Y chanin cˈa xbe rutzijol ri Jesús. Rumariˈ ri winek ri yecˈo pa tak lugar ri yecˈo pe chunakajal ri tinamit Capernaum, xquicˈaxaj chukaˈ ri yerubanalaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hətɛ yaa tɛtʋ təna taa.


Y can kitzij cˈa nbij chiwe, chi ri xa ma niquiben ta achiˈel ri acˈalaˈ riche (rixin) chi niquijech quiˈ pa rukˈaˈ ri Dios, can man cˈa xqueˈoc ta pa rajawaren ri Dios, xchaˈ chique. 	 Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la ka tʋ kɛ paa pəcɔ.


Y ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa pa tak iwánima chiˈiwonojel. Amén. 	 Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ.


Pero ri winek ri ma niquixibij ta quiˈ yechˈo chiquij ri nimaˈk quikˈij, can ye achiˈel cˈa chicop ruma ma yechˈobon ta jabel. Y astapeˈ jun cosa ri xa ma kˈaxnek ta chiquiwech, itzel yechˈo chrij. Y riqˈui riˈ niquisiqˈuij (nicoyoj) rucˈayewal pa quiwiˈ y cˈa chupan ri rucˈayewal riˈ xquebeka wi. Achiˈel niquicˈulwachij ri chicop tek yechapatej pe y yecamisex. Ruma can queriˈ ri quicˈaslen. 	 Yəlaa panɛ pa lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ ləmaɣasɛɛ fɛɩnaa, pa wɛ yem kɛ́ ɩsɩɩ pə lʋlʋɣʋ taalɛ wontu sɩ pá kpa-tɩ na pá kʋ tɔ. Mpi mpi pa ta cɛkəna tɔɣɔ pa tʋʋkɩ. Pa kɔŋ saalʋɣʋ kɛ yem kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ wontu.


Riche (rixin) chi queriˈ majun xtibin ta chi pa nubiˈ riyin xban wi bautizar. 	 Pə tɔɔ kɛ́ nɔɣɔlʋ kaa yɔɣɔtɩ təfoo sɩ Pɔɔlɩ hətɛ kɛ pa yaanaa na pá sɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Pero ma ya ta Riyaˈ ri Cristo, ruma xa can ketaman cˈa acuchi (achique) nipe wi. Ruma tek xtoka ri kitzij Cristo, xa man cˈa xtetamex ta achique lugar nbecˈulun wi pe, yechaˈ ri winek aj Jerusalem. 	 Tə nyəmá sɩ waatʋ wei Mesii ká kɔɔ tɔ, nɔɣɔlʋ ɩɩ nyəŋ ɩ tɛ. Tɔfɔ ye pə kaasa ɩnɛ ɩlɛ, tə nyəmá ɩ́lɛ́ ɩ təlɩɩlɛ mɛɛ.


Ri ixok riˈ xjel cˈa apo chrij ri Jesús, y xberuchapaˈ cˈa ca jubaˈ ri ruchiˈ rutziak ri Jesús. Y can yacˈariˈ xkˈatakˈo ri ruquiqˈuel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntʋmpile. Ɩlɛna pə tɛmɩ-ɩ kpakpaa ɩnɩ.


Ruma wi ri rucˈamal jun cheˈ can ye lokˈolaj wi, can queriˈ chukaˈ ri ye rukˈaˈ. Xa can achiˈel ri nabey tak caxlan wey ri nisipex chare ri Dios can lokˈolaj wi, y can queriˈ chukaˈ ri quiˈen ri xelesex wi pe ri caxlan wey, can lokˈolaj wi. 	 Ye pa faɣa potopoto na pá cɛlɛ Ɩsɔ kɛ́ nɔɣɔ tɔɔ, pə kaasa mpi tɔ, ɩnɩ ɩ tənna pə təna tɔtɔ. Mpʋ tɔtɔɣɔ na tʋɣʋ, ye pa hʋla Ɩsɔ kɛ́ kite sɩ ɩnɩ ɩ tənna, pə kpaɣaʋ pəliŋasɩ təna tɔ ɩnɩ ɩ tənna pə təna.


Y tek ri Judas xapon, can choj cˈa xbe apo riqˈui ri Jesús y xubij chare: Nutijonel, Nutijonel, xchaˈ chare y cˈacˈariˈ xutzˈumaj (xutzˈubaj) ruchiˈ. 	 Yutaasɩ talaa ɩlɛna ɩ́ kpətəna Yesu na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa. Ɩlɛna ɩ́ waɣalɩ-ɩ.


Wacami titzolin cˈa pe icˈuˈx riqˈui ri Ajaf Dios y tijalatej ri icˈaslen, riche (rixin) chi queriˈ nicuyutej y nisachatej ri imac. Y xquepe cˈa tiempo riche (rixin) uxlanen tek ri Ajaf cˈo chic iwuqˈui. 	 Pə tɔɔ tɔ, ɩ́ lɔ mə ɩsaɣatʋ na ɩ́ laɣasɩ hʋwɛɛ, na ɩ́ pəsəna Ɩsɔ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ́ taɣanɩ mə təwakəllɛnaa.


Y ye israelitas chukaˈ ri xebin chi ticamisex ri Ajaf Jesucristo y ri israelitas ri xecˈojeˈ ojer ca xequicamisalaˈ chukaˈ ye qˈuiy chique ri profetas ri xetak quiqˈui. Y chukaˈ israelitas ri xeˈokotan pe kiche (kixin) riyoj wacami. Riyeˈ can ma niquiben ta ri nika chuwech ri Dios y xa yequetzelaj quinojel ri winek. 	 Yuta nyə́ma mpɛ pa kʋna Tacaa Yesu, na mpɛ ɩnɩ pa kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa. Kʋlʋmaa mpɛ ɩnɩ pa naasəna-tʋ tɔtɔ. Pa fɛɩ Ɩsɔ kɛ́ teu, na pa kɛ́ yəlaa təna kolontunaa.


Pero riyoj ketaman cˈa chi pa ronojel lugar, ri winek can sibilaj cˈa yechˈo chiwij riyix ri yixnatan rubiˈ ri Jesús, y nikajoˈ cˈa niketamaj achique rubanic ri naˈoj ri acˈamom pe riyit, xechaˈ chare. 	 Ama tə caa tə nyɩ nti nyá maɣamaɣa n hʋʋkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, paa timpi paa caa kpekəle nte tə taa n wɛ mpʋ tɔ tə tɔm.


Yacˈa ri winek ri man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios quiqˈui, ma niquicˈul ta ri nucˈut ri Lokˈolaj Espíritu. Ruma chiquiwech riyeˈ xa can majun nicˈatzin wi. Y xa ma nikˈax ta chiquiwech ruma xaxu (xaxe wi) ri cˈo ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui, can nikˈax chiquiwech achique ri nucˈut ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Wei ɩ fɛɩna Ɩsɔ Feesuɣu tɔ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ mʋ Feesuɣu kʋnɛ kʋ tampana. Ɩ yaa-təɣɩ kʋmɛlətɔm kɛ́, na ɩɩ tɩɩ pəsəɣɩ tə cɛkənaʋ maɣamaɣa. Mpi pə tɔɔ tɔ, wei ɩ wɛna Feesuɣu tɔ ɩnɩ ɩ paasi ɩ cɛkəɣənana-tɩ.


Y ri ye cˈayinel ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can sibilaj cˈa xticokˈej y xtiquibisoj cˈa ri tinamit riˈ, ruma majun chic cˈa xtilokˈo riche (rixin) ri quicˈayij ri ye quicˈualon apo riche (rixin) chi nbequicˈayij ca chiriˈ. 	 Atɛ taatəlaa ná tʋla nɔɔsɩ kɛ tə tɔɔ tɔtɔ na pá kpa pa laŋa na pá wii sɔsɔm. Mpi tɔ, nɔɣɔlʋ ɩɩ tasəɣɩ pa taatəlɛ kɛ yapʋ.


Ri Jesús quecˈariˈ ri xubij, riche (rixin) chi queriˈ nibanatej na cˈa achiˈel ri rubin. Riyaˈ can rubin wi cˈa: Chique ri xeˈayaˈ chuwe, majun chic cˈa ri xsach ta ca. 	 Yesu yɔɣɔta mpʋ, sɩ pə́ la teitei na nti ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Mpa n ha-m tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta la asaala.


Y cˈacˈariˈ tek cˈo chi xbequiyaˈ ca pa ruwiˈ ri raken yaˈ riche (rixin) chi nicom. Pero ri rumiˈal ri rey Faraón xucˈuaj cˈa el ri acˈal riˈ y xuqˈuiytisaj y can achiˈel ral cˈa xuben chare. 	 Pə kɔma na pá lɔ-ɩ tɔ, Icipiti wulaʋ sɔsɔ pɛɛlɔ hiina-ɩ na ɩ́ tɔkɩ-ɩ ɩsɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋlʋlʋ.


Y ri circuncisión ri xban chare, retal chi xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac ruma xucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Pero riyaˈ xtzˈetetej yan ruma ri Dios chi majun rumac tek cˈa ma jane banon ta ri circuncisión chare, y rumariˈ nibix chi riyaˈ quitataˈ quinojel ri niquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios y yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac, astapeˈ ma banon ta ri circuncisión chique. 	 Waalɩ waalɩ kɛ́ pa pɛla-ɩ, na ɩ pɛlʋɣʋ mpɩ pə hʋlaa kɛ́ sɩ ɩ laalaa na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ ɩ́lɛ́ ɩ mʋ-ɩ sɩ yʋlʋpaŋ. Pə́cɔ́ waatʋ ɩnɩ ɩ taa pɛləta. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na Apəlaham pəsɩ pa təna mpa pa tɛŋna Ɩsɔ kɛ́ pa taa kɛ́ mpʋ na ɩ́ mʋɣɩ-wɛ sɩ kʋpama tɔ pa caa, paa pa ta pɛlɩ.


Y yin cˈa riyin ri Jesucristo ri yin qˈues. Xicom, pero re wacami cˈo nucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. Y cˈo chukaˈ kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi pa nukˈaˈ riyin cˈo wi rulawaˈil ri camic y pa nukˈaˈ riyin cˈo wi rulawaˈil ri lugar ri yecˈo wi ri caminakiˈ. 	 Ma wɛna ma weesuɣu. Maa səpa, ɩlɛ pənɛntɛ ma wɛna ma weesuɣu kɛ tam tɔɔ. Má kpilikina səm na atɛtʋnaa təcaɣalɛ kɛ ma niŋ taa.


Nikamatioxij iwuma riyix ruma kacˈaxan chi can cukul wi icˈuˈx riqˈui ri Cristo Jesús y can yeˈiwajoˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 Pa heela-tʋɣʋ ɩsəna ɩ́ tɛma mə taa na Yesu Kilisiti, na ɩsəna ɩ́ sɔɔla Ɩsɔ yəlaa təna tɔ.


Y ri Caifás, ri nimalaj sacerdote, xbepaˈeˈ cˈa pe y xubij chare ri Jesús: ¿Kitzij cami ri xquibij ka chawij re ye caˈiˈ reˈ? ¿Achique cˈa nabij riyit chi natobej awiˈ? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa wulaʋ kʋlaa na ɩ́ tɔ Yesu sɩ: N kaa yɔɣɔtɩ? Suweɣe yəlaa panɛ pa yɔɣɔtəɣəna-ŋ ye?


Y riyix chukaˈ xiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Can kitzij wi cˈa ri chˈabel ri xiwacˈaxaj, y ya lokˈolaj chˈabel riˈ ri xcˈamo pe colotajic chiwe. Riyix can xinimaj cˈa ri Cristo, y ri Dios xuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe, can achiˈel wi ri rutzujun (rusujun) pe chi nuyaˈ. Y ri Lokˈolaj Espíritu riˈ yariˈ retal chi yix riche (rixin) chic ri Dios. 	 Mə maɣamaɣa waatʋ wei ɩ́ nɩɩ tampana tɔm, Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ yapa mə nyɔɔŋ tɔ, ɩ́ tɛma Kilisiti na mə taa kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ náá yʋsɩ-mɛ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ kɛ́ ɩ nyə́ma na ɩ kʋyʋsʋm mpəɣəlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ tɔ.


Y chukaˈ ri ixok ri Rahab rubiˈ ri xcˈojeˈ ojer ca, astapeˈ ma utz ta rucˈaslen xucˈuaj, pero xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac ruma ri xuben. Ruma riyaˈ xerewaj ri caˈiˈ achiˈaˈ israelitas ri ye takon el ruma ri Josué, y xerutek el pa jun chic bey riche (rixin) chi majun xquicˈulwachij. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ pə lapa apalaa təna alʋ Lahapɩ kiŋ, Ɩsɔ nyəna-ɩ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ təmlɛ tɔɔ kɛ́ waatʋ wei ɩ mʋ tillaa kɛ ɩ tɛ́ na ɩ́ cɔɔləna-wɛɣɛ mpaaʋ tɔ.


Y tek ri Pedro y ri Juan xquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ, can xquicˈul cˈa ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Tənaɣa Piyɛɛ na Yohaanɩ pa təna niŋ kɛ pa tɔɔ. Ɩlɛna pá hiki Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ.


ri acuchi (achique) ri quijutil riyeˈ xa ma yecom ta, y ri kˈakˈ chukaˈ can ma nichuptej ta. 	 Təna sonsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ.


Riyin ncˈutuj cˈa jun utzil chawe ruma ri Onésimo. Ruma astapeˈ pa cárcel yincˈo wi, can xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chare y riyaˈ xucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, y rumariˈ xoc achiˈel jun walcˈual. 	 Ma pəyaɣa Onesim tɔm kɛ ma caa ma na-ŋ, ma pəsa ɩ Ɩsɔ Tɔm taa caa kɛ saləka taa cənɛ.


Y quinojel ri quiniman, can cˈo cˈa jun achˈalalriˈil quiqˈui, y niquicomonij cˈa ronojel ri cˈo quiqˈui. 	 Ɩsɔ sɛɛlaa təna ka wɛna nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na pa kpɛntaɣa mpi mpi pa wɛna tɔ.


Tek ri discípulos xquijek anej ri runakˈ quiwech, majun chic cˈa ri xquitzˈet, xa can ruyon chic ri Jesús cˈo ca. 	 Tənaɣa pa kʋsa ɩsɛ na pá nyənɩ, ɩlɛna pá maɣana Yesu tike təkoŋ.


Queriˈ niquiben ruma ri kˈalajsan ca cuma quinojel ri profetas y ri nukˈalajsaj chukaˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés, can chrij wi cˈa tek ri winek yeˈoc pa rajawaren ri caj chˈonak wi pe, hasta que xocˈulun ri Juan. 	 Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna na Moisi kʋsəsɩɩtʋ kpaala Kawulaɣa ŋkɛ ka tɔm, haləna pə́ tala Yohaanɩ kɔntɛ.


Man cˈa tichˈob ta chi ruma xipe riyin chuwech re ruwachˈulef, ruma ta riˈ can ta cˈo uxlanibel cˈuˈx quiqˈui quinojel. Ma que ta riˈ. Xa wuma riyin xqueyojtej ri winek chiquiwech y xtiquiben chˈaˈoj. 	 Ɩ́ hʋʋ sɩ hɛɛsʋɣʋ kɛ ma kɔna antulinya taa? Aaɩ, yoou kɛ ma kɔnaa.


Chukaˈ yecˈo nicˈaj chicojol ri ma nicajoˈ ta niquiyaˈ ca ri chˈabel ri niquicˈut ri winek ri nibix nicolaítas chique. Y ri itzel tak chˈabel riˈ, xa can ma yeka ta chinuwech riyin. 	 Na mpa pa tɔka Nikolaɩ nyə́ma sɛɣɛsəŋ tɔ pa wɛ nyá tɛ tɔtɔ.


Riyix xaxu (xaxe wi) nitzˈet achique rubanic nitzuˈun ri winek pero ma nitzˈet ta cˈa achique ri cˈo pa ránima. Y wi cˈo cˈa jun ri nichˈobo ka chi riyaˈ can riche (rixin) wi ri Cristo, xa can queriˈ chukaˈ tuchˈoboˈ chikij riyoj, chi riyoj chukaˈ can yoj riche (rixin) wi ri Cristo. 	 Paa mpi, pə tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ mə nyənəɣəna. Ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɛŋ ɩ taa sɩ Kilisiti tənna-ɩ, pʋntʋ ɩ́ maɣasɩ teu na ɩ́ ná sɩ Kilisiti tɩ tá tɔtɔɣɔ, ɩsɩɩ ɩ tɩ ɩnɩ tɔ.


Ruma ri nuyugo riyin ma rucˈayewal ta rucˈuaxic y ma al ta ri wejkaˈn, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpi pə tɔɔ tɔ, ye ma tɔka-mɛ ɩ́ nɩɩkɩ leleŋ kɛ́, na səɣəla nna maa sʋkɩ-mɛ tɔ a fɛɩ yuŋ.


Y cˈacˈariˈ tek ri discípulos xkˈax chiquiwech chi ri Jesús chrij ri Juan ri Bautista xchˈo wi. 	 Tənaɣa ɩ ɩfalaa nyəmá kpakpaa sɩ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ.


Ruma ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri nibano chake chi nikanaˈ pa kánima chi can kitzij wi chi yoj ralcˈual chic ri Dios. 	 Tə kɛ́ Ɩsɔ piya, na Ɩsɔ Feesuɣu maɣamaɣa hʋ́lə́ɣɩ́ ḿpʋ́ɣʋ́ hatuu tá taa.


Y ri Jesús xubij chukaˈ: Wi cˈo cˈa jun achi ri nujech ca ri rixjayil y cˈacˈariˈ nucˈom chic jun ixok, ri achi riˈ nimacun chuwech ri Dios. Y wi cˈo cˈa jun achi ri nicˈamo jun ixok ri jachon ca ruma ri rachijil, chukaˈ ri achi riˈ nimacun chuwech ri Dios. 	 Ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na ɩ́ kpaɣa kʋfalʋ, ɩ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́. Ye pa kisa alʋ na nɔɣɔlʋ náá təŋ na ɩ́ kpaɣa-ɩ, pʋntʋ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́.


Y ri chakˈaˈ, ri Ajaf Dios xutek cˈa pe jun ángel pa cárcel quiqˈui ri apóstoles. Y ri ángel riˈ xujek el ruchiˈ ri cárcel chiquiwech, y xerelesaj el. Y xubij cˈa chique: 	 Ama Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ kɔma ahoo taa na ɩ́ tʋlɩ saləka nɔnɔɔsɩ, na ɩ́ ləsɩ tillaa. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ:


Riyin nbij chi can cˈo qˈuiy utzil ri nucˈom pe chake chi yoj israelitas. Nabey, ri Dios can pa kakˈaˈ cˈa riyoj xuxkanej wi ri ruchˈabel. 	 Kawaaɣa wɛ pə tənaɣa mpʋ pə taa kɛ́ sɔsɔm mɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, kancaalaɣa ɩlɛ, Yuta nyə́ma mpɛɣɛ Ɩsɔ yelina ɩ tɔm nti ɩ kaɣa ɩ heeli yəlaa tɔ.


Rumariˈ wi riyit can yitcˈo chic apo riqˈui ri altar riche (rixin) chi nayaˈ jun ofrenda chare ri Dios y yariˈ tek ninatej chawe chi riyit cˈo jun pokon abanon chare jun awachˈalal, 	 Ye n pona nyá kʋhaham kɛ kɔtaɣa təlatɛ, na ń tɔɔsɩ sɩ nyá tɔɣɔntəlɛ wɛna-ŋ natəlɩ,


Y can xtipe na wi ri kˈij ri rubin ca ri Ajaf. Y can achiˈel tek jun alekˈom nuben alekˈ chakˈaˈ, y majun etamayon ta, can queriˈ chukaˈ tek xtipe ri kˈij riche (rixin) ri Ajaf. Y ri caj can xtibiril. Ri ye ucusan chi ye banon ronojel cosas, xquejino cˈa pa kˈakˈ y xqueqˈuis. Re ruwachˈulef reˈ y ronojel ri cˈo pa ruwiˈ, xquecˈat cˈa chukaˈ. 	 Paa na mpʋ tɔ, Tacaa kʋyakʋ kɔŋ kɔntɛ kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɔŋʋɣʋ tɔ. Ɩsɔ tɔnʋɣʋ ka mʋkɩ yem kɛ́ kʋyaŋku, na pə kɔkɔlʋɣʋ ká la sɔɣɔntʋ. Kɔkɔ ká nyaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ tɔɔ nyəm təna, na pɩɩ nyaɣa atɛ na ɩ nyəm təna.


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa quinojel ri quisutin quiˈ chrij ye tzˈuyul y xubij chique: Yecˈareˈ ri ye oconek nteˈ y ye oconek wachˈalal. 	 Yesu nyəna mpa pa təna pa caɣaa na pá cɔɔna-ɩ kotaɣa tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa ma toonaa na ma newaa ntɔ.


Ruma ya tek nipe ruchukˈaˈ ri kˈij, yacˈariˈ tek ri kˈayis nichakiˈj y niqˈuis ka. Xa nitzak cˈa el ri rusiˈj y niqˈuis, astapeˈ can jabel nitzuˈun ri pa nabey mul. Can que wi cˈa riˈ jun beyon. Riyaˈ xa chanin nicom el y nuyaˈ ca rumolic ri rubeyomal. 	 Ilim lɩɩkɩ na pə́ kɔɔ pə́ haŋ sɔsɔm, ɩlɛna pə́ nyaɣa nyɩɩlʋɣʋ ŋkʋ na kʋ wʋlɩ, ɩlɛna hɛtʋɣʋ ŋkʋ kʋ hoti, na kʋ kacɔka saalɩ yem. Mpʋ ɩnəɣɩ pɩɩ kɔɔ na apite na tə kʋlapʋtʋ təna saalɩ yem.


Queriˈ xubij ri Dios, xchaˈ ri Esteban. Y ri Esteban xubij cˈa chukaˈ chique: Riyix cowirnek ri iwánima chupan ri etzelal, ruma ma niwajoˈ ta niwacˈaxaj ri nubij ri Dios chiwe, ni ma niyaˈ ta chukaˈ kˈij riche (rixin) chi ntoc pa tak iwánima, y majun bey niwajoˈ chi ya ta ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin). Y can achiˈel xquibanalaˈ ri ojer tak ye katiˈt kamamaˈ, can queriˈ cˈa chukaˈ niben riyix re wacami. 	 Tɔʋ, yəlaa mpa mɛ ɩ́ tɛma keeluɣu tɔ, mə laŋa lapa kpɩɩsəŋ na mə ŋkpaŋŋ tɛɛlɩ na ɩ́ kisi Ɩsɔ Tɔm. Ɩ́ kpɛɛsəɣəna Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ tam, mə caanaa katɛ kɛ ɩ́ kpaɣaa.


Y riyaˈ xaxu (xaxe wi) oc jun wakxakiˈ o lajuj kˈij ri xcˈojeˈ el ri pa Jerusalem, y xxuleˈ ka pa Cesarea. Y pa rucaˈn kˈij, riyaˈ xbetzˈuyeˈ cˈa pe ri pa kˈatbel tzij, y xutek cˈa rucˈamaric ri Pablo. 	 Fɛsətusi caɣa pa kiŋ kɛ wɛɛ pəlefɛi yaa naanʋwa kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ Sesalee. Tɛʋ fema ɩlɛna ɩ́ kpa puloo, na ɩ́ tili sɩ pá kɔna Pɔɔlɩ.


Yin cˈa riyin ri utzilaj Aj Yukˈ, y wetaman quiwech ri ye nucarneˈl, y riyeˈ quetaman cˈa chukaˈ nuwech riyin. 	 Má kɛna ntɛɣɛ tiikulu kʋpaŋ ɩnɩ. Ma nyəmá ma heeŋ na ma heeŋ nyəma-m,


Y yequibilaˈ cˈa: ¿La xa ma ya ta cami reˈ ri Jesús ri rucˈajol ri José? Xa ketaman cˈa quiwech ri ruteˈ rutataˈ. ¿Achique cˈa ruma nubij chi Riyaˈ kajnek pe chilaˈ chicaj? 	 Tənaɣa pa tɔma sɩ: Ɩsɩɩ Yosɛɛfʋ pəyalʋ Yesu kɛlɛ? Tə nyəmá ɩ caa na ɩ too mɛɛ. Ɩlɛ ntiɣi ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩnɩ ɩ tiina ɩsɔtaa?


Wacami xkˈalajsex yan cˈa chkawech, y rumariˈ tek nikˈax chkawech ri ye tzˈiban ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri Dios ri majun bey xticom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek rubin ca chi titzijox chique quinojel winek, y yariˈ ri ntajin wacami, riche (rixin) chi tiquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ y tiquinimaj ri rutzij. 	 Ama kaɣana pə naakɩ teu kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa, na paa wei ɩ́ cɛkəɣəna. Teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ wei ɩ wɛ tam tɔ ɩ ka sɩɩʋ sɩ piitimnaa ɩ́ cɛkəna na pá tisi na pá təŋ tɔ.


Yacˈa jun winek ri xa ma nukˈalajsaj ta riˈ chiquiwech ri winek chi riyaˈ wuche (wixin) riyin, riyin chukaˈ can ma xtinkˈalajsaj ta apo rubiˈ chuwech ri Nataˈ Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Ama wei ɩ́ kpɛɛsa yəlaa ɩsɛntaa sɩ ɩ ta nyɩ-m, ma maɣamaɣa maa tɔ ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ɩsɛntaa sɩ ma ta nyəmɩ-ɩ tɔtɔ.


Y yecˈo israelitas ri xquibilaˈ chiquiwech quiqˈui ri rudiscípulos ri Juan chrij ri achique chi bautismo ri más utz. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa taa lɛlaa na Yuta tʋ nɔɣɔlʋ pa sʋʋ hɔm kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ kɔtasɩ nsi yʋlʋ taɣanəɣəna ɩ tɩ tɔ sɩ tɔɔ.


Pero ma que ta riˈ niben. Riyix xa nicanoj achique rubanic niben riche (rixin) chi yinicamisaj riyin ri ntzijoj ri kitzij chiwe ri wacˈaxan pe riqˈui ri Dios. Ri Abraham ma xuben ta achiˈel ri niben riyix, y riyix nibij chi yix riy rumam ca riyaˈ. 	 Anɩ tampana nna ma nɩɩ Ɩsɔ kiŋ tɔ, a tike kɛ ma heela-mɛ, pə́cɔ́ paa na mpʋ ɩ́ caa ɩ́ kʋ-m təkpem. Ɩlɛ Apəlaham ná taa la mpʋ.


Y queriˈ chukaˈ majun niyaˈo ta cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan jun tzˈum yabel yaˈ ri xa riˈj chic. Ruma wi queriˈ niban, y ri tzˈum xa ma niyukuk ta chic, xa nirakaroˈ y niqˈuis el ri ruyaˈal uva chupan. Y chukaˈ ri tzˈum riˈ majun chic nicˈatzin wi. 	 Nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ sʋlʋm kʋfam yasəɣɩ huluŋ kʋpəŋ ɩnəɣɩ na pə ti na huluŋ wakəlɩ yem.


Ri Andrés, ri Felipe, ri Bartolomé, ri Mateo, ri Tomás, ri Jacobo ri rucˈajol ri jun achi ri Alfeo rubiˈ, ri Tadeo, ri Simón ri cˈo quiqˈui ri achiˈaˈ ri nibix cananista chique, 	 Na pə́ kaasɩ Antəlɩɩ, na Filipʋ, na Paatelemii, na Matiyee, na Tomaa, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ, na Tatee, na Simɔŋ wei ɩ ka lʋkaɣa tɛtʋ tɔkʋɣʋ tɔm taa tɔ,


Oxmul cˈa ri xbitej queriˈ, y yacˈariˈ tek ri nimalaj achiˈel tziek riˈ xtzolin chic el chicaj. 	 Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ laasasɩ tooso, ɩlɛna mpʋ ɩnɩ pə́ taɣanɩ ɩsɔtaa kɛ́ kpaʋ.


Y yacˈa tek ntoc el ri Jesús pa jucuˈ, ri achi ri xecˈojeˈ itzel tak espíritu riqˈui, xucˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nibe riqˈui. 	 Yesu kɔma sɩ ɩ kpaa kpɩɩlʋɣʋ taa, ɩlɛna ɩlɔɣɔhilu ɩnɩ sɩ: Ma təŋəɣɩ-ŋ.


Y yecˈo cˈa sibilaj ye qˈuiy winek ri xeˈapon riqˈui y ye quicˈuan apo yawaˈiˈ. Chique ri yawaˈiˈ ri ye quicˈuan apo, yecˈo ri xa ma choj ta yebiyin ruma ye cojo, yecˈo moyiˈ, yecˈo memaˈ, yecˈo ri ma utz ta ri quikˈaˈ caken, y yecˈo nicˈaj chic ri jun wi chic ruwech chi yabil ri ntoc chique. Ri winek riˈ xequiyaˈ cˈa apo ri yawaˈiˈ chuwech ri Jesús, y Riyaˈ xerucˈachojsaj. 	 Na yəlaa samaa samaa kɔɔ ɩ kiŋ na pá kpɛŋna kʋtɔntʋnaa kɛ paɣalɛ mpa pa tɔŋ tala tɔ na yʋlʋmaa na acamaa na kamumusi na kʋtɔməŋ lɛləŋ nyə́ma tɔtɔ. Pa pona kʋtɔntʋnaa mpɛ na pá sɩɩ-wɛɣɛ Yesu kiŋ, ɩlɛna Yesu la na pá hiki alaafəya.


Y ri Neri, rucˈajol ca jun chic achi Melqui rubiˈ, y ri Melqui rucˈajol ca ri Adi, y ri Adi rucˈajol ca ri Cosam, y ri Cosam rucˈajol ca ri Elmodam, y ri Elmodam rucˈajol ca ri Er. 	 na Neli kɛ́ Mɛlɛci pəyaɣa, na Mɛlɛci kɛ́ Atii pəyaɣa, na Atii kɛ́ Kosam pəyaɣa, na Kosam kɛ́ Ɩlimatam pəyaɣa, na Ɩlimatam kɛ́ Ɛɛlɩ pəyaɣa,


Can xcˈak cˈa pe ri itzel dragón ri quek rij ye rachibilan ri itzel tak ruˈángeles cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Xcˈak pe ri dragón ri nibix chukaˈ itzel winek y Satanás chare. Ya cˈa riyaˈ ri xoc jun cumatz ojer ca, y ya riyaˈ ri nikˈolo quiche (quixin) ri winek chuwech ronojel re ruwachˈulef. 	 Na pá pɛtɩ tʋm sɔsɔ yaa Satanɩ wei ɩ puɣusiɣi antulinya təna tɔ. Ɩ́ na ɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ pa kpɛntaa na pá pɛtɩ atɛ.


Rumacˈariˈ, chupan ri ruchˈabel ri Dios nubij chrij ri Cristo: Tek xtzolin el chilaˈ chicaj, chˈaconek chic cˈa ca chrij ri itzel y xerucˈuaj ri yecˈo pa rukˈaˈ. Y yacˈariˈ tek xuyaˈ rutzil chique ri winek riche (rixin) chi yecowin niquiben jalajoj ruwech samaj. 	 Haləna Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Waatʋ wei ɩ kpawa hatuu ɩsɔtaa tɔ, ɩ kpɛnna ɩ kʋkpakpama paɣalɛ na ɩ́ kpaana, na ɩ lapa yəlaa kɛ kʋcɔɔŋ.


Y yacˈariˈ tek ri apóstoles, ri ancianos riche (rixin) ri iglesia, y nicˈaj chic kachˈalal xquichˈob cˈa chi yecˈo kachˈalal xquequichaˈ el riche (rixin) chi yebe cˈa pan Antioquía y yecachibilaj el ri Pablo y ri Bernabé. Ri xequichaˈ cˈa el riyeˈ ya ri Judas ri nibix chukaˈ Barsabás chare y ri Silas, ye caˈiˈ kachˈalal ri cˈo quikˈij chiquiwech ri nicˈaj chic kachˈalal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Yesu sɛɛlaa təna tɔma sɩ paa ləsɩ pa hɛkʋ kɛ napələɣɩ, na pá na Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pá polo Antiyɔka. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ləsa Yuti wei pa yaa sɩ Paasapasɩ tɔ na Silaasɩ. Tá taapalaa tʋkaɣana apalaa mpɛ pa naalɛɣɛ.


Queriˈ xubij ri Dios chare ri Jesús. Rumariˈ tek ya ri Jesús ri xpaˈeˈ chuwech ri trato ri xuben ri Dios kiqˈui. Y re trato reˈ más utz que chuwech ri xuben quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ. 	 Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ Yesu ná kɔna-tʋɣʋ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpampam mpi paa pɩɩ kpa na pə tii pə kaa saalɩ tɔ.


Riyix nibij chique ri achiˈaˈ ri cˈo quixjayil chi ma tiquicanoj ta jun chic ixok, y nibij chique ri ixokiˈ ri cˈo cachijil chi ma tiquicˈom ta ruwech jun chic achi. Y riyix xa queriˈ yixtajin chubanic. Riyix ri nibij chique ri winek chi ma quecajoˈ ta ri dios ri xa ye banon cuma winek, ¿achique cˈa ruma tek riyix niwelekˈaj pe ri cˈo pa tak cachoch ri dioses riˈ? 	 Nyá wei n tɔŋ sɩ pá taa la wasaŋkalətʋ tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ nyá lakɩ? Nyá wei nn caa tɩɩŋ tɔm kɛ paa pəcɔ tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ n naɣaləɣɩ ɩ tɛɛ kʋpampam?


Y wi xaxu (xaxe wi) ri iwachˈalal yeˈikˈetelaˈ tek niyaˈ rutzil quiwech, ¿achique ta chic cˈa ri más rejkalen ri yixtajin chubanic riyix? Majun. Ruma ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios can queriˈ chukaˈ niquiben riyeˈ. 	 Ye ɩ́ sɛɛkɩ mə taapalaa tike, ɩlɛ ɩ́ tɛɛ lɛlaa kɛ we? Ma ta nyɩ ɩsɔnaa maɣamaɣa ɩɩ lakɩ mpʋ?


Y tek ri Pedro xapon cˈa chrachoch ri María, xsiqˈuin (xoyon) cˈa apo pa puerta, y xbeˈel cˈa pe jun ti kˈopoj ri Rode rubiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ mapa nɔnɔkeelasɩ, na pɛɛlɔ təmlɛ tʋ wei pa yaa sɩ Lote tɔ ɩ́ polo tʋlʋɣʋ.


Yacˈa chiwe riyix, y chique ri nicˈaj ri yecˈo pa tinamit Tiatira ri ma itzekelben ta ri chˈabel ri nucˈut ri Jezabel, y ma iwetaman ta chukaˈ ri nibix chi nimalaj runaˈoj ri Satanás, riyin majun chic cˈa ri nchilabej ta chiwe. 	 Pə kaasa mpa mɛ mə wɛ Tiyatii Yesu sɛɛlaa kpekəle taa təna na ɩ́ tá təŋ sɛɣɛsʋɣʋ ɩsaɣaʋ kʋnɛ tɔ, mə tá nyəna mpi yəlaa panɛ pa yaa sɩ Satanɩ mukaɣa tɛɛ mukaɣa nyəm tɔ, ma heeliɣi-mɛ sɩ ma kaa tasa-mɛɣɛ səɣəla naaləɣɩ sʋkʋɣʋ.


Y chiquinojel, yecˈo achiˈel xa ye cablajuj achiˈaˈ. 	 Yəlaa mpɛ ɩnɩ, ye pa kpɛnta-wɛ, pa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ naanʋwa na naalɛɣɛ mpʋ.


Ri Jesús can cˈa ma jane cˈa ntoc ta apo chupan ri aldea ri Betania rubiˈ, xa can cˈa cˈo na ca chiriˈ ri acuchi (achique) xbeˈilitej wi ca ruma ri Marta. 	 na Yesu ta sʋʋta ɩcatɛ taa. Ama timpi Maləta ka səŋa-ɩ tɔ tənaɣa ɩ wɛɛ na ɩ́ səŋa mpʋ.


Yacˈa tek xetzolin pe ri ye aj chˈameˈy quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes y quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos ri ye takayon el quiche (quixin), xcˈutux cˈa chique: ¿Achique ruma tek ma xichop ta pe ri Jesús? xeˈucheˈex. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ filisinaa məla kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa pa kiŋ na pɛlɛ pá pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tá kɔna-ɩ?


Y chukaˈ niquitzijolaˈ chi iwoyoben ri kˈij tek ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios, xtipe chic jun bey chilaˈ chicaj. Riyix iwetaman chi Riyaˈ xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ ruma ri ruchukˈaˈ ri Dios. Y chukaˈ iwetaman chi ya Riyaˈ ri xkojcolo chuwech ri rucˈayewal ri xtipe. 	 na ɩ́ taŋ sɩ ɩ Pəyaɣa Yesu wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ kɔɔ. Ɩ Pəyaɣa ŋkɛ kaa yana-tʋɣʋ cele kɛ Ɩsɔ pááná taa.


Y yacˈariˈ tek xepe ri jumoc soldados y ri achi ri nim rukˈij chiquicojol riyeˈ, y chukaˈ ri jumoc aj chˈameˈy ri ye quiyaˈon pe ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquichop cˈa ri Jesús y xquixim el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa caŋa təna, na pa sɔsɔ, na Yuta nyə́ma filisinaa pa kpa Yesu na pá hɔkɔ-ɩ.


Y yacˈariˈ tek ri achi siquirnek xyacatej anej y xbe chrachoch. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ kpe.


¿Achique cˈa ruma tek riyit xa chuwe riyin ri nacˈutuj wi? Tacˈutuj chique ri ye acˈaxayon wuche (wixin). Tacˈutuj chique achique ri ye nbin, y natzˈet na cˈa chi riyeˈ jabel quetaman achique ri nbin riyin chique. 	 Pepe tɔɔ kɛ́ n pɔɔsəɣɩ-m mpʋ? Pɔɔsɩ mpa pa nɩɩ ma tɔm tɔɣɔ nti ma heela-wɛ tɔ. Pɛlɛ pa nyəmá teu kɛ nti ma heela-wɛ tɔ.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xapon ri pa tinamit Capernaum. Y tek cˈo chic pa jay, Riyaˈ xucˈutuj chique ri rudiscípulos: Y riyix ¿achique cˈa ri nichˈojilaˈ chiwech tek yoj petenak pa bey? xchaˈ chique. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Kapənahum, na Yesu sʋʋ təyaɣa taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Ntiɣi ɩ́ kpɛɛsaɣana təmaɣa mpaaʋ taa?


Achiˈel chukaˈ ri barcos ri yebiyin pa ruwiˈ ri yaˈ. Sibilaj ye nimaˈk y ye ucˈuan ruma cakˈikˈ ri sibilaj ruchukˈaˈ. Pero xaxu (xaxe wi) riqˈui ri ti timón, ri ye ucˈuan ri barcos yecowin yequicˈuaj achique lugar ri nicajoˈ yebe wi riyeˈ. 	 Ɩ́ nyənna kpɩɩləŋ sɔsɔɔŋ wei heelim sɔsɔɔm tuliɣi tɔ na ɩ́ ná tɔtɔ. Kpátʋ́ɣʋ́ səkpeluɣu nakʋləɣɩ saalʋ kɛɛsəɣəna-ɩ na ɩ́ pukina-ɩ timpi tɔɔ ɩ sɔɔlaa tɔ.


Ri rutziak cˈa ri Juan banon riqˈui rusmal camello, y rucusan jun tzˈum ri oconek ximibel xerupan. Y ri ruway, yecˈa ri sacˈ y ri cab ri niquiyaˈ ri tak chicop pa tak juyuˈ. 	 Yooyoo hʋntʋ kunti kɛ Yohaanɩ takaa, na ɩ́ ləla tɔnʋɣʋ tampala kɛ ɩ tənaɣa taa. Ɩ tɔɣɔnaɣa ntɛ́ cələŋ na taalɛ tɩɩŋ nim.


Y yacˈariˈ tek yecˈo achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui, ruma nicajoˈ chi niquitojtobej ri Jesús y nitzak ta pa quikˈaˈ. Riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare wi rucˈamon chi jun achi nujech riˈ riqˈui ri rixjayil. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki ɩ nɔɣɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ na?


Ruma riyix ri can nikum cˈa ri ruyaˈal uva riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf, can ma rucˈamon ta chi nikum chukaˈ jun cosa ri xa quiche (quixin) ri itzel tak espíritu. Riyix ri nitij ri caxlan wey riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf, can ma rucˈamon ta chi nitij chukaˈ jun cosa ri xa quiche (quixin) ri itzel tak espíritu. 	 Ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ nyɔɔ Tacaa kɔpʋ na ɩ́ tasa alɔɣaa nyəŋ kɛ nyɔɔʋ. Na ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ caɣa Tacaa nyənaɣa tɛɛ na ɩ́ tasa alɔɣaa nyəŋka tɛɛ kɛ́ caɣaʋ tɔtɔ.


Y chupan cˈa ri kˈij riˈ, can pa nubiˈ cˈa riyin xticˈutuj wi chare ri Nataˈ, y Riyaˈ can xtuyaˈ cˈa pe chiwe ri nicˈutuj chare. Y ma rajawaxic ta chic chi cˈa yin na riyin ri yicˈutun pan iqˈuexel riyix. Ma que ta riˈ. 	 Pə wule ɩ́ talaa, ɩ́ ká yaa ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ ma Caa, ma kaa heeli-mɛ sɩ maa sələməna-mɛɣɛ-ɩ.


Y chiquicojol cˈa ri quiniman chic ri Jesucristo, majun cˈa mebaˈiˈ, ruma ri cˈo culef y ri cˈo cachoch, yequicˈayilaˈ y ri rajel niquicˈuaj apo 	 Pa taa nɔɣɔlʋ taa laŋ pʋlʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa paa wɛna tɛtʋnaa yaa tɛɛsɩ tɔ pa pɛɛtaɣaa kɛ́ na pá kɔŋna pə liɣitee,


Yacˈa tek xka ka ri kˈij, xpe ri rajaf ri ulef ri ticon ruwech riqˈui uva, xubij cˈa chare ri ucˈuey quiche (quixin) ri rumozos: Queˈasiqˈuij (queˈawoyoj) pe quinojel ri mozos y queˈatojoˈ el. Nabey cˈa queˈasiqˈuij (queˈawoyoj) pe ri mozos ri xeˈoka pa ruqˈuisbel, y yecˈa ri mozos ri xeˈoka pa nabey yeriˈ ri xqueruqˈuisbej ca, xchaˈ riyaˈ. 	 Ilim kɔma na pə́ tɛ ɩlɛna sɔsɔ ɩnɩ ɩ́ yaa ɩ təmlɛ tɔɔ nyənllʋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔʋ, yaa apaa nyə́ma mpɛ na ń fɛlɩ-wɛɣɛ pa liɣitee. Caaləna mpa pa təkəna kpaɣaʋ tɔ na ń tɛɛsəna mpa pa caala kpaɣaʋ tɔ.


Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal ixokiˈ ri Trifena y Trifosa, ri ye rusamajel ri Ajaf. Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Pérsida, ri sibilaj nwajoˈ. Riyaˈ sibilaj samajnek pa rusamaj ri Ajaf. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Tilifɛɛnɩ na Tilifoosi mpa pa lakɩ Tacaa təmlɛ tɔ, na tá kɔɣɔ kʋpaŋ Pɛɛsiiti. Ɩ lapa Tacaa təmlɛ kɛ teu kɛ́.


Y ruma chi can xtiporox cˈa ronojel riˈ, rumariˈ riyix sibilaj rajawaxic chi can nicˈuaj jun lokˈolaj cˈaslen, jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 Pə kɔŋ pə tənaɣa wakəlʋɣʋ kɛ mpʋɣʋlɛ, ɩlɛ mɩɩ nyəna ntɛɣɛ mə cakəlɛ. Mə yaasi ká te na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ matəna Ɩsɔ,


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, qˈuiy cˈa ri niquibilaˈ apo chare ri Pilato, chi niquitzujuj (niquisujuj) ri Jesús. 	 Na kɔtəlaa sɔsaa náá tɔŋ sɩ ɩ lapa taalənaa kɛ sɔsɔm kɛ́.


Pero ri Jesús xubij: Ri utzilaj tak chˈabel ri yencˈut riyin, can ya ri yin takayon pe ri chilabeyon pe chuwe. Reˈ ma wuche (wixin) ta cˈa riyin. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Nti ma sɛɣɛsəɣɩ ɩsəntɔ tɔ, ma ta lu-təɣɩ kʋlupu. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩnɩ ɩ hʋləna-m-tɩ.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj chic cˈa chare ri achi: ¿Achique ri xeruben chawe riche (rixin) chi queriˈ xacowin xatzuˈun? xechaˈ. 	 Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepeɣe ɩ lapa-ŋ? Ɩsənaɣa ɩ lapa na pə́cɔ́ nyá ɩsɛ kuli?


Pero ruma chi ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, rumariˈ más utz chi ri achi ticˈojeˈ jun rixjayil y ri ixok ticˈojeˈ jun rachijil. 	 Ama asilima wena a tɔɔ sɔsɔm kɛ katatəlaɣa tɔ a tɔɔ, pə nəɣəsəna sɩ paa apalʋ wei ɩ́ wɛɛna ɩ alʋ, na paa alʋ wei ɩ́ wɛɛna ɩ paalʋ kɛ́ mpʋ tɔtɔ.


Pero wi can yixnum, más ta utz chi can quixwaˈ pe ri pa tak iwachoch. Riyin nbij ronojel reˈ riche (rixin) chi ma nipe ta rucˈayewal pan iwiˈ. Y cˈo nicˈaj chic tijonic ri cˈo chi nyaˈ chiwe, pero cˈa ya tek xquinapon iwuqˈui, cˈacˈariˈ tek xtinyaˈ ri tijonic riˈ chiwe. 	 Ye nyɔɣɔsɩ ɩ́ pɩɩ wei pʋntʋ ɩ́ tɔɣɔ ɩ təyaɣa, na pə́ taa kɔɔ na mə kotuŋ tɔɔ Ɩsɔ kɔɔ ɩ́ nana-mɛɣɛ natələɣɩ lapʋ. Nti nti pə kaasaa tɔ má kɔma na má kɔɔ ɩlɛ ma tɛɛsɩ təlɛɣɛ taɣanʋɣʋ.


Riyix aj Samaria niyaˈ cˈa rukˈij ri Dios pero ma kˈaxnek ta jabel chiwech achique riˈ. Yacˈa riyoj israelitas can ketaman wi ri achique ri nikayaˈ rukˈij; ruma can ya cˈa ri kiqˈui riyoj xtel wi pe ri nicolo quiche (quixin) ri winek chupan ri quimac. 	 Samalii nyə́ma mɛ ɩ́ ta nyɩ wei ɩ́ sɛɛkɩ tɔ. Ama Yuta nyə́ma ta tá nyəmá wei tá sɛɛkɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Yuta nyə́ma kiŋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ mpi pə waasəɣɩ tɔ pə wɛɛ.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wacami yoj ralcˈual chic ri Dios. Xa yacˈa chi ma jane nikˈalajin ta ri kas mero kabanic ri xtibekabanaˈ re chkawech apo, pero ketaman chi tek xtipe chic jun bey ri Jesucristo, can xkoj‑oc achiˈel Riyaˈ, tek xtikatzˈet achique rubanic Riyaˈ. 	 Ma taapalaa, kaɣana tə kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́, ɩlɛ pə ta kulita ɩsəna tɩɩ tɛ na tə́ wɛɛ tɔ pə tɔɔ təkeelee na pə́cɔ́. Paa na mpʋ tə nyəmá sɩ Kilisiti kɔŋ na ɩ́ lɩɩ tɔ tɩɩ nəɣəsəna-ɩ kɛ́, mpi tɔ tɩɩ ná ɩ wɛɛtʋ.


Y chukaˈ ri rajawaren ri caj xa junan cˈa riqˈui jun yaˈl chapabel car, ri niyaˈox (nyaˈ) ka pa yaˈ y yeberucˈamaˈ pe quinojel quiwech car. 	 Ɩsɔtaa Kawulaɣa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pa pɛtʋɣʋ tiina puluɣu kɛ lɩɩlɛ taa na pə́ kpa tiina kɛ yem yem tɔ.


Tichˈoboˈ na peˈ jabel, chi ri Melquisedec can más wi nim rukˈij que chuwech ri kamamaˈ Abraham. Rumariˈ ri kamamaˈ Abraham can lajuj cˈa xuben chare ronojel ri relesan pe chique ri reyes, y jun cˈa chique ri lajuj riˈ xuyaˈ chare ri Melquisedec. 	 Ɩ́ paasɩ na ɩ́ ná apalʋ ɩnɩ ɩ sɔsɔɔntʋ yee. Halɩ ta caanaa caanaa caa sɔsɔ Apəlaham ná faɣa pə təna mpi ɩ hika yoou taa tɔɣɔ tɔm naanʋwa na ɩ́ kpaɣa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ na ɩ́ ha-ɩ.


Riyaˈ xubij cˈa chique ri winek: Can titzolin cˈa pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma xa nakaj chic cˈo wi pe ri rajawaren ri Dios, nichaˈ chique. 	 Na ɩ́ tɔŋ sɩ: Ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ, ɩsɔtaa Kawulaɣa wʋsa kɔntɛ kɛ́.


Y matiox nyaˈ chare ri Dios chi ri chicojol riyix xaxu (xaxe wi) ri kachˈalal Crispo y ri kachˈalal Gayo ri xenben bautizar. 	 Ma sama Ɩsɔ kɛ́ timpi ma ta sɔ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ Ɩsɔ lʋm tɔ, ye pə taɣa Kəlisipusi na Kayusi pa paasi.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Riyin rajawaxic chi yibe pa nicˈaj chic tinamit, riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, ruma chi xa can rumariˈ tek xitak pe, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aai, pə wɛɛ kɛ́ sɩ má heeli acalɛɛ lɛnna kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tila-m.


Ruma tek xpe ri Juan ri Bautista, riyaˈ ma nutij ta caxlan wey y ma nukum ta chukaˈ ruyaˈal uva. Y ye qˈuiy yebin chi riyaˈ cˈo itzel espíritu riqˈui. 	 Tɔʋ, Yohaanɩ ná kɔma, ɩɩ tɔkɩ, ɩɩ nyɔɔkɩ sʋlʋm, na pá yɔɣɔtəɣɩ ɩ́lɛ́ sɩ ɩ kɛ́ ɩlɔɣɔhilu.


Y ri Jesús xubij chique: Can jabel cˈa tichajij iwiˈ riche (rixin) chi ma xquixkˈolotej ta. Ruma can ye qˈuiy ri xquepe y xtiquibilaˈ: Yin cˈa riyin ri Cristo, xquechaˈ. Ya tiempo reˈ xoka, xquechaˈ. Yacˈa riyix ma queˈinimaj ta, ni ma queˈitzekelbej ta chukaˈ. 	 Tənaɣa Yesu sɩ: Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ tolisi-mɛ. Mpi tɔ, paɣalɛ ká kɔɔ na pá haa pa təɣɩ ma hətɛ, sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii, na pá tɔŋ sɩ, pə wʋsaa kɛ́. Ama ɩ́ taa nɩɩna-wɛ.


Y tek riyeˈ cacˈaxan chic ka ronojel riˈ, cˈacˈariˈ xeban bautizar pa rubiˈ ri Ajaf Jesús. 	 Pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá yele na pá yaana Tacaa Yesu hətɛ na pá sɔna-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Y yacˈa tek nucusex apo ri Pablo pa cuartel acuchi (achique) yecˈo wi ri soldados, ri Pablo xubij cˈa chare ri achi ri achiˈel jun coronel: ¿Nayaˈ kˈij chuwe chi yichˈo jubaˈ awuqˈui? xchaˈ. Y ri achi xubij chare ri Pablo: ¿Awetaman yachˈo chukaˈ pa quichˈabel ri aj Grecia? 	 Pa kɔma sɩ pa sʋsəɣɩ Pɔɔlɩ kɛ yoolaa kutuluɣu, ɩlɛna ɩ́ tɔ kʋmataŋ sɩ: N kaa ha-m mpaa na má heeli-ŋ natələɣɩ pəcɔ? Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmataŋ pɔɔsa Pɔɔlɩ sɩ: N nɩɩkɩ Kəlɛɛkɩ tɔm kɛ?


Y tek xquitzˈet cˈa ri chˈumil chi xpaˈeˈ, sibilaj xquicot ri cánima. 	 Nyəntaa loosa ɩsɔtʋlʋŋa ŋkɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ pə tɩɩ fɛɩ.


Y xeˈapon cˈa chupan ri jun juyuˈ Gólgota rubiˈ. Gólgota ntel chi tzij rubakil rujolon (ruwiˈ) caminek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala timpi pa yaa sɩ Kɔləkɔta tɔ, nti tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ nyʋmpɔɣɔlaɣa tɛ tɔ.


Y queriˈ chukaˈ tibanaˈ tek yixapon xabachique tinamit y jabel icˈulic niban. Can titijaˈ cˈa ronojel ri nisipex chiwe. 	 Paa ɩcatɛ nte tə taa kɛ́ ɩ sʋʋwa na pá mʋ-mɛ na pá cɛla-mɛɣɛ pʋlʋ, ɩ́ tɔɣɔ.


Rumariˈ tek riyin yixuqueˈ chuwech ri Dios ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma luŋa akula kɛ Tacaa


Yacˈariˈ tek ri Pilato xel chic pe jun bey ri pa rupalacio riche (rixin) chi xochˈo chique ri winek, y riyaˈ xubij cˈa chique: Titzuˈ, re achi reˈ nwelesaj pe chiwech, riche (rixin) chi tiwetamaj chi Riyaˈ xa majun achique ta mac nwil ta chrij, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ taɣana samaa tɔɔ kɛ́ lɩɩnaʋ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ nɩɩ yee. Maa ləsɩ apalʋ ɩnəɣɩ awalɩ cənɛ, ɩlɛna ɩ́ cɛkəna teu sɩ ma ta na ɩsaɣatiya ŋka ɩ lapa na ɩ́ mʋna səm tɔ.


Rumacˈariˈ riyin ri Pablo, yin yaˈon pa cárcel ruma ntzijoj ri ruchˈabel ri Cristo Jesús chiwe riyix ri ma yix israelitas ta. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Pɔɔlɩ má wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ sɩ pə́ waasɩ mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ, ma sələməɣɩ Ɩsɔ.


Ri ixokiˈ riˈ quichapon cˈa el bey. Y yacˈariˈ tek yecˈo chique ri ye chajinel chuchiˈ ri jul ri xebe cˈa pa tinamit Jerusalem. Y xbequiyaˈ cˈa rutzijol chique ri principaliˈ tak sacerdotes, ronojel cˈa ri xbanatej. 	 Alaa mpɛ pa wɛ mpaaʋ taa na pá kpeŋ mpʋ, ɩlɛ sɛsɛ yoolaa mpa paa taŋa pəlaaʋ tɔ, pa taa lɛlaa ná tɛma məlʋɣʋ kɛ ɩcatɛ taa kɛlɛ na pá kɛɛsɩ kɔtəlaa sɔsaa kɛ pə təna mpi pə lapa tɔ.


Yacˈa ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ xexebexot (xexebeloj) apo chrij ri Jesús. Y niquibilaˈ cˈa: Re Jesús can junan ruwech quiqˈui ri xa ye aj maquiˈ. Ruma ma xu (xe) ta wi chi jabel quicˈulic nuben, xa can niwaˈ chukaˈ quiqˈui, yechaˈ cˈa. 	 Tənaɣa pə ta maɣa Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na pa tɔ sɩ: Yʋlʋ ɩnɛ ɩnɩ na tɛtɛlataa pa cakəna, na ɩ na-wɛ pa tɔkəna.


Y riyeˈ xbequicˈamaˈ cˈa pe ri puek chi niquicˈut chuwech. Y cˈacˈariˈ Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Achoj ruwachbel laˈ? ¿Y achoj rubiˈ chukaˈ la cˈo chuwech la puek? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij: Riche (rixin) ri César, xechaˈ. 	 Tənaɣa yəlaa kɔna-ɩ-kʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Yuta nyə́ma taa sɔsaa sɩ: Awe nyʋɣʋ fotoo na ɩ hətɛ kɛ pa ŋmaa liɣitee nyəɣəlʋɣʋ tɔɔ cənɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́.


¿La ma yin libre ta cami? ¿La ma yin jun apóstol ta chukaˈ cami riyin? ¿La ma xintzˈet ta cami ruwech ri Kajaf Jesús? ¿La ma ruma ta cami ri samaj ri xinben chicojol tek riyix xinimaj ri Ajaf? 	 Ma fɛɩna mpaaʋ sɩ ye ma lakɩ mpi ma la? Ma ta kɛ tillu? Ma ta na Tacaa Yesu? Pə taɣa mə kɛna ma lapa Tacaa təmlɛ na pə́ lɩɩ mpi tɔ?


Y ri Jesús xubij chique: Riyix can nibananej iwiˈ chiquiwech ri winek chi can sibilaj yix choj. Yacˈa ri Dios xa can retaman wi achique ri cˈo pan iwánima, y ma utz ta yixrutzˈet. Y astapeˈ can jabel cˈa yixtzˈet y astapeˈ chukaˈ chi can janipeˈ na nimirisan ikˈij cuma ri winek. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ lakɩ sɩ yəlaa ɩ́ nyənɩ-mɛɣɛ tampana nyə́ma. Ama Ɩsɔ nyəmá mə lotu taa hʋwɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, mpi yəlaa ná nyənəɣɩ sɔsɔɔm tɔ, Ɩsɔ ɩsɛntaa pəlɛ pə ta kɛ pʋlʋ.


Ri rajaf ri ulef xtipe cˈa y xquerucamisaj ri kajoy tak ulef riˈ y ri rulef xtuyaˈ chic ca pa kajic chique nicˈaj chic, xchaˈ ri Jesús. Tek ri winek quicˈaxan chic ka ri cˈambel tzij riˈ, xquibij: Dios ta cˈa xkojtoˈo chi man ta xtibanatej queriˈ, xechaˈ. 	 Ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩ ká kʋ təmlɛ nyə́ma mpɛɣɛ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa kʋfama na ɩ́ sɩɩ taalɛ taa. Samaa nɩɩ tɔm tənɛ ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ pona təlɛɣɛ pooluŋ.


¿Y achique cˈa ruma tek riyix: Ajaf, Ajaf, yixchaˈ chuwe, y xa ma niben ta ri nbij chiwe? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ yaa-m Tacaa Tacaa suwe na ɩɩ təŋəɣɩ ma kʋyɔɣɔtʋtʋ?


Y yacˈariˈ tek riyeˈ chukaˈ xtiquibij: Ajaf, riyoj majun bey xatkatzˈet ta chi natij ta wayjal, nichakiˈj ta achiˈ, chukaˈ majun bey xatkatzˈet ta pa katinamit chi nicˈatzin aposada, o chi man ta jun atziak, yit yawaˈ ta, yitcˈo ta pa cárcel. Riyoj majun bey xatkatzˈet ta chi que ta riˈ acˈulwachin, rumariˈ can majun wi cˈa utzil xkaben chawe, xquechaˈ. 	 Na pɛlɛ paa cɔ-m sɩ: Tacaa, leɣe tə na-ŋ na nyɔɣɔsɩ yaa lʋkɔtʋ pə wɛna-ŋ, yaa n kɛ́ mʋʋlʋ, yaa n wɛ kpɛtɛ, yaa pə wɩɩkɩ-ŋ, yaa n wɛ saləka taa, na tə ta paasəna-ŋ?


Yacˈa re wacami xinqˈuis yan ri nusamaj ri pa tak tinamit ri xinnataj yan ka chiwe. Y qˈuiy yan cˈa junaˈ wajowan chi yinapon iwuqˈui. 	 Ama kaɣana ma təmlɛ tɛma cənɛ tɔɔ acalɛɛ taa. Saŋa taa ma nyɩɩlaa sɩ má polo má na-mɛ tɔ pɩɩsɩ lapa paɣalɛ.


Ri acˈal cˈa ri xtralaj ri María, ti cˈajol (alaˈ), y JESUS cˈa rubiˈ xtayaˈ, ruma ya Riyaˈ ri xquecolo ri winek chupan ri quimac. 	 Ɩ ká lʋlɩ apalʋ pəyaɣa, na ń yaa-kɛ sɩ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, pəyaɣa ŋkɛ kaa waasəna ka yəlaa kɛ pa ɩsaɣatʋ taa.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 Waatʋ ɩnɩ mpa pa wɛ lɔlɔ kɛ́ kaɣana tɔ pa taa lɛmpa ká məlɩ waalɩ, na waalɩ nyə́ma náá məlɩ lɔlɔ.


Y chukaˈ ri ixokiˈ ri ye rijitaˈk chic, tabanaˈ chique chi can ye achiˈel ateˈ. Y ri kˈopojiˈ, tabanaˈ chique chi can ye achiˈel awanaˈ, y riqˈui ronojel chˈajchˈojil. 	 La alaa sɔsaa ɩsɩɩ nyá toonaa. Na ń la alaa səkpema ɩsɩɩ nyá tɛɛtʋnaa tɔtɔ, na ń lá laakalɩ na tɛtɛlakasɩ.


Y Riyaˈ xubij chique: Chiwe cˈa riyix can yaˈon cˈa kˈij riche (rixin) chi niwetamaj chrij ri rajawaren ri Dios, yacˈa ri nicˈaj chic winek ri ma yeniman ta wuche (wixin), ma yaˈon ta kˈij chique riche (rixin) chi niquetamaj. Rumacˈariˈ riqˈui cˈambel tak tzij yitzijon wi quiqˈui, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mɛ, pə ha-mɛɣɛ sɩ ɩ́ nyɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm kʋŋmɛsətʋ. Ama ɩsɔnaa sɛɛʋ taa kɛ́ kpaɩ nyə́ma ná nyəŋna pə tampana.


Y tek xapon cˈa ri uxlanibel kˈij, xuchop cˈa rucˈutic ri ruchˈabel ri Dios ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Ruma cˈa ri chˈabel ri yerubij chique, ri winek riˈ can xquimey cˈa y xquibij: ¿Achique cˈa ruma re achi reˈ sibilaj qˈuiy etamabel cˈo riqˈui y nicowin yeruben milagros? ¿Achique modo tek nicowin nuben ronojel reˈ? 	 Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ talaa, ɩlɛna ɩ́ niki sɛɣɛsʋɣʋ kɛ Yuta nyə́ma təkotile taa. Yəlaa paɣalɛ nɩɩ ɩ tɔm, ɩlɛna pə́ la-wɛɣɛ piti kɛ́ sɔsɔm, na pá tɔŋ sɩ: Leɣe ɩ hika pənɛ ɩnɩ pə təna ɩsəntɔ? Na nyəm mpiɣilɛ pə ha-ɩ mpʋ? Na ɩsənaɣa ɩ lakɩ piti təma anɛ a taka kɛ́ mpʋ?


Rumacˈariˈ riyix nicˈatzin chi can quiniwoyobej apo, ruma riqˈui jubaˈ ri hora tek xa ma yin ta riyin ri yinichˈob, yariˈ tek xquipe riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xchaˈ ri Jesús. 	 Mɛ tɔtɔ, pə tɔɔ kɛ́ mɩɩ taɣanɩ mə təɣɩ mpʋ. Yʋlʋ Pəyaɣa ma, ma kɔŋ kɔntɛ kɛ waatʋ wei ɩ́ kaa hʋʋ tɔɣɔ.


Y tek xa nakaj chic cˈa ri quinimakˈij ri israelitas ri nibix pascua chare, jun nimakˈij tek niquitij caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, 	 Potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pa acima wena pa yaa sɩ Tɛɛʋ acima tɔ a wʋsaa.


Y ri Jesús tek xerutzuˈ xubij cˈa chique: Quixbiyin cˈa y jeˈicˈutuˈ iwiˈ chiquiwech ri sacerdotes, xchaˈ el ri Jesús chique. Y tek quichapon cˈa el binen riche (rixin) chi nbequicˈutuˈ quiˈ chiquiwech ri sacerdotes, ri quiyabil xqˈuis el chiquij y xechˈajchˈojir cˈa. 	 Tənaɣa Yesu na-wɛ ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na kɔtəlaa wiili-mɛ. Asilima kʋtɔŋ nyə́ma tɔŋna pote, ɩlɛna pə waa-wɛ.


Y ri Jesús xubij chare ri ixok: Numiˈal, xacˈachoj, ruma xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Wacami cˈa, catzolin; ya xawil yan uxlanibel cˈuˈx. Y can riche (rixin) jurayil xacˈachoj chare ri ayabil ri awilon pe, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma pu n tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ. Tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ, nyá kʋtɔŋ ɩ́ tɛ-ŋ təkpataa.


Yacˈa riyin xinbij chique chi ri kaley riyoj romanos ma nuyaˈ ta kˈij chi choj ta natek pa camic jun winek. Ri kaley riyoj nubij cˈa chi ri chapon chˈaˈoj chrij, niyaˈox (nyaˈ) na kˈij chare riche (rixin) chi nichˈo na quiqˈui ri ye chapayon chˈaˈoj chrij riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chiquiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔ-wɛ sɩ: Pə fɛɩ sɩ Lom nyə́ma ɩ́ yele na pá kʋ yʋlʋ kɛ yem na ɩ́ na mpa pa lapa tɔm tɔ pá tá səŋ na pá kaalɩ pa tɔm na pá nɩɩ.


Riyix xa yix achiˈel itzel tak cumatz. Can majun chic cˈa rubanic ri niben riche (rixin) chi yixcolotej chi man ta yixbe pa kˈakˈ chucˈulic ri rutojbalil ri yeˈibanalaˈ. Riyix xa can chiriˈ cˈa xquixapon wi. 	 Tʋmaa piya mɛ, akalanaa mɛ. Ɩ́ tɔŋ tɔ, ɩ́ tá kɛ́ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa sʋʋlaa ntɛ?


Yacˈa ri Abraham xubij chare: Nucˈajol, toka cˈa chacˈuˈx, chi tek xacˈaseˈ chuwech ri ruwachˈulef, sibilaj jabel xakˈaxaj ri acˈaslen, y re Lázaro sibilaj tijoj pokonal xukˈaxaj. Pero riyaˈ sibilaj jabel ri rucˈaslen ri xorilaˈ waweˈ, y riyit xa jun cˈaslen riche (rixin) tijoj pokonal ri xawil. 	 Tənaɣa Apəlaham cɔ-ɩ sɩ: Ma pəyalʋ, tɔɔsɩ sɩ, n ka wɛʋ atɛ tɔ, n tɔɣɔ nyá leleŋ kɛ teu, na Lasaa ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ nyaŋ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ. Nɔɔnɔɔ kɛlɛ pə tala ɩ́lɛ́ ɩ leleŋ sɩ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛ, na pə tala nyá wahala.


Y riyin ri Juan nnaˈ cˈa chi xipaˈeˈ pa ruwiˈ ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar, y xintzˈet cˈa chi chupan ri yaˈ xbeˈel pe jun itzel chicop. Y ri chicop riˈ cˈo cˈa wukuˈ rujolon (ruwiˈ) y lajuj rucˈaˈ. Y pa quiwiˈ ri lajuj rucˈaˈ ri chicop riˈ, cˈo cˈa jojun corona. Y pa quiwiˈ jojun rujolon (ruwiˈ) ye tzˈibatal cˈa jojun biˈaj. Y riqˈui cˈa ri biˈaj riˈ nuyokˈ rubiˈ ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma na wontuɣu nakʋlɩ na kʋ lɩɩkəna teŋku taa. Kʋ həŋ wɛ naanʋwa na kʋ nyɔɔŋ kɛ naatosompɔɣɔlaɣa. Na nteniŋ tema paa kʋ həlʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ. Na pə́ ŋmaa kʋ nyɔɔŋ tɔɔ kɛ́ hətɛ nte tə tʋʋkɩ Ɩsɔ tɔ.


Y ya cˈa chˈabel reˈ ri xerubij ri Jesús chique ri winek tek ruchapon quitijoxic, tek quimolon quiˈ ri acuchi (achique) yeyalox wi ca ri ofrenda chiriˈ pa rachoch ri Dios. Y astapeˈ xerubilaˈ chˈabel queriˈ chique ri winek, can majun ri xchapo ta el ri Jesús, ruma ri hora cˈa ma jane napon ta. 	 Yesu yɔɣɔta tɔm tənɛɣɛ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ kʋcɔɔŋ tətʋlɛ cɔlɔ. Na nɔɣɔlʋ ta kpa-ɩ, ɩ wʋlɛ ta tata tɔ pə tɔɔ.


Riyoj can utz wi rubanic chake, ruma yojtajin chutojic ri itzel ye kabanalon. Yacˈa Riyaˈ majun achique ta mac rubanon. 	 Pa tʋɣʋ taɣa saləka ɩnɛ tɔ pə kɛɛsaa kɛ́. Ta kʋlapʋtʋ fɛləɣəna-tʋ. Ama ɩnɛ ɩ́lɛ́, ɩ ta la kawalaɣa nakəlɩ.


Nikatek el rutzil ruwech ri kachˈalal Apia. Y chukaˈ nikatek el rutzil ruwech ri kachˈalal Arquipo kachibil chupan ri samaj, y chukaˈ chique ri quiniman ri Jesucristo ri niquimol quiˈ pan awachoch. 	 na tá kɔɣɔ Apiya na ta na Aasipi wei tə yooki yoou tɔ, na mpa pa kotiɣi Yesu sɛɛʋ kɛ nyá təyaɣa taa tɔ, pa tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ tə ŋmaa-kɛ.


Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej, ruma jabel iwetaman nitzuˈ achique nuben ruwech ri caj y jabel chukaˈ iwetaman achique ri nipe xaxu (xaxe wi) riqˈui nitzuˈ achique rubanon re ruwachˈulef. ¿Achique cˈa ruma tek can ma niwetamaj ta chukaˈ achique tiempo re yojcˈo wi wacami? 	 Mənaafikinaa mɛ, ɩ́ lapa ɩsəna na ɩ́ nyəŋ atɛ na ɩsɔ pə kɔkɔlɔnaa faɣasʋɣʋ, na ɩɩ cɛkəɣəna nti təlɛ tə lakɩ ɩsəntɔ tɔ tə hʋwɛɛ.


Ri Pedro cˈa cˈo na cˈa chiriˈ, y ma nichˈobotej ta cˈa chuwech ri achiˈel achicˈ ri xuben. Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri ye takon el ruma ri Cornelio xeˈapon, niquicanoj cˈa ri rachoch ri achi ri Simón rubiˈ. Y tek xquil ri jay, ri achiˈaˈ ri ye takon el xeˈoc apo chuchiˈ ri jay, 	 Piyɛɛ ná tɔŋna mpi ɩ nawa mpʋ tɔ pə tɔm kɛ piti lapʋ. Ɩlɛ Kɔɔnɛɛ tillaa mpɛ pa tala kpakpaa kɛlɛ. Halɩ pa tɛma-wɛɣɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ Simɔŋ təyaɣa, na pá səŋa ka nɔnɔkeelasɩ.


Wachˈalal, tibanaˈ cˈa ri achiˈel ri nben riyin; y tibanaˈ chukaˈ achiˈel niquiben ri nicˈaj chic kachˈalal, ri can niquiben chukaˈ ri achiˈel nben riyin y ya cˈa riˈ ri titzekelbej, achiˈel nikaben riyoj. 	 Ma taapalaa, ɩ́ kɛɛsəna-m mə təna. Tə tɛma hʋ́lʋ́ɣʋ́ kɛ ɩsəna ɩ́ ká la tɔ, ɩlɛ ɩ́ nyənəɣəna mpa pa lakɩ ɩsɩɩ tə hʋlʋɣʋ sɩ pá lakɩ tɔ.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Can qˈuiy cˈa utzilaj tak samaj ri ye nubanalon chiwech ruma ri uchukˈaˈ ri ruyaˈon pe ri Nataˈ chuwe. ¿Achique cˈa jun chique ri utzilaj tak samaj ri nbanon ri ma nika ta chiwech, y rumariˈ niwajoˈ yinicamisaj chi abej? xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ma hʋla-mɛɣɛ təma kʋpana paɣalɛ nna ma lakəna ma Caa toŋ tɔ, a taa nte tə tɔɔ kɛ́ ɩ́ caa-m pɛɛ yaɣaʋ?


Y jun kˈij, tek man cˈa ye waynek ta riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf Dios, ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa chique ri kachˈalal riˈ: Ri Bernabé y ri Saulo can ye nusiqˈuin (woyon) riche (rixin) chi cˈo jun samaj niquiben. Rumariˈ can queˈijachaˈ ca riche (rixin) chi yebe chubanic ri samaj riˈ, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pa tɔŋna Tacaa təmlɛ lapʋ na nɔhɔkʋtʋ. Ɩlɛna Feesuɣu Naŋŋtʋ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ faɣa Paanapasɩ, na Sɔɔlɩ na pa mpaa na pá la təmlɛ nte tə tɔɔ ma ləsa-wɛ tɔ.


Yacˈa ri achi xubij cˈa chique ri rumozo: Mani, ma yixbe ta chucˈukic, man xa ruma chi nicˈuk ri itzel kˈayis yecˈukutej chukaˈ ri trigo. 	 Ɩlɛna apalʋ ɩnɩ ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Aaɩ, ɩ́ taa kpɛsɩ. Ye ɩ́ tɔma sɩ ɩ́ kpɛsəɣɩ-tɩ, ntanyɩ pɩɩ kpɛŋna kʋtɔɣɔʋ na pə́ kpɛsɩ.


Ri ruwachˈulef y ri caj xqueqˈuis, yacˈa riyit majun bey xcaqˈuis ta. Ri ruwachˈulef y ri caj xa can xquerijix wi, achiˈel nirijix jun tziek. 	 Pə tənaɣa mpʋ pɩɩ saalɩ yem. Ama nyaa caɣa tam. Pə tənaɣa mpʋ pɩɩ cɛɣɛtɩ ɩsɩɩ wontu kususuutu cɛɣɛtʋɣʋ tɔ.


Ruma toka cˈa chiˈicˈuˈx ri xucˈulwachij ri rixjayil ri Lot, tek xporox ri tinamit Sodoma ruma ri Dios. 	 Ɩ́ tɔɔsɩ Lɔɔtɩ alʋ tɔm.


Y wi cˈo jun nibin chi nrajoˈ ri Dios y xa nretzelaj jun rachˈalal, ma kitzij ta ri nubij. Ruma wi ma nrajoˈ ta ri rachˈalal ri can nutzˈet, ¿la nicowin cami nrajoˈ ri Dios ri xa ma nutzˈet ta? 	 Ye nɔɣɔlʋ nɔɣɔ taa lɩɩwa sɩ: Ma sɔɔla Ɩsɔ. Ama ye ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ, ɩɩ sɔɔləɣɩ ɩ́lɛ́, pʋntʋ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́. Ye ɩ ta sɔɔlɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ wei ɩ naakɩ tɔ ɩsənaɣa ɩ ká sɔɔlɩ Ɩsɔ wei ɩɩ naakɩ tɔ?


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: Can kitzij re xtinbij chiwe: Riyix can xtitzˈet cˈa chi ri caj xtijakatej, y chi ri ángeles riche (rixin) ri Dios xquexuleˈ xquejoteˈ pa nuwiˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Tamapana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ɩ́ ká tɛ na ɩ́ ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa na Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa təŋəɣɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá kpaa na pá tiiki.


Ri rey riˈ can yecˈo wi ri rubin chic chique chi yeˈapon chupan ri jun cˈulanen riˈ, y rumariˈ xerutek cˈa ri ye rumozos chiquisiqˈuixic (chicoyoxic) ri winek riˈ. Yacˈa tek xesiqˈuix (xeˈoyox), man chic xcajoˈ ta xebe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tila ɩ təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ polo ɩ́ yaa mpa ma lapa tɔɣɔnaɣa tɔ. Tənaɣa pɛlɛ pa kisa kɔntɛ.


Y pa rucaˈn kˈij, ri Juan ri Bautista cˈo chic cˈa chiriˈ jun bey, ye rachibilan ye caˈiˈ chique ri rudiscípulos. 	 Tɛʋ fema ɩlɛna Yohaanɩ wɛ təna tɔtɔ, ɩ́ na ɩ ɩfalaa taa naalɛ.


Riyix sibilaj ninimirisaj iwiˈ ruma cˈo ri ruley ri Dios iwuqˈui. Pero xa ma ninimaj ta ri nubij ri ley riˈ y rumariˈ xa yixtajin nikasaj rukˈij ri Dios. 	 Pə taɣa nyá mʋɣʋləɣəna sɩ n wɛna Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ? Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n pəntəɣɩ-tɩ na pə́ kʋɣɩ Ɩsɔ nyʋɣʋ?


Tek ri Jesús rubin chic cˈa ka ronojel riˈ, Riyaˈ xchˈo cˈa quiqˈui ri rudiscípulos y xubij cˈa: 	 Yesu tɛma tɔm tənɛ tə tənaɣa yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ:


Y rumariˈ can ta yixcowin chi xtikˈax jabel chiwech quiqˈui quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal, ri janipeˈ rubanic ri ajowabel ri cˈo riqˈui ri Cristo; janipeˈ ruwech, janipeˈ raken, janipeˈ rujotolen y janipeˈ ka rupan. 	 Na mə na Ɩsɔ yəlaa təna ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna ɩsəna Kilisiti sɔɔlʋɣʋ tɔɔwa tɔ haləna kʋ fɛɩ tənaɣa. Nwaaŋ na mpəlɛ, ɩsɔtaa na atɛ.


Y chukaˈ can xtapon wi ri kˈij tek xquebanatej ri xajan chupan ri lokˈolaj lugar ri ma rucˈamon ta chi nibanatej chiriˈ. Y rumariˈ xtiwulex cˈa ca ri lugar riˈ. Can achiˈel ri tzˈibatal ca ruma ri Daniel, jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri nitzˈeto cˈa ri tzˈibatal ca, tikˈax cˈa chuwech ri nutzˈet. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ ná acaalətʋ taa acaalətʋ nti tə tɔm Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Taniyɛɛlɩ ka yɔɣɔtaa tɔɣɔ katɛ taa. Wei ɩ kaləɣɩ tɔ ɩ́ cɛkəna-təɣɩ teu.


Y ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri lokˈolaj chˈaquet riˈ, can achiˈel cˈa nitzuˈun ri abej ri nibix jaspe y cornalina chique, can sibilaj cˈa nitzˈitzˈan. Ri lokˈolaj chˈaquet riˈ sutin cˈa pe rij ruma jun xcokˈaˈ. Y ri xcokˈaˈ riˈ rex cˈa nitzuˈun, achiˈel ri abej ri nibix esmeralda chare. 	 Ɩ ɩsɛntaa tee kɔkɔ kɛ́ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ liɣitee pɛɛ kɛ tɔm naalɛ nna a cɔlətaa tɔ. Na káɣálʋ́ cɔɔna kumte na ɩ́ tee kɔkɔ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ liɣitee pəlɛ kasasaŋa nyəntɛ.


Y riche (rixin) cˈa chi nitzak ta ri Jesús pa quikˈaˈ, ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chare: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj can ketaman wi chi can kitzij ri natzijoj. Ma naxibij ta awiˈ chuwech jun winek, astapeˈ cˈo rukˈij. Y can nacˈut wi ri bey riche (rixin) ri Dios chiquiwech ri winek. 	 Tənaɣa pa tɔma-ɩ sɩ: Tacaa, tə nyəmá teu sɩ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ pə təna kʋpantʋ kɛ́. Nn paasəɣəna tɔɔ, nn faɣasəɣɩ yəlaa. Ama ɩsəna mpi maɣamaɣa Ɩsɔ caa sɩ yəlaa ɩ́ la tɔ, pə tampana kɛ n heeliɣi.


Pero tek ri israelitas riˈ xtitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo, yacˈariˈ tek xtelesex el ri tzˈapeyon quiwech y ri pisiyon rij ri cánima. 	 Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Yʋlʋ kɛɛsəɣəna Tacaa tɔɔ kɛ́ ɩlɛna saalaɣa ŋkɛ ká kɔɔlɩ ɩ tɔɔ.


Y ri ángel ri nichˈo wuqˈui, rucˈuan cˈa jun achiˈel aj riche (rixin) etabel, y ri etabel riˈ can riqˈui cˈa kˈanapuek banon wi. Y ri ángel riˈ rucˈuan cˈa ri etabel riˈ riche (rixin) chi nretaj ri tinamit Jerusalem, ri cablajuj rupuertas y ri tzˈak. 	 Ɩsɔtaa tillu wei ɩ yɔɣɔtaɣana-m tɔ ɩ tɔka camlʋɣʋ kʋmaɣasʋɣʋ kɛ ɩ niŋ taa. Camlʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛ́ wʋla kɛ́, sɩ ɩ maɣasəɣəna ɩcatɛ na tə nɔnɔɔsɩ na tə koluŋa.


Tichˈoboˈ na peˈ chi utz ri achique ri xuben ri Jesús tek cˈo ri xucˈulwachij pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ. Riyaˈ xucochˈ ronojel. Quecˈariˈ tibanaˈ riyix. Ticochˈoˈ ronojel. Man cˈa quixcos ta, ni ma timalij ta icˈuˈx. 	 Mɛ mɩɩ caɣa na ɩ́ maɣasɩ mə taa na ɩ́ na ɩsəna asaɣaa yoona-ɩ na ɩ́ tá kpɛɛsɩ tɔ. Ɩ́ nyənna təna, pəcɔ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ kpisi na ɩ́ lɔ tɔɔŋ.


pero riyin xa ma ncusaj ta cˈa re wacami. Riyin xa jun utzil ncˈutuj chawe ruma ri ajowabel cˈo kiqˈui. Riyit awetaman chi riyin xa yin riˈj chic, y ma xu (xe) ta wi chukaˈ riˈ, xa can awetaman chukaˈ chi wacami yin yaˈon pa cárcel ruma ri rubiˈ ri Jesucristo. 	 ma luɣu lapa sɩ má na-ŋ-tɩ na tə́ wii kʋnyɔŋ kɛ kʋwii. Nyənɩ, saŋa ɩsəntɔ Pɔɔlɩ má ma kpatəlaa kɛlɛ, pə́cɔ́ ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ.


y nubij cˈa: Xtzˈaket yan cˈa ri tiempo, ri rajawaren ri Dios xa nakaj chic cˈo wi pe. Titzolin cˈa pe icˈuˈx y tinimaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, nichaˈ chique. 	 Na ɩ́ tɔŋ sɩ: Pənɛntɛ pə tala mpʋ, Ɩsɔ Kawulaɣa kpɛɣɛtaa. Ɩ́ laɣasɩ na ɩ́ mʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Yacˈa tek xka ka más ri kˈij, ri rudiscípulos ri Jesús xejel apo riqˈui y xquibij chare: Re waweˈ xa majun cˈo y xa xka ka kˈij. 	 Pə kɔma taanaɣa ɩlɛna ɩ ɩfalaa polo na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Cənɛ kɛ́ nyɩɩtʋ taa kɛ́, na ilim tɛma.


Ma tibilaˈ ta itzel tak tzij. Xa can xu (xe) wi cˈa ri utz ri tibij, chˈabel ri nicˈatzin riche (rixin) chi ri yeˈacˈaxan iwuche (iwixin) yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ can cˈo utzil nucˈom pe chique. 	 Kawalaɣa tɔm natəlɩ tə́ taa lɩɩkəna mə nɔɔsɩ. Ama ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa kʋpama mpa pa waasəɣɩ yəlaa na pá yeki na tə́ tuusiɣi lɔlɔ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ, ɩlɛ tɩɩ waasɩ tə nɩɩlaa təna.


Ri ye lajuj riˈ can xtiquiben cˈa chukaˈ chˈaˈoj riqˈui ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl y Riyaˈ can xtichˈacon chiquij. Ruma ya Riyaˈ ri rey pa quiwiˈ quinojel reyes y ya Riyaˈ ri nimalaj Ajaf pa quiwiˈ quinojel ajaf. Y quinojel ri yecˈo riqˈui can ye siqˈuin (oyon) y ye chaˈon ruma ri Dios y can cukul wi chukaˈ quicˈuˈx. 	 Paa kʋlɩ na pá yoona Ɩwəyaɣa, ama Ɩwəyaɣa ká kəlɩ-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ŋkɛɣɛlɛ sɔsaa Sɔsɔ na awulaa təna Wulaʋ. Ka na ka nyə́ma mpa pa yaawa na pá ləsɩ na pa kɛ́ nɩɩntaa tɔ paa kəlɩ-wɛ.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, xquibij chare ri Jesús: ¿Achique cˈa chi milagro nacˈut chkawech riche (rixin) chi niketamaj chi cˈo kˈatbel tzij pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek waweˈ? xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma təŋa-ɩ təkpɩɩ sɩ: Piti təmlɛ nteɣe n ka la-tʋ na pə́cɔ́ tə́ nyɩ sɩ pə ha-ŋ mpaaʋ sɩ ń la ɩsəntɔ ɩnɩ?


Y riqˈui riˈ, riyoj nikatzˈet chi riyeˈ ma xecowin ta xeˈoc chupan ri uxlanen riˈ ruma ma xquinimaj ta ri Dios. 	 Tə nawa mpʋ sɩ pa ta tɛ Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa ta sʋʋ.


Y can queriˈ chukaˈ ri chˈabel ri niquibilaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes. Riyeˈ y ri aj tzˈibaˈ, ri achiˈaˈ fariseos y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, niquitzeˈej cˈa ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma tɔtɔ. Pɛlɛ pa tɔŋna-ɩ paanaʋ na pá yɔɣɔtəɣɩ sɩ:


Ruma chi ri kitzij cˈaslen, más rejkalen que chuwech ri iway iwucˈyaˈ y ri ichˈacul chukaˈ can más rejkalen que chuwech ri itziak. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, weesuɣu kəla tɔɣɔnaɣa, na yʋlʋ tɔnʋɣʋ kəla wontu kʋsusuutu.


Y ri ye rudiscípulos ri Juan ri Bautista xbequitzijoj cˈa chare ronojel ri nuben ri Jesús. Rumariˈ ri Juan xerusiqˈuij (xeroyoj) ye caˈiˈ chique ri ye rudiscípulos, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa heela-ɩ tɔm ntɩ tə təna. Ɩlɛna ɩ́ yaa pa taa naalɛ,


¡Juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma xa yix junan riqˈui jun panteón ri acuchi (achique) yaˈon wi jun caminek. Ri rij jabel sek y chˈajchˈoj, yacˈa ri rupan xa ma chˈajchˈoj ta, xa ruyon rubakil caminek cˈo. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ pəlaaŋ wei pa hʋləsaa na ɩ nyənʋɣʋ wɛ teu, na ɩ taa suna mʋwa na kʋsɔɣɔtʋ ntɩ tə təna tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xucˈutuj chare ri ixok riˈ: Ri puek ri rucˈamom pe ri Ananías, ¿la xaxu (xaxe wi) cˈa riˈ rajel ri ulef ri xicˈayij? Y ri ixok xubij: Jaˈ (je), yariˈ ronojel ri puek rajel ri ulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ɩ́ pɛɛta mə tɛtʋ ntɩ tɔ tə liɣitee tənaɣalɔ? Heeli-m. Ɩlɛna Ananiyasɩ alʋ cɔ sɩ: Anəɣəlɛ mpʋ.


Chukaˈ kachˈalal, nikabij chiwe chi queˈipixabaj ri kachˈalal ri ye kˈoraˈ. Tibij chique chi quesamej. Y ri kachˈalal ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon, ticukubalaˈ quicˈuˈx. Y ri ma jane cˈo ta quichukˈaˈ jabel chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Jesucristo, ma queˈiyaˈ ta ca. Xa can queˈitolaˈ. Y chukaˈ queˈicochˈolaˈ quinojel. 	 Tá taapalaa, haɩ, ɩ́ kaləna mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ. Ɩ́ la na mpa pa kəla fɛɛlɛ tɔ pa fɛɛlɛ ya, ɩ́ teŋ acamaa, ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ yəlaa tənaɣa suulu.


Ri Abraham majun rumac xtzˈetetej ruma ri Dios, pero ma ruma ta ri utzilaj tak banobel ri xerubanalaˈ. Ruma wi xa ta queriˈ, xcowin ta ri Abraham xunimirisaj riˈ ruyon. Astapeˈ ma rucˈamon ta chi nunimirisaj riˈ chuwech ri Dios. 	 Ye təma kʋlapɛɛ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ka nyəna-ɩ yʋlʋpaŋ ɩlɛ ɩ taa laŋ mpi ɩ ká sana ɩ tɩ tɔ. Ama ɩ kaa tɩɩ pəsɩ na ɩ́ sa ɩ təɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa mɛɛ.


Ri Dios xuyaˈ cˈa pa cánima ri lajuj aj kˈatbel tak tzij chi junan quichˈobonic xquiben riche (rixin) chi xeyacatej chrij ri ixok ri ma utz ta ri rucˈaslen, y chukaˈ junan quichˈobonic xquiben riche (rixin) chi xquijech ri kˈatbel tzij ri cˈo pa quikˈaˈ riyeˈ chare ri chicop. Y can queriˈ xtiquiben, ruma cˈo chi nibanatej na ri ye rubin ca ri Dios chi yebanatej. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tʋna pa lotunaa taa kɛ́ hʋwɛɛ sɩ pá kpɛntɩ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá lakɩ na pá məŋna pa kawulasɩ toŋ na pá cɛla wontuɣu, na pá yoosi nti nti tə ləmaɣasɛɛ ɩ ka tʋwa tɔ, haləna Ɩsɔ ka yɔɣɔta nti tɔ tə́ la.


Yacˈa chuwech ri Dios yoj cˈa riyoj ri banon ri kitzij circuncisión chake, ruma cˈo chic ri Lokˈolaj Espíritu pa tak kánima ri yojtoˈo riche (rixin) chi nikayaˈ rukˈij ri Dios. Y riqˈui quicoten nikabij chi xkanimaj yan ri Jesucristo y ma rajawaxic ta chi niban ri circuncisión chake riche (rixin) chi yojcolotej. 	 Mpɛ pa pɛlʋɣʋ kɛ mpi? Taɣalɛ pɛllaa na tampana. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu wɛnna tá kiŋ na táá lakɩ Ɩsɔ təmlɛ. Na Yesu Kilisiti kɛ ta lakɩ na taa taakɩ, na pə taɣa yʋlʋ kʋlapəlɛ haana taɣa naani.


¿Cˈa ta cˈa ri Dios chi man ta xquerutoˈ ri winek ri ye ruchaˈon chic Riyaˈ y chi pakˈij chi chakˈaˈ niquiben orar? ¿Ri Dios ma chanin ta cami xquerutoˈ pe ri winek ri ye ruchaˈon chic? 	 Ɩlɛ Ɩsɔ ká yelina ntɛɣɛ waasʋɣʋ kɛ mpa ɩ ləsaa na pá wiikina-ɩ ilim na ahoo tɔ? Ɩ ká la kaninika na pa sənaʋ na?


Y ri rajaf ri ulef xutek chic jun rumozo. Y ri mozo riˈ xcamisex cuma ri kajoy tak ulef. Y ye qˈuiy chic mozos ri xerutek, pero quinojel cˈo ri xquicˈulwachij. Yecˈo xechˈay pe, y yecˈo xecamisex. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ tasa lɛlʋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna pá kpa ɩ́lɛ́ na pá kʋ. Pa lapa ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm paɣalɛ tɔtɔ. Pa mapa lɛlaa na pá kʋ lɛlaa.


Can utz rucusaxic tibanaˈ chare ri tiempo, ruma re kˈij re yojcˈo wi xa can itzel wi. 	 Ɩ́ taa yele na aləsɛkɛ kʋyɛɛŋ fiti-mɛɣɛ yem. Pə taɣa pʋlʋ ɩsaɣatʋ hukina tá kaɣana kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa.


Y ma yoj kˈaxnek ta el chare ri lugar ri nrajoˈ ri Dios chi yojsamej wi. Queriˈ nikabij chiwe ruma can yoj cˈa riyoj ri xojapon nabey mul ri chilaˈ iwuqˈui; kacˈuan apo ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic. 	 Ɩsəna pa sɩɩna-tʋ tɔ tɩɩ ŋmaana pə tɔɔ, ye tə taa kɔɔ mə tɛ ɩlɛ mpʋɣʋlɛ. Ama tə tala mə tɛɣɛ teu na tə́ heeli-mɛɣɛ Kilisiti tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Ri Dios ma tzˈetetel ta, pero ruma ri Cˈajolaxel xpe chuwech re ruwachˈulef, rumariˈ xtzˈetetej achique rubanic ri Dios. Ruma ri Cˈajolaxel can ya wi cˈa Riyaˈ ri cˈo nabey, y más nim rukˈij que chiquiwech quinojel ri cosas ri cˈo. 	 Kilisiti kɛləna Ɩsɔ wei paa naakɩ tɔ tətɛŋɛlɛŋ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlʋ wei ɩ kəla pə təna mpi Ɩsɔ lapa tɔ.


Y can queriˈ wi xquiben ri soldados. Ri chiriˈ riqˈui apo ri cruz ri bajin wi ri Jesús, cˈo cˈa apo ri María ri ruteˈ, y chukaˈ ri ruchˈititeˈ, María ri rixjayil ri achi ri Cleofas rubiˈ y cˈo chukaˈ apo ri María Magdalena. 	 Yesu too na ɩ́lɛ́ ɩ neu, na Kolopasɩ alʋ Malɩ, na Makətala Malɩ, pa təna pa səŋa Yesu tesika kiŋ təna.


Jubaˈ chic cˈa oc re yicˈojeˈ el iwuqˈui riyix ri can achiˈel tak walcˈual nbanon chiwe. Cˈacˈariˈ xquinicanoj. Pero re wacami can nbij cˈa ca chiwe, achiˈel ri nbin chique nicˈaj aj Israel, chi ri xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon chinucanoxic. 	 Ma piya mɛ, wɛɛ naalɛ tike kɛ pə kaasa-m mə hɛkʋ. Pə waalɩ ɩ́ ká pɛɛkɩ-m. Ama ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ polo timpi ma puki tɔ. Halɩ ḿpʋ́ɣʋ́ maa tɩɩ heela Yuta nyə́ma, na ntɩ ɩnəɣɩ ma lɛləɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu tɔtɔ.


Y chiriˈ xebeˈel wi pe ri wukuˈ ángeles ri jachon jojun rucˈayewal pa quikˈaˈ. Y ri quitziak ri ye quicusalon, ya cˈa ri tziek ri nibix lino chare, jun tziek ri sek sek y can nitzˈitzˈan cˈa chukaˈ. Y ri chuwaquicˈuˈx kˈaxnek cˈa chukaˈ ximibel ri banon riqˈui kˈanapuek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ ka tɔka kʋnaasənam tɔm naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ tɔ pa lɩɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ ntɛ tə taa. Na pá suu kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ wontu kʋhʋlʋmtʋ na tə́ mʋɣɩ kɔkɔ kɛ nyənənyənɩ, na pá ləla pa laŋa taa kɛ́ wʋla tampalanaa.


Tek xanmej pe awuqˈui, can cˈa ma jane kachˈalal ta, xa jun mozo ri can ximil pa samaj awuqˈui. Yacˈa re wacami can kachˈalal chic. Riyin sibilaj nwajoˈ riyaˈ, yacˈa riyit can sibilaj cˈa chukaˈ xtawajoˈ, ma xaxu (xaxe) ta wi ruma chi can amozo, ma que ta riˈ, riyit can xtawajoˈ chukaˈ ruma can runiman chic ri Ajaf. 	 Pənɛntaa pə kaa wɛɛ ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ yom kɛ yem, ɩ tɛɛ mpʋ. Ɩ pəsa tá taapalʋ kʋpampaŋ kɛ Kilisiti mpaaʋ taa. Ɩ tɛma ma nyəŋ kɛ pəsʋɣʋ təkpataa, ɩlɛ nyaɣa pə kaasənaa sɩ ɩ́ pəsɩ nyá nyəŋ na pə́ kəlɩ mpʋ, paa ɩsɩɩ nyá yom, paa ɩsɩɩ nyá taapalʋ kɛ Tacaa təŋʋɣʋ taa.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xchˈo chic jun bey chique ri achiˈaˈ fariseos riˈ, y xubij: Can kitzij cˈa nbij chiwe: Yin cˈa riyin ri Ruchiˈ ri coral ri acuchi (achique) yeˈoc wi apo ri tak carneˈl. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa yɔɣɔtaɣa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Maɣalɛ heeŋ kaləkʋ ŋkʋ kʋ nɔnɔɣɔ.


Can ya chukaˈ ri nabey tak chˈaquet yequicanolaˈ ri pa nimaˈk tak waˈin y ya chukaˈ riˈ ri yequichaˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ nibix chi riyeˈ cˈo quikˈij. 	 Acima taa sɔsaa sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ. Na Yuta nyə́ma təkotilenaa taa teeli teeli təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ.


Riyin ri Simón Pedro, yin jun rusamajel ri Jesucristo, y yin jun chukaˈ ruˈapóstol Riyaˈ. Ticˈuluˈ cˈa re wuj re ntzˈibaj el chiwe riyix ri can yatajnek chiwe chi xcˈojeˈ jun lokˈolaj icukbel cˈuˈx riqˈui ri Jesucristo achiˈel kabanon riyoj. Quecˈariˈ rubanon ri Dios ri Kacolonel Jesucristo chake ruma Riyaˈ can choj wi nuben. 	 Maɣa Simɔŋ Piyɛɛ, Yesu Kilisiti təmlɛ tʋ na ɩ tillu. Tá Ɩsɔ na tá Yatʋ Yesu Kilisiti pa təŋa siɣisuɣu na pə́ yele na mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ teitei ɩsɩɩ ta tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa kanɛ.


Can sibilaj nika chiquiwech ri niyaˈox (nyaˈ) rutzil quiwech ri pa tak cˈaybel. Y chukaˈ can sibilaj nika chiquiwech nibix Tijonel, Tijonel chique cuma ri winek, ruma cˈo quikˈij yetzˈet. 	 Pa sɔɔla pá sɛɛkɩ-wɛɣɛ samaa taa kɛ́ na pá luŋiɣi na pá yaakɩ-wɛ sɩ ta caa ta caa.


Yacˈa ri malcaniˈ tak ixokiˈ ri cˈa ye kˈopojiˈ na, ma titzˈibex ta ka quibiˈ chi yeˈilix cuma ri kachˈalal. Ruma riyeˈ yecowin niquibij chi ma xquecˈuleˈ ta chic y niquijech quiˈ chubanic ri rusamaj ri Cristo. Pero xa cˈa jubaˈ tiquibij queriˈ, ya xa niquimalij ca ri samaj ruma niquirayij chi yecˈuleˈ chic jun bey. 	 Pə kpaɣaʋ leelaa səkpema tɔ, taa ŋmaa pa həla kɛ takəlaɣa taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa kʋnyɩɩləŋ kɔŋ ɩ́ kpa pa nyɔɔŋ taa tɔ pə tʋɣɩ-wɛɣɛ saaʋ kɛ́. Na mpʋ tɔ, pa haa Kilisiti kɛlɛ siɣile,


Y yacˈa tek ri Apolos cˈo pa tinamit Corinto, yacˈariˈ tek ri Pablo ruchapon cˈa benak pa tak tinamit ri yecˈo el chuwijuyuˈ ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia y Frigia. Y cˈacˈariˈ xapon pa tinamit Efeso, y xeberilaˈ nicˈaj chic kachˈalal chiriˈ. 	 Saa wei Apɔlɔɔsɩ wɛ Kɔlɛntɩ tɔ Pɔɔlɩ ná cɔɔna Asii tɛtʋ pulasɩ acalɛɛ taa, haləna ɩ́ kɔɔ ɩ́ lɩɩ Ɩfeesu ɩcatɛ. Tənaɣa ɩ maɣana Tacaa təŋlaa napəlɩ.


Yacˈa ri katiˈt kamamaˈ xquicˈutuj rey riche (rixin) chi nikˈato tzij pa quiwiˈ. Y ri Dios can xuyaˈ wi cˈa jun rey pa quiwiˈ ri xubiniˈaj Saúl, ri rucˈajol jun achi ri Cis rubiˈ. Ri rey Saúl cawinek junaˈ cˈa xkˈato tzij pa quiwiˈ ri katiˈt kamamaˈ. Y riyaˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri Benjamín. 	 Ɩlɛna pá sələmɩ wulaʋ, kɛna Ɩsɔ kpa Pɛnsamɛɛ lʋlʋɣʋ taa tʋ wei pa yaa sɩ Kisi tɔ ɩ pəyalʋ Sayuli, na ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ nɩɩlɛ təcu.


Y ri winek ri can nrajoˈ cˈa nuben ri achiˈel nrajoˈ ri Dios, ri winek riˈ can xtretamaj cˈa, wi ri utzilaj chˈabel ri ncˈut riyin can riqˈui ri Dios petenak wi o xa nuyon riyin yibin. 	 Ye wei ɩ sɔɔla Ɩsɔ luɣu nyəntʋ təŋʋɣʋ, pʋntʋ tike ka nyəna sɩ ma kʋsɛɣɛsətʋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ yaa ma maɣamaɣa ma kaŋkantɛ kɛ ma lakəna.


Y ri ixok riˈ can nikˈalajin chi nralaj yan jun acˈal. Can ruchapon chic cˈa jiloj. Can sibilaj cˈa kˈaxomal ri nukˈaxaj. 	 Ɩ ka pɩɩwaɣa tətoɣotoɣo na ɩ́ wʋsa lʋlʋɣʋ, na lʋlʋɣʋ kʋnyɔntɔɣɔlɛ na pə wʋsasɩ kpa-ɩ na ɩ́ sʋʋ kapusi mapʋ.


Yecˈo cˈa nicˈaj chic, ruma chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios rumariˈ tek qˈuiy xquicˈulwachij, ruma yecˈo ri xetzeˈex y xechˈay, y ma xu (xe) ta wi riˈ, yecˈo chukaˈ xexim riqˈui cadena, y yecˈo xetzˈapix pa tak cárcel. 	 Pa foota lɛlaa na pá ma-wɛɣɛ akpatɛɛ, pa hɔka lɛlaa kɛ alukpala na pá tʋ-wɛɣɛ saləka.


Y can yacˈariˈ tek ri camic y ri lugar acuchi (achique) xecˈojeˈ wi ri caminakiˈ, xecˈak chupan ri nimalaj kˈakˈ ri can achiˈel jun choy ri ntajin nicˈat. Yacˈareˈ ri rucaˈn camic. 	 Pə yela səm na sətaa təcaɣalɛ, ɩlɛna pá pɛtɩ pɛlɛɣɛ kɔkɔ teŋku taa. Kɔkɔ teŋku ɩnəɣəlɛ səm kʋlɛləm.


Y yacˈa tek ri lajuj chic discípulos xquicˈaxaj ri xbitej ka, xpe cˈa coyowal chique ri ye caˈiˈ discípulos ri cachˈalal quiˈ. 	 Yesu ɩfalaa naanʋwa wei pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa ná mpʋ, ɩlɛna pa taa wɩɩna Sepetee pəyalaa mpɛ pa naalɛ.


Y riyix ¿achique cˈa ruma tek niwajoˈ nitojtobej ri Dios? ¿Achique cˈa ruma tek niwajoˈ niyaˈ jun ejkaˈn pa quiwiˈ ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta? Ruma ri rucˈuaxic ri ley riche (rixin) ri Moisés xa jun ejkaˈn ri ma xecowin ta xquicˈuaj ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, ni riyoj chukaˈ ma yojcowin ta chucˈuaxic. 	 Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ caa ɩ́ maɣasɩ Ɩsɔ na ɩ́ sʋkəna Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ təlasɩ kɛ səɣəla nna ta na ta caanaa caanaa tə ta pəsɩ na tə́ səɣəlɩ tɔ suwe?


Cˈo jantek ri winek ri ma ye israelitas ta can niquiben wi ri nubij ri ley, astapeˈ ma quicˈaxan ta achique ri nubij ri ley. Y queriˈ, can nikˈalajin cˈa chi ri pa tak cánima can cˈo ri nikˈalajsan chiquiwech achique ri utz y achique ri ma utz ta. Achiˈel xa ta can cˈo ri ley pa tak cánima. 	 Ye piitim lɛmpɩ nyə́ma nɔkaa na pá təŋəɣɩ mpi Yuta nyə́ma kʋsəsɩɩtʋ kɛɛsəɣɩ tɔ, pəyele nɔɣɔlʋ ta hʋlɩ-wɛ, ɩlɛ pa kʋsəsɩɩtʋ wɛ pa maɣamaɣa pa taa kɛlɛ, paa na pa taa fɛɩna-tɩ tɔ.


Y rumacˈariˈ ri Moisés can xtijox wi jabel riqˈui ronojel ruwech etamabel ri cˈo quiqˈui ri nimaˈk tak winek aj Egipto. Y can nikˈalajin riqˈui ri ruchˈabel y riqˈui ronojel ri xerubanalaˈ, chi can jun nimalaj achi wi. 	 Mpʋ pə lapəna Moisi nyəmá Icipiti nyə́ma nyəm təna. Haləna ɩ́ lá yʋlʋ wei ɩ́ yɔɣɔta nti tɩɩ hotiɣi atɛ tɔ, na ɩ́ pəsa təma.


Riyin sibilaj quicoten xuyaˈ pa wánima tek xenwil chi yecˈo nicˈaj chique ri awal quitzekelben ri kitzij, can achiˈel ruchilaben ri Katataˈ Dios chake. 	 Ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm kɛ timpi ma nawa nyá piya taa lɛnsɩ tɔka tampana ɩsɩɩ Tacaa tʋ-tʋ sɩ tə́ tɔkɩ tɔ.


Yacˈa ri mozo ri xa ma retaman ta achique ri nrajoˈ ri rupatrón, astapeˈ cˈo ri ma utz ta yerubanalaˈ apo, y astapeˈ ri mozo riˈ can rucˈamon chi nichˈay ta más, pero xa ma que ta riˈ xtiban chare. Riyaˈ ma xtikˈax ta ruwiˈ ri chˈayquil ri xtiban chare. Ruma ri can qˈuiy cˈa yaˈon ca chare, chukaˈ can qˈuiy cˈa ri xtichˈojix chare, y chukaˈ ri can qˈuiy ri jachon ca pa rukˈaˈ, can qˈuiy cˈa chukaˈ ri xticˈutux chare, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama təmlɛ tʋ wei ɩ́lɛ́ ɩ ta nyɩ ɩ caa luɣu tɛɛ nyəm, na ɩ́ lakɩ mpi pə mʋna pá mapɩ-ɩ pə tɔɔ tɔ, pəciiu tike kɛ paa ma ɩ́lɛ́. Wei pa ha sɔsɔm tɔ, sɔsɔm kɛ pa kɔŋɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ. Na wei pa paasaa na pá kaa sɔsɔm tɔ, sɔsɔm taa sɔsɔm kɛ pa kɔŋɩ-ɩ pɔɔsʋɣʋ.


Achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios: ¿la cˈo cami jun winek ri kˈaxnek chuwech achique ri nuchˈob ri Ajaf Dios? ¿O la cˈo ta cami jun winek ri cowinek rubin chare ri Dios ri achique ri utz chi nuben? 	 Ɩsɔ Tɔm taa pa yɔɣɔta mpʋ sɩ: Awe nyəmá Tacaa hʋwɛɛ? Yaa awe ká pəsɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ-ɩ sɩ la pənɛ, yele pənɛ?


Rumariˈ riyin can majun bey xquitaneˈ ta chi nnataj quereˈ chiwe, astapeˈ ta na riyix can iwetaman wi y chukaˈ can cukul wi icˈuˈx riqˈui re kitzij chˈabel re ntzˈibaj chiwe. 	 Mpi pə tɔɔ ma wɛɛ na má tɔŋna-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ tɔɔsʋɣʋ tɔɣɔlɛ. Ɩ́ tɛma-təɣɩ nyəm, haləna tampana tɔm nti ɩ mʋwa tɔ ɩ́ pɩɩ tə tɔm taa.


Ma que ta riˈ. Nbij cˈa chiwe: Wi riyix ma xtitzolin ta pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, xa can xtitzˈilaˈ chukaˈ iwiˈ chiˈiwonojel riyix achiˈel riyeˈ. 	 Aaɩ, ma heeliɣi-mɛ sɩ, pə taɣa mpʋ se. Ama mɩɩ ta laɣasɩ, ɩ́ ká sɩ mə tənaɣa ɩsɩɩ pɛlɛ pa səpʋ tɔ.


Ri Dios xiruchaˈ riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel riˈ, y xuben chukaˈ chuwe chi xinoc apóstol y jun tijonel quiche (quixin) ri winek ri ma ye israelitas ta. 	 Ɩsɔ lapa na má pəsɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ kpaallʋ na ɩ tillu na ɩ sɛɣɛsəlʋ.


Can tiwikaˈ cˈa iwiˈ achiˈel nuben jun soldado. Riyaˈ can cˈo chˈichˈ ri yerucusaj riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel. Y riyix chukaˈ, can ticusaj cˈa ronojel ri ruyaˈon ri Dios chiwe riche (rixin) chi nitoˈ iwiˈ chuwech ri itzel winek. Queriˈ tibanaˈ riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa rukˈaˈ, ruma riyaˈ can cˈo wi runaˈoj chubanic. 	 Ɩ́ tʋ mə tɔɔ kɛ́ yoou wontu təna nti Ɩsɔ haakɩ-mɛ tɔ, na ɩ́ səŋ təca na ɩ́ taŋ Ɩlɔɣɔʋ na ɩ acilaɣatʋ təna.


Quinojel ri ye alaxnek chic riqˈui ri Dios, quiyaˈon chic ca rubanic ri mac, ruma ri Dios xuyaˈ jun cˈaslen chare ri can achiˈel ri rucˈaslen Riyaˈ y xujel ri runaˈoj. Y ruma chi ri cˈaslen ri cˈo riqˈui ri winek riˈ can riqˈui ri Dios petenak wi, nuben cˈa chare chi ma nimacun ta chic. 	 Wei ɩ kɛ́ Ɩsɔ pəyaɣa tɔ pə cɛpa-ɩ na ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ta kɛ sətʋ tɔtɔ, ɩ tɛma weesuɣu tʋ kɛ pəsʋɣʋ kɛ́. Na Ɩsɔ kɛlɛ ɩ Caa, ɩlɛ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ.


Rumariˈ ri Pablo y ri Bernabé cˈa xecˈojeˈ na cˈa qˈuiy kˈij quiqˈui ri kachˈalal. Y ruma can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo, rumariˈ can majun cˈa xibinriˈil quiqˈui riche (rixin) chi niquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek, chˈabel ri nikˈalajsan ri rutzil ri Dios. Y ri Dios can nukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri winek, chi ri niquibij ri Pablo y ri Bernabé can ye kitzij wi. Y rumariˈ yequibanalaˈ cˈa qˈuiy milagros. 	 Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa caɣa Ɩkʋniyɔm na pə́ leeli. Pa lakaɣa pa faacinaa na apalʋtʋ, na pá wɛna naani kɛ sɔsɔm kɛ Tacaa tɔɔ. Pə́cɔ́ Tacaa ná hʋlaɣaa sɩ waasʋnaa mpa pa tɔŋna lapʋ kɛ ɩ pɛɛlɛɛ tɔm tɔɔ tɔ pa wɛna tampana. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ yelaa na pá pəsɩ na pá lakɩ Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma.


Y yecˈo cˈa aj tzˈibaˈ y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ. Y ri aj tzˈibaˈ y ri fariseos riˈ, yexebexot (yexebeloj) cˈa chiquij ri ye rudiscípulos ri Jesús. Yequibilaˈ cˈa chique: ¿Achique ruma tek riyix yixwaˈ yixucˈyaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ? xechaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa na pɛlɛ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa kɔma na pá pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa kɛ ɩmiitaʋ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə na lampuu mʋlaa na asaɣaa ɩ́ kpɛnta tətɔɣɔlɛ na tənyɔɔlɛ?


Y chiriˈ chiquicojol ri winek, ye benak cˈa nicˈaj achiˈaˈ fariseos. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, queˈakˈilaˈ ri ye adiscípulos, xechaˈ chare. 	 Falisanaa napəlɩ paa wɛ samaa ɩnɩ ɩ hɛkʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɔma Yesu sɩ: Tacaa, sumsi nyá ɩfalaa mpɛ.


Ruma ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca nubij chi ri Cristo jun chique ri ye riy rumam ri rey David. Y ri chiriˈ pa Belén ri tinamit ri xalex wi ri David, chiriˈ cˈo chi nipe wi ri Cristo, yechaˈ. 	 Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ taa wɛɛ sɩ: Mesii ka wɛɛ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ kɛ́. Pɛtəlɛhɛm timpi Tafiiti ka wɛɛ tɔɣɔ ɩ ká lɩɩna.


Riqˈui ronojel ri kachapon pe rubixic chiwe, rajawaxic chi nikˈax chiwech chi can cˈo jun Kanimalaj Sacerdote riyoj, y Riyaˈ xtzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ ri lokˈolaj chˈaquet ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri Dios. 	 Tɔm nti tə tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ tɔ tə kite ntɛ́ sɩ, tə wɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ mpʋ wei ɩ kpawa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kumte kɔŋkɔŋ taa kɛ́ ɩsɔtaa tɔ.


Riyix can iwetaman cˈa chi ri Ajaf xtuyaˈ rajel ruqˈuexel chiwe chiˈijujunal ronojel ri utz ri niben. Y majun rubanon, wi yix ximil o ma yix ximil ta pa samaj riqˈui jun patrón; xaxu (xaxe wi) tibanaˈ ri utz y xticˈul jun utzilaj rajel ruqˈuexel. 	 Ɩ́ nyɩ teu sɩ paa yom paa kasaɣampu Tacaa ká tɛ na ɩ́ fɛlɩ paa wei kɛ́ kʋpantʋ nti ɩ lapa tɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij: Ma tikˈil ta chic. Ruma majun jun winek ri pa nubiˈ riyin yerubanalaˈ wi milagros, y cˈa ta riˈ xticowin xquerubij itzel tak tzij chuwij, ma que ta riˈ. 	 Ama Yesu cɔwa Yohaanɩ sɩ: Ɩ́ taa taŋɩ-ɩ sɩ ɩ́ taa la. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la piti təmlɛ na ma hətɛ toŋ na ɩ́ tɛ na ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ ma tɔɔ kɛ́ kpakpaa tɔ.


Chupan cˈa ri tiempo riˈ, ri kachˈalal ntajin yeqˈuiyer. Y xtzˈucutej (xyacatej) cˈa pe jun tzij chiquicojol. Ri kachˈalal ri yechˈo griego niquibij cˈa chiquij ri kachˈalal ri yechˈo hebreo, chi ri malcaniˈ tak ixokiˈ ri yechˈo griego niban chique chi jubaˈ oc quejkalen que chiquiwech ri malcaniˈ ri yechˈo hebreo tek nijach ri cosas riche (rixin) chi yetij ronojel kˈij. 	 Waatʋ ɩnɩ ɩ taa Tacaa təŋlaa tɔŋna sɔɔsʋɣʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa tɔmaɣa kɛ Yuta nyə́ma mpa pa yɔɣɔtaɣa Kəlɛɛkɩ tɔm tɔ na tɛtʋ Yuta nyə́ma pa hɛkʋ, sɩ tɛtʋ Yuta nyə́ma ɩɩ paasəɣəna mpɛ pa leelaa kɛ teu kɛ paa ɩfemle nte tə tɔɣɔnaɣa talʋɣʋ taa.


Ticˈutuj cˈa chukaˈ chare ri Dios chi ma yojka ta pa quikˈaˈ ri itzel tak achiˈaˈ, ruma xa ma quinojel ta ri winek quiniman ri Jesucristo. 	 Ɩ́ sələməna-tʋ tɔtɔ na pə́ ləsɩ-tʋɣʋ yəlaa asaɣaa mpa pa ta kɛɛsɩ tɔ pa niŋ taa. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa wɛɛ mpa paa caa pá mʋ Ɩsɔ mpaaʋ tɔm tɔ.


Y tek ri winek ri yecˈo chupan jun tinamit niquichop yixquiyaˈ pa tijoj pokonal, utz niyaˈ ca y yixanmej cˈa el chuwech ronojel riˈ, y yixbe pa jun chic tinamit. Y nbij cˈa chiwe chi ma jane quixkˈax ta pa ronojel tinamit ri yecˈo waweˈ pan Israel, tek riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xapon yan ri kˈij chi yipe. 	 Ye pə kɔma na pá tʋ-mɛɣɛ kʋnyɔŋ kɛ ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ́ se na ɩ́ polo lɛntɛ taa. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ɩ́ kaa tɛ Ɩsɛɣɛlɩ acalɛɛ kɛ cɔɔʋ na pə́cɔ́ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kɔɔ.


Ri achi ri moy tek rubanon ca, tek cˈo chic cˈa apo chiquiwech ri achiˈaˈ fariseos, xquicˈutuj cˈa chare chi achique rubanic xban chare riche (rixin) chi wacami nitzuˈun chic. Y riyaˈ xubij: Ri xbano cˈa chuwe chi yitzuˈun chic, xuyaˈ jubaˈ ti chˈabek chrij runakˈ nuwech, xinchˈej, y yareˈ yitzuˈun chic, xchaˈ chique. 	 Pə tɔɔ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ Falisanaa ná lɛla-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ ɩsəna pə lapa na ɩ ɩsɛ kuli tɔ. Ɩlɛna yʋlʋm cɔ-wɛ sɩ: Tɛɛliya kɛ ɩ taa ma ɩsɛ, ɩlɛna má saŋ na pənɛ má naakɩ.


Achiˈel ri rukˈalajsan ca ri Dios chrij Riyaˈ tek xubij chare: Yit cˈa riyit ri Sacerdote ri majun bey xcajalatej ta, can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: N ka pəsɩ kɔtʋlʋ kɛ tam tɔɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ.


Y xucˈuex cˈa apo ri cˈajol chuwech ri Jesús. Pero tek ri itzel espíritu xutzˈet ri Jesús, riqˈui ruchukˈaˈ xuyicaj ri cˈajol y xuchˈakij pan ulef. Y ri cˈajol nubolkotilaˈ cˈa riˈ y niwoko ruchub (rucˈaxej) pa ruchiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa nyə́ma pona-kɛɣɛ Yesu. Tuu ɩsɩɩ ɩlɔɣɔʋ tɩɩ keesuɣu Yesu tɔ, ɩ sʋʋ pəyaɣa ŋkɛɣɛlɛ selisuɣu kɛ teu. Haləna ká hoti atɛ na ká pilimi na kuhulaŋ lɩɩkəna ka nɔɣɔ taa.


Y tek sibilaj ye chˈayon chic, xebetzˈapix ca pa cárcel, y xbix chare ri chajinel chi jabel quichajixic tubanaˈ. 	 Pa tɛma-wɛɣɛ mapʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ teu, ɩlɛna pá sʋsɩ-wɛɣɛ saləka taa, na pá heeli taŋlʋ sɩ ɩ́ nyənəɣɩ-wɛɣɛ teu.


Jun winek ri can utz nuben riqˈui ri xa ma qˈuiy ta ri yaˈon ca chare, can utz cˈa chukaˈ xtuben riqˈui wi qˈuiy niyaˈox (nyaˈ) ca chare. Yacˈa jun winek ri xa ma utz ta nuben riqˈui ri ma qˈuiy ta ri yaˈon ca chare, xa can ma utz ta chukaˈ xtuben riqˈui wi qˈuiy niyaˈox (nyaˈ) ca chare. 	 Wei ɩ́ te səkpetu taa, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ɩ te sɔsɔɔntʋ taa. Na wei ɩ ta te səkpetu taa, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ɩ kaa te sɔsɔɔntʋ taa.


Ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chare ri discípulo riˈ: Ri achoj chare xtinyaˈ wi ri caxlan wey muban, yacˈariˈ ri xtijacho el wuche (wixin), xchaˈ. Y Riyaˈ xumubaˈ cˈa ri caxlan wey y xuyaˈ chare ri Judas Iscariote ri rucˈajol ri jun achi Simón rubiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩfalʋ ɩnɩ sɩ: Maa lii potopoto hɔɣɔlaɣa ye ma cɛla-kɛɣɛ wei, ɩnəɣəlɛ. Ɩ tɛma-kɛɣɛ liiu, ɩlɛna ɩ́ cɛla-kɛɣɛ Simɔŋ Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ.


Y quinojel ri xa jun chic quibanon riqˈui ri Cristo, ma yemacun ta chic. Pero wi cˈa yemacun na, can nikˈalajin chi ma quitzˈeton ta ni ma quetaman ta ruwech ri Jesucristo. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye ɩ na wei pa kpɛntaa, pə cɛpa pʋntʋ na ɩsaɣatʋ lapʋ kɛ́. Ama ye wei ɩ wɛɛ na ɩ́ tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ, ɩ ta na Yesu na ɩ ta tɩɩ nyəmɩ-ɩ.


Pero ri Simón xubij cˈa chique ri apóstoles: Tibanaˈ cˈa orar pa nuwiˈ riyin, y ticˈutuj chare ri Ajaf Dios riche (rixin) chi man ta xtincˈulwachij ri achiˈel ri xibij ka chuwij, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ cɔ-wɛ sɩ: Mɩɩ wiina-m na Tacaa, na nti ɩ́ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə taa natəlɩ ɩ́ taa la-m.


Y konojel cˈa ri yoj riche (rixin) chic ri Cristo, achiˈel ta xa can xojbajix riqˈui Riyaˈ chuwech ri cruz, riche (rixin) chi riyoj xekayaˈ ca ri itzel tak raybel. 	 Mpa pa pəsa Yesu Kilisiti nyə́ma tɔ pʋntʋnaa kpɛŋna pa yʋlʋwɛɛtʋ na tə kʋnyɩɩləŋ na tə kɔtɔɩnaa kɛ́ na pá kʋ́ tənaŋnaŋ.


Ye qˈuiy cˈa chique ri yawaˈiˈ riˈ xa ma relic ta yabil ntoc chique. Xa itzel tak espíritu yecˈo quiqˈui. Pero ri Jesús xerelesaj chukaˈ el. Y ri itzel tak espíritu, tek yeˈel cˈa el quiqˈui ri yawaˈiˈ riˈ, can riqˈui cˈa quichukˈaˈ yechˈo y niquibij: Yit cˈa riyit ri Rucˈajol ri Dios, yechaˈ. Y ri Jesús xerukˈil riqˈui ri ruchˈabel y ma xuyaˈ ta kˈij chique riche (rixin) chi xechˈo chic. Ruma ri itzel tak espíritu riˈ can quetaman chi ri Jesús, yariˈ ri Cristo. 	 Alɔɣaa maɣamaɣa ná se yəlaa paɣalɛ waalɩ na pá kooki sɩ: N kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ kɛ́. Ama ɩ kaləna-wɛ, ɩ ta tisi sɩ pá yɔɣɔtɩ: Pə taɣa pʋlʋ, pa nyəmá sɩ ɩ kɛ́ Mesii.


Ruma riyix xa can sibilaj yeka chiwech yeˈicˈul jabel ri xa majun oc quinaˈoj, y riyix nibij chi can cˈo inaˈoj. 	 Mɛ mpa mɛ mə na mə ɩsɛ tɔ, paa pa ta tɩɩ sələmɩ-mɛ sɩ ɩ́ mʋ kpaŋtʋnaa, ɩ́ mʋɣɩ-wɛɣɛ.


Ruma chi quinojel ri winek queriˈ niquiben. Yacˈa riyix cˈo jun Itataˈ ri can retaman chi ronojel riˈ nicˈatzin chiwe. 	 Antulinya taa cənɛ ma ta nyɩ ɩsɔnaa pɛɛkəɣəna təlɛɣɛ tam. Ama mɛ mə wɛna Caa, na mə Caa ɩnɩ ɩ nyəmá mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ.


Y ri kachˈalal riˈ, can xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios ruma xquicˈaxaj chi jalatajnek chic ri nucˈaslen. 	 Na pá saŋ Ɩsɔ kɛ́ ma tɔɔ.


Y wi ma nicuy ta quimac ri winek ri cˈo pokon niquiben chiwe, chukaˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ma xtucuy ta ri imac ri yeˈibanalaˈ chuwech. 	 Ama ye ɩɩ hʋləɣɩ mə tɔɣɔntəlɛnaa kɛ suulu kɛ timpi timpi pa wakələɣəna-mɛ tɔ, mə Caa kaa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ suulu tɔtɔ.


Y yacˈa tek ri winek ye elenak chic el, ri Jesús xoc apo chupan ri jay ri acuchi (achique) cˈo wi ri ti kˈopoj ri caminek chic. Xpe Riyaˈ xuchop rukˈaˈ ri ti kˈopoj, y can yacˈariˈ tek xcˈastej. 	 Pa tɛma samaa kɛ ləsʋɣʋ, ɩlɛna Yesu sʋʋ naŋ taa, na ɩ́ tɔkɩ pɛɛliya niŋ taa na ká kʋlɩ.


Ruma chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, nubij: Can achiˈel cˈa ri nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Y wi naben cˈa re nubij re jun tzij reˈ, can xaben yan cˈa ronojel ri nubij chupan ri ley riˈ. 	 Kʋsəsɩɩtʋ təna nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ: Sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ n ká sɔɔlɩ nyá tɩ tɔ.


Y can quinojel cˈa ri winek chi chˈutiˈk chi nimaˈk can jabel niquiyaˈ quixquin chare ri nubij ri aj itz riˈ, y niquibilaˈ cˈa chrij: Ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios can cˈo cˈa riqˈui ri Simón, yechaˈ. 	 Pə kpaɣaʋ piya na pə́ polo sɔsaa tɔ pa təna pa wutaɣa-ɩ kɛ́. Haləna yəlaa tɔŋaɣa sɩ: Ɩsɔ toma nna pa yaa toma sɔsɔɔna tɔ a tʋ ntɔ.


Kachˈalal, riyoj nicˈatzin chi ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix. Y riyoj can rucˈamon cˈa chi nikamatioxij, ruma kˈij kˈij icukuban pe más icˈuˈx riqˈui ri Dios, y kˈij kˈij más niwajowalaˈ iwiˈ. 	 Tá taapalaa, pə wɛɛ sɩ tam tə sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ, na pə tɩɩ mʋna mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ tɔŋna toŋ nyɔɔʋ kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ təŋʋɣʋ taa kɛ́ tam kɛ́, na mə təma sɔɔlʋɣʋ ná tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ teu tɔtɔ.


Ri soldados ri xechajin chuchiˈ ri jul xquicˈul cˈa el ri puek, y achiˈel ri xbix el chique, can quecˈariˈ rutzijol ri xquelesaj rubixic chiquicojol ri israelitas. Y ya cˈa riˈ ri etaman cuma ri israelitas cˈa chupan re kˈij reˈ. 	 Tənaɣa taŋlaa mʋ liɣitee anɩ na pá lá ɩsɩɩ pa heela-wɛ tɔ. Na tɔm tənɛ tə yɛkɩ Yuta nyə́ma hɛkʋ, haləna saŋa.


Ruma wi xticˈom ka ruwech, can xtiwejkalej chukaˈ riyix ri etzelal ri yerubanalaˈ ri jun winek riˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ sɛɛ-ɩ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ́ na pʋntʋ pa pɛɛla nɔɣɔ kɛ ɩsaɣatʋ təma nna ɩ lakɩ tɔ a taa kɛ́.


Y ri Dios xucˈut chkawech chi can yojrajoˈ wi, ruma xutek pe ri Rucˈajol chuwech re ruwachˈulef. Y ri Dios can xu (xe wi) ri jun Rucˈajol cˈo, pero xutek pe riche (rixin) chi xuyaˈ ri cˈacˈacˈ cˈaslen chake. 	 Ɩsɔ tilina ɩ Pəyaɣa ɩkpamlɛ kɛ antulinya taa sɩ tə́ ná weesuɣu kɛ ka tɔɔ. Tɔʋ, mpi Ɩsɔ hʋlənaa sɩ ɩ sɔɔla-tʋ tɔɣɔlɛ.


Ruma can yecˈo chiwe riyix ri yebin, chi riyin tek cˈo wuj yentek el chiwe, can ruyon cowilaj tak chˈabel ri can ye pokon ri yentzˈibaj el chupan. Yacˈa tek yinapon cˈa chilaˈ iwuqˈui xa ma riqˈui ta chic cowilaj tak chˈabel ri yichˈo wi iwuqˈui, y ri nuchˈabel xa majun rejkalen, yechaˈ. 	 Nti yəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Pɔɔlɩ takəlasɩ taa tɔm wɛ toŋ na apalʋtʋ kɛ́. Ama waatʋ wei ɩ maɣamaɣa ɩ wɛ tá hɛkʋ tɔ ɩ wɛɛ kɛ́ təhɛɛ na ɩ yɔɣɔtaɣa wɛ kʋnyɔŋ.


Y rumariˈ, wi ri Dios ma yixruyaˈ ta pa tijoj pokonal riche (rixin) chi yixrupixabaj, xa can nikˈalajin chi ma yix ta ralcˈual, ni majun itataˈ ri nitijon iwuche (iwixin). 	 Ye ɩɩ hɔŋ mə ŋkpaŋŋ ɩsɩɩ ɩ lakɩ ɩ piya təna tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ɩ́ tá kɛ́ ɩ piya maɣamaɣa. Ama ɩ́ kɛ́ apalaa naalɛ piya kɛ́.


Yecˈo nicˈaj ruma xexebexot (xexebeloj) chrij ri Dios, rumariˈ cˈo jun ri xtak pe pa quiwiˈ riche (rixin) chi xerucamisaj. Rumariˈ man cˈa tiben ta queriˈ riyix. 	 Tə taa miiti, mpi tɔ, pa taa lɛlaa ka miitaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ na wakəllʋ kʋ-wɛ tɔ.


Tek ri Elisabet xracˈaxaj ri rutzil ruwech ri xyaˈox (xyaˈ) ruma ri María, can sibilaj xropin ri acˈal ri royoben xunaˈ riyaˈ. Y ri Elisabet xnoj ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, 	 Waatʋ wei Ɩlisapɛtɩ nɩɩ Malɩ sɛɛtʋ kɛ kpakpaa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ taa pəyaɣa yɔkaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tii ɩ tɔɔ.


Tiwacˈaxaj cˈa chukaˈ ri xtinbij chiwe, chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can xquicamisex na wi, achiˈel ri tzˈibatal ca. Pero juyiˈ cˈa ruwech ri xquijacho el riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Ri achi ri xquijacho el utz ta chi man ta xalex, xchaˈ ri Jesús. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma səkɩ teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ. Ama wei ɩ ká la Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ tɔm ká la waɩyo kɛ́ sɔsɔm. Pʋntʋ ɩnɩ, ye pa taa lʋlɩ-ɩ, pəlɛ pɩɩ lapa sana.


Y ri Pablo qˈuiy cˈa kˈij ri xcˈojeˈ na ka ri chiriˈ quiqˈui ri kachˈalal pa Corinto, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Acaya, pero xapon cˈa jun kˈij tek cˈo chi xbe el. Y tek chˈonak chic cˈa ca chique ri kachˈalal, riyaˈ xoc cˈa el pa jun barco riche (rixin) chi xbe cˈa pa ruwachˈulef Siria ye rachibilan cˈa el ri Priscila y ri Aquila. Yacˈa ri Pablo cˈo ri rutzujun (rusujun) chare ri Dios. Rumariˈ tek xeˈapon pa Cencrea, ri tinamit ri cˈo chi yeˈoc wi el pa barco, ri Pablo xusocaj ri rusmal tak ruwiˈ y coˈol xuben cˈa chare, riche (rixin) chi retal chi riyaˈ xuqˈuis yan pa ruwiˈ ri rutzujun (rusujun) chare ri Dios chi nuben. 	 Pɔɔlɩ caɣa Kɔlɛntɩ kɛ teu, pəlɛ pə waalɩ ɩ na Pilisila na Akilaasɩ pa yela ta taapalaa na pá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ sɩ pa puki Silii. Na pə́cɔ́ Pɔɔlɩ kʋləɣɩ təna tɔ, ɩ loola ɩ nyʋɣʋ kɛ Saŋkəlee kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ka sɩɩ ɩ nɔɣɔ ŋka tɔ ka tɔɔ kɛ́.


Y jun cˈa chique ri ye cablajuj rudiscípulos ri Jesús, ri Judas Iscariote rubiˈ, xapon cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Yutaasɩ Ɩsəkaleeu tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ polo na ɩ́ maɣana kɔtəlaa sɔsaa,


Y tek ri Pablo xoc apo, ri winek israelitas ri ye petenak pa Jerusalem xquisutij quiˈ chrij, y niquitzujuj (niquisujuj) cˈa apo riqˈui qˈuiy y nimaˈk tak mac. Pero ma xecowin ta xquiyaˈ pa sakil wi can kitzij chi ye rubanalon ri mac riˈ, tek xcˈutux chique. 	 Pɔɔlɩ talaa, ɩlɛna Yuta nyə́ma mpa pa lɩɩna Yosalɛm tɔ pá kotina-ɩ. Ɩlɛna pá sʋʋ-ɩ tɔm yuŋ nyəntʋ kɛ sʋkʋɣʋ. Pəyele paa pəsəɣɩ na pá hʋ́lɩ́ tə tampana təsiɣisiɣi.


Pero xa ruma cˈa chi ri Dios ma xka ta chuwech ri xquiben ri katiˈt kamamaˈ, ruma ma xquiben ta ronojel ri xubij chupan ri nabey trato, rumariˈ tek ri tzˈibatal ca nubij: Xtapon na jun kˈij, xchaˈ ri Ajaf, tek xtinben jun cˈacˈacˈ trato quiqˈui ri aj Israel y ri aj Judá. 	 Ama Ɩsɔ yəlaa lapa taalɩ na Ɩsɔ kaləɣəna-wɛ sɩ: Pə́ kɔma na pə́ kɔɔ maa yele na má na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tə́ tasa nɔɔsɩ kʋfasɩ pɛɛlʋɣʋ, na pə́ kpɛnna Yuta kpekəle nyə́ma tɔtɔ. Tacaa má ma yɔɣɔtəna mpʋ.


Y ri Jesús xuchop chic cˈa el ri rubey chi nibe pa tinamit Jerusalem. Pero nabey xbekˈax na pe pa tak tinamit y pa tak aldeas riche (rixin) chi nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ sɛɣɛsəɣəna mpaa kɛ acalɛɛ sɔsɔɔna na səkpena nna a taa ɩ təŋaɣana tɔ na ɩ́ puki.


Y tek xecˈachoj chare ri waˈin quinojel, ri Jesús xucˈutuj chare ri Simón Pedro: Riyit Simón ri yit rucˈajol ri Jonás, ¿la yinawajoˈ cami más que chiquiwech quinojel reˈ? xchaˈ chare. Y ri Simón Pedro xubij cˈa: Jaˈ (je), can queriˈ wi, Ajaf. Riyit awetaman chi yatinwajoˈ. Y ri Jesús xubij chare: Wi can yinawajoˈ, can queˈayukˈuj cˈa ri alaj tak nucarneˈl, xchaˈ. 	 Yesu ɩfalaa tɛma tɔɣɔʋ, ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ Simɔŋ Piyɛɛ sɩ: Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ, n sɔɔla-m na pə́ kəlɩ panɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Nn Tacaa, nyá maɣamaɣa n nyəmá sɩ ma luɣu wɛ-ŋ. Tənaɣa Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Paasəna ma ɩwɛɛsɩ.


Yacˈa ri achi mozo achoj riqˈui banon wi ri cˈas, ma xrajoˈ ta achiˈel ri xbix chare y rumariˈ xbe pa kˈatbel tzij y xberuyaˈ ca pa cárcel, riche (rixin) chi queriˈ tek rutojon chic na ca rucˈas, cˈacˈariˈ utz chi ntel pe. 	 Ama təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ kisaa na ɩ́ kpa ɩ taapalʋ ɩnɩ na ɩ́ pona na ɩ́ təkɩ saləka taa, sɩ ɩ́ fɛlɩ ɩnəɣɩ ɩ kəmlɛ.


Ruma riyix jabel iwetaman achique chi pixaˈ ri xkabij chiwe ri cˈo chi niben. Ruma can queriˈ bin ca ruma ri Ajaf Jesucristo. 	 Anɩ ɩ́ nyəmá Tacaa Yesu kʋsɛɣɛsətʋ nti tə sɛɣɛsa-mɛ sɩ ɩ́ təŋ tɔ.


Tek ri Abraham xuyaˈ ri diezmo chare ri Melquisedec, ntel chi tzij chi xuyaˈ yan pa quiqˈuexel ri ye riy rumam ri Leví, ri xqueˈoc sacerdotes, y chique cˈa riyeˈ riˈ niyaˈox (nyaˈ) wi ri diezmo, 	 Ye pə lapa mpʋ tə pəsəɣɩ na tə́ tɔ sɩ waatʋ wei Apəlaham faɣa ɩ wɛnaʋ taa kɛ́ tɔm naanʋwa na ɩ́ ha mpʋ tɔ, Lefii maɣamaɣa nyá fɛlaa kɛ́. Pəyele Lefii nyə́ma mpɛɣɛ pa taɣanəɣɩ faɣaʋ naanʋwa ɩnɩ ɩ wontu cɛlʋɣʋ.


Ruma ri cˈacˈacˈ cˈaslen ri nuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chake riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús, ya cˈa riˈ xicolo chuwech ri ruley ri mac y ri camic. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu lakɩ ɩsəna na ɩ́ haa weesuɣu kɛ mpa na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na pə́ ləsɩ-m ɩsaɣatʋ na səm pə yaasi ɩnɩ ɩ taa.


Can quixcˈojeˈ cˈa wuqˈui jurayil, riche (rixin) chi queriˈ riyin can yicˈojeˈ cˈa chukaˈ iwuqˈui riyix. Ruma ri rukˈaˈ ri uva ma niwachin ta, wi xa man cˈo ta riqˈui ri ruchiˈel. Can nicˈatzin chi jun rukˈaˈ uva cˈo riqˈui ri ruchiˈel, riche (rixin) chi queriˈ niwachin. Can queriˈ chukaˈ riyix, rajawaxic chi can quixcˈojeˈ wuqˈui. 	 Ɩ́ kpɛntəna-m teu na máá kpɛntəna-mɛɣɛ teu tɔtɔ. Na tə wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Pə taɣa pʋlʋ ye pəliŋa ta tamsəna tʋɣʋ, kaa pəsəɣɩ na ká lʋlɩ pee kɛ yem. Mpʋ tɔtɔɣɔ na mɛ, ɩ́ ta kpɛntəna-m tam ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la pʋlʋ.


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, yacˈariˈ tek xa noka yan cˈa jun quinimakˈij ri israelitas, y rumariˈ ri Jesús xbe anej ri pa tinamit Jerusalem. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yuta nyə́ma Ɩsɔ sɛɛʋ acima naalɩ a talaa, na Yesu polo Yosalɛm.


Y tek ri Jesús xchˈo quiqˈui ri ye caˈiˈ chapoy tak car riˈ, xubij chique: Quinitzekelbej y xtincˈut chiwech achique rubanic yeˈichˈec pe winek riche (rixin) chi yinquitzekelbej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ təŋɩ-m na má la-mɛ na ɩ́ puuki yəlaa ɩsɩɩ ɩ́ puukuɣu tiina tɔ.


Y ruma cˈa ri etzelal ri xuben ri Balaam, xbix chare chi ma utz ta ri xuben. Y can ya ri ruquiej ri xchˈo chare. Y astapeˈ jun quiej ma nicowin ta nichˈo, pero xchˈo pe chare achiˈel nichˈo jun winek, riche (rixin) chi queriˈ xukˈet ta ri profeta riˈ chi ma tuben ta ri itzel ri xuchˈob chi nuben. 	 Ama pa kaləna-ɩ ɩ kaanɩɩtʋ tənɛ tə tɔɔ. Kʋpam, kpaŋaɣa alʋnyəŋka ŋka kaa yɔɣɔtəɣɩ tɔ ka yɔɣɔtaa ɩsɩɩ yʋlʋ, na pə́ kpa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ ɩ kʋmɛləkʋlapʋtʋ ntɩ tə təlatɛ, na ɩ́ yele lapʋ.


Y tek xkayaˈ cˈa ca ri tinamit Neápolis, xojbe pa tinamit Filipos. Y ri Filipos jun cˈa nimalaj tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Macedonia. Y ri winek cˈa ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, ye romanos. Tek xojapon ri pa tinamit riˈ, xojcˈojeˈ cˈa ka caˈiˈ oxiˈ kˈij chiriˈ. 	 Tə kʋla təna ɩlɛna tə́ polo Masetoni hɔɣɔlʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ ɩcatɛ nte Lom nyə́ma tɔkaa na pá yaa-tɛ sɩ Filipʋ tɔ. Tə caɣa wɛɛ paɣalɛ kɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa.


Chupan cˈa ri puerta ri xa coˈol ruwech, chiriˈ cˈa quixoc wi. Ruma can nim wi ruwech ri puerta riche (rixin) ri itzel cˈaslen, ri nicˈamo pe ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y sibilaj cˈa ye qˈuiy ri yeˈoc chiriˈ. 	 Ɩ́ sʋʋna nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ. Asaala tete nɔnɔɣɔ walaa kɛ́, na pə mpaaʋ kɛ paɣalɛ təŋəɣɩ.


Y chupan cˈa ri nabey kˈij chare ri nimakˈij, tek ri israelitas niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, yacˈariˈ tek ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús, y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Acuchi (achique) cˈa nawajoˈ naben wi ri waˈin chupan re jun pascua reˈ, riche (rixin) chi nbekabanaˈ cˈa ruchojmil ronojel ri nicˈatzin? xechaˈ. 	 Pə tala potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pə acima kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule. Ɩlɛna Yesu ɩfalaa polo na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Leɣe n caa sɩ tə́ polo na tə́ la-ŋ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ?


ruma ri Kajaf Jesucristo xucˈut riˈ chinuwech, y xubij cˈa chuwe: Chanin catel el waweˈ pa Jerusalem, ruma ri winek ri yecˈo waweˈ ma xtiquinimaj ta ri xtakˈalajsaj chuwij riyin, xchaˈ chuwe. 	 na má ná Tacaa, na ɩ́ tɔ-m sɩ: La na ń lɩɩ Yosalɛm kɛ lɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩcatɛ tənɛ tə nyə́ma kaa mʋ ma tɔm nti tə tampana n ka hʋ́lɩ́-wɛ tɔ.


Riyix nibij chi iwetaman achique ri nrajoˈ ri Dios chi nikaben, y chukaˈ iwetaman achique ri utz y ri ma utz ta ruma queriˈ nucˈut ri ley chiwech. 	 Pə́cɔ́ n nyəmá mpi Ɩsɔ caa sɩ ń la tɔ, na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə kula nyá ɩsɛ kɛ teu sɩ ń cɛkəna kʋpantʋ.


Pa tinamit Jope, ri tiempo riˈ cˈo cˈa jun kachˈalal ixok Tabita rubiˈ, y Dorcas nibix chare ri pa chˈabel griego. Riyaˈ sibilaj jabel runaˈoj quiqˈui ri winek, ruma yerutolaˈ cˈa ri winek ri majun cˈo ta quiqˈui. 	 Alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka kɛna Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ́ wɛ Sopee na pá yaa-ɩ sɩ Tapita. (Hətɛ ntɛɣɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná yaa sɩ Tʋlʋkasɩ. Pə hʋwɛɛ wɛɛ sɩ nasɛm na pa tɛ taa.) Tam alʋ ɩnɩ ɩ ɩsəlɛ ka sɛɛna kʋpantʋ lapʋ kɛ́, na ɩ teŋaɣa kʋnyɔntʋnaa.


Y yecˈo chic cˈa nicˈaj ri nicˈatzin chi yeˈicol chuwech ri kˈakˈ. Y yecˈo chukaˈ nicˈaj chic ri nicˈatzin chi riyix nijoyowaj quiwech, pero xa can tichajij iwiˈ chuwech ri quimac. Can itzel cˈa titzˈetaˈ chare ri quimac, can achiˈel nitzˈet chare jun tziek ri sibilaj tzˈil. 	 Ɩ́ hɔ-wɛ na ɩ́ ləsɩ kɔkɔ taa na ɩ́ ya pa nyɔɔŋ. Lɛlaa tɔm ɩ́ la-mɛɣɛ pətɔɔtəlɛ tɔtɔ na sɔɣɔntʋ. Ama pə kpaɣaʋ pa wontu nti pa yʋlʋwɛɛtʋ asilima taanaa tɔ ɩ́ taa tokina.


Y chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ ri chiriˈ, cˈo cˈa jun ixok ri cˈo chic wakxaklajuj junaˈ ruchapon pe yabil. Ri ixok cˈa riˈ luculic rij, y can ma nicowin ta nipaˈeˈ choj. Ri ixok riˈ rucˈulwachin cˈa queriˈ ruma jun itzel espíritu. 	 Pə pamna alʋ kʋtɔntʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ɩ hii ɩlɔɣɔʋ na pə kɔkəlɩ-ɩ pɩɩsɩ pəlefɛi hiu təcu, ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ siɣisi ɩ təɣɩ paa pəcɔ maɣamaɣa.


¿Achique nichˈob riyix riqˈui ri xinbij ka? ¿La can cˈo cami rejkalen jun dios ri xa banon cuma winek? y rumariˈ, ¿la can cˈo cami rejkalen ri tiˈij ri tzujun (sujun) chuwech? Majun. 	 Ɩlɛ ɩsənaɣa pə wɛɛ ɩlɛ? Tʋɣʋ kʋlalaam kɛna pʋlʋ? Yaa tʋɣʋ maɣamaɣa kɛna pʋlʋ? Pʋlʋ fɛɩ paa pəcɔ.


Ruma chinuwech riyin can ma rucˈamon ta chi ntek el jun ri cˈo pa cárcel, wi xa ma ntek ta el rubixic achique rumac ye rubanon, xchaˈ ri Festo chare ri rey Agripa. 	 Ye ma pona saləka tʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ yem kɛ́ səkpɛtʋɣʋ, na má tá kɛɛsɩ mpi pə tɔɔ pa kpa-ɩ tɔ, pə ta maɣa.


Pero ri Jesús xubij chare ri Tomás: Cˈa ya tek xinatzˈet na, cˈacˈariˈ xinanimaj; pero ri yinquinimaj y xa ma yinquitzˈet ta, jabel cˈa ruwaquikˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 Na Yesu pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N na-m tɔɣɔlɛ n tisaa? Mpa pa ta na-m pə́cɔ́ pa tisaa tɔ, pa nɩɩ leleŋ kɛ́.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ riˈ xequitek cˈa pe nicˈaj chic achiˈaˈ ri can choj ri quicˈaslen nikˈalajin, pero xa ma ye que ta riˈ. Queriˈ xquiben ruma chi can nicajoˈ chi ri Jesús nitzak ta pa quikˈaˈ riqˈui ri chˈabel ri nubij. Y wi can nika cˈa pa quikˈaˈ, niquiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ Yesu kɛ cɔŋʋɣʋ, haləna pá caŋ pá tili feŋlaa sɩ pá feŋiɣi-ɩ. Ɩlɛna feŋlaa mpɛ pɛlɛ pá cɛsɩ ɩsɩɩ pa kɛ́ kʋpama napəlɩ pəyele yem. Pa makaɣa Yesu nɔɣɔ tɔɔ na pa tɔm kʋpɔɔsʋtʋ sɩ pá ná. Pa caakaɣa kɛ́ sɩ pá hiki mpi pə tɔɔ paa kpa-ɩ tɔ, na pá tʋ-ɩ kʋfənɛɛ niŋ taa.


Y Riyaˈ xucˈul y xuchop rutijic, riche (rixin) chi tiquitzˈetaˈ chi can ya wi Riyaˈ ri Jesús. 	 na ɩ́ mʋ na ɩ́ tɔɣɔ pa ɩsɛntaa.


Yacˈa ri Dios ri xbano ronojel. Y ronojel ri xuben Riyaˈ, can riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Y ruma chi ri Dios nrajoˈ chi can ta ye qˈuiy ralcˈual yebe chilaˈ chicaj riqˈui Riyaˈ y nicˈojeˈ cˈa quikˈij quicˈojlen, rumariˈ can rucˈamon cˈa chi ri xcˈamo pe ri colotajic xukˈaxaj tijoj pokonal riche (rixin) chi queriˈ tzˈaket xuben ri rucˈaslen ri xucˈuaj re waweˈ chochˈulef y queriˈ xkˈalajin chi can kitzij chi Colonel. 	 Kʋpam pɩɩ mʋna mpʋ sɩ Ɩsɔ wei ɩ lapa pə təna na ɩ tɔɔ kɛ́ paa mpi pə wɛɛ tɔ ɩ́ la na Yesu te təkpataa kɛ́ ɩ kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa taa, na pə́cɔ́ ɩ́ pona pəyalaa paɣalɛ kɛ ɩ teeli taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu yekina na pə́ yakɩ pa nyɔɔŋ.


Y ri Nagai, rucˈajol ca ri Maat, y ri Maat rucˈajol ca jun chic achi ri Matatías rubiˈ, y ri Matatías, rucˈajol ca ri Semei, y ri Semei rucˈajol ca jun chic achi José rubiˈ, y ri José, rucˈajol ca ri Judá. 	 na Nakayi kɛ́ Maatɩ pəyaɣa, na Maatɩ kɛ́ Matatiyasɩ pəyaɣa, na Matatiyasɩ kɛ́ Semeyiŋ pəyaɣa, na Semeyiŋ kɛ́ Yosɛci pəyaɣa, na Yosɛci kɛ́ Yota pəyaɣa,


Y quecˈareˈ ri chˈabel ri xubij chic apo ri capitán chare ri Jesús: Ajaf, riyit nim akˈij y ma rucˈamon ta (takal ta chuwij) chi yatoc pa wachoch. Xaxu (xaxe) wi tabij jun chˈabel chi nicˈachoj ri numozo y xticˈachoj. 	 Tənaɣa yoolaa nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ ɩ pəsənaa sɩ: Tacaa, ma ta tala sɩ ń sʋʋ ma təyaɣa. Ama yɔɣɔtɩ kʋyɔɣɔtʋ kɛ tɔm kʋlʋm na ma yom hiki alaafəya.


Ri jun cˈa tzij ri xubij ri Jesús, can xetamex cˈa cuma ri kachˈalal. Y ri kachˈalal can xquichˈob cˈa chi ri jun discípulo riˈ can man cˈa xticom ta. Pero ri xubij ri Jesús xa ma que ta riˈ ntel wi chi tzij, ruma Riyaˈ xa xubij cˈa: Wi riyin nwajoˈ chi riyaˈ cˈa qˈues na tek xquipe chic jun bey, ma rajawaxic ta chi yariˈ ri nachˈob. 	 Tənaɣa ta taapalaa tɛɛna-tɩ sɩ Yesu ɩfalʋ ɩnɩ ɩ kaa sɩ. Pəyele Yesu ná tá heeli Piyɛɛ sɩ ɩ kaa sɩ. Ama ɩ tɔmaɣa sɩ: Ye ma nɔkaa sɩ ɩ́ caɣa mpʋ haləna ma kɔntɛ, nyá nyəntʋ suweɣe pə taa?


Y jun anciano riche (rixin) ri iglesia nicˈatzin chi rucˈuan jun utzilaj cˈaslen, riche (rixin) chi queriˈ majun tzij nibix ta chrij. Y chukaˈ nicˈatzin chi xaxu (xaxe wi) jun rixjayil cˈo y ri ralcˈual can quiniman ta ri Jesucristo. Y man ta quicˈuan jun itzel cˈaslen y can yeniman ta tzij. 	 Wei ɩ kiŋ pa kaa na kawaliya nakəlɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká tɔɣɔna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔntʋ. Alʋ kʋlʋm kɛ pʋntʋ ɩnɩ ɩ ká wɛɛna. Na ɩ piya ká la Ɩsɔ sɛɛlaa, sɩ taa wɛɛ piya nsi yəlaa tɔŋ sɩ sɩ kɛ yem yem lataa sɩɩ nɩɩkəna yəlaa tɔ.


Ri chˈom (levadura), xa riqˈui ti jubaˈ nika chupan ri qˈuej (harina) ri muˈul ca, nuchˈomirisaj ronojel. Can queriˈ chukaˈ niquiben ri tzij ri xa ma ye utz ta, xa riqˈui jun, nuchop yeruyoj quinojel. 	 Pa tuka ɩtuule sɩ: Kʋkʋsʋm kɛ pəciimaɣa kpaasəɣəna somtu təfʋʋʋ.


Ruma ri saduceos ma niquinimaj ta chi xquecˈastej ri caminakiˈ, ni ma niquinimaj ta chukaˈ chi yecˈo ángeles y yecˈo espíritus, yacˈa ri achiˈaˈ fariseos can niquinimaj wi chi xquecˈastej ri caminakiˈ y niquinimaj chi yecˈo ángeles y yecˈo chukaˈ espíritus. 	 Mpi pə tɔɔ tɔ, Satusee nyə́ma ná tɔŋ sɩ yʋlʋ ɩ́ səpa pə tɛmaɣa, ɩ kaa tɛ na ɩ́ fe. Pəyele sɩ ɩsɔtaa tillu fɛɩ. Mpi tə naana tá ɩsəpee anɛ tɔ pə paasi pʋlʋ fɛɩ. Falisanaa ná tɔŋ sɩ pə tənaɣa mpʋ pə wɛɛ.


Riyoj xkabij reˈ chiwe, ruma chi ri Dios utz xojrutzˈet y xuchilabej chake chi xkatzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri niyaˈo colotajic. Y riyoj nikaben re samaj reˈ, ruma nikajoˈ nikaben ri nika chuwech Riyaˈ, astapeˈ ma nika ta chiquiwech ri winek. Ri Dios can retaman wi ri kánima. 	 Ama tə yɔɣɔtəɣɩ pə tənaɣa teitei kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩnɩ ɩ sama-tʋ na ɩ́ cɛla-tʋɣʋ ɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ sɩ tə́ heeli. Ɩlɛ pə taɣa yəlaa laŋhɛɛlɛ kɛ tə́ pɛɛkəɣɩ na tə́ lakɩ mpʋ. Ama Ɩsɔ wei ɩ wiiliɣi tá lotunaa taa na ɩ́ naa tá taa hʋwɛɛ tɔ ɩ laŋhɛɛlɛ kɛ tə pɛɛkəɣɩ.


Ri ruchˈabel ri Dios ri ntajin chusiqˈuixic ruwech ri achi aj Etiopía, ya cˈa ri nichˈo chrij ri Jesucristo y nubij: Xucˈuex cˈa riche (rixin) chi nicamisex, achiˈel nucˈuex jun carneˈl. Can achiˈel cˈa nuben ri alaj carneˈl ri ma nikˈajan ta tek nisoquex rij, quecˈariˈ xuben riyaˈ, majun xubij. 	 Tɔm nti ɩ kalaɣa takəlaɣa ŋkɛ ka taa tɔɣɔlɛ sɩ: Pa tɛɛna-ɩ ɩsɩɩ pa tɛɛkʋɣʋna heu kɛ nampaɣatəlɛ tɔ. Ɩ lapaɣa ɩsɩɩ ɩwəyaɣa ŋka ka hʋntʋ pa kɔɔkɩ na ká suma tɔ. Ɩ suma ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ta cɔ natəlɩ.


Y Riyaˈ can cˈo wi nimalaj rukˈij rucˈojlen ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y rumariˈ riyin ncˈutuj utzil chare pan iwiˈ riyix riche (rixin) chi ri Lokˈolaj Espíritu tuyaˈ ruchukˈaˈ pa tak iwánima. 	 sɩ ɩ teeli sɔsɔ tɔɔ ɩ́ yele na ɩ Feesuɣu la na mɩɩ hiki pəsʋɣʋ na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ hatuu mə ləmaɣasɛɛ taa,


Y ri Jesús xuchop cˈa rukˈalajsaxic chiquiwech ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, ronojel ri ye tzˈibatal ca chrij Riyaˈ chupan ri ruchˈabel ri Dios. Xuchop cˈa el riqˈui ri ye rutzˈiban ca ri Moisés, cˈa riqˈui ri quitzˈiban ca ri nicˈaj chic profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa tɔm na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ timpi pa yɔɣɔta ɩ tɔm tɔ. Moisi takəlasɩ kɛ ɩ́ caalənaa na ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ tʋɣʋtəna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa təna nyəŋsɩ taa.


Riyoj can ma yoj cowinek ta kacolon kiˈ chupan ri kamac. Quecˈariˈ kabanon tek xorilaˈ cˈa ri kˈij ri ruchˈobon pe ri Dios chi ri Cristo xcom cˈa kuma riche (rixin) chi xojrucol ri yoj aj maquiˈ. 	 Tə taa pəsəɣɩ pʋlʋ tɔ Kilisiti səpəna asaɣaa tá, tá tɔɔ kɛ́ saa wei pə maɣa Ɩsɔ tɔ.


Pero ruma cˈa ri niquixibij quiˈ chuwech ri rucˈayewal ri kajnek pa ruwiˈ ri tinamit, can cˈanej cˈa xepaˈeˈ wi pe chare ri tinamit riˈ y xquibij cˈa: Juyiˈ oc ruwech ri nimalaj tinamit Babilonia; jun tinamit ri cˈo ruchukˈaˈ riche (rixin) chi xcˈojeˈ pa quiwiˈ quinojel. Juyiˈ cˈa oc ruwech ruma xa pa jun hora xqˈuis pa rukˈaˈ ri rucˈayewal ri xka pe pa ruwiˈ, xquechaˈ. 	 Paa hatələna-ɩ sɩ pə taa kɔɔ na pá ná ɩ wahala. Na paa tɔ sɩ: Waɩyo, waɩyo. Pʋwɛ, Papiloni ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ na toŋ nyəntɛ tənɛ, kaləfu kʋlʋm taa kɛlɛ pə tɛma-ŋ nyá saləka tʋɣʋ na?


Can xujek wi cˈa jun cˈacˈacˈ bey chkawech, bey ri riche (rixin) cˈaslen; tek Riyaˈ xcom chuwech ri cruz. Xretzetej (xtzeretej) cˈa pa caˈiˈ ri tziek ri achoj riqˈui jachon wi ri nimalaj Lokˈolaj lugar chiriˈ pa rachoch ri Dios. Y riˈ nukˈalajsaj chkawech chi wacami majun nikˈato kiche (kixin) riche (rixin) chi yojjel apo cˈa riqˈui ri Dios. 	 Pənɛntɛ ɩ tʋla-tʋɣʋ weesuɣu mpaaʋ kʋfalʋɣʋ, kʋ lɩɩna pʋʋɣʋ kʋkakaɣaʋ na waalɩ. Pʋʋɣʋ ŋkʋ kʋ kɛna ɩsɩɩ ɩ tɔnʋɣʋ maɣamaɣa.


Y yacˈa tek riyin xinapon chilaˈ pa tinamit Troas, can xinapon wi cˈa riche (rixin) chi nbentzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic; chˈabel ri can riche (rixin) wi ri Cristo. Y ri chilaˈ, ri Ajaf xujek cˈa jun puerta chinuwech, ruma can xuyaˈ wi cˈa kˈij chuwe riche (rixin) chi xintzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Waatʋ wei ma tala Tʋlʋwasɩ sɩ ma kpaaləɣɩ Kilisiti tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, Tacaa tɔɔ ma maɣanaa sɩ mpaaʋ wɛɛ faa sɩ má la təmlɛ kɛ teu.


Y jun achi ri ma banon ta ri circuncisión chare, pero wi can nunimaj ri nubij ri ley, riqˈui riˈ nikˈalajin chi riyix wech aj Israel xtika ri rucˈayewal pan iwiˈ, ruma ma niben ta ri nubij ri ley astapeˈ can cˈo wi ri ley riˈ pan ikˈaˈ y banon ri circuncisión chiwe. 	 Wei ɩ ta pɛlɩ pəyele ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tɔ, ɩ ká kʋ Yuta tʋ nyá nyá tɔm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyá wɛna kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə takəlasɩ, na n pɛlaa pəyele nn təŋəɣɩ-tɩ.


Ri ixok riˈ cˈo cˈa racˈaxan pe chrij ri milagros ri yeruben ri Jesús. Riyaˈ benak cˈa chukaˈ chiquicojol ri winek ri yecˈo ca chrij ri Jesús, y yacˈariˈ tek xberuchapaˈ ca jubaˈ ri rutziak ri Jesús. 	 Alʋ ɩnɩ ɩ nɩɩ Yesu taŋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ na ɩ́ sʋʋ yəlaa samaa taa, na ɩ́ polo na ɩ́ tokina Yesu capa na ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ tɔɔ.


Y xerelesaj pe chiriˈ pa kˈatbel tzij. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔɣɔnɩ-wɛɣɛ ɩ pəloo taa.


Xa ta riyix ri iniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chiwe, imolon ta iwiˈ pa jun lugar y chiˈiwonojel yixchˈo ta pa nicˈaj chic chˈabel ri xa ma ye ichˈabel ta y yeˈapon ta winek iwuqˈui ri xa ma qˈuiy ta quetaman chrij ri ruchˈabel ri Dios, o yeˈapon ta ri ma quiniman ta, ¿la ma niquibij ta cami chiwe chi xa yix chˈujernek, ruma majun chˈabel nikˈax chiquiwech? 	 Ye Yesu sɛɛlaa kpekəle təna ɩ́ kotaa na pá təna pá sʋʋ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ yɔɣɔtʋɣʋ, na mpa pa ta cɛkəna yaa mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pá maɣana-mɛ, pa kaa yaa-mɛɣɛ kpaŋtʋnaa?


Y riyeˈ xquibij cˈa: Xecˈojeˈ cˈa ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Y xbanatej cˈa chi ri nimalaxel xcˈuleˈ. Pero ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual ri xcˈojeˈ ta ca. 	 Tɔʋ, yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa paa kɛna yʋlʋnyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa.


Ajaf, wacami cˈa ri yin asamajel xa can utz chic chi yinawelesaj el, can riqˈui cˈa uxlanibel cˈuˈx yibe, ruma can achiˈel ri abin chuwe, can queriˈ xbanatej. 	 Pənɛntɛ Tacaa, nti n ka yɔɣɔtaa tɔ n lapa-tɩ. Ɩlɛ yele nyá təmlɛ tʋ má na má tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ.