Yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj chare ri María Magdalena: ¿Nána, achique cˈa ri nacanoj y achique chukaˈ ruma tek sibilaj yatokˈ? xchaˈ chare. Y ri María Magdalena xuchˈob cˈa chi ri nichˈo apo riqˈui, ya ri nisamajin ri ulef riˈ, ri ticon ruwech riqˈui cotzˈiˈj y cheˈ; rumariˈ tek riyaˈ xubij cˈa chare: Wi yit cˈa riyit ri xatucˈuan el ri ruchˈacul ri Wajaf Jesús, tabij cˈa chuwe acuchi (achique) xayaˈ wi, y riyin xtincanoj cˈa acuchi (achique) xtinyaˈ wi, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Alʋ nyá, pepe lapa-ŋ na ń wiiki mpʋ? Aweɣe n pɛɛkəɣɩ? Alʋ hʋʋkaɣa sɩ haləm tʋ kɛ́. Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye nyá kpaɣana-ɩ, heeli-m timpi n sɩɩ-ɩ tɔ na má polo má kpaɣa-ɩ.


Y can kitzij na wi chi ri ixok xban riqˈui jun rubakil ri achi, pero chukaˈ ri achi nalex riqˈui jun ixok. Can majun cˈa ri más ta nim rukˈij. Pero konojel riqˈui ri Dios yoj petenak wi. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, apalʋ kɛ pa cosaa na pá ŋmana alʋ, na mpʋ tɔtɔɣɔ alʋ na lʋla apalʋ, na pə tənaɣa mpʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa.


Y tek ri Jesús banon chic cˈa bautizar, xbeˈel pe pa yaˈ. Y Riyaˈ xutzˈet cˈa chi ri caj xjakatej y xutzˈet chukaˈ chi ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios nika cˈa pe pa ruwiˈ achiˈel jun palomax. Can choj wi cˈa petenak pa ruwiˈ Riyaˈ. 	 Pa tɛma Yesu kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔʋ ɩlɛna ɩ́ lɩɩ lʋm taa. Tənaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ hɛta kpakpaa, na Yesu ná Ɩsɔ Feesuɣu ɩsɩɩ alukuku na kʋ tiiki ɩ tɔɔ.


Y cˈacˈariˈ tek xerucˈuaj chrachoch riche (rixin) chi xerutzuk pe. Y riyaˈ y ri ye aj pa rachoch sibilaj cˈa xquicot ri cánima, ruma xquinimaj ri Dios. 	 Ɩlɛna ɩ́ kpaana Pɔɔlɩ na Silaasɩ kɛ ɩ təyaɣa na ɩ́ cɛlɛ-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa. Apalʋ ɩnɩ na ɩ təyaɣa nyə́ma pa laŋhʋlʋmlɛ fɛɩna taka. Pə taɣa pʋlʋ, pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ pə tɔɔ kɛ́.


Y wi xa jun chic ruchojmirisaxic ri niwajoˈ riyix, tikachaˈ cˈa ca jun kˈij tek xtikamol kiˈ konojel y nikachojmirisaj, achiˈel ri nubij ri kaley. 	 Na ye ɩ́ wɛna natəlɩ sɩ ɩ́ caa ɩ maɣasɩ, ɩcatɛ sɔsaa kotuŋ taa kɛ́ ɩ́ ká pona-tɩ.


Y wi yixetzelex cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, tinatej chiwe chi ma xu (xe) ta wi chiwe riyix queriˈ niquiben, xa can queriˈ chukaˈ quibanon pe chuwe riyin. 	 Ye antulinya ɩnɛ ɩ yəlaa taa kpana-mɛ, ɩ́ nyɩ sɩ maɣa pa taa ka kpanaa na pə́cɔ́ pə takɩ-mɛ.


Y ri winek ri ma ye utz ta, xquebequicˈakaˈ cˈa ca chupan ri nimalaj kˈakˈ, y chiriˈ cˈa xqueˈokˈ wi y xtiquikachˈachˈej quey. 	 Pə kaasəɣɩ asaɣaa ɩlɛna pá tʋ kɔkɔ sɔsɔɔŋka taa. Tənaɣa paa casəɣɩ kapusi na pá nyasəɣɩ pa təɣɩ kela.


Y ri rutataˈ ri cˈajol can riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Ncukubaˈ nucˈuˈx awuqˈui. Y chukaˈ can quinatoˈ riche (rixin) chi queriˈ más ta xtincukubaˈ nucˈuˈx awuqˈui, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa ŋkɛ ka caa mapa kapuka sɩ: Ma tɛma Ɩsɔ na ma taa. Ɩlɛ səna-m na pə́ sɔɔsɩ.


Y riyix jabel cˈa iwetaman, chi pa nabey mul xa ruma jun nuyabil tek xicˈojeˈ iwuqˈui y xintzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chiwe. 	 Na ɩ́ nyəmá teu sɩ ma kʋtɔŋ tɔɔ kɛ́ ma heela-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ tɔm kancaalaɣa nyəm.


queriˈ chukaˈ tiwetamaj chi quinojel ri yeniman riche (rixin) ri Dios, achiˈel xuben ri Abraham, can yeˈoc achiˈel ye ralcˈual ri Abraham. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká nyɩ teu sɩ, mpa pa tɛma pa taa na Ɩsɔ tɔɣɔlɛ Apəlaham piya təsiɣisiɣi.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús kˈij kˈij yerutijoj ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios, chiriˈ chupan ri rachoch ri Dios. Pero ri principaliˈ tak sacerdotes ye cachibilan ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ ri can cˈo wi quikˈij chupan ri tinamit, niquicanolaˈ cˈa achique ta rubanic niquiben riche (rixin) chi queriˈ niquicamisaj ri Jesús. 	 Yesu sɛɣɛsaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ paa ɩfemle nte. Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa taa sɔsaa sɔsaa na Ɩsɔ tɔm sɛɣɛsəlaa na samaa taa nyʋɣʋ nyə́ma pa pɛɛkaɣa sɩ pa kʋɣʋ-ɩ.


Pero ri achi fariseo ri Nicodemo rubiˈ, ri chakˈaˈ xapon riqˈui ri Jesús, xubij cˈa chique ri ye rachibil: 	 Falisanaa taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Nikotɛm na ɩ́ ka pola Yesu kiŋ kɛ ahoo tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ tɔma-wɛ sɩ:


Yacˈa riyeˈ xa xetzeˈen chrij ri Jesús, ruma quetaman chi ri ti kˈopoj riˈ xa can caminek chic. Xpe cˈa ri Jesús xerelesaj cˈa pe ri winek. Cˈacˈariˈ Riyaˈ xerucusaj apo ri ruteˈ rutataˈ ri ti kˈopoj y ri ye oxiˈ chic ri ye benak riqˈui, chupan ri jay ri acuchi (achique) cˈo wi ri ruchˈacul ri ti kˈopoj. 	 Tənaɣa təyaɣa nyə́ma woŋa-ɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔɣɔna pa təna na pá lɩɩna awalɩ. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa pəyaɣa caa na ka too na ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ na pá sʋʋ timpi paa hɩɩsa pəyaɣa ŋkɛ tɔ.


Y ri rajaf ri ulef xutek cˈa jun rumozo quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, tek xapon rukˈijul riche (rixin) chi nberucˈuluˈ pe ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. 	 Pə kɔma na pə́ tala tɩɩŋ ɩnɩ ɩ kooluɣu waatʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ ɩ tillu nɔɣɔlʋ sɩ ɩ́ polo təmlɛ nyə́ma kiŋ na pá cɛlɛ-ɩ ɩnɩ ɩ tete.


Y ri ye rudiscípulos ri Jesús xquicˈutuj cˈa chare chi achique cˈa ri nrajoˈ nukˈalajsaj chiquiwech riqˈui re jun cˈambel tzij reˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa pɔɔsa-ɩ ɩsɔ sɛɛʋ mpɩ pə hʋwɛɛ.


Xa yacˈa chi cˈo jubaˈ yixtajin chubanic ri ma nika ta chinuwech, y riˈ ya ri ma ibin ta chare ri ixok Jezabel chi xa ma utz ta ri ntajin chucˈutic. Riyaˈ nubij chi can nukˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios, pero xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yerukˈol ri nusamajel y nuben chique chi yeka pa mac. Can nubij cˈa chi tiquitijaˈ ri cosas ri tzujun (sujun) chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek y chi ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ tiquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun. 	 Ama kʋlʋmtʋ nti ma laŋlɛ ta hɛɛna-ŋ tɔɣɔlɛ sɩ n yela alʋ Cɛsapɛlɩ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ sɩ Ɩsɔ tilina ɩnɩ sɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ, pəyele kpaɩtəko. Ɩ sɛɣɛsəɣɩ ma pəyalaa sɩ pá la asilima na pá tɔɣɔ tɩɩŋ kʋlalaam tɔ, ɩ pilisiɣi-wɛɣɛ.


¿La cˈo ta cami jun achi ri nuyaˈ jun abej pa rukˈaˈ ri ralcˈual, tek ri acˈal xa jun caxlan wey ri nucˈutuj chare? 	 Wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ kakalaɣa na ɩ́ kpaɣa pəlɛ na ɩ́ cɛlɛ-kɛ?


Rumariˈ riyix ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chupan ri icˈaslen chi acuchi (achique) nipe wi ri iway iwucˈyaˈ. 	 Ɩ́ taa pɛkəlɩ mə tɩ na ɩ́ nəɣəsəɣɩ tam kɛ́ mə kʋtɔɣɔm na mə kʋnyɔnyɔɔm pə tɔm.


Y yacˈa tek kˈaxnek chic ri jun mil junaˈ, ri Satanás xtiskˈopix cˈa pe chupan ri lugar ri tzˈapel wi. 	 Pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ ka kɔŋ na ká yoosi ɩlɛna pá tʋ́lɩ́ Satanɩ kɛ ɩ saləka taa.


Rumariˈ rajawaxic chi can tikˈax chiquiwech ri winek chi riyoj can yoj rusamajel wi ri Cristo, y yaˈon pa kakˈaˈ chi nikakˈalajsaj ri ruchˈobon pe ri Dios ri xa ma kˈalajsan ta pe ojer. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ, ɩ́ nyənəɣɩ-tʋɣʋ Kilisiti təmlɛ lataa mpa pa niŋ taa pə tʋ Ɩsɔ tampana nna a ŋmɛlaa tɔ.


Y wi xa nbenchapaˈ chic pe ruyaˈic rukˈij ri xa nyaˈon chic ca, can nikˈalajin chi xa mac ri xinben. 	 Ye ma kʋlaa na má taɣanəɣɩ ŋmaʋ kɛ mpi ma tɛma yɔkʋɣʋ tɔ, pəlɛ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ ma ta kɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋlʋ nɔɣɔlʋ.


Y cˈo cˈa jun ti cˈajol ri can tzeketel el chrij ri Jesús y xa pa jun tziek nim rucuchun wi el riˈ. Y ri ye chapayon el ri Jesús, xquichop cˈa ri ti cˈajol riˈ. 	 Pə pamna ɩfepu nɔɣɔlʋ ɩ ka taka kunti tike na ɩ́ tɔŋ Yesu waalɩ. Pa siisaa sɩ pa kpaa ɩfepu ɩnɩ,


Xa rumariˈ xintek isiqˈuixic (iwoyoxic) riche (rixin) chi can yixintzˈet y riche (rixin) chukaˈ chi riyix can wuqˈui riyin niwetamaj wi el achique cˈa ruma tek quereˈ ncˈulwachin. Ruma konojel riyoj israelitas cukul kacˈuˈx chi ri caminakiˈ cˈo na jun kˈij tek xquecˈastej pe, y ruma chi yariˈ ri nuniman riyin, rumariˈ tek yin ximil riqˈui cadena wacami, xchaˈ ri Pablo. 	 Mpi pə tɔɔ ma yaa-mɛ sɩ ma na-mɛ tə́ ná tɔɣɔlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, wei Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa tekiɣi tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ pa tʋ-m alukpala anɛ ɩsəntɔ.


Y ri winek riˈ xquicˈuaj cˈa ri Pablo pan Areópago, ri acuchi (achique) niquimol wi quiˈ ri can nimaˈk quikˈij chiquicojol riyeˈ. Y tek xeˈapon cˈa, riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Pablo: ¿La utz cami nuben chawech chi natzijoj chake chrij ri cˈacˈacˈ naˈoj ri nakˈalajsaj? 	 Tənaɣa pa kpaɣa-ɩ na pá pona-ɩ Aleyopaasɩ kotuɣu taa, na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tɔʋ, heeli-tʋɣʋ kʋfatʋ nti nyá kɔnaa tɔ na tə́ nɩɩ ɩlɛ.


Rumacˈariˈ tek riyin nbij chiwe riyix ri yix ruchaˈon ri Dios, ri yix lokˈolaj tak ralcˈual, y sibilaj yixrajoˈ: Can tiwikaˈ cˈa iwiˈ riqˈui ri nucˈom pe ri cˈacˈacˈ cˈaslen. Nicˈatzin chi tijoyowaj iwech chiˈiwachibil iwiˈ. Nicˈatzin chi utz inaˈoj quiqˈui quinojel, ma ninimirisaj ta iwiˈ, yix chˈuchˈuj y cˈo cochˈonic iwuqˈui. 	 Ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa kɛ́. Ɩsɔ sɔɔləna-mɛ na ɩ́ ləsɩ-mɛ sɩ ɩ́ la ɩ nyə́ma. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ tɔkɩ kʋpantʋ taa kʋpantʋ na ɩ́ lakɩ. Ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ yʋlʋtʋ, na ɩ́ pasəɣɩ mə tɩ, na ɩ́ wɛɛ təpamm, na ɩ́ tɔkɩ suulu.


Y can yacˈariˈ tek xintzˈet jun ángel ri cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, y nurek ruchiˈ chubixic: ¿La cˈo ta cami jun ri can rucˈamon (takal chrij) chi nrelesaj ri wukuˈ sellos ri achoj riqˈui kˈolin wi ri wuj y nujek? xchaˈ. 	 Na má ná ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́lɛ́ ɩ kpaaləɣəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Awe nəɣəsəna ɩ́ kɔɔlɩ kʋtaalətʋ tənɛ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa?


Y cˈo cˈa jun kˈij tek ri Jesús ruyon cˈa ntajin nuben orar, y ri ye rudiscípulos can yecˈo chukaˈ apo chunakajal. Y yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin niquibij ri winek? 	 Kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ ɩ tike kɛ kpeeŋa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa polo ɩ kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Yəlaa tɔŋ sɩ ma kɛ́ awe?


Ri Simeón xuchˈelej cˈa ri acˈal, y riche (rixin) chi xuyaˈ rukˈij ri Dios, xubij cˈa: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ mʋ-ɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ sɩ:


Lokˈolaj Nataˈ Dios, can pan akˈaˈ cˈa yenjech wi ca re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe. Queˈachajij cˈa riche (rixin) chi queriˈ junan ta cˈa quiwech y xa jun ta cˈa xtiquiben. Can xtiquiben ta cˈa achiˈel kabanon riyoj. Ruma riyit y riyin xa yoj jun. Can queˈachajij cˈa, ruma riyeˈ can cˈa yecˈojeˈ na ca chuwech re ruwachˈulef, y riyin ma que ta riˈ. Riyin xa yitzolin chic awuqˈui. 	 Ma kʋləɣɩ atɛ cənɛ, na má məlɩ nyá kiŋ, ama mpɛɣɛ pə yeki. Ma Caa kʋpaŋ, tɔkɩ-wɛ na nyá hətɛ toŋ wei n ha-m tɔ. Pá pəsɩ kʋlʋm ɩsɩɩ ma na-ŋ tə wɛʋ kʋlʋm tɔ.


y yit cˈa riyit ri xcakˈalajsan chi ri Dios nucuy quimac ri can ye rutinamit, riche (rixin) chi yecolotej. 	 N ká heeli ɩ yəlaa kɛ ɩsəna paa la na pa ɩsaɣatʋ taɣanɩ na pə́ ya pa nyɔɔŋ tɔ.


Y tiwacˈaxaj na peˈ jabel re xtinbij chiwe, chi xabacuchi (xabachique) cˈa xtitzijox wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiriˈ chukaˈ xtitzijox wi re xuben re jun ixok reˈ. Can pa ronojel cˈa ruwachˈulef xtitzijox wi, chi natabel riche (rixin) riyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa timpiɣi paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ antulinya ɩnɩ ɩ təna ɩ taa, paa kɛɛsɩ alʋ ɩnɛ ɩ lapa mpi tɔ pə tɔm na pá tɔɔsəɣɩ ɩ tɔɔ.


¿Y achique ruma tek riyit xa ya ri ti kˈayis ri cˈo pa runakˈ ruwech ri awachˈalal ri natzˈet chanin y ma nanaˈ ta ri cheˈ kˈatel pa runakˈ awech riyit? 	 Ɩsənaɣa pə lapa na ń naakɩ nyɩɩliim wei ɩ wɛ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəpəle taa tɔ, na ń kaa na kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá nyəntɛ taa tɔ?


Y ri Moisés xubij cˈa chukaˈ chique ri aj Israel ri tiempo riˈ: Ri Kajaf Dios xtuyec cˈa pe jun profeta chiquicojol ri kachˈalal aj Israel, achiˈel rubanon chuwe riyin y ya cˈa riyaˈ ri xtikˈalajsan ri ruchˈabel. Tiwacˈaxaj cˈa ri xtubij chiwe. Quecˈariˈ xubij ca ri Moisés chique. 	 Moisi ɩnɩ ɩ heelina Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma sɩ: Ɩsɔ ká kɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ wɛ ɩsɩɩ má, na ɩ ká wɛɛ mə maɣamaɣa mə piitim tʋ tɔ.


Yacˈa ri nicˈaj chic ri ma yecowin ta, xubij cˈa chique chi quequichapalaˈ el tzˈalan o xabachique cheˈ riche (rixin) ri barco ri ye jokˈotajnek chic el, riche (rixin) chi ma yejikˈ ta. Y queriˈ xkaben riche (rixin) chi xoj‑el cˈa chuchiˈ yaˈ, y majun cˈa ri xcom ta chake. 	 Pə́ kaasa mpa, pɛlɛ pá papɩ kpatəŋ tɔɔ yaa kpɩɩlʋɣʋ hɔɣɔlasɩ tɔɔ na pá tɛsɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tə lapa na tá təna tə́ tɛsəna alaafəya təmammam.


Riyaˈ ruchapon cˈa bey. Y yacˈa tek xa cˈo chic apo chunakajal ri tinamit Damasco ri cˈo chi napon wi, yariˈ tek xka jun nimalaj sakil pa ruwiˈ, jun sakil ri petenak chilaˈ chicaj. 	 Waatʋ wei Sɔɔlɩ wɛ mpaaʋ taa na ɩ́ kpətəna Tamasɩ, ɩlɛ pə lɩɩna ɩsɔ kɛlɛ na pə́ la ɩ ɩsɛntɔɔ tənyalulu ɩsɩɩ kɔkɔ kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ na pə ná na pə́ cɔɔna-ɩ.


Pero ma nwajoˈ ta cˈa nbij chare chi can ticˈojeˈ waweˈ wuqˈui, ruma riyaˈ can amozo wi riyit. Y cˈa yit na riyit xcabin, wi nicˈojeˈ ca waweˈ wuqˈui. Ruma can cˈa ya na ri pan awánima riyit xtalex wi, y ma ruma ta chi can yin cˈa riyin ri yicˈutun chawe. 	 Ama ma ta sɔɔlɩ sɩ má lá pʋlʋpʋ na nyá waalɩ kɛ́ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma luɣu fɛɩ sɩ ń la-m kʋpantʋ natəlɩ na təlasɩ. Ama ma caa kɛ́ sɩ ń la ɩsəna n nɔkaa tɔ.


Y ri Jesús ye rachibilan ri discípulos xeˈel el ri chiriˈ y xebe pa Nazaret ri tinamit ri xqˈuiy wi Riyaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ təna na ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə taa ɩ pɩɩwa tɔ, na ɩ ɩfalaa kɛ ɩ waalɩ.


Y wi choj cˈa xtiben riyix chiquiwech y jabel yeˈichajij, xticˈul cˈa jun lokˈolaj sipanic ri majun bey xtiqˈuis ta, y rumariˈ riyix xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa ikˈij tek xtocˈulun chic ka ri Cristo, ri cajawalul ri pastores. 	 Na tiikilaa Wulaʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ́ ká hiki mə teeli ntenuɣu ŋku kʋ ŋmaləm ká tee kɔkɔ kɛ tam tɔ.


Y yacˈariˈ tek xbesiqˈuin pe ri ecˈ pa rucamul. Y ri Pedro can yariˈ tek xenatej chare ri chˈabel ri bin ca chare ruma ri Jesús tek xubij: Cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ pa rucamul, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech. Y riyaˈ xuchop jun nimalaj okˈej tek xel el chiriˈ, ruma xuchˈob cˈa quij ri chˈabel riˈ. 	 Tənaɣa kampaaʋ lɛla koou kɛ tɔm naalɛ nyəm, ɩlɛna Piyɛɛ tɔɔsɩ nti Yesu ka yɔɣɔta-ɩ tɔ tə tɔɔ sɩ: Mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou naalɛ nyəm tɔ n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m. Ɩlɛna Piyɛɛ wii ɩsəlʋm.


Ri ixokiˈ ri xebeyaˈo rutzijol chique ri apóstoles ya ri María Magdalena, ri Juana, ri María ri ruteˈ ri Jacobo, y nicˈaj chic ixokiˈ. 	 Alaa mpɛɣɛlɛ Makətala Malɩ na Saanɩ na Saakɩ too Malɩ. Pa na lɛlaa kɛ́, na tɔm kʋlʋmtʋ ntəɣɩ pɛlɛ pa tasa tillaa kɛ heeluɣu.


riche (rixin) chi niwelesaj cˈa el chicojol ri cˈo chupan ri mac riˈ y tijach pa rukˈaˈ ri Satanás riche (rixin) chi tek riyaˈ cˈo chic pa rukˈaˈ ri Satanás, xtutij pokonal. Queriˈ tibanaˈ riche (rixin) chi queriˈ riyaˈ xtuyaˈ ca ri itzel ruraybel. Y xtitzolin ta pe rucˈuˈx riche (rixin) chi queriˈ man ta xtibe pa kˈakˈ, xa xticolotej ta chupan ri kˈij tek ri Ajaf Jesús xtipe chic jun bey. 	 Ɩ́ kpaɣa apalʋ ɩnɩ na ɩ́ pɛtɩ Satanɩ niŋ taa na pə́ naasɩ-ɩ na ɩ ɩsɛ, ɩlɛna pə́ waasɩ-ɩ kʋyaŋku Tacaa Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ.


Ri Judas xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin can ximacun wi ruma xinjech ri Jesús pan ikˈaˈ, ruma Riyaˈ can majun mac rubanon riche (rixin) chi nicamisex, xchaˈ chique. Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xa xquibij cˈa pe chare ri Judas: Riyoj majun kacuenta chare riˈ. Riˈ chawech riyit cˈo wi, xechaˈ chare. 	 Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ma lapa ɩsaɣatʋ, ma cɛla-mɛɣɛ yʋlʋ sɩ ɩ́ kʋ-ɩ tulum kɛ yem. Ḿpʋ́ɣʋ́ nyʋɣʋ nyə́ma cɔ Yutaasɩ sɩ: Tá paaye, pə kɛ́ nyá tɔm kɛ́.


Y tawetamaj cˈa chukaˈ ca, chi ri Elisabet ri awachˈalal xtralaj jun acˈal, astapeˈ ma alanel ta y chukaˈ can riˈj chic. Y re wacami cˈo chic wakiˈ ricˈ. 	 Nyənɩ, nyá lʋlʋɣʋ tʋ Ɩlisapɛtɩ wei pa yaakaɣa kaalʋlaɣa tɔ, ɩ haɣa apalʋpəyaɣa hɔɣɔ na ɩ kpatəlaɣa, halɩ ɩ ɩsɔtʋnaa naatoso kɔlɔ.


Y ri achi ri nitzuˈun chic xubij cˈa chare ri Jesús: Táta, ¿achique cˈa riˈ ri Rucˈajol ri Dios riche (rixin) chi riyin nnimaj? Ma wetaman ta achique chi achi riˈ. Tabij cˈa chuwe, xchaˈ. 	 Tənaɣa yʋlʋm cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, hʋlɩ-m wei pa yaa mpʋ tɔ na má mʋ.


Y riqˈui ronojel riˈ can nikatzˈet cˈa chi ri rusamaj ri Jesús más nim rukˈij que chuwech ri quisamaj ri sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas. Y queriˈ chukaˈ ri trato ri xuben ri Dios quiqˈui ri winek can más chi na nim rukˈij, que chuwech ri cˈo nabey, ruma can ya ri Jesús ri xucusaj riche (rixin) chi xuben ri trato riˈ y ri cˈacˈacˈ trato riˈ can más wi utz ri yerutzuj (yerusuj) chake. 	 Ama təmlɛ nte pa tʋ Yesu tɔ tə kəla mpɛ pa nyəna təcaɣacaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tɛləsəna-tʋɣʋ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpampam mpi pə lɩɩna kʋpantʋ kʋkələtʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ tə kiŋ tɔ.


Y ri Jesús xerutzˈet cˈa chi ri rudiscípulos ye cosnek chic y ma yecowin ta niquiben chare ri jucuˈ chi nibiyin chiquiwech, ruma ri cakˈikˈ nupaxij riˈ chuwech ri jucuˈ y nutzolij cˈa. Y tek xa ruchapon cˈa pe rusekeric, ri Jesús petenak cˈa chraken pa ruwiˈ ri choy, y nrajoˈ cˈa nikˈax el chiquiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa-wɛ na pá saakɩ kpɩɩlʋɣʋ pə fɛɩ pə polo. Heelim makɩ tuluŋa kɛ́ na pə́ mələɣəna-wɛ na waalɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma lʋm tɔɔ na ɩ́ puki pa kiŋ. Saa ɩnɩ pə wʋsəna kampaaŋ koou kɛ mpʋ.


y niquibixaj cˈa jun cˈacˈacˈ bix chuwech apo ri lokˈolaj chˈaquet ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri Dios y ri acuchi (achique) yecˈo wi ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij y ri ye cajiˈ ri sibilaj qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo. Y jun cˈacˈacˈ bix cˈa ri niquibixaj. Y can majun cˈa chukaˈ ri nicowin ta netaman ri bix riˈ, xa can xu (xe) wi cˈa ri ciento cuarenta y cuatro mil ri ye colotajnek chic el chuwech ri ruwachˈulef. 	 Na yəlaa iyisi iyisi ɩnɩ ɩ səŋa ḿpʋ́ɣʋ́ kumte na weesiŋ nyə́ma liɣiti na sɔsaa pa ɩsɛntaa na pá yooki Ɩsɔsɛɛlɛ yontu kʋfatʋ. Yəlaa iyisi nɩɩnʋwa na iyisi nɩɩlɛ na liɣiti (144000) wei pa yapa tɛtʋ tɔɔ tɔ ɩ paasi, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ nyɩ yontu tənɛ tə yoou tɔ.


Ruma ronojel ri cˈo chuwech re ruwachˈulef, xa ya ri itzel tak raybel riche (rixin) ri chˈaculaj, ri itzel tak raybel riche (rixin) ri runakˈ tak kawech, y ri nikanimirisaj kiˈ. Y ronojel riˈ xa ma riche (rixin) ta ri Katataˈ Dios, xa ye riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Pə təna mpi pə kɛ́ antulinya nyəm tɔɣɔlɔ, yʋlʋ tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na yʋlʋ naakʋɣʋ pʋlʋ na pə ɩsəsɛɛmlɛ kpa-ɩ tɔ, pə taɣa Tacaa kiŋ kɛ pə lɩɩnaa.


Tiyaˈ chukaˈ rutzil quiwech ri Andrónico y Junias, ri ye nuwinak, y junan chukaˈ xojcˈojeˈ quiqˈui pa cárcel. Riyeˈ más nabey quiniman ri Cristo que chinuwech riyin. Y riyeˈ can jabel wi chukaˈ ye tzˈeton cuma ri nicˈaj chic apóstoles. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Antəlonikusi na Yuniyasɩ mpa pa kɛ́ ma tɛɛtʋnaa tɔ. Pə́cɔ́ má na-wɛɣɛ pa tɩɩ təkaa. Ɩsəna tillaa sɔɔla-wɛ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Halɩ pa laala-m Kilisiti tɔm taa kɛ́ sʋʋʋ.


Y ri kachˈalal can sibilaj cˈa xcukeˈ quicˈuˈx ruma ri ti cˈajol riˈ can qˈues wi ri xquicˈuaj el. 	 Ɩfepu ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛna alaafəya təmammam, na mpʋ ɩnɩ pə ha pa tənaɣa apalʋtʋ kɛ sɔsɔm.


Y can wetaman cˈa chi ri rubin pe ri Nataˈ Dios chuwe, can nuyaˈ wi cˈa cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Rumariˈ re chˈabel re nonbij cˈa chiwe, can achiˈel ri rubin pe ri Nataˈ chuwe riyin, can queriˈ rubixic xonbanaˈ chiwe riyix. 	 Ma nyəmá sɩ ɩ kʋtʋtʋtʋ yekina na tə lataa hikiɣi weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Ye mpʋ tə təna nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔ tə wɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ nti Tacaa heela-m sɩ má yɔɣɔtɩ tɔ.


Y chukaˈ riyix xa can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri xbix chique ri ojer tak winek, chi ma tiquikˈej ta ri quitzij. Y queriˈ chukaˈ tek niquiben jurar, ma tiquikˈej ta ri quitzij. Y tek cˈo ri niquitzuj (niquisuj) chare ri Ajaf chi niquiben, can tiquibanaˈ cˈa. 	 Ɩ́ nɩɩ ɩsəna pa yɔɣɔta ta caanaa caanaa tɔ sɩ: Ń tuuwa sɩ n ká la mpi, n kaa yele-wɩ. Ama n ka la pə təna mpi n yɔɣɔtəna tuunaʋ kɛ Tacaa ɩsɛntaa tɔɣɔ.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cami lugar xtibe wi re achi reˈ? Ruma nubij chi chiriˈ ma xtibekilaˈ ta chic. ¿Nibe cami cˈa pa nicˈaj chic ruwachˈulef quiqˈui ri israelitas ri yecˈo chiquicojol ri ma ye israelitas ta o yeberutijoj cami ri ma ye israelitas ta? 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma pɔɔsa təma sɩ: Leɣe Yesu ká polo na tə́ kaa na-ɩ? Ɩ ká polo Yuta nyə́ma mpa pa yawa na pá polo tuu Kəlɛɛkɩ acalɛɛ taa tɔ pa kiŋ na ɩ́ paasəna Kəlɛɛkɩ nyə́ma yaa ɩsəna?


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa: Riyix aj Jerusalem, aj Jerusalem, ¿achique cˈa ruma tek yeˈicamisalaˈ ri profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios? ¿Achique cˈa ruma chukaˈ tek yeˈicamisalaˈ chi abej ri yerutek pe ri Dios chicojol? Y riyin can qˈuiy cˈa mul ri xinwajoˈ chi xixinmol ta wuqˈui, achiˈel nuben ri quiteˈ ecˈ chique ri tak ral, yerumol chuxeˈ ri ruxicˈ. Yacˈa riyix ma xiwajoˈ ta. 	 Hei Yosalɛm, Yosalɛm, nyá taa kɛ́ pa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na nyá taa tɔtɔɣɔ pa yooki Ɩsɔ tillaa kɛ pɛɛ na pá kʋɣɩ. Tɔm paɣalɛ kɛ ma sɔɔlaa sɩ ma kpeɣeliɣi nyá taa yəlaa təna təkotokoto ɩsɩɩ kantuɣu papʋɣʋ kʋ piya tɔɔ tɔ. Ama pa kisaa.


Can yin jun cˈa samajel riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y rumariˈ tek yin ximil pa cárcel. Ticˈutuj cˈa chare ri Dios pa nuwiˈ riche (rixin) chi man ta nxibij wiˈ ntzijoj ri chˈabel riˈ, can achiˈel ri rucˈamon chi ntzijoj. 	 Paa na pa təka-m saləka taa tɔ má kɛna Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ təmlɛ tʋ sɔsɔ. Pə tɔɔ tɔ ɩ́ sələməna-m na má yɔɣɔtɩ ɩ tɔm na apalʋtʋ kɛ ɩsəna mpi pə nəɣəsənaa tɔ.


Tinatej cˈa chiwe ri kˈij ri xekˈax yan ca, tek riyix xa cˈa jubaˈ tisakirisex ri icˈaslen. Can xkˈax cˈa ruwiˈ ri pokonal ri xitij chiriˈ. Pero can xicochˈ. 	 Ɩ́ tɔɔsɩ ɩsəna pə tɛma-mɛɣɛ lapʋ kɛ waatʋ wei Ɩsɔ lapa na mə ɩsɛntɔɔ cɛ tɔ. Pɩɩ sʋsʋɣʋ-mɛɣɛ kʋnyɔntɔɣɔlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kpakpaa na ɩ́ səŋ təca kɛ wahala ɩnɩ ɩ taa tɔ.


Y ri discípulos xebe na wi. Xebe ri pa tak aldeas riche (rixin) chi xbequitzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y xequicˈachojsaj chukaˈ yawaˈiˈ ronojel ri acuchi (achique) xekˈax wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɛɛwa na pá cɔɔkɩ ɩcatɛ ɩcatɛ na pá heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ, na pá waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa kɛ pa kʋtɔməŋ.


Y ri ángel ri benak wuqˈui, xubij cˈa chuwe: Tatzˈibaj cˈa, chi jabel ruwaquikˈij ri ye siqˈuin (oyon) chupan ri nimakˈij riche (rixin) ri rucˈulanen ri Jesucristo ri can achiˈel Alaj Carneˈl, xchaˈ. Y ri ángel riˈ xubij cˈa chuwe: Re tzij re xinbij chawe, kitzij ruma reˈ can ruchˈabel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu tɔma-m sɩ: Nmaa takəlaɣa taa sɩ Ɩwəyaɣa kpa ka pɛɛlɔ na pá yaa mpaɣa tɔɣɔʋ tɔɣɔlɛ leleŋ nɩɩlaa. Na ɩ tasaa sɩ: Tɔm tənɛ tə kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tampana nyəntʋ kɛ́.


Y ri Moisés tek xuyaˈ ri ley, xubij cˈa chi tiban ri circuncisión chique ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ). Pero xa ma ya ta cˈa riyaˈ ri xtiquiriban pe, xa ye ri ojer tak katiˈt kamamaˈ ri xetiquiriban pe. Y rumariˈ riyix, tek napon ri wakxakiˈ kˈij talex wi jun acˈal ti cˈajol (alaˈ), astapeˈ pa jun uxlanibel kˈij, can niben wi cˈa ri circuncisión chare. 	 Moisi ná tʋ-mɛɣɛ pɛlʋɣʋ, (pəyele pə ta tɩɩ kɛʋ Moisi kiŋ kɛ pə lɩɩnaa. Ama hatoo mə caanaa caanaa kiŋ kɛ́,) na paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule ɩ́ pɛləɣɩ pəyaɣa kɛ́.


Riyeˈ quichapon bey ruma nicajoˈ niquitzijoj ri rubiˈ ri Jesucristo chique ri winek ri ma jane quiniman ta, y majun achique quicˈutun ta chique ri winek riˈ. 	 Kilisiti təmlɛ lapʋ tɔɔ kɛ́ pa tʋ mpaaʋ, pa ta tisi sɩ mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pá səna-wɛ.


Yacˈa quinojel ri xecˈulu riche (rixin) tek xoka chuwech re ruwachˈulef, ri xeniman riche (rixin), can xuben cˈa chique chi xeˈoc ralcˈual ri Dios. 	 Paa na mpʋ lɛlaa mʋ-ɩ na pá tisi ɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́ ha-wɛɣɛ toŋ sɩ pá pəsɩ Ɩsɔ piya.


Y tek ri Jesús rubin chic ka ronojel reˈ, xchˈo chic jun bey chique ri rudiscípulos y xubij: Ri Lázaro ri ketaman ruwech, xa warnek. Rumacˈariˈ wacami yacˈareˈ yibe chucˈasoxic. 	 Yesu tɛma tɔm tənɛɣɛ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: Ta taapalʋ Lasaa toowa, ɩlɛ maa polo má feesi-ɩ.


Yacˈa chrij ri ajowabel, ri Dios can rucˈutun chic chiwech chi niwajoˈ iwiˈ chiˈiwachˈalal iwiˈ, y rumariˈ ma nicˈatzin ta chic chi ntzˈibaj el rubixic chiwe. 	 Ye mə taa mə tike təma sɔɔlʋɣʋ tɔm ɩlɛ, paa ŋmaa-mɛ na pá sɔɔsɩ-mɛɣɛ nti tɔtɔ? Ɩsɔ maɣamaɣa tɔŋna-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɛɣɛsʋɣʋ ɩlɛ.


Y cˈacˈariˈ xchˈo cˈa chique ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij y xubij cˈa chique: Wech aj Israel, tinaˈ na ka iwiˈ y tichˈoboˈ na cˈa jabel achique ri xtiben chique re achiˈaˈ reˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ heeli kotilaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mɛ, ɩ́ la laakalɩ na mpi ɩ́ caa ɩ́ la yəlaa panɛ tɔ.


Y tek ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij xquicˈaxaj ri xquibij ri apóstoles, xyacatej cˈa coyowal y can xcajoˈ xequicamisaj ri apóstoles. 	 Kotuɣu sɔsɔɔʋ kotilaa mpɛ pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pa pááná huu sɔsɔm, haləna pa caakaɣa pa kʋ tillaa sɔsaa.


Pero ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij cˈa apo chare ri aj kˈatbel tzij: Riyaˈ nubij chi Rucˈajol ri Dios, y rumariˈ cˈo chi nicamisex, ruma can queriˈ nubij ri kaley, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma cɔwa sɩ: Ta kiiu nakʋlɩ kʋ wɛɛ, na kʋ tɔɔ, ɩsɩɩ tə kʋ-ɩ. Kʋŋkʋɣʋlɛ sɩ ɩ yaa ɩ tɩ sɩ Ɩsɔ Pəyalʋ.


Pero ri niquibij xa ye riyeˈ yechˈobo queriˈ, ruma riyin xa xquinapon yan iwuqˈui, wi queriˈ xtrajoˈ ri Ajaf. Y tek xquinapon, man ya ta ri quichˈabel ri xtinwacˈaxaj, xa xtinwetamaj cˈa riyin wi can cˈo ruchukˈaˈ ri Dios quiqˈui ri kachˈalal ri yebin chi can cˈo quikˈij. 	 Ye Tacaa tisaa maa kɔɔ mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ maa ná sɩ kalampaanɩ nyə́ma mpɛ, nɔɣɔ taa tike kɛ pa lakɩ, yaa pa waasəɣɩ kʋlɩ.


Y riyeˈ xquibij chare: Yecˈo ri yebin chi yit cˈa riyit ri Juan ri Bautista. Yecˈo nicˈaj chic niquibij chi yit cˈa riyit ri Elías. Y yecˈo cˈa chukaˈ ri yebin chi riyit jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, y wacami xacˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, xechaˈ chare ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa cɔwa sɩ: Pa tɔŋ sɩ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ, na lɛlaa sɩ Ilii, na lɛlaa sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpəma taa nɔɣɔlʋ lɩɩna.


Y riyoj can kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Ajaf chi riyix yixtajin chic chubanic ri xkabij chiwe. Y can kacukuban kacˈuˈx chukaˈ chi can ma xtiyaˈ ta ca. 	 Tacaa lapa na tə́ wɛna naani kɛ́ mə tɔɔ təkpataa sɩ ɩ́ ká təŋəɣɩ tam ɩ kaa yele tɔmnaa mpa tə sɛɣɛsa-mɛ tɔ.


Ri pobres xa can yecˈo wi iwuqˈui, y xabachique kˈij niwajoˈ yeˈitoˈ, can tibanaˈ cˈa utzil chique. Yacˈa riyin ma ronojel ta tiempo xquicˈojeˈ iwuqˈui. 	 Mə na kʋnyɔntʋnaa ɩ́ wɛnna tam. Paa waatʋ wei kɛ́ ɩ́ nɔkaa ɩ́ ká la-wɛɣɛ kʋpantʋ. Ama má na-mɛ tə kaa wɛɛ təma kiŋ kɛ tam.


Y tek riyoj yojapon quiqˈui nicˈaj chic kachˈalal ri quiniman chic ri Jesucristo ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios, nikatzijoj chique chi riyoj sibilaj yojquicot iwuma riyix, ruma icochˈon ri tijoj pokonal ri yixtajin nikˈaxaj. Y astapeˈ ikˈaxan chic qˈuiy tijoj pokonal, cˈa icukuban na icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tə yɔɔləɣəna-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa taa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ́ pəsaa na ɩ́ kantəlɩ na ɩ́ tɔkɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ kʋnyɔntɔɣɔlɛ na wahalanaa mpa pa tʋɣɩ-mɛ tɔ pa taa tɔ.


Y can yecˈo kachˈalal aj Cesarea ri xekachibilaj el. Y chiquicojol riyeˈ benak cˈa jun kachˈalal ri aj Chipre, ri Mnasón rubiˈ. Riyaˈ cˈo yan cˈa chic tiempo runiman pe ri Ajaf Jesús, y cˈo jun rachoch pa tinamit Jerusalem ri xojbecˈojeˈ wi. 	 Tacaa təŋlaa napələɣɩ Sesalee ná təŋa-tʋ sɩ paa pona-tʋ na tə́ həntɩ Sipili apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɛ, pa yaa-ɩ sɩ Naasɔŋ. Ɩ sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ pə taɣa saŋa.


Rumacˈariˈ xa ticˈutuj chare ri Dios chi ronojel riˈ man ta xtibanatej pa rukˈijul ri job, riche (rixin) chi queriˈ ma nitij ta más pokon tek yixanmej. 	 Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ́ taa pamsəna watʋ waatʋ.


Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Kajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel riyix kachˈalal; xtiban ta cˈa chiwe ruma ri Dios y ri Jesucristo chi xticˈojeˈ ta cˈa jun icukbel cˈuˈx pero jun cukbel cˈuˈx rachibilan ri ajowabel. 	 Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá ha tá taapalaa tənaɣa alaafəya na pa təma sɔɔlʋɣʋ na táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ.


Y ri Natanael xubij: ¿La xtel ta cˈa pe jun utzilaj achi chiriˈ pa tinamit Nazaret? xchaˈ. Pero ri Felipe xubij chare: Wi ma nanimaj ta, catam pe, joˈ tikatzuˈ. 	 Tənaɣa Natanayɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Kʋpantʋ natəlɩ tə wɛɛ sɩ tɩɩ lɩɩna Nasalɛtɩ? Ɩlɛna Filipʋ cɔ-ɩ sɩ: Kɔɔ na ń nana nyá ɩsəlɛ.


Y wi cˈo jun ri nucˈut chˈabel ri xa nuyoj quicˈuˈx ri kachˈalal, y rumariˈ ri kachˈalal niquichop niquitaluj el quiˈ, tapixabaj y tabij chare chi ma tuben ta chic queriˈ. Y wi abin chic jun bey chare y ma yarunimaj ta, tabij chic jun bey chare. Y wi can ma niniman ta, man chic tacˈom (tacˈul) ta ruwech. 	 Mpa pa yeki na faɣaʋ kɔŋ yəlaa taa tɔ, ye n kpaala-wɛɣɛ tɔm naalɛ na pá tá nɩɩ n tɔɣɔnɩ-wɛ.


Y yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chukaˈ jun cˈambel tzij chique: Titzuˈ na peˈ ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ. O xabachique chic chi cheˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ nyənna tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ fiki tɔ na tɩɩŋ lɛləŋ na ɩ́ na.


Majun bey titzuˈ ta achique quibanic ri winek xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi itzel yixtzijon chiquij, riche (rixin) chi queriˈ ma xtiban ta chukaˈ queriˈ chiwe riyix. Ma tirayij ta chi jun winek nika rucˈayewal pa ruwiˈ, riche (rixin) chi queriˈ ma xtika ta chukaˈ rucˈayewal pan iwiˈ riyix. Ticuyuˈ quimac ri winek y xticuyutej chukaˈ ri imac riyix. 	 Ɩ́ taa footi lɛlaa, pə́ taa kɔɔ na Ɩsɔ footi-mɛ. Ɩ́ taa tʋ lɛlaa kɛ tasəkəlɛ, pə taa kɔɔ na Ɩsɔ tʋ-mɛɣɛ tasəkəlɛ. Ɩ́ hʋ́lɩ́ təmaɣa suulu kɛ timpi ɩ́ pəntəɣəna təma tɔ, na Ɩsɔ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ suulu.


Achiˈel niwajoˈ riyix chi ri winek utz niquiben iwuqˈui, can quecˈariˈ tibanaˈ riyix quiqˈui riyeˈ. 	 Mpi mə caa sɩ yəlaa ɩ́ la-mɛ tɔ, mɩɩ la pɛlɛɣɛ-wɩ tɔtɔ.


Chanin, quixyacatej. Yalaˈ petenak ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ kʋlɩ na tə́ tɛɛ. Ɩ́ nyənɩ kɔlɔmɔtɔ tʋ tala cənɛ.


Rumariˈ tikacanoj cˈa achique ri nikaben riche (rixin) chi man ta jun oyowal chkacojol y tikacukubaˈ kacˈuˈx chikachibil kiˈ riche (rixin) chi yojqˈuiy chupan ri kacˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Ye mpʋ tə́ siɣisina mpi pə kɔŋna-tʋɣʋ alaafəya, na pɩɩ səna-tʋɣʋ təma apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ.


Wi riyix can xiwetamaj cˈa ca ronojel reˈ y can niben cˈa re xiwetamaj, can jabel cˈa ruwaˈikˈij. 	 Tɔʋ, pənɛntɛ ɩsɩɩ ɩ́ nyəm tənɛ ɩnɩ tɔ, ye ɩ́ tɔka-tɩ, ɩ́ kaa laŋ leleŋ nɩɩʋ.


Y ri soldado xbe cˈa, xberutzaqˈuij pe rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista pa cárcel y xucˈom cˈa pe chare ri kˈopoj pa jun plato y ri kˈopoj xberuyaˈ chare ri ruteˈ. 	 Na ɩ́ tʋ-kʋɣʋ nyənaɣa taa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ cɛla pɛɛlɔ ɩnɩ, na ɩ́lɛ́ ɩ polo ɩ́ cɛla ɩ too.


Wi cˈa xquicˈaseˈ na chuwech re ruwachˈulef, ri samaj ri xtinben, cˈo utz ri xtucˈom pe. Y rumariˈ riyin ma yicowin ta nchaˈ achique ri más utz, la ya ri nwajoˈ yicˈaseˈ na chuwech re ruwachˈulef o la ya ri nwajoˈ yicom. 	 Ntanyɩ ye ma wɛna ma ɩsɛ, maa tasa waasaɣa nakələɣɩ lapʋ. Tɔʋ, maa nyəŋ nti má ləsɩ tɔ se.


Y achique cˈa winek ri xquixrucˈul jabel riche (rixin) chi nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios, can yin cˈa chukaˈ riyin ri yirucˈul. Y achique cˈa chukaˈ ri xquixetzelan ruma ri ruchˈabel ri Dios, can yin cˈa chukaˈ riyin ri yiretzelaj. Y ri netzelan wuche (wixin) riyin, can ya chukaˈ ri Dios ri yin takayon pe ri nretzelaj, xchaˈ cˈa el ri Jesús chique ri setenta achiˈaˈ ri xeruchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu sɩ: Yʋlʋ ɩ́ nɩɩkəna-mɛ, maɣa pʋntʋ nɩɩkəna. Wei ɩ́ kisa-mɛ, ma ɩnɩ tɔtɔɣɔ pʋntʋ kisaa. Na wei ɩ́ kisa-m, ɩ́ kisa wei ɩ tila-m tɔɣɔ.


Y ri winek xquirek cˈa apo quichiˈ y xquibij: Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz, xechaˈ chare. 	 Tənaɣa pa mapa kapusi sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


Ri Dios can nucˈut cˈa chkawech chi xabachique winek ri rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Jesucristo y can runiman, majun cˈa rumac nitzˈetetej ruma ri Dios. Y can junan cˈa nuben chake konojel. 	 Ɩsɩɩ yʋlʋ tɛŋʋɣʋ ɩ taa na Yesu Kilisiti tɔ, mpʋ pə yekina na ɩ́ pəsɩ kʋpaŋ. Wei ɩ́ tɩɩ laalaa na ɩ́ tɛmɩ-ɩ na ɩ taa te, ɩ lakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ́ pəsɩ kʋpaŋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́. Ɩsɔ naa faɣasəɣɩ yəlaa.


Yacˈa riyix xa ma que ta riˈ nibij. Xa can nibij chi riyoj nikaben riˈ. Xa can ninimirisaj iwiˈ chuwech ri Dios. Y ri queriˈ niben ma utz ta chuwech ri Dios. 	 Ama mə məlaa na ɩ́ lakɩ kalampaanɩ na ɩ́ hɔŋ mə tɩ. Kalampaanɩ ɩsɩɩ mpʋ pə taka fɛɩ teu.


Y cˈo cˈa jun achi aj tzˈib ri xapon apo riqˈui ri Jesús y xubij chare: Tijonel, riyin nwajoˈ cˈa chi yatintzekelbej xabacuchi (xabachique) ri yabe wi, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kpətəna Yesu na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, maa təŋəɣɩ-ŋ nyá təpote təna taa.


Y ye qˈuiy cˈa chique ri winek ri can quiniman chic, yeˈoka chukˈalajsaxic ri itzel ri ye quibanalon. 	 Mpa mpa pa mʋ Tacaa tɔm tɔ pa taa paɣalɛ kɔŋaɣa samaa taa na pá kaaləɣɩ pa nɔɔsɩ na pá heeliɣi təfoo kɛ́ ɩsaɣatʋ nti nti paa lapa tɔ.


Ye nacanek. Niquitzˈabej ri quitzij. Ma yecajoˈ ta ri calcˈual, ni ri quiteˈ quitataˈ. Ma niquijoyowaj ta quiwech ri nicˈaj chic, y ma yequicuy ta mac. 	 Pa fɛɩna laakalɩ, paa tɔkəɣɩ nti pa tɔŋ sɩ paa la tɔ. Pa lakɩ təkatɩɩ, pa fɛɩna lɛlaa pətɔɔtəlɛ.


Rumariˈ xinbij chiwe chi ri quipoˈon anej quiˈ chi ye apóstoles, ma nusech ta kacˈuˈx. Ruma man cˈa ye ta riyeˈ ri nabey ri yebano queriˈ, ruma ri ye rusamajel ri Satanás xa can niquipoˈ wi quiˈ chi ye samajel riche (rixin) ri chojmilal. Pero ri pa ruqˈuisbel kˈij xa xtiquicˈul cˈa rucˈayewal, achiˈel cˈa ri nucˈutuj ri itzel ri yequibanalaˈ. 	 Ye mpʋ pə fɛɩ piti sɩ ɩ təmlɛ nyə́ma ɩ́ cɛsəna pa tɩ ɩsɩɩ siɣisuɣu lataa. Ama te, pɩɩ tɛ na pə́ fɛlɩ-wɛɣɛ mpi pa lakɩ tɔ.


Pero riyix man cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ, xa can tichajij cˈa iwiˈ, xa rumacˈariˈ xinbij yan ca chiwe ronojel ri xquebanatej. 	 Mpʋ tɔ ɩ́ la laakalɩ, ma tɛma-mɛɣɛ kpaalʋɣʋ.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij: Riyix winek ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, majun chiwe ri cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Chiˈiwonojel xa yix sachnek. ¿Riyix nichˈob chi riyin can ronojel kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui y man cˈa xquitaneˈ ta chi yixincochˈ? Ticˈamaˈ cˈa pe ri cˈajol waweˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩɩ tɛŋ Ɩsɔ na mə taa, pə́cɔ́ ɩ́ kɛ́ kʋtakɛɛsəŋ kɛ́. Wɛɛ ɩsənaɣa má na-mɛ tɩɩ caɣa na má tɔkɩ mə kʋnyɔŋ? Ɩ́ kɔna-m pəyaɣa ŋkɛɣɛ cənɛ.


Y riyeˈ cˈo cˈa jubaˈ saˈon car y jubaˈ cab ri cˈa cˈo na pa ruceraˈil xquiyaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ tinte kʋwɔpəlɛ tilimle,


Y chukaˈ ye caˈiˈ achiˈaˈ ri junan yesamej pa juyuˈ, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Pɩɩ pana apalaa naalɛ wɛ taalɛ taa, na pə́ kpaɣa lɛlʋ na pə́ yele lɛlʋ.


Xaxu (xaxe) wi cˈa ri xtuchˈutinirisaj riˈ achiˈel re jun ti acˈal reˈ, ya cˈa riˈ ri más nim rukˈij ri xticˈojeˈ chiquicojol ri yecˈo pa rajawaren ri caj. 	 Wei ɩ pasəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ pəsɩ ɩsɩɩ peiya kanɛ tɔ, ɩnəɣəlɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa sɔsɔ.


Ruma iwetaman chi ri Dios ma xerupokonaj ta ri wech aj Israel. Xa xerelesaj el, astapeˈ riyeˈ can ye rukˈaˈ wi ri cheˈ riˈ. Wi queriˈ xuben quiqˈui riyeˈ, cˈa ta cˈa riyix chi man ta xquixrelesaj el wi ma xtinimaj ta. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá yele Yuta nyə́ma, pəyele pɛlɛ pa kɛna tʋɣʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kʋ pəliŋasɩ, kacaŋfana nyá na?


Ri Lázaro can sibilaj cˈa nurayij chi nutij ta ri rucˈaj tak wey ri yetzak ka chuxeˈ ri mesa. Y ri tzˈiˈ can yeˈapon cˈa riqˈui churakˈic ri chˈaˈc ri cˈo chrij. 	 Na ɩ́ taŋaa sɩ, ye toŋ tʋ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ tɔkɩ ɩ tɔɣɔnaɣa na cəɣəlasɩ hoti atɛ, ɩlɛ ɩ tɔɔsɩ na ɩ́ tɔɣɔ. Haləna hasɩ maɣamaɣa kɔŋaɣa na sɩ niisiɣi kʋnyɔntʋ ɩnɩ ɩ hiŋ taa.


Y riyoj can cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios chi wi cˈo nikacˈutuj chare, y wi can achiˈel ri ruraybel Riyaˈ ri nikacˈutuj, Riyaˈ can yojracˈaxaj wi. 	 Tə nyəmá sɩ ye tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ mpi pə kɛ́ ɩ luɣu nyəm tɔ, ɩ nɩɩkɩ tɔɔ kɛ́ tá naani tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩ tɔɔ.


Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xenatej chare ri chˈabel ri bin ca chare ruma ri Jesús, chi cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech. Y riyaˈ xel cˈa el y xuchop jun nimalaj okˈej. 	 Ɩlɛna Piyɛɛ tɔɔsɩ nti Yesu ka yɔɣɔta-ɩ tɔ tə tɔɔ sɩ: Mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou tɔ n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tukaa na ɩ́ lɩɩ, ɩlɛna ɩ́ wii ɩsɩɩ ɩ səkɩ ɩ səkɩ.


Y Riyaˈ xeruchˈelej chiquijujunal ri acˈalaˈ y xuyalaˈ ri rukˈaˈ pa quiwiˈ y xerubanalaˈ cˈa bendecir. 	 Ɩlɛna Yesu kpaɣa-səɣɩ ɩ niŋ taa na ɩ́ tənɩ niŋ kɛ sɩ tɔɔ, na ɩ́ kooli-səɣɩ kʋpantʋ.


Y ri ángel ri ucˈuayon wuche (wixin), xubij cˈa chuwe: ¿Achique ruma nisach acˈuˈx? Riyin xtinkˈalajsaj cˈa chawech ri achique ntel wi chi tzij ri ixok ri chˈocol chrij ri chicop. Y can xtinbij wi cˈa chukaˈ chawe achique ntel wi chi tzij ri nimalaj chicop ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ) y lajuj rucˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu pɔɔsa-m sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ pə lakɩ-ŋ ha? Maa heeli-ŋ mpi alʋ na wontuɣu ŋku kʋ tɔɔ ɩ caɣaa na kʋ wɛna nyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa na həŋ naanʋwa tɔ pa hʋ́lə́ɣɩ́ mukaɣa tɛɛ tɔ.


Rumariˈ ri rey Agripa xubij chare ri Festo: Man ta na rubin chic chi ya ri César ri nikˈato tzij pa ruwiˈ, nelesex ta el, xchaˈ ri Agripa. 	 Ɩlɛna Akilipa tɔ Fɛsətusi sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ nəɣəsəna tʋlʋɣʋ kɛ́. Ye pə taɣa ɩsɩɩ ɩ tɔma sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ kiŋ kɛ pɩɩ tɛna tɔ.


Rumacˈariˈ nikaben ri rusamaj ri Dios y nikatij pokon. Can kacukuban wi apo kacˈuˈx riqˈui ri cˈaslic Dios. Ya Riyaˈ ri Colonel quiche (quixin) quinojel winek, pero más quiche (quixin) ri yeniman riche (rixin). 	 Mpi pə tɔɔ tá wɛɛ na tə́ tɔŋna təmlɛ lapʋ na tə́ lʋkɩ tɔɣɔlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, weesuɣu tʋ Ɩsɔ wei ɩ yakɩ yəlaa təna nyɔɔŋ ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔɣɔ tá tɛɛləɣɩ.


Y wi ri tinamit ri yixapon wi xa ma yixcˈul ta, can quixel cˈa pe chiriˈ y titotalaˈ (tiquiralaˈ) ca ri pokolaj ri cˈo chiwaken chiquiwech ri winek riˈ, riche (rixin) chi queriˈ tiquetamaj chi ma utz ta ri xquiben, xchaˈ ri Jesús. 	 Na ye ɩ́ tala timpi na yəlaa ɩ́ ta mʋ-mɛ, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ, na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ lapa-wɛɣɛ tɔʋ, ɩ́ yele.


Y xabachique cˈa winek ri niyokˈon chuwij riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈa nicuyutej na rumac. Yacˈa ri niyokˈon chrij ri Lokˈolaj Espíritu, man cˈa xticuyutej ta rumac. 	 Ye wei ɩ́ yɔɣɔta Yʋlʋ Pəyaɣa má ma tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, paa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu. Ama ye Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ ɩ yɔɣɔta ɩsaɣatʋ, pa kaa hʋ́lɩ́-ɩ suulu.


Y riyin ri Jesús ntakon cˈa el ri nuˈángel riche (rixin) chi nberukˈalajsaj ca ronojel reˈ chiquiwech ri iglesias. Y can yin cˈa riyin ri rusiˈj rujotay ca ri rey David. Y can yin chukaˈ riyin ri Jun ri achiˈel nimachˈumil ri ntel pe ri pa rusekeric. 	 Yesu má má tilina ma ɩsɔtaa tillu sɩ ɩ́ kpaalɩ-mɛɣɛ tə tənaɣa Yesu sɛɛlaa kpeka taa. Tafiiti lʋləna na pə́ lʋlɩ na pə́ lʋlɩ-m. Maɣalɛ tʋlʋmalʋɣʋ.


Y xabachique cˈa winek ri nikˈalajsan chi ri Jesús Rucˈajol ri Dios, ri winek riˈ can cˈo wi ri Dios pa ránima, y riyaˈ chukaˈ xa jun rubanon riqˈui ri Dios. 	 Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ sɩ Yesu kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, Ɩsɔ wɛ ɩ waalɩ kɛ́ na pʋntʋ kpɛntəna-ɩ.


Pero yecˈo nicˈaj chique riyeˈ ri xebe quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos y xbequitzijoj chique ri achique ri xuben ri Jesús. 	 Ama pa taa lɛlaa ná lɩɩwa na pá polo pá maɣana Falisanaa, na pá heeli-wɛɣɛ mpi Yesu lapa tɔ.


Yacˈa tek ri ye rupatrón ri kˈopoj riˈ xquitzˈet chi xa majun chic quirajil xtiquichˈec ta chrij ri caj‑icˈ, ruma xa man cˈo ta chic ri itzel espíritu riqˈui, xebequichapaˈ pe ri Pablo y ri Silas, y xequicˈuaj cˈa chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij. 	 Alʋ ɩnɩ ɩ nyə́ma kɔma na pá ná sɩ pa liɣitee təhikile lepa, ɩlɛna pá tɔkɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ təkem, na pá hɔ-wɛ na pá pona ɩcatɛ sɔsaa ɩsɛntaa kɛ́ ɩcatɛ patəma taa.


Rumariˈ tek xinwacˈaxaj chi riyix can cukul icˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús, y tek xinwacˈaxaj chi sibilaj yeˈiwajoˈ quinojel ri nicˈaj chic lokˈolaj tak kachˈalal, 	 Pə təna ɩsəntɔ pə tɔɔ na ma tɩɩ nɩɩʋ pənɛntɛ tɔtɔ sɩ ɩ́ tɛma Tacaa Yesu na mə taa na ɩ́ sɔɔla Ɩsɔ yəlaa təna tɔ,


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi riˈ: Xa tayaˈ cˈa ca chi ri caminakiˈ quemuk na cuma ri ye caminek chupan ri quimac. Yacˈa riyit jet, jatzijoj achique rubanic ri rajawaren ri Dios. 	 Tənaɣalɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Yele na sətaa pi pa sətaa. Ama nyaa polo na ń kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm.


¿La ma rajawaxic ta cami chi riyin y ri Bernabé yojtzuk cuma ri kachˈalal? ¿O xaxu (xaxe wi) cami re yoj caˈiˈ ri cˈo chi yojsamej riche (rixin) chi nikachˈec ri kaway, tek ri nicˈaj chic rusamajel ri Dios yetzuk? 	 Yaa ma na Paanapasɩ tá tike kɛ pə wɛɛ sɩ tə́ lana tá niŋ na tə́ tɔɣɔna tá nɔɣɔ?


Ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, can cˈo xquibij ca chrij ri utzil ri xtuyaˈ ri Dios chiwe riyix ri yixcˈo chupan re tiempo reˈ. Riyeˈ can xquitij quikˈij chi xcajoˈ chi xquetamaj ta más chrij ri colotajic re nikatzijoj wacami. 	 Nyʋɣʋ yapʋ pənɛ pə tɔm kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɛɛkaa na pá taasɩ na pá wiili pə taa təcululu, na pá ná na pá kɛɛsɩ kʋcɔɔʋ ŋku Ɩsɔ ká tɛ na ɩ́ la-mɛ tɔ kʋ tɔm.


Pero wi xa cˈo cˈa jun tataˈaj ri ma ruyaˈon ta ri rumiˈal riche (rixin) chi nicˈuleˈ, y ri kˈopoj xa cˈo chic rujunaˈ, y ri tataˈaj nuchˈob chi ma utz ta rubanon chi ma ruyaˈon ta kˈij chare ri rumiˈal riche (rixin) chi nicˈuleˈ, y nutzˈet chi ri kˈopoj xa nrajoˈ nicˈuleˈ, tuyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi nicˈuleˈ, ruma ma mac ta ri nuben, wi nuyaˈ el riche (rixin) chi nicˈuleˈ. 	 Tɔʋ, pənɛntɛ tə́ paasəna yʋlʋ wei ɩ luɣu fɛɩ sɩ ɩ pɛɛlɔ ɩ́ saa tɔ pə tɔm ɩlɛ. Ye ɩ kɔma na ɩ́ ná sɩ pə fɛɩ teu sɩ ɩ́ yele ɩ pɛɛlɔ na ɩ́ tɛɛ pə taa, ɩ́ la ɩsɩɩ ɩ luɣu wɛɛ tɔ. Ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ saa, ɩ ta la ɩsaɣatʋ.


Ri jucˈulaj winek riˈ choj ri quicˈaslen chuwech ri Ajaf Dios, y niquinimaj cˈa ri rutzij. Can niquiben wi ri nubij. Y majun winek nicowin nibin ta jun tzij chiquij, ruma chi can ye choj wi. 	 Pa naalɛ ɩnɩ pa tɔntɛ ka kɛɛsa Ɩsɔ kɛ́. Pə́cɔ́ pa təŋaɣa Tacaa kʋsəsɩɩtʋ na ɩ kʋheelitu tənaɣa teitei.


Ruma wi jun achi ma retaman ta quicˈuaxic nuben chique ri ralcˈual pa rachoch ka riyaˈ, ¿la nicowin ta cami yerucˈuaj chi utz ri kachˈalal pa rachoch ri Dios? 	 Mpi tɔ, ye yʋlʋ ta pəsɩ ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa, ɩsənaɣa ɩ ká pəsɩ na ɩ́ paasəna Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle?


Wi can ma nicajoˈ ta yixquicˈul, y ma nicajoˈ ta chukaˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijoj riyix chique, can quixel cˈa pe chiriˈ quiqˈui pa cachoch o pa quitinamit. Y titotalaˈ (tiquiralaˈ) ca ri pokolaj ri cˈo chiwaken chiquiwech ri winek riˈ, riche (rixin) chi tiquetamaj chi ma utz ta ri xquiben. 	 Ye pa kisa-mɛɣɛ mʋɣʋ yaa mə tɔm nɩɩʋ kɛ təyaɣa nakəlɩ yaa ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ.


Rumariˈ ri rey David xucamuluj ca ri ruchˈabel ri Jesús tek xubij: Can ronojel kˈij ntzˈet ruwech ri Ajaf. Y ruma chi Riyaˈ can cˈo pe ri pa wajquikˈaˈ, rumariˈ majun achique ta xtibano chuwe chi xtuben ta caˈiˈ nucˈuˈx. 	 Tampana, Tafiiti yɔɣɔta Yesu ɩnɩ ɩ tɔm kɛ mpʋ sɩ: Ma naakaɣa Tacaa kɛ tam kɛ́ ma cɔlɔɣɔ. Ɩ ka səŋa ma waalɩ kɛ́ sɩ má taa selina pʋlʋ.


Riyaˈ qˈuiy cˈa ri xubij chique, xa yacˈa chi ruyon riqˈui cˈambel tak tzij. Y jun cˈa chique ri cˈambel tak tzij ri xucusaj, yareˈ: Cˈo cˈa jun achi ri xbe pa jopin ijaˈtz. 	 Ɩlɛna ɩ́ la-wɛɣɛ faaci kɛ teu na ɩ́ sɛɛkɩ-wɛɣɛ ɩsɔnaa sɩ pá cɛkəna. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tuulu poləna tuutu.


Can ma quixtaneˈ ta chi niben orar, y kas qˈues ta jabel ri inaˈoj tek niben orar, y quixmatioxin chare ri Dios. 	 Ɩ́ sələmɣɩ Ɩsɔ, ɩ́ taa yele. Ɩ́ feŋiɣi na ɩ́ sɛɛkɩ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə Ɩsɔ sələmʋɣʋ taa.


Can achiˈel cˈa niban riqˈui ri itzel kˈayis chi yeˈelesex el y yeporox pa kˈakˈ, can quecˈariˈ chukaˈ xtibanatej pa ruqˈuisbel chare re tiempo re kachapon. 	 Ɩsɩɩ pa tɔɔsʋɣʋ nyɩɩtʋ na pá tʋ kɔkɔ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ la antulinya tɛm waatʋ.


Ri yebin cˈa chi ri caminakiˈ ma xquecˈastej ta, xa ma kitzij ta ri niquibij ruma xa ta kitzij ri niquibij, ri Cristo man ta xcˈastej el. 	 Mpi tɔ, ye sətaa ɩ taa tɛŋ sɩ pa fe, Kilisiti ná taa fe mpʋ.


Rumacˈariˈ riyix, can ticˈojeˈ pa tak iwánima ri chˈabel ri iwacˈaxan pe tek xinimaj ri Dios. Y wi ri chˈabel riˈ can xticˈojeˈ pa tak iwánima, can xquixcˈojeˈ cˈa riqˈui ri Cˈajolaxel y ri Tataˈixel. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká la kookalɩ na ɩ́ tɔkɩ tɔm nti ɩ nɩɩ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔ mə taa kɛ́ teu. Ye ɩ tɔka wenti ɩ́ nɩɩ kancaalaɣa tɔɣɔ mə taa ɩlɛ mə na Pəyaɣa na Tacaa ɩ́ ká kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ.


jun achi ri ma nikˈaber ta, ni ma nuben ta oyowal, ni ma nubanalaˈ ta chukaˈ itzel tak banobel chuchˈaquic ri rurajil, xa nicˈatzin cˈa chi utz runaˈoj quiqˈui quinojel ri winek, chˈuchˈuj ránima, y man ta nibe ránima chrij ri puek. 	 Ɩ kaa wɛɛ sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ. Ama ɩ ká wɛɛ təpamm kɛ́, na ɩ́ wɛna yəllɛ. Ɩ kaa wɛɛ pɔɣɔlaɣa nyənlʋ.


Yacˈa tek riyin yin tzolijnek chic chilaˈ chicaj riqˈui ri Nataˈ, xtintek cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu ri xtitoˈo iwuche (iwixin), y xquixrutijoj cˈa riqˈui ri kitzij. Y ri Lokˈolaj Espíritu riˈ riqˈui cˈa ri Nataˈ nipe wi, y tek xtipe, can xquirukˈalajsaj chukaˈ riyin. 	 Wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ, ɩ ká kɔɔ. Ɩnəɣəlɛ Feesuɣu ŋku kʋ kɛ tampana tʋ na kʋ lɩɩna Tacaa kiŋ tɔ. Tacaa ká cɛlɛ-mɩ-ɩ na má tisi-mɛɣɛ-ɩ. Ye ɩ kɔma ɩ ká yɔɣɔtɩ ma tɔm.


Yacˈa ri jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka pa jun utzilaj ulef, y jabel xeqˈuiy. Y xquiyalaˈ jojun ciento quiwech jojun ijaˈtz, xchaˈ. Yacˈa tek rubin chic ka riˈ, can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo, y xubij: Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús. 	 Lɛnna náá hoti tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa, na a nyɔ na a lʋlɩ teu pə tɩɩ fɛɩ. Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ cuɣusina nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ.


Y tek xquichop niquirek quichiˈ, xquibilaˈ cˈa: ¡Kojitoˈ! ¡Kojitoˈ, riyix kech aj Israel! ¡Ya achi reˈ ri nibiyaj pa ronojel tinamit, y yerutijoj ri winek chi ma tiquiben ta ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y can itzel chukaˈ nichˈo chrij re rachoch ri Dios re cˈo waweˈ pa Jerusalem. Qˈuiy cˈa chukaˈ ri nubij chikij riyoj israelitas, y ruma chi wacami ye rucusan pe winek ri ma ye israelitas ta chupan re rachoch ri Dios, tzˈil cˈa xuben chare re lokˈolaj jay re! 	 Na pá makɩ kapusi sɩ Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa ɩ́ kɔɔ yoo. Apalʋ ɩnɛ ɩ cɔɔna na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ paa timpi na ɩ́ yoosiɣi yəlaa təna na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na ɩ́ saɣatəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ. Na ɩ tasa nɔɔnɔɔ kɛ́ sʋsʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, na pá wakəlɩ katɛ təcaɣalɛ tənɛ.


Y yecˈo cˈa ri quichapon tzij chrij achique rubanic ri rachoch ri Dios. Y niquibilaˈ cˈa chi sibilaj jabel rubanic, chi ruyon jabel tak abej ri ye ucusan chare, y chi ronojel ri wikbel, ruyon ofrenda quiche (quixin) ri winek, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ napəlɩ pa caɣaa na pá yɔɣɔtəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ tɔm sɩ: Pɛɛ kʋpana wena pa lapəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ kɛ caŋəm tɔ na mpi mpi pa haakɩ Ɩsɔ kɛ́ tə taa tɔ, pə lapa na tə́ te teu kɛ́. Tənaɣa Yesu heela pʋntʋnaa sɩ:


Ri can yeˈetzelan wuche (wixin) riyin, can ma xu (xe) ta cˈa riyin ri yinquetzelaj, xa can nikˈalajin cˈa chi queriˈ chukaˈ niquiben chare ri Nataˈ. 	 Ye wei ɩ taa kpaana-m, pʋntʋ taa kpaana ma Caa tɔtɔɣɔ.


¿Achique ta cˈa modo nabij chare jun awachˈalal: Tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi nwelesaj re ti kˈayis kˈatel pa runakˈ awech, yachaˈ chare, y riyit xa can jun cheˈ ri kˈeˈel pa runakˈ awech? 	 Na ɩsənaɣa nyá pəsəɣɩ na ń tɔ nyá tɔɣɔntəlɛ sɩ: Səŋ təkpi na má ləsɩ nyá ɩsəlɛ taa nyɩɩliim, na pəyele kpátʋ́ɣʋ́ kaɣa nyá nyəntɛ taa?


Ri acˈal cˈa riˈ xtucˈom pe sibilaj quicoten chawe riyit, y xtucˈom pe chukaˈ quicoten chique sibilaj ye qˈuiy winek. 	 Nyá laŋlɛ ká hɛɛna-kɛ pə tɩɩ fɛɩ, na paɣalɛ laŋa ká hʋləməna ka lʋlʋɣʋ.


Ronojel reˈ nibanatej ruma queriˈ tzˈiban ca ruma ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri rutzˈiban cˈa ca riyaˈ, nubij: 	 Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ:


Y tek ntajin cˈa ri nimakˈij, ri nimalaxel nisamej pa juyuˈ. Y tek xtzolin cˈa pe y xapon cˈa chunakajal ri jay, xracˈaxaj cˈa chi ntajin ri kˈojon y xajoj. 	 Pə lakaɣa mpʋ tɔ, pə pamna pəyalʋ sɔsɔ náá wɛna taalɛ. Ɩ́lɛ́ ɩ kɔma ɩ́ lɩɩna taalɛ na ɩ́ wʋsəna təyaɣa, ɩlɛna ɩ́ nɩɩ soo na paalɛ pə haŋa kaɩɩɩ.


Y ri Jesús xucˈom cˈa pe ri achi y xuchilabej chique ri winek chi majun achoj chare tiquibij wi ri xbanatej. Yacˈa ri winek, ma riqˈui ta chi can bin chique ruma ri Jesús chi majun achoj chare tiquibij wi, riyeˈ xa yariˈ ri más xquitzijoj. 	 Ɩlɛna Yesu kpaalɩ pa təna sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ. Ama waatʋ ɩnəɣɩ pɛlɛ pa sʋʋ-təɣɩ kpaalʋɣʋ.


Can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ xyacatej y xbiyaj el ri ti kˈopoj, ruma xa can cablajuj chic cˈa rujunaˈ. Y ri yecˈo riqˈui, xquimey tek xquitzˈet chi xcˈastej pe. 	 Tənaɣa pɛɛliya kʋla kpakpaa na ká sʋʋ tɔntɛ. Ka pɩɩsɩ ka wɛ naanʋwa na naalɛ. Pa ná mpʋ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ piti kɛ sɔsɔm.


Y jun cˈa chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús chiriˈ, xrelesaj ri ruˈespada y xusoc ri rumozo ri nimalaj sacerdote y can ya ri ruxquin ri xuchoy. 	 Tənaɣa mpa na Yesu paa wɛ təna tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ɩ kpɛɛ ɩ laɣatɛ na ɩ́ lo kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ na ɩ́ kɔɔlɩ təfeŋ.


Y ri tataˈaj xubij: Nucˈajol, riyit can yitcˈo wi wuqˈui. Rumariˈ ronojel ri cˈo wuqˈui, can awuche (awixin) wi riyit. 	 Tənaɣa cɛcɛ cɔ-ɩ sɩ: Ma pu, nyá wɛ ma kiŋ kɛ́ tam kɛ́, na pə təna mpi ma tɩ tɔ nyá tənna tɔtɔ.


Yacˈa ri Dios can cˈo pe wuqˈui. Rumariˈ majun cˈa ri ncˈulwachin pa quikˈaˈ ri winek. Can nbin cˈa pe ri ruchˈabel ri Dios chique quinojel ri winek, chique ri sibilaj cˈo quikˈij y chique chukaˈ ri majun quikˈij. Y xaxu (xaxe) wi cˈa ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri ojer ca, y ri rubin ca ri Moisés, xaxu (xaxe wi) riˈ ri ntzijoj riyin, ruma yecˈa riyeˈ ri ye biyon ca ri nibanatej. 	 Ama Ɩsɔ kenta ma tɔɔ na pə́ tala saŋa wʋlɛ tənɛ. Na má wɛɛ na má tɔŋna sɔsaa na piya kɛ kɛɛsʋɣʋ kɛ mpi mpi ma nawa tɔ pə tɔm. Mpi mpi Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na Moisi paa tɔma sɩ pɩɩ kɔɔ tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa tə tampana kɛ ma hʋ́lə́ɣɩ́.


Y ri Dios can xutek pe ri Jesucristo, Ajaf kiche (kixin) konojel riche (rixin) chi xutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri niyaˈo chukaˈ uxlanibel cˈuˈx. Y xorutzijoj chique ri kech aj Israel. 	 Ɩ́ nyəmá tɔm nti Ɩsɔ tilinaa na pá heeli Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ tillaa mpɛ pa heelaa tɔɣɔlɛ sɩ: Yesu Kilisiti kɔŋna alaafəya. Yesu ɩnɩ ɩ kɛnna yəlaa təna Sɔsɔ.


Y cˈo cˈa jun achi chiquicojol ri fariseos ri Nicodemo rubiˈ, y ri achi riˈ cˈo cˈa rukˈij chiquicojol ri rech aj Israel. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna Falisanaa taa na pá yaa-ɩ sɩ Nikotɛm. Ɩ kɛ́ Yuta nyʋɣʋ nyə́ma taa lɛlʋ.


Y can quixcˈojeˈ cˈa chupan ri ajowabel riche (rixin) ri Dios ri cˈo pan iwiˈ. Y tiwoyobej cˈa apo ri kˈij tek ri Kajaf Jesucristo xtujoyowaj cˈa iwech y xtuyaˈ ri icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 na ɩ́ səŋ Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ tɔm taa kɛ́ tam na ɩ́ taŋaa sɩ Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ ha-mɛɣɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ ɩ kʋpantʋ tɔɔ.


Yacˈa riyin nbij chi xabachique cˈa achi ri nutzuˈ jun ixok y can nurayij ruwech; ri nibano queriˈ, pa ránima xa can xmacun yan cˈa riqˈui ri jun ixok riˈ. 	 Ama má heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ, ye wei ɩ́ nyəna lɛlʋ alʋ na ɩ́ nyɩɩlɩ-ɩ, ɩ tɛma wasaŋkalətʋ lapʋ kɛ ɩ nyamlɛ taa kɛ́.


Pero cˈo cˈa jun ti cˈajol ri Eutico rubiˈ, ri tzˈuyul pa ventana riche (rixin) ri jay. Y ruma ri Pablo can cˈa nichˈo na cˈa ri nej chic akˈaˈ, ri ti cˈajol riˈ xpe cˈa sibilaj ruwaran. Pero tek xwer ka, xtzak cˈa el. Can ya cˈa ri pa rox tanaj (wik) chare ri jay xtzak wi el. Y tek xebe cˈa chuyaquic, xquitzˈet chi xa caminek chic. 	 Ɩfepu nɔɣɔlʋ ɩ ka caɣa tokolo tɔɔ, pa yaa-ɩ sɩ Ɩtike. Pɔɔlɩ waasʋ taɣalaa, ɩlɛna tom kpaɣa ɩfepu ɩnɩ na haləna ɩ́ too teu. Tom kəla-ɩ tɛɛnaʋ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩ too ɩsɔtaa kutuluɣu tooso nyəŋkʋ taa na ɩ́ hoti. Pa polaa pá kʋsɩ-ɩ ɩlɛna pá maɣana ɩ tɛma səpʋ.


Y ma ruma ta chi cˈo samaj ri xiben tek xiwil ri colotajic, riche (rixin) chi queriˈ majun ri xticowin ta xtunimirisaj riˈ y xtubij ta chi riyin xicowin xincol wiˈ. 	 Pə taɣa mə ɩwɩɩlɛ tɔɔ, pə tɔɔ ɩlɛ nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ sa tɩ.


Ruma ri naˈoj ri yatajnek chake wacami xa ma ya ta riˈ ronojel, y queriˈ chukaˈ ri nibix chake ruma ri Dios riche (rixin) chi nikakˈalajsaj, xa ma ya ta chukaˈ riˈ ronojel. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi mpi tə nyəmá tɔ titite kɛ́, na Ɩsɔ kʋheelitu nti tə kpaaləɣɩ tɔ təlɛ tə sɛkəɣɩ kɛ́.


Xcatquiliˈej pa quikˈaˈ, riche (rixin) chi queriˈ ma xtachakˈij (xtatochˈ) ta awaken chuwech abej. 	 Pə́cɔ́ lɛntɩ wɛɛ tɔtɔ sɩ: Paa teeli-ŋ pa niŋ taa kɛ́ teu təkpa sɩ pə́ taa kɔɔ na pəlɛ natəlɩ tə́ co-ŋ.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Amplias. Sibilaj nwajoˈ ruma riyaˈ chukaˈ runiman ri Ajaf. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Ampəliyatusi, ma na wei tə kpɛnta teu kɛ Tacaa təŋʋɣʋ taa tɔ.


Quinojel cˈa ri kachˈalal niquitek el rutzil iwech. Y chukaˈ nbij chiwe chi tiyalaˈ rutzil iwech chiˈijujunal riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij. 	 Ta taapalaa təna mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa sɛɛ-mɛ. Ɩ́ sɛɛ təmaɣa teu na ɩ́ lɛlɩ.


Itzel ri icˈaslen ri xicˈuaj tek rubanon ca. Junan rubaniquil ri icˈaslen quiqˈui ri nicˈaj chic winek, ruma xitzekelbej ri etzelal ri niban chuwech re ruwachˈulef. Xitzekelbej ri itzel winek ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri yecˈo pa cakˈikˈ. Ya cˈa espíritu riˈ ri nisamej pa tak cánima ri winek ri ma yeniman ta chare ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ, antulinya ɩnɛ ɩ mpaaʋ ɩsaɣaʋ kɛ ɩ́ ka təŋaɣa na ɩ́ nɩɩkaɣana alɔɣaa toŋ nyə́ma mpa pa wɛ ɩsɔtaa tɔ pa sɔsɔ. Alɔɣaa sɔsɔ ɩnɩ ɩ wɛnna na ɩ́ lakɩ ɩ nyəntʋ kɛ yəlaa mpa pa kisa Ɩsɔ kɛ́ nɩɩnaʋ tɔ pa taa.


Xa rumacˈariˈ tek riyin yencusaj cˈambel tak tzij riche (rixin) chi yichˈo quiqˈui riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ niquitzuˈ y xa ma nichˈobotej ta chiquiwech ri niquitzuˈ, y riche (rixin) chi astapeˈ niquicˈaxaj y xa ma nikˈax ta chiquiwech ri niquicˈaxaj. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma tukiɣi-wɛɣɛ atuwa kɛ kʋtuku. Mpi tɔ, pa nyənəɣɩ paa naa, pa keŋ ŋkpaŋŋ pəyele paa nɩɩkɩ, paa cɛkəɣəna.


Y cˈo cˈa chukaˈ ri nwajoˈ nbij chiwe riyix ri ma yix israelitas ta: Yin jun apóstol ri takon pe chiwe riyix ri ma yix israelitas ta. Can nyaˈ wi cˈa rukˈij ri nusamaj. 	 Pənɛntɛ mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma tɔ, mɛɣɛ ma yɔɣɔtəɣəna. Maɣalɛ tillu kɛ mə kiŋ. Na ɩsɩɩ ma kɛʋ mpʋ tɔ, ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm na ma təmlɛ ntɛɣɛ.


Pero ri achiˈaˈ riˈ ma xecowin ta xeˈoc apo chupan ri jay, ruma sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ chiriˈ. Rumariˈ riyeˈ xquichˈob chi xejoteˈ pa ruwiˈ ri jay, y xquelesaj el jubaˈ ruwiˈ ri jay. Y chiriˈ xquikasaj wi ka ri achi siquirnek cˈo el chuwech ri ruwarabel. Y cˈa chuwech ri Jesús xbeka wi ka, chiriˈ pa quinicˈajal ri winek. 	 Ama yəlaa samaa tɔɔ pa ta na timpi tɔɔ paa sʋsəna-ɩ tɔ. Ɩlɛna pá kpaana-ɩ lɔpʋtʋ tɔɔ na pá wɛsɩ-tɩ, na pá tisi ɩ́ na ɩ kpatəlɛ kɛ samaa hɛkʋ kɛ Yesu ɩsɛntaa.


Y ri Juan xubij cˈa chique ri xecˈutun apo: Achique cˈa chiwe riyix ri cˈo caˈiˈ rutziak, tuyaˈ jun chare ri majun rutziak. Y xabachique cˈa chukaˈ chiwe riyix ri cˈo wey riqˈui, tuyaˈ cˈa chukaˈ ruway ri xa majun ruway, xchaˈ chique. 	 Yohaanɩ cɔ-wɛ sɩ: Ye wei ɩ wɛna tokonaa kɛ naalɛ ɩ́ pasa wei ɩ fɛɩna tɔ. Na ye wei ɩ wɛna kʋtɔɣɔʋ ɩ́lɛ́ ɩ́ la mpʋ tɔtɔ.


¡Juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma nibanalaˈ ruchojmil ri panteón acuchi (achique) ye mukun wi ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyix can jabel wi niwik ri acuchi (achique) ye mukun wi ri chojmilaj tak ralcˈual ri Dios. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ taɣanəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pəlaaŋ kɛ teu təmammam, na ɩ́ lakɩ kacɔka kɛ mpa pa təŋa tampana tɔ pa pəlaaŋ.


Ri ángel riˈ xberuchapaˈ cˈa pe ri itzel dragón ri quek rij, ri nibix chukaˈ itzel winek y Satanás chare, ri xoc jun cumatz ojer ca. Xxim cˈa ca ruma ri ángel, riche (rixin) chi niximeˈ na jun mil junaˈ. 	 Tənaɣa ɩ siisaa na ɩ́ kpa tʋm sɔsɔ kʋpəŋ ɩnɩ na ɩ́ tʋ-ɩ alukpala sɩ ɩ́ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩsɩ iyaɣa (1000). Ɩlɔɣɔʋ kɛ pa yaa mpʋ sɩ: Tʋm sɔsɔ kʋpəŋ, na kʋlʋm ɩnəɣəlɛ Satanɩ.


Y riyoj can xtikaben wi ri samaj achiˈel ri kabanon pe. Ma xkojtaneˈ ta chi nikaben orar, y xtikakˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios, xechaˈ chique. 	 Ɩlɛ saa ɩnɩ táá hiki caɣalɛ na tə́ paasəɣəna Ɩsɔ sələmʋɣʋ na waasʋ lapʋ kɛ tam.


Achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri tzˈibatal ca: Riyin xtinyaˈ cˈa jun ri achiˈel Abej ri pa tinamit Sion, y yecˈo winek ri xa xtiquichakˈij (xtiquitochˈ) caken chuwech ri achiˈel Abej riˈ y xquetzak. Yacˈa ri xqueniman riche (rixin), majun achique ruma xqueqˈuixbitej. 	 Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ pəlɛ ntɛ́ tə tɔm sɩ: Ɩ nyənɩ, ma sɩɩ pəlɛ kʋcopəle kɛ Siyɔŋ. Kʋkpamʋɣʋ ŋku kʋ huɣi tɔ. Ama wei ɩ́ tɛma-ɩ na ɩ taa ɩ kaa kɔɔ ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ maa nyəmá.


Y chupan cˈa ri kˈij tek ri teˈej tataˈaj xquicˈuaj ri acˈal pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi niquiben achiˈel ri nubij ri ley, can yacˈa chukaˈ kˈij riˈ tek xapon ri Simeón pa rachoch ri Dios, ruma queriˈ xrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na ɩ́ polo Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ waatʋ wei ahʋlʋm caa na ɩ too pa pona-ɩ sɩ pa lakɩ ɩ tɔɔ kɛ́ mpi paa sɩɩwa tɔ.


Pero ri ye aj chˈameˈy riˈ xquibij: Riyoj man cˈa xkachop ta pe, ruma ri chˈabel ri yerubij Riyaˈ majun chic cˈa achi biyon ta. Can sibilaj jabel, xechaˈ. 	 Tənaɣa filisinaa cɔwa sɩ: Tuu tɔ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ta yɔɣɔtəta ɩsɩɩ ɩnɩ.


Y chiriˈ chuwech ri Jesús cˈo cˈa apo jun achi ri sipojnek. 	 Yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka səŋa ɩ ɩsɛntaa, na tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ wɛna-ɩ.


Can tachojmirisaj yan cˈa apo ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi, riche (rixin) chi tek xquinel el waweˈ pa cárcel, yinapon chilaˈ awuqˈui. Ruma riyin can woyoben chic chi ri Dios can xtuben wi achiˈel ri icˈutun chare pan oración. 	 Na pə kaasa-m lɛntɩ sɩ ń caa-m kutuluɣu, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma tʋ tɛɛlʋɣʋ sɩ mə Ɩsɔ sələmʋɣʋ ká yele na pá tʋlɩ-m na má kɔɔ mə tɛ.


Y ri Abraham can royoben chi can nibanatej na wi ri xbix chare ruma ri Dios y ma xuben ta caˈiˈ rucˈuˈx riche (rixin) chi xroyobej, xa can xcukeˈ wi más rucˈuˈx y xuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Ɩ taa tɛm mpɩ pə ta pasa. Pəyele ɩ ta la sika na mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. Halɩ ɩ naani sɔɔsa kʋsɔɔsʋ kɛ́, na ɩ́ nyɔɔ toŋ, na ɩ́ tɔŋna Ɩsɔ kɛ́ sam.


Y tek kˈaxnek chic cˈa qˈuiy kˈij, cˈacˈariˈ xtzolin pe ri quipatrón ri mozos riˈ. Y riyaˈ xucˈutuj cˈa chique achique xquiben riqˈui ri puek ri xuyaˈ ca chique tek xbe. 	 Pə leelaa, ɩlɛna pa caa ɩnɩ ɩ́ kɔɔ. Ɩ tala mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa-wɛ sɩ pá hʋlɩ-ɩ ɩsəna pa lapa pa liɣitee na pə lɩɩ mpi tɔ.


Rumariˈ riyix ma quixoc ta cachibil, ma tiben ta achiˈel niquiben riyeˈ. 	 Mə na pə yəlaa ɩ́ taa kaa pʋlʋɣʋ paa hoolaɣa.


Y ri José xulokˈ cˈa jun sakilaj tziek. Y tek rukasan chic pe ri ruchˈacul ri Jesús chuwech ri cruz, xubor cˈa chupan ri tziek riˈ. Y cˈacˈariˈ xberuyaˈ ca pa jun jul riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) caminek chupan ri cˈoton chuwech jun nimabej. Y cˈacˈariˈ xutzˈapij ca ruchiˈ riqˈui jun nimalaj setesic abej ri tzˈapebel ruchiˈ ri jul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yosɛɛfʋ yapa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ nti pa yaa sɩ lɛŋ tɔ tə pʋŋkahʋlʋŋa, na ɩ́ tisi sətʋ kɛ tesika tɔɔ na ɩ́ takɩ-ɩ pʋŋkahʋlʋŋa ŋkɛ. Ɩlɛna ɩ́ polo ɩ́ pimi-ɩ pəlaaʋ ŋku pa hula kʋkpamʋɣʋ taa tɔ kʋ taa. Ɩlɛna ɩ́ pilimi pɩɩʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ na ɩ́ suli pəlaaʋ nɔɣɔ.


Y riyix achiˈaˈ, queˈiwajoˈ ri iwaxjaylal, y man cˈa tibilaˈ ta pokon tak chˈabel chique, xa can utz inaˈoj tibanaˈ quiqˈui. 	 Apalaa mɩɩ sɔɔlɩ mə alaa na ɩ́ taa la-wɛɣɛ nyaŋ kɛ paa pəcɔ.


Y riyoj, can ya cˈa ri rutzujun (rusujun) ri Dios chique ri ye katiˈt kamamaˈ ri ojer ca, ya cˈa riˈ ri nikayaˈ rutzijol chiwe y riˈ ya ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Na tá tɔtɔ, Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ tə kɔna-mɛ. Mpi mpi Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la tá caanaa caanaa tɔ,


Y riyin ri Juan, can xinwacˈaxaj y xintzˈet cˈa chukaˈ ronojel riˈ. Y yacˈa tek ye wacˈaxan y ye ntzˈeton chic ka, yacˈariˈ tek xixuqueˈ ximajeˈ ka xerukˈaˈ xeraken ri ángel ri xcˈutu ronojel riˈ chinuwech riche (rixin) chi nyaˈ rukˈij. 	 Yohaanɩ má, ma nɩɩna na má nana ma ɩsəlɛ kɛ pənɛ ɩnɩ pə təna. Ma kɔma na má tɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ nɩɩʋ na naʋ, ɩlɛna má həntɩ ɩsɔtaa tillu wei ɩ hʋla-m-wɩ tɔ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ sɩ ma sɛɛkɩ-ɩ.


Y can kitzij wi chi sibilaj nim rucˈojlen ri rukˈalajsan chic ri Dios chkawech re wacami, ri nichˈo chrij ri achique rubanic ri cˈaslen ri nika chuwech. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Dios xcˈojeˈ waweˈ chuwech re ruwachˈulef, y xoc winek. Xcˈut chkawech ruma ri Lokˈolaj Espíritu chi can choj wi ri rucˈaslen. Chukaˈ xtzˈetetej cuma ri ángeles. Xtzijox chique ri winek ri ma ye israelitas ta, xnimex cuma ye qˈuiy chuwech re ruwachˈulef. Y xcˈul chilaˈ chicaj riqˈui rukˈij rucˈojlen. 	 Ama tampana tɔɔ ɩsəntɔ tá Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tɔm kʋŋmɛsətʋ wɛ piti kɛ́ teu kɛ́, yʋlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kpɛɛsɩ təlɛ. Ɩ kɔma tɔ yʋlʋwɛɛtʋ kɛ ɩ wɛna. Feesuɣu ná hʋləna sɩ ɩ kɛ́ tampana təŋlʋ. Ɩsɔtaa tillaa maɣamaɣa ná na-ɩ. Ɩ waasʋ kɛ pa lapa kateŋasɩ təna taa. Pa mʋ ɩ tɔm kɛ antulinya təna taa. Pə kpaasa-ɩ na ɩ́ sʋʋ ɩ teeli taa.


Ruma yin cˈa riyin ri Sakil ri xipe chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi achique cˈa ri xtiniman wuche (wixin), ma xticˈojeˈ ta ca chupan jun kˈekumlaj cˈaslen. 	 Ma kɔma antulinya taa kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ ŋka ka naa yəlaa tɔ, sɩ ye wei ɩ təŋa-m, pʋntʋ ɩ́ taa saalɩ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ.


Cˈacˈariˈ xquicˈul ka ruwech, y rumariˈ ri Saulo xcˈojeˈ ka chiriˈ pa Jerusalem, y xabacuchi (xabachique) cˈa yebe wi ri apóstoles, can benak chukaˈ ri Saulo quiqˈui. 	 Pə kpaɣa hatoo kʋyaŋku tɔ, ɩ́ na Tacaa təŋlaa kɛ tam kɛ́, na ɩ́ cɔɔkɩ Yosalɛm taa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɔɔlaa tɔ, na ɩ́ lakɩ Tacaa waasʋ, ɩɩ nyaŋna pʋlʋ.


Y tek ri Jesús xapon cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ Olivos, xtzˈuyeˈ cˈa ka ri acuchi (achique) jabel niquitzuˈ wi pe ri rachoch ri Dios, y yacˈariˈ tek ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan y ri Andrés xejel cˈa apo riqˈui ri Jesús y xquicˈutuj cˈa chare: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu caɣa Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ ɩsɛntaa. Pə pamna Piyɛɛ na Saakɩ na Yohaanɩ na Antəlɩɩ pa liɣiti pa wɛnna ɩ kiŋ. Tənaɣa pa pɔɔsa Yesu sɩ:


Achiˈel xa ta ya ri ley ri tzˈibatal pa tak cánima, y ri cánima yariˈ ri nibin chique achique ri utz y achique ri ma utz ta. Y riyeˈ utz nunaˈ ri cánima tek ya ri utz niquiben y nikˈaxo ri cánima tek ya ri ma utz ta ri niquiben. Riyeˈ can quetaman, wi utz o ma utz ta ri niquiben. 	 Pa lakʋɣʋ mpʋ tɔ, pa hʋ́lə́ɣɩ́ kɛlɛ sɩ, paa pa taa fɛɩna kʋsəsɩɩtʋ, pə tʋ Moisi nyəntʋ ntɛ́ pa lotunaa taa. Na pə naakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pa laakalənaa taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wutee wutee pa pətəɣɩ pa kʋlapʋtʋ taa kɛ́, na wutee wutee pa wɛna naani.


Y cˈa ntajin na cˈa nitzijon ri Jesús riqˈui ri ixok, tek yecˈo ri xeˈoka ri ye petenak chrachoch ri Jairo ri principal chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Ri achiˈaˈ ri xeˈoka, xoquibij cˈa chare ri Jairo: Ri ti amiˈal xa xcom yan y ma rajawaxic ta chic nacˈuaj el ri Tijonel, xechaˈ chare. 	 Yesu tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛ tillaa lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ Yailu ɩnɩ ɩ təyaɣa ntɛ́ na pá heeli-ɩ sɩ: Nyá pɛɛlɔ fɛɩ. Taa tʋ Tacaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem.


¡Oh rey Agripa! ¿Nanimaj riyit ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca? Riyin wetaman chi can nanimaj wi. 	 Tacaa wulaʋ, n hʋʋkɩ sɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa yɔɣɔta nti tɔ tə wɛ tampana yaa ɩsəna? Ma nyəmá teu sɩ n hʋʋkɩ sɩ tə wɛ tampana mɛɛ.


Y quinojel ri can coyoben ri kˈij riˈ, quichapon niquiben chˈajchˈoj chare ri quicˈaslen. Ruma ri Jesucristo can chˈajchˈoj wi. 	 Yəlaa təna mpa pa tɛɛləɣɩ Kilisiti kɛ mpʋ tɔ pá taɣanəɣɩ pa təɣɩ na pá lá kʋpama ɩsɩɩ Yesu Kilisiti kɛʋ kʋpaŋ tɔ.


Riyix xa can tichajij cˈa apo jabel ri icˈaslen. Can tiwoyobej cˈa, y tibanaˈ chukaˈ orar, ruma xa ma iwetaman ta ajan (jampeˈ) xtapon ri rukˈijul tek xquipe chic jun bey. 	 Mpʋ tɔ, ɩ́ la laakalɩ na ɩ́ feŋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ ta nyɩ wʋlɛ nte mpʋ ɩnɩ pɩɩ tii təkpili tɔ.


Tek xcape, tacˈamaˈ pe ri nuchaqueta ri xinyaˈ ca riqˈui ri kachˈalal Carpo pa tinamit Troas. Y queˈacˈamaˈ pe chukaˈ ri nuwuj. Pero ri más nicˈatzin chuwe chi nacˈom pe ye ri tzˈum ri ye tzˈiban ruwech. 	 Ma yela ma kpaɩ kɛ Kaləpusɩ tɛɣɛ Tʋlʋwasɩ, ye n kɔŋ ɩlɛ n kpɛŋna na ń kɔna. Kpɛŋna tɔtɔɣɔ ma takəlasɩ, na nsi ma tɩɩ kəla nyɩɩlʋɣʋ tɔɣɔlɛ tɔnəŋ nyənsɩ.


Can ya cˈa ri xiwetamaj, ri xicˈul, ri xiwacˈaxaj y ri xitzˈet wuqˈui, ya cˈa riˈ ri tibanaˈ. Y ri Dios ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx, can xticˈojeˈ wi iwuqˈui. 	 Ma hʋla-mɛɣɛ na má kɛɛsɩ-mɛ, ɩ́ lakɩ nti ɩ́ nɩɩ ma yɔɣɔtaa na ɩ́ nawa ma lapa tɔ. Ɩsɔ wei ɩ haa-tʋɣʋ alaafəya tɔ ɩ ká wɛɛ mə waalɩ.


Pero ri quichˈacul, pa jun lugar Siquem rubiˈ, chiriˈ xemuk wi. Xemuk pa jun ti pedazo ulef, ri acuchi (achique) can cˈo cˈojlibel riche (rixin) chi yebemuk ca caminakiˈ. Ri jun ti ulef riˈ, can ya cˈa ri Abraham ri lokˈoyon ca chique ri ye ralcˈual ri jun achi Hamor rubiˈ. 	 Pa kpakaɣaa-wɛɣɛ na pá mələɣəna Sikɛm, na pá piŋ-wɛɣɛ pəlaaʋ ŋku Apəlaham ka yapa Hemɔɔ nyə́ma kiŋ na liɣitee tɔ kʋ taa.


Y ri Pilato xoc chic cˈa apo ri pa rupalacio. Y xusiqˈuij (xroyoj) cˈa ri Jesús y cˈacˈariˈ xucˈutuj chare: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ məla təyaɣa na ɩ́ yaa Yesu na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ na?


Titzuˈ ka iwiˈ riyix wachˈalal ri xixsiqˈuix (xixoyox) chukaˈ ruma ri Dios riche (rixin) chi xixcolotej. Xa ma ye qˈuiy ta cˈa chiwe riyix ri cˈo quinaˈoj chiquiwech ri winek. Xa ma ye qˈuiy ta cˈa chiwe riyix ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ. Y xa ma ye qˈuiy ta chukaˈ chiwe riyix ri can cˈo quikˈij. 	 Kʋpam, ma taapalaa, ɩ́ nyənɩ na ɩ́ ná sɩ Ɩsɔ yaaʋ-mɛ na ɩ́ la kpekəle tɔ, antulinya taa cənɛ mpa pa yaa ləmaɣasɛɛ nyə́ma tɔ pa fɛɩ paɣalɛ kɛ mə hɛkʋ, na toŋtʋnaa fɛɩ paɣalɛ, na awulumpiya fɛɩ paɣalɛ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chique: ¿Achique ruma tek xixibij iwiˈ? ¿Can ma icukuban ta icˈuˈx wuqˈui? 	 Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ wɛna sɔɣɔntʋ kɛ mpʋ? Ɩ́ ta tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛlɛ?


Achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri wuj ri tzˈiban ca ruma ri Oseas: Ri winek ri ma ye nutinamit ta, xtinben chique chi xqueˈoc nutinamit. Ma ye wajowan ta pe, pero xquenwajoˈ cˈa. 	 Ntəɣɩ ɩ yɔɣɔta Osee takəlaɣa taa sɩ: Yəlaa mpa pa taa kɛ́ ma nyə́ma tɔ, maa yaa-wɛɣɛ ma yəlaa. Na piitim mpi ma taa sɔɔlɩ tɔ, maa yaa-wɩ sɩ ma luɣu tɛɛ nyəm.


Riyin can yin jun israelita. Xaxu (xaxe) cˈa chi riyin xinalex pa tinamit Tarso ri cˈo pa rucuenta ri Cilicia, pero can ya re waweˈ pa Jerusalem xiqˈuiy wi. Y ya ri nimalaj achi ri Gamaliel rubiˈ ri xtijon wuche (wixin). Y xirutijoj cˈa riqˈui ronojel ri nubij chupan ri ley ri yaˈon ca chique ri ojer tak ye katiˈt kamamaˈ. Ruma can ruraybel wi cˈa ri wánima chi nben ri rusamaj ri Dios, achiˈel chukaˈ ri nirayij chiˈiwonojel riyix chupan re kˈij reˈ. 	 Ma kɛ́ Yuta tʋ na pa lʋla-m Taasɩ kɛ Silisii tɛtʋ taa. Ama Yosalɛm cənɛɣɛ ma pɩɩ Kamaliyɛɛ niŋ taa. Kamaliyɛɛ ɩnɩ ɩ yelina na má nyɩ tá caanaa kɔtasɩ təpaɩpaɩ. Na ma sɛɛsa ɩsəlɛ kɛ teu na mpi pə kɛ́ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ tɔ pə lapʋ taa kɛ́ teitei ɩsɩɩ mə lakʋɣʋ saŋa kɛ ɩsəntɔ tɔ.


Y xtacuy ta cˈa ronojel ri kamac ri yekaben chawech, can achiˈel yekacuy ri winek ri cˈo pokon niquiben chake. Y man cˈa tayaˈ ta kˈij chi ri itzel nuben ta chake chi yojtzak pa mac. Xa can kojacoloˈ cˈa chuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ suulu kɛ timpi tə pəntəɣəna-ŋ tɔ, ɩsɩɩ tá tɔtɔ tá hʋlʋɣʋʋ suulu kɛ mpa pa pəntəɣəna ta tɔ. Taa yele na tə́ sʋʋ maɣasʋɣʋ ɩsaɣaʋ taa.


Y rumariˈ ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, xa can achique chic na chi winek yixquitzˈet, ruma riyix ma nibanalaˈ ta chic ri itzel ri cˈa niquibanalaˈ na riyeˈ. Y rumariˈ tek ri winek riˈ itzel yechˈo chiwij. 	 Ama pənɛntɛ mə tɔm lakɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa kɛ ha kɛ́ timpi mə na-wɛ ɩ́ yela kpɛntʋɣʋ kɛ yaasinaa asaɣaa sɔsaa taa tɔ, ɩlɛna pá mələɣɩ-mɛɣɛ kʋtʋɣʋ.


Ri Cristo can xcom y xcˈastej riche (rixin) chi xoc Kajaf ri cˈa yoj qˈues na y Cajaf chukaˈ ri ye caminek chic el. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti səpa na ɩ́ fe tɔ, ɩ pəsa weesuɣu nyə́ma na sətaa pa Sɔsɔ kɛ́.


Y ruma riyoj ketaman chi ri Ajaf can xtukˈet na wi tzij pa kawiˈ, rumariˈ cˈo xibinriˈil kiqˈui y yojsamej cˈa riche (rixin) chi yecˈo ta qˈuiy ri yeniman riche (rixin). Ri Dios can retaman wi cˈa kawech yoj achique riyoj y retaman chi majun kˈoloj pa tak kánima. Y nwoyobej chi que ta riˈ nikˈalajin chiwech riyix, y que ta chukaˈ riˈ ninaˈ ri pa tak iwánima, chi riyoj majun kˈoloj kiqˈui. 	 Tə nyəmá mpi pa yaa Tacaa sɔɣɔntʋ tɔ mɛɛ, na tə caa tə́ hʋ́lɩ́ yəlaa kɛ́ na pá cɛkəna na pá tisi. Ɩsɔ nyəma-tʋɣʋ teu, na ma hʋʋ sɩ mə nyəma-m mpʋ tɔtɔɣɔ hatuu mə taa.


Y riyix chukaˈ jabel iwetaman chi tek yeˈicˈayij wuˈoˈ aj xicˈ tak chicop, xaxu (xaxe) wi caˈiˈ oxiˈ oc tak centavos cajel. Y ma riqˈui ta chi ri aj xicˈ tak chicop riˈ xa ma qˈuiy ta oc cajel, ri Dios majun bey yerumestaj ta ca. 	 Pə taɣa santiinaa naalɛ kɛ pa pɛɛtəɣɩ sumpɩʋpɩʋnaa kakpasɩ taa? Paa na mpʋ pa wɛʋ mpʋ tɔ, Ɩsɔ tá sɔɔ pa taa kʋlʋm tɔɔ.


Pero ri itzel dragón y ri ye itzel tak ruˈángeles ma xechˈacon ta, y ma xyaˈox (xyaˈ) ta kˈij chique chi xecˈojeˈ chilaˈ chicaj. 	 Ama Misɛɛlɩ-wɛ pa kəla tʋm na pá tɔɣɔnɩ ɩ na ɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ ɩsɔtaa.


Ri rutataˈ ri acˈal xucˈutuj jun tzˈalan ri yeˈucusex riche (rixin) tzˈibanen y chuwech cˈa ri tzˈalan riˈ xutzˈibaj: Ri acˈal xtubiniˈaj Juan. Y quinojel cˈa ri quimolon apo quiˈ quiqˈui ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal, xquimey, ruma can ya ri biˈaj ri xubij ri teˈej, can ya chukaˈ riˈ xutzˈibaj ri Zacarías chuwech ri tzˈalan. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hʋlaa sɩ pá kɔna-ɩ kpaata. Pa kɔnaa, ɩlɛna ɩ́ ŋmaa sɩ ka hətɛ ntɛ́ Yohaanɩ. Ɩlɛna pə́ la pa tənaɣa piti.


Riyix can yix achiˈel cˈa rukˈaˈ jun olivo ri ma xtic ta, ri xa ruyon tzˈucnek pe, pero xixelesex pe riqˈui ri cheˈ riˈ y xixtic ka pa ruwiˈ ri olivo ri ticon, astapeˈ ma yix riche (rixin) ta ri cheˈ riˈ. Y wi queriˈ xban chiwe riyix, cˈa ta cˈa ri wech aj Israel chi man ta xquetic chic ka jun bey pa ruwiˈ ri cheˈ ticon; ruma riyeˈ can ye riche (rixin) wi ri cheˈ riˈ. 	 Nyá wei n ta kɛ Yuta tʋ tɔ n wɛ kɛ́ ɩsɩɩ taalɛ olifi tʋɣʋ pəliŋa ŋka pa sɛtaa na pá pona na pá nyɔsɩ kʋnyɔsʋ kɛ olifi tʋɣʋ ŋku pa tuuwa tɔ kʋ tɔɔ tɔ. Ama pə taɣa kʋ maɣamaɣa kʋ pəliŋa. Yuta nyə́ma ná wɛ kɛ́ ɩsɩɩ olifi tʋɣʋ ŋku pa tuuwa mpʋ tɔ kʋ pəliŋasɩ maɣamaɣa. Ye pa kɔma na pá taɣanəɣɩ-wɛɣɛ nyɔsʋɣʋ kɛ tʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ paa sɛta-wɛ tɔ, pə kaa la katɛ kɛ paa pəcɔ.


Y rumacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xa más xquichop ruchˈobic chi achique ta rubanic niquiben riche (rixin) chi niquicamisaj ri Jesús; ruma chiquiwech riyeˈ, xajan ri yerubanalaˈ chupan ri uxlanibel kˈij. Y chukaˈ ma xu (xe) ta cˈa rumariˈ, xa can ruma cˈa chukaˈ chi ri Jesús nubij Rutataˈ chare ri Dios; can nuben chi Riyaˈ can junan riqˈui ri Dios. 	 Tɔm tənɛ tə maɣamaɣa tə tɔɔ Yuta nyə́ma mʋ sɔɣɔna kɛ teu sɩ pa ləsəɣɩ Yesu weesuɣu. Sɩ pə taɣa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tike kɛ ɩ wakəlaa, pə kpɛnna ɩsəna ɩ kɛɛsa ɩ tɩ na Ɩsɔ na ɩ́ yaa-ɩ ɩ maɣamaɣa ɩ Caa tɔ pə tɔɔ tɔtɔ.


Ri Pedro cˈo cˈa pa cárcel, y chajin chi utz. Yacˈa ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ pa tinamit, can quichapon cˈa niquiben orar pa ruwiˈ ri Pedro. 	 Piyɛɛ wɛ saləka taa kɛ́ mpʋ tɔ, na Yesu sɛɛlaa náá tɔŋna ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ.


Riyoj winek yaˈon cˈa pa kawiˈ chi xaxu (xaxe wi) jun bey yojcom, y cˈacˈariˈ xtikˈat tzij pa kawiˈ. 	 Pə tɛma sɩɩʋ sɩ paa yʋlʋ wei ɩ ká sɩ tɔm kʋlʋm kɛ́, na pəlɛ pə waalɩ ɩlɛna Ɩsɔ hʋʋna-ɩ tɔm.


Queriˈ nikacˈutuj chare ri Dios, ruma nikajoˈ chi riqˈui ta ri utzilaj cˈaslen ri nicˈuaj riyix, ri Kajaf Jesucristo xtiyaˈox (xtyaˈ) ta rukˈij rucˈojlen, y Riyaˈ xtuben ta chukaˈ chiwe riyix chi xticˈojeˈ ikˈij, ruma riqˈui ri ka‑Dios y ri Ajaf Jesucristo, can cˈo wi sibilaj utzil. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ ɩ́ ká la na Tacaa Yesu hətɛ hiki teeli, ɩlɛna ɩ́ la na mɩɩ hiki teeli tɔtɔɣɔ tá Ɩsɔ na Tacaa Yesu Kilisiti pa pɛɛlɛɛ tɔɔ.


Can achiˈel nben riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Riyin ma xipe ta riche (rixin) chi ye ri winek yebano samaj pa nucuenta riyin. Riyin xipe riche (rixin) chi nben ri samaj ri nicˈatzin chi nben pa quicuenta ri winek, y can nyaˈ wiˈ pa camic riche (rixin) chi queriˈ ye qˈuiy ri yecolotej, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma ta kɔɔ sɩ má tɔɣɔ cɛcɛɛlɛ. Ama ma kɔmaɣa sɩ má pəsɩ yəlaa təna təmlɛ tʋ, na má ha ma weesuɣu na pə cɛ yəlaa paɣalɛ kɛ pa yomle taa.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquisiqˈuij (xcoyoj) chic cˈa jun bey ri achi ri nitzuˈun chic, y xquibij chare: Ya ri Dios tayaˈ rukˈij rucˈojlen. Riyoj ketaman chi ri achi Jesús xa jun aj mac, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa tasa apalʋ wei ɩ ka kɛ yʋlʋm tɔɣɔ yaaʋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Ama na Ɩsɔ tɔɔ yɔɣɔtɩ tampana. Tə nyəmá apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɔ sɩ ɩ kɛ́ ɩsaɣaʋ kɛ́.


Wacami cˈa, ri itinamit xtimalix ca ruma ri Dios, xtiban cˈa ca chare achiˈel jun desierto. Y kas kitzij chukaˈ nbij chiwe chi man cˈa xquinitzˈet ta chic. Xquinitzˈet chic jun bey, cˈa ya tek xtapon na ri kˈij tek xtibij chuwe: ¡Matiox chi petenak re jun achi reˈ! ¡Riyaˈ can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios! ¡Y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! xquixchaˈ chuwe, xchaˈ ri Jesús. 	 Tɔʋ, mə təyaɣa ka təkɩ kaaʋ təkpataa, nɔɣɔlʋ kaa paasəna-kɛ. Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, ɩ́ kaa tasa-m keesuɣu, haləna pə́ tala wule nte ɩ́ ka yɔɣɔtɩ sɩ, Ɩsɔ ɩ́ səna Tacaa tillu tɔ.


Y chupan chukaˈ ri kˈij riˈ, yecˈo cˈa ye caˈiˈ chique ri xetzekelben riche (rixin) ri Jesús quichapon el bey riche (rixin) chi yebe pa Emaús, jun ti aldea ri nicanaj ca achiˈel xa pa jun oxiˈ leguas chare ri tinamit Jerusalem. 	 Wʋlɛ ntɛ́ tə maɣamaɣa kɛ Yesu na tillaa taa naalɛ napəlɩ ná kʋlaa na pá puki ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Ɩmayusi tɔ. Ɩcatɛ ntɛ́ na Yosalɛm pə pooluŋ nəɣəsəna kilomɛɛtələnaa naanʋwa na kʋlʋm.


Tek xa can ya ri rey David xbin ri xkˈalajsex chare ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Ri David can rubin wi ca: Ri Dios xubij chare ri Wajaf: Catzˈuyeˈ re pa wajquikˈaˈ, cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 Pəyele Feesuɣu Naŋŋtʋ ná tʋna Tafiiti taa kɛ́ tɔm na ɩ́lɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Tacaa heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa, haləna má kɔɔ na má sɩɩ nyá kolontunaa kɛ nyá nɔɔhɛɛ tɛɛ.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca.Y tek nubij chi ri Dios ronojel xuyaˈ pa rukˈaˈ ri winek, ntel chi tzij chi can ronojel ruyaˈon chic pa rukˈaˈ. Pero wacami ma jane nikatzˈet ta chi ronojel cˈo chic pa rukˈaˈ. Pero nikatzˈet chukaˈ chi ri Jesús xa majun más rukˈij xban chare que chiquiwech ri ángeles. Pero xa ma qˈuiy ta kˈij ri xban queriˈ chare, y wacami yaˈon chic rukˈij rucˈojlen ruma chi xutij pokonal y ruma chukaˈ chi xcom. Y ruma cˈa ri rutzil ránima ri Dios pa kawiˈ tek ri Jesús xcom kuma konojel. 	 Ama mpi tə naa tɔɣɔlɛ sɩ pə lapa Yesu na ɩ́ sɛkɩ ɩsɔtaa tillaa kɛ pəcɔ sɩ ɩ́ sɩ yəlaa təna səm kɛ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ. Wahala wei ɩ tɔɣaa na ɩ́ caŋ ɩ́ sɩ tɔ ɩ tɔɔ, nɔɔnɔɔ tə naa pa tʋ-ɩ teeli na pá kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ ɩsɩɩ wulaʋ.


Y yacˈariˈ tek can majun chic ri xbano cowil chi cˈo ta ri xquicˈutuj apo chare ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ, pa taa nyɩ nti pá pɔɔsɩ-ɩ tɔ.


Y can yacˈariˈ tek ri ruwuk ángel xuquiraj pa cakˈikˈ ri rucˈuan chupan ri vaso, y xinwacˈaxaj cˈa chi cˈo nichˈo pe pa rachoch ri Dios chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) cˈo ri lokˈolaj ruchˈacat ri Dios. Y can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ nubij pe: Ya xcˈachoj cˈa laˈ. 	 Ɩsɔtaa tillu naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ heelim tɔɔ, ɩlɛna pə́ yɔɣɔtəna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na kumte kiŋ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Pə lapaɣalɛ.


¿Achique xtikabij wacami? ¿La utz cami chi cˈa yojmacun na riche (rixin) chi nikˈalajin más rutzil ri Dios kiqˈui? 	 Ɩlɛ ɩsənaɣa pə wɛɛ ɩlɛ? Tɩɩ lakɩ ɩsaɣatʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam sɩ Ɩsɔ ɩ́ sɔɔsɩ-tʋɣʋ ɩ pɛɛlɛɛ yaa ɩsəna?


Riyeˈ xquequikˈet ri winek chi ma quecˈuleˈ ta, y xtiquibij chukaˈ chi yecˈo cosas ri ma utz ta chi yetij, cosas ri can ya wi ri Dios qˈuiytisayon ca riche (rixin) chi yetij cuma ri quiniman chic ri Dios y cuma chukaˈ ri quetaman chic ri kitzij, y quematioxin tek niquitij ka. 	 Yəlaa panɛ-wɛ, pa sɛɣɛsəɣəna sɩ alʋ kpaɣaʋ fɛɩ teu, na tɔɣɔnasɩ lɛnsənaa tɔɣɔʋ fɛɩ teu. Anɩ Ɩsɔ ná lapa kʋtɔɣɔŋ ɩnəɣɩ sɩ Ɩsɔ sɛɛlaa nyəmá tampana tɔ pá sɛɛ Ɩsɔ na pá tɔɣɔ.


Y yacˈa chukaˈ riˈ tek cˈo jun trompeta ri can riqˈui ruchukˈaˈ xtikˈajan pe y riyin xquentek cˈa ri nuˈángeles chiquimolic ri ye nuchaˈon chic. Can xquequimol wi cˈa pe re quereˈ pa relebel kˈij y re quereˈ pa rukajbel kˈij, re quereˈ cˈa pa jotol y re quereˈ chukaˈ pa xulan. Can xquequimol wi cˈa pe, ronojel ri acuchi (achique) nitiquir wi pe ri jun ruchiˈ re caj, cˈa la jun chic ruchiˈ. 	 Akantəlɛ sɔsɔɔlɛ ká wii, ɩlɛna má tili ma ɩsɔtaa tillaa kɛ antulinya hɔɣɔləŋ təna taa. Pə kpaɣaʋ ilim təlɩɩlɛ na pə tətʋlɛ tɔ, na pə́ polo pə ntɔɣɔŋ na pə mpətəŋ tɔɔ, sɩ pá cɔɔ pá koti mpa ma ləsaa tɔɣɔ antulinya təna taa.


Y ri chiriˈ pa Damasco cˈo cˈa jun achi Ananías rubiˈ, jun achi ri can nuben wi ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y quinojel ri kech aj Israel ri yecˈo chiriˈ, jabel cˈa yechˈo chrij ri Ananías riˈ. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na pá yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ. Ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔtɔ, na ɩ təŋaɣa tá kʋsəsɩɩtʋ kɛ teu, na Tamasɩ Yuta nyə́ma təna pʋɣʋlaɣa-ɩ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij nbij chiwe, chi xabachique winek ri ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca ruteˈ rutataˈ, rachˈalal, rixjayil o ralcˈual, riche (rixin) chi nuben samaj riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, can xtucˈul cˈa rajel ruqˈuexel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana tɔɔ sɩ, ye nɔɣɔlʋ yela ɩ təyaɣa yaa ɩ alʋ, yaa ɩ taalʋnaa yaa ɩ kɔɣɔnaa yaa ɩ newaa, yaa ɩ nyə́ma yaa ɩ piya kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa nyʋɣʋ tɔɔ,


Ruma chuwech ri Dios, ri naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef xa can majun oc rejkalen, achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri tzˈibatal ca: Ri winek ri niquicukubaˈ ka quicˈuˈx riqˈui ri naˈoj ri cˈo quiqˈui, qˈuiy mul xa chubanic ri etzelal niquicusaj wi y chiriˈ cˈa yeruchop wi ri Dios. Riqˈui cˈa ri naˈoj ri cˈo quiqˈui yeruchop wi y yeka pa rukˈaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ná nyənəɣɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa ləmaɣasɛɛ kɛ kʋmɛlɛntʋ kɛ́. Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Ləmaɣasɛɛ nyə́ma ləmaɣasɛɛ kɛ Ɩsɔ nyəkəna-wɛɣɛ katɔsɩ na ɩ́ kpaa-wɛ.


Y ri Jesús xeruliˈej cˈa pa rukˈaˈ ri wuˈoˈ caxlan wey y ri caˈiˈ car y cˈacˈariˈ xtzuˈun chicaj y xucˈutuj ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ. Y cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ cˈa el ri caxlan wey, y xuyaˈ el chique ri discípulos riche (rixin) chi niquiyaˈ chique ri winek. Y queriˈ chukaˈ xuben riqˈui ri car. Xujech cˈa chiquiwech quinojel. 	 Tənaɣa Yesu kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala yəlaa. Na ɩ́ tɛɛsɩ tiina naalɛ kɛ mpʋ tɔtɔ, na pá tala pa təna təpaɩ.


Y wacami cˈo caˈiˈ oxiˈ chˈabel ri nwajoˈ nbij chique ri nicˈaj chic, y ri nbij chiwe ri Ajaf majun rubin ca chrij reˈ achique ri utz chi niquiben, xa yin yibin: Wi jun achi xunimaj ri Cristo tek cˈulan chic y ri ixok ma nunimaj ta ri Cristo, pero ri ixok nrajoˈ nicˈojeˈ riqˈui ri achi, ri kachˈalal achi man cˈa tiquijech ta quiˈ riqˈui ri rixjayil. 	 Mpa pə kaasaa tɔ, ma heeliɣi pɛlɛ sɩ, ye apalʋ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlʋ na ɩ alʋ kɛ́ ma ta nyɩ Ɩsɔ, pəyele alʋ ɩnɩ ɩ luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ na-ɩ pá caɣa, apalʋ ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ kisiɣi-ɩ.


Yacˈa riyoj, wi ta xkacˈutuj kaway chiwe, man ta itzel chukaˈ xkaben, ruma riyix jabel iwetaman chi queriˈ xquiben ri xesamej pa rachoch ri Dios pa tinamit Jerusalem. Ri xesamej chiriˈ xquitij cˈa ri xquicˈualaˈ apo ri winek riche (rixin) pa rachoch ri Dios. Y queriˈ chukaˈ tek ri winek xquicˈuaj apo jun chicop o jun chic cosa riche (rixin) chi ri sacerdotes xquiyaˈ chare ri Dios pa ruwiˈ ri altar, ri sacerdotes riˈ can cˈo chi xquicˈom ca jubaˈ riche (rixin) chi xquitij. 	 Anɩ ɩ́ nyəmá teu sɩ mpa pa lakɩ təma kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ Ɩsɔ təsɛɛlɛ caləsəɣəna-wɛ. Na mpa pa lakɩ kɔtasɩ kɛ kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ tɔ pa hikiɣi pa paa nyəm kɛ kɔtasɩ nsɩ sɩ taa kɛ́.


Pero ri kˈij riˈ, ri winek niquichojmirisalaˈ chic cˈa quiˈ, ruma xa nuchop yan ri uxlanibel kˈij. Y can ya cˈa tek nika ri kˈij riˈ, yacˈariˈ tek nuchop ri uxlanibel kˈij. 	 Aləsima wule ntɛ́ pə təna pə hɔla mpʋ, na kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ caakɩ caalʋɣʋ.


Y can yacˈariˈ tek xintzˈet jun ángel paˈel pa ruwiˈ ri kˈij. Ri ángel cˈa riˈ can nurek ruchiˈ chubixic chique ri aj xicˈ tak chicop ri yebiyaj chicaj: Quixam pe. Timoloˈ pe iwiˈ, ruma ri Dios nuyaˈ cˈa jun nimalaj waˈin chiwe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ na ɩ́ səŋa ilim tɔɔ. Na ɩ́ má kapusi na ɩ́ heeli sumasɩ nsi sɩ kʋləɣɩ ɩsɔ tɔ sɩ təna sɩ: Ɩ́ timsi na ɩ́ kɔɔ Ɩsɔ acima sɔsɔɔna taa.


Queˈapixabaj chukaˈ ri ye cˈajolaˈ, chi can tiquikˈilaˈ quiˈ chare ri mac. 	 Sɛɣɛsɩ ɩfepiya kɛ teu tɔtɔ sɩ pá kpaɣa ləmaɣasɛɛ kɛ teu.


Ri xa ma nicˈojeˈ ta cˈa wuqˈui jurayil, xtucˈulwachij cˈa achiˈel nucˈulwachij ri rukˈaˈ uva ri xa ma niwachin ta. Yeˈelesex el ruma ma yewachin ta, y tek ye chakiˈj chic, yebemol pe, y yecˈak pa kˈakˈ, y chiriˈ yecˈat wi. 	 Ye wei ɩ́ ta kpɛntəna-m tam, pa lɔɔ-ɩ taalɛ na waalɩ kɛ́ ɩsɩɩ pəliŋa na ɩ́ wʋlɩ. Pəliŋasɩ nsi sɩ wʋlaa tɔ, pa kpeɣeliɣi-səɣɩ, na pá sɔ kɔkɔ na sɩ nyaɣa.


Ruma yecˈo nicˈaj ri xa xquiyaˈ ca rubanic ronojel reˈ. Xaxu (xaxe) wi chic tzij ri majun rejkalen ri yequibilaˈ. 	 Lɛlaa yela yaasi kʋpaŋ ɩnɛɣɛ tɔkʋɣʋ, na pá tooli na pá sʋʋ kʋmɛləntɔŋkpɛɛsaɣa taa kɛ́ yem.


Y riyix ri can xitzˈet, tikˈalajsaj cˈa ri xitzˈet. 	 Mɛɣɛlɛ mpa pa nawa na paa hʋ́lɩ́ pə tampana tɔ pə seeta nyə́ma.


Y yacˈa tek xka yan ka ri kˈij y xoc cˈa pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, yacˈariˈ tek quinojel ri winek ri cˈo yawaˈiˈ quiqˈui xequicˈualaˈ apo chuwech ri Jesús. Chiquicojol ri yawaˈiˈ cˈa riˈ, yecˈo ri relic yabil ri ntoc chique y yecˈo cˈa ri ye yawaˈiˈ pa quikˈaˈ itzel tak espíritu. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ kʋtɔntʋnaa təna na alɔɣɔhilaa tənaɣa taanaɣa tɔɔ kɛ́ waatʋ wei ilim tʋwa tɔ.


Ri can ninatan cˈa ri rachoch ri Dios riche (rixin) chi nuben jurar, can nunataj cˈa ronojel. Nunataj ri rachoch ri Dios y nunataj ri cˈo chiriˈ. 	 Yʋlʋ ɩ́ tuuna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ, ɩ kpɛŋna Ɩsɔ wei ɩ cakɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ ntɛ tə taa tɔɣɔ na ɩ́ tuuna.


Ri Dios, ¿la xaxu (xaxe wi) cami ka‑Dios riyoj yoj israelitas? Ma que ta riˈ, ruma ri Dios kas kitzij wi chi qui‑Dios chukaˈ ri ma ye israelitas ta. 	 Yaa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ kɛ́ Yuta nyə́ma tike nyəŋ, na piitim lɛmpɩ nyə́ma nyəŋ na ɩlɛ? Aaɩ pə taɣa mpʋ. Kʋlʋm ɩnɩ ɩ kɛna pa təna pa Ɩsɔ.


Y ri winek riˈ can xetzˈuyeˈ cˈa pa ruwiˈ ri kˈayis, y xquicˈualaˈ cˈa quiˈ pa tak ciento y pa nicˈaj tak ciento. 	 Tənaɣa pa caɣa loosi, lɛlaa kɛ nɩɩnʋwa (100) nɩɩnʋwa (100), lɛlaa kɛ nɩɩlɛ na naanʋwa naanʋwa.


Y ri Jesús xubij chare: Ri can yirajoˈ cˈa riyin, can nuben cˈa ri nubij ri nuchˈabel. Ri jun winek cˈa ri xtibano queriˈ, can xtajowex cˈa ruma ri Nataˈ. Y ri Nataˈ y riyin can xkojpe riqˈui y xtikaben cˈa kachoch pa ránima. 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Wei ɩ́ sɔɔla-m ɩ tɔkəɣɩ ma tɔm kɛ́. Na ma Caa ká sɔɔlɩ-ɩ tɔtɔ, na má na ma Caa tɩɩ kɔɔ pʋntʋ kiŋ na tə́ caɣa tənaɣa tam.


Can kitzij cˈa ri nbij chiwe: Ri niniman cˈa wuche (wixin), can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, wei ɩ mʋ ma tɔm, pʋntʋ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu kɛ́.


Y cˈacˈariˈ tek ri itzel espíritu riˈ yeberucˈamaˈ pe ye wukuˈ chic itzel tak espíritu ri más chi na ye itzel, y quinojel cˈa riˈ yeˈoc pa ránima ri winek. Y ri winek achoj riqˈui yecˈojeˈ wi ri itzel tak espíritu riˈ, más lawaloˈ nuben ri rucˈaslen que chuwech ri rubanon pa nabey mul. 	 Pəlɛ tɔ, ɩ puki kɛ́ na ɩ́ caa alɔɣaa lɛlaa mpa pa kəla ɩnəɣɩ ɩsaɣatʋ tɔɣɔ naatosompɔɣɔlaɣa, na pá kɔɔ na pá caɣa təyaɣa ŋkɛ ka taa. Ɩlɛna lɔŋ nyəntʋ náá məlɩ na tə́ la sana na nɔɔnɔɔ nyəntʋ.


Y can kitzij wi ri xubij ca. Rumacˈariˈ nbij chawe riyit Tito, chi queˈapixabaj ri winek riˈ riqˈui cowilaj tak chˈabel, riche (rixin) chi choj quecˈojeˈ chupan ri quicukbel cˈuˈx. 	 Nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ ɩ na-təɣɩ. Pə tɔɔ ɩlɛ kpɩɩlɩ-wɛɣɛ teu na pə́ la na pá tɛ Ɩsɔ na pa taa kɛ́ teu.


Rumacˈariˈ can quiniwoyobej apo chi pakˈij chi chakˈaˈ y ma quixwer ta ka. Y chukaˈ can tibanaˈ orar, riche (rixin) chi yixcolotej chuwech ronojel ri tijoj pokonal ri xtipe pa ruwiˈ re ruwachˈulef, y riche (rixin) chukaˈ chi utz yixapon cˈa chinuwech riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xchaˈ ri Jesús chique ri ye rudiscípulos. 	 Pə tɔɔ tɔ ɩ́ feŋ na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ tam, na ɩ́ hiki toma na ɩ́ lɩɩ mpi pɩɩ kɔɔ tɔ pə taa, na ɩ́ kɔɔ ɩ́ səŋ Yʋlʋ Pəyaɣa má ma ɩsɛntaa.


Y riyix beyomaˈ, juyiˈ oc iwech, ruma xikˈaxaj yan jun cˈaslen sibilaj jabel chuwech re ruwachˈulef. Yacˈa ri kˈij ri ye petenak chiwij ma ye que ta chic riˈ. 	 Toŋtʋnaa mɛ mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́, ɩ́ tɛma mə leleŋ tɔɣɔʋ tɔ se.


Ajaf, xequiwulaj ri altares ri awuche (awixin) riyit y xequicamisaj ri profetas ri xekˈalajsan ri achˈabel. Xa nuyon chic oc riyin yincˈo ca, pero yinquicanoj chukaˈ riche (rixin) chi yinquicamisaj. Queriˈ xubij ri Elías chare ri Dios. 	 Tacaa, pa kʋ́ nyá kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, pa yɔka nyá kɔtasɩ təlatɛ. Ma tike təkoŋ kɛ́ pə sɔɔwa, na pa tɩɩ tɔŋna kɛ́ sɩ paa kʋ-m.


Y wi cˈo jun chicojol ri xa ma nrajoˈ ta nracˈaxaj ronojel ri xkabij yan ka chiwe, y xa cˈa nrajoˈ na nucˈuaj jun itzel cˈaslen, ma yoj ta cˈa riyoj o jun ta chic winek ri nretzelaj. Xa can ya ri Dios ri yayon pe ri Lokˈolaj Espíritu chake ri nretzelaj. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye wei ɩ kpaɣa tɔm tənɛ na ɩ́ lɔɣɔna lumaɣa waalɩ, pə taɣa yʋlʋ kʋheelitu kɛ pʋntʋ lɔwa. Ama Ɩsɔ wei ɩ ha-tʋɣʋ ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔ ɩ nyəntʋ kɛ ɩ lɔwa.


Y yecˈo ri yecˈo apo chiriˈ chunakajal ri Jesús, tek xquicˈaxaj ri xubij, xquibilaˈ cˈa: ¿Xiwacˈaxaj? Riyaˈ ya ri Elías ri nusiqˈuij (nroyoj), xechaˈ cˈa. 	 Mpa paa wɛ təna tɔ pa taa lɛlaa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ɩ́ nɩɩ, ɩ yaana ntɛɣɛ Ilii.


Y ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chupan ri icˈaslen, y chukaˈ xa ekal ticanoj xabachique ri nicˈatzin ka chiwe riyix. Can quixsamej riche (rixin) chi nichˈec iway, achiˈel ri xkabij chiwe tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. 	 Paa mə taa wei ɩ́ lʋ sɩ ɩ́ na ɩ tɔɣɔntəlɛ pá wɛɛna təma na leleŋ, na paa wei ɩ́ paasəna ɩ nyəntɛ na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa kɛ mpi ɩ ká suu ɩ nɔɣɔ tɔ. Ntɩ ɩnəɣɩ tɩɩ tɛma-mɛɣɛ heeluɣu.


Yacˈa tek xapon jun chic mozo ri rucˈulun ca chukaˈ puek ri nibix mina chare, xubij: Ajaf, ya cˈa arajil reˈ nonjachaˈ ca chawe. Re puek reˈ ximpis pa jun suˈt riche (rixin) chi xinyec. 	 Təmlɛ tʋ lɛlʋ ná kʋlaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, nyá nyəɣəlʋɣʋ ŋku n ka cɛla-m tɔɣɔlɔ. Ma hɔka-kʋɣʋ saalaɣa taa kɛ́ na má sɩɩ.


Y nicˈatzin chi quequitoˈ ri ye cachˈalal, yacˈa ri más nicˈatzin chi yequilij ka, ye ri yecˈo pa cachoch. Ruma wi cˈo jun ri xa ma nuben ta queriˈ, nikˈalajin chi achiˈel xa ma runiman ta ri Dios y xa más itzel ri rucˈaslen que chiquiwech ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo. 	 Yʋlʋ wei ɩɩ paasəɣəna ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma na pə́ tɩɩ kələna ɩ maɣamaɣa ɩ təyaɣa tɔ pʋntʋ kisa Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ́, na ma ta nyɩ Ɩsɔ lapa-ɩ na sana.


O wi jun rey ri cˈo chi nuben chˈaˈoj riqˈui jun chic rey, ¿la ma nitzˈuyeˈ ta cami jubaˈ riche (rixin) chi queriˈ nuchˈob na wi lajuj mil rusoldados yecowin niquiben chˈaˈoj quiqˈui ri juwinek mil soldados ri ye rucˈamom pe ri jun chic rey? 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ, ye wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ caa ɩ yoona wulaʋ lɛlʋ, ɩ cakɩ kɛ́ na ɩ́ maɣasɩ teu na ɩ́ ná sɩ yoolaa iyisi naanʋwa (10000) wei ɩ wɛna tɔ, ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ yoona ɩ kolontu wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛna yoolaa iyisi hiu (20000) tɔ, yaa ɩ kaa pəsɩ.


Y quecˈariˈ tek xtitzˈet chi yecˈulwachitej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj cˈa riˈ chi xa noka yan ri ruqˈuisbel tak kˈij. Xa can nakaj chic cˈo wi pe. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ waatʋ wei ɩ́ ká ná tɔmnaa panɛ pa lakɩ tɔ ɩ́ nyɩ sɩ pə wʋsaa kɛlɛ, pə caa lapʋ ntɛ́.


Chukaˈ ri chicop riˈ xyaˈox (xyaˈ) cˈa kˈij chare chupan ri tiempo riˈ riche (rixin) chi xyacatej y xuchop cˈa chˈaˈoj quiqˈui ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios, riche (rixin) chi xeruchˈec. Xyaˈox (xyaˈ) cˈa chukaˈ kˈatbel tzij pa rukˈaˈ riche (rixin) chi can ya ri nubij riyaˈ ri cˈo chi niquiben ri winek; xabachique ta na chi winek astapeˈ ma junan ta ri ye catiˈt quimamaˈ, ma junan ta quitinamit, ma junan ta quichˈabel y ma junan ta quiruwachˈulef. 	 Na pə́ ha-kʋɣʋ mpaa sɩ kʋ yoona Ɩsɔ yəlaa na kʋ́ kəlɩ-wɛ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ kpiliki kpeka təna na piitim təna na nsəma təna yəlaa na kateŋasɩ təna yəlaa.


Y tek quimolon quiˈ ri achiˈaˈ fariseos, xpe ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: 	 Falisanaa kota mpʋ, ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ:


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chare: ¿Re xacˈutuj chuwe, can pan ajolon cˈa riyit xpe wi, o xa nicˈaj chic winek ri ye biyon chawe? xchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu cɔwa Pilatɩ sɩ: Nyá hʋʋna-təɣɩ nyá maɣamaɣa yaa nɔɣɔlʋ heelina-ŋ ma tɔm kɛ kʋheelu?


Yacˈariˈ tek ri soldados xquichˈob chi yequicamisaj cˈa quinojel ri presos, riche (rixin) chi majun nimuxan (natin) el riche (rixin) chi nanmej. 	 Yoolaa nyəmá sɩ pa kʋɣɩ saləkatʋnaa mpɛ sɩ pə́ taa kɔɔ na pá ya lʋm na pá se.


Y oxiˈ yan cˈa kˈij tapon wi ri Pablo pa Roma, tek xutek quisiqˈuixic (coyoxic) ri principaliˈ chiquicojol ri israelitas ri yecˈo pa Roma. Y tek xeˈapon riqˈui, xubij cˈa chique: Wech aj Israel, riyin majun achique ta cˈa nbanon chique ri nicˈaj chic wech aj Israel, ni majun chukaˈ achique ta nbin chrij ri quibin ca ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca ri cˈo chi nikaben, pero ri pa Jerusalem xichapatej y xijach pa quikˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri ye aj Roma. 	 Wɛɛ lapa tooso, ɩlɛna Pɔɔlɩ yaa Lom Yuta nyə́ma sɔsaa na pá koti. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma taapalaa ma ta lata yəlaa kɛ taalɩ nɔɣɔlʋ. Pəyele ma ta wakəlɩ tá caanaa caanaa kɔtaɣa. Ama pa kpa-m tulum kɛ yem kɛ́ Yosalɛm na pá tʋ-m Lom nyə́ma niŋ taa.


Ruma ri ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza astapeˈ yariˈ ri más tak cocoj, yacˈa tek niqˈuiy, ya riyaˈ ri sibilaj nim ntel que chiquiwech ri nicˈaj chic ichaj. Y can achiˈel jun ti alaj cheˈ nuben. Rumariˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, yeˈapon chiriˈ y niquibanalaˈ quisoc pa tak rukˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Wontu pee təna taa ńtɛ́ tə kələna wɛɛʋ təminimini. Ama tə tɛŋ nyɔʋ tɔ tə pɩɩkɩ tʋɣʋ kɛ́ na tə́ kəlɩ tuusi lɛnsɩ. Haləna sumasɩ kɔŋ na sɩ́ tʋɣɩ tana kɛ kʋ piliŋasɩ tɔɔ.


Y ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, can ya cˈa ri nabey tak chˈaquet yequicanolaˈ, riche (rixin) chi queriˈ nibix chi riyeˈ cˈo quikˈij. Y can queriˈ chukaˈ yequibanalaˈ ri pa nimaˈk tak waˈin. 	 Na Yuta nyə́ma təkotilenaa taa teeli teeli təcaɣalɛnaa kɛ pa pɛɛkəɣɩ, na acimanaa taa sɔsaa sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ.


Y chupan cˈa ri tiempo riˈ, yecˈo cˈa jojun chique ri profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, xeˈel el pa Jerusalem, y xebe cˈa pan Antioquía. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa napəlɩ pa lɩɩna Yosalɛm na pá polo Antiyɔka kɛ waatʋ ɩnɩ ɩ taa.


Y tek ri Jesús rutzˈuban chic cˈa ca ri chˈomilaj ruyaˈal uva, Riyaˈ xubij cˈa: Ya xcˈachoj cˈa ronojel. Y can yacˈariˈ tek xulucubaˈ pe ri rujolon (ruwiˈ) y xujech ri ránima pa rukˈaˈ ri Dios y xcom ka. 	 Yesu mʋsa lʋm mpɩ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Pə təna pə maɣaa kɛlɛ. Ɩlɛna ɩ́ ká ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ hɛɛ.


Yacˈa ri Jesús can retaman cˈa ri niquichˈob ka ri aj tzˈibaˈ. Rumariˈ Riyaˈ xubij chique: ¿Achique ruma tek itzel ri xichˈob pa tak iwánima? 	 Yesu nyəmá nti pa hʋʋkɩ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ asaɣɛɛ kɛ mpʋ?


Wachˈalal, pa rubiˈ cˈa ri Kajaf Jesucristo ncˈutuj jun utzil chiwe, chi junan iwech tibanaˈ. Ma quepe ta itzel tak chˈobonic pa tak iwánima riche (rixin) chi nijachalaˈ iwiˈ. Xa junan ichˈobonic y junan inaˈoj tibanaˈ chiˈiwonojel. 	 Tɔʋ, ma taapalaa ma wiikəna-mɛ sɩ ɩ́ nyənna Tacaa Yesu Kilisiti na ɩ́ lá nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na faɣasʋɣʋ ɩ́ taa wɛɛ mə hɛkʋ. Ɩ́ kpɛntɩ teu, ɩ́ maɣasəɣɩ ləmaɣasɛɛ kʋlʋmɛɛ, ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ.


Y queriˈ chukaˈ ri Cristo, xaxu (xaxe wi) jun bey cˈo chi xcom riche (rixin) chi xrejkalej ri kamac. Y xtapon na wi jun kˈij tek Riyaˈ xtipe chic jun bey. Pero ma riche (rixin) ta xticom chic jun bey ruma ri kamac, ma que ta riˈ, xa can riche (rixin) chi yojrucol el riyoj ri koyoben apo Riyaˈ. 	 Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ pa lapa Kilisiti kɛ kɔtaɣa kɛ tɔm kʋlʋm sɩ pə́ ləsɩ yəlaa samaa ɩsaɣatʋ. Ɩ ká tasa məlʋɣʋ, ɩlɛ pə taɣa ɩsaɣatʋ tɔm tɔɔ kɛ́ ɩ ká kɔɔ pəlɛ. Ama mpa pa taŋa-ɩ tɔ pa nyɔɔŋ yapʋ kɛ́.


Y cˈo chic cˈa jun retal xbanatej chuwech ri caj. Xkˈalajin cˈa pe jun itzel chicop quek rij ri nibix dragón chare, jun nimalaj chicop ri majun bey tzˈeton ta, ruma cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), lajuj rucˈaˈ y chi wukuˈ rujolon (ruwiˈ) cˈo jojun corona. 	 Tənaɣa kɔkɔlɔ lɛlʋ ná tasa lapʋ tɔtɔɣɔ ɩsɔtaa. Tʋm sɔsɔ wei ɩ sɛɛwa ɩsɩɩ kɔkɔ tɔ ɩ lɩɩwa, ɩ nyɔɔŋ wɛ naatosompɔɣɔlaɣa na ɩ həŋ kɛ naanʋwa, na nteniŋ tema paa ɩ nyʋɣʋ ŋku kʋ tɔɔ.


Riyin can sibilaj cˈa nikˈaxo ri wánima wacami. ¿Pero la xtinbij ta cˈa chare ri Nataˈ: Quinacoloˈ cˈa chuwech re kˈaxomal reˈ? Tek xa can rumariˈ xinoka. Rumariˈ tek cˈa yincˈo na wacami. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pənɛntɛ pə pɛkəla-m ma hʋwɛɛ taa kɛ́, pə tɩɩ fɛɩ. Ɩlɛ ntiɣi maa yɔɣɔtɩ? Maa yɔɣɔtɩ sɩ: Ma Caa ya-m mpi pə kɔŋ ɩsəntɔ tɔ pə niŋ taa? Ama kʋnyɔŋ kʋnɛ kʋ maɣamaɣa kʋ tɔɣɔʋ kɛ ma tɩɩ kɔma.


Chiquicojol cˈa ri winek, benak jun ixok ri cˈo jun ruyabil riche (rixin) icˈ chare. Ri ixok riˈ cˈo chic cˈa cablajuj junaˈ ri ma tanel ta ri ruquiqˈuel. Xuqˈuis yan cˈa ronojel rurajil, ruma benak chic quiqˈui qˈuiy ajkˈomanel, y majun chique ri ajkˈomanel cowinek ta rakˈoman ri ruyabil. 	 Alʋ nɔɣɔlʋ náá wɛ təna wei hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ tɔ. Alʋ ɩnɩ ɩ liɣitee təna tɛmna fɛtaa. Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ ta pəsɩ na ɩ́ waasɩ-ɩ.


Yacˈariˈ tek ri Pedro xubij: Astapeˈ can quinojel xcatquiyaˈ ca ayon, yacˈa riyin ma xcatinyaˈ ta ca, xchaˈ. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Paa pa təna paa yele-ŋ na pá se, má ma kaa la mpʋ.


Xquijach cˈa pa quikˈaˈ winek ri ma ye israelitas ta. Y ri winek riˈ xquetzeˈen chuwij, xtiquibilaˈ itzel tak chˈabel chuwe y xquinquichubaj. 	 Paa tʋ-m ma ta nyɩ ɩsɔnaa niŋ taa. Pɛlɛ paa paana-m, paa tʋʋ-m, paa tɔ-m ntaɣama.


Yacˈa riyix, quinojel quetaman chic chi can ninimaj wi rutzij ri Dios, y riyin sibilaj niquicot ri wánima rumariˈ. Pero chukaˈ nwajoˈ chi tiwetamaj chi nicˈojeˈ inaˈoj chubanic ri utz y ma chubanic ta ri etzelal. 	 Yəlaa təna nyəmá ɩsəna ɩ́ nɩɩkəna Tacaa kɛ pə təna pə taa tɔ. Pə tɔɔ ma yɔɔləɣɩ mə tɔɔ. Ama ma nyɩɩləɣɩ sɩ ɩ́ wɛɛ lɔŋ kɛ́ kʋpantʋ lapʋ kiŋ na ɩ́ wɛɛ tənaŋŋ. Ɩsaɣatʋ ɩ́ taa tokina-mɛɣɛ paa pəcɔ.


Y queriˈ chukaˈ ri yeˈucusan ri cosas ri cˈo chuwech re ruwachˈulef, ma tibe ta cánima chrij, man cˈa tiquiyaˈ ta kˈij chi yariˈ ri nibano chique chi ma niquiben ta chic ri nrajoˈ ri Dios. Ruma ronojel ri nikatzˈet chuwech re ruwachˈulef xa niqˈuis. 	 Mpa pa tɔkəna antulinya ɩnɛ tɔ pá la ɩsɩɩ mpa paa tɔkəna-ɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wɛɛtʋ nti tə taa antulinya ɩnɛ ɩ wɛɛ tɔ ɩ kaa tasa taaŋʋɣʋ se.


Y achique cˈa ri xqueniman wuche (wixin), qˈuiy cˈa xquequibanalaˈ riche (rixin) chi nikˈalajin chi can yincˈo wi quiqˈui. Pa nubiˈ cˈa riyin xquequelesalaˈ itzel tak espíritu y xquechˈo anej pa tak chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta. 	 Ye mpa pa mʋwa, piti təma nna paa la tɔɣɔlɔ. Paa tɔɣɔnɩ alɔɣaa na ma toŋ, na pá yɔɣɔtɩ nsəma lɛnna.


Y can yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ fariseos xquimol quiˈ y xequisiqˈuij (xecoyoj) chukaˈ ri nicˈaj chic achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij quiqˈui, y xquibij chique: ¿Achique cˈa nikaben? Ruma re achi reˈ ruchapon samaj y qˈuiy milagros ri yerubanalaˈ chiquiwech ri winek riche (rixin) chi niquinimaj. 	 Tənaɣa Falisanaa na kɔtəlaa sɔsaa pa kota pa kotuɣu sɔsɔɔʋ, na pá tɔ sɩ: Ɩsɩɩ apalʋ ɩnɛ ɩ lakʋɣʋ piti təma paɣalɛ kɛ ɩsəntɔ tɔ, ɩsənaɣa tɩɩ la ɩ tɔm?


Wacami cˈo cˈa nwajoˈ nchilabej chique ri ancianos quiche (quixin) ri iglesias. Y riyin, yin jun chukaˈ chique riyeˈ. Y riyin can xintzˈet tek xutij pokon ri Cristo. Y yin jun chukaˈ chique ri xquetzˈeto ri rukˈij rucˈojlen ri Cristo tek xtikˈalajin pe. 	 Mə taa mpa mpa pa kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa tɔɣɔ ma wɛna pənɛ. Ma maɣamaɣa ɩsəntɔ ma kɛ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ kɛ́. Na ma nana ma ɩsəpəle kɛ Kilisiti tɔɣɔ kʋnyɔməŋ wei tɔ. Kʋyaŋku paa kuli ɩ teeli tɔɔ tɔ maa hiki ma paa nyəm kɛ pə taa. Nti ma wiikina-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ:


Y ri ninatan cˈa ri caj riche (rixin) chi nuben jurar, can nunataj wi cˈa ronojel. Nunataj cˈa ri tzˈuyul wi ri Dios y can nunataj cˈa chukaˈ ri Dios ri tzˈuyul chiriˈ. 	 Yʋlʋ ɩ́ tuuna ɩsɔtɔnʋɣʋ, ɩ kpɛŋna Ɩsɔ kumte na Ɩsɔ wei ɩ caɣa tə tɔɔ tɔɣɔ na ɩ́ tuuna.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Xabachique achi ri nujech ca ri rixjayil y cˈacˈariˈ nucˈom chic jun ixok, ri achi riˈ nimacun chuwech ri rixjayil. 	 Ɩlɛna ɩ́ cɔ-wɛ sɩ: Ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na ɩ́ kpaɣa lɛlʋ, ɩ wakələna kancaalaɣa nyəŋ, pə́cɔ́ ɩ lapa wasaŋkalətʋ.


Y ri Jesús can retaman wi ri yetajin niquichˈob pa tak cánima ye qˈuiy chique ri yetzekelben riche (rixin), rumariˈ xubij chique: ¿Achique ruma tek riyix nichˈob chi cˈayef (cuesta) riche (rixin) chi xtinimex ri xinbij? 	 Yesu nawa sɩ tɔm tənɛ tə ta maɣa ɩ ɩfalaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɩɩ tɔm tənɛ tə kəla-mɛɣɛlɛ yaa?


Ri kˈij cˈa riˈ, xa can nakaj chic cˈa cˈo wi ri jun chique ri quinimakˈij ri israelitas; jun nimakˈij tek ri israelitas yecˈojeˈ pa tak caˈaj ri ye banon riqˈui rukˈaˈ tak cheˈ, riche (rixin) chi niquinatabej ri tiempo ri xquikˈaxaj ri catiˈt quimamaˈ chupan ri desierto. 	 Yuta nyə́ma acima wena pa yaa sɩ coka acima tɔ a wʋsaa.


Y can riqˈui quicoten quixmatioxin chare ri Tataˈixel, ruma rubanon chake konojel chi can rucˈamon chi ntoc kiche (kixin) ri herencia ri cˈo chilaˈ chicaj. Junan cˈa xtoc kiche (kixin) quiqˈui ri nicˈaj chic lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios, ri yecˈo chiriˈ chupan ri sakil. 	 Ɩ́ sɛɛ Tacaa kɛ ɩ́ na təmlɛ na laŋhʋlʋmlɛ, ɩnɩ ɩ yelina na mɛ ɩ́ mʋna sɩ ɩ́ hiki mə paa nyəm kɛ kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa kɛ tənaŋŋ taa tɔ pa taa.


Y yacˈariˈ tek ri itzel winek xuyaˈ ca ri Jesús. Y xeˈoka ri ángeles riqˈui ri Jesús, y xquichop niquinimaj niquilij. 	 Tənaɣa Ɩlɔɣɔʋ yela Yesu. Ɩlɛna ɩsɔtaa tillaa kɔɔ na pá paasəna-ɩ.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈutuj: ¿Achique chique ri ye caˈiˈ riˈ ri xbano ri ruraybel ri rutataˈ? xchaˈ. Y ri achiˈaˈ riˈ xquibij cˈa: Ri xbano ri ruraybel ri rutataˈ ya ri nabey, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij cˈa nbij chiwe chi xa ye ri cˈutuy tak alcawal y ri ixokiˈ ri ma utz ta cˈaslen quicˈuan, xa yeriˈ ri xqueˈoc nabey pa rajawaren ri Dios, que chiwech riyix, ruma riyeˈ xtzolin pe quicˈuˈx. 	 Pa naalɛ pa taa awe lapəna ntɛɣɛ ɩ caa luɣu tɛɛ nyəntʋ? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa cɔ-ɩ sɩ: Kancaalaɣa nyəŋ. Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, lampuu mʋlaa na wasaŋkalənaa ká tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa.


Yacˈa riyeˈ xa ma yetaneˈ ta ka. Xa niquitij cˈa quikˈij chi niquibilaˈ apo: Xa nusukˈ quinaˈoj ri winek pa ronojel tinamit riche (rixin) re Judea. Chilaˈ cˈa pa Galilea ruchapon wi pe rubanic. Y queriˈ nubanalaˈ ri petenak y xocˈulun cˈa waweˈ pa tinamit Jerusalem, xechaˈ apo. 	 Ama kɔtəlaa sɔsaa na sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ: Ɩ sɛɣɛsəɣɩ yəlaa kɛ́ sɩ pá kisi tɛtʋ sɔsaa. Hatoo Kalilee kɛ ɩ caala-tɩ, na ɩ́ cɔɔ Yuta tɛtʋ təna, halɩ nɔɔnɔɔ kɛlɛ ɩ tala cənɛ.


Y can kitzij wi chi ri naˈoj ri cˈo riqˈui ri Dios sibilaj nim, ruma jun naˈoj ri xa coˈol chuwech ri Dios, majun winek nikˈiˈo ta, astapeˈ jun winek ri can qˈuiy runaˈoj cˈo. Y queriˈ chukaˈ ri uchukˈaˈ ri xa coˈol chuwech ri Dios, majun winek nikˈiˈo ta, ruma más nim que chuwech ri uchukˈaˈ riche (rixin) ri winek. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋ pəyaɣa ləmaɣasɛɛ təna ta tala Ɩsɔ kʋmɛlɛntʋ, na pa toma təna ta tala Ɩsɔ ɩcantʋ tete.


Y riˈ can ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu, ri xticˈutu ri kitzij chiwech. Y ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, ma yecowin ta niquicˈul, ruma ri Lokˈolaj Espíritu xa ma niquitzˈet ta y ni xa ta quetaman ruwech. Yacˈa riyix ri can iniman chic, ma que ta riˈ. Riyix can iwetaman chic ruwech, ruma can cˈo chic chicojol. Y Riyaˈ can xticˈojeˈ cˈa pa tak iwánima. 	 Antulinya kaa pəsɩ na ɩ́ hiki tampana tʋ ɩnɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩɩ naakɩ-ɩ pəyele ɩ taa nyəmɩ-ɩ tɔ pə tɔɔ kɛ́. Ama mɛ mə nyəma-ɩ, mpi tɔ, ɩ wɛ mə kiŋ kɛ tam, na ɩ caɣa mə taa maɣamaɣa.


Yacˈariˈ tek ri Felipe xuchop el tzij, xutiquiribaˈ cˈa el riqˈui ri mocaj ri tzˈibatal ca ruma ri Isaías, riche (rixin) chi xchˈo chrij ri lokˈolaj ruchˈabel ri Jesús ri niyaˈo colotajic. 	 Ɩlɛna Filipʋ sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ, na ɩ́ kpaɣa tɔm nti ɩnɩ apalʋ ɩnɩ ɩ kalaɣa mpʋ tɔ, na ɩ sɛɣɛsəna-ɩ Yesu Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Can tiyaˈ cˈa chare ri César ri can riche (rixin) wi ri César. Y can tiyaˈ cˈa chare ri Dios, ri can riche (rixin) wi ri Dios, xchaˈ chique. Y riyeˈ xquimey tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chique, ruma ma xecowin ta chrij chi xtzak ta pa quikˈaˈ. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Aŋhaa, ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ tɩ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋcɔcɔtʋ ntɩ tə məla-wɛɣɛ təmsʋɣʋ kɛ sɔsɔm.


Yacˈa tek ri Jesús xracˈaxaj pe, chanin xubij chare ri achi ri principal chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios: Ma taxibij ta awiˈ ruma ri xobix chawe. Xaxu (xaxe wi) tacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui, xchaˈ chare. 	 Ama Yesu ta nyənɩ pa kʋyɔɣɔtʋtʋ sɩ tə́ kɛ pʋlʋ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ Yailu sɩ: Taa nyá. Ama nyaa tɛ Ɩsɔ na nyá taa te.


Pero wi riche (rixin) ri Dios ri yetajin chubanic, majun cˈa xquixcowin ta xtiben riche (rixin) chi niyoj. Tichajij iwiˈ jabel, man xa tibecˈulun pe chi xa chrij ri Dios yixtajin wi chi chˈaˈoj, xchaˈ chique. 	 Ama ye tampana Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa, ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la-wɛɣɛ pʋlʋ. Ɩ́ la laakalɩ, pə́ taa kɔɔ na ɩ́ yoona Ɩsɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ kotilaa mʋ Kamaliyɛɛ tɔm.


Xabachique winek ri ma nrajoˈ ta nuben jun chique ri pixaˈ ri nubij chupan ri ley, astapeˈ jun pixaˈ ri achiˈel xa ma nim ta rejkalen y can queriˈ chukaˈ nucˈut chiquiwech ri winek, ri nibano cˈa queriˈ, ma nim ta oc rukˈij ri xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj. Yacˈa ri winek ri can nuben wi ronojel ri pixaˈ ri nubij chupan ri ley y can queriˈ chukaˈ nucˈut chiquiwech ri winek, riyaˈ can nim cˈa rukˈij xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj. 	 Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ́ ta tɔkɩ kʋsəsɩɩtʋ taa səkpetu na ɩ́ sɛɣɛsɩ lɛlaa sɩ pɛlɛ pá taa tɔkɩ-tɩ tɔ, paa yaa-ɩ ɩsɔtaa kawulaɣa taa səkpelu. Ama ye wei ɩ́ tɔka tə təna na ɩ́ heeliɣi lɛlaa sɩ pá la mpʋ, pʋntʋ ntɛ́ sɔsɔ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa.


Y yacˈa tek xtibanatej ronojel riˈ, tek ri kachˈacul xtijalatej, y tek ma xtikˈey ta chic, ma xtichuwir ta chic, y chukaˈ ma xticom ta chic, yacˈariˈ tek nibanatej ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Ri camic xchˈacatej. 	 Pə́ kɔma na mpi pɩɩ cakɩ tam tɔ pə́ kpaɣa mpi pə cakɩ tam tɔ na pə́ tʋ pə tɔɔ, na mpi pə səkɩ tɔ pə́ kpaɣa mpi pɩɩ səkɩ tɔ, ɩlɛ nti pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ pa naŋta səm tənaŋnaŋ tɔ tə lapa tampana ntɛ́.