xchaˈ chare. Yacˈa ri Jesús xubij chare ri itzel winek: Riyin ma nben ta ri narayij riyit. Ruma tzˈibatal ca chukaˈ chupan ri ruchˈabel ri Dios chi ma tatojtobej ta ri Awajaf Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa tɔtɔ sɩ, n kaa maɣasɩ nyá Caa Ɩsɔ sɩ n naa ɩ waalɩ.


Ruma ri Dios ruchˈobon chi nuyaˈ jun utzil ri más utz chupan re katiempo riyoj riche (rixin) chi queriˈ junan cˈa xtikacˈul ri utzil riˈ quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ, ri can xquicukubaˈ chukaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y queriˈ nitzˈaket ronojel ri rutzujun (rusujun) ri Dios chi nuyaˈ chake. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ka hʋʋwa sɩ ɩ ká la taɣa mpi pə kəla teu tɔ ɩlɛ ɩ ta tisi sɩ pá te təkpataa na taa fɛɩ.


Riyin nunaˈ ri wánima chi utz ri yitajin chubanic. Pero ma riqˈui ta riˈ yicowin nbij chi can utz yitajin chubanic, ma que ta riˈ, ya cˈa ri Ajaf ri xtibin. 	 Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, ma maɣamaɣa ma kiŋ ma ta na taalɩ nɔɣɔlʋ se. Paa na mpʋ təlɛ tɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ma tewa təkpataa se. Ama Tacaa ká pɛɛkəna na ɩ́ ná sɩ ma tewa yaa ma ta te tɔ.


Can achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Majun cˈa tzˈeteyon ta y chukaˈ majun acˈaxayon ta ni majun chˈoboyon ta, ri ruchojmirisan ri Dios riche (rixin) chi nuyaˈ chique ri winek ri yeˈajowan riche (rixin). 	 Pə lapaɣa ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Mpi yʋlʋ ta tɩɩ naʋ na ɩ ta nɩɩ pə tɔm tɔ. Mpi pə tɔɔ yʋlʋ ta tɩɩ hʋʋ tɔ, Ɩsɔ taɣana-wəɣɩ mpa pa sɔɔla-ɩ tɔ pa tɔɔ.


Y ntzˈet cˈa chi ri etzelal cˈa cˈo na pan acˈaslen, y cˈa yit ruximon na, xchaˈ ri Pedro chare. 	 Pə taɣa mpʋ, ma naakʋɣʋ-ŋ tɔ, nyá na nyaŋ kɛ́ ɩsɩɩ kakaɣa. Ɩsaɣatʋ lapʋ tɔkəna-ŋ təkem.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xutzijoj jun cˈambel tzij chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley: Cˈo cˈa jun achi ri elenak pe ri pa tinamit Jerusalem y xulan ka riche (rixin) chi nibe ka cˈa pa tinamit Jericó. Pero ri achi riˈ xebeˈel pe alekˈomaˈ chrij pa bey, y ri alekˈomaˈ riˈ ronojel xquelesaj el chare. Hasta ri rutziak ri rucusan ri achi xquelesaj el chrij. Y sibilaj xquisoc ca ruma sibilaj xquichˈey ca. Ri achi riˈ xpuneˈ cˈa ca ri chiriˈ pa bey y xa jubaˈ ma nicom. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tɔʋ, yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩnna Yosalɛm na ɩ́ pukina Yeliko, na ɩ́ lɩɩ ŋmɩɩlaa tɔɔ na pá kpa-ɩ na pá wɔɣɔsɩ ɩ wontu na pá mapɩ-ɩ ɩsɩɩ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ. Ɩlɛna pá tɛɛ pa yele-ɩ na ɩ́ kaasa weesuɣu kʋlʋmʋɣʋ.


Pero ma riqˈui wi riˈ ri camic xa can xka wi pa quiwiˈ ri winek ruma ri mac. Rumariˈ xa can xuchop yecom ri winek; xuchop pe cˈa riqˈui ri Adán hasta cˈa riqˈui ri Moisés; ri winek xa can xecom wi, astapeˈ ri quimac ma junan ta riqˈui ri mac achiˈel ri xuben ri Adán. Ri Adán xa jun cˈambel naˈoj chkawech chrij ri jun ri cˈo chi xpe y riˈ ya ri Cristo. 	 Paa na mpʋ səm naa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pə kpaɣaʋ Atam na pə́ polo Moisi, haləna pə́ caŋ pə́ kpɛŋna mpa pa taa la ɩsaɣatʋ nti Atam lapa tɔ. Ɩsɔ kʋheelitu kɛ Atam ná kpɛɛsənaa na ɩ́ pəsɩ ɩsaɣaʋ. Atam ɩnɛ ɩnɩ ɩ nəɣəsəna wei ɩ kaa ɩ kɔɔ tɔɣɔ.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chique ri winek ri ye siqˈuin (oyon) chupan ri waˈin riˈ, ruma xerutzˈet chi ri winek riˈ yequichalaˈ ri nabey tak chˈaquet riche (rixin) chi yetzˈuyeˈ chiriˈ pa mesa. Rumariˈ xubij cˈa chique: 	 Yesu nawa sɩ mpa pa yaa tɔɣɔʋ kɛ mpʋ tɔ, pa huliɣina təmaɣa kpelee kʋpana tɔɔ caɣaʋ. Ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ:


Pero ri winek xquicˈutuj chare: ¿Acuchi (achique) cˈa cˈo wi ri Jesús wacami? xechaˈ chare. Y riyaˈ xubij: Ma wetaman ta. 	 Tənaɣa pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Leɣe apalʋ ɩnɩ ɩ wɛɛ? Ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Ma ta nyɩ.


Tek ri ijaˈtz cˈo chic cˈa pan ulef, ri ticonel majun chic ri nuben. Riyaˈ nbewer tek ntoc pe ri akˈaˈ y niyacatej el tek niseker pe, y queriˈ nuben ronojel kˈij. Y tek napon ri kˈij, ri ijaˈtz ntzˈuc pe y niqˈuiy, yacˈa ri xtico ka riche (rixin) ri ijaˈtz ma retaman ta achique rubanic tek ri ijaˈtz ntzˈuc pe y achique rubanic tek niqˈuiy. 	 Paa ɩ tooki yaa ɩ wɛna ɩ ɩsɛ, paa ilim paa ahoo, ɩ kaa nyɩ ɩsəna pee anɩ a nyɔɔkɩ na á lakɩ məhoo tɔ.


Hasta ri arcángel Miguel ma xuben ta achiˈel niquiben ri achiˈaˈ riˈ. Ruma ri arcángel riˈ tek xquiben chˈaˈoj riqˈui ri itzel winek chrij ri ruchˈacul ri Moisés, ni xa ta xubij ri ránima chi xubij ta pokon tak chˈabel chare ri itzel winek. Xaxu (xaxe) wi cˈa xubij chare: Ri Ajaf xtichapon cˈa chawe, xchaˈ chare. 	 Ɩsɔtaa tillu sɔsɔ Misɛɛlɩ ta la mpʋ. Moisi səpa na Misɛɛlɩ na ɩlɔɣɔʋ pá hɔŋɩ-ɩ na pá yooki tɔ, Misɛɛlɩ ta kuli nɔɣɔ na ɩ́ kʋ ɩlɔɣɔʋ tɔm na kʋtʋɣʋ. Ama ɩ tɔma-ɩ kɛ́ sɩ: Tacaa ká nana-ŋ.


Chukaˈ yecˈo cˈa aj kˈatbel tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef Asia ri yecˈo chiriˈ pan Efeso, ri xquitek rubixic chare ri Pablo chi ma tapon ta ri acuchi (achique) quimolon wi quiˈ ri winek. Queriˈ xquiben ri achiˈaˈ riˈ, ruma can camigo quiˈ riqˈui ri Pablo. 	 Tɛtʋ ntɩ tə toŋtʋnaa napəlɩ pa tilaa na pá heeli Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ la suulu ɩ́ taa polo kataɣa taa. Mpɛ ɩnɩ paa kɛ́ ɩ taapalaa kʋpama napələɣɩ.


Tek yecˈo nicˈaj lokˈolaj tak kachˈalal ri cˈo rajawaxic chi yeˈitoˈ, queˈitoˈ. Tiyaˈ quiposada tek nicˈatzin y can utz quicˈulic tibanaˈ. 	 Mpi pə caala mə taapalaa ɩ́ waasɩ-wɛ. Na mpa pa kɔŋ mə tɛ tɔ, ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ mʋʋllɛ.


Y can kitzij cˈa nbij chiwe, chi can queriˈ chukaˈ sibilaj yequicot ri ángeles riche (rixin) ri Dios, tek cˈo jun aj mac ri nitzolin pe rucˈuˈx riqˈui ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye ɩsaɣaʋ kʋlʋm yelina ɩ ɩsaɣatʋ, Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa laŋa hʋlʋma teu kɛ́.


Pero tek ri aj kˈatbel tak tzij quicˈulun chic cˈa ca ri puek ri xcanaj pakeˈ ca pa quiqˈuexel ri Jasón y ri nicˈaj chic, cˈacˈariˈ xequelesaj pe. 	 Haləna pá pɛlɩ Yasɔŋ-wɛɣɛ kəmlɛ, ɩlɛna pə́cɔ́ pá cɛ-wɛ.


Y chukaˈ ma xucuy ta chic quimac ri winek ri xemacun ri ojer ca. Xa xutek pe jun nimalaj kˈekal job pa quiwiˈ quinojel ri ma utz ta quicˈaslen xquicˈuaj chuwech Riyaˈ. Pero xucol ri Noé y ri wukuˈ chic winek. Y ya ri Noé ri xyaˈo rubixic chique ri winek achique rucˈuaxic jun cˈaslen choj chuwech ri Dios. 	 Ɩsɔ tá yele antulinya kʋpəŋ kɛ yem. Ama ɩ lapa na lʋm sɔsɔɔm waasɩ antulinya ɩnɛ na ɩ yəlaa asaɣaa pa tɔɔ təwasawasa. Nowee wei ɩ lakaɣa tampana təŋʋɣʋ waasʋ tɔ na lɛlaa naatosompɔɣɔlaɣa tike nyɔɔŋ kɛ ɩ yapa.


Y ri discípulos can xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Jesús chiriˈ. Cˈacˈariˈ xetzolin pa tinamit Jerusalem. Riyeˈ can sibilaj cˈa quicoten ri cˈo pa tak cánima. 	 Pɛlɛ pa tɛma-ɩ sɛɛʋ ɩlɛna pá məlɩ Yosalɛm na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣɩ-wɛ.


ri Pablo y ri Bernabé xa xquinabej ri achique chˈobon chiquij. Rumariˈ riyeˈ xquewalaˈ el quiˈ riche (rixin) chi xebe cˈa pa Listra y cˈa pa Derbe, ri tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Licaonia. Chukaˈ xebe pa ronojel lugar ri yecˈo pe chiquinakajal ri caˈiˈ tinamit riˈ. 	 Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá se na pá məŋna Lisitəla na Tɛləpɩ na pə cɔlɔ acalɛɛ kɛ Likaonii tɛtʋ taa.


Riyaˈ can xucukubaˈ wi rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y wi ri Dios can nrajoˈ wi re Jesús, tucoloˈ cˈa. Ruma re Jesús xa can rubin wi: Yin cˈa riyin ri Rucˈajol ri Dios, chinek, xechaˈ ri achiˈaˈ riˈ. 	 Ɩ tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani na ɩ́ tɔ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyaɣa. Tɔʋ, tə́ ná sɩ Ɩsɔ ká sɔɔlɩ sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ yaa ɩsəna.


Y yecˈo cˈa winek ri yebin: Xa can ya achi laˈ. Nicˈaj chic niquibij: Ma ya ta laˈ, xa junan yetzuˈun riqˈui ri achi riˈ, yechaˈ. Pero riyaˈ can nubij cˈa: Yin cˈa riyin riˈ. 	 Lɛlaa sɩ ɩnəɣɩ. Lɛlaa sɩ: Aaɩ pə taɣa ɩnɩ, ɩ nəɣəsəlɛ kɛ́. Ama apalʋ ɩnɩ ɩ cɔwa sɩ: Ma maɣamaɣa kɛ́.


Pero ri Jesús xubij cˈa chare: Nána, ¿achique cˈa ri nawajoˈ? Ri nuhora xa cˈa ma jane napon ta, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩ too sɩ: Alʋ nyá, nyaa heelina-m na pə́cɔ́ má lá na? Ma waatʋ ta tata.


Majun chic cˈa kˈakˈ riche (rixin) nisakirisan ri xtitzˈetetej ta chupan ri tinamit riˈ. Ma xtacˈaxatej ta chic cˈa chukaˈ chi cˈo ta jun cˈulanen nibanatej. Ruma ri nimaˈk tak cˈayinel ri xecˈojeˈ chiriˈ nimaˈk xquinaˈ quiˈ. Y chukaˈ ruma ri itz ri xeban chiriˈ, xekˈolotej cˈa quinojel ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef. 	 Fətəla kaa tasa mʋɣʋ kɛ nyá taa, pə́cɔ́ pa kaa tasa akpaɣalɛ ayɔɔla taŋ nɩɩʋ kɛ nyá taa. Nyá taa taatəlaa hətɛ ka yaana antulinya taa kɛ́ lɔŋ, na nyá puɣusa yəlaa təna na nyá topotopo təma pɛɛkʋɣʋ.


¿La iwuqˈui cami riyix xwinakir wi pe ri ruchˈabel ri Dios? ¿O la xaxu (xaxe) cami iwuqˈui riyix aponak wi ri ruchˈabel ri Dios? Ma que ta riˈ. 	 Pə lapa mpʋ tɔ mə kiŋ kɛ Ɩsɔ Tɔm ka lɩɩnaa kɛ́ yee? Yaa mə tike ɩ́ nɩɩna-tɩ?


Yacˈa ri majun ajowabel riqˈui, nikˈalajin chi ma retaman ta ruwech ri Dios. Ruma ri Dios can ajowabel wi. 	 Ama wei ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ, pʋntʋ ta nyɩ Ɩsɔ. Pə taɣa pʋlʋ Ɩsɔ ná kɛ́ sɔɔlʋɣʋ tɔ se.


Y chiriˈ chupan ri tinamit riˈ, yecˈo cˈa kachˈalal xebekilaˈ, y riyeˈ xquibij cˈa chake chi kojcˈojeˈ ka jun semana quiqˈui. Tek xtzˈaket cˈa ri jun semana riˈ, cˈacˈariˈ can choj xojbe cˈa pa Roma. 	 Tə maɣana ta taapalaa napələɣɩ təna, na pɛlɛ pá wiina-tʋ sɩ tə́ caɣa pa cɔlɔɣɔ kʋyakʋ na kʋ ɩsikile. Ḿpʋ́ɣʋ́ tə tɔma haləna tə́ tala Lom.


Ruma ri ojer tak katiˈt kamamaˈ, tek xekˈax chupan ri jun desierto, ya cˈa ri caxlan wey ri xubiniˈaj maná ri xuyaˈ ri Moisés chique riche (rixin) chi xquitij. Can achiˈel wi cˈa ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Chiriˈ nubij: Caxlan wey cˈa ri petenak chilaˈ chicaj ri xuyaˈ chique riche (rixin) chi xquitij. 	 Ta caanaa caanaa tɔɣɔna manna kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa, ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Ɩ tisa ɩsɔtaa kʋtɔɣɔʋ na ɩ́ cɛla-wɛ na pá tɔɣɔ.


Y ri kachˈalal Zenas ri nikˈaxan rubixic ri nubij ri ley y ri kachˈalal Apolos, can tatijaˈ akˈij chi nayaˈ el ronojel ri nicˈatzin chique riche (rixin) ri quibey, riche (rixin) chi queriˈ cˈo ronojel ri nicˈatzin chique. 	 Paasəna tɔm hʋʋlʋ Senasɩ na Apɔlɔɔsɩ kɛ teu na pá taa laŋ pʋlʋɣʋ waatʋ wei paa tʋɣɩ pa mpaaʋ tɔ.


Ri ancianos riche (rixin) ri iglesia ri can jabel quicˈuaxic niquiben chique ri kachˈalal, can utz wi chi niyaˈox (nyaˈ) quikˈij y niyaˈox (nyaˈ) ri nicˈatzin chique cuma ri kachˈalal. Pero reˈ, más niyaˈox (nyaˈ) chique ri yecowin chukaˈ niquitzijoj y niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yesu sɛɛlaa nyʋɣʋ nyə́ma mpa pa feŋiɣi Yesu sɛɛlaa tɔɔ kɛ́ teu tɔ pə mʋna pɛlɛ pa kʋfɛlʋɣʋ ɩ́ tɛɛ lɛlaa nyəŋkʋ kɛ tɔm naalɛɣɛ. Ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mpa pa sɔpa nyʋɣʋ na waasʋ lapʋ na sɛɣɛsʋɣʋ tɔ.


Ri nimalaj sacerdote, y ri achi ri cˈo rukˈij chiquicojol ri ye chajinel riche (rixin) pa rachoch ri Dios, y ri principaliˈ tak sacerdotes, tek xquicˈaxaj ri xbequibij ri aj chˈameˈy chique, ma niquil ta cˈa achique niquichˈob, y rumariˈ niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Cˈa acuchi (achique) cˈa nbeqˈuis wi reˈ? yechaˈ. 	 Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ na kɔtəlaa sɔsaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna tillaa mʋkʋɣʋ mpɩ pə tʋ-wɛɣɛ piti kɛ teu. Haləna pa ta nyɩ mpi tɔm tənɛ tii tɛna tɔ.


Tikayaˈ cˈa rukˈij ri Dios ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo, ruma Riyaˈ nuyaˈ ronojel bendición riche (rixin) chilaˈ chicaj chake riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. 	 Tə sa Ɩsɔ Tacaa Yesu Kilisiti Caa kɛ teu. Tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kpaɣana Ɩsɔ sɛɛʋ kʋpantʋnaa na ɩ́ la-tʋɣʋ sɔsɔm kɛ hatuu ɩsɔtaa.


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xerutzuˈ ri ye rudiscípulos y xubij chique: Jabel ruwaˈikˈij riyix ri yix pobres, ruma iwuche (iwixin) cˈa riyix riˈ ri rajawaren ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩsɛ na ɩ́ nyənɩ ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ sɩ: Mpa mɛ ɩ́ kɛ́ kʋnyɔntʋnaa tɔ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Mə tənna Ɩsɔ Kawulaɣa.


Y tek ri Moisés xutzˈet apo ri xucˈut riˈ chuwech, xumey. Y riche (rixin) chi nutzˈet jabel, xjel apo. Pero yariˈ tek xbechˈo pe ri Ajaf chare, y xubij cˈa: 	 Moisi nawa mpʋ, ɩlɛna pə́ lapɩ-ɩ piti. Tənaɣa ɩ tuusaa sɩ ɩ wiiliɣi teu, ɩlɛna ɩ́ nɩɩ Tacaa nɔɣɔ sɩ:


Wi cˈo jun winek ri ma runiman ta ri Dios, y riyaˈ yixrusiqˈuij (yixroyoj) pa jun waˈin, utz yixbe, wi niwajoˈ. Y titijaˈ ri yeruyaˈ chiwe, y ma rajawaxic ta na chi nicˈutuj wi tzujun (sujun) o ma tzujun (sujun) ta chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek riche (rixin) chi ma xtikˈaxo ta ri iwánima. 	 Ye ma ta nyɩ Ɩsɔ yaa-ŋ tɔɣɔʋ na nyá luɣu wɛɛ sɩ n puki, ń polaa, tɔɣɔ pə təna mpi ɩ ká saa-ŋ tɔ, taa kpeɣe mpi nyá laakalɩ taa n wɛna sika tɔ.


Yacˈa ri Pedro xa xrewaj chic jun bey. Y xa cˈa jumej tibix queriˈ chare, ye chic ri yecˈo chiriˈ xebin chic jun bey chare: Can kitzij na wi chi riyit yit jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús. Ruma riyit pa Galilea yape wi, ruma can junan rubanic ri achˈabel quiqˈui, xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ taɣana kpɛɛsʋɣʋ. Pə lapa laasaɣa ɩlɛna mpa paa wɛ təna tɔ pá tɔ Piyɛɛ sɩ: Nyá, n ta laŋ yəlaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, n kɛ́ Kalilee tʋ tɔ se.


Y wacami kachˈalal, pa rubiˈ ri Ajaf Jesús nikacˈutuj jun utzil chiwe y yixkapixabaj chi can ticˈuaj jun cˈaslen ri can nika chuwech ri Ajaf, achiˈel ri cˈaslen ri xkacˈut chiwech tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. Y quecˈariˈ tibanaˈ riche (rixin) chi niben ri nika chuwech ri Dios y queriˈ yixqˈuiy más y más, chubanic ri nrajoˈ ri Dios. 	 Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ tá taapalaa mɛ ɩ́ ná tá kiŋ kɛ ɩsəna pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká tɔ na pə́ maɣa Ɩsɔ tɔ, halɩ ɩ́ tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ mɛɛ. Ama nti nɔɔnɔɔ ma wiikina-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, haɩ, Tacaa Yesu tɔɔ ɩ́ sɔɔsɩ lʋpʋ kɛ pə taa.


Y wi riyix can sibilaj yeˈirayij ri yeruyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, riˈ utz, pero ma xaxu (xaxe) ta wi chiwe riyix quecˈatzin wi ka, xa can tirayij chi ri yeruyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe, can ta yecˈatzin chukaˈ riche (rixin) chi ri iglesia yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Mpʋ tɔ ɩsɩɩ ɩ́ sɔpʋ nyʋɣʋ sɩ Ɩsɔ Feesuɣu ɩ́ yele na pʋlʋ lapʋ saa-mɛ tɔ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ pə saa-mɛɣɛ teu. Ama pə́ kələna mpi pɩɩ sɔɔsɩ Yesu sɛɛlaa kɛ toŋ tɔ.


Xpe ri Jesús xubij cˈa chique: ¿La can majun bey cˈa isiqˈuin ta ri jun tzij tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios? Ri tzij riˈ nubij cˈa: Cˈo cˈa jun abej ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj ri nicˈaj aj banoy tak jay. Pero re abej reˈ xa can cˈo wi xucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. Ri xbano cˈa reˈ can ya wi ri Ajaf, y reˈ can nikamey ruma majun bey katzˈeton ta chi nibanatej ta quereˈ. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa Yuta sɔsaa sɩ: Ɩ́ tá kaləta nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ yɛɛ? Pa ŋmaawaɣa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ńtɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə́ səŋ. Mpi Tacaa lapa na tə́ nyənəɣɩ na pə́ wɛ-tʋɣʋ piti tɔɣɔlɛ.


Y tek ri Jesús xtaneˈ cˈa chubixic ri cˈambel tak tzij riˈ, Riyaˈ xel cˈa el chiriˈ y xbe, ye rachibilan el ri rudiscípulos. 	 Yesu tɛma-wɛɣɛ ɩsɔnaa panɛɣɛ sɛɛʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ təna


Ruma majun winek ri nretzelaj ta ka riˈ. Konojel xa jabel nikatzuk y nikilij ri kachˈacul. Y queriˈ cˈa tibanaˈ quiqˈui ri iwixjaylal. Achiˈel nuben ri Cristo kiqˈui riyoj ri kaniman Riyaˈ ri nibix iglesia chake. 	 Ama tampana tɔɔ nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ taa kpana ɩ maɣamaɣa tɔ, halɩ paa wei ɩ paasəɣəna ɩ tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ teu kɛ́ na ɩ́ taɣanəɣɩ ɩ tɩ tətetete ɩsɩɩ Kilisiti paasʋɣʋnaʋ Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ.


Pero jun anciano riche (rixin) ri iglesia cˈo chi rucˈuan jun utzilaj cˈaslen, riche (rixin) chi queriˈ majun tzij nibix ta chrij. Cˈo chi jun achi ri xaxu (xaxe wi) jun rixjayil cˈo, nuchˈob jabel ri yerubanalaˈ, retaman nukˈil riˈ chare ri mac, y rucˈamon chi nikayaˈ rukˈij, jun achi ri can jabel yerucˈul apo ri kachˈalal pa rachoch ri xa cˈa jun chic tinamit yepe wi, y can jabel nicowin nucˈut ri ruchˈabel ri Dios, 	 Wei ɩ kiŋ pa kaa na kawaliya nakəlɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká tɔɣɔna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔntʋ. Na alʋ kʋlʋm kɛ pʋntʋ ɩnɩ ɩ ká wɛɛna. Ɩ ká kpaakɩ ɩ təɣɩ paa mpi pə taa, na ɩ́ wɛɛ ləmaɣasɛɛ tʋ na wei ɩ nyəmá pə təna pə taɣanʋɣʋ kɛ teu tɔ. Ɩ ká wɛɛ wei ɩ nyəmá mʋʋllɛ lapʋ tɔ, na ɩ pəsəɣɩ sɛɣɛsʋɣʋ.


Can achiˈel cˈa ri kabin ca chiwe, queriˈ ncamuluj el rubixic chiwe wacami: Wi cˈo jun nitzijon jun chic naˈoj chiwe ri xa ma junan ta riqˈui ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri icˈulun chic, ri nitzijon cˈa ri naˈoj riˈ chiwe, can xtika ta cˈa rucˈayewal pa ruwiˈ ruma ri Dios. 	 Tɩɩ tɛma-mɛɣɛ heeluɣu na ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu kɛ mpʋ, sɩ ye nɔɣɔlʋ kɔma na ɩ́ heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ kʋfalʋ nɔɣɔlʋ na pə́ tá kɛ́ wei ɩ́ tɛma mʋɣʋ tɔ, Ɩsɔ ká náná pʋntʋ.


Cabiyin quiqˈui ri awinak, y jabij chique: Riyix xtiwacˈaxaj y ma xtikˈax ta chiwech ri xtiwacˈaxaj. Riyix xtitzuˈ y xa ma xtiyaˈ ta cˈa pa cuenta ri nitzuˈ. 	 Polo yəlaa panɛ pa kiŋ na ń tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká nɩɩ teu yaa, ama ɩ́ kaa cɛkəna. Ɩ́ ká nyənɩ teu yaa, ama ɩ́ kaa ná.


Riyin ri Pablo, yin jun rusamajel ri Dios y jun ruˈapóstol ri Jesucristo. Riyaˈ xirutek cˈa chiquitoˈic ri ye chaˈon ruma ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ niquicukubaˈ más quicˈuˈx riqˈui. Y xirutek quiqˈui chukaˈ riche (rixin) chi niquetamaj jabel ri kitzij, ri yarucˈuaj chupan ri utzilaj cˈaslen ri nrajoˈ ri Dios. 	 Maɣa Ɩsɔ təmlɛ tʋ Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti tillu. Pa tʋ-m kɛ́ sɩ má la na mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ pá mʋ Ɩsɔ, na má hʋ́lɩ́-wɛɣɛ tampana nna tá Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ sɛɣɛsəɣɩ tɔ,


Kachˈalal, ma nicˈatzin ta ntzˈibaj chiwe ri achique tiempo y achique kˈij tek xtipe ri Jesucristo. 	 Tá taapalaa, pə fɛɩ ɩsɩɩ paa nɔkɩ-mɛɣɛ takəlaɣa ŋmaaʋ na pá kɛɛsɩ-mɛɣɛ waatʋ yaa wɛɛ nna a taa mpʋ ɩnɩ pɩɩ la tɔ pə tɔm.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Riyix winek ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, can majun chiwe ri cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri Dios. ¿Riyix nichˈob chi riyin can ronojel kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui y man cˈa xquitaneˈ ta chi yixincochˈ? Ticˈamaˈ cˈa pe ri cˈajol waweˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Yəlaa laŋkpɩɩsəŋ nyə́ma mɛ, wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tii caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ.


Can quinojel cˈa ri lokˈolaj tak kachˈalal niquitek el rutzil iwech. Pero ri más yeˈajowan chi niquitek el rutzil iwech ye ri yesamej pa rachoch ri César. 	 Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa sɛɛ-mɛ, ɩlɛna pə tɩɩ kələna Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Lom wulaʋ təyaɣa taa tɔ.


Y tiyaˈ rutzil quiwech quinojel ri kachˈalal riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij. 	 Ɩ́ sɛɛ tá taapalaa tənaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ.


Ri Dios xubij cˈa chare ri Wajaf: Catzˈuyeˈ re pa wajquikˈaˈ, cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 Tacaa Ɩsɔ heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa, haləna má kɔna nyá kolontunaa kɛ nyá nɔɔhɛɛ tɛɛ.


Tek riyeˈ ye oconek chic el pa jucuˈ, xtaneˈ ri cakˈikˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa naalɛ pa kpa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna heelim hɛɛ təli.


Pero ri Pilato xubij cˈa chare ri Jesús: ¿Can yit Rey wi cˈa riyit? xchaˈ. Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chare: Jaˈ (je), queriˈ. Riyin can yin Rey wi achiˈel ri xabij. Riyin xinalex riche (rixin) chi nkˈalajsaj ri kitzij chiquiwech ri winek, y rumariˈ tek xipe chuwech re ruwachˈulef. Y quinojel cˈa ri yeniman y ye riche (rixin) chic ri kitzij, can niquiben wi ri nubij ri nuchˈabel, xchaˈ. 	 Tənaɣa Pilatɩ tɔma Yesu sɩ: Sɛsɛ n kɛ́ wulaʋ kɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ, ma kɛ́ wulaʋ sɔsɔ. Tampana yɔtɔtʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa lʋla-m, na pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ma tɩɩ tii atɛ cənɛ. Mpa pa təŋəɣɩ tampana tɔ pa nɩɩkɩ ma tɔm.


Y chique ri wech aj Israel y chique ri winek ri ma ye israelitas ta, riyin nkˈalajsan cˈa chukaˈ chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios y tiquinimaj ri Kajaf Jesucristo. 	 Ma heela Yuta nyə́ma na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ, na pá mələna Ɩsɔ tɔɔ, na pá mʋ Tacaa Yesu tɔm.


Y yecˈa kˈij riˈ tek yecˈo caˈiˈ oxiˈ winek ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, y riyeˈ xquichop cˈa niquitzijoj apo chare ri Jesús ri xuben ri Pilato chique nicˈaj achiˈaˈ ri ye aj Galilea, tek ri achiˈaˈ riˈ yecˈo cˈa pa rachoch ri Dios, y ye quicˈualon apo chicop riche (rixin) chi yequicamisaj chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios. Y yacˈa tek yetajin chutzujic (chusujic) ri chicop chuwech ri Dios, yacˈariˈ tek ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ xutek quicamisaxic ri achiˈaˈ riˈ. Rumariˈ ri quiquiqˈuel cˈa ri chicop y ri quiquiqˈuel ri achiˈaˈ, xuxol riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa kɔma tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá heeli Yesu sɩ: Kalilee nyə́ma napəlɩ pa lakaɣa kɔtaɣa kɛ Ɩsɔ, ɩlɛna Pilatɩ yele na pá kʋ-wɛ.


Ri irajil pusirnek chic. Y riqˈui riˈ can nikˈalajin chi ma xeˈitoˈ ta ri winek. Xa choj ximol. Y ri pus ri riche (rixin) ri irajil xquixruporoj. Qˈuiy irajil imolon, y xa yojcˈo chic chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij. 	 Kakɔtaɣa sɛɛsa mə wʋlanaa na mə liɣitee. Kakɔtaɣa ŋkɛ kaa kulina mə waalɩ na ká nyaɣa mə tɔnəŋ ɩsɩɩ kɔkɔ. Ɩ́ kaa wɛnaʋ kɛ yem kɛ́ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa.


Yacˈa ri kachˈalal Timoteo iwetaman chi riyaˈ sibilaj utz. Iwetaman chi riyaˈ oconek achiˈel jun walcˈual, chi can junan yoj samajnek riqˈui. Riyaˈ can rujachon riˈ chupan ri samaj riche (rixin) chi kakˈalajsan ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna Timotee ɩnɩ ɩ hʋlaa sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ tɔ, na ɩsəna má na-ɩ tə lapa təmlɛ ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ pəyaɣa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm taa tɔ.


Y tek ri Jesús cˈo cˈa pa rachoch ri Dios, yecˈo cˈa winek ye moyiˈ y yecˈo chukaˈ ri ma yecowin ta yebiyin ruma chi ye cojo, ri xeˈapon riqˈui Riyaˈ, riche (rixin) chi yerucˈachojsaj el. Y Riyaˈ can xerucˈachojsaj wi el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yʋlʋmaa na sɛkəllaa pa pola Yesu kiŋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ lá na pá hiki alaafəya.


Y ri Jesús xkˈax chic apo jucˈan ruchiˈ raken yaˈ Jordán y xcˈojeˈ cˈa ka qˈuiy kˈij ri chiriˈ; ri acuchi (achique) xeruben wi bautizar winek ri Juan ri Bautista, pa nabey mul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋlaa na ɩ́ məlɩ Yaatanɩ waalɩ, timpi Yohaanɩ ka caala Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ, na ɩ́ caɣa təna.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xapon cˈa pa jun lugar ri nakaj nicanaj wi chare ri tinamit Cesarea ri nibix chukaˈ riche (rixin) ri Felipe chare. Xpe ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Achique cˈa niquibij ri winek chuwij riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, chi yin achique cˈa riyin? xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Sesalee Filipʋ tɛtʋ taa kɛ́ tiili. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɛ́ awe?


Y can sibilaj cˈa kˈaxon ri cˈo pa ránima Riyaˈ. Rumariˈ can riqˈui cˈa ronojel ránima nuben orar. Y ruma chukaˈ ri kˈaxon riˈ, ri yaˈ ri ntel chrij, xa can achiˈel chic nimaˈk tak tzˈuj quicˈ ri yeka pan ulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ kpa Yesu, ɩlɛna ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ təkaŋkaŋ na Ɩsɔ sələmʋɣʋ. Na haŋaɣa lɩɩkaɣa ɩsɩɩ caləm na ká tosiɣi atɛ.


Majun chic jun ri can más ta nim ri ajowabel cˈo riqˈui, que chuwech jun ri can nuyaˈ rucˈaslen pa quiqˈuexel ri ramigos. 	 Sɔɔlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ ta kəlɩ ɩsɩɩ yʋlʋ sɔɔlʋɣʋ ɩ taapalaa haləna ɩ́ sɩ pa səm tɔ.


Y riqˈui ri queriˈ nibij, xa yix cˈa riyix ri yixkˈalajsan ka chiwij chi yix quiy quimam ca ri xecamisan quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Na ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ hʋləɣəna sɩ ɩ́ kɛ́ mpa paa kʋwa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ tɔ pa piya.


Wi riyix yeˈitoˈ ri winek riqˈui ri nicˈatzin chique, xtiyaˈox (xtyaˈ) chukaˈ ri rajel ruqˈuexel chiwe riyix. Ri rajel ruqˈuexel ri xtiyaˈox (xtyaˈ) chiwe riyix, sibilaj qˈuiy, jun pajbel ri can xtinojsex, can xtipitzˈ y can xtipulin ruwiˈ. Y can achiˈel ri niben riyix quiqˈui ri winek, can queriˈ chukaˈ xtiban chiwe riyix. 	 Ɩ́ haakɩ na Ɩsɔ ká haakɩ-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ká maɣasɩ kɛ́ na pə́ su na pə́ watɩ na ɩ́ ciɣiti na ɩ́ nyəkɩ na ɩ́ pəlɩ-mɛ. Maɣasəlaɣa ŋka mə maɣasəɣəna lɛlaa tɔ, ŋkɛɣɛ Ɩsɔ ná kɔŋ na ɩ́ maɣasəna-mɛ tɔtɔ.


Can kitzij wi cˈa ri nbij chiwe: Ri can yirunimaj cˈa riyin, can xtiyatej wi cˈa chare chi can xquerubanalaˈ cˈa chukaˈ ri samaj ri xenben riyin; y más cˈa nimaˈk tak samaj ri xquerubanalaˈ, que chuwech ri xinben riyin, ruma riyin xa yibe riqˈui ri Nataˈ chilaˈ chicaj, 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ye wei ɩ́ mʋ ma tɔm, pʋntʋ ká la tɔtɔɣɔ təma nna ma lakɩ tɔ, halɩ ɩ ká la a kʋkəlɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma puki Tacaa kiŋ tɔ se.


Y wi cˈo cˈa jun xupakˈij jucˈan apalej chi kˈaˈ, xa tayaˈ chic apo ri jucˈan apalej chuwech. Y wi cˈo cˈa chukaˈ jun winek numej el achaqueta, can man cˈa tapokonaj ta nayaˈ el chukaˈ ri jun chic atziak chare. 	 Wei ɩ́ mapa nyá ləkpaɣasaɣa, kɛɛsɩ-ɩ lɛŋka. Nɔɣɔlʋ ɩ́ lɛɛka nyá kpaɩ, cɛlɛ-ɩ nyá capa tɔtɔ.


Y yecˈo cˈa chukaˈ winek ri ye petenak ri pa Creta y ri pan Arabia. Y quinojel cˈa re winek reˈ xquicˈaxaj ri nimalaj rusamaj ri Dios, y can pa tak kachˈabel chikajujunal xkacˈaxaj wi, xechaˈ. 	 Yuta nyə́ma siɣisiɣi wɛɛ, na pə kaasɩ mpa pa sʋʋ Yuta nyə́ma Ɩsɔsɛɛlɛ kɛ kʋsʋʋ tɔ, na Kəlɛɛtɩ nyə́ma na Alapʋ nyə́ma. Paa na mpʋ pa tɩɩ kɛɛsəɣɩ Ɩsɔ təma sɔsɔɔna tɔm na tá tɔmnaa waanɩ waanɩ taa, na tə nɩɩkɩ tá təna.


¿la man cˈo ta cami más rukˈij ri samaj ri ntajin nuben ri Lokˈolaj Espíritu wacami? 	 kacaŋfana təmlɛ nte Ɩsɔ Feesuɣu ná lakɩ tɔ?


Y kas kitzij wi chi ri Jesús ma xpe ta chiquicolic ri ángeles. Riyaˈ xa can xpe chkacolic riyoj ri yoj riy rumam ca ri Abraham. 	 Mpi tɔ pə taɣa ɩsɔtaa tillaa kɛ ɩ waasəɣɩ. Ama Apəlaham piya kɛ ɩ waasəɣɩ ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ.


Can xu (xe) wi xquibij ca queriˈ ri ángeles, can yacˈariˈ tek xebe chilaˈ chicaj. Y can xu (xe wi) cˈa xebe ri ángeles riˈ, ri aj yukˈaˈ can yacˈariˈ xquibilaˈ ka chiquiwech: Joˈ chanin pa Belén. Joˈ chutzˈetic ri acˈal ri xalex chilaˈ. Ruma ri Ajaf can xutek pe rubixic chake. 	 Waatʋ wei ɩsɔtaa tillaa yela tiikilaa na pá məlɩ ɩsɔtaa tɔ tiikilaa mpɛ pa tɔma pa təma sɩ: Tə́ kʋlɩ na tə́ polo Pɛtəlɛhɛm təna, na tə́ ná mpi pə lapa na Tacaa heeliɣi-tʋɣʋ pə tɔm tɔ.


Y tek ri Zacarías nitzijon cˈa ri ángel riqˈui, ri winek ri ye oyobeyon riche (rixin) ri chuwajay el, niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa ruma tek xa ma ntel ta pe chupan ri lokˈolaj rachoch ri Dios? 	 Waatʋ ɩnɩ tɔ na yəlaa wɛ awalɩ kɛ́ na pá taŋa Sakalɩ na piti kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ taaŋa sɔsɔm kɛ hatoo pə taa təna tɔ.


Ruma majun nuben wi banon ri circuncisión chake, o ma banon ta. Ri rajawaxic ya ri can nikanimaj ri rubin ca ri Dios. 	 Paa n pɛlaa, paa n ta pɛlɩ, təlɛ tə wɛ yem kɛ́. Ama Ɩsɔ kʋheelitu tɔkʋɣʋ ntɛ́ sɔsɔɔntʋ.


Y ri Cainán, rucˈajol ca ri Enós, y ri Enós rucˈajol ca jun achi Set rubiˈ, y ri Set rucˈajol ca ri Adán, y ri Adán ralcˈual ri Dios. 	 na Kayinaŋ kɛ́ Ɩnɔɔsɩ pəyaɣa, na Ɩnɔɔsɩ kɛ́ Sɛtɩ pəyaɣa, na Sɛtɩ kɛ́ Atam pəyaɣa, na Atam kɛ́ Ɩsɔ pəyaɣa.


Y xebecˈulun cˈa pe ye caˈiˈ achiˈaˈ, ri Elías rachibilan ri Moisés, y xquichop tzij riqˈui ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ, pa nawa Ilii na Moisi na pá na Yesu pá yɔɣɔtəɣɩ.


Y ri Jesús xuchop apo ri rucáxa ri caminek, y ri ye ucˈuayon el riche (rixin) ri caminek xepaˈeˈ cˈa chiriˈ. Y Riyaˈ xubij chare ri cˈajol riˈ: Chawe riyit yichˈo wi y nbij chawe chi cayacatej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu polaa na ɩ́ tɔkɩ sətʋ kpatəlɛ, ɩlɛna səɣəllaa náá səŋ, na Yesu tɔ sɩ: Ɩfepu nyá ma caa sɩ ń kʋlɩ.


Ketaman tek rubanon ca, xkacˈuaj jun itzel cˈaslen. Yacˈa ri itzel cˈaslen riˈ achiˈel can xbajix riqˈui ri Jesucristo tek xcom chuwech ri cruz, y rumariˈ ri itzel cˈaslen riˈ xqˈuis ca y wacami xojcolotej yan riche (rixin) chi ma nikaben ta chic ri mac. 	 Tə nyəmá teu sɩ kʋyaŋku Kilisiti səpa səm tesika tɔɔ tɔ, pə kpɛnna tá yaasi kʋpəŋ na pə́ kʋ tətɔtɔtɔ. Ɩlɛna timpi tɩɩ kɛ asaɣaa na tá tɛɣɛlɛ mpʋ tɔ, pə́ la yem na ɩ́ hɛtɩ-tʋ, na tə taa tasa ɩsaɣatʋ yomle taa kɛ́ wɛɛʋ.


Wi ri kˈayis riche (rixin) pa juyuˈ wacami jabel oc rubanon, yacˈa ri chuaˈk xa chakiˈj chic y nicˈak pa kˈakˈ, y ma riqˈui wi riˈ ri Dios yeruwik, ¿cˈa ta cˈa riyix winek chi man ta xtuyaˈ itziak ri Dios? ¿Achique cˈa ruma tek xa ma nicukubaˈ ta icˈuˈx riqˈui? 	 Ye Ɩsɔ lakɩ kacɔka kɛ tawa taa nyɩɩtʋ nti tə wɛ saŋa na cele ɩsəntɔ pa tika-tɩ tɔ, ɩ kaa la-mɛɣɛ kacɔka na pə́ kəlɩ mpʋ? Ɩ́ polo ɩ́ tɛɛ, ɩɩ tɛŋ Ɩsɔ na mə taa təcaɣacaɣa tɔ se.


Y ri pa rox tanaj (wik) chare ri jay, ri kamolon wi kiˈ, jabel cˈa sek rubanon ruma qˈuiy kˈakˈ tzijon. 	 Ɩsɔtaa kutuluɣu ŋku ɩnɩ kʋ taa tə kota mpʋ tɔ kʋ taa fətəlanaa ka tɔɔwa sɔsɔm.


Ri yeˈucˈuan ri alaxic riche (rixin) ri Lokˈolaj Espíritu, nijalatej ri quicˈaslen. Ri Lokˈolaj Espíritu man cˈa tzˈetetel ta, xa can achiˈel cˈa ri cakˈikˈ ri xabacuchi (xabachique) nbecˈulun wi pe. Ruma xaxu (xaxe wi) nawacˈaxaj, pero man cˈa awetaman ta acuchi (achique) petenak wi y ma awetaman ta chukaˈ acuchi (achique) nibe wi, xchaˈ ri Jesús. 	 Nyənɩ, heelim makɩ timpi pə luɣu wɛɛ tɔɣɔ, na ń nɩɩkɩ pə taŋ. Pəyele n ta nyɩ pə təlɩɩlɛ yaa pə təpote. Wei Ɩsɔ Feesuɣu lʋlaa tɔ ɩ wɛ mpʋ tɔtɔ.


Y chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri tiempo riˈ, cˈo cˈa jun achi ri Simeón rubiˈ. Ri jun achi cˈa riˈ, can choj ri rucˈaslen y kas yaˈol rukˈij ri Dios. Ri Simeón, can cˈo wi cˈa ri Lokˈolaj Espíritu riqˈui y royoben chukaˈ tek xtipe ri Cristo riche (rixin) chi nicolotej riyaˈ y ri rech aj Israel. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Yosalɛm na pá yaa-ɩ sɩ Simiyɔŋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ təŋaɣa tampana, na ɩ ɩsəlɛ sɛɛna Ɩsɔ təmlɛ, na ɩ taŋaa sɩ ɩ́ na wei ɩ ká kɔɔ na ɩ́ waasɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ wɛ ɩ waalɩ.


Y chupan ri rutzˈiban ca riyaˈ, ri Dios nubij: Chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij, xtinyaˈ pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ ri winek, y ri imiˈal y ri icˈajol xtiquikˈalajsaj ri nbij chique. Y ri cˈa ye cˈajolaˈ na, pa jun achiˈel achicˈ xtiquitzˈet ri nkˈalajsaj chique. Y ri achiˈaˈ ye rijitaˈk chic, pa cachicˈ cˈa ri cˈo xquenkˈalajsaj chique. 	 Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Nti maa la kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa tɔɣɔlɔ. Maa tisi ma Feesuɣu kɛ yəlaa təna tɔɔ. Mə pəyalaa na mə pɛɛlaa ká na nti tɩɩ la cele tɔ na pá yɔɣɔtɩ. Pɩɩ hʋ́lɩ́ mə ɩfepiya kɛ tɔmnaa na pá nana pa ɩsəpee. Na mə kʋkpatəlaa ká toosi toosee.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés xa achiˈel jun rumachˈachˈil ri utzil ri xquepe chkawech apo. Ruma ma xucˈom ta pe ri utzil achiˈel ri kas kitzij chi utzil ri nucˈom pe ri Cristo. Y xa rumariˈ ri chicop ri xetzuj (xesuj) chuwech ri Dios ronojel junaˈ, ma xecowin ta xuben chique ri winek chi xeˈapon ta riqˈui ri Dios, chi man ta jun quimac xetzˈet ruma ri Dios. 	 Kʋsəsɩɩtʋ nti paa tʋwa Yuta nyə́ma tɔ tə ta hʋlɩ kʋpantʋnaa mpa paa kɔɔ cele tɔ pa maɣamaɣa kɛ teitei. Ama pə nəɣəsəlɛ kɛ pə hʋlaa. Pə tɔɔ kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə ta pəsɩ na tə́ lá na mpa pa kpətəɣəna Ɩsɔ tɔ pá te təkpataa, na kɔtasɩ kʋlʋmasɩ nsi pa lakɩ paa pənaɣa ŋkaɣa tam tɔ.


Yacˈa ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, ma niquinimaj ta cˈa chi ri achi riˈ can moy wi tek xalex y wacami xa nitzuˈun chic. Rumariˈ can xequisiqˈuij (xecoyoj) na cˈa ri ruteˈ rutataˈ ri achi ri ya nitzuˈun chic. 	 Ama Yuta nyə́ma mpɛ pa ta mʋ-tɩ sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ yʋlʋm kɛ́ na ɩ ɩsɛ kuli, haləna pá kɔna ɩ caa na ɩ too.


Riyix beyomaˈ nikˈabaj tzij chiquij ri winek ri choj quicˈaslen, y can yecom pan ikˈaˈ. Y ri choj quicˈaslen majun niquiben riche (rixin) chi niquitoˈ ta quiˈ, xa choj niquiyaˈ quiˈ pan ikˈaˈ. 	 Ɩ́ tʋ tasəkəlɛ kɛ wei ɩ fɛɩna taalɩ tɔ, na ɩ́ yele na pá kʋ-ɩ na ɩ́lɛ́ ɩ tɩɩ suma mpʋ.


Riyin ma xipe ta chiquicanoxic winek ri choj quicˈaslen. Riyin xipe chiquicanoxic ri aj maquiˈ, ri rajawaxic chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma kɔmaɣa sɩ ma heeliɣi asaɣaa sɩ pá laɣasɩ, pə taɣa kʋpama.


Y xucˈuex chukaˈ chilaˈ chicaj ruma ri ruchukˈaˈ ri Dios, y xucˈul cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri tzujun (sujun) ruma ri Tataˈixel. Y tek Riyaˈ xucˈul yan cˈa ri Lokˈolaj Espíritu, xutek cˈa pe kiqˈui riyoj, y ya cˈa rusamaj reˈ ri xitzˈet y xiwacˈaxaj el kiqˈui re wacami. 	 Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ, wei ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔ, na ɩ́ cɛlɛ-ɩ. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩnəɣɩ Yesu tisa tá təna tá tɔɔ, na ɩ́ tɔŋna naʋ na nɩɩʋ kɛ ɩsəntɔ.


Y can ya ta cˈa ri Dios ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈojeˈ iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 Ɩsɔ wei ɩ haa alaafəya tɔ ɩ́ wɛɛ mə təna mə waalɩ. Ami.


Riyin xintzˈibaj cˈa el ronojel reˈ chiwe, xa cuma ri winek ri nicajoˈ yixquikˈol. 	 Mpa pa pɛɛkəɣɩ sɩ pá puɣusi-mɛ tɔ, pa tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ tənɛ ɩnɩ sɩ má heeliɣi-mɛ.


Y ri chˈumilaˈ xebetzak pe ri chicaj y xeka pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, can achiˈel tek yebetzak pe ri ruwech ri higo ruma jun nimalaj cakˈikˈ. 	 Na ɩsɔtʋlʋŋasɩ náá lɩɩ ɩsɔtaa na sɩ hotiɣi atɛ ɩsɩɩ heelim ciɣituɣu fiki tʋɣʋ na fikinaa akaa cɛkɩ na á hotiɣi tɔ.


Can xocˈojeˈ wi cˈa ka chuwech re ruwachˈulef ri banon ruma Riyaˈ, pero ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef reˈ xa ma xquetamaj ta cˈa ruwech tek xoka. 	 Tɔm ɩnɩ ɩ ka kɔma antulinya taa, paa na mpʋ antulinya tá nyəmɩ-ɩ. Pəyele ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ ka lapəna antulinya.


Yacˈa ri Dios rubanon cˈa chake riyoj ri kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo achiˈel jun cimiento ri cof cˈo, y tzˈibatajnek jun tzij chuwech ri nubij: Ri Ajaf retaman quiwech ri ye riche (rixin) chic Riyaˈ. Y chukaˈ nubij chi queˈel pe chupan ri etzelal quinojel ri yeyaˈo rukˈij ri rubiˈ ri Ajaf. 	 Paa na mpʋ Ɩsɔ sɩɩ kite nte tɔ tə səŋa ḿpʋ́ɣʋ́ tam kɛ́ teu kɛ́ təca. Na pə ŋmaa tə tɔɔ sɩ: Tacaa nyəmá mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa tɔ. Na tɔtɔ sɩ: Pa təna mpa pa yaa pa təɣɩ Tacaa yəlaa tɔ pə wɛɛ sɩ paa kisi ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́.


Yacˈa wi niquibij chi ri Jesucristo tek xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef ma xoc ta winek achiˈel riyoj, nikˈalajin chi ma ya ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri yayon ri chˈabel chique. Xa ya ri espíritu riche (rixin) ri itzel ri yayon ri chˈabel chique. Ri espíritu ri netzelan riche (rixin) ri Cristo y nuben chi can ya riyaˈ ri Cristo. Ya cˈa espíritu reˈ ri iwacˈaxan ri cˈo chi nipe na, y wacami xoka yan cˈa chuwech re ruwachˈulef. 	 Ama wei ɩɩ tisiɣi sɩ Yesu pəsa yʋlʋ na tampana tɔ Ɩsɔ Feesuɣu fɛɩ ɩ kiŋ. Kilisiti kolontu nyəŋkʋ tʋ ntɛ́ pʋntʋ. Ɩ́ ká nɩɩwa sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ tɛma kɔntɛ kɛ antulinya taa.


Y can queriˈ chukaˈ niquiben ri soldados. Yetzeˈen apo chrij ri Jesús. Yejel apo riqˈui y xquitzuj (xquisuj) jun chˈomilaj ruyaˈal uva chare. 	 Yoolaa ná woŋaɣa-ɩ tɔtɔ na pá pona-ɩ lʋm kʋnyəŋəm napəlɩ,


Yacˈariˈ tek xtibanatej chi ye caˈiˈ achiˈaˈ ri junan yesamej pa juyuˈ, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Pɩɩ pana apalaa naalɛ ká wɛɛ taalɛ. Pɩɩ kpaɣa lɛlʋ na pə́ yele lɛlʋ.


Ri yoj winek can cˈo kachukˈaˈ pa quiwiˈ quinojel ri chicop ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ri aj xicˈ tak chicop, ri cumatz, y chukaˈ pa quiwiˈ ri nicˈaj chic chicop ri yecˈo chupan ri mar. 	 Yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋmakəlɩ taalɛ wontu ntɩ tə təna, na sumasɩ təna, na wontu nti tə tuuki tə lotu tɔɔ tɔ tə looŋa təna, na lʋm taa nyəm. Halɩ yʋlʋ tɩɩ tɛma pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ ŋmakəlʋɣʋ mɛɛ.


Chanin, quixyacatej. Yalaˈ petenak ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ kʋlɩ na tə tɛɛ. Ɩ́ nyənɩ, ma kɔlɔmɔtɔ tʋ tala cənɛ.


Pero ri Jesús xubij chare: Ri ruchˈajchˈojsan chic riˈ, xaxu (xaxe) wi cˈa ri raken ri rajawaxic chi nuchˈej, ruma riyaˈ can chˈajchˈoj chic. Riyix can yix chˈajchˈoj chic, astapeˈ ma chiˈiwonojel ta, xchaˈ ri Jesús. 	 Yesu tɔma-ɩ sɩ: Wei ɩ tɛma sɔʋ tɔ ɩɩ lɛləɣɩ sɔʋ. Ama ɩ nɔɔhɛɛ kɛ ɩ kɔɔ kʋkɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ tɔnʋɣʋ təna wɛ tənaŋŋ tɔ se. Mɛ mə wɛ tənaŋŋ tɔtɔ, ɩlɛ pə taɣa mə təna. (


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Achique nibij riyix? ¿la utz cami chi man ta yewaˈ ri xesiqˈuix (xeˈoyox) pa jun cˈulanen tek xa cˈa cˈo na apo quiqˈui ri achijlon ri xa cˈa xcˈuleˈ? Ma utz ta. 	 Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ la na akpaɣalʋ taapalaa hɔkɔ nɔɣɔ na ɩ́ na-wɛ pá wɛɛ? Aaɩ.


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, quekajoˈ quinojel pero ma xaxu (xaxe) ta wi riqˈui ri kachˈabel. Xa can quekatoˈ chukaˈ riqˈui ronojel kánima y ma riqˈui ta caˈiˈ kapalej. 	 Ma piya tə taa makɩ nɔɔsɩ taa kɛ́ yem kɛ́ tá təma sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ama tá lakasɩ ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔ sɩ tə sɔɔla təma na tampana.


Riyix nibij chuwe chi xa uchukˈaˈ riche (rixin) ri Beelzebú ri ncusaj riyin tek yenwelesaj ri itzel tak espíritu, pero ri ye tzekelbey iwuche (iwixin) riyix yequelesaj chukaˈ itzel tak espíritu. ¿La ya cami ruchukˈaˈ ri Beelzebú ri niquicusaj chukaˈ riyeˈ nichˈob riyix? Rumariˈ yecˈa ri ye tzekelbey iwuche (iwixin) riyix, yecˈa riyeˈ ri xquebin chiwe chi xa ma kitzij ta ri xibij chuwe. 	 Ye ɩlɔɣɔʋ Pesepule toŋ kɛ ma lookina alɔɣaa ɩsɩɩ mə hʋʋkʋɣʋ tɔ, ɩlɛ awe toŋ kɛ mə pəyalaa ná lookina pa nyə́ma? Tənaɣa mə pəyalaa mpɛ pa maɣamaɣa paa kʋna mə tɔm.


Y awetaman chukaˈ chi can cˈa yit coˈol na tek xawetamaj pe ri tzˈibatal ca chupan ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios. Y ri chˈabel riˈ xucˈut chawech chi cˈo chi xanimaj ri Cristo Jesús riche (rixin) chi xacolotej chupan ri amac. 	 Na ń tɔɔsɩ tɔtɔ sɩ hatuu nyá pəcaatʋ kɛ n nyəmá Ɩsɔ Tɔm naŋŋ nyəntʋ, na ntɩ tə pəsəɣəna na tə́ ha-ŋ laɣatʋ nti n ká lana na ń tɛ́ nyá taa na Yesu Kilisiti na pə ya nyá nyʋɣʋ tɔ.


Rumariˈ sibilaj yiquicot tek can ruma ri Cristo cˈo ri yencˈulwachij ri xa niquicˈut chinuwech chi majun wuchukˈaˈ. Yiquicot tek cˈo niquiben ri winek chuwe riche (rixin) chi yinquiqˈuixbisaj, yiquicot tek cˈo rajawaxic chuwe y xa majun nipe wi, yiquicot tek yinetzelex y yiquicot chukaˈ ri pa kˈaxon. Ruma yacˈa tek riyin nnaˈ chi majun chic wuchukˈaˈ yariˈ tek nipe más wuchukˈaˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩcantʋ na kʋtʋʋŋ na ɩsənyəŋlɛ na wahalanaa na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ, pə təna mpi ma naa ɩsəntɔɣɔ Kilisiti tɔɔ tɔ ma mʋɣələɣəna-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma kɛ́ ɩcam ɩlɛ ma toŋ taa toŋ ntɛ́ təna.


Y can ticˈuaj jun cˈaslen utz chiquicojol ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios. Riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ niquimol pe tzij chiwij y niquibij chi ma utz ta ri icˈaslen, pero tek ri winek riˈ xtiquitzˈet chi xa utz ri yeˈibanalaˈ, xtiquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios, tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtorubij chake ronojel ri ye kabanon. 	 Ɩ́ tɔkɩ yaasi kʋpaŋ kɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa hɛkʋ, ɩlɛ paa ná mə təma kʋpana kɛ timpi pa tʋɣʋna-mɛ sɩ ɩ́ kɛ́ asaɣaa tɔ, na paa sa Ɩsɔ kɛ́ kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔ.


Quixjel apo riqˈui ri Dios, y Riyaˈ chukaˈ xtijel pe iwuqˈui. Riyix ri xixmacun chuwech ri Dios, tichˈajchˈojsaj cˈa ri icˈaslen achiˈel nichˈajchˈojsaj ikˈaˈ. Riyix ri caˈiˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, tichˈajchˈojsaj cˈa ri iwánima. 	 Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ, na Ɩsɔ ká kpətəna-mɛ tɔtɔ. Asaɣaa mɛ ɩ́ saŋ mə niŋ, yɛlɛyɛlɛ nyə́ma mɛ ɩ́ taɣanɩ mə lotunaa.


Y ri banoy tak chˈaˈoj ri ye riche (rixin) chicaj can ye benak riqˈui, quicusan tziek ri nibix lino chare, tziek ri sibilaj jabel. Tziek ri sibilaj sek y chˈajchˈoj. Y can quinojel cˈa ri banoy chˈaˈoj riˈ, ye chˈocol chiquij quiej ri sek quij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa yoolaa hu ɩ waalɩ na pa kpaɣanʋhʋlʋmasɩ, na pá suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋʋɣʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ hʋlʋmaa təlaɩlaɩ na kʋ fɛɩ asilima tɔ.


Y rumariˈ ri achi xubij chi tipaˈeˈ jubaˈ ri carruaje. Y yacˈariˈ tek xeka chi ye caˈiˈ, y ri Felipe xuben cˈa bautizar ri achi chiriˈ pa yaˈ. 	 Tənaɣa yʋlʋ kataŋa səŋsa kɛɛkɛ na Filipʋ na akewe ɩnɩ pá tii pa naalɛɣɛ lʋm taa, na Filipʋ sɔ-ɩ Ɩsɔ lʋm.


Quecˈariˈ ri winek ri nimolo beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, y xa man cˈo ta ri beyomel riche (rixin) ri Dios riqˈui. 	 Ɩlɛna Yesu tasa sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na mpa pa kaa wɛnaʋ kɛ pa maɣamaɣa pa tike tɔɔ, na Ɩsɔ ɩsɛntaa pa kɛ kʋnyɔntʋnaa tɔ.


¿Achique nibij riyix? ¿La xajan cami xinben chi xinchˈutinirisaj wiˈ riche (rixin) chi xinyaˈ ikˈij riyix? ¿La xajan cami xinben riyin chi majun wajel xincˈutuj chiwe tek xinapon iwuqˈui riche (rixin) chi xintzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic? Ma xajan ta. 	 Waatʋ wei ma kpaalaɣa-mɛɣɛ Ɩsɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, faalaa kɛ ma kpaalaɣa. Ma pasa ma təɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kʋsɩ-mɛ. Yaa ma lapa mpʋ tɔ kawalaɣa ntɛ́?


Ri Nataˈ can nuyaˈ wi chiwe ri nicˈutuj, ruma yixrajoˈ. Y Riyaˈ yixrajoˈ, ruma riyix yiniwajoˈ riyin y ninimaj chi riyin riqˈui Riyaˈ yin petenak wi. 	 Ɩlɛ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma Caa maɣamaɣa sɔɔla-mɛɣɛ. Ɩlɛ mə sɔɔla-m na ɩ́ tʋɣʋna sɩ ɩ cɔlɔɣɔ ma lɩɩnaa tɔɣɔ ɩ sɔɔla-mɛ.


Y can yacˈariˈ tek xpe jun nimalaj silonel chuwech ri ruwachˈulef, y jun cˈa chique ri lajuj partes riche (rixin) ri tinamit xwulutej. Y ye wukuˈ mil winek ri xecom ruma ri silonel. Yacˈa ri nicˈaj chic winek ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, ri ma xecom ta, xpe cˈa nimalaj xibinriˈil chique. Y xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa kɛ tɛtʋ sʋʋ seluɣu kɛ sɔsɔm, ɩlɛna ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ hɔɣɔləŋ naanʋwa taa lɛŋkʋ kutuluŋ hoti, na pə́ kʋ́ yəlaa iyisi naatosompɔɣɔlaɣa (7000) kɛ tɛtʋ seluɣu mpʋ tɔ. Sɔɣɔntʋ kpa yəlaa lɛlaa kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá sʋʋ ɩsɔtaa Ɩsɔ kɛ́ teeli haʋ.


Can lokˈolaj cˈa ri quicˈaslen y jabel chukaˈ ruwaquikˈij ri janipeˈ xquecˈastej chupan ri nabey cˈastajbel; ruma ma xticowin ta ri rucaˈn camic chiquij. Riyeˈ can xqueˈoc cˈa sacerdotes riche (rixin) ri Dios y riche (rixin) ri Cristo. Y junan cˈa xquekˈato tzij riqˈui ri Cristo chupan ri jun mil junaˈ. 	 Mpa paa fe fem kancaalaɣa nyəm pənɛ pə taa tɔ mpɛɣɛlɛ leleŋ nɩɩlaa, na mpɛɣɛlɛ pə paasaa na pə́ kooli koolee kʋpana. Səm kʋlɛləm ɩɩ tasəɣɩ-wɛɣɛ pəsʋɣʋ. Ama paa la Ɩsɔ na Kilisiti pa kɔtəlaa, na pá na-ɩ paa tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000) taa.


Re wacami xa can xu (xe) wi chic ri kachˈalal Lucas ri cˈo ca wuqˈui. Tacˈamaˈ cˈa pe ri kachˈalal Marcos tek xcape, ruma riyaˈ nicˈatzin chuwe riche (rixin) chi yirutoˈ chupan ri samaj. 	 Luku tike kɛ pə yelina-m. Ye n kɔŋ kpɛŋna Maləkɩ na nyá na-ɩ ɩ́ kɔɔ, ɩ ka səŋna-m ma təmlɛ.


Y yacˈariˈ tek ri itzel winek xubij cˈa chare ri Jesús: Can ronojel cˈa re xincˈut chawech xtinyaˈ chawe, wi yaxuqueˈ yamajeˈ chinuwech riche (rixin) chi nayaˈ nukˈij, xchaˈ chare ri Jesús. 	 na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye n ka həntɩ-m atɛ na ń sɛɛ-m, maa ha-ŋ mpʋ ɩnɩ pə təna.


Man cˈa tichˈob ta ka riyix chi can xu (xe) wi ruma chi yix ralcˈual ca ri Abraham, chi ruma ta riˈ xquixcolotej, ma que ta riˈ. Ruma xa ta ri Dios nrajoˈ, Riyaˈ can nicowin wi nuben ralcˈual ri Abraham chique re abej re yeˈitzˈet waweˈ. 	 Ɩ́ taa tɛləsəɣɩ lɔlɔ sɩ mə caa kɛlɛ Apəlaham. Ma heeliɣi-mɛ sɩ ye pəlɛ pə tɔɔ ɩlɛ, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ lá na pɛɛ anɛ á pəsɩ Apəlaham piya.


Cˈa jubaˈ riˈ, ri chakˈlaxel xucˈayilaˈ ca ronojel ri ruherencia. Can qˈuiy cˈa ri puek ri xumol el, y cˈacˈariˈ xbe pa jun chic ruwachˈulef ri nej cˈo wi. Y tek cˈo chic chiriˈ, xucˈuaj cˈa jun itzel cˈaslen, y rumariˈ xuqˈuis ronojel ri rurajil. 	 Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna səkpelu nyəŋ pɛɛtɩ ɩ nyəm təna, na ɩ́ koti liɣitee na ɩ́ sʋʋ nyɩɩtʋ təyutulu. Ɩ tala təna ɩlɛna ɩ́ sʋʋ təkpaalətʋ lapʋ, na ɩ́ tɔɣɔ ɩ liɣitee təna təpaɩpaɩ.


Las nueve cˈa ri nimakˈaˈ tek xquibajij ri Jesús chuwech cruz. 	 Waatʋ wei pa kaŋaɣa-ɩ mpʋ tɔ pə wɛ tanaŋ ilim kaləfu pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa tɔɔ.


¿Ye rusamajel ri Cristo riyeˈ? Riyin chukaˈ queriˈ. Pero re wacami can yichˈo cˈa achiˈel xa yin chˈujernek y rumariˈ achiˈel xa chˈobon ma chˈobon ta ri yenbij, chi riyin más yisamej que chiquiwech riyeˈ. Riyin más yin chˈayon cuma ri winek que chiquiwech riyeˈ, ruma hasta ma noka ta chic chinucˈuˈx janipeˈ mul yin chˈayon. Riyin xiyaˈox (xyaˈ) pa cárcel más que chiquiwech riyeˈ. Riyin can qˈuiy cˈa chukaˈ mul yin aponak chuwech ri camic. 	 Ntɔŋ pa kɛ́ Kilisiti təmlɛ nyə́ma yaa? Má kɛ́ Kilisiti təmlɛ tʋ na pə́ kəlɩ-wɛ. Ma lapa təmlɛ na pə́ kəlɩ-wɛ. Pa təka-m tɔm paɣalɛ na pə́ kəlɩ-wɛ. Pa mapa-m na pə́ kəlɩ-wɛ, səm nɔɣɔ taa kɛ́ ma wɛ tam.


Y rumariˈ tek quinojel winek can xquimey tek xquitzˈet y niquibilaˈ cˈa: ¿La ma ya ta cami reˈ ri Cristo ralcˈual ca ri David ri koyoben? yechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa yəlaa təna na pá tɔ sɩ: Yaa Tafiiti Pəyalʋ ɩnəɣəlɛ?


Y ri Judas can yacˈariˈ tek xjel apo riqˈui ri Jesús y xubij: Xoc akˈaˈ Nutijonel, xchaˈ chare. Y xutzˈumaj (xutzˈubaj) cˈa ruchiˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yutaasɩ kpətəna Yesu kɛ kpakpaa na ɩ́ sɛɛ-ɩ sɩ: Fɔɔ Tacaa. Ɩlɛna ɩ́ waɣalɩ-ɩ.


Y can nuchilabej cˈa el chique quinojel riyeˈ chi ma tiquiyaˈ ta rutzijol chi Riyaˈ xerucˈachojsaj chare ri quiyabil. 	 Ama ɩ kpaala-wɛɣɛ teu sɩ: Ɩ́ taa yele na pá nyɩ ma tɔɔ.


Y riyix ninaˈ chi can yix ucˈuey quibey ri ye moyiˈ, y yix sakil quiche (quixin) ri yecˈo pa kˈekuˈm, 	 N nyənəɣɩ nyá təɣɩ yʋlʋmaa hɔntʋ na səkpɛtʋɣʋ tɛɛ nyə́ma ɩsɛntɔɔ cɛtʋ,


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, ma tika ta pe riche (rixin) chi ntoc pa rachoch riche (rixin) chi cˈo na ri nberucˈamaˈ pe. Xa choj queriˈ tanmej el. 	 Ye pə maɣana wei na ɩ́ wɛ kutuluɣu tɔɔ na ɩ́ tiiwa, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ sʋʋkɩ təyaɣa na ɩ́ kpaɣa pʋlʋ.


Y can yacˈariˈ tek quinojel ri ye benak chiriˈ pa jucuˈ xquiyaˈ cˈa rukˈij ri Jesús y xquibij cˈa chare: Can kitzij wi chi yit Rucˈajol ri Dios, xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ pa luŋa akula kɛ ɩ tɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tampana n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa.


Y cˈo cˈa jun achi siquirnek ucˈuan apo cuma caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ chuwech ri ruwarabel. Y riyeˈ xcajoˈ cˈa xeˈoc ta apo pa jay cˈa riqˈui ri Jesús, riche (rixin) chi niquiyaˈ ri quiyawaˈ chuwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa səɣəla kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ na kpatəlɛ, na pá pɛɛkəɣɩ sɩ pá tana-ɩ Yesu kiŋ kɛ kutuluɣu taa na pá sɩɩ-ɩ ɩ ɩsɛntaa.


Y tek ntajin cˈa chuporoxic ri pon, quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ ri chuwajay el, yetajin niquiben orar. 	 Na yəlaa samaa təna wɛ awalɩ na pá tɔŋna Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ tulaalʋ wɔpʋ waatʋ.


Y yecˈo cˈa nicˈaj achiˈaˈ ri chiriˈ pan Atenas ri can nicajoˈ niquetamaj qˈuiy ruwech etamabel, achiˈaˈ ri nibix epicúreo chique y nicˈaj chic ri nibix estoico chique, yebetzijon cˈa riqˈui ri Pablo. Pero yecˈo chukaˈ ri xa niquibij: ¿Achique cami nrajoˈ nubij chake re jun achi reˈ, xaxu (xaxe wi) niwolol? yechaˈ. Y nicˈaj chic niquibilaˈ cˈa: Re achi reˈ achiˈel xa nuyaˈ quitzijol nicˈaj chic dios. Y quecˈariˈ niquibij ri winek riˈ, ruma ri nutzijoj ri Pablo chique, ya ri lokˈolaj ruchˈabel ri Jesús ri niyaˈo colotajic, y nubij chukaˈ chique chrij ri cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩpikuli na Sɔtɔyi nyə́ma sɛɣɛsəlaa sɔsaa napəlɩ pa kɔma ɩ kiŋ sɩ pá na-ɩ pá yɔɣɔtɩ. Pa taa lɛlaa sɩ: Tɔm ntiɣi nɔɔleleŋ tʋ ɩnɩ ɩ yɔɣɔtəɣɩ ye? Lɛlaa sɩ: Pə caɣa ɩsɩɩ tɩɩŋ kʋfaŋ nɩɩlɩ ɩ tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ. Mpi pə tɔɔ pɛlɛ pa yɔɣɔtaɣa mpʋ tɔ, Yesu tɔm na sətaa fem tɔm kɛ Pɔɔlɩ heelaɣa-wɛ.


Pero chupan cˈa chukaˈ ri tinamit riˈ, tek cˈa ma jane napon ta ri Felipe, cˈo cˈa jun achi aj itz ri Simón rubiˈ. Can jabel cˈa ye rukˈolon ri winek ri aj chiriˈ pa Samaria riqˈui ri yerubanalaˈ. Riyaˈ can nubilaˈ cˈa chukaˈ chique chi riyaˈ jun winek ri nim rukˈij. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ naa wɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa kɛ́ hatoo lɔŋ, pa yaakɩ-ɩ sɩ Simɔŋ. Apalʋ ɩnɩ ɩ lakaɣa topotopo təma kɛ́, na pə lakɩ Samalii nyə́ma tənaɣa piti. Ɩ nyənaɣa ɩ təɣɩ sɔsɔ kɛ́ pə tii fɛɩ.


Ri can pa nubiˈ riyin nucˈul jun acˈal, jun acˈal ri achiˈel reˈ, ma xu (xe) ta wi xtucˈul ri acˈal, xa can xquirucˈul chukaˈ riyin. Y ri xquicˈulu cˈa riyin, ma xu (xe) ta wi riyin ri xquirucˈul, xa can xtucˈul chukaˈ ri yin takayon pe. 	 Ye wei ɩ mʋwa peiya kanɛ ka taka kɛ́ ma nyʋɣʋ tɔɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ tɩɩ mʋ-m pə taɣa ma tike kɛ ɩ mʋwa. Ama pʋntʋ kpɛŋna wei ɩ tila-m tɔɣɔ na ɩ́ mʋ.


Y yacˈariˈ tek ri María xubij: Riyin riqˈui ronojel wánima nyaˈ rukˈij ri Ajaf. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔma sɩ: Ma sama Ɩsɔ kɛ́ hatoo ma lotu taa kɛ́ ɩ kəlʋɣʋ tɔɔ.


Riche (rixin) chi queriˈ, ma tikˈalajsaj ta iwiˈ chiquiwech ri winek chi ma ibanon ta waˈin ruma niben orar. Xaxu (xaxe) wi ri Tataˈixel ri ma tzˈetetel ta ri netaman chi ma ibanon ta waˈin. Riyaˈ can nutzˈet cˈa ri ma tzˈetetel ta cuma ri winek y xtuyaˈ rajel ruqˈuexel chiwe. Ri rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chiwe, can xtikˈalajin chiquiwech ri winek. 	 Yəlaa ɩ́ taa nyɩ sɩ n hɔka nɔɣɔ. Ama nyá Caa wei ɩ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ ɩ tike ɩ ka nyəna. Nyá Caa wei ɩ naa mpi n lakɩ ɩŋmɛlaʋ tɔ ɩ ká ha-ŋ nyá kasəyaɣa.


Ri wech aj Israel can ye achiˈel jun cheˈ ri olivo rubiˈ ri can ticon wi ka. Pero yecˈo rukˈaˈ ri xejokˈ el. Y riyix ri ma yix israelitas ta, xa yix achiˈel rukˈaˈ jun chic cheˈ olivo chukaˈ rubiˈ ri xa ma ticon ta ka, ri xa ruyon tzˈucnek pe. Y riyix xixtic ka pa ruwiˈ ri cheˈ ri can ticon wi ka, ri acuchi (achique) xejokˈ wi el ri rukˈaˈ, y rumariˈ riyix can xixoc cˈa rutzˈakat ri ruchiˈel ri cheˈ riˈ y qˈuiy utzil ri xticˈul. 	 Ɩsɛɣɛlɩ piitim wɛ kɛ́ ɩsɩɩ olifi tʋɣʋ ŋku pa tuuwa na pá kɔ kʋ pəliŋasɩ lɛnsɩ tɔ. Na nyá wei n ta kɛ Yuta tʋ tɔ nyá wɛ kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ olifi tʋɣʋ pəliŋa ŋka pa sɛtaa na pá kɔna na pá nyɔsɩ olifi tʋɣʋ maɣamaɣa pəliŋasɩ kʋsɛtasɩ lona tɔ. Ɩsɩɩ n lapʋ pənɛntɛ tɔ təyaɣa olifi tʋɣʋ lite kɛ n sɛɛkɩ.


Chukaˈ can rubanon chake konojel ri yojcˈo chuwech re ruwachˈulef chi xa riqˈui jun winek yoj petenak wi, y katalun kiˈ chuwech re ruwachˈulef re yojcˈo wi y rubin chukaˈ chic ri quitiempo re karuwachˈulef y ri mojones riche (rixin) ri kalugar. 	 Yʋlʋ kʋlʋm təkoŋ kɛ́ ɩ caaləna lapʋ na ɩ́lɛ́ ɩ́ lá na pə́ huki sɔsɔm, na ɩ́ sɩɩ-wɛɣɛ tɛtʋ təna taa, na ɩ́ laalɩ na ɩ́ sɩɩ pə waatʋnaa kɛ teitei, na tɛtʋnaa mpa pa taa pa caɣaa tɔ tə toosi.


Riyix can irayin cˈa chi niwetamaj, wi riyin can ya ri Cristo ri nibin pe ri chˈabel chuwe ri nbij chiwe. Wacami can xtitzˈet wi cˈa chi ri Cristo can xtucˈut wi riˈ chiwech riyix wuma riyin, chi Riyaˈ can cˈo wi ruchukˈaˈ riche (rixin) chi nuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri ye kajnek pa mac. 	 Ntɔŋ ɩ́ caa ɩ́ ná sɩ Kilisiti toŋ kɛ ma yɔɣɔtəɣəna yaa pə taɣa Kilisiti toŋ yaa? Ɩ́ ká ná mɛɛ. Kilisiti ɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩcantʋ natələɣɩ mə tɔm taa se. Ama toma kɛ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ mə hɛkʋ.


Can quinojel wi cˈa ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, xquiyaˈ rukˈij ri chicop riˈ. Pero ri winek ri xebano queriˈ, ye ri ma tzˈibatal ta quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, wuj riche (rixin) ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, ri xcamisex ruma can queriˈ ri ruchˈobon pe ri Dios pa ruwiˈ, tek can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 Atɛ yəlaa təna ká sɛɛna-kʋ. Mpa pa həla pa ta ŋmaa Ɩwəyaɣa ŋka pa kʋwa tɔ ka weesuɣu takəlaɣa taa kɛ́ tuu antulinya kancaalaɣa tɔ mpɛ paa sɛɛna-kʋ.


Y riqˈui cˈa ri kachˈalal Epafras xiwacˈaxaj wi ri ruchˈabel ri Dios. Riyaˈ jun samajel ri kachibil riyoj, y sibilaj cˈa nikajoˈ. Riyaˈ jun rusamajel ri Cristo ri can nuben wi ri samaj chiriˈ chicojol riyix. 	 Ta təmlɛ taa taapalʋ kʋpaŋ Ɩpafəlasɩ sɛɣɛsəna-mɛɣɛ mpʋ. Tá nɔɣɔ kɛ ɩ lakəna təmlɛ ɩsɩɩ Kilisiti təmlɛ tʋ kʋpaŋ.


Y ri Salmón y ri Rahab ri rixjayil xcalcˈualaj ri Booz; ri Booz y ri Rut ri rixjayil xcalcˈualaj ri Obed; y ri Obed xralcˈualaj ri Isaí. 	 Saləma ná lʋla Poosi, Poosi too kɛlɛ Lahapɩ. Poosi ná lʋla Opɛtɩ, Opɛtɩ too kɛlɛ Luuti. Opɛtɩ ná lʋla Sesee,


¿O riyix nichˈob chukaˈ chi ri ye wakxaklajuj ri xecom acuchi (achique) cˈo wi ri atinibel ri Siloé rubiˈ, tek xtzak ri torre chiquij, chi más cˈo quimac que chiquiwech quinojel ri nicˈaj chic winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Jerusalem? 	 Na yəlaa pəlefɛi hiu wei Silowee kutuluɣu kpɛsaa na kʋ takɩ na kʋ naŋtɩ tɔ, ɩ́ hʋʋ sɩ Yosalɛm nyə́ma təna taa pɛlɛ pa kələna ɩsaɣatʋ na?


Y wacami ri Dios cˈa ntajin na nutzuj (nusuj) chake riyoj chi yoj‑oc chupan ri uxlanen ri ruchojmirisan Riyaˈ. Rumacˈariˈ tikaxibij cˈa kiˈ, man xa tibanatej chi cˈo jun chiwe riyix ri xa ma xtoc ta chupan ri uxlanen riˈ. 	 Ɩsɔ tɛma-tʋɣʋ heeluɣu təkpataa sɩ tə pəsəɣɩ na tə́ sʋʋ timpi tá na-ɩ tɩɩ caɣa na tə́ hɛɛsɩ tɔ. Mpʋ tɔ tə́ la laakalɩ na pə́ taa kɔɔ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ wɩɩna hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa kɛ́ sʋʋʋ.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri Judas: Ma tanek ta. Xa tayaˈ cˈa ca chi tubanaˈ na ri nrajoˈ ri ránima. Ruma re akˈom reˈ can ruyacon pe riche (rixin) chi nuyaˈ chuwij tek xa napon ri kˈij chi xquibemuk ca. 	 Ama Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ yele-ɩ təkpi yoo, ma kʋyakʋ kʋpimuɣu tɔɔ kɛ́ ɩ sɩɩ tulaalʋ ɩnɛ.


Ruma ronojel riˈ xa rumachˈachˈil ri Jun ri bin ca chi nipe, y ri Jun riˈ ya ri Cristo ri cˈo kiqˈui wacami. 	 Kʋpantʋ nti tɩɩ kɔɔ tɔ tə nyaləməlɛ ntɛ́ pə tənaɣa ɩsəntɔ, na Kilisiti kɛna pə kiŋkinte.


Y ri aj kˈatbel tak tzij xeˈapon cˈa quiqˈui ri Pablo y ri Silas ri chiriˈ pa cárcel, y xquicˈutuj cˈa cuybel quimac chiquiwech. Cˈacˈariˈ xequelesaj pe ri pa cárcel y chukaˈ xquibij chique chi man chic cˈa quecˈojeˈ ta ka chiriˈ pa tinamit. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔma pa maɣamaɣa na pá həntɩ-wɛɣɛ atɛ, na pá tʋlɩ-wɛ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ la suulu na ɩ́ lɩɩ tá ɩcatɛ taa.


Y ronojel ri niquiben xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi utz yetzˈet cuma ri winek y yenimex. Y rumariˈ tek nimaˈk ruwech niquibanalaˈ chare ri niquitzˈibaj wi ri ruchˈabel ri Dios ri niquicˈuaj chrij ri quikˈaˈ y ri nicˈaj tak quiwech. Y ruma chukaˈ riˈ tek nimaˈk raken niquibanalaˈ chare ri retzˈabaˈl ruchiˈ tak quitziak. 	 Pa lakɩ pə tənaɣa sɩ yəlaa ɩ́ na-wɛ. Pə tɔɔ kɛ́ pa ŋmaakɩ Ɩsɔ Tɔm loosi na pá tʋɣɩ, na pá kɔɔkɩ pa kpaɩnaa təcɛŋcɛŋ.


Ri Simón Pedro rachibilan jun chic discípulo, can ye tzeketel cˈa el chrij ri Jesús. Y ri jun discípulo riˈ, ri rachibilan ri Simón Pedro, can etaman cˈa ruwech ruma ri nimalaj sacerdote, rumariˈ tek choj xoc apo chuwarachoch ri nimalaj sacerdote ri acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús. 	 Simɔŋ Piyɛɛ na Yesu ɩfalʋ lɛlʋ pa təŋaɣa ɩ waalɩ. Kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsəm kɛ ɩfalʋ ɩnɩ tɔɣɔ ɩ pəsaa na ɩ́ təŋ Yesu na ɩ́ sʋʋ ɩ taɣa tɔɔ.


Y ri Herodes xutek cˈa rucanoxic ri Pedro, yacˈa ri achiˈaˈ ri xebe chucanoxic, ma xbequilaˈ ta pe. Yacˈariˈ tek ri Herodes ri aj kˈatbel tzij, xerusiqˈuij (xeroyoj) ri achiˈaˈ ri yecˈo ca chi chajinel, y tek ye paˈel chic cˈa apo chuwech, xucˈutuj cˈa chique chi achique xuben ri Pedro. Y ruma ri majun etamayon ta, xubij chi quecamisex ri ye chajinel riˈ. Y ri Herodes xel cˈa el ri pa Judea, y xbecˈojeˈ pa Cesarea. 	 Helɔtɩ sɩ pá pɛɛkɩ-ɩ kɛ́ pá pɛɛkɩ-ɩ, pa ta na-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ lana taŋlaa kɛ tɔm na ɩ́ tɔ sɩ pá kʋ pɛlɛ. Tənaɣa Helɔtɩ lɩɩ Yuta na ɩ́ tɛɛna Sesalee, na ɩ́ caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ.


Ruma riyeˈ can ye kitzij apóstoles niquinaˈ, pero xa ma que ta riˈ, xa ye samajel ri xa yekˈolon. Can quipoˈon anej quiˈ chi ye achiˈel apóstoles riche (rixin) ri Cristo, pero xa ma kitzij ta. 	 Yəlaa mpɛ pá kɛ́ tillaa pɔpɔtʋnaa kɛ́. Pa looliɣi nti pa lakɩ tɔ tə taa na pá cɛsəɣəna pa tɩ ɩsɩɩ Kilisiti tillaa.


Tek ri Pedro can cˈa nichˈo na apo riqˈui ri Jesús, yacˈariˈ tek cˈo jun sutzˈ sibilaj sek ri xka pe pa quiwiˈ y xerucuch. Y chupan cˈa ri sutzˈ riˈ cˈo jun chˈabel xquicˈaxaj ri xubij: Yareˈ ri Nucˈajol y can sibilaj nwajoˈ y nucukuban nucˈuˈx riqˈui. Can ya cˈa Riyaˈ tiwacˈaxaj, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 Piyɛɛ tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ ɩlɛ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ laɩlaɩ nɔɣɔlʋ ɩ kɔmaɣalɛ na ɩ́ takɩ-wɛ. Na pá nɩɩ pə yɔɣɔtəɣɩ ŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ sɩ: Ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa ŋka ma laŋlɛ hʋlʋməna sɔsɔm tɔɣɔlɔ. Ɩ́ nɩɩna-kɛ.


Y cˈa pa rucaˈn kˈij chare ri queˈel wi pe ri pa Jope, cˈacˈariˈ xeˈapon ri pa tinamit Cesarea. Y ri acuchi (achique) cˈo wi ri Cornelio ye rusiqˈuin (royon) cˈa ri ye rachˈalal y chukaˈ ye rusiqˈuin (royon) ri winek ri can sibilaj yerajoˈ, y ye coyoben apo ri Pedro. 	 Kʋlɛ kʋ femna, ɩlɛna pá tala Sesalee, na Kɔɔnɛɛ tɛma ɩ nyə́ma na ɩ taapalaa kʋpama təna kotuɣu na pá taŋa-ɩ.


Y tek yecˈo chic cˈa chiriˈ, xquitzuj (xquisuj) chare ri Jesús ruyaˈal uva xolon riqˈui ruyaˈal jun ti cheˈ ri mirra rubiˈ. Yacˈa ri Jesús ma xrajoˈ ta xukum. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa nyəmá sɩ pa cɛləɣɩ-ɩ sʋlʋm mpi pə taa pa sita kɔɔlɛ nte pa yaa sɩ miili tɔ sɩ ɩ́ nyɔɔ. Ama Yesu kisa nyɔɔʋ.


Rumacˈariˈ, riyix nicˈatzin chi can quiniwoyobej apo, ruma riqˈui jubaˈ ri hora tek xa ma yin ta riyin ri yinichˈob, yariˈ tek xquipe riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 Pə tɔɔ kɛ́ mɛ tɔtɔ mɩɩ taɣanɩ mə təɣɩ mpʋ. Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔŋ kɔntɛ kɛ waatʋ wei ɩ́ kaa hʋʋ tɔɣɔ.


Majun ri kˈaxnek ta chuwech achique riˈ ri utz y majun chukaˈ ri nicanon ta riche (rixin) ri Dios. 	 Nɔɣɔlʋ ta cɛkəna pʋlʋpʋɣʋ paa pəcɔ. Pəyele nɔɣɔlʋ ɩɩ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ.


Riyin xa can yitzolin yan cˈa awuqˈui, Nataˈ Dios, pero riqˈui cˈa re cˈa yicˈojeˈ na jubaˈ chic chuwech re ruwachˈulef, ncˈutuj cˈa jun utzil chawe riyit pa quiwiˈ riyeˈ, ruma nwajoˈ chi can ta tzˈaket ri quicoten nicˈojeˈ ca pa tak cánima, achiˈel ri quicoten ri cˈo wuqˈui riyin. 	 Pənɛntɛ ma mələɣɩ nyá kiŋ. Pə tɔɔ kɛ́ ma tɩɩ yɔɣɔtəɣɩ-tɩ na má ta kʋləta atɛ cənɛ, sɩ má tɛləsɩ-wɛɣɛ ma laŋhʋlʋmlɛ na pa laŋa hʋlʋmɩ teu.


Y xuben chukaˈ chi ri pa ruwachˈulef Canaán xeqˈuis ri winek quiche (quixin) wukuˈ tinamit, y ri culef ri winek riˈ xuyaˈ ca pa quikˈaˈ ri ye katiˈt kamamaˈ. 	 Haləna ɩ́ kpiisi piitimnaa naatosompɔɣɔlaɣa kɛ Kanaaŋ tɛtʋ taa, na ɩ́ kpaɣa pa tɛtʋnaa na ɩ́ cɛla ɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na tə́ pəsɩ pa nyəntʋ.


Ma quinojel ta ri yebin ¡Ajaf! ¡Ajaf! chuwe, ri yeˈoc pa rajawaren ri caj. Ruma xaxu (xaxe) wi cˈa ri can riqˈui ronojel cánima niquiben ri ruraybel ri Nataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ri yeˈoc chiriˈ. 	 Pə taɣa pa təna mpa pa yaa-m Tacaa Tacaa tɔ pa təna paa sʋʋna ɩsɔtaa Kawulaɣa taa. Ama mpa pa lakɩ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ pa tike paa sʋʋna.


Yacˈa tek ri Pedro xbecˈojeˈ cˈa ri pa tinamit Antioquía, xichapon chare, ruma ma choj ta ri ntajin chubanic chiriˈ. 	 Waatʋ wei Piyɛɛ kɔma Antiyɔka tɔ ma yoona-ɩ yəlaa taa kɛ́ ɩ toola mpaaʋ tɔ pə tɔɔ.


Y riyin ma ruma ta cˈa xinwajoˈ ri irajil, ni ma ruma ta chukaˈ xinrayij ri itziak, ruma ta riˈ xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, ma que ta riˈ. 	 Ma ta nyɩɩlɩ nɔɣɔlʋ liɣitee yaa ɩ pəcɛkəlɛ.


Y ronojel riˈ xinbij cˈa chiwe ruma riyin nwajoˈ chi ma yixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri yeˈucusan jabel tak chˈabel xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yixtzak pa quikˈaˈ. 	 Ma yɔɣɔtaa tɔ ɩ́ nɩɩwaɣalɛ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ tolisi-mɛ na laɣatʋ tɔmnaa.


Man cˈa quixwer ta ka, xa tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. Can wetaman wi chi ri iwánima can nrajoˈ wi nuben ri nrajoˈ ri Dios. Pero ri ichˈacul xa majun ruchukˈaˈ, xchaˈ chique. 	 Ɩ́ feŋ na ɩ́ sələmɩ, tɔfɔ ɩ́ ká hoti waatʋ wei maɣasʋɣʋ kɔŋ-mɛ tɔ. Pááná wɛɛ, ama tɔnʋɣʋ ɩɩ pəsəɣəna.


Y queriˈ chukaˈ riyix ixokiˈ ri iniman ri Dios, can tinimaj cˈa quitzij ri iwachijlal. Riche (rixin) chi queriˈ, wi ri iwachijlal ma quiniman ta ri ruchˈabel ri Dios, ruma ta jun utzilaj cˈaslen ri icˈuan riyix, riyeˈ xtiquinimaj ta chukaˈ ri ruchˈabel ri Dios. Y ma rajawaxic ta na chi nitzijox chique. 	 Alaa mɛ tɔtɔ, ɩ́ seeki mə paalaa kɛ mpʋ. Pɩɩ la na pa taa mpa pa ta mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ, pá ná mə yaasinaa na pə́ hɔ-wɛ na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ natəlɩ na mə nɔɔsɩ na pəcɔ.


Rumariˈ, wi jun chiwe riyix nrajoˈ yirutzekelbej, cˈo cˈa chi nuchˈob nabey chi rajawaxic chi nuyaˈ ca ronojel ri cˈo riqˈui. Wi ma nuben ta queriˈ, ma nicowin ta ntoc tzekelbey wuche (wixin). 	 Tənaɣa Yesu tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Mpʋ tɔtɔɣɔ mə taa nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ, ye pʋntʋ ɩ́ ta ləsɩ ɩ kʋnyɩɩlʋɣʋ kɛ ɩ nyəm təna tɔɔ.


Can queˈiwajoˈ cˈa quinojel riqˈui ronojel iwánima y mani riqˈui caˈiˈ ipalej. Tiwetzelaj ri ma utz ta y titzekelbej ri utz. 	 Ɩ́ sɔɔlɩ təma na tampana. Ɩ́ kpiisi ŋkpaŋŋ na ɩsaɣatʋ lapʋ, na ɩ́ tɔkɩ kʋpantʋ təkpaŋkpaŋkpa na ɩ́ lakɩ-tɩ.


Y quinojel can achiˈel xeban bautizar pa rubiˈ ri Moisés pa sutzˈ y pa mar. 	 Na ɩsɔŋmʋntʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɛɛ kɛ́ teŋku taa kɛ́ pə sɔ pa təna təpaɩ kɛ́ Ɩsɔ lʋm kɛ pa mʋɣʋ Moisi na pá təŋəɣɩ-ɩ tɔ pə tɔɔ.


Y Riyaˈ can xutij pokon, y xcamisex. Pero tek Riyaˈ cˈastajnek chic pe, xucˈutulaˈ cˈa riˈ chiquiwech. Cawinek kˈij ri xubanalaˈ queriˈ. Y cˈo nicˈaj chic ri xubanalaˈ riche (rixin) chi netamex chi can qˈues wi. Y cˈo cˈa chukaˈ ri xubilaˈ chique chrij ri rajawaren ri Dios. 	 Yesu səm waalɩ ɩ lɩɩkaɣa ɩ tillaa tɔɔ, na ɩ́ hʋ́lə́ɣə́na-wɛɣɛ yaasinaa paɣalɛ taa sɩ ɩ fema. Halɩ kʋyɛɛŋ nɩɩlɛ taa təcu kɛ́ Yesu lɩɩkaɣa ɩ tillaa tɔɔ na ɩ́ lakɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ.


Ruma can xtzijox ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri ye caminek chic el, riche (rixin) chi queriˈ nikˈatatej tzij pa quiwiˈ can achiˈel nikˈatatej tzij pa quiwiˈ quinojel winek, pero xtzijox chukaˈ riche (rixin) chi xquil ta cˈa ri cˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ tɔtɔɣɔ pa kpaala sətaa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ sɩ pá hʋʋna-wɛ ɩsɩɩ yəlaa mpa pa wɛna pa weesiŋ tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ pa lakɩ yəlaa təna tɔ, na pa kpaala-wɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ́ sɩ Ɩsɔ Feesuɣu toŋ tɔɔ pá wɛɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ wɛʋ tɔ.


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon chic cˈa ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, cˈo cˈa jun achi chakiˈj jun rukˈaˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu taɣana Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ məlʋɣʋ. Pə pamna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna.


Yacˈariˈ tek xintzˈet chic cˈa chi ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, paˈel pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Sion rubiˈ, y yecˈo cˈa ciento cuarenta y cuatro mil winek riqˈui. Y quinojel ri winek riˈ cˈo ri rubiˈ ri Jesucristo y cˈo chukaˈ ri rubiˈ ri Rutataˈ ri Jesucristo chi nicˈaj tak quiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nyənaɣa, ɩlɛna má ná Ɩwəyaɣa na ká səŋa Siyɔŋ pʋɣʋ tɔɔ, na yəlaa iyisi nɩɩnʋwa na iyisi nɩɩlɛ na liɣiti (144000) wɛ ka cɔlɔ, na pá ŋmaa pa tokuŋ taa kɛ́ kana ka Caa pa həla.


Jun tinamit xtiyacatej cˈa el chi nberubanaˈ chˈaˈoj riqˈui jun chic tinamit. Yecˈo cˈa chukaˈ nimaˈk tak ruwachˈulef ri xqueyacatej el chi nbequibanaˈ chˈaˈoj quiqˈui nicˈaj chic nimaˈk tak ruwachˈulef. Xquepe cˈa yabil, wayjal y chukaˈ nimalaj tak silonel xabachique lugar chare re ruwachˈulef. 	 Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma, kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ. Nyɔɣɔsɩ ká la tiiliwɛ tiiliwɛ, tɛtʋ ka sele tiiliwɛ tiiliwɛ tɔtɔ.


Riche (rixin) chi queriˈ ri icukbel cˈuˈx cof nicˈojeˈ chupan ri ruchukˈaˈ ri Dios y ma chupan ta ri naˈoj quiche (quixin) ri winek. 	 Ɩlɛna mə Ɩsɔ sɛɛʋ səŋ Ɩsɔ toma tɔɔ, pə́ taa səŋ yəlaa ləmaɣasɛɛ tɔɔ.


Y ri nimalaj sacerdote xucˈutuj cˈa chare ri Esteban: ¿La kitzij cˈa ri xbix ka chawij? 	 Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ pɔɔsa Ɩtiyɛɛnɩ sɩ: Tampana pə lapa mpʋ?


chi chake konojel re kamolon kiˈ waweˈ majun ri kˈabarel ta. Man achiˈel ta cˈa ri nichˈob riyix. Xa cˈareˈ a las nueve, chi cˈo ta jun ri kˈabarel chic. 	 Pə taɣa sʋlʋm kʋɣʋna yəlaa panɛ ɩnɩ ɩsɩɩ ɩ́ hʋʋkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə kəla tanaŋ.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ israelitas ri yebiyaj, ri can ye elesey wi itzel tak espíritu. Nicˈaj cˈa chique riyeˈ can nicajoˈ cˈa niquicusaj ri rubiˈ ri Ajaf Jesús riche (rixin) chi yequelesaj ri itzel tak espíritu. Rumariˈ riyeˈ niquibij cˈa chique ri itzel tak espíritu: Pa rubiˈ ri Ajaf Jesús ri nutzijoj ri Pablo nikabij cˈa chiwe chi quixel el, yechaˈ cˈa chique. 	 Yuta nyə́ma napəlɩ pa cɔɔkaɣa na pá looki kʋtɔntʋnaa kɛ pa alɔɣaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣasaa sɩ pa kpakəɣɩ Yesu hətɛ na pá loona alɔɣaa. Tənaɣa pa tɔŋaɣa alɔɣaa sɩ: Alɔɣaa mɛ, tə heeliɣi-mɛɣɛ kʋlʋmaɣa sɩ Yesu wei ɩ waasʋ Pɔɔlɩ lakɩ tɔ ɩ toŋ tɔɔ ɩ́ se.


Y ri ruteˈ y ri ye rachˈalal ri Jesús xepe cˈa ri acuchi (achique) cˈo wi Riyaˈ. Pero ma xeˈoc ta apo riqˈui. Xaxu (xaxe) wi cˈa xquitek rubixic chare chi nicajoˈ yetzijon riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu too na ɩ newaa apalaa nyə́ma pa kɔma na pá səŋ awalɩ na pá tili sɩ pá yaa-ɩ.


Ma que ta riˈ. Yacˈa riyix, wi ma xtitzolin ta pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, xa can xtitzˈilaˈ chukaˈ iwiˈ chiˈiwonojel riyix achiˈel riyeˈ. 	 Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ tɔntɛ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ.


Tinaˈ cˈa kˈaxon pa tak iwánima, quixbison y quixokˈ ruma ri imac. Riyix ri yixtzeˈen ruma ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef, ma quixtzeˈen ta chic. Xa quixokˈ. Riyix ri sibilaj quicoten inaˈon chuwech re ruwachˈulef, xa quixbison pa tak iwánima. 	 Mə laŋa ɩ́ wakəlɩ, ɩ́ tʋlɩ nɔɔsɩ na ɩ́ wii sɔsɔm. Ɩ́ yele na mə woŋa pəsɩ wula, na mə laŋhʋlʋmlɛ náá pəsɩ laŋwakəllɛ.


Ruma ri wech aj Israel, riyeˈ nicajoˈ chi ri Dios can ta nuben milagros chiquiwech riche (rixin) chi niquinimaj. Y ri ma ye israelitas ta, xa ya ri nimaˈk tak naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquicanoj. 	 Yuta nyə́ma ná caa pá ná piti təma na pə́cɔ́. Ama ləmaɣasɛɛ kɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná pɛɛkəɣɩ.


Y ri Jesús xbe chic cˈa jun bey chuchiˈ ri choy; y quinojel cˈa ri winek xeˈapon riqˈui, y Riyaˈ xerutijoj cˈa riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Kalilee teŋku nɔɣɔ kɛ pote na yəlaa puki ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ-wɛ.


Y ri anciano riche (rixin) ri iglesia, nicˈatzin chi can cukul rucˈuˈx riqˈui ri kas kitzij utzilaj chˈabel ri cˈutun chuwech. Y riqˈui riˈ nicowin yerupixabaj ri kachˈalal chupan ri utzilaj tijonic, y nicowin chukaˈ nubij pa ruchojmil chique ri winek chi tiquiyaˈ ca ri chˈabel ri yecˈut chiquiwech ri xa ma ye kitzij ta. 	 Ɩ ká wɛɛ wei ɩ nyɔɔna Ɩsɔ Tɔm maɣamaɣa təkpaŋkpaŋkpa kɛ teitei ɩsɩɩ paa sɛɣɛsa-ɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ lɛlaa kɛ sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ɩ waasəɣɩ yəlaa tɔ na ɩ́ tasa-wɛɣɛ tɔm. Pə kaasa kpɛɛsəlaa pɔpɔtʋnaa mpa pɛlɛ tɔ, ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ ɩsəna mpi pa toolaa tɔ.


Can ye sibilaj qˈuiy winek ri xetzekelben el riche (rixin), ruma ri winek riˈ quitzˈeton chic cˈa ri milagros ri nikˈalajsan riche (rixin) chi ya ri Dios takayon pe, milagros ri yerubanalaˈ tek yerucˈachojsaj ri yawaˈiˈ. 	 Na yəlaa samaa hu ɩ waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ná piti təma nna ɩ waakaɣana kʋtɔntʋnaa tɔ.


Y wi riyin can nmatioxij chare ri Dios ri tiˈij ri ntij, ¿achique cˈa ruma tek cˈo chˈabel ri yebix chuwij ruma ri ntij? 	 Ye ma sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na pə́cɔ́ má tɔkɩ, pepe tɔɔ kɛ́ paa tʋʋ-m timpi ma tɔkəna sɛɛtʋ tɔ?


Y queriˈ chukaˈ ri Noé ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek xunimaj ri xubij ri Dios chare chi xtuyaˈ pe jun nimalaj kˈekal job chuwech re ruwachˈulef, y riˈ astapeˈ cˈa ma jane ntajin ta ri job. Y can riqˈui xibinriˈil xuben jun nimalaj barco riche (rixin) chi xerucol ri ye aj pa rachoch. Y ruma ri cukbel cˈuˈx riche (rixin) ri Noé, can xbekˈalajin pe chi ri nicˈaj chic winek xa ma quicukuban ta quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y ya chukaˈ ri cukbel cˈuˈx riˈ ri xbano chare ri Noé chi majun rumac xtzˈetetej ruma ri Dios. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Nowee nɩɩ Ɩsɔ kpaalʋɣʋ kɛ waatʋ wei ɩ heelaɣa-ɩ sɩ pʋlʋ ká kɔɔ tɔ. Paa na ɩ ta nata-wɩ na ɩ ɩsəpəle tɔ ɩ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ taa tɔm, ɩlɛna ɩ́ saakɩ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ na pə́ yá ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma pa nyɔɔŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na ɩ́ kʋ antulinya tɔm na Ɩsɔ náá yaa-ɩ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ tɛm ɩ taa na Ɩsɔ tɔ pə tɔɔ.


Riyoj can ya ri kitzij nikatzijoj, y cˈo chukaˈ ri ruchukˈaˈ ri Dios kiqˈui. Can choj chukaˈ ri kacˈaslen ri kacˈuan, yacˈariˈ ri nitoˈo kiche (kixin) tek yecˈo yeyacatej pe chikij. Xabacuchi (xabachique) yebeyacatej wi pe, wi yepe pa kajquikˈaˈ o yepe pa kajxocon. 	 Na tá waasʋ tampana taa kɛ́ na Ɩsɔ toma taa. Tampana təŋʋɣʋ kɛna-tʋɣʋ yoou wontu nti tə yoona na tə́ kentiɣina tá tɔɔ tɔ.


Re wacami, can cˈa ma jane nwajoˈ ta yinapon iwuqˈui, ruma ma nwajoˈ ta chi xaxu (xaxe wi) ta jun o caˈiˈ kˈij ri yicˈojeˈ iwuqˈui. Can nwajoˈ cˈa yiyaloj jubaˈ iwuqˈui, wi queriˈ nrajoˈ ri Ajaf. 	 Pə taɣa pʋlʋ, maa caa sɩ pə́ wɛɛ sɩ tɛɛʋ taa kɛ́ ma təŋaa na má na-mɛɣɛ kʋnaʋ. Ma taa wɛɛ sɩ ye Tacaa luɣu ɩ́ lapa, má talaa maa caɣa mə tɛɣɛ wɛɛ naalɛ.


Y xinben jurar ruma ri woyowal y xinbij: Kas kitzij chi ma xqueˈoc ta chupan ri uxlanen ri nyaˈ riyin. 	 Pááná kpa-m mpʋ ɩlɛna má tuu sɩ: Pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ.


ri Jesús xerutek cˈa el ri Pedro y ri Juan, y xubij cˈa el chique: Quixbiyin y tibanaˈ ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua reˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa Piyɛɛ na Yohaanɩ sɩ: Ɩ́ polo ɩ́ təsəɣɩ-tʋɣʋ Tɛɛʋ acima tɔɣɔnaɣa.


Y ri ye etamayon ruwech ri Jesús, y ri ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij, cˈanej cˈa yecˈo wi el, niquitzuˈ apo ri xbanatej. 	 Yesu cewaa təna, na alaa mpa pa təŋaɣa-ɩ hatoo Kalilee tɔ pa səŋa táálə́ḿ tɔɔ na pá nyənəɣɩ mpi pə lakɩ tɔ.


Y pa rucˈuˈx ri Moisés chi ri ye rech aj Israel xtiquetamaj chi ya riyaˈ ri takon ruma ri Dios riche (rixin) chi yerucol el pa quikˈaˈ ri aj Egipto, pero xa ma que ta riˈ xbanatej. Ri israelitas xa ma xquetamaj ta chi yariˈ ri rusamaj. 	 Moisi ka nyəmaɣa sɩ ɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma ká nyɩ sɩ ɩnəɣɩ Ɩsɔ ləsaa sɩ ɩ́ waasɩ-wɛ. Ama pɛlɛ pa ta nyɩ mpʋ.


Y cˈo cˈa jun achi ri tzˈuyul chiriˈ pa mesa, tek racˈaxan chic ka ri tzij ri xubij ri Jesús, xubij cˈa apo chare ri Jesús: Jabel ruwarukˈij ri can xtibewaˈ pa rajawaren ri Dios, xchaˈ. 	 Pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ ɩlɛna Yesu na mpa pa caɣa tɔɣɔʋ tɔ pa taa lɛlʋ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Wei ɩ ká caɣa tɔɣɔʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ leleŋ nɩɩlʋ te.


Y ri Jesús xubij: Can kitzij cˈa nbij chiwe, wi cˈo jun winek ri ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca rachˈalal ye cˈajolaˈ o kˈopojiˈ, ruteˈ rutataˈ, rixjayil, ralcˈual o rulef, wuma riyin y ruma ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, 	 Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ye nɔɣɔlʋ yela ɩ təyaɣa, yaa ɩ taalʋnaa na ɩ kɔɣɔnaa, yaa ɩ newaa, yaa ɩ too, yaa ɩ caa, yaa ɩ piya, yaa ɩ haləmnaa kɛ ma tɔɔ, na Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ,


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Pedro: Riyin can kitzij cˈa nbij chawe, chi wacami chupan re jun akˈaˈ reˈ, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ pa rucamul, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo maa cɛsəɣɩ, n ká kpɛɛsɩ tɔm tooso kɛ́ saŋa ahoo anɛ a maɣamaɣa sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m na pə́cɔ́ kampaaʋ koo tɔm naalɛ nyəm.


Y can ye qˈuiy cˈa ri xeniman ri Ajaf Jesucristo chiquicojol ri israelitas. Y can queriˈ chukaˈ chiquicojol ri winek ri xa ye griegos. Yecˈo ixokiˈ ri cˈo quikˈij ri xeniman y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa taa paɣalɛ mʋ Ɩsɔ Tɔm. Na pə́ kaasa Kəlɛɛkɩ nyə́ma taa alaa toŋtʋnaa paɣalɛ, na apalaa paɣalɛ tɔtɔ ná mʋ-tɩ.


Can queˈiwajoˈ cˈa quinojel, achiˈel chukaˈ xojrajoˈ ri Cristo; Riyaˈ ma xupokonaj ta cˈa xuyaˈ riˈ pa camic kuma riyoj, riche (rixin) chi xutzuj (xusuj) riˈ achiˈel jun ofrenda ri jubul ruxlaˈ chuwech ri Dios, achiˈel xban chique ri chicop ri xecamisex y xeporox chuwech ri Dios. 	 Ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ təmaɣa sɔɔlʋɣʋ kɛ mə lakasɩ təna taa ɩsɩɩ Kilisiti ná sɔɔlʋɣʋ-tʋ haləna ɩ́ pəsɩ ɩ təɣɩ kʋhaham kʋpam, na ɩ́ kpaɣa ɩ tɩ na ɩ́ la kɔtaɣa kɛ tá tɔɔ sɩ pə́ la Ɩsɔ kɛ́ teu na sɔɔsʋŋ kʋpaŋ tɔ.


Chukaˈ ri wukuˈ rujolon (ruwiˈ) ri chicop, xa ye wukuˈ cˈa aj kˈatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Ye wuˈoˈ cˈa chique ri aj kˈatbel tak tzij riˈ ye tzaknek chic. Ri ruwakak, yariˈ ri nikˈato tzij wacami. Yacˈa ri ruwuk aj kˈatbel tzij ma jane tocˈulun ta. Pero tek xtocˈulun, xa man cˈa xtiyaloj ta xtikˈato tzij. 	 Awulaa sɔsaa mpɛ pa taa kakpasɩ tɛma hotuɣu. Kʋlʋm ná wɛɛ, na ɩ́ tɔŋna kawulaɣa tɔɣɔʋ. Na lɛlʋ ná ta kɔnta, ɩlɛ ɩ kɔŋ ɩ kɔɔ tɔ ɩ caɣaʋ kaa tɔɔ.


Y ri Jesucristo can xquixrutoˈ cˈa riche (rixin) chi can choj ta ri icˈaslen xticˈuaj y niwachin ta jabel. Riche (rixin) chi queriˈ, ri Dios can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen y xtinimirisex ta ri rubiˈ. 	 Na ɩ́ ka la təma kʋpana nna Yesu Kilisiti kɔŋna tɔɣɔ sɔsɔm, na pə́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ teeli na samtʋ.


Ri Pedro y ri jun chic discípulo, can xu (xe) wi xquicˈaxaj ri xubij ri María Magdalena chique, can yacˈariˈ xeˈel el y xebe chuchiˈ ri jul. 	 Tənaɣa Piyɛɛ na ɩfalʋ lɛlʋ pa lɩɩwa na pá polo pəlaaʋ tɔɔ.


Y can yin cˈa riyin ri Alfa y ri Omega. Ntel cˈa chi tzij chi can yin cˈa riyin ri rutiquiribel pe chare ronojel y can yin cˈa chukaˈ riyin ri ruqˈuisbel chare ronojel. 	 Maɣa Aləfa na Omɛka, maɣa kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ. Maɣalɛ caallʋ na tɛɛsəlʋ.


Y caˈiˈ junaˈ ri queriˈ xuben ri Pablo. Rumariˈ tek can quinojel xeˈacˈaxan ri ruchˈabel ri Ajaf Jesús chiriˈ pa ruwachˈulef Asia. Chi israelitas y ma israelitas ta ri xeˈacˈaxan. 	 Pa lapa ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩsɩ naalɛ, haləna Yuta nyə́ma na kpaɩ nyə́ma mpa paa wɛ Asii tɛtʋ taa tɔ pá nɩɩ Tacaa tɔm.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj chic chique: ¿Achique cˈa ri nicanoj? xchaˈ chique. Y ri winek riˈ xquibij chic cˈa: Riyoj ya ri Jesús aj Nazaret ri nikacanoj, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Aweɣe ɩ́ pɛɛkəɣɩ ye? Ɩlɛna taŋlaa mpɛ pá cɔ-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu.


Tek chi ye caˈiˈ ye elenak chic cˈa pe chiriˈ pa yaˈ, ri Felipe xucˈuex cˈa el ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Ajaf Dios. Y ri achi eunuco man chic cˈa xutzˈet ta ri Felipe, pero sibilaj niquicot xuchop chic el ri rubey. 	 Pa lɩɩna lʋm taa, ɩlɛna Tacaa Feesuɣu kɛlɩ Filipʋ, akewe ɩnɩ ɩ ta tasa-ɩ keesuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tʋ ɩ mpaaʋ na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣɩ-ɩ.


Y yacˈariˈ tek xerutzˈet oc ye caˈiˈ ángeles ri ye quicusalon sakilaj tak tziek. Ri caˈiˈ ángeles riˈ ye tzˈuyul cˈa. Jun tzˈuyul pa ruwiˈ y jun tzˈuyul pa raken ri acuchi (achique) xliˈeˈ wi ri Jesús. 	 Ɩlɛna ɩ́ ná ɩsɔtaa tillaa kɛ naalɛ na pá suu wontu kʋhʋlʋmtʋ na pá caɣa timpi paa hɩɩsa Yesu tɔ, lɛlʋ kɛ ɩ nyʋɣʋ tɔɔ, na lɛlʋ na ɩ nɔɔhɛɛ kiŋ.


Wacami ri winek ri xecˈojeˈ ri pa nimalaj tinamit, man chic cˈa xquequitij ta quiwech cheˈ ri jabel ye quiˈ ri sibilaj xeka chiquiwech. Y xqˈuis cˈa ronojel ri jabel tak cosas ri yecˈo quiqˈui, y can xqˈuis chukaˈ ri quibeyomal. 	 Taatəlaa mpɛ pa tɔma ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ ńtɛ́ sɩ: Mpi pə təna n nyɩɩlaɣa tɔ pə saala yem. Nyá toŋ na nyá leleŋ təna tʋ-ŋ lʋm, n kaa tasa-wəɣɩ keesuɣu.


Can ruma wi ri rutzil ri Dios tek xixcolotej ruma xicukubaˈ icˈuˈx riqˈui. Ruma iyon riyix ma yixcowin ta nicol iwiˈ, ri colotajic xa nisipex chake ruma ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ pə yapa mə nyɔɔŋ na ɩ́ tɛmna-ɩ na mə taa tɔɣɔ pə lapa mpʋ. Na mpʋ ɩnɩ pə lapa tɔ pə ta lɩɩna mə maɣamaɣa mə kiŋ, ama Ɩsɔ hatɛ kɛ́.


Ri wey cˈa ri xtuyaˈ ri Dios chiwe ya ri quichˈacul ri reyes, quichˈacul ri capitanes, y quichˈacul cˈa chukaˈ ri achiˈaˈ ri cˈo sibilaj quichukˈaˈ; quichˈacul cˈa chukaˈ quiej y ri ye chˈocol chiquij; can quichˈacul cˈa quinojel winek, chi ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón o ma ye ximil ta, chi chˈutiˈk chi nimaˈk, xchaˈ ri ángel. 	 Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ awulaa na yoolaa na pa sɔsaa pa nantʋ, na kpaɣanəŋ na ɩ tɔɔ caɣalaa pa nantʋ, na ɩ́ tɔɣɔ yəlaa təna, yomaa na kasaɣampiya na sɔsaa na piya, pa nantʋ.


Y ri Esteban xmuk y sibilaj cˈa xokˈex cuma ri achiˈaˈ ri can cˈo cˈa Dios pa cánima. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa mpa pa təŋəɣɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔ pa pima Ɩtiyɛɛnɩ, na pá wii-ɩ sɔsɔm.


Ruma can xoquicukubaˈ nucˈuˈx riyin y can xquicukubaˈ chukaˈ icˈuˈx riyix. Rumacˈariˈ can queˈilokˈokˈej cˈa ri kachˈalal riˈ y ri nicˈaj chic ri can ye achiˈel riyeˈ. 	 Pa kpaasa ma apalʋtʋ ɩsɩɩ pa kpaasʋɣʋ mə nyəntʋ tɔ. Yəlaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka kɛ́ pə mʋna ɩ́ saŋ teu.


Y riyix achiˈaˈ can rucˈamon wi cˈa chi yeˈiwajoˈ ri iwixjaylal, achiˈel ri Cristo xojrajoˈ riyoj ri nibix iglesia chake y ma xupokonaj ta xuyaˈ riˈ pa camic kuma riyoj. 	 Apalaa mɩɩ sɔɔlɩ mə alaa ɩsɩɩ Kilisiti sɔɔlʋɣʋ Yesu sɛɛlaa kpeka na ɩ́ sɩ a səm tɔ.


Ri achi cˈa ri chajiy quiche (quixin) ri yecˈo pa cárcel, xunaˈ ruwech ruma ri silonel. Y tek riyaˈ xutzˈet chi ri ruchiˈ ri cárcel xa ye jakatajnek chic, xrelesaj cˈa ruˈespada riche (rixin) chi nucamisaj ka riˈ, ruma riyaˈ xuchˈob chi quinojel ri yecˈo pa cárcel xeˈanmej el. 	 Tənaɣa saləka taŋlʋ fema na ɩ́ ná saləka nɔnɔɔsɩ tʋlaa. Ɩlɛna ɩ́ kpɛɛ laɣatɛ sɩ ɩ kʋɣɩ ɩ tɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa sɩ ɩsəntɔ saləkatʋnaa lɩɩwa na pá se.


Ruma sibilaj nrayij yibe chiˈitzˈetic, y nwajoˈ nbenkˈalajsaj chiwech ri nuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chake, riche (rixin) chi queriˈ más nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má ná-mɛ. Ɩlɛna ɩ́ hiki kʋcɔɔʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ, na ɩ́ la toma.


Y can queriˈ chukaˈ xtunaˈ ri cánima chupan ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij pa quiwiˈ quinojel ri winek, tek xtiquicˈul chukaˈ rutojbalil ri quimac ri ye quewan pe ri pa tak cánima. Y tek xtukˈet tzij ri Dios, yacˈa ri Jesucristo ri xtucusaj riche (rixin) chi xtukˈet tzij. Queriˈ nubij ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri ntzijoj riyin. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ lɩɩ teitei kɛ́ kʋyaŋku Ɩsɔ ká yele sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋʋna yəlaa kɛ pa mukaɣa tɛɛ kʋlapʋtʋ tɔɔ tɔ. Na pə maɣamaɣa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́.


Y ri rucaˈn chicop riˈ xyaˈox (xyaˈ) cˈa kˈij chare riche (rixin) chi tuyaˈ rucˈaslen ri ruwachbel ri nabey chicop, riche (rixin) chi ri wachbel riˈ tichˈo y tutakaˈ quicamisaxic ri ma yeyaˈo ta rukˈij. 	 Ɩlɛna pə́ há wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ ŋkʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ woso weesuɣu feesiŋ kɛ kancaalaɣa wontuɣu lɛɛsʋɣʋ tɔɔ, na lɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ yɔɣɔtəɣɩ, na kʋ́ pəsɩ na kʋ́ kʋ́ pa təna mpa paa sɛɛkɩ-kʋ tɔ.


¿Pero achique ri xbeˈitzˈetaˈ riyix pa desierto? ¿Xitzˈet cami jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios? Can kitzij wi chi ri achi ri xitzˈet chiriˈ, can ya wi riˈ ri rusamaj. Pero can cˈo cˈa chukaˈ jun chic samaj ri yaˈon pe chare. 	 Ɩlɛ pepe maɣamaɣa kɛ ɩ ka tɩɩ pola naʋ? Yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ? Tampam, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́, halɩ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ tɩɩ kəla mpʋ.


Ri Jesús xracˈaxaj cˈa chi ri achi riˈ xelesex pe. Rumariˈ, tek xquil quiˈ riqˈui ri achi riˈ, xubij cˈa chare: ¿La nanimaj cami riyit ri Rucˈajol ri Dios? xchaˈ ri Jesús chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɩɩwa sɩ pa tɔɣɔna yʋlʋm ɩnɩ, ɩlɛna ɩ́ kɔɔ ɩ́ suli-ɩ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N mʋ Yʋlʋ Pəyaɣa tɔm na?


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, man cˈa quixkˈolotej ta. 	 Ma taapalaa kʋpama, ɩ́ taa puɣusi mə tɩ yoo.


Yacˈa riyeˈ ma niquinimaj ta. Xa xquimey ruma ri niquitzuˈ y ruma ri quicoten. Y riche (rixin) chi niquinimaj, xpe ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Majun cami riche (rixin) nitij cˈo iwuqˈui? xchaˈ. 	 Laŋhʋlʋmlɛ na piti wei ɩ kpa-wɛ tɔ pə katatəlaɣa tɔɔ pa ta pəsɩ na pá mʋ-tɩ. Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ wɛna tɔɣɔnaɣa nakələɣɩ cənɛ?


Y chiriˈ chuchiˈ ri yaˈ cˈo cˈa jun achi ri cˈo chic treinta y ocho junaˈ yawaˈ wi pe. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na ɩ hənta kʋtɔŋ tɔ pɩɩsɩ pəlefɛɩ nɩɩlɛ kɔlɔ.


Y ri chiriˈ xban cˈa jun nimawaˈin, ruma xapon ri Jesús. Y ya cˈa ri Marta ri niniman nilin apo pa mesa. Y chukaˈ ri Lázaro tzˈuyul chiquicojol ri winek ri ye tzˈuyul apo pa mesa riqˈui ri Jesús. 	 Na tənaɣa pa lapa-ɩ ɩkɔntʋ, na Maləta náá pukina kʋtɔɣɔʋ. Lasaa wɛ ɩ́ na mpa pa caɣa tətɔɣɔlɛ tɔ pa taa.


Can achiˈel wi ri xtzijox chiwe chi riyix can xticˈul wi ri utzil ruma ri Cristo, can quecˈariˈ xbanatej; can queriˈ nikˈalajin ri pa tak icˈaslen wacami. 	 Tampana nna pa yɔɣɔta Kilisiti tɔɔ tɔ a səŋa mə hɛkʋ kɛ teu təca.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri Marta: Ri axibal Lázaro xticˈastej, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela Maləta sɩ: Nyá neu ka fe.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Judas: Judas, ¿la riqˈui jun tzˈuban (tzˈuman) chiˈij najech el ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol? xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Yutaasɩ, kpɛkənaʋ kɛ n hʋləɣəna kolontunaa sɩ pá kpa Yʋlʋ Pəyaɣa má na?


Yacˈa re wacami ya chic ri Cristo ri Nimalaj Sacerdote riche (rixin) ri cˈacˈacˈ trato ri cˈamayon pe ri utzil ri tzujun (sujun) ojer ca. Y ri rachoch ri Dios ri nisamej wi ri Cristo wacami más nim y más jabel que chuwech ri rachoch ri Dios chochˈulef. Ruma ri jay riˈ ma banon ta cuma winek y reˈ ntel chi tzij chi xa ma riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 Ama Kilisiti ná lapa kʋpantʋnaa mpa pa tɛma kɔntɛ tɔ pa kɔtʋlʋ sɔsɔ. Na cokəle nte tə taa ɩ lakɩ təmlɛ tɔ tə kəlaa, na tə tewa təkpataa. Pə taɣa yəlaa sikina-tɛ, na tə ta tɩɩ kɛʋ antulinya wei pa lapa kʋlapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ ɩ nyəntɛ.


Y can yacˈariˈ tek achiˈel xjakatej ri runakˈ tak quiwech, y cˈacˈariˈ xquetamaj ruwech chi can ya wi ri Jesús ri cˈo quiqˈui. Ri Jesús xmalomoˈ el chiquiwech. 	 Tənaɣa pə cɛpa pa ɩsɛntɔɔ na pá nyəmɩ-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ mʋka yem kɛ́ pa hɛkʋ taa təna.


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chique ri winek ri quimolon quiˈ riqˈui: ¿Achique cˈa riˈ ri nteˈ y ye achique cˈa riˈ ri wachˈalal ri nichˈob riyix? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Aweɣe ma too na mpaɣa ma newaa ye?


Y ri achiˈaˈ ri ye chajiyon cˈa riche (rixin) ri Jesús, yetzeˈen cˈa chrij y niquichˈey cˈa. 	 Yəlaa mpa pa taŋa Yesu tɔ, pa paakaɣana-ɩ, na pá makɩ-ɩ.


Y ri David rubin ca chukaˈ: Ri nimaˈk tak waˈin ri niquiben tek niquibanalaˈ ri quinimakˈij, ya ta cˈa riˈ ri xtoc ta jun trampa y can xtoc ta jun chapabel quiche (quixin). Ya ta cˈa riˈ ri xtoc ta cˈa tzakbel quiche (quixin) y xtoc rutojbalil ri xa ma utz ta ri yequibanalaˈ. 	 Tafiiti ná yɔɣɔtaa tɔtɔ sɩ: Pa kʋtɔɣɔʋ ɩ́ pəsɩ-wɛ ɩsɩɩ katɔka, yaa puluɣu, yaa mpi pɩɩ pɛtɩ-wɛ tɔ. Pə́ tʋsɩ-wɛ na pə́ sɛɣɛsɩ-wɛ na pá ná.


Y ri ye benak wuqˈui xquixibij quiˈ, ruma xquitzˈet ri sakil, pero ma xkˈax ta chiquiwech ri xubij ri Jun ri xchˈo pe wuqˈui. 	 Má na mpa tə tɔŋaɣa tɔ pɛlɛ pa na nyaləməlɛ ńtɛ́. Ama pa ta nɩɩ pə yɔɣɔtaɣana-m tɔ.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique ri ixokiˈ riˈ: Man chic cˈa tixibij ta iwiˈ. Wacami quixbiyin cˈa y jeˈiyaˈ rutzijol chique ri wachˈalal, riche (rixin) chi can quebiyin cˈa pa Galilea y chilaˈ cˈa xquinquitzˈet wi, xchaˈ chique. 	 Ɩlɛna Yesu heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ taa nyá. Ɩ́ polo ɩ́ heeli ma taapalaa sɩ pá polo Kalilee, tənaɣa paa na-m.


Yacˈa wi riyin riqˈui ri ru‑Espíritu ri Dios yenwelesaj wi ri itzel tak espíritu, ntel chi tzij chi kitzij chi xoka yan ri rajawaren ri Dios iwuqˈui riyix. 	 Ama ye Ɩsɔ toŋ taa kɛ́ ma lookina alɔɣaa, ɩlɛ Ɩsɔ Kawulaɣa wɛ mə tɛɛ mə tɛɛ kɛ́.


Y ri Jesús xeruyaˈ cˈa ca ri fariseos, y xoc el pa jucuˈ quiqˈui ri rudiscípulos riche (rixin) chi xekˈax cˈa jucˈan chic ruchiˈ yaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yela-wɛ na ɩ́ taɣanɩ kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpaʋ na ɩ́ tɛsəna kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ.


Ronojel cˈa ri xinbij chiwe, que ta cˈa riˈ ri nikachˈob konojel ri can cukul chic kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Yacˈa wi yecˈo chiwe riyix ri ma que ta riˈ niquichˈob, ri Dios chukaˈ xtukˈalajsaj ta cˈa chiquiwech. 	 Tá təna mpa tá tə kɛ́ yʋlʋkpasaa kɛ Ɩsɔ nyəntʋ taa tɔ, tə́ hʋʋ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ anɛ. Na ye mə taa lɛlaa ɩɩ hʋʋ ḿpʋ́ɣʋ́ hʋwɛɛ anɛ a tɔɔ, ɩlɛ Ɩsɔ ká kilisi-mɛɣɛ-tɩ.


Ri Dios xubij chare ri Abraham chi xtuyaˈ ri ruwachˈulef chare, y chique ri ye riy rumam ca. Ri Dios queriˈ xubij chare ri Abraham pero ma ruma ta chi rubanon ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Ma que ta riˈ, xa ruma chi can xunimaj chi can xtiyatej wi chare ri xutzuj (xusuj) ri Dios chare y ruma chukaˈ riˈ tek xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Ɩsɔ ka heela Apəlaham na ɩ piya sɩ kateŋa kanɛ ka təna kaa tɛ na ká pəsɩ pa nyəm təkpataa. Ɩlɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa heela Apəlaham kɛ mpʋ. Ama ɩ tɛmna Ɩsɔ kɛ́ ɩ taa na ɩ́lɛ́ ɩ́ mʋ-ɩ sɩ yʋlʋpaŋ tɔɣɔ.


Y can yacˈariˈ tek xintzˈet chi xpe jun chic ángel rucˈamom pe jun pucˈbel (ponobel) ri banon riqˈui kˈanapuek, y xbepaˈeˈ chuwech apo ri altar. Y xbejach cˈa pe qˈuiy pon chare, riche (rixin) chi queriˈ nuporoj pa ruwiˈ ri altar ri banon riqˈui kˈanapuek, ri cˈo apo chuwech ri lokˈolaj chˈaquet. Ri pon nrachibilaj riˈ riqˈui ri quiˈoraciones ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. 	 Tənaɣa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ná kɔma na ɩ́ səŋ kɔtaɣa təlatɛ na ɩ́ tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ wʋla cofolo wei ɩ taa pa wɔkɩ tulaalʋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɛla-ɩ tulaalʋ kɛ́ sɔsɔm sɩ ɩ́ kpɛnna Ɩsɔ yəlaa sələmʋɣʋ na ɩ́ lá kɔtaɣa kɛ kɔtaɣa təlatɛ nte pa lapəna wʋla na tə́ wɛ kumte ɩsɛntaa tɔ tə tɔɔ.


Ri Jesús xubij cˈa: Can kitzij cˈa nbij chiwe chi tek xtapon ri kˈij tek ronojel cˈacˈacˈ chic rubanic, riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol cˈo chic cˈa nukˈij nucˈojlen y xquitzˈuyeˈ pa jun chˈaquet riche (rixin) chi nkˈet tzij. Y yacˈa chukaˈ riˈ tek riyix ri xixtzekelben wuche (wixin), xquixtzˈuyeˈ pa cablajuj chˈaquet riche (rixin) chi nikˈet tzij pa quiwiˈ ri cablajuj tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Israel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, waatʋ wei Yʋlʋ Pəyaɣa ma maa caɣa ma teeli kumte tɔɔ kɛ́ aləsanna taa tɔ, mɛ mpa ɩ́ təŋa-m mə naanʋwa na naalɛ tɔ, ɩ́ ká caɣa mə kumlee tɔɔ tɔtɔ, na ɩ́ hʋʋna Ɩsɛɣɛlɩ kpeka naanʋwa na naalɛɣɛ tɔm.


Y ri ixok ruxibin riˈ y nibarbot (nibaybot) cˈa ruma xa ya riyaˈ ri xchapo ri rutziak ri Jesús, y can xcˈachoj wi chare ri ruyabil. Cˈacˈariˈ, riyaˈ xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech ri Jesús y xubij cˈa ronojel ri achique xuben. 	 Alʋ ɩnɩ ɩ nyəmá mpi pə lapa-ɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ seluɣu na ɩ́ polo ɩ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ heeli-ɩ ɩ tampana.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Nataˈ Dios, pan akˈaˈ cˈa riyit njech wi ri wánima, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ xcom ka. 	 Ɩlɛna Yesu kiisina nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Ma Caa, kpaɣa-m. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ ɩlɛna ɩ́ hɛɛ.


Y can xkˈalajin cˈa chi ri Dios sibilaj yojrajoˈ. Y can ya cˈa ri Dios ri xojajowan nabey y ma yoj ta riyoj xojajowan riche (rixin) ri Dios nabey, y ruma chi sibilaj yojrajoˈ, rumariˈ xutek pe ri Rucˈajol riche (rixin) chi ya Riyaˈ ri xcom kuma, riche (rixin) chi nicuyutej ri kamac. 	 Na ɩsəna pə hʋlaa sɩ sɔɔlʋɣʋ tɔm təkpem tɔɣɔlɛ timpi tá tá sɔɔlɩ Ɩsɔ na ɩnɩ ɩ sɔɔlɩ-tʋ na ɩ́ tili ɩ Pəyaɣa sɩ pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋ kɛ ka tɔɔ tɔ.


Y ri Pablo chraken cˈa xbe wi cˈa pa tinamit Asón. Pero xojnabeyej el riyoj pa barco riche (rixin) chi queriˈ nbekacˈamaˈ pe ri Pablo ri chiriˈ pan Asón, ruma can queriˈ ri ruchojmil ri rubin el riyaˈ chake. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tá laala Pɔɔlɩ kɛ kʋlʋɣʋ sɩ tə puki tə́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ, na tə́ tala Asɔɔsɩ na tə́ kpaɣa-ɩ tənaɣa tá kpɩɩlʋɣʋ taa. Ɩ ka hʋʋwa sɩ ɩ puki təna, ɩlɛ nɔɔhɛɛ kɛ ɩ tɔŋaɣa.


Y tek xtaneˈ cˈa ronojel y ri winek quitalun chic el quiˈ, ri Pablo xerumol cˈa quinojel ri kachˈalal aj chiriˈ pan Efeso, y xerupixabalaˈ y xerukˈetelaˈ ca. Y tek chˈonak chic cˈa ca chique y ruyaˈon chic cˈa rutzil tak quiwech quinojel, xuchop cˈa el bey riche (rixin) chi nibe cˈa pa Macedonia. 	 Waatʋ wei kɔkɔtɛ hɛɛwa təpamm, ɩlɛna Pɔɔlɩ koti Ɩsɔ sɛɛlaa na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ kɛ teu, ɩlɛna ɩ́ la-wɛɣɛ pə lapa wulee na ɩ́ tɛɛ Masetoni.


Rumariˈ wi yecˈo chiwe riyix ri banon ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, queriˈ quecˈojeˈ. Wi yecˈo chukaˈ chiwe riyix ri ma banon ta ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, riyeˈ chukaˈ queriˈ quecˈojeˈ. 	 Ye Ɩsɔ yaa wei kɛ́ ɩ mpaaʋ taa na ɩ́ tɛma pɛlʋɣʋ, pʋntʋ ɩ́ caɣa mpʋ, ɩ́ taa hʋʋ sɩ ɩ mələɣɩ ɩsɩɩ ɩ taa pɛlɩ. Na Ɩsɔ ɩ́ yaa wei kɛ́ ɩ mpaaʋ taa na ɩ́ tá pɛlɩ, pʋntʋ ɩ́ taa pɛɛkɩ sɩ ɩ pɛləɣɩ.


Can xu (xe) wi xquicˈaxaj ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos ri chˈabel ri xubij ri Jesús, ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xquichop niquichˈob ka: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? ¿Y achique ruma tek nuben chi can ya Riyaˈ ri Dios? ¿Ruma achique ta chic jun ri nicuyu mac? Majun chic jun. Xaxu (xaxe) wi ri Dios ri nicuyu mac, yechaˈ cˈa pa tak cánima. 	 Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pa sʋʋ miituɣu sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na ɩ́ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ? Awe pəsəɣɩ na ɩ́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ, ye pə taɣa Ɩsɔ paasi?


Y riyin ri Juan ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe chi yix wukuˈ iglesias ri yixcˈo ri chiriˈ pa ruwachˈulef Asia, y ticˈuluˈ cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Dios; Dios ri can cˈo wi pe, cˈo re wacami y xticˈojeˈ re xtibe apo. Y ticˈuluˈ ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri niquiyaˈ ri wukuˈ utzilaj tak espíritu ri yecˈo apo chuwech ri Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat. 	 Maɣa Yohaanɩ, má ŋmaakəna takəlaɣa kɛ Yesu sɛɛlaa kpeka naatosompɔɣɔlaɣa mpa mɛ ɩ́ wɛ Asii tɛtʋ taa tɔ. Ɩsɔ wei ɩ wɛɛ, na ɩ ka wɛɛ, na ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya. Na feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ wɛ Ɩsɔ Kawulaɣa kumte ɩsɛntaa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya tɔtɔ.


Ruma can ya ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, ri cˈo chukaˈ pa runicˈajal ri acuchi (achique) cˈo wi ri lokˈolaj chˈaquet, can ya wi Riyaˈ ri nichajin quiche (quixin) ri winek riˈ. Y can yeruchajij achiˈel yechajix ri carneˈl, y can yerucˈuaj cˈa chukaˈ riche (rixin) chi nuyaˈ quiyaˈ ri pa tak ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ riche (rixin) cˈaslen. Y ri Dios can xtusuˈ cˈa el ri ruyaˈal quiwech. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩwəyaɣa ŋka ka wɛ kumte hɛkʋ tɔ ŋkɛ kaa tiikiɣina-wɛ, na kaa pukina-wɛɣɛ weesuɣu lʋm sɛɛlaa kiŋ. Na Ɩsɔ ká hɩɩsɩ pa ɩsəlʋm təna təpaɩpaɩ.


Y ri aj tzˈibaˈ ri ye petenak pa tinamit Jerusalem, yecˈo apo ri chiriˈ riqˈui ri Jesús. Y niquibilaˈ cˈa chiquiwech chi ri Jesús cˈo ri Beelzebú riqˈui; ri cajawalul ri itzel tak espíritu. Y ya ri Beelzebú ri niyaˈo uchukˈaˈ chare riche (rixin) chi queriˈ nicowin yerelesaj ri itzel tak espíritu, yechaˈ cˈa. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpa pa lɩɩna Yosalɛm na pá kɔɔ tɔ pɛlɛ pa tɔŋaɣa sɩ: Yesu nyəna Pesepule kɛ́. Ɩlɛna lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Alɔɣaa wulaʋ toŋ kɛ Yesu tɔɣɔnəɣəna alɔɣaa lɛmpa.


Xa can tibanaˈ achiˈel ri nben riyin. Riyin nben ri nika chiquiwech quinojel y ma nben ta xaxu (xaxe wi) ri cˈo utz nucˈom pe chuwe. Riyin xa can ntij nukˈij riche (rixin) chi nben ri cˈo utz nucˈom pe chique quinojel, riche (rixin) chi yecolotej. 	 Ɩ́ la ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ tɔ. Ma lʋkɩ kɛ́ sɩ pə təna mpi ma lakɩ tɔ pə́ la yəlaa tənaɣa leleŋ. Pə taɣa ma maɣamaɣa ma nyʋɣʋ nyəntʋ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. Ama yəlaa təna nyəntʋ kɛ́ sɩ pə́ ya pa nyɔɔŋ.


Y ya cˈa ri kˈij tek ri Lot y ri ye aj pa rachoch xeˈel el pa tinamit Sodoma, xka cˈa ca kˈakˈ y azufre pa ruwiˈ ri tinamit. Can achiˈel cˈa job xuben tek xka pe ri chicaj, y can quinojel ri winek yecˈo chiriˈ xeqˈuis ruma ri kˈakˈ. 	 Ama kʋyaŋku Lɔɔtɩ lɩɩ Sɔtɔm təkɛʋ tɔ, asimti na kɔkɔ pə lɩɩna ɩsɔtaa təyooo ɩsɩɩ tɛʋ, na ká nyaɣa pa təna təpaɩpaɩ.


Y tek ri Jesús xel pe chupan ri jucuˈ, xapon cˈa jun achi riche (rixin) ri tinamit riˈ riqˈui. Y ri achi riˈ cˈo chic cˈa qˈuiy tiempo ri yecˈo pe itzel tak espíritu riqˈui, majun rutziak nucusaj, ni ma nicˈojeˈ ta pa rachoch. Xa ya ri camposanto ri oconek rachoch. 	 Yesu tii tɛtʋ tɔɔ, ɩlɛna ɩcatɛ ńtɛ́ tə yʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ hii alɔɣaa tɔ ɩ́ kɔɔ ɩ kiŋ. Hatoo tɔ yʋlʋ ɩnɩ ɩ ta nyɩ wontuɣu kɛ ɩ tɔɔ. Pə́cɔ́ ɩ təcaɣalɛ ntɛ́ pəlaaŋ taa, ɩ ta nyɩ təyaɣa.


Y ruma cˈa ri xbanatej, can sibilaj cˈa ye qˈuiy winek xquichop niquinimaj ri ruchˈabel ri Ajaf Dios, y can xkˈalajin chi ri ruchˈabel ri Dios sibilaj nim ri ruchukˈaˈ. 	 Ta Caa tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ na toŋ na pə́ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩ akpala.


Y majun utzilaj cheˈ ri nuyaˈ ta itzel tak ruwech. Majun chukaˈ itzel cheˈ ri nuyaˈ ta utzilaj tak ruwech. 	 Tʋɣʋ kʋpaŋkʋ ɩɩ lʋləɣɩ kpaɩ pile se, pə́cɔ́ kpaɩ tʋɣʋ naa lʋləɣɩ pile kʋpantɛ tɔtɔ.


ri más ta utz chi xaben, xayaˈ ta re nurajil pa banco, y re xinoka wacami xincˈul ta cˈa ri puek ri can wuche (wixin) wi riyin y xincˈul ta chukaˈ ri ral re nurajil. 	 pepe tɔɔ kɛ́ n taa tʋ ma liɣitee anəɣɩ panci taa? Ma kɔma ɩsəntɔ tɔ maa maɣana pə sɛɛ a tɔɔ na má kpɛntɩ na má mʋ.


Re chˈabel reˈ can kitzij wi, y rucˈamon chi ninimex cuma quinojel. 	 Tɔm ntɩ tə kɛ́ tampana nyəntʋ kɛ́ təkelekele, na tə mʋna pá mʋ-tɩ təkpem na pá tɛ-tɩ na taa.


Y riyin nyaˈ cˈa ca re pixaˈ reˈ chiwe, chi can tiwajoˈ cˈa iwiˈ; can achiˈel ri yixinwajoˈ riyin. 	 Ma kʋsəsɩɩtʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma ɩsɩɩ ma sɔɔlʋɣʋ-mɛ tɔ.


Rumariˈ wi queriˈ xubij ri Dios, ¿achique cˈa ruma tek riyix nibij chi riyin xinyokˈ rubiˈ ri Dios ruma xinbij chi yin cˈa riyin ri Rucˈajol? Riyaˈ can xiruchaˈ pe riche (rixin) chi xirutek pe chuwech re ruwachˈulef. 	 na má wei Tacaa paasaa na ɩ́ ləsɩ-m na ɩ́ tisi atɛ cənɛ tɔ ma yɔɣɔtaa sɩ ma kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ma kpaa Ɩsɔ tɔɔ?


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. 	 Ye wei ɩ́ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ.


Y chupan cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri rucˈaslen ri winek chuwech re ruwachˈulef, xa achiˈel ri kˈayis. Ruma ri kˈayis nichakiˈj y niqˈuis ka. Y ri rukˈij jun winek, xa xtuben achiˈel nuben rusiˈj jun kˈayis. Ruma ri rusiˈj jun kˈayis xa nitzak el. 	 Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Yəlaa təna wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ nyɩɩtʋ, na pa teeli təna wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ nyɩɩtʋ hɛtʋ. Nyɩɩtʋ wʋləɣɩ ɩlɛna hɛtʋ náá tɔ.


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈapon cˈa pa Sicar. Ri Sicar jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Samaria y cˈo cˈa apo chunakajal ri ulef ri xuyaˈ ca ri Jacob chare ri José ri rucˈajol. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu wʋsəna Samalii ɩcatɛ natəlɩ nte pa yaa sɩ Sikaa tɔ, na tə kpətəna tɛtʋ nti Yakɔpʋ ka ha ɩ pəyaɣa Yosɛɛfʋ tɔ.


Ri Pilato can yacˈariˈ tek xubij chare ri Jesús: ¿Can ma nawacˈaxaj ta cˈa ri niquibij ri winek chawij riche (rixin) chi yatquitzujuj (yatquisujuj)? 	 Tənaɣa Pilatɩ tɔma-ɩ sɩ: Nn nɩɩkɩ ɩsəna pa tɔŋʋɣʋ sɩ n lapa pənɛ na pənɛ tɔ?


Ruma wi cˈo cˈa jun ri nunaˈ ka riˈ chi can cˈo rukˈij, y xa majun achique ta rukˈij cˈo, xa ruyon cˈa riyaˈ nukˈol ka riˈ. 	 Ye yʋlʋ hɔŋ ɩ tɩ, pəyele ɩ ta tala pʋlʋ, pʋntʋ puɣusiɣi ɩ təɣɩ.


Xaxu (xaxe wi) cˈa tiwetamaj, chi tek ri Lokˈolaj Espíritu xtika pe pan iwiˈ, xticˈul cˈa ri uchukˈaˈ, y xquinikˈalajsaj chique ri winek pa tinamit Jerusalem, y chique ri winek ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit waweˈ pa rucuenta ri Judea y pa rucuenta ri Samaria, y chique chukaˈ quinojel ri winek ri yecˈo pa ronojel re ruwachˈulef. 	 Ama kʋyaŋku Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka tii mə tɔɔ tɔ, ɩ́ ká hiki toma na ɩ́ hʋ́lɩ́ pə təna mpi ɩ́ nana mə ɩsəpee tɔ pə tampana kɛ Yosalɛm, na Yuta, na Samalii pə tɛtʋnaa təna taa. Haləna pə́ polo pə tala antulinya tənasɩ təna təpaɩ.


Ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri rudiscípulos, y xubij cˈa chique: Riyin sibilaj njoyowaj quiwech re winek reˈ, ruma cˈo chic oxiˈ kˈij yecˈo pe wuqˈui y wacami majun chic quiway riche (rixin) chi niquitij. Y yentek ta cˈa el chi tak cachoch y xa majun niquitij el, ma utz ta; man xa quebetzak pa tak bey ruma wayjal, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ sɩ: Yəlaa panɛ pa tɔm wɛ-m pətɔɔtəlɛ. Ɩ́ nyənɩ, kʋyɛɛŋ tooso kɔlɔ pa wɛ ma kiŋ cənɛ na pa kʋtɔɣɔʋ tɛma. Pəyele ma luɣu fɛɩ sɩ má yele na pá kpena nyɔɣɔsɩ, pá taa kɔɔ na pá kpisi tɔnəŋ kɛ mpaaʋ taa.


Riyin can ronojel ri nnaˈ pa wánima iwuma riyix, can nbij cˈa chiwe, y rumariˈ wacami nbij cˈa chiwe chi riyin sibilaj yiquicot iwuma riyix. Riyix can nicukubaˈ wi nucˈuˈx, y yariˈ ri nibano chuwe riyin chi sibilaj yiquicot chupan ronojel tijoj pokonal. 	 Ma wɛna naani kɛ́ mə tɔɔ kɛ́ sɔsɔm kɛ́, ma yɔɔləɣəna-mɛɣɛ. Tá kʋnyɔntɔɣɔlɛ təna taa ma wɛna apalʋtʋ kɛ sɔsɔm, na ma laŋhʋlʋmlɛ tɔɔʋ taka.


Can tabanaˈ chˈajchˈojlaj tak winek chique chupan ri kitzij achˈabel. Ruma ri achˈabel yariˈ ri kitzij. 	 Nyá tɔm kɛna tampana, ɩlɛ yele na tampana anɩ a pəsɩ-wɛɣɛ nyá nyə́ma təkpataa.


Quecˈariˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús chique ri achiˈaˈ riˈ. Y ri Jesús xeruyaˈ cˈa ca chiriˈ ri achiˈaˈ riˈ. Riyaˈ xel el ri pa tinamit Jerusalem y xbe cˈa pa tinamit Betania. Cˈa chiriˈ cˈa xbe wi riche (rixin) chi xbeˈuxlan ri jun akˈaˈ riˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ ɩ yela-wɛ na ɩ́ lɩɩ na ɩ́ se pa ɩcatɛ, na ɩ́ polo ɩ́ sʋʋ kʋyaŋkuɣu Petanii.


Y can tzan espada xutek wi rucamisaxic ri Jacobo rachˈalal ri Juan. 	 Ɩ kʋwa Yohaanɩ taalʋ Saakɩ na laɣatɛ.


Ri Jesús y ri ye benak riqˈui, xeˈapon cˈa pa tinamit Capernaum. Y chupan ri uxlanibel kˈij, ri Jesús xbe cˈa pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios chupan ri tinamit riˈ. Riyaˈ nutzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pa pola Kapənahum ɩcatɛ taa na ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule na ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ.


Y queˈatakaˈ cˈa el achiˈaˈ cˈa pa tinamit Jope riche (rixin) chi yebe chusiqˈuixic (chroyoxic) ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, y cˈo pa rachoch jun chic achi ri Simón chukaˈ rubiˈ. Y ri Simón riˈ cˈo rachoch chunakajal ri mar, y jun aj tzacoy tzˈum. Y tek ri Pedro xtoka awuqˈui, cˈo cˈa ri xtorubij chawe, xchaˈ ri ángel chuwe. 	 Pə tɔɔ tɔ, tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa-ŋ Simɔŋ wei pa cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ. Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ.


Y tek ri Jesús benak cˈa chuchiˈ ri choy Galilea, xerutzˈet cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ; Simón rubiˈ ri jun y Andrés rubiˈ ri jun chic. Ri caˈiˈ cˈa achiˈaˈ riˈ ye chapoy tak car, rumariˈ tek yetajin niquiqˈuek ka ri quiyaˈl chapabel car chupan ri choy. 	 Yesu malaɣa Kalilee teŋku kʋteŋ, ɩlɛna ɩ́ ná tiina kpalaa kɛ naalɛ. Simɔŋ na ɩ neu Antəlɩɩ, na pá tʋɣɩ puluɣu kɛ lʋm taa.


Y riyix iwetaman chi ri Jesucristo xpe riche (rixin) chi xorelesaj ri kamac, y Riyaˈ ma aj mac ta. 	 Na ɩ́ nyəmá teu sɩ Yesu Kilisiti kɔmaɣa sɩ ɩ ləsəɣɩ yəlaa ɩsaɣatʋ na ɩ́ lɔ. Ɩ maɣamaɣa ɩ fɛɩna ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ.


Riyix xa ya cˈa ri nuben ri jun ri oconek itataˈ, xa yariˈ ri niben, xchaˈ ri Jesús chique. Y riyeˈ xquibij cˈa chare: Riyoj ma caˈiˈ oxiˈ ta ri katataˈ. Xa can xu (xe wi) cˈa Jun ri Katataˈ, y riˈ ya ri Dios, xechaˈ. 	 Mə caa kʋlapʋtʋ kɛ ɩ́ lakɩ. Tənaɣa Falisanaa cɔ Yesu sɩ: Tə ta kɛ apalaa naalɛ piya se. Ama ta Caa kɛ kʋlʋm kɛ́, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ.


Y astapeˈ can xquitzˈet tek ri Jesús xuqˈuiyirisaj ri caxlan wey, riyeˈ ma kˈaxnek ta chiquiwech chi Riyaˈ can nicowin wi nuben xabachique, ruma can cˈo ruchukˈaˈ. Riyeˈ cˈa cowirnek na ri cánima. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta cɛkəna potopotonaa mpɛ pa piti təmlɛ kɛ pa laŋkpɩɩsəŋ tɔɔ.


Ruma xquitzˈet ri sib nibuku jotol chicaj; ruma ntajin nicˈat ri tinamit. Y riqˈui cˈa quichukˈaˈ xechˈo, y xquibij: ¿La can cˈo ta cami jun tinamit ri junan riqˈui re nimalaj tinamit reˈ? xechaˈ. 	 na pá ná tə kɔkɔ nyɔɔsɩ. Ɩlɛna pá makɩ kapusi na pá tɔ sɩ: Pa ta nata ɩcatɛ na tə tala ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ.


Xa ye ri winek ri ma quetaman ta ri ley ri ruyaˈon ca ri Moisés, xa yeriˈ ri yeniman riche (rixin) ri Jesús. Y xa xtika ta cˈa ri rucˈayewal pa quiwiˈ riyeˈ, xechaˈ. 	 Samaa wei ɩ ta nyɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ mpʋ tɔ, sɔntɔ nyə́ma kɛ́.


Y tek rutzˈeton chic cˈa ri nubij ri wuj, ri aj kˈatbel tzij riˈ xucˈutuj cˈa chare ri Pablo chi achique ruwachˈulef petenak wi. Tek racˈaxan chic cˈa ca chi pa Cilicia petenak wi, 	 Kʋfənɛɛ wiila takəlaɣa ŋkɛ ka taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N kɛ́ Lom tɛtʋ hɔɣɔlʋɣʋ ŋku kʋ tʋ? Ɩ nɩɩwa sɩ ɩ kɛ́ Silisii tʋ,


Majun bey cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri winek ri yebin queriˈ. Ruma tek xa napon ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Jesucristo, sibilaj ye qˈuiy cˈa ri xqueyaˈo ca riche (rixin) ri Dios. Y xtoka chukaˈ jun itzel achi ri can ucˈuan wi ruma ri etzelal, ri can cˈo chi xtika ri rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 Na paa pa tɩɩ heela-mɛ sɩ nti te, ɩ́ taa nɩɩ. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa ká kʋlɩ na pá tɛɛsɩ Ɩsɔ kɛ́ kisuɣu təsaɣasaɣa. Na Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ wei ɩnɩ paa wakəlɩ tənaŋnaŋ tɔ ɩ ká lɩɩ na pə́cɔ́ wʋlɛ ńtɛ́ tə́ kɔɔ.


Y ri caˈiˈ discípulos xebe cˈa. Y can achiˈel ri rubin el ri Jesús chique, can queriˈ ri xbanatej. Y riyeˈ can xquiben wi cˈa ruchojmil ronojel ri nicˈatzin chare ri waˈin chupan ri pascua riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pa polaa na pá maɣana teitei ɩsɩɩ Yesu ka heela-wɛ tɔ. Na pá təsɩ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ kɛ təna.


Y ronojel cˈa ri nbin chic chiwe, can riche (rixin) cˈa chi tiquicot ri iwánima, can achiˈel ri quicoten ri cˈo wuqˈui riyin. Y can tzˈaket ta cˈa chukaˈ ri quicoten xticˈojeˈ pa tak iwánima. 	 Ma heela-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ sɩ ma laŋhʋlʋmlɛ ɩ́ tɛləsɩ-mɛ, na ɩ́ wɛɛ laŋhʋlʋmlɛ taa tike.


Ri ruley ri Moisés nucˈom pe ri royowal ri Dios pa quiwiˈ quinojel ri ma yeniman ta. Pero acuchi (achique) majun wi ri ley, chiriˈ chukaˈ majun xtibin ta chi ma ninimex ta ri nubij ri ley. 	 Kʋsəsɩɩtʋ yekina na Ɩsɔ pááná kɔŋ, na kʋsəsɩɩtʋ wɛnna na tə pəntʋɣʋ wɛɛ tɔtɔ.


Y wi queriˈ nibanatej, ¿la ma nichˈob ta cami riyix chi más rucˈayewal nika pa ruwiˈ ri winek ri nuxolkˈotij ri rubiˈ ri Rucˈajol ri Dios, y can nretzelaj chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri niyaˈo utzil pa kawiˈ, y nuben chukaˈ chi achiˈel xa majun rejkalen ri ruquiqˈuel ri Cristo ri xtix tek xcˈachoj ri cˈacˈacˈ trato, quicˈ ri xchˈajchˈojsan ri rucˈaslen ri winek riˈ? 	 Tɔʋ ye pə wɛ mpʋ ɩlɛ ɩsənaɣa paa lana wei ɩ fɛla Ɩsɔ pəyaɣa kɛ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ nyənɩ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ caləm mpi pə taɣana-ɩ tɔɣɔ yem na ɩ́ kʋ Feesuɣu Naŋŋtʋ nyʋɣʋ tɔ? Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ saləka kaa wɛɛ kɛɛsʋɣʋ.


Can rajawaxic wi chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Ruma wi ma xtikacukubaˈ ta kacˈuˈx riqˈui, majun bey yojcowin ta nikaben ri nika chuwech. Ruma ri winek ri nrajoˈ nijel apo riqˈui ri Dios, cˈo chi nunimaj chi ri Dios can cˈo wi, y cˈo chi nunimaj chukaˈ chi nuyaˈ utzilaj rajel ruqˈuexel chique ri yecanon riche (rixin). 	 Na ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye pə taɣa Ɩsɔ taa tɛmnaʋ tɔɔ yʋlʋ kaa te Ɩsɔ. Mpi tɔ, ye yʋlʋ caa ɩ́ kpətəna Ɩsɔ, pʋntʋ ká tɛ ɩ taa kɛ́ təkpataa sɩ Ɩsɔ wɛɛ na ɩ fɛləɣɩ mpa pa pɛɛkəɣɩ-ɩ tɔ.


y xquicˈutuj cˈa apo, wi chiriˈ cˈo wi ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 Ɩlɛna pá yaa na pá pɔɔsɩ sɩ Simɔŋ wei pa yaa tɔtɔ sɩ Piyɛɛ tɔ ɩ wɛ cənɛ?


Y can ya ri Dios ri nitoˈo riche (rixin) ri Pedro chupan ri samaj ri can nuben wi jun apóstol, ri chiquicojol ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique. Y queriˈ chukaˈ riyin, can ya Dios riˈ ri nitoˈo wuche (wixin), riche (rixin) chi yisamej chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta ri ma banon ta ri circuncisión chique. 	 Ɩsɩɩ Ɩsɔ kpaʋ Piyɛɛ kɛ tillu sɩ ɩ́ paasəna Yuta nyə́ma tɔ mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ kpa maɣa tillu sɩ má paasəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ.


Y ri achi moy riˈ xurek ruchiˈ, y xubij cˈa: Riyit Jesús, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Tənaɣa ɩ koo sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa Yesu, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ.


Pero ronojel cˈa ri xa tzˈil, can majun bey cˈa xtoc ta apo chupan ri tinamit riˈ. Ni majun chukaˈ winek ri nibano etzelal chuwech ri Dios ri xtoc ta apo chiriˈ. Ni xa ta chukaˈ ri ye aj tzˈucuy tak tzij ri xqueˈoc ta apo chiriˈ. Xaxu (xaxe wi) cˈa ri tzˈibatal quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, ri ruwuj ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, xaxu (xaxe wi) riyeˈ ri xqueˈoc chiriˈ. 	 Na asilima nyəm napəlɩ yaa yəlaa mpa pa lakɩ acaalətʋ na pɔpɔtʋ tɔ pa kaa sʋʋ tə taa. Ama mpa pa həla wɛ weesuɣu takəlaɣa ŋka ka kɛ́ Ɩwəyaɣa nyəŋka tɔ ka taa tɔ, mpɛ paa sʋʋna ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa.


Y tek ri Jesús xtzˈuyeˈ chic anej choj, xutzˈet cˈa chi xaxu (xaxe wi) chic ri ixok ri paˈel ca chiriˈ. Rumariˈ xucˈutuj cˈa chare ri ixok riˈ: ¿Y ri winek ri yetzujun (yesujun) chawij? ¿Majun ri xcˈojeˈ ca riche (rixin) chi yarucamisaj? xchaˈ ri Jesús. 	 Yesu kɔma na ɩ́ kʋlɩ ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Alʋ nyá, nyá yəlaa mpɛ pa wele? Ntɔŋ nɔɣɔlʋ ta la-ŋ pʋlʋ?


Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej. Xa can jabel cˈa rubixic rubanon ca ri Isaías chiwij. Ruma ri Isaías rutzˈiban cˈa ca ri xbix chare ruma ri Dios y quecˈareˈ ri nubij: 	 Cɛsəlaa mɛ, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka nawa mə tɔm kɛ́ təkelekele na pə́cɔ́ ɩ́ ŋmaa-təɣɩ ɩ takəlaɣa taa sɩ:


Riyin cukul cˈa nucˈuˈx riqˈui ri kachˈalal Silvano, ruma riyaˈ can riqˈui ronojel ránima nuben ri rusamaj ri Dios. Rumariˈ riyin xincˈutuj cˈa utzil chare riyaˈ chi tucˈuaj el chiwe re wuj reˈ, ri xa ma nim ta xinben el chare, riche (rixin) chi nbij el chupan chi can kitzij wi ri rutzil ri Dios ri achoj riqˈui icukuban wi icˈuˈx. Y rumariˈ majun bey tiyaˈ ca. 	 Silaasɩ wei ma nyənəɣɩ ɩsɩɩ ta taapalʋ kʋpaŋ tɔ ɩnɩ ɩ sənna-m na má ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa kanɛ. Ma caa ma sɔɔsɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ na má la na ɩ́ tɛ mə taa sɩ Ɩsɔ tampana pɛɛlɛɛ tɔm wɛnna takəlaɣa kanɛ ka taa. Ɩ́ tɔkɩ-yɛɣɛ niŋ naalɛ.