Y tek ye kˈaxnek chic cˈa ronojel ri tijoj pokonal riche (rixin) ri tiempo riˈ, can xtibanatej wi cˈa chi ri kˈij xtikˈekumatej y ri icˈ chukaˈ ma xtitzuˈun ta chic. Ri chˈumilaˈ xquetzak cˈa el chuwech ri caj. Can ronojel wi cˈa ri nimalaj tak uchukˈaˈ ri yecˈo chicaj xquesilon na. 	 Wahala kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ tɛɛkɩ kpakpaa tɔ, ilim ká sɩ təkpitii, ɩsɔtʋ kaa tasa hʋlʋmʋɣʋ. Ɩsɔtʋlʋŋasɩ ká lɩɩna ɩsɔtaa na sɩ hoti. Pɩɩ ciɣiti ɩsɔtaa kɔkɔlɔnaa.


Y ri mozo ri yaˈon ca wuˈoˈ talento chare riche (rixin) chi nisamej riqˈui, can xuben na wi ri bin ca chare. Riyaˈ can xsamej wi cˈa riqˈui ri wuˈoˈ talento y xuchˈec chic cˈa wuˈoˈ riqˈui. 	 Tənaɣa wei ɩ ka cɛla nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ ɩ tɛɛ kpakpaa na ɩ́ sʋʋ taatʋɣʋ, na pə́ sɛɛ-ɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔtɔ.


Pero ri achi riˈ netzelex cˈa cuma ri ruwinak, rumariˈ tek riyaˈ cˈo chic chupan ri ruwachˈulef ri acuchi (achique) cˈo chi napon wi riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) pe kˈatbel tzij pa rukˈaˈ riche (rixin) chi ntoc pe rey, ri ye ruwinak xequitek cˈa el achiˈaˈ ri xeˈapon ri cˈa acuchi (achique) cˈo wi riyaˈ riche (rixin) chi xbequibij: Riyoj ma nikajoˈ ta chi re achi reˈ ntoc jun aj kˈatbel tzij pa kawiˈ, xechaˈ. 	 Ama ɩ ɩcatɛ nyə́ma luɣu ná fɛɩ-ɩ, ɩlɛna pá kʋsɩ tillaa sɩ pá polo pá heeli-wɛ sɩ: Tɩɩ caa sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ́ la ta wulaʋ.


Rumacˈariˈ tek yatajnek chare ri Cristo chi ya Riyaˈ nichojmirisan ri cˈacˈacˈ trato ri nuben ri Dios quiqˈui ri winek. Y ruma chi xcom ri Cristo tek nicuyutej ri mac ri xbanatej chupan ri nabey trato. Y riyoj ri yoj siqˈuin (oyon) ruma ri Dios wacami can nikil chukaˈ ri utzil ri tzujun (sujun) ruma Riyaˈ ojer ca; y riˈ jun herencia ri nuyaˈ ri Dios riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Kilisiti kɛ wei ɩ tɛləsəɣɩ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam kɛ lɛlaa tɔ sɩ mpa Ɩsɔ yaawa tɔ pá hiki kʋpantʋ tam nyəntʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ pa kpancoou tɔ. Pa pəsəɣɩ na pá hiki-tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, səm lapa pə taa, na səm mpɩ pə yekina na mpa paa wɛ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpəm taa na pá pəntəɣɩ tɔ, pá lɩɩ kʋpəntəŋ ɩnɩ ɩ taa.


Tek xa ma jane qˈuiy ta kˈij ticˈo ca ri xcˈulwachitej chiriˈ pa rachoch ri Dios, ri Elisabet ri rixjayil ri Zacarías xunabej chi riyaˈ xa yawaˈ chic, y rumariˈ ma xel ta pa bey wuˈoˈ icˈ. Ri Elisabet nubij cˈa: 	 Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna ɩ alʋ Ɩlisapɛtɩ la teu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ŋmɛla ɩsɔtʋnaa kakpasɩ na ɩ́ tɔ sɩ:


Yacˈa riyix ma quixquicot ta xaxu (xaxe wi) ruma chi ri itzel tak espíritu yixquinimaj. Más quixquicot pa tak iwánima ruma can tzˈibatal ri ibiˈ chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Ɩlɛ paa na mpʋ mə laŋa ɩ́ taa hʋləmɩ sɩ alɔɣaa se-mɛ. Ama a hʋləmɩ kɛ́ sɩ pa ŋmaa mə həla kɛ ɩsɔtaa tɔ pə tɔɔ.


Y xubij cˈa chique: Can tzˈibatal wi ca, chi riyin ri Cristo cˈo chi nkˈaxaj tijoj pokonal, y chi can yicom na wi, y pa rox kˈij yicˈastej pe, 	 Na ɩ heela-wɛ sɩ: Pa ŋmaawaɣa sɩ pə wɛɛ sɩ Mesii ká sɩ kɛ́ na ɩ ká fe pə kʋyɛɛŋ tooso nyəŋkʋ wule.


Ruma ri nuchˈacul yariˈ ri kitzij caxlan wey y ri nuquiqˈuel yariˈ ri kitzij yaˈ ri can niyaˈo cˈaslen. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ma tɔnʋɣʋ nantʋ kɛ kʋtɔɣɔʋ kʋpaŋkʋ kɛ́, na ma caləm kɛ kʋnyɔnyɔɔm kʋpam tɔtɔ.


Quecˈareˈ ri xubij ri capitán: Ajaf, ri numozo siquirnek; y ri yabil riˈ rukasan pa ruwarabel chilaˈ chwachoch. Y sibilaj pokonal ri ntajin chukˈaxaxic, xchaˈ chare. 	 sɩ: Tacaa, ma yom nɔɣɔlʋ hənta təyaɣa. Kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tɔkəna-ɩ na ɩ́ saləməɣɩ teu.


Riyix iwetaman chi can etamatel wi cuma quinojel ri winek chi jun achi wi nuyaˈ kˈij chi niqˈuiy ri rusmal ruwiˈ, riˈ xa qˈuixbel. 	 Antulinya taa cənɛ maɣamaɣa se, ye apalʋ yɛləɣəna nyɔɔsɩ kʋtaɣalasɩ, fɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ́.


Y reˈ niwetamaj cˈa, wi can riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri ye petenak wi, o xa ma que ta riˈ. Wi niquibij chi ri Jesucristo xoc winek achiˈel riyoj, nikˈalajin cˈa chi ya ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios yayon ri chˈabel chique. 	 Ɩsəna ɩ́ ká nyəna sɩ Ɩsɔ Feesuɣu nyə́ma tɔɣɔlɔ, ye wei ɩ tɔŋ sɩ Yesu Kilisiti pəsa yʋlʋ na tampana ɩlɛ Ɩsɔ Feesuɣu tʋ ntɛ́.


Yacˈa ri Jesús sibilaj xuchilabej chique ri ye rudiscípulos chi majun achoj chare tiquitzijoj wi chi ya Riyaˈ ri Cristo. 	 Tənaɣa Yesu kpaala-wɛɣɛ teu sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ.


Y ri Azor xralcˈualaj ri Sadoc; ri Sadoc xralcˈualaj ri Aquim; y ri Aquim xralcˈualaj ri Eliud. 	 Asɔɔ ná lʋla Satɔkɩ, na Satɔkɩ náá lʋlɩ Akim, na Akim náá lʋlɩ Ɩliyuti,


Yacˈa ri achi cˈulan ma can ta nicowin nuchˈob ri achique nrajoˈ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachˈulef, yariˈ nuchˈob, y nutij rukˈij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rixjayil. 	 Ama wei ɩ kpaɣa alʋ tɔ atɛ cənɛ nyəm kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ lʋkɩ sɩ ɩ alʋ luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ.


¿La ma kˈaxnek ta cˈa chiwech achique ruma tek ri Dios sibilaj utz iwuqˈui y achique ruma tek Riyaˈ can nicuyu mac y nicochˈon? Chiwech riyix can utz chi niben xabachique mac ri niwajoˈ y Riyaˈ majun nuben chiwe. Pero xa ma que ta riˈ. Riyaˈ can cˈa ruyaˈon na pe ri utzil pan iwiˈ riyix ruma nrajoˈ chi niyaˈ ca rubanic ri mac. 	 Ɩsɔ kʋcɔɔʋ ntɛ́ n məla ń kpaləɣɩ na ń kisiɣi ɩ suulu sɩ ɩ́ taa wii nyá pətɔɔtəlɛ? N ta nyɩ sɩ Ɩsɔ lakɩ-ŋ kʋpantʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩsɔwɛɛ n ká laɣasɩ tɔntɛ?


Y ri winek xquicˈuaj cˈa el ri achi ri moy tek rubanon ca, cˈa chiquiwech ri achiˈaˈ fariseos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa wei ɩnɩ ɩ ka kɛ́ yʋlʋm tɔ na pá pona-ɩ Falisanaa kiŋ.


Y tek ri cˈajol xapon apo riqˈui ri Jesús, ri itzel espíritu riqˈui ruchukˈaˈ xuyicaj y xuchˈakij pan ulef. Ri Jesús xchapon cˈa chare ri itzel espíritu, riche (rixin) chi tel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y ri Jesús can xucˈachojsaj wi cˈa el y xujech el chare ri rutataˈ. 	 Pəyaɣa kpɛɣɛtəna-ɩ, ɩlɛna ɩlɔɣɔʋ selisi-kɛɣɛ teu, na ɩ́ pɛtɩ-kɛɣɛ atɛ. Ama Yesu ná kaləna ɩlɔɣɔʋ na toŋ, na ɩ́ la na pəyaɣa hiki alaafəya, na ɩ́ cɛla-kɛɣɛ ka caa.


Ri rupixaˈ ri Dios nubij cˈa: Tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ. Y wi cˈo jun nibin pokon tak chˈabel chique ri ruteˈ rutataˈ, can majun chic cˈa ri nrajoˈ, xa can ticamisex. Quecˈariˈ ri rubin ca ri Dios. 	 Ɩsɔ ka yɔɣɔtaa sɩ: Se nyá caa na nyá too, na tɔtɔ sɩ: Ye wei ɩ tʋʋ ɩ caa yaa ɩ too, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij cˈa chare ri Jesús: Kitzij wi cˈa ri nikabij chawij chi riyit xa yit jun winek ri yape pa Samaria y cˈo itzel espíritu awuqˈui, xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma cɔ-ɩ sɩ: Pə taɣa ɩsəntɔ tɔɔ kɛ́ tɩɩ tɔma sɩ n kɛ́ Samalii tʋ, pə́cɔ́ n hii alɔɣaa?


¿Y achique cˈa ruma tek riyoj nikacˈaxaj ri niquibij? Tek riyoj xa ma junan ta kachˈabel chikajujunal. 	 Ɩlɛ pə lapa ɩsəna na paa tá taa wei ɩ́ nɩɩkɩ pa yɔɣɔtəɣəna ɩ tɛ taa?


Y ri Pilato xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa riˈ ri kitzij? Y tek rubin chic cˈa ca queriˈ chare ri Jesús, ri Pilato xel chic cˈa el ri chiriˈ pa rupalacio riche (rixin) chi xbechˈo chique ri winek israelitas y xubij chique: Riyin majun achique ta mac nwil ta chrij re jun achi reˈ. 	 Tənaɣa Pilatɩ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Pepeɣe nyá tɩɩ yaa tampana ye? Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ tasa lɩɩʋ kɛ Yuta nyə́ma tɔɔ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ma ta na ɩsaɣatiya ŋka ɩ lapa na ɩ́ mʋna səm tɔ.


Pero ri kakˈ ma yojcowin ta nikakˈil. Xa achiˈel jun itzel cumatz ri rucˈuan veneno riche (rixin) chi nicamisan. 	 Ama tuu tɔ nɔɣɔlʋ ta tɛnta nsəmlɛ kɛ ŋmakəlʋɣʋ. Pə kɛ́ ɩsaɣatʋ nti yʋlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kpa tɔɣɔ. Tə taa sɔtʋ toŋ fɛɩna taka.


Ri Dios can ruchˈobon pe chi queriˈ nibanatej, chi tetamex ri utzil ri nucˈom pe ri Kajaf Cristo Jesús. 	 Ɩ ka hʋʋkaɣa ntiɣi tam tɔ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ kɛ ɩ lapa-tɩ. Na pə nɔɣɔ taa təkʋlʋŋkʋlʋ kɛ́ ɩ lapa.


¿Y achique xubij ri Dios chare ri Elías? Ri Dios xubij: Ma ayon ta yitcˈo wuqˈui. Cˈa yecˈo na wukuˈ mil ri yecˈo wuqˈui, ri majun bey ye xucul ta chuwech ruwachbel ri Baal riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Queriˈ xubij ri Dios chare ri Elías. 	 Ɩsɔ cɔ-ɩ suwee? Ɩ cɔ-ɩ sɩ: Ma sɩɩ yəlaa iyisi naatosompɔɣɔlaɣa (7000) kɛ ma tɩ tɔɔ. Pɛlɛ pa ta luŋ tʋɣʋ Paalɩ.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel. Y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ pa taa paɣalɛ ká məlɩ waalɩ. Na waalɩ nyə́ma taa paɣalɛ náá məlɩ lɔlɔ.


Y riyin wachˈalal, wi xa ta cˈa ntzijoj na chi ri circuncisión nicˈatzin na chi niban, ri wech aj Israel man ta yinquetzelaj, y man ta itzel chukaˈ niquicˈaxaj tek ntzijoj chi ri Cristo xcom chuwech ri cruz. 	 Ma taapalaa ye pɛlʋɣʋ tɔm waasʋ kɛ ma tɔŋna lapʋ tɔtɔ, paa tʋkaɣa-m kʋnyɔŋ suwe tɔtɔ? Ye pɩɩ wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tampana, Kilisiti wei pa kama tesika tɔɔ na maa kpaaləɣɩ ɩ tɔm tɔ ɩ tɔm ntɩ tə taa wɩɩ nɔɣɔlʋ.


Y ri Pilato ri aj kˈatbel tzij, cˈo cˈa jun tzij ri xutzˈibaj el chuwech jun tzˈalan ri xcˈojeˈ pa ruwiˈ ri cruz. Ri tzij cˈa ri cˈo el chuwech ri tzˈalan nubij cˈa: JESUS AJ NAZARET, QUI‑REY RI ISRAELITAS, nichaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ yɔɣɔtaa sɩ pá ŋmaa tɔm na pá matɩ Yesu tesika tɔɔ sɩ: Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ Nasalɛtɩ Yesu kɔlɔ.


Y riyoj can cukul wi kacˈuˈx chi can queriˈ, ruma can kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Ri Cristo can nuyaˈ wi kachukˈaˈ chubanic ri samaj. 	 Naani wei tə wɛna Ɩsɔ kiŋ kɛ Kilisiti tɔɔ tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ tə yɔɣɔtəɣɩ mpʋ.


Y tek ri mozo xtzolin pe, xubij cˈa chare ri rupatrón: Xencˈom pe ri winek ri xabij el chuwe, pero ri chˈaquet cˈa qˈuiy na cˈo. 	 Pə tasa pəcɔ ɩlɛna tillu taɣanɩ məlʋɣʋ na ɩ́ heelɩ-ɩ sɩ: Tacaa, ma lapa nti n kɛɛsaa tɔ, paa na mpʋ təcaɣalɛ kpisa yem kɛ́.


Y ronojel ri niben, can riqˈui cˈa ronojel iwánima tibanaˈ. Y ma riqˈui ta caˈiˈ icˈuˈx, ni ma riqˈui ta oyowal. 	 Kʋntʋɣʋ na ntɔŋkpɛɛsaɣa ɩ́ taa wɛɛ pə təna mpi ɩ́ lakɩ tɔ pə taa.


Y xquichaˈ cˈa ca jun kˈij riche (rixin) chi queriˈ niquimol quiˈ, y ri Pablo xtubij cˈa ri achique nicajoˈ niquetamaj. Y tek xapon cˈa ri kˈij riˈ, sibilaj cˈa winek ri xbequimoloˈ quiˈ riqˈui ri Pablo, y riyaˈ xuchop cˈa rutzijoxic y rukˈalajsaxic ri rajawaren ri Dios chique. Xuchop cˈa nitzijon tek xel pe ri kˈij y xutanabaˈ cˈa ya tek xka ka ri kˈij, ruma riyaˈ xrajoˈ cˈa chi xkˈax ta chiquiwech chi ri Jesús yariˈ ri Cristo, achiˈel nubij ri tzˈibatal ca ruma ri Moisés y cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa na Pɔɔlɩ pa sɩɩ kʋyakʋ. Pə wule talaa, ɩlɛna pá koti sɔsɔm kɛ timpi Pɔɔlɩ sʋʋkaɣa tɔ. Pə kpaɣaʋ tanaŋ haləna ilim polo na pə́ tɛ tɔ, Pɔɔlɩ paasəna-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ, na ɩ́ lʋkɩ teu sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-wɛɣɛ pə tampana na pá cɛkəna Yesu tɔm na pá tisi. Moisi kʋsəsɩɩtʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa kɛ́ ɩ hʋlaɣaana-wɛɣɛ pə tampana.


Y tek ri Jesús xtaneˈ cˈa ka riche (rixin) chi nitzijon chiquiwech ri winek, cˈo cˈa jun chique ri achiˈaˈ fariseos xubij chare ri Jesús chi tubanaˈ jun utzil nibe ta jubaˈ ri pa rachoch, riche (rixin) chi nutij jun ruway. Y ri Jesús can xbe na wi. Riyaˈ xapon, y xbetzˈuyeˈ ri pa mesa. 	 Yesu tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Falisa nɔɣɔlʋ ɩ́ yaa-ɩ sɩ ɩ́ sʋʋ ɩ tɛ na ɩ́ nyɔɔ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋwa Falisa tɛ na ɩ́ niki tɔɣɔʋ.


Riche (rixin) chi queriˈ tek xtitzˈet chi can ya chic riˈ ri ntajin, ri yixcˈo pa Judea xa can quixanmej cˈa el y tiwewaj iwiˈ ri pa tak juyuˈ. 	 Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa paa wɛ Yuta tɔ pá se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ.


Xticˈojeˈ ta cˈa uxlanibel cˈuˈx pan awánima. Ri kachˈalal ri yecˈo waweˈ niquitek el rutzil awech. Y riyit tabanaˈ cˈa utzil, tayaˈ rutzil quiwech chiquijujunal ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. 	 Ɩsɔ ɩ́ ha-ŋ alaafəya, nyá taapalaa sɛɛkɩ-ŋ. Sɛɛ paa ta taapalʋ wei.


Y can queriˈ chukaˈ xcˈulwachitej quiqˈui ri yawaˈiˈ pa rutiempo ri profeta Eliseo, ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Pa rutiempo cˈa ri Eliseo, ri waweˈ pan Israel can yecˈo cˈa qˈuiy yawaˈiˈ riqˈui ri jun yabil ri lepra rubiˈ. Pero majun ri xcˈachojsex ta chique ri cˈo ri yabil riˈ chiquij, xaxu (xaxe wi) cˈa ri Naamán ri xcˈachojsex y riyaˈ xa ma israelita ta, xa jun achi ri nipe pa Siria. 	 Na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ilisee waatʋ taa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma ka wɛ sɔsɔm tɔtɔɣɔ Ɩsɛɣɛlɩ. Paa na mpʋ pa ta waasɩ pa taa nɔɣɔlʋɣʋ ɩ kʋtɔŋ. Ama Silii tʋ Naamaŋ tike kɛ pa waasaa.


Yacˈa ri ixokiˈ ri coyoben chic alanen, y ri ixokiˈ ri xa cˈa yetzˈuman na ri tak cal, juyiˈ cˈa oc quiwech tek xtapon ri kˈij riˈ. Ruma chi chupan ri kˈij riˈ can xtikˈax ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtipe pa ruwiˈ re ruwachˈulef, y can xtika wi cˈa ri royowal ri Dios pa ruwiˈ re tinamit reˈ. 	 Ahusitonaa na asɔŋ pa tɔm ká la waɩyo kɛ́ waatʋ ɩnɩ. Wahala ká tɔɔ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa, yəlaa panɛ paa ná Ɩsɔ pááná.


Pero ri Pedro xutzuˈ xutzuˈ ri achi, y chukaˈ queriˈ xuben ri Juan, y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij: Kojatzuˈ jabel, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa nyəna-ɩ təpiŋŋ. Ɩlɛna Piyɛɛ tɔmɩ-ɩ sɩ: Paasəna cənɛ.


Más utz quitzolin na riqˈui ri nataˈ, y xtinbij cˈa chare: Táta, ximacun chuwech ri Dios, y can ximacun chukaˈ chawech riyit. 	 Maa kʋlɩ kɛ́ na má məlɩ ma caa tɛ. Ma talaa ma heeli-ɩ sɩ: Paapa, ma pəntəna Ɩsɔ, na ma pəntəna nyá tɔtɔ.


Y yacˈariˈ tek xoc apo jun ixok riqˈui ri Jesús, rucˈuan apo jun cˈojlibel (frasco) ri banon riqˈui jun abej alabastro rubiˈ, y cˈo el jun akˈom ri jubul ruxlaˈ chupan; akˈom ri sibilaj jotol rajel. Y yariˈ ri xberukˈejaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús, tek tzˈuyul apo chiriˈ pa mesa, niwaˈ pa rachoch ri Simón. 	 Tənaɣa alʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma ɩ kiŋ na ɩ́ tɔka tulaalʋ kʋpampaŋ na pá lapa ɩ akpaləpiya kɛ liɣitee pəlɛ kʋhʋlʋməlɛ tɔ. Yesu caɣaa na ɩ́ tɔŋna tɔɣɔʋ, ɩlɛna alʋ ɩnɩ ɩ́ pəlɩ tulaalʋ ɩnəɣɩ Yesu nyʋɣʋ taa.


Y ri Jesús rucˈuan cˈa el ri cruz. Riyaˈ ruchapon cˈa el bey, riche (rixin) chi napon pa ruwiˈ jun juyuˈ. Ri juyuˈ riˈ achiˈel rubakil rujolon (ruwiˈ) caminek nibix chare. Y pa quichˈabel ri israelitas Gólgota rubiˈ. 	 Yesu lɩɩ ɩcatɛ taa na ɩ́ səɣəla ɩ səm tesika sɩ ɩ pukina timpi pa yaa sɩ nyʋmpɔɣɔlaɣa tɛ tɔ. (Alaamee nyə́ma yaa tənɛ ɩnɩ sɩ Kɔləkɔta na pa tɛ taa.)


Ri ajowabel man cˈa xtiqˈuis ta, xa can ronojel kˈij xticˈatzin. Yacˈa ri samaj ri niquiben ri kachˈalal chi niquikˈalajsaj ri nubij ri Dios chique, can xtapon na wi jun kˈij tek xtiqˈuis rubanic. Y queriˈ chukaˈ ri samaj ri niquiben ri kachˈalal chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, xtapon jun kˈij tek xtiqˈuis rubanic. Y queriˈ chukaˈ ronojel ri naˈoj ri nuyaˈ pe ri Dios chique jojun kachˈalal, xa xtikˈax rukˈijul. 	 Sɔɔlʋɣʋ tɔm ka wɛɛna tam tɔɔ, Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ká sɩɩ tənaɣa. Wei pə saawa na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pɩɩ tɛ na pə́ tɛ́. Nyəm ká tɛ na pə́ saalɩ yem.


Y wi ri Dios queriˈ yeruwik ri kˈayis, ri wacami cˈo pa juyuˈ y chuaˈk xa niyaˈ pa kˈakˈ, ¿cˈa ta cˈa riyix winek chi man ta xtuyaˈ itziak ri Dios? Rumariˈ, ¿achique cˈa ruma tek xa ma nicukubaˈ ta icˈuˈx riqˈui? 	 Ye Ɩsɔ lakɩ kacɔka kɛ tawa taa nyɩɩtʋ nti tə wɛ saŋa na cele ɩsəntɔ pa tika-tɩ tɔ, ɩ kaa la-mɛɣɛ kacɔka na pə kəlɩ mpʋ? Ɩ́ polo ɩ́ tɛɛ, ɩɩ tɛŋ Ɩsɔ na mə taa təcaɣacaɣa tɔ se.


riche (rixin) chi queriˈ ri Jesús nukˈet tzij pan iwiˈ riyix, ri yix riy rumam ca ri Jacob. Y ri rukˈatbel tzij can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, majun bey chic xtitaneˈ ta, xchaˈ ri ángel chare ri María. 	 Ɩ ká la Yakɔpʋ piitim nyə́ma wulaʋ sɔsɔ kɛ tam tɔɔ, ɩ kawulaɣa kaa sɩɩ tənaɣa.


Pero riyaˈ xuben cˈa retal riqˈui ri rukˈaˈ riche (rixin) chi ma quewolol ta chic. Y xuchop rutzijoxic chique ri xuben ri Ajaf Dios riche (rixin) chi xrelesaj pe pa cárcel, y xubij chukaˈ chique chi tiquiyaˈ rutzijol chique ri Jacobo y ri nicˈaj chic kachˈalal. Y riyaˈ xel cˈa el y xbe pa jun chic lugar. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nyəka-wɛɣɛ niŋ sɩ pá su. Ɩlɛna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Tacaa ləsa-ɩ saləka taa tɔ. Na ɩ́ heeli-wɛ tɔtɔ sɩ: Ɩ́ heeli-təɣɩ Saakɩ na ma taapalaa lɛlaa. Ɩlɛna Piyɛɛ lɩɩ na ɩ́ tɛɛna tiili.


Y man cˈa chiquiwech ta xabachique winek xucˈut wi riˈ, xa can xu (xe) wi chkawech riyoj ri can ruchˈobon wi pe ri Dios pa kawiˈ ri ojer ca, chi can nikakˈalajsaj ri rucˈastajbel ri Jesús. Y junan cˈa xojwaˈ xojucˈyaˈ riqˈui ri Jesús, tek cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Ɩlɛ pə taɣa yəlaa tənaɣa yem. Ta mpa Ɩsɔ ka ləsa tuu tanaŋ tɛɛ sɩ tə́ ná na tə́ yɔɣɔtɩ pə tɔm tɔɣɔ. Yesu ɩnɩ ɩ səpa na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ tá na-ɩ tə́ tɔɣɔna na tə́ nyɔɔ.


Ri kachˈalal Erasto xcˈojeˈ ca pa tinamit Corinto, y ri kachˈalal Trófimo xinyaˈ ca pa tinamit Mileto ruma yawaˈ. 	 Ɩlasətɩ ná saala Kɔlɛntɩ. Tʋlʋfim fɛɩna alaafəya, ɩlɛ ma yela ɩlɛɣɛ Mile.


Y Riyaˈ xabachique tinamit napon wi, nucˈut cˈa ri ruchˈabel ri Dios pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y quinojel cˈa ri winek ri yeˈacˈaxan ri nubij, niquiyalaˈ cˈa rukˈij. 	 Ɩ sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na yəlaa təna pʋɣʋlaɣa-ɩ.


Y ri Juan rubin chare ri Herodes: Ma utz ta abanon chi acˈamon ka rixjayil ri awachˈalal. 	 Ɩlɛna Yohaanɩ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Pə ta mʋna sɩ ń lɛɛkɩ nyá taalʋ alʋ na ń sɩɩna nyá tɩ.


Y wi cˈo cˈa jun ri xa nrelesaj ruchukˈaˈ o nujel rubixic ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ, ri Dios can xtuben cˈa chare ri winek riˈ chi ma nucˈul ta ri utzil ri niquicˈul ri winek ri tzˈiban quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, y ma xtuyaˈ ta chukaˈ kˈij chare riche (rixin) chi ntoc apo chupan ri lokˈolaj tinamit, ni ma xtiyatej ta chare ri utzil ri nubij chupan re wuj reˈ. 	 Na ye pə cəpa nɔɣɔlʋ na ɩ́ pasa cele tɔmnaa mpa pa wɛ takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ, Ɩsɔ ká pɛ pʋntʋ kɛ ɩ paa nyəm kɛ weesuɣu tʋɣʋ pee taa, na Ɩsɔ ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ nte tə tɔm pa kɛɛsa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ tə taa.


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chare ri xbin apo queriˈ: ¿Achique cˈa riˈ ri nteˈ y ye achique cˈa riˈ ri wachˈalal ri nachˈob riyit? 	 Tənaɣa Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Aweɣe ma too, na mpaɣa ma newaa ye?


Ma tichˈujirisaj ta iwiˈ xabachique ta na ri nipe chiwij, xa tiyaˈ pa rukˈaˈ ri Dios y ticˈutuj chare ri nicˈatzin chiwe, y chukaˈ ma quixtaneˈ ta chi niyaˈ matiox chare ri Dios. 	 Ɩ́ taa nəɣəsəɣɩ natəlɩ, paa nti tə maɣana-mɛ ɩ́ heeli Ɩsɔ kɛ́ sələmʋɣʋ taa kɛ́ mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ, na ɩ́ sɛɛ-ɩ nyana təmlɛ.


Y ri rey Herodes xerumol cˈa quinojel ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ chiquicojol ri israelitas, y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique chi acuchi (achique) cˈa nalex wi ri Cristo. 	 Ɩlɛna ɩ́ koti kɔtəlaa sɔsaa təna, na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛɣɛ timpi pə wɛɛ sɩ paa lʋlɩ Mesii tɔ.


Y cˈacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y chique ri fariseos: Wi cˈo jun chiwe riyix ri nitzak jun ruquiej o jun ruwáquix pa jun jul, ¿La ma nibe ta cami chanin churelesaxic, astapeˈ pa jun uxlanibel kˈij? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa Falisanaa sɩ: Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, mə taa awe nawa ɩ pəyaɣa yaa ɩ naʋ hota lɔkɔ taa, na ɩ́ yele ləsʋɣʋ kɛ kpakpaa sɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule?


Y ri Jesús xubij chique: Jaˈ (je), can kitzij wi ri nibij. Ruma riyin can xintzˈet chi ri Satanás xunaˈ yan chi xchˈacatej, ruma can achiˈel nuben ri kˈakˈ riche (rixin) ri coklajay chicaj, queriˈ xuben riyaˈ tek xtzak pe. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ma nawa Satanɩ na ɩ́ hotiɣina ɩsɔtaa ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ tɔ.


Y can kitzij nbij, chi ri winek ri ntoc pa cárcel ruma rucˈas, ma xtel ta pe chiriˈ cˈa ya tek rutojon chic ca ri ruqˈuisbel centavo ri nibix chare ri cˈo chi nutoj. 	 Ma heeliɣi-ŋ tampana sɩ ye n ta tɛ pə təna mpi pa pɛla-ŋ tɔɣɔ fɛlʋɣʋ n kaa lɩɩ təna.


Y xtiwacˈaxalaˈ cˈa chi yecˈo ruwachˈulef ri cˈo chˈaˈoj ntajin chiquicojol. Y xtiwacˈaxalaˈ rutzijol chi cˈo chukaˈ chˈaˈoj ri xquepe. Yacˈa riyix ma tisach ta icˈuˈx, ruma ronojel riˈ xa can cˈo cˈa chi yebanatej na. Pero xa ma ya ta riˈ ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef. 	 Ɩ́ ká nɩɩ yooŋ taŋ kɛ mə cɔlɔ mə cɔlɔ. Paa heeliɣi-mɛɣɛ pooluŋ yooŋ tɔmnaa. Ama ɩ́ taa yele na mpʋ ɩnɩ pə́ cɛ mə laŋa. Pə wɛɛ sɩ mpʋ ɩnɩ pəlɛ pɩɩ la kɛ́. Ama waalɩ waalɩ kɛ́ antulinya náá kɔɔ na ɩ́ tɛŋ.


Ruma jun winek ri cˈo pa rajawaren ri Dios, nikˈalajin ri ruchukˈaˈ ri Dios pa rucˈaslen, y ma xu (xe) ta wi nubij chi cˈo pa rajawaren ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm ta kɛ nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama sɩ ń pəsɩ na ń lakɩ kɛ́.


Ri Pilato tek xracˈaxaj ri xquibij ri winek, chi ri Jesús nubij chi Rucˈajol ri Dios, xpe cˈa más xibinriˈil chare. 	 Waatʋ wei Pilatɩ nɩɩ tɔm tənɛ tɔ, sɔɣɔntʋ sɔɔsa-ɩ kpaʋ.


Y can quecˈariˈ chukaˈ nubij chupan ri xintzˈibaj yan el chiwe nabey, riche (rixin) chi tek riyin xquinapon iwuqˈui, man ta xquixinyaˈ chic pa bis, xa can ta xtiwil ri quicoten quiqˈui ri kachˈalal ri can rucˈamon chi niquiyaˈ quicoten pa wánima. Y can cukul nucˈuˈx chi tek riyin yiquicot, chiˈiwonojel chukaˈ riyix xquixquicot wuqˈui. 	 Pə tɔɔ kɛ́ maa ŋmaa-mɛɣɛ mpʋ. Ma taa caa sɩ ye ma kɔma na má tala mə tɛ, mpa pə mʋna pá ha-m laŋhʋlʋmlɛ tɔ pá məlɩ-m laŋwakəllɛ haʋ. Ma nyəmá teu sɩ ye ma wɛna laŋhʋlʋmlɛ, mə təna təpaɩ mə nyəna ná hʋlʋmaa tɔtɔɣɔ.


Y tek riyeˈ ye tzˈuyul chic cˈa apo pa mesa, y yetajin chic chi waˈin, yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Kas kitzij cˈa nbij chiwe, chi jun chiwe riyix ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek. Jun ri can niwaˈ wuqˈui, yariˈ ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Pa caɣaa na pa tɔŋna tɔɣɔʋ, ɩlɛna Yesu yɔɣɔtɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, má na mpa mɛ tə caɣaa na tə́ tɔkɩ ɩsəntɔ tɔ mə taa nɔɣɔlʋ ká la-m kɔlɔmɔtɔ.


Y tek ri Jesús xapon cˈa pa jun tinamit, xapon cˈa jun achi riqˈui, ri cˈo jun itzel yabil chrij, y ri yabil riˈ lepra rubiˈ. Ri achi riˈ, can xu (xe) wi xutzˈet ri Jesús, xbexuqueˈ chuwech y xujupubaˈ cˈa ka ri rupalej cˈa pan ulef y xucˈutuj utzil chare ri Jesús, y xubij cˈa: Ajaf, wi riyit nawajoˈ yinacˈachojsaj chare re nuyabil, can yicˈachoj wi cˈa riˈ, ruma riyin wetaman chi riyit can yacowin wi, xchaˈ. 	 Yesu ka wɛ ɩcatɛ natəlɩ tə taa, na yʋlʋ wei tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ waasa ɩ təna tɔ ɩ ka wɛ təna. Ɩ na Yesu ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ na ɩ́ wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Tacaa, ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m?


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Wi jun achi can majun chic modo nujech riˈ riqˈui ri rixjayil, xa más ta utz chi ri achi man ta nucanoj rixjayil, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Ye ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛ apalʋ na alʋ pa hɛkʋ, ɩlɛ pə kəla teu sɩ yʋlʋ ɩ́ caɣa ɩtantɛ ɩlɛ.


Xpe ri rucaˈn achi, ri rachˈalal ca ri achi ri caminek chic el, xcˈuleˈ cˈa riqˈui ri malcaˈn ixok. Pero chukaˈ ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. 	 Tənaɣa naalɛ nyəŋ hɔma leelu, haləna tooso nyəŋ náá hɔ tɔtɔ.


Ruma chi can quinojel cˈa ri yebano ri ruraybel ri Nataˈ Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, yecˈariˈ ri ye achiˈel nteˈ, wanaˈ y nchakˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa lakɩ mpi ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ caakɩ tɔ, mpɛɣɛlɛ ma newaa na ma toonaa.


Ri Jesús xubij cˈa chare ri Marta: Riyin can yicowin wi yencˈasoj ri ye caminek chic el, y can yicowin wi nyaˈ cˈaslen. Rumariˈ ri niniman wuche (wixin), astapeˈ nicom el, xticˈastej chic pe jun bey. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-ɩ sɩ: Ma maɣamaɣa ma tənna sətaa kʋsʋɣʋ na weesuɣu haʋ. Wei ɩ́ tɛma-m na ɩ taa pʋntʋ ká wɛɛna weesuɣu, paa ɩ səpa.


Rumariˈ nbij cˈa chiwe, chi ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, tek niquitzuj (niquisuj) tiˈij chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, ma chare ta cˈa ri Dios niquitzuj (niquisuj) wi, xa chique ri itzel tak espíritu, rumariˈ riyin ma nwajoˈ ta chi riyix niben queriˈ riche (rixin) chi ma niben ta junan iwech quiqˈui ri itzel tak espíritu. 	 Ama pa laakʋɣʋ tɔ alɔɣaa tɔɔ kɛ́ pa laakɩ, pə taɣa Ɩsɔ. Na ma kisaa sɩ mə na alɔɣaa ɩ́ taa wɛɛ təma tɔm taa ɩlɛ.


Ruma re achiˈaˈ re ye icˈamom pe, majun itzel quibanon o quibin ta chrij ri Diana. 	 Yəlaa mpa ɩ́ kpa ɩsəntɔ tɔ pa ta wakəlɩ tá tʋɣʋ kutuluɣu nakʋlɩ. Pəyele pa ta tʋʋ tá tʋɣʋ alʋ nyəŋkʋ.


Pero ri samaj ri yitajin chubanic yariˈ ri más nikˈalajsan wuche (wixin) que chuwech ri xubij ri Juan, ruma ri nben riyin can ya samaj riˈ ri rubin pe ri Tataˈixel chuwe. Y ri samaj ri yenben riyin yariˈ nikˈalajsan wuche (wixin) chi can ya ri Tataˈixel ri yin takayon pe. 	 Ama ma wɛna mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ ma tampana na pə kəlɩ tə təna nti Yohaanɩ yɔɣɔta ma tɔɔ tɔ. Təma nna ɩnɩ ma Caa hʋla-m sɩ má la na ma tɔŋna a lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ, anɩ a hʋləɣəna ma tampana sɩ ma Caa tilina-m.


Y can xurek cˈa ruchiˈ y xubij cˈa: Riyit Jesús ri Rucˈajol ri nimalaj Dios, ¿Achique ruma tek yinanek? Pa rubiˈ ri Dios ncˈutuj jun utzil chawe, chi ma quinachˈujirisaj ta, xchaˈ chare ri Jesús. 	 na ɩ́ kooki sɩ: Ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ Pəyalʋ Yesu, ma na-ŋ suwe? Ma wiina-ŋ, haɩ, nyənɩ Ɩsɔ, taa tʋ-m wahala.


Rumacˈariˈ nbij chiwe chi ticusaj ronojel ri ruyaˈon ri Dios chiwe riche (rixin) chi nitobej iwiˈ riche (rixin) chi queriˈ can yixcowin cˈa nicochˈ tek cˈo kˈij nikˈaxaj ri rucˈayewal. Y astapeˈ qˈuiy cˈa pokonal ri nikˈaxaj, ma yixtzak ta pa rukˈaˈ, xa cof yixpaˈeˈ ca. 	 Pə tɔɔ tɔ ɩ́ co Ɩsɔ yoou wontu ntɩ tə tənaɣa kpakpaa, na pə kɔma na pə́ tala kʋyɛɛŋ ɩsaɣaŋ taa na mə kolontu kʋləɣɩ mə tɔɔ, ɩ́ pəsɩ na ɩ́ taŋɩ-ɩ teu. Na ye ɩ́ tɔka mə təɣɩ teu na ɩ́ yoo haləna ɩ́ tʋ yoou ŋkʋ kʋ nyʋɣʋ, ɩlɛ ɩ́ ká nyɔɔ toŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam.


Y chupan ronojel ri wuj ri ye rutzˈiban ca cˈo tzij ri nichˈo chrij ronojel reˈ. Y yecˈo cˈa chique ri tzij riˈ ri cˈayef (cuesta) chi yekˈax chkawech. Y ri winek ri ma can ta cˈo quetamabel y ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios, xa niquijel rubixic. Y can queriˈ chukaˈ niquiben riqˈui ri nicˈaj chic ruchˈabel ri Dios ri ye tzˈibatal ca. Y xa camic cˈa niquisiqˈuij (nicoyoj) ka chiquij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ŋmaakɩ ɩ takəlasɩ təna taa kɛ́ timpi timpi ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔm tənɛ tɔ. Ɩ takəlasɩ taa hʋwɛɛ cɛkənaʋ wɛ katɛ kɛ tiili tiili, ɩlɛna ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma na mpa pa fɛɩ toŋ tɔ pɛlɛ pa kɛɛkɩ pə hʋwɛɛ. Na ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɛɛkɩ Ɩsɔ Tɔm taa tɔmnaa lɛntɩ tɔtɔ. Pa maɣamaɣa pa lepu kɛ pa tɔŋna caaʋ kɛ mpʋ.


Ri itzel dragón xcˈak cˈa pe, y tek xunaˈ chi chuwech chic re ruwachˈulef cˈo wi, yariˈ tek xuchop cˈa rokotaxic ri ixok ri xcˈojeˈ ri ti ral. 	 Tʋm kɔma na ɩ́ ná sɩ pa pɛta-ɩ atɛ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ alʋ wei ɩ ka lʋla apalʋpəyaɣa tɔ ɩ waalɩ kɛ́ seu.


Y riyix chukaˈ tijoyowaj quiwech ri winek, can achiˈel nuben ri Itataˈ Dios chi nujoyowaj quiwech quinojel. 	 Ɩ́ lakɩ təmaɣa kʋpantʋ kɛ teu ɩsɩɩ mə Caa lakɩ-mɛɣɛ kʋpantʋ tɔ.


¿Achique ruma tek riyix nibij chi achiˈel xa majun ikˈij nbanon chiwe que chiquiwech ri nicˈaj chic iglesias ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit? ¿O xa ruma chi majun xincˈutuj ta chiwe riche (rixin) chi ntzukbej wiˈ rumariˈ tek queriˈ nibij? Wi xa rumariˈ, ticuyuˈ cˈa jubaˈ numac ruma ri nbanon chiwe. 	 Nti tə taa kɛ́ pa ta la-mɛ ɩsɩɩ pa lakʋɣʋ Yesu sɛɛlaa kpeka lɛnna tɔ ye pə taɣa tɔkʋɣʋ mpi mə ta tɔkɩ-m tɔ pə paasi? Ma tɔm səpəna-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ tə taa.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek chi quetzˈuyeˈ ka ri pan ulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela samaa sɩ: Ɩ́ caɣa atɛ.


Ri winek ri niquicˈaxaj ri nubij ri ley ri xuyaˈ ri Dios y ma niquiben ta ri nubij, ye aj maquiˈ chuwech ri Dios. Yacˈa ri winek ri can niquiben ri nubij ri ley, can majun cˈa quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 Mpi tɔ pə taɣa yəlaa mpa pa nɩɩkɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔm kɛ kʋnɩɩ tɔ mpɛɣɛ Ɩsɔ nyənəɣɩ kʋpama se. Ama mpa pa tɔka-tɩ tɔɣɔ.


Rumariˈ toka cˈa chiˈicˈuˈx acuchi (achique) yix tzaknek wi. Chiriˈ cˈa chukaˈ titzolin wi pe icˈuˈx. Can tibanaˈ chic cˈa achiˈel xiben ri nabey mul. Ruma wi xa ma que ta riˈ xtiben, chanin cˈa xquinapon iwuqˈui y xtinwelesaj el ri icandelero ri acuchi (achique) cˈo wi. Y queriˈ xtinben chiwe wi ma xtitzolin ta pe icˈuˈx. 	 Tɔʋ, timpi ɩnɩ n cɔləsa mpʋ tɔ tɔɔsɩ pə tɔɔ na ń ha nyá ɩsaɣatʋ kɛ siɣile, na ń lá ɩsɩɩ n lakaɣa tuu kancaalaɣa tɔ. Ye n ta ha nyá ɩsaɣatʋ kɛ siɣile maa kɔɔ nyá kiŋ na má kpɛsɩ nyá kɔkɔ kpátʋ́ɣʋ́ kɛ kʋ lonte taa.


Y ruma ri Tataˈixel sibilaj yirajoˈ riyin ri Rucˈajol, rumariˈ tek Riyaˈ nucˈut chinuwech ronojel ri rusamaj. Y yecˈo samaj más ye nimaˈk que chuwech reˈ ri xtucˈut chinuwech. Y tek nitzˈet ri nben riyin, riyix can xtimey. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ma Caa sɔɔla-m kɛ́, na ɩ́ hʋ́lɩ́-m pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ. Ɩ ká hʋ́lɩ́-m təma sɔsɔɔna nna a kəla anɛ tɔ sɩ má la, na pɩɩ la-mɛɣɛ ha.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Wetaman chi sibilaj yix samajnek, y wetaman chi can icochˈon iwech chupan, y wetaman chukaˈ chi ma icˈamon ta ka quiwech ri winek ri xa can ye itzel. Y xeˈitojtobej ri yebin chi ye apóstoles y xeˈitzˈet chi xa ma ye kitzij ta, xa quiyon ye tzˈucuy tak tzij. 	 Ma nyəmá pə təna mpi n lapa tɔ. Na ma nawa ɩsəna n wɩɩwa tɔ, na suulu wei n tɔkaa tɔ. Ma nyəmá sɩ nn caa asaɣaa tɔm. N maɣasa mpa pa yaa pa təɣɩ tillaa, pəyele kpaɩtəko pa ta kɛ pʋlʋ tɔ, sɩ n naa pa waalɩ. N nawa sɩ pa kɛ́ pɔpɔtʋnaa kɛ́.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈutuj chic cˈa jun bey chare: Riyit Simón ri yit rucˈajol ri Jonás, ¿la can yinawajoˈ cˈa? xchaˈ chare. Y ri Pedro xubij cˈa: Ajaf, can queriˈ wi. Riyit awetaman chi yatinwajoˈ, xchaˈ. Y ri Jesús xubij: Wi can yinawajoˈ cˈa, queˈayukˈuj cˈa ri nucarneˈl. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Piyɛɛ kɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ, n sɔɔla-m? Ɩlɛna Piyɛɛ cɔ-ɩ sɩ: Nn Tacaa, nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ ma luɣu wɛ-ŋ. Ɩlɛna Yesu tɔ Piyɛɛ sɩ: Paasəna ma heeŋ.


Y tek xseker pe, quinojel cˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiriˈ chiquicojol ri winek, xquimol quiˈ riche (rixin) chi niquichˈob achique niquiben riche (rixin) chi niquitek ri Jesús pa camic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tanaŋ kʋpaŋkʋ tɛɛ kɔtəlaa sɔsaa təna na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma caɣaa na pá maɣasɩ na pá sɩɩ sɩ pá kʋ Yesu.


Y wi can xtiwajoˈ cˈa iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ, ri winek can xtiquetamaj cˈa chi yix nudiscípulos, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye ɩ́ tɔka mə təma sɔɔlʋɣʋ ɩlɛ, ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa təna ká nyɩ sɩ ɩ́ kɛ́ ma ɩfalaa.


Ronojel cˈa reˈ, can ntajin chic rubanic, can achiˈel nubij ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios: Yinquetzelaj y xa ma kˈalaj ta achique ruma, ruma majun numac. Quecˈariˈ ri tzˈibatajnek ca. 	 Ama pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə la ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ pa kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔ sɩ: Pa kisa-m yem təfaa.


Riyit chukaˈ ma xakˈej ta aceite pa nujolon (nuwiˈ) tek xinoc pe. Yacˈa re ixok reˈ, can ya ri akˈom ri jubul ruxlaˈ ri xuyalaˈ chrij ri waken. 	 N ta pəlɩ ma nyʋɣʋ taa kɛ́ nim. Ama tulaalʋ kʋpampaŋ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ pəla, halɩ ma nɔɔhɛɛ tɔɔ.


O wi ta nubij jun chique ri kaxquin: ¿achique ruma chi riyin ma xinoc ta wachaj? nichaˈ ta. Ruma ri nubij queriˈ, ¿la ma riche (rixin) ta cami ri chˈaculaj ri kaxquin? Ma que ta riˈ. Xa can riche (rixin) wi ri chˈaculaj. 	 Nkpaŋʋɣʋ ká pəsɩ na kʋ́ tɔ sɩ: Ma ta kɛ ɩsəlɛ tɔ ma ta kɛ tɔnʋɣʋ? Paa kʋ tɩɩ yɔɣɔta mpʋ pɩɩ ləsɩ-kʋɣʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ?


Wi cˈo pan iwánima ri Espíritu riche (rixin) ri Dios ri xcˈason el riche (rixin) ri Jesús chiquicojol ri caminakiˈ, ri Dios ri xcˈason cˈa el riche (rixin) ri Cristo Jesús, xquixrucˈasoj chukaˈ el riyix chiquicojol ri caminakiˈ. Ruma ri Espíritu riche (rixin) Riyaˈ can cˈo iwuqˈui. 	 Ye Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ feesa Yesu kɛ́ sətaa taa tɔ kʋ caɣa mə taa, wei ɩnɩ ɩ ka feesa Kilisiti kɛ sətaa hɛkʋ tɔ, kʋlʋm ɩnɩ ɩ ká ha mə tɔnəŋ kʋsəpəŋ ɩnɛɣɛ toma na ɩ Feesuɣu ŋku kʋ caɣa mə taa tɔ kʋ toŋ taa.


Rumariˈ can yacˈariˈ xintek acanoxic, y matiox cˈa chi can xape. Y can chuwech wi cˈa ri Dios yojcˈo wi konojel re kamolon kiˈ waweˈ, y nikajoˈ cˈa nikacˈaxaj ri xtakˈalajsaj chkawech, ronojel ri bin chawe ruma ri Dios, xchaˈ ri Cornelio chare ri Pedro. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma tila kpakpaa kɛ nyá waalɩ, na n kɔma tɔ pə lapa teu. Tɔʋ, nɔɔnɔɔ tá təna tə kota Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ cənɛ sɩ tə nɩɩkɩ pə təna mpi Tacaa heela-ŋ sɩ ń tɛləsɩ-tʋ tɔ.


Pero ruma cˈa chi ma yix ta mekˈen, chukaˈ ma yix ta tef, xa yix liloj, rumariˈ xquixinxaˈ cˈa el. 	 Anɩ n ta haŋ pəyele n ta niɣiti, na ń wɛ tətɛmlɛɛ kɛ́ mpʋ tɔ, maa tɔ-ŋ kɛ́.


Y yecˈo cˈa chique ri winek, tek xquicˈaxaj ka ri chˈabel ri xerubij ri Jesús, xquibij cˈa: Kas kitzij wi chi ya profeta laˈ ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios; achiˈel ri bitajnek ca, ri can cˈo chi nipe na. 	 Samaa ɩnɩ ɩ taa yəlaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ.


Reˈ nyaˈ yan ca rutzijol chiwe, riche (rixin) chi queriˈ tek xtapon rukˈijul chi xtibanatej reˈ, xa can xtinimaj wi ri nbin ca chiwe. 	 Ma laalaa na má heeli-mɛɣɛ pə tənaɣa pənɛntɛ na pə́ ta lata. Sɩ ye waatʋ wei pə kɔma na pə la ɩ́ mʋ-tɩ.


Y ri ruteˈ ri Jesús xubij cˈa chique ri yeniman yeˈilin chiriˈ: Wi cˈo achique xtubij chiwe chi niben, can tibanaˈ cˈa, xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu too heela təmlɛ nyə́ma sɩ: Ye ɩ́ heela-mɛɣɛ nti ɩ́ la ntɩ.


Tek ri Jesús can cawinek kˈij y cawinek akˈaˈ chic ri ma waynek ta, yacˈariˈ tek xpe runumic. 	 Yesu tɛma nɔɣɔ hɔkʋɣʋ kɛ ilim na ahoo kɛ kʋyɛɛŋ nɩɩlɛ. Ɩlɛna nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ.


Man kojanek ta. ¿Achique nawajoˈ chake, riyit Jesús aj Nazaret? ¿Xape cˈa riche (rixin) chi naqˈuis kakˈij? Riyin wetaman yit achique cˈa riyit y rumariˈ wetaman chi riyit can yit lokˈolaj wi y yit petenak riqˈui ri Dios, xchaˈ. 	 Ee Nasalɛtɩ Yesu, n caa-weɣe tá kiŋ? Ta wakəlʋɣʋ kɛ n kɔma? Ma nyəma-ŋ teu, n kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ naŋŋtʋ wei ɩ tilaa tɔ.


Y yit cˈa riyit ri xcakˈalajsan chique quinojel ri winek ri xatzˈet y ri xawacˈaxaj. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, n ka heeli yəlaa kɛ ɩ tɔm, na ń kɛɛsɩ pa tənaɣa mpi n nawa na n nɩɩwa tɔ pə tɔm.


Y ruma chi riyix iwetaman chi majun nuben ta chiwe wi nitij ri tiˈij riˈ, can niben cˈa chare jun kachˈalal ri ma can ta cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios chi nitzak. Y wi queriˈ, ma utz ta, ruma chi ri Cristo xcom ruma chukaˈ ri jun kachˈalal riˈ. 	 Waatʋ ɩnɩ nyá nyəm mpɩ pə lapa na nyá tɔɣɔntəlɛ ɩcam wei ɩ tɔɔ Kilisiti səpa tɔ ɩ́ la yem kɛlɛ.


Nabey, tukuˈ na ka riˈ, wi jabel kˈaxnek chuwech y cˈacˈariˈ tutijaˈ ri caxlan wey y tukumuˈ ri ruyaˈal uva. 	 Pə wɛɛ sɩ paa wei ɩ́ pɔɔsɩ ɩ təɣɩ ɩ maɣamaɣa na ɩ́ ná na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ potopoto ɩnɛ na ɩ nyɔɔ kɔpʋ ɩnɛ.


Riyeˈ can ye elenak chic el chupan ri kitzij, ruma niquibij chi xecˈastej yan el ri caminakiˈ, y xa ma que ta riˈ. Y rumariˈ xquiben chique nicˈaj chic chi xa xuben caˈiˈ quicˈuˈx chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yəlaa panɛ pa lɔɣɔ tampana tɔm na lumaɣa waalɩ kɛ́, haləna pá sɛɣɛsəɣɩ sɩ tá sətaa fem tɔm tɛma tɛɛʋ. Na pa sɛɣɛsəŋ ɩnɛ ɩ tʋsa lɛlaa na pá yele Ɩsɔ sɛɛʋ.


Pero wi cˈo jun ixok ri nujech riˈ riqˈui ri rachijil, man cˈa tucˈom ta ruwech jun chic achi. Wi ma nrajoˈ ta nicˈojeˈ ruyon, xa tiquichojmij chic chiquiwech riqˈui ri rachijil y titzolin riqˈui. Y queriˈ chukaˈ ri achiˈaˈ, ma tiquijech ta quiˈ quiqˈui ri quixjaylal. 	 Na ɩ́ kisa-ɩ kɔlɔ, ɩ́ caɣa mpʋ, ɩ́ taa saa kʋfalʋ. Ye ɩ ká məlɩ kʋpəŋ ɩ́ məlɩ-ɩ. Apalʋ ná fɛɩna mpaaʋ sɩ ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ.


Y can ya cˈa kˈij riˈ tek xquiyaˈ yan cˈa chiquiwech chi xtiquicamisaj ri Jesús. 	 Pə kpaɣaʋ kʋyaŋkʋ tɔ Yuta toŋtʋnaa tʋ ɩ pəlɛ ntɛ́ sɩ pa kʋɣɩ-ɩ.


Y jun mozo ri ximil pa samaj riqˈui jun patrón ma xticˈojeˈ ta ka jurayil pa rachoch ri patrón riˈ ruma xa xtelesex el. Can queriˈ wi niban chare jun ri ma riche (rixin) ta ri Dios. Yacˈa ri jun ri can ralcˈual wi ri Dios, yariˈ majun bey xtelesex ta el. 	 Na yom ná wɛ saŋa kɛ́, ɩ fɛɩ cele. Ama təyaɣa pəyaɣa ná wɛ tam.


Ri Jacob chukaˈ can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y rumariˈ riyaˈ tek ya xa nicom yan ka, can xeruben bendecir chiquijujunal ri ye rucˈajol ri José. Y lucul pa ruwiˈ ri ruchˈameˈy xuyaˈ rukˈij ri Dios. 	 Saa wei Yakɔpʋ wʋsa səm tɔ Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə yelina na ɩ́ kooli Yosɛɛfʋ piya təna tɔɔ kɛ́ kʋpantʋ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ na ɩ́ nyəka ɩ kpátʋ́ɣʋ́ tɔɔ.


Y can yekˈalajin wi cˈa ri banobel ri xa ruraybel ri chˈaculaj, ruma xa ruyon achiˈel reˈ: Ri ixok ri cˈo rachijil y nucˈom ruwech jun chic achi y ri achi ri cˈo rixjayil y nucanoj jun chic ixok. Ri winek ri niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Ri winek ri can sibilaj cˈa etzelal niquiben y niquiben mac ri sibilaj qˈuixbel. 	 Paa wei ɩ nyəmá teu kɛ ɩsəna yəlaa mpa pa təŋəɣɩ pa yʋlʋwɛɛtʋ tɔ pa kʋlapʋtʋ wɛɛ tɔ. Asilima na tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ na yaasi ɩsaɣaʋ.


Y tek ri Jesús nikˈax cˈa el queriˈ, xtzuˈun anej pa ruwiˈ ri cheˈ, y xubij cˈa chare ri jotol chiriˈ: Zaqueo, chanin caka pe chiriˈ, ruma chi can ya re wacami cˈo chi yinapon pan awachoch, riche (rixin) chi yinuxlan jubaˈ, xchaˈ chare. 	 Yesu kɔma na ɩ́ tala təna, ɩlɛna ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Sakee tii təcaʋ, saŋa nyá təyaɣa kɛ maa caɣa.


Y can xcˈojeˈ pa desierto y ri chiriˈ can yecˈo apo ri itzel tak chicop. Chiriˈ cˈa xcˈojeˈ wi cawinek kˈij. Y tek ri Jesús cˈo cˈa chiriˈ, ri Satanás nutij cˈa rukˈij chrij ruma nrajoˈ chi nitzak pa rukˈaˈ, pero ma xcowin ta. Y ri ángeles xquichop niquinimaj niquilij ri Jesús. 	 Na ɩ́ caɣa tənaɣa wɛɛ nɩɩlɛ, na Satanɩ kɔɔ na ɩ́ maɣasəɣɩ-ɩ. Na ɩ́ wɛ taalɛ wontu hɛkʋ na ɩsɔtaa tillaa paasəna-ɩ.


Achiˈel nubij chupan ri tzˈibatal ca tek ri Dios xubij cˈa chare ri Abraham: Nubanon chawe chi yatoc quitataˈ sibilaj ye qˈuiy chi winek. Quecˈariˈ nubij ri tzˈibatal ca. Rumariˈ chuwech ri Dios ya ri Abraham ri katataˈ konojel riyoj ri kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Ruma ri Abraham can xunimaj ri Dios ri nicˈason quiche (quixin) ri caminakiˈ. Ri Dios, cˈo reˈ ri cˈa ma jane tibanatej, pero can retaman chic apo chi can nibanatej na wi, y rumariˈ can nitzijon chic chrij, achiˈel xa ta can banatajnek chic. 	 Halɩ pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma lapa na ń pəsɩ piitimnaa paɣalɛ caa. Ɩsɔ wei Apəlaham tɛmna ɩ taa kɛ́ mpʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ɩsɛntaa Apəlaham ɩnəɣəlɛ tá caa. Ɩsɔ ɩnɩ ɩ feesiɣina sətaa na ɩ́ lakɩ na mpi pə taa wɛɛ tɔ pə́ wɛɛ.


Yacˈa ri yitajin chubixic chiwe sibilaj nim rukˈij, y xa ma kˈalajsan ta pe ojer ca. Yacˈa wacami riyin nbij reˈ chiwe. Y reˈ can chrij wi ri Cristo y chikij riyoj ri kaniman chic ri nibix iglesia chake nichˈo wi. 	 Ama tampana sɔsɔɔna kɛ pə kula looŋa kanɛ ka tɔɔ cənɛ. Kilisiti na Yesu sɛɛlaa pa tɔm lapa ɩsəna tɔɣɔ ma naa ka taa.


Y ri rey xerutek chic el nicˈaj rumozos y xubij el chique: Tibij chique quinojel ri nyaˈon chic rutzijol chique chrij re jun nimakˈij reˈ, chi ronojel cˈo chic riche (rixin) chi nikaben ri waˈin. Ri achij tak nuwáquix y ri nicˈaj chic chicop ri xentiojirisaj riche (rixin) chi yecˈatzin chupan re kˈij reˈ, xecamisex yan y xechojmirisex yan riche (rixin) chi yetij. Can ronojel cˈa cˈo chic, quixchaˈ chique. Chi can quepe cˈa chupan re jun cˈulanen reˈ, xchaˈ el chique. 	 Ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ kʋfama kɛ tiluɣu sɩ pá heeli mpa ɩ yaa tɔɣɔʋ tɔ sɩ: Ma kʋ naaŋ kataasɩ na wontu nim nyəntʋ, na pə təna pə tɛma pɩɩʋ na pə́ caɣaa. Pá kɔɔ na pá tɔɣɔ ma akpaɣalɛ tɔɣɔnaɣa.


Ri winek ri ma nunimaj ta ri ley riche (rixin) ri Moisés, can ma nijoyowex ta ruwech, xa can nicamisex tek yecˈo caˈiˈ o ye oxiˈ yebin chi ma nunimaj ta ri ley. 	 Pa sɩɩwa sɩ ye nɔɣɔlʋ pənta Moisi kʋsəsɩɩtʋ na yəlaa naalɛ yaa tooso na-ɩ na pa ɩsəpee na pá tisi sɩ yɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́, pá kʋ-ɩ, pá taa nyənɩ ɩ pətɔɔtəlɛ.


Y ri xinbij, xa riche (rixin) chi nyaˈ jubaˈ naˈoj chiwe. Wacami yix cˈa riyix quixchˈoboˈ wi niwajoˈ niben queriˈ o ma niwajoˈ ta. Pero ma xinbij ta chiwe riche (rixin) chi can queriˈ ri cˈo chi niben. 	 Nti ma yɔɣɔta ɩsəntɔ tɔ pə taɣa kʋcaalʋɣʋ tɔm, ama ayɛɛnɛɛ kɛ́.


Y tek ri Pedro cˈa cˈo na cˈa chiriˈ chuwajay ka, cˈo cˈa jun ixok raj icˈ ri nimalaj sacerdote ri xapon chiriˈ. 	 Piyɛɛ ka wɛ taɣa tɔɔ kɛ́ atɛɣɛ mpʋ tɔɣɔ kɔtəlaa wulaʋ təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma


Y wi ta ri Jesucristo cˈa cˈo ta na chuwech re ruwachˈulef, ma niyatej ta chare chi ntoc jun sacerdote, ruma can cˈa yecˈo na sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví ri yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios, ri can achiˈel nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Ye atɛ cənɛɣɛ Yesu ka wɛɛ ɩ taa tɩɩ lapʋ kɔtʋlʋ. Mpi tɔ kɔtəlaa ka wɛɛ na pá tɔŋna Ɩsɔ kɛ́ kʋhaham ponaʋ ɩsɩɩ pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ.


Yecˈo cˈa achiˈaˈ ri ye petenak pa rucuenta ri Judea ri xeˈapon ri chiriˈ pan Antioquía, tinamit ri cˈo pa ruwachˈulef Siria, y niquibilaˈ cˈa chique ri kachˈalal: Riyix riche (rixin) chi niwil ri colotajic, cˈo chi niban ri circuncisión chiwe, achiˈel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, xechaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yuta na pá kɔɔ Antiyɔka, na pá sʋʋ tá taapalaa kɛ sɛɣɛsʋɣʋ sɩ: Ye ɩ́ ta pɛlɩ ɩsɩɩ Moisi sɩɩwa tɔ, pə kaa ya mə nyɔɔŋ.


Cˈacˈariˈ Riyaˈ xuben chique chi nikˈax cˈa chiquiwech ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kula pa ɩsɛ sɩ pá cɛkəna Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ.


Queriˈ xuben ruma riyaˈ can xuchˈob chi más utz chi nberutijaˈ pokonal quiqˈui ri ruwinak, ri can rutinamit wi ri Dios, que chuwech chi niquicot ka chupan ri quicoten ri nucˈom pe ri mac, jun quicoten ri xa kˈaxel. 	 Pə kəla-ɩ leleŋ sɩ pá tʋ́ ɩ́ na Ɩsɔ yəlaa kɛ kʋnyɔŋ na mpi ɩ ká yɔɔləna ɩsaɣatʋ kɛ wɛɛ naalɛ tike tɔ.


Riyix can yix sakil riche (rixin) ri quicˈaslen ri winek chuwech re ruwachˈulef, y yixkˈalajin jabel, achiˈel nikˈalajin pe jun tinamit ri cˈo pa ruwiˈ jun juyuˈ y ma nicowin ta nrewaj riˈ. 	 Mɛɣɛlɛ antulinya kɔkɔ. Ɩcatɛ nte pa ŋmawa pʋɣʋ tɔɔ tɔ tə fɛɩ ŋmɛsʋɣʋ.


Y riche (rixin) chi ma niyokˈotej ta ri utzilaj cˈaslen ri kilon chic, ma tikaben ta ri xa ma utz ta chuwech jun kachˈalal, astapeˈ chkawech riyoj can utz. 	 Pə fɛɩ ɩsɩɩ mə təpantɛ ká pəsɩ ɩsaɣatʋ kɛ lɛlaa nɔɔsɩ taa.


Y cˈa yecˈo na más ri quiyaˈon ca jun utzilaj cˈambel naˈoj chkawech chrij ri cukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Pero ma nuyaˈ ta tiempo riche (rixin) chi yentzijoj chiwe, achiˈel chrij ri Gedeón, ri Barac, ri Sansón, ri Jefté, ri David, ri Samuel y queriˈ chukaˈ ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Ntiɣi maa tasa yɔɣɔtaɣa ɩlɛ yee? Tapacaɣalɛ fɛɩ-m sɩ má yɔɣɔtɩ Ketiyɔŋ, na Palakɩ, na Samsɔŋ, na Yɛfɛtɛ, na Tafiiti, na Samiyɛɛlɩ, na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pa tɔm.


Ronojel re nbij chawe, reˈ can ruma chi nwajoˈ chi can ta quinojel ri kachˈalal nicajoˈ quiˈ riqˈui jun cánima chˈajchˈoj, jun cánima ri nunaˈ chi utz cˈo chuwech ri Dios, y riqˈui chukaˈ jun kitzij cukbel cˈuˈx. 	 Ma tʋ-wɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, na pá təŋəɣɩ siɣisuɣu, na pá tɛ́ Ɩsɔ na pa taa kɛ́ teu, na pá lá na pá wɛɛna sɔɔlʋɣʋ.


Ri Tito can ma xban ta ri circuncisión chare, astapeˈ ta na yecˈo ri ma ye kitzij ta chi ye kachˈalal ri xeˈajowan chi xban ta ri circuncisión chare. Riyeˈ quiyujun apo quiˈ xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi niquinachaj ri achique rubanic ri kacˈaslen riyoj ri yoj colotajnek chic ruma ri Cristo Jesús; wi can cˈa nikaben na ronojel ri nubij chupan ri ley ri rutzˈiban ca ri Moisés, o xa ma nikaben ta chic. Riyeˈ xcajoˈ chi xojcˈojeˈ chic jun bey chuxeˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Ama acɛsaacɛsaa nyə́ma mpa pa sita tá hɛkʋ tɔ pɛlɛ pa lʋpəna sɩ ɩ́ pɛlɩ. Acɛsaacɛsaa nyə́ma mpɛ, pa lɔɔlaa kɛ́ təkɛʋ na pá sʋʋ tá hɛkʋ, sɩ pa feŋiɣi na pá ná tá na Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə wɛ kasaɣampiitu nti tə taa tɔ. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá pəsɩ-tʋɣʋ yomaa.


Y ri achi can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj queriˈ, can yacˈariˈ xyacatej pe. Xuyaˈ ca ri ruchaqueta chiriˈ y xbe apo riqˈui ri Jesús. 	 Ɩlɛna ɩ́ lɔ ɩ kpaɩ na ɩ́ kʋlɩ təwaka na ɩ́ polo Yesu kiŋ.


Riyix can tibanaˈ cˈa achiˈel niquiben ri tak acˈalaˈ ri cˈa calaxic, can niquirayij ri quitzˈun, y riqˈui riˈ yeqˈuiy. Y queriˈ chukaˈ riyix, can tirayij niwacˈaxaj y nisiqˈuij ri kitzij ruchˈabel ri Dios ri majun kˈoloj rucˈuan riche (rixin) chi queriˈ yixqˈuiy y niwil colotajic. 	 Ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ piya ahʋlʋmnaa na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tam kɛ́ hələm mpi pə kɛ́ Ɩsɔ nyəm na pə́ kɛ́ kʋpam tɔ, na ɩ́ mʋsɩ na ɩ́ pɩɩ na pə́ ya mə nyɔɔŋ.


Riyix ninaˈ chi cˈo chic ronojel iwuqˈui y majun chic rajawaxic chiwe. Can yix beyomaˈ chic ninaˈ riyix. Can cˈo chic kˈatbel tzij pan ikˈaˈ ninaˈ y riyoj ma yojcˈatzin ta chic chiwe. Jabel ta riˈ wi ta can cˈo chic kˈatbel tzij pan ikˈaˈ, riche (rixin) chi riyoj yoj‑oc ta chukaˈ aj kˈatbel tak tzij iwuqˈui riyix. 	 Pʋwɛ, ɩ tɛma hikuɣu kɛ pə təna mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ, ɩ́ tɛma piluɣu. Ɩ́ tɛma awulaa kɛ pəsʋɣʋ kɛ́, na taa wɛ tá kʋnyɔntʋtʋ taa. Ye pɩɩ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ́ kɛ́ awulaa təsiɣisiɣi kɔlɔ pɩɩ lapa-m leleŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, saa ɩnɩ tá na-mɛ tɩɩ kpɛnta kawulaɣa tɔɣɔʋ.


Y ri ixok riˈ xuyaˈ cˈa ca ri rucucuˈ chiriˈ y xbe ri pa tinamit. Y xberubij cˈa chique ri winek: 	 Tənaɣa alʋ məŋna ɩ həyaɣa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩcatɛ taa na ɩ́ yaa yəlaa sɩ:


Y riyit Tito, rajawaxic chukaˈ chi can tacˈuaj jun utzilaj cˈaslen riqˈui ronojel ri yeˈabanalaˈ, riche (rixin) chi queriˈ yatoc cˈambel naˈoj chiquiwech. Can queˈabanalaˈ cˈa utzil, y tek yeˈatijoj chare ri ruchˈabel ri Dios, can pa ruchojmil tabanaˈ chare. Y tikˈalajin chi can cˈo rejkalen ri nabij. 	 Nyá maɣamaɣa lakɩ təma kʋpana na pá nyənəɣəna-ŋ na pá lakɩ. Paasɩ na ń sɛɣɛsəna tampana na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ.


Majun utzilaj cheˈ xtuyaˈ ta itzel tak ruwech, ni majun chukaˈ itzel cheˈ ri xtuyaˈ ta utzilaj tak ruwech. 	 Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ ɩɩ lʋləɣɩ kpaɩ pəle se. Pə́cɔ́ kpaɩ tʋɣʋ naa lʋləɣɩ pəle kʋpantɛ tɔtɔ.


Y xubij cˈa chukaˈ chique: Chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij chi ri wachoch, jay riche (rixin) oración. Yacˈa riyix xa achiˈel jul quiche (quixin) alekˈomaˈ ibanon chare, xchaˈ chique. 	 Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ, ma təyaɣa ká la Ɩsɔ təsələmlɛ kɛ́. Ama mə pəsəna-kɛɣɛ ŋmɩɩlaa təyaɣa.


Y Riyaˈ xubij cˈa: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri nim rukˈij. Ri achi riˈ xbe cˈa pa jun chic ruwachˈulef ri cˈanej cˈo wi, riche (rixin) chi ntoc pe rey. Y cˈacˈariˈ nitzolin chic pe. 	 Ɩsɔ wei ɩ sɛɛ-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ: Kawulaɣa təyaɣa taa awulumpu nɔɣɔlʋ ɩ kʋləna na ɩ́ polo tɛtʋ pooluŋ nyəntʋ sɩ pá tʋ-ɩ kawulaɣa, na pə́ tɛma ɩlɛ ɩ məlɩ.


Y tek kˈaxnek chic jun caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri rey Agripa y ri Berenice xeˈapon pa Cesarea chuyaˈic rutzil ruwech ri Festo. 	 Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛ wulaʋ Akilipa na Pelenisi pa kɔma Sesalee kɛlɛ sɩ pa sɛɛkɩ Fɛsətusi.


riche (rixin) chi ntoc ca apóstol pa ruqˈuexel ri Judas, y nipaˈeˈ chuwech ri samaj. Ruma ri Judas xa xuyaˈ ca ri samaj, ruma ri itzel ri xuben. Y wacami riyaˈ xapon yan chupan ri lugar ri can cˈo chi napon wi, xechaˈ. 	 na ɩ́ paasəna təmlɛ nte Yutaasɩ yelaa na ɩ́ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ tɔ.


Can xkachˈob cˈa chi ma yojcolotej ta chic chuwech ri camic, pero reˈ xkacˈulwachij riche (rixin) chi ma nikacukubaˈ ta kacˈuˈx riqˈui ri xa kachukˈaˈ ka riyoj. Xa riche (rixin) chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios, chi Riyaˈ can cˈo ruchukˈaˈ, can yerucˈasoj wi cˈa ri caminakiˈ. 	 Pɩɩ caɣa-tʋɣʋ ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ tɔmna sɩ pá kʋ-tʋɣʋ kʋkʋɣʋ. Ama pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́-tʋ sɩ Ɩsɔ wei ɩ feesiɣi sətaa tɔ ɩ paasi tə taa tʋ tá təɣɩ naani.


Y tek ri nicˈaj chic discípulos xeˈoka chuchiˈ yaˈ y xeˈel pe ri pa jucuˈ, xquitzˈet cˈa chi cˈo rachek kˈakˈ. Y ri pa rachek kˈakˈ cˈo jun car saˈon ka, y cˈo chukaˈ caxlan wey. 	 Pa tala kʋteŋ tɔɔ, ɩlɛna pá maɣana mamala na a tɔɔ kɛ́ tiina na potopotonaa sɩ pə haŋ.


Rumariˈ riyoj ma yojkˈitej ta chubanic ri rusamaj ri Dios, ruma re samaj reˈ ya Riyaˈ ri xyaˈo chake. Y xaxu (xaxe) wi cˈa ruma ri rutzil Riyaˈ tek yoj rucusan chupan re samaj reˈ. 	 Ɩsɔ kʋpantʋ tɔɔ kɛ́ ɩ tʋ-tʋɣʋ təmlɛ tənɛ tə lapʋ, na pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ lɔɔkɩ tá apalʋtʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rudiscípulos riˈ: ¿Achique ruma tek xa yix warnek? Quixyacatej, tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Suweɣelɛ ɩ́ tookuɣu mpʋ tɔ? Ɩ́ kʋlɩ, ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ, pə taa kɔɔ na ɩ́ hoti maɣasʋɣʋ taa.


Y tek yetajin chuquiric ri ti alaj bur, xetzˈet pe cuma jun caˈiˈ ri yecˈo chiriˈ y xquibij chique ri ye caˈiˈ discípulos: ¿Achique yixtajin chubanic chiriˈ? ¿Achique ruma yixtajin chuquiric ri ti alaj bur? xechaˈ pe chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa wɛ təna tɔ pa taa napəlɩ pa pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ lakɩ təna? Ɩ́ hɛtəɣɩ kpaŋaɣa pile ńtɛ́ suwe?


Riyix nibij chi ma niwajoˈ ta yixkˈax pa ruwiˈ ri nubij chupan ri ley ri ruyaˈon ca ri Moisés, y rumariˈ astapeˈ pa jun uxlanibel kˈij riyix can niben wi ri circuncisión. ¿Y achique ruma tek xpe iwoyowal chuwe riyin ruma xincˈachojsaj jun achi pa jun uxlanibel kˈij? 	 Ye ɩ́ pɛləɣɩ pəyaɣa kɛ kʋhɛɛsʋɣʋ wule sɩ pə taa kɔɔ na ɩ́ yɔkɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ má waa yʋlʋ pilimile təcu kɛ kʋhɛɛsʋɣʋ wule na mɩɩ mʋ-m na pááná?


Pero riyin wetaman chi ri xtacˈutuj chare ri Dios wacami, ri Dios can xtuyaˈ wi chawe, xchaˈ ri Marta chare ri Jesús. 	 Paa na mpʋ ma nyəmá sɩ nɔɔnɔɔ ɩsəntɔ ń sələma mpiɣi Ɩsɔ, ɩ ká ha-ŋ-wɩ.


Y chukaˈ xincˈut yan chuwech pa jun achiˈel achicˈ chi cˈo jun achi Ananías rubiˈ ri xapon riqˈui, y xuyaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ riche (rixin) chi nitzuˈun chic jun bey, xchaˈ chare. 	 Pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka, na ɩ́ ná nyá wei pa yaa sɩ Ananiyasɩ tɔ, na ń sʋʋ sɩ n tənəɣɩ-ɩ niŋ na ɩ ɩsɛ kuli.


Can ronojel wi cˈa ri cosas ri ye rubanon ri Dios, yekˈaxo y yejilo achiˈel jun ixok ri pa rukˈijul chic ri alanen cˈo wi. Queriˈ quibanon pe cˈa wacami. 	 Tə nyəmá sɩ haləna saŋa kʋŋmaŋmam təna tɔŋna mɔla na pə́ saləməɣɩ ɩsɩɩ alʋllʋ saləmʋɣʋ tɔ.


Y can ya cˈa ri Bernabé y ri Saulo ri xequitek el riche (rixin) chi ye riyeˈ ri xeˈucˈuan el ronojel ri xmolotej el riche (rixin) chi yequitoˈ ri kachˈalal ri niquitij wayjal. Y ronojel cˈa ri quicˈuan el ri Bernabé y ri Saulo, xbequijachaˈ cˈa pa quikˈaˈ ri ancianos riche (rixin) ri iglesia pa Judea. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa kʋsənam mpɩ, na pá tilina Paanapasɩ na Sɔɔlɩ, sɩ pá cɛla təna Yesu sɛɛlaa nyʋɣʋ nyə́ma.


Y ri apóstoles sibilaj qˈuiy nimaˈk tak milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, ri yequibanalaˈ chiquiwech ri winek, can retal chi can kitzij wi ri niquibij. Y ri can quiniman chic ri Dios, junan cˈa quiwech niquimol quiˈ chuchiˈ ri raken jay riche (rixin) ri rachoch ri Dios ri nibix Riche (Rixin) ri Salomón chare. 	 Tillaa lapa Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm, na piti təma paɣalɛ kɛ yəlaa hɛkʋ taa. Ɩsɔ sɛɛlaa təna kotaɣa Salʋmɔŋ sakaɣa sɔsaɣa tɛɛ.


Ruma ri yebin chiwe chi tiban ri circuncisión chiwe, riyeˈ can banon wi ri circuncisión chique. Pero ma riqˈui wi riˈ riyeˈ xa ma niquiben ta ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Riyeˈ niquibij chi tiban ri circuncisión chiwe, pero xaxu (xaxe wi) nicajoˈ chi ninimaj quitzij riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ quikˈij. 	 Yəlaa mpa ɩnɩ pa pɛləɣɩ mpʋ tɔ paa təŋəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ se. Ama pa caa kɛ́ sɩ ye mɩɩ nɩɩna-wɛ na ɩ́ pɛlɩ ɩlɛ pa sa pa tɩ sɩ mpɛ pa yelina ɩ́ kɔta mə tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ kʋkɔtəm pənɛ.


Y ri Júpiter ri qui‑dios ri winek riˈ, cˈo cˈa rachoch cˈa chuchiˈ el ri tinamit, y can cˈo cˈa jun sacerdote ri nisamej chrij. Ri sacerdote riˈ cˈa pa tak puertas cˈa xerucˈuaj wi ri wáquix ri ye wikon pe riqˈui cotzˈiˈj. Riyaˈ y ri winek nicajoˈ cˈa niquiyaˈ quikˈij ri Pablo y ri Bernabé, rumariˈ tek ye quicˈamalon pe ri wáquix riche (rixin) chi yequicamisaj. 	 Tənaɣa wei ɩ ka fɛɛnaɣa pa tʋɣʋ Susi ŋku kʋ kutuluɣu ka wɛ ɩcatɛ nɔɣɔ tɔ, ɩ kɔna nɔnɔɔsɩ tɛɛ kɛ́ latəcɛnaa na pá tema-wɛɣɛ yaayenaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ na samaa pa luuŋ lapa sɩ pá fɛɛnɩ tillaa.


Wacami tiwacˈaxaj na cˈa riyix beyomaˈ chi can rucˈamon chi yixokˈ, can tirakaˈ ichiˈ chi okˈej, ruma sibilaj qˈuiy ri tijoj pokonal ri xtipe pan iwiˈ. 	 Tɔʋ pənɛntɛ apila mɛ, mɩɩ nɩɩ. Ɩ́ wii na ɩ́ mɔləɣɩ kpakpaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, asalaʋ ká maɣana-mɛ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Wi riyit nawajoˈ chi can tzˈaket nuben ri acˈaslen chuwech ri Dios, jet, jacˈayij cˈa ri cˈo awuqˈui y ri rajel tayaˈ chique ri pobres, riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ abeyomal chilaˈ chicaj. Y catam pe wuqˈui y quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ye n caa n te təkpataa, polo na ń pɛɛtɩ pə təna mpi n wɛna tɔ na ń tala kʋnyɔntʋnaa kɛ pə liɣitee, na cele ń sʋʋ toŋ kɛ ɩsɔtaa. Ń tɛma mpʋ pə lapʋ ɩlɛ n kɔɔ na ń təŋɩ-m.


ruma ma jane wetaman ta wi xquicowin xquinapon yan chanin. Y nwajoˈ chi nawetamaj ri achique ri cˈo chi naben chiquicojol ri ye ralcˈual chic ri cˈaslic Dios, ri nibix iglesia chique, iglesia ri chapayon y chajiyon ri kitzij ruchˈabel ri Dios. 	 Ama ye pə kɔma na n ta nɩɩ ma taŋ, ɩlɛ takəlaɣa kanɛ kaa kɛɛsəna-ŋ yaasinaa mpa n ka tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka taa tɔ. Weesuɣu Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa kɛ́ kite nte tə tɔɔ tampana səŋaa na pə́ tɔka-yɛɣɛ teu təkpa tɔɣɔ ma tɔŋ.


Riyoj can qˈuiy mul nikatzˈet cˈa ruwech ri kacamic ruma nikatzijoj ri ruchˈabel ri Dios. Yacˈa chiwe riyix xa nucˈom pe ri utzilaj cˈaslen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, səm wɛnna tá taa na pə́ lakɩ na weesuɣu náá wɛɛ mə taa na kʋ́ lakɩ.


Y wi ya ri ixok ri xunimaj ri Cristo y ri achi ma nunimaj ta ri Cristo, pero ri achi nrajoˈ nicˈojeˈ riqˈui ri ixok, ri kachˈalal ixok man cˈa tiquijech ta quiˈ riqˈui ri rachijil. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ alʋ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ paalʋ náá kɛ́ ma ta nyɩ Ɩsɔ, pəyele apalʋ ɩnɩ ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa, alʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kisiɣi-ɩ. Ma maɣamaɣa ma yɔɣɔtəna təlɛ, tə ta lɩɩna Tacaa kiŋ.


Y yecˈo cˈa nicˈaj chic ri xebin: Reˈ yareˈ ri Jesús, ri profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri nipe pa tinamit Nazaret; tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea, yechaˈ. 	 Ɩlɛna samaa cɔ sɩ: Kalilee Nasalɛtɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Yesu kɛ́.


Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), yin cˈa riyin. Y xquinitzˈet chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol chi yin tzˈuyul pa rajquikˈaˈ ri Dios ri nicowin nuben ronojel. Y xquinitzˈet tek yipe pa sutzˈ ri chilaˈ chicaj. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Nn, ma maɣamaɣa kɛlɛ. Na mə təna təpaɩ ɩ́ ká na Yʋlʋ Pəyaɣa má na má caɣa Ɩsɔ toŋ təna tʋ kɔŋkɔŋ taa. Na ɩ́ ká na-m ɩsɔtaa ŋmʋntʋ taa na má tiiki.


Ri Dios can sibilaj qˈuiy wi ri etamabel ri cˈo riqˈui can achiˈel jun nimalaj beyomel. Can majun nikˈiˈo ri runaˈoj, y ma janiˈ ta chi nikˈax chkawech ri yerubanalaˈ Riyaˈ. 	 Aaa, Ɩsɔ kʋpantʋ tɔɔwaɣalɛ yaa, ɩ laɣatʋ na ɩ nyəm fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Awe ká pəsɩ na ɩ́ kɛɛsɩ sɩ pənɛ na pənɛɣɛ Ɩsɔ caa ɩ la? Yaa awe ká cɛkəna ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋ na ɩ́ lakɩ tɔ?


Ruma can iwetaman chi ri tijoj pokonal ri nipe pa tak icˈaslen, can riche (rixin) wi chi yixtzˈetetej, wi can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios. Y ri tijoj pokonal riˈ nucˈom pe cochˈonic chiwe. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ nyəmá sɩ ye ɩ́ səŋa teu təca kɛ naani wei ɩ́ tʋwa Ɩsɔ tɔ ɩ taa, ɩlɛ ɩ́ pəsa kantəllaa ntɛ́.


Ruma tek xtapon cˈa ri kˈij riˈ, can xtikˈax ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtipe, jun tijoj pokonal ri majun bey cˈulwachitajnek ta pa ruwiˈ re ruwachˈulef, janiˈ chi tiempo ri winakirsan wi pe ruma ri Dios. Y chukaˈ ri jun tijoj pokonal riˈ majun bey chic cˈa xticˈulwachitej ta. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wahala ká la kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ sɔsɔm kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. Wahala wei ɩ taka hatoo Ɩsɔ lapʋ antulinya tɔ pa ta nata, pəyele pa kaa tasa ɩ taka kɛ́ naʋ tɔ.


Y xquibij cˈa chique ri ye chajinel: Riyix xaxu (xaxe) wi cˈa tibij chi ya tek yix warnek yacˈariˈ tek xeˈapon ri ye rudiscípulos ri Jesús pa kˈekuˈm y xquelekˈaj el ri ruchˈacul. 	 na pá heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔ sɩ tom kpaɣa-mɛɣɛ ahoo na ɩ ɩfalaa kɔɔ na pá ŋmɩɩlɩ-ɩ.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij cˈa chare: Wacami jet, ya xacolotej chuwech ri amoyil ruma xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Y ri moy can xtzuˈun wi y xutzekelbej el ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Polo, nyá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ waasa-ŋ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ naʋ kɛ təna ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ təŋəɣɩ Yesu kɛ mpaaʋ taa.


Rumariˈ can rajawaxic wi cˈa chi riyin nyaˈ re utzilaj tijonic reˈ chiwe. Riyin nwajoˈ cˈa chi tiwetamaj chi jun winek ri ucˈuan ruma ri ru‑Espíritu ri Dios ma xtiyokˈon ta chrij ri Jesús. Y queriˈ chukaˈ jun winek ri ma ucˈuan ta ruma ri Lokˈolaj Espíritu ma nicowin ta nubij chi ri Jesús yariˈ ri Ajaf. 	 Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ ma caa sɩ ɩ́ nyɩ na ɩ́ tɛ mə taa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei Ɩsɔ Feesuɣu tiikiɣi na pʋntʋ lɩɩna pə waalɩ na ɩ́ tɔ sɩ Yesu kɛ́ mpusi tɔ. Na ye Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩɩ tiikiɣi wei pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ tʋləɣɩ na ɩ́ yeki sɩ Yesu kɛlɛ Tacaa.


Tek banatajnek chic ca riˈ, yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet cˈa chukaˈ jun chic ángel; jun ángel ri can cˈo sibilaj kˈatbel tzij pa rukˈaˈ, y ruchapon cˈa nika pe chilaˈ chicaj. Ri ángel chukaˈ riˈ, ruma ri rusakil, can xusakirisaj ri ruwachˈulef. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillu lɛlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki. Ɩ wɛna pəsʋɣʋ kɛ sɔsɔm kɛ́, na ɩ teu nawa ɩsɩɩ kɔkɔ na pə́ cɔɔ tɛtʋ təna.


¿La más ta cˈa cˈo akˈij riyit que chuwech ri katataˈ Abraham? Riyaˈ xa xcom, y queriˈ chukaˈ ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xecom. ¿Achique ta cˈa abanic nabij riyit? 	 Ta caa Apəlaham ná səpa, ye mpʋ nyá hʋʋ sɩ n kəla ɩlɛɣɛlɛ? Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa maɣamaɣa ná səpa tɔtɔ. Ɩlɛ n nyənəɣɩ nyá təɣɩ we?


Tiyaˈ rutzil quiwech quinojel ri kachˈalal pastores y ri nicˈaj chic lokˈolaj tak kachˈalal. Ri kachˈalal aj Italia niquitek chukaˈ el rutzil iwech. 	 Ɩ́ sɛɛ mə sɔsaa təna na Ɩsɔ yəlaa təna təpaɩ. Ta taapalaa Ɩtalii nyə́ma sɛɛ-mɛ.


Y wi ronojel cˈa reˈ cˈo iwuqˈui, y ruchapon qˈuiyen, riyix niwetamaj más ruwech ri Kajaf Jesucristo. Y ri icˈaslen niwachin y cˈo rejkalen. 	 Yaasinaa kʋpama mpa pə mʋna ɩ́ tɔkɩ tɔɣɔlɛ. Ye ɩ́ wɛna-wɛ na pá tɔɔ sɔsɔm, paa la-mɛɣɛ kpelikpeka nyə́ma kɛ Tacaa Yesu Kilisiti nyəm tɔm taa, na ɩ́ kaa wɛɛ kaawaasasɩ.


Y astapeˈ can kitzij wi chi riyoj xa yoj winek achiˈel ri nibix chikij, pero riyoj ma ya ta ri kachukˈaˈ ka riyoj ri nikacusaj tek nikaben chˈaˈoj riqˈui ri itzel winek. 	 Kʋpam tə wɛ tá yʋlʋ tɔnʋɣʋ taa yaa, ɩlɛ pə taɣa yʋlʋhʋwɛɛ kɛ yem kɛ́ tə təŋəɣɩ na tə́ yookina.


Yacˈa re wacami, cˈo chi nicˈojeˈ na chilaˈ chicaj, cˈa ya tek xtapon na ri kˈij tek xtiban ruchojmil ronojel. Queriˈ nubij ri Dios chupan ri ye quitzˈiban ca ri lokˈolaj tak profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri xecˈojeˈ ojer ca. 	 Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ caɣa ɩsɔtaa, haləna pə́ tala waatʋ wei paa taɣanɩ pə tənaɣa kʋfam pəsʋɣʋ, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka tɛm yeluɣu kɛ hatoo lɔŋ na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama yɔɣɔtɩ tɔ.


Y astapeˈ ri Cristo can Rucˈajol wi ri Dios, pero xretamaj xunimaj rutzij ri Dios, hasta chupan chukaˈ ri tijoj pokonal ri xukˈaxaj. 	 Paa na ɩ ka kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ, kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa taa kɛ́ ɩ nyəmá nɩɩnaʋ tɔm.


Pero quinojel ri winek quitzuliben quitzuliben apo ri Pablo, coyoben cˈa chi xtibesipoj pe o xticom ka. Y xeyaloj cˈa xcoyobej y xquitzˈet chi xa majun rubanon, man chic cˈa xquibij ta chi ri Pablo jun achi camisanel, xa xquibij cˈa chi riyaˈ jun dios. 	 Yəlaa mpɛ pɛlɛ pa hʋʋkaɣa sɩ nɔɔnɔɔ tɔ ɩ mʋlaa, yaa ɩ ká hoti na ɩ́ sɩ kpakpaa. Ama pə leelaa pa ta na pʋlʋ lapa-ɩ, ɩlɛna pá pəsəna sɩ ɩ kɛ́ ɩkɔntɛ kɛ́.


Ruma ri raybel riche (rixin) ri chˈaculaj ma nika ta chuwech ri Lokˈolaj Espíritu, y ri raybel riche (rixin) ri Lokˈolaj Espíritu ma nika ta chuwech ri chˈaculaj. Chi ye caˈiˈ man cˈa xtiquicˈuaj ta quiˈ. Y rumariˈ ma yixcowin ta niben ri niwajoˈ chi niben. 	 Pə taɣa pʋlʋ, yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləm na Feesuɣu kʋnyɩɩləm pə ta kaa pʋlʋ, haləna pɩɩ tɩɩ caa pə́ nɩɩ təma sɔŋ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ lá ɩsɩɩ mə maɣamaɣa ɩ caa tɔ.


Yacˈa ri Jesús xa xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Tiyaˈ kˈij chique ri acˈalaˈ chi yepe wuqˈui riyin, y ma queˈikˈet ta. Ruma ri xqueˈoc pa rajawaren ri caj, xaxu (xaxe) wi ri winek ri ye achiˈel re acˈalaˈ reˈ. 	 Ɩlɛna Yesu tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ mpɛ pa tənna ɩsɔtaa Kawulaɣa.


Y ri Jesús cˈo cˈa ri pa tinamit Betania, chiriˈ pa rachoch ri Simón ri xcˈachojsex chare ri itzel yabil ri lepra rubiˈ. Ri Jesús tzˈuyul cˈa ri pa mesa niwaˈ, y yacˈariˈ tek cˈo jun ixok xoc apo y rucˈuan apo jun cˈojlibel (frasco) ri banon riqˈui jun abej alabastro rubiˈ y cˈo el nardo chupan; jun akˈom ri jubul ruxlaˈ ri sibilaj jotol rajel. Y tek ri ixok riˈ xukˈip el ri ti rukul ri cˈojlibel (frasco), xukˈej cˈa ri akˈom jubul ruxlaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. 	 Kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu wɛ Petanii kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ Simɔŋ təyaɣa taa, na ɩ́ caɣaa na ɩ́ tɔŋna tɔɣɔʋ. Tənaɣa alʋ nɔɣɔlʋ ɩ sʋʋwa na ɩ́ tɔka tulaalʋ kʋpaŋ wei pa yaa sɩ naatɩ na pá lapa ɩ akpaləpiya kɛ liɣitee pəlɛ kʋhʋlʋməlɛ tɔ na tulaalʋ ɩnɩ ɩ wɛ liɣitee kɛ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ pɛla akpaləpiya ŋkɛ na ɩ́ pəlɩ tulaalʋ ɩnəɣɩ Yesu nyʋɣʋ taa.


Can ya wi cˈa Riyaˈ ri xyaˈo ri samaj chique ri winek ri ye nimayon riche (rixin); xuben chique nicˈaj chi xeˈoc apóstoles; y xuyaˈ chique nicˈaj chi xeˈoc profetas, y queriˈ chukaˈ yecˈo nicˈaj ri xyatej chique chi yebe chi nej chi nakaj chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, yecˈo ri yeyukˈun quiche (quixin) ri kachˈalal y niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios. 	 Na kʋlʋm ɩnɩ ɩ yelina na kʋlapəlɛnaa saa yəlaa kɛ ŋka ŋka. Ɩ tʋ lɛlaa sɩ pá la tillaa sɔsaa, lɛlaa kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na lɛlaa sɩ pɛlɛ pá cɔɔna Laapaalɩ Kʋpaŋ, na lɛlaa sɩ pɛlɛ pá la paasənlaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa.


Xquepe nimaˈk tak silonel, xabachique lugar chare re ruwachˈulef, xquepe wayjal y yabil. Xtuyaˈ cˈa jun nimalaj xibinriˈil ri xquebanatej y xquetzˈetetej chuwech ri caj ri majun bey ye tzˈeton ta. 	 Tɛtʋ ká sele pə kaa la nyənʋɣʋ, nyɔɣɔsɩ na yʋlʋkʋsəkʋ ká lɩɩ tiiliwɛ tiiliwɛ. Kɔkɔlɔ təma sɔɣɔntʋ nyəna na atɔma sɔsɔɔna ká lɩɩna ɩsɔtaa na pə́ tii.


Pero tek ri Jesús xapon pa Galilea, jabel rucˈulic xban cuma ri winek aj chiriˈ; ruma ri winek riˈ xecˈojeˈ chukaˈ pa Jerusalem riche (rixin) ri nimakˈij y xquitzˈet ri milagros ri xerubanalaˈ ri Jesús chiriˈ. 	 Waatʋ wei Yesu tala Kalilee tɔ, təna nyə́ma mʋ-ɩ teu kɛ niŋ naalɛ. Mpi tɔ pa maɣamaɣa paa pola Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ Yosalɛm, na pa nawa pə təna mpi ɩ lapa Tɛɛʋ acima anɩ a tɔɔ tɔ.


Can yixnatej wi chuwe, y nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix. 	 Paa waatʋ wei kɛ́ ma tɔɔsa mə tɔɔ kɛ́ ɩsəntɔ, ma sɛɛkɩ ma Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə təna təpaɩ mə tɔɔ kɛ́.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes xquiyaˈ cˈa quinaˈoj ri winek, chi tiquibij apo chare ri Pilato chi xa ya ri Barrabás ri trelesaj el. Y ri winek can queriˈ xquibij. 	 Ama kɔtəlaa sɔsaa mpɛ pa sɛɣɛsəna yəlaa sɩ pá tɔ sɩ Palapaasɩ kɛ pá tʋlɩ-wɛ.


Ruma wi ta majun caminek xticˈastej el, ri Cristo man ta xcˈastej el chukaˈ. 	 Ye tampana sətaa kaa tɛ na pá fe ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti ná tá fe ntɛ́.


Rumacˈariˈ wachˈalal, can tiwoyobej na cˈa iwiˈ tek nimol iwiˈ riche (rixin) chi niben ri waˈin natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf Jesucristo. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa waatʋ wei ɩ́ kotiɣi sɩ ɩ́ tɔkɩ Tacaa tɔɣɔnaɣa tɔ ɩ́ taŋ təma.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Tiwelesaj la abej tzˈapebel ruchiˈ la jul, xchaˈ. Yacˈa ri Marta, ri ranaˈ ca ri caminek, xubij chare ri Jesús: Ajaf, can cˈo chic cajiˈ kˈij ticom wi el, y riˈ xa can cˈo chic ruxlaˈ, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ kuli pɩɩʋ ŋkʋ. Tənaɣa sətʋ ɩnɩ ɩ kɔɣɔ Maləta tɔma sɩ: Tacaa, ɩsəntɔ ɩ tɛma sɔŋʋɣʋ, pə taɣa pʋlʋ, pa pima-ɩ tɔ ɩ kʋyɛɛŋ liɣiti kɔlɔ.


Yacˈa ri Jesús can retaman ri itzel chˈobonic ri yetajin chrij. Rumariˈ Riyaˈ xubij cˈa chique: Riyix xa caˈiˈ ipalej. ¿Achique cˈa ruma riyix nitij ikˈij riche (rixin) chi yinitojtobej? 	 Ama Yesu ná tɛma nyəm kɛ pa hʋwɛɛ asaɣɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Cɛsəlaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyəkɩ-m katɔka.


Tek Riyaˈ xcom, xcom riche (rixin) chi xrelesaj jurayil ruchukˈaˈ ri mac y xaxu (xaxe wi) jun bey xcom y xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ, rumariˈ qˈues y riqˈui ri rucˈaslen nuyaˈ rukˈij ri Dios. 	 Tɔm kʋlʋm kɛ ɩ səpa na pə́ cɛ ɩ́ na ɩsaɣatʋ. Ɩ wɛʋ kaɣana na ɩ weesuɣu tɔ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́.


Can que wi cˈa riˈ Nataˈ Dios, ruma chi queriˈ ri araybel riyit, xchaˈ ri Jesús pa ruˈoración. 	 Ma Caa, pɔpɔtʋ fɛɩ ma sɛɛ-ŋ. Nyá ɩnɩ nyá luɣu tɩɩ lapəna mpʋ.


Tikachajij kiˈ riche (rixin) chi man ta niketzelaj ri nubij ri Dios chake. Ma tikaben ta achiˈel xquiben ri katiˈt kamamaˈ ojer ca. Riyeˈ xquetzelaj ri pixaˈ ri xbix chique chuwech re ruwachˈulef, rumariˈ xka ri rucˈayewal pa quiwiˈ. Y wi riyoj xtiketzelaj ri pixaˈ ri petenak cˈa chilaˈ chicaj, más nim ri rucˈayewal ri xtika pa kawiˈ. 	 Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa kisi wei ɩ yɔɣɔtəɣəna-mɛ tɔ ɩ tɔm kɛ nɩɩʋ. Mpa pa kisa wei ɩ kpaalaɣa Ɩsɔ Tɔm kɛ atɛ cənɛ tɔ ɩ tɔm nɩɩʋ tɔ pa ta kpisi pɛlɛ pa ŋkpaŋʋɣʋ kɛ hɔm, kacaŋfana ta mpa tɩɩ ha lumaɣa kɛ wei ɩ wɛ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ yɔɣɔtəna-tʋ tɔ?


Ri Jesucristo ma xupokonaj ta xuyaˈ ri rucˈaslen kuma riyoj. Y riqˈui riˈ xucˈut chkawech achique riˈ ri ajowabel y riyoj chukaˈ nicˈatzin chi ma nikapokonaj ta nikayaˈ kiˈ pa camic cuma ri kachˈalal, wi can nicˈatzin. 	 Tá tɔɔ kɛ́ Yesu Kilisiti lɔ ɩ weesuɣu. Mpi tá nyəmá sɩ yʋlʋ sɔɔla ɩ lɛlʋ tɔɣɔlɛ. Ye mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ taa lɔ tá weesiŋ kɛ ta tɔɣɔntəlɛnaa tɔɔ.


Y ri tinamit ri xebekˈax wi pe, xquicukubalaˈ cˈa ca quicˈuˈx ri kachˈalal, y xequipixabaj cˈa ca chi ticukeˈ quicˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. Ruma nicˈatzin chi riqˈui qˈuiy tijoj pokonal yoj‑oc pa rajawaren ri Dios. 	 Na pá sɔɔsəɣɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ toŋ, na pá tasəɣɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ sɩ pá tɔkɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu təkeŋkeŋke. Na pá heeliɣi-wɛ sɩ wahala na wahala kɛ́ na pə́cɔ́ tə́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa.


Yacˈariˈ tek ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús, y xquibij chare: Ri fariseos xpe coyowal tek xquicˈaxaj ri chˈabel ri xabij, xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pola ɩ kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Ntɔŋ n yɔɣɔta mpʋ tɔ n nawa sɩ pə ta la teu kɛ Falisanaa?


Y can yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ri junanin (anibel) xberucˈamaˈ pe jun esponja y xumubaˈ pa jun chˈomilaj ruyaˈal uva. Cˈacˈariˈ xuyaˈ chutzaˈn jun aj, riche (rixin) chi xuyaˈ chare ri Jesús riche (rixin) chi nichˈuchˈuˈ ka jubaˈ ri chakiˈj chiˈ chare. 	 Ɩlɛna pa taa nɔɣɔlʋ kpaɣa asewa na ɩ́ polo na ɩ́ lii kpaləkpam saŋ kɛ lʋm kʋnyəŋəm napəlɩ pə taa, na ɩ́ tʋʋ kpátʋ́ɣʋ́ nɔɣɔ taa na ɩ́ hʋlɩ Yesu sɩ ɩ́ nyɔɔ.


Ruma wi jun winek niqˈuix yirukˈalajsaj riyin y niqˈuix nukˈalajsaj ri nuchˈabel chique ri winek ri xa can ma yeniman ta chic chare ri Dios, winek ri can ye aj maquiˈ ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef re tiempo reˈ, queriˈ chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xquiqˈuix xtinbij chi ri jun winek riˈ wuche (wixin) riyin. Queriˈ xtinben tek xquipe chic jun bey, y junan chic nukˈij nucˈojlen riqˈui ri Nataˈ y ye wachibilan pe ri lokˈolaj tak ángeles. 	 Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ kɛ kʋfalaŋ yəlaa panɛ mpa pa kisa Ɩsɔ kɛ́ təŋʋɣʋ na pá lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ pa hɛkʋ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ ma məlʋɣʋ wule kɛ waatʋ wei maa kɔɔ na ma Caa teeli na ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma tɔ.


Y yacˈariˈ tek riyin xquentek ri nuˈángeles chiquimolic ri ye nuchaˈon chic. Can xquequimol wi cˈa pe re quereˈ pa relebel kˈij y re quereˈ pa rukajbel kˈij, re quereˈ pa jotol y re quereˈ chukaˈ pa xulan. Can xquequimol wi cˈa pe chi ronojel ruwachˈulef; nitiquir pe pa jun ruchiˈ re caj, cˈa la jun chic ruchiˈ. 	 Maa tili ma ɩsɔtaa tillaa sɩ pá koti ma ləsəlaa kɛ antulinya hɔɣɔləŋ təna taa. Pə kpaɣaʋ ilim təlɩɩlɛ na pə tətʋlɛ na pə polo pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ tɔ.


¿La nichˈob cami riyix chi riyin itzel nnaˈ chiwe xa ruma chi xinbij ri kitzij chiwe? Ma que ta riˈ. 	 Ɩsɩɩ ma heeluɣu-mɛɣɛ tampana tɔɣɔlɛ ma pəsa mə kolontu yaa?


Ri kˈij cˈa tek xban bautizar ri Jesús, Riyaˈ nojnek ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu xtzolin pe ri pa raken yaˈ Jordán. Y ri Jesús xucˈuex cˈa ruma ri Lokˈolaj Espíritu, riche (rixin) chi xbe cˈa pa jun desierto. 	 Yesu lɩɩna Yaatanɩ na Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɛɛna-ɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa.


Riyix ri yixetzelan ri nuchˈabel, titzuˈ cˈa ri nimalaj rucˈayewal ri nika pe pan iwiˈ, y quixqˈuis cˈa, ruma ri nimalaj rucˈayewal ri xtinyaˈ pan iwiˈ, can riche (rixin) cˈa chi nitij sibilaj pokon. Yacˈa riyix, can ma xtinimaj ta, astapeˈ cˈo jun ri niyaˈo rutzijol chiwe. 	 Footilaa sɔsaa mɛ ɩ́ tʋ ɩsɛ. Pə́ la-mɛɣɛ ha, na ɩ́ saalɩ yem. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, maa la mə pɔɔlɛ taa kɛ́ təmlɛ kʋpampantɛ natəlɩ, nte paa paa kɛɛsa-mɛɣɛ tə tɔm, ɩ́ taa tisi tɔ.


Yacˈa ri nibiyaj chakˈaˈ, can nuchakˈilaˈ (nutochˈ) wi ri raken; ruma xa majun ri sakil riqˈui. 	 Ye yʋlʋ ɩ́ tɔŋ ahoo pɩɩ tuɣuli-ɩ, ɩ fɛɩna kɔkɔ tɔ pə tɔɔ.


Y tek xquicˈaxaj ri xubij ri Pablo chique, riyeˈ xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios, y xquibij cˈa chare ri Pablo: Kachˈalal, can niquicot cˈa ri kánima ruma ri xatzijoj ka chake, y riyit can awetaman chic cˈa chi pa mil israelitas ri quiniman chic, y riyeˈ niquibij chi can rajawaxic chi niban ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá sa Ɩsɔ, na pá tɔ Pɔɔlɩ sɩ: Tá taapalʋ, nyənɩ, Yuta nyə́ma iyisi iyisi mʋwa Tacaa tɔm. Pa təna pa ɩsɛ sɛɛna Moisi kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ.


Ri Jesús can ye qˈuiy wi cˈa ri ye rucˈachojsan chic. Pero ruma quinojel cˈa ri ye yawaˈiˈ nicajoˈ chukaˈ chi yecˈachojsex ruma ri Jesús, rumariˈ niquimajlaˈ cˈa quiˈ chrij, riche (rixin) chi niquichop ta apo ri rutziak, ruma nicajoˈ yecˈachoj chare ri quiyabil. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa nawa sɩ Yesu tɔŋna lapʋ na kʋtɔntʋnaa hikiɣi alaafəya. Ɩlɛna pa təna mpa pə wɩɩkaɣa tɔ, pá huliɣi sɩ pá hiki-ɩ na pá tokina-ɩ.


Tek Riyaˈ xbeyacatej pe chare ri oración, xpe cˈa quiqˈui ri ye rudiscípulos, pero tek xoka quiqˈui, xa quichapon waran, ruma yebison. 	 Yesu tɛma Ɩsɔ sələmʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ məlɩ ɩ ɩfalaa cɔlɔ na ɩ́ maɣana ɩsənyəŋlɛ kpa pɛlɛ na halɩ pá caŋ pa too.


Y riyaˈ xuchop cˈa rutzijoxic chake chi cˈo jun ángel ri xucˈut riˈ chuwech pa rachoch, y chi ri ángel riˈ paˈel apo riqˈui tek xubij chare: Queˈatakaˈ cˈa el achiˈaˈ cˈa pa Jope chusiqˈuixic (chroyoxic) ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kɛɛsa-tʋɣʋ ɩsəna ɩ nawa ɩsɔtaa tillu səŋa ɩ təyaɣa taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ.


Wachˈalal, astapeˈ xa jun cˈambel tzij riche (rixin) re ruwachˈulef re xtinbij chiwe, tiwacˈaxaj na peˈ: Tek cˈo jun winek ri xuben jun trato riqˈui jun chic winek, y tek quichojmirisan chic ri trato riˈ, majun chic cˈa nicowin niyojo. Ni majun cˈa chukaˈ ri nicowin nuyaˈ ta chic más ruwiˈ. 	 Ma taapalaa ma kɛɛsəɣɩ-mɛɣɛ yəlaa tá ta kʋlapʋtʋ na ɩ́ cɛkəna. Ye yʋlʋ caɣaa na ɩ́ taɣanɩ pə təna təmamam kɛ́ ɩsəna ɩ caa pá lana ɩ wɛnaʋ kɛ ɩ səm waalɩ, na ɩ́ tʋ takəlaɣa taa na ɩ́ sɩɩ, nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kʋ-tɩ yaa ɩ́ sɔɔsɩ ɩ nyəntʋ kɛ tə tɔɔ.


Yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic ri can tzekelbey riche (rixin) ri Jesús, xubij cˈa apo chare: Ajaf, riyin can nwajoˈ wi yatintzekelbej. Xa yacˈa chi tayaˈ na kˈij chuwe chi nmuk na el ri nataˈ, cˈacˈariˈ tek xcatintzekelbej chic, xchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa taa nɔɣɔlʋ ná tɔma-ɩ sɩ: Tacaa yele na má polo na má pi ma caa na pə́cɔ́.


Y chakˈaˈ ri Pablo xutzˈet cˈa pa jun achiˈel achicˈ, chi cˈo jun achi aj pa Macedonia ri paˈel apo chuwech, y chi ri achi riˈ nubij cˈa chare: Tabanaˈ jun utzil, cakˈax cˈa kiqˈui pa Macedonia, y kojatoˈ, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Pɔɔlɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ ahoo taa, na ɩ́ ná Masetoni apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ səŋaa na ɩ́ wiikina-ɩ sɩ: Kɔɔ Masetoni na ń waasɩ-tʋ.


Cˈa jubaˈ cˈa quebiyin apo, tek ri Jesús xerutzˈet cˈa ye caˈiˈ chic achiˈaˈ ri cachˈalal quiˈ. Y ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, ya ri Jacobo y ri Juan ri ye rucˈajol ri jun achi Zebedeo rubiˈ. Riyeˈ can ya cˈa ri pa jucuˈ yesamej wi riqˈui ri Zebedeo ri quitataˈ, yequicˈojoj cˈa ri quiyaˈl chapabel car. Y xpe cˈa ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi niquitzekelbej. 	 Ɩ tasa pote kɛ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ ná Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ neu Yohaanɩ na pa caa Sepetee pa wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na pá taɣanəɣɩ pa puluŋ. Tənaɣa Yesu yaa-wɛ,


Y ri Pedro xubij: Jaˈ (je), nuyaˈ. Y tek ri Pedro xapon ri pa jay, nabey ri Jesús xbechˈo pe y xubij chare: Simón Pedro, ¿achique nabij riyit? Ri aj kˈatbel tak tzij chuwech re ruwachˈulef, ¿achoj chare cˈa niquicˈutuj wi ri alcawal o ri impuestos? ¿Chique ri calcˈual ka riyeˈ o chique ri nicˈaj chic ri xa ma ye calcˈual ta? xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩlɛna Piyɛɛ sɩ: Ɩ fɛləɣɩ. Saa wei Piyɛɛ sʋʋkaɣa təyaɣa ɩlɛna Yesu caalɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Simɔŋ, n hʋʋ suwe? Le nyə́ma fɛləɣəna antulinya ɩnɛ ɩ awulaa kɛ lampuunaa na patantənaa ye? Tɛtʋ piya yaa mʋʋlaa?


Y tek ri apóstoles quikˈalajsan y quitzijon chic ca ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek pa Samaria, cˈacˈariˈ tek xebe chupan ri qˈuiy tak tinamit ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Samaria, riche (rixin) chi xbequitzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri winek. Y cˈacˈariˈ tek xetzolin pa Jerusalem. 	 Tillaa mpɛ pa naalɛ pa tɛma nti nti pa nawa tɔɣɔ kɛɛsʋɣʋ na waasʋ lapʋ. Ɩlɛna pá kʋlɩ na pá məlɩ Yosalɛm. Pa məlaɣa mpʋ tɔ, pa heelaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ Samalii acalɛɛ paɣalɛ taa kɛ́ na pá tɔŋna pote.


Y queˈayaˈ cˈa ca ri xa ma ye utz ta ri yecˈo pan awánima, titzolin pe acˈuˈx y tacˈutuj cˈa cuybel amac chare ri Dios, ruma chuwech Riyaˈ can ma utz ta ri chˈobonic ri xpe pan awánima. 	 Ɩlɛ lɔ nyá hʋwɛɛ asaɣɛɛ anɩ, na ń wiina Tacaa na ɩ́ hʋlɩ-ŋ suulu na ɩ́ taɣanɩ-ŋ nyá hʋwɛɛ asaɣɛɛ anɩ.


Xa yacˈa chi can ma xbe ta ka jabel rucˈamal ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima, xa can ma niyaloj ta cˈa ri quicoten quiqˈui. Y tek yepe cˈa tijoj pokonal y yeˈetzelex ruma quiniman ri ruchˈabel ri Dios, chanin yetzak. 	 Ama paa yeki sɩ tə sʋʋna-wɛɣɛ teu. Pa tɔkəɣɩ-təɣɩ tətantaa. Saa wei wahala nɔɣɔlʋ ɩ ká tala, yaa Ɩsɔ Tɔm tɔɔ kʋnyɔŋ tʋɣʋ ká kɔɔ, ɩlɛna pá lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ taa kɛ́ kpakpaa.


Y ri Jesús xubij cˈa el chique ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan: Wacami quixtzolin y jebeˈitzijoj chare ri xitzˈet ca y ri xiwacˈaxaj el re waweˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ kɛɛsɩ Yohaanɩ kɛ nti ɩ́ nɩɩkɩ na nti ɩ́ naakɩ tɔ sɩ,


Y Riyaˈ can ta xtinimirisex rukˈij rucˈojlen ri rukˈatbel tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Ɩ pəsʋɣʋ kʋnɛ kʋ́ wɛɛ tam. Ami.


Y cˈo cˈa jun kˈij, tek ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos, xoc el pa jun jucuˈ. Y cˈacˈariˈ xubij chique: Joˈ, kojkˈax la jucˈan chic apo ruchiˈ choy. Y xebe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu na ɩ ɩfalaa pa kpa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ ɩ́ na-wɛ pá tɛsɩ lʋm. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛwa.


Yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij: Nataˈ, can tabanaˈ cˈa chi xtikˈalajin ta ri akˈij acˈojlen, xchaˈ. Y can yacˈariˈ tek cˈo jun chˈabel xpe chilaˈ chicaj y xubij: Can nbanon chic cˈa queriˈ. Y xtinben chic cˈa jun bey, chi can xtikˈalajin wi ri nukˈij nucˈojlen. 	 Ma Caa, ma caa kɛ́ sɩ, ń yele na nyá hətɛ yaa. Tənaɣa pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa sɩ: Ma yelaa na ma hətɛ yaa, na maa yele na tə tasa yaaʋ.


Ri Pedro quecˈariˈ xubij apo y ma retaman ta achique ruma tek xchˈo apo. Xa chˈobon ma chˈobon ri xerubilaˈ apo, ruma chi ye oxiˈ quixibin quiˈ. 	 Sɔɣɔntʋ kpa Piyɛɛ na ɩ taapalaa lɛlaa na ɩ́ laŋ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ.


Rumariˈ ri winek ri nipe wuqˈui, ri nracˈaxaj ri nuchˈabel y nuben ri nbij chare, nbij chiwe achoj riqˈui junan wi, 	 Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ yʋlʋ ɩ́ kɔma ma kiŋ na ɩ́ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ təŋ-tɩ pʋntʋ wɛ ɩsəna tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xerucusaj el ri rudiscípulos chupan ri jucuˈ, riche (rixin) chi yenabeyej el chuwech; chi quebe cˈa pa Betsaida, tinamit ri cˈo jucˈan chic ruchiˈ yaˈ. Y Riyaˈ xerutek na cˈa el ri winek chi tak cachoch. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa kɛ pə waalɩ kɛ́ kpakpaa sɩ: Ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ-m nɔɣɔ na ɩ́ tɛsəna Pɛtɛsaita ɩcatɛ tɔɔ. Ɩlɛna Yesu náá saalɩ təna na ɩ́ paasəna samaa yasʋɣʋ.


Y ri ruqˈuisbel chique ri yeˈetzelan riche (rixin) ri xtuchup ruwech, ya cˈa ri camic. 	 Kantəkaɣa kolontu wei paa wakəlɩ tɔɣɔlɛ səm.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xurek ruchiˈ y xcom. 	 Tənaɣa Yesu kiisa sɔsɔm ɩlɛna ɩ́ hɛɛ.


Yacˈa riyin ntzˈet chi re jun achi reˈ majun mac rubanon ta riche (rixin) chi nicamisex. Y riyaˈ xucˈutuj cˈa chuwe chi ya ri César ri nikˈato tzij pa ruwiˈ, y riyin ntek cˈa el riqˈui ri César cˈa chilaˈ pa Roma. 	 Ma wiila ɩ tɔm taa, ɩlɛ ma ta na pʋlʋpʋ mpi ɩ lapa na pə́ tala pá kʋ-ɩ tɔ. Ɩsɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ, ma tisaa tɔtɔ sɩ pá pona-ɩ təna.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, ma queˈinimaj ta quinojel ri yebin chi ya ri Espíritu kˈalajsayon chique ri chˈabel ri niquibij. Can tiwacˈaxaj na jabel y tichˈoboˈ na wi kitzij chi ya ri Espíritu riche (rixin) ri Dios ri kˈalajsayon chique ri chˈabel ri niquibij. Ruma ye qˈuiy winek yecˈo chuwech re ruwachˈulef ri niquibij chi ya ri ruchˈabel ri Dios ri niquikˈalajsaj y xa ma kitzij ta. 	 Ma taapalaa, nyɛntɛ yəlaa mpa sɩ Ɩsɔ Feesuɣu tii mpɛ pa tɔɔ tɔ ɩ́ taa mʋɣɩ pa təna pa tɔm kɛ yem. Ɩ́ tɛɛ pa waalɩ na ɩ́ ná sɩ feesuɣu ŋkʋ kʋ kɛ́ Ɩsɔ nyəŋkʋ yaa ŋku. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa kʋpiŋ yana na antulinya.


Y wi xtikayaˈ cˈa kˈij chare, can quinojel cˈa ri winek xqueniman riche (rixin). Y tek xtiquinabej pe ri winek romanos, xtoquiwulaj ca ri lokˈolaj jay ri acuchi (achique) nikayaˈ wi rukˈij ri Dios y xkojquiqˈuis ca chukaˈ riyoj ri yojcˈo chupan re ruwachˈulef reˈ, xechaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye tə yela-ɩ na ɩ́ lakɩ mpʋ, yəlaa təna ká mʋ ɩ tɔm, na Lom tɛtʋ sɔsaa ká kɔɔ na pá sʋʋ pə taa, na pá wakəlɩ tá Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na pá sɔ́ ta tɛtʋ.


Riyoj can cˈo cˈa tijoj pokonal nikakˈaxaj y yariˈ chukaˈ ri xokakˈaxaj tek xojoka waweˈ pa Macedonia. Xa can ma yojuxlan ta cˈa jubaˈ pa rukˈaˈ ri tijoj pokonal. Can que wi cˈa riˈ nikacˈulwachij riqˈui ronojel. Ri pa tak kánima cˈo kˈaxon ruma majun ketaman ta achique ibanon riyix y rumariˈ cˈo xibinriˈil kiqˈui, y ri chikij el nikatij chukaˈ pokonal ruma ri oyowal ri niban chake. 	 Tə talʋɣʋ ḿpʋ́ɣʋ́ Masetoni tɔ tapasopile fɛɩ paa pəcɔ. Tə maɣana kʋkaɣatəm kɛ pə təna pə taa kɛ́, tá na lɛlaa tə sʋʋ lʋpʋ taa kɛ́, na nyamnaʋ wɛ tá taa.


Yacˈa ri Jesús can retaman wi cˈa ri niquichˈob chrij. Rumariˈ Riyaˈ xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma riyix nitij ikˈij riche (rixin) chi yinitojtobej? 	 Yesu tɛma Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa acilaɣatʋ tənaɣa nyəm, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ:


Yacˈa riyoj ri cˈo ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios pa tak kánima, ma yoj ucˈuan ta chic ruma ri itzel tak karaybel, xa can ya chic ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon kiche (kixin). Pero ri winek ri man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Cristo quiqˈui, ma ye riche (rixin) ta ri Cristo. 	 Ama mɛ ɩlɛ mə fɛɩ yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ taa tɔtɔ. Ɩsɔ Feesuɣu nyəntʋ taa kɛ́ ɩ́ wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu caɣa mə taa tɔ se. Wei ɩ taa Kilisiti Feesuɣu fɛɩ tɔ ɩ ta kɛ ɩ nyəŋ.


Y chukaˈ nbij chiwe chi tiyaˈ rutzil iwech chiˈiwonojel riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij. Y ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri niquitek el quinojel ri iglesias riche (rixin) ri Cristo. 	 Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na laŋhʋlʋmlɛ na ɩ́ lɛlɩ. Kilisiti sɛɛlaa kpeka təna sɩ pá sɛɛ-mɛɣɛ teu.


Y kitzij wi, chi achiˈel ri tzˈibatal ca, queriˈ ri xbanatej. Ruma ri rey Herodes y ri jun chic aj kˈatbel tzij ri Poncio Pilato rubiˈ, ri israelitas y ri ma ye israelitas ta, xquimol quiˈ waweˈ pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi xeyacatej chrij ri Jesús ri lokˈolaj Acˈajol ri xatek pe. 	 Tampana tɔɔ, Helɔtɩ, na Pɔŋsɩ Pilatɩ, na mʋʋlaa, na Ɩsɛɣɛlɩ piitim nyə́ma pa pɛɛla nɔɣɔ kɛ nyá təmlɛ tʋ naŋŋ tʋ, wei n ləsaa sɩ ɩ́ la Mesii tɔ, ɩ tɔɔ kɛ́ ɩcatɛ tənɛ tə taa.


Ri mozo ri retaman achique ri nrajoˈ ri rupatrón, pero xa ma xuchojmij ta riˈ riche (rixin) chi nuben ri samaj, ni ma nuben ta ri nrajoˈ ri rupatrón, ri mozo cˈa riˈ sibilaj cˈa xtichˈay. 	 Təmlɛ tʋ wei ɩ nyəmá ɩ caa luɣu tɛɛ nyəm na ɩ́ tá taɣanɩ ɩ tɩ, pəyele ɩ ta la mpi ɩ caa sɔɔlaa tɔ, paa həlɩ-ɩ teu.


Can xquicˈojeˈ wi cˈa quiqˈui riyeˈ y riyit wuqˈui riyin, riche (rixin) chi queriˈ riyeˈ xa jun ta cˈa xtiquiben. Y cuma riyeˈ xtetamex ta cˈa cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, chi riyin, can yit cˈa riyit Nataˈ Dios ri xatako pe wuche (wixin). Y ruma cˈa chukaˈ riˈ xtetamex cuma ri winek chi can yeˈawajoˈ wi, achiˈel yinawajoˈ riyin. 	 Ma na-ŋ tə kpɛnta ɩsəna tɔ, má na-wɛ tə́ kpɛntɩ mpʋ. Ɩlɛna mpɛ pá kpɛntɩ kʋlʋm təkpataa, na yəlaa təna ná sɩ nyá tilina-m, na n sɔɔla-wɛ ɩsɩɩ n sɔɔlʋɣʋ-m tɔ.


Y ronojel cˈa reˈ, ya ri chiriˈ pa Betábara xbanatej wi, ri lugar ri cˈo jucˈan chic ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán, ri acuchi (achique) yeruben wi bautizar winek ri Juan. 	 Pə tənaɣa mpʋ pə lapa Petanii kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ kɛ́ timpi Yohaanɩ sɔɔkaɣa yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ.


Y wi ruma iniman ri Cristo, rumariˈ nibix pokon tak tzij chiwe, jabel ruwaˈikˈij, ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios can cˈo pan iwiˈ. Lokˈolaj Espíritu ri cˈo rukˈij rucˈojlen. Riyix can niyaˈ wi rukˈij re Lokˈolaj Espíritu reˈ, yecˈa ri yeyokˈon chiwij riyix xa can chrij chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu yeyokˈon wi. 	 Ye pa tʋʋkɩ-mɛ ɩsɩɩ ɩ́ kɛʋ Kilisiti ɩfalaa tɔ pə tɔɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, teeli Feesuɣu ŋku kʋ kɛ́ Ɩsɔ Feesuɣu tɔ kʋ wɛɛkɩ mə waalɩ kɛ́.


Xtiquikasaj cˈa pan ulef ri itinamit iwachibilan riyix. Y chare ri itinamit majun cˈa jay ri xtipaˈeˈ ta ca. Ronojel ronojel xquewulex. Ruma chi can ma xiyaˈ ta pa cuenta chi ri Dios xoka yan iwuqˈui re tiempo reˈ, xchaˈ. 	 Paa naŋtɩ nyá na nyá taa yəlaa təna tənaŋnaŋ, halɩ pa kaa tɩɩ sɔɔ pəlɛ lɛntɛ kɛ lɛntɛ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, n taa cɛkəna waatʋ wei Ɩsɔ kɔma sɩ ɩ waasəɣɩ-ŋ tɔ.


Y riyaˈ xubij cˈa chique ri winek riˈ: Riyix can iwetaman cˈa chi riyoj israelitas man cˈa yaˈon ta kˈij chake chi nikaben xa jun kawech iwuqˈui y yojapon ta iwuqˈui pa tak iwachoch, xa ruma chi riyix xa ma yix israelitas ta. Pero ri Dios xucˈut cˈa chinuwech chi ma rucˈamon ta chi nbij chare jun winek chi ma chˈajchˈoj ta, xa ruma chi ma israelita ta. 	 Ntɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá teu sɩ, Yuta tʋ kʋkiiu ntɛ́ sɩ ɩ́ na piitim lɛmpɩ tʋ pá taa tɔ. Pəyele ɩ nɔɔhəlɛ ɩ́ taa fɛlɩ ɩ tɛ. Ama Ɩsɔ heela-m sɩ ma kaa nyənɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kɛ́ kʋsɔɣɔtʋ tʋ yaa asilima tʋ.


Xabacuchi (xabachique) cˈa yojapon wi, ri winek can yojquetzelaj, yacˈa ri Dios can cˈo kiqˈui riyoj, y ma yoj ruyaˈon ta ca. Can yoj quikasan pa tak ulef, pero ma ye cowinek ta yoj quicamisan. 	 Pa tʋɣɩ-tʋɣʋ kʋnyɔŋ, ama Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ ta lɔ-tʋ. Pa huɣi-tʋɣʋ atɛ, ama paa na mpʋ pa ta kʋ-tʋ.


Rumacˈariˈ xa ticˈutuj chare ri Dios chi ronojel riˈ man ta xtibanatej pa rukˈijul ri job y chukaˈ can ticˈutuj cˈa chi man ta pa jun uxlanibel kˈij xtibanatej wi ronojel riˈ. 	 Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na mə kʋseu kʋnɛ kʋ taa pamsəna watʋ waatʋ yaa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule.


Xa yacˈa riche (rixin) chi yeˈapon cˈa pa Galilea, rajawaxic chi yekˈax ri pa Samaria. 	 Na pə wɛɛ sɩ Samalii nyəŋkʋ kɛ ɩ́ təŋ.


Nataˈ Dios, riyin ma xu (xe) ta wi cˈa pa quiwiˈ re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe ri ncˈutuj wi jun utzil, xa can queriˈ cˈa chukaˈ ncˈutuj jun utzil chawe pa quiwiˈ quinojel ri xqueniman cˈa wuche (wixin) riyin; ruma ri chˈabel ri xtiquitzijoj riyeˈ. 	 Pə taɣa pa tike pa tɔɔ kɛ́ ma sələməɣɩ. Ama ma sələməɣəna tɔtɔɣɔ mpa paa kɔɔ na pá nɩɩ pɛlɛ pa waasʋ na pá mʋ ma tɔm tɔ.


Ma riqˈui wi riˈ, ri Jesús xubij chare ri achi chakiˈj ri rukˈaˈ: Cayacatej pe y cacˈojeˈ pa nicˈaj, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ sɩ: Kʋlɩ na ń səŋ hɛkʋ taa.


Pero chupan ri kˈij tek ri Herodes xtzˈaket chic jun rujunaˈ, riyaˈ xuben cˈa jun nimakˈij, y chupan cˈa ri nimakˈij riˈ ri kˈopoj ral ri Herodías xxajo cˈa chuwech ri Herodes, y ri xajoj ri xuben ri kˈopoj sibilaj xka chuwech ri Herodes. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ acima wule Helɔtiyatɩ pɛɛlɔ polaa na ɩ́ paakɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ tɔ pa ɩsɛntaa. Tənaɣa pə lapa Helɔtɩ kɛ leleŋ.


Y can yacˈariˈ tek ri rey ri quipatrón ri mozos riˈ, ruma xyacatej royowal, xujech cˈa el ri itzel mozo pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ ri yebano pokon. Y chiriˈ xtiban chare chi nukˈaxaj tijoj pokonal cˈa ya tek nitojtej na ca ronojel ri rucˈas. 	 Tənaɣa pááná kpa pa caa ɩnəɣɩ sɔsɔm na ɩ́ kpa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ naasəlaa niŋ taa sɩ ɩ́ fɛlɩ ɩ kəmlɛ təna təcɩʋcɩʋ na pə́cɔ́ ɩ́ lɩɩ.


Y ruma ma xquiben ta ri xquibij nabey, xa xquikˈej ri quitzij, y riˈ can cˈo rucˈayewal nucˈom pe pa quiwiˈ. 	 ɩlɛna pə́ pəsəɣɩ-wɛɣɛ tasəkəlɛ nyə́ma. Mpi tɔ, pa ta tɔkɩ nɔɣɔ ŋka paa sɩɩwa kancaalaɣa tɔ.


Y ri Jesús xubij chare ri achi: Cayacatej, tacˈuaj el la awarabel y cabiyin, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ.


Y queriˈ chukaˈ ri kˈopoj, can cˈo rucojol riqˈui jun ixok ri cˈulan chic. Ri kˈopoj más nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, can nujech wi riˈ riche (rixin) chi nuyaˈ ri ránima y ri ruchˈacul pa rusamaj ri Ajaf. Yacˈa ri ixok ri cˈulan chic, ma can ta nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachˈulef ri nuchˈob y nutij rukˈij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rachijil. 	 Mpʋ ɩnɩ pə tʋ-ɩ hɛkʋ kɛ́. Mpʋ tɔtɔɣɔ na alʋ yaa pɛɛlɔ wei ɩ ta saa tɔ. Tacaa təmlɛ kɛ pa sɔpəna nyʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pa caa kɛ́ sɩ Tacaa ɩ́ tɩ pa tɔnəŋ na pa ləsasɩ. Ama alʋ wei ɩ laalaa na ɩ́ saa tɔ atɛ cənɛ nyəm kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ paalʋ luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ.


Yacˈa tek xapon chukaˈ ri mozo ri xa jun talento ri yaˈon ca chare, riyaˈ xubij cˈa chare ri rupatrón: Riyin can wetaman wi cˈa awech, y rumariˈ wetaman chi riyit yit jun cˈaˈnlaj (cˈaˈelaj) achi. Xa can nawajoˈ wi cˈa yachˈacon. Riyit nawajoˈ nacˈul ri ntel pe chuwech ri ticoˈn ri xa ma yit ta riyit xatico ka. Nawajoˈ nacˈol ruwech ri ticoˈn ri xa ma yit ta riyit xajopin ka. 	 Pə tala wei paa cɛla nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100) tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, ma nyəmá nyá tɔɔ sɩ n kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, timpi n ta tuu tɔɣɔ n kʋŋ, na timpi n ta ŋmɩɩsɩ tɔɣɔ n cɛkɩ.


Y riyix can yix nuˈamigos, wi niben ronojel ri nbij chiwe ri cˈo chi niben. 	 Ye ɩ təŋəɣɩ mpi ma tʋ-mɛ tɔ na ɩ́ lakɩ-wɩ, mɛɣɛlɛ ma taapalaa.


Nicˈatzin cˈa chi ticˈuaj jun bey choj, riche (rixin) chi queriˈ ri kachˈalal ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon riqˈui ri Dios, riqˈui chi niquitzˈet ri icˈaslen riyix, xquecˈachoj, y ma xqueˈel ta el chupan ri bey riche (rixin) ri Dios, xa xtiquichop chic jun bey niquicˈuaj jun cˈaslen choj. 	 Na ɩ́ təŋəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tam kɛ́ mpaaŋ kʋsiɣisiŋ, pə́ taa kɔɔ na sɛkəllʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ cɔləsɩ mpaaʋ, ama ɩ́ hiki toma.


Y Riyaˈ xubij cˈa chukaˈ el chique chi xaxu (xaxe) wi ri quichˈameˈy tiquicˈuaj el y majun chic ri tiquicˈuaj el. Ma tiquicˈuaj ta yaˈl, ma tiquicˈuaj ta caxlan wey y chukaˈ can ma tiquicˈuaj ta el quirajil ri pa tak ximibel quipan. 	 Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Kpátʋ́ɣʋ́ paasi, ɩ́ taa tɔkɩ pʋlʋ tɔtɔ. Ɩ́ taa kpaɣa tɔɣɔnaɣa, ɩ́ taa tɔkɩ huluɣu, na ɩ́ taa tɔkɩ liɣitee kɛ mə sipanaa taa.


Y yacˈariˈ tek riyaˈ xxuqueˈ ka, y can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Wajaf, man cˈa tayaˈ ta pa cuenta re mac re yetajin chubanic, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ tek xcom ka. 	 Ɩlɛna ɩ́ luŋ akula na ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsɔɔŋka sɩ: Tacaa, taa nyənɩ pa ɩsaɣatʋ tənɛ. Ɩtiyɛɛnɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ hɛɛ.


Xa yacˈa riyix ma yininimaj ta, ruma riyix xa ma yix nucarneˈl ta; can achiˈel wi cˈa ri xinbij yan chiwe. 	 Ama ɩɩ saŋ mʋɣʋ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ tá kɛ́ ma heeŋ tɔ se.


Y yecˈo cˈa chiwe riyix ri xkˈax yan jubaˈ chiquiwech chi chupan ri kˈij tek xtipe ri Ajaf Jesús chikacˈamaric, xquixquicot riyix kuma riyoj, can achiˈel chukaˈ xkojquicot riyoj iwuma riyix. 	 ɩ́ ká yɔɔləɣəna-tʋɣʋ Tacaa Yesu kʋyakʋ wule kɛ́ na taa yɔɔləɣəna-mɛ. Kaɣana ɩ́ tá cɛkənta ḿpʋ́ɣʋ́ teu se.


Ruma chi xa can ya cˈa ri rey Herodes ri xbin chi tichapatej ri Juan. Y cˈacˈariˈ xuyaˈ pa cárcel y xximeˈ pa cadena. Ruma ri Herodes rucˈamon ka ri Herodías rixjayil ri Felipe, y ri Felipe riˈ xa can rachˈalal ri Herodes. 	 Nn kʋpam, wulaʋ Helɔtɩ ɩnɩ ɩ ka tɔmna sɩ pá kpa Yohaanɩ na pá hɔkɔ-ɩ na pá tʋ-ɩ saləka taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Helɔtɩ lapa mpʋ. Ɩ ka kpaɣa ɩ taalʋ Filipʋ alʋ Helɔtiyatɩ kɛ́.


Y rumacˈariˈ, tek nikatzˈet xabachique winek ri nicˈatzin rutoˈic, wi yojcowin, can tikatoˈ cˈa. Pero ri más nicˈatzin chi yekatoˈ, ye ri can kachˈalal chic, ri junan chic kaniman ri Jesucristo quiqˈui. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye tə hika mpaa kɛ timpi tə́ la yəlaa tənaɣa kʋpantʋ. Ɩlɛ pə́ kələna tá na mpa tə kaa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ.


Y yacˈareˈ ri rucaˈn milagro ri xuben ri Jesús chiriˈ pa Galilea, y reˈ xuben tek tzolijnek chic pe quelaˈ pa Judea. 	 Yesu piti təma kpɛnta naalɛɣɛlɛ ɩ lɩɩʋ Yuta na ɩ́ kɔɔ Kalilee tɔ.


Rumacˈariˈ wachˈalal, riyoj ri kaniman chic ri Jesucristo, yoj achiˈel ri ral ri rixjayil ri Abraham, y ma yoj ral ta ri aj icˈ. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa, tə ta kɛ yom piya se, ama tə kɛ́ kasaɣampu piya kɛ́.


Can chanin cˈa xnabex pe ruma jun ixok ri cˈo jun ral ti kˈopoj, ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Ri ixok riˈ can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj pe chi ri Jesús cˈo chiriˈ, riyaˈ xpe cˈa riqˈui y xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech. 	 Alʋ nɔɣɔlʋ ɩ pɛɛliya ka hiina ɩlɔɣɔʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela alʋ ɩnəɣɩ Yesu tɔm, ɩlɛna ɩ́ polo kpakpaa kɛ Yesu kiŋ na ɩ́ hoti ɩ tɛɛ.


Y ri Jesús xbe cˈa chuchiˈ jun choy, ye rachibilan el ri rudiscípulos. Y chukaˈ xtzekelbex el cuma qˈuiy winek ri ye petenak pa rucuenta ri Galilea, y cuma nicˈaj chic winek ri ye petenak pa rucuenta ri Judea. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ təna təfaʋ, na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá polo Kalilee teŋku nɔɣɔ, na samaa tuutuuma hu ɩ waalɩ. Samaa ɩnɩ ɩ ka lɩɩna Kalilee, na Yuta,


Riyix nibij Katijonel y Kajaf chuwe. Can utz wi ri nibij, ruma can yin wi. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ yaakʋɣʋ-m mə Caa mə Caa na mə Sɔsɔ tɔ, ɩ́ wɛna tampana. Ma kɛ́ mə Caa na mə Sɔsɔ kɛ́.


Y quinojel ri winek ri xquerukˈol riqˈui ri etzelal ri xqueruben, ye winek riˈ ri xquebe pa kˈakˈ ruma ma xcajoˈ ta xquinimaj ri kas kitzij riche (rixin) chi xecolotej ta pe chupan ri quimac. 	 Ɩ ká la ɩsaɣatʋ kɛ mpaa mpaa na ɩ́ puɣusina mpa pa kɛ́ kʋlepaa tɔ. Mpɛ ɩnɩ paa le. Mpi tɔ, pa kisaa, pa ta sɔɔlɩ tampana nna a ká waasɩ-wɛ tɔɣɔ təŋʋɣʋ tɔ pə tɔɔ.


Y rumacˈariˈ, tek ri Jesús xa nakaj chic cˈo wi apo chare ri tinamit Jerusalem, ri winek can xepe cˈa riche (rixin) chi noquicˈuluˈ, ruma can quicˈaxan chic cˈa ri milagro ri xuben riqˈui ri Lázaro. 	 Pə tɔɔ kɛ́ samaa səŋa-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nɩɩwaɣa sɩ ɩ lapa piti təmlɛ tənɛ.


Yecˈa ri wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri can cˈo wi quinaˈoj, xquibij cˈa: Ri utz chi niben riyix wacami jix jilokˈoˈ ri aceite quiqˈui ri yecˈayin, ruma wi riyoj nikayaˈ ri kaceite chiwe, ma xkojruben ta riyoj, y queriˈ chukaˈ riyix, xechaˈ. 	 Ɩlɛna laɣatʋnaa náá cɔ-wɛ sɩ: Ye tə pasa-mɛ pə kaa tala tá. Ɩ́ polo pɛɛtəlaa cɔlɔ na ɩ́ ya.


Y ri apóstoles y ri nicˈaj chic kachˈalal ri yecˈo pa Judea, xquicˈaxaj cˈa chi yecˈo winek ri ma ye israelitas ta ri xeniman ri ruchˈabel ri Dios. 	 Tillaa na tá taapalaa lɛlaa mpa paa wɛ Yuta tɔ, pa nɩɩwa sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔtɔ.


Y cˈacˈariˈ Riyaˈ xubij cˈa: Ri Nataˈ Dios, can ronojel cosas rujachon pa nukˈaˈ. Y majun chic cˈa etamayon ta yin achique riyin, xaxu (xaxe) wi ri Nataˈ ri etamayon. Y majun chukaˈ etamayon ta achique riˈ ri Nataˈ, xaxu (xaxe) wi riyin ri Rucˈajol ri etamayon, y ri winek ri achoj chare xtinwajoˈ xtinkˈalajsaj wi riyin, xtretamaj achique cˈa riˈ ri Nataˈ. 	 Ama ma Caa cɛla-m pə tənaɣa. Ye pə taɣa ma Caa tike nɔɣɔlʋ ta nyɩ Pəyalʋ. Na pə́ taɣa Pəyalʋ tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ Cɛcɛ tɔtɔ. Aŋha, ye Pəyalʋ nɔkəna sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ wei pə paasi.


Y achiˈel xa pa nicˈaj akˈaˈ tek ri Pablo y ri Silas niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios yebixan, y niquiben cˈa chukaˈ orar. Y ri nicˈaj chic cˈa ri yecˈo pa cárcel yequicˈaxaj apo. 	 Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa tɔŋna sələmʋɣʋ na pá yooki yontu na pá saŋ Ɩsɔ, na saləkatʋnaa lɛlaa keŋna-wɛ, na ahoo pɩɩ a taa kɛ́ teu.


Y rumariˈ yecˈo cˈa achiˈaˈ ri ye kachibil riyoj ri xebe chuchiˈ ri jul riche (rixin) chi xbequitzˈetaˈ. Y can achiˈel ri xquibij ri ixokiˈ chake, can queriˈ ri xbequitzˈetaˈ ca ri achiˈaˈ riˈ, pero ri Jesús can man cˈo ta chic chiriˈ xquitzˈet ca. 	 Tá taa lɛlaa ná pola pəlaaʋ tɔɔ na ɩsəna mpi alaa kɛɛsaa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣanaa tətɛŋɛlɛŋ. Ama ɩ maɣamaɣa kɛ pa ta ná.


chi ma titij ta tiˈij riche (rixin) jun chicop ri xcamisex riche (rixin) chi xtzuj (xsuj) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, ma titij ta quicˈ, ni man cˈa chukaˈ titij ta tiˈij quiche (quixin) chicop ri xa xejitzˈex chiquikul, y chukaˈ ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ ma tiquicanolaˈ ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Wi ronojel cˈa reˈ xtinimaj, utz cˈa xquixbiyin. Dios cˈa xtichajin iwuche (iwixin). 	 Ntəɣəlɛ sɩ ɩ́ kii nantʋ kʋlalaatʋ, na caləm, na wontu nti pa ta lɛntɩ tɔ. Ɩ́ yele tɛtɛlakasɩ təkpataa. Ye ɩ kii mpʋ ɩnɩ pə təna pə maɣaa. Pə lapa wulee.


Riyin can nyaˈon kˈatbel tzij chiwe riche (rixin) chi yeˈipalbej cumatz y alacrán (kˈasnaˈj) y riche (rixin) chukaˈ chi yixchˈacon chrij ri ruchukˈaˈ ri itzel winek, y majun achique ta ri xticˈulwachij. 	 Ɩlɛ ma ha-mɛɣɛ toma sɩ ɩ́ tɔ tʋmaa tɔɔ, na pəcɛsɩ tɔɔ, na kolontu toma təna tɔɔ, pʋlʋ kaa la-mɛ.


Can tatijaˈ cˈa akˈij riche (rixin) chi yatoc jun utzilaj samajel chuwech ri Dios, y majun achique ruma chi yaqˈuix, ruma can pa ruchojmil natzijoj ri kas kitzij ruchˈabel ri Dios. 	 Kaasɩ nyá tɩ sɩ ń la na Ɩsɔ tike sa-ŋ. La ɩsɩɩ təmlɛ latʋ wei ɩ fɛɩ fɛɛlɛ na ɩ təmlɛ, na ɩ́ heeliɣi Ɩsɔ tampana tɔm kɛ teitei kɛ́ tə lona taa tɔ.


Rumariˈ riyix ma yix achiˈel ta chic winek ri yix riche (rixin) jun chic ruwachˈulef. Xa can yix junan chic quiqˈui ri lokˈolaj tak kachˈalal ri ye rutinamit ri Dios y yix ralcˈual chic Riyaˈ. 	 Ye mpʋ mɛ mpa ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ ɩ́ tá kɛ́ kpaɩ nyə́ma yaa caɣalaa. Ama pənɛntɛ mə na Ɩsɔ yəlaa ɩ́ kaa ɩcatɛ, na ɩ́ pəsa Ɩsɔ təyaɣa nyə́ma maɣamaɣa təkpem.


Y ma nyaˈ ta kˈij chique ri ixokiˈ riche (rixin) chi yequitijoj ri kachˈalal, y ma nyaˈ ta kˈij chi nikˈax ri quitzij pa quiwiˈ ri achiˈaˈ y tek nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, xaxu (xaxe) wi tiquicˈaxaj. 	 Ma ta ha alʋ kɛ nɔɣɔ sɩ ɩ́ sɛɣɛsɩ yaa ɩ́ kpiliki apalʋ kɛ pʋlʋpʋ taa. Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ su.


Y ri soldados can xquiben wi cˈa ri xbix chique. Xquicˈuaj el ri Pablo chupan ri akˈaˈ riˈ cˈa pa jun tinamit Antípatris rubiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa lapa nti pa kɛɛsa-wɛ tɔ. Pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ ahoo anɩ na pá tɛɛna-ɩ halɩ Antipatilii.


Quinojel riyeˈ xa jun ruwech ri xquitij ri xka pe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Pa təna təpaɩ pa tɔɣɔna piti tɔɣɔnaɣa kʋlʋmaɣa ŋkɛ.


Y can queriˈ wi cˈa xquiben. Xquichop ri cˈajolaxel, xquicamisaj. Xquelesaj cˈa el chupan ri ulef ri ticon ruwech riqˈui uva y xbequicˈakaˈ ca jucˈan chic. 	 Tənaɣa pa kpa taalɛ tʋ pəyalʋ ɩnɩ na pá kʋ-ɩ, na pá lɔ taalɛ na waalɩ.


Tiyaˈ ca rubanic ronojel ruwech etzelal. 	 Na ɩ́ lɔ nti tə fɛɩ teu tɔ paa tə kɛ́ nti.


Riyix can yixkajoˈ wi riqˈui ronojel kánima, yacˈa riyix xa ma que ta riˈ ri iwánima kiqˈui riyoj, ruma ma can ta yojiwajoˈ. 	 Tə sɔɔla-mɛɣɛ, ama mə́ tá sɔɔləna tá.


Y riche (rixin) cˈa chi can niquiben chare ri Jesús chi nicanaj ka quiqˈui, ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ xquibij cˈa chare: Cacanaj ka kiqˈui, ruma ri kˈij xa xka yan ka, y xa can ntoc yan pe ri akˈaˈ, xechaˈ. Y ri Jesús xoc cˈa apo, riche (rixin) chi nicˈojeˈ ka quiqˈui. 	 Ama pa kpa-ɩ sɩ: Tá na-ŋ tə́ sʋʋ, nn naa taanaɣa taanaa, na pə́ caa yuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu caɣaa na ɩ́ na-wɛ pá taŋ taanaɣa.


Ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can tiwacˈaxaj cˈa ri xtinbij chiwe, chi can tichajij cˈa iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos y ri achiˈaˈ saduceos, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kʋkʋsʋm.


Riyin nyaˈ cˈa rutzijol chiwe chi ri kachˈalal Timoteo elenak chic pa cárcel; y wi xtipe yan chanin, nwachibilaj el tek xquibe chiˈitzˈetic. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ pa tʋla ta taapalʋ Timotee. Ye ɩ tala lɔŋ kɛ cənɛ ma na-ɩ tɩɩ kɔnna mə tɛ.


Y ri kachˈalal tiquetamaj cˈa niquiben utzilaj tak samaj. Quequitoˈ cˈa ri nicˈatzin quitoˈic, riche (rixin) chi niwachin jabel ri quicˈaslen. 	 Pə wɛɛ sɩ tá yəlaa tɔtɔ ká nyɩ ɩsəna paa paasəna təma kʋpana lapʋ kɛ tam tɔ, na ye pə caala wei kɛ́ teu, pa waasəna-ɩ, na pá taa caɣa yem təkpasa.


Cˈa jubaˈ cˈa riˈ tek ri Jesús xberilaˈ chic ri achi riˈ pa rachoch ri Dios, y xubij chare: Wacami yit utz chic. Man chic cˈa camacun ta, riche (rixin) chi queriˈ ma nipe ta jun cosa ri más chi na itzel chawij, xchaˈ chare. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu ná apalʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Nyənɩ, pənɛntɛ pə waa-ŋ ɩsəntɔ tɔ, taa tasa ɩsaɣatʋ lapʋ tɔtɔ. Pə́cɔ́ pə taa kɔɔ na ŋku kʋlɛ kʋ kəla mpʋ tɔ kʋ maɣana-ŋ.


Tek cˈo jun ri nibano pokon chiwe, ticochˈoˈ y ticuyuˈ. Can achiˈel xuben ri Cristo chi xucuy ri imac riyix, queriˈ chukaˈ nicˈatzin chi niben riyix quiqˈui ri nicˈaj chic. Ticochˈolaˈ y ticuyulaˈ cˈa iwiˈ. 	 Ɩ́ tɔkɩ təma, mə taa lɛlʋ ɩ́ pənta lɛlʋ na nti ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu. Ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ təmaɣa suulu, Tacaa ná hʋla-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́.


Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xemayamoˈ y xechakiˈj ka chanin, ruma chi xa ma nej ta benak wi ka ri quicˈamal. 	 Ilim kɔma na pə́ haŋ na pə́ nyaɣa məhoo, ɩlɛna a wʋlɩ, kɛ a ta hiki tɛtʋ sɩ a ka hoosi kʋpaŋsɩ tɔ pə tɔɔ.


Y tek quijotoban chic el ri ti lancha chupan ri barco, ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon ri barco, xquixim ri barco riqˈui coloˈ ri nimaˈk rupan riche (rixin) chi niquitoˈ jubaˈ ri barco riche (rixin) chi ma nberupaxij ta riˈ. Riyeˈ quixibin quiˈ chi riqˈui jubaˈ ri cakˈikˈ yerunim cˈa chupan ri lugar ri xa ma nim ta rupan yaˈ ri nibix Sirte chare, y rumariˈ xequikasaj ri nimalaj tak tziek riche (rixin) ri barco y xquiyaˈ kˈij chi xeˈucˈuex ruma ri cakˈikˈ. 	 Ama waatʋ wei pa kɔma na pá kpaasɩ-kɛɣɛ ɩsɔ, ɩlɛna pá sɔɔsɩ ŋmɩɩsɩ kɛ nyɔɔsʋɣʋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ hɛkʋ taa təkeŋkeŋ. Pa sɔɣɔmaɣaa Lipii tɛtʋ kanyəŋa huwa. Ɩlɛna pá tisi kpɩɩlʋɣʋ kuula wei ɩ tiiki lʋm hɛkʋ hɛkʋ tɔ, na pə́ kaasɩ na heelim pukina kpɩɩlʋɣʋ təpamm.


Chupan ri tiempo riˈ ri Juan cˈa ma jane cˈa titzˈapix ta pa cárcel. 	 Waatʋ ɩnɩ tɔ pa ta təkəta Yohaanɩ kɛ saləka.


Riyix majun bey niben ta queriˈ. Y astapeˈ ta chi ma can ta utz ri inaˈoj, pero riyix ya ri utz tak cosas ri niyaˈ chique ri iwalcˈual. Cˈa ta cˈa ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj chi man ta xtuyaˈ pe chiwe ri nicˈutuj chare. Riyaˈ can nuyaˈ wi cˈa ri Lokˈolaj Espíritu chique ri can niquicˈutuj, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye asaɣaa mɛ mɩɩ pəsa mə piya kɛ kʋpantʋ lapʋ, Tacaa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ kaa cɛla ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ mpa pa sələməɣɩ-ɩ tɔ?


Tek nikaben cˈa orar, Riyaˈ nuyaˈ chake ronojel ri nikacˈutuj chare ruma yekanimaj ri rupixaˈ, y chukaˈ nikaben ri yeka chuwech. 	 Tə təŋəɣɩ ɩ kʋheelitu na tə́ lakɩ mpi ɩ caa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ ha-tʋɣʋ pə təna mpi tə sələməɣɩ-ɩ tɔ.


Y jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ. 	 Pee lɛnna náá hoti sɔwa taa na alɛ a nyɔ ɩsɩɩ a ka kʋlɩ teu, ɩlɛna sɔwa fɛtɛ-yɛ na a kpisi lʋlʋɣʋ.


Y tek ri Jesús ntajin cˈa chubixic re tzij reˈ chiquiwech ri sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ riqˈui, yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ixok chiriˈ chiquicojol xurek pe ruchiˈ, y xubij cˈa: Jabel ruwarukˈij ri teˈej ri xalan awuche (awixin) chuwech re ruwachˈulef y xaqˈuiytisan riqˈui tzˈumaj, xchaˈ ri ixok chare ri Jesús. 	 Yesu tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna alʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ samaa taa sɩ: Pʋwɛ nyá too wei ɩ lʋla-ŋ na ń mʋsɩ-ɩ tɔ, ɩ nyʋleleŋ wɛ sɔɣɔntʋ.


Y ri kˈopoj can yacˈariˈ xtzolin apo riqˈui ri rey Herodes y xberubij cˈa chare: Riyin nwajoˈ chi ya re wacami yan, nayaˈ pe chuwe pa jun plato ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista, xchaˈ chare ri rey Herodes. 	 Tənaɣa ɩ məla wulaʋ kiŋ kɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ sɩ: Ma caa sɩ ń ha-m Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa kɛ́ cənɛɣɛ nɔɔnɔɔ.


Wachˈalal, riyin nwajoˈ chi riyix niwetamaj ri xa cˈa ma jane qˈuiy ta tiempo tukˈalajsaj ri Dios, riche (rixin) chi riyix man xa tichˈob ka chi qˈuiy iwetaman y cˈo más inaˈoj que chiquiwech ri israelitas, ma que ta riˈ. Y rumariˈ nbij el chiwe ri xa cˈareˈ xukˈalajsaj ri Dios, chi ri wech aj Israel ri cowirnek ri cánima y ma nicajoˈ ta niquinimaj ri Dios, xquecˈojeˈ na pakeˈ queriˈ, cˈa ya tek xquetzˈaket na ri ma ye israelitas ta ri cˈo chi niquinimaj na ri Dios. 	 Ma taapalaa mɛ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ nyənɩ mə təɣɩ nyəntaa kɛ yem, ɩ́ yele na má kɛɛsɩ-mɛɣɛ tampana naalɩ wena a ŋmɛlaa tɔ na ɩ́ ná. Ɩsɛɣɛlɩ taa yəlaa lɛlaa kpisa cɛkənaʋ. Ama pə kaa wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Waatʋ wei pɩɩ ya piitim lɛmpɩ nyə́ma nyɔɔŋ na pə tɛ ɩlɛ, pɩɩ cɛ pa ɩsɛntɔɔ.


Yacˈariˈ tek ri Jun ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet xchˈo cˈa y xubij: Riyin yenben cˈacˈacˈ chare ronojel ri cosas, xchaˈ. Y chukaˈ xubij cˈa chuwe: Queˈatzˈibaj cˈa re chˈabel re xquenbij chawe, ruma can ye kitzij wi y can utz chi nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Pənɛntaa ma pəsəɣɩ pə tənaɣa kʋfam. Na ɩ heela-m sɩ: Nmaa-tɩ. Mpi tɔ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ tampana kɛ́, na tə mʋna pá tɛ-tɩ na taa.


Yacˈariˈ tek xa riqˈui retal xechˈo apo chare ri Zacarías, ri rutataˈ ri acˈal, riche (rixin) chi niquicˈutuj chare achique biˈaj nrajoˈ nuyaˈ chare ri acˈal. 	 Tənaɣa pa yɔɣɔtəna ka caa na niŋ sɩ pa naa nte ɩ luɣu wɛɛ sɩ pá yaa-kɛ tɔ.


Can sibilaj wi cˈa tijoj pokonal ri nikakˈaxaj riyoj, xa can achiˈel wi ri tijoj pokonal ri xukˈaxaj ri Cristo. Pero ri Cristo xa can sibilaj chukaˈ nucukubaˈ kacˈuˈx chupan ri tijoj pokonal ri nikakˈaxaj. 	 Pə taɣa pʋlʋ, tə tɔkʋɣʋ Kilisiti kʋnyɔntɔɣɔlɛ kɛ ɩsəna mpiɣi sɔsɔm tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Kilisiti sɔɔsəɣɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ kɛ sɔsɔm tɔtɔ.


Tek xeˈapon cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ riˈ, xquibajij cˈa ri Jesús chuwech ri cruz. Y chupan cˈa ri hora riˈ, can queriˈ chukaˈ xban chique ye caˈiˈ chic achiˈaˈ. Y pa quinicˈajal ri ye caˈiˈ achiˈaˈ ri ye bajin chuwech ri quicruz, chiriˈ cˈa xyaˈox (xyaˈ) wi ri Jesús bajin chuwech ri cruz. 	 Tənaɣa yoolaa kama-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá ka yəlaa kɛ naalɛ kɛ pɛlɛ pa nyəŋsɩ tɔɔ tɔtɔ. Ɩnɛ na cənɛ, ɩnɛ na cənɛ, na pá tʋ Yesu kɛ́ hɛkʋ.


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, xa utz chi tanmej el. Y ma tika ta pe riche (rixin) chi ntoc pa rachoch riche (rixin) chi nberucˈamaˈ pe ri rucosas ri cˈo pa jay. Y wi cˈo cˈa chukaˈ jun ri nisamej pa juyuˈ chupan ri kˈij riˈ, ma titzolin ta chic pa rachoch. 	 Pə wʋlɛ ntɛ́ ye pə maɣana yʋlʋ wɛ kutuluɣu pata tɔɔ na ɩ wontu wɛ təyaɣa taa, pʋntʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ tiiki na ɩ́ sʋʋ təyaɣa na ɩ́ kpaɣa ɩ wontu nti tə wɛɛ tɔ. Na ye pə pamma taalɛ kɛ ɩ wɛɛ, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ mələɣɩ təyaɣa.


Y tek ri Jesús aponak chic cˈa, Riyaˈ xoc cˈa pa rachoch ri Dios ri cˈo chiriˈ pa Jerusalem. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xerokotalaˈ pe ri yetajin yecˈayin y ri yelokˈonaj ri chiriˈ pa rachoch ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ niki pɛɛtəlaa kɛ tɔɣɔnʋɣʋ.


Tichˈutinirisaj iwiˈ chuwech ri Ajaf, y Riyaˈ xtunimirisaj ikˈij. 	 Ɩ́ pasa mə təɣɩ Tacaa ɩsɛntaa na ɩ ká kʋsɩ-mɛ.