Y rumariˈ konojel xojtzak cˈa pan ulef. Y xinwacˈaxaj cˈa chukaˈ chi cˈo Jun ri xchˈo pe pa chˈabel hebreo, ri kachˈabel riyoj israelitas, y xubij cˈa chuwe: Saulo, Saulo, ¿achique cˈa ruma tek achapon wokotaxic? Xa ayon cˈa riyit nasoc awiˈ, ruma achapon wokotaxic. Xa ayon riyit nayaˈ awiˈ chutzaˈn jun cheˈ ri chˈut rutzaˈn, xchaˈ chuwe. 	 Tənaɣa tá təna tə hotaa, na má nɩɩ pə yɔɣɔtəɣəna-m Alaamee tɔm taa sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ, pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ? N wɩɩkɩ nyá təɣɩ yem kɛ́ ɩsɩɩ pa nyaasʋɣʋ naʋ na kpátʋ́ɣʋ́ kʋsɛŋtʋɣʋ, na ɩ́ tɔɔkɩ nɔɔhɛɛ na ɩ́ yakɩ-kʋ na pə́ məlɩ-ɩ kʋɣʋ tɔ.


Yacˈa riyin nbij chiwe chi majun chic jun lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Yecˈo winek ri xa jun wi chic ri niquicˈut, ri xa niquisech icˈuˈx. Ruma nicajoˈ cˈa niquijel rubixic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic. 	 Ma yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ pə taɣa ɩsɩɩ Laapaalənaa Kʋpama wɛ naalɛ se. Ama ma nawaɣa sɩ yəlaa wɛɛ na pá lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ na pá caa pa kɛɛ Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɩ.


Y ri winek ri xesiqˈuix (xeˈoyox) ruma ri Simón ri fariseo y junan yecˈo riqˈui ri Jesús ri chiriˈ pa mesa, niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma can yerucuy chukaˈ mac, yechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ na mpa pa caɣa tɔɣɔʋ tɔ pɛlɛ pa sʋʋ pa taa kɛ́ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na halɩ ɩnɩ ɩ taka ɩ hɩɩsəɣɩ ɩsaɣatʋ?


Ri Dios ruyaˈon ri rutzil chuwe y yin ruyaˈon chupan ri rusamaj. Rumariˈ nbij chiwe chiˈiwonojel: Ma tichˈob ta ka chi más nim ikˈij que chuwech ri can yatajnek chiwe ruma ri Dios. Chiˈijujunal xa tichˈoboˈ na ka iwiˈ chi utz achique chi samaj ri yatajnek chiwe ruma ri Dios, wi jun samaj nim o coˈol, ri can cukul icˈuˈx chubanic. 	 Ɩsɔ lapa-m pɛɛlɛɛ na mpi pə lapʋ saa-m tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi mə təna sɩ mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa nyənɩ ɩ tɩ na pə́ tɛɛ seliya sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ. Ama ɩ́ pasa mə təɣɩ mə hʋwɛɛ taa, na paa mə taa wei ɩ́ maɣasəɣɩ ɩ́ maɣasɩ na pə́ kɛɛsəna ɩsəna Ɩsɔ səna-ɩ na ɩ́ tisi ɩ yuŋ na pə́ kɛ́ ɩ paa nyəm tɔ.


Sibilaj ye qˈuiy cˈa ri winek ri xewaˈ ruma xaxu (xaxe) wi ri achiˈaˈ yecˈo wuˈoˈ mil, yacˈa ri ixokiˈ y ri acˈalaˈ ma xeˈajlex ta. 	 Pəyele mpa pa tɔɣɔ mpʋ tɔ pa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ. Alaa na piya pa paasi.


Pero ma ya ta riˈ ri más nchˈob rij, ni ma ya ta chukaˈ ri nucˈaslen ri más nchˈob. Ri más cˈa nchˈob, ya ri samaj ri ruyaˈon ri Ajaf Jesús chuwe, y riqˈui ta cˈa quicoten ri xtinqˈuis rutzijoxic chique ri winek ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri nikˈalajsan ri rutzil ri Dios. 	 Paa na mpʋ maa nyənəɣɩ ma weesuɣu sɩ kʋ kɛ-m pʋlʋ. Təmlɛ nte Tacaa Yesu tʋ-m sɩ má hʋ́lɩ́ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ, má nyəntɩ na má tɛ-tɛ te, má taa tuli tapəŋ.


Ruma ri winek sibilaj ye qˈuiy. Y xaxu (xaxe wi) ri achiˈaˈ yecˈo achiˈel xa wuˈoˈ mil. Y ri Jesús xubij chique ri ye rudiscípulos: Tibij chique re winek reˈ chi quetzˈuyeˈ pa tak moc y chi nicˈaj tak ciento tiquicˈuaj quiˈ, xchaˈ chique. 	 Apalaa ka wɛ ɩsɩɩ yʋlʋpee iyisi kakpasɩ (5000) kɛ mpʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ caɣasɩ-wɛɣɛ tintika tintika ɩsɩɩ yʋlʋpee nɩɩlɛ na naanʋwa naanʋwa.


ri winek riˈ can nikˈalajin wi chi sibilaj nunimirisaj riˈ. Y xa majun retaman. Xa sibilaj nika chuwech ri tzij ri majun utz niquicˈom pe chare. Tzij ri xa niquiben chare chi itzel nunaˈ chare jun chic ri utz cˈo, xa niquiyec royowal, xa niquiben chare chi niyokˈon chiquij ri nicˈaj chic, niquiben chukaˈ chare chi nipe itzel tak chˈobonic pa ránima chrij jun chic winek, 	 pʋntʋ kəla kalampaanɩ, na ɩ ta tɩɩ nyəm pʋlʋ. Kʋmɛlətɔmnaa tɔɔ hɔm na tə tɔɔ yooŋ tɔka-ɩ kɛ́ ɩsɩɩ kʋtɔŋ. Mpʋ ɩnɩ pə kɔŋna na ɩsɛsɛɛmɛɛ na yooŋ na kʋtʋʋŋ na tɔmnaa tʋɣʋ


Can tichˈoboˈ cˈa chi utz ri nimalaj ajowabel ri cˈo riqˈui ri Dios Tataˈixel, ruma sibilaj yojrajoˈ, y rumariˈ tek kabiniˈan chi yoj ralcˈual ri Dios. Rumacˈariˈ ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, ma quetaman ta kawech chi yoj ralcˈual chic ri Dios, ruma riyeˈ ma quetaman ta ruwech ri Dios. 	 Ɩ́ nyənɩ ɩsəna mpi Tacaa sɔɔla-tʋ tɔ ɩ paasaa kɛ́ na ɩ́ sɔɔlɩ-tʋ na halɩ pá yaa-tʋ sɩ ɩ piya, na tə tɩɩ kɛ́ ɩ piya nsəɣɩ. Ɩ́ tá ná mpi pə tɔɔ antulinya nyə́ma ta nyɩ-tʋ tɔɣɔlɛ. Pa taa nyɩ Ɩsɔ tɔɣɔ pa ta nyɩ tá.


Y cˈo cˈa jun ri xbin apo chare ri Jesús: Ri ateˈ y ri ye awachˈalal yecˈo pe waweˈ chuwajay el. Riyeˈ nicajoˈ yechˈo awuqˈui, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ tɛləsa Yesu sɩ: Nyá too na nyá newaa pa səŋna ntɛɣɛ awalɩ na pá caa pa yɔɣɔtəna-ŋ.


Achiˈel ri nubij chupan ri ley riˈ, chi jun ixok can ximil wi riqˈui ri rachijil y ma utz ta chi niquijech quiˈ riqˈui, tek xa cˈa qˈues na ri rachijil. Pero wi nicom el ri rachijil, ri ixok nicanaj ca libre chuwech ri ley riche (rixin) ri cˈulanen. 	 Ɩ́ nyənna alʋ, ɩ paalʋ ɩ́ wɛna ɩ weesuɣu, kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tɩɩ haa-ɩ mpaa sɩ ɩ́ kʋlɩ. Ama ɩ paalʋ ɩnɩ ɩ səpa, tə ha-ɩ mpaa kɛ́, ɩ́ saakɩ ɩ saa.


Xuchop pe riqˈui tek xcamisex ri Abel y nbeqˈuis cˈa riqˈui tek xcamisex ri profeta Zacarías, ri xcamisex chunakajal ri altar ri cˈo chuwarachoch ri Dios. Rumacˈariˈ nbij chiwe chi pa quiwiˈ re winek ri yecˈo re tiempo reˈ xtuyaˈ wi ri Dios rutojbalil ri quicamic quinojel ri profetas. 	 Kpaɣa Apɛɛlɩ kʋɣʋ, haləna Sakalɩ wei pa kʋ kɔtaɣa təlatɛ na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ pə hɛkʋ taa tɔ pa səm, ma heeliɣi-mɛ təfoo kɛ́ sɩ, ɩsɩɩ pə tɛma pa nyɔɔŋ taa.


Yacˈa ri itzel tak chˈabel ri nubij ri winek, can pa ránima cˈa yepe wi, y ya cˈa riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin). 	 Ama mpi yʋlʋ nɔɣɔ ná yɔɣɔtəɣɩ tɔ hatoo ɩ lotu taa kɛ́ pə lɩɩkəna, na mpʋ pə lakəna yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ.


Wacami cˈa nikˈax chkawech chi riyit can ronojel wi cˈa awetaman. Ma rajawaxic ta chi cˈa nikacˈutuj na chawe, riyit xa awetaman ri nikachˈob. Y rumariˈ riyoj can nikanimaj wi chi riqˈui ri Dios yit petenak wi, xechaˈ. 	 Nɔɔnɔɔ tə nawa sɩ n nyəmá pə təna, na n cɛkəɣəna nti yʋlʋ caa-ŋ pɔɔsʋɣʋ tɔ na ɩ́ ta tɩɩ pɔɔsəta-ŋ-tɩ. Pə tɔɔ kɛ́ tə tɛma ta taa sɩ n lɩɩna Ɩsɔ kiŋ.


Ri achi riˈ xticˈojeˈ pa jun desierto. Y riyaˈ can xturek cˈa ruchiˈ riche (rixin) chi xtubij chique ri winek ri xqueˈapon riqˈui: Tichojmirisaj apo rubey ri Ajaf y can choj tibanaˈ chare. 	 Nɔɣɔlʋ yɔɣɔtəɣəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ: Ɩ́ taɣanɩ Tacaa mpaaʋ, ɩ́ siɣisi ɩ mpaɩsi.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xquecˈastej cˈa pe ri winek aj Nínive y xtiquibij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma ri winek ri xecˈojeˈ pa tinamit Nínive ri ojer ca, can xu (xe) wi cˈa xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri xutzijoj ri Jonás chique, can yacˈariˈ tek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri Jonás, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye pə tala Hʋʋlɛ wule Ninifi nyə́ma ká kʋ kʋfalaŋ yəlaa panɛ pa tɔm. Pə taɣa pʋlʋ, kʋyaŋku pɛlɛ pa nɩɩ Yonaasɩ waasʋ tɔ pa yela pa ɩsaɣatʋ kɛ kpakpaa kɛ́. Pəyele pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ tɛɛ Yonaasɩ ɩnɩ.


Ruma xa ya ri Babilonia ri xbano chique ri nicˈaj chic ruwachˈulef riche (rixin) chi xquiyec royowal ri Dios pa quiwiˈ, ruma xuben chique chi xquiyaˈ ca ri Dios. Can achiˈel xerukˈabarisaj ruma can ma niquinaˈ ta chic niquiben ri mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Ya chukaˈ ri Babilonia ri xbano chique ri aj kˈatbel tak tzij quiche (quixin) nicˈaj chic ruwachˈulef riche (rixin) chi xeka chupan ri mac riˈ. Y can ya chukaˈ ri Babilonia ri xbano chique ri yecˈayin chi xebeyomer ruma ri cˈayij ri xquibanalaˈ, ruma ri aj Babilonia xquicˈuaj jun itzel cˈaslen y rumariˈ xquisachalaˈ sibilaj qˈuiy puek, xchaˈ ri ángel. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ɩnɩ ɩ nyɔɔsəna piitimnaa təna yəlaa kɛ ɩ sʋlʋm, ɩ asilima sɔsɔɔna anɩ a sʋlʋm. Na ɩ kiŋ kɛ atɛ awulaa sɔsaa lakaɣa pa asilima kʋlapʋtʋ. Na atɛ paɣatəlaa pilina ɩ wontu kʋpantʋ nti tə fɛɩ nyəɣəsʋɣʋ tɔ.


Pero wi cˈo jun ri nibin chi cˈo pa sakil, y xa nretzelaj ri rachˈalal, nikˈalajin chi xa cˈa cˈo na pa kˈekuˈm. 	 Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩ wɛ tənaŋŋ taa na pəyele ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtʋɣʋntəlɛ, səkpɛtʋɣʋ ta cɛta pʋntʋ tɔɔ se.


y chi ye caˈiˈ xa jun cˈa xtiquiben. Rumariˈ tek quicˈuan chic quiˈ, man chic ye caˈiˈ ta cˈa winek, xa jun chic quibanon. 	 Na pa naalɛ pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm. Saa ɩnɩ pa ta kɛ yəlaa naalɛ tɔtɔ. Ama pa pəsa yʋlʋ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ.


Ri sakil cˈa riche (rixin) ri ángel ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri abej, xa can junan cˈa riqˈui ri sakil ri nuyaˈ jun coyopaˈ. Y ri rusakil ri rutziak can junan cˈa riqˈui ri rusakil ri chumatef ri nika. 	 Ɩ teu nəɣəsəna ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ tɔ, na ɩ wontu hʋlʋmaa ɩsɩɩ kpoŋkpomʋlʋm.


Y ruma wi riyin ri Itijonel y ri Iwajaf xinchˈej ri iwaken, can queriˈ cˈa chukaˈ tibanaˈ riyix. Man cˈa tipokonaj ta nichˈajlaˈ iwaken chiˈiwachibil iwiˈ. 	 Tɔʋ, ye maɣa mə Sɔsɔ na mə Caa na má kɔ mə nɔɔhɛɛ, ɩlɛ mɛ tɔtɔ ɩ́ kɔɔkɩ mə təmaɣa mpʋ.


Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y ri ruchˈabel ri Dios nubij chukaˈ: Riyix ri ma yix israelitas ta, quixquicot quiqˈui ri ye israelitas, ri rutinamit ri Dios. 	 Ɩsɔ Tɔm taa tasaa tɔtɔ sɩ: Piitimnaa mɛ, mə na Ɩsɔ yəlaa kʋləsaa ɩ́ yɔɔlɩ.


Ronojel cˈa ri nbin chic ka chiwe, can riqˈui cˈambel tak tzij nbin wi, pero xtoka cˈa ri kˈij tek ma riqˈui ta chic cˈambel tak tzij xquichˈo wi iwuqˈui. Xa can kˈalaj kˈalaj chic cˈa ri rubixic xtinben chiwe chrij ri Tataˈixel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Atuwa kɛ ma tukiɣi-mɛɣɛ kʋtuku kɛ tɔm tənɛ tə təna. Pɩɩ kɔɔ na ma kaa tasa-mɛɣɛ atuwa tukuɣu kɛ mpʋ. Ama maa tʋləsɩ-mɛɣɛ Tacaa tɔm kɛ kpakpaa təfoo.


¿Achique cˈa winek ri nichˈacon chrij ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef? Ya cˈa ri can runiman chi ri Jesús can Rucˈajol wi ri Dios. 	 Awe pəsəɣəna na ɩ́ kəlɩ antulinya, ye pə taɣa wei ɩ́ tɛŋ ɩ taa sɩ: Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ tɔ ɩ paasi?


Y yecˈo cˈa chukaˈ apo riqˈui ri Juan, caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ ri ye cˈutuy tak alcawal riche (rixin) chi yeban el bautizar. Y xepe cˈa ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj chare ri Juan: Tijonel, y riyoj, ¿achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kpɛŋna lampuu mʋlaa na pá kɔɔ ɩ kiŋ sɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm, na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, nti na ntiɣi tɩɩ la?


Y chiriˈ pa tinamit Derbe xquitzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xeniman ri Jesús. Y cˈacˈariˈ xetzolin. Y xebekˈax chic cˈa pe ri pa Listra, ri pan Iconio y ri pan Antioquía. 	 Pɔɔlɩ na Paanapasɩ pa nika Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu kɛ Tɛləpɩ, ɩlɛna pá hiki yəlaa paɣalɛ mpa pa təŋəɣɩ Tacaa tɔ. Pəlɛ pə waalɩ pa məla Lisitəla, na Ɩkʋniyɔm, na Pisiti Antiyɔka.


Can xincˈul cˈa ronojel ri xitek pe riyix chrij ri kachˈalal Epafrodito riche (rixin) chi xoruyaˈ chuwe. Rumacˈariˈ can qˈuiy chic cˈo wuqˈui nnaˈ riyin riche (rixin) chi ncusaj. Re ofrenda reˈ can jubul ruxlaˈ nunaˈ ri Dios y can nika wi chuwech, y yojcowin nikabij chi can chare ri Dios xiyaˈ wi, y Riyaˈ xucˈul. 	 Ma nawa pə təna mpi ɩ́ tilinaa tɔ, na pə tɔɔʋ fɛɩna taka. Ɩpafəlotitɩ kɔna-m mə kʋcɔɔŋ tɔ, pənɛntaa pə təna pə tɔləna-m yem kɛ́. Mə kʋcɔɔŋ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔtaɣa wɛʋ sɔɔsʋŋ kɛ teu, na Ɩsɔ mʋɣɩ-kɛ na ká wɛ-ɩ teu pə tɩɩ fɛɩ tɔ.


Yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet cˈa jun ángel ri ruchapon pe rukajen ri chicaj y rucˈamom pe ri rulawaˈil ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan. Y rucˈamon cˈa pe chukaˈ jun nimalaj cadena pa rukˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ na ɩ́ lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki, na ɩ́ tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ saafʋ na alukpalɩɩŋ taŋkɩɩŋ nɩɩlɩ.


Y jubaˈ ma quinojel ri kachˈalal ri xcˈojeˈ quichukˈaˈ riche (rixin) chi niquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek. Ruma re kachˈalal reˈ xquitzˈet chi ri Dios can cˈo wi wuqˈui y majun xibinriˈil wuqˈui riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchˈabel waweˈ pa cárcel. Rumariˈ ri kachˈalal can majun xibinriˈil chiquiwech, xa más xquicukubaˈ el quicˈuˈx chubanic ri rusamaj ri Ajaf. 	 Tá taapalaa taa paɣalɛ nawa ma wɛ saləka taa, ɩlɛna pá tɔkɩ tɔnəŋ na Tacaa tɔm, haləna pá nyaɣa apalʋtʋ na pá heeliɣi Ɩsɔ Tɔm na sɔɣɔntʋ fɛɩ-wɛ.


Ri capitán tek xracˈaxaj queriˈ, xberubij cˈa chare ri achi achiˈel jun coronel: ¿Achique nachˈob chi naben wacami? Ruma ri Pablo jun achi romano, xchaˈ chare. 	 Yoolaa sɔsɔ ɩnɩ ɩ nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ ɩlɛna ɩ́ polo ɩ́ maɣana yoolaa kʋmataŋ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Sɛsɛ apalʋ ɩnɩ Lom tʋ ntɛ́ fa. Hei n lakɩ ɩsəna?


Riyaˈ can nibiyaj wi cˈa ri pa tak juyuˈ y pa camposanto, nurek ruchiˈ y nusocolaˈ riˈ riqˈui abej. Can chi pakˈij chi chakˈaˈ cˈa ri nubanalaˈ queriˈ ri achi riˈ. 	 Pulasɩ taa na pəlaaŋ taa kɛ́ ɩ wɛ ilim na ahoo kɛ tam, na ɩ́ makɩ kapusi na ɩ́ hɛɛtəɣɩ ɩ təɣɩ pɛɛ.


Ruma wi xaxu (xaxe wi) riqˈui ri awespíritu yamatioxin chare ri Dios, y wi xa ma xtikˈax ta chiquiwech ri yeˈacˈaxan awuche (awixin), ¿la xtiquibij cami pe amén tek xa ma xkˈax ta chiquiwech ri yatajin namatioxij chare ri Dios? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ mɛɛ, ye hatuu nyá taa tike kɛ n sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ɩsənaɣa wei ɩ wɛ samaa taa kɛ́ yem na ɩ́ tá cɛkəna tɔ ɩ ká nyəna timpi ɩ́lɛ́ ɩ ká tɔ sɩ: Ami, tɔɣɔ nyá sɛɛtʋ tənɛ tə taa? Ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ nyɩ nti n yɔɣɔtəɣɩ tɔ.


Nchˈobon chi tek xquinapon, nwajoˈ yiyaloj el jubaˈ iwuqˈui. O riqˈui jubaˈ xa can xtinkˈaxaj na chukaˈ el ri rukˈijul ri job chiriˈ. Y tek xquinel el chiriˈ iwuqˈui, re wacami cˈa ma jane kˈalaj ta ri acuchi (achique) xquibe wi. Xaxu (xaxe wi) nwajoˈ chi riyix yinitoˈ ta el riqˈui ri nicˈatzin chuwe chupan ri nubey, ri acuchi (achique) xquibe wi. 	 Ntanyɩ maa caɣa wɛɛ naalɛɣɛ mə tɛ. Pə ta tɩɩ səŋ təca, hilimatɛ waatʋ təna maa wɛɛ, na má tɩɩ kɔma sɩ ma puki paa timpi, ɩ́ ká səna-m kɛ́ na má polo.


¿La cˈo ta cami jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri man ta xutij pokon pa quikˈaˈ ri ye katiˈt kamamaˈ? Quinojel xquitij pokon. Ri katiˈt kamamaˈ xequicamisaj ri xebin chi can xtipe na wi ri Cristo ri choj rucˈaslen. Y tek xoka cˈa ri Cristo, yix chic cˈa riyix ri xixjacho riche (rixin) y xicˈutuj chi ticamisex. 	 Mə caanaa naasa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpɛ pa təna na pá sɔɔ kʋlʋm kɛ? Pa kʋ mpa pa heelaɣa sɩ tampana təŋlʋ ɩnɩ ɩ ká kɔɔ tɔ. Kʋlʋm ɩnəɣəlɛ mə lapa kɔlɔmɔtɔ kɛ nɔɔnɔɔ na ɩ́ kʋ.


Pero riyaˈ xa xel cˈa el chupan ri tziek riˈ, y xa choj queriˈ chˈanel xanmej el chiquiwech. 	 ɩlɛna kunti fiti na ɩ́ yele na ɩ́ tɛɛ tapakpɛtɛ təyələyəlɩ.


Xpe cˈa ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi niquitzekelbej. Y ri Jacobo y ri Juan can xu (xe wi) chukaˈ xquicˈaxaj queriˈ, xquitzekelbej el ri Jesús y xquiyaˈ ca ri quitataˈ. Ri tataˈaj y ri mozos xecˈojeˈ cˈa ca chiriˈ pa jucuˈ. 	 Tənaɣa ɩ yaa pɛlɛɣɛ kpakpaa, ɩlɛna pá yele pa caa Sepetee na ɩ paa nyə́ma kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na pá təŋɩ-ɩ.


Riyeˈ nicajoˈ yequitijoj ri winek chare ri ruley ri Dios ri rutzˈiban ca ri Moisés. Pero xa ma nikˈax ta chiquiwech ri nubij ri ley riˈ. Ni ma quetaman ta chukaˈ ri achique yequibilaˈ chrij ri nubij ri ley. 	 Pa lʋkɩ yem sɩ mpɛɣɛlɛ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ sɛɣɛsəlaa, pəyele paa cɛkəɣəna pa maɣamaɣa pa kʋyɔɣɔtʋtʋ. Pa ta cɛkəna mpi mpi pə tɔm pa tɩɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ na apalʋtʋ tɔ.


Yacˈa ri winek ri nuben ri nubij ri rupixaˈ ri Dios, kitzij chi can tzˈaket ri ajowabel riche (rixin) ri Dios cˈo riqˈui. Y wi queriˈ nikaben, ketaman chi xa jun chic kabanon riqˈui Riyaˈ. 	 Ama wei ɩ təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔ pʋntʋ sɔɔləna Ɩsɔ na tampana təkpataa. Mpi pə yeki na tə nyəŋ sɩ tá na Ɩsɔ tə kpɛntaa yaa tə ta kpɛntɩ tɔɣɔlɛ.


Y tek ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa ri jucˈan chic ruchiˈ yaˈ, ri discípulos cˈacˈariˈ xquinabej chi xa majun caxlan wey quicˈuan el. 	 Yesu ɩfalaa kɔma na pá tɛsɩ lʋm kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ, ɩlɛna pá sɔɔ potopotonaa kpaɣaʋ.


Xa yacˈa chikajujunal cˈo cˈa jojun samaj ri yatajnek chake ruma rutzil ri Cristo y can ya cˈa ri Cristo ri nibin ri achique chi samaj ri nuyaˈ pe chake. 	 Ɩsɔ yelaa kɛ́ na pʋlʋ lapʋ saa paa tá taa wei kɛ́ ŋkaŋka na pə́ kɛɛsəna ɩsəna mpi Kilisiti yelaa sɩ pə lapʋ ɩ́ saa yʋlʋ tɔ.


Wi riyix ma ninimaj ta re nbij chiwe, y xa cosas riche (rixin) ri ruwachˈulef, ¿achique ta cˈa modo xtinimaj, wi ntzijoj chiwe ri cosas ri ye riche (rixin) chilaˈ chicaj? 	 Ɩsəna pə tɔŋa lapʋ kɛ atɛ cənɛ tɔɣɔlɛ ma heeliɣi-mɛ na ɩɩ saŋ mʋɣʋ. Ɩlɛ ye ma kɛɛsa-mɛɣɛ ɩsəna pə wɛ ɩsɔtaa tɔ, mə taa aweɣelɛ mʋlʋ?


Yacˈa ri ixok xubij: Ajaf, can kitzij ri nabij. Pero chukaˈ ri tak tzˈiˈ yequitij ri rucˈaj caxlan wey ri yequitzek ka ri cajaf chuxeˈ ri mesa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ tɔma sɩ: Haɩ, ma cɛ, paa na mpʋ hasɩ təŋəɣɩ na sɩ tɔɔsəɣɩ mpi sɩ nyə́ma tɔkɩ na pə́ pʋtətəɣɩ atɛ tɔ mɛɛ.


Riyix xquinicanoj cˈa, y ma xquiniwil ta chic; ruma acuchi (achique) ri xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon chinucanoxic, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ ká pɛɛkɩ-m ɩ́ kaa na-m. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ kɔɔ timpi maa wɛɛ tɔ.


Y ri Tito can sibilaj wi cˈa yixrajoˈ wacami, más que chuwech tek can cˈa ma jane napon ta iwuqˈui. Ruma noka cˈa chucˈuˈx chi tek riyaˈ xapon iwuqˈui, ixibin iwiˈ xicˈul y yixbarbot (yixbaybot) ruma riqˈui jubaˈ xa ma ibanon ta ri achique rucˈamon chi niben. Can iwoyoben cˈa ri achique chˈabel rucˈuan el riyaˈ chiwe. Y chukaˈ can noka wi cˈa chucˈuˈx chi riyix can sibilaj yixniman tzij. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩ sɔɔlʋɣʋ kɛ-mɛ tɔɔ sɔsɔm kɛ waatʋ wei ɩ tɔɔsəɣɩ ɩsəna mə təna ɩ́ see yəlaa, na ɩsəna ɩ́ mʋ-ɩ na ɩ́ seliɣina sɔɣɔntʋ tɔ.


Yacˈariˈ tek xpe ri rucaj ángel xutix ri cˈo el chupan ri vaso pa ruwiˈ ri kˈij. Y ri kˈij can xjach wi uchukˈaˈ pa rukˈaˈ chi queruporoj ri winek riqˈui ri rukˈakˈal. 	 Ɩsɔtaa tillu liɣiti nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ ilim tɔɔ, ɩlɛna pə́ kpaasɩ-wəɣɩ toŋ sɩ pə kɔkɔ ɩ́ nyaɣa yəlaa.


Y xequitzˈet chukaˈ ri milagros ri xenben. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu can nuyaˈ wi uchukˈaˈ chuwe riche (rixin) chi yenben nimaˈk tak milagros riche (rixin) chi nikˈalajin chi kas kitzij chi ya ri ruchˈabel ri Dios ri ntzijoj. Riyin xintzijoj pa Jerusalem ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y pa tak nicˈaj chic tinamit, y xintzijoj chukaˈ cˈa pa ruwachˈulef Ilírico. Can ronojel cˈa ri lugar riˈ xinyaˈ yan rutzijol ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo. 	 Na ma lapa mpʋ tɔ, Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na piti təma na Feesuɣu Naŋŋtʋ pə toma kɛ ma hikaa na má lana. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kpaaləna Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ təfoo na má cɔɔkɩ paa le. Kpaɣa Yosalɛm haləna ń polo ń kaləsəna Ɩlili tɛtʋ.


Y can queriˈ wi cˈa xquiben. Xquichop ri cˈajolaxel y cˈacˈariˈ xquelesaj cˈa el chiriˈ chupan ri rulef y xquicamisaj. 	 Tənaɣa pá kpa-ɩ, na pá ləsɩ-ɩ taalɛ na waalɩ na pá kʋ-ɩ.


Yacˈa riyeˈ ni xa ta xquibij chi tiban ri circuncisión chare ri kachˈalal Tito ri benak wuqˈui, astapeˈ riyaˈ aj Grecia y ma banon ta ri circuncisión chare. 	 Na Titʋ wei ɩ təŋa-m mpʋ na ɩ́ kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ tɔ pa ta caalɩ-ɩ sɩ ɩ́ pɛlɩ.


Y niquiyaˈ rukˈij ri Dios. Y riyeˈ can utz cˈa yetzˈet cuma quinojel ri winek y ri Ajaf ntajin nuben chique chi yeqˈuiyer ri ye colotajnek, ruma can kˈij kˈij ye qˈuiy chique ri can cˈo wi chi yecolotej ri yetajin niquinimaj ri Jesucristo. 	 Na pá saŋ Ɩsɔ, na yəlaa təna laŋa hɛɛna-wɛ. Paa kʋyaŋku Tacaa sɔɔsaɣa pa kpekəle tɔɔ kɛ́ mpa mpa pa nyɔɔŋ pə yapa tɔ.


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cˈa ri xtichˈacon, can xtinyaˈ cˈa kˈij chare chi nutij ri maná ri yacon ca. Y chukaˈ xtinjech cˈa jun ti abej sek chare, ri acuchi (achique) tzˈibatal el jun cˈacˈacˈ biˈaj. Y re cˈacˈacˈ biˈaj reˈ, xaxu (xaxe wi) cˈa ri nicˈulu riche (rixin) ri netaman. 	 Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. Ye mpa pa lapa kəllaa maa ha-wɛɣɛ manna kʋŋmɛsʋ. Na maa ha paa pa taa wei tɔtɔɣɔ pəlɛ kʋhʋlʋməlɛ nte tə tɔɔ pa ŋmaa hətɛ kʋfatɛ nte nɔɣɔlʋ ta nyɩ tɔ ye pə taɣa pʋntʋ wei paa cɛlɛ-tɛ tɔ ɩ paasi.


Y ri winek ri xeˈacˈaxan pe ri xbanatej, xepe chutzˈetic. Tek ri winek riˈ xeˈoka riqˈui ri Jesús, xquitzˈet cˈa chi ri achi ri xeˈelesex ri itzel tak espíritu riqˈui, tzˈuyul cˈa apo riqˈui ri Jesús, rucusan rutziak, y ma nuben ta chic cˈa achiˈel ri rubanon pe. Pero ri winek riˈ xa xquixibij quiˈ tek xquitzˈet ri achi riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa kʋlaa sɩ mpɛ pa puki na pá ná mpi pə lapa tɔ. Pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pá maɣana apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loowa tɔ, na pə́ cɛpa ɩ tɔɔ, na ɩ́ caɣa Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ suu wontu. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛ.


Y nchilabej cˈa el chiwe chi ticˈuluˈ ri kachˈalal Febe. Ri ixok riˈ jun diaconisa pan iglesia ri cˈo pa tinamit Cencrea. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tɔkɩ tá kɔɣɔ Fepee kɛ teu. Ɩ kɛ́ alʋ kʋpaŋ na ɩ́ lakɩ təmlɛ kɛ Saŋkəlee Yesu sɛɛlaa kpekəle taa.


Y chukaˈ can yariˈ tek ri Cristo xubij: Ajaf Dios, riyin xipe riche (rixin) chi nben ri araybel riyit, xchaˈ. Reˈ ntel chi tzij chi ri Dios nrelesaj el ri nabey trato. Y ri cˈacˈacˈ trato xticˈojeˈ pa ruqˈuexel ri nabey. 	 Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ tɔɣɔ ɩ tɔma sɩ: Haɩ Ɩsɔ, maɣalɔ. Ma kɔŋ sɩ má la nyá luɣu nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na Ɩsɔ kʋ́ kɔtasɩ nsi pa lakaɣa tɔ, ɩlɛna Kilisiti kɔtasɩ lapʋ náá mʋ kʋpəm lonte.


Yacˈa tek cˈo ri Zacarías chiriˈ ntajin nuporoj ri pon, yacˈariˈ tek xucˈut riˈ jun ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios chuwech. Y ri ángel riˈ xpaˈeˈ chunakajal ri altar ri niporox wi ri pon. Pa rajquikˈaˈ ri altar xpaˈeˈ wi. 	 Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ Sakalɩ tɔɔ na ɩ́ səŋ tulaalʋ kɔtaɣa təwɔtɛ ntɔɣɔŋ tɔɔ.


Y riyin xintzˈet cˈa chukaˈ chi cˈo jun achiˈel mar ri achiˈel vidrio nitzuˈun, xolon cˈa riqˈui kˈakˈ. Y yecˈo cˈa ri ye paˈel pa ruwiˈ. Quinojel riˈ yecˈa ri ma xeka ta pa rukˈaˈ ri nabey chicop y ri ma xquiyaˈ ta rukˈij ri ruwachbel, ni ma xcajoˈ ta chi xyaˈox (xyaˈ) quetal chi ye riche (rixin) ri chicop riˈ ni ma xcajoˈ ta chukaˈ ri número riche (rixin) ri rubiˈ. Quinojel riˈ ye paˈel cˈa pa ruwiˈ ri mar riˈ, y ye quicˈualon arpa ri ye riche (rixin) ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná tiŋ pɔ ɩsɩɩ teŋku, na ɩ́ na kɔkɔ pə sitaa. Na má ná tɔtɔɣɔ mpa paa kəla wontuɣu na kʋ lɛɛsʋɣʋ na ŋku kʋ kʋkalətʋ ntɛ́ kʋ hətɛ tɔ. Pa səŋa tiŋ wei ɩ pɔ mpʋ ɩsɩɩ teŋku tɔ ɩ nɔɣɔ, na pá tɔka saŋkʋnaa mpa Ɩsɔ cɛla-wɛ tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Pablo xbepaˈeˈ pe chiquiwech ri winek ri chiriˈ pan Areópago, y xubij cˈa: Riyix achiˈaˈ ri yixcˈo waweˈ pan Atenas, riyin ntzˈet cˈa chi riyix can iyaˈon wi quikˈij quinojel ri idioses. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ səŋa Aleyopaasɩ kotuɣu hɛkʋ taa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Atɛɛnɩ nyə́ma mɛ, ma nawa ɩsəna ɩ́ sɔpa nyʋɣʋ na mə tɩɩŋ pə tɩɩ fɛɩ tɔ.


Riyeˈ xquibij cˈa: Riyoj ya ri Jesús aj Nazaret ri nikacanoj, xechaˈ. Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Yin cˈa riyin riˈ, xchaˈ. Y ri Judas ri nijacho el riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, can cˈo chukaˈ apo quiqˈui ri winek riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa mpɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu. Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Maɣalɔ. Yesu kɔlɔmɔtɔ tʋ Yutaasɩ ka wɛ pa hɛkʋ taa təna.


Can ticˈamaˈ cˈa inaˈoj chrij ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ. Tek can yeraxer cˈa pe ri rukˈaˈ y niquichop yeqˈuiy pe ri ruxak, etaman cˈa riˈ chi ya xa nikˈax yan rukˈijul ri sakˈij. 	 Ɩ́ nyənna fiki tʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna, saa wei kʋ nɛɣɛtəɣɩ na hatʋ yɛɣɛləɣɩ tɔ ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛlɛ.


Tek ri Jesús xchˈo chic cˈa jun bey chique ri winek, xubij cˈa: Yin cˈa riyin ri yisakirisan quicˈaslen ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. Ri nitzekelben wuche (wixin), can xtril ri sakil riche (rixin) ri rucˈaslen wuqˈui. Y riyaˈ man chic cˈa xtibiyin ta pa kˈekuˈm. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu məla ɩ sɛɣɛsʋɣʋ taa sɩ: Ma wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ ŋka ka naa yəlaa tɔ. Ye wei ɩ təŋəɣɩ-m, kɔkɔ ŋka ka kɔŋna weesuɣu tɔ kaa naa-ɩ na ɩ́ tɔŋ. Ɩ kaa fɛlɩ səkpɛtʋɣʋ taa kɛ́ nɔɔhəlɛ kɛ paa pəcɔ təta.


Tuyaˈ cˈa ca rubanic ri etzelal, y ya ri utz ri tubanaˈ. Tucanoj ri cˈaslen riche (rixin) uxlanibel cˈuˈx y yariˈ tutzekelbej. 	 Ɩ́ ha ɩsaɣatʋ kɛ siɣile na ɩ́ sʋʋ kʋpantʋ lapʋ taa. Ɩ́ pɛɛkɩ lɛlaa na leleŋ na ɩ́ huli pə ɩkpatɛ.


Rumariˈ nchilabej cˈa chiwe chi ma timalij ta icˈuˈx y ma tibison ta ri iwánima, tek yinitzˈet chi riyin nkˈaxaj tijoj pokonal iwuma riyix. Xa quixquicot cˈa ruma re nkˈaxaj, ruma chi riqˈui reˈ nikˈalajin chi can cˈo ikˈij. 	 Ye mpʋ ɩlɛ ma wiikəna-mɛ sɩ ɩ́ taa lɔ tɔɔŋ kɛ kʋnyɔŋ ŋku ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ kʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ pɩɩ tɛ na pə́ kʋsɩ mə nyʋɣʋ.


Y riqˈui cˈa chi ri Jesucristo xoc Sacerdote, ri can achiˈel ri Melquisedec, can xkˈalajin cˈa chi ri quisacerdoteˈil ri ye riy rumam ca ri Leví xa xtibeqˈuis na. 	 Mpi pə tɛɛsəɣɩ-tʋɣʋ pə tampana kilisuɣu tɔɣɔlɛ sɩ: Kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ná lɩɩwa na ɩ́ nəɣəsəna Mɛləcisetɛɛkɩ.


Y ri Herodes xa xnimatej cˈa anej más ri rumac, ruma xutzˈapij ri Juan pa cárcel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lɛla ɩsaɣatʋ lɛntɩ tɔtɔ, ɩ kpa Yohaanɩ na ɩ́ təkɩ-ɩ saləka.


Riyoj can nikanimaj y nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri niquibij ri winek chake. ¿Cˈa ta cˈa ri nubij ri Dios chi man ta nikanimaj y man ta nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui? Ruma Riyaˈ can ya cˈa ri chˈabel ri nichˈo chrij ri Rucˈajol re ntajin nubij chake. 	 Ye yəlaa ləsəɣɩ seliya tə mʋɣɩ. Tɔʋ, Ɩsɔ nyəŋ ná kəla yəlaa nyə́ma təcaɣacaɣa. Ɩsɔ seliya kɛlɛ wei ɩ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ.


Pero tek riyaˈ kas xuqˈuis ronojel ri rurajil, ya chukaˈ tiempo riˈ tek xpe jun nimalaj wayjal chupan ri ruwachˈulef ri acuchi (achique) cˈo wi. Y ri cˈajol riˈ xpe cˈa nimalaj wayjal chare y majun chic cˈa nucusaj. 	 Ɩ tɛma a tənaɣa tɔɣɔʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna nyɔɣɔsɩ anaam nɔɣɔlʋ ɩ́ lɩɩ ɩcatɛ ntɛ́ tə taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ wahala taa.


Yacˈa tek riyeˈ xquicˈaxaj cˈa chi ri Jesús cˈastajnek chic pe y chi ri María Magdalena xutzˈet yan ca ruwech, xa ma xquinimaj ta. 	 Alʋ ɩnɩ ɩ heela-wɛɣɛ mpʋ sɩ Yesu wɛna ɩ weesuɣu na ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ na-ɩ tɔ. Pa ta mʋ ɩ tɔm.


Y queriˈ riyoj chukaˈ can yojapon cˈa chuwech ri Dios achiˈel jun akˈom ri jubul ruxlaˈ, ruma can cˈo ri Cristo kiqˈui. Y can queriˈ chukaˈ napon quiqˈui quinojel ri winek; quiqˈui ri xquecolotej y quiqˈui chukaˈ ri ma xquecolotej ta. 	 Mpa pa wɛ mpaaʋ kʋwaasʋɣʋ taa na mpa pɛlɛ pa tɔŋna lepu tɔ, tə wɛ pa təna pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ tulaalʋ kʋpaŋ wei Kilisiti hawa Ɩsɔ tɔ ɩ sɔɔsʋŋ.


Y can achiˈel ri nbij chiwe riyix chi quiniwoyobej apo, can queriˈ chukaˈ nbij chique quinojel, xchaˈ ri Jesús chique ri rudiscípulos. 	 Nti ma heeliɣi-mɛ ɩsəntɔ tɔ ntəɣɩ ma heeliɣi paa wei sɩ ɩ́ feŋ yoo.


Y riˈ xacˈaxex cˈa cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ. Rumariˈ riyeˈ xa can niquicanolaˈ cˈa achique ta rubanic niquiben, riche (rixin) chi niquicamisaj ri Jesús. Ruma ri sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ riˈ can quixibin cˈa quiˈ chuwech ri Jesús, ruma xa can jubaˈ ma quinojel ri winek jabel niquicˈaxaj ri chˈabel ri nucˈut chiquiwech. 	 Kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá pɛɛkəɣɩ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. Ama paa wɛna ɩ sɔɣɔntʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ kʋsɛɣɛsətʋ sʋʋ yəlaa samaa kɛ teu kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ.


Y tek ri ye oxiˈ discípulos xquicˈaxaj ri chˈabel riˈ, xexuqueˈ xemajeˈ ka. Y sibilaj cˈa xquixibij quiˈ. 	 Yesu ɩfalaa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm na pá hoti pa nɔɔsɩ tɔɔ.


Quecˈariˈ xubij ri María. Y ri María xa jubaˈ ma achiˈel oxiˈ icˈ xcˈojeˈ ka pa rachoch ri Elisabet, y cˈacˈariˈ xtzolin chrachoch. 	 Malɩ caɣa Ɩlisapɛtɩ kiŋ ɩsɩɩ ɩsɔtʋnaa tooso, ɩlɛna ɩ́ kpe.


Y ri Pedro xubij: Ajaf, riyin ma xquentij ta re chicop reˈ. Riyin can majun bey ntijon ta chicop achiˈel reˈ, ri can ye cˈutun chinuwech chi ma ye chˈajchˈoj ta, y can xajan chi yetij, xchaˈ. 	 Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Aaɩ Tacaa, ma kaa la mpʋ. Tuu tɔ, ma ta tɔɣɔta pʋlʋpʋ mpi tə nyənəɣɩ kʋsɔɣɔtʋ yaa asilima tɔ.


¿La ma utz ta cami chi yixbison y yixokˈ ruma ri rubanon ri jun kachˈalal riˈ y niwelesaj ta el chicojol? Yacˈa riyix can inimirisan iwiˈ, xa can niben chi achiˈel xa ta majun banatajnek chicojol. 	 Paa na mpʋ mɩɩ tɔŋna mə təɣɩ sam pə tɩɩ fɛɩ. Pɩɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ kʋlapʋtʋ ntɩ tə́ wakəlɩ mə laŋa kɛ sɔsɔm, na ɩ́ ləsɩ mə hɛkʋ kɛ wei ɩnɩ ɩ lapa mpʋ tɔ.


Tek ri mozos riˈ xquicˈul ri cajel y xquitzˈet chi xa junan ri xquicˈul quiqˈui ri nicˈaj chic, xexebexot (xexebeloj) chrij ri tataˈaj. 	 Sɔsɔ ɩnɩ ɩ fɛlʋɣʋ-wɛɣɛ mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ.


Y ri winek riˈ, ruma xquitzˈet chi ri Jesús xa man cˈo ta chic chiriˈ y chukaˈ ri rudiscípulos xa ma yecˈo ta chic chiriˈ, riyeˈ chukaˈ xeˈoc el ri pa tak jucuˈ y xebe pa Capernaum chucanoxic ri Jesús. 	 Samaa ɩnɩ ɩ nawa sɩ Yesu na ɩ ɩfalaa pa taa nɔɣɔlʋ fɛɩ təna, ɩlɛna pá kpa kpɩɩləŋ ɩnɩ ɩ taa na pá tɛɛ Kapənahum kɛ Yesu pɛɛkʋɣʋ.


Can iwuma wi riyix tek riyoj cˈo kakˈij y cˈo quicoten pa tak kánima. 	 Nn, mɛɣɛ tɩɩ yɔɔləna, na mɛɣɛ tɩɩ hʋləsəna laŋa mɛɛ.


Queˈitzuˈ na peˈ ri cotzˈiˈj ri lirio quibiˈ. Queˈitzuˈ na peˈ tek yeqˈuiy. Riyeˈ ma yesamej ta, ni ma yebatzˈin ta, riyeˈ majun quitziak niquiben, pero ma riqˈui wi riˈ jabel oc yetzuˈun. Y cˈo cˈa jun rey riche (rixin) re ruwachˈulef Israel ri xcˈojeˈ ojer ca, ri xubiniˈaj Salomón. Riyaˈ ruyon jabel tak tziek ri xerucusaj, pero majun bey xucusaj ta jun rutziak ri can achiˈel jun cotzˈiˈj. 	 Ɩ́ nyənna tawa nyɩɩtʋ tʋkʋɣʋ hɛtʋ nti tɔ na ɩ́ na. Nyɩɩtʋ ntɩ, tɩɩ lakɩ təmlɛ təlɩ, tɩɩ lʋʋkɩ pɔɔŋ. Paa na mpʋ ma heeliɣi-mɛ sɩ wulaʋ Salʋmɔŋ na ɩ toŋ təna ɩ ta suu wontu na ɩ́ tala paa tə taa kʋlʋmʋɣʋ kɛ kacɔka.


Queriˈ nbij chiwe, ruma cˈa yincˈo na pa tinamit Tesalónica tek riyix xitakalaˈ yan ofrendas chuwe riche (rixin) chi xinitoˈ riqˈui ri nicˈatzin chuwe. 	 Ɩ́ ka tɛma-m mə kʋsənamnaa tilinaʋ kɛ maa wɛʋ Tɛsalonikɩ tɔ na pə tema-m teu.


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, tibanaˈ cuenta iwiˈ chiquiwech ri dios ri xa ye banon cuma ri winek. Amén. 	 Ma piya, ɩ́ la laakalɩ na tɩɩŋ.


Y tek riyin xquijotobex chuwech cruz, ri winek can xquepe cˈa wuqˈui; ruma riyin can xquisamej pa tak cánima, xchaˈ. 	 Na waatʋ wei paa tɛ maɣa kpaasʋɣʋ na ɩsɔ tɔ, maa hɔ yəlaa tənaɣa ma kiŋ. (


Rumariˈ ri achi riˈ can chanin cˈa xerumol pe ri achiˈaˈ ri yecˈo pa rukˈaˈ, ri soldados y ri capitanes, y junanin (anibel) xebe acuchi (achique) quimolon wi quiˈ ri winek. Y ri winek, can xu (xe) wi cˈa xequitzˈet, xquitanabaˈ ruchˈayic ri Pablo. 	 Tənaɣa ɩ kpaɣa yoolaa na pa sɔsaa kɛ kpakpaa na pá se na pá polo samaa kiŋ. Pa nawa kʋmataŋ ɩnɩ na ɩ yoolaa, ɩlɛna pá yele Pɔɔlɩ kɛ mapʋ.


Y tek tzˈaket chic cˈa ri kacˈaslen, man chic xtikaben ta achiˈel niquiben ri acˈalaˈ chi yebe quelaˈ y yebe quelaˈ. Riyoj ma tikayaˈ ta kˈij chi yojucˈuex ruma xabachique ruwech tijonic ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios; y ma kojtzak ta pa quikˈaˈ winek ri xa ma ya ta ri utz niquisamajij, winek ri can cˈo quinaˈoj chubanic riche (rixin) chi yojquikˈol. 	 Tə kaa tasa pəcaatʋ taa kɛ́ wɛɛʋ na paa puɣusulu wei ɩ́ laŋtəɣɩ-tʋ na ɩ kʋsɛɣɛsətʋ, tə məŋna cənɛ tə məŋna cənɛ, ɩsɩɩ heelim lakʋɣʋ tɔ. Puɣusulaa mpɛ pa lukəna-tɩ na pa acilaɣatʋ, na pá tʋsəɣəna lɛlaa.


¿La cˈo cami jun winek ri netaman achique nuchˈob jun chic winek? Majun chic. Xaxu (xaxe wi) ri ruˈespíritu riyaˈ mismo ri etamayon achique nuchˈob ka. Y queriˈ chukaˈ majun etamayon ta ri ruchˈobonic ri Dios, xa can xu (xe wi) ri Espíritu riche (rixin) ri Dios. 	 Pə wɛʋ yəlaa taa tɔ awe nyəŋ lɛlʋ taa tɔm? Ye pə taɣa yʋlʋ ləmaɣasəlɛ nte tə wɛ ɩ taa tɔ ńtɛ́ tɩɩ nyəna ɩ tɔm. Mpʋ tɔtɔɣɔ na Ɩsɔ Feesuɣu, ŋkʋ kʋ nyəmna Ɩsɔ nyəntʋ təna.


Pero ri mozo riˈ wi xa nuchˈob ka pa ránima: Ri nupatrón riˈ xa cˈa ma jane noka ta na, nichaˈ; y nuchop cˈa quichˈayic ri nicˈaj chic mozos chi achiˈaˈ y chi ixokiˈ, y can xu (xe) wi waˈin y tijoj yaˈ nuben quiqˈui ri kˈabarelaˈ, 	 Ama ye pə cəpa təmlɛ tʋ ɩnɩ, na ɩ́ tʋ ɩ taa sɩ: Ma caa kaa kɔɔ lɔŋ se, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ təmlɛ nyə́ma apalʋnyəma na alʋnyəma kɛ mapʋ. Na ɩ́ tɔkɩ, na ɩ́ nyɔɔkɩ na pə́ kʋɣɩ-ɩ.


Riyix cˈa ri can yix achiˈel tak walcˈual, yix riche (rixin) chic ri Dios, y xixchˈacon yan chiquij ri winek. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo pa tak iwánima riyix can más wi nim ruchukˈaˈ que chuwech ri cˈo pa tak cánima ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. 	 Ama ma piya mɛ mə kɛ́ Ɩsɔ nyə́ma kɛ́ na ɩ́ kəla Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu ŋku kʋ wɛ mə kiŋ tɔ kʋ kəla feesuɣu ŋku kʋ wɛ antulinya nyə́ma kiŋ tɔ.


Yacˈa riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, can tinatej cˈa chiwe ri bin ca cuma ri ruˈapóstoles ri Kajaf Jesucristo chrij ri xquebanatej. 	 Ama ma taapalaa mɛ, mɩɩ tɔɔsɩ nti Tacaa Yesu Kilisiti tillaa heela-mɛɣɛ tuu lɔŋ tɔ.


Y jun kˈij ri chakˈlaxel xubij cˈa chare ri rutataˈ: Táta, riyin nwajoˈ cˈa ri werencia, y tayaˈ cˈa chuwe ri cˈo chi nayaˈ chuwe, xchaˈ. Y ri tataˈaj can xujech wi cˈa ri herencia chiquiwech chi ye caˈiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ səkpelu nyəŋ tɔma ɩ caa sɩ ɩ́ cɛlɛ-ɩ pa wontu hɔɣɔlʋɣʋ ŋku ɩnɩ ɩ kaɣa ɩ hiki pa caa ɩnɩ ɩ səm waalɩ tɔɣɔ kpakpaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa tala-wɛɣɛ ɩ wɛnaʋ.


Y ri Jesús can cˈo cˈa jun ti alaj bur ri xril, riche (rixin) chi xuchˈocolbej, can achiˈel wi cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Chiriˈ nubij: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hika kpaŋaɣa na ɩ́ caɣa ka tɔɔ, ɩlɛna pə́ lɩɩ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ:


Y ri itzel dragón riˈ, riqˈui ri rujey xerumes pe xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique ri chˈumilaˈ ri yecˈo chicaj, y xeruqˈuek cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Cˈacˈariˈ xbecˈojeˈ apo chuwech ri ixok ri nicˈojeˈ yan ral, ruchajin apo ajan (jampeˈ) xticˈojeˈ ri acˈal, riche (rixin) chi queriˈ nutij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ paala ɩsɔtaa kɛ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ tintika tooso taa kʋlʋmtəlɛ na ɩ suka na ɩ́ pɛtɩ tɛtʋ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ səŋ alʋ ɩsɛntaa sɩ ɩ́lɛ́ ɩ́ lʋlɩ ɩ pəyaɣa na ɩnɩ ɩ li.


Y quinojel niquirek quichiˈ y niquibij: Re xojcolotej, can ya cˈa ri ka‑Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet ri xbano, y chukaˈ ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, yechaˈ. 	 Na pá yɔɣɔtəɣəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Ta Ɩsɔ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ́ na Ɩwəyaɣa pa yapəna tá nyɔɔŋ.


Y tek ri achiˈaˈ fariseos y saduceos xquicˈaxaj ri xubij ka ri Pablo, xquichop cˈa niquichˈojilaˈ quiˈ chiquiwech, y pa caˈiˈ xel wi ri molojriˈil riˈ. 	 Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Falisanaa na Satusee nyə́ma pa sʋʋ yoou kɛ pa taa pa tike, ɩlɛna kotuɣu faɣa tɔm naalɛ.


Riche (rixin) chi queriˈ can chiˈiwonojel yixcowin nikˈalajsaj ri nibix chiwe ruma ri Dios. Pero chi jojun chi jojun quixchˈo riche (rixin) chi queriˈ quinojel cˈo niquetamaj y quinojel niquicˈul pixabanic. 	 Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ kpaalɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ mə tənaɣa kʋlʋm kʋlʋm, ɩlɛna pə́ kuliɣi yəlaa ɩsɛ na pə́ ha-wɛɣɛ apalʋtʋ.


Yacˈa wi cˈo jun anciano riche (rixin) ri iglesia nimacun y ma nuyaˈ ta ca rubanic ri mac, tabij cˈa chare chi ma utz ta ri ntajin chubanic. Pero chiquiwech ri kachˈalal nabij wi chare. Riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic niquixibij quiˈ yemacun. 	 Ye mpa pa lapa ɩsaɣatʋ, kaləna-wɛɣɛ samaa taa, na lɛlaa náá ná na sɔɣɔntʋ kpa-wɛ.


Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xeyacatej el ri pa mesa, y xquichop bey riche (rixin) chi xetzolin pa Jerusalem. Y xebequilaˈ cˈa ri julajuj discípulos y ri nicˈaj chic ri can ye tzekelbey wi riche (rixin) ri Jesús, quimolon quiˈ. 	 Tənaɣa təŋlaa naalɛ ɩnɩ ɩ kʋla kpakpaa na pá məlɩ Yosalɛm. Ɩlɛna pá maɣana pa naanʋwa na kʋlʋm ɩnɩ na pa taapalaa pa kotaa,


Ri mac can xuben cˈa chare ronojel ri yeqˈuiytisan ruma ri Dios chi xa yeqˈuis, y xtapon cˈa jun kˈij tek ri yoj ralcˈual chic ri Dios xkojcolotej el chuwech ri ma utz ta, y can jabel chukaˈ xtibekabanaˈ riqˈui ri Dios ri can cˈo rukˈij rucˈojlen. Can ya cˈa chukaˈ kˈij riˈ tek quinojel ri yeqˈuiytisan ruma ri Dios, xquecolotej chuwech ri rucˈayewal ri kajnek pa quiwiˈ ruma ri mac. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋyakʋ nakʋlɩ pɩɩ tɛ na Ɩsɔ kʋŋmaŋmam təna hɛɛsɩ wakəlʋɣʋ yomle na pə te təkpataa kɛ́ teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ piya ka te waatʋ wei paa tɛ kasaɣampiya pəsʋɣʋ tɔ.


Rumariˈ, wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, riyin nbij cˈa chiwe chiˈijujunal chi riqˈui ronojel iwánima tiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Can jabel tichˈoboˈ achique ri nubij. Ruma riyix nicˈatzin chi jabel iwetaman el nabey, cˈacˈariˈ nitzijoj. Y chukaˈ nbij chiwe chi man ta xtipe iwoyowal chanin. 	 Ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔɔsɩ tɔm tənɛ ɩnɩ sɩ paa wei ɩ́ wɛɛ lɔŋ kɛ nɩɩʋ taa. Ama ɩ́ taa wɛɛ wei ɩ pəsəɣɩ yɔɣɔtaɣa tɔ. Pəyele ɩ́ taa wɛɛ wei ɩɩ laɣasəɣɩ pááná mʋɣʋ tɔ.


Y ri María can xeruyec cˈa pa ránima ronojel ri tzij riˈ, y yeruchˈob chukaˈ ronojel ri tzij riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔka tɔm ntɩ tə tənaɣa ɩ taa na ɩ́ maɣasəɣɩ tə hʋwɛɛ.


Pero ri jay ri xubij ri Jesús chique ri winek riˈ, ya ri ruchˈacul Riyaˈ mismo. 	 Ama Yesu maɣamaɣa ɩ təɣɩ ɩ yaakaɣa mpʋ sɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ.


Y cˈacˈariˈ, ri cˈa yoj qˈues na ca, ri cˈa yojcˈo na chuwech re ruwachˈulef, yariˈ tek junan xkojjicˈ el quiqˈui riyeˈ pa sutzˈ chicaj, riche (rixin) chi nbekacˈuluˈ ri Ajaf. Y xkojcˈojeˈ riqˈui Riyaˈ xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə waalɩ kɛ́ pɩɩ kɛlɩ ɩsɛ nyə́ma tá, na tá na-wɛ tə́ kpɛntɩ na tə́ sʋʋ ŋmʋntʋ tɛɛ na tə́ suli Tacaa kɛ ɩsɔtaa. Na tá na-ɩ tɩɩ caɣa tam.


Y ri catiˈt quimamaˈ riyeˈ ye ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob. Y chiquicojol cˈa ri wech aj Israel xalex wi ri Cristo tek xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Ri Cristo yariˈ ri Dios y ya Riyaˈ ri cˈo pa ruwiˈ ronojel cosas. Can cˈo rukˈij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Pa kɛ́ tá kite caanaa kʋlʋlaa. Ye yʋlʋwɛɛtʋ tɔm taa ɩlɛ, Kilisiti kɛ́ pa piitim tʋ. Ɩnɩ ɩ ŋmakələna pə təna, ɩnɩ ɩ kɛna Ɩsɔ wei paa saŋ tam tɔ. Ɩsɔ ɩ́ yele na pə́ la mpʋ.


Y wi nikabij chi xa winek xebin chare ri Juan chi xuben queriˈ, xquepe quinojel ri winek y xkojquiqˈuek chi abej. Ruma chi ri winek can quetaman wi chi ri Juan can jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, xechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Pəyele tə́ tɔma sɩ: Yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, samaa təna ká kʋ-tʋ na pɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pɛlɛ pa tɛma pa taa təkpataa kɛ́ sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ.


Y quinojel ri winek riche (rixin) ri tinamit xebeyacatej pe, y junanin (anibel) ye petenak. Y can quikiriren cˈa pe ri Pablo, xquelesaj pe ri chiriˈ pa rachoch ri Dios. Y can ya chukaˈ riˈ xetzˈapix ca ri ruchiˈ ri rachoch ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩcatɛ təna cʋkaa na yəlaa seekina paa timpiɣi kpilikpili na pá kɔŋ. Tənaɣa pa kpá Pɔɔlɩ na pá hɔmɩ-ɩ na pá lɩɩna awalɩ, ɩlɛna pá təkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ nɔnɔɔsɩ kɛ kpakpaa.


Pa rucaˈn kˈij xquichop chic el bey. Y xaxu (xaxe wi) ri setenta soldados ri ye benak chrij quiej, xaxu (xaxe) wi chic riˈ ri xebe riqˈui ri Pablo, y ri cajiˈ ciento soldados xetzolix ca. 	 Pə kɔma pə fe, ɩlɛna yoolaa mpa pɛlɛ pa tɔŋaɣa nɔɔhɛɛ tɔ pɛlɛ pa məlɩ pa təcaɣalɛ, na pə́ kaasɩ na kpaɣanəŋ nyə́ma kpaɣa Pɔɔlɩ na pɛlɛ pá tɛɛ.


Ri Jesús xel cˈa el chiriˈ ruma Riyaˈ can retaman wi ri niquichˈob chrij. Riyaˈ can sibilaj ye qˈuiy cˈa ri winek xetzekelben el riche (rixin). Y yerucˈachojsaj cˈa quinojel ri ye yawaˈiˈ. 	 Yesu nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ se təna na yəlaa paɣalɛ təŋɩ-ɩ. Ntɛna ɩ́ la na pa təna mpa paa kɛ́ kʋtɔntʋnaa tɔ pá hiki alaafəya.


Rumacˈariˈ, can tichˈutinirisaj iwiˈ xerukˈaˈ xeraken ri Dios, ruma Riyaˈ can cˈo wi ruchukˈaˈ. Tichˈutinirisaj cˈa iwiˈ chuwech, riche (rixin) chi queriˈ tek xtapon ri kˈij Riyaˈ xtunimirisaj ikˈij. 	 Ye mpʋ ɩlɛ ɩ́ pasa mə təɣɩ Ɩsɔ niŋ toma nyəŋ taa, na pə́ kɔma na pə́ tala waatʋ wei ɩ ka sɩɩwa tɔ, ɩ ká kʋsɩ mə nyʋɣʋ.


Can xu (xe) wi cˈa Riyaˈ ri Dios Etamanel y majun chic jun, y ya chukaˈ Riyaˈ ri Kacolonel. Y can xu (xe wi) ta cˈa Riyaˈ ri niyaˈox (nyaˈ) rukˈij rucˈojlen, can xu (xe) ta cˈa Riyaˈ ri Rey pa kawiˈ y can ya ta cˈa Riyaˈ ri nikˈato tzij y cˈo ta chukaˈ ronojel uchukˈaˈ pa rukˈaˈ re wacami y riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Ta Yatʋ Ɩsɔ wei ɩnɩ ɩ tike ɩ kɛ́ Ɩsɔ tɔ ɩ teeli na ɩ sɔsɔɔntʋ na ɩ pəsʋɣʋ na ɩ toŋ ka wɛ ḿpʋ́ɣʋ́, ɩlɛ pə́ wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ saŋa taa na tam tɔɔ kɛ́ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ. Ami.


Y queriˈ nikˈalajin chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, chi ri nabey achi ri xubiniˈaj Adán tek xwinakirisex ruma ri Dios, nabey xuben ri ruchˈacul y cˈacˈariˈ xuyaˈ jun cˈaslen riche (rixin) re ruwachˈulef chare. Queriˈ ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. Yacˈa ri jun chic Adán, ri Cristo mismo, cˈo más rejkalen ruma ma xu (xe) ta wi cˈo rucˈaslen, xa can nuyaˈ cˈaslen riche (rixin) chilaˈ chicaj. 	 Kʋpam kɛ́, Ɩsɔ Tɔm taa yɔɣɔtəɣɩ sɩ: Kancaalaɣa yʋlʋ ntɛ́ Atam na pə ŋma-ɩ tɔ pə tʋ-ɩ weesuɣu kɛ́. Ama waalɩ waalɩ Atam ná kɛ́ Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ haa weesuɣu tɔɣɔ.


Ri xbanatej cˈa chiriˈ, xbe cˈa rutzijol ri pa tak tinamit chupan ri ruwachˈulef riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɔm yawa pa tɛtʋ təna taa.


Can ticˈutuj cˈa ri nicˈatzin chiwe y ri Dios can xtuyaˈ wi pe chiwe. Ticanoj ri niwajoˈ y xtiwil. Quixsiqˈuin (quixoyon) apo chuchiˈ jay y xquixacˈaxex pe. 	 Ɩ́ sələməɣɩ, paa ha-mɛɣɛ. Ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩ́ hikiɣi kɛ́. Ɩ́ makɩ, pa tʋləɣɩ-mɛɣɛ.


Y riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo, ma nikaxibij ta chic kiˈ chi yojjel apo riqˈui ri Dios. Xa can cukul kacˈuˈx yojjel apo riqˈui ruma kaniman ri Cristo. 	 Na tá na-ɩ tə kpɛntaa na tə́ tɛmɩ-ɩ na tá taa tɔɣɔ tə hika mpaaʋ na tə́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na naani kɛ teu.


Pero wi xa ruma natij jun cosa, xa rumariˈ nuben caˈiˈ rucˈuˈx jun kachˈalal y nitzak, ntel chi tzij chi ma nawajoˈ ta ri awachˈalal. Rumariˈ ma tikatij ta jun cosa ri xa nuben chare jun kachˈalal chi xa rumariˈ nuyaˈ ca ri Cristo. Ruma ri Cristo xcom chukaˈ ruma ri kachˈalal riˈ. 	 Ye n tɔkɩ pʋlʋ na pə́ wɩɩkɩ nyá lɛlʋ kɛ pə tɔɣɔʋ taa, pə ta kɛ sɔɔlʋɣʋ kɛ təna se. Pə tɔɔ tɔ taa la na wei ɩ tɔɔ Kilisiti səpa tɔ ɩ́ nana lepu kɛ nyá kpaɩ tɔɣɔnaɣa ŋkɛ ka tɔɔ.


Wi riyix yixchˈo pa jun chˈabel ri xa ma nikˈax ta chiquiwech ri winek ri yeˈacˈaxan iwuche (iwixin), ¿la xtikˈax cami chiquiwech ri nibij? Ma nikˈax ta. Xa pa cakˈikˈ cˈa xquixchˈo wi. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ɩsənaɣa yʋlʋ ká pəsɩ na ɩ́ cɛkəna tɔm nti lɛlʋ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ye tɔm nti nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔtəɣəna ɩ tɔm ntɩ? Ye mpʋ yɔɣɔtʋlʋ lɔɔ ɩ tɔm kɛ yem kɛ́.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic chique ri discípulos, ri Felipe rubiˈ xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, tacˈutuˈ cˈa ri Tataˈixel chkawech, y riqˈui riˈ xticukeˈ kacˈuˈx, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Filipʋ cɔ Yesu sɩ: Tacaa, ye n hʋla-tʋɣʋ Tacaa Ɩsɔ pə maɣana-tʋ.


Y ri rey xubij cˈa chique ri yecˈo chiriˈ: Tiwelesaj cˈa ca la puek pa rukˈaˈ re itzel mozo reˈ, y tiyaˈ chare ri utzilaj mozo ri cˈo chic ri lajuj puek riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ heela ɩ cɔlɔ nyə́ma sɩ: Ɩ́ lɛɛkɩ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ ŋkʋɣʋ ɩ niŋ taa, na ɩ́ sɔɔsɩ nyəɣətʋ naanʋwa tʋ.


Y ri rey Herodes can xpe bis pa ránima ruma ri xcˈutux chare, pero ruma chi can rubanon chic jurar chi can xtuyaˈ wi ri xtrajoˈ ri kˈopoj y ruma chukaˈ chi can chiquiwech ri ye rachibilan pa mesa tek xubij; rumariˈ riyaˈ xubij cˈa chi ticˈamer pe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista chare ri kˈopoj ral ri Herodías. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ laŋlɛ wakəlaa. Ama ɩsɩɩ ɩ ka tɛma tuunaʋ kɛ ɩ mʋʋlaa ɩsɛntaa ɩlɛ, pə fɛɩ sɩ ɩ ká kisi.


Rumacˈariˈ ri Pedro xubij chare ri achi ri Eneas rubiˈ: Ya ri Jesucristo ri yacˈachojsan. Cayacatej cˈa, y tachojmirisaj la awarabel, xchaˈ ri Pedro chare. Y ri Eneas can yariˈ xpaˈeˈ el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Ɩnee, Yesu Kilisiti waakɩ-ŋ, kʋlɩ na ń kpili nyá kʋhəntʋɣʋ. Tənaɣa Ɩnee kʋla kpakpaa.


Rumariˈ ri fariseos y ri aj tzˈibaˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ruma tek la adiscípulos riyit ma niquiben ta achiˈel ri bin ca cuma ri katiˈt kamamaˈ? Ruma la adiscípulos riyit tek yewaˈ ma niquichˈej ta quikˈaˈ, achiˈel rubanic ri nikaben riyoj, xechaˈ chare ri Jesús. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa pɔɔsa Yesu sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ nyá ɩfalaa lɔwa ta caanaa kʋlapʋtʋ na pá tɔkəna niŋ asilima kɛ mpʋ?


Tek ri Jesús xracˈaxaj pe ri tzij ri niquibij ri achiˈaˈ fariseos, Riyaˈ xubij chique: Jun ajkˈomanel ma ye ta ri ye utz ri yerakˈomaj. Riyaˈ yerakˈomaj ri yawaˈiˈ. 	 Yesu nɩɩ pa kʋpɔɔsʋtʋ, ɩlɛna ɩ́ cɔ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa. Ama kʋtɔntʋnaa kɛ́.


Wi junan cˈa kawech awuqˈui, tacˈuluˈ cˈa jabel ri Onésimo, can achiˈel ta yinacˈul riyin. 	 Mpʋ tɔ ye n nyənəɣɩ-m ɩsɩɩ nyá taapalʋ, mʋ-ɩ ɩsɩɩ ye má n ka mʋ-m tɔ.


Ruma riyoj can ya cˈa ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo ri nibano chake chi queriˈ nikaben, ruma ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo sibilaj nim, rumariˈ tek nikachˈob: Ri Cristo, wi kuma riyoj ri yoj aj maquiˈ tek xcom, reˈ ntel chi tzij chi konojel ri yoj aj maquiˈ can xojcom chukaˈ riqˈui Riyaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti sɔɔlʋɣʋ caaləɣəna tá mpa tə tɛma tá taa sɩ yʋlʋ kʋlʋm səpa yəlaa təna tɔɔ tɔ, na mpʋ ɩnɩ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ɩ́ na paa wei pa kpɛntəna səm.


Can nchˈobon wi cˈa chi yikˈax iwuqˈui riyix chiriˈ pa Corinto tek xquibe pa Macedonia, y tek yitzolin pe pa Macedonia, chiriˈ chic iwuqˈui riyix yibecˈojeˈ wi, y yix ta cˈa riyix ri yixyaˈo el chuwe ri rajawaxic chuwe chupan ri nubey riche (rixin) chi yibe pa Judea. Pero xa ma que ta riˈ xbanatej, xa ma xinapon ta chilaˈ iwuqˈui. 	 Pɩɩ wɛɛ sɩ ye ma puki Masetoni kɛ maa hɛləna mə tɛ, na ye ma kɔma məlʋɣʋ ma təŋna mə tɛ tɔtɔ. Na ɩ́ ká səna-m na ye ma puki Yuta pə́ taa la-m katɛ.


Y jun cˈa chique ri ye lajuj achiˈaˈ riˈ, tek xutzˈet chi can xcˈachojsex wi chare ri ruyabil, riyaˈ xtzolin. Y can nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios, y can nurek ruchiˈ chubixic. 	 Pa taa lɛlʋ nawa sɩ pə waa-ɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ mələna ɩ waalɩ kɛ kpakpaa, na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Xa ticochˈoˈ ri nibano jun pokon chiwe. Wi xa cˈo cˈa jun ri xupakˈij jucˈan apalej chi kˈaˈ ri cˈo pan awajquikˈaˈ, xa tayaˈ chic apo ri jucˈan apalej chuwech. 	 Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ taa fɛlɩ ɩsaɣatʋ kɛ ɩsaɣatʋ. Ye nɔɣɔlʋ mapa nyá ntɔɣɔŋ ləkpaɣasaɣa, kɛɛsɩ-ɩ lɛŋka.


Y ri itzel tak espíritu can yacˈariˈ xeˈel el riqˈui ri achi, y xebeˈoc quiqˈui ri ak. Quinojel cˈa ri ak riˈ xquichop anin (anibel) chuwech jun juyuˈ xulan ruwech y choj xebeka cˈa pa choy. Y chiriˈ xejikˈ wi quinojel ri ak riˈ. 	 Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa yela apalʋ ɩnɩ na pá sʋʋ afanaa taa. Ɩlɛna afanaa tʋ casəlɛ kɛ yem na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ.


Ri Pedro xuchop cˈa apo rukˈaˈ ri ixok riche (rixin) chi xpaˈeˈ. Y ri Pedro xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri malcaniˈ tak ixokiˈ y ri nicˈaj chic lokˈolaj tak kachˈalal, riche (rixin) chi xberucˈutuˈ pe ri Dorcas chiquiwech. Riyaˈ man cˈa caminek ta chic. 	 Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ ɩ niŋ na ɩ́ hɔmɩ-ɩ na ɩ́ kʋsɩ-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ yaa Ɩsɔ sɛɛlaa na leelaa mpɛ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ-ɩ na ɩ ɩsɛ.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri can ekal yoj benak y cˈayef (cuesta) chi xojapon chuwech ri tinamit Gnido, ruma ri cakˈikˈ can cˈa chkawech na cˈa petenak wi, y yojrutzolij chikij. Rumariˈ xojbe chi xbekasutij pe rij ri Creta ri jun ti ruwachˈulef ri cˈo chukaˈ pa mar y xojicˈo chuwech ri Salmón ri cˈo pa rucuenta ri Creta. 	 Kʋyɛɛŋ paɣalɛ taa ta tɔntɛ lapaɣa təniinɔɔ, na təcatɩ təyaʋ kɛ́ na pə́cɔ́ tə tala Kinite. Heelim tɔŋna-tʋɣʋ səŋʋɣʋ na tə kpisi təna tɔɔ kɛ́ tɔntɛ, ɩlɛna tə məŋna tɛtʋ paŋtaɣa ŋka ka sʋʋ teŋku taa na pá yaa-kɛ sɩ Saləmonee tɔ ka kiŋ. Tə lapa mpʋ sɩ tə́ cɔləna Kəlɛɛtɩ hɔɣɔlʋɣʋ tɔɔ.


Y tayaˈ cˈa chukaˈ ri kaway ri nicˈatzin chake ronojel kˈij. 	 Haa-tʋɣʋ saŋa tɔɣɔnaɣa.


Y tek ye waynek chic ka chi utz, xquichop cˈa ca rucˈakic ri trigo pa mar, riche (rixin) chi ma al ta nuben ca ri barco. 	 Pa tɔɣaa na pá haɣa, ɩlɛna pá kpaɣa tɔɣɔnaɣa pee na pá lɔɔkɩ teŋku taa sɩ pə́ yele kpɩɩlʋɣʋ təfaɣafaɣa.


Y quinojel ri quimolon quiˈ, cˈa yetzijon na cˈa chrij ri Jesús, y cˈa tek xquitzˈet, xa cˈo chic chiriˈ chiquicojol, y xubij cˈa chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel, xchaˈ. 	 Pa tɔŋna ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna Yesu maɣamaɣa lɩɩ pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ laŋa.


Y can xuchop cˈa el bey chi nibe chrachoch, cˈa riqˈui ri rutataˈ. Y ri cˈajol riˈ cˈanej na cˈa cˈo wi riche (rixin) chi napon chrachoch, tek ri tataˈaj xutzˈet yan ri rucˈajol, y sibilaj cˈa xujoyowaj ruwech. Rumariˈ ri tataˈaj junanin (anibel) xbe chucˈulic, xutzˈumaj (xutzˈubaj) ruchiˈ y xukˈetej. 	 Tənaɣa ɩ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa mpaaʋ sɩ ɩ kpeŋ ɩ caa tɛ. Ɩ kɔma ɩ́ wʋsəna təyaɣa, ɩlɛ ɩ caa loosa-ɩ kɛlɛ, na ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa ɩ́lɛ́ ɩ se lɔŋ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ kpipi-ɩ na ɩ́ waɣalɩ-ɩ.


Ri oconek aj yukˈ, xa ruma chi tojon, xa nanmej el. Queriˈ nuben ruma majun cˈa pena chare wi cˈo niquicˈulwachij ca ri carneˈl. 	 Apaa tʋ seeki tɔ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, liɣitee tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ, na heeŋ ɩnɩ ɩ tɔm ɩɩ caaləɣɩ-ɩ.


Riyeˈ niquibij cˈa: ¡Re Rey reˈ can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios, y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! ¡Uxlanibel cˈuˈx cˈa ri chilaˈ chicaj! ¡Janiˈ na niyaˈox (nyaˈ) rukˈij rucˈojlen ri Dios ri chilaˈ chicaj! yechaˈ. 	 Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wulaʋ sɔsɔ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. Laŋhʋlʋmlɛ ɩ́ wɛɛ hatoo ɩsɔtaa. Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli.


Wachˈalal, wacami nwajoˈ ntzijoj chic jun bey chiwe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri xintzijoj chiwe tek xicˈojeˈ iwuqˈui. Y riyix can xicˈul wi ri chˈabel ri xintzijoj chiwe, y can cof yixcˈo chupan. 	 Ma taapalaa, ma sɔɔla teu sɩ pənɛntɛ má tɔɔsɩ-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei maa kpaala-mɛ tɔ, wei ɩ́ nɩɩwa na ɩ́ tɛmna-ɩ mə taa kɛ́ teu təkpataa tɔ.


Y tek kˈaxnek chic oxiˈ junaˈ, cˈacˈariˈ tek xijoteˈ pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi xinwetamaj ruwech ri apóstol Pedro, y xicˈojeˈ cˈa pe caˈiˈ semanas riqˈui. 	 Pəlɛ pə waalɩ pə lapa pɩɩsɩ tooso tɔɣɔ ma pola Yosalɛm sɩ ma nyəŋ Piyɛɛ. Ɩlɛna má na ɩ́lɛ́ tə́ caɣa wɛɛ naanʋwa na kakpasɩ.


Y xintzˈet cˈa chi yecˈo chˈaquet quiche (quixin) aj kˈatbel tak tzij, y chiriˈ ye tzˈuyul wi ri yaˈon chic kˈatbel tzij pa quikˈaˈ riche (rixin) chi niquikˈet tzij. Xentzˈet cˈa chukaˈ ri cánima ri yecamisan el ruma xtzaqˈuix quikul. Riyeˈ xecamisex el ruma xquikˈalajsaj ri xuben ri Jesús y xquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios. Quinojel cˈa riˈ, yeriˈ ri ma xeyaˈo ta rukˈij ri nabey chicop y ri ruwachbel. Ni ma xcajoˈ ta chukaˈ chi xyaˈox (xyaˈ) retal ri chicop riˈ chi nicˈaj tak quiwech o chrij tak quikˈaˈ. Y riyeˈ xecˈastej y junan cˈa yekˈato tzij riqˈui ri Cristo, chupan ri jun mil junaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumlee na pə́ hawa a tɔɔ caɣalaa kɛ pəsʋɣʋ sɩ pá hʋʋkɩ tɔm. Na má ná tɔtɔɣɔ mpa pa heelaɣa tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ na Ɩsɔ Tɔm na pá lɛntɩ-wɛɣɛ pə tɔɔ tɔ pa ləsasɩ. Pɛlɛ pa taa sɛɛ wontuɣu ŋkʋ na kʋ lɛɛsʋɣʋ. Pəyele pa ta tʋ wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋyʋsʋm kɛ pa tokuŋ yaa pa niŋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa fema na pá ná Kilisiti pá tɔɣɔ kawulaɣa kɛ pɩɩsɩ iyaɣa (1000).


Y ri Cornelio nabey cˈa xutzijoj el chique ronojel ri xutzˈet, cˈacˈariˈ xerutek el cˈa pa tinamit Jope. 	 Na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ pə təna mpi pə lapa tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tili-wɛɣɛ Sopee.


Riche (rixin) chi queriˈ, can achiˈel xuben ri mac chi xcˈojeˈ ri ruchukˈaˈ pa quiwiˈ ri winek riche (rixin) chi xerucˈuaj pa camic, can quecˈariˈ chukaˈ nuben ri rutzil ri Dios chake riyoj riche (rixin) chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac, riche (rixin) chi queriˈ nikil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, cˈaslen ri nuyaˈ ri Kajaf Jesucristo. 	 Na ɩsɩɩ ɩsaɣatʋ lɛɛ səm kɛ yəlaa təna tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ná lɛɛ-tʋɣʋ siɣisuɣu sɩ pə́ pona-tʋɣʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ taa kɛ́ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ.


Y ri ixok riˈ xubij: Ajaf, majun chic cˈo ca, xchaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chare: Ni xa ta riyin nbij chi yacamisex. Wacami xa catzolin, y ma camacun ta chic. 	 Ɩlɛna alʋ cɔ sɩ: Nn Tacaa. Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tɛɛ, ma tɔtɔ ma kaa yɔɣɔtɩ sɩ pá la-ŋ pʋlʋ. Ama taa tasa ɩsaɣatʋ kɛ́.


Y ri Pedro y ri ye rachibil, sibilaj quiwaran cˈo, pero xquicochˈ ma xewer ta, y rumariˈ xquitzˈet cˈa ri lokˈolaj sakil riche (rixin) ri Jesús, y xequitzˈet chukaˈ ri ye caˈiˈ achiˈaˈ ri yecˈo riqˈui ri Jesús. 	 Mpʋ tɔ na Piyɛɛ na ɩ taapalaa pa tɔŋa tom kɛ pə fɛɩna. Paa na mpʋ pa fema, na pá ná Yesu teu sɔsɔɔm na apalaa mpa pa naalɛ pa səŋa ɩ kiŋ tɔ.


Y kitzij cˈa re nbij chiwe, chi cˈo cˈa jun kˈij ri oyoben y yareˈ xoka; chi ri achiˈel ye caminakiˈ xtiquicˈaxaj cˈa ri nuchˈabel riyin ri Cˈajolaxel. Y ya cˈa ri xqueˈacˈaxan, xtiquil quicˈaslen. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Sətaa ká nɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa má ma nɔɣɔ, mpa paa nɩɩ-kɛ tɔ, paa fe na pá kʋləna pa ɩsɛ.


Ri can banon ri circuncisión chique, riˈ sibilaj utz; pero wi niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley ri xuyaˈ ri Dios. Y wi ma niquiben ta, majun nicˈatzin wi chi xban ri circuncisión chique, xa junan riqˈui chi ma banon ta ri circuncisión chique. 	 Ye n tɔkəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ pɛlʋɣʋ waasəɣɩ-ŋ. Ama ye nn tɔkəɣɩ-tɩ, pə wɛ ɩsɩɩ pa ta pɛlɩ-ŋ kɛlɛ, paa n pɛlaa.


Y xubij cˈa chukaˈ chuwe: Ronojel cˈa xcˈachoj. Yin cˈa riyin ri Alfa y ri Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqˈuisbel chare ronojel. Y achique ri nichakiˈj ruchiˈ, riyin xtinsipaj cˈa yaˈ chare, yaˈ ri elesan pe chupan ri ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ riche (rixin) cˈaslen. 	 Na ɩ́ tasa sɩ: Pə lapaɣalɛ. Maɣalɛ Aləfa na Omɛka, kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ. Lʋkɔtʋ ɩ́ wɛna wei, maa ha-ɩ weesuɣu lʋm sɛɛlʋ kɛ faalaa na ɩ́ nyɔɔ.


Rumariˈ ri rajawaxic chi niben riche (rixin) chi nikˈalajin chi wi kitzij chi chˈajchˈoj ri iwánima, ya ri ticusaj ri cˈo iwuqˈui riche (rixin) chi yeˈitoˈ ri winek ri nicˈatzin quitoˈic. Y wi queriˈ niben, can xtikˈalajin cˈa chi yix chˈajchˈoj. 	 Pə kəla teu sɩ ɩ́ ha mpi ɩ wɛna mə iyisi na mə nyənasɩ taa tɔɣɔ kʋnyɔntʋnaa, ɩlɛ pə təna pɩɩ wɛɛ-mɛɣɛ teu.


Ronojel riˈ xtibanatej chupan ri kˈij tek xtipe ri Ajaf. Riyaˈ tek xtipe can xtucˈul rukˈij rucˈojlen ruma ri utzil ri xuben pa tak quicˈaslen ri lokˈolaj tak ralcˈual. Y jabel xtitzˈetetej cuma ri ye nimayon riche (rixin) y xtitzˈetetej chukaˈ iwuma riyix ruma can xinimaj ri ruchˈabel ri Dios ri xkabij chiwe. 	 Pɩɩ la ḿpʋ́ɣʋ́ wʋlɛ nte ɩnɩ ɩ ka kɔɔ sɩ ɩ nyə́ma ɩ́ tʋ-ɩ teeli na mpa pɛlɛ paa mʋ ɩ tɔm tɔ pá samɩ-ɩ tɔ. Na mə maɣamaɣa ɩ́ ká wɛɛ pə taa. Mpi tɔ, ɩ́ mʋ tɔm nti tə heela-mɛ tɔ se.


Xquinquichˈey, y cˈacˈariˈ xquinquicamisaj. Pero pa rox kˈij xquicˈastej cˈa pe, xchaˈ ri Jesús. 	 Paa casa-m hikasɩ, paa kʋ-m. Ama kʋyɛɛŋ tooso wule, maa fe.


Ri xqueˈetzelan cˈa riche (rixin) jun winek ri nucukubaˈ rucˈuˈx wuqˈui riyin, can yecˈa ri ye aj pa rachoch. 	 Yʋlʋ təyaɣa nyə́ma maɣamaɣa ká pəsəna ɩ kolontunaa.


Yacˈa ri ruchˈabel ri Ajaf Dios majun bey xtiqˈuis ta, xa can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ama Tacaa tɔm ná cakɩ tam tɔɔ kɛ́. Na tɔm ntəɣəlɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɔna-mɛ.


Queriˈ nubij chupan ri ye tzˈibatal ca cuma ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Y tek ri ye katiˈt kamamaˈ xebiyin ri pa jun desierto, can quicˈuan cˈa ri rachoch ri Dios banon riqˈui tziek, y chiriˈ cˈa nukˈalajsaj wi riˈ ri Dios chiquiwech. Ri rachoch ri Dios riˈ, can achiˈel cˈa ri xrajoˈ ri Dios, can queriˈ rubanic xban chare, ruma ri Dios can xucˈut wi chuwech ri Moisés ri rubanic nrajoˈ chi niban chare. 	 Wʋlaɣa tɛtʋ taa tənɛ ɩnɩ tá caanaa caanaa ka wɛna cokəle, na tə taa na seliya kpaatanaa. Paa sika-tɛɣɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ ka heeluɣu Moisi tɔ. Teitei ɩsɩɩ nte tə taka Moisi ka nawa tɔ.


Y cˈo chukaˈ jun rucaˈn pixaˈ y jubaˈ ma junan riqˈui ri nabey. Y ri pixaˈ riˈ nubij cˈa: Can achiˈel nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ cˈa chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Queriˈ nubij ri pixaˈ riˈ. 	 Na kʋkələtʋ lɛntɩ tɔtɔɣɔlɛ, sɩ n ká sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ kɛ ɩsɩɩ nyá tɩ.


Y rumariˈ ye qˈuiy chiwe riyix ri majun quichukˈaˈ, ye yawaˈiˈ, y hasta yecˈo xecom yan el. 	 Ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ lapʋ tɔɔ kɛ́ mə taa paɣalɛ kɛ́ kʋtɔntʋnaa na acamaa na yəlaa kʋpiŋ səpa.


Y chiriˈ pa rucuenta ri Galilea cˈo jun tinamit ri Nazaret rubiˈ. Y ri chiriˈ pa Nazaret cˈo cˈa jun achi ri José rubiˈ. Y ri José cˈa riˈ, cˈo cˈa chi nibe chutzˈibaxic ri rubiˈ cˈa pa Belén, ri jun tinamit ri cˈa pa rucuenta ri Judea cˈo wi, ruma ye aj chiriˈ ri ye ojer tak ratiˈt rumamaˈ. Chiriˈ cˈa pa Belén xalex wi ri rey David, y ri José can jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Yosɛɛfʋ lɩɩna Nasalɛtɩ ɩcatɛ kɛ Kalilee na ɩ́ polo Yuta kɛ wulaʋ Tafiiti ɩcatɛ Pɛtəlɛhɛm taa,


¿La cˈo ta cami jun chique ri aj kˈatbel tak tzij o cˈo ta cami jun chique ri fariseos ri ye nimayon riche (rixin) ri nubij Riyaˈ? 	 Wulee ɩ́ keesa tá sɔsaa yaa Falisanaa taa nɔɣɔlʋ na pʋntʋ təŋəɣɩ-ɩ?


Ruma riyix can kitzij wi chi xicochˈ ronojel ri pokon ri xban y ri xbix chiwe, y ri winek xa can jabel xecayen pe chiwij. Pero ma xu (xe) ta wi riˈ xiben, riyix xa can xixoc chukaˈ cachibil nicˈaj chic ri yetajin niquikˈaxaj tijoj pokonal. 	 Kʋlʋmaa mɛɣɛ pa tɔŋna tʋʋʋ na pá lakɩ mpi pə fɛɩ teu tɔɣɔ samaa taa. Pəyele kʋlʋmaa mɛ mə sɔɔlʋ ná pɩɩna sɩ ɩ́ te mpa pa tɔŋna wahala tʋɣʋ ɩsɩɩ mɛ tɔ.


Y chukaˈ nbij chiwe, chi xa ma can ta cˈayef (cuesta) chi re ruwachˈulef y ri caj xquekˈax, que chuwech ri ley. Ruma ri nubij chiriˈ, can cˈo wi cˈa chi nibanatej na ronojel, y majun jun ti letra chak ta queriˈ xticˈojeˈ ta ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ pə tɛɛʋ ta tala katɛ kɛ Ɩsɔ tɔm taa tɔmiya kʋlʋmaɣa saalʋɣʋ.


Y ri achi ri xeˈelesex ri itzel tak espíritu riqˈui, nucˈutuj cˈa jun utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nibe riqˈui. Yacˈa ri Jesús xa xubij cˈa chare: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ wei ɩnɩ ɩ alɔɣaa pa loo mpʋ tɔ, ɩ sələma Yesu sɩ ɩ́ yele na ɩnɩ ɩ́ təŋɩ-ɩ. Ɩlɛna Yesu náá kisi na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ:


Rumariˈ ri achiˈaˈ chapoy tak car riˈ xquiben apo retal chique ri nicˈaj chic cachibil ri yecˈo pa jun chic jucuˈ, riche (rixin) chi quepe chiquitoˈic. Y ri cachibil can xepe na wi chiquitoˈic. Y ri caˈiˈ jucuˈ xequinojsaj chi car. Rumariˈ ri caˈiˈ jucuˈ riˈ xa jubaˈ ma yebe ka chuxeˈ yaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hata pa taapalaa mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ lɛŋkʋ taa tɔɣɔ niŋ sɩ pá kɔɔ pá səna-wɛ. Pɛlɛ pa kɔma ɩlɛna pá ləsɩ tiina na pá suuli kpɩɩləŋ ɩnɩ ɩ naalɛ, haləna pə ŋmilisiɣi-wɛ.


Can timatioxij ronojel chare ri Dios. Timatioxij tek utz yixcˈo, y timatioxij chukaˈ tek yixcˈo pa jun rucˈayewal. Ruma queriˈ nrajoˈ ri Dios chi niben riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ paa mpi pə taa. Ɩsəna Ɩsɔ caa sɩ ye ɩ́ təŋəɣɩ Yesu Kilisiti ɩ́ lakɩ tɔɣɔlɛ.


Y wacami wachˈalal, nchilabej cˈa chawe chi tabanaˈ ri nubij ri Dios, chi can tikajoˈ kiˈ chikachˈalal kiˈ. Y re pixaˈ reˈ ma cˈacˈacˈ ta. Xa can yareˈ ri xchilabex pe chake pa rutiquiribel tek xkanimaj ri Dios, chi tikajoˈ kiˈ. 	 Ma wiikina-ŋ alʋ nyá, sɩ tə́ sɔɔlɩ tá təmaɣa. Ɩlɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natəlɩ tə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaakɩ. Ama nti pə sɩɩ-tʋɣʋ tuu kancaalaɣa tɔɣɔlɛ.


Riyin sibilaj yibison. Can ronojel kˈij cˈo nimalaj kˈaxon pa wánima cuma ri wech aj Israel. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma laŋlɛ wakəla sɔsɔm na pə́ cɔɔsəɣɩ-m tam.


Y xitek pa camic ri Jesús ri niyaˈo cˈaslen. Pero ri Dios xuben chare chi xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. Nikabij cˈa quereˈ chiwe ruma riyoj can xkatzˈet wi tek cˈastajnek chic pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na ɩ́ yele na pá kʋ weesuɣu halʋ. Ama Ɩsɔ ná feesa-ɩ na tə́ nana tá ɩsəpee.


Rumariˈ riyix tichajij cˈa ri icˈaslen. Y wi cˈo jun awachˈalal ri cˈo jun pokon nuben chawe, tabij cˈa chare chi ma utz ta xuben. Y wi ri nibano pokon chawe norucˈutuj cuybel rumac chawech ruma xtzolin pe rucˈuˈx, tacuyuˈ cˈa rumac. 	 Ɩ́ la laakalɩ. Ye nyá tɔɣɔntəlɛ lapa-ŋ ɩsaɣatʋ, yaa-ɩ na ń hʋlɩ-ɩ sɩ ɩ lapa mpi tɔ pə fɛɩ teu. Ye ɩ tisaa na ɩ́ laɣasɩ ɩ kʋlapʋtʋ, n kʋ-təɣɩ nyá taa təkpataa.


Riyoj ketaman chi ri ley riˈ can utz wi. Pero nicˈatzin chi nucusex pa ruchojmil. 	 Tə nyəmá sɩ ye n təŋa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ teitei ɩsɩɩ tə wɛʋ tɔ, tə wɛ teu kɛ́.


Y tek rubanon ca, riyaˈ jun amozo ri majun utz xucˈom pe chawe. Yacˈa re wacami jun mozo ri can cˈo utz nucˈom pe chuwe riyin y chawe riyit. 	 Ɩ ka kɛ́ kaawaasaɣa kɛ waatʋ wei ɩ wɛ nyá kiŋ tɔ. Ama kaɣana ɩ waasəɣɩ má na-ŋ.


Tek rubanon ca, konojel riyoj koyoben chic cˈa chi nika ri rucˈayewal pa kawiˈ, ruma ma xojcowin ta xkaben ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Dios. Can que wi cˈa riˈ nubij ri ley chikij. Yacˈa ri Dios xojrucol chuwech ri rucˈayewal riˈ. Queriˈ xuben ruma ri Cristo xbajix chuwech cruz kuma riyoj. 	 Tá kəma nna a fɛɩ nyʋɣʋ na pə́ pɛləɣɩ tá niŋ tɔ Ɩsɔ yela a nyʋɣʋ mapʋ na pə́ saalɩ yem. Kəma anɛ a nyʋɣʋ mapʋ ka wɛʋ təlasɩ tɔ pə caala-tʋɣʋ. Kəma anɛɣɛ ɩ kama səm tesika tɔɔ na ɩ́ lɔ a tɔm.


Y riyix iwacˈaxan ri achique chi cˈaslen ri xincˈuaj tek rubanon ca, tek cˈa ntzekelben na ri quireligión ri wech aj Israel. Riyin can xkˈax ruwiˈ xinben chique ri quiniman ri Jesucristo. Ruma can riqˈui ronojel woyowal xinchop quicanoxic y xinwajoˈ chi xeqˈuis ta. 	 Ɩ́ nɩɩ ɩsəna ma yaasi ka wɛ waatʋ wei maa sɛɛsa ɩsəlɛ na Yuta nyə́ma Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ. Na ɩ́ nyə́má ɩsəna maa naasaɣa Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka təkaŋkaŋ na má sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ma wakələɣɩ-wɛ təkpataa tɔ.


Riyin xa can pa walaxic chi majun utz cˈo pa nucˈaslen. Can nwajoˈ wi nben ri utz, pero ma yicowin ta. 	 Ma nyəmá teu sɩ kʋpantʋ natəlɩ tə fɛɩ ma kiŋ, ma pilimile tənɛ tə tɔm kɛ ma tɔŋ. Kʋpam paa ma luɣu wɛ teu sɩ má la kʋpantʋ, maa pəsəɣɩ tə lapʋ.


Y can achiˈel xquiben ri Janes y ri Jambres ri ojer ca, chi xquetzelaj ri xubij ri Moisés, can que wi chukaˈ riˈ niquiben ri achiˈaˈ riˈ, niquetzelaj ri kas kitzij. Yojtajnek ri quinaˈoj ruma ri etzelal. Can kˈalaj chi ma cukul ta quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ɩsɩɩ Yanɛɛsɩ na Yampəlɛɛ paa kpɛɛsəna Moisi tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ yəlaa panɛ pa kpɛɛsəɣəna tampana. Pa ləmaɣasɛɛ səpaɣa pa Ɩsɔsɛɛlɛ ta təŋ.


Wi riyix achiˈel can xixcom riqˈui ri Cristo tek Riyaˈ xcom chuwech ri cruz, y wi riyix xixel yan pe chuxeˈ ri costumbres riche (rixin) re ruwachˈulef ri xa majun rejkalen, ¿achique cˈa ruma tek riyix cˈa niben na ri naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef ri xa quiche (quixin) winek? 	 Mə na Kilisiti ɩ́ səpʋ tɔ pə ləsa-mɛɣɛ antulinya ɩnɛ ɩ pə təna pə kancaalaɣa nyəm taa kɛ́. Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tasəɣɩ tɔntɛ ɩsɩɩ antulinya tənna-mɛ? Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tisiɣi na pá tʋɣʋ-mɛɣɛ kiiŋ


Tek riyin xintzˈibaj el ri wuj ri xintek el chiwe, ma xu (xe) ta wi cˈa ruma ri jun kachˈalal ri xbano ri mac. Y ma xu (xe) ta wi chukaˈ ruma ri jun chic kachˈalal ri achoj chare xban wi ri pokon. Ma que ta riˈ. Xa can riche (rixin) cˈa chi tiwetamaj y tikˈalajin chiwech chi riyoj can sibilaj wi cˈa nikajoˈ yixkatoˈ, riche (rixin) chi man ta nicˈulwachitej chic queriˈ chicojol. Ri Dios can nutzˈet wi cˈa pe chi queriˈ. 	 Maa ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa tɔ, pə taɣa wei ɩ lapa ɩsaɣatʋ ntɩ yaa wei pa lapa-tɩ tɔ pa tɔɔ. Ama sɩ pə́ hʋ́lɩ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa təkelekele kɛ́ lʋpʋ mpi ɩ́ lʋpa tá tɔɔ tɔ.


Riyix can choj tibanaˈ riqˈui ri yeˈibanalaˈ achiˈel nuben ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. Riyaˈ can choj wi riqˈui ri yerubanalaˈ. 	 Ɩ́ té təkpataa ɩlɛ, ɩsɩɩ mə ɩsɔtaa Caa teu təkpataa tɔ.


Pero riyix jabel iwetaman chi ma que ta riˈ. ¿O la xixinkˈol cami riyin riqˈui jun chique ri kachˈalal ri xentek chilaˈ iwuqˈui? 	 Mpa ma tila mə kiŋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ lapa na má tɔɣɔ mə tɔɔ?


Y ri Herodes nubij: ¿Achique cami chi achi riˈ? Ruma qˈuiy yenwacˈaxaj chrij. Pero riyin nbij chi ma ya ta ri Juan ri Bautista, ruma ri Juan yin cˈa riyin xitako rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ), xchaˈ. Y ri Herodes nucanolaˈ cˈa achique nuben, ruma nrajoˈ nutzˈet ruwech ri Jesús. 	 Ɩlɛna Helɔtɩ sɩ: Ma yelaa na pá sɛtɩ Yohaanɩ nyʋɣʋ ɩlɛ, aweɣelɛ pʋntʋ wei ɩnɩ ɩ tɔm ma nɩɩ pa yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ? Haləna ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ na-ɩ.


Y ri José can yacˈariˈ tek xcˈastej, y can chupan cˈa ri akˈaˈ riˈ xquichop el bey riche (rixin) chi xebe cˈa pan Egipto, xucˈuaj el ri acˈal y ri teˈej. 	 Tənaɣa Yosɛɛfʋ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa pəyaɣa na ka too, na pá tɛɛ Icipiti kɛ ahoo anɩ.


Y tek cˈo jun nikˈaxan tzij, can nikˈalajin wi chi yecˈo nikˈaxex quitzij. Yacˈa ri Dios tek xutzuj (xusuj) ri utzil chare ri Abraham ma xcˈatzin ta chi cˈo ta na jun xucusaj ri xkˈaxan rutzij. 	 Ama ye timpi pə kɛ́ sɩ yʋlʋ kʋlʋm tɔm kɛ pə paasənaa, ɩlɛ tɛləsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kaa wɛɛ pə taa tɔtɔ. Na mpʋ ɩnəɣɩ pə tɩɩ wɛɛ, Ɩsɔ wɛ kʋlʋm kɛ́.


Cˈacˈariˈ ri Jesús can xubij chic cˈa jun bey chique ri rudiscípulos: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. Wacami cˈa, can yixintek el, achiˈel xitak pe riyin ruma ri Nataˈ chubanic ri rusamaj. 	 Na Yesu tasa-wɛɣɛ sɛɛʋ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ mə laŋa. Ɩsɩɩ ma Caa tila-m tɔ, ma maɣamaɣa ma tiliɣi-mɛɣɛ mpʋ tɔtɔ.


Y yacˈa tek ri aj kˈatbel tzij xucˈutuj chic jun bey chique ri winek riˈ chi achique cˈa chique chi ye caˈiˈ ri nrelesaj el, ri winek riˈ can yacˈariˈ xquibij: Ya ri Barrabás tawelesaj el, xechaˈ. 	 Tənaɣa Kʋfənɛɛ taɣana-wɛɣɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Pa naalɛ pa taa aweɣe ɩ́ caa sɩ má tʋlɩ-mɛ yee? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Palapaasɩ kɛ tə caa sɩ ń tʋlɩ.


Rumariˈ riyin can riqˈui cˈa quicoten nsech ronojel ri cˈo wuqˈui iwuma riyix y hasta riyin nchapon yiqˈuis ka chukaˈ ruma can sibilaj yixinwajoˈ riyix. Astapeˈ riyix ma can ta yiniwajoˈ achiˈel ri yixinwajoˈ riyin. 	 Ye ma ma laŋhʋlʋmlɛ ntɛ́ sɩ má tɔɣɔ mə tɔɔ kɛ́ pə təna mpi ma wɛna tɔ, paa ma tɩ má kʋ na pə́ səna-mɛ. Ye máá sɔɔla-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ teu ɩlɛ, mɩɩ məŋna maɣa sɔɔlʋɣʋ kɛ pəcɔ?


¿La ma nubij ta cami chare: Tachojmirisaj ri xtintij re wacami tikakˈij, y tachojmirisaj awiˈ riche (rixin) chi queriˈ yinanimaj yinawilij pe re yiwaˈ y yinucˈyaˈ, y can cˈa ya tek xiwaˈ yan riyin, cˈacˈariˈ xcawaˈ y xcatucˈyaˈ riyit? 	 Aaɩ, ɩ tɔŋɩ-ɩ kɛ́ sɩ: Saa-m, ɩlɛna ń laɣasɩ nyá wontu na ń kɔŋna-m tɔɣɔnaɣa, na má tɔɣɔ na má nyɔɔ. Maa haɣaa ɩlɛ, nyaa caɣa na ń tɔɣɔ na ń nyɔɔ.


Ri Dios can rajowan wi chi nucˈut ri ruchukˈaˈ y ri royowal pa quiwiˈ ri winek ri yemacun. Pero Riyaˈ sibilaj ye rucochˈon ri winek ri can rumolon chic riˈ ri quimac chuwech, astapeˈ can utz wi chi xka yan ta ri royowal pa quiwiˈ y xeqˈuis yan ta ri pa rucˈayewal. 	 Ɩsɔ kʋlapʋtʋ wɛ yɔɣɔtaɣa tɔtɔ? Ɩ sɔɔlaa kɛ́ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pááná na yəlaa nyɩ ɩ toma. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ tɔkəna suulu kɛ mpa pa nəɣəsəna ɩ́ mʋna pááná na ɩ́ wakəlɩ tɔ.


Y riyit Timoteo, queˈatijoj ri kachˈalal riqˈui ronojel ri xa cˈariˈ nbij ka chawe y tabij chique chi yariˈ ri tiquibanaˈ. 	 Hʋ́lɩ́-wɛ sɩ pá lakɩ pə təna ɩsəntɔ na ń sɛɣɛsəɣɩ-wɛ.


Wi yixquicot riqˈui jun winek ri nibin queriˈ chiwe, más ta utz chi wuqˈui riyin yixquicot wi. Ruma riyin can cˈo wi wejkalen que chiquiwech ri nicˈaj ri xa quipoˈon anej quiˈ chi ye nimaˈk tak apóstoles. 	 Ma ta hʋʋ sɩ mə nyɛntɛ tillaa taa sɔsaa mpɛ pa tɛɛ-m pʋlʋ taa se.


Pero xa coˈol ri puerta y coˈol oc ruwech ri bey ri yatucˈuan pa utzilaj cˈaslen, y ma ye qˈuiy ta oc ri yeˈilo. 	 Ama nɔnɔɣɔ ŋka ka wɛ təfəkɩɩ tɔ ka wɛ wahala kɛ́, pə́cɔ́ weesuɣu nyəŋka ntɛ́. Yəlaa pəcɔ tike təŋəɣəna pə mpaaʋ.


Y tek ri Jesús xtaneˈ chubixic reˈ chiquiwech ri winek, xuchop chic cˈa el bey chi xjoteˈ pa Jerusalem, nabeynek el chiquiwech ri ye rudiscípulos. 	 Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ nɔɣɔ na ɩ́ pukina Yosalɛm.


Riyin nicˈatzin chi nben ri rusamaj ri yin takayon pe, ruloman chi cˈa ma jane ntoc ta pe ri akˈaˈ, ruma tek ntoc pe ri akˈaˈ, majun chic nicowin nisamej. 	 Pə nəɣəsəna tə lakɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ təma kɛ ilim taa. Pə taɣa pʋlʋ, ahoo caa yuɣu, ɩlɛ təmlɛ kaa wɛɛ pəsʋɣʋ tɔtɔ.


Y xubij chare: Wacami cabiyin cˈa, y jachˈajaˈ ri runakˈ awech chupan ri atinibel ri Siloé rubiˈ. Ri Siloé cˈa riˈ ntel chi tzij Takoˈn. Ri achi riˈ can xbe cˈa chuchˈajic ri runakˈ ruwech, y tek xtzolin pe, nitzuˈun chic. 	 Na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Polo na ń saŋ nyá ɩsɛ kɛ Silowee lɩɩlɛ taa. (Hətɛ tənɛ tə hʋwɛɛ wɛɛ sɩ: Pa tilaa.) Yʋlʋm polaa na ɩ́ saŋ ɩ ɩsɛ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ naakɩ təcɛɩcɛɩ.


Y tek ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, xutzˈet chi jun milagro ri xbanatej ruma sibilaj qˈuiy car xbequiyaˈ pe quiˈ, riyaˈ xbexuqueˈ chuwech ri Jesús, y xubij chare: Ajaf, riyin xa yin jun achi aj mac, ma yin rucˈamon ta (ma takal ta chuwij) chi yacˈojeˈ pe wuqˈui, ruma chi riyit can cˈo akˈij acˈojlen, xchaˈ. 	 Simɔŋ Piyɛɛ nawa mpʋ, ɩlɛna ɩ luŋ Yesu kɛ akula kɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, taa kpətəna-m, ma kɛ́ ɩsaɣaʋ maɣamaɣa kɛ́.


Ri Dios can xeruqˈuis wi ri aj Sodoma y ri aj Gomorra. Pero xucol pe ri jun achi ri choj rucˈaslen ri xubiniˈaj Lot chuwech ri rucˈayewal riˈ. Ri Lot xkˈaxo cˈa ri ránima tek xcˈojeˈ chiquicojol ri winek riˈ ruma xerutzˈet chi xquicˈuaj jun itzel cˈaslen. 	 Ama ɩ yapa Lɔɔtɩ. Yʋlʋpaŋ ɩnɛ, yəlaa asaɣaa yaasi asilima nyəŋ ka tɔka-ɩ kɛ́ na pə́ cɔɔsəɣɩ.


Y yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma tek sibilaj yinicanoj? Chinuwech riyin, riyix can jabel wi iwetaman chi ya ri nrajoˈ ri Nataˈ Dios, yariˈ ri cˈo chi nben. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mə pɛɛkaɣa-m? Ɩ́ ta nyɩ taa sɩ pə wɛɛ kɛ́ sɩ má wɛɛ ma Caa təyaɣa taa?


Y tek ri Jesús xbeˈel cˈa pe, rucusan cˈa ri jun achiˈel corona ri banon riqˈui ri jun kˈayis ri cˈo ruqˈuixal, y rucusan chukaˈ ri tziek ri morado nitzuˈun. Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chique ri winek: Yacˈareˈ ri achi, xchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu lɩɩwa na ɩ sɔwa ntenuɣu na ɩ kpaɩ kʋsɛɛm ɩnɩ. Ɩlɛna Pilatɩ heeli samaa sɩ: Mə yʋlʋ ntɔ.


Y tek riyeˈ ye elenak chic pe chiriˈ, xekˈax ri pa Galilea. Pero ri Jesús ma xrajoˈ ta chi ninabex chi Riyaˈ nikˈax chiriˈ. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa lɩɩ təna, ɩlɛna pá tɛsɩ Kalilee teŋku. Yesu luɣu fɛɩ sɩ pá nɩɩ ɩ taŋ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xerutzuˈ ri rudiscípulos y xaxu (xaxe wi) chique riyeˈ xubij wi: Jabel ruwaˈikˈij riyix, ruma re yixtajin chutzˈetic riqˈui ri runakˈ tak iwech. Y chukaˈ can jabel ruwaquikˈij ri nicˈaj chic winek ri yetzˈeto ronojel reˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pəsəna ɩ ɩfalaa tike tɔɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Mpi mpi mə ɩsəpee naakɩ ɩsəntɔ tɔ, leleŋ kɛ ɩ́ nɩɩwa.


Chupan ri tiempo riˈ, ri Jesús cˈo achiˈel xa juwinek lajuj rujunaˈ. Can yacˈariˈ tek xuchop ri rusamaj. Y pa quicˈuˈx ri winek chi ri Jesús can rucˈajol wi ri José. Ri José rucˈajol ca ri Elí. 	 Yesu caalʋɣʋ ɩ təmlɛ kɛ waatʋ wei kɛ́ mpʋ tɔ, ɩ pɩɩsɩ wɛ ɩsɩɩ hiu na naanʋwa, na yəlaa nyənaɣa-ɩ ɩsɩɩ Yosɛɛfʋ pəyaɣa. Yosɛɛfʋ ná kɛ́ Heli pəyaɣa,


Y can yacˈariˈ tek xubij chare ri Tomás: Tajuˈ pe ri ruwiˈ akˈaˈ waweˈ y queˈatzuˈ re nukˈaˈ ye socotajnek. Tayaˈ pe la akˈaˈ pa nupox (nucˈalcˈaˈx) y tajuˈ pe chupan re socotajic re xuben ri lanza. Can tanimaj cˈa, y ma taben ta achiˈel niquiben ri nicˈaj chic winek, ri xa ma yinquinimaj ta, pero riyit quinanimaj. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ Tomaa sɩ: Tʋ nyá mpəle kɛ cənɛ, na ń ná ma niŋ taa. Na ń kɔna nyá niŋ na ń takɩ ma kɔŋkɔŋ taa. Taa la sika tɔtɔ, ama tisi.


Yacˈariˈ tek ri Pilato xerusiqˈuij (xeroyoj) ri ye principaliˈ tak sacerdotes y ri ye cachibil ri pa moc (comon) yekˈato tzij. Y chukaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ kota kɔtəlaa sɔsaa na ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma na samaa,


Pero ri Jesús más cˈa xbe rutzijol, y sibilaj ye qˈuiy winek niquimol quiˈ riqˈui. Yecˈo cˈa winek ri yepe riqˈui riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y yecˈo cˈa nicˈaj chic nicajoˈ chi yecˈachojsex el ruma Riyaˈ. 	 Paa na mpʋ tɔ, ɩ hətɛ tɔŋna yaaʋ na pə puki, na samaa kotiɣi ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm sɩ pa nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ, na ɩ́ waasəɣɩ-wɛɣɛ pa kʋtɔməŋ.


Rumariˈ ri Pablo, riche (rixin) chi nutoˈ riˈ, xchˈo cˈa apo, y xubij: Riyin majun cˈa numac nbanon chuwech ri ley kiche (kixin) riyoj israelitas, ni majun chukaˈ numac nbanon ta ri pa rachoch ri Dios ri cˈo pa Jerusalem, y majun chukaˈ numac nbanon chuwech ri ley ri yaˈon ruma ri César, xchaˈ ri Pablo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kpɛɛsaa sɩ: Ma ta coti Yuta nyə́ma kiiu taa kɛ́ natəlɩ. Pəyele ma ta wakəlɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ, ma ta pəntəna Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ tiili.


Man cˈa tichˈob ta chi riyin xipe riche (rixin) chi majun rukˈij nben chare ri ley riche (rixin) ri Moisés, y chukaˈ ma tichˈob ta chi riyin xipe riche (rixin) chi queriˈ chukaˈ nben chique ri ye tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ma que ta riˈ. Riyin xipe riche (rixin) chi nbekˈalajin pe jabel ri kas nubij ri ley y ri quitzˈiban ca ri profetas. 	 Ɩ́ taa hʋʋ sɩ ma kɔma sɩ ma kʋɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ. Ma ta kɔɔ kʋɣʋ. Ama ma kɔma pə tampana hʋlʋɣʋ kɛ́.


Ri sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas, kˈij kˈij yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios ruma quimac ri winek. Pero ri niquiben ma nicowin ta nrelesaj el ri quimac ri winek. 	 Paa kɔtʋlʋ wei ɩ səŋʋɣʋ ɩsɔ na ɩ́ lakɩ kɔtasɩ kɛ paa ɩfemle nte tɔ, kʋlʋmasɩ nsəɣɩ ɩ lakɩ tam. Pəyele sɩ kaa pəsɩ na sɩ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ.


Wi nuyaˈ cˈa ruwech, utz. Y wi mani, tachoyoˈ cˈa el, xchaˈ ri samajiy riche (rixin) ri ulef. Queriˈ ri cˈambel tzij ri xutzijoj ri Jesús. 	 Ntanyɩ pə́ taləna pənte kɩɩ lʋlɩ pee. Kʋ ta lʋlɩ ɩlɛ n sɛtɩ-kʋ.


Ri runakˈ tak nuwech xquitzuˈ yan cˈa ca ri Colonel ri petenak awuqˈui riyit, 	 Ma nana ma ɩsəpəle kɛ waasʋlʋ


Yatintek cˈa el quiqˈui, riche (rixin) chi riyeˈ nijakatej ri runakˈ tak quiwech, y yeˈel pe chupan ri kˈekuˈm y yecˈojeˈ chupan ri sakil; chukaˈ yeˈel cˈa pe chuxeˈ rutzij ri Satanás y yeˈoc chuxeˈ rutzij ri Dios, riche (rixin) chi niquicˈul ri cuybel quimac, y xtiquicˈul ri herencia ri xtuyaˈ ri Dios chique quinojel ri chˈajchˈoj chic ri quicˈaslen y ye riche (rixin) chic ri Dios, ruma xquicukubaˈ quicˈuˈx wuqˈui, xchaˈ ri Jesús chuwe. 	 Ma tiliɣi-ŋ kɛ́ sɩ ń polo ń kuli pa ɩsɛ na ń ləsɩ-wɛɣɛ səkpɛtʋɣʋ taa, na ń pona-wɛɣɛ tənaŋŋ taa. Ləsɩ-wɛɣɛ Satanɩ niŋ taa na ń tʋsɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ nyəŋ taa, na pá mʋ ma tɔm na pə́ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ, na pá hiki lonte kɛ Ɩsɔ yəlaa hɛkʋ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Ri Sakil can cˈa cˈo na jubaˈ iwuqˈui. Can chupan cˈa ri Sakil riˈ quixbiyin wi, ruloman chi cˈa cˈo na iwuqˈui. Ruma wi ma xtiben ta queriˈ, cˈa tek xtinaˈ, nikˈekumer pe chiwech; y ri xa pa kˈekuˈm nibiyin wi, ma retaman ta acuchi (achique) benak wi. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Kɔkɔ ŋka ka naa-mɛ tɔ pə kaasa-kɛɣɛ wɛɛ naalɛ tike kɛ mə hɛkʋ kɛ́. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ kaasɩ mə təɣɩ waatʋ wei ka tɔŋna-mɛɣɛ naʋ tɔ. Pə́ taa kɔɔ na səkpɛtʋɣʋ tuti-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ tɔŋna səkpɛtʋɣʋ, ɩ ta nyɩ timpi ɩ puki tɔ.


Y Riyaˈ xoc cˈa el quiqˈui ri pa jucuˈ. Y can yacˈariˈ tek xtaneˈ ri cakˈikˈ. Y ri discípulos xsach quicˈuˈx tek xquitzˈet ri xbanatej y sibilaj xquimey. 	 Ɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kpa pa kiŋ kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ caɣa na heelim hɛɛ, na piti kpa ɩ ɩfalaa kɛ sɔsɔm.


Y ri ixok xtzolin cˈa chrachoch. Y xberilaˈ ri ral cotzˈol pa chˈat. Y chanin chukaˈ xutzˈet chi ri itzel espíritu man cˈo ta chic riqˈui ri ral. 	 Tənaɣa alʋ ɩnɩ ɩ ha lumaɣa na ɩ́ kpe ɩ tɛ. Ɩ talaa ɩlɛna ɩ́ maɣana ɩ pəyaɣa hənta kato tɔɔ, na ɩlɔɣɔʋ tɛma seu.


Y yacˈariˈ tek ri rachoch ri Dios chilaˈ chicaj, xjakatej ri ruchiˈ. Y can nikˈalajin cˈa pe ri cáxa ri riche (rixin) ri rutrato ri Dios. Y xepe cˈa coyopaˈ, chˈabel, coklajay, jun nimalaj silonel, y nimaˈk tak sakboch. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ kɛ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa tʋlaa, na nɔɔsɩ pɛɛlʋɣʋ atakaa naakɩ. Tənaɣa tɛʋ nyəɣəsaa, na pə́ yɔɣɔtɩ, na tɛʋ holi, na tɛtʋ sele, na tɔmpɛɛ hotiɣi sɔsɔm sɔsɔm.


Y can queriˈ xuben pa ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea, Riyaˈ can xutzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Tənaɣa Yesu tɛɛwa na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ Yuta tɛtʋ taa təkotilenaa taa.


Yacˈa ri Jesús xchapon cˈa chique chi ma tiquiyaˈ ta rutzijol chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ama Yesu ná kaləna-wɛ sɩ pá taa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ.


Tek rubanon ca, ya ri itzel tak karaybel ri xekabanalaˈ, y ri nubij ri ley chi xa mac, xa ye mac riˈ ri xeˈucusan ri kakˈaˈ kaken chubanic ri itzel tak raynic, y ri mac riˈ xa camic xucˈom pe pa kawiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei tɩɩ wɛ tá kʋpəntʋ taa tɔ, kʋsəsɩɩtʋ kpaasaɣa tá nantʋ təna taa kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ apalʋtʋ, na pə́ sʋsəɣɩ-tʋɣʋ səm təma lapʋ taa.


Y wi cˈo chˈaˈoj nibanatej chiquicojol caˈiˈ kachˈalal, chiwech cˈa riyix ri iniman ri Jesucristo queˈapon wi. Ruma hasta ri majun oc quikˈij chicojol riyix hasta riˈ yecowin yekˈato tzij. 	 Tɔmnaa ɩsɩɩ mpʋ pə taka maɣana-mɛ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ na ɩ́ kpaɣa-tɩ na ɩ́ pukina mpa pa ta kɛ Yesu sɛɛlaa kpekəle pʋlʋ tɔ?


Can kitzij cˈa nbij chiwe, chi chilaˈ chicaj cˈo más quicoten tek cˈo jun aj mac ri nitzolin pe rucˈuˈx riqˈui ri Dios que chiquiwech yecˈo ta noventa y nueve ri choj quicˈaslen, ri ma nicˈatzin ta chique chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye ɩsaɣaʋ kʋlʋm yelina ɩ ɩsaɣatʋ, laŋhʋlʋmlɛ tɔɔkɩ Ɩsɔ təyaɣa taa kɛ́ ɩ tɔɔ kɛ́, na pə́ kəlɩ kʋpama pɔɣɔlaɣafɛɩ nɩɩnʋwa mpa pa fɛɩna taalɩ nɔɣɔlʋ tɔ.


Y ri winek riˈ, tek xquitzˈet ri milagro ri xuben ri Jesús, xquibij cˈa: Can kitzij wi chi ya achi reˈ ri profeta ri cˈo yan chic tiempo bin wi pe chi nipe chuwech re ruwachˈulef, xechaˈ. 	 Waatʋ wei yəlaa ná Yesu piti təmlɛ ńtɛ́ tɔ, pa tɔma sɩ: Tampana Yʋlʋ ɩnɛ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei ɩ tɔm paa yɔɣɔtaa sɩ ɩ ká kɔɔ antulinya taa tɔ.


Y can yacˈareˈ nibanatej ri rubin chic ri Jesús, chi achique rubanic chi camic ri xtucˈulwachij el. 	 Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə la teitei na tɔm nti Yesu ka yɔɣɔta saa wei ɩ kɛɛsaɣaa səm mpi ɩ ka sɩ tɔ.


Y ma xu (xe) ta cˈa riyin woyoben re jun cˈastajbel reˈ, xa can queriˈ chukaˈ ri kech aj Israel. Riyoj ri yoj quiy quimam ca ri cablajuj rucˈajol ri Israel cukul kacˈuˈx chi ri caminakiˈ xquecˈastej na pe, y rumariˈ, can chi pakˈij chi chakˈaˈ nikaben rusamaj ri Dios ri biyon ca queriˈ. Rey Agripa, riyin ya cˈa riˈ ri numac ri niquibij chuwij. 	 Tá kpeka naanʋwa na naalɛ tɛma pa taa sɩ Ɩsɔ ká la mpi ɩ sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ pa lakɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ilim na ahoo na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Haɩ, Tacaa wulaʋ, ɩsɩɩ ma tɛma ma taa kɛ́ mpʋ ɩnɩ tɔɣɔ Yuta nyə́ma lakəna-m tɔm kɛ ɩsəntɔ yoo.


Y xa cˈareˈ ca tek xibe pa Jerusalem, ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xeˈapon wuqˈui y xbequibij chuwe chi cˈo rumac ye rubanon re achi reˈ, y xquicˈutuj cˈa chuwe chi can tinbanaˈ chi nika rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 Ma pola Yosalɛm, ɩlɛna kɔtəlaa sɔsaa na Yuta nyʋɣʋ nyə́ma kɔɔ ma kiŋ sɩ mpɛ pa wɛna tɔm sɩ paa lana Pɔɔlɩ, na pá tɔŋna-m sɩ má yele na pá kʋ-ɩ.


Y xutanabaˈ ca rubanic chupan ri kˈij tek Riyaˈ xbe chilaˈ chicaj. Pero tek Riyaˈ cˈa ma jane nibe ta el chilaˈ chicaj, riqˈui ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa chique ri ruˈapóstoles ri ye ruchaˈon, ri rajawaxic chi niquiben ca, tek Riyaˈ xtibe. 	 na pə́ sɩɩna kʋyaŋku ɩ kpa ɩsɔ tɔ. Na pə́cɔ́ Yesu kpa ɩsɔ tɔ, ɩ ka heelina Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kɛ mpi ɩ caa sɩ yəlaa mpa ɩ ləsaa sɩ ɩ tillaa tɔ pá la tɔ.


Ri Ajaf Dios nubij cˈa: Ya cˈa ri caj ri nutzˈuybel, y ri ruwachˈulef nupalbel. ¿Achique cˈa rubanic chi jay niben riyix riche (rixin) chi ntoc wachoch? ¿Y acuchi (achique) cˈo wi ri lugar ri niben ruchojmil riche (rixin) chi yinuxlan? 	 Tacaa yɔɣɔtaa sɩ: Ɩsɔtɔnʋɣʋ ntɛ́ ma kumte. Atɛɣɛlɛ ma nɔɔhɛɛ təsɩɩlɛ. Ɩlɛ kutuluɣu ŋku kʋ taka kɛ́ ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋma-m? Na leɣelɛ ma təhɛɛsəlɛ?


Y cˈacˈariˈ ri acˈal junan cˈa xtzolin quiqˈui riyeˈ cˈa chcachoch, ri cˈo pa tinamit Nazaret. Ri acˈal can sibilaj cˈa nunimaj quitzij. Y ronojel cˈa ri xbanatej ri pa Jerusalem riqˈui ri acˈal, ri María xeruyec cˈa pa ránima. 	 Tənaɣa ɩ təŋa-wɛ na pá məlɩ Nasalɛtɩ, na ɩ́ nɩɩkəna-wɛɣɛ pə təna pə taa. Ama ɩ too tɔka tɔm tənɛ ɩnɩ tə tənaɣa ɩ taa.


Can tibij cˈa chukaˈ chare chi can jabel ruwarukˈij ri winek ri can rucukuban rucˈuˈx wuqˈui y ma yirumalij ta ca. Quecˈariˈ xbix el chique ri caˈiˈ discípulos. 	 Wei ɩ naani kaa lɩɩ ma tɔɔ tɔ pʋntʋ nɩɩ leleŋ kɛ́.


Y ri Pablo xubij chare: Wi chanin o ma chanin ta, ri Dios xtuben ta cˈa chawe riyit y chique quinojel ri yeˈacˈaxan pe wuche (wixin) chi niquicukubaˈ ta quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo achiˈel xuben chuwe riyin. Xa yacˈa ri ma nwajoˈ ta chi yixtzˈapix pa cárcel y ni xa ta yixxim riqˈui cadena, achiˈel ri banon chuwe riyin, xchaˈ ri Pablo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Nn ma caa kɛ́ sɩ paa nɔɔnɔɔ paa wulee, Ɩsɔ luɣu ɩ́ la na ń pəsɩ ɩsɩɩ ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ, alukpala anɛ a paasi. Pə taɣa nyá tike. Ama na pa təna mpa pa caɣaa na pá nɩɩkɩ ma tɔm kɛ saŋa ɩsəntɔ tɔ.


Y ri discípulos qˈuiy cˈa itzel tak espíritu ri xequelesalaˈ. Y chukaˈ xquiyalaˈ aceite pa quiwiˈ ye qˈuiy yawaˈiˈ y xequicˈachojsaj ca. 	 Na pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa paɣalɛ, na pá taa kʋtɔntʋnaa paɣalɛ kɛ nim na pə́ waa-wɛ.


Y tek xinoka riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, riyin ntij caxlan wey y nkum chukaˈ ruyaˈal uva. Y riyix nibij chuwe chi xu (xe wi) waˈin nwajoˈ, y nibij chukaˈ chi yin jun kˈabarel, chi yin cachibil ri cˈutuy tak alcawal, y yin cachibil chukaˈ ri aj maquiˈ. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma məlaa na má kɔɔ na má tɔkɩ na má nyɔɔkɩ, ɩlɛna ɩ́ taɣanəɣɩ maɣa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ ma kɛ́ hilitu na sʋlʋnyɔɔlʋ. Aaɩyee sɩ lampuu mʋlaa na asaɣaa pa ceu kɛ́.


Pero wi can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin) chupan ri icˈaslen, nikˈalajin chi ma chuxeˈ ta chic rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés yixcˈo wi. 	 Ye nti Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ tɔɣɔ ɩ́ təŋəɣɩ ɩlɛ ɩ́ ta kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ yomaa tɔtɔ.


Ma tiquicusaj ta el caˈiˈ quitziak. Pero utz chi niquicusaj el ri quixajab. 	 Ɩ́ lɛɛ ntaŋkpala. Ɩ́ taa suu wontu na ɩ́ tənɩ.


Y chiriˈ xcˈojeˈ wi. Ri cawinek kˈij cˈa ri xcˈojeˈ chiriˈ, ri itzel winek can nutij rukˈij chrij riche (rixin) chi nitzak ta pa rukˈaˈ. Y janipeˈ tiempo xcˈojeˈ ri Jesús chupan ri lugar riˈ, ma xwaˈ ta. Rumariˈ xpe runumic. 	 Ɩlɛna Ɩlɔɣɔʋ maɣasɩ-ɩ wɛɛ nɩɩlɛ. Ɩ ta tɔɣɔ pʋlʋɣʋ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa. Pə yoosa wɛɛ nɩɩlɛ ɩlɛna nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ.


Y ri Pedro xubij cˈa: ¿Can cˈo ta cami jun xtibin chi ma queban ta bautizar riqˈui yaˈ re xquicˈul yan ri Lokˈolaj Espíritu achiˈel ri xkacˈul chukaˈ riyoj? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ tɔma sɩ: Yəlaa panɛ pə ta kisi-wɛɣɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ haʋ kɛ teitei ɩsɩɩ ta, kacaŋfana Ɩsɔ lʋm maɣamaɣa sɔʋ na?


Yacˈa tek yixapon pa jun tinamit ri xa ma utz ta icˈulic niban, quixel cˈa el ri pa tak bey riche (rixin) ri tinamit y tibij cˈa chique ri winek: 	 Ye ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ nte tə taa na tə yəlaa ɩ́ ta mʋ-mɛ, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ tɔ sɩ:


Wachˈalal, riyix can iwetaman achique nubij ri ley ri xuyaˈ ri Dios, y chukaˈ iwetaman chi jun winek xaxu (xaxe wi) tek cˈa qˈues na, cˈo chuxeˈ rutzij ri ley riˈ. 	 Ma taapalaa, ntɔŋ ɩ́ nyəmá Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ teu yaa. Tɔʋ, tə maɣamaɣa tə tɔm kɛ maa kɛɛsɩ-mɛɣɛ pənɛ. Yʋlʋ weesuɣu tʋ tike niŋ kɛ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə pɛləɣɩ.


Yacˈa ri xquekumu ri yaˈ ri nyaˈ riyin majun bey xtichakiˈj ta chic quichiˈ, xa xtuben pa cánima achiˈel jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ ri can nibulbut (nibulbux) pe riche (rixin) chi yerucˈuaj cˈa chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ama wei ɩ́ nyɔɔ lʋm mpi maa ha-ɩ tɔ, lʋkɔtʋ ɩɩ lɛləɣɩ-ɩ kpaʋ paa pəlee. Pə taɣa pʋlʋ, lʋm mpi maa ha-ɩ tɔ pɩɩ la ɩ taa kɛ́ lʋm sɛɛlʋ wei ɩ cɛtəɣɩ tɔ. Haləna ɩ́ hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ na ɩ kiŋ.


Y ketaman chukaˈ chi xocˈulun yan ka ri Rucˈajol ri Dios chuwech re ruwachˈulef. Riyaˈ xuyaˈ naˈoj chake riche (rixin) chi xketamaj ruwech ri kitzij Dios. Y wacami riyoj xa jun chic kabanon riqˈui ri Dios, ruma can jun chic kabanon riqˈui ri Jesucristo ri Rucˈajol. Riyaˈ can kitzij Dios wi, y riqˈui Riyaˈ petenak wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ Pəyaɣa kɔma na ká lá na tə hii laɣatʋ sɩ tə nyɩ tampana Ɩsɔ. Na ta na-ɩ na ɩ Pəyaɣa Yesu Kilisiti tə kpɛntaa na tə́ wɛɛ mpʋ. Ɩnəɣəlɛ tampana Ɩsɔ, ɩnəɣəlɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


¿La xa ma ya ta cami reˈ ri rucˈajol ri jun achi ri aj samajel chrij cheˈ? ¿La xa ma ya ta cˈa reˈ ral ri María y rachˈalal ri Jacobo, ri José, ri Simón y ri Judas? 	 Pə taɣa kaafənta pəyalʋ ɩ́lɛ́ taa? Pə taɣa Malɩ lʋləna-ɩ? Pə taɣa ɩ newaa ntɛ́ Saakɩ na Yosɛɛfʋ na Simɔŋ na Yuti?


Y ri Bernabé nrajoˈ cˈa chi niquicˈuaj ta chic jun bey ri Juan ri nibix chukaˈ Marcos chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Paanapasɩ luɣu ná lapa sɩ pá kpɛŋna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ.


Riyeˈ jubaˈ ma xecom chinucolic riyin, y riyin sibilaj nmatioxij chique. Y queriˈ chukaˈ quinojel ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, can yematioxin chukaˈ chique. 	 Pa lapa pa weesiŋ kɛ awusa kɛ ma nyəŋkʋ yapʋ tɔɔ. Pə taɣa ma tike ma sɛɛkəna-wɛɣɛ pá na təmlɛ. Ama pə kpɛŋna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, pa Yesu sɛɛlaa kpeka tənaɣa təpaɩpaɩ.


Ruma xtibanatej cˈa chukaˈ, chi wi yecˈo ta caˈiˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ, jun chique riyeˈ xtiyacatej y xtujech ri rachˈalal pa camic. Chukaˈ can yecˈo wi tataˈaj ri xqueyacatej chiquij ri calcˈual. Ri alcˈualaxelaˈ xqueyacatej chukaˈ chiquij ri quiteˈ quitataˈ y xquequiyaˈ pa camic. 	 Halɩ yəlaa ká kʋlɩ na pá hʋ́lɩ́ pa taalʋnaa yaa pa newaa maɣamaɣa sɩ pá kʋ-wɛ. Na cɛcɛnaa ká la pa piya kɛ mpʋ tɔtɔ. Piya səlɛ sɩɩ kʋlɩ sɩ nyə́ma tɔɔ na sɩ la na pá kʋ-wɛ.


Y cˈo chukaˈ jun rucaˈn pixaˈ ri nim rejkalen y jubaˈ ma junan riqˈui ri nabey. Y ri pixaˈ riˈ nubij cˈa: Can achiˈel ri nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ cˈa chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Y ya caˈiˈ pixaˈ reˈ ri más ye nimaˈk quejkalen, xchaˈ cˈa ri Jesús. 	 Təlɛ tə waalɩ nti tə wɛɛ tɔɣɔlɔ. N ká sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ nyá tɩ. Kʋsəsɩɩtʋ natəlɩ tə fɛɩ tɔtɔ na tə́ kəla tənɛ tə naalɛ ɩnɛ.


Rumariˈ re xtibe apo, wi pa jun jay yecˈo ye wuˈoˈ winek, ye oxiˈ xa xqueyacatej cˈa chiquij ri ye caˈiˈ, o ya ri ye caˈiˈ ri xqueyacatej chiquij ri ye oxiˈ. Y can xtiquitaluj quiˈ. 	 Pə kpaɣa pənɛntɛ tɔ, yəlaa ɩ́ wɛ kakpasɩ kɛ pa təyaɣa taa, paa faɣa. Tooso ká lɩɩ naalɛ ɩnɛɣɛ koloŋa, na naalɛ náá lɩɩ tooso kɛ́ koloŋa.


Y ri cˈacˈacˈ trato ri xtinben quiqˈui, ma junan ta riqˈui ri trato ri xinben quiqˈui ri catiˈt quimamaˈ, tek achiˈel xenyukej chi quikˈaˈ riche (rixin) chi xencol pe pa ruwachˈulef Egipto; ruma riyeˈ xa ma xquiben ta achiˈel ri trato ri xinben quiqˈui, y rumariˈ tek riyin xenmalij ca, xchaˈ ri Ajaf. 	 Nɔɣɔ ŋka ma na-wɛ tɩɩ pɛɛlɩ tɔ ka kaa wɛɛ ɩsɩɩ má na pa caanaa caanaa tɩɩ pɛɛlʋɣʋ ŋkaɣa waatʋ wei ma hɔma-wɛ na má ləsɩ Icipiti taa tɔ. Pa ta tɔkɩ nɔɣɔ ŋka má na-wɛ tɩɩ pɛɛla mpʋ tɔ. Mpʋ pə lapəna na máá lɔ pa tɔm kɛ luɣu. Tacaa má ma yɔɣɔtəna mpʋ.


Ruma riyoj can yoj rukˈaˈ raken ri ruchˈacul y can yoj achiˈel rutiojil y rubakil. 	 Pə taɣa pʋlʋ, tá kɛna ɩ tɔnʋɣʋ pilimile tɔɔ niŋ na nɔɔhɛɛ na pə tənaɣa mpʋ.


Y ri Anás ri jun nimalaj sacerdote ri rubanon ca, tek xbepabex cˈa ri Jesús chuwech, cˈo cˈa ri xracˈaxaj chare. Riyaˈ xracˈaxaj cˈa chare ri Jesús ri achique rubanic quicˈaslen ri yetzekelben riche (rixin) y chukaˈ xracˈaxaj chare achique rubanic chi chˈabel ri nucˈut chiquiwech ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ pɔɔsa Yesu kɛ́ ɩ ɩfalaa na ɩ kʋsɛɣɛsətʋ pə tɔɔ.


Yacˈa ri israelitas ri ma quiniman ta ri yecˈo pa tinamit Tesalónica, xquicˈaxaj cˈa chi ri Pablo cˈo pa Berea nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek, rumariˈ riyeˈ can xebe cˈa pa Berea. Y ri chiriˈ pa Berea xequitakchiˈij ri winek riche (rixin) chi xeyacatej chrij ri Pablo. 	 Tɛsalonikɩ Yuta nyə́ma kɔma na pá nɩɩ sɩ Pɔɔlɩ tɔŋna waasʋ lapʋ kɛ Pelee, ɩlɛna pá kʋlɩ na pá polo təna, na pá sʋʋ kɔlɔmɔtɔ lapʋ na pá yoosiɣi samaa.


Ri tinamit Betania ma nej ta cˈo wi chare ri tinamit Jerusalem. Ri quicojol xa jubaˈ ruwiˈ nicˈaj legua. 	 Na ɩsɩɩ Petanii ɩcatɛ ta hatələna Yosalɛm tɔ, halɩ pə ta tɩɩ talʋ kilomɛɛtələnaa tooso kɛ teitei.


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique ri winek ri yecˈo chiriˈ: Wacami nwajoˈ cˈa ncˈutuj chiwe: ¿La más cami rucˈamon chi niban utzil pa jun uxlanibel kˈij o xa ya ri etzelal? ¿Ri nicol jun winek chuwech ri camic o ri nicamisex? ¿Achique nichˈob riyix? xchaˈ chique. 	 Na Yesu tɔ-wɛ sɩ: Ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ tá mpaaʋ taa, kʋpantʋ kɛ pə mʋna pá la kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsaɣatʋ? Paa waasɩ yaa paa kʋ?


Y cˈo cˈa jun ángel ri petenak chilaˈ chicaj xucˈut riˈ chuwech, riche (rixin) chi xoruyaˈ ka más ruchukˈaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩ Yesu tɔɔ, na ɩ́ sɔɔsɩ-ɩ apalʋtʋ.


Y chiquicojol ri winek ri yecˈo chupan ri nimakˈij riˈ, qˈuiy cˈa ri niquibij chrij ri Jesús. Yecˈo ri niquibij chi ri Jesús can utzilaj achi wi. Yecˈo ri ma que ta riˈ niquibij, xa niquibilaˈ cˈa chi ri Jesús xa yerukˈol ri winek. 	 Halɩ samaa wɛlətaɣa Yesu tɔm kɛ pa taa pa tike kɛ sɔsɔm. Lɛlaa sɩ: Yʋlʋ kʋpaŋ kɛ́. Lɛlaa sɩ: Aaɩ, ɩ kɛ́ yʋlʋ tʋsʋlʋ kɛ́.


Yacˈa ri rajaf ri ulef xutek chic cˈa el jun rumozo chucˈamaric ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef, pero can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij. Xquisocolaˈ, y cˈacˈariˈ xcokotaj el. 	 Ɩ tasa tooso nyəŋ kɛ tiluɣu, ɩlɛna təmlɛ nyə́ma ma ɩ́lɛ́, na pə́ kʋ ɩ təna, ɩlɛna pá pɛtɩ-ɩ haləm na waalɩ.


Y yacˈa tek ri Jesús xubij chique: Yin cˈa riyin riˈ; yacˈariˈ tek ri winek riˈ xetzolin chiquij, y cˈawel xetzak pan ulef. 	 Tuu ɩsɩɩ Yesu heeluɣu-wɛ sɩ: Maɣalɔ tɔ, pa sʋʋ tapəŋ tuluɣu ntɛ́ na pá hoti atɛ.


Ri winek cˈa riˈ, majun nikˈax chiquiwech ruma ri Satanás ri rajawalul re tiempo reˈ, can ye rumoyirisan cˈa riche (rixin) chi majun nikˈax chiquiwech. Riche (rixin) chi queriˈ can ma yesakirisex ta cˈa ruma ri sakil riche (rixin) ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri nikˈalajsan rukˈij rucˈojlen ri Cristo. Y ri Cristo can xorukˈalajsaj wi cˈa ri Dios chkawech, ruma Riyaˈ can Dios wi. 	 Antulinya ɩnɛ ɩ taa ɩlɔɣɔʋ mɛləməna-wɛ na paa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ. Antulinya taa ɩlɔɣɔʋ ɩnɩ ɩ kentina-wɛ sɩ pá taa na Kilisiti teeli Laapaalɩ Kʋpaŋ yelaa na pə́ ná tənyaɩɩ kɛ ɩsəna mpi tɔ. Kilisiti ɩnɩ ɩ kɛləna Ɩsɔ tətɛŋɛlɛŋ.


Y can yacˈariˈ tek ri itzel winek xucˈuaj ri Jesús pa ruwiˈ jun juyuˈ ri nej jotol chicaj, y xa pa jun ti rato xucˈut chuwech ri Jesús ronojel ri cajawaren ri nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlɔɣɔʋ pona-ɩ timpi pə kʋlaa tɔ, na ɩ́ kpɛntɩ antulinya kawulasɩ tənaɣa tɔm kʋlʋm na ɩ́ hʋlɩ-ɩ.


Xoka cˈa rutzijol kiqˈui chi yecˈo cˈa ri ye aponak iwuqˈui, y can waweˈ ye elenak wi el, pero ma yoj ta cˈa riyoj ri yoj takayon el quiche (quixin). Riyeˈ xa jun wi chic ri xquibij chiwe y rumariˈ xquisech icˈuˈx, ruma riyeˈ niquibij chi rajawaxic chi niban ri circuncisión chiwe, y rajawaxic chi ninimaj ri nicˈaj chic ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Tə nɩɩwa sɩ yəlaa lɩɩ tá hɛkʋ cənɛ na pá pona-mɛɣɛ tɔmnaa, na pə́ liɣiti-mɛ na pə́ tʋ-mɛɣɛ piti. Nti pa heela-mɛɣɛ mpʋ ɩnɩ tɔ tə ta lɩɩna tá kiŋ yoo.


Ri nisamej cˈa pa juyuˈ, ma tibe ta chic chrachoch chucˈamaric ri ruchaqueta. Xa choj chukaˈ queriˈ tanmej el. 	 Na wei pɩɩ maɣana ɩ wɛ taalɛ tɔ, ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kpeŋ ɩ tɛ na ɩ́ kɛlɩ ɩ kpaɩ.


Y xubij chique: Riqˈui cˈa re quicˈ reˈ can nikˈalajin wi chi yareˈ xuchop ri trato ri xubij ri Dios chi nikaben, xchaˈ ri Moisés chique ri winek. 	 Na ɩ́ tɔ sɩ: Pənɛ ɩnɩ pə kɛna caləm mpi pə lakɩ na nɔɣɔ ŋka Ɩsɔ pɛɛlaa na ɩ́ tɔ sɩ ɩ́ tɔkɩ təkeŋkeŋ tɔ ká la tampana.


Y tek ri Jesús ruchapon el bey, xutzˈet jun achi Mateo rubiˈ. Ri achi riˈ tzˈuyul cˈa ri acuchi (achique) yetoj wi ca ri alcawal. Y xpe ri Jesús xubij cˈa chare: Quinatzekelbej. Y yacˈariˈ tek riyaˈ xbeyacatej pe ri acuchi (achique) tzˈuyul wi y xutzekelbej el ri Jesús. 	 Yesu lɩɩ təna na ɩ́ tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ́ na apalʋ wei pa yaa sɩ Matiyee tɔ, na ɩ́ caɣa lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m. Tənaɣa Matiyee kʋlaa na ɩ́ hu Yesu waalɩ.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chique ri winek, y xubij cˈa: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri xutic ruwech ri rulef riqˈui uva. Y cˈacˈariˈ xuyaˈ ca pa kajic chique caˈiˈ oxiˈ mozos. Y riyaˈ xbe el riche (rixin) qˈuiy tiempo. 	 Pə waalɩ kɛ́ Yesu sɛɛ samaa kɛ ɩsɔ sɩ: Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ka sɔna lɛsɛŋ tɩɩŋ kɛ taalɛ təcu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛ yɛla na pə́ taaŋɩ.


Pero tek can cˈa ma jane tika ta ri nimalaj rucˈayewal pa ruwiˈ, ri itzel achi riˈ ma xtuyaˈ ta cˈa kˈij chique ri winek chi xtiquiyaˈ ta rukˈij ni jun chic ri nibix dios chique y ni xa ta nicˈaj chic cosas ri niyaˈox (nyaˈ) quikˈij cuma ri winek. Riyaˈ xtibetzˈuyeˈ pa rachoch ri Dios, y can xtuben chi ya riyaˈ ri Dios. 	 Pə təna mpi yəlaa sɛɛkɩ na pá nyənəɣɩ sɩ Ɩsɔ nyəm tɔ ɩ ká kisi-wɩ təkpatakpata. Ɩ ká kʋlɩ pə tənaɣa mpʋ pə tɔɔ, halɩ ɩ ká sʋʋ na ɩ́ caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa maɣamaɣa na ɩ́ tɔ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ.


Y can rajawaxic chi xcom ri Cristo riche (rixin) chi xkacˈul ri herencia riˈ. Achiˈel tek jun winek rubanon jun wuj y rubin chupan chi tek xticom el, ronojel ri rubeyomal ntoc ca riche (rixin) jun chic winek. Pero ri winek riˈ ma nijach ta na ri herencia chare, nicˈatzin chi nroyobej na, cˈa ya tek nicom na el ri banayon ca ri wuj, cˈacˈariˈ nijach ri herencia pa rukˈaˈ. 	 Ye yʋlʋ caɣaa na ɩ́ taɣanɩ ɩsəna ɩ caa pá lana ɩ wɛnaʋ kɛ ɩ səm waalɩ tɔ na pá tʋ takəlaɣa taa na pá sɩɩ, ɩsɩɩ ɩ səpa na pə́cɔ́.


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi queriˈ re ulef reˈ ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 Ama təmlɛ nyə́ma ná kɔma na pá loosi ɩ pəyalʋ na ɩ́ puki, ɩlɛna pá heeli təma sɩ: Ɩɩ loosiɣi kpancoou tʋ kɔŋna ntɛ́. Ɩ́ kɔɔ tə kʋ-ɩ, na taalɛ pəsɩ ta nyəntɛ.


Ri Dios can xubij cˈa chare ri Abraham: Ri ye awiy amam ri xquepe ruma ri Isaac, ye riyeˈ ri xquecˈulu ri utzil ri xtinyaˈ, xchaˈ ri Dios chare ri Abraham. 	 Ɩsɔ ka heela-ɩ sɩ Ɩsaaka kiŋ kɛ ɩ ká hikina piya.


Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal Priscila y Aquila, ri junan xojsamej quiqˈui pa rusamaj ri Cristo Jesús. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Pilisila na Akilaasɩ, mpa pa kɛ́ ma taapalaa kɛ Yesu Kilisiti təmlɛ taa tɔ.


Can yoj cˈa riyoj ri iglesia ri yoj oconek ruchˈacul ri Cristo, rumariˈ can tzˈaket kabanon. Riyaˈ can ronojel cˈa lugar cˈo wi, y runojsan ronojel. 	 Yesu sɛɛlaa kpeka wɛʋ mpʋ tɔ a kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ kɛ́, na a kiŋ kɛ ɩ wɛɛ təkpataa, ɩnɩ wei ɩ maɣala paa timpi tɔ.


Y Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Janipeˈ caxlan wey cˈo iwuqˈui? Jeˈitzˈetaˈ na cˈa. Y tek riyeˈ quitzˈeton chic ca, xquibij: Cˈo wuˈoˈ caxlan wey y caˈiˈ car, xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ wiili na má ná, potopotonaa ɩsənaɣa ɩ́ wɛna? Yesu ɩfalaa wiilaa, ɩlɛna pá heeli-ɩ sɩ: Potopotonaa kakpasɩ na pə kaasɩ tiina kɛ naalɛ.


Yacˈa ri Jesús can jun Sacerdote ri majun bey xtijalatej ta ruma Riyaˈ can jurayil chi cˈo rucˈaslen. 	 Ama Yesu ɩ́lɛ́ ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ tam na ɩ́ tɔkɩ ɩ kɔtʋlʋtʋ kɛ tam, na nɔɣɔlʋ kaa lɛɛtɩ ɩ lonte.


Ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij qˈuiy cˈa ri niquibij riche (rixin) chi yetzujun (yesujun) apo chrij ri Jesús, pero Riyaˈ can majun cˈa chˈabel ri xubij riche (rixin) chi nutoˈ riˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ waatʋ wei kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma tɔŋaɣa sɩ ɩ lapa pənɛ na pənɛ tɔ, ɩ ta cɔ sɩ pʋlʋ.


Y ri Jesús, y ri ye rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek ri ye benak quiqˈui, xa jubaˈ chic cˈa nrajoˈ chi ma yeˈapon pa tinamit Jerusalem, ruma xa can pa tinamit Betfagé chic yecˈo wi, tinamit ri cˈo chunakajal ri juyuˈ Olivos. Y xpe cˈa ri Jesús xerutek cˈa el ye caˈiˈ rudiscípulos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Petafasɩ kɛ Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pa fɛɩ pooluŋ na Yosalɛm. Tənaɣa Yesu tila ɩ ɩfalaa naalɛ sɩ:


Y ri Jesús xubij chukaˈ chi xa ya ri itzel ri yepe pa ránima ri winek, xa yariˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin). 	 Ɩlɛna Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Mpi pə lɩɩkəna yʋlʋ taa tɔ mpɩ pə lakəna-ɩ ɩsaɣaʋ.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Achoj pa ruwiˈ cˈa ichapon wi iwiˈ quiqˈui riyeˈ? xchaˈ chique. 	 Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Nti tə tɔɔ kɛ́ mə na-wɛ ɩ́ hɔŋ?


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek ri Jesús xuchop rukˈalajsaxic chiquiwech ri rudiscípulos, chi rajawaxic cˈa chi Riyaˈ nibe pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi nukˈaxaj qˈuiy tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, pa quikˈaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y pa quikˈaˈ chukaˈ ri aj tzˈibaˈ. Can xubij chi xticamisex na wi, pero pa rox kˈij xticˈastej pe. 	 Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔɣɔ Yesu sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu təfoo sɩ: Pə wɛɛ sɩ má polo Yosalɛm na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá tʋ-m kʋnyɔŋ kɛ tənaɣa sɔsɔm. Paa kʋ-m, na maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Riyix can yix aj ruwachˈulef wi y riyin yin aj chilaˈ chicaj. Can yix riche (rixin) wi re ruwachˈulef, yacˈa riyin ma yin riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma Yuta nyə́ma sɩ: Mə kɛ́ atɛ nyə́ma kɛ́. Ama má, ma kɛ́ ɩsɔtaa tʋ. Mə kɛ́ antulinya ɩnɛ ɩ nyə́ma. Ama má tá kɛ́ antulinya ɩnɛ ɩ nyəŋ.


Riyix ri can yix tataˈaj chic, ntzˈibaj cˈa chiwe ruma can iwetaman wi chic ruwech ri Cristo ri can cˈo chic pe tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Riyix cˈajolaˈ ntzˈibaj cˈa chiwe ruma cˈo iwuchukˈaˈ, y ri ruchˈabel ri Dios cˈo pa tak iwánima, y can yix chˈaconek wi chrij ri itzel winek. 	 Piya, mə nyəmá Tacaa tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. Caanaa mɛ, mə nyəmá wei ɩ ka wɛ hatuu pə kancaalaɣa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa takəlaɣa na má heeliɣi-mɛ. Ɩfepiya, mə wɛnna toma, na Ɩsɔ Tɔm cakɩ mə taa, na ɩ́ kəla Ɩsaɣaʋ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa-mɛɣɛ takəlaɣa.


Kachˈalal, nikabij cˈa chiwe pa rubiˈ ri Kajaf Jesucristo chi wi cˈo jun chicojol ri ma nuben ta achiˈel ri xkabij chiwe, y ma nucˈuaj ta pa ruchojmil ri rucˈaslen, ma ticˈuaj ta iwiˈ riqˈui. 	 Tá taapalaa, Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ hatələna mə taa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ na paa təŋəɣɩ sɛɣɛsʋɣʋ ŋku tá tɛləsa-mɛ tɔ.


Y ri ye ranaˈ, ¿la xa man ta cˈa yecˈo chkacojol? ¿Acuchi (achique) ta cˈa xretamaj wi ri retaman y acuchi (achique) ta cˈa petenak wi ri ruchukˈaˈ riche (rixin) chi yerubanalaˈ milagros? yechaˈ chiquiwech. 	 Pəyele ta na ɩ newaa alaa nyə́ma tə wɛnna. Leɣe ɩ hikina toma anɛ ɩnɩ?


Y niquicˈut cˈa jun chic ruwech costumbre chkawech, ri ma rucˈamon ta chi nikacˈul y nikaben, ruma riyoj can yoj winek romanos, xechaˈ. 	 Na Lom nyə́ma tá, mpi pə kisina-tʋ sɩ tə taa mʋ yaa tə taa la tɔ, ntəɣɩ mpɛ pa hʋ́lə́ɣɩ́ yəlaa sɩ pá la.


Y ri Jesús xbe cˈa quiqˈui ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri ye takon pe ruma ri capitán. Y tek ri Jesús y ri ye benak riqˈui xa jubaˈ ma yeˈapon chrachoch ri capitán, ri capitán xerutek cˈa pe jun caˈiˈ oxiˈ ramigo chucˈulic ri Jesús. Y ri achiˈaˈ riˈ xoquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ri achi ri yoj takayon pe chiˈacˈulic rubin cˈa pe: Ajaf, man cˈa tatij ta más pokon wuma riyin, ruma riyit nim akˈij y ma rucˈamon ta (takal ta chuwij) chi yatoc pa wachoch. 	 Tənaɣa Yesu təŋa-wɛ. Ɩ kɔma ɩ́ kpətəna təyaɣa, ɩlɛ yoolu ɩnɩ ɩ tila ɩ taapalaa ntɛ́ sɩ: Tacaa, taa kʋ nyá təɣɩ yem, ma ta tala sɩ ń sʋʋ ma təyaɣa.


Y ri Jesús xubij chukaˈ: Tek ri winek yeˈoc pa rajawaren ri Dios, nibanatej cˈa achiˈel nibanatej riqˈui jun ijaˈtz ri nbetic ca ruma jun achi pan ulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasaa tɔtɔ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu pee kɛ ɩ taalɛ taa tɔ.


Rumariˈ man cˈa tikaxibij ta kiˈ yojjel apo riqˈui ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ nujoyowaj kawech y riche (rixin) chukaˈ chi xtuyaˈ pe ri rutzil ránima pa kawiˈ riche (rixin) chi queriˈ tek cˈo jun xtikacˈulwachij, Riyaˈ can yariˈ cˈo pe kiqˈui riche (rixin) chi yojrutoˈ. 	 Ye mpʋ tə́ kpətəna Ɩsɔ pɛɛlɛɛ kumte na naani, tɩɩ hiki suulu na pɛɛlɛɛ na pə́ waasɩ-tʋɣʋ waatʋ wei pə nəɣəsənaa tɔ.


Ri Dios xuyaˈ ronojel pa rukˈaˈ ri Cristo, y can xuben chukaˈ chake chi ya Riyaˈ ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ konojel riyoj ri kaniman, ri nibix iglesia chake. 	 Ɩsɔ mələna pə təna təpaɩ kɛ́ Kilisiti nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩnəɣɩ ɩ hʋlaa sɩ Yesu sɛɛlaa kpeka ɩ́ nyənəɣɩ a wulaʋ sɔsɔ.


Rumariˈ, can tikˈilaˈ cˈa iwiˈ riyix achiˈaˈ y riyix ixokiˈ chi ma ticanolaˈ ta iwiˈ riche (rixin) chi yixmacun. Can sibilaj qˈuiy cˈa ruwech mac ri yecˈo, pero ri mac tek jun achi y jun ixok yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, xa can chrij ri quichˈacul yemacun wi ka, y majun chic jun mac ri más itzel nuben chare ri winek, achiˈel nuben ri jun mac riˈ. 	 Ɩ́ taa kpətəna asilima. Ɩsaɣatʋnaa mpa pə kaasaa na yʋlʋ lakɩ tɔ tɩɩ tokiɣina ɩ tɔnʋɣʋ. Ama yʋlʋ wei ɩ ha ɩ təɣɩ asilima lapʋ taa tɔ ɩ maɣamaɣa ɩ tɔnʋɣʋ kɛ ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ.


Ri xebe cˈa chrij ri Pablo cˈa pan Asia ya ri Sópater aj pa Berea, ri Aristarco y ri Segundo ri ye aj pa Tesalónica, ri Gayo ri aj Derbe, ri Timoteo, ri Tíquico y ri Trófimo ri ye aj pan Asia. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pelee ɩcatɛ tʋ Pilusi pəyalʋ Sopatɛɛ ná təŋa-ɩ, na Tɛsalonikɩ nyə́ma Alisitaakɩ, na Sukunta na Tɛləpɩ tʋ Kayusi na Asii nyə́ma Timotee na Tisikɩ na Tʋlʋfim.


Y ri Rey xtubij cˈa: Can kitzij wi cˈa ri nbij chiwe chi ronojel ri utzil ri xiben chare jun wachˈalal ri majun oc rukˈij, ntel chi tzij chi can chuwe cˈa riyin xiben wi ri utzil riˈ, xtichaˈ ri Rey. 	 Wulaʋ ma maa cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, timpi ɩ́ lapa ma taapalaa panɛ pa səkpema taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋpantʋ tɔ, maɣa ɩ́ lapa.


Kachˈalal, riyix jabel iwetaman chi can cˈo xcˈatzin wi ri xojapon iwuqˈui, y xkabij ri ruchˈabel ri Dios chiwe. 	 Tá taapalaa mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ waatʋ wei tə kɔma mə kiŋ tɔ tə ta lɩɩ yem.


Ri ixokiˈ riˈ, can cˈa cˈo na ri Jesús pa Galilea, tek quitzekelben y quiniman quilin pe. Y chukaˈ can yecˈo cˈa nicˈaj chic ixokiˈ ri quitzekelben apo ri Jesús cˈa pa Jerusalem. 	 Alaa mpɛ pa təŋaɣa Yesu kɛ́ saa wei ɩ ka wɛ Kalilee tɔ na pá caləsəɣɩ-ɩ. Na pə kaasa alaa lɛlaa paɣalɛ mpa ɩ́ na-wɛ paa kpawa Yosalɛm tɔ.


Can nkˈalajsan wi cˈa ri abiˈ riyit chique, y can cˈa xtinkˈalajsaj na wi; riche (rixin) chi queriˈ achiˈel yinawajoˈ riyin queriˈ ta chukaˈ xticajoˈ quiˈ riyeˈ. Y xquicˈojeˈ ta cˈa riyin quiqˈui riyeˈ. 	 Ma lapa na pá nyɩ-ŋ, na maa la na pá tasa-ŋ nyəm. Ɩlɛna sɔɔlʋɣʋ ŋku n sɔɔla-m tɔ ń yele na kʋ wɛɛ pa hɛkʋ tɔtɔ, na ma maɣamaɣa ma na-wɛ tə́ kpɛntɩ kʋlʋm.


Y ri Pedro xuyec cˈa anej ri Cornelio y xubij cˈa chare: Capaˈeˈ, ma caxuqueˈ ta chinuwech riyin riche (rixin) chi nayaˈ nukˈij, ruma riyin xa yin jun chukaˈ winek achiˈel riyit. 	 Tənaɣa Piyɛɛ kʋsa-ɩ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ, ma maɣamaɣa ma kɛ́ yʋlʋ kɛ́.


Y ri winek niquicanolaˈ cˈa ri Jesús. Riyeˈ ye paˈel chupan ri rachoch ri Dios y niquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa nichˈob riyix? ¿Xtipe cami chupan re nimakˈij reˈ? yechaˈ cˈa ri winek riˈ. 	 Na pá pɛɛkəɣɩ Yesu na pá pɔɔsəɣɩ təmaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sɩ: Ɩlɛ ɩ́ hʋʋ suwe? Ɩ ká kɔɔ acima yaa ɩ kaa kɔɔ?


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa ri winek, y xubij: ¿Achique cami ntel wi chi tzij ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca? Tek nubij: Cˈo cˈa jun abej ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj ri nicˈaj aj banoy tak jay. Pero re abej reˈ xa can cˈo wi xucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. 	 Tənaɣa Yesu caa pa ɩsɛntaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ńtɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə́ səŋ. Suweɣelɛ mpʋ?