Y ri Jesús can xumey cˈa tek xracˈaxaj ri rutakon el rubixic ri capitán. Y can yacˈariˈ xerutzuˈ ri winek ri ye tzeketel chrij, y xubij cˈa chique: Can kitzij nbij chiwe, chi ri achi ri takayon pe rubixic re chˈabel reˈ, can rucukuban wi rucˈuˈx wuqˈui. Y majun cˈa wech aj Israel ri wilon ta ri can rucukuban ta rucˈuˈx wuqˈui, achiˈel ri jun achi riˈ. 	 Yesu nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ sa yoolu sɔsɔ ɩnɩ, na ɩ́ pəsəna samaa wei ɩ təŋaɣa-ɩ tɔ ɩ tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Pɔpɔtʋ fɛɩ leleŋ, paa Ɩsɛɣɛlɩ taa maɣamaɣa ma ta nata yʋlʋ na ɩ́ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩsəntɔ.


Y ri mozos riˈ xquibij cˈa: Majun xyaˈo kasamaj, xechaˈ. Y ri tataˈaj rajaf ri ulef xubij cˈa chique ri mozos riˈ: Quixbesamej cˈa chukaˈ riyix pa nujuyuˈ ri nuticon ruwech riqˈui uva y xtintoj cˈa chiwe ri rucˈamon chi nichˈec, xchaˈ chique. Y ri mozos riˈ can xebe cˈa pa samaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tə ta hiki wei ɩ ká kpaɣa-tʋɣʋ təmlɛ tɔɣɔ. Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Ye mpʋ, ɩ́ polo ma lɛsɛŋ taalɛ taa yaa.


Riyix wacami ma jane ninimaj ta tzij, pero tek can xtinimaj tzij y xtiben ri achique nubij ri ruchˈabel ri Dios chiwe, yacˈariˈ tek riyoj xtikacˈajsaj quiwech ri nicˈaj chic ri xa ma xtiquichˈutinirisaj ta quiˈ riche (rixin) chi niquinimaj tzij. 	 Ye mɩɩ kɔma na ɩ́ la na pə ná sɩ ɩ́ nɩɩnaa təkpataa, ɩlɛ pə kaasa mpa pa təna na paa caakɩ nɩɩnaʋ tɔ tá sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ tə́ hɔ pa ŋkpaŋŋ.


Y can nbij cˈa chiwe, chi ye qˈuiy chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios y ri reyes ri xecˈojeˈ ojer ca, sibilaj xcajoˈ chi xquitzˈet ta ri nitzˈet riyix wacami, y xa ma xquitzˈet ta el. Can sibilaj chukaˈ xcajoˈ chi xquicˈaxaj ta ri niwacˈaxaj riyix re wacami, y xa ma xquicˈaxaj ta el, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa paɣalɛ na awulaa sɔsaa paɣalɛ nyɩɩlaa sɩ pá ná mpi mə naakɩ ɩsəntɔ tɔ, na pá laŋ. Pəyele pa nyɩɩlaa tɔtɔ sɩ pá nɩɩ nti mə nɩɩkɩ tɔ, na pá kpisi.


Y jun achi ri cˈo chiquicojol ri winek, riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo apo chare ri Jesús y xubij: Tijonel, riyin xaxu (xaxe wi) jun walcˈual cˈo. Ncˈutuj cˈa jun utzil chawe chi tatzuˈ jubaˈ, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ samaa ɩnɩ ɩ taa sɩ: Tacaa, ma wiina-ŋ nyənɩ ma pəyalʋ yee. Anɩ ɩ tike kɛ ma lʋlaa.


Y can ye qˈuiy cˈa chique ri winek ri xeˈacˈaxan ri chˈabel ri xquibij ri apóstoles ri xquinimaj ri Ajaf Jesús. Y ri kˈij cˈa riˈ, xaxu (xaxe) wi cˈa ri achiˈaˈ yecˈo achiˈel jun wuˈoˈ mil. 	 Paa na mpʋ mpa pa nɩɩwa Piyɛɛ faaci tɔ, pa paɣalɛ mʋwa. Haləna mʋlaa mpɛ pa taa apalaa tapa ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ (5000) kɛ mpʋ.


Y xu (xe wi) xubij ri chˈabel riˈ, can yacˈariˈ tek xepe cˈa coklajay, coyopaˈ y nicˈaj chic chˈabel. Y xuben cˈa jun nimalaj silonel ri majun bey banatajnek ta janipeˈ ri yecˈo wi pe winek chuwech ri ruwachˈulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nyəɣəsaa, na pə́ yɔɣɔtɩ, na tɛʋ holi, na tɛtʋ sele sɔsɔm. Hatuu pə ŋmaʋ yʋlʋ tɔ tɛtʋ ta selita seluɣu pənɛ pə taka. Pənɛ ɩnɩ pə kəla kpakpaa.


Y can ruraybel wi cˈa ri Dios chi xukˈalajsaj ri Jesucristo ri Rucˈajol chinuwech; riche (rixin) chi nbentzijoj ri Jesucristo chique ri nicˈaj chic winek ri ma ye israelitas ta. Y tek ri Dios rukˈalajsan chic cˈa ri Jesucristo chinuwech, ma xbenwacˈaxaj ta rutzijol riqˈui jun chic winek riche (rixin) chi xinwetamaj más chrij ri Cristo. 	 Pə kɔma na pə́ maɣa Ɩsɔ na ɩ́ kuli ɩ Pəyalʋ tɔɔ sɩ má nyəmɩ-ɩ təcɛɩcɛɩ, na má sɛɣɛsɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ ɩ tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ ma ta polo nɔɣɔlʋ cɔlɔɣɔ saawala lapʋ.


Wachˈalal, queriˈ chukaˈ ri cheˈ higo rubiˈ, ma xtuyaˈ ta aceituna. Ni ri uva ma xtuyaˈ ta higo, chukaˈ pa jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ ma xtel ta pe tzaylaj yaˈ y utzilaj yaˈ. 	 Ma taapalaa mɛ, tʋɣʋ ŋkʋ pa yaa sɩ fiki tɔ kʋ kaa pəsɩ na kʋ lʋlɩ tʋɣʋ ŋkʋ pa yaa sɩ olifi tɔ kʋ pee. Na tʋɣʋ ŋkʋ pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ kaa lʋlɩ fiki tʋɣʋ pee. Na lʋm mpi pə wɛ tənyaŋŋ tɔ pə kaa pəsɩ na pə́ lá leleŋ nyəm.


Y wi cˈo pokon rubanon ca chawe, o wi cˈo rucˈas awuqˈui, tabij cˈa chuwe, y riyin xtintoj. 	 Ye ɩ ka wakəla-ŋ pʋlʋ, yaa ɩ wɛna-ŋ kəmlɛ natəlɩ, pɔɔsɩ má.


Ri Abraham can jabel wi cˈa retaman chi ri Dios can cˈo uchukˈaˈ riqˈui riche (rixin) chi nuben ri rubin. 	 Ɩ ka tɛma ɩ taa təkpataa sɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ la pə təna mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ.


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xebe ri pa tak aldea ri yecˈo pa rucuenta ri tinamit Cesarea ri nibix chukaˈ riche (rixin) ri Felipe chare. Y pa bey, ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin, niquibij ri winek? xchaˈ chique. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa kʋla təna ɩlɛna pá tɛɛ Sesalee Filipʋ acalɛɛ taa. Pa wɛ mpaaʋ taa ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ ma kɛ́ awe?


Y ri Ajaf Jesús xutzˈet ri nuchˈob ri fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin), y rumariˈ xubij chare: Riyix fariseos xa yix achiˈel lek ri jabel chˈajchˈoj rij y ri rupan xa tzˈil. Riyix can nicˈut cˈa chiquiwech ri winek chi utz ri yeˈibanalaˈ, yacˈa ri pa tak iwánima xa ma que ta riˈ, ruma xa nojnek riqˈui alekˈ, y nojnek riqˈui etzelal. 	 Tənaɣa Tacaa tɔma-ɩ sɩ: Anɩ Falisanaa mə nyəntʋ ntɛ́ mpʋ. Iyisi na nyənasɩ waalənaa kɛ ɩ́ nyaaləɣɩ təlaɩlaɩ. Ama pə kpaɣaʋ mə taanaa tɔ, ŋmɩɩləm na ɩsaɣatʋ pə hʋwɛɛ maɣaləna.


Ri uxlanibel cˈuˈx ri cˈo wuqˈui riyin, can yacˈariˈ ri nyaˈ ca chiwe. Ri uxlanibel cˈuˈx cˈa ri nyaˈ ca riyin pa tak iwánima riyix ri iniman chic, man achiˈel ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri niquitzuj (niquisuj) ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Can man cˈa tisach ta icˈuˈx, y ma tixibij ta iwiˈ. 	 Ma yekina-mɛɣɛ hɛɛsʋɣʋ ntɛ́. Ɩlɛ hɛɛsʋɣʋ ŋku kʋ wɛ ma maɣamaɣa ma kiŋ tɔɣɔ maa tɛləsɩ-mɛɣɛ mpʋ. Ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ antulinya haakʋɣʋ ɩ nyəŋkʋ tɔɣɔ maa tɛləsɩ-mɛ. Pə tɔɔ tɔ pə́ taa pɛkəlɩ-mɛ, pəyele ɩ́ taa nyá.


Y tek xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, ¿la banon chic cami ri circuncisión chare o ma banon ta? Ri Abraham ma jane banon ta ri circuncisión chare tek xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Ɩlɛ waatʋ wei kɛ́ pə lapa mpʋ? Waatʋ wei ɩ pɛlaa tɔ, yaa na pə́cɔ́ ɩ́ pɛləɣɩ? Aaɩ na pə́cɔ́ ɩ́ pɛləɣɩ kɛ́.


Yacˈa tek riyin yinapon pa jun iglesia, can nwajoˈ yichˈo pa jun chˈabel ri can nikˈax wi chiquiwech ri kachˈalal riche (rixin) chi queriˈ cˈo niquetamaj. Astapeˈ xa ta wuˈoˈ chˈabel ri nbij chique riche (rixin) chi yentijoj, pero más nwajoˈ nben queriˈ que chuwech nbij ta lajuj mil chˈabel pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chiquiwech. 	 Ama ɩsɩɩ Yesu sɛɛlaa sɛɛkʋɣʋ təcəɣəcəɣɩ tɔ pə kəla-m teu sɩ má yɔɣɔtɩ tɔm pee kakpasɩ tike nti paa nɩɩ teu na pə kuliɣi lɛlaa ɩsɛ tɔ, na mpi maa hutiɣi tɔməŋ tɔməŋ na tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa taa tɔ.


Y xucol cˈa el ri achi ri xquicˈutuj apo chare chi tucoloˈ el. Y ri achi riˈ xa yaˈon pa cárcel ruma xyacatej chrij ri kˈatbel tzij y rubanon chukaˈ camic. Yacˈa ri Jesús xa xujech el riche (rixin) chi ticamisex chuwech cruz, ruma can yariˈ ri xcajoˈ ri winek. 	 Ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ wei paa təka yʋlʋkʋlɛ na yoou tɔɔ na pa tɔŋaɣa sɩ pá yele-ɩ tɔ, na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ Yesu sɩ pá lana-ɩ nti pa sɔɔlaa tɔ.


Yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj cˈa chi cˈo jun nimalaj chˈabel ri xchˈo pe chilaˈ pa rachoch ri Dios y xubij cˈa chique ri wukuˈ ángeles: Quixbiyin jebeˈitixaˈ cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ronojel ri royowal ri Dios ri yecˈo el chupan ri wukuˈ vasos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa na nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ pəlɩ Ɩsɔ pááná kɔpʋnaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnəɣɩ atɛ.


Yacˈariˈ tek jun cˈa chique ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij xucˈutuj cˈa chuwe: ¿Awetaman ye achique cˈa chi winek laˈ, la sek sek quitziak quicusan? ¿Y awetaman chukaˈ acuchi (achique) yepe wi? xchaˈ chuwe. 	 Tənaɣa sɔsaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ pɔɔsa-m sɩ: Yəlaa mpa pa suu capanaa kʋhʋlʋmaa tɔ pa kɛ́ mpa na leɣe pa lɩɩnaa?


Ye qˈuiy cˈa ri quiniman chic ri Ajaf Jesús, ye aj itzaˈ ri rubanon ca. Rumariˈ xequicanolaˈ pe ri quiwuj riche (rixin) itz, y can ya ri chiquiwech ri winek xequiporoj wi ri quiwuj riˈ. Y ri rajel ri qˈuiy wuj riche (rixin) itz ri xporox, achiˈel xa cincuenta mil sakapuek. 	 Mpa pɛlɛ pa lakaɣa topotopo təma tɔ pa paɣalɛ kɔna pa takəlasɩ na pá sɔ-səɣɩ kɔkɔ kɛ yəlaa taa. Pa mapa takəlasɩ nsɩ sɩ liɣitee, ɩlɛna pə́ lɩɩ liɣitee nyəɣətʋ iyisi nɩɩlɛ na naanʋwa (50000).


Ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 Tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa ɩ pɛɛlɛɛ.


Ri achiˈaˈ cˈa ri xetak el riqˈui ri Juan, ye ri ye cachibil ri fariseos. 	 Tillaa mpɛ paa kɛ́ Falisanaa.


Chupan cˈa ri aldea ri Betania rubiˈ ri quitinamit ri María y ri Marta ri cachˈalal quiˈ, cˈo cˈa jun yawaˈ. Ri yawaˈ riˈ Lázaro rubiˈ. 	 Pə wɩɩkaɣa apalʋ nɔɣɔlʋ, pa yaa-ɩ sɩ Lasaa, na ɩ́ wɛ Petanii ɩcatɛ taa, timpi Malɩ na ɩ kɔɣɔ Maləta pa wɛɛ tɔ.


Riyoj ri cˈa yojcˈo na waweˈ chuwech re ruwachˈulef, yoj junan cˈa riqˈui ri nabey achi ri xban riqˈui ulef. Yacˈa ri yecˈo chic chilaˈ chicaj, can ye achiˈel cˈa ri Cristo ri can aj chilaˈ chicaj. 	 Mpa pa kɛ́ tɛtʋ tɔɔ nyə́ma tɔ pa nəɣəsəna wei pa ŋmana tɛtʋ tɔɣɔ, na mpa pa kɛ́ ɩsɔtaa nyə́ma tɔ pa nəɣəsəna wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔɣɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Riyin can kitzij cˈa nbij chawe, chi wacami chupan re akˈaˈ reˈ, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama Yesu tɔma-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo maa cɛsəɣɩ, n ka kpɛɛsɩ tɔm tooso kɛ́ ahoo anɛ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m na pə́cɔ́ kampaaʋ koo.


Ruma riyin nxibij wiˈ chawech. Ruma yit jun cˈaˈnlaj (cˈaˈelaj) achi. Riyit xa yit junan riqˈui jun achi ri nberucˈutuj pe rurajil y xa majun puek ruyaˈon ca chiriˈ. Y chukaˈ nawajoˈ nacˈul ri ntel pe chuwech ri ticoˈn ri xa ma riyit ta xatico ka, xchaˈ ri mozo chare ri rey. 	 N wɛ-m sɔɣɔntʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, n kɛ́ yʋlʋ katɛ tʋ kɛ́. N ta sɩɩ mpi tɔ mpəɣɩ n kpakəɣɩ, na timpi n ta tuu tɔ tənaɣa n kʋŋ.


Y yecˈa ri xeˈucˈuan jun cˈaslen utz chuwech ri Dios, xquebecˈastej cˈa pe riche (rixin) chi xtiquil jun quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri xa itzel cˈaslen xquicˈuaj chuwech ri Dios, xquebecˈastej cˈa pe riche (rixin) chi xquebe pa rucˈayewal. 	 na pá lɩɩ ɩ taa. Mpa pa lapa kʋpantʋ tɔ paa fe sɩ pá wɛɛ tam tɔɔ. Mpa pɛlɛ pa lapa ɩsaɣatʋ tɔ, paa fe sɩ pá hʋʋna-wɛ na pá tʋ-wɛɣɛ saləka.


Wachˈalal, tichajij cˈa ri icˈaslen y chukaˈ can cof quixcˈojeˈ chupan ri icukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Riyix ma titzolij ta iwiˈ chiwij, xa ticusaj cˈa ri iwuchukˈaˈ ri ruyaˈon ri Dios chiwe. 	 Ɩ́ feŋ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ mpaaʋ kɛ teu. Ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ, ɩ́ nyɔɔ toŋ.


Y ri Jesús can ma xu (xe) ta cˈa pa quiqˈuexel ri winek israelitas tek xticom, xa can xticom cˈa riche (rixin) chi yerumol quinojel ri winek ri can ye ralcˈual wi ri Dios ri quiquiran quiˈ chuwech re ruwachˈulef. 	 Pə taɣa pəlɛ pə tɔɔ tike, sɩ ɩ́ kpɛntɩ Ɩsɔ piya təna mpa pa yawa tɔ na pá pəsɩ kʋlʋm tɔtɔ.


Quixquicot quiqˈui ri yequicot, y quixokˈ quiqˈui ri yeˈokˈ. 	 Mə na mpa pa wɛ laŋhʋlʋmlɛ taa tɔ ɩ́ kpɛntɩ yɔɔlʋɣʋ, na mə na mpa pɛlɛ pa wiiki tɔ ɩ́ kpɛntɩ wula tɔtɔ.


Xa ma xticajoˈ ta chic xtiquicˈaxaj ri kitzij chi ruchˈabel ri Dios, ruma xa nibe cánima chrij chˈabel ri yetzijox ri xa majun quejkalen. 	 Paa kisi tɔm tampana nyəntʋ, na pá paasəna sɔsaa taa kpaɩ tɔmnaa.


Rumacˈariˈ tek nikabij chi achiˈel xuben ri Abraham chi can xucˈul ri bendición ruma can xucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios, can queriˈ chukaˈ quinojel ri yeniman riche (rixin) ri Dios, can niquicˈul chukaˈ bendición. 	 Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa na Ɩsɔ lapɩ-ɩ kʋpantʋ. Na mpʋ tɔtɔɣɔ pa təna mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ lakɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ kɛ mpʋ tɔtɔɣɔ.


Ri Jesús xubij cˈa chique: Ri car ri cˈariˈ yeˈichop pe, queˈicˈamaˈ cˈa pe caˈiˈ oxiˈ, xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tiina nna ɩ́ kpawa nɔɔnɔɔ tɔ, ɩ́ ləsɩ a taa naalɩ na ɩ́ kɔna.


Ruma ri chˈabel ri xincˈul riyin, can ya chukaˈ chˈabel riˈ ri xincˈut chiwech. Y ri rucˈuˈx ronojel ri xincˈut chiwech, ya chi ri Cristo xcom ruma ri kamac, can achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Sɛɣɛsʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku pa sɛɣɛsa má na maa sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ-kʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Kilisiti səpa tá ɩsaɣatʋ tɔɔ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtaa tɔ.


Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. 	 Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ.


Kachˈalal, ri Ajaf ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx, can ya ta cˈa Riyaˈ ri xtiyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx riˈ chiwe chupan xabachique ta na ri nicˈulwachij. Y ri Ajaf xticˈojeˈ cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 Tacaa wei ɩ kɛ́ alaafəya halʋ tɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ tam kɛ́ pə təna pə taa. Tacaa ɩ́ wɛɛ mə təna mə waalɩ.


¿Y wacami achique nibij riyix? ¿La más ta cˈa utz ri kacˈaslen riyoj israelitas que chuwech ri quicˈaslen ri ma ye israelitas ta? Ma que ta riˈ. Xkabij yan ka, chi quinojel winek, chi israelitas y ma ye israelitas ta, quinojel ye kajnek chuxeˈ ri mac. 	 Ɩlɛ ɩsəna tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ? Yuta nyə́ma tá tə tɛɛ piitim lɛmpɩ nyə́ma yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa mpʋ. Ma tɛma hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ɩsaɣatʋ tɔka yəlaa tənaɣa təkem, paa Yuta nyə́ma, paa yəlaa mpa te.


Rumariˈ, tek cˈa cˈo na re Sakil iwuqˈui, can ticukubaˈ icˈuˈx riqˈui, riche (rixin) chi yixoc ralcˈual ri Sakil riˈ. Quecˈariˈ ri xerubij ri Jesús chique ri winek. Cˈacˈariˈ xeruyaˈ ca, y majun cˈa xetaman ta acuchi (achique) xbe wi. 	 Ɩ́ təŋəɣɩ kɔkɔ kʋnanaɣa ŋkɛɣɛ waatʋ wei ka wɛ mə cɔlɔ tɔ, na ɩ́ ká pəsɩ kɔkɔ ŋkɛ ka nyə́ma. Yesu tɛma-təɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ polo pooluŋ na ɩ́ ŋmɛlɩ-wɛ.


Ri Jesús ruyon cˈa xtzolin anej pa ruwiˈ ri juyuˈ, ruma xunabej chi ri winek xquepe chucˈamaric riche (rixin) chi niquiben qui‑rey chare y astapeˈ ma nrajoˈ ta Riyaˈ. 	 Yesu nyəmá sɩ pa sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ paa kpa-ɩ wulaʋ na toŋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa. Ɩlɛna ɩ́ ŋmɛlɩ təkɛʋ na ɩ́ kpa pɔ́ɔ́ŋ tɔɔ kɛ́ ɩ tike.


Ri Dios tek xixrusiqˈuij (xixroyoj), can riche (rixin) wi chi xixcolotej. Y tek riyoj xkatzijoj chiwe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, yariˈ tek xixcolotej. Ruma ri Dios can nrajoˈ cˈa chi nicˈojeˈ icˈojlen can achiˈel ri rucˈojlen ri Kajaf Jesucristo. 	 Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə heela-mɛ tɔ ɩ nɩɩʋ taa kɛ́ Ɩsɔ yaa-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ Tacaa Yesu Kilisiti teeli taa.


Y ri pa tak iwánima can nicˈatzin cˈa chukaˈ chi ticˈojeˈ ri uxlanibel cˈuˈx riche (rixin) ri Dios, y ya ta riˈ ri nucˈuan iwuche (iwixin). Can riche (rixin) wi chi nicˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chicojol tek ri Dios xixrusiqˈuij (xixroyoj) riyix ri xa jun chˈaculaj ibanon quiqˈui quinojel ri quiniman chic ri Dios. Y nicˈatzin cˈa chukaˈ chi ticˈojeˈ matioxinic pa tak iwánima. 	 Ɩ́ yele na Kilisiti sɔɔlʋɣʋ hʋ́lə́ɣɩ́ mə lotu taa kɛ́ mpi ɩ́ ká lakɩ tɔ. Hɛɛsʋɣʋ kʋnɛ kʋ maɣamaɣa kʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ kpɛnta-mɛ na ɩ́ yaa, na ɩ́ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ niŋ na nɔɔhɛɛ na pə tənaɣa mpʋ pə wɛʋ na pə́ kpɛntaa tɔ. Ɩ́ sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ.


Y ri Jesús can yariˈ xubij chare ri ixok: Can nikˈalajin chi nim ri acukbel cˈuˈx. Can tibanatej cˈa ri nawajoˈ riyit, xchaˈ ri Jesús. Y ri ti kˈopoj, ral ri ixok, can chupan cˈa ri hora riˈ xel el ri itzel espíritu riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Pʋwɛ, alʋ nyá, nyá naani tɔɔwa yoo. Mpi n caa tɔ n ka na-wɩ. Tənaɣa ɩ pəyaɣa hika alaafəya kɛ kpakpaa.


Y can jabel wi rutijoxic banon chupan ri bey riche (rixin) ri Ajaf Jesús. Y can riqˈui cˈa ronojel ránima nutzijoj ri ruchˈabel ri Ajaf chique ri winek. Can jabel wi yerutijoj. Xa yacˈa riyaˈ xaxu (xaxe wi) ri bautismo riche (rixin) ri Juan ri Bautista ri retaman. 	 Paa hʋla-ɩ Tacaa mpaaʋ tɔm, na ɩnɩ tɔtɔ ɩ heelaɣa na ɩ kilisaɣa Yesu tɔm na laŋhʋlʋmlɛ kɛ teu, ɩɩ cotiɣi paa pəcɔ. Ama Yohaanɩ lʋm sɔʋ tike kɛ ɩ nyəmá.


Ruma xabachique ri netzelan ri rachˈalal, ri winek riˈ can achiˈel jun camisanel. Y riyix iwetaman chi majun cˈa jun camisanel ri cˈo ta ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek riqˈui. 	 Yʋlʋ wei ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ kɛ́ yʋlʋkʋlʋ kɛ́, na mə nyəmá sɩ yʋlʋkʋlʋ fɛɩna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Ri retal riche (rixin) chi wi ya ti acˈal riˈ ri niwil, xtitzˈet cˈa chi boron jabel pa tziek y cotzˈoban pa jun quiwaybal chicop, xchaˈ ri ángel. 	 Ɩɩ naa ɩsəna ɩ́ ká nyəna-ɩ tɔ. Ɩ́ ká maɣana pa hɩɩsa ahʋlʋm nɔɣɔlʋ kɛ wontu kʋtɔɣɔʋ tətʋlɛ taa na pá taka-ɩ saalasɩ.


Tek ri Jesús xapon pa jay, ri caˈiˈ moyiˈ xeˈapon cˈa chukaˈ riqˈui. Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Can ninimaj cˈa riyix chi riyin yicowin nben chiwe chi yixtzuˈun? xchaˈ chique. Y ri caˈiˈ moyiˈ riˈ xquibij: Jaˈ (je) Ajaf, nikanimaj, xechaˈ chare. 	 Yesu tala təyaɣa taa, ɩlɛna yʋlʋmaa mpɛ pá kpətəna-ɩ. Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛma-m na mə taa sɩ ma pəsəɣɩ na má la mpʋ? Ɩlɛna pá cɔ-ɩ sɩ: Ɛɛ, Tacaa.


Can chake riyoj xukˈalajsaj wi ri xa ma kˈalajsan ta pe ojer ca. Y ri rukˈalajsan ri Dios can achiˈel jun nimalaj beyomel y can cˈo wi rukˈij rucˈojlen, ruma wacami ri Cristo nicˈojeˈ chukaˈ pa tak iwánima riyix ri ma yix israelitas ta y can rubanon chiwe chi riqˈui ronojel iwánima iwoyoben ri kˈij tek xquixbecˈojeˈ riqˈui chupan ri nimalaj rukˈij rucˈojlen. 	 Mpi pə tɔɔ tɔ, Ɩsɔ sɔɔlaa kɛ́ sɩ ɩ́ la na pá nyɩ ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ pə tɔɔʋ na pə teu sɔsɔɔm. Ɩ sɩɩ mpɩ ɩnəɣɩ sɩ ɩ ká la yəlaa təna. Kʋŋmɛsətʋ ntəɣəlɛ sɩ Kilisiti wɛ mə waalɩ na ɩnɩ ɩ yekina na mɩɩ taakɩ sɩ ɩ́ ká hiki Ɩsɔ teeli taa kɛ́ mə paa tete.


Yacˈa ri ijaˈtz ri xka pa jun utzilaj ulef, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek, y ri winek riˈ can nikˈax cˈa ri ruchˈabel ri Dios chuwech y ri rucˈaslen niwachin jabel. Can niwachin wi cˈa achiˈel niquiben ri ijaˈtz. Ruma cˈo ijaˈtz ri niquiyaˈ a treinta quiwech, yecˈo ri niquiyaˈ a sesenta quiwech y yecˈo ri can jojun ciento cˈa quiwech niquiyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə kaasa pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa. Aŋhaa, alɛ a wɛnna ntɛ́ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá cɛkəna-təɣɩ teu na pá lʋləɣɩ pee tɔ. Lɛlaa kɛ sɔsɔm sɔsɔm, lɛlaa kɛ maɣana, na lɛlaa kɛ pəcɔ.


Y ri achi ri achiˈel jun coronel tek xapon cˈa riqˈui ri Pablo, xberuchapaˈ, y xutek cˈa ruximic riqˈui caˈiˈ cadenas. Y cˈacˈariˈ xucˈutuj achique chi achi riˈ y achique ri xumacuj. 	 Tənaɣa kʋmataŋ pola Pɔɔlɩ kiŋ, na ɩ́ tɔ sɩ pá kpa-ɩ na pá hɔkɔ-ɩ na alukpala naalɛ. Pə waalɩ kɛ́ ɩ pɔɔsaa sɩ, ɩ kɛ́ awe, na pepeɣe ɩ lapa?


Quicˈualon chukaˈ canela, y akˈom ri niyaˈox (nyaˈ) chrij ri ruquil wey, pon, mirra y nicˈaj chic akˈom ri sibilaj jubul ruxlaˈ; ri ruyaˈal uva, aceite, qˈuej (harina) ri sibilaj jabel y trigo. Ye quicˈualon apo chukaˈ riche (rixin) chi yebequicˈayij ca, carneˈl, quiej y nicˈaj chic chicop, carruajes, y chukaˈ yequicˈayij winek. 	 Paa afɛʋnaa, paa kʋkʋsʋm, paa tulaalʋ miili, paa tulaalʋ kʋfəɣətʋ, paa sʋlʋm, paa nim, paa mʋlʋm, paa tɔɣɔnaɣa pee, paa naaŋ, paa heeŋ, paa kpaɣanəŋ na kɛɛkɛnaa, paa yomaa na yəlaa weesiŋ maɣamaɣa.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xuchop nitzijon riche (rixin) chi yerutijoj, y xubij cˈa: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ sɩ:


O wi ta cˈo jun ixok ri cˈo lajuj sakapuek riqˈui, y chare ri lajuj sakapuek riˈ nisach ta jun ri chiriˈ pa rachoch, ¿la ma nutzij ta cami jun kˈakˈ, y la ma numes ta cami rupan ri rachoch riche (rixin) chi nucanoj? Ri ixok riˈ can xtucanoj wi. 	 Na ɩ́ tasa lɛntɩ tɔtɔ sɩ: Ye ɩsɩɩ alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛna liɣitee nyəɣətʋ naanʋwa, ɩlɛna kʋlʋmʋɣʋ le, ɩ mʋsəɣɩ fətəla kɛ́, na ɩ́ hasa ɩ təyaɣa təna na ɩ́ taasɩ tətetete, haləna ɩ́ kɔɔ na ɩ́ na-kʋ.


Ri Nataˈ Dios ri xeyaˈo pa nukˈaˈ riyin, yariˈ ri más nim ruchukˈaˈ que chuwech xabachique y majun cˈa nicowin yeˈelesan ta el pa rukˈaˈ Riyaˈ. 	 Ma Caa wei ɩ hamɩ-ɩ tɔ ɩ kəla pə təna, na nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ ɩ́ lɛɛkɩ-ɩ ma Caa niŋ taa.


Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex ri mozo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-ɩ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpampaŋ. Ɩsəna mpi n lapəna pəcɔ nyəm kɛ teu kɛ ɩsəntɔ tɔ, maa cɛlɛ-ŋ sɔsɔm. Kɔɔ na má na-ŋ tə́ yɔɔlɩ.


Riyit awetaman chi quinojel ri kachˈalal ri yecˈo pa tak tinamit riche (rixin) ri Asia yin quiyaˈon chic ca. Can achiˈel xquiben ri kachˈalal Figelo y ri Hermógenes, can queriˈ chukaˈ xquiben riyeˈ. 	 Asii tɛtʋ nyə́ma təna lɔ-m tɔ n nyəmá mpʋ. Mpa pa ha-m siɣile kɛ mpʋ tɔ pa taa mpɛɣɛlɛ Fisɛɛlɩ na Hɛɛmɔsɛɛnɩwɛ.


Y cˈo cˈa jun achi ri nim rukˈij, xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: Riyit ri can yit utzilaj Tijonel, tabij cˈa chuwe: ¿Achique cˈa ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma nyʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Tacaa kʋpaŋ, pepeɣe pə wɛɛ sɩ maa la ɩlɛna má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ?


Y ri Ananías, ri achi ri xcˈayin ri ulef, can xaxu (xaxe wi) cˈa xracˈaxaj ri chˈabel ri xerubij ri Pedro, xcom ka. Y quinojel cˈa ri xeˈacˈaxan ri xbanatej, xpe cˈa jun nimalaj xibinriˈil chique. 	 Ananiyasɩ nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ hoti na ɩ́ sɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa təna mpa pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ tɔɣɔ keniŋa nakəlɩ pə tɩɩ fɛɩ.


Ri kachˈalal riˈ, can chanin cˈa xequitek el ri Pablo y ri Silas cˈa pa tinamit Berea. Chakˈaˈ cˈa xequitek el. Y tek ri Pablo y ri Silas yecˈo chic chiriˈ pa Berea, xebe cˈa pa jun jay ri niquimol wi quiˈ ri israelitas ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ahoo kɔma na a yu, ɩlɛna tá taapalaa heeli Pɔɔlɩ na Silaasɩ sɩ: Ɩ́ polo Pelee. Pa tala təna, ɩlɛna pá polo Yuta nyə́ma təkotile taa.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Zabulón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri José, y ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Benjamín. Y yecˈa quinojel riˈ ri xyaˈox (xyaˈ) quetal chi nicˈaj tak quiwech. 	 Sapulɔŋ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Yosɛɛfʋ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Pɛncamɛɛ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000).


Y chukaˈ yecˈo ye caˈiˈ alekˈomaˈ ri xequibajij chuwech cruz. Jun xcˈojeˈ pa rajquikˈaˈ ri Jesús y ri jun chic pa rajxocon. 	 Pa kpɛŋna ɩ́ na ŋmɩɩlaa kɛ naalɛ na pá ká səm tesikasɩ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ, na lɛlʋ kɛ ɩ mpətəŋ tɔɔ,


Ruma riyix wachˈalal can ya ri Dios ri xixsiqˈuin (xixoyon), riche (rixin) chi xixrucol pe chuxeˈ ri ley. Pero ma xixcolotej ta pe riche (rixin) chi niben ri xa ya ri nirayij ka riyix. Ma que ta riˈ. Riyix xixcolotej pe riche (rixin) chi can titolaˈ iwiˈ riqˈui ajowabel. 	 Ma taapalaa ye mɛ ɩlɛ pa ləsa-mɛɣɛ sɩ ɩ́ pəsɩ kasaɣampiya. Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ ɩ́ taa hʋʋ sɩ ye ɩ́ pəsa kasaɣampiya kɛ mpʋ ɩ́ hika mə təɣəlɛ sɩ ɩ́ təŋəɣɩ mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ. Aaɩ pə fɛɩ mpʋ se. Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma, na ɩ́ teŋ təma, na mpʋ ɩnɩ pə lapʋ sʋʋna-mɛɣɛ teu.


Y tek ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ ye elenak chic el, can yacˈariˈ tek jun ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios xucˈut riˈ chuwech ri José pa rachicˈ. Y ri ángel riˈ xubij chare: Cayacatej cˈa el. Tacˈuaj el ri acˈal rachibilan ri ruteˈ y quixanmej el waweˈ. Quixbiyin cˈa pan Egipto y quixcˈojeˈ chilaˈ, y riyin xtinyaˈ rubixic chawe tek utz chic yixtzolin pe. Ruma chi re wacami, ri rey Herodes can xtorucanoj wi re acˈal riche (rixin) chi nucamisaj, xchaˈ chare. 	 Nyəntaa tɛɛwa ɩlɛna Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ́ kɔɔ Yosɛɛfʋ kiŋ kɛ toosee taa na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa pəyaɣa na ka too, na ń se na ń polo Icipiti, na ń caɣa təna. Haləna waatʋ wei maa heeli-ŋ sɩ ń məlɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Helɔtɩ ká pɛɛkɩ pəyaɣa ŋkɛ sɩ ɩ kʋɣʋ-kɛ.


Y ri Jesús xokˈ. 	 Ɩlɛna Yesu sʋʋ wula.


Y ri Dios can xuben cˈa chukaˈ jun trato riqˈui ri Abraham. Ri trato riˈ can cˈo cˈa jun retal. Y ri retal ri trato riˈ, can yacˈa ri circuncisión ri niban chique ri tak cˈjolaˈ (alaboniˈ). Y tek ri Abraham xalex ri rucˈajol ri xubiniˈaj Isaac, xuben cˈa ri circuncisión chare tek xa cˈariˈ wakxakiˈ rukˈij cˈo. Queriˈ chukaˈ xuben ri Isaac tek xalex ri Jacob ri rucˈajol. Y queriˈ chukaˈ xuben ri Jacob quiqˈui ri cablajuj rucˈajol ri xeˈoc tataˈaj riche (rixin) re tinamit Israel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lapa na pɛlʋɣʋ pəsɩ Apəlaham kɛ kɔtaɣa ŋka kaa tɔɔsəɣɩ-ɩ nti ɩ́ na Ɩsɔ paa yɔɣɔtaa na pá sɩɩ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ Apəlaham kɔma ɩ́ lʋlɩ Ɩsaaka tɔ, ɩ pɛla-ɩ ɩ kʋyɛɛŋ pəlefɛi naanʋwa wule. Ɩlɛna Ɩsaaka náá pɛlɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Yakɔpʋ, na Yakɔpʋ ná pɛla ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ piya naanʋwa na naalɛ mpa pa kɛ ta kpeka caanaa caanaa sɔsaa tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri ruwuk ángel xuxupuj ri rutrompeta. Y yecˈo ri riqˈui quichukˈaˈ xechˈo pe ri chilaˈ chicaj, y xquibilaˈ cˈa: Ri tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, wacami ye riche (rixin) chic ri Kajaf Dios y ye riche (rixin) chic chukaˈ ri Cristo ri chaˈon pe ruma ri Dios. Y can ya Riyaˈ ri xtikˈato tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ hʋla ɩ akantəlɛ. Ɩlɛna pə́ yɔɣɔtəna ɩsɔtaa na toŋ sɩ: Pənɛntaa Tacaa na ɩ Mesii paa tɔkəna tɛtʋ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, na tam tɔɔ kɛ́ paa tɔkɩ-kɛ.


Riyin ncˈutuj cˈa utzil chiwe riyix chi quinicochˈoˈ jubaˈ ruma cˈo chˈabel ri xquenbij chiwe chi achiˈel xa yin chˈujernek. Ruma can queriˈ nrajoˈ ri wánima chi nbij chiwe, rumariˈ can quinicochˈoˈ cˈa jubaˈ. 	 Ma kooliɣi kɛ́ sɩ ɩsɔwɛɛ ɩ́ tɩɩ nyənɩ-m pəcɔɣɔ kpaŋtʋ. Pə wɛ mpʋ mɛɛ, ɩ́ nyənəɣɩ-m mpʋ.


Wacami cˈa, queˈicˈamaˈ cˈa pe ri yeˈetzelan wuche (wixin), y ri ma xeˈajowan ta chi xinoc rey, y chinuwech riyin queˈicamisaj wi, xchaˈ ri rey. Queriˈ xubij ri Jesús. 	 Tɔʋ, ɩ́ kɔna ma kolontunaa mpa pa kisaa sɩ má taa tɔɣɔ pa tɔɔ kɛ́ kawulaɣa tɔɣɔ cənɛ, na ɩ́ kʋ-wɛɣɛ ma ɩsɛntaa.


Y ri Jesús xeruliˈej cˈa pa rukˈaˈ ri wuˈoˈ caxlan wey y ri caˈiˈ car y cˈacˈariˈ xtzuˈun chicaj y xucˈutuj ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ. Y cˈacˈariˈ ri Jesús xeruwechˈelaˈ cˈa el ri caxlan wey y ri car, y xuyaˈ el chique ri rudiscípulos riche (rixin) chi niquiyaˈ chique ri winek. 	 Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ na təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala samaa ɩnɩ.


Y ri chilaˈ chicaj ri Cristo ma nuben ta achiˈel nuben ri nimalaj sacerdote quiche (quixin) ri israelitas re waweˈ chochˈulef. Ruma ri nimalaj sacerdote riˈ ronojel junaˈ ntoc chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri cˈo chiriˈ pa rachoch ri Dios y nutzuj (nusuj) quicˈ, pero ma ruquiqˈuel ta riyaˈ ri nutzuj (nusuj). Yacˈa ri Cristo xa jun bey xutzuj (xusuj) quicˈ y can ruquiqˈuel wi Riyaˈ ri xutzuj (xusuj). 	 Paa pənaɣa ŋka Yuta nyə́ma kɔtʋlʋ sɔsɔ pukina wontu caləm kɛ katɛ tete kɛ́. Ama Kilisiti ɩ́lɛ́ ɩ ta sʋʋ sɩ ɩ lakɩ ɩ təɣɩ kɔtaɣa na ɩ́ lɛləɣɩ.


Riqˈui jubaˈ cˈo jun ri xtibin chuwe: Riyit Santiago, nabij chi ma xu (xe) ta wi nicˈatzin chi nanimaj ri Dios, xa can rajawaxic chi nabanalaˈ chukaˈ ri utzil. Yacˈa riyin, xtichaˈ ri jun, riqˈui ri nuniman chic ri Dios, majun chic nicˈatzin chi nben. Yacˈa riyin ri Santiago nbij cˈa chare ri jun ri nibin queriˈ; riyin, riqˈui ri utzil ri nben, yicowin ncˈut chawech chi kitzij nuniman ri Dios. Y riyit ¿achique cˈa rubanic naben chi nacˈut chinuwech chi animan chic ri Dios, wi xa majun utzil naben ta? 	 Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ká tɔ sɩ: Taa tɛm na Ɩsɔ tike kɛ lɛlʋ lakɩ, na lɛlʋ náá lakɩ təma tike. Ɩlɛ ma cɔɔ pʋntʋ sɩ: Hʋlɩ-m ɩsəna yʋlʋ ka tɛ ɩ taa na Ɩsɔ na ɩɩ lakɩ pə təma tɔ, na maa hʋlɩ-ŋ́ lɛlʋ taa tɛm na ɩ təma taa.


Y achiˈel xa pa tak a las cinco ri tikakˈij riyaˈ xel chic el jun bey y xeberilaˈ cˈa pe nicˈaj chic mozos. Y riyaˈ xubij cˈa chique ri mozos riˈ: ¿Achique cˈa ruma tek ma iwilon ta el isamaj y chi jun kˈij re yixcˈo waweˈ? xchaˈ chique. 	 Pə kɔma taanaɣa ilim ɩlɛna ɩ́ lɩɩ na ɩ́ maɣana napəlɩ, pɛlɛ pa caɣa nɔnɔɣɔ tɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ caɣa yem kɛ mpʋ?


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel cˈa el ri chiriˈ, y xbe cˈa quelaˈ pa jun lugar ri nakaj nicanaj chique ri tinamit Tiro y Sidón. Y xcˈojeˈ cˈa pa jun jay, ruma ma nrajoˈ ta cˈa chi netamex chi Riyaˈ cˈo chiriˈ. Pero ma riqˈui wi riˈ, chanin xnabex chi cˈo chiriˈ. 	 Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ polo tɛtʋ nti tə wɛ Tiii cɔlɔ tɔ tə taa, na ɩ́ caɣa təyaɣa nakəlɩ ka taa. Ɩ ta sɔɔlɩ sɩ yəlaa ɩ́ nyɩ ɩ tɔɔ. Paa na mpʋ tete ɩsɩɩ saŋa tɔ pa tɛma ɩ tɔɔ kɛ́ kulusuɣu.


Yin cˈa riyin ri Ruchiˈ ri coral. Ri xtoc cˈa wuqˈui riyin, can xticolotej y nril ri nicˈatzin chare. Achiˈel nuben ri carneˈl ntel ntoc chupan ri coral, y nril kˈayis riche (rixin) chi nutij. 	 Maɣalɛ nɔnɔɣɔ, wei ɩ́ təŋna ma tɔɔ na ɩ́ sʋʋ, pɩɩ ya ɩ nyʋɣʋ. Ɩ ká sʋʋkɩ na ɩ́ lɩɩkɩ, na ɩ́ hikiɣi nyɩɩtʋ kʋpantʋ.


Can xtiwetamaj ta cˈa chrij ri ajowabel ri cˈo riqˈui ri Cristo; jun ajowabel ri sibilaj nim que chuwech ri yojcowin nikachˈob riyoj. Queriˈ ncˈutuj chare ri Dios pan iwiˈ ruma nwajoˈ chi can nojnek ta iwánima chiretamaxic kas achique rubanic ri Dios. 	 Na paa Kilisiti sɔɔlʋɣʋ fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna kʋ təna tɔ, mɩɩ cɛkəna-kʋ, na ɩ́ hiki Ɩsɔ nyəm təna na pə́ maɣalɩ mə taanaa təpampam.


Y ri ixok riˈ xapon cˈa riqˈui ri Jesús y xuchop cˈa okˈej. Y ri ruyaˈal ri runakˈ tak ruwech ri ixok riˈ xeka ka cˈa chrij raken ri Jesús. Riyaˈ yerusulaˈ cˈa raken ri Jesús riqˈui ri rusmal tak ruwiˈ. Ri ixok riˈ yerutzˈumalaˈ (yerutzˈubalaˈ) cˈa ri raken ri Jesús, y xuyaˈ chukaˈ ri akˈom ri jubul ruxlaˈ chrij ri raken. 	 Na ɩ́ luŋ Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ waalɩ tɔɔ na ɩ́ wiiki. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taana Yesu nɔɔhɛɛ kɛ ɩsəlʋm, ɩlɛna ɩ́ hɩɩsɩ-yɛ na ɩ́ nyɔɔsɩ, na ɩ́ waɣalɩ-yɛ na ɩ́ saɣalɩ-yɛɣɛ tulaalʋ.


Riyeˈ nimaˈk tak ejkaˈn niquiyalaˈ chiquikul ri winek, ejkaˈn ri can cˈo calal y cˈayef (cuesta) quicˈuaxic. Ri ejkaˈn riˈ xaxu (xaxe) wi chiquikul ri winek niquiyaˈ wi y riyeˈ ni xa ta jun ti ruwiˈ quikˈaˈ niquisiloj riche (rixin) chi niquicˈuaj ri ejkaˈn ri niquibij ri cˈo chi niquicˈuaj ri winek. 	 Pa kpakəɣɩ səɣəla yuŋ nyəna na pá sʋkəɣɩ lɛlaa. Pəyele mpɛ paa caa sɩ pá tɩɩ taa-wɛɣɛ taaʋ maɣamaɣa.


Can ruma wi ri Cristo tek konojel yojcowin yojjel apo riqˈui ri Tataˈixel, chi israelitas y chi ma israelitas ta. Ruma xa jun ri Lokˈolaj Espíritu ri nitoˈo kiche (kixin) riche (rixin) chi junan kawech yojjel apo riqˈui. 	 Kilisiti ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ tá təna tə pəsəɣɩ na tə́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ kʋlʋm ɩnɩ ɩ toŋ taa.


Can quinojel cˈa winek ri yebano etzelal, xtiquicˈulwachij rucˈayewal; xtiquitij pokonal. Nabey xtika ri rucˈayewal pa quiwiˈ ri israelitas y cˈacˈariˈ chukaˈ xtika pa quiwiˈ ri ma ye israelitas ta. 	 Wahala na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká kpa pa təna mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pə waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ.


Can tiyalaˈ cˈa rutzil iwech chiˈijujunal riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij. 	 Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ. Ɩsɔ yəlaa təna sɛɛ-mɛ.


Ri Jesús sibilaj cˈa xujoyowaj ruwech ri achi ri rucˈulwachin ri yabil riˈ; rumariˈ Riyaˈ can yacˈariˈ tek xuchop apo y xubij chare: Nwajoˈ chi yacˈachoj. Tiqˈuis cˈa el re yabil reˈ chawij, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔnʋɣʋ tɔɔ kʋtɔŋ tʋ ɩnɩ ɩ tɔm lapa Yesu kɛ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ kʋsɩ ɩ niŋ na ɩ́ tokina-ɩ na ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Teu, ma tisaa, alaafəya ɩ́ la.


Y ye qˈuiy cˈa chique ri winek ruma can nicajoˈ niquiyaˈ rukˈij ri Jesús, xquiriqˈuilaˈ ri nimaˈk tak quitziak pa rubey. Y nicˈaj chic winek ruma can xcajoˈ xquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri Jesús, xebequicˈamalaˈ pe ruxak tak cheˈ ri can riche (rixin) wikbel, riche (rixin) chi xequiricˈ pa rubey. Y quecˈariˈ niquibanalaˈ ye benak. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa paɣalɛ pɔ pa wontu kɛ mpaaʋ taa, na lɛlaa náá cɛ hatʋ na pá pɔ.


Y queriˈ chukaˈ ri utzil ri yetajin chubanic ri winek, cˈo chi nbekˈalajin na pe. Astapeˈ cˈo nicˈaj chic utzil ri ma ye kˈalaj ta, pero cˈo chi yebekˈalajin na pe. 	 Təma kʋpana ná naa mpʋ tɔtɔɣɔ təkeelee, na nna a maɣamaɣa a fɛɩ naʋ kɛ ɩsɛntɔɔ kɛ kpakpaa kpakpaa tɔ, a kaa pəsɩ na á saalɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tam.


Y tek quecˈariˈ niquibij ri ye cajiˈ riˈ riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat, y riche (rixin) chukaˈ chi yematioxin cˈa chare ri cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, 	 Weesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ ɩ kʋləɣɩ yontu yoou sɩ ɩ taləɣɩ na ɩ́ sa na ɩ́ sɛɛ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ na ɩ́ wɛ tam tɔɔ tɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ.


y xucol chuwech ronojel tijoj pokonal. Xuben cˈa chare chi ri Faraón ri rey riche (rixin) ri ruwachˈulef Egipto utz xutzˈet y xutzˈet chukaˈ chi can cˈo runaˈoj. Y rumariˈ ri rey xuben chare ri José chi xoc jun aj kˈatbel tzij pa ruwiˈ ri Egipto, y xuyaˈ kˈatbel tzij pa rukˈaˈ riche (rixin) chi ya riyaˈ nitakanoj pa ruwiˈ rachoch ri rey riˈ. 	 na ɩ́ yapa-ɩ ɩ wahalanaa təna taa. Pə kɔma na Yosɛɛfʋ tala Icipiti wulaʋ sɔsɔ kiŋ tɔ, Ɩsɔ lapa na wulaʋ laŋlɛ hɛɛna ɩ yaasi na ɩ laɣatʋ. Haləna Icipiti wulaʋ nana-ɩ kʋfənɛɛ kpaʋ, sɩ ɩ́ nyənəɣɩ Icipiti tɛtʋ təna na ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa pə tɔɔ.


Y ri Ajaf Dios can xtutek chic cˈa pe ri Jesucristo, ri Jesucristo ri can yaˈon pe rutzijol chiwe ruma ri Ajaf Dios. 	 Ɩlɛ Tacaa ká ha-mɛɣɛ kʋyɛɛŋ wei ɩ taa pɩɩ waasɩ-mɛ tɔ, na ɩ́ kɔna Mesii wei ɩ ka ləsa hatoo lɔŋ na ɩ́ sɩɩ-mɛ tɔ. Mesii ɩnəɣəlɛ Yesu.


Yacˈa ri Jesús xchapon chare ri itzel espíritu y xubij: Ma cachˈo ta chic, y catel el. Y ri itzel espíritu riˈ tek xel el riqˈui ri achi xuben ca chare chi xtzak pan ulef, chiriˈ chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ, pero majun chic achique ta xuben ca chare. 	 Tənaɣa Yesu kaləna-ɩ sɩ: Hei nyá, su na ń se apalʋ ɩnɩ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɔɣɔʋ pɛta-ɩ samaa hɛkʋ taa na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ se. Ama ɩ ta lapɩ-ɩ pʋlʋ.


riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej cˈa ri rubin ca ri profeta Isaías, ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri Isaías quecˈareˈ ri rubin ca chrij ri Jesús: Xerelesaj cˈa el kayabilal konojel, y xucˈuaj cˈa ronojel ri kakˈaxomal. Queriˈ ri rubin ca. 	 Ɩ lapa mpʋ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Ɩ ləsa tá ɩcantʋ na ɩ́ lɔ, na ɩ́ mʋ ta kʋtɔməŋ.


Y ri winek riˈ can xquiyaˈ cˈa rukˈij ri itzel dragón ri xyaˈo kˈatbel tzij chare ri chicop. Y xquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri chicop, y tek niquiyaˈ rukˈij, niquibilaˈ cˈa: ¿La cˈo ta cami jun ri junan riqˈui re chicop reˈ? ¿Y la cˈo ta cami jun ri xtichˈacon chrij? Majun, yechaˈ. 	 Tənaɣa yəlaa təna sʋʋ tʋm sɔsɔ kɛ sɛɛʋ kɛ ɩ haʋ ɩ pəsʋɣʋ kɛ wontuɣu tɔ pə tɔɔ. Na pa sɛɛkaɣa wontuɣu tɔtɔ na pá faaləɣɩ sɩ: Wontuɣu kʋnɛ kʋ taka wɛɛ kɛlɛ? N kɛ awe na nyá na-kʋ ɩ́ səŋ na ɩ́ yoo?


Pero cˈa ye qˈuiy na chiwe riyix ri ma yinquinimaj ta, xchaˈ ri Jesús. Queriˈ xubij ruma Riyaˈ can pa rutiquiribel retaman chic pe achique winek ri ma xqueniman ta riche (rixin), y ri achique ri xtijacho el riche (rixin) pa quikˈaˈ ri winek. 	 Paa na mpʋ, mə taa lɛlaa ɩɩ tʋɣʋna-tɩ. (Pə taɣa pʋlʋ, hatoo kancaalaɣa Yesu ka nyəmá mpa pa kaa tɔkɩ ɩ tɔm tɔ. Halɩ ɩ nyəmá wei ɩ ká lapɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ.)


Y ri Ananías can xapon cˈa riqˈui ri Saulo chupan ri jay ri xbix el chare. Y xuyaˈ cˈa rukˈaˈ pa ruwiˈ y xubij cˈa chare: Wachˈalal Saulo, ri Ajaf Jesús ri xucˈut riˈ chawech tek achapon pe bey pa Damasco, xirutek cˈa pe awuqˈui riche (rixin) chi yatzuˈun chic jun bey, y riche (rixin) chukaˈ chi ri Lokˈolaj Espíritu nika pan awiˈ riche (rixin) chi nunojsaj ri awánima, xchaˈ ri Ananías chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ananiyasɩ tɛɛwa. Ɩ kɔma ɩ tala təyaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna ɩ́ tənɩ ɩ niŋ kɛ Sɔɔlɩ tɔɔ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma taapalʋ Sɔɔlɩ, Tacaa Yesu wei n kɔŋaɣa na ń ná mpaaʋ taa tɔ, ɩnɩ ɩ tilina-m sɩ nyá ɩsɛ ɩ́ kuli na Feesuɣu Naŋŋtʋ toma haɣa nyá taa kɛ́ sɔsɔm.


Quecáreˈ ri chábel ri xerubij ri Zacarías. Y quecˈariˈ, ri acˈal ri xalex quiqˈui ri Zacarías y ri Elisabet, ruchapon cˈa qˈuiyen y chukaˈ queriˈ riqˈui ri rucˈaslen chuwech ri Dios. Y ya cˈa ri pa tak desierto xcˈojeˈ wi, y xukˈalajsaj riˈ cˈa ya tek xapon ri kˈij riche (rixin) chi xutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri rech aj Israel. 	 Pəyaɣa tɔŋna pɩɩʋ na ká nyəŋ laɣatʋ na ká caɣa nyɩɩtʋ taa. Haləna kʋyaŋku ka lɩɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma taa kɛ́ patəma tɔ.


¿Achique cˈa xtikaben wacami? Ruma tek riyeˈ xtiquinabej chi yitcˈo waweˈ, can kitzij chi xqueˈoka. 	 Paa pɩɩ la ɩsəna paa nɩɩ nyá kɔntɛ tɔm. Tɔʋ, na ɩsənaɣalɛ?


Ruma tek rubanon ca, riyoj chukaˈ yoj nacanek riqˈui ri kanaˈoj. Ma xojniman ta tzij. Sibilaj yoj sachnek. Xa can yoj ximil pa rukˈaˈ ri itzel raybel; y xbe kánima chrij ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef. Sibilaj itzel ri kacˈaslen xkacˈuaj. Itzel xkanaˈ chique nicˈaj chic ruma chi utz yecˈo. Chikachibil kiˈ xketzelaj kiˈ, y ruma chi ma utz ta ri kacˈaslen, xojetzelex cuma ri winek. 	 Tá maɣamaɣa ɩsəntɔ tɩɩ kɛ́ tuutuu lataa tɔtɔɣɔ hatuu lɔŋ kɛ́, na kaanɩɩtʋnaa, na tɩɩ toolaa kɛ́. Na kʋnyɩɩləŋ na mpi pə hɛɛsəɣɩ tá laŋa tɔ pə tənaɣa mpʋ pə nɔɣɔ na pə suka ka kpana-tʋɣʋ yomle, na ɩsaɣatʋ na kʋnyɩɩləŋ pə taa kɛ́ tɩɩ wɛɛ. Tə taa caakɩ tá təmaɣa paa pəcɔ maɣamaɣa.


Riyix achiˈaˈ chiˈijujunal tiwetamaj achique rubanic yixcˈojeˈ quiqˈui ri iwixjaylal. Ruma ri Dios nrajoˈ chi xaxu (xaxe) wi quiqˈui ri iwixjaylal quixcˈojeˈ wi. Riche (rixin) chi queriˈ chˈajchˈoj ta ri icˈaslen, ruma queriˈ rucˈamon chi niben. 	 Paa mə taa wei ɩ́ nyɩ ɩsəna ɩ ká kpaɣa alʋ na pə́ wɛ tənaŋŋ na pə́ wɛna nyʋɣʋ tɔ.


Rumariˈ riyaˈ junanin (anibel) xnabeyej el y xbejoteˈ pa ruwiˈ jun cheˈ ri sicómoro rubiˈ, riche (rixin) chi queriˈ nutzˈet el ri Jesús, ruma cˈo chi nikˈax el queriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Sakee tɛɛ nɔɣɔ na ɩ́ kpaɣa asewa, na ɩ́ polo na ɩ́ kpa tʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ, sɩ Yesu ɩ́ tɛɛkəna kʋ tɛɛ ɩlɛ ɩ na-ɩ.


Y ri Pilato tzˈuyul cˈa ri acuchi (achique) nukˈet wi tzij, tek xapon cˈa rutzijol riqˈui ri rubin el ri rixjayil. Ri rixjayil rutakon cˈa el rubixic chare: Ri Jesús jun achi choj, rumariˈ riyit, ma catoc ta cachibil ri yeˈajowan niquicamisaj. Ruma riyin xinben jun achicˈ ri sibilaj rucˈayewal ruma ri Jesús. Quecˈariˈ ri rutakon el rubixic ri rixjayil ri Pilato. 	 Waatʋ wei Pilatɩ caɣa təhʋʋlɛ tɔ ɩ alʋ tilaa sɩ pá heeli-ɩ sɩ: Taa sʋsɩ nyá nɔɣɔ kɛ tampana təŋlʋ ɩnɩ ɩ tɔm taa. Pə hʋla-m ɩ tɔm kɛ tom taa kɛ́ ahoo anɛ, na pə́ pɛkəlɩ-m sɔsɔm.


Y ri ley riˈ xaxu (xaxe wi) jun ri yayon pe y xaxu (xaxe) chukaˈ Riyaˈ ri nicowin yojcolo y xaxu (xaxe wi) chukaˈ Riyaˈ ri nicowin yojtako pa kˈakˈ. Yacˈa riyit, ¿achique ta cˈa abanic chi nakˈet tzij pa ruwiˈ jun winek? 	 Ɩsɔ tike sɩɩkəna kʋsəsɩɩtʋ, na ɩnɩ ɩ tike ɩ kɛna tɔm hʋʋlʋ. Na ɩnɩ ɩ tike ɩ pəsəɣəna na ɩ́ taɣanɩ yaa ɩ́ wakəlɩ. Nyá n kɛ́ we na ń footiɣi nyá tɔɣɔntəlɛ?


Rumariˈ tiyaˈ iwiˈ chuxeˈ rutzij ri Dios, y tipabaˈ iwiˈ chuwech ri itzel winek. Y ri itzel winek xtanmej cˈa el chiwech. 	 Mpʋ tɔ, ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu, na ɩ́ səŋ Ɩlɔɣɔʋ tɔɔ, ɩ ká se mə kiŋ na ɩ́ polo pooluŋ.


Ri ixok xubij cˈa: Riyin majun wachijil, xchaˈ. Y ri Jesús xubij chare: Kas kitzij wi ri xabij chi majun awachijil. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔwa sɩ: Ma fɛɩna apalʋ. Ɩlɛna Yesu cɔ alʋ sɩ: Tampana kɛ n yɔɣɔtaa sɩ n fɛɩna apalʋ.


Y yentek ta cˈa el chi tak cachoch y xa majun niquitij el, ma utz ta. Ruma yecˈo nej ye petenak wi, y riqˈui jubaˈ yetzak pa tak bey ruma wayjal, xchaˈ chique. 	 Ye ma yelaa sɩ pá kpena nyɔɣɔsɩ, lɛlaa ká kpisi tɔnəŋ kɛ mpaaʋ taa. Pə taɣa pʋlʋ, pa paɣalɛ lɩɩ pooluŋ kɛ́.


Riyaˈ can pa ránima cˈa xpe wi riche (rixin) chi nibe chilaˈ iwuqˈui. Queriˈ xuchˈob ruma can sibilaj nrajoˈ yixrutoˈ y ma xu (xe) ta wi ruma chi xkabij chare chi utz nibe chilaˈ iwuqˈui. 	 Ɩ lapa nti tə sələma-ɩ tɔ na pə tɩɩ kəla mpʋ te. Ɩ sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ sɔsɔm, haləna ɩ maɣamaɣa ɩ́ tʋ mə tɛ pote pəlɛ.


Rumariˈ wachˈalal, can riqˈui cˈa ronojel iwánima tirayij chi ri Lokˈolaj Espíritu nuyaˈ ta chiwe chi nikˈalajsaj ri nubij ri Dios. Pero chukaˈ ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, ma queˈikˈet ta. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa ɩ́ ká nyɩɩləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ kɛ́, ɩlɛ ɩ́ taa kisi tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ.


Niquibilaˈ cˈa chi ri Bernabé yariˈ ri dios ri rubiniˈan Júpiter, y ri Pablo yariˈ ri dios ri rubiniˈan Mercurio, ruma ya riyaˈ ri ucˈuayon ri chˈabel. 	 Ɩlɛna pá ha Paanapasɩ kɛ hətɛ sɩ Susi na Pɔɔlɩ sɩ Helemɛsɩ. Mpi tɔ, Pɔɔlɩ kɛna pa tɔm yɔɣɔtʋlʋ.


Y Riyaˈ can xuchilabej cˈa ca chake chi nikatzijoj y nikakˈalajsaj chique ri winek chi ri Dios xuben chare chi ya Riyaˈ ri nikˈato tzij pa quiwiˈ ri cˈa ye qˈues na y pa quiwiˈ chukaˈ ri ye caminek chic el. 	 Ɩnɩ ɩ tʋna-tʋ sɩ tə́ lakɩ yəlaa kɛ waasʋ, na tə́ heeliɣi təfoo sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ ká hʋʋna weesiŋ nyə́ma na sətaa kɛ tɔm.


Ruma konojel xa riqˈui jun mismo Espíritu xojban wi bautizar, y xoj‑oc ruchˈacul ri Cristo. Xa jun cˈa xuben chake. Queriˈ xkaben konojel, chi israelitas y chi ma ye israelitas ta. Ri kachˈalal ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón, xeban chukaˈ bautizar y xeˈoc ruchˈacul ri Cristo. Y queriˈ chukaˈ ri kachˈalal ri ma ye ximil ta pa samaj riqˈui jun patrón. Konojel can ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul pa tak kacˈaslen. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ na ta təna, paa tə kɛ́ Yuta nyə́ma yaa tə ta kɛ Yuta nyə́ma, paa tə kɛ́ yomaa yaa kasaɣampiya, Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋɣʋ pa sɔna-tʋɣʋ Ɩsɔ lʋm sɩ tə́ kpɛntɩ ɩsɩɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile wɛʋ tɔ, na Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ kʋ lʋm kɛ tə nyɔɔkɩ teu kɛ tá təna.


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na caxlan wey y car ri xmol ca. Wukuˈ chaquech cˈa ri xnoj riqˈui ri caxlan wey y car ri xemolotej ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ na pə su tɔkʋŋ naatosompɔɣɔlaɣa.


Can sibilaj xcajoˈ ri achiˈaˈ riˈ chi xquichop ta el ri Jesús, pero xa ma xecowin ta chic jun bey; ruma xa xbe el chiquiwech. 	 Tənaɣa pa tasa ŋmiluɣu sɩ pa kpaa-ɩ. Ama ɩ fita pa niŋ taa.


Rumariˈ xepe ri soldados xequikupilaˈ ca ri coloˈ ri achoj riqˈui ximiben wi ri ti coˈol lancha chuwech ri barco, riche (rixin) chi ri ti lancha riˈ tibe na ca. 	 Tənaɣa yoolaa sɛta kpiiliya ŋkɛ ka ŋmɩɩsɩ na pá pɛtɩ-kɛ.


Y ri Jesús can cˈa nichˈo na quiqˈui ri winek tek xapon ri ruteˈ y ri ye rachˈalal. Riyeˈ nicajoˈ cˈa yechˈo riqˈui ri Jesús, xa yacˈa ri ma xeˈoc ta apo cˈa riqˈui. 	 Yesu tɔŋna samaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛ ɩ too na ɩ newaa apalaa nyə́ma pa talaa kɛlɛ, na pá səŋa awalɩ na pá caa pa yɔɣɔtəna-ɩ.


Xpe ri Jesús xubij chare: Riyit quinatzekelbej. Xa tayaˈ cˈa ca chi ri caminakiˈ quemuk na cuma ri ye caminek chupan ri quimac, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Təŋɩ-m na ń yele na sətaa pi pa sətaa.


Y can yacˈariˈ tek xetzuˈun. Yacˈa ri Jesús xuchilabej cˈa el chique: Can tiwacˈaxaj cˈa el jabel, chi re xbanatej iwuqˈui, majun achoj chare titzijoj wi, xchaˈ el chique. 	 Ɩlɛna pa ɩsɛ kuli. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpaala-wɛ na toŋ sɩ: Tɔʋ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ yoo.


Riyin can kitzij cˈa nbij chiwe wacami, chi ye qˈuiy chojmilaj tak winek y ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, sibilaj xcajoˈ chi xquitzˈet ta ri nitzˈet riyix wacami, y xa ma xquitzˈet ta el. Can sibilaj chukaˈ xcajoˈ chi xquicˈaxaj ta ri niwacˈaxaj riyix re wacami, y xa ma xquicˈaxaj ta el. 	 Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana təfoo sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa paɣalɛ na Ɩsɔ yəlaa taa paɣalɛ nyɩɩla teu sɩ pá ná mpi ɩ́ naakɩ ɩsəntɔ tɔ, pa ta na. Pa nyɩɩlaa sɩ pá nɩɩ nti ɩ́ nɩɩkɩ ɩsəntɔ tɔ, pa ta nɩɩ.


Y can quecˈariˈ ri winek. Ri winek utz, ya ri utz ri nuben y nubij, ruma chi can ya ri utz ri cˈo pa ránima. Yacˈa ri winek itzel, ya ri itzel ri nuben y nubij, ruma chi can ya ri itzel ri cˈo pa ránima. Ruma jun winek can ya cˈa ri cˈo pa ránima ri nubij. 	 Yʋlʋpaŋ kʋpantʋ lɩɩkəna tuu ɩ lotu taa kʋpantʋ kiŋ kɛ́. Ɩlɛna ɩsaɣaʋ ɩnɩ ɩ ɩsaɣatʋ lɩɩna tuu ɩ lotu taa ɩsaɣatʋ kiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna yʋlʋ lotu taa tɔɔwa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtaɣa hʋ́lə́ɣɩ́.


Ri winek cˈa ri niniman ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic y nuben chukaˈ bautizar riˈ, xticolotej cˈa. Yacˈa ri winek ri xa ma niniman ta, can xtitak cˈa pa rucˈayewal. 	 Ye wei ɩ mʋwa na pá sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm, pɩɩ ya pʋntʋ nyʋɣʋ. Ama ye wei ɩ kisa tə mʋɣʋ, paa kʋ pʋntʋ tɔm.


Yacˈa tek xbeqˈuiy pe ri ticoˈn y xuchop xebeˈel pe ri ruwiˈ, cˈa yacˈariˈ tek xkˈalajin ri itzel kˈayis. 	 Pə kɔma na kʋtɔɣɔʋ kʋlɩ na kʋ pɩɩ, ɩlɛna pá tuti nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ təlɛ tɔtɔ.


Rumacˈariˈ riyix, ronojel ri tzij ri nitzijoj pa kˈekuˈm, ronojel riˈ xtel rutzijoxic pa sakil. Y ronojel cˈa chˈabel ri pan ekal ibin pa tak ixquin ri pa tak jay, xtetamex na cuma ri winek y xtiquirek quichiˈ chubixic cˈa pa ruwiˈ tak jay. 	 Pə tɔɔ kɛ́ paa ɩ́ ka ŋmɛsɩ tɔm na ɩ́ yɔɣɔtɩ-təɣɩ ahoo, ɩsɩɩ tə yawa ilim taa. Na paa naŋ taa kɛ́ ɩ́ wɛləta ŋkpaŋʋɣʋ taa, ɩsɩɩ pa kpaala-tɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo cˈa chiriˈ, xquibij apo chare ri Jesús: Riyoj ma nikanimaj ta chi kitzij ri nabij chawij, ruma xa yit cˈa riyit ri yabin ka. 	 Tənaɣa Falisanaa tɔma-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ n kɛɛsʋɣʋʋ nyá tɩ tɔm kɛ mpʋ tɔ, pə fɛɩna nyʋɣʋ se.


Y chukaˈ ri Jacobo y ri Juan, ri ye rachibil ri Simón, ri ye rucˈajol ri jun achi ri Zebedeo rubiˈ, can xquixibij quiˈ tek xquitzˈet ri xbanatej. Rumariˈ ri Jesús xubij chare ri Simón: Man cˈa taxibij ta awiˈ ruma ri xatzˈet. Re rubanon pe, yit jun achi chapoy car, yacˈa ri xtibe apo, xtawetamaj chukaˈ xqueˈachˈec pe winek, riche (rixin) chi queriˈ yinquitzekelbej. 	 Haləna pə la mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ taapalaa Sepetee pəyalaa Saakɩ na Yohaanɩ. Tənaɣa Yesu heela Simɔŋ sɩ: Taa nyá pənɛntɛ yəlaa kɛ n ká puu.


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek yecˈo caˈiˈ oxiˈ soldados ri ye aponak riqˈui ri Juan, xquicˈutuj apo chare: Y riyoj, ¿achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. Ri Juan xubij cˈa chique: Man cˈa queˈiwelesalaˈ ta quicosas ri winek, ma ruma ta chi cˈo kˈatbel tzij pan ikˈaˈ. Ni ma tikˈabaj ta tzij chiquij ri winek riche (rixin) chi cˈo niwelesaj chique. Xa quixquicot cˈa riqˈui ri irajil ri nichˈec, xchaˈ ri Juan. 	 Yoolaa ná pɔɔsa-ɩ tɔtɔ sɩ: Na tá se, nti na ntiɣi táá la? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ cɔ pɛlɛ sɩ: Ɩ́ taa muɣuli nɔɣɔlʋ. Pə́cɔ́ ɩ́ taa tʋ nɔɣɔlʋɣʋ tɔm. Mə laŋa ɩ́ hɛɛna mə kʋfɛlʋɣʋ.


Y ri Dios xubij chukaˈ: Riyin xtinben ruchojmil pa quiwiˈ ri winek ri xquebano ri pokon riˈ chique ri awiy amam. Cˈacˈariˈ xqueˈel pe ri awiy amam chiquicojol ri winek riˈ, y xquepe chupan re lugar reˈ chinusamajixic y chuyaˈic nukˈij, xchaˈ ri Dios chare ri Abraham. 	 Ama Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká pɔɔsɩ piitim mpi pɩɩ tʋ-wɛɣɛ yomle kɛ mpʋ tɔ. Pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ paa lɩɩ təna na pá kɔɔ tɛtʋ tənɛ ɩnɩ tə taa na pá paasəna Ɩsɔ sɛɛʋ.


Y ri xubij ri Dios chique, can chrij wi cˈa ri Rucˈajol xchˈo wi, y ri Rucˈajol riˈ yariˈ ri Kajaf Jesucristo. Y tek ri Jesucristo xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xoc winek achiˈel riyoj, y Riyaˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. 	 Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣəlɛ ɩ Pəyaɣa Tacaa Yesu Kilisiti tɔm. Ye Yesu yʋlʋwɛɛtʋ tɔm ɩlɛ, wulaʋ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ kɛ́.


Y quiqˈui cˈa ri caˈiˈ kachˈalal ri yebe chilaˈ iwuqˈui, nikatek el jun chic kachˈalal ri can katzˈeton wi pe riyoj chi can nutij rukˈij chubanic xabachique samaj riche (rixin) ri Dios. Y wacami can sibilaj nrajoˈ chi napon chilaˈ iwuqˈui, ruma sibilaj rucukuban chic rucˈuˈx iwuqˈui ruma racˈaxan ri utzilaj tak tzij ri katzijon chiwij. 	 Tə tiliɣi pá na tá taapalʋ lɛlʋ. Tə maɣasa ɩlɛɣɛ tɔm paɣalɛ sɩ tə naa ɩ waalɩ, na tam tə nawa sɩ ɩ sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ́. Ama pənɛntɛ ɩ tʋ-mɛɣɛ naani kɛ teu, ɩlɛ ɩ sɛɛsa ɩsəlɛ na pə́ kəlɩ mpʋ.


Y ri rajaf ri ulef xutek chic jun rumozo chucˈamaric ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. Pero ri achiˈaˈ kajoy tak ulef xa xquichop y xquichˈey. Qˈuiy cˈa pokon ri xquibanalaˈ y xquibilaˈ el chare, y majun chukaˈ uva kajbel riche (rixin) ri ulef xquiyaˈ ta el chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa ɩ tillu nɔɣɔlʋɣʋ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna təmlɛ nyə́ma mpɛ pá má ɩ́lɛ́, na pá tʋʋ-ɩ, na pá tɔɣɔnɩ-ɩ niŋ naanʋwa təyələyəlɩ.


Rumacˈariˈ ri Juan xubij chique ri winek ri ye aponak riqˈui: Riyin pa yaˈ yixinben wi bautizar. Pero cˈo cˈa jun achi ri xtipe re chkawech apo, ri xquixruben bautizar riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu y riqˈui kˈakˈ. Ri Jun cˈa ri xtipe, can más wi nim rukˈij y can más wi nim ruchukˈaˈ que chinuwech riyin. Rumariˈ riyin ma yin rucˈamon ta (takal ta chuwij) chi nquir ri ruximbel ri ruxajab. 	 Ɩlɛna Yohaanɩ heeli pa təna sɩ: Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔɔ-mɛ. Ama nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ, ɩ́lɛ́ ɩ kəla-m. Halɩ ma ta tala má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa. Feesuɣu Naŋŋtʋ na kɔkɔ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ.


Y nbij cˈa chiwe chi tinimaj quitzij ri kachˈalal riˈ, y chukaˈ chi tinimaj quitzij quinojel ri ye achiˈel riyeˈ, ri yetoˈon y niquiben ri rusamaj ri Dios. 	 yəlaa ɩsɩɩ mpɛ na pa təna mpa pá na-wɛ pa ɩsəlɛ sɛɛna təmlɛ lapʋ tɔ, ɩ́ təŋəɣɩ nti pa heeliɣi-mɛ tɔ.


Ticˈutuj cˈa chare ri Dios chi yeruben ta bendecir ri winek ri yerayin itzel pan iwiˈ, y tibanaˈ chukaˈ orar pa quiwiˈ ri yekˈaban tzij chiwij. 	 Ɩ́ kooli kʋpantʋ kɛ mpa pa kooliɣi-mɛɣɛ mpusi tɔ. Ɩ́ sələməna mə ɩsaɣalataa kɛ Ɩsɔ.


Riyin ri Pablo can ncˈutuj wi cˈa chare ri Dios chi can niqˈuiy ta más ri ajowabel iwuqˈui riche (rixin) chi niwajoˈ iwiˈ, pero can riqˈui naˈoj y riqˈui etamabel. 	 Nti ma sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ mə tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ mə sɔɔlʋɣʋ ɩ́ sɔɔsəɣɩ tam, na nyəm kʋpampam sɔsɔɔm na pə təna pə cɛkənaʋ ɩ́ wɛɛ mə sɔɔlʋɣʋ taa.


y ronojel cˈa ri xticˈutuj chare ri Tataˈixel pa nubiˈ riyin, can xtinyaˈ wi cˈa chiwe. Riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin ri rukˈij rucˈojlen ri Nataˈ wuma riyin. 	 Na pə təna mpi ɩ́ ká sələmɩ ma tɔɔ tɔ, maa la-wɩ na Tacaa teeli na pəyaɣa ma ma kiŋ.


Riyin ma nwetzelaj ta ri rutzil ránima ri Dios chi xutek pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma. Ruma xa ta riqˈui chi nikaben ri nubij ri ley tek majun kamac yojtzˈetetej ruma ri Dios, ri Cristo man ta cˈa jun xcˈatzin wi chi xcom. 	 Maa kpaləɣɩ Ɩsɔ kʋcɔɔʋ se. Ye kʋsəsɩɩtʋ ka yekaɣana na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ Kilisiti səpa yem kɛlɛ.


Ruma riyeˈ qˈuiy tijoj pokonal ri yequikˈaxaj, pero ma riqˈui wi riˈ riyeˈ can xquimol jun ofrenda ri xquitek chique ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic. Y ruma chi can cˈo cˈa nimalaj quicoten pa tak cánima, y ruma chukaˈ chi riyeˈ can quetaman ri pobreˈil, rumariˈ riyeˈ can xquinaˈ chi nicˈatzin yequitoˈ ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic, y can xquiben chi achiˈel xa ta can ye beyomaˈ. 	 Kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa pa maɣana Masetoni Ɩsɔ sɛɛlaa mpɛ tɔ pa maɣasa-wɛɣɛ teu kɛ́. Paa na mpʋ pa laŋhʋlʋmlɛ tɔɔ sɔsɔm, haləna pa kʋpantʋ lapʋ fɛɩ taka, pəyele pa tɩɩ kɛ́ kʋnyɔntʋnaa kutukutunaa kɛ́.


ri xtitak pe ruma ri Dios tek xtapon ri tiempo, y xtorukˈalajsaj ri Dios chi can nim wi ruwarukˈij, Dios ri cˈo pa ruwiˈ ronojel, y can nimalaj Rey pa quiwiˈ quinojel reyes y nimalaj Ajaf pa quiwiˈ quinojel ajaf. 	 Ye pə kɔma na pə́ tala kʋyakʋ ŋku pə sɩɩwa tɔ, Ɩsɔ ká yele na ɩ́ kɔɔ. Aaa, Ɩsɔ tike təkoŋ ntɛ́ kawulaɣa tʋ na kʋpantʋ tʋ. Ɩnəɣəlɛ awulaa təna wulaʋ, sɔsaa Sɔsɔ.


Xojcolotej pe chupan ri kamac, riche (rixin) chi nikoyobej na nicˈaj chic utzil, utzil ri ma jane nikatzˈet ta, rumariˈ koyoben. Ruma majun cˈa winek ri nicˈatzin chi nroyobej na jun cosa tek xa can cˈo chic riqˈui. 	 Tə nawa sɩ tə hika tá yapʋ yaa, ɩlɛ pə wɛ tɛɛlʋɣʋ taa tɔm na pə́cɔ́. Ye mpi yʋlʋ naa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ tɛɛləɣɩ, ɩlɛ pə taɣa tɛɛlʋɣʋ ntɛ́ təna. Awe ká tasa tɛɛlʋɣʋ kɛ mpi ɩ tɛma naʋ tɔ?


Ma tikatojtobej ta ri Ajaf achiˈel ri xquiben riyeˈ, ruma riyeˈ xcajoˈ xquitojtobej ri Ajaf wi can kitzij chi nuyaˈ pe rucˈayewal pa quiwiˈ. Y rumariˈ xecom cˈa pa quikˈaˈ sibilaj ye qˈuiy cumatz. Y riyoj man cˈa tikaben ta achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 Tə taa maɣasɩ Tacaa sɩ tə naa ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa taa lɛlaa ka lapa na pá səna tʋmaa.


Y ri chiriˈ majun chic cˈa ri xtika ta rucˈayewal pa ruwiˈ, ruma can majun chic mac. Can chiriˈ cˈa xticˈojeˈ wi ri lokˈolaj ruchˈacat ri Dios y ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. Y quinojel cˈa ri ye rusamajel xtiquiyaˈ cˈa rukˈij. 	 Mpi Ɩsɔ təŋsa mpusi tɔ pə taa pʋlʋ kaa wɛɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa. Ɩsɔ na Ɩwəyaɣa pa kumte ká wɛɛ tə taa, na Ɩsɔ pəyalaa ká sɛɛkɩ-ɩ.


Y ri winek ri ye tzˈuyul ka ri can quisutin apo quiˈ chrij ri Jesús xquibij cˈa apo chare: Ri ateˈ y ri ye awachˈalal yecˈo pe waweˈ chuwajay el y yatquicanoj. 	 Pə pamna yəlaa samaa caɣaa na pá cɔɔna Yesu. Tənaɣa pa heela Yesu sɩ: Tə taa cɛ nyá nɔɣɔ tɔɔ, nyá too na nyá newaa pa wɛnna ntɛɣɛ awalɩ na pá caa-ŋ.


Y ri Simón Pedro xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ¿achoj riqˈui ta cˈa chic yojbe wi? Majun chic jun achoj riqˈui yojbe wi, ruma xaxu (xaxe) wi ri achˈabel riyit ri niyaˈo cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tənaɣa Simɔŋ Piyɛɛ cɔwa Yesu sɩ: Tacaa, awe kiŋ kɛ tɩɩ polo? Nyá tɔm pee haakəna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ ɩlɛ.


Yacˈa tek ri kˈopoj can yaˈon chic cˈa runaˈoj ruma ri ruteˈ, can yacˈariˈ tek xubij chare ri Herodes: Riyin nwajoˈ chi nayaˈ pe waweˈ pa jun plato, ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista, xchaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ too sɛɣɛsɩ-ɩ sɩ: Polo sɩ ɩ́ ha-ŋ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa.


Y rumariˈ ri Dios xuyaˈ jucˈulaj ruxicˈ ri ixok riˈ y can achiˈel quixicˈ ri xic ri sibilaj ye nimaˈk, riche (rixin) chi queriˈ nicowin nixicˈan y nanmej el chuwech ri itzel cumatz y napon cˈa pa desierto, ri lugar ri chojmirisan chic ruma ri Dios riche (rixin) chi chiriˈ nilix wi ri ixok riˈ oxiˈ junaˈ riqˈui nicˈaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə nyɔsa alʋ kɛ hɛkəlɛ sɔsɔ keŋ naalɛ sɩ ɩ́ kʋlɩ hʋntʋ na ɩ́ tala ɩ təcaɣalɛ kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa. Tənaɣa paa tɔɔ-ɩ pɩɩsɩ tooso na pənaɣa hɔɣɔlʋɣʋ taa, na tʋm kaa keesi-ɩ.


Man cˈa tixibij ta iwiˈ chuwech ri tijoj pokonal ri xtiwil ri chiwech apo. Ruma ri itzel winek xtuben chiwe chi yecˈo ri xqueruyaˈ pa cárcel y can nutzˈet na cˈa wi can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios. Lajuj cˈa kˈij ri xquixcˈojeˈ pa tijoj pokonal. Pero can ticukubaˈ cˈa icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ ta xquixapon pa camic. Y riyin xtinyaˈ ri lokˈolaj sipanic chiwe, ruma can xticˈul cˈa ri icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Taa nyana kʋnyɔŋ ŋku n ká kɔɔ na ń tɔɣɔ tɔ. Nyənɩ, Ɩlɔɣɔʋ ká tʋ mə taa paɣalɛ kɛ saləka taa sɩ ɩ maɣasəɣɩ-mɛ na ɩ́ ná mə waalɩ. Na kʋyɛɛŋ naanʋwa taa kɛ́ ɩ́ ká tɔɣɔ kʋnyɔŋ. La yʋlʋpaŋ haləna nyá səm wule, maa tɛ na má ha-ŋ weesuɣu teeli ntenuɣu.


Riyeˈ xquiyaˈ cˈa chiquiwech achique chi kˈoloj ri xtiquicusaj riche (rixin) chi nika ri Jesús pa quikˈaˈ, y cˈacˈariˈ niquicamisaj. 	 Na pá caɣa na pá maɣasɩ na pá sɩɩ ɩsəna paa kpa Yesu təhɛɛ na nɔɣɔlʋ ta na tɔ, na pá kʋ-ɩ.


Xapon cˈa chukaˈ jun achi ri Jairo rubiˈ. Ri achi cˈa riˈ jun chique ri principaliˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y tek riyaˈ xutzˈet apo ri Jesús, can yacˈariˈ xbexuqueˈ xbemajeˈ chuwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma ɩ kiŋ, pa yaa-ɩ sɩ Yailu. Ɩ ná Yesu, ɩlɛna ɩ́ hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ,


Nabey nmatioxij chare ri Dios pa rubiˈ ri Jesucristo iwuma riyix. Nmatioxij chare ruma nitzijox pa ronojel re ruwachˈulef chi riyix can icukuban icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Kancaalaɣa ɩlɛ, Yesu Kilisiti tɔɔ ma sɛɛ ma Ɩsɔ kɛ́ mə təna mə tɔɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, pa pʋɣʋləɣɩ antulinya təna taa kɛ́ ɩsəna ɩ́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ teu tɔ.


Ruma ri Ajaf can yerutzuˈ ri winek choj quicˈaslen. Y can nracˈaxaj ri quiˈoración. Yacˈa ri yebano etzelal, ma utz ta nutzˈet chique. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa kama ɩsɛ kɛ yʋlʋpama tɔɔ kɛ́, na ɩ́ nɩɩkɩ pa sələməŋ. Ama ɩ haa siɣile kɛ mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ.


Yacˈa chare ri Cˈajolaxel, ri Dios nubij: Riyit can yit Dios riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y can choj wi yakˈato tzij. 	 Ama pə tala ɩ Pəyaɣa ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ təfoo sɩ: Ɩsɔ, aa, nyá kumte wɛ tam kɛ́. Tampana taa kɛ́ n tɔkɩ nyá kawulaɣa.


Y cˈo cˈa jun achi moy y mem xucˈuex apo chuwech ri Jesús, y queriˈ rucˈulwachin ruma chapatajnek ruma jun itzel espíritu. Y ri Jesús can xrelesaj cˈa el ri itzel espíritu riˈ. Can xuben cˈa chare ri achi chi xtzuˈun y xchˈo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna Yesu kɛ ɩlɔɣɔhilu wei ɩɩ naakɩ pəyele ɩɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Ɩlɛna Yesu la na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ na naʋ.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Wetaman chi can cˈo ajowabel iwuqˈui, chi can cukul icˈuˈx wuqˈui, chi can yixtoˈon, chi can iwetaman wi yixcochˈon, y chi can más wi ri yixtajin chubanic wacami que chuwech ri nabey mul. 	 Ma nyəmá pə təna mpi n lapa tɔ, ma nyəmá nyá sɔɔlʋɣʋ tɔm na nyá Ɩsɔ tɔɔ yuŋ tisuɣu tɔm, na ɩsəna n paasaa na ń kʋɣɩ nyá təɣɩ təmlɛ lapʋ tɔɔ, na ɩsəna n tɔka suulu tɔ. Ma nyəmá sɩ nyá kʋlapəlɛ nɔɔnɔɔ nyəntɛ kəla tuu kancaalaɣa nyəntɛ.


Yacˈa ri winek ri can yequibanalaˈ ri kitzij, can yebe chupan ri Sakil, riche (rixin) chi yekˈalajin jabel chi yecowin niquiben ri nrajoˈ ri Dios, ruma xa jun chic quibanon riqˈui Riyaˈ. 	 Ama wei ɩ təŋəɣɩ tampana tɔ ɩ kpətəɣəna fətəla ɩnəɣɩ sɩ ɩ́ la na pə́ ná təcɛɩcɛɩ sɩ Ɩsɔ nɩɩnaʋ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ.


Ri Rucˈajol xcom kuma riyoj y xbiyin ri ruquiqˈuel riche (rixin) chi xutoj y xucuy ri kamac. Jabel cˈa nikˈalajin chi ri nimalaj rutzil ri Dios can achiˈel jun nimalaj beyomel ri xkacˈul, ruma xutek pe ri Cristo chkacolic. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti weesuɣu lɩɩ tá tɔɔ tɔɣɔ pə yapa-tʋ na pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋnaa. Tənaɣa Ɩsɔ lapa na tə́ ná ɩ pɛɛlɛɛ sɔsɔɔna


Y ri kˈij cˈa ri oyoben ruma ri Herodías riche (rixin) chi nika ri Juan pa rukˈaˈ, xoka cˈa. Chupan ri kˈij tek ri rey Herodes xtzˈaket chic jun rujunaˈ, ri Herodes riˈ xuyaˈ jun waˈin y xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo pa rukˈaˈ, xerusiqˈuij (xeroyoj) chukaˈ ri achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij chiquicojol ri soldados y xerusiqˈuij (xeroyoj) ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri aj Galilea. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ lʋlʋɣʋ kʋyakʋ acima talaa. Na ɩ́ la acima na ɩ́ yaa ɩ kawulaɣa taa sɔsaa sɔsaa na yoolaa sɔsaa, na Kalilee tɛtʋ taa nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma. Sɛsɛ pə wɛɛ sɩ kʋyakʋ ŋkʋɣʋ Helɔtiyatɩ ká hiki mpi ɩ pɛɛkaɣa tɔ.


Y tek xapon cˈa ri tiempo ri chaˈon ruma ri Dios, ri Dios xutek cˈa pe ri Rucˈajol. Y xoˈalex ka riqˈui jun ixok. Y ruma chkacojol riyoj israelitas xalex wi ri Rucˈajol ri Dios, xcˈojeˈ cˈa chuxeˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Ama pə kɔma pə tala saa wei Ɩsɔ ka sɩɩwa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tili ɩ pəyaɣa, na alʋ lʋləna-kɛ, na ká təŋ Yuta nyə́ma kʋlapʋtʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa: Rumariˈ xinbij chiwe chi majun winek ri nicowin ta nipe wuqˈui, wi ma yaˈon ta pe chare ruma ri Tataˈixel chi nucukubaˈ rucˈuˈx wuqˈui. 	 Yesu sɔɔsa lɛntɩ sɩ: Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ maa heela-mɛ sɩ: Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ kɔɔ ma cɔlɔ, na pə tá kɛna sɩ Ɩsɔ hana-ɩ pə mpaaʋ.


Y wi ri awachˈalal can ma nracˈaxaj ta riqˈui ri xibij riyix chare, cˈacˈariˈ riyit ri banon ri pokon chawe, tabij chique ri kachˈalal riche (rixin) ri iglesia. Y tek bin chic chare cuma ri kachˈalal y ma riqˈui wi riˈ ma nunimaj ta tzij, tibanaˈ cˈa chare achiˈel xa jun cˈutuy alcawal chi ma iwachibil ta chic. 	 Ye saa ɩnɩ ɩ tasa kisuɣu, ɩlɛ n heeli Yesu sɛɛlaa kpekəle. Na ɩ́ kisa Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ nɩɩnaʋ tɔtɔ, ɩlɛ n nyənɩ-ɩ ɩsɩɩ ma ta nyɩ Ɩsɔ yaa ɩsɩɩ lampuu mʋlʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri winek: Riyix iwetaman achique nitzuˈun ri sutzˈ ri nicˈamo pe job. Y tek nitzˈet cˈa ri sutzˈ riˈ, chanin nibij chi nipe job. Y can nipe wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma samaa tɔtɔ sɩ: Ye ɩ́ ná tɛʋ pɩɩ ŋmaalaɣa na ilim tətʋlɛ, ɩ́ tɔŋ kpakpaa sɩ saŋa ɩnɩ tɛʋ wɛɛ. Ɩlɛna tampana tɔɔ kʋlɛ kʋ nɩɩ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare: Cabiyin quelaˈ riyit Satanás. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Xaxu (xaxe) wi cˈa ri Ajaf Dios tayaˈ rukˈij, y xaxu (xaxe wi) chukaˈ Riyaˈ ri rucˈamon chi nanimaj ri nubij, xchaˈ ri Jesús chare. 	 Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, ń ká sɛɛ nyá Caa Ɩsɔ, na ɩ tike ɩ təmlɛ kɛ n ká la.


Quecˈariˈ xquibij ri ruteˈ rutataˈ ri achi chique ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, ruma quixibin quiˈ chiquiwech. Ruma ri achiˈaˈ riˈ quiyaˈon chic rubixic chiquiwech chi xabachique jun winek ri xtibin chi ri Jesús yariˈ ri Cristo, ri winek riˈ can nokotex cˈa pe chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yʋlʋm nyə́ma ná yɔɣɔta mpʋ, mpi tɔ, pa see Yuta nyə́ma. Pə taɣa pʋlʋ, Yuta nyə́ma ka pɛɛla nɔɣɔ sɩ, ye wei ɩ tɛma ɩ taa na ɩ́ tisi sɩ Yesu kɛ́ Mesii, paa ləsɩ pʋntʋ kɛ pa təkotile taa.


Y yecˈo cˈa caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ ri xeˈapon riqˈui ri Jesús. Ri achiˈaˈ riˈ ye aj Jerusalem, y yeriˈ ri nibix fariseos y aj tzˈibaˈ chique. Xeˈapon cˈa riqˈui ri Jesús y xquibij cˈa chare: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ pá maɣana Yesu, na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ:


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chare ri xbano queriˈ: Tayacaˈ la awespada pa rucˈojlibel. Ruma achique yecamisan chi espada, can chi espada cˈa chukaˈ yecamisex wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Suu nyá laɣatɛ kɛ tə suɣute taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye wei ɩ́ kpaɣa laɣatɛ, pʋntʋ ká səna laɣatɛ.


Y riyaˈ sibilaj nrajoˈ chi yixrutzˈet yan chanin, y can nibison, ruma retaman chi riyix can xiwacˈaxaj yan chi riyaˈ xyawej. 	 Ɩ nyɩɩləɣɩ kɛ́ sɩ ɩ́ ná mə təna, haləna pə pɛkəla-ɩ. Mpi tɔ, mɛ ɩ́ ka nɩɩʋ ɩ wʋsasɩ tɔ pə tɔɔ.


Yacˈa wi cˈo jun ri nrajoˈ nuben chawe chi yaka pa mac, man cˈa tabij ta chi ya ri Dios ri nibano queriˈ chawe. Ruma ri Dios can ma nuben ta chare jun winek chi nika pa mac, y chukaˈ majun nicowin nibano ta chare ri Dios chi nika ta pa mac. 	 Ye maɣasʋɣʋ ɩ́ maɣana wei, pʋntʋ ɩ́ taa tɔ sɩ: Ɩsɔ maɣasəɣəna-m. Mpi tɔ, pɩɩ maɣasəɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ la ɩsaɣatʋ, pəyele Ɩsɔ maɣamaɣa naa maɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ.


Y yacˈariˈ tek xquibij apo chare ri Jesús: Riyoj ma ketaman ta, xechaˈ apo. Y ri Jesús can yacˈa chukaˈ riˈ xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Ruma cˈa chi riyix ma xixcowin ta xibij chuwe, queriˈ cˈa chukaˈ riyin ma xtinbij ta chiwe achique yayon kˈatbel tzij pa nukˈaˈ chi yicowin yenbanalaˈ quereˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa mpɛ pa pəsəna Yesu sɩ: Tə ta nyɩ. Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋhaa, má kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ.


ri cˈaslen chˈuchˈuj, y ri nikˈil iwiˈ chubanic ri mac. Y wi jun cˈaslen queriˈ ri nicˈuaj, ri ley majun xtuben ta chiwe. 	 Na pa wɛ təpamm na pá tɔkəɣɩ pa təɣɩ teu. Kiiu fɛɩ ŋku kʋ kʋɣɩ tənɛ ɩnɩ tə taa natəlɩ tɔ.


Ruma chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xipe cˈa chiquicanoxic y chiquicolic ri ye sachnek pa mac, xchaˈ ri Jesús. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔmaɣa sɩ ma pɛɛkəɣɩ mpi pə lepa tɔ na má ya pə nyʋɣʋ.


Yacˈa ri colotajic xa nisipex, y majun winek ri xtril ta ri colotajic ruma xsamej. Astapeˈ jun winek can aj il aj mac, pero wi nunimaj ri Dios, ri Dios can nuben cˈa chare ri winek riˈ chi majun rumac ruma nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ɩlɛ paa yʋlʋ ta la təmlɛ na ɩ́ tɛ Ɩsɔ wei ɩ wiiki asaɣaa kʋnyɔŋ tɔ na ɩ taa kɛ́ kʋtɛm, Ɩsɔ nyənəɣɩ pʋntʋ taa tɛm tɔtɔɣɔ, na ɩ́ mʋ-ɩ sɩ ɩ kɛ́ kʋpaŋ.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi ri xa ma choj ta quicˈaslen chuwech ri Dios ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios? Rumariˈ ma quixkˈolotej ta. Ruma ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. Y queriˈ chukaˈ xtiquicˈulwachij ri yeyaˈo quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek, ri achiˈaˈ ri cˈo quixjayil y niquicanoj jun chic ixok, ri ixokiˈ ri cˈo cachijil y niquicˈom ruwech jun chic achi, y ri achiˈaˈ ri xa ma ixokiˈ ta chic yequirayij, xa quiqˈui chic quech tak achiˈaˈ yecˈojeˈ wi, ma xtiyatej ta chique chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 Anɩ mə maɣamaɣa ɩ́ nyəma teu sɩ ɩsaɣalataa kaa na Ɩsɔ Kawulaɣa. Ɩ́ taa puɣusi mə tɩ, asilima lataa, na tɩɩŋ laalaa, na wasaŋkalənaa, na apalaa mpa pa sʋʋkəna təma tɔ,


Riyin ri Pablo, nmatioxij cˈa chare ri Dios awuma riyit Timoteo, chare ri Dios ri nben ri rusamaj riqˈui jun chˈajchˈojlaj wánima achiˈel xquiben ri katiˈt kamamaˈ ri ojer ca. Y can yanatej cˈa chuwe y rumariˈ ma yitaneˈ ta chi nben orar pan awiˈ chi pakˈij chi chakˈaˈ. 	 Ɩsɔ wei ɩ təmlɛ ma lakəna lotu kʋlʋmtʋ ɩsɩɩ ma caanaa lakaɣa tɔɣɔ ma sɛɛkɩ. Maa hɔsəɣɩ nyá tɔɔ kɛ́ tɔɔsʋɣʋ kɛ ma sələməŋ təna taa kɛ́ ilim na ahoo, na má sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ.


Ruma xabacuchi (xabachique) cˈa ri quimolon wi quiˈ ye caˈiˈ o ye oxiˈ pa nubiˈ riyin, can yincˈo cˈa pa quinicˈajal, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ kota timpiɣi ma pʋlʋ lapʋ tɔɔ, ma wɛ pa hɛkʋ kɛ́.


Ruma ri Espíritu ri ruyaˈon ri Dios chake riyoj ri kaniman chic Riyaˈ, ma riche (rixin) ta chi nikaxibij kiˈ. Ri Espíritu riˈ can nuyaˈ wi kachukˈaˈ, y nuben chake chi yekajoˈ quinojel y nuben chukaˈ chake chi yojcowin nikakˈil ka kiˈ riche (rixin) chi ma nikaben ta ri mac. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu sɩ kʋ́ la-tʋɣʋ sɔɣɔntʋnaa. Ama sɩ kʋ́ la-tʋɣʋ kpelikpeka nyə́ma na təma sɔɔllaa na ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ́.


Yacˈa ri can jabel nikˈax chiquiwech ri ruchˈabel ri Dios, can ye achiˈel cˈa jun winek ri can nicowin chic nutij wey. Riyeˈ quitijon quiˈ riche (rixin) chi can quetaman chic achique ri utz y achique ri ma utz ta. 	 Ama sɔsaa mpa tam lapʋ tɔɔ pa nyəmá tampam na ɩsaɣam pə faɣaʋ tɔ mʋtʋ kɛ pɛlɛ pa tɔkɩ.


Wachˈalal ri sibilaj yatinwajoˈ, riyin nwajoˈ chi can ta utz ntel chawech ronojel ri nasamajij, y man ta jun ayabil. Can ta achiˈel ri acˈaslen chuwech ri Dios chi can utz wi benak. 	 Ma taapalʋ kʋpaŋ, ma koolee ntɛ́ sɩ ń caɣana nyá tɩ, na pə́ ha-ŋ tɔnʋɣʋ taa alaafəya ɩsɩɩ nyá ləsaɣa wɛʋ alaafəya tɔ.


Chukaˈ tek xinoc pe, ma xinatzˈumaj (xinatzˈubaj) ta riche (rixin) chi xayaˈ rutzil nuwech. Yacˈa re ixok reˈ, can yacˈa tek xinoc pe tek ruchapon yerutzˈumaj (yerutzˈubaj) ri waken. 	 Ma tala nyá tɛ tɔ, n ta waɣalɩ-m. Ama tuu ɩsɩɩ ma sʋʋʋ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ta hɛɛsɩ ma nɔɔhɛɛ waɣalʋɣʋ.


Riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej cˈa ri rubin ca ri profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri rusamajel ri Dios can quecˈareˈ ri rutzˈiban ca chrij ri Jesús: Riyin tek xquichˈo xquencusaj cˈa cˈambel tak tzij. Qˈuiy cˈa ri can ye ewatel pe pa rutiquiribel re ruwachˈulef, xquenkˈalajsaj cˈa. 	 Ɩ lakaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Atuwa kɛ maa yɔɣɔtəna-wɛ. Maa heeli-wɛɣɛ tɔmnaa mpa paa wɛ ɩŋmɛsaʋ kɛ hatoo antulinya lapʋ waatʋ tɔ.


Y riyix xtibilaˈ cˈa apo chare: Yoj cˈa riyoj ri xojwaˈ xojucˈyaˈ awuqˈui. Y ya ri pa tak cˈaybel ri pa tak katinamit, chiriˈ xacˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Pəlɛɣɛlɛ ɩ́ ka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tá na-ŋ tə tɔkaɣana na tə nyɔɔkɩ. Ta ɩcatɛ hapɛɛ tɔɔ kɛ́ n tɩɩ sɛɣɛsəɣɩ.


Tek xseker cˈa, ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon riche (rixin) ri barco ma quetaman ta achique ruwachˈulef xebeka wi. Xaxu (xaxe) wi cˈa xquitzˈet chi cˈo jun rukˈaˈ yaˈ, y jabel ri ruchiˈ. Rumariˈ xquichˈob cˈa chi riqˈui jubaˈ yecowin niquicˈuaj apo ri barco chiriˈ. 	 Pə kɔma pə nyaalɩ ɩlɛ, kpɩɩlʋɣʋ saalaa ta nyɩ tɛtʋ ntɩ. Ama pa loosa tiili na teŋku kuɣutaa na pə kʋteŋ wɛ ɩhəntaʋ. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye tɩɩ pəsɩ tə́ pona tá kpɩɩlʋɣʋ kɛ təna.


Y nbij cˈa chique quinojel ri yeˈacˈaxan ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ: Wi cˈo cˈa jun ri nuyaˈ ruwiˈ, can queriˈ chukaˈ xtiban chare ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios pa ruwiˈ ri nibano queriˈ; ri rucˈayewal ri ye tzˈibatal chupan re jun wuj reˈ. 	 Yohaanɩ má ma kpaaləɣəna na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ mpa pa təna pa nɩɩ cele tɔmnaa mpa pa ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ sɩ: Ye pə cəpa wei na ɩ́ sɔɔsa pʋlʋɣʋ tə tɔɔ, Ɩsɔ ká sɔɔsɩ kʋnaasənam mpi pə tɔm pa kɛɛsa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔɣɔ pʋntʋ saləka tɔɔ.


Y ri caˈiˈ kachˈalal riˈ, ri Judas y ri Silas, xecˈojeˈ cˈa ka caˈiˈ oxiˈ kˈij quiqˈui ri chiriˈ pan Antioquía. Yacˈa tek xquichˈob yetzolin pa Jerusalem quiqˈui ri ye takayon pe quiche (quixin), ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ pan Antioquía xequijech cˈa el. Xquibij chique chi ya ta cˈa ri Dios xtichajin quiche (quixin) y nicˈojeˈ ta uxlanibel cˈuˈx pa tak cánima. Queriˈ cˈa xquibij el chique. 	 Pa caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna tá taapalaa yele-wɛ sɩ pá məlɩ mpa paa tila-wɛ tɔ pa kiŋ, na pá kooli sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha-wɛɣɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ.


¿La cˈo ta cami jun tataˈaj ri nuyaˈ jun abej pa rukˈaˈ ri ralcˈual, tek ri acˈal xa jun caxlan wey ri nucˈutuj chare? ¿O la nuyaˈ ta cami jun itzel cumatz pa rukˈaˈ, tek ri acˈal xa jun car ri nrajoˈ? 	 Wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ potopoto na pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ pəlɛ ye? Yaa ye ka sələma-ɩ tinte pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ tʋm.


Wi jun cˈa chiwe riyix ri can nrajoˈ chi ya riyaˈ ri nabey, xa tuchˈutinirisaj riˈ, querunimaj querilij quinojel ri nicˈaj chic. 	 Na ye mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ caa ɩ la mə nɔɣɔ tʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təna mə yom.


Y ri cajiˈ riˈ, cˈo waktek quixicˈ chiquijujunal, y can nojnek wi cˈa ri quij y ri ruxeˈ tak quixicˈ riqˈui ri runakˈ tak quiwech. Y chi pakˈij chi chakˈaˈ niquiyaˈ rukˈij ri Dios, y niquibij: Lokˈolaj, lokˈolaj, lokˈolaj wi ri Ajaf. Dios ri can cˈo uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel. Riyaˈ can cˈo wi pe ri pa rutiquiribel, cˈo re wacami, y xticˈojeˈ chukaˈ re xtibe kˈij xtibe sek, yechaˈ cˈa. 	 Weesiŋ nyə́ma mpɛ pa liɣiti kɛ́ mpʋ tɔ paa pa taa wei ɩ wɛna keŋ naatoso naatoso kɛ́, na ɩsɛ waasa paa pa taa wei ɩ taa na ɩ waalɩ təwisiwisi. Tam pa wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pá yooki yontu sɩ: Naŋŋ tʋ, naŋŋ tʋ naŋŋ tʋ ntɛ́ Tacaa Ɩsɔ Toma təna tʋ. Ɩ ká wɛɛ, na ɩ wɛɛ, na ɩ ká kɔɔ.


Wi ta can xchˈajchˈojir ri cánima cuma ri chicop ri xequitzuj (xequisuj), man ta cˈa yetajin na chi yequitzuj (yequisuj), ruma niquinaˈ chi majun chic quimac. 	 Ye pɩɩ kpiisa mpa pa sɛɛkaɣa Ɩsɔ kɛ́ mpʋ pə taka tɔ pa ɩsaɣatʋ təkpataa kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ, pɛlɛ pa taa tasəɣɩ pa ɩsaɣatʋ tɔm tɔɔsʋɣʋ, pəcɔ pa taa nɔkɩ kɔtasɩ nasələɣɩ lapʋ tɔtɔ.


Y wi cˈo jun kachˈalal ri ma nrajoˈ ta nunimaj ri kitzij ri nbij riyin, man cˈa tinimex ta chukaˈ riyaˈ. 	 Ama wei ɩ́ ta nyɩ mpʋ, pá taa nyənɩ-ɩ sɩ pʋlʋ.


¿La can jabel cami nucˈuaj riˈ ri rachoch ri Dios quiqˈui ri dios ri xa ye banon cuma winek? Ruma riyix can yix rachoch wi ri cˈaslic Dios. Ri Dios can queriˈ wi cˈa rubin: Xquicˈojeˈ y xquibiyin cˈa quiqˈui. Riyeˈ can xqueˈoc wi cˈa nutinamit y riyin xquinoc qui‑Dios. 	 Yaa ɩsənaɣa Ɩsɔ təcaɣalɛ na ma ta nyɩ ɩsɔnaa tɩɩŋ pɩɩ kaa? Pə taɣa pʋlʋ, tá kɛna Ɩsɔ weesuɣu tʋ təcaɣalɛ. Ɩsɔ maɣamaɣa yɔɣɔtəna mpʋ sɩ: Maa caɣa pa kiŋ na maa wɛɛ pa hɛkʋ. Maa pəsɩ pa Ɩsɔ na paa pəsɩ ma yəlaa.


Y ruma cˈa ri ma xojcowin ta xkaben chare chi man ta nibe pa tinamit Jerusalem, xaxu (xaxe wi) cˈa xkabij: Ya ta cˈa ri ruraybel ri Ajaf nibanatej, xojchaˈ. 	 Tə lapa Pɔɔlɩ kɛ pə təna na tə́ kpisi ɩlɛna táá yele-ɩ wiinaʋ. Tənaɣa tə tɔma sɩ: Ye Tacaa ɩ́ nɔka mpi, pəlɛ pə la.


Kitzij wi chi itijon ikˈij chrij ri mac, pero cˈa ma jane ikˈaxan ta jun tijoj pokonal ri can ta yix rucˈuan pa camic. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tuu mə na asaɣaa ɩ́ lʋkɩ tɔ ɩ́ ta lʋta na halɩ ɩ́ caŋ ɩ́ sɩ mə təlʋtɛ taa.


Y tek jun winek oconek chic cˈa chupan ri uxlanen ri nuyaˈ ri Dios, nuxlan chukaˈ chare ri rusamaj, achiˈel xuben ri Dios, tek cˈachojnek chic chubanic re ruwachˈulef y ri caj, Riyaˈ xuxlan. 	 Pə wɛɛ kɛ́ sɩ ye wei ɩ sʋʋ Ɩsɔ hɛɛsʋɣʋ tete ntɛ́ tə taa pʋntʋ ká yele ɩ təma na ɩ́ hɛɛsɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ maɣamaɣa yepu ɩ́lɛ́ ɩ nyəna na ɩ́ hɛɛsɩ tɔ.


Yacˈa ri Jesús can retaman wi chi riqˈui caˈiˈ quipalej ri niquicˈutuj queriˈ. Rumariˈ Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma riyix nitij ikˈij riche (rixin) chi yinitojtobej? Ticˈamaˈ cˈa pe jun puek riche (rixin) chi ntzˈet, xchaˈ chique. 	 Ama Yesu ná nyəmá pa taa laɣatʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyəkɩ-m katɔka kɛ kʋnyəpʋ? Ɩ́ kɔna-m liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na má na.


Ri José y ri María can xquiben wi cˈa ri nubij chupan ri ruley ri Ajaf Dios, ri nichˈo chrij ri chˈajchˈojirisanic. Riyeˈ xequiyaˈ cˈa caˈiˈ palomax riche (rixin) chi xecamisex chuwech ri Dios, ruma ri ley can nubij wi cˈa: Caˈiˈ palomax ye nimaˈk o caˈiˈ tak cocoj. 	 Na pa polaa sɩ pa lakɩ kɔtaɣa na ɩhokasɩ naalɛ yaa alukukunaa naalɛ ɩsɩɩ paa kɛɛsʋɣʋ Tacaa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ.


Y tek riyaˈ xutzˈet chi can ye qˈuiy cˈa chique ri achiˈaˈ fariseos y ye qˈuiy chukaˈ chique ri achiˈaˈ saduceos yeˈapon riqˈui ruma nicajoˈ chi yeban el bautizar ruma riyaˈ, riyaˈ xubij cˈa chique: Riyix xa yix achiˈel itzel tak cumatz, ruma niwajoˈ yixanmej chuwech ri rucˈayewal. ¿Achique xbin chiwe chi utz yixanmej chuwech ri rucˈayewal ri xtutek pe ri Dios, re chkawech apo? 	 Yohaanɩ nawa Falisanaa paɣalɛ na Satusee nyə́ma paɣalɛ na pá puki ɩ cɔlɔ sɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Akala piya mɛ, awe kpaala-mɛ na ɩ́ seeki Ɩsɔ pááná nna a kɔŋ tɔ?


O niben achiˈel jun cheˈ utz, ri utz ruwech ri nuyaˈ o niben achiˈel jun cheˈ ri ma utz ta, ri xa ma utz ta ruwech ri nuyaˈ. Ruma jun cheˈ netamatej ruwech riqˈui ri ruwech ri nuyaˈ, wi utz ri cheˈ riˈ o xa ma utz ta. 	 Tʋɣʋ ɩ́ lʋləɣɩ pee kʋpana kɛ pa tɔŋ sɩ kʋ kɛ́ tʋɣʋ kʋpaŋkʋ. Na tʋɣʋ ɩ́ lʋləɣɩ pee asaɣɛɛ kɛ pa tɔŋ sɩ kʋ kɛ tʋɣʋ ɩsaɣaʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tʋɣʋ lʋlʋɣʋ kiŋ kɛ pa nyəŋna-kʋ.


Riyin ri xitico ri ruchˈabel ri Dios pa tak iwánima, y ri kachˈalal ri achiˈel xuyiˈaj ri chˈabel riˈ ruma xsamej chicojol, xa yoj junan cˈa riqˈui, chi yoj caˈiˈ cˈa xtikacˈul ri rajel ruqˈuexel ri samaj ri xkaben chikajujunal. 	 Tʋɣʋ sɔlʋ na kʋ tɔɔ lʋm pəllʋ pa teitei kɛ́. Ɩsɔ ká kɛɛsəna paa wei ɩ təmlɛ na ɩ́ fɛlɩ-ɩ.


Y ri Jesús xubij chukaˈ el chique: Tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij, ri winek quiche (quixin) ri tinamit ri ma xtiquicˈul ta ri ruchˈabel ri Dios ri nibij riyix chique, más cˈa xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ riyeˈ, que chuwech ri tinamit Sodoma. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ Sɔtɔm ká la sana na ɩcatɛ ntɛɣɛ tənaɣa hʋʋlɛ wule kɛ suulu hʋlʋɣʋ tɔm taa.


Y pa rucaˈn kˈij chare ri tichˈo wi ri Ajaf Jesucristo riqˈui ri Pablo, yecˈo cˈa chique ri israelitas ri pan ewel xquichˈobolaˈ achique ri xtiquiben chare ri Pablo. Y can xquibij chi ma xquewaˈ ta ni ma xqueˈucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xquecowin na xtiquicamisaj ri Pablo. Y xquibij chukaˈ chi can ya ta cˈa ri Dios ri xtiyaˈo rucˈayewal pa quiwiˈ, wi ma xtiquiben ta ri niquibij. 	 Tɛʋ fema, ɩlɛna Yuta nyə́ma caɣa Pɔɔlɩ acaɣa kɛ teu na tuunaʋ, sɩ ye mpɛ pa ta kʋ-ɩ kpem, pʋlʋ kaa sʋʋ pa nɔɔsɩ taa.


Riyoj can kacˈaxan cˈa tek Riyaˈ rubin: Riyin xtinwulaj re rachoch ri Dios ri banon cuma achiˈaˈ, y pan oxiˈ kˈij npabaˈ chic jun ri ma achiˈaˈ ta xquebano. Queriˈ rubin, xechaˈ. 	 Tə nɩɩ Yesu yɔɣɔtaa sɩ ɩnɩ ɩ ká yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ, nte yəlaa niŋ ŋmawa tɔ. Ɩnɩ ɩ ká lɛɛtɩ kʋfatɛ nte yʋlʋ niŋ kaa ŋma tɔɣɔ kʋyɛɛŋ tooso wule.


Yacˈa riyix ma tiben ta queriˈ. Xa queˈiwajoˈ ri winek ri yeˈetzelan iwuche (iwixin); tibanaˈ utzil chique. Y tek riyix niyaˈ pa kajic jun icosa, man cˈa tiwoyobej ta ri ruqˈuexel. Wi queriˈ niben, nim ri rajel ruqˈuexel ri xticˈul, y xtikˈalajin cˈa chi can yix ralcˈual chic ri nimalaj Dios. Riyaˈ jabel runaˈoj quiqˈui ri winek ri sibilaj ye itzel, y jabel runaˈoj quiqˈui ri majun bey yematioxin ta. 	 Aaɩ, ɩ́ sɔɔləɣɩ mə kolontunaa na ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ. Ɩ́ kəntəɣɩ, ɩ́ taa tɛləsɩ fɛlʋɣʋ tɔm kɛ lɔlɔ. Pɩɩ yele na mə kasəyaɣa tɔɔ sɔsɔm, na ɩ́ ká pəsɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ pəyalaa. Paa fɔɔfɛɩnaa na asaɣaa, ɩ́lɛ́ ɩ lakɩ kʋpantʋ kɛ́.


Y ri winek ri rucukuban rucˈuˈx wuqˈui, can majun rumac xtintzˈet chare, y can xtril ri kitzij cˈaslen. Pero wi yiruyaˈ ca, ma xtiquicot ta wánima riqˈui, 	 Na wei ma yaa ma yʋlʋpaŋ tɔ ɩ ká tɛ-m na ɩ taa kɛ́ ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ-tɩ. Ama ye ɩ tula tapəŋ ma kaa lapɩ-ɩ luɣu tɔtɔ.


Yacˈariˈ tek xintzˈet chi cˈo Jun ri achiˈel Alaj Carneˈl, ri socotajnek y kˈalaj chi kˈaxnek chic pe pa camic. Riyaˈ paˈel cˈa chiriˈ pa quinicˈajal ri lokˈolaj tak chˈaquet, y pa quinicˈajal ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y pa quinicˈajal ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij. Y ri achiˈel Alaj Carneˈl riˈ cˈo wukuˈ rucˈaˈ y wukuˈ chukaˈ runakˈ tak ruwech. Y ri wukuˈ runakˈ tak ruwech riˈ, ye ri wukuˈ espíritu riche (rixin) ri Dios ri ye takon chi nej chi nakaj chuwech ri ruwachˈulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná Ɩwəyaɣa na ká səŋa kumte hɛkʋ taa, na weesiŋ nyə́ma liɣiti na sɔsaa pa cɔɔna-ɩ. Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ paa kʋ-kɛ. Na ɩ ka wɛna həŋ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩ ɩsɛ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa nna a kɛ́ Ɩsɔ feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tila tɛtʋ təna taa tɔ.


Yacˈa tek xeˈapon, xbix chare ri Jesús chi ri rujiteˈ ri Simón kajnek pa ruchˈat, ruma cˈo jun nimalaj cˈaten chrij. 	 Na pá maɣana watʋ wɛna Simɔŋ yɔsɔ na ɩ́ həntaa. Yesu talaa, ɩlɛna pá heeli-ɩ alʋ ɩnɩ ɩ wʋsasɩ tɔm.


Y tek ri nabey ángel xuxupuj ri rutrompeta, can yacˈariˈ tek xka sakboch y cˈo chukaˈ kˈakˈ xolon riqˈui quicˈ ri xcˈak pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chare ronojel ri cheˈ xecˈat y queriˈ cˈa chukaˈ ronojel ri kˈayis xecˈat ruma ri kˈakˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu kancaalaɣa nyəŋ hʋla akantəlɛ. Tənaɣa pə pɛta atɛɣɛ tɔmpɛɛ na kɔkɔ na pə́ sitina caləm, ɩlɛna antulinya hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ nyaɣa, na pə́ nyaɣa nyɩɩtʋ lʋm nyəntʋ təna.


Y ruma cˈa chi ma xanimaj ta ri xinbij chawe, xcamemur cˈa ca, man cˈa xcachˈo ta chic, cˈa ya tek xtalex na ri awalcˈual, cˈacˈariˈ xcachˈo chic jun bey. Ronojel cˈa riˈ can xtibanatej na wi, pero cˈa ya tek xtapon na ri kˈij, xchaˈ. 	 Mpi pə tɔɔ n ta tʋna ma tɔm nti tɩɩ tɛ na tə́ la tampana kɛ tə waatʋ tɔ pə tɔɔ n ká la kamumuka. Nyá nɔɣɔ kaa kuli, haləna wule nte ma tɔm tənɛ tɩɩ la ɩsɩɩ ma yɔɣɔtʋɣʋ tɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Wi riyin nwajoˈ chi riyaˈ cˈa qˈues na tek xquipe chic jun bey, ma rajawaxic ta chi yariˈ ri nachˈob. Ri rucˈamon chi naben riyit ya ri quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu cɔ Piyɛɛ sɩ: Ye ma nɔkaa sɩ ɩ́ caɣa mpʋ haləna ma kɔntɛ, nyá nyəntʋ suweɣe pə taa? Nyaa təŋɩ-m te.


Y ruma cˈa rutzil ri Dios tek majun kamac yojtzˈetetej ruma Riyaˈ. Majun cˈa rajel nucˈutuj chake, ruma ri Cristo Jesús xcom riche (rixin) chi xutoj ri kamac. 	 Ama Ɩsɔ kʋpantʋ tɔɔ ɩ yelaa na Yesu Kilisiti wei ɩ waasəɣɩ-wɛ tɔ ɩ́ la na pá pəsɩ yʋlʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ faalaa.


Ruma re achi reˈ, xa yareˈ ri aj samajel chrij cheˈ, ral ri María, cachˈalal ri Jacobo, ri José, ri Judas y ri Simón. Y ri ye ranaˈ xa yecˈo chkacojol, xechaˈ. Rumariˈ ri winek can ma xquinimaj ta ri Jesús, ruma Riyaˈ aj chiriˈ pa quitinamit. 	 Pə taɣa Malɩ pəyalʋ kaafənta? Pə taɣa Saakɩ na Yosee na Yuti na Simɔŋ pa taalʋ? Pə taɣa tá na ɩ newaa alaa nyə́ma ntɔ cənɛ? Pə tənaɣa mpʋ pə lapa pa laŋa kɛ kpɩɩsəŋ na pá kpisi ɩ tɔm mʋɣʋ.


Y xutzˈet cˈa chi cˈo jun aj Egipto ri sibilaj pokon nuben chare jun rech aj Israel. Y riche (rixin) chi nutoˈ ri rech aj Israel y riche (rixin) chi nuyaˈ ruqˈuexel chare ri achi ri nibano ri pokon, xucamisaj. 	 Moisi polaa ɩlɛna ɩ maɣana Icipiti tʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ lakɩ pa taa nɔɣɔlʋɣʋ mʋsʋŋ. Ɩlɛna ɩ́ mʋ wei pa lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mʋsʋŋ tɔ ɩ tɔm na ɩ́ sɩɩna ɩ tɩ, na ɩ́ lɛɛtɩ Icipiti tʋ, na ɩ́ caŋ ɩ́ kʋ-ɩ.


Y tek xtapon cˈa chukaˈ ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xticˈastej cˈa pe ri jun reina ri xcˈojeˈ ojer ca, ri xkˈato tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ri cˈo pa sur. Y xtubij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma tek xcˈaseˈ ri jun reina riˈ, sibilaj nej xbiyin wi riche (rixin) chi xoracˈaxaj ri runaˈoj ri jun rey riche (rixin) re Israel, ri xubiniˈaj Salomón ri xcˈojeˈ ojer ca, y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri rey Salomón. Y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Na ye pə tala Hʋʋlɛ wule tɔtɔ, ilim mpətəŋ tɔɔ wulaʋ alʋ nyəŋ ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm kɛ mpi pə tɔɔ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩna tuu tɛtʋ pooluŋ taa na ɩ́ kɔɔ sɩ ɩ nɩɩkɩ ɩsəna Salʋmɔŋ yɔɣɔtaɣana nyəm tɔ. Pə́cɔ́ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Salʋmɔŋ təcaɣacaɣa.


Y ri Jesús xuchop cˈa jun vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan, y tek rumatioxin chic chare ri Dios, xubij: Tikumuˈ cˈa ca chiˈiwonojel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpaɣa sʋlʋm na kɔpʋ, na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ mʋ-wɩ na ɩ́ nyɔɔ mə təna.


Y tek ri Jesús xel pe chupan ri jucuˈ, xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy winek yecˈo chiriˈ coyoben apo. Riyaˈ xujoyowaj cˈa quiwech, ruma quibanon achiˈel cˈa ri carneˈl tek majun niyukˈun quiche (quixin), y xuchop cˈa nucˈut qˈuiy chiquiwech ri nicˈatzin chi niquetamaj chrij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ na yəlaa samaa, ɩlɛna pa tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ heeŋ wei ɩ fɛɩna tiikilu tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsa-wɛɣɛ sɔsɔm.


Ri Ajaf xa can nipe na wi. Y ma rumestan ta, man achiˈel ta niquichˈob ri nicˈaj chic, chi sibilaj qˈuiy tiempo tikˈax y majun rutzijol chi nipe. Ma que ta riˈ. Xa ruma chi can sibilaj yoj rucochˈon, y ma nrajoˈ ta chi cˈo ta jun ri nicom chupan ri rumac. Rumariˈ can cˈa ruyaˈon na kˈij chique ri winek riche (rixin) chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui. 	 Tacaa tɔma sɩ ɩ ká la nti tɔ, pə taɣa ɩsɩɩ ɩ wɛ kaninika na tə lapʋ ɩsɩɩ lɛlaa hʋʋkʋɣʋ tɔ. Ama suulu kɛ ɩ hʋləɣɩ-mɛ. Mpi tɔ, ɩɩ caa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ le, paa pʋntʋ kɛ́ awe. Ama ɩ caa kɛ́ sɩ yəlaa təna ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ kʋpantɛ.


Can jabel cˈa ruwarukˈij ri mozo riˈ, ruma ntajin chubanic ri samaj tek noˈilitej ruma ri rupatrón. 	 Cɛcɛ ɩnɩ ɩ́ kɔma na ɩ́ məlɩ na ɩ́ maɣana təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ ɩsəlɛ sɛɛna təmlɛ ntɛ́ tə lapʋ, ɩ nyʋɣʋ lapa leleŋ kɛ́.


Y riqˈui ri puek ri xucˈul ruma xujech el ri Jesús, riqˈui ri puek riˈ xlokˈbex wi jun ulef. Ri Judas xucamisaj riˈ. Riyaˈ xbechˈiqueˈ pe ruwiˈ, y ronojel ri rupan cˈa quelaˈ xeka wi, tek xka pan ulef. 	 Apalʋ ɩnɩ, waatʋ wei ɩ tɛma tɛtʋ yapʋ na ɩ tulum liɣitee anɩ tɔ, ɩ polaa na ɩ́ hoti tə taa kɛ́ ɩ nɔɣɔ tɔɔ, na ɩ lotu tʋlɩ, na ɩ taa lotu ya na tə́ ŋmaa.


Y ronojel cˈa ri yequibanalaˈ ri achiˈel riˈ, yariˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek. Yacˈa ri nuben ri winek chi ma ruchˈajon ta jabel ri rukˈaˈ tek niwaˈ, riˈ xa ma nutzˈilobisaj ta ri rucˈaslen. Quecˈariˈ xubij ri Jesús. 	 Mpi pə lakɩ yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ tɔɣɔlɛ. Ama sɩ ń tɔɣɔ na ń tá saŋ nyá niŋ ɩsɩɩ yʋlʋ ká la Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ tɔ, pəlɛ pɩɩ lakɩ yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ.


Y riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xipe wi cˈa chiquicanoxic y chiquicolic ri ye sachnek pa mac. 	 Mpi pə lepa tɔ pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ yapʋ tɔɔ kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔma.


Y jun cˈa chique ri ye cablajuj rudiscípulos ri Jesús, ri Judas Iscariote rubiˈ, xapon cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes, riche (rixin) chi xutzuj (xusuj) riˈ, wi nicajoˈ chi nujech ri Jesús pa quikˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Yutaasɩ Ɩsəkaleeu tɔ ɩ kʋlaa, na ɩ́ polo ɩ́ maɣana kɔtəlaa sɔsaa, sɩ ɩnɩ ɩ ka tʋ Yesu kɛ́ pa niŋ taa.


Xa ta jun winek ruma chi nuben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés tek nucˈul ri herencia ri nuyaˈ ri Dios, wi ta queriˈ, man ta jun rejkalen ri xutzuj (xusuj) ri Dios. Pero ma que ta riˈ. Ri Dios can xuyaˈ wi ri herencia chare ri Abraham ruma chi can queriˈ rutzujun (rusujun) chare. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔkəlaa kɛ Ɩsɔ təŋəɣɩ na ɩ́ haa ɩ kʋcɔɔŋ wei ɩ ka sɩɩwa ɩ yəlaa tɔɔ tɔ, ɩlɛ pə taɣa nɔɣɔ sɩɩʋ ntɛ́. Ama cənɛ ɩlɛ Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la Apəlaham kɛ kʋpantʋ tɔɣɔ ɩ lapa-ɩ-təɣɩ faalaa.


Yacˈa ri achi xaxu (xaxe) wi xuyaˈ ca ri Jesús, can yariˈ xuchop rutzijoxic chique ri winek ri achique xbanatej riqˈui riyaˈ. Y queriˈ ri Jesús chanin cˈa xel rutzijol, y rumariˈ xa pan ewel chic tek ntoc apo chupan ri tinamit, y ruma cˈa chukaˈ riˈ tek nicˈojeˈ ca ri pa tak juyuˈ ri acuchi (achique) majun winek cˈo. Y ri winek cˈa ri yeˈapon riqˈui ri Jesús sibilaj ye qˈuiy, y chukaˈ qˈuiy lugar yepe wi. 	 Ama apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ pə tɔm kpaalʋɣʋ kɛ paa timpi. Haləna ɩ kpaalʋɣʋ mpɩ pə tɔɔ Yesu tá pəsɩ na ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ natəlɩ tə taa təkaa. Ama kpeeŋa tɔɔ kɛ́ ɩ cakaɣa kpaɩ taa, na yəlaa lɩɩkəna paa timpi na pá makəna-ɩ.


Yacˈa ri discípulo ri Tomás rubiˈ xubij chare ri Jesús: Ajaf, riyoj ma ketaman ta acuchi (achique) yabe wi. ¿Achique ta cˈa rubanic nikaben riche (rixin) chi niketamaj ri bey? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Tomaa cɔ Yesu sɩ: Tacaa, tə ta nyɩ nyá təpote, ɩlɛ ɩsənaɣa tə lapa na tə́ nyɩ mpaaʋ?


Y ri rudiscípulos xquibij ka chiquiwech: ¿La cˈo cami jun xcˈamo pe ruway? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa təma sɩ: Nɔɣɔlʋ kɔna-ɩ tɔɣɔnaɣa kɛ yee?


Wacami xintzˈet yan cˈa. Y rumariˈ nkˈalajsaj chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 Tɔʋ, ma ná mpʋ tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ təcɛɩcɛɩ sɩ ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ Pəyalʋ.


Y xtibanatej chukaˈ chi ri winek xtiquibij chique ri nimaˈk tak juyuˈ: Quixtzak pe chikij. Chukaˈ xtiquibij chique ri cocoj tak juyuˈ: Kojiwewaj, xquechaˈ. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ paa wiikina pɔ́ɔ́ŋ sɩ: Ɩ́ nyəkɩ-tʋ. Na paa tɔ pulasɩ sɩ: Ɩ́ takɩ-tʋ.


Yacˈariˈ tek xintzˈet apo jun quiej kˈen rij y chˈocolben el ruma jun ri rubiniˈan Camic. Y chrij ri Camic riˈ tzeketel cˈa el ri jun ri ruqˈuexewach ri lugar ri yeˈapon wi ri caminakiˈ. Y pa rukˈaˈ cˈa ri Camic y pa rukˈaˈ ri ruqˈuexewach ri lugar ri yeˈapon wi ri caminakiˈ, xjach cˈa uchukˈaˈ chique riche (rixin) chi quequicamisaj jun rucaj parte chique ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef riqˈui espada, riqˈui wayjal, riqˈui yabil y quiqˈui ri chicop ri ye cˈuxnel. 	 Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋ atɔntɔɔtɛ taka lɩɩwa. Na pa yaa ɩ tɔɔ caɣalʋ sɩ səm, na wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sətaa təcaɣalɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ təŋəɣɩ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ha-wɛɣɛ toma kɛ tɛtʋ hɔɣɔləŋ liɣiti táá kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, sɩ pá kʋ yəlaa na laɣatɛ na nyɔɣɔsɩ sɔsɔɔnsɩ na kʋtɔməŋ, na pá lá na taalɛ wontu kʋ yəlaa.


Yacˈa ri winek xquirek apo quichiˈ, y xquibij: ¡Ticamisex chuwech cruz! ¡Ticamisex chuwech cruz! 	 Ama pɛlɛ pa mapa kapusi sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ, kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


Y riyeˈ can quetaman cˈa chukaˈ chi tek can cˈa yin cˈajol na, xicˈojeˈ yan pe quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos. Y ya cˈa riyoj fariseos ri más yojniman ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y wi ta re kech aj Israel reˈ nicajoˈ niquikˈalajsaj, can nikˈalajin chi kitzij ri yitajin chubixic. 	 Pa nyəmá ma tɔm tɔ pə tɔɔwa. Ta Ɩsɔ sɛɛʋ taa kpekəle nte tə nyəntʋ kəla katɛ, na pá yaa-tɛ sɩ Falisanaa kpekəle tɔ, tə taa kɛ́ ma wɛɛ. Saŋa taa, ye pa nɔkaa pa pəsəɣɩ pá ləsɩ ma seliya sɩ maa cɛsəɣɩ.


Y yecˈo cˈa winek ri ma xquiyuj ta quiˈ quiqˈui ruma niquixibij quiˈ. Yacˈa ri nicˈaj chic winek ri yecˈo chupan ri tinamit, can utz niquitzˈet chique ri apóstoles. 	 Samaa pʋɣʋlaɣa-wɛɣɛ pə tɩɩ fɛɩ, paa na mpʋ yʋlʋ kpaɩ tʋ kɛ yem nyaŋaɣana pa taa sʋʋʋ.


Can tikayaˈ cˈa ca ronojel ri mac y tikachajij kiˈ jabel. Tikabanaˈ cˈa achiˈel xquiben ri wech aj Israel. Riyeˈ riche (rixin) ri nimakˈij pascua, xquichajij quiˈ jabel riche (rixin) chi ma xquitij ta ri caxlan wey ri cˈo chˈom (levadura) riqˈui. Quecˈariˈ chukaˈ tikabanaˈ riyoj wacami, tikachajij kiˈ chuwech ri mac. Tikayaˈ ca rubanic ronojel ri etzelal y man chic quepe ta chˈoboj pa kajolon (kawiˈ) ri xa ma ye utz ta. Koj‑oc cˈa achiˈel ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui. Can ta kitzij ronojel ri nikaben y nikabij, y man ta riqˈui caˈiˈ kapalej. 	 Ye mpʋ ɩlɛ tə́ tɔɣɔ ta acima. Ye tə tɔkɩ-yɛ, tə́ taa tɔɣɔ-yɛ na potopoto wei ɩ taa kʋkʋsʋm kʋpəm wɛɛ tɔ. Ɩsaɣatʋ na asilima pə lite ntɛ́. Ama tə́ tɔɣɔ tá acima na potopoto wei ɩ taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ. Ɩnɩ ɩ kɛna potopoto kʋpaŋ na tampana nyəŋ.


Yacˈariˈ tek xquecolotej ri aj Israel. Achiˈel nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Chi ri Colonel xtipe pa Sion, y xtrelesaj el ronojel ri ma utz ta pa cánima ri ye riy rumam ca ri Jacob. 	 Ɩɩ naa ɩsəna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma təna ká hikina pa yapʋ tɔɣɔlɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Siyɔŋ kɛ waasʋlʋ ká lɩɩna. Ɩ ká kpiisi Yakɔpʋ kʋlʋlaa təna ɩsaɣatʋ təpaɩ.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xuyuk apo rukˈaˈ y xuchop apo ri achi ri cˈo ri itzel yabil chrij y xubij chare: Nwajoˈ chi yacˈachoj. Tiqˈuis cˈa el re yabil reˈ chawij, xchaˈ chare. Y can xu (xe) wi xubij queriˈ ri Jesús, ri achi xchˈajchˈojir chare ri ruyabil. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa niŋ na ɩ́ tokina asilima kʋtɔŋ tʋ ɩnɩ na ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Teu ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. Tənɛ ɩnəɣɩ pə waa apalʋ ɩnəɣɩ kpakpaa.


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xoc el pa jucuˈ quiqˈui ri rudiscípulos y xebe cˈa pa jun lugar Dalmanuta rubiˈ. 	 Ɩlɛna ɩnɩ na ɩ ɩfalaa pá kpa kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa na pá polo timpi pa yaa sɩ Taləmanuta tɔ.


Riyin nbij chi sibilaj ta utz, chi quinojel ri winek ye achiˈel ta riyin, chi niquicochˈ man ta yecˈuleˈ. Xa yacˈa chikajujunal ma junan ta yatajnek chake ruma ri Dios, ruma jun wi yatajnek chare jun y jun wi chic yatajnek chare ri jun chic. 	 Tampana tɔɔ, ma nyɩɩlaa ɩsɩɩ paa yʋlʋ wei ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ. Ama paa wei na ɩ Ɩsɔ hatɛ kɛ́. Pə haa ɩnɛɣɛ pənɛɣɛ, na pə́ ha ɩnɛɣɛ pənɛ.


Y chukaˈ waweˈ chuwech re ruwachˈulef yecˈo oxiˈ ri yekˈalajsan riche (rixin) ri Jesucristo: Ri Lokˈolaj Espíritu, ri yaˈ riche (rixin) chi xban bautizar, y ri ruquiqˈuel Riyaˈ mismo ri xtix chuwech ri cruz. Re ye oxiˈ reˈ junan ri niquikˈalajsaj chkawech, chi ri Jesucristo can kitzij wi chi Rucˈajol ri Dios. 	 Feesuɣu na lʋm na caləm, na pə təna pə tooso ɩsəntɔ ɩɩ kpɛɛsəɣəna təma.


Y ruma chukaˈ ri nimalaj silonel ri xuben, ri ruwachˈulef ri yecˈo pa tak yaˈ xebe chuxeˈ yaˈ. Y ri juyuˈ ma xetzˈetetej ta chic. 	 Na tɛtʋnaa mpa lʋm ka cɔɔnaa tɔ pá mʋkɩ yem, pa ta tasa pá keesi pɔ́ɔ́ŋ tɔtɔ.


Yacá ri Esteban can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri xyaˈo ri naˈoj chare, y rumariˈ, tek riyaˈ xchˈo, ri winek ri ye yacatajnek chrij xa ma xecowin ta riqˈui. 	 Ama Ɩtiyɛɛnɩ kəla-wɛ na tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu Naŋŋtʋ hana-ɩ ləmaɣasɛɛ na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna.


Can xquiyaˈ cˈa quinaˈoj ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, ri aj tzˈibaˈ y ri winek riche (rixin) chi xebeyacatej cˈa pe chrij ri Esteban. Xbequichapaˈ pe, y xquicˈuaj chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. 	 Na pa sɔsa yəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Ɩsɔ tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa, na pɛlɛ pá kʋlɩ Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ, na pá kpa-ɩ na pá pona-ɩ təhʋʋlɛ sɔsɔɔlɛ taa.


Pero can cˈo cˈa jun ri nikˈalajsan wuche (wixin). Y ri nubij riyaˈ chuwij riyin, can kitzij wi. 	 Ama nɔɣɔlʋ wɛnna na ɩ́lɛ́ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma kɛ́ tampana tʋ. Na ma nyəmá sɩ nti ɩ yɔɣɔtəɣɩ ma tɔɔ tɔ tə wɛ tampana.


Ri chiriˈ pa tinamit Mira, ri Julio ri capitán xberilaˈ cˈa jun barco ri petenak cˈa quelaˈ pa tinamit Alejandría, y nibe cˈa pan Italia. Y chupan chic ri barco riˈ xojrucusaj wi el riche (rixin) chi nikaben ri nicˈaj chic bey ri cˈa cˈo na chi nikaben. 	 Yolú nawa tənaɣa Alɛkəsantilii kpɩɩlʋɣʋ na kʋ caa Italii kɛ pote, ɩlɛna ɩ́ sʋsɩ-tʋɣʋ kʋlɛ kʋ taa.


Y tek ri rey riˈ xuchop cˈa ruchojmirisaxic, cˈo cˈa jun rumozo ri xbepabex chuwech y ri mozo riˈ lajuj mil talentos ri rucˈas. 	 Ɩ caɣaa na ɩ́ tɔŋna ɩ kəma kɛ mapʋ, ɩlɛna pá kɔna-ɩ apalʋ nɔɣɔlʋ. Apalʋ ɩnɩ ɩlɛ ɩ wɛna-ɩ kəmlɛ kɛ liɣitee nyəɣətʋ iyisi iyisi.


Y riche (rixin) chi yequitolaˈ ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic, yequicˈayilaˈ ri achique ri yecˈo quiqˈui. 	 Pa pɛɛtaɣa pa tɛtʋnaa na pa wontunaa na pá kotiɣi pə liɣitee kɛ təntəmlɛ, na pə́ caala pa taa wei pa waasəna-ɩ.


Xpe ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin cˈo cˈa chukaˈ jun ri nwajoˈ ncˈutuj chiwe, y wi riyix xtibij chuwe, riyin chukaˈ xtinbij cˈa chiwe achique ri yayon pe kˈatbel tzij pa nukˈaˈ chi yenbanalaˈ quereˈ. 	 Tənaɣa Yesu cɔwa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Tɔʋ, ma maɣamaɣa maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm kʋlʋmtʋ təkoŋ. Ye ɩ́ cɔ-m ɩlɛ, maa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ ma taa na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ.


Y ri Pedro y ri ye julajuj chic apóstoles xebepaˈeˈ cˈa pe chiquiwech ri winek. Y ri Pedro xchˈo cˈa, y xubij: Achiˈaˈ israelitas ri yix petenak pa nicˈaj chic ruwachˈulef y riyix ri can yix aj waweˈ pa Jerusalem, tiwacˈaxaj cˈa ri xtinbij chiwe, y tiwetamaj 	 Tənaɣa Piyɛɛ na tillaa lɛlaa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ pa kʋlaa na pá səŋ ɩsɔ. Ɩlɛna Piyɛɛ yɔɣɔtəna samaa na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ma Yuta nyə́ma mɛ, na mpa mɛ mə kɔma Yosalɛm kɛ kʋkɔm tɔ, ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ na ɩ́ cɛkəna teu kɛ nti ma heeliɣi-mɛ tɔ.


Tek ri ye tzujunel (sujunel) chrij ri ixok xquicˈaxaj cˈa ri xubij ri Jesús, ri cánima xubij chique chi riyeˈ chukaˈ ye aj maquiˈ; y chi jojun xeˈel cˈa el chiriˈ. Xenabeyej el ri rijitaˈk, y cˈacˈariˈ xebe ri cˈa ye acˈalaˈ na. Xa can xu (xe wi) chic cˈa ri ixok ri xbequipabaˈ pa nicˈaj ri xcˈojeˈ ca chiriˈ chuwech ri Jesús. 	 Waatʋ wei pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna, pá sʋʋ lɔɔlʋɣʋ kɛ kʋlʋm kʋlʋm. Pə kpaɣaʋ sɔsaa na pə́ polo piya tɔ. Halɩ pə́ kɔɔ pə́ yele Yesu tike na alʋ ɩnɩ, na ɩ́ səŋa tənaɣa tam.


Rumariˈ, tek ri kachˈalal xquinabej ri achique niquichˈob ri winek chrij ri Saulo, xquicˈuaj cˈa el cˈa pa tinamit Cesarea. Y tek yecˈo chic ri chiriˈ pa Cesarea, xquitek cˈa el cˈa pa jun chic tinamit Tarso rubiˈ. 	 Pə kɔma na ta taapalaa cɛkəna mpʋ, ɩlɛna pɛlɛ pá kpaɣa-ɩ na pá pona-ɩ Sesalee sɩ ɩ́ tɛɛ Taasɩ.


Riyix chukaˈ nibij: Ri ninatan ri altar riche (rixin) chi nuben jurar, astapeˈ ma nuben ta cˈa ri xubij, riˈ majun nuben. Yacˈa ri ninatan ri ofrenda ri nicˈojeˈ pa ruwiˈ ri altar riche (rixin) chi nuben jurar, riˈ cˈo chi nuben. 	 Ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔtɔ sɩ ye yʋlʋ ɩ́ tuuna kɔtaɣa təlatɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ ta tuuna kɛlɛ. Ama ye ɩ tuuna mpi pə maɣamaɣa pa lapa kɔtaɣa na pə wɛ kɔtaɣa təlatɛ ɩlɛ ɩ tuunaa kɛlɛ.


Rajawaxic chi kˈij kˈij nipixabalaˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ, ruloman chi wacami cˈa yaˈon na tiempo chake. Queriˈ tibanaˈ riche (rixin) chi majun xticowir ta ri ránima chupan ri kˈoloj riche (rixin) ri mac. 	 Ama ɩ́ tasəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ kɛ paa ɩfemle nte, haləna mpi pa yaa sɩ saŋa kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ pə́ sɩɩ tənaɣa. Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa yele na ɩsaɣatʋ puɣusi-ɩ na ɩ́ lá laŋkpɩɩsəŋ.


nuchˈob ka: quitzolin na chic pa ránima ri winek ri acuchi (achique) xinel wi pe, nichaˈ cˈa. Y tek ri itzel espíritu riˈ nitzolin chic apo pa ránima ri winek, nril cˈa ri ránima ri winek riˈ achiˈel jun jay ri majun cˈo ta chupan, meson y wikon jabel. 	 ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ ɩ taa sɩ: Maa məlɩ təyaɣa ŋka ka taa ma lɩɩwa tɔɣɔ. Ɩ takɩ kɛlɛ ka taa, ɩlɛ ɩ ká maɣana pa hasa-kɛ na pá taɣanɩ pə tənaɣa teu, na nɔɣɔlʋ fɛɩ ka taa.


Y cˈo cˈa chi nitzijox na ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios chuwech ronojel re ruwachˈulef, riche (rixin) chi netamex cuma quinojel ri tinamit. Y cˈacˈariˈ tek xtapon ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) re tiempo re kachapon. 	 Pə wɛɛ sɩ paa kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ antulinya təna taa kɛ́ na paa piitim mpi pə́ nɩɩ. Ye pə tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ kɛ antulinya ka tɛ.


Ruma kas kitzij nbij chiwe chi ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, can xquebanatej wi. Re ruwachˈulef y ri caj xa xquekˈax. Pero ri ye tzˈibatal chupan ri ley can xquebanatej wi ronojel, y can majun ri man ta xtibanatej. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye ɩsɔtaa na atɛ pə wɛɛ, kʋsəsɩɩtʋ taa pəle kʋlʋmtəlɛ titiliya yaa tə suka wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ pə kaa saalɩ. Haləna pə təna pə́ kɔɔ na pə́ yoosi na pə́cɔ́.


Rumacˈariˈ ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe, ya que ma jane yinapon ta iwuqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ma nicˈatzin ta yichapon chiwe tek xquinapon iwuqˈui, ma rajawaxic ta ncusaj ri kˈatbel tzij ri ruyaˈon ri Ajaf pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yichapon chiwe. Ri kˈatbel tzij riˈ can ruyaˈon ri Ajaf pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yixintoˈ chi yixqˈuiy chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios, y ma riche (rixin) ta chi yixintzˈilaˈ. 	 Mpi pə tɔɔ ma wɛ-mɛ na pooluŋ na ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa tɔɣɔlɛ sɩ waatʋ wei maa kɔɔ mə kiŋ tɔ ma taa lana-mɛ na toŋ kɛ toma nna Tacaa ha-m tɔ. Pə ha-m toma anəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ polo lɔlɔ, pə ta ha-m-yɛ sɩ pə wakəlɩ-mɛ.


Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri Ajaf nubij: Yin cˈa riyin ri cˈaslic Dios y can kitzij wi ri nbij, chi quinojel winek xquexuqueˈ chinuwech riyin, y xtiquibij chi can kitzij wi chi yin cˈa riyin ri Dios. 	 Kʋpam, pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Yəlaa təna ká luŋ ma tɛɛ kɛ́ akula. Paa wei ɩ ká tisina nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ maɣalɛ Ɩsɔ. Tacaa yɔɣɔtəna mpʋ na tuunaʋ.


Y pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús yerutijoj cˈa ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios, pa jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ kʋ wule Yesu sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa.


Can pa ruqˈuiyal ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈul, ruma jabel iwetaman ruwech ri Dios y ri Kajaf Jesús. 	 Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ sɔsɔm kɛ nyəm mpi ɩ́ nyəmá ɩ́ na Tacaa Yesu tɔ pə tɔɔ.


cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 Haləna má kɔna nyá kolontunaa na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ.


Tek ri rudiscípulos ri Juan xquicˈaxaj chi xcamisex, xebe cˈa chucˈamaric ri ruchˈacul, y xbequimukuˈ ca. 	 Yohaanɩ ɩfalaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá polo pá kpaɣa Yohaanɩ na pá pi.


Yacˈa tek ri discípulos xquitzˈet chi cˈo jun petenak chraken pa ruwiˈ ri choy, xquirek quichiˈ y xquibilaˈ cˈa chiquiwech chi achique cˈa laˈ, xechaˈ. Ruma riyeˈ xquibij chi ri petenak pa ruwiˈ ri choy xa jun subunel (xibinel). 	 Pa na-ɩ na ɩ́ tɔŋ lʋm tɔɔ, ɩlɛna pá hʋʋ sɩ asənaalɩɩ, na pá sʋʋ kapusi mapʋ.


Y cˈo cˈa jun achi José rubiˈ, y aj pa tinamit Arimatea, tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Ri jun utzilaj y chojmilaj achi riˈ cachibil ri achiˈaˈ ri yekˈato tzij chiquicojol ri israelitas. 	 Yuta ɩcatɛ Alimatee apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ pa yaakaɣa Yosɛɛfʋ. Apalʋ ɩnɛ ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ na ɩ́ təŋəɣɩ tampana na ɩ keŋaɣana Ɩsɔ Kawulaɣa tɔɔ. Mpɛ pa kotaɣana kotuɣu sɔsɔɔʋ ŋkʋ. Ama ɩ taapalaa kotuɣu nyə́ma lɛlaa tʋ nti tə pəlɛ na pá la tɔ tə ta maɣa-ɩ.


Rumacˈariˈ wachˈalal ri iwoyoben ronojel reˈ, titijaˈ cˈa ikˈij chi man ta jun tzˈil cˈo pa tak iwánima, y man ta jun chukaˈ imac tek yixorilaˈ ka ri Ajaf. Y cˈo ta cˈa chukaˈ uxlanibel cˈuˈx iwuqˈui. 	 Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká lʋ teu na ɩ́ lá kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ taa na ɩsaɣatʋ natələɣɩ mə kiŋ, na mə na-ɩ ɩ́ ciiki na ɩ́ taŋ kʋyakʋ ŋkʋ.


Wachˈalal, sibilaj utz ri ibanon pe, chi iwajowan pe iwiˈ. Man cˈa tiyaˈ ta ca ri ajowabel riˈ. 	 Ɩ́ sɔɔləɣɩ təmaɣa tam ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu.


Y yacˈariˈ tek xjel apo riqˈui ri Jesús jun aj tzˈib. Ri aj tzˈib riˈ xracˈaxaj cˈa ri xquibij ri achiˈaˈ saduceos chare ri Jesús, y xracˈaxaj chukaˈ ri xubij ri Jesús chique ri achiˈaˈ riˈ. Y chuwech riyaˈ can kˈalaj wi chi utz ri xubij ri Jesús y cˈacˈariˈ xucˈutuj cˈa: ¿Achique cˈa ri nabey pixaˈ chare ronojel ri pixaˈ ri xuyaˈ ri Dios pa rukˈaˈ ri Moisés? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ́ naakɩ ɩsəna pá na Yesu pa lakɩ tɔ. Ɩ nawa sɩ Yesu cɔwa Satusee nyə́ma kɛ teu. Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ təna taa ntiɣilɛ sɔsɔɔntʋ təkpem?


Ruma tek cˈo jun ri nrajoˈ nukˈalajsaj riˈ chiquiwech ri winek, ma utz ta cˈa chi nrewaj riˈ. Y riyit ruma chi naben re cosas reˈ, can nicˈatzin chi nakˈalajsaj awiˈ chiquiwech ri winek, yechaˈ chare. 	 Ye yʋlʋ caa sɩ pá nyəmɩ-ɩ ɩɩ ŋmɛsəɣɩ ɩ təma. Ye n lakɩ təma anəɣɩ mpʋ ɩlɛ, yele na yəlaa təna nyɩ-ŋ mɛɛ. (


Y ruma queriˈ nubij, rumariˈ xa pa jun kˈij xquepe ronojel ruwech kˈaxomal pa ruwiˈ. Xtipe camic, okˈej y wayjal. Y xticˈat pa kˈakˈ. Y can que wi cˈa riˈ ri xtibanatej, ruma can ya ri Ajaf Dios ri can cˈo wi ruchukˈaˈ ri xtikˈato tzij pa ruwiˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ kʋnaasəm mpi pə sɩɩwa sɩ pɩɩ naasəna tɔ, kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ kɛ pɩɩ tii pə tənaɣa ɩ tɔɔ təkpili. Mpəɣəlɛ kʋtɔməŋ na səm na nyɔɣɔsɩ. Kɔkɔ ká nyaɣa ɩ təna təluka. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa Ɩsɔ wei ɩ lakəna-ɩ tɔm tɔ ɩ wɛ toma kɛ́.


Cayacatej cˈa el y caxuleˈ ka quiqˈui, y chukaˈ ma tuben ta caˈiˈ acˈuˈx chi yabe quiqˈui, ruma yin cˈa riyin ri yin takayon pe quiche (quixin) waweˈ awuqˈui. 	 Kʋlɩ na ń tii na ń təŋ-wɛɣɛ kpakpaa. Taa la sika, má tilina-wɛɣɛ nyá waalɩ.


xa can riche (rixin) chukaˈ chi nikˈalajin chkawech riyoj achique rubaniquil tek yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac, riyoj ri nikanimaj ri Dios ri xcˈason pe riche (rixin) ri Kajaf Jesús chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Ama na tá mpa tá taa tɛmna wei ɩ kʋsa Tacaa Yesu kɛ sətaa taa na paa mʋ-tʋ sɩ kʋpama kɛ mpʋ tɔtɔ tɔ, tá tɔɔ kɛ́ pa ŋmaawa tɔtɔ.


Yacˈa ri Tomás, ri jun chique ri cablajuj rudiscípulos ri Jesús, ri nibix chukaˈ Dídimo chare, xa man cˈo ta quiqˈui ri rachibil, tek ri Jesús xocˈulun chiquicojol. 	 Yesu kɔm pa naanʋwa na naalɛ kiŋ tɔ, pa taa lɛlʋ Tomaa (wei ɩ kɛ́ tompu tɔ,) ɩ fɛɩ pa hɛkʋ.


Rumariˈ ma utz ta chi nikabij chi ma utz ta ri yerubanalaˈ jun kachˈalal. Y ma utz ta chukaˈ chi niketzelaj jun kachˈalal. Ruma can konojel cˈo chi yojapon na chuwech ri Cristo riche (rixin) chi nikˈat tzij pa kawiˈ. 	 Ɩlɛ nyá, pepe tɔɔ kɛ́ n footiɣi nyá lɛlʋ kɛ mpʋ? Na pepe tɔɔ kɛ́ n nyənəɣɩ-ɩ yem? Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ tá təna tɩɩ səŋ na ɩ́ hʋʋna-tʋ.


Y majun bey tiqˈuis ta ri cochˈonic pa tak iwánima riche (rixin) chi can nuben jun samaj tzˈaket, riche (rixin) chi queriˈ ri icˈaslen niqˈuiy, nitzˈaket y man ta cˈa nrajoˈ na jubaˈ. 	 Ama ɩ́ yele na paa wei ɩ́ ná sɩ ɩ́ kantələna tampana. Saa ɩnɩ ɩ́ ká la yəlaa mpa pa tewa təkpataa na pá wɛ təmammam na pá tá laŋ pʋlʋ tɔ.


Rumariˈ tiwelesaj cˈa el ronojel ri mac ri cˈo chicojol, riche (rixin) chi yixoc achiˈel jun cˈacˈacˈ qˈuej (harina) muban ri majun chˈom (levadura) riqˈui. Riyix can chˈajchˈojsan chic ri icˈaslen ruma ri Cristo tek xcom chuwech ri cruz. Riyaˈ xban cˈa chare achiˈel niban chique ri carneˈl ri yecamisex pa tak kanimakˈij riyoj israelitas, ri nibix pascua chare. 	 Ɩ́ ləsɩ mə hɛkʋ taa kɛ́ mpi pə lapa-mɛɣɛ asaɣaa tɔ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ kʋpama təkpataa. Waatʋ ɩnɩ ɩ́ ká nəɣəsəna somtu kʋfatʋ nti tə taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ. Mpʋ pə maɣamaɣa kɛ ɩ́ tɩɩ wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nika tá Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ́. Mpi tɔ pa tɛma tá Tɛɛʋ acima ɩwəyaɣa kʋɣʋ tɔ se, ŋkɛɣɛlɛ Kilisiti.


Riyin ri Pablo ye wachibilan ri kachˈalal Silvano y ri Timoteo, nikatzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix riche (rixin) ri iglesia pa Tesalónica. Riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo. 	 Taɣa Pɔɔlɩ na Silaasɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Tɛsalonikɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mɛ mpa ɩ́ kɛ́ Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pa nyə́ma tɔ.


Ri Jesús xeruyaˈ chic cˈa ca jun bey y xbe chic chubanic orar pa rox mul. Riyaˈ xerubij chic cˈa ri achiˈel ri chˈabel ri xerubij chupan ri oración ri xa cˈa jubaˈ tuben ka. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛɣɛ yeluɣu na ɩ́ tuusi na ɩ́ tasa Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ tɔm tooso nyəm kɛ tɔm kʋlʋmtʋ ntɩ.


Y riyoj can xkacˈaxaj ri chˈabel ri xbix pe chilaˈ chicaj tek xojcˈojeˈ riqˈui ri Jesucristo ri chiriˈ pa ruwiˈ ri lokˈolaj juyuˈ. 	 Tá maɣamaɣa tə nɩɩna tá ŋkpaŋŋ kɛ waatʋ wei pə yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ hatuu ɩsɔtaa kɛ́ tá na-ɩ tɩɩ wɛ pʋɣʋ katɛ nyəŋkʋ tɔɔ tɔ.