəɣəsəlɛ kɛ́ pə taɣa pə maɣamaɣa. Pə lapa kʋlʋm na nti tɩɩ tɛm Moisi kiŋ kɛ lapʋ tɔ. Saa wei ɩ lapa sɔɔlʋ sɩ ɩ sikiɣi cokəle tɔ Ɩsɔ heela-ɩ sɩ ɩ́ siki-tɛɣɛ teitei ɩsɩɩ paa kɛɛsa-ɩ pʋɣʋ tɔɔ tɔ, ɩ́ taa coti.


Ri kˈij tek xmuk ri Jesús, ya kˈij chukaˈ riˈ tek ri winek niquibanalaˈ chic ruchojmil ronojel ri xticˈatzin chique ri pa rucaˈn kˈij, ruma yariˈ napon ri uxlanibel kˈij. Y pa rucaˈn kˈij, tek yecˈo chic chupan ri uxlanibel kˈij, yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ fariseos xquiben cˈa chi xbequicˈuluˈ quiˈ chuwech ri Pilato ri aj kˈatbel tzij. 	 Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɔɔ sɔɔlʋ lapʋ tɛma na tɛʋ fe, ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa kpɛntɩ na pá polo Pilatɩ kiŋ,


Y ri jun cˈa ri nichˈo pe riqˈui ri Pedro, pa rucamul xubij chic cˈa pe chare: Ronojel ri chˈajchˈojsan chic pe ruma ri Dios, can chˈajchˈoj wi riˈ, y man cˈa tabij ta chi ma chˈajchˈoj ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tasa-ɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Taa nyənɩ Ɩsɔ kʋtaɣanəm ɩsɩɩ asilima nyəm.


Y chique ri winek ri xa ma ye israelitas ta ri quiniman chic, xkatek yan cˈa el jun wuj quiqˈui riche (rixin) chi xkabij el chique chi ma rajawaxic ta chi niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, xaxu (xaxe wi) xkabij el chique chi ma tiquitij ta tiˈij riche (rixin) jun chicop ri xcamisex riche (rixin) chi xtzuj (xsuj) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, chi ma tiquitij ta quicˈ, ni man cˈa chukaˈ tiquitij ta tiˈij quiche (quixin) ri chicop ri xa xejitzˈex chiquikul, chukaˈ ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma tiquicanolaˈ ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun, xechaˈ chare. 	 Ye mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá pəsa Kilisiti nyə́ma ɩlɛ, tə tɛma pɛlɛɣɛ lɛɛtəlɩ ŋmaaʋ na tə́ heeli-wɛɣɛ nti tə ləsaa na tə́ sɩɩ tɔ sɩ, pá kii nantʋ kʋlalaatʋ, na caləm na kpəntɛ nte pa ta lɛntɩ tɔ, na pá yele tɛtɛlakasɩ təkpataa.


Riyaˈ xubij cˈa chique: Riyin nchˈob chi wi nikachop chic el bey pa ruwiˈ yaˈ, xa can cˈo rucˈayewal xtucˈom pe, ma xaxu (xaxe) ta wi chare re barco y ri ejkaˈn ri rucˈuan el, xa can queriˈ chukaˈ chake riyoj, xchaˈ. 	 Apalaa mɛ, ma nawa sɩ tá mpaaʋ kʋnɛ kɩɩ la asola kɛ sɔsɔm. Asalaʋ sɔsɔ ká la. Pə taɣa kpɩɩlʋɣʋ na kʋ wontu tike ká lana yem. Ye pə ta səŋ təca, pɩɩ kpɛŋna ta maɣamaɣa tɔtɔ.


Y ri Pablo xapon quiqˈui, y xuchop cˈa rubixic chique chrij ri achique rubanic jun cˈaslen choj, y achique rubanic nakˈil awiˈ riche (rixin) chi ma naben ta ri mac, y achique rubanic tek ri Dios xtukˈet tzij pa quiwiˈ ri winek. Y ri Félix sibilaj xuxibij riˈ ruma ri xracˈaxaj, y xubij chare ri Pablo: Wacami cˈa cabiyin. Y tek xtijameˈ chic cˈa jubaˈ nuwech, xcatinsiqˈuij (xcatinwoyoj) chic cˈa jun bey, xchaˈ ri Félix. 	 Pɔɔlɩ yɔɣɔtaɣa taa ɩ kɛɛsa ɩsəna yʋlʋ ka təŋ tampana mammam kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ taa tɔ pə tɔm, na ɩsəna ɩ ká tɔkɩ ɩ tɩ, na ɩsəna Ɩsɔ ká hʋʋna yəlaa kɛ tɔm kɛ cele tɔ. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa Felikisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Lɩɩ mpʋ. Ye ma kɔma na má hika caɣalɛ ɩlɛ maa tasa-ŋ yaaʋ.


Y tek ri winek xquicˈaxaj ri xubij ri Pedro, xkˈaxo ri cánima, y xquicˈutuj cˈa chare ri Pedro y chique ri nicˈaj chic apóstoles: Kech aj Israel, ¿achique ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. 	 Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pa laŋa pəsɩ sɔsɔm, na pá pɔɔsɩ Piyɛɛ na tillaa lɛlaa sɩ: Ta taapalaa mɛ, ɩsənaɣa pə wɛɛ sɩ tə́ la ɩlɛ?


Tek ri Marta rubin chic cˈa ca re chˈabel reˈ chare ri Jesús, xbe chusiqˈuixic (chroyoxic) ri María ri rachˈalal. Y tek xapon cˈa, ri Marta xubij pan ekal chare ri María: Ri Ajaf xoka y wacami yarusiqˈuij (yaroyoj), xchaˈ chare. 	 Maləta tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ, na ɩ́ polo ɩ́ yaa ɩ neu Malɩ na ɩ́ wɛlətɩ-ɩ sɩ: Tacaa wɛ cənɛ na ɩ́ pɔɔsəɣɩ nyá tɔɔ.


Y ruma icˈulun chic ri Ajaf Jesucristo, rumariˈ nicˈatzin chi ticˈuaj jun cˈaslen utz achiˈel ri rucˈamon chi nicˈuaj ruma xa can jun chic ibanon riqˈui Riyaˈ. 	 Tɔʋ, ɩ́ tisuɣu sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ la mə Sɔsɔ tɔ, ɩ́ yele na mə na-ɩ ɩ́ kpɛntɩ mə tɔntɛ taa.


Ri rey Herodes can xuben cˈa jurar chare, y xubij: Xabachique cˈa ri xtacˈutuj chuwe, xtinyaˈ chawe, astapeˈ ta na chi can pa nicˈaj chare re ruwachˈulef ri cˈo pa nukˈaˈ, xchaˈ. 	 Haləna Helɔtɩ tuu sɩ paa mpiɣi ɩ sələma-ɩ, ɩnɩ ɩ ká ha-ɩ. Paa ɩnɩ ɩ kawulaɣa maɣamaɣa hɔɣɔlʋɣʋ.


Pero tek xa cˈa jubaˈ tutzuˈ ca riˈ pan espejo, xa ma noka ta chic chucˈuˈx ri achique rubanic nitzuˈun. 	 na ɩ́ tɛ ɩ təɣɩ nyənʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ sɔɔ ɩsəna ɩ ka wɛɛ tɔɣɔ kpakpaa.


Rumariˈ riyin ri Lucas, wachibilan cˈa ri kachˈalal Aristarco, ri nipe pa tinamit Tesalónica ri cˈo pa Macedonia, xojbe cˈa riqˈui ri Pablo. Xoj‑oc el pa jun barco ri petenak cˈa quelaˈ pa jun tinamit ri Adramitio rubiˈ, y nibe pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chuchiˈ ri mar chiriˈ pa rucuenta ri Asia. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tə sʋʋ Atilamiti kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ. Kʋlɛ kʋ pukina Asii tɛtʋ taa kpɩɩləŋ teesaŋnaa kiŋ. Tá na Masetoni tʋ nɔɣɔlʋ, pa yaa-ɩ sɩ Alisitaakɩ. Ɩ lɩɩna Tɛsalonikɩ, tá na-ɩ tə sʋʋna kpɩɩlʋɣʋ kɛ mpʋ.


Ruma ri winek ri xbano ri pokon riˈ, nimalaj rucˈayewal nipe pa ruwiˈ. Rumariˈ xa utz na jubaˈ chi ximon ta jun nimalaj caˈ chukul y nbecˈak ca pa mar, que chuwech nuben chare jun coˈol chi nitzak pa mac. 	 Ye yʋlʋ ɩnɩ ɩ ká la na piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá tʋ pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ namlɛ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa.


Y cˈacˈariˈ tek ri Elías xuben chic orar jun bey y xucˈutuj chare ri Dios chi tubanaˈ chic job pa ruwiˈ re ruwachˈulef y can queriˈ wi xbanatej. Y ri ticoˈn xewachin chic jun bey. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kɔma na ɩ́ tasa Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ, ɩlɛna tɛʋ lɩɩna ɩsɔtaa na kʋ nɩɩ na kʋtɔɣɔʋ lá.


Y yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Jesús niquibilaˈ ka chiquiwech chi achique cami ri xtijacho el riche (rixin) ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa sʋʋ təmaɣa pɔɔsʋɣʋ sɩ: Ɩlɛ tá taa awe ká lana ntɛɣɛ mpʋ?


Y nimakˈaˈ yan, Riyaˈ xapon chic cˈa ri pa rachoch ri Dios. Y ri winek xeˈapon cˈa riqˈui. Y tzˈuyul tek nubij ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek ri quimolon apo quiˈ chiriˈ. 	 Tɛʋ fema ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ lɔŋ kɛ tanaŋ tɛɛ na ɩ́ məlɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na samaa təna kɔɔ ɩ kiŋ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ-wɛ.


Wachˈalal, man cˈa quixchˈobonaj ta achiˈel yechˈobonaj ri acˈalaˈ, xa quixchˈobon achiˈel yechˈobon ri ye rijitaˈk chic. Pero ri rucˈamon chi niben, tibanaˈ achiˈel niquiben ri tak neˈy, ruma ri tak neˈy ma quetaman ta yemacun. 	 Ma taapalaa, ye ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ, ɩ́ yele pəcɛ nyəna. Ama ye ɩsaɣatʋ tɔm taa ɩlɛ, ɩ́ lakɩ ɩsɩɩ piya nsi sɩ ta nyɩ ɩsaɣatʋ lapʋ tɔ. Ama ɩ́ wɛɛna sɔsɔhʋwɛɛ kɛ mə hʋwɛɛ taa.


Ruloman chi cˈa yincˈo na chuwech re ruwachˈulef, yin cˈa riyin ri Sakil riche (rixin) ri quicˈaslen quinojel ri winek, xchaˈ. 	 Kʋyɛɛŋ wei ɩ taa ma wɛ antulinya taa cənɛ tɔ, maɣalɛ kɔkɔ ŋka ka naa yəlaa təna tɔ.


Y majun cˈa xibinriˈil riqˈui riyaˈ riche (rixin) chi nukˈalajsaj ri Ajaf chique ri winek. Niquichop cˈa quiˈ riqˈui chˈabel quiqˈui ri israelitas ri yechˈo pa quichˈabel ri aj Grecia, chrij ri ruchˈabel ri Dios. Pero ri israelitas cˈa riˈ xa niquicanoj cˈa jun rubanic riche (rixin) chi nicajoˈ niquicamisaj. 	 Ɩ yɔɣɔtaɣana Yuta nyə́ma mpa pa yɔɣɔtəɣɩ Kəlɛɛkɩ tɔm tɔ tɔtɔ, na ɩ́ na-wɛ pa hɔŋaɣa tɔmnaa haləna pɛlɛ pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá kʋ-ɩ.


Y tek qˈuiy cˈa chic ye chˈonak ka chrij ri naˈoj riˈ, ri Pedro xpaˈeˈ, y xubij cˈa: Wachˈalal, wech aj Israel, riyix iwetaman chi cˈo yan chic jubaˈ tiempo tek ri Dios xiruchaˈ el chicojol riche (rixin) chi xintzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta, ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, riche (rixin) chi queriˈ tiquinimaj chukaˈ riyeˈ. 	 Pa hɔma tə tɔɔ kɛ́ teu, ɩlɛna Piyɛɛ kʋlɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ma taapalaa mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ saa nɔɣɔlʋ Ɩsɔ ləsa-m mə hɛkʋ, sɩ má polo má heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ na pá nɩɩ na pá mʋ.


Yacˈa ri Jesús can retaman cˈa ri niquibilaˈ ka chiquiwech ri rudiscípulos, y rumariˈ xubij cˈa chique: ¿Achique ruma riyix nichˈob chi ruma majun caxlan wey iwuqˈui, rumariˈ tek xinbij queriˈ? ¿La ma xkˈax ta cˈa chiwech ri xinbij? ¿Xa can cˈa cowirnek na ri iwánima, rumariˈ chi ma nikˈax ta chiwech? 	 Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Haləna saŋa ɩ́ ta cɛkəna kɛlɛ? Ɩ́ ta nyənta kɛlɛ? Pə kʋ mə laɣatʋ kɛ?


Ruma ri uchukˈaˈ ri ruyaˈon ri Dios chuwe riyin y chukaˈ chique ri ye wachibil chupan ri samaj, ma riche (rixin) ta chi nikakˈet ri kas kitzij, ma que ta riˈ, xa riche (rixin) cˈa chi nikatoˈ ri kas kitzij. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə kaa pəsɩ na tə́ lɩɩ Ɩsɔ tampana waalɩ. Ɩsɔ tampana anəɣɩ tɩɩ lana.


Y rumacˈariˈ nbij chiwe chi queˈiyaˈ ca re achiˈaˈ reˈ. Ruma wi xa quinaˈoj winek ri yetajin chubanic, xa xtichuptej ruwech. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pənɛntɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ taa paasəna yəlaa panɛ ɩnɩ pa tɔm tɔtɔ. Ɩ́ yele-wɛ na pá tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye yəlaa kiŋ kɛ pa kookalɩ na pa təma lɩɩnaa, pɩɩ saalɩ kɛ́.


Rumariˈ xa ta riyin nwajoˈ nyaˈ nukˈij, riˈ ma yin sachnek ta riqˈui ri nben, ruma ri nbij can kitzij wi, pero riyin ma nwajoˈ ta nyaˈ nukˈij, ruma ma nwajoˈ ta chi ri winek nikˈax ruwiˈ niquiyaˈ nukˈij, ruma ri winek ma xu (xe) ta wi ri niquitzˈet o niquicˈaxaj chawij ri niquiben, xa can nikˈax chic jubaˈ ruwiˈ niquiyaˈ akˈij. 	 Ye ma tɩ sam kɛ maa pɛɛkaɣa ma taa la kpaŋtʋ se. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ maa heelaɣa tɔ se. Ama ma kpa ma təɣɩ na ma tɩ sam, maa caa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ nyənɩ-m sɩ ma kɛ́ pʋlʋ na pə́ kəlɩ ɩsəna mpi ɩ́ naakɩ na ɩ́ nɩɩkɩ sɩ ma lakɩ tɔ.


Rumacˈariˈ wech aj Israel, tiwetamaj cˈa chi xaxu (xaxe wi) ruma ri Jesús tek nitzijox chiwe chi cˈo cuybel mac. Y yariˈ ri nikakˈalajsaj chiwech. 	 Ta taapalaa, pə wɛɛ sɩ ɩ́ nyɩ sɩ Yesu tənna pa heela-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ hɩɩsʋɣʋ tɔm. Na paa yʋlʋ wei ɩ́ tɛma-ɩ na ɩ taa, ɩ ləsəɣɩ pʋntʋ kɛ ɩ ɩsaɣatʋ təna taa. Moisi kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ ná taa pəsɩ na tə́ la mpʋ.


Ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa ri jucˈan chic ruchiˈ choy, ri chiriˈ pa jun lugar ri Gadara rubiˈ, ri cˈo apo chuwech ri Galilea. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tapəna pa kpɩɩlʋɣʋ kɛ Selasini nyə́ma tɛtʋ nti tə wɛ kʋtɛsʋɣʋ tɔɔ na tə́ nyənəɣɩ Kalilee tɔ.


Y tek ri Jesús xel cˈa pe ri chiriˈ pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nibe el, ri rudiscípulos xejel cˈa apo riqˈui y xquicˈut ri jay ri ye riche (rixin) ri rachoch ri Dios chuwech. 	 Yesu lɩɩna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ tɔŋna tɛɛʋ, ɩlɛna ɩ ɩfalaa kpətəna-ɩ na pá hʋlɩ-ɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ ŋmatʋ.


Y tek ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ xquiquiraj cˈa el quiˈ, ye qˈuiy cˈa ri xetzekelben el quiche (quixin) ri Pablo y ri Bernabé. Yecˈo cˈa israelitas, y yecˈo cˈa ri xa ma ye israelitas ta ri can niquiben chukaˈ ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, ruma can niquiyaˈ rukˈij ri Dios. Y ri Pablo y ri Bernabé xquibij cˈa chique, chi can ticukeˈ quicˈuˈx riqˈui ri rutzil ri Dios. 	 Pa kɔma na pá ya ɩlɛna Yuta nyə́ma na mpa paa sʋʋ Yuta nyə́ma Ɩsɔsɛɛlɛ taa kɛ́ kʋsʋʋ tɔ, pa paɣalɛ hu Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa waalɩ. Na pɛlɛ pá sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ sɩ pá yoo toŋ kɛ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔm taa.


Riyin sibilaj xiquicot, ruma yecˈo nicˈaj kachˈalal ri xoquitzijoj chuwe chi can kitzij chi atzekelben ri kitzij. 	 Ta taapalaa tala cənɛ ɩlɛna pá heeli-m sɩ ń tɔka tampana kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ, ɩsɩɩ tuu lɔŋ n ka tɩɩ tɔkʋɣʋ-yɛ tɔ, ɩlɛna ma laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm.


Ri Dios xtuyaˈ ta cˈa ronojel rutzil chiwe, riche (rixin) chi xquixcowin ta xtiben ri ruraybel Riyaˈ. Y riqˈui ri rusamaj ri Jesucristo ri nuben pa tak iwánima, ri Dios xtuben ta cˈa chukaˈ chiwe chi riyix can niwajoˈ niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Hɛɛsʋɣʋ Ɩsɔ ɩ́ la na mɩɩ pəsɩ na ɩ́ lá kʋpantʋnaa na ɩ́ lá ɩ luɣu nyəntʋ təmammam. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ́ yele na Yesu Kilisiti la tá kiŋ kɛ mpi pə wɛ-ɩ teu tɔ. Yesu ɩ́ hiki teeli kɛ tam. Ami.


Y ri Lokˈolaj Espíritu y ri kˈopoj ri nicˈuleˈ riqˈui ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, niquibij cˈa: Catam pe Jesús. Y ri yeˈacˈaxan, can tiquibij chukaˈ: Catam pe Jesús. Y ri nichakiˈj ruchiˈ y can nrajoˈ cˈa nipe, tipe cˈa y tukumuˈ ri Yaˈ riche (rixin) cˈaslen. Y re Yaˈ reˈ xa nisipex. 	 Feesuɣu na asaalʋ kʋfalʋ sɩ: Kɔɔ. Ye wei ɩ nɩɩ mpʋ pʋntʋ ɩ́ tɔ tɔtɔ sɩ: Kɔɔ. Lʋkɔtʋ ɩ́ kpa wei pʋntʋ ɩ́ kɔɔ. Ye wei ɩ caa weesuɣu lʋm, ɩ ka hiki-wəɣɩ faalaa.


Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Pedro: Jun capitán Cornelio rubiˈ yoj rutakon cˈa pe chiˈasiqˈuixic (chiˈawoyoxic). Y ri achi cˈa riˈ jun achi choj rucˈaslen, jun achi ri nuxibij riˈ chi nimacun chuwech ri Dios. Y quinojel ri winek israelitas sibilaj nicajoˈ, y jabel yechˈo chrij. Y cˈo cˈa jun lokˈolaj ángel ri xochˈo riqˈui ri Cornelio, y ri ángel riˈ xubij ca chare chi yarusiqˈuij (yaroyoj) riyit, riche (rixin) chi nracˈaxaj ri achique xtabij chare. Rumacˈariˈ xojpe chiˈasiqˈuixic (chiˈawoyoxic). Queriˈ xquibij ri achiˈaˈ ri ye takon el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Yoolaa sɔsɔ Kɔɔnɛɛ tilina-tʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ. Yuta nyə́ma caa ɩ tɔm kɛ teu kɛ́. Ɩsɔ ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ heelina-ɩ sɩ ɩ́ yaa-ŋ ɩ tɛ na ɩ́ nɩɩ tɔm nti n ka heeli-ɩ tɔ.


Ma tiyaˈ ta kˈij chi yixtzak pa rukˈaˈ ri itzel winek. 	 Ɩ́ taa ha mə təɣɩ ɩlɔɣɔʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Riyin can xinmey tek xinwacˈaxaj chi riyix niwajoˈ niyaˈ yan ca ri Dios y chukaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Riyix xa jun wi chic chi naˈoj ri niwajoˈ nichop el rutzekelbexic y nej yixbe wi ca chare ri Dios, ri Dios ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) riche (rixin) chi xuyaˈ ri rutzil ri Cristo pan iwiˈ. 	 Ma ta hʋʋ sɩ ɩ́ ká ha siɣile kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ lɔŋ kɛ wei ɩ yaa-mɛɣɛ Kilisiti pɛɛlɛɛ tɔɔ tɔ na ɩ́ təŋ Laapaalɩ Kʋpaŋ lɛlʋ, ma tutaa kɛ́.


Y ri achiˈaˈ cˈa ri ye tzekelbeyon riche (rixin) ri Saulo xenacanoˈ, ruma niquicˈaxaj ri chˈabel, pero ma niquitzˈet ta achique ri nichˈo pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tənmsa mpa pa təŋaɣa Sɔɔlɩ tɔ na pá səŋa yem. Pa nɩɩkaɣa pə yɔɣɔtəɣɩ, ama paa naakɩ nɔɣɔlʋ.


Y ri caˈiˈ discípulos, can yacˈariˈ tek xetzolin el chcachoch. 	 Tənaɣa ɩ ɩfalaa mpɛ pa məla pa tɛɣɛ pa naalɛ.


Y re wacami, can yacˈareˈ yitzolin riqˈui ri yin takayon pe. ¿Achique cˈa ruma tek majun chic chiwe riyix nudiscípulos ri nicˈutun ta pe chuwe: Acuchi (achique) cˈa yabe wi? 	 Ama pənɛntɛ ma mələɣɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ kiŋ. Mə taa nɔɣɔlʋ kaa pɔɔsɩ-m sɩ: Leɣe n puki?


Yacˈa re wacami can tinaˈ cˈa ka iwiˈ riyix, wi can kitzij chi cukul icˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. ¿O xa ma iwetaman ta chi ri Jesucristo cˈo chic pa tak iwánima? Cˈo na cˈa, wi kas kitzij chi iniman chic ri Jesucristo. 	 Ɩ́ maɣasɩ mə maɣamaɣa mə tɩ na ɩ́ feŋ mə tɩ na ɩ́ ná sɩ ɩ́ tɔka Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ yaa ɩ́ tá tɔkɩ. Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ Kilisiti wɛ mə kiŋ na? Tɔʋ, ɩ́ tɛmna Ɩsɔ na mə taa tɔ, ye ɩ́ pəsaa na ɩ́ hʋ́lɩ́ tampana kɛ mpʋ ɩlɛ, mpʋɣʋlɛ.


Can xu (xe wi) xquicˈaxaj reˈ ri apóstoles, nimakˈaˈ yan rucaˈn kˈij xebe pa rachoch ri Dios, y yequitijoj cˈa ri winek. Y chupan cˈa ri hora riˈ, pa jucˈan chic el, ri nimalaj sacerdote y ri ye rachibil xequitek cˈa quisiqˈuixic (coyoxic) ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri aj Israel. Y can quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij xquimol quiˈ. Y cˈacˈariˈ xquitek quicˈamaric ri apóstoles ri yecˈo pa cárcel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa lapa nti ɩsɔtaa tillu heela-wɛ tɔ. Pa kʋla tanaŋ ahula tɛɛ na pá polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na pá niki waasʋ lapʋ. Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ na ɩ kiŋ caɣalaa təna pa kota Yuta Kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma. Ɩlɛna pá tili sɩ pá ləsɩ tillaa kɛ saləka taa na pá kɔna.


Yacˈa ri yebano etzelal, xtiquicˈul cˈa rutojbalil ri etzelal ri niquiben. Ruma ri Dios ma ya ta achique rubanic ri winek ri nutzuˈ, wi cˈo rukˈij o majun, ri nutzuˈ Riyaˈ ya ri achique ri yequibanalaˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ, pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-ɩ ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa tɔ. Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ se.


Man xa tikˈax chiwech chi re wuj re yentek el iwuqˈui xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yixinxibij. 	 Ma ŋmaakʋɣʋ ma takəlasɩ tɔ, maa pɛɛkəɣɩ sɩ má kpɛɛtɩ mə pʋntʋ se.


Y pa ruqˈuisbel, xutek ri rucˈajol ruma riyaˈ xuchˈob ka: Ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef can xqueniman wi cˈa chare ri nucˈajol tek xtiquitzˈet chi can ya riyaˈ ri napon quiqˈui, xchaˈ. 	 Tənaɣa ɩ tɛɛsa ɩ pəyalʋ kɛ tiluɣu, na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ paa nyá ɩ pəyalʋ ɩsəlɛ.


Y wi cˈo xcˈatzin wi ri quiquiqˈuel y ri chaj quiche (quixin) ri chicop, ¿cˈa ta cˈa ri ruquiqˈuel ri Cristo chi man ta jun nicˈatzin wi? Ruma ri Jesucristo majun bey xuben ta mac. Y Riyaˈ can riqˈui ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xutzuj (xusuj) riˈ pa camic chuwech ri Dios riche (rixin) chi nuchˈajchˈojsaj ri kánima chare ri mac ri xa camic nucˈom pe chake, riche (rixin) chi queriˈ yojcowin nikaben ri rusamaj ri cˈaslic Dios. 	 kacaŋfana Kilisiti caləm na? Feesuɣu tam nyəŋkʋ toŋ taa kɛ́ ɩ lapəna ɩ təɣɩ Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa ŋka ka tewa təkpataa tɔ. Ɩ caləm ká ləsɩ ta lotu taa kɛ́ kpaɩ təmanaa ləmaɣasɛɛ na tə́ pəsɩ na tə́ la Ɩsɔ weesuɣu tʋ təmlɛ.


Y tek ri Pilato xracˈaxaj ri xa cˈariˈ niquibij ka, xucˈutuj cˈa chi wi aj Galilea ri Jesús. 	 Pilatɩ nɩɩ kɔtəlaa sɔsaa tɔm ntɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Apalʋ ɩnɩ Kalilee tʋ kɛ?


Ruma riyix jabel iwetaman chi majun etamayon ta achique kˈij tek xtipe chic ri Ajaf. Xa cˈa tek xtinaˈ, ya xoka. Ruma Riyaˈ tek xtipe chic, xtuben achiˈel nuben jun alekˈom tek nuben alekˈ chakˈaˈ. 	 Ɩsɩɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tɛma nyəm kɛ teu tɔ, Tacaa kʋyakʋ ká la kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɛɛsʋɣʋʋ na ɩ́ kɔɔ ahoo tɔ.


Y ri rey xubij cˈa chukaˈ chare ri jun mozo riˈ: Ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe, wacami cˈa nyaˈ wuˈoˈ tinamit pan akˈaˈ riche (rixin) chi nakˈet tzij pa quiwiˈ, xchaˈ chukaˈ ri rey chare. 	 Tənaɣa wulaʋ tɔma ɩ́lɛ́ sɩ: Nyaa tɔɣɔ acalɛɛ kakpasɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa.


Y ri rajaf ri samaj xubij cˈa chare jun chique ri mozos riˈ: Riqˈui ri junan xentoj ri nicˈaj chic mozos majun itzel ta xinben chawe riyit. Ruma awuqˈui riyit xkayaˈ chkawech chi jun denario ri nyaˈ chawe. ¿Ninatej chawe? 	 Tənaɣa sɔsɔ ɩnɩ ɩ cɔ pa taa lɛlʋ sɩ: Ma taapalʋ, ma ta muɣuli-ŋ se. Ma na-ŋ tɩɩ sɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ń lapa ilim na pə tɛm maa fɛlɩ-ŋ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ, yaa pə taɣa mpʋ?


Wachˈalal ri iniman chic ri Kajaf Jesucristo ri sibilaj nim rukˈij rucˈojlen, riyin nbij cˈa chiwe chi ma titzuˈ ta achique rubanic jun winek. Xa tikanaˈ cˈa kiˈ chi xa yoj junan konojel. 	 Ma taapalaa mɛ, ɩ́ taa təŋəɣɩ Tacaa teeli tʋ Yesu Kilisiti mpaa na ɩ́ tasəɣɩ yəlaa kɛ faɣasʋɣʋ.


Yacˈa ri nacˈaxan ri ruchˈabel ri Dios, y ma xu (xe) ta wi nracˈaxaj, xa can nunimaj y nuben ri nubij ri chˈabel riˈ, y can ma nuyaˈ ta ca, can jabel cˈa ruwarukˈij. Ruma ri ruchˈabel ri Dios can tzˈaket wi. Y can nuben chake chi yojcolotej riche (rixin) chi yojcowin nikaben ri nrajoˈ ri Dios. 	 Ama wei ɩ kɛləɣɩ Ɩsɔ Tɔm nti tə tewa mpʋ na tə hɛtəɣɩ-tʋɣʋ tá yomle taa na ɩ́ wiili tə taa kɛ́ teu, na ɩ́ nyɔɔna-tɩ təkpaŋkpaŋkpa tɔ. Pʋntʋ ɩɩ nɩɩkɩ-təɣɩ kʋnɩɩ kɛ yem na ɩ́ tɛɛwa pə tɛma. Ama ɩ təŋəɣɩ-təɣɩ teu kɛ́, pʋntʋ ká ná sɩ Ɩsɔ wɛ ɩ́ waalɩ kɛ́ ɩ kʋlapʋtʋ taa.


Y ri achi xbe cˈa y xuchop rutzijoxic ri xuben ri Jesús riqˈui riyaˈ. Riyaˈ xutzijoj cˈa chique ri winek ri yecˈo pa rucuenta ri ruwachˈulef Decápolis. Y ri winek sibilaj cˈa xquimey ri rucˈaslen ri achi riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ niki mpi Yesu lapa-ɩ tɔɣɔ heeluɣu kɛ timpi pa yaa sɩ acalɛɛ naanʋwa tɔ pə tɛtʋ taa, na pa təna mpa pa nɩɩwa tɔ pa laŋa cɛpa.


Y riyin sibilaj cˈa nwajoˈ chi yincˈo ta apo iwuqˈui re wacami; riche (rixin) chi queriˈ yichˈo ta iwuqˈui, y man ta xaxu (xaxe wi) ntzˈibaj el reˈ chiwe. Can ma nichˈobotej ta cˈa chinuwech achique ri utz chi nben iwuqˈui. 	 Pepe pukina-m mə hɛkʋ kɛ nɔɔnɔɔ ɩsəntɔ na má heeli-mɛɣɛ kʋfatʋnaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə tɔm caala-m sɔsɔm kɛ cənɛɣɛ.


Y can yecˈo cˈa apo chukaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ, riche (rixin) chi niquitzujuj (niquisujuj) ri Jesús. Riyeˈ can niquitij cˈa quikˈij riche (rixin) chi yetzujun (yesujun) apo chrij. 	 Kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa naa wɛ təna na pɛlɛ pá suuki-ɩ ɩsaɣatʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ.


Y reˈ nikabij chiwe ruma queriˈ xubij ri Ajaf, chikonojel riyoj ri cˈa yoj qˈues na o cˈa yojcˈo na chuwech re ruwachˈulef tek xtipe chic jun bey ri Ajaf, ma yoj ta cˈa ri xkojnabeyej el chiquiwech ri ye caminek chic el. 	 Tacaa kʋheelitu maɣamaɣa kɛ tə caa-mɛɣɛ sɔɔsʋɣʋ kɛ cənɛ, sɩ tá mpa tɩɩ wɛɛna tá ɩsɛ kɛ Tacaa kʋyakʋ kʋkɔmʋɣʋ wule tɔ tə kaa tɛɛ nɔɣɔ kɛ mpa pa tɛma səpʋ tɔ.


Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachˈulef y ronojel ri yeqˈuiy chuwech. 	 Pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Tacaa tənna tɛtʋ na pə təna mpi pə wɛ tə taa tɔ.


Y rumariˈ ketaman chi cˈa cˈo na jun uxlanen quiche (quixin) ri ye rutinamit ri Dios. 	 Ama hɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wɛɛ na pa hʋla-kʋɣʋ Ɩsɔ yəlaa, na kʋ nəɣəsəna Ɩsɔ kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa wule nyəŋkʋ.


Can tikˈax cˈa chiwech chi ri Ajaf ma jane tipe, ruma chi can sibilaj yoj rucochˈon, y rumariˈ tek cˈa ruyaˈon na kˈij chique ri winek chi yecolotej. Y ri kachˈalal Pablo ri sibilaj nikajoˈ, can quereˈ chukaˈ ri rutzˈiban el chiwe, can achiˈel ri naˈoj ri rukˈalajsan ri Dios chare riyaˈ. 	 Ɩ́ nyənna Tacaa suulu na ɩ́ ná, ɩ suulu ɩnɩ ɩ yelina na pə́ ya mə nyɔɔŋ. Ta taapalʋ kʋpaŋ Pɔɔlɩ ŋmaa-mɛ na ɩ́ kɛɛsɩ-mɛɣɛ pə tɔm na ləmaɣasɛɛ nna Ɩsɔ ha-ɩ tɔ.


Y xtel chic cˈa jun bey riche (rixin) chi yerukˈol ri winek ri yecˈo chuwech ri cajiˈ ruxquinaˈil ri ruwachˈulef. Y ri winek aj Gog y aj Magog, can xquerukˈol wi. Can yerumol cˈa el riche (rixin) chi niquiben chˈaˈoj. Y can sibilaj ye qˈuiy, xa can ye achiˈel ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar. 	 Na ɩ ká cɔɔ antulinya piitimnaa təna tɔɔ təpaɩ na ɩ́ puɣusi yəlaa. Mpɛɣɛlɛ Kɔkɩ na Makɔkɩ. Ɩ ká koti-wɛ sɩ pá yoo, na paa wɛɛ paɣalɛ ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee.


Y yecˈo cˈa chique ri discípulos ri xetak el ruma ri Jesús cˈa pa tinamit Jerusalem, pa rachoch jun achi, y xbix el chique chi tek xqueˈapon, tiquibij cˈa chare: Ri Katijonel rubin cˈa pe: Ri nutiempo xa nakaj chic cˈa cˈo wi pe. Ya cˈa ri pan awachoch riyit nwajoˈ nben wi ri waˈin riche (rixin) re pascua reˈ, ye wachibilan ri nudiscípulos, quixchaˈ chare, xchaˈ ri Jesús chique ri discípulos riˈ. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ polo ɩcatɛ taa kɛ́ akele tɛ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Ma wʋlɛ talaa, nyá tɛɣɛ má na ma ɩfalaa tɩɩ tɔɣɔ Tɛɛʋ acima.


Ri Isaías cˈo ri xubij ca chikij riyoj israelitas. Riyaˈ can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Riyoj ri riy rumam ca ri Israel, can sibilaj yoj qˈuiy. Can yoj achiˈel ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar, ruma can majun ri nicowin ta najlan kiche (kixin). Xa yacˈa ri ma yoj qˈuiy ta ri xkojcolotej. 	 Ɩsayii ná yɔɣɔta Ɩsɛɣɛlɩ piitim tɔɔ tɔtɔ sɩ: Paa Ɩsɛɣɛlɩ piitim yəlaa paɣalɛ ká tala ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee, pa taa yəlaa picinciim nyɔɔŋ kɛ paa ya.


Y wetaman chi tek xquinapon iwuqˈui, can nim wi ri utzil ri xticˈul ruma ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri xtincˈuaj chiwe. 	 Ma nyəmá sɩ maa tala mə kiŋ na Kilisiti koolee kʋpana kɛ sɔsɔm.


Pero ri achi riˈ xubij: Xa majun achique ta nibin chuwe. ¿Achique ta cˈa modo tek xtikˈax chinuwech? Y ri achi riˈ xubij cˈa chare ri Felipe chi tijoteˈ el y titzˈuyeˈ el riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋ kataŋa cɔ Filipʋ sɩ: Ye nɔɣɔlʋ ta sɛɣɛsɩ-m, ɩsənaɣa maa la na má cɛkəna? Ɩlɛna yʋlʋ kataŋa tɔ Filipʋ sɩ: Kpa na ń caɣa ma kiŋ.


Riyin can wetaman wi chi queriˈ xtibanatej, ruma chi yin jun achi ri nnimaj ri nubij ri aj kˈatbel tzij chuwe ri cˈo chi nben. Y yecˈo chukaˈ soldados ri ye yaˈon pa nukˈaˈ. Tek nbij cˈa chare jun chi tibe, can nibe wi; y wi nbij chukaˈ chare jun chic chi tipe, can nipe wi chukaˈ. Y tek nbij cˈa chare ri numozo chi tabanaˈ reˈ, can nuben wi chukaˈ, xchaˈ ri capitán. 	 Má ɩsəntɔ ma see ma sɔsaa kɛ́. Pə́cɔ́ ma wɛna ma səkpema na pɛlɛ pá lakɩ ma luɣu nyəntʋ. Má heela pa taa wei sɩ ɩ́ polo cənɛ, ɩ́lɛ́ ɩ puki kɛ́. Má heela wei sɩ ɩ́ kɔɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kɔɔ tɔtɔ. Pə́cɔ́ ye ma heela ma yom sɩ ɩ́ la pənɛ, ɩ lakɩ kɛ́.


Yacˈa re wacami ma ya ta chic ri ley riche (rixin) ri Moisés ri niyukˈun kiche (kixin). Ruma wacami xpe yan ri Jesucristo, y ya Riyaˈ ri nikanimaj. 	 Pənɛntɛ Ɩsɔ táá tɛmnaʋ tɔm ntɩ təlɛ tə kɔma ɩlɛ kʋsəsɩɩtʋ ná fɛɩ ɩsɩɩ tá tɔɔ nyənlʋ tɔtɔ.


Y riyeˈ xekˈax cˈa pa ruwiˈ ri choy riˈ y xeˈapon chuchiˈ yaˈ chiriˈ pa Genesaret. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛsa tɛsʋɣʋ kɛ lʋm, ɩlɛna pá tala Kenesalɛtɩ tɛtʋ taa.


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Pero xabachique ta na chi tijoj pokonal, can ma nicowin ta yojrelesaj el riqˈui ri Cristo. Riyoj xa can yojchˈacon wi chrij ronojel ruma ri Cristo can yojrajoˈ wi. 	 Ama pə təna pə taa kɛ́ mpʋ ɩlɛ, tá wɔpəna təcaɣacaɣa kɛ wei ɩ sɔɔla-tʋ tɔ ɩ toŋ tɔɔ.


Can kitzij cˈa nbij chiwe, xchaˈ ri Jesús, chi ri achi cˈutuy alcawal xtzolin el, y xtzˈetetej ruma ri Dios chi xa majun rumac. Y yacˈa ri achi fariseo ma que ta riˈ xcˈulun chuwech ri Dios. Ruma chi xabachique cˈa ri nunimirisaj riˈ, xa can xtikasex cˈa rukˈij. Yacˈa ri ruchˈutinirisan riˈ, xtinimirisex rukˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ Ɩsɔ na apalʋ ɩnɛ pa taɣanaa, na ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ kpe. Ama ɩ́ na Falisa pa ta taɣanɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ hɔŋ ɩ tɩ, paa tisi-ɩ. Na wei ɩ́ pasəɣɩ ɩ tɩ, paa kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi: Riyin ma banon ta pe chuwe chi yin jun aj kˈatbel tzij pan iwiˈ riyix y chukaˈ ma yin ta jun jachoy herencia chicojol. 	 Tənaɣa Yesu pəsəna-ɩ sɩ: Apaŋ nyá, awe kpa-m mə tɔm taɣanlʋ na mə wontu tallʋ?


Riyaˈ xubij queriˈ ruma nrajoˈ chi ri yoj rusamajel yojtzuk. Achiˈel nuben jun achi ri nusamajij ri ulef, riyaˈ can royoben wi ri kˈij tek cˈo xtucˈul ruma ri rusamaj. Y queriˈ chukaˈ ri nichˈayo rutrigo, can nroyobej cˈa chi cˈo ri nuyaˈ chare. 	 Pə taɣa tá maɣamaɣa tá nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ɩ yɔɣɔta mpʋ? Tá maɣamaɣa tá nyʋɣʋ tɔɔ təkpem kɛ́ pa ŋmaawa sɩ: Wei ɩ́ haləɣɩ ɩ́ haləna tɛɛlʋɣʋ, na wei ɩ́ kʋŋ ɩ́ kʋna tɛɛlʋɣʋ, sɩ ɩ ká hiki ɩ paa nyəm.


Chukaˈ xinben bautizar ri kachˈalal Estéfanas y ri rufamilia. Y ma ninatej ta chuwe wi yecˈo nicˈaj chic ri xenben bautizar. Xaxu (xaxe wi) riˈ ri yenatej chuwe wacami. 	 Ɛɛhɛɛ ma sɔɔwa, ma sɔ Sətefanasɩ təyaɣa nyə́ma tɔtɔɣɔ Ɩsɔ lʋm. Ye pə kaasa lɛlaa ma ta tɔɔsɩ pa tɔɔ.


Yacˈareˈ ri rucaˈn wuj ri ntzˈibaj el chiwe riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, riyix ri can cˈo chˈajchˈojlaj chˈobonic iwuqˈui. Chupan cˈa re caˈiˈ wuj reˈ, can nnataj cˈa chiwe chi quixchˈobon jabel. 	 Ma taapalaa, ma takəlaɣa naalɛ nyəŋka ntɔ ma tʋ-mɛɣɛ ŋmaaʋ tɔ. Nti ma tɔɔsa-mɛɣɛ ma takəlasɩ nsɩ sɩ naalɛ sɩ taa tɔ ma caa kɛ́ sɩ pə́ tʋ-mɛɣɛ hʋwɛɛ kʋpana kɛ mə ləmaɣasɛɛ taa na ɩ́ taa hɛɛ.


Y tek ri Cristo xcamisex chuwech ri cruz, riyin achiˈel xa ta can xicom chuwech ri cruz riqˈui Riyaˈ. Y ma yin ta chic rajaf re nucˈaslen re cˈo wacami, xa can ya chic ri Cristo ri cˈo pa wánima ri oconek rajaf re nucˈaslen. Y janipeˈ cˈa ri xquicˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef, can xtincukubaˈ nucˈuˈx riqˈui ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios ri xajowan wuche (wixin), y xuyaˈ chukaˈ riˈ riche (rixin) chi xcamisex wuma. 	 Na ma wɛʋ ɩsəntɔɣɔ kaɣana tɔ pə taɣa ma maɣamaɣa ma wɛnna. Ama Kilisiti wɛnna ma taa. Weesuɣu ŋku ma wɛna saŋa taa ɩsəntɔ tɔ ma tɛŋ ma taa na Ɩsɔ Pəyalʋ tɔɣɔ ma wɛna-kʋ. Ɩsɔ Pəyalʋ ɩnɩ ɩ sɔɔləna-m na ɩ́ sɩ ma səm.


Pero riyin can nbanon wi orar pan awiˈ riyit, riche (rixin) chi queriˈ can nacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Can xcatapon wi pa rukˈaˈ ri Satanás. Pero tek xtitzolin pe acˈuˈx wuqˈui, tabanaˈ chique ri nicˈaj chic awachˈalal chi can niquicukubaˈ quicˈuˈx wuqˈui, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama ma sələma Ɩsɔ kɛ́ nyá tɔɔ sɩ pə́ taa kɔɔ na ń yele Ɩsɔ kɛ́ nyá taa tɛmmaʋ. Nyaa kɔma na ń laɣasɩ ɩlɛ nyaa sɔɔsɩ nyá taapalaa kɛ apalʋtʋ.


Y xquiben cˈa orar, quereˈ: Ajaf, riyit ri natzˈet ri cánima quinojel, tacˈutuˈ cˈa chkawech achique cˈa chique re ye caˈiˈ achiˈaˈ reˈ ri achaˈon, 	 Ɩlɛna pá sələmɩ sɩ: Tacaa, nyá nyəmna yəlaa lotunaa, hʋ́lɩ́-tʋɣʋ yəlaa panɛ pa naalɛ pa taa wei n ləsaa sɩ ɩ́ la tillu,


Tek ri Pedro xutzˈet cˈa ri discípulo riˈ, xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: Ajaf, y riyaˈ, ¿achique cˈa xtuben ca? xchaˈ. 	 Piyɛɛ nawa Yesu ɩfalʋ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: Tacaa, na ɩnɛ se, ɩ́lɛ́ ɩ ká tɛna we?


Y xa can cˈariˈ tintzˈet ka riyin riˈ, tek yecˈo ye oxiˈ achiˈaˈ xeˈapon ri pa ruchiˈ ri jay ri yincˈo wi, yinquicanoj. Ri achiˈaˈ cˈa riˈ ye takon el ruma ri Cornelio, ri jun achi ri cˈo pa tinamit Cesarea. 	 Waatɩ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa teitei kɛ́ apalaa napələɣɩ tooso lɩɩna Sesalee na pá tala təyaɣa ŋka ka taa maa wɛɛ tɔ, sɩ pa tila-wɛɣɛ ma waalɩ.


Y reˈ xa ruma chi ri winek ri yecˈo pa Jerusalem y ri principaliˈ chukaˈ ri yecˈo chiquicojol, can ma xquetamaj ta achique riˈ ri Jesús, ni ma xchˈobotej ta chiquiwech ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ojer ca, ri nisiqˈuix pa ronojel uxlanibel kˈij ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Rumariˈ, tek xquibij riyeˈ chi ticamisex ri Jesús, can yecˈa riyeˈ ri xebano chi kitzij xbeˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Tampana tɔɔ ɩsəntɔ Yosalɛm yəlaa ná taa cɛkəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm nti pa kalaɣa paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋku tɔ. Na pa kʋɣʋ Yesu tɔm tɔ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nɔɔsɩ taa tɔm kɛ pa lapa təkɛlɛ.


Y ri achi achiˈel jun coronel xubij cˈa: Riyin sibilaj qˈuiy puek xinyaˈ riche (rixin) chi queriˈ xinoc jun achi romano, xchaˈ. Y ri Pablo xubij: Riyin mani, riyin can xinwalaxibej pe chi yin jun achi romano, xchaˈ ri Pablo. 	 Ɩlɛna kʋmataŋ ɩnɩ ɩ́ tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Liɣitee kɛ ma huta teu na pə́cɔ́ má pəsɩ Lom tʋ. Tənaɣa Pɔɔlɩ ná cɔ-ɩ sɩ: Pa lʋla maɣa Lom tʋ kɛ́.


Ruma can nbij wi cˈa chiwe, chi can cˈa ya tek cˈo chic na ri rajawaren ri Dios, can yacˈariˈ tek xtinkum chic jun bey ri ruyaˈal uva, xchaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ma heeliɣi-mɛ sɩ pə kpaɣaʋ pənɛntɛ tɔ ma kaa tasa sʋlʋm nyɔɔʋ haləna Ɩsɔ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ ɩ Kawulaɣa na pə́cɔ́.


Y ri Jesús nubij cˈa: Nataˈ Dios, tacuyuˈ quimac, ruma ma quetaman ta achique ri yetajin chubanic, xchaˈ. Y ri soldados xesaquin cˈa chrij rutziak ri Jesús, riche (rixin) chi xquitzˈet achique chi tziek ri niquicˈualaˈ el chiquijujunal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɩ: Tacaa, taa nyənɩ pa ɩsaɣatʋ, pa ta nyɩ nti pa lakɩ tɔ. Ɩlɛna pá tɔ tɛtɛ kɛ́ ɩ wontu tɔɔ na pá tala-tɩ.


Re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe, can nyaˈon wi cˈa ri achˈabel chique. Rumariˈ tek xeˈetzelex cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, ruma re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe ma ye riche (rixin) ta chic re ruwachˈulef. Can ye achiˈel chic cˈa riyin chi ma yin riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 Ma heela-wɛɣɛ nyá tɔm na antulinya yəlaa kisi-wɛ təpʋlʋpʋlʋ. Pa ta kɛ antulinya nyə́ma, ɩsɩɩ má tá kɛ́ antulinya tʋ tɔ.


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiˈ rudiscípulos xapon quiqˈui ri nicˈaj chic discípulos, Riyaˈ xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ chiquij, y chukaˈ caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ ri quichapon quiˈ riqˈui chˈabel quiqˈui ri discípulos. 	 Yesu na Piyɛɛ-wɛ pa tala ɩfalaa lɛlaa kiŋ, ɩlɛna pá maɣana samaa kotina-wɛ, na pá na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá hɔŋ tɔm.


Ri Jesucristo can ruma cˈa kamac riyoj tek xjach pa camic y cˈacˈariˈ xban chare ruma ri Dios chi xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, riche (rixin) chi xuben chake chi majun kamac yojtzˈetetej ruma ri Dios. 	 Tá ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ pa kʋ-ɩ, na pa feesa-ɩ sətaa taa kɛ́ sɩ ɩ́ la na tə́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa.


Quinojel cˈa ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo waweˈ, niquitek cˈa rutzil iwech riyix. 	 Tacaa Yesu Kilisiti pɛɛlɛɛ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ na kpɛntʋɣʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋna tɔ pə́ wɛɛ mə təna mə kiŋ.


Y tek xseker cˈa pe chupan ri kˈij riˈ, ri principaliˈ tak sacerdotes xquimol cˈa quiˈ ye cachibilan ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij y ri aj tzˈibaˈ. Can quinojel wi cˈa ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij, can xquimol wi cˈa quiˈ. Riyeˈ xquichˈob cˈa achique ri niquiben chare ri Jesús, y can ximon wi el tek xquicˈuaj y xbequijachaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. 	 Kɔtəlaa sɔsaa, na nyʋɣʋ nyə́ma, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa, na Kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma pa kota təmaɣa tanaŋ kʋpaŋkʋ tɛɛ sɩ pa paasəɣəna Yesu tɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hɔka-ɩ na pá kpaɣa-ɩ na pá polo pá cɛla Pilatɩ.


Wachˈalal, riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, ntzˈibaj cˈa el ronojel reˈ chiwe riche (rixin) chi queriˈ ma quixmacun ta chic. Pero wi cˈo jun chiwe ri xtimacun, cˈo Jun ri nicˈutun utzil chare ri Tataˈixel riche (rixin) chi nicuyutej kamac. Y ri Jun riˈ ya ri Jesucristo, ri can choj wi. 	 Ma piya, ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ taa la ɩsaɣatʋ. Ama ye pə tɩɩ yelaa na nɔɣɔlʋ la ɩsaɣatʋ, ɩlɛ tə wɛna ta tɔm taɣanlʋ kɛ Tacaa kiŋ. Ɩnəɣəlɛ Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ tampana təŋlʋ tɔ.


Y riqˈui cˈa ronojel cochˈonic, xtiwil cˈa ri utzilaj cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ɩlɛ mɩɩ nyaɣa apalʋtʋ, pɩɩ ya mə nyɔɔŋ.


Ri ixokiˈ ma rucˈamon ta chi yechˈo apo tek quimolon quiˈ ri kachˈalal. Rumariˈ wi cˈo jun tzij ri xa ma nikˈax ta chiquiwech, tiquicˈutuj cˈa chique ri cachijlal tek yeˈapon pa tak cachoch. 	 Ama ye pa caa natələɣɩ pɔɔsʋɣʋ, pá kpema təyaɣa ɩlɛ paa pɔɔsɩ pa paalaa. Yesu sɛɛlaa ɩ́ kotaa, pə ta mʋna alaa ɩ́ yɔɣɔtɩ.


Y ri winek cˈa ri ma ye israelitas ta, riqˈui cˈa Riyaˈ xticoyobej wi ri quicolotajic. 	 Kateŋa təna yəlaa ká tekiɣi-ɩ.


Y tek yecˈo chic pa tinamit Salamina ri chiriˈ pa rucuenta ri Chipre, xquichop cˈa rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri can riche (rixin) wi chi ri israelitas niquimol quiˈ riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Ri Bernabé y ri Saulo quicˈuan cˈa el ri Juan riche (rixin) chi yerutoˈ chubanic ri samaj. 	 Pa tala Salamini, ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa mpa pa wɛ təna tɔ pa taa. Na Yohaanɩ Maləkɩ ka wɛ pa kiŋ na ɩ́ səŋna-wɛ.


Ri chiriˈ cˈa chuchiˈ ri raken tek jay riˈ yecˈo qˈuiy yawaˈiˈ ye cotzˈol pan ulef. Yecˈo ye moyiˈ, yecˈo ri ma choj ta yebiyin ruma chi ye cojo y yecˈo ye siquirnek. Y yecˈo cˈa ri jun wi chic ruwech yabil ntoc chique. Y ronojel cˈa quiwech yawaˈiˈ ri yecˈo chiriˈ, can coyoben cˈa chi nisilox ri yaˈ. 	 Na kʋtɔntʋnaa sɛləta laŋasɩ nsɩ sɩ tɛɛ kɛ́ sɔsɔm. Yʋlʋmaa na kaakalasɩ, na mpa kʋtɔməŋ tʋʋlaa tɔ. Pa taŋa lʋm laŋtʋɣʋ.


Riyaˈ nucusaj chukaˈ jun chˈichˈ pa rujolon (ruwiˈ) riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel, y quecˈariˈ rucusaxic tibanaˈ chare ri colotajic. Y ticusaj chukaˈ ri espada ri nuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu pan ikˈaˈ y riˈ ya ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩ́ nyənɩ yapʋ mpi Ɩsɔ yakɩ-mɛ tɔ ɩsɩɩ yoou kahuka, na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ Tɔm ɩsɩɩ laɣatɛ nte ɩ Feesuɣu cɛla-mɛ tɔ.


Can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Chi quixoc lokˈolaj tak winek riqˈui ri icˈaslen, ruma riyin can yin lokˈolaj wi, nichaˈ cˈa ri Dios. 	 Pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Ɩ́ wɛɛ tənaŋŋ ɩsɩɩ ma wɛʋ tənaŋŋ tɔ.


Yacˈa ri ixokiˈ ri coyoben chic alanen, y ri ixokiˈ ri xa cˈa yetzˈuman na ri tak cal, juyiˈ oc quiwech tek xtapon ri kˈij riˈ. 	 Ahusitonaa na asɔŋ tɔm ká la waɩyo kɛ waatʋ ɩnɩ.


Y ri Abraham can xuyaˈ wi cˈa ca ri Caldea ri lugar ri cˈo wi, y xkˈax ri pan Harán. Y caminek chic cˈa ca ri rutataˈ ri Abraham chiriˈ pan Harán, tek ri Dios xucˈom cˈa pe ri Abraham chupan re ruwachˈulef Canaán re yixcˈo wi wacami. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Apəlaham kʋla Kalətee tɛtʋ taa na ɩ́ polo ɩ́ caɣa Halaŋ. Apəlaham caa səpa, ɩlɛna Ɩsɔ ləsɩ-ɩ Halaŋ təna na ɩ́ kɔna-ɩ timpi mə wɛ kaɣana ɩsəntɔ tɔ.


Y ri Jesús can chanin cˈa xunaˈ chi cˈo jun xucˈachojsaj riqˈui ri uchukˈaˈ ri xel el riqˈui. Rumariˈ xtzuˈun chrij, y xubij chique ri winek: ¿Achique cˈa xchapo nutziak chuwij? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɩɩ ɩ taa sɩ toma lɛnna lɩɩwa. Ɩlɛna ɩ́ pəsəna ɩ waalɩ kɛ́ samaa taa təna na ɩ́ pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina ma wontu?


Y cˈacˈariˈ tek ri itzel espíritu riˈ yeberucˈamaˈ pe ye wukuˈ chic itzel tak espíritu ri más chi na ye itzel, y quinojel cˈa riˈ yeˈoc pa ránima ri winek. Y ri winek achoj riqˈui yecˈojeˈ wi ri itzel tak espíritu riˈ, más lawaloˈ nuben ri rucˈaslen que chuwech ri rubanon pa nabey mul. Y can quecˈariˈ xtiquicˈulwachij ri winek ri itzel quicˈaslen, ri yecˈo re tiempo reˈ. 	 Pəlɛ tɔ ɩ puki kɛ́ na ɩ́ caa alɔɣaa lɛlaa mpa pa kəla ɩnəɣɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa, na pá kɔɔ na pá caɣa təyaɣa ŋkɛ ka taa. Ɩlɛna lɔŋ nyəntʋ náá məlɩ na tə́ lá sana na nɔɔnɔɔ nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa panɛ.


Kitzij nbij chawe: Ya ri wetaman y ri ntzˈeton riyin ri ntzijoj, yacˈa riyix ma niwajoˈ ta ninimaj. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, tə nyəmá nti tə yɔɣɔtəɣɩ tɔ na nti tə nawa tɔ ntəɣɩ tə kɛɛsəɣɩ-mɛ. Pə na pə mpʋ tɔ mɩɩ caa tá tɔm mʋɣʋ.


Y xtipe yan ta cˈa ri awajawaren. Y can ya ta cˈa ri nawajoˈ riyit ri xtibanatej waweˈ chuwech re ruwachˈulef, achiˈel nibanatej chilaˈ chicaj awuqˈui riyit. 	 Tɔɣɔ nyá Kawulaɣa. Yele na nyá luɣu nyəntʋ la atɛ cənɛ ɩsɩɩ tə lapʋ ɩsɔtaa tɔ.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri Jesús elenak pe pa tinamit Nazaret ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Galilea y xapon riqˈui ri Juan. Y Riyaˈ chukaˈ xban cˈa bautizar ruma ri Juan ri pa raken yaˈ Jordán. 	 Saa ɩnɩ ɩ taa Yesu lɩɩna Nasalɛtɩ kɛ Kalilee tɛtʋ taa, na ɩ́ polo na Yohaanɩ sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa.


Rumariˈ xabachique cˈa ri xtitijo ri caxlan wey y nukum ri ruyaˈal uva ri natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf, wi xa majun rejkalen nuben chare ri rutijic ri caxlan wey y ri rukumic ri ruyaˈal uva, ri winek riˈ nimacun, y can chrij ri ruchˈacul y ri ruquiqˈuel ri Ajaf nimacun wi. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ tɔkɩ Tacaa potopoto na ɩ́ nyɔɔkɩ ɩ kɔpʋ pəyele ɩ ta nəɣəsəna sɩ ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ nyɔɔ pʋntʋ ɩ́ nyɩ sɩ Tacaa tɔnʋɣʋ na ɩ caləm pə tɔm wɛ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́.


Ruma can ya ri chˈabel ri ayaˈon pe chuwe riyin riche (rixin) chi nkˈalajsaj, can ya cˈa riˈ ri xinkˈalajsaj chiquiwech re achiˈaˈ reˈ. Y riyeˈ can xquicˈul cˈa ri achˈabel pa tak cánima, y can xquetamaj wi cˈa chi kitzij chi awuqˈui riyit Nataˈ Dios yin petenak wi. Can xquinimaj cˈa chi yit cˈa riyit yit takayon pe wuche (wixin). 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔm nti n heela-m tɔ, ma heela-wɛɣɛ-tɩ na pá mʋ. Pa nawa sɩ tampana nyá kiŋ kɛ ma lɩɩnaa, na pa tɛma pa taa sɩ nyá tilina-m.


Ri jun cˈa chique ri ye caˈiˈ discípulos ri xeˈacˈaxan el achique ri xubij ri Juan y xquitzekelbej el ri Jesús, ya cˈa ri Andrés ri rachˈalal ri Simón Pedro. 	 Mpa pa naalɛ pa nɩɩ Yohaanɩ tɔm na pá təŋ Yesu tɔ pa taa lɛlʋ ntɛ́ Simɔŋ Piyɛɛ neu Antəlɩɩ.


Y tek ri Felipe aponak chic riqˈui ri carruaje riˈ, xracˈaxaj cˈa chi ri achi benak chiriˈ ya cˈa ri wuj ri rutzˈiban ca ri profeta Isaías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ya cˈa riˈ ri nusiqˈuij ruwech benak. Rumariˈ ri Felipe xucˈutuj chare: ¿La nikˈax cˈa chawech ri yatajin chusiqˈuixic? xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Filipʋ kpaɣa asewa na ɩ́ tala ɩ kiŋ, na ɩ́ nɩɩ ɩ tɔŋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii takəlaɣa taa kɛ́ kalʋɣʋ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N cɛkəna nti n kaləɣɩ tɔɣɔlɛ?


Ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek ma ya ta cˈa ri nutij ka, xa ya ri itzel tak chˈabel ri yerubij ri nitzˈilobisan riche (rixin), xchaˈ ri Jesús. 	 mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa tɔ pɩɩ lakɩ-ɩ ɩsaɣaʋ. Ama mpi pə lɩɩkəna yʋlʋ nɔɣɔ tɔ mpɩ pə lakəna-ɩ ɩsaɣaʋ.


¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek xojapon chatzˈetic ruma yit yawaˈ? ¿Y ajan (jampeˈ) cˈa chukaˈ riˈ tek xojapon chatzˈetic ruma yitcˈo pa cárcel? xquechaˈ riyeˈ. 	 Leɣe tə na-ŋ na pə́ wɩɩkɩ-ŋ, yaa pa təka-ŋ saləka taa na tə́ polo nyá wiiluɣu?


Ri Jesucristo xbe chilaˈ chicaj, y wacami cˈo pa rajquikˈaˈ ri Dios. Can pa rukˈaˈ cˈa Riyaˈ yecˈo wi ri ángeles, y pa rukˈaˈ cˈa Riyaˈ yecˈo wi ri aj kˈatbel tak tzij, y pa rukˈaˈ chukaˈ Riyaˈ yecˈo wi ri cˈo nimaˈk tak uchukˈaˈ pa quikˈaˈ. 	 Ɩnɩ ɩ kpana ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ kawulaɣa kɛ ɩsɔtaa tillaa na ɩsɔtaa kawulasɩ na pə toŋtʋnaa tɔɔ.


¿Achique ruma tek chiwech riyix chi ri Dios ma nicowin ta yerucˈasoj ri caminakiˈ? 	 Yuta nyə́ma mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ sɩ Ɩsɔ kaa pəsɩ na ɩ́ feesi sətaa.


Riyin ri Pedro, yin ruˈapóstol ri Jesucristo. Y ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix ri ma yixcˈo ta chic chupan re ruwachˈulef ri can iwuche (iwixin) wi riyix, xa yixcˈo ri pa tak tinamit ri yecˈo chiriˈ pa rucuenta ri Ponto, ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia, ri yecˈo pa rucuenta ri Capadocia, ri yecˈo pa rucuenta ri Asia y ri yecˈo chiriˈ pa rucuenta ri Bitinia. 	 Maɣa Piyɛɛ, Yesu Kilisiti tillu. Ma ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ mɛ mpa Ɩsɔ ləsaa sɩ ɩ́ nyə́ma, na pə́ yasa-mɛ na ɩ́ caɣa caɣalətʋ kɛ Pɔŋ na Kalatɩ na Kapatɔɔsɩ na Asii na Pitinii pa tɛtʋnaa taa tɔ.


Ruma riyin can nwajoˈ chi yiniwoyobej ta apo, y man ta yixwer, ruma can ma xtinyaˈ ta na rutzijol tek xquipe. 	 Ye ɩ ká kɔɔ tɔm kʋlʋm tɔɔ tənyɔsɔ, ɩlɛ ɩ́ taa yele na ɩ́ maɣana ɩ́ tɔŋna tom.


Wacami yixintek cˈa el, y riyix iwetaman chi xa yix achiˈel tak carneˈl ri yixbeka chiquicojol ri winek ri ye achiˈel utiwaˈ (coyotes). Xa yacˈa chi can tibanaˈ achiˈel nuben ri cumatz, ruma riyaˈ nunaˈ riˈ tek cˈo ri petenak chrij. Can tibanaˈ cˈa chukaˈ achiˈel nuben jun palomax, ruma riyaˈ majun etzelal cˈo ta riqˈui. 	 Ɩ́ nyənɩ, ma tiliɣi-mɛ ɩsɩɩ heeŋ kɛ sʋnsʋməŋ hɛkʋ. Ɩ́ la laɣatʋ ɩsɩɩ tomaa, na təpamm ɩsɩɩ alukukunaa.


Yacˈa riyoj ri kaniman ri Jesucristo, can koyoben cˈacˈacˈ caj y jun cˈacˈacˈ ruwachˈulef ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios, ri acuchi (achique) ri can ruyon pa ruchojmilal ri nibanatej. 	 Ama Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká tɛ na ɩ́ ləsɩ ɩsɔtɔnʋɣʋ kʋfalʋɣʋ na tɛtʋ kʋfatʋ, na tampana tike ká wɛnna pə taa. Nti tá taŋaa tɔɣɔlɛ.


Ruma ri samaj riche (rixin) ri Lokˈolaj Espíritu can nuben cˈa chiwe riyix chi niben ri utz, ri choj y nitzekelbej ri kitzij. 	 Pə taɣa pʋlʋ timpi pə nyaalaa tɔ kʋpantʋnaa lapʋ na siɣisiŋ təŋʋɣʋ na tɔm tampana yɔɣɔtʋɣʋ kɛ pə kɔŋna.


Can tiwacˈaxaj cˈa ri xtinbij chiwe, chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can xquicamisex na wi, achiˈel ri tzˈibatal ca. Pero juyiˈ cˈa ruwech ri xquijacho el riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Ri achi ri xquijacho el, utz ta chi man ta xalex, xchaˈ ri Jesús. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma səkɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ paa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Ama wei ɩ ká la Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ tɔm ká la waɩyo kɛ́ sɔsɔm. Pʋntʋ ɩnɩ ye pa taa lʋlɩ-ɩ pəlɛ pɩɩ lapa sana.


Ri ninatan cˈa ri altar riche (rixin) chi nuben jurar, can nunataj cˈa ronojel. Nunataj ri altar y nunataj chukaˈ ri ofrenda ri yaˈon pa ruwiˈ ri altar. 	 Ye yʋlʋ tuuna kɔtaɣa təlatɛ, ɩ kpɛŋna pə təna mpi pə wɛ kɔtaɣa təlatɛ taa tɔɣɔ na ɩ́ tuuna.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: ¿Achique cˈa rubin ca ri Moisés chiwe chi niben? xchaˈ chique. 	 Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ntiɣi Moisi ka heela-mɛ sɩ ɩ́ la?


Nikajoˈ cˈa chi ya ta cˈa ri Dios niyaˈo iwuchukˈaˈ, ruma ri rukˈij rucˈojlen Riyaˈ can sibilaj nim ruchukˈaˈ. Ri uchukˈaˈ riˈ xticˈatzin chiwe riche (rixin) chi yixcowin nicochˈ ronojel. 	 Tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ la-mɛ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ teu na ɩ pəsʋɣʋ teeli nyəŋkʋ toŋ taa, na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ kantəlɩ pə təna mpi pɩɩ maɣana-mɛ tɔ pə taa na suulu.


Can qˈuiy cˈa ri ma nbij ta chic ca chiwe, ruma ma nikˈax ta chiwech y ma yixcowin ta chucˈuaxic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tɔmnaa mpa pə kaasa-m sɩ má heeli-mɛ tɔ, tə tɔɔ paɣalɛ. Ama tə mʋɣʋ kɛ ɩ́ kaa pəsɩ nɔɔnɔɔ.


Y wi ri Cristo man ta xcˈastej el, xa man ta jun xcˈatzin wi chi riyix xinimaj. Xa cˈa yixcˈo ta na chupan ri imac. 	 Na ye Kilisiti ɩ́ taa fe ntɔ, ɩ́ tɛm ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa tɔ pə puɣusa-mɛɣɛ, na ɩ́ lepa mə ɩsaɣatʋ taa tɔtɔɣɔ.


Ri yeˈoc cˈa pa jun etzˈanen achiˈel ri anin (anibel), can niquichajij wi quiˈ chuwech ronojel, y ma niquiben ta ri xa ma utz ta nuben chique. Queriˈ niquiben y ri niquichˈec xa niqˈuis. Yacˈa ri xtuyaˈ ri Dios chake riyoj ma niqˈuis ta. 	 Lʋtaa na selaa pa təna pa lakʋɣʋ mpʋ tɔ, pa wɛna pa kʋkʋkiimnaa kɛ́ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Pa lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki sam ntenuɣu ŋku kɩɩ taaŋəɣɩ tɔ. Ama tá ɩlɛ, tá lakɩ kɛ́ sɩ tə́ hiki sam ntenuɣu ŋku kʋ wɛ tam tɔɔ tɔ.


Ruma ri katinamit chuwech re ruwachˈulef xa ma riche (rixin) ta xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri tinamit ri koyoben apo can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y chiriˈ xkojcˈojeˈ wi. 	 Mpi tɔ, tə fɛɩna ɩcatɛ tam nyəntɛ kɛ atɛ cənɛ. Ama cele nyəntɛ kɛ tə pɛɛkəɣɩ.


Yacˈa ri pa rucaˈn kˈij, ri Jesús xuchˈob chi nibe cˈa pa Galilea. Y chupan cˈa ri kˈij riˈ ri Jesús xucˈul jun achi ri Felipe rubiˈ y xubij chare: Quinatzekelbej. 	 Tɛʋ fema, ɩlɛna Yesu luɣu la sɩ ɩ lɔkɩ ɩ təɣɩ Kalilee. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sula Filipʋ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kɔɔ ń təŋɩ-m.


Yacˈa ri Jesús chanin cˈa xunaˈ chi xchapatej rutziak y xtzuˈun ca chrij. Y tek rutzˈeton chic achique ri xchapo ruchiˈ rutziak, xubij cˈa chare ri ixok riˈ: Numiˈal, xacˈachoj, ruma xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Ma cabison ta chic, xucheˈex. Y ri ixok riˈ, can yacˈariˈ xcˈachoj chare ri ruyabil. 	 Tənaɣa Yesu pəsa ɩ waalɩ na ɩ́ na-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Taa nyá, n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu. Tənaɣa pə waa-ɩ kpakpaa kɛ tənɛ ɩnɩ.


Y tek ri Pablo ye royoben cˈa ri Silas y ri Timoteo ri chiriˈ pa tinamit Atenas, riyaˈ sibilaj cˈa xkˈaxo ránima, ruma ri sibilaj qˈuiy dios ri xa ye banon cuma winek ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, ri ye oconek qui‑dios ri winek. 	 Pɔɔlɩ caɣa təna na ɩ́ keŋna Timotee na Silaasɩ pa tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nawa ɩsəna tɩɩŋ kʋlalaaŋ su Atɛɛnɩ ɩcatɛ taa tɔ pə ta maɣa-ɩ.


Ruma ri xa ruyon ka riyaˈ nubij chi can cˈo rukˈij, ma ntel ta chi tzij chi can queriˈ nitzˈetetej ruma ri Dios. Cˈa ya na cˈa ri Ajaf Dios ri xtibin wi cˈo rukˈij ri winek riˈ o xa majun. 	 Kʋpam, pə taɣa yʋlʋ wei ɩ nyənəɣɩ ɩ tɩ ɩsɩɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ tɔ ɩnɩ ɩ sam yana. Ama wei ɩ tɔɔ Tacaa yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ tɔɣɔ.


Y achiˈel cˈa xuben ri Dios chare ri Ajaf Jesús chi xucˈasoj el chiquicojol ri caminakiˈ, queriˈ chukaˈ xtuben chake riyoj. Xkojrucˈasoj el riqˈui ri ruchukˈaˈ. 	 Na ɩsɩɩ Ɩsɔ feesuɣu Tacaa tɔ, ɩ ká tɛ na ɩ́ feesi taɣa mpʋ tɔtɔ na ɩ toma taa.


Ri cheˈ netamex ruwech riqˈui ri ruwech ri nuyaˈ, wi utz o ma utz ta. Ruma ri kˈayis ri cˈo quiqˈuixal ma xtiquiyaˈ ta higo, ni ma xtiquiyaˈ ta uva. 	 Pa nyəŋna paa tʋɣʋ ŋku na kʋ pile cɔlɔɣɔ. Yʋlʋ kaa kooli tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ kʋ pee kɛ sɔsɔʋ tɔɔ se, pə́cɔ́ paa kooliɣi tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ pee kɛ kɔlɔŋ tɔɔ tɔtɔ.


Riyin nbij chi ri Dios rubanon chake riyoj apóstoles chi majun oc kakˈij chiquiwech quinojel ri winek. Yoj achiˈel ri achiˈaˈ ri can kˈaton chic tzij pa quiwiˈ chi yecamisex, y quinojel cˈa ri winek y ri ángeles yojquitzuˈ cˈa pe achique niban chake. 	 Pə caɣa ɩsɩɩ tillaa taɣa Ɩsɔ pəsəna waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa sɩɩwa sɩ paa kʋ patəma taa tɔ. Tə kɛ́ mpa pa təna pa nyənəɣɩ təcooo tɔ, paa ɩsɔtaa tillaa paa yəlaa.


Tek ri Jesús y ri rudiscípulos yecˈo chic cˈa pa jay, xepe ri discípulos xquicˈutulaˈ chare ri Jesús chi achique cˈa ri xrajoˈ xubij riqˈui ri chˈabel ri xa cˈariˈ xerubij ca chique ri achiˈaˈ fariseos. 	 Pa kɔma na pá sʋʋ təyaɣa, ɩlɛna ɩ ɩfalaa taɣanɩ-ɩ tɔm pɔɔsʋɣʋ kɛ ntɩ ɩnɩ tə taa.


Ri itzel niquinaˈ chique ri nicˈaj chic ri utz yecˈo. Ri yecamisan. Ri yekˈaber. Ri yebano ma utzilaj tak nimakˈij ta. Y ri yequibanalaˈ chukaˈ nicˈaj chic quiwech etzelal achiˈel ri queriˈ. Y can nbin chic cˈa chiwe jun bey, y ncamuluj rubixic chiwe, chi ri winek ri yebano etzelal achiˈel ri queriˈ, ma xqueˈoc ta cˈa pa rajawaren ri Dios. 	 Ye ɩ nawa ɩ tɔɣɔntəlɛ pʋlʋ ɩ taa haŋ, pa kɛ́ sʋlʋnyɔɔlaa, pa fɛɩ pa tɩ kpaʋ kɛ leleŋ nɩɩlɩ ɩ taa, na pá lakɩ ɩsaɣatʋ lɛntənaa kɛ mpʋ tɔtɔ. Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu ɩsɩɩ ma tɛm-mɛɣɛ heeluɣu tɔ, pa təna mpa pa lakɩ mpʋ tɔ pa kaa fɛlɩ nɔɔhəlɛ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa.


Ri ánima ri ye tzˈapin, ri ma xquinimaj ta el rutzij ri Dios ojer ca, ri xecˈojeˈ pa rutiempo ri Noé, tek xban ri nimalaj barco, ri Dios sibilaj qˈuiy tiempo xuyaˈ chique riche (rixin) chi xeroyobej. Pero ma xtzolin ta pe quicˈuˈx. Y ri xeˈoc chupan ri barco, ye ri winek ri xeniman y xa ma ye qˈuiy ta, xa can xu (xe) wi ri ye wakxakiˈ ri xecolotej. Ri Dios yaˈ cˈa ri xucusaj riche (rixin) chi xecolotej ri winek riˈ ruma ri barco xliˈeˈ pa ruwiˈ yaˈ. 	 Ləsasɩ nsi sɩ taa nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ tuu lɔŋ kɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa Nowee tɔŋna ɩ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ saakʋɣʋ na Ɩsɔ taŋna suulu tɔɣɔ ma tɔŋ. Na yəlaa mpa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa na lʋm ta tɔɣɔ-wɛ tɔ pa wɛ pəcɔ kɛ́, yəlaa pəlefɛɩ naanʋwa tike.


Wacami can yiquicot wi cˈa, pero ma ruma ta cˈa ri xixinyaˈ pa bis, ma que ta riˈ, yiquicot ruma ri bis xuben chiwe chi xtzolin pe icˈuˈx. Can ruraybel wi cˈa ri Dios chi xixcˈojeˈ pa bis, ruma cˈo utzil xucˈom pe chiwe, ruma wi xa man ta xixcˈojeˈ pa bis, man ta xtzolin pe icˈuˈx, y riˈ kamac ta riyoj, wi xa man ta jun ri xkabij chiwe. 	 Ama pənɛntɛ ma laŋlɛ hɛɛwa, pə taɣa ɩsɩɩ ma pəsa mə laŋa tɔ pə tɔɔ. Ama mə laŋpəsəlɛ yeluɣu na ɩ́ laɣasɩ yaasi tɔ pə tɔɔ kɛ́. Pə ha Ɩsɔ kɛ́ mpaaʋ kɛ laŋpəsəlɛ ńtɛ́ tə taa kɛ́ na ɩ́ la ɩ nyəntʋ, haləna mpi tɩɩ lapa-mɛ tɔ pə ta kɛ ɩsaɣatʋ tɔtɔ.


Can xinkˈalajsaj cˈa ri abiˈ chique ri achiˈaˈ ri xeˈayaˈ chuwe ri ye achaˈon chic pe chiquicojol ri winek chuwech re ruwachˈulef, ri can ye awuche (awixin) cˈa riyit y wacami riyeˈ can niquiben cˈa ri nubij ri achˈabel. 	 Ma lapa na yəlaa mpa n ləsa lɛlaa hɛkʋ na ń cɛlɛ-m tɔ pá nyɩ-ŋ. Nyaa tənna-wɛ, ɩlɛna ń məŋna-wɛ na ń cɛlɛ-m, na pá nɩɩna nyá tɔm.


Y tek cˈa ma jane queˈapon ta ri winek, ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, cawaˈ, xechaˈ chare. 	 Alʋ ɩnɩ ɩ tɛɛ mpʋ tɔ, na ɩ ɩfalaa náá tɔŋna-ɩ tɛɛkʋɣʋ kɛ́ sɩ: Tacaa n kaa tɔɣɔ mpʋ?


Y riyix can ninimirisaj iwiˈ y nibij chi itzel yequibanalaˈ ri winek ri yebano ri mac riˈ. Y xa queriˈ chukaˈ yixtajin chubanic riyix. ¿La nichˈob cami chi ri Dios man ta xtuyaˈ chukaˈ rutojbalil ri imac riyix? 	 Ɩlɛ apaŋnya, ɩsɩɩ nyá footuɣuu mpa pa lakɩ mpʋ, pəcɔ nyá maɣamaɣa nyá lakɩ teitei ɩsɩɩ pɛlɛ tɔ, n hʋʋ sɩ Ɩsɔ kaa pɔɔsɩ-ŋ?


Y can achiˈel nubij chupan ri ley, chi xa jubaˈ ma ronojel xchˈajchˈojsex riqˈui quicˈ. Y kas kitzij wi, chi man ta nitix quicˈ, man ta nicuyutej ri mac. 	 Na ɩsɩɩ pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ, caləm mpɩ, pə wɛ ɩsɩɩ pə tənaɣa pə taɣanaa, na ye caləm ɩ ta ti, pa kaa hɩɩsɩ nɔɣɔlʋ ɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ.


Y chukaˈ jabel ta quicˈuaxic rubanon chique ri ye aj pa rachoch. Ri ralcˈual jabel ta rucˈutun chiquiwech chi niquinimaj rutzij y niquiyaˈ ta chukaˈ rukˈij. 	 Ɩ ká wɛɛ wei ɩ paasaa na ɩ́ pəsa ɩ təyaɣa kɛ teu teu, na ɩ́ məŋna ɩ piya kɛ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na sɩ nɩɩkəna-ɩ na sɩ nyaŋna-ɩ teu tɔ.


Y ri Ajaf xubij cˈa chare: Cayacatej el. Cabiyin cˈa pa rachoch ri Judas, ri cˈo pa jun bey ri nibix Choj chare. Chiriˈ cˈa jacanoj wi jun achi aj Tarso ri Saulo rubiˈ. Can cabiyin cˈa, ruma re wacami, riyaˈ ntajin cˈa nuben orar. 	 Ɩlɛna Tacaa tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ təwaka na ń təŋ hapəlɛ nte pa yaa sɩ Kʋsiɣisile tɔ, na ń sʋʋ Yutaasɩ təyaɣa, na ń pɔɔsɩ Taasɩ ɩcatɛ apalʋ wei pa yaa sɩ Sɔɔlɩ tɔ ɩ tɔɔ. Ɩ wɛ təna na ɩ́ tɔŋna Ɩsɔ sələmʋɣʋ.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ riqˈui ri Jesús, y tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús, xquibij: ¿La yoj moy ta cˈa chukaˈ riyoj, rumariˈ tek queriˈ nabij? xechaˈ. 	 Falisanaa napəlɩ paa wɛ təna na pá nɩɩkɩ tɔm ntɩ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ Yesu sɩ: Pə kpɛŋna tá, tá kɛ́ yʋlʋmaa tɔtɔ?


Ri ruchˈabel Riyaˈ can man cˈo ta pa tak iwánima, ruma chi riyix xa ma yininimaj ta riyin ri xitak pe riche (rixin) chi yinocˈojeˈ ka chicojol. 	 Pəyele ɩɩ saŋ ɩ tɔm mʋɣʋ sɩ tə́ caɣa mə taa kɛ́ paa pəcɔ. Ɩlɛ ɩɩ tɛŋ mə taa na wei Ɩsɔ tilaa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ pə wɛ mpʋ.


¿Achique cˈa ri xbeˈitzˈetaˈ riyix chiriˈ? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi ri jabel tak tziek ye rucusan? Ma que ta riˈ. Ruma ri achiˈaˈ ri ye quicusalon jabel tak tziek y cˈo ronojel quiqˈui, riyeˈ can pa tak cachoch reyes yecˈojeˈ wi. 	 Ɩlɛ pepe naʋ kɛ ɩ polaa? Yaa yʋlʋ wei ɩ suu kacɔka wontu tɔ? Tɔʋ, mpa pɛlɛ pa suuki kacɔka wontu na pá wɛ leleŋ taa tɔ, awulaa tɛɛsɩ taa kɛ́ pɛlɛ pa wɛɛ.


Y chukaˈ tiquicˈutuˈ chiquiwech ri ixokiˈ ri cˈa ye kˈopojiˈ na chi quecajoˈ ri cachijlal y quecajoˈ ri cal, 	 kɛ ɩsəna pɛlɛ paa sɔɔlɩ pa paalaa na pa piya tɔ,


¿Nichˈob cami riyix chi ri chˈabel ri yojtajin chutzˈibaxic chiwe xa riche (rixin) chi nikatobej kiˈ chiwech? Ma que ta riˈ. Ruma can chuwech ri Dios chi riyin y ri ye wachibil queriˈ nikabij chiwe ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. Xa can riche (rixin) wi cˈa chi yixkatoˈ tek queriˈ nikabij chiwe iwonojel riyix ri sibilaj yixkajoˈ riche (rixin) chi can yixqˈuiy ta cˈa chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Ntanyɩ pə kpaɣaʋ waatʋ nɔɣɔlʋ tɔ ɩ hʋʋ kɛlɛ sɩ tə pɛɛkəɣɩ sɩ tə́ kɛɛlɩ tá nyɔ́ɔ́ŋ tɔɔ. Aaɩ pə taɣa mpʋ. Ɩsəna Kilisiti caakɩ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ tə yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa. Tá taapalaa kʋpama tə heeliɣi-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ polo lɔlɔ.


Y rumariˈ chi xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique quinojel ri chicop ri yecˈo pa mar xecom, y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique ri barcos ri ye benak pa ruwiˈ mar xeqˈuis. 	 Na weesuɣu nyəm mpi pɩɩ wɛ teŋku taa tɔ pə tintika tooso taa kʋlʋmtəlɛ sɩ, na kpɩɩləŋ təna tintika tooso taa tintiɣile kʋlʋmtəlɛ wakəlɩ.


Más cˈa utz tabanaˈ re xtikabij chawe: Yecˈo cˈa cajiˈ kachˈalal achiˈaˈ ri cˈo quitzujun (quisujun) chare ri Dios riche (rixin) chi niquiben, y xa chuaˈk cabij nitzˈaket ri kˈij. 	 Tɩɩ hʋ́lɩ́-ŋ ɩsəna n ka la tɔ. Apalaa liɣiti nɔɣɔlʋ ɩ wɛ cənɛ mpa pa sɩɩ pa nɔɔsɩ na pá tɔŋna pə kɔtaɣa tɔ.


Tek rubanon ca, can que wi cˈa riˈ ri xeˈibanalaˈ riyix; tek can cˈa yixcˈo na chupan ri itzel cˈaslen. 	 Ɩsaɣatʋ tənɛ tɩɩ ŋmakəlʋɣʋ-mɛɣɛ lɔŋ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ təŋaɣa teitei.


Ri Cˈajolaxel cˈa ri petenak chilaˈ chicaj, can ya cˈa ri racˈaxan pe y rutzˈeton ca, yariˈ ri norukˈalajsaj ka chake. Pero ri winek ma nicajoˈ ta cˈa niquicˈul ri nukˈalajsaj Riyaˈ. 	 Na ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpi ɩ nawa na ɩ́ nɩɩ tɔ pə tɔm, ama nɔɣɔlʋ ɩɩ mʋɣɩ ɩ tɔm.


Y ri Jesús xchˈo cˈa chique ri rudiscípulos, y xubij: Wi cˈo jun nrajoˈ yirutzekelbej, man cˈa tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal. Xa can tubanaˈ cˈa achiˈel nuben jun ri benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Ma nuben ta chic ri nurayij ka riyaˈ. Wi cˈo cˈa jun nichˈobo queriˈ, utz chi nipe wuqˈui y quirutzekelbej cˈa. 	 Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna Yesu pəsəna ɩ ɩfalaa tɔɔ sɩ: Ye wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa na ɩ́ səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋəɣəna-m.


Pero, ¿la rajawaxic cami chi nwetamaj na wi chˈajchˈoj cánima tek niquitzijoj ri Cristo o xa riqˈui caˈiˈ quipalej? Ma que ta riˈ. Ruma ri más rajawaxic chuwe riyin ya ri nitzijox rubiˈ ri Cristo y yariˈ ri niyaˈo sibilaj quicoten chuwe y ri quicoten riˈ majun bey xtiqˈuis ta el wuqˈui. 	 Kpaɩ kɛ́. Ye kʋpantʋ yaa ɩsaɣatʋ kʋlʋkʋ kɛ pa lʋkɩ, ma laŋlɛ tɩɩ hɛɛwa. Mpi tɔ pa tɩɩ heela Kilisiti tɔm. Na ma laŋlɛ ká hɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́ puki.


Ri wech aj Israel, qˈuiy cˈa ri quicˈulun, ruma ri Dios xuben chique chi xeˈoc ralcˈual. Y can xcˈojeˈ wi cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios quiqˈui. Ri Dios xuben chukaˈ jun trato quiqˈui. Ri Dios chique riyeˈ xuyaˈ wi ri ley, y xucˈut chiquiwech achique rubanic riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Y chukaˈ xubij chi xtuyaˈ qˈuiy ruwech rutzil chique. 	 Pa kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma, na Ɩsɔ lapa-wɛɣɛ ɩ pəyalaa, na ɩ yelaa na pá naakɩ ɩ teeli. Ɩ́ na-wɛ pa pɛɛla nɔɣɔ, na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ. Na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛtʋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi mpi ɩ ká la-wɛ tɔ.


Riyix xa can cˈa ya na ri iraybel ri niben. Can itzel ninaˈ chare jun chic kachˈalal ri utz cˈo. Cˈo oyowal chicojol. Ijachon iwiˈ. ¿La ma nikˈalajin ta cami riqˈui ri yeˈibanalaˈ chi xa ya ri iraybel ri ucˈuayon iwuche (iwixin)? Ri icˈaslen xa can junan cˈa riqˈui ri quicˈaslen ri winek ri majun ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui. 	 Mpi tɔ, ɩ́ tɔŋna antulinya ɩnɛ ɩ hʋwɛɛ kɛ təŋʋɣʋ kɛ́. Ɩsəsɛɛmlɛ na yoou pə wɛʋ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ tɔ, mpʋ ɩnɩ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ antulinya hʋwɛɛ kɛ ɩ́ təŋəɣɩ? Pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔ sɩ ɩ́ lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ yəlaa kɛ yem, pə taɣa Ɩsɔ sɛɛlaa?


Y xabachique winek ri wuma cˈa riyin ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca rachˈalal ye cˈajolaˈ o kˈopojiˈ, ruteˈ rutataˈ, rixjayil, ralcˈual o rulef, qˈuiy cˈa ri xtucˈul; can pa ciento cˈa mul ri xtucˈul. Y xtiyatej chukaˈ rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Na pa təna mpa paa yele pa tɛɛsɩ, yaa pa taalʋnaa, na pa kɔɣɔnaa, na pa newaa, yaa pa caanaa, yaa pa toonaa, yaa pa piya, yaa pa tawa kɛ ma tɔɔ tɔ, paa hiki mpi mpi pa yela mpʋ tɔ pə tɔm nɩɩnʋwa (100). Pəyele paa hiki pa paa nyəm kɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ taa.


Ri Jesús ma qˈuiy ta cˈa milagros xuben chupan ri tinamit ri xqˈuiy wi Riyaˈ. Xaxu (xaxe wi) oc caˈiˈ oxiˈ yawaˈiˈ ri xuyaˈ rukˈaˈ pa quiwiˈ y queriˈ xerucˈachojsaj. 	 Ɩ ta pəsɩ na ɩ́ la piti təmlɛ natələɣɩ təna. Ye pə taɣa kʋtɔntʋnaa pəcɔ wei ɩ tɔɔ ɩ təna niŋ na pə́ waa tɔ.


Yacˈa riyix xa ma que ta riˈ niben y nicˈut. Xa ma niben ta achiˈel ri rubin ca ri Dios. Riyix xa yeˈitijoj ri alcˈualaxelaˈ chi ma rajawaxic ta chi yequitoˈ ri quiteˈ quitataˈ. Riyix xa nibij chique ri alcˈualaxelaˈ chi xa tiquibij chique ri quiteˈ quitataˈ: Riyin ma yicowin ta yixintoˈ riqˈui ri nicˈatzin chiwe, ruma ri cˈo wuqˈui xa ntzujun (nsujun) chic chare ri Dios, yixchaˈ chique. Y riqˈui niquibij queriˈ chi quitzujun (quisujun) chic chare ri Dios, xa riche (rixin) chi ma yequitoˈ ta ri quiteˈ quitataˈ. 	 Ama mɛ mə sɛɣɛsəɣɩ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ heeli ɩ caa yaa ɩ too sɩ: Mpi ma ləsa ma wɛnaʋ taa na má tena-mɛ tɔ pə pəsa kʋhaham mpi pə kɛ́ Ɩsɔ nyəm tɔ.


Riyix ri cˈo ri Cristo pa tak iwánima, can banon chic ri circuncisión chiwe, yacˈa ri circuncisión riˈ ma junan ta riqˈui ri xa rukˈaˈ jun winek nibano. Ri circuncisión ri xuben ri Cristo chiwe ya cˈa ri xrelesaj ri itzel tak raybel ri yecˈo pa tak iwánima; ri nibano chiwe chi yixmacun. 	 Mə na-ɩ ɩ́ kpɛnta kʋlʋm kɛ mpʋ tɔ pə pɛla-mɛɣɛ, na pɛlʋɣʋ mpɩ pə fɛɩ ɩsɩɩ yʋlʋ pɛlʋɣʋʋ tɔ. Ama pə kɛ́ Kilisiti pɛlʋɣʋ kɛ́. Mpəɣəlɛ pə ləsʋɣʋʋ yʋlʋ tɔnʋɣʋ ɩsaɣatʋ toma kɛ yʋlʋ taa tɔ.


Rumacˈariˈ riyix can rucˈamon cˈa chi niwetamaj chi yin cˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, ri yin Rajaf ri uxlanibel kˈij. Can pa nukˈaˈ cˈa riyin cˈo wi riche (rixin) chi nbij achique utz niban chupan ri kˈij riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ sɔsɔ təsiɣisiɣi.


Y ruma chi can ya wi cˈa ri quicoten nwajoˈ chi nicˈojeˈ iwuqˈui, rumariˈ can xinbij wi cˈa pa wánima chi majun bey chic xquibe ta chilaˈ iwuqˈui wi xa bis nbenyaˈ pa tak iwánima. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma tʋwa ma taa sɩ ma kaa kɔɔ mə tɛ, pə́cɔ́ má taa kɔɔ má tasa mə laŋa wakəlʋɣʋ.


Y ruma chi ri Dios xucˈasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ, queriˈ chukaˈ xuben kiqˈui riyoj, xojrucˈasoj. Y xuben chake chi xojtzˈuyeˈ chilaˈ chicaj riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ feesa tá na-ɩ sɩ tə́ tɔɣɔ kawulaɣa kɛ hatuu ɩsɔtaa.


Can ntij wi nukˈij chrij ri chinuwech apo ri acuchi (achique) cˈo chi yinapon wi, ruma nwajoˈ chi can ntoc wuche (wixin) riyin ri lokˈolaj sipanic ri nuyaˈ ri Dios. Y ruma cˈa ri Cristo Jesús tek ri Dios xirusiqˈuij (xiroyoj) riyin; ruma nrajoˈ chi yibe chilaˈ chicaj y nrajoˈ chi ntoc wuche (wixin) riyin ri lokˈolaj sipanic ri nuyaˈ Riyaˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma see na má pukina mpi pə sɩɩwa tɔ pə tɔɔ, sɩ má hiki pə fɔɔtɔ wei Ɩsɔ yaa-tʋ sɩ tə́ hiki ɩsɔtaa kɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ.


Tek ri Jesús rubin chic ka ri tzij riˈ, quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin) xeqˈuix apo chuwech. Yacˈa ri nicˈaj chic winek sibilaj niquicot cánima, ruma ri Jesús ntajin chubanic nimaˈk tak samaj riche (rixin) ri Dios. 	 Yesu cɔ Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnəɣɩ mpʋ, ɩlɛna fɛɛlɛ kpa mpa paa caa-ɩ tɔ. Ama samaa wei pə kaasaa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təna ɩ laŋlɛ ná hɛɛna təma kʋpampana nna Yesu lakaɣa tɔ.


Ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi kas kitzij wi ri xquibij ri xetzijon ri ruchˈabel chake. Ruma Riyaˈ xuben chique chi xecowin xquiben milagros ri xkˈalajsan ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios. Y xuben chique chi xecowin xquiben nicˈaj chic samaj riqˈui ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. Queriˈ xuben chique chiquijujunal, riche (rixin) chi xecowin xquiben ri samaj ri nrajoˈ Riyaˈ chi xquiben. 	 Na Ɩsɔ kʋsa pa tɔm nyʋɣʋ na ɩ kɔkɔlɔ nyəm na sɔɣɔntʋ təma na piti təma təna lapʋ taa. Ɩ yelaa na ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ lá na pʋlʋ lapʋ saa yəlaa ɩsɩɩ ɩ nɔkaa tɔ.


Yacˈa riyit Tito, can tacˈutuˈ ri utzilaj tak chˈabel chiquiwech ri kachˈalal. 	 Ye nyá ɩlɛ sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ɩ waasəɣɩ yəlaa tɔ.


Y pa ruqˈuisbel, riyeˈ xa pa kˈakˈ cˈa xquebeka wi. Xaxu (xaxe wi) ri ruraybel ri chˈaculaj ri niquichˈobolaˈ y yariˈ oconek qui‑dios. Y can niquinimirisaj quiˈ chubanic jun cosa ri xa sibilaj qˈuixbel. Can benak cˈa ri cánima chrij ri cosas riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Pa tɔm ka tɛ tənaŋnaŋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa hiliŋ kɛ pa təŋəɣɩ, pə taɣa Ɩsɔ. Na mpi pə nəɣəsəna pə́ la-wɛɣɛ fɛɛlɛ tɔɣɔ pa yɔɔləɣəna. Na atɛ cənɛ nyəm tike tɔɔ kɛ́ pa laakalənaa wɛɛ.


Y ri Pedro cˈanej cˈa cˈo wi ca, ye rutzekelben el, y xoc chukaˈ apo ri chiriˈ chuwarachoch ri nimalaj sacerdote. Tek riyaˈ cˈo chic cˈa chiriˈ, xtzˈuyeˈ cˈa ka chiquicojol ri ye aj chˈameˈy ri yecˈo apo chiriˈ, riche (rixin) chi nutzˈet na achique ri xtucˈulwachij ri Jesús. 	 Piyɛɛ təŋaɣa Yesu kɛ́ táálə́ḿ tɔɔ, haləna ɩ́ tala kɔtəlaa wulaʋ taɣa tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ na ɩ́ caɣa təmlɛ nyə́ma kiŋ sɩ ɩ naa sɩ pɩɩ tɛna-we.