Ruma wi riqˈui jun cˈaslen choj y riqˈui uxlanibel cˈuˈx y quicoten tek nikaben rusamaj ri Cristo, yojka chuwech ri Dios y chiquiwech chukaˈ ri winek. 	 Ye wei ɩ lakɩ Kilisiti təmlɛ ɩsɩɩ ma kɛɛsʋɣʋ ɩsəntɔ tɔ, pʋntʋ te Ɩsɔ kɛ́ na yəlaa maɣamaɣa saŋɩ-ɩ.


Can pa kachiˈ cˈa yeˈel wi utzilaj tak tzij, y pa kachiˈ chukaˈ yeˈel wi itzel tak tzij. Wachˈalal, ma rucˈamon ta chi queriˈ nikaben. 	 Nɔɣɔ kʋlʋmaɣa ŋkɛ ka taa kɛ́ fɔɔ wɛɛ. Pəyele ka taa kɛ́ anyaŋka wɛɛ. Ma taapalaa, pə taa wɛɛ mpʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Riyix chukaˈ, can cˈa ma jane nikˈax ta chiwech ri nbij? ¿La ma nikˈax ta cˈa chiwech chi ronojel ri nutij ka ri winek ma ya ta riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin)? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Pə kpɛŋna-mɛ mə ta cɛkəna-təɣəlɛ? Ɩ́ ta nyɩ sɩ pʋlʋ fɛɩ mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa na pə tii ɩ hiluɣu taa na pə́ lapɩ-ɩ ɩsaɣaʋ tɔ?


Y wi cˈo cˈa jun xtibin pe chiwe chi achique ruma yixtajin niquir ri ti alaj bur, riyix tibij cˈa ca chare chi nicˈatzin chare ri Ajaf, xeˈucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Nɔɣɔlʋ ɩ́ pɔɔsa-mɛ sɩ: Ɩ́ hɛtəɣɩ-tɛ suwe? Ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ: Tacaa caakəna.


Yacˈa ri raken nitzˈitzˈan achiˈel ri chˈichˈ bronce tek jabel joskˈin ruwech. Can niperekˈun (nirapakˈun), achiˈel ta pa jun kˈakˈ cˈo wi. Y ri ruchˈabel can sibilaj cˈa niwajin, achiˈel yewajin ri raken tak yaˈ. 	 Ɩ nɔntaaləŋ mʋɣɩ kɔkɔ kɛ́ ɩsɩɩ pa tʋkʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ kɛ kuluku kɔkɔ sɔsɔɔŋka taa na kʋ hoo na pá sotiti-kʋ tɔ. Na ɩ nɔɣɔ yuŋ kəla ɩsɩɩ lʋm kpeŋuɣu na pə́ faləɣɩ tɔ.


Ri niniman riche (rixin) ri Rucˈajol ri Dios, ri ránima nubij chare chi kitzij ri nubij ri Dios chrij ri Rucˈajol. Yacˈa ri winek ri ma nunimaj ta ri Dios, xa nuben chi ma kitzij ta ri nubij ri Dios, ruma ma nunimaj ta ri nubij chrij ri Rucˈajol. 	 Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ tɛŋ Ɩsɔ Pəyaɣa na ɩ taa tɔ pʋntʋ cɛkənna seliya ɩnɛɣɛ hatuu ɩ taa. Ama ye wei ɩɩ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ, pʋntʋ yaa Ɩsɔ kɛ́ pɔpɔtʋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ ta mʋ seliya wei Ɩsɔ ləsa ɩ Pəyaɣa tɔɔ tɔ.


Ruma riyin wetaman chi riqˈui ri oración ri niben pa nuwiˈ y chukaˈ riqˈui ri yirutoˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri petenak riqˈui ri Jesucristo, can xquitotej wi cˈa chuwech ronojel. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá sɩ mə sələməŋ na Yesu Kilisiti Feesuɣu sənaʋ tɔɔ pə tənaɣa mpʋ pɩɩ məlɩ ma nyʋɣʋ yapʋ.


Ma nikˈax ta cˈa chinuwech, ¿ruma yin achique ta cˈa riyin, riche (rixin) chi noˈayaˈ ca rutzil nuwech riyit ri yit ruteˈ ri Wajaf? 	 Halɩ ma taka ma tɔɔ kɛlɛ wei ɩ ka lʋlɩ ma Caa tɔ ɩ kɔma cɔɔʋ na?


Ri yaˈ cˈa ri xunataj ri Jesús, ya cˈa ri nichˈo chrij ri Lokˈolaj Espíritu; ruma can yacˈariˈ ri xtiquicˈul ri winek ri yeniman riche (rixin) ri Jesús. Y ri kˈij cˈa riˈ cˈa ma jane tika ta pe ri Lokˈolaj Espíritu, ruma cˈa ma jane tibe ri Jesús chilaˈ chicaj riche (rixin) chi nucˈul chic jun bey ri rukˈij rucˈojlen. 	 (Mpa pa mʋ Yesu paa kɔɔ pá hiki Ɩsɔ Feesuɣu ŋku tɔ, kʋ tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtaɣa. Mpi tɔ, waatʋ ɩnɩ Ɩsɔ Feesuɣu taa kɔnta. Pə taɣa pʋlʋ, Yesu taa sʋʋta ɩ teeli taa tɔ pə tɔɔ).


Can ronojel cˈa reˈ nbij yan ca chiwe, riche (rixin) chi tek xtapon ri kˈij riˈ, xa can yacˈariˈ tek xtinatej chiwe chi can ronojel riˈ xa can nbin chic ca chiwe. Ronojel reˈ can ma xinyaˈ ta cˈa rubixic chiwe ri pa rutiquiribel pe, ruma can cˈa yincˈo na iwuqˈui. 	 Ɩlɛ ma heela-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kɔma na pə́ tala pə waatɩ, ɩ́ ká tɔɔsɩ sɩ maa tɛma-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Má na-mɛ tɩɩ wɛ təma kiŋ tɔɣɔ ma taa hulina-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu.


Yin cˈa riyin ri xitzijon nabey chiwe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Riyix xinimaj ri Cristo Jesús ruma ri chˈabel ri xintzijoj chiwe, y rumariˈ riyin xinoc achiˈel jun tataˈaj chiwe riyix. Y astapeˈ yecˈo ta lajuj mil ri yetijon iwuche (iwixin) chrij ri Cristo, xaxu (xaxe wi) riyin ri achiˈel itataˈ. 	 Paa ɩ́ ká hiki sɛɣɛsəlaa kɛ iyisi naanʋwa (10000) kɛ́ Kilisiti mpaaʋ tɔm taa mə caa kɛlɛ kʋlʋm. Maɣalɛ mə caa kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ tɔm taa. Pə taɣa pʋlʋ, má kɔnna-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Rumariˈ riyix ri ninimaj Riyaˈ, can cˈo wi rejkalen chiwech. Yacˈa ri winek ri ma niquinimaj ta, niquiben cˈa achiˈel ri tzˈibatal chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Cˈo cˈa jun abej ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj ri nicˈaj aj banoy tak jay. Pero re abej reˈ can cˈo wi xucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. 	 Mɛ mpa ɩ́ tɛma-tɛ na mə taa tɔ, tə kɛ-mɛɣɛ kʋpam taa kʋpam kɛ́. Pə yela mpa pɛlɛ na pá tá tɛ pa taa tɔ tə kɛ́ pɛlɛɣɛ pəlɛ nte ŋmalaa lɔwa na tə́ pəsɩ nte tə tɔɔ pə təna pə́ səŋaa tɔɣɔ.


Y ri Eliud xralcˈualaj ri Eleazar; ri Eleazar xralcˈualaj ri Matán; ri Matán xralcˈualaj chukaˈ jun ri Jacob chukaˈ rubiˈ. 	 na Ɩliyuti náá lʋlɩ Ɩlasaa, na Ɩlasaa náá lʋlɩ Mataŋ, na Mataŋ náá lʋlɩ Yakɔpʋ.


Y ri Cristo can cˈo wi pe nabey chuwech ronojel ri cosas, y ya Riyaˈ ucˈuayon quiche (quixin), rumariˈ tek cˈa yecˈo na ronojel. 	 Pə təna pə lɩɩwaɣa na pə́ maɣana-ɩ, na pə təna mpi pə lapa tɔ pə tamsəna-ɩ tɔɣɔ pə wɛ pə lona taa.


¿La cˈo ta cami cˈa jun chiwe riyix ri nicowin chi niqˈuiy chic nicˈaj vara ri rupalen, ruma can nuchˈujirisaj riˈ? Majun. 	 Paa mə taa yʋlʋ ká kʋ ɩ təɣɩ ɩsəna pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tuusi ɩ təɣɩ wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ maɣamaɣa?


¿La ma iwetaman ta cˈa chi xtapon na jun kˈij tek riyoj xtikakˈet tzij pa quiwiˈ ri ángeles? Y wi queriˈ, ¿achique ta cˈa ruma ma yojcowin ta yojkˈato tzij pa quiwiˈ ri yebanatej chkacojol chupan re kacˈaslen chuwech re ruwachˈulef? 	 Ɩ́ tá nyɩ sɩ taa hʋʋnana ɩsɔtaa tillaa kɛ tɔm? Tə kaa kpisi ɩsɔtaa tillaa kɛ tɔm hʋʋnaʋ, kacaŋfana antulinya taa cənɛ nyəntʋ na?


Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel reˈ chique, Riyaˈ xtzuˈun cˈa chicaj, y xubij cˈa: Nataˈ, ri nuhora can yacˈareˈ xoka. Wacami can tabanaˈ cˈa chuwe riyin ri Acˈajol chi nikˈalajin ri nukˈij nucˈojlen; riche (rixin) chi queriˈ, riyin ri Acˈajol can queriˈ chukaˈ xtinben awuqˈui riyit, chi can xtinkˈalajsaj akˈij acˈojlen. 	 Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ teki ɩ ɩsɛ na ɩsɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma Caa, wʋlɛ pʋwaɣalɛ pənɛ. Kʋsɩ nyá Pəyaɣa má ma nyʋɣʋ, na nyá Pəyaɣa má maa kʋsɩ nyá nyʋɣʋ tɔtɔ.


Tek ri Jesús xcˈastej cˈa chupan ri nimakˈaˈ chare ri nabey kˈij chare ri semana, nabey cˈa xucˈut riˈ chuwech ri María Magdalena; ri ixok ri achoj riqˈui xerelesaj wi ye wukuˈ itzel tak espíritu. 	 Yesu fem ḿpʋ́ɣʋ́ cimaasɩ tanaŋ kʋpaŋkʋ tɛɛ tɔ, Makətala Malɩ tɔɔ kɛ́ ɩ caala lɩɩʋ. Alʋ ɩnɩ ɩ waalɩ kɛ́ Yesu ka tɔɣɔna alɔɣaa naatosompɔɣɔlaɣa.


y xquicˈutuj cˈa chique ri winek: ¿Acuchi (achique) cˈo wi ri acˈal ri qui‑Rey ri israelitas ri xa cˈa xalex? Ri ruchˈumil katzˈeton pe riyoj cˈa quelaˈ pa relebel kˈij, y xojpe chuyaˈic rukˈij, xechaˈ. 	 Na pá pɔɔsɩ sɩ: Leɣe pəyaɣa ŋka pa lʋla nɔɔnɔɔ na káá la Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ tɔ ka wɛɛ? Tə na ka ɩsɔtʋlʋŋa lɩɩ ilim təlɩɩlɛ kɛ́ na tə́ kɔɔ sɩ tə sɛɛ-kɛ.


Ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, can xquimey cˈa ri yerubij ri Jesús, y rumariˈ niquibij: ¿Achique cˈa ruma re achi reˈ can qˈuiy retaman chrij ri ruchˈabel ri Dios y xa majun bey xutijoj ta riˈ? yechaˈ cˈa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa Yuta nyə́ma kɛ piti, na pá tɔŋ sɩ: Ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ nyɩ pə tənaɣa mpʋ pə́cɔ́ ɩ ta la ceu?


Cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ri julajuj ruˈapóstoles tek quichapon waˈin, y Riyaˈ xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek xa can ma xicukubaˈ ta icˈuˈx y xa xicowirisaj ri iwánima? xchaˈ chique. Queriˈ ri xubij chique ruma riyeˈ xa can ma xequinimaj ta ri xetzˈeto ca ri Jesús chi cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ Yesu lɩɩ ɩ ɩfalaa naanʋwa na kʋlʋm tɔɔ kɛ́ waatʋ wei pa caɣa tɔɣɔʋ tɔ, na ɩ́ kaləna-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lapa katɛ na mə laŋa la kpɩɩsəŋ na pá heeli-mɛ sɩ ma fema na ɩ́ ta tisi.


Ma can ta xicˈojeˈ ri pa tak tinamit riche (rixin) ri Judea, y rumariˈ ri iglesias ri ye riche (rixin) ri Cristo ri yecˈo chiriˈ ma quetaman ta nuwech. 	 Pə na pə mpʋ tɔ Yuta tɛtʋ taa Yesu sɛɛlaa kpeka ta keesita-m.


Tek ri Jesús xtaneˈ riche (rixin) chi nichˈo quiqˈui ri winek riˈ, Riyaˈ xubij chare ri Simón: Joˈ apo pa raxal yaˈ, y queˈiyaˈ ka ri iyaˈl chapabel car pa yaˈ. 	 Waatʋ wei ɩ tɛma-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ tɔ ɩ heela Simɔŋ sɩ: Tuusi na ń polo lumaŋ taa na ɩ́ tʋ mə puluŋ na ɩ́ puu tiina.


Tek riyin xquinapon iwuqˈui, ¿achique niwajoˈ chi nben chiwe? ¿Riyix niwajoˈ cami chi yibechapon chiwe ruma ma utz ta ri icˈaslen icˈuan, o niwajoˈ chi yinapon iwuqˈui riqˈui ajowabel y chˈuchˈujil? 	 Ɩ́ ləsɩ mpi ɩ́ caa tɔ ɩlɛ. Ɩ́ caa sɩ má kɔnna kpátʋ́ɣʋ́, yaa ma kɔɔ təpammm na sɔɔlʋɣʋ?


Y riyin ri Pablo, re rutzil iwech ri ntek el, can riqˈui nukˈaˈ riyin ntzˈiban wi el. Y tiwetamaj chi can kitzij chi yin cˈa riyin ri yitako el re wuj reˈ chiwe, ruma can quereˈ wi ri yitzˈiban y yareˈ ri retal ronojel wuj ri ntek el riyin. 	 Pɔɔlɩ má, ma sɛɛ-mɛ na ma maɣamaɣa ma niŋ ŋmaatʋ kɛ cənɛ. Ɩsəna ma tʋɣɩ ma hətɛ kɛ ma takəlasɩ təna taa tɔɣɔlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ŋmaakɩ.


Pero reˈ xinbij ma ruma ta chi nyaˈ imac riyix. Ma que ta riˈ. Ruma riyin can nbin chic chiwe chi can yixkajoˈ riqˈui ronojel kánima, rumariˈ wi yojcom o yojcˈaseˈ na, can yixkajoˈ wi. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ ma caa má kʋ́ mə tɔm tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Ama pə wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ma tɛm yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ tə sɔɔla-mɛɣɛ sɔsɔm tɔɣɔ pə kpɛnta-tʋɣʋ tam, paa weesuɣu taa paa səm taa.


Riyoj ma nikayaˈ ta kakˈij ruma ri samaj ri xa banon cuma nicˈaj chic. Ri koyoben cˈa riyoj, ya ta chi riyix nicukeˈ más icˈuˈx, y tek can cukul chic más icˈuˈx, iwuma ta riyix más nej napon wi ri ruchˈabel ri Dios. Ruma ri Dios can que wi riˈ nrajoˈ chi nikacˈuaj ri ruchˈabel pa nicˈaj chic lugar ri acuchi (achique) nrajoˈ wi Riyaˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ ŋmaana ɩsəna pa sɩɩna-tʋ tɔ pə tɔɔ. Tɩɩ saŋ tá tɩ na lɛlaa lapa təma nna tɔ. Ama tə caa kɛ́ sɩ mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ɩ́ sɔɔsɩ, ɩlɛna tə́ pəsɩ na tə́ la təmlɛ nte tə kəla lɔŋ nyəntɛ təcaɣacaɣa tɔɣɔ mə hɛkʋ, na tə taa ŋmaana ɩsəna Ɩsɔ sɩɩ-tʋ tɔ pə tɔɔ.


Can achiˈel rubanon ri kachˈacul, cˈo rukˈaˈ, cˈo raken, cˈo runakˈ ruwech, pero ma junan ta quisamaj. 	 Yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ́ pilimile kʋlʋmtəlɛ te, paa na mpʋ kʋ faɣa titilee titilee, na paa titite nte na tə təmlɛ.


Xpe ri Jesús xubij chare ri aj tzˈib riˈ: Ri xwan can cˈo wi jul ri acuchi (achique) yecˈojeˈ wi; y queriˈ chukaˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, can cˈo chukaˈ quisoc. Yacˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can majun wachoch ri acuchi (achique) yinuxlan wi jubaˈ, xchaˈ chare. 	 Yesu cɔ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ ɩnɩ sɩ: Sɔɔŋ wɛna ɩ lona na sumasɩ wɛna sɩ tana. Ama Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma fɛɩna nyʋɣʋ tətʋlɛ maɣamaɣa.


Y yacˈareˈ ri rox mul ri xquinapon chilaˈ iwuqˈui. Y tek yincˈo chic chilaˈ iwuqˈui, wi xa can cˈa yecˈo na ri ye kajnek pa mac, xa riqˈui ye caˈiˈ o ye oxiˈ ri junan xtiquibij chiquij chiquijujunal ri ye kajnek pa mac, chi can kitzij wi cˈo quimac quibanon, riqˈui riˈ xtikachojmirisaj ronojel ri quibanon chiquijujunal. 	 Tɔm tooso nyəm ntɛ́ ma caa kɔntɛ kɛ mə tɛ tɔ. Aseeta nyə́ma naalɛ yaa tooso ká hʋləna tɔmnaa təna mpa pa wɛɛ tɔ pa tampana na pə́cɔ́. Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́.


Rumacˈariˈ, ri Jesús ma xtzˈetetej ta chic cuma ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij. Riyaˈ xa xbe cˈa pa jun chic tinamit. Xbe pa jun tinamit Efraín rubiˈ, y ri tinamit cˈa riˈ cˈo apo chunakajal ri desierto. Y xcˈojeˈ cˈa ka chiriˈ ye rachibilan ri rudiscípulos. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Yesu tá tasa lɩɩʋ kɛ Yuta nyə́ma samaa taa təyɛkɛɛ. Ama ɩ tuusina wʋlaɣa tɛtʋ kiŋ kɛ ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Ɩfəlayim tɔ tə taa, na ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá caɣa təna.


Pero chare jun ixok can rucˈamon wi chi niqˈuiy ri rusmal tak ruwiˈ. Ruma ri rusmal ruwiˈ can yaˈon wi cˈa chare riche (rixin) chi nucuch ri rujolon (ruwiˈ). 	 Ama ye alʋ nyɔɔsɩ taɣaləna mpʋ, ɩsantɛ sɔsɔɔlɛ ntɛ́. Tampana yaa pə ha paa alʋ wei kɛ́ nyɔɔsɩ kʋtaɣalasɩ kɛ́ sɩ sɩ takəɣɩ-ɩ ɩsɩɩ tɛkɛntɛ.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes xquicˈol cˈa ri sakapuek riˈ y xquibij cˈa: Re puek reˈ ma utz ta cˈa chi nikaxol ka riqˈui ri ofrenda waweˈ pa rachoch ri Dios, ruma re puek reˈ xa rajel quicˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa ná tɔɔsa-yɛ na pá tɔ sɩ: Ta mpaaʋ taa pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ tə́ kpaɣa liɣitee anɛ na tə́ tasa tʋɣʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ atakaa taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋkʋlɛ liɣitee kɛ́.


Y can yacˈariˈ tabanaˈ riqˈui ronojel awánima. Y riqˈui riˈ yatzˈetetej cuma quinojel chi yatajin yaqˈuiy chupan ri samaj ri yatajnek chawe ruma ri Dios. 	 Paasəna teu na ń la təmlɛ tənɛ na ń yoosi-tɛ. Há nyá təɣɩ tə taa təkpataa na pa təna pá na ɩsəna n tɔŋna toŋ nyɔɔʋ tɔ.


Y ri Marta xubij chare ri Jesús: Jaˈ (je), Ajaf. Riyin can nnimaj cˈa achiˈel ri xabij; ruma can nuniman wi chi yit cˈa riyit ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios, ri xape waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ ri Marta. 	 Maləta cɔ-ɩ sɩ: Nn ma Cɛ, ma tisaa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ Mesii wei pɩɩ wɛɛ sɩ ɩ ká kɔɔ antulinya taa tɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Pa rukˈaˈ cˈa ri Nataˈ cˈo wi achique tiempo xtibanatej riˈ, y ma rajawaxic ta chi niwetamaj riyix. 	 Tənaɣa Yesu cɔ ɩ na mpa paa kota mpʋ tɔ sɩ: Pə taɣa sɩ mɩɩ nyəna kʋyɛɛŋ yaa waatʋnaa mpa Tacaa maɣamaɣa sɩɩna ɩ toŋ tɔ se.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Yecˈo ri yebin chi yit cˈa riyit ri Juan ri Bautista. Yecˈo nicˈaj chic niquibij chi yit cˈa riyit ri Elías. Yecˈo chukaˈ yebin chi yit cˈa riyit ri Jeremías. Y can yecˈo chukaˈ yebin chi yit jun cˈa chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xechaˈ ri discípulos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii kɛ́, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Selemii yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋ.


Pa jun chic cˈa uxlanibel kˈij, ri Jesús y ri rudiscípulos xebe pa jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y xuchop cˈa quitijoxic ri quimolon quiˈ chiriˈ. Y chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, cˈo cˈa jun achi ri chakiˈj ri rajquikˈaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kʋlɩ kʋ wule na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ. Pə pamna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ wɛ təna na ɩ ŋkpalaɣa ntɔɣɔŋ nyəŋka kpɛkaa.


Y chiriˈ xecˈojeˈ wi quiqˈui ri kachˈalal. Jun junaˈ cˈa ri xecˈojeˈ quiqˈui, ruma riyeˈ xequitijoj sibilaj ye qˈuiy winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Y ya ri chilaˈ pan Antioquía ri kas nabey mul tek xbix cristianos chique ri ye tzekelbey riche (rixin) ri Jesucristo. 	 Ɩ kɔma na ɩ́ na-ɩ, ɩlɛna ɩ́ kɔna-ɩ Antiyɔka. Ɩlɛna pa naalɛ pá caɣa təna Yesu sɛɛlaa kiŋ kɛ pənaɣa təcu, na pa sɛɣɛsa yəlaa paɣalɛ. Antiyɔka tənaɣa pa caala Tacaa təŋlaa kɛ yaaʋ təcəcɩ sɩ Kilisiti nyə́ma.


Riyeˈ xquequitzujuj (xquequisujuj) ri cachibil. Ma xtiquichˈob ta jubaˈ achique ri niquiben. Sibilaj nimaˈk niquinaˈ ka quiˈ. Más xticajoˈ ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef, que chuwech chi xticajoˈ ta ri Dios. 	 Paa la kɔlɔmɔtɔ nyə́ma na pááná nyə́ma. Paa saŋ pa tɩ, na paa yele Ɩsɔ na pá paasəna mpi pə hɛɛsəɣɩ pa laŋa tɔ tike.


Yacˈa ri xesiqˈuix (xeˈoyox), ma xeniman ta pe riqˈui ri xbebix chic jun bey chique. Yecˈo xa xebe pa tak quisamaj ri pa tak juyuˈ; y yecˈo xa xebe pa tak cˈaynic. 	 Ama mpa pa yaa mpʋ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta ke. Paa wei ɩ tɛɛ ɩ nyəŋkʋ kɛ́. Ɩnɛɣɛ ɩ́lɛ́ ɩ taalɛ, ɩnɛɣɛ ɩ́lɛ́ ɩ kʋyakʋ.


Majun bey cˈa xinmalij ta ka chi man ta chic xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios ri utz nuben chare ri icˈaslen. Y xixintijoj cˈa chupan ri ruchˈabel ri Dios tek yecˈo molojriˈil y chukaˈ pa tak iwachoch. 	 Ma ta pɛ-mɛɣɛ mpi ma nyəmá sɩ pɩɩ waasɩ-mɛ tɔ. Ma kpaala-mɛɣɛ pə təna, na má sɛɣɛsa yəlaa kɛ patəma taa na mə tɛɛsənaa taa tɔtɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Tek riyix nitzˈet chi quek rubanon ri sutzˈ chuwech ri caj, tek xka ka ri kˈij, nibij chi jabel ri tiempo nberubanaˈ. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ilim ɩ́ kɔma tʋɣʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ sɛɛwa, ɩ́ tɔŋ sɩ: Cele ɩsɔtaa ká cɛ tənaŋŋ.


Y chukaˈ nubij: Ri Ajaf retaman ri niquichˈob ri winek ri niquinaˈ chi cˈo nimaˈk tak naˈoj quiqˈui, y chukaˈ retaman chi majun oc rejkalen ri chˈobonic riˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Pa tasa ŋmaaʋ tɔtɔ sɩ: Tacaa nyə́ma sɩ ləmaɣasɛɛ nyə́ma hʋwɛɛ ta kɛ pʋlʋ.


Y can xequimol cˈa quinojel ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef. Xequimol cˈa pa jun lugar ri Armagedón nibix chare pa chˈabel hebreo. Yacˈariˈ tek xchˈo pe ri Jesucristo, y xubij: Tiwacˈaxaj cˈa. Riyin tek xquipe xtinben achiˈel nuben jun alekˈom, ma xtinyaˈ ta na rutzijol. Y can jabel ruwaquikˈij ri can quichajin ri quicˈaslen y ye chˈajchˈoj, ri can quicusan ri quitziak riche (rixin) chi ma xtiquiyaˈ (xtiquitzek) ta quiqˈuix chiquiwech ri winek. 	 Nyənɩ, ma kɔŋ kɔntɛ kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ. Ɩlɛ ye wei ɩ tɔka ɩ wontu sɩ ye pə talaa ɩ́ taa tɛɛ tapakpɛtɛ, ɩlɛ pʋntʋ ntɛ́ leleŋ nɩɩlʋ. Mpi tɔ, ye pa na-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tapakpɛtɛ fɛɛlɛ ká lapɩ-ɩ.


Ri Jesús xubij cˈa chare: Ri Mesías ri nibij chukaˈ Cristo chare, yin cˈa riyin riˈ, ri yitzijon awuqˈui, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Ma wei ma yɔɣɔtəɣəna-ŋ ɩsəntɔ tɔ, maɣalɛ Mesii ɩnɩ.


¿La ma rucˈamon ta cami chi nikaben riyoj achiˈel ri kachˈalal Pedro y ri nicˈaj chic apóstoles? Ruma riyeˈ cˈo quixjayil y yecachibilaj el tek yebe chubanic ri rusamaj ri Dios. Y queriˈ chukaˈ niquiben ri ye rachˈalal ri Kajaf Jesús. 	 Ye ma təŋsa alʋ Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋɣʋ ma waalɩ na tə́ cɔɔkɩ ɩsɩɩ tillaa lɛlaa na Tacaa newaa na Piyɛɛ pa lakʋɣʋ tɔ ma yʋwa?


Y ri ye quivecinos xpe cˈa xibinriˈil chique, ruma ri xbanatej chiriˈ. Y ri xbanatej, xel cˈa rutzijol chiriˈ pa tak juyuˈ ri cˈo pa rucuenta ri Judea. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ kpa pa cɔlɔ nyə́ma təna, na Yuta pɔ́ɔ́ŋ taa nyə́ma təna lakaɣa tə faaci.


Yacˈa tek ronojel jachon chic pa rukˈaˈ ri Cristo ri Cˈajolaxel, cˈacˈariˈ ri Cristo xtujech chukaˈ riˈ pa rukˈaˈ ri Dios. Y riqˈui riˈ, nikˈalajin chi ri Dios can nim wi y ya Riyaˈ ri nicˈojeˈ pa ruwiˈ ronojel. 	 Pə təna pə kɔŋ pə́ məlɩ Kilisiti tɛɛ ɩlɛna Kilisiti maɣamaɣa wei ɩ kɛ́ pəyalʋ tɔ ɩ́ məlɩ Ɩsɔ wei ɩ məŋna pə tənaɣa ɩ tɛɛ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ. Ɩlɛna Ɩsɔ tɔɣɔ kawulaɣa təkpataa kɛ pə təna pə tɔɔ.


Ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Ajaf Dios, cˈo wuqˈui riyin, ruma can xiruchaˈ wi pe riche (rixin) chi ntzijoj chique ri pobres ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Xirutek pe chukaˈ riche (rixin) chi yenwakˈomaj ri winek ri nikˈaxo cánima pa rukˈaˈ ri mac. Xirutek pe ri Dios riche (rixin) chi nbij chique ri winek ri ye ximil pa rukˈaˈ ri mac, chi cˈo modo yecolotej pa rukˈaˈ. Xitak pe chukaˈ riche (rixin) chi nben chique ri winek ri ye moyiˈ chi yetzuˈun. Y ri Dios xirutek pe chukaˈ riche (rixin) chi yencol ri winek ri sibilaj niquitij pokon pa quikˈaˈ nicˈaj chic. 	 Tacaa Feesuɣu wɛ ma kiŋ, na ɩ ləsa-m sɩ má heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kʋnyɔntʋnaa. Na ɩ tila-m sɩ má heeli saləkatʋnaa kɛ pa hɛtʋɣʋ tɔm. Na yʋlʋmaa kɛ pa ɩsɛ kuluɣu tɔm. Sɩ má waasɩ mpa pa muɣuliɣi tɔ.


Rumacˈariˈ nicˈatzin chi yoj cˈa riyoj ri yojyaˈo ri nicˈatzin chique riche (rixin) chi queriˈ riyoj chukaˈ nikaben jubaˈ ri rusamaj ri Dios, ruma yekatoˈ el tek ye benak chutzijoxic ri kitzij. 	 Pə mʋna Kilisiti təŋlaa ta taa tɔkəna yəlaa ɩsɩɩ panɛ ɩnɩ pa takanaa, na tə́ tʋ-wɛɣɛ niŋ kɛ tampana təmlɛ nte pa lakɩ tɔ tə taa.


Y rumacˈariˈ riyin nbij chiwe: Ri mac y ri yokˈonic ri yequibanalaˈ ri winek, can cˈa yecuyutej na. Yacˈa ri yeyokˈon chrij ri Lokˈolaj Espíritu, can ma xticuyutej ta quimac. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ paa yəlaa kʋwakələm ka tɔɔ ɩsəna, yaa paa yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ ɩsɩɩ we, Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. Ama wei ɩ ka yɔɣɔtɩ ɩsaɣatʋ kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ tɔ, pa kaa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu.


Y xabachique cˈa winek ri niyokˈon chuwij riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can cˈa nicuyutej na rumac. Yacˈa ri niyokˈon chrij ri Lokˈolaj Espíritu, can man cˈa xticuyutej ta rumac re wacami, ni ri chkawech apo. 	 Ye wei ɩ yɔɣɔta Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, paa hʋ́lɩ́ pʋntʋ kɛ suulu. Ama wei ɩ́ yɔɣɔta Feesuɣu Naŋŋtʋ tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ, pʋntʋ kaa na suulu, paa saŋa, paa cele.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Xkˈax chiwech ronojel re xinbij chiwe? xchaˈ chique. Y ri discípulos xquibij cˈa: Jaˈ (je) Ajaf, xkˈax chkawech, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ cɛkəna tɔm ntɩ tə təna na? Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ sɩ: Ɛɛ, tə cɛkənaa.


Y tek ri Jesús xerutzˈet chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ, xubij cˈa chare ri achi siquirnek: Walcˈual, ri amac xecuyutej, xchaˈ. 	 Yesu nawa yəlaa mpɛ pa naani, ɩlɛna ɩ́ tɔ kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ ɩnɩ sɩ: Ma pəyalʋ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Yacˈa re wacami jun wi chic ri rubanic nrajoˈ chi niben. Ruma wacami ri cˈo yabel rurajil y cˈo ruyaˈl, tucˈuaj. Y ri majun ruˈespada, tucˈayij ri ruchaqueta y cˈacˈariˈ tulokˈoˈ jun riche (rixin). 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Tɔʋ, pənɛntɛ wei ɩ́ wɛna liɣitee, pʋntʋ ɩ́ tɔkɩ ɩ tɔɔ, na wei ɩ́ wɛna huluɣu ɩ́ tɔkɩ-kʋ, na wei ɩ́ fɛɩna laɣatɛ, pʋntʋ ɩ́ pɛɛtɩ ɩ toko na ɩ́ yana.


Ri Jesús ruma xujoyowaj cˈa quiwech ri ye caˈiˈ achiˈaˈ moyiˈ riˈ, can yacˈariˈ tek xuchop ri runakˈ tak quiwech, y riyeˈ xetzuˈun cˈa. Y xquitzekelbej chukaˈ el ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔm lapa Yesu kɛ́ pətɔɔtəlɛ na ɩ́ takɩ pa ɩsɛ na pá sʋʋ naʋ kɛ tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na pá təŋ ɩ waalɩ.


Ri Dios xuchop cˈa jun utzilaj samaj pa tak icˈaslen. Y riyin wetaman chi Riyaˈ can xtuqˈuis na wi pa ruwiˈ y ma xtuyaˈ ta ca rubanic ri samaj riˈ pa tak icˈaslen y xtitzˈaket cˈa rubanic ri samaj riˈ tek xtapon ri kˈij riche (rixin) chi xtipe chic ri Jesucristo. 	 Ma nyəmá teu təkpataa sɩ Ɩsɔ wei ɩ caala təmlɛ kʋpantɛ tənɛɣɛ mə kiŋ tɔ, ɩ ká la-tɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ haləna tə́ kɔɔ na tə́ yoosi Yesu Kilisiti kʋyakʋ wule.


Yacˈa jun winek ri ma nukˈalajsaj ta riˈ chiquiwech ri winek chi yin runiman riyin, queriˈ chukaˈ xtinben riyin, man cˈa xtinkˈalajsaj ta chiquiwech ri ruˈángeles ri Dios, ruma ri winek riˈ xa ma wuche (wixin) ta riyin. 	 Ama wei ɩ́ kpɛɛsa yəlaa ɩsɛntaa sɩ ɩ ta nyɩ-m, ma maɣamaɣa maa tɔ Ɩsɔ ɩsɔtaa tillaa ɩsɛntaa sɩ ma ta nyəmɩ-ɩ tɔtɔ.


Ruma Riyaˈ nrajoˈ chi can ta quinojel ri winek niquetamaj ta ri kas kitzij y yecolotej ta pe chupan ri quimac. 	 Ɩnɩ ɩ caana sɩ pə́ ya yəlaa təna nyɔɔŋ, na pə́ lá na pá nyɩ tampana.


Y ri acuchi (achique) yixapon wi, wi ri winek ma nicajoˈ ta yixquicˈul, y ma nicajoˈ ta chukaˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijoj riyix chique, can quixel cˈa pe chiriˈ, y titotalaˈ (tiquiralaˈ) ca ri pokolaj ri cˈo chiwaken chiquiwech ri winek riˈ, riche (rixin) tiquetamaj chi ma utz ta ri xquiben. Ruma can nbij wi cˈa chiwe, chi chupan ri kˈij tek xtibanatej ri kˈatoj tzij, más xtikˈax wi cˈa ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ ri winek riche (rixin) ri tinamit ri can ma xquixquicˈul ta, que chuwech ri Sodoma y Gomorra, xchaˈ el chique. 	 Na ye pa ta mʋ-mɛɣɛ tiili yaa pa ta nɩɩna-mɛ, ɩ́ lɩɩ təna na ɩ́ kpiisi-wɛɣɛ mə nɔɔhɛɛ mʋsʋɣʋ, na pə́ hʋlɩ-wɛ sɩ ɩ́ kpaala-wɛ.


Can quixcochˈon cˈa. Achiˈel xquiben ri profetas ri xecˈojeˈ ojer ca, ri xerutek pe ri Ajaf ri xekˈalajsan ri ruchˈabel, can xquicochˈolaˈ cˈa ri tijoj pokonal. Y queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix wachˈalal. 	 Ma taapalaa mɛ ɩ́ nyənna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa yɔɣɔta Tacaa tɔm tɔ na ɩ́ təŋ pa akpaa na ɩ́ kantəlɩ waatʋ wei wahala makəna-mɛ tɔ.


Y riqˈui ri ruraybel Riyaˈ xuyaˈ jun cˈacˈacˈ kacˈaslen tek xkanimaj ri kas kitzij ruchˈabel, y xoj‑oc achiˈel ri nabey tak cosecha chare ronojel ri ruqˈuiytisan ca ri Dios. 	 Ɩnɩ ɩ nɔkəna na ɩ́ ha-tʋɣʋ weesuɣu na ɩ tampana tɔm kiŋ. Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ tə́ mʋ kʋŋmaŋmam mpɩ pə tənaɣa nɔɣɔ.


Y tek ri Jesús benak cˈa chuchiˈ ri choy Galilea, xerutzˈet cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, ya ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, rachibilan ri Andrés ri rachˈalal. Riyeˈ can ye aj chapoy car wi, rumariˈ tek yetajin niquiqˈuek ka ri quiyaˈl chapabel car chupan ri choy. 	 Yesu tɔŋaɣa Kalilee teŋku nɔɣɔ nɔɣɔ, ɩlɛna ɩ́ ná tiina kpalaa kɛ naalɛ. Simɔŋ wei pa yaa sɩ Piyɛɛ tɔ na ɩ neu Antəlɩɩ, na pá tʋɣɩ puluɣu kɛ teŋku taa.


Y chiriˈ chupan cˈa ri jul riˈ xquiyaˈ wi ri ruchˈacul ri Jesús, ruma nakaj cˈo wi ri jul riˈ y ruma chukaˈ chi ri quinimakˈij ri israelitas ri pascua rubiˈ, nichapatej yan; y ri winek niquibanalaˈ chic ruchojmil ronojel ri nicˈatzin chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pona-ɩ na pá pimi-ɩ kʋ taa kɛ́ kʋ ta hatələna təna tɔ pə tɔɔ. Pəyele pə tɩɩ feŋaɣa Yuta nyə́ma kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kɛ́.


Yacˈa Riyaˈ xubij: Yecˈa ri winek ri yeˈacˈaxan y niquiben ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, yecˈariˈ ri ye achiˈel nteˈ y ye achiˈel wachˈalal, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma too na ma newaa ntɛ́ mpa pa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm na pá təŋəɣɩ-tɩ tɔ.


Re winek reˈ xaxu (xaxe) wi cˈa riqˈui ri quichˈabel niquiyaˈ nukˈij, yacˈa ri cánima xa nej cˈo wi el chuwe riyin. 	 Nɔɣɔ taa kɛ́ yəlaa panɛ pa saŋɩ-m yem. Paa caa-m paa pəcɔɣɔ hatoo pa taa. Ɩsɔ yɔɣɔtəna mpʋ.


¿La ma yit ta cami riyit riˈ ri achi aj Egipto ri cˈo yan chic jubaˈ tiempo yacatajnek chiquij ri aj kˈatbel tak tzij ye rachibilan ye cajiˈ mil camisanel tak achiˈaˈ, ri xquimol quiˈ pa jun desierto? xucheˈex. 	 Ye mpʋ pə taɣa nyaɣalɛ Icipiti tʋ wei wulenaa taa ɩ kʋlaa na ɩ́ kpɛɛsəna tɛtʋ tɔkəlaa tɔ? Wei ɩ kpaɣa yʋlʋkʋlaa iyisi liɣiti (4000) na ɩ́ tɛɛna wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ?


Yacˈa riyin majun ri ncˈutun ta chiwe, y chukaˈ ma ntzˈibaj ta el ronojel reˈ chiwe riche (rixin) chi yinitzuk yiniwilij, ma que ta riˈ. Más utz yicom el que chuwech ncˈutuj jun cosa chiwe. Ruma riyin can yiquicot chi majun ri ncˈutun ta chiwe, y ma nwajoˈ ta cˈa chi cˈo ta jun ri nelesan re raybel reˈ chuwe. 	 Ama má, ma ta la tənɛ ɩnɩ tə taa natəlɩ, na ma ŋmaaʋ ɩsəntɔ tɔ, pə taɣa sɩ ma pɔɔsəɣɩ sɩ má hiki se. Sana səm na mpʋ ɩnɩ pə lapʋ. Nɔɣɔlʋ kaa wakəlɩ mpi ma yɔɔləɣəna mpʋ tɔ.


Y tek xquinapon, yix cˈa riyix ri xquixbin achique kachˈalal xqueˈucˈuan ri ofrenda riche (rixin) chi yeˈitoˈ ri kachˈalal pa Jerusalem. Xtintzˈibaj cˈa el jun wuj y xtinyaˈ el chique ri kachˈalal riche (rixin) chi nikˈalajin chi ye riyeˈ ri xeˈichaˈ el ruma can cukul wi icˈuˈx quiqˈui. Y yecˈa kachˈalal riˈ ri xquentek el. 	 Má kɔma ma kɔɔ maa tili yəlaa mpa ɩ́ ká ləsɩ tɔ na má la-wɛɣɛ takəlaɣa na pá kpɛntəna mə kʋcɔɔʋ na pá pona Yosalɛm.


Wachˈalal, re chˈabel re nbij chawe wacami can kitzij wi: Wi cˈo jun kachˈalal ri nurayij chi ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia, can utz wi ri samaj ri nurayij. 	 Tɔm nti tə kɛ́ tampana nyəntʋ təkelekele tɔɣɔlɛ sɩ, ye yʋlʋ caa ɩ́ la Ɩsɔ yəlaa kpekəle sɔsɔ pə kɛ́ təmlɛ kʋpantɛ kɛ́.


Riyix chukaˈ iwetaman chi riyoj xkaben chiwe achiˈel nuben jun tataˈaj chique ri ralcˈual. Xkacukubaˈ icˈuˈx chiˈiwonojel. Y xixkapixabaj chi ma tiyaˈ ta ca ri Dios. 	 Pə́cɔ́ ɩ nyəmá tɔtɔɣɔ ɩsəna tə lapa paa mə taa wei ɩsɩɩ cɛcɛ lakʋɣʋ ɩ pəyaɣa tɔ.


Y xa yariˈ ri sibilaj nim ntel que chiquiwech ri nicˈaj chic ichaj, y yecˈojeˈ rukˈaˈ ri can ye nimaˈk. Rumariˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ niquibanalaˈ quisoc pa tak rukˈaˈ, ruma chiriˈ jabel yemujan. 	 Ama ye pa tuu-tɛ, tə pɩɩkɩ kɛ́ na tə́ kpa sɔsɔm na tə́ kəlɩ tuusi lɛŋsɩ. Na tə́ hɛlɩ piliŋasɩ kɛ sɔsɔm, haləna sumasɩ kɔŋ na sɩ tʋɣɩ tana kɛ sɩ hɔtʋ taa.


Yacˈa ri kas kitzij caxlan wey, ri kajnek pe chilaˈ chicaj, nuben chique ri yetijo chi ma xqueˈapon ta chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ama kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ, ŋkʋɣʋ yʋlʋ ɩ́ tɔɣaa ɩ kaa sɩ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Kitzij cˈa nbij chawe, chi can ya re wacami xcabecˈojeˈ wuqˈui ri acuchi (achique) cˈo wi quicoten, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tɔm tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ, saŋa wʋlɛ tənɛ tə maɣamaɣa má na-ŋ tɩɩ sʋʋ aləsanna.


¿Y achique ruma tek ma nichˈobotej ta ka iwuma riyix mismo achique ri rucˈamon chi niben y achique ri ma rucˈamon ta? 	 Ɩsənaɣa pə wɛɛ na mə maɣamaɣa ɩɩ tɩɩ maɣasəɣɩ sɩ ɩ́ nyɩ tampana na ɩ́ təŋ-yɛ ye?


Yacˈa tek ye rutakon chic ca ri winek chi tak cachoch, ruyon cˈa xjoteˈ el pa ruwiˈ ri juyuˈ chubanic orar. Y cˈa chiriˈ cˈa cˈo wi tek xoc pe ri akˈaˈ. 	 Yesu tɛma samaa kɛ yasʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ kpa pʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ ɩ tike sɩ ɩ sələməɣɩ, haləna ahoo caŋ na a yu-ɩ tənaɣa ɩ tike.


Y can ya hora riˈ tek ri Jesús xerucˈachojsaj ye qˈuiy yawaˈiˈ. Xerucˈachojsaj chukaˈ winek ri ye chapatajnek ruma nimaˈk tak yabil y xerelesalaˈ chukaˈ itzel tak espíritu ri yecˈo quiqˈui nicˈaj winek, y xuben chukaˈ chique ri moyiˈ chi xetzuˈun. 	 Pə pamna waatʋ ɩnɩ ɩ taa Yesu waasaɣa yəlaa paɣalɛ kɛ pa kʋtɔməŋ, na ɩ́ lakɩ na acamaa hikiɣi alaafəya, na ɩ́ looki alɔɣaa, na ɩ́ kuliɣi yʋlʋmaa paɣalɛ ɩsɛ.


Y xtacuy ta cˈa ronojel ri kamac ri yekaben chawech, achiˈel yekacuy ri winek ri cˈo pokon niquiben chake. 	 Hʋ́lɩ́-tʋɣʋ suulu kɛ timpi tə pəntəna-ŋ tɔ. Ɩsɩɩ ta hʋ́lə́ɣɩ́ mpa pa pəntəɣəna-tʋ tɔɣɔ suulu tɔ.


Cˈo qˈuiy ri nwajoˈ nbij chawe. Xa yacˈa ri ma nwajoˈ ta ntzˈibaj el ronojel chupan re wuj reˈ. 	 Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-ŋ tɔ tə tɔɔwaɣa, ɩlɛ ma kaa nɔkɩ na má ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa.


Can tiqˈuisaˈ cˈa rubanic chukaˈ riyix ri quichapon ca rubanic ri iwatiˈt imamaˈ. 	 Mpʋ tɔ, pa akpaa kɛ ɩ́ təŋəɣɩ, na mpi pɛlɛ paa caalaa na pá sɩɩ tɔ mpəɣɩ ɩ́ tɛɛsəɣɩ.


Y riyin, yaˈ ri ncusaj riche (rixin) chi yixinben bautizar. Pero ri jun achi ri xtipe, riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu xquixruben wi bautizar. 	 Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔ-mɛ. Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ.


Y chicojol riyix can yecˈo cˈa achiˈaˈ ri xquebeyacatej pe. Y ma ya ta rubixic xtiquiben chare ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi yequitaluj ri can yeniman wi riche (rixin) ri Jesús, y yecˈo nicˈaj chiwe riyix ri xquetzekelben el quiche (quixin). 	 Na mə hɛkʋ taa maɣamaɣa yəlaa ká kʋlɩ na pá sʋʋ kaloolaɣa tɔm yɔɣɔtʋɣʋ. Paa təŋsɩ Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ pa waalɩ.


Ri David xbe chucanoxic wey chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare. Riyaˈ xutij ri lokˈolaj tak caxlan wey riˈ, y xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Pero ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe) wi ri sacerdotes yetijo, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩsəna ɩ sʋʋ Ɩsɔ təyaɣa taa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa mpa paa sɩɩ Ɩsɔ tɔ na ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ ha ɩ taapalaa tɔ. Pəyele pə fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ tɔɣɔ-wɛɣɛ yem na pə ta kɛ́ kɔtəlaa.


Y riyeˈ can niquirek quichiˈ chubixic: Ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl ri xcamisex, can rucˈamon wi (takal wi chrij) chi cˈo ruchukˈaˈ, chi cˈo rubeyomal y chi cˈo etamabel riqˈui. Riyaˈ ronojel nicowin nuben. Y chukaˈ rucˈamon (takal chrij) chi niyaˈox (nyaˈ) ta rukˈij rucˈojlen, y chi xtinimirisex ta ri rubiˈ. 	 Na pá yoo yontu na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ɩwəyaɣa ŋka paa kʋwa tɔ, ŋkɛɣɛ pə nəɣəsəna pá ha pəsʋɣʋ na toŋ na ləmaɣasɛɛ na toma na samtʋ na teeli na talətʋ.


Can nbij cˈa chi ma iwonojel ta xquixbano queriˈ, ruma riyin can wetaman iwech chiˈiwonojel ri xixinchaˈ. Y chukaˈ ri tzˈibatal ca, cˈo cˈa chi nibanatej na. Achiˈel ri nubij: Ri jun cˈa ri can xwaˈ wuqˈui, xyacatej cˈa chuwij. Queriˈ nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩlɛ pə taɣa mə tənaɣa ma yɔɣɔtəɣɩ yoo, ma nyəmá mpa ma ləsaa tɔ. Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ pɩɩ la teitei na nti paa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Wei ɩ tɔkɩ ma tɔɣɔnaɣa tɔ ɩ pəsa ma kolontu.


Y cˈo cˈa jun bey tek ri Jesús y ri ye ruˈapóstoles quimolon quiˈ, ri Jesús xubij chique: Quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem, y tiwoyobej ri nbin chiwe; tiwoyobej cˈa ri rutzujun (rusujun) pe ri Nataˈ Dios chi can xtuyaˈ wi cˈa chiwe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu na ɩ tillaa pa caɣaa na pá tɔŋna tɔɣɔʋ. Tənaɣa ɩ heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa hatələna Yosalɛm. Ama ɩ́ keŋna mpi Tacaa ka tɔma sɩ ɩ ká ha tɔ, kʋcɔɔʋ ŋku kʋ tɔm maa heela-mɛ tɔ.


Y tek riyix ikˈaxan chic ri caˈiˈ oxiˈ kˈij chupan ri tijoj pokonal ri yixcˈo wi, ri Dios ri cˈo ronojel ruwech utzil riqˈui y ri can yoj rusiqˈuin (royon) konojel ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Jesucristo riche (rixin) chi yojbecˈojeˈ chupan ri nimalaj rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, Riyaˈ mismo xtuchojmirisaj ta cˈa icˈaslen, xtuben ta cˈa chiwe chi qˈuiy ri yixcowin nicochˈ, xtuyaˈ ta cˈa iwuchukˈaˈ y xtuben ta cˈa chi cof yix paˈel chupan ri icukbel cˈuˈx. 	 Ɩ́ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ laasaɣa tɔɔ tɔ, pɛɛlɛɛ təna tʋ Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ sɩ ɩ́ hiki mə paa tete kɛ ɩ teeli wei ɩɩ tɛŋ tɔ ɩ taa kɛ́ mə na Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ ká taɣanəna-mɛɣɛ teu təmammam. Na ɩ ká la na ɩ́ nyɔɔ toŋ, na ɩ́ ha-mɛɣɛ apalʋtʋ, na ɩ́ səŋsɩ-mɛɣɛ kite nte tə tɔɔ pə kaa ciɣiti-mɛ tɔ.


Ri Cristo xojrucol yan chuwech ri ley riche (rixin) ri Moisés. Rumacˈariˈ, cof quixcˈojeˈ chupan ri colotajic riˈ. Y man cˈa quixoc ta chic jun bey chuxeˈ ri ley. 	 Kilisiti cɛpa-tʋɣʋ tá yomle taa kɛ́ sɩ tə́ pəsɩ kasaɣampiya təkpem. Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ səŋ təca, na ɩ́ taa yele na cɛpʋ pənɛ pə tɔm liɣiti-mɛ na ɩ́ taɣanɩ yomaa kɛ pəsʋɣʋ tɔtɔ.


Ma ticˈux ta iwiˈ y ma titij ta iwiˈ chiˈijujunal, xa tibanaˈ cuenta iwiˈ riche (rixin) chi ma yixqˈuis ta ka. 	 Ama ye ɩ́ lakɩ ɩsɩɩ taalɛ wontu na ɩ́ cələɣɩ təmaɣa səkpaŋ na kela na ɩ́ wakələɣɩ təmaɣa mpʋ, ɩ́ la laakalɩ, tɔfɔ ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ kʋ təma təkpataa kɛ́ atɛ cənɛ.


Ruma ri Dios yariˈ ri nisamej pa tak iwánima, y Riyaˈ nuyaˈ ri raybel chiwe riche (rixin) chi niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y chukaˈ nuyaˈ iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ wɛɛ kɛ́ na ɩ́ lakɩ mə taa kɛ́ tam, sɩ mɛ mɩɩ pəsɩ na ɩ́ sɔɔlɩ na ɩ́ lá mpi ɩ ka sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, qˈuiy cˈa ri xquibij el chique ri Pedro y ri Juan xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yequixibij. Y cˈariˈ xquiyaˈ el kˈij chique riche (rixin) chi xebe. Xa majun xquil ta ri xquiben ta chique, ruma chi ri winek xa can niquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios ruma chi ri achi xcˈachojsex. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Kotuɣu sɔsaa mpɛ pa ta nyɩ ɩsəna mpi paa la Piyɛɛ-wɛ tɔ. Ɩlɛna pá tasa-wɛɣɛ kpaalʋɣʋ kɛ teu na pá yele-wɛ. Pa ta hiki mpi pə tɔɔ paa hɔ pa ŋkpaŋʋɣʋ tɔ. Mpi pə tɔɔ tɔ, yəlaa təna saŋaɣa Ɩsɔ kɛ́ pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ pə tɔɔ kɛ́.


Y ri ángel xretaj cˈa ri janipeˈ jotol ri tzˈak. Y ri tzˈak riˈ jotol cˈa sesenta y cuatro metros chicaj. Quecˈariˈ ri xretaj ri ángel riqˈui ri jun etabel ri can junan quiqˈui ri etabel riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Na ɩsɔtaa tillu maɣasɩ koluŋa tɔtɔ, na kɛlɛ ka kʋŋkʋlʋməŋ maɣana mɛɛtələnaa nɩɩtoso na kakpasɩ. Ɩsəna pa maɣasəɣɩ tɔɣɔ ɩ maɣasaa.


Ruma ri cánima re winek reˈ xa xquicowirisaj. Cˈayef (cuesta) chi ntoc pa tak quixquin ri niquicˈaxaj. Ri runakˈ tak quiwech quiyupuban, ruma ma nicajoˈ ta yetzuˈun. Riyeˈ can majun nicajoˈ, can ma nicajoˈ ta niquicˈaxaj, can ma nicajoˈ ta nika pa tak cánima, ma nicajoˈ ta nitzolin pe quicˈuˈx, riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa panɛ pa ləmaɣasɛɛ səpa. Pa təka pa ŋkpaŋŋ, pa wiisa pa ɩsɛ sɩ pa ɩsɛ ɩ́ taa na, pa ŋkpaŋŋ ɩ́ taa nɩɩ. Sɩ pá taa cɛkəna pə yaasi. Pə́ taa kɔɔ pá pəsəna ma tɔɔ. Na má lá na pə́ waa-wɛ. Ɩsɔ yɔɣɔtəna mpʋ yoo.


Y ri tziek ri achoj riqˈui jachon wi ri rupan ri rachoch ri Dios xel pa caˈiˈ. Xuchop pe cˈa pa ruwiˈ y xbeqˈuis cˈa chuxeˈ ka. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pʋʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku kʋ kaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ kʋ faɣa kʋ hɛkʋ taa kɛ́ huŋ naalɛ kɛ yem kɛ hatoo ɩsɔtaa na pə́ kaləsəna atɛ.


Y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Ma tikachop ta cˈa chupan re nimakˈij reˈ, riche (rixin) chi ma yeyacatej ta pe ri winek chikij, xechaˈ. 	 Pa yɔɣɔtaɣa pa taa sɩ: Ye tə tɔma sɩ tə́ kpa-ɩ acima waatʋ taa, pɩɩ la yoou kɛ yəlaa taa.


Riyix tek nitzij jun kˈakˈ, majun bey niyaˈ ta oc chuxeˈ jun almul, ma que ta riˈ. Riyix xa nicanoj jun rucˈojlibel ri nitzˈuyubaˈ wi, riche (rixin) chi queriˈ can yerusakirisaj cˈa quinojel ri yecˈo pa jay. 	 Paa mʋsəɣɩ fətəla na pá pamɩ-ɩ tɔkʋ tɛɛ. Ama pa pusiɣi-ɩ timpi taa ɩ́ wɛɛ pɩɩ naa yəlaa tənaɣa təyaɣa taa tɔɣɔ.


Yacˈa ri winek ri nipe wuqˈui riche (rixin) chi nracˈaxaj ri nuchˈabel, y ma nuben ta ri nbij chare, xa junan riqˈui jun achi ri xa pa ruwiˈ ulef xuben wi ka rachoch, y xa ma xuyaˈ ta ka ri rucimiento. Y tek ri raken yaˈ xbeqˈuiy pe, riqˈui ruchukˈaˈ xberilaˈ ri jay. Ri jay riˈ xtzak y xqˈuis chiriˈ. 	 Ama wei ɩ nɩɩkɩ ma tɔm na ɩɩ təŋəɣɩ-tɩ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ wei ɩ ŋma kutuluɣu kɛ atɛɣɛ yem tɔ, kite kʋpantɛ fɛɩ. Lʋm hola mapa-kʋ, ɩlɛna kʋ ti kpakpaa na kʋ la asaala sɔsɔ kɛ yem.


Y yacˈariˈ tek riyaˈ xbeyacatej pe ri acuchi (achique) tzˈuyul wi, xuyaˈ ca ronojel ri cˈo chiriˈ, y xutzekelbej el ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii kʋlaa na ɩ́ yele pə təna na ɩ́ hu ɩ waalɩ.


Yacˈa tek xpe rusekeric, ri Jesús xapon y xbepaˈeˈ cˈa chiriˈ chuchiˈ ri choy. Yacˈa ri discípulos xa man cˈa xquetamaj ta pe ruwech ri Jesús. 	 Pə kɔma sɩ pə nyaaləɣɩ, ɩlɛna Yesu kɔɔ na ɩ́ səŋ kʋteŋ tɔɔ. Ama ɩ ɩfalaa ta nyɩ sɩ ɩnɩ.


Rumariˈ ma tixibij ta iwiˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. 	 Ye mpʋ ɩ́ taa nəɣəsɩ. Ɩ́ kəla sumpɩʋpɩʋnaa təcaɣacaɣa.


Riyin xa majun oc nukˈij que chiquiwech quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. Yacˈa ri Dios xuyaˈ ri rutzil chuwe riche (rixin) chi ntzijoj chiwe riyix ri ma yix israelitas ta ronojel ri nimalaj utzil ri nuyaˈ ri Cristo chiwe, ri can achiˈel jun nimalaj beyomel, ruma chi can sibilaj nim, y ri ti kachˈobonic ma janipeˈ ta chi nikˈax chuwech. 	 Maɣalɛ Ɩsɔ yəlaa səkpema taa səkpelu, paa na mpʋ ma ɩnəɣɩ Ɩsɔ tʋnaa na ɩ́ hʋ́lɩ́ suulu ɩnɛ sɩ má cɔɔ na má heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Kilisiti teu sɔsɔɔm mpi pə fɛɩna akpele tɔ pə Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Y wacami ri utzil riˈ kˈalajsan chic chkawech. Ruma xpe ri kacolonel Jesucristo riche (rixin) chi xorelesaj ruchukˈaˈ ri camic y xutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic riche (rixin) chi xukˈalajsaj chkawech achique rubanic ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ama kaɣana Tacaa Yesu Kilisiti kɔma tɔɣɔ ɩ hʋla-tʋɣʋ-yɛ na tə́ ná. Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti kʋna səm apalʋtʋ, na ɩ́ kuli weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ tɔɔ na Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Yacˈa riyoj can ya ri Cristo ri xcamisex chuwech cruz ri nikatzijoj. Y riˈ xa nuben cˈa chique ri wech aj Israel chi niyacatej coyowal ruma ma utz ta niquicˈaxaj, y chiquiwech cˈa ka ri ma ye israelitas ta xa majun nicˈatzin wi. 	 Ama tá ɩlɛ, Kilisiti wei pa kama səm tesika tɔɔ tɔ ɩ tɔm kɛ tə kpaaləɣɩ. Tɔm tənɛ tə huɣi Yuta nyə́ma, na mpa pɛlɛ pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa nyənəɣɩ-təɣɩ kʋmɛlətɔm kɛ́.


Y can yacˈariˈ tek ri Bernabé y ri Saulo xetak el ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Rumariˈ riyeˈ xebe pa Seleucia. Y chiriˈ xeˈoc el pa jun barco riche (rixin) chi xekˈax apo pa Chipre. 	 Feesuɣu Naŋŋtʋ tila Paanapasɩ na sɔɔlɩ kɛ mpʋ, ɩlɛna pá polo Selusii, na pá sʋʋ tənaɣa kpɩɩlʋɣʋ na pá tɛɛ tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Sipili tɔ.


Y ya cˈa Riyaˈ ri yojucusan pa rusamaj, y xuben cˈa chake chi xoj‑oc rusamajel riche (rixin) chi nikakˈalajsaj ri cˈacˈacˈ trato chiquiwech ri winek. Y ya cˈa chukaˈ Riyaˈ niyaˈo chake ri rajawaxic, riche (rixin) chi can yojcowin nikaben ri samaj riˈ. Y ma riche (rixin) ta cˈa chi nikasamajij ri ojer trato ri tzˈiban ca chuwech tzˈalan tak abej, ma que ta riˈ, can riche (rixin) cˈa chi nikakˈalajsaj ri cˈacˈacˈ trato ri tzˈiban riqˈui ri Espíritu. Ruma ri ojer trato ri tzˈiban chuwech tzˈalan tak abej ma nuyaˈ ta cˈaslen, xa nucˈut chkawech chi nika ri camic pa kawiˈ ruma xa yoj aj maquiˈ. Pero ri tzˈiban riqˈui ri Espíritu, can nuyaˈ wi cˈaslen. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩnɩ ɩ yelina na tə́ pəsɩ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam təmlɛ lataa. Na ka ta kɛ kʋsəsɩɩtʋ nti pa ŋmaawa tɔ tə nyəŋka, ama Ɩsɔ Feesuɣu nyəŋka kɛ́. Kʋsəsɩɩtʋ nti tə wɛ takəlaɣa taa tɔ tə kʋɣɩ kɛ́. Ama Ɩsɔ Feesuɣu ná haa weesuɣu kɛ́.


Achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Ruma yoj awalcˈual, rumariˈ tek ri winek ma yetaneˈ ta chi nicajoˈ yojquicamisaj; ruma chiquiwech riyeˈ xa yoj achiˈel tak carneˈl ri can ye riche (rixin) chi yecamisex. 	 Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Nyá tɔɔ kɛ́ tə wɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́ ilim na pə tɛm. Na pá lakɩ-tʋ ɩsɩɩ heeŋ wei pa tɛɛna alʋkisam tɔ.


Y can rajawaxic chi nitzijox na nabey ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic pa ronojel ruwachˈulef, cˈacˈariˈ xtoka ri ruqˈuisbel kˈij chare re ruwachˈulef. 	 Ama pə wɛɛ sɩ paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ kateŋasɩ təna taa yəlaa kɛ́ na pə́cɔ́.


Y cukul nucˈuˈx chi ri Ajaf xtuben chuwe chi riyin chukaˈ xquicowin xquinapon iwuqˈui pa jun caˈiˈ oxiˈ kˈij apo. 	 Na ma wɛna naani kɛ́ teu kɛ Tacaa toŋ tɔɔ sɩ ma maɣamaɣa maa polo mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ na má ná-mɛ.


Y ri Esteban xuben cˈa orar tek chapon rucˈakic chi abej, y nubij cˈa: Wajaf Jesús, tacˈuluˈ cˈa ri wánima, xchaˈ. 	 Pa tɔŋna Ɩtiyɛɛnɩ kɛ pɛɛ yaɣaʋ, ɩlɛna ɩ́ sələmɩ sɩ: Tacaa Yesu kɛlɩ-m.


Ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj nikˈalajin chi can petenak royowal pa quiwiˈ ri winek, ruma ma niquiyaˈ ta rukˈij ri Dios y ma niquijoyowaj ta quiwech nicˈaj chic winek, y riqˈui ri etzelal ri yetajin, ri winek riˈ can yetajin niquikˈet ruwech ri kitzij riche (rixin) ri Dios. Rumariˈ ri Dios can xtuyaˈ wi cˈa pe rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Ɩsɔ mʋɣɩ pááná kɛ hatuu ɩsɔtaa kɛ́ yəlaa kʋpəntəŋ na pa ɩsaɣatʋnaa təna tɔɔ na pə́ naa mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa tɛtɛlakasɩ nyəkəɣɩ tampana na a mələɣɩ yem.


Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. Yacˈa ri ma xtutzolij ta riˈ chrij y xtucochˈ ronojel cˈa pa ruqˈuisbel, ya cˈa riˈ ri xticolotej. 	 Yəlaa təna taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ. Ama wei ɩ́ nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ tala tənaɣa, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pɩɩ ya.


Ticˈutuj cˈa chare ri Dios chi can yicowin nkˈalajsaj ri ruchˈabel, can achiˈel ri rucˈamon chi nbij. 	 Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na má, ɩlɛna má yasɩ ɩ tɔm təcɛɩcɛɩ na pá nyəmɩ-ɩ teu, mpi pə tʋ má sɩ má la tɔɣɔlɛ.


Y ri Pablo xuchaˈ cˈa ri Silas riche (rixin) nrachibilaj el riche (rixin) chi yebe. Y ri kachˈalal aj chiriˈ pan Antioquía xequijech cˈa el pa rukˈaˈ ri Kajaf Dios. 	 Ɩlɛna Pɔɔlɩ náá nyənɩ na ɩ́ kpaɣa Silaasɩ na tá taapalaa sələməna-wɛɣɛ Ɩsɔ. Ɩlɛna pá kpaɣa mpaaʋ.


Y can yacˈariˈ tek xoj‑oc el pa jun barco, y xkayaˈ ca ri tinamit Troas. Y choj xojbe cˈa pa Samotracia. Y cˈa pa rucaˈn kˈij ri xoj‑el chic el chiriˈ, riche (rixin) chi xojapon pa tinamit Neápolis. 	 Tə sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Tʋlʋwasɩ ɩcatɛ, ɩlɛna tə́ tɛɛ kpakpaa kɛ tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Samatʋlasɩ tɔ. Tɛʋ fema, ɩlɛna tə́ polo Neyapolisi ɩcatɛ.


Can majun cˈa jubaˈ tumacuj jun winek chiquiwech, can chanin yebe chucamisaxic. 	 Pa niŋ wɛ lɔŋ kɛ yəlaa təkʋlɛ.


Y tek ri soldados quibajin chic cˈa ri Jesús chuwech cruz, xesaquin cˈa chrij ri rutziak ri Jesús riche (rixin) chi xquitzˈet achique chi tziek ri niquicˈualaˈ el chiquijujunal. 	 Pə waalɩ kɛ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá tɔ tɛtɛ kɛ́ ɩ wontu tɔɔ sɩ pa nyəŋ ɩsəna paa wei ɩ ká hiki tɔ na pə́cɔ́ pá tala-tɩ.


Can ya cˈa ri Cristo niyaˈo wuchukˈaˈ riche (rixin) chi yicowin nkˈaxaj ronojel. 	 Ma pəsəɣɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti wei ɩ haa-m toma tɔ ɩ tɔɔ kɛ́.


Wachˈalal, wi cˈo cˈa jun ri nibin chi runiman chic ri Dios, y xa majun utzil nuben ta, xa majun cˈa nicˈatzin wi ri nubij chi runiman. Ruma xa ma xtril ta cˈa rucolotajic xaxu (xaxe wi) riqˈui ri nubij chi runiman chic ri Dios. 	 Ma taapalaa mɛ, ye yʋlʋ yɔɣɔtaa sɩ ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa pəyele pɩɩ hʋləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təma taa, pə taɣa yem kɛlɛ? Ɩ Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pɩɩ yapɩ-ɩ?


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij el chique ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan: Wacami quixtzolin, y jebeˈitzijoj chare ri xitzˈet ca y ri xiwacˈaxaj el re waweˈ. Jebeˈitzijoj chare achique rubanic tek ri moyiˈ yecowin yetzuˈun el, achique rubanic tek ri winek ye cojo yebiyin el jabel, y achique rubanic tek ri ye yawaˈiˈ riqˈui ri yabil lepra yechˈajchˈojir el. Jebeˈitzijoj chukaˈ chare ri achique rubanic tek ri ma yeˈacˈaxan ta yecˈachoj, ri caminakiˈ yecˈastej, y chique ri pobres ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ heeli Yohaanɩ kɛ mpi ɩ́ nawa na nti ɩ́ nɩɩwa tɔ sɩ: Yʋlʋmaa naakɩ, kaakalasɩ tɔŋ, tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma naakɩ nyʋɣʋ, na ntamaa ná nɩɩkɩ, na sətaa ná feŋ. Pə́cɔ́ kʋnyɔntʋnaa ná tɔŋa Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ nɩɩʋ.


Y tek ri discípulos xetzuˈun chic cˈa apo, xquitzˈet chi xa majun chic cˈo riqˈui ri Jesús. Xa ruyon chic cˈo ca. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa caa pa taa na pa waalɩ pa ta na nɔɣɔlʋ. Ye pə taɣa Yesu tike kɛ pa ná pa kiŋ.


Pero chukaˈ ma can ta xquenimex, ruma chanin xtibekˈalajin pe chiquiwech quinojel, chi riyeˈ xa ye nacanek riqˈui ri quichˈobonic, can achiˈel xbanatej quiqˈui ri Janes y ri Jambres ri ojer ca, chi xkˈalajin pe chi riyeˈ xa ye nacanek. 	 Pa nyʋɣʋ kaa tasa kʋlʋɣʋ, mpi tɔ pɩɩ kuli pa waalɩ kɛ́ na yəlaa təna cɛkəna sɩ pa kɛ́ kʋmɛlɛməŋ. Yanɛɛsɩ na Yampəlɛɛ pa nyəntʋ ka lapa ḿpʋ́ɣʋ́ teitei kɛ́.


Achiˈel xuben ri Sara; riyaˈ can xunimaj rutzij ri Abraham ri rachijil, y wajaf chukaˈ xchaˈ chare. Y riyix kachˈalal ixokiˈ rucˈamon chi nibix riy rumam ca ri Sara chiwe, pero wi can nicˈuaj jun utzilaj cˈaslen y ma nixibij ta iwiˈ xabachique ri nipe chiwij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Saala lapa, ɩ nɩɩna Apəlaham kɛ́, haləna ɩ́ yaakɩ-ɩ sɩ: Ma cɛ. Ye mɩɩ lakɩ kʋpantʋ na ɩ́ tá yele na pʋlʋ sɔɣɔntʋ kpaa-mɛ, ɩ́ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩ pɛɛlaa.


Yacˈa wi xa ma yaracˈaxaj ta, queˈacˈuaj cˈa jun o ye caˈiˈ chic, riche (rixin) chi chiquiwech riyeˈ tek nabij chare ri awachˈalal chi ma utz ta ri rubanon. Riche (rixin) chi queriˈ can yix caˈiˈ o yix oxiˈ cˈa ri yixcˈo tek nichojmirisaj ronojel riˈ. 	 Ama ye ɩ kisaa, n yaa nɔɣɔlʋ yaa napələɣɩ naalɛ na ɩ́ na-ɩ na pə́cɔ́ pə́ lá ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Paa tɔm nti tɩɩ wɛɛna seliya nyə́ma kɛ naalɛ yaa tooso.


Can jabel cˈa iwetaman chi tek yeˈicˈayij caˈiˈ tak aj xicˈ tak chicop, xaxu (xaxe) wi caˈiˈ oxiˈ oc tak centavos cajel. Y ma riqˈui ta chi ri aj xicˈ tak chicop riˈ xa ma qˈuiy ta oc cajel, majun cˈa ri xtitzak ta pan ulef wi xa ma ruraybel ta ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Pə taɣa sumpɩʋpɩʋnaa naalɛɣɛ pa pɛɛtəɣɩ santii kʋlʋm taa? Pəyele kʋlʋm nyʋɣʋ ɩɩ leki na pə́ tá lɩɩna mə Caa kiŋ.


Rumariˈ can ruraybel wi ri Dios, chi ye junan riqˈui ri Rucˈajol. Y ri Rucˈajol can Dios wi chukaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ luɣu lapəna sɩ ɩ wɛɛtʋ təna ɩ́ maɣalɩ ɩ Pəyaɣa taa.


Rumariˈ wi cˈo jun kachˈalal ri yatajnek chare chi nichˈo pa jun chic chˈabel ri ma ruchˈabel ta, tucˈutuj cˈa chare ri Dios riche (rixin) chi queriˈ nicowin chukaˈ nukˈaxaj ca rubixic pa quichˈabel ri yeˈacˈaxan riche (rixin). 	 Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ́ hiki tɔm ntɩ tə tɛləsʋɣʋ nyəm tɔtɔ.


Y ri achi, rey chic ri tiempo riˈ, xubij cˈa chare ri rumozo: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe, wacami cˈa nyaˈ lajuj tinamit pan akˈaˈ riche (rixin) chi nakˈet tzij pa quiwiˈ, xchaˈ ri rey. 	 Tənaɣa wulaʋ tɔma-ɩ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpaŋ kɛ́. Timpi ɩsɩɩ n lapa teu kɛ pəcɔ nyəm taa ɩsəntɔ tɔ, n ká tɔɣɔ acalɛɛ naanʋwa tɔɔ kɛ́ kawulaɣa.


Pero wi ya ri samaj ri ruchilaben pe ri Dios chuwe ri nben; astapeˈ ma yininimaj ta riyin, pero tinimaj cˈa chi ri samaj ri nben riyin can ya wi ri ruchilaben pe ri Dios chuwe. Tinimaj cˈa riche (rixin) chi tiwetamaj chi ri Nataˈ Dios can cˈo wi wuqˈui riyin y riyin chukaˈ can yincˈo wi riqˈui ri Nataˈ y xa yoj jun, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama ye ma tɔŋa ma Caa təma kɛ lapʋ, ɩ́ mʋ-yɛ, paa ɩ́ kaa mʋ ma maɣamaɣa. Ɩlɛ ɩ́ ká cɛkəna kpakpaa kɛ tam tɔɔ sɩ má na ma Caa tə wɛ təma taa.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic chique ri rudiscípulos: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈo chi nkˈaxaj na qˈuiy tijoj pokonal. Xquinetzelex cuma ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. Xquinetzelex cuma ri principaliˈ tak sacerdotes. Chukaˈ xquinetzelex cuma ri aj tzˈibaˈ. Y xquicamisex. Yacˈa ri pa rox kˈij xquicˈastej pe, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ɩ sʋʋ ɩ ɩfalaa kɛ heeluɣu sɩ: Pə wɛɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ sɔsɔm. Na nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ká lɔ-m, halɩ pá kʋ-m. Ɩlɛ maa fe pə kʋyɛɛŋ tooso wule.


Y wi nikabij chi majun kamac, can nikaben chare ri Dios chi xa jun aj tzˈucuy tzij. Y ri ruchˈabel man cˈo ta pa kánima. 	 Ye tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ tə ta la ɩsaɣatʋ, Ɩsɔ kɛ́ tə yaakɩ pɔpɔtʋ, na tɩɩ mʋɣɩ ɩ tɔm.


Ri jun kˈij ri xinbij chawe chi nipe, wacami riˈ, tek quinojel ri winek ri can kitzij chi niquiyaˈ rukˈij ri Katataˈ Dios, can xtiquiyaˈ wi rukˈij chi kitzij pan espíritu, astapeˈ ma niquitzˈet ta, ruma chi can ye ri yebano queriˈ ri yerucanoj ri Tataˈixel. 	 Ama pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te, na mpa pa sɛɛkɩ Ɩsɔ na tampana tɔ paa sɛɛ-ɩ hatoo pa taa kɛ́ na cɛsʋɣʋ fɛɩ. Ɩsɔ sɛɛlaa ɩsɩɩ mpʋ wɛɣɛ Caa Ɩsɔ sɔɔlaa.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xbecˈulun pe chiquiwech ri pa bey y xuyaˈ rutzil quiwech. Y ri caˈiˈ ixokiˈ riˈ can yacˈariˈ xexuqueˈ ka chraken ri Jesús, xquikˈetej ri raken y can xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij. 	 Pa tɔŋna tɛɛʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yesu suli-wɛɣɛ kpakpaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma sɛɛ-mɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpətəna-ɩ na pá tɔkɩ ɩ nɔɔhɛɛ, na pá həntɩ-ɩ atɛ na pá sɛɛ-ɩ.


Tiyaˈ cˈa rutzijol chique ri winek ye riche (rixin) ri tinamit Sion, chi ri qui‑Rey yacˈareˈ petenak. Ri qui‑Rey can chˈuchˈuj wi cˈa ránima. Y Riyaˈ chˈocol pe chrij jun ti bur. Can chrij wi cˈa jun ti alaj bur chˈocol wi pe. Ri ti alaj bur ral cˈa jun chicop riche (rixin) ejkaˈn. 	 Ɩ́ heeli Siyɔŋ ɩcatɛ nyə́ma sɩ, ɩ́ nyənɩ, mə wulaʋ kɔŋ mə kiŋ, na ɩ́ caɣa kpaŋaɣa toto tɔɔ, na ɩ́ wɛ təpamm. Nn na ɩ́ caɣa kpaŋaɣa pəyaɣa tɔɔ.


¿La can niquicˈuaj cami quiˈ ri Cristo riqˈui ri Belial ri nibix chukaˈ Satanás chare? ¿O can majun cami rucojol jun ri runiman ri Cristo riqˈui jun ri xa ma runiman ta? 	 Ɩsənaɣa Kilisiti na Ɩlɔɣɔʋ paa nɩɩna təma? Wei ɩ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ na wei ɩɩ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ tɔ pa kaa we?


Y chupan ri nabey kˈij riche (rixin) ri semana, xkamol kiˈ quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ riche (rixin) chi nikatij ri caxlan wey natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf Jesucristo. Y ri Pablo xchˈo cˈa chiquiwech ri kachˈalal, y xapon cˈa nicˈaj akˈaˈ, ruma ya ri rucaˈn kˈij cˈo chi nibe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Samatii ahoo tə kota təntəmlɛ kɛ tɔɣɔʋ. Ɩlɛna Pɔɔlɩ kʋlɩ na ɩ́ la samaa kɛ waasʋ. Ɩ yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ haləna ahoo pɩɩ a taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə wɛɛ sɩ kʋ fema ɩ́ kʋlɩ.


Y tek xetaneˈ chare ri oración, ri acuchi (achique) quimolon wi quiˈ sibilaj xsilon. Y yacˈariˈ tek ri cánima xnoj riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, y rumariˈ majun cˈa xibinriˈil chiquiwech riche (rixin) chi niquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios. 	 Tillaa tɛma sələmʋɣʋ, ɩlɛna lonte nte tə taa paa kotaa tɔ tə́ sele. Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ kʋləna pa təna. Ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ Tɔm heeluɣu na paa nyaŋna pʋlʋ.


Yacˈariˈ tek xquibij apo chare ri Jesús: Riyoj ma ketaman ta, xechaˈ apo. Y ri Jesús can yacˈa chukaˈ riˈ xubij chique: Ruma cˈa chi riyix xa ma xixcowin ta xibij chuwe, queriˈ chukaˈ riyin ma xtinbij ta chiwe achique ri yayon pe kˈatbel tzij pa nukˈaˈ chi yicowin yenbanalaˈ quereˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa pəsəna Yesu sɩ: Tə ta nyɩ. Tənaɣa Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Aŋhaa, ma kaa heeli-mɛɣɛ kaŋkantɛ nte ma makɩ na má lakɩ ɩsəntɔ tɔ.


Y ya chukaˈ riˈ tek ri Pedro xubij: Wech aj Israel, tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Ri Jesús ri aj Nazaret, can ya cˈa ri Dios ri banayon pe chare chi qˈuiy ri xerubanalaˈ chicojol. Xeruben cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta. Can cˈo ri xerubanalaˈ Riyaˈ riche (rixin) chi retal chi can ya ri Dios Tataˈixel ri takayon pe. Riyix can iwetaman wi chi queriˈ. 	 Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mɛ, ɩ́ nɩɩ nti ma heeliɣi-mɛ tɔ. Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ yʋlʋ wei ɩ sɔsɔɔntʋ Ɩsɔ hʋ́lá-mɛ tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Yesu niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna piti təma na sɔɣɔntʋ təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəmnaa mpa ɩ hʋ́lá mə hɛkʋ taa tɔ. Ɩsɩɩ mə maɣamaɣa ɩ́ nyəm pə təna tɔ.


Queriˈ chukaˈ ri rijitaˈk tak ixokiˈ, yekˈalajin ta chi can quicˈuan jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, man ta yekˈaban tzij chiquij winek, man ta yekˈaber, y niquicˈut ta jun chˈajchˈojlaj cˈaslen chiquiwech ri winek. 	 Heeli alaa kʋkpatəlaa sɩ pɛlɛ pá tɔkɩ yaasi kʋpaŋ ɩsɩɩ Ɩsɔ yəlaa wɛɛkʋɣʋ tɔ. Pá taa cakəna yəlaa, na pá taa yele na sʋlʋm hɔkɔ-wɛ. Ama pá wɛɛ mpa pa tasəɣɩ alaa səkpema kɛ tɔm


Ri xeˈoc ralcˈual ri Dios can xeˈalex wi chic, pero ma xeˈalex ta chic achiˈel tek xeˈalex riqˈui ri quiteˈ quitataˈ. Ri cˈacˈacˈ alaxic ri xquicˈul riyeˈ, yariˈ tek xeˈalex achiˈel ri ruraybel ri Dios, y ma ruraybel ta chic jun achi. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ pa lʋla-wɛɣɛ kʋlʋlʋ kɛ Ɩsɔ piya, yaa pə kɛ́ yʋlʋ sɔɔlʋɣʋ tɔm, yaa yʋlʋ nɔkʋɣʋ tɔm. Ama Ɩsɔ lapəna ɩ maɣamaɣa sɩ pá pəsɩ ɩ piya.


Quenatej cˈa chiwe ri pastores ri can xquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe. Tichˈoboˈ cˈa rij achique rubanic ri cˈaslen ri xquicˈuaj riyeˈ, ruma can xcukeˈ wi quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Can tibanaˈ cˈa achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 Ɩ́ tɔɔsɩ mə kancaalaɣa sɔsaa mpa pa caala-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm heeluɣu tɔ pa tɔɔ. Ɩ́ nyənna ɩsəna pa yaasi ka wɛɛ tɔ, na ɩsəna pɛlɛ pa səpa tɔ, na ɩ́ kɛɛsəna ɩsəna pɛlɛ pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ na ɩ́ lá mpʋ.


Wachˈalal Gayo, riqˈui cˈa ri utzil ri yatajin chubanic, can nacˈut cˈa chi can acukuban wi acˈuˈx riqˈui ri Dios. Riyit can nayaˈ cˈa ri nicˈatzin chique ri kachˈalal ri yecˈo pan atinamit y queriˈ chukaˈ naben quiqˈui ri kachˈalal ri yepe nej. 	 Ma taapalʋ kʋpaŋ, paasənaʋ mpi ń paasəna tá taapalaa haləna pə́ kpɛŋna mʋʋlaa maɣamaɣa tɔ n kɛ́ yʋlʋ kʋpaŋ kɛ́.


Xa can iwacˈaxan chic cˈa ri nbin: Riyin can xquibe wi, pero yipe chic cˈa iwuqˈui. Y wi riyix can yiniwajoˈ, niquicot ta cˈa ri iwánima, ruma riyin can riqˈui cˈa ri Nataˈ yitzolin wi. Ruma Riyaˈ can más wi nim rukˈij que chinuwech riyin. 	 Tɔʋ, ɩ́ tɛma nɩɩʋ kɛ nti maa heela-mɛ tɔ sɩ ma tɛɛkɩ, ɩlɛ maa taɣanɩ mə kiŋ kɛ məlʋɣʋ tɔ. Ye ɩ́ sɔɔla-m mə laŋa ká hʋlʋməna Tacaa kiŋ pote ńtɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa kəla-m tɔ se.


Y jun cˈa chique ri ye rudiscípulos xusoc jun rumozo ri nimalaj sacerdote. Can xuchoy ruxquin. Y ri ruxquin ri xuchoy ya ri cˈo pa rajquikˈaˈ. 	 Tənaɣa Yesu tɔɔ nyə́ma mpɛ pa taa lɛlʋ loma kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ntɔɣɔŋ ŋkpaŋʋɣʋ na ɩ́ kɔɔlɩ təfeŋ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Can kitzij cˈa nbij chiwe, chi xa ta yetaneˈ ka riyeˈ, ye ri abej xquebechˈo pe riche (rixin) chi niquiyaˈ nukˈij, xchaˈ chique ri fariseos. 	 Kɛlɛ na Yesu sɩ: Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, paa pɛlɛ pa suma, atɛ pɛɛ maɣamaɣa ká kʋlɩ na á yɔɣɔtɩ.


Can achiˈel cˈa yirajoˈ ri Nataˈ, can queriˈ chukaˈ yixinwajoˈ riyin. Can quixcˈojeˈ cˈa jurayil chupan re ajowanic reˈ. 	 Ɩsɩɩ Tacaa sɔɔlʋɣʋ-m tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ma maɣamaɣa ma sɔɔla-mɛ. Ɩlɛ pə wɛɛ kɛ́ sɩ tə sɔɔləɣɩ təmaɣa tam kɛ́ mpʋ.


Tek xapon rukˈijul ri nimakˈij, tek ri israelitas niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, y tek yecamisex chukaˈ ri tak carneˈl riche (rixin) ri pascua, 	 Potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pa acima kʋyakʋ ŋku kʋ wule pa kʋɣɩ Tɛɛʋ acima ɩwɛɛsɩ tɔ kʋ talaa.


Y can xu (xe wi) xracˈaxaj queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ xubij: Riyit Simón Pedro rucˈajol ri Jonás, can jabel cˈa ruwaˈakˈij, ruma ri xabij chi yin cˈa riyin ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios. Ri xabij majun ta cˈa winek ri xkˈalajsan chawech, xa can ya cˈa ri Nataˈ Dios ri cˈo chilaˈ chicaj ri xkˈalajsan chawech. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Yohaanɩ pəyaɣa Simɔŋ, n nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, pə taɣa yʋlʋ cəpəna-ŋ tampana anɛ. Ama ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔɣɔ.


Riyaˈ can xubij dios chique ri achoj chique xuyaˈ wi ri ruchˈabel, y majun modo nibix chi ma kitzij ta nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. 	 Tɔʋ, pa ta kisi mpa pa heela Ɩsɔ tɔm tɔɣɔ yaaʋ sɩ ɩsɔnaa pə́cɔ́ tə nyəmá sɩ Ɩsɔ Tɔm Nmaatʋ kaa laɣasɩ,


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek xebecˈulun pe nicˈaj chic ángeles ri ye petenak chilaˈ chicaj y can sibilaj ye qˈuiy. Y riyeˈ niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios, y niquibij: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillaa samaa tuutuuma sɔɔsa ɩsɔtaa tillu ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ kpakpaa na pá saŋ Ɩsɔ na yontu sɩ:


Y ri chiriˈ pa tinamit Listra, cˈo cˈa jun achi ri can pa ralaxic pe chi ma nicowin ta nibiyin. Can majun bey cˈa biyinek ta jubaˈ. Y ri achi cˈa riˈ tzˈuyul chiriˈ. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Lisitəla na ɩ́ wɛ atɛɣɛ tam, nɔɔhɛɛ tɔɔ ɩɩ səŋəɣɩ. Pa lʋla-ɩ na kaakalətʋ, ɩ ta tɩɩ fɛlɩ ɩ nɔɔhɛɛ tɔɔ kɛ́ fɛlʋɣʋ maɣamaɣa.


Achique cˈa winek ri ruyon riyaˈ nukˈalajsaj ka riˈ, can nrajoˈ cˈa chi niyaˈox (nyaˈ) rukˈij cuma ri winek. Yacˈa riyin nwajoˈ chi riyix niyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri Dios ri yin takayon pe. Y yariˈ nikˈalajsan wuche (wixin) chi can kitzij wi ri nbij y majun etzelal wuqˈui. 	 Wei ɩ lakəna ɩ kaŋkantɛ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ sam kɛ ɩ pɛɛkəɣɩ. Ama wei ɩ pɛɛkəɣɩ ɩ tillu sam, pʋntʋ ntɛ́ tampana tʋ, pɔpɔtʋ fɛɩ ɩ kiŋ.


Y can yacˈariˈ tek ri Pedro xracˈaxaj chi cˈo jun ri nichˈo pe chare, y nubij cˈa: Pedro, cayacatej. Queˈacamisaj la chicop, y queˈatijaˈ, xucheˈex. 	 Na ɩ́ nɩɩ pə tɔma-ɩ sɩ: Piyɛɛ, kʋlɩ na ń kʋ na ń tɔɣɔ.


Y ri Jesús xutzijoj chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech ri winek, y xubij cˈa: Ri rajawaren ri caj junan riqˈui jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza ri nberuticaˈ ca jun achi pa rulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ kɛɛsʋɣʋ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu sɔɔɣa pile kɛ ɩ haləm taa tɔ.


Jun cˈa chique ri ixokiˈ ri xquimol quiˈ chiriˈ, Lidia rubiˈ. Y riyaˈ pa jun cˈa tinamit ri Tiatira rubiˈ ri nipe wi. Riyaˈ nucˈayij cˈa juley tziek ri morado nitzuˈun, y nibix púrpura chare. Y ri Lidia riˈ can nuyaˈ wi cˈa rukˈij ri Dios, y nracˈaxaj cˈa apo ri nubij ri Pablo. Y ri Ajaf Dios can xchˈo wi cˈa pa ránima ri ixok riˈ. Rumariˈ tek riyaˈ can xunimaj. 	 Pa yaa alaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ sɩ Liti. Ɩ lɩɩna ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Tiyatii tɔ, na ɩ paɣataɣaa pɔɔŋ kʋpampaŋ wei ɩ sɛɛwa tɔ, na ɩ sɛɛkaɣa Ɩsɔ. Ɩ caɣaa na ɩ́ keŋna tá tɔm, ɩlɛna Tacaa tʋ ɩ lotu taa kɛ́ nyəm sɩ ɩ́ cɛkəna nti Pɔɔlɩ tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ tɔ.


Xa caˈiˈ chic cˈa kˈij nrajoˈ chi napon ri nimakˈij pascua, jun quinimakˈij ri israelitas tek niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui. Y yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ niquichˈobolaˈ achique chi kˈoloj ri xtiquicusaj riche (rixin) chi nika ta cˈa ri Jesús pa quikˈaˈ y cˈacˈariˈ niquicamisaj. 	 Pə kaasa kʋyɛɛŋ naalɛ sɩ pá tɔɣɔ Tɛɛʋ acima na potopotonaa mpa pa taa fɛɩ kʋkʋsʋm tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa pɛɛka ɩsəna paa la na pá kpa Yesu təhɛɛ na nɔɣɔlʋ ta na tɔ na pá kʋ-ɩ.


Y tek xojapon cˈa pa tinamit Jerusalem, riqˈui cˈa quicoten xojcˈul cuma ri kachˈalal. 	 Tə kɔma na tə́ tala Yosalɛm ɩlɛna tá taapalaa laŋlɛ hɛɛna tá kɔntɛ.


Can kacˈulun cˈa rutzil ri Dios, ruma can rubanon chake chikajujunal, chi cˈo jun samaj yatajnek chake. Rumariˈ, wi yatajnek chake chi nikakˈalajsaj ri nibix chake ruma ri Dios, can tikakˈalajsaj cˈa chique ri nicˈaj chic. Y can tikakˈalajsaj cˈa janipeˈ ri can cukul kacˈuˈx riqˈui chi nikakˈalajsaj. 	 Mpi pə lapʋ saa-tʋ tɔ pə wɛ ŋkaŋka kɛ́. Na pə wɛɛ sɩ tə́ la-wəɣɩ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ hana paa tá taa wei kɛ́ faalaa. Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ɩ́ saa wei, pʋntʋ ɩ́ heeliɣi na pə́ kɛɛsəna naani wei ɩ wɛna tɔ.


Y chilaˈ cˈo wi, royoben ri kˈij riche (rixin) chi yejach pa rukˈaˈ pa raken, quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin). 	 Kaɣana tənaɣa ɩ wɛɛ na ɩ́ caɣaa na ɩ́ taŋaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ kɔna ɩ kolontunaa na ɩ́ loosi nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ.


Yacˈa ri Jesús can xuchilabej chique chi majun achoj chare tiquitzijoj wi y chukaˈ xubij chi titzuj (tisuj) ruway. 	 Ama Yesu kpaala-wɛ sɩ pá taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ-tɩ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ cɛla-kɛɣɛ kʋtɔɣɔʋ na ká tɔɣɔ.


Y chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar riˈ cˈo jun altar riche (rixin) chi niporox pon pa ruwiˈ, y kˈanapuek ronojel rij. Cˈo cˈa chukaˈ ri cáxa riche (rixin) ri rutrato ri Dios. Y ri cáxa riˈ kˈanapuek ronojel rij y queriˈ chukaˈ ri rupan. Chupan cˈa ri cáxa cˈo jun lek banon riqˈui kˈanapuek y chupan ri lek cˈo jubaˈ maná, ri wey ri xka pe chilaˈ chicaj. Y chupan ri cáxa riˈ cˈo chukaˈ ri ruchˈameˈy ri Aarón, ri xjotayin chic pe. Y chukaˈ cˈo ri tzˈalan tak abej ri tzˈibatal wi ca ri trato ri xuben ri Dios quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ. 	 Na tənaɣa wʋla cofolo ka wɛɛ na pá wɔkɩ tulaalʋnaa kɛ ɩ taa, na Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ atakaa na pá waasa ɩ tənaɣa wʋla təpaɩ. Atakaa ɩnɩ ɩ taa ka wɛ wʋla nyənaɣa na ka taa na mana, na Alɔŋ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kɩɩ tʋwa hɛtʋ tɔ na pɛɛ kpaatanaa mpa pa tɔɔ pa ŋmaa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tɔm tɔ.


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Yacˈa ri Dios xukˈalajsaj yan cˈa chkawech riyoj ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri rutakon pe. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu can retaman wi ronojel; retaman hasta ronojel ri nuchˈob ri Dios. 	 Tá tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ kula kʋŋmɛlətʋ tənɛ na Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ. Mmm Feesuɣu Naŋŋtʋ wiiliɣi pə təna pə taa kɛ́ sɩ kʋ naa. Paa nti tə pəlɛ Ɩsɔ tʋɣɩ na tə́ ŋmɛlaa təkulukulu tɔ maɣamaɣa.


Ri Juan cˈa riˈ xpe riche (rixin) chi xorukˈalajsaj ri Sakil, riche (rixin) chi queriˈ can quinojel cˈa winek tiquinimaj ri nuyaˈ rutzijol chique. 	 Ɩ́lɛ́ ɩ kɔma sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ kɔkɔ ŋka ka naa mpʋ tɔ ka yaasi. Na ɩ kɔntɛ nyʋɣʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ na yəlaa təna mʋ, na pá təŋ-tɩ.


Riyix chukaˈ xa can ma xtitoˈ ta iwiˈ chuwech ri rucˈayewal riˈ. Ruma nibij chiquij ri winek chi ma utz ta yetajin chubanic, pero tek riyix nibij chi ma utz ta yetajin chubanic ri winek, xa can yixtajin nisiqˈuij (niwoyoj) ri rucˈayewal pan iwiˈ, ruma riyix chukaˈ xa can yixtajin chubanic ri mac ri yequiben riyeˈ. 	 Ɩlɛ nyá wei n footiɣi nyá lɛlʋ tɔ, paa n kɛ́ we te, n fɛɩna tampana. Pə taɣa pʋlʋ, nyá footiɣi lɛlʋ pəyele ḿpʋ́ɣʋ́ nyá maɣamaɣa nyá lakɩ tɔ, n kʋɣɩ nyá tɩ tɔm kɛ́.


Can yacˈariˈ ri nabey y nimalaj pixaˈ ri cˈo chupan ri ley. 	 Kʋsəsɩɩtʋ taa sɔsɔɔntʋ ntɛ́, na ntɩ tə kələna tə təna.


Ri Pedro y ri Juan cˈa yechˈo na cˈa chiquiwech ri winek, tek xeˈoka ri sacerdotes ye cachibilan ri achiˈaˈ saduceos, y chukaˈ ri achi ri cˈo más rukˈij chiquicojol ri achiˈaˈ ri ye chajinel pa rachoch ri Dios. 	 Piyɛɛ na Yohaanɩ pa tɔŋna samaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna kɔtəlaa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taŋlaa nyʋɣʋ tʋ na Satusee nyə́ma pa tala.


Y ri Enoc cˈo chukaˈ ri rukˈalajsan ca chiquij ri achiˈaˈ riˈ, achique ri xtiquicˈulwachij ri achiˈaˈ ri ye queriˈ. Y ri Enoc riˈ jun cˈa riy rumam ca ri Adán, ri xalex chiquicojol ri ruwuk sol winek ri xecˈaseˈ chrij ca ri Adán. Ri Enoc cˈa riˈ rubin ca: Tiwacˈaxaj cˈa, chi ri Ajaf can xtipe ye rachibilan pe pa mil chi lokˈolaj tak ruˈángeles, 	 Atam saalɩ kʋlɛlʋɣʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋ ntɛ́ Henɔkɩ, na ɩnɩ ɩ ka nana yəlaa panɛ pa tɔm kɛ hatuu lɔŋ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ na ɩ́ nɩɩ. Tacaa ká kɔɔ na ɩ ká kpɛŋna ɩ ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma ɩsɩɩ iyisi naanʋwa (10000),


Y tek ri Jesús can cˈa nichˈo na cˈa quiqˈui ri rudiscípulos, yacˈariˈ tek xoka ri Judas ri jun chique ri cablajuj rudiscípulos, y ye rucˈuan cˈa apo ye qˈuiy winek ri quicˈualon cheˈ y espada. Quinojel riˈ ye takon cˈa el cuma ri principaliˈ tak sacerdotes, cuma ri aj tzˈibaˈ y cuma chukaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek. 	 Yesu tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ, ɩlɛ ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ wei pa yaa sɩ Yutaasɩ tɔ ɩ talaa kɛlɛ. Na ɩ waalɩ kɛ́ yəlaa tuutuuma na pá tɔka laɣalɛɛ na kpatəŋ. Kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa tilina yəlaa mpɛ.


Pero ruma cˈa ri achiˈaˈ riˈ ma yecowin ta niquitoj ri quicˈas, ri achi ri yayon ri puek chique pa kajic, xubij chi ma tiquitoj ta chic, xa tiqˈuis chi queriˈ, xchaˈ chique. Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chukaˈ chare ri Simón ri fariseo: Wacami tabij cˈa chuwe, ¿achique cˈa chique ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ ri más najowan riche (rixin) ri achi ri xyaˈo puek pa kajic? 	 Pa ta hiki sɩ pá fɛlɩ-ɩ, ɩlɛna ɩ́ cɛ pa naalɛ ɩnɩ. Tɔʋ, pa taa awe laŋlɛ ká kələna-ɩ hɛɛnaʋ?


Y riyin ma wetaman ta ruwech achique chi achi riˈ. Pero riche (rixin) chi nikˈalajsex chare re tinamit Israel, rumariˈ xipe chi yenben bautizar ri winek riqˈui yaˈ. 	 Ma taa nyɩ sɩ aweɣelɛ pʋntʋ ɩnɩ. Ama ma kɔmaɣa sɩ ma sɔɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm na lʋm sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma nyəmɩ-ɩ.


Y wi cˈo jun winek ri nrajoˈ nelekˈ el pa rachoch jun achi ri cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, nabey cˈo chi nuxim ri achi riˈ, y cˈacˈariˈ nicowin nucanoj el ronojel ri nrajoˈ yerucˈuaj. 	 Nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ sʋʋ yʋlʋ toŋ tʋ təyaɣa sɩ ɩ kuuki ɩ wontu na ɩ́ tá tɛ toŋ tʋ ɩnəɣɩ hɔkʋɣʋ kɛ ŋmɩɩsɩ. Ama ɩ kpaa-ɩ kɛ́ na ɩ́ hɔkɔ-ɩ təkeŋkeŋ na pə́cɔ́ ɩ́ sʋʋ ɩ wontu kuuu kɛ təyaɣa taa.


Y ri Ajaf Jesucristo xtuyaˈ ta cˈa ri rutzil pan iwiˈ chiˈiwonojel. Amén. 	 Tacaa Yesu ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ.


wi queriˈ nabij riyit, ¿achique cˈa ruma tek ma xayaˈ ta re nurajil pa banco? Riche (rixin) chi queriˈ ncˈul ta cˈa ri puek ri can wuche (wixin) riyin y ncˈul ta chukaˈ ral re nurajil re wacami re xitzolin pe, xchaˈ. 	 Ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n taa tʋ ma liɣitee kɛ panci taa? Ma kɔma ɩsəntɔ tɔ, maa maɣana pə sɛɛ a tɔɔ na má kpɛntɩ na má mʋ.


Ya ri Dios ri nibano chi tek nitic ka jun ijaˈtz riche (rixin) ri trigo pan ulef, trigo ntel pe. Y queriˈ chukaˈ ri nicˈaj chic ijaˈtz, tek yetic ka pan ulef, etaman achique riˈ ri yebeˈel pe, ruma ya ri Dios ri banayon ca chi queriˈ. 	 Mpi Ɩsɔ nɔkaa tɔ mpəɣɩ ɩ lakɩ na pəle ńtɛ́ tə́ nyɔ, na ɩ́ yeki na paa pəle nte tə nyɔ ɩsɩɩ tə wɛʋ tɔ.


Ruma wi xaxu (xaxe wi) ri rucimiento ri jay ri nicowin nuyaˈ ka y nupabaˈ ca ri samaj chiriˈ, xquepe cˈa ri winek xquetzeˈen chrij. 	 Tɛfɛ ɩ kɔŋ ɩ́ tɛ kite sɩɩʋ, ɩlɛna ɩ́ kpisi kʋ kʋɣʋ, na tɛɛlaa kɔɔ na pá woŋi-ɩ,


Pero ri Jesús xuchop rukˈaˈ ri cˈajol riˈ y xuyec anej. Y can yacˈariˈ tek xbeyacatej pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa ka niŋ taa na ɩ́ kʋsɩ-kɛ na ká səŋ ɩsɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare: Riyit awetaman chi riyoj kayaˈon ca ronojel ri cˈo kiqˈui, riche (rixin) chi yit katzekelben, xchaˈ. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Tɔʋ, ta yela pə təna təkpataa kɛ́ na taa hu nyá waalɩ.


Ri Dios xbin chique ri lokˈolaj tak profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel Riyaˈ ojer ca, chi xquibij chi xtuyaˈ jun Kacolonel. 	 Mpʋ ɩnəɣɩ ɩ ka lapa na ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpama kpaalɩ.


Y ri teˈej tataˈaj can xquimey tek xquitzˈet ri xbanatej riqˈui ri calcˈual. Y ri Jesús xubij chique chi majun achoj chare tiquitzijoj wi ri xbanatej. 	 Ɩlɛna piti kpa pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ nyə́ma. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-wɛ sɩ pá taa yele na nɔɣɔlʋ nɩɩ nti ɩnɩ tə lapa mpʋ tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij el chare ri capitán: Catzolin chawachoch. Ruma xanimaj chi riyin yicowin yicˈachojsan, can xtibanatej cˈa ri araybel, xchaˈ el chare. Y ri rumozo ri capitán, can ya cˈa hora riˈ xcˈachoj chare ri ruyabil. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela yoolaa nyʋɣʋ tʋ sɩ: Kpe, ɩsəna mpi n tɛma nyá taa na Ɩsɔ tɔ pɩɩ la ḿpʋ́ɣʋ́ teitei. Waatʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa kɛ pə waa yoolaa nyʋɣʋ tʋ yom.


Y ri achi siquirnek, can yacˈariˈ tek xyacatej anej chiquiwech quinojel ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ. Y xucˈol el ri ruwarabel ri acuchi (achique) cotzˈoban wi pe, y xbe. Y riyaˈ nuyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios ri xtzolin el chrachoch. 	 Tənaɣa ɩ kʋla kpakpaa kɛ pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ kpaɣa kpatəlɛ nte tə tɔɔ paa hɩɩsa-ɩ tɔ na ɩ́ saŋ Ɩsɔ na ɩ́ kpeŋ.


Y pa ruqˈuisbel, ri rajaf ri ulef xaxu (xaxe wi) chic cˈa ri rucˈajol xcˈojeˈ ca riqˈui y riyaˈ sibilaj nrajoˈ ri rucˈajol. Pero ri rajaf ri ulef xutek cˈa ri rucˈajol quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri rulef, ruma riyaˈ xuchˈob ka: Ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef can xqueniman wi cˈa chare ri nucˈajol tek xtiquitzˈet chi can ya riyaˈ ri napon quiqˈui, xchaˈ ka pa ránima. 	 Yʋlʋ wei pɩɩ kaasa taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ kiŋ tɔɣɔlɛ ɩ maɣamaɣa ɩ kʋlʋlʋ wei ɩ luɣu sʋʋ teu tɔ. Ɩlɛɣɛ ɩ tɛɛsa tiluɣu kɛ pa kiŋ, na ɩ́ hʋʋkɩ sɩ paa nya ɩ pəyaɣa ɩsəlɛ.


¿Achique ruma nibij queriˈ? ¿La pa caˈiˈ oxiˈ cami elenak wi ri Cristo? ¿La yin cami riyin ri Pablo ri xicamisex chuwech cruz iwuma riyix? ¿O xixban cami bautizar pa nubiˈ riyin? Ma que ta riˈ. 	 Ɩ́ hʋʋkɩ sɩ Kilisiti faɣa ɩ taa təyəpəlɛɛ kɛ́? Pɔɔlɩ səpəna səm tesika tɔɔ kɛ́ mə tɔɔ? Pɔɔlɩ hətɛ kɛ pa yaanaa na pá sɔ-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na?


Quecˈareˈ nubij ri Ajaf: Yin cˈa riyin ri Alfa y Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqˈuisbel chare ronojel. Riyin can yincˈo pe pa rutiquiribel, yincˈo re wacami y yincˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y can cˈo uchukˈaˈ pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yicowin nben ronojel, nichaˈ ri Ajaf. 	 Maɣa Aləfa na Omɛka. Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ wei ɩ wɛɛ, na ɩ ka wɛɛ, na ɩ ká kɔɔ tɔ ɩnɩ ɩ yɔɣɔtəna təfoo kɛ́ mpʋ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerucusaj el ri rudiscípulos chupan ri jucuˈ y xubij chique chi quebe cˈa ri jucˈan chic ruchiˈ yaˈ; chi can quenabeyej cˈa el chuwech, ruma Riyaˈ cˈa yerutek na ca ri winek chi tak cachoch. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa kɛ pə waalɩ kɛ́ kpakpaa sɩ: Ɩ́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na ɩ́ tɛɛ-m nɔɣɔ na ɩ́ tɛsɩ kʋteŋ lɛŋkʋ. Ɩlɛna ɩnɩ ɩ́ saalɩ təna na ɩ́ paasəna samaa yasʋɣʋ.


Y achiˈel xa cˈo yan jun semana kˈaxnek ca tek ri Jesús tichˈo wi chiquiwech ri winek, yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruchaˈ cˈa ri Pedro, ri Juan y ri Jacobo riche (rixin) chi yerachibilaj el chi nibe pa ruwiˈ jun juyuˈ chubanic orar. 	 Ɩ tɛma tɔm ntəɣɩ yɔɣɔtʋɣʋ na kʋyakʋ siki kɛ́ ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pá kpa pʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ.


Y ri Moisés xuchicaj chukaˈ ri quicˈ chrij ri rachoch ri Dios y chrij ronojel ri cosas ri nucusex pa rusamaj ri Dios. 	 Ɩlɛna Moisi tasa caləm kɛ kpaɣaʋ na ɩ́ ŋmɩɩsɩ cokəle tɔɔ na Ɩsɔ sɛɛʋ wontu təna tɔɔ.


Ri Cristo xban cˈa chare ruma ri Dios chi ya Riyaˈ ri can sibilaj nim rukˈij que chiquiwech ri ángeles. Y can sibilaj nim rukˈij que chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, y ri nicˈaj chic ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ y ri can cˈo quikˈij. Riyaˈ sibilaj nim que chiquiwech quinojel; ma xu (xaxe) ta chupan re tiempo reˈ, xa can queriˈ chukaˈ ri chkawech apo. 	 Kilisiti wɛʋ təna tɔ ɩ kəla pə təna təpaɩ kɛ́, paa toŋtʋnaa, paa pəsʋɣʋ ŋku, paa toma nna, paa kawulasɩ nsi, na həla təna nna pa yaa tɔ, na pə taɣa antulinya ɩnɛ ɩ taa tike, ama pə kpɛntəna wei ɩ ka kɔɔ tɔ ɩ kəla ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́lɛ́ ɩ taa tɔtɔɣɔ.


wi kas kitzij chi xiwacˈaxaj ri ruchˈabel Riyaˈ, y wi kas kitzij chi xixtijox riqˈui ri kitzij ri cˈo riqˈui ri Cristo. 	 Ntɔŋ ɩ́ tɛma ɩ tɔm nɩɩʋ na? Haləna ɩ́ kɛʋ Kilisiti nyə́ma tɔ pa sɛɣɛsa-mɛɣɛ ɩ tɔm təna tampana mɛɛ.


Y queriˈ xquibij, ruma quinojel winek ri yecˈo chiriˈ pan Atenas, ri aj chiriˈ y ri yepe jucˈan chic ruwachˈulef, can majun chic cˈa achique ta ri niquiben, xa can xu (xe) wi niquicˈaxaj o niquibij jun chic naˈoj ri can cˈacˈacˈ chiquiwech riyeˈ. 	 Atɛɛnɩ nyə́ma təna na caɣalaa mpa paa wɛ təna tɔ pa nyəntɛ ntɛ́ tɔmnaa kʋfatʋ yɔɣɔtaɣa na tə nɩɩʋ.


Y can kˈij kˈij cˈa yecˈo pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij y niquinimirisaj rubiˈ ri Dios. Amén. 	 Pa saasaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ kɛ tam kɛ́ na pá saŋ Ɩsɔ.


Achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Imac riyix tek niyokˈotej rubiˈ ri Dios cuma ri ma ye israelitas ta. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa təkelekele sɩ: Yuta nyə́ma mɛ mə yelina na piitim lɛmpɩ nyə́ma tʋʋkɩ Ɩsɔ.


Y ri Pilato xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ.


Ri Dios nrajoˈ cˈa chi ri cˈo nimalaj tak uchukˈaˈ pa quikˈaˈ ri yecˈo chilaˈ chicaj niquitzˈet ri utzil ri nuben chake riyoj ri kaniman chic Riyaˈ ri nibix iglesia chake. Y queriˈ tiquetamaj cˈa chi ri Dios sibilaj qˈuiy naˈoj ri cˈo riqˈui. 	 Sɩ pə́ kɔma na pə́ tala waatʋ ɩnɛ ɩlɛ ɩ yele na ɩsɔtaa kawulaɣa nyʋɣʋ nyə́ma na ka toŋtʋnaa nana Yesu sɛɛlaa kpeka kiŋ kɛ Ɩsɔ nyəm yaasi təna.


Y riˈ nucˈut chukaˈ chkawech chi tikayaˈ ca rubanic ronojel ri ma nika ta chuwech ri Dios y ronojel ri itzel tak raynic riche (rixin) re ruwachˈulef. Re cˈa yojcˈo na re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ma tikayaˈ ta kˈij chare ri mac, xa tikacˈuaj jun cˈaslen choj; jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 Pɛɛlɛɛ anɩ a sɛɣɛsəna-tʋ sɩ tə́ yele ɩsaɣatʋ taa kɛ́ tɔntɛ na atɛ cənɛ kʋnyɩɩləŋ kɛ mpʋ, na tə́ kpaɣa ləmaɣasɛɛ na tə́ təŋ siɣisuɣu, na tə́ nɩɩkəna Ɩsɔ kɛ́ tam kɛ́ tá tɔntɛ taa kɛ́ antulinya taa cənɛ.


Y Riyaˈ chanin xutzˈet apo caˈiˈ jucuˈ yecˈo ca chuchiˈ ri yaˈ, y majun cˈo ta chiquipan. Ruma ri cajaf ri jucuˈ riˈ ye chapoy tak car, y ri hora riˈ xa quichapon yequichˈej ri yaˈl chapabel car. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ nawa kpɩɩləŋ naalɛ səŋa kʋteŋ tɔɔ, na tiina kpalaa lɩɩ ɩ taa na pá polo pa puluŋ cɔtʋɣʋ.


Ruma xabachique ri can nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa ma xtril ta cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, astapeˈ ta na can napon pa camic wuma riyin y ruma ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, can xtril cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, na ma Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ, pʋntʋ ka hikina weesuɣu.


Ruma xtzijox ca chuwe cuma ri rufamilia ri ixok ri Cloé rubiˈ, chi riyix wachˈalal cˈo oyowal chicojol. 	 Ma taapalaa, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kolowee təyaɣa nyə́ma heela-m sɩ ɩ́ yooki kɛ́.


Y ruma chi can ye qˈuiy ri winek ri yeˈoka riqˈui, ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos chi tiquiyaˈ pe jun jucuˈ queriˈ nakaj, riche (rixin) chi queriˈ, wi ri winek más niquipitzˈ, Riyaˈ ntoc cˈa chupan ri jucuˈ riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ pá taŋɩ-ɩ na kpɩɩlʋɣʋ, tɔfɔ samaa yuŋ ka nyəkɩ-ɩ.


Rumariˈ kachˈalal, queˈichaˈ pe wukuˈ achiˈaˈ chicojol, achiˈaˈ ri can etaman chi choj ri quicˈaslen, ri can cˈo naˈoj quiqˈui y nojnek ri cánima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, riche (rixin) chi queriˈ yesamej chiquilixic ri kachˈalal. 	 Pə tɔɔ tɔ, apalaa mɛ, ɩ́ nyənɩ na ɩ́ ləsɩ mə taa kɛ́ yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa, mpa yəlaa sama na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ pa kiŋ na pá wɛna ləmaɣasɛɛ kɛ sɔsɔm tɔ, na tə́ tʋ-wɛɣɛ təmlɛ tənɛ.


Rumariˈ, tiwetamaj chi ri Cristo can xtipe na wi pa sutzˈ. Y quinojel xquetzˈeto riche (rixin). Hasta ri winek ri xetekˈun el ri ruchˈacul ri Jesucristo hasta riyeˈ xtiquitzˈet na chukaˈ. Can quinojel cˈa ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef xqueˈokˈ tek xtiquitzˈet Riyaˈ. Jaˈ (je), can que wi riˈ xtibanatej. 	 Ɩ́ nyənɩ, ɩ kɔŋna na ɩsɔŋmʋntʋ. Yəlaa təna təpaɩ haləna pə́ kpɛntəna mpa paa tʋla-ɩ pɔ́ɔ́ŋ tɔ paa na-ɩ. Atɛ piitimnaa təna ká wii ɩsɩɩ pa səkɩ. Nn, pə́ la mpʋ. Ami.


Ruma wi riyix xa itzel ninaˈ chare jun chic ruma chi utz cˈo, y niwajoˈ chi can xu (xe) ta wi riyix ri cˈo utz nicˈom ca chare ronojel cosa, nikˈalajin chi ma xu (xe) ta wi riˈ ri niben. Xa can niyec oyowal, y yix banoy cˈa ronojel ruwech etzelal. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, timpi taa haŋaɣa na ɩkəllɛ pɛɛkʋɣʋ pə wɛɛ tɔ tənaɣa liɣituɣu na ɩsaɣatʋ ntɩ tə təna tə wɛ tam.


Ruma jun rusamajel ri Ajaf Dios, ma utz ta chi nuben oyowal. Can nicˈatzin chi utz runaˈoj quiqˈui quinojel. Y nicˈatzin chukaˈ chi nicowin yerutijoj jabel ri kachˈalal, y nicochˈon. 	 Pəyele Tacaa təmlɛ tʋ ná wɛɛ tɔ pə fɛɩ sɩ ɩ ká wɛɛ yoolu. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ tɔm yəlaa təna caakɩ tɔɣɔ, na ɩ ká wɛɛ wei ɩ pəsa lɛlaa kɛ sɛɣɛsʋɣʋ na suulu hʋ́lʋ́ɣʋ́ tɔ.


Y rumacˈariˈ, achique cˈa ri ma ruyaˈon ta ránima wuqˈui, xa can yiretzelaj wi cˈa riˈ. Y achique ri ma nitoˈo ta wuche (wixin), xa yariˈ ri niyojo ronojel ri yenben riyin. 	 Wei ɩ fɛɩ ma tɔɔ, pʋntʋ kɛ́ ma kolontu kɛ́. Wei ɩɩ səŋna-m tɔɔsʋɣʋ tɔ, ɩ yaasəɣɩ kɛ́.


Wech aj Israel y riyix principaliˈ chupan re katinamit, can tiwacˈaxaj cˈa ri chˈabel ri xquenbij chiwe wacami, riche (rixin) chi ntoˈ wiˈ, xchaˈ. 	 Ma taapalaa na ma caanaa mɛ, ɩ́ nɩɩ nti ma caa ma heeli-mɛɣɛ ma tɔm tɔɔ kɛ́ nɔɔnɔɔ tɔ.


Ya cˈa Riyaˈ ri xcolo pe quiche (quixin) ri katiˈt kamamaˈ chiriˈ pan Egipto. Riyaˈ cˈo cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri xerubanalaˈ chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi retal chi can ya wi ri Dios ri takayon el riche (rixin). Yecˈo cˈa ri xerubanalaˈ chiriˈ pan Egipto, ri pa Mar Rojo, y ri pa jun desierto. Cawinek cˈa junaˈ xebiyajlan ri pa ruwachˈulef riˈ. 	 Ɩnɩ ɩ lapəna piti təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm na ɩ́ ləsɩ-wɛɣɛ Icipiti tɛtʋ taa. Ɩ lapa mpʋ tɔtɔɣɔ səsəncaasɩ teŋku taa na wʋlaɣa tɛtʋ taa, halɩ pɩɩsɩ nɩɩlɛ.


Rumariˈ riyoj ri kaniman chic ri Dios, wi xa majun utzil nikaben ta, xa yoj achiˈel jun caminek y majun nicˈatzin wi nikabij chi kaniman. Xa yoj achiˈel jun chˈaculaj ri man cˈo ta chic ri ránima riqˈui. 	 Ye ɩsɩɩ pʋlʋpʋ həntaa na pɩɩ feesiɣi pə səpaɣa. Mpʋ tɔtɔɣɔ Ɩsɔ taa tɛmnaʋ kɛ yem ná kɛ́ kʋsəpəm.


Can quecˈariˈ tibanaˈ riyix, can quiniwoyobej apo. Achiˈel ri achi chajinel, ruma ma retaman ta ajan (jampeˈ) xtoka ri rajaf ri jay, riyaˈ cˈo chi noyoben apo. Ruma ri rajaf ri jay riqˈui jubaˈ xa noka tek ntoc pe ri akˈaˈ, o ya ri pa nicˈaj akˈaˈ, o tek yesiqˈuin pe ri ecˈ tek xa nipe yan rusekeric o ri nimakˈaˈ yan. Rumariˈ riyix can quiniwoyobej apo. 	 Ye ɩ ta nyɩ waatʋ wei təyaɣa caa ká kɔɔ tɔ ɩlɛ ɩ́ feŋ teu. Taanaɣa kɛ ɩ ká kɔɔ, ahoo hɛka kɛ, kampaaŋ koou na, yaa tanaŋ kɛ́, nɔɣɔlʋ ta nyɩ.


Kachˈalal, ri Dios nrajoˈ cˈa chi riyix nichˈajchˈojsaj iwiˈ chare ronojel ri xa ma utz ta, tiyaˈ ca rubanic ri mac, achiˈel ri mac ri niquiben ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 Mpi Ɩsɔ caakɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma na ɩ́ yele asilima kʋlapʋtʋ təkpataa.


Cˈacˈariˈ tek xerutek el pa tinamit Belén y xubij el chique: Quixbiyin cˈa chilaˈ y ticanoj ri acˈal, y tek iwilon chic ca, noˈibij ca chuwe, riche (rixin) chi riyin yibe chukaˈ chuyaˈic rukˈij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hʋla-wɛɣɛ Pɛtəlɛhɛm mpaaʋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ polo na ɩ́ pɛɛkɩ pəyaɣa ŋkɛɣɛ teu. Waatʋ wei ɩ́ na-kɛ ɩ́ heeli-m na ma maɣamaɣa má polo na má sɛɛ-kɛ.


Y ri joyowanic, ri uxlanibel cˈuˈx y ri ajowabel ri nuyaˈ ri Dios, xticˈojeˈ ta cˈa ri pa tak iwánima. Y can pa ruqˈuiyal ta cˈa ri xtiyaˈox (xtyaˈ) chiwe. 	 Ɩsɔ ɩ́ hʋlɩ-mɛɣɛ suulu, na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya, na ɩ́ tʋ-mɛɣɛ təma sɔɔlʋɣʋ na pə́ tɔɔ sɔsɔm.


Y rumariˈ ri Moisés cˈo rukˈij. Pero ri Jesús yariˈ ri cˈo más rukˈij rucˈojlen, ruma Riyaˈ can achiˈel jun aj banoy jay. Y ketaman wi chi ya ri aj banoy jay ri más cˈo rukˈij, que chuwech ri jay ri nuben. 	 Kutuluɣu ŋmalʋ wɛnna sam na pə́ kəlɩ kutuluɣu maɣamaɣa. Mpʋ tɔtɔɣɔ Yesu mʋna sam na pə́ kəlɩ Moisi təcaɣacaɣa.


Y chukaˈ ri Anás ri nimalaj sacerdote, ri Caifás, ri Juan, ri Alejandro, y quinojel cˈa ri ye quiy quimam ca ri ye nimalaj tak sacerdotes, xquimol chukaˈ apo quiˈ quiqˈui. 	 Pə kpaɣaʋ ɩsɩɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ Ana, na Kayifi, na Yohaanɩ, na Alɛkəsantəlɩ-wɛɣɛ mpʋ na kɔtʋlʋ sɔsɔ lʋlʋɣʋ nyə́ma təna.


Y wacami nikajoˈ cˈa nikacˈaxaj achique nabij riyit. ¿La rucˈamon cami chi nikatoj ri alcawal ri nubij ri César ri cˈo chi nikatoj o xa ma rucˈamon ta? xechaˈ. 	 Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna pá fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na? Heeli-tʋɣʋ nti n hʋʋkɩ tɔ.


Riyeˈ ruma chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xechˈacon chiquij nicˈaj chic tinamit. Pa ruchojmil xekˈato tzij. Xquicˈul ri xetzuj (xesuj) chique ruma ri Dios. Xquitzˈapij xequey ri coj. 	 Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɣɔ pa tɔɣa lɛlaa tɛtʋ, na pə tɔɔ kɛ́ pa təŋa tampana, ɩlɛna Ɩsɔ ha-wɛɣɛ mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-wɛ tɔ. Pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔɔ kɛ́ pa təka tɔɣɔlasɩ nɔɔsɩ,


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech caxlan wey y car ri xmolotej ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɣaa na pá haɣa. Haləna pá tɔɔsɩ hɔɣɔlasɩ kʋkpisasɩ kɛ tɔkəŋ naanʋwa na naalɛ.


Y can queriˈ chukaˈ ri chˈabel ri niquibilaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes. Riyeˈ y ri aj tzˈibaˈ niquitzeˈej cˈa ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Riyaˈ can yecˈo wi cˈa ri xerucol, pero Riyaˈ ma nicowin ta nucol el riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa tɔtɔ. Pɛlɛ pa tɔŋna-ɩ paanaʋ na pá yɔɣɔtəɣɩ pa təma sɩ, ɩ yapa lɛlaa nyɔɔŋ ɩsənaɣa na ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ ya ɩ maɣamaɣa ɩ nyəŋkʋ.


Y riqˈui jubaˈ nikˈax chiwech chi ri ley xa itzel, pero ma que ta riˈ. Ri ley nicˈatzin riche (rixin) chi nukˈalajsaj ri mac. Wi man ta cˈo ri ley, riyin man ta wetaman achique riˈ ri mac. Achiˈel tek nubij ri ley: Ma tarayij ta riyit ri cˈo riqˈui jun chic. Y ruma queriˈ nubij, wetaman chi wi xtinben queriˈ, yimacun chuwech ri Dios. Man ta nubij queriˈ, man ta wetaman chi mac. 	 Ɩlɛ ɩsənaɣa pə wɛɛ ɩlɛ? Kʋsəsɩɩtʋ kɛ́ ɩsaɣam yaa? Aaɩ pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Kʋsəsɩɩtʋ yelina na má nyɩ ɩsaɣatʋ tɔm. Kʋpam ye kʋsəsɩɩtʋ ɩ́ taa tɔ sɩ n kaa nyɩɩlɩ, ma taa nyɩ kʋnyɩɩlʋɣʋ tɔm.


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chare ri itzel winek: Tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, chi ma xu (xe) ta wi riqˈui caxlan wey nicˈaseˈ wi ri winek, xa can nicˈaseˈ chukaˈ riqˈui ronojel ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ pə taɣa tɔɣɔnaɣa tike kɛ yʋlʋ ká hikina weesuɣu. Ama tɔm təna nti tə lɩɩkəna Ɩsɔ nɔɣɔ taa tɔ tə kiŋ tɔtɔɣɔ.


Riyix xa imestan ca ri pixaˈ ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Ri ruchˈabel can yojrupixabaj cˈa achiˈel jun tataˈaj nupixabaj ri ralcˈual. Ruma nubij: Ma itzel ta tanaˈ tek ri Ajaf Dios yaruyaˈ pa jun tijoj pokonal riche (rixin) chi yarupixabaj. Ma tamalij ta acˈuˈx tek ri Ajaf can nucˈut chawech chi ma ya ta ri yatajin chubanic. 	 Ɩ́ sɔɔwa apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔm nti Ɩsɔ heeliɣi-mɛ ɩsɩɩ yʋlʋ sɛɣɛsʋɣʋ ɩ piya tɔ yɛɛ? Ɩ tɔma sɩ: Ma pəyalʋ, paasəna teu kɛ waatʋ wei Tacaa hɔŋ nyá ŋkpaŋʋɣʋ tɔ. Na ye ɩ kaləɣəna-ŋ taa lɔ nyá apalʋtʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ re jun cˈambel tzij reˈ chique: ¿Cˈo cami jun moy ri nicowin ta nuyukej jun chic moy y man ta yetzak pa tak jul? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ lɛntɩ sɩ: Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ yʋlʋm kaa pəsɩ na ɩ́ hɔ ɩ lɛlʋ, tɔfɔ pa naalɛ paa hoti pʋ́ʋ́ɣʋ́ taa kɛ́.


Ruma ri can cˈo qˈuiy riqˈui, xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa más chare y queriˈ qˈuiy cˈa ri xticˈojeˈ riqˈui. Yacˈa ri xa jubaˈ oc cˈo riqˈui, hasta ri jubaˈ riˈ xa xtelesex chare. 	 Wei ɩ wɛna tɔɣɔ paa ha. Paa lɛɛkɩ wei ɩ fɛɩna tɔɣɔ pəciimaɣa wei ɩ wɛna tɔ.


Rumariˈ ma tiben ta achiˈel ri niquiben ri nacanek tak winek. Xa can nicˈatzin chi tikˈax chiwech achique ri ruraybel ri Ajaf. 	 Ɩ́ taa la ɩsɩɩ kʋmɛlɛməŋ lakʋɣʋ tɔ. Ama ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ɩ́ nyɩ mpi Tacaa luɣu wɛɛ sɩ mɛ ɩ́ la tɔ.


Y queriˈ chukaˈ ri ixokiˈ, quequicusaj quitziak ri ma nikˈax ta ruwiˈ. Tiquichˈoboˈ na jabel ri achique yequicusaj. Ma rajawaxic ta chi nikˈax ruwiˈ niquibanalaˈ ruchojmil ri rusmal tak quiwiˈ y chi nikˈax ruwiˈ yequicusalaˈ cosas ri ye banon riqˈui kˈanapuek, o cosas ri ye banon riqˈui ri tak abej ri nibix perla chique, o yequicusalaˈ ta tziek ri sibilaj jotol cajel. 	 Ma caa tɔtɔ sɩ alaa ɩ́ tɔɣɔləɣɩ pa wontu kɛ ɩsəna pə mʋna pá tɔɣɔləɣɩ tɔ, pá taa la ɩsəcaʋ na pá suli mpəle tɛləsʋɣʋ. Pá taa tiɣiliɣina nyɔɔsɩ taɣanʋɣʋ katatəlaɣa, yaa wʋlanaa na lɩɩtʋ pə tʋɣʋ, yaa liɣitee pɔɔŋ tɔɣɔlʋɣʋ sɩ pá te.


Y riyin nbij cˈa chiwe chi can ticusaj ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, riche (rixin) chi yeˈitoˈ ri nicˈatzin quitoˈic. Riche (rixin) chi queriˈ tek xtiqˈuis ri ibeyomal, xquixcˈul cˈa ri chilaˈ chicaj, chupan ri jay ri can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Má, ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ kpaɣa wɛnaʋ ŋku ɩ́ wɛna atɛ cənɛ tɔ na ɩ́ lana na ɩ́ hiki taapalaa, na pə́ kɔma na ɩ́ laŋ-wɩ pa mʋ-mɛɣɛ ɩcatɛ nte tə wɛ tam tɔɔ tɔ tə taa.


Y jun chic xubij pe: Ma yicowin ta yibe ruma xa cˈa xicˈuleˈ. 	 Na lɛlʋ tɔ tɔtɔ sɩ: Nɔɔnɔɔ kɛ́ ma kpaɣa alʋ, ma kaa pəsɩ na má kɔɔ.


Y chupan ri lugar ri acuchi (achique) cˈo wi rachoch ri Dios ri cˈo pa Jerusalem, ri Jesús xeberilaˈ cˈa ri yecˈayin wáquix, carneˈl, y ri yecˈayin tak palomax. Y xeberilaˈ chukaˈ ri aj qˈuexoy tak puek ri ye tzˈuyul ri chiriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana naaŋ na heeŋ na alukukunaa pɛɛtəlaa caɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, na liɣitee yɔkəlaa náá caɣa pɛlɛ pa taapələnaa tɛɛ.


Pero ri Jesús man cˈa xucukubaˈ ta rucˈuˈx quiqˈui ri winek riˈ, ruma Riyaˈ can retaman wi ri cˈo pa tak cánima quinojel ri winek. 	 Ama Yesu ná tá tɛ-wɛ na ɩ taa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá pa tənaɣa teu kɛ́.


Xpe ri Jesús xubij cˈa: Riyin ma pan ewel ta yin chˈonak wi chique quinojel ri winek. Yin chˈonak chiquiwech ri pa rachoch ri Dios y ri pa tak jay ri niquimol wi quiˈ quinojel ri israelitas riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Can ma pan ewel ta cˈa yin chˈonak wi chique. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma yɔɣɔta samaa taa təfoo, na tam ma sɛɣɛsaɣa Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, timpi Yuta nyə́ma kotiɣi tɔ, ma ta ŋmɛsɩ natəlɩ.


Y riyin sibilaj cˈa yimatioxin chare ri Dios, ruma Riyaˈ can xuyaˈ wi cˈa pa ránima ri kachˈalal Tito riche (rixin) chi sibilaj nrajoˈ yixrutoˈ achiˈel nben riyin. 	 Ɩsɔ fɔɔ, ɩnɩ ɩ yelina na Titʋ lʋkɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə tɔɔ ɩsɩɩ tá lʋkʋɣʋ tɔ.


Y wi ri quipatrón ri mozos riˈ noka pa nicˈaj akˈaˈ o ya tek xa niseker yan pe, ri mozos riˈ can jabel ruwaquikˈij ruma cˈa ye qˈues na chiroyobexic ri quipatrón ri hora riˈ. 	 Paa tapɩɩlɛ yaa tefemle kɛ ɩ kɔma na ɩ́ kɔɔ na ɩ́ maɣana-wɛɣɛ mpʋ na pá taŋaa, pa lapa nyʋleleŋ kɛ́.


Y ri Naasón, rucˈajol ca ri Aminadab, y ri Aminadab rucˈajol ca ri Aram, y ri Aram rucˈajol ca ri Esrom, y ri Esrom rucˈajol ca ri Fares, y ri Fares rucˈajol ca jun chic achi ri Judá rubiˈ. 	 na Naasɔŋ kɛ́ Aminatapɩ pəyaɣa, na Aminatapɩ kɛ́ Atamiŋ pəyaɣa, na Atamiŋ kɛ́ Alini pəyaɣa, na Alini kɛ́ Ɩsəlɔm pəyaɣa, na Ɩsəlɔm kɛ́ Falɛsɩ pəyaɣa, na Falɛsɩ kɛ́ Yuta pəyaɣa,


Ri kachˈalal Tíquico xintek el pa tinamit Efeso. 	 Ma tila Tisikɩ ɩlɛɣɛ Ɩfeesu.


Y re jun Sakil reˈ, can nisakirisan wi ri pa tak itzel quicˈaslen ri winek ri achiˈel kˈekuˈm. Y can majun bey cˈa chuptajnek ta pa rukˈaˈ ri kˈekuˈm riˈ. 	 Kɔkɔ naakɩ səkpɛtʋɣʋ na səkpɛtʋɣʋ, ta teesi-kɛɣɛ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Tek ri Ajaf Jesús chˈonak chic cˈa ca chique ri rudiscípulos, xbe; y ri chilaˈ chicaj xcˈul wi ruma ri Dios, y xtzˈuyeˈ apo pa rajquikˈaˈ. 	 Tacaa Yesu tɛma ɩ ɩfalaa kɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna pə kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa.


Can ticˈamaˈ cˈa inaˈoj chrij ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ. Tek can yeraxer cˈa pe ri rukˈaˈ y niquichop yeqˈuiy pe ri ruxak, etaman cˈa riˈ chi ya xa nikˈax yan rukˈijul ri sakˈij. 	 Ɩ́ nyənna fiki tʋɣʋ na ɩ́ cɛkəna. Saa wei kʋ nɛɣɛtəɣɩ na kʋ hatʋ yɛɣɛləɣɩ tɔ, ɩ́ nyəmá kpakpaa sɩ hɛɛsʋɣʋ talaa kɛlɛ.


Y ri winek ri ye israelitas ri yecˈo chiriˈ pa jay, ri yebochiˈin ránima ri María, tek xquitzˈet chi chanin xyacatej, xel el y xbe; ri winek riˈ can xquitzekelbej cˈa el, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri María nibe chuchiˈ ri jul riche (rixin) chi nrokˈej ri ruxibal. 	 Yuta nyə́ma mpa paa kɔma na pá səŋna Malɩ kɛ ləyaɣa caɣaʋ tɔ, pa na ɩ kʋla mpʋ təwaka na ɩ́ lɩɩ, ɩlɛna pá təŋɩ-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ pa hʋʋwa sɩ ɩ puki pəlaaʋ tɔɔ kɛ́ wula kɛ́.


Sibilaj cˈa niquicot ri wánima y yimatioxin chare ri Ajaf iwuma, chi xinatej chic pe chiwe riche (rixin) chi yinitoˈ, astapeˈ cˈo chic jubaˈ kˈij ri majun chic achique ta ri itakon pe chuwe. Pero riˈ ma ruma ta chi xinimestaj, ma que ta riˈ, xa ruma chi ma yix cowinek ta. 	 Ma laŋlɛ hʋlʋma Tacaa tɔm taa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ́ hika pəsʋɣʋ na ɩ́ tasa-m hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ tɔɔsəɣɩ ma tɔm tɔ. Ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ ma yɔɣɔtəɣɩ sɩ ɩ́ ka yela ma tɔm kɛ hʋʋʋ. Ama pə mpaaʋ kɛ ɩ́ taa hikita sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́-m sɩ ɩ́ hʋʋkɩ ma tɔm.


Yacˈariˈ tek ri Pablo xbeka pe y xjupeˈ chrij ri ruchˈacul ri ti cˈajol riˈ, y xukˈetej. Y xubij cˈa chique ri kachˈalal: Ma tixibij ta iwiˈ. Re ti cˈajol reˈ xa xcˈastej pe. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ tiiwa na ɩ́ luŋ ɩ tɔɔ na ɩ́ kɛlɩ-ɩ ɩ niŋ taa. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ taa nəɣəsɩ, ɩ wɛna weesuɣu.


Xka cˈa job, xepe cˈa raken tak yaˈ y xepe cˈa cakˈikˈ chrij ri jun jay riˈ y ri jay xtzak; y xqˈuis cˈa chiriˈ. Queriˈ cˈa ri chˈabel ri xerubij ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nɩɩna heelim sɔsɔɔm na pə casəɣɩ kutuluɣu, na pusi su na sɩ lɩɩ. Tənaɣa kutuluɣu hotaa na pə təna pə pəsɩ ncaalɛ təkpataa.


Tabanaˈ ronojel ri nubij ri rupixaˈ ri Dios y ma tajel ta rubixic. Tacˈuaj jun cˈaslen utz riche (rixin) chi queriˈ majun mac nilitej ta chawij. Y que ta cˈa riˈ yatajin chubanic tek xtipe ri Kajaf Jesucristo, 	 Təŋ tɔm tənɛ tə təna, na ń tɔkɩ-təɣɩ teu təcʋŋŋ, tə́ taa wakəlɩ tiili, haləna kʋyaŋku Tacaa Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Tikasaj cˈa pan ulef re jay reˈ, jay ri can riche (rixin) wi ri Dios y riyin pan oxiˈ kˈij npabaˈ chic jun bey, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ tənɛ, na maa taɣanɩ-tɛɣɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa.


Ruma chupan ri rajawaren ri caj, can nibanatej cˈa achiˈel ri xuben jun rey, tek xrajoˈ cˈa xuchojmirisaj janipeˈ quicˈas chiquijujunal ri rumozos. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsəna ɩsɩɩ wulaʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ wei ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ mʋ ɩ kəma kɛ ɩ təmlɛ nyə́ma kiŋ tɔ.


Y tek xebequipabaˈ chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, xquibij: Re achiˈaˈ reˈ ye israelitas y niquisukˈ quinaˈoj ri winek waweˈ pa katinamit. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaɣa-wɛ na pá pona-wɛɣɛ Lom toŋtʋnaa kiŋ, na pá tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ naa yəlaa panɛ tɔ, pa kɔŋna yooŋ kɛ tá ɩcatɛ taa. Pa kɛ́ Yuta nyə́ma.


Y ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa chare ri Felipe: Jet apo chuxquin ri carruaje ri acuchi (achique) benak wi ri achi eunuco, y junan cˈa yixbe riqˈui, xucheˈex. 	 Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ heela Filipʋ sɩ: Tɔ na ń kpətəna kɛɛkɛ ɩnɩ.


Riche (rixin) chi queriˈ can nikˈalajin wi chi riyix yix ralcˈual ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. Ruma Riyaˈ can utz wi cˈa pa quiwiˈ quinojel. Riyaˈ nuben pe chi ri kˈij nitzuˈun pe pa quiwiˈ ri winek ye utz y pa quiwiˈ ri winek ri xa ye itzel; y chukaˈ nuyaˈ pe job pa quiwiˈ ri winek ri choj quicˈaslen y pa quiwiˈ ri ma choj ta quicˈaslen. 	 Ɩlɛ ɩ́ kpaɣa mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ wɛɛtʋ ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ lakəna na ilim lɩɩkɩ asaɣaa na kʋpama pa təna pa tɔɔ, na ɩ́ kpɛntəɣɩ mpa pa kɛɛsaa na mpa pa ta kɛɛsɩ tɔ na ɩ́ haakɩ tɛʋ.


Y tek yetajin cˈa chuyaˈic rukˈij ri Dios, niquibij cˈa: Kajaf Dios, matiox nikayaˈ chawe riyit ri can cˈo uchukˈaˈ pan akˈaˈ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel y can yitcˈo wi pe ri pa rutiquiribel, yitcˈo wacami, y xcacˈojeˈ chukaˈ re xtibe apo. Matiox nikayaˈ chawe ruma wacami achapon rucusaxic ri nimalaj awuchukˈaˈ, yit cˈa riyit ri nimalaj Aj Kˈatbel Tzij. 	 Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ, nyá wɛnna, na nyaa wɛnna. Nyana təmlɛ kɛ ɩsəna n lapʋ na nyá toŋ sɔsɔɔŋ tɔ. Na ɩsəna ń sʋʋ kawulaɣa tɔɣɔʋ tɔ.


Ri ye caˈiˈ cˈa achiˈaˈ riˈ can niquitzuˈ wi cˈa ri benak quiqˈui, pero cˈo cˈa banayon chique chi ma niquetamaj ta ruwech. 	 Pa na-ɩ, ɩlɛ pə ta cɛ pa ɩsɛntɔɔ kɛ́ sɩ pá nyəmɩ-ɩ.


Y tek ye waynek chic cˈa jabel ri winek riˈ, ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Ticˈoloˈ cˈa pe ronojel ri caxlan wey y car ri ma xqˈuis ta, ruma ma nwajoˈ ta cˈa chi cˈo ta yecˈojeˈ ca queriˈ. 	 Waatʋ wei pa haɣaa tɔ, ɩ tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ tɔɔsɩ potopotonaa hɔɣɔləŋ wei ɩ kaasaa tɔ, na pʋlʋpʋ ɩ́ taa le.


Rumariˈ riyin ma yin ximil ta cˈa chuxeˈ rutzij jun winek riche (rixin) chi ya ta riyaˈ ri nibin pe chuwe achique ri cˈo chi nben riqˈui ri samaj. Riyin can pa wánima cˈa xalex wi chi nben chi yin achiˈel jun mozo quiche (quixin) quinojel riche (rixin) chi yecˈo ta nicˈaj chic ri yeniman riche (rixin) ri Cristo. 	 Ma tɩ ma təɣɩ, ma ta kɛ yom. Paa na mpʋ ma lapa ma təɣɩ yəlaa təna yom sɩ má hiki yəlaa paɣalɛ kɛ sɔsɔm kɛ ɩsəna pə wɛɛ tɔ.


Can xibe wi cˈa apo riqˈui ri ángel, y xincˈutuj ri ti alaj libro chare. Y ri ángel xubij cˈa chuwe: Tachapaˈ cˈa re wuj reˈ y tatijaˈ. Y ri pan achiˈ xtanaˈ chi achiˈel ruquiˈil ri cab xtuben. Yacˈa ri apan qˈuey qˈuey xtuben, xchaˈ chuwe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kʋlaa na má polo ɩsɔtaa tillu kiŋ na má tɔmɩ-ɩ sɩ: Cɛlɛ-m takiliya ŋkɛ. Tənaɣa ɩ tɔma-m sɩ: Mʋ-kɛ, na ń tɔɣɔ-kɛ. Kaa la leleŋ ɩsɩɩ tɩɩŋ kɛ nyá nɔɣɔ taa. Ama kaa la nyaŋ kɛ nyá hiluɣu taa.


Y tek ri Jesús xracˈaxaj cˈa ri takon el rubixic chare, Riyaˈ xubij: Ri Lázaro yawaˈ, pero ma riche (rixin) ta camic. Xa riche (rixin) chi xtikˈalajin na cˈa ri ruchukˈaˈ ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ riyin ri Rucˈajol ri Dios xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa nukˈij nucˈojlen, xchaˈ ri Jesús. 	 Waatʋ wei Yesu nɩɩ mpʋ tɔ, ɩ tɔma sɩ: Pə taɣa kʋtɔŋ ŋkʋɣʋ ɩ ká səna. Ama kʋ kiŋ kɛ yəlaa ká nana Ɩsɔ teeli, na kʋ kiŋ tɔtɔɣɔ Ɩsɔ Pəyaɣa má maa hikina teeli.


Y ri Pedro xel cˈa el y xuchop jun nimalaj okˈej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tukaa na ɩ́ lɩɩ, ɩlɛna ɩ́ wii ɩsɩɩ ɩ səkɩ ɩ səkɩ.


Ri Dios can xuben wi cˈa chare chi xoc Nimalaj Sacerdote; can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 Ɩlɛna Ɩsɔ tɔ sɩ ɩnɩ ɩ kɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩsɩɩ Mɛləcisetɛɛkɩ.


Y xquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiriˈ pa tinamit Perge. Y cˈacˈariˈ xebe pa tinamit Atalia. 	 Pa heela Ɩsɔ Tɔm kɛ Pɛɛsɩ, ɩlɛna pá tɛɛ Atalii.


Tatzˈibaj cˈa chukaˈ el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Filadelfia, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri can yin lokˈolaj wi, ri yin kitzij y ri yin ucˈuayon chukaˈ ri llave riche (rixin) ri David, llave ri tek nujek can majun ri nitzˈapin ta y tek nutzˈapij majun ri nijako ta, nbij cˈa: 	 Nmaa takəlaɣa na ń heeli Filatɛləfii Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma wɛ tənaŋŋ na ma kɛ́ tampana tʋ, na ma tɔka wulaʋ sɔsɔ Tafiiti saafʋ na ma təkəɣɩ na nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ tʋlʋɣʋ, na ma tʋlaa nɔɣɔlʋ ɩɩ pəsəɣɩ təkʋɣʋ tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ:


Y ri Jesús xerutzˈet chi quinojel ri winek yeˈokˈ y can niquirek quichiˈ chi okˈej. Yacˈa ri Jesús xubij chique: Man cˈa tiwokˈej ta chic ri ti kˈopoj, ruma riyaˈ xa ma caminek ta, riyaˈ xa warnek, xchaˈ chique. 	 Pa təna paa kpa pa laŋa kɛ́ na pá wiiki sɔsɔm. Ama Yesu heela-wɛ sɩ: Ɩ́ taa wii, ka too kʋtoo kɛ́, ka ta sɩ se.


Y ri Natán, rucˈajol ca ri David, y ri David rucˈajol ca ri Isaí, y ri Isaí rucˈajol ca ri Obed, y ri Obed rucˈajol ca ri Booz, y ri Booz rucˈajol ca ri Salmón, y ri Salmón rucˈajol ca ri Naasón. 	 na Tafiiti kɛ́ Sesee pəyaɣa, na Sesee kɛ́ Opɛtɩ pəyaɣa, na Opɛtɩ kɛ́ Powaasɩ pəyaɣa, na Powaasɩ kɛ́ Sala pəyaɣa, na Sala kɛ́ Naasɔŋ pəyaɣa,


Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, can yacˈariˈ xquiyaˈ ca ri chapoj car y xquitzekelbej el. 	 Tənaɣa pɛlɛ pa yela pa puluŋ na pá təŋɩ-ɩ kpakpaa.


Pero riyin nbij cˈa chiwe chi ri Elías riˈ xpe yan. Y sibilaj qˈuiy pokon ri xquiben el chare. Can achique ri xcajoˈ xquiben el chare, can queriˈ wi xquiben. Can achiˈel ri ye tzˈibatajnek ca chrij, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ na pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔɣɔ teitei ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ ɩ tɔm tɔ.


Y tek yixapon cˈa pa jun jay, ri nabey cˈo chi niben, ya ri yeˈiyalaˈ rutzil quiwech ri winek. Y nibij cˈa chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx riche (rixin) ri Dios ri xticˈojeˈ iwuqˈui chupan re jay reˈ, quixchaˈ chique. 	 Ye ɩ́ sʋʋ təyaɣa ŋka ka taa ɩ́ kooliɣi sɩ: Alaafəya ɩ́ tɔɔ təyaɣa kanɛ ka tɔɔ, na pə́cɔ́.


Yacˈa wi xa xtitzuˈ achique rubanic jun winek, yixmacun y xaxu (xaxe wi) chic tiwoyobej chi nika rucˈayewal pan iwiˈ, ruma riyix xa ma niben ta ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Dios. 	 Ama ye ɩ́ faɣasəɣɩ yəlaa, ɩ́ lakɩ ɩsaɣatʋ kɛ́. Na ye pa kɛɛsəna nti pa sɩɩwa tɔ mə tɔm səpaɣa, mpi tɔ ɩɩ təŋəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ.


Y tek nril, yerusiqˈuij (yeroyoj) ri winek ri retaman quiwech, y yerusiqˈuij (yeroyoj) chukaˈ ri ruvecinos, y nubij cˈa chique: Quixquicot cˈa wuqˈui, ruma ri nurajil ri sachnek, xinwil, xtichaˈ. 	 Ɩ naa-kʋɣʋ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ cewaa na ɩ cɔlɔ ɩ cɔlɔ nyə́ma na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ kɔɔ na má na mɛ tə́ yɔɔlɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ma ná ma liɣitee nyəɣəlʋɣʋ ŋku kɩɩ lepa tɔ.


Ruma tek xpe ri Juan ri Bautista, riyaˈ ma nutij ta caxlan wey, ma nukum ta chukaˈ ruyaˈal uva. Yacˈa riyix xibij chi riyaˈ xa cˈo itzel espíritu riqˈui. 	 Pə taɣa pʋlʋ, lʋm sɔlʋ Yohaanɩ kɔma tɔ, ɩɩ tɔkɩ tɔɣɔnaɣa, pə́cɔ́ ɩɩ nyɔɔkɩ sʋlʋm. Ɩlɛna mɩɩ tɔŋ sɩ ɩlɔɣɔhilu kɛ-ɩ kɛ́.


Riyit Timoteo, can tatijaˈ akˈij chi yape wuqˈui chanin, riche (rixin) chi yinoˈatzˈetaˈ jubaˈ. 	 La kookalɩ na ń kɔɔ ma kiŋ kɛ lɔŋ.


Y ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon ri barco nicajoˈ cˈa yeˈanmej el. Rumariˈ xquikasaj ka ri ti lancha pa mar, y niquiben cˈa chi achiˈel ya ri nicˈaj chic anclas ri yecˈo chuwech ri barco ri yetajin chukasaxic. 	 Kpɩɩlʋɣʋ saalaa caakaɣa sɩ pá se na pá yele kpɩɩlʋɣʋ kɛ təna. Tənaɣa pa tisa kpiiliya ŋkɛ na pá cɛsɩ sɩ pa caa pa tʋ kuulanaa lɛlaa kɛ kpɩɩlʋɣʋ ɩsɛntaa tɔɔ.


Y niquibilaˈ cˈa chukaˈ chare: Wi can yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas, tacoloˈ cˈa awiˈ ayon, yechaˈ chare. 	 na pá tɔŋɩ-ɩ sɩ: Ye n kɛ́ Yuta nyə́ma Wulaʋ sɔsɔ, waasɩ nyá təɣɩ nyá maɣamaɣa.


Rumacˈariˈ can xtiwetamaj quiwech ri winek ri yeˈapon iwuqˈui, xaxu (xaxe wi) riqˈui nitzˈet ri rubanic ri quicˈaslen. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká nyɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋcɛsaa mpɛ na pa kʋlapʋtʋnaa kiŋ.


ri pa Frigia, ri pa Panfilia, ri pan Egipto, y yecˈo chukaˈ ye petenak más cˈa quelaˈ chare ri Cirene ri pa nimalaj ruwachˈulef Africa. Yecˈo ye petenak pa Roma. Y chiquicojol riyeˈ yecˈo ri can ye israelitas pa calaxic y yecˈo nicˈaj ri ma ye israelitas ta, pero quibanon chi ye israelitas ruma chi niquinimaj ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Filicii na Pamfili pə nyə́ma, na Icipiti nyə́ma na Silɛɛnɩ cɔlɔ Lipii tɛtʋ hɔɣɔlʋɣʋ lɛŋkʋ nyə́ma, na pə kaasa lɛlaa mpa pa lɩɩna Lom tɔ.


Y sibilaj qˈuiy ri tijoj pokonal ri xinkˈaxaj ruma ri yabil. Pero ma riqˈui ta chi yin yawaˈ, riyix ma itzel ta xinitzˈet, ni ma xiniwetzelaj ta. Xa can jabel nucˈulic xiben. Achiˈel xa ta jun ángel riche (rixin) ri Dios, o achiˈel xa ta can yin cˈa riyin ri Cristo Jesús ri xiben chuwe tek xinicˈul. 	 Na ɩ́ ná cɔɔsɛɛ kɛ sɔsɔm kɛ ma wʋsasɩ nsɩ sɩ taa, paa na mpʋ ɩ́ tá cʋtɩ sɩ ma tɔm ntɩ tə nɩɩ-mɛ. Pəyele ɩ́ ta lɔ-m, ama ɩ́ tɔka-m teu kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ, yaa ɩsɩɩ Yesu Kilisiti maɣamaɣa.


Y ri lajuj rucˈaˈ ri chicop ri xatzˈet, xa xtiquetzelaj cˈa ri ixok ri xa ma utz ta rucˈaslen. Y xtiquiyaˈ cˈa ca ruyon. Rumariˈ xqueyacatej chrij y ronojel ri cˈo riqˈui xtiquelesaj chare. Can niquichˈanabaˈ ca. Y ri ruchˈacul ri ixok riˈ, cˈo nicˈaj ri xtiquitij, y cˈo nicˈaj ri xtiquiporoj pa kˈakˈ. 	 Həŋ naanʋwa wei n nawa tɔ na wontuɣu pa taa ká kpana wasaŋkalɩ ɩnɩ, na pá lɛɛkɩ ɩ wontu təna na pá yele-ɩ kpɛtɛ. Paa tɔɣɔ ɩ nantʋ, na pá wɔpɩ-ɩ kɔkɔ.


Y que cˈa chukaˈ riˈ ri achi riqˈui ri rixjayil. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Rumariˈ ri achi ma xticˈojeˈ ta chic quiqˈui ruteˈ rutataˈ, xa xtiquicˈuaj quiˈ riqˈui ri rixjayil. Y chi ye caˈiˈ, xa jun cˈa xtiquiben. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Halɩ pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ yʋlʋ ká cɛ ɩ caa na ɩ too sɩ ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa. Na pa naalɛ pá kpɛntɩ na pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm.


Waweˈ can kitzij cˈa ntel wi ri tzij ri nubij: Jun wi cˈa ri nibano ca ri ticoj y jun wi chic nicˈolo ruwech ri ticoˈn. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɔm nti pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ tə wɛna tampana sɩ: Lɛlʋ tuuki kɛ́ na lɛlʋ náá kʋ.


Riyix cˈa ri yixbin chi yix ucˈuey bey, xa yix achiˈel moyiˈ, ruma xaxu (xaxe wi) nichayuj ca ri us y xa nibikˈ ri nimalaj chicop ri camello rubiˈ. 	 Mpa mɛ ɩ́ hɔŋ lɛlaa, pəyele mə ɩsɛ naa naa tɔ, ye ɩ na mə lʋm taa kɛ́ kacɔka ɩ́ ləsəɣɩ kɛ́. Ama ye yooyoo ɩlɛ, ɩ́ kpɛntəna na ɩ́ li.


Tek xracˈaxaj ri queriˈ ri nimalaxel, xyacatej royowal, y ma nrajoˈ ta cˈa ntoc apo ri pa jay. Xbeˈel cˈa pe ri rutataˈ, y nubochilaˈ cˈa, riche (rixin) chi queriˈ ntoc ta apo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pəyalʋ sɔsɔ ɩnɩ ɩ mʋ pááná na ɩ́ kisi təyaɣa sʋʋʋ. Ɩlɛna ɩ caa lɩɩ na ɩ́ pɔɔlɩ-ɩ sɩ ɩ́ sʋʋ.


Can tatijaˈ akˈij chucˈuaxic jun utzilaj cˈaslen ruma chi cˈo chic ri acukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Tatijaˈ akˈij chi ntoc awuche (awixin) riyit ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ruma can riche (rixin) wi chi nacˈul ri cˈaslen riˈ tek xasiqˈuix (xatoyox) ruma ri Dios. Ruma can chiquiwech ye qˈuiy winek xabij wi chi xacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Yoo Ɩsɔsɛɛlɛ taa yoou kɛ teu. Tɔkɩ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ niŋ naalɛ. Pə taɣa pʋlʋ, weesuɣu tam nyəŋkʋ ŋkʋ kʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yaa-ŋ waatʋ wei ŋ kaala nyá kaalɛɛ kʋpana kɛ aseeta nyə́ma paɣalɛ ɩsɛntaa sɩ n tɛma-ɩ na nyá taa tɔ.


Ruma ri kachˈalal ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, ma quiqˈui ta cˈa winek yechˈo wi, can riqˈui cˈa ri Dios yechˈo wi. Queriˈ nbij chiwe ruma chi ri yeˈacˈaxan quiche (quixin) xa ma nikˈax ta chiquiwech ri niquibij. Ruma can ya wi ri Lokˈolaj Espíritu ri niyaˈo ri chˈabel chique ri niquibij, chˈabel ri xa ewatel chkawech riyoj ri yoj winek. 	 Wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pə taɣa yəlaa kɛ ɩ yɔɣɔtəɣəna, ama Ɩsɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ na ɩ yɔɣɔtʋɣʋ na ɩ tɛm nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩ ɩ tɔm tɔ se. Tampana nna a ka pama tɔ anəɣɩ ɩ kuliɣina Ɩsɔ Feesuɣu toŋ.


Y riyix nabey cˈo chi niwetamaj chi majun winek ri nicowin ta nikˈalajsan ri achique nubij ri ruchˈabel ri Dios, wi xa man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riqˈui ri nitoˈo riche (rixin). 	 Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ ɩ́ tɔɔsɩ sɩ yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lu ɩ maɣamaɣa ɩ tɔm na ɩ́ sɛɣɛsɩ nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ cele tɩɩ la tɔ tə tɔɔ.


Riyin ma nwajoˈ ta cˈa chi riyix nichˈujirisaj iwiˈ chuchˈobic cosas ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef, riche (rixin) chi queriˈ yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios. Ri achi ri majun rixjayil más nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, y can nutij wi rukˈij riche (rixin) chi nuben ri achique nika chuwech ri Ajaf. 	 Mpi ma nyɩɩləɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ lɩɩ nəɣəsɛɛ tɔm taa təkpataa. Apalʋ wei ɩ ta kpaɣa alʋ tɔ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ sɔkəna nyʋɣʋ, na ɩ́ lʋkɩ sɩ Tacaa luɣu ɩ́ lapɩ-ɩ.


Chupan cˈa ri nimalaj kˈij y ruqˈuisbel riche (rixin) ri jun semana nimakˈij riˈ, ri Jesús xpaˈeˈ anej y riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xubij: Wi cˈo cˈa jun ri can nichakiˈj ruchiˈ, tipe cˈa wuqˈui riyin, y tucˈuyaˈ. 	 Acima kʋyakʋ kantəkaɣa nyəŋkʋ ŋku kʋ kɛ kʋyakʋ sɔsɔɔʋ tɔ kʋ wule, Yesu səŋa ɩsɔ na ɩ́ kpaalɩ sɩ: Ye lʋkɔtʋ ɩ́ wɛna wei, pʋntʋ ɩ́ kɔɔ ma kiŋ na ɩ́ nyɔɔ.


Y ri Jesús xucˈom chukaˈ apo ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan; y tek rumatioxin chic chare ri Dios, xuyaˈ chique, y quinojel cˈa xquikum ri ruyaˈal uva. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ ɩ kpaɣa kɔpʋ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ, na pɛlɛ pá nyɔɔ pa təna.


Y xel el ri kˈopoj y xberubij chare ri ruteˈ: ¿Achique ri utz chi ncˈutuj? xchaˈ. Y ri teˈej xubij cˈa chare: Tacˈutuj chi tiyaˈox (tyaˈ) pe chawe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista. 	 Pɛɛlɔ ɩnɩ ɩ lɩɩwa, ɩlɛna ɩ́ polo ɩ pɔɔsɩ ɩ too sɩ: Pepeɣe ma sələmɩ-ɩ? Ɩlɛna toto cɔ-ɩ sɩ: Tɔ sɩ ɩ́ ha-ŋ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ.