Y tek cˈa yetajin na cˈa chi waˈin, ri Jesús xucˈom cˈa apo jun caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, xuwechˈelaˈ ri caxlan wey riˈ y xuyaˈ chique ri rudiscípulos, y xubij cˈa chique: Ticˈamaˈ y titijaˈ re caxlan wey reˈ. Ruma yacˈareˈ ri nuchˈacul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pa tɔkaɣa tɔ Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ mʋ na ɩ́ tɔɣɔ, ma tɔnʋɣʋ ntɛ́.


Y riqˈui riˈ, riyix ibanon chare ri rupixaˈ ri Dios chi majun rejkalen. Y queriˈ ibanon xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi niben ri achique quibin ca ri iwatiˈt imamaˈ. Y yecˈo chukaˈ nicˈaj chic achiˈel reˈ ri yeˈibanalaˈ. Queriˈ xubij ri Jesús chique ri achiˈaˈ fariseos y ri ye aj tzˈibaˈ. 	 Tənɛ ɩnɩ maɣamaɣa kɛ ɩ́ wakələɣəna Ɩsɔ Tɔm na mə kʋsɛɣɛsətʋ nti ɩ́ tɛləsəɣɩ təma na ɩ́ wɛɛ tɔ. Na ɩ́ lakɩ lɛntənaa kɛ paɣalɛ kɛ mpʋ tɔtɔ.


Yecˈo cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ ri xebe pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nbequibanaˈ orar. Ri jun achi, jun chique ri fariseos, y ri jun chic, jun cˈutuy alcawal. 	 Yəlaa naalɛ kpana Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ. Lɛlʋ kɛ Falisa na lɛlʋ kɛ lampuu mʋlʋ.


Yacˈariˈ tek ri ángel ri ucˈuayon wuche (wixin) xucˈut cˈa chinuwech jun chˈajchˈojlaj raken yaˈ; raken yaˈ ri niyaˈo cˈaslen. Ri raken yaˈ riˈ, achiˈel vidrio nitzuˈun y nalex pe ri acuchi (achique) cˈo wi ri lokˈolaj ruchˈacat ri Dios y ri ruchˈacat ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Ɩsɔtaa tillu hʋla-m tɔtɔɣɔ weesuɣu lʋm pɔɣɔ sɔsɔɣa, na ka lʋm wɛ təkaɩkaɩ ɩsɩɩ tiŋ, na ká lɩɩna Ɩsɔ na Ɩwəyaɣa pa kumte tɛɛ.


Y tek xerutzˈet chi sibilaj ye qˈuiy ri winek, xujoyowaj quiwech, ruma can quiyon yecˈo y quitalun quiˈ; can achiˈel niquiben ri carneˈl tek xa majun ri niyukˈun quiche (quixin). 	 Yesu nyənaɣa samaa na pətɔɔtəlɛ kpaa-ɩ. Mpi tɔ, yəlaa panɛ pa kawaɣa, pa fɛɩna apalʋtʋ. Pa nəɣəsəna heeŋ wei ɩ fɛɩna tiikilu tɔ.


Riyin xa can wetaman cˈa iwech chi riyix xa ma niwajoˈ ta ri Dios pa tak iwánima. 	 Ama ma nyəma-mɛ, ma nyəmá sɩ ɩɩ caa Ɩsɔ.


Y ri soldados riˈ xquiyaˈ cˈa jun tziek morado chrij ri Jesús, can achiˈel wi ri yequicusalaˈ ri reyes. Y xquipachˈuj chukaˈ jun kˈayis ri cˈo sibilaj ruqˈuixal. Xquiben jun corona chare, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa suu Yesu kɛ́ capa kʋsɛɛm təkpaɩɩ, na pá lʋʋ sɔwa kɛ ntenuɣu na pá te ɩ nyʋɣʋ.


¿Achoj riqˈui yenjunumaj wi ri winek yecˈo re tiempo reˈ? Re winek reˈ xa ye junan quiqˈui ri acˈalaˈ ri yetzˈuyeˈ pa tak cˈaybel y niquirek quichiˈ chiquij ri cachibil tek yeˈetzˈeyaj. 	 Pepeɣe maa kɛɛsəna kʋfalaŋ yəlaa panɛ? Pa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ piya cakʋɣʋ kataasɩ taa na sɩ tɔŋ təma sɩ:


Y jun cˈa chique ri kˈij riˈ tek quimolon cˈa quiˈ achiˈel xa ye ciento veinte kachˈalal, ri Pedro xpaˈeˈ anej chiquiwech, y xubij cˈa chique: 	 Kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, kʋyakʋ nakʋlɩ yəlaa kotaa, halɩ pa tala ɩsɩɩ yʋlʋnyɔɔŋ nɩɩnʋwa na hiu (120). Ɩlɛna Piyɛɛ kʋlɩ na ɩ́ səŋ ɩ taapalaa mpɛ pa hɛkʋ na ɩ́ tɔ sɩ:


Can kitzij wi cˈa nbij chiwe chi ri patrón riˈ can xtuyaˈ wi cˈa ronojel ri rubeyomal pa rukˈaˈ ri mozo riˈ riche (rixin) chi nuchajij. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, təyaɣa caa ka tʋ təmlɛ tʋ ɩnəɣɩ ɩ kʋpam təna tɔɔ feŋuɣu kɛ́.


Chukaˈ tabij chique chi ma tiquiyaˈ ta quixquin chare ri chˈabel ri nicˈut chiquiwech ri xa majun rejkalen, achiˈel ri niquibij ri israelitas chi cˈo chi niban ri circuncisión chique riche (rixin) chi yecolotej. Y chukaˈ ma tiquinimaj ta quitzij nicˈaj chic winek ri xa niquetzelaj ri kas kitzij. 	 Na pá yele Yuta nyə́ma sɔsaa taa tɔmnaa kpaɩ nyəntʋ na kʋsəsɩɩtʋ nti yəlaa mpa pa kisa tampana təŋʋɣʋ na pá lu tɔ tə təŋʋɣʋ.


Rumacˈariˈ ticukubalaˈ icˈuˈx chiˈiwachibil iwiˈ. Y chukaˈ titolaˈ iwiˈ riche (rixin) chi yixqˈuiy chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios, can achiˈel ri ibanon pe. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ sɔɔsəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ, na ɩ́ tuliɣi təmaɣa teitei ɩsɩɩ ɩ́ tɔŋna lapʋ tɔ.


Y chiquicojol cˈa ri winek riˈ benak cˈa chukaˈ jun ixok ri cˈo jun ruyabil riche (rixin) icˈ chare. Ri ixok riˈ cˈo chic cˈa cablajuj junaˈ ri ma tanel ta ri ruquiqˈuel. 	 Pə pamna alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna, hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa kɛ́ ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ.


Riyin wetaman chi yix riy rumam ca ri Abraham, xa yacˈa chi riyix xa nicanolaˈ achique rubanic niben riche (rixin) chi yinicamisaj. Reˈ nucˈut cˈa chi riyix ma iyaˈon ta kˈij chare ri nuchˈabel chi oconek ta ri pa tak iwánima. 	 Ma nyəmá sɩ ɩ́ kɛ́ Apəlaham lʋlʋɣʋ nyə́ma te. Paa na mpʋ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ ma kʋɣʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ kisiɣi ma kʋsɛɣɛsətʋ.


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa chare: Re acuchi (achique) yojcˈo wi xa majun cˈo. ¿Acuchi (achique) ta cˈa nbekilaˈ wi pe wey riche (rixin) chi yekatzuk jabel re winek reˈ? xechaˈ chare ri Jesús. 	 Tənaɣalɛ ɩ ɩfalaa sɩ: Leɣe yʋlʋ ná hikiɣi tɔɣɔnaɣa kɛ nyɩɩtʋ taa cənɛ na ɩ́ cɛla kʋpiŋ kʋnɛ kʋ təna?


Y xaxu (xaxe wi) cˈa riche (rixin) chi ma ntel ta más rutzijol ri xbanatej, quekaxibij el, riche (rixin) chi queriˈ ma niquitzijoj ta chic ri Jesús chique ri winek, xechaˈ. 	 Ɩlɛ tii kisina-wɛɣɛ təpʋlʋpʋlʋ sɩ ye pa tasa nɔɣɔlʋɣʋ Yesu hətɛ tənɛ tə tɔm heeluɣu paa na. Pə taa kɔɔ na tə tɔm sɔɔsɩ yaʋ kɛ yəlaa taa.


Y achiˈel xa pa nicˈaj kˈij chare ri kˈij riˈ tek ri Jesús xeˈapon chiriˈ y chiriˈ cˈa cˈo wi ri pozo riche (rixin) ri Jacob nibix chare. Chiriˈ cˈa xtzˈuyeˈ wi ka ri Jesús, ruma Riyaˈ can sibilaj cˈa cosnek chic ruma ri binen ri quibanon pe. 	 Na Yakɔpʋ lɔkɔ ka wɛ təna. Tɔntɛ nɩɩ Yesu ɩlɛna ɩ́ caɣa lɔkɔ nɔɣɔ, na waatʋ ɩnɩ ilim sikaa.


Can quecˈariˈ ri rubin ca ri Ajaf Dios ojer ca. 	 Tacaa wei ɩ yelaa na pá nyɩ tɔm tənɛɣɛ hatoo lɔŋ tɔ, ɩnɩ ɩ yɔɣɔtəna mpʋ.


Achiˈel xa pa tak a las nueve ri nimakˈaˈ riˈ, riyaˈ xel chic el jun bey y xerutzˈet cˈa chi chiriˈ pa cˈaybel yecˈo mozos ri ma quilon ta quisamaj. 	 Ilim kɔma na pə́ kpa pəcɔ ɩlɛna ɩ́ tasa lɩɩʋ na ɩ́ maɣana napəlɩ, pɛlɛ pa caɣa yem kɛ́ nɔnɔɣɔ tɛɛ.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare: Riyit nawajoˈ nawetamaj achique xchapo ri atziak, pero re waweˈ ma xtawetamaj ta. Yeˈatzˈet chi re winek yatquipitzˈ, y riyit nacˈutuj: ¿Achique xichapo? 	 Ɩlɛna Yesu ɩfalaa cɔ-ɩ sɩ: A a, n naa yəlaa paɣalɛ nyəkəɣɩ-ŋ ɩsəntɔ na ń taɣanəɣɩ pɔɔsʋɣʋ sɩ awe tokina-ŋ?


Chupan ri nabey trato, wi cˈo jun winek ri ma chˈajchˈoj ta chuwech ri Dios, cˈo chi nicamisex jun achij wáquix o jun achij qˈuisicˈ (cabra) o cˈo chi niporox jun alaj vaca. Y riqˈui ri ruquiqˈuel ri achij wáquix o ri achij qˈuisicˈ (cabra) o riqˈui ri chaj riche (rixin) ri alaj vaca ri nichiquex chrij ri winek riˈ, nichˈajchˈojsex ri ruchˈacul ri winek riˈ. 	 Ye acɔɔnaa na latəcɛnaa pə caləm na naaŋ alʋ nyəŋ wei pa nyaɣasa ɩ təna na pá ŋmɩɩsəɣɩ ɩ tɔlʋma kɛ yəlaa asilima nyə́ma tɔɔ tɔ ta kpisi pa asilima kɛ kpiisuɣu,


Y rumariˈ riyin xinpokonaj xisamej riqˈui ri jun talento ri xayaˈ ca chuwe. Riyin tek xincˈul cˈa el ri puek, xincˈot jun jul pan ulef y chiriˈ xinmuk wi ca. Y ya cˈa arajil reˈ nonjachaˈ ca chawe, xchaˈ ri mozo riˈ. 	 Sɔɣɔntʋ lapa-m, ɩlɛna má polo na má pi nyá liɣitee kɛ atɛ kɛ teu təkulakula. Mʋ nyá cɛɛ.


Y can xu (xe) wi xinwacˈaxaj ri achˈabel tek xayaˈ rutzil nuwech, ri acˈal ri woyoben, can xropin ruma quicoten, xinnaˈ riyin. 	 Ma nɩɩ nyá sɛɛtʋ na ma taa pəyaɣa yɔkəna laŋhʋlʋmlɛ kɛ kpakpaa.


Y jun cˈa chique ri rumozos ri nimalaj sacerdote, rachˈalal jubaˈ ri achi ri xelesex ruxquin ruma ri Pedro, xubij cˈa chare ri Pedro: ¿La ma yit ta cˈa riyit ri xatintzˈet chi yitcˈo riqˈui ri Jesús ri chiriˈ acuchi (achique) xbekachapaˈ wi pe? xchaˈ chare. 	 Kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ nyə́ma taa nɔɣɔlʋ, wei ɩ lʋlʋɣʋ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ Piyɛɛ ka sɛtaa tɔ, ɩ pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə taɣa nyá na-ɩ kɛ́ ma ná tɩɩŋ taalɛ ńtɛ́ tə taa təna?


Cˈo chic cˈa jun ri xa xubij pe: Tabanaˈ jun utzil tabij jubaˈ chare ri apatrón chi ma yicowin ta yibe, ruma yecˈo lajuj nuwáquix riche (rixin) samaj xenlokˈ, y rajawaxic chi yentojtobej na. 	 Lɛlʋ náá tɔ sɩ: Ma yapa naaŋ kʋhaləŋ kɛ naanʋwa, ma caa ma tamsɩ-ɩ naalɛ naalɛ na ma faləsɩ-ɩ. Mpʋ tɔ, ma sələməɣɩ-ŋ mpaa, ma kaa pəsɩ na má kɔɔ.


Yacˈa tek ntajin ronojel riˈ, ri Pedro tzˈuyul cˈa ri chuwajay. Y yacˈariˈ tek cˈo jun ixok raj icˈ ri nimalaj sacerdote ri xjel apo riqˈui y xubij cˈa chare: Riyit chukaˈ yit rachibil ri Jesús ri aj Galilea, xchaˈ chare. 	 Piyɛɛ ka caɣa awalɩ kɛ́ taɣa tɔɔ. Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔɣɔlʋ kpətəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá tɔtɔ n ka wɛ Kalilee tʋ Yesu ɩnɩ ɩ kiŋ.


Riyin tek xicˈojeˈ pa tinamit Damasco, cˈo ri xincˈulwachij chiriˈ. Ruma ri aj kˈatbel tzij ri yaˈon chiriˈ ruma ri rey Aretas jabel xuchajij ri tinamit, xeruyaˈ chajinel ri pa tak bey ri niban wi oquen chupan ri tinamit riche (rixin) chi yichapatej. 	 Maa wɛ Tamasɩ tɔ, wulaʋ sɔsɔ Aletasɩ sɩɩ kʋfənɛɛ wei kɛ təna tɔ ɩ sɩɩ taŋlaa kɛ koluŋa ŋka ka cɔɔna ɩcatɛ tɔ ka nɔɣɔ sɩ pá kpa-m.


Riyin can yichapon cˈa chare jun winek y chukaˈ can ncˈajsaj ruwech tek ma utz ta ri yeruben, ruma can nwajoˈ wi ri winek riˈ. Rumacˈariˈ riyix can riqˈui ronojel iwánima titzolin chic pe icˈuˈx wuqˈui. 	 Pa təna mpa ma sɔɔlaa tɔɣɔ ma kaləɣəna na má hɔŋ pa ŋkpaŋŋ. Ye mpʋ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na ń yele nyá ɩsaɣatʋ.


Ruma tek xtapon ri kˈij chi ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey, can xtuben wi cˈa achiˈel jun coyopaˈ, ri can nusakirisaj ruwech ri caj ruma can nitzˈetetej cuma quinojel ri winek. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má ma kʋyakʋ wule pɩɩ la kɛ́ ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ təŋmɛlɛʋ na pə ná na pə cɔɔ antulinya təna təpaɩ tɔɣɔ.


Yacˈareˈ nicˈachoj ri trato ri xinben quiqˈui. Chi riyin xtincuy ri quimac, 	 Nɔɣɔ ŋka ma na-wɛ tɩɩ kpɛntɩ na tə́ pɛɛlɩ tɔɣɔlɛ. Waatʋ wei maa tɛ pa kʋpəntəŋ kpiisuɣu tɔ.


Quecˈariˈ ri xticˈulwachitej pa ruqˈuisbel chare re tiempo re kachapon. Ri ángeles xquepe cˈa chiquichaˈic ri winek. Jucˈan xquequiyaˈ wi ri choj chic quicˈaslen, y xquequelesaj cˈa ca ri ma ye utz ta. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ pɩɩ la antulinya tɛm wule. Ɩsɔtaa tillaa ka kɔɔ na pá tɔɔsɩ kʋpama.


Y yecˈa ri cablajuj achiˈaˈ riˈ ri xerutek el ri Jesús. Xerupixabalaˈ cˈa el. Xubilaˈ chique: Nichop cˈa bey, xa yacˈa ri ma quixapon ta quiqˈui ri winek ri xa ma ye israelitas ta. Chukaˈ ma quixapon ta ri pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Samaria. 	 Yesu tila yəlaa naanʋwa na naalɛ ɩnɩ na ɩ́ sɛɣɛsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ taa polo tɛtʋ nti tə ta kɛ Yuta nyə́ma nyəntʋ tɔ tə taa, ɩ́ taa sʋʋ Samalii acalɛɛ taa.


Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal Filólogo, ri Julia, ri Nereo y ri ranaˈ, ri Olimpas y ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo quiqˈui. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Filolɔkɩ na Sulii na Nelee na ɩ́lɛ́ ɩ kɔɣɔ, na Olɛmpasɩ na Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ pa cɔlɔ tɔ.


Y tek ri soldados quibajin chic ri Jesús chuwech cruz, xesaquin cˈa chrij ri rutziak ri Jesús riche (rixin) chi xquijech chiquiwech. Y riqˈui riˈ can xbanatej cˈa ri bin ca ruma ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, tek xubij: Xequijech ri nutziak chiquiwech y chukaˈ xesaquin chrij. Queriˈ ri rutzˈiban ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ, na pá tɔ tɛtɛ kɛ́ ɩ wontu tɔɔ na pá tala-tɩ.


Yacˈa tek xuchop niseker pe, ri Pablo xubij cˈa chi quewaˈ. Y quecˈareˈ ri xubij riyaˈ chique quinojel ri ye benak pa barco: Wacami nitzˈaket caˈiˈ semanas ri ma yix ta warnek jabel, y chukaˈ majun utzilaj waˈin ibanon. 	 Pa wɛ təna na pá taŋaa sɩ pə́ nyaalɩ, ɩlɛna Pɔɔlɩ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ cáálɩ́ mə tɩ na ɩ́ tɔɣɔ tɔɣɔnaɣa. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Saŋa taa kʋyɛɛŋ naanʋwa na liɣiti kɔlɔ ɩ́ wɛ kookalɩ taa, pʋlʋ ta sʋʋ mə nɔɔsɩ taa.


Y wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri cˈo nicˈutux chare ruma jun winek, can tuyaˈ cˈa el chare. Y wi cˈo chukaˈ jun ri cˈo nrajoˈ nukej el chare, ma tupokonaj ta nuyaˈ el chare. 	 Ha wei ɩ sələməɣɩ-ŋ tɔ. Taa pɛ wei ɩ caa ń kəntɩ-ɩ tɔ.


Ri Simón Pedro xa cˈariˈ nutzijoj ka chake ri achique rubanic xuben ri Dios tek xapon pa nabey mul quiqˈui ri winek ri xa ma ye israelitas ta. Can cˈo ri xeruchaˈ riche (rixin) chi yeˈoc rutinamit riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. 	 Simɔŋ kɛɛsa ɩsəna hatoo pə kancaalaɣa Ɩsɔ paasəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ ɩ ləsəɣɩ pa taa kɛ́ yəlaa na pá pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ.


Queriˈ nubij ri tzij riˈ. Rumacˈariˈ, can titijaˈ cˈa ikˈij chi jabel rucˈuaxic tibanaˈ chare ri icˈaslen. Man cˈa tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri xa majun quinaˈoj. Riyix tibanaˈ achiˈel ri can cˈo quinaˈoj. 	 Ye mpʋ ɩlɛ ɩ́ la laakalɩ na mə tɔntɛ kɛ teu, ɩ́ taa tɔ ɩsɩɩ kʋmɛlɛməŋ, ama ɩ́ tɔ ɩsɩɩ ləmaɣasɛɛ nyə́ma.


Titzuˈ na peˈ ri achique xquiben ri kech aj Israel. Tek riyeˈ xquicˈuaj apo jun chicop pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi ri sacerdotes xquiyaˈ chare ri Dios pa ruwiˈ ri altar, riyeˈ can bin cˈa chique chi niquicˈom ca jubaˈ riche (rixin) chi niquitij. Y tek xquitij, ¿la ma kˈalaj ta cami chi riyeˈ can junan quiwech xquiben riqˈui ri Dios? Y wi queriˈ, ¿achique cami nicˈulun wi chi tzij tek riyix nitij ri tiˈij tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek? 	 Ɩ́ nyənna Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa na ɩ́ na. Mpa pa tɔkɩ mpi pa lapa kɔtaɣa tɔ pá na Ɩsɔ wei ɩ tike ɩ tə kɔtaɣa təlatɛ tɔ pa kpɛntaa kɛ́.


Xojkˈax cˈa el chrij jun ti ruwachˈulef ri cˈo pa mar, ri Clauda rubiˈ. Y chiriˈ ma can ta nim ruchukˈaˈ ri cakˈikˈ, pero cˈa cˈayef (cuesta) na xuben chkawech riche (rixin) chi xkajotobaˈ el ri jun ti coˈol lancha ri kiriren el ruma ri barco ri yoj benak wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kpɩɩlʋɣʋ polaa na kʋ təŋna tɛtʋ nti lʋm cɔɔnaa na pá yaakɩ-tɩ sɩ Kota, na tə́ wɛ maɣana tɔ, tə pə tɛɛ tɔɔ. Ɩlɛna təlɛ tə kenti kpɩɩlʋɣʋ kɛ pəcɔ. Wahala na wahala kɛ́ na pə́cɔ́ saalaa pəsɩ na pá kpaasɩ kpiiliya.


Ruma yecˈo kachˈalal ri cˈo na kˈij niquichajij, riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf. Pero yecˈo nicˈaj chic kachˈalal ri niquibij chi ronojel kˈij xa utz chi niyaˈox (nyaˈ) rukˈij ri Ajaf. Ri kachˈalal ri niquitij ronojel, queriˈ niquiben riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf; ruma can niquimatioxij chare ri Dios tek niquitij. Y queriˈ chukaˈ niquiben ri kachˈalal ri ma niquitij ta ronojel. Queriˈ niquiben riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf. Y riyeˈ chukaˈ yematioxin chare ri Dios. 	 Wei ɩ faɣasəɣɩ kʋyakʋ na ɩ́ tɔ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ tɔ, Tacaa tɔɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ na wei ɩ tɔkɩ pə təna tɔ. Tacaa tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔ se. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ kiiki tɔ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ mpʋ, na ɩ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔɣɔɣɔ.


Yacˈa ri Cristo Jesús kuma konojel riyoj winek tek xcom, riche (rixin) chi queriˈ ri winek ri ma ye israelitas ta niquicˈul chukaˈ ri bendición ri xubij ri Dios ojer ca chare ri Abraham. Y ri Jesucristo xcom chukaˈ riche (rixin) chi queriˈ konojel ri yojniman riche (rixin), xticˈojeˈ ri Lokˈolaj Espíritu kiqˈui; ruma can queriˈ chukaˈ rubin ca ri Dios. 	 Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ kʋpantʋ nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ lakɩ Apəlaham tɔ, ɩ́ la-təɣɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔɣɔ Yesu Kilisiti tɔɔ. Na tá táá tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ yelina na tə́ hiki Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-tʋ tɔ.


Y riyix can yix riche (rixin) chic ri Cristo, rumariˈ ma tiben ta ri xa iraybel ka riyix. Ri winek ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ ma tiquicanoj ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Ni ma ticˈuaj ta jun cˈaslen tzˈil. Ma tirayij ta apo ri cˈo riqˈui jun chic, ruma ronojel reˈ ma rucˈamon ta ni xa ta riche (rixin) chi yeˈitzijoj riyix, ruma can yix lokˈolaj tak ralcˈual chic ri Dios. 	 Asilima na tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ na kʋnyɩɩlʋɣʋ, pə tənaɣa mpʋ pə tɔm maɣamaɣa ɩ́ taa lɩɩ mə nɔɔsɩ taa, pə taɣa pʋlʋ, lakasɩ nsɩ sɩ taka tá mʋna Ɩsɔ yəlaa.


Pero chicojol riyix ri yix nimayon wuche (wixin) ri chiriˈ pa tinamit Sardis, can cˈa yecˈo na jojun ri can ye chˈajchˈoj. Can ma quitzˈilobisan ta quiˈ. Y yecˈa riyeˈ riˈ ri xquebiyin wuqˈui riyin, quicusalon sek tak tziek, ruma can rucˈamon (takal) wi chiquij. 	 Paa na mpʋ nyá yəlaa mpa pa wɛ Saatɩ taa tɔ pa taa lɛlaa ta pilisi pa wontu se. Wontu kʋhʋlʋmtʋ kɛ paa suu na má na-wɛ tə́ tɔŋ. Pə taɣa pʋlʋ, pə mʋna-wɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: ¿La majun bey cˈa isiqˈuin ta ri tzˈibatal ca chupan ri wuj chrij ri xquiben ri David y ri ye rachibil ri ojer ca, tek sibilaj xenum? 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ tá kala mpi Tafiiti lapa waatʋ wei nyɔɣɔsɩ pɩɩ ɩ́ na mpa paa wɛ ɩ cɔlɔ tɔ?


Y chukaˈ ri Tataˈixel xuyaˈ kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi nkˈet tzij, ruma can yin cˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 Ma kɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa tɔɣɔ ɩ ha-m mpaaʋ sɩ má hʋʋna yəlaa kɛ tɔm.


Y can xu (xe wi) xtinkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ, can yacˈariˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xquibetzˈuyeˈ cˈa pa rajquikˈaˈ ri Dios ri nicowin nuben ronojel, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama pə kpaɣaʋ pənɛntɛ tɔ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa caɣa Ɩsɔ toŋ təna tʋ kɔŋkɔŋ taa.


Xa tiyaˈ na cˈa kˈij chare ri itzel kˈayis chi junan niqˈuiy riqˈui ri trigo, cˈa ya na tek xtapon ri kˈij riche (rixin) ri kˈatoj. Cˈa ya na cˈa kˈij riˈ tek riyin xtinbij cˈa chique ri xquebano kˈatoj, chi nabey tiquimoloˈ ri itzel kˈayis y quequibanalaˈ pa tak manojo riche (rixin) chi yeporox; y cˈacˈariˈ tiquikˈataˈ ri trigo riche (rixin) chi nbequiyacaˈ ca, xchaˈ ri achi. Queriˈ xubij ri Jesús. 	 Ɩ́ yele na pə təna pə́ kpɛntɩ pɩɩʋ kɛ mpʋ, haləna pə tala kʋm. Pə́ tala kʋm ɩlɛ maa heeli kʋntaa sɩ pá caaləna nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ kɛ sɛtʋɣʋ na pá hɔkɔ-tɩ təcapɩ təcapɩ, na pá tʋ kɔkɔ. Ɩlɛna pə́cɔ́ paa kpaɣa kʋtɔɣɔʋ na pá tʋ ma kpou taa.


Man cˈa quixtaneˈ ta chi nimatioxij ronojel pa rubiˈ ri Kajaf Jesucristo chare ri Dios Tataˈixel. 	 Ɩ́ sɛɛkɩ Tacaa Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ paa waatʋ wei kɛ́ paa mpi pə tɔɔ kɛ́ Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ.


Pero cˈo cˈa jun achi aj Samaria ri petenak chukaˈ chupan ri bey riˈ, y cˈo cˈa chi nikˈax riqˈui ri achi punul ca pa bey, ri achi ri chˈayon ca cuma alekˈomaˈ. Y tek ri aj Samaria xutzˈet ri achi punul pa bey, sibilaj cˈa xujoyowaj ruwech ruma ri rucˈulwachin ca. 	 Ama Samalii tʋ tɔntʋ nɔɣɔlʋ ná tala təna na ɩ́ na apalʋ ɩnɩ, ɩlɛna ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ sɔsɔm.


Yacˈa ri Jesús yerutzulaˈ cˈa ri winek, nucanoj ri achique xchapo rutziak. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna ɩ taa na ɩ waalɩ sɩ ɩ naa wei ɩ tokina-ɩ mpʋ tɔ.


Riqˈui cˈa riˈ can xbanatej wi ri rubin ca ri profeta Jeremías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyaˈ can rubin wi cˈa ca: Ri ye riy rumam ca ri achi ri Israel rubiˈ, xquicˈom cˈa el ri juwinek lajuj sakapuek, puek ri xquiyaˈ riyeˈ, ri xoc rajel ri rusamajel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Selemii ka kpaalaa tɔ sɩ: Pa kpaɣa liɣitee nyəɣətʋ hiu na naanʋwa. Liɣitee anəɣɩ Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa tisaa sɩ pá fɛlɩ ɩ tɔɔ.


Riyoj binakil yixkanataj ri pa tak kaˈoración. Can nikamatioxij chare ri Katataˈ Dios iwuma riyix. 	 Tam tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə təna mə tɔɔ, na tə́ sələməɣəna-mɛɣɛ tam tɔtɔ.


Riyaˈ xubij cˈa el chique: Quixbiyin apo chupan la jun aldea la nitzuˈ apo chilaˈ, y can xu (xe) wi xquixoc apo, xtiwil jun ti alaj bur ri ximil ca chiriˈ riqˈui ri ruteˈ. Tiquiraˈ cˈa pe ri teˈej y queˈicˈamaˈ pe chi ye caˈiˈ chuwe. 	 Ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə wɛ mə nɔɣɔ tɔɔ tɔ tə taa. Ye ɩ́ tala tə taa kɛ́ kpakpaa ɩ́ ká ná pa tʋ kpaŋaɣa toto nɔɣɔlʋ na ɩ pile kɛ ɩ kiŋ, ɩ́ hɛtɩ-sɩ na ɩ́ kɔna-m.


Pero ri Jesús xubij chare ri Marta: Riyin can nbin chic cˈa chawe chi wi xtanimaj, can xtatzˈet cˈa ri nuben ri ruchukˈaˈ ri Dios, xchaˈ chare. 	 Ɩlɛna Yesu tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma taa heeli-ŋ sɩ ye n tɛma-m na nyá taa n ká ná Ɩsɔ teeli?


Rumariˈ man cˈa tikayaˈ ta kˈij chare ri mac chi ya riyaˈ ri nucˈuan kiche (kixin), riche (rixin) chi queriˈ ma yekaben ta ri itzel tak raybel riche (rixin) ri chˈaculaj. 	 Ye mpʋ ɩlɛ, ɩsaɣatʋ ɩ́ taa tasa mə tɔnəŋ kʋsəpəŋ ɩnɛɣɛ ŋmakəlʋɣʋ na ɩ́ nɩɩna mə tɔnəŋ kʋnyɩɩləŋ.


Y ri caˈiˈ discípulos xquicˈutuj cˈa chare: ¿Acuchi (achique) cˈa nawajoˈ chi nikaben wi ruchojmil? xechaˈ. 	 Tənaɣa Piyɛɛ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Leɣe n caa sɩ tə təsɩ-kɛ?


Yacˈa ri ntoc pa ruchiˈ ri coral, can ya wi riˈ ri aj yukˈ quiche (quixin) ri carneˈl. 	 Ama wei ɩ təŋəɣəna nɔnɔɣɔ na ɩ́ sʋʋ tɔ, pʋntʋ ntɛ́ tiikulu.


Y ri Jesús xoc cˈa pa rachoch ri Dios ri cˈo pa tinamit Jerusalem. Y tek xerutzˈet ri winek chi achiˈel cˈaybel quibanon chare rachoch ri Dios, xerokotaj cˈa pe quinojel ri yetajin yecˈayin y ri yelokˈonaj chiriˈ. Y ri aj qˈuexoy tak puek xerutecmayilaˈ ca ri quimesas, y queriˈ chukaˈ xuben chique ri quichˈacat ri yetajin yecˈayin palomax. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ tɔɣɔnɩ pa təna mpa pa pɛɛtaɣaa na mpa pa yakaɣa tɔ. Na ɩ́ pəsɩ liɣitee yɔkəlaa taapələnaa kɛ alele na alukukunaa pɛɛtəlaa kpelasɩ tɔtɔ.


Y ri lajuj rucˈaˈ ri chicop ri xatzˈet, xa ye lajuj cˈa aj kˈatbel tak tzij ri cˈa ma jane yekˈato ta tzij. Ri ye lajuj aj kˈatbel tak tzij riˈ cachibilan ri chicop, can xtijach wi cˈa kˈatbel tzij pa quikˈaˈ, pero ri kˈatbel tzij ri xtijach chique, xa man cˈa xtiyaloj ta. Xa jun oc hora xtuben. 	 Həŋ naanʋwa wei n nawa tɔ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ awulaa sɔsaa naanʋwa mpa pa ta tɔɣɔta kawulasɩ tɔ. Ama pɩɩ ha-wɛɣɛ kawulasɩ toma, na pa na wontuɣu ŋkʋ pá tɔɣɔ kawulaɣa kɛ kaləfu kʋlʋm taa.


Rumariˈ más utz ma tikatij ta tiˈij ni ma tikakum ta ruyaˈal uva, ni ma tikaben ta xabachique wi xa nuben chare jun kachˈalal chi nuben caˈiˈ rucˈuˈx, nimacun o nitzak. 	 Nti tə wɛ teu tɔɣɔlɛ sɩ, ye nantʋ tɔɣɔʋ na sʋlʋm nyɔɔʋ yaa paa mpi pɩɩ tusi nyá lɛlʋ, taa tɔɣɔ, taa nyɔɔ.


Y ruma chi ma xquil ta, ri José y ri María xetzolin ca chucanoxic ri acˈal cˈa pa tinamit Jerusalem. 	 Pa ta na-ɩ, ɩlɛna pá taɣanɩ Yosalɛm kɛ məlʋɣʋ sɩ pa pɛɛkəɣɩ-ɩ.


Y ri Cristo xrelesaj ri uchukˈaˈ ri cˈo pa quikˈaˈ ri cajawalul ri itzel tak espíritu y pa quikˈaˈ chukaˈ ri cˈo kˈatbel tzij pa quikˈaˈ y xkˈalajin chiquiwech quinojel chi xukasaj quikˈij. Can xchˈacon wi chiquij tek xcom chuwech ri cruz. 	 Kilisiti tesika kɛ Ɩsɔ kpana awulaa na toŋtʋnaa pa nyəm. Ɩsɔ tʋ-wɛɣɛ Pəyaɣa akaɩtʋ looŋa taa kɛ́ ɩsɩɩ saləkatʋnaa na ɩ́ tɛɛkəna na pá nyənəɣɩ-wɛ təcoo.


Rumacˈariˈ riyix ri xa yix achiˈel itzel tak cumatz, ¿achique modo yixcowin nibij ri utz, tek xa yix itzel tak winek? Ruma chi jun winek can ya cˈa ri yecˈo pa ránima ri yerubij. 	 Akala piya mɛ, ɩsənaɣa mɛ mpa ɩ́ kɛ́ asaɣaa tɔ ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ tɔm kʋpantʋ? Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna yʋlʋ lotu taa tɔɔwa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtaɣa hʋ́lə́ɣɩ́.


Y wi ri jay ri xkapabaˈ pa ruwiˈ ri rucimiento nucochˈ ri kˈakˈ y ma xticˈat ta, riyoj xtikacˈul jun utzilaj rajel ruqˈuexel ruma ri samaj ri xkaben. 	 Ye wei ɩ təna kite tɔɔ kɛ́ təmlɛ nte kɔkɔ kaa nyaɣa tɔ, ɩ ká hiki ɩ kʋfɛlʋɣʋ.


Y ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiˈ rudiscípulos xebe cˈa chrachoch ri achi ri principal chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y tek xeˈapon cˈa, ri Jesús xerutzˈet chi ri winek yechˈujlan pa jay, y xerutzˈet chukaˈ chi yeˈokˈ y can niquirek quichiˈ chi okˈej. 	 Pa tala Yuta nyə́ma təkotile sɔsɔ ɩnɩ ɩ tɛ, ɩlɛna Yesu ná yəlaa wiliɣi na pá makɩ kapusi kɛ sɔsɔm na pə haŋa yem.


Ruma riyaˈ, astapeˈ xa ti mebaˈ, xa can xuyaˈ cˈa ca ronojel ri cˈo riqˈui; astapeˈ xa can yariˈ ri nicˈatzin chare riche (rixin) chi nutzukbej riˈ. Yacˈa la nicˈaj chic, astapeˈ qˈuiy puek xquiyalaˈ ca, xa jubaˈ oc chare ronojel ri beyomel ri cˈo quiqˈui ri xquiyalaˈ ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa lɛlaa ná kpaɣa pa liɣitee nna a kpisa yem tɔɣɔ na pá tʋ. Ama alʋ ɩnɛ ɩlɛ paa na ɩ kɛ́ kʋnyɔntʋ tɔ pə təna mpi ɩ ka wɛna tɔɣɔ ɩ kpaɣaa na ɩ tʋ. Pə ta kaasɩ-ɩ pʋlʋ sɩ ɩ́ yana tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa.


O riqˈui jubaˈ riyeˈ xa ma utz ta xquicˈaxaj tek xichˈo riqˈui wuchukˈaˈ chiriˈ chiquicojol y xinbij: Riyix nikˈet tzij pa nuwiˈ wacami ruma riyin nnimaj chi ri caminakiˈ can xquecˈastej wi, xchaˈ ri Pablo. 	 Nti pa tɔkəna-m tɔɣɔlɛ timpi ma səŋa pa ɩsɛntaa na má yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Saŋa taa pa hʋʋkəna-m tɔm kɛ mə ɩsɛntaa, sɩ pepe tɔɔ kɛ́ ma wɛna naani sɩ ye yəlaa ɩ́ səpa pa feŋ.


Y ri achiˈaˈ saduceos xquibij cˈa chare ri Jesús: Riyit nabij chi xtapon na jun kˈij tek ri caminakiˈ xquecˈastej pe. Tek xtapon cˈa ri kˈij riˈ, ¿achoj rixjayil cˈa xtoc wi ri ixok riˈ? Ruma chi ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ xecˈojeˈ riqˈui, xechaˈ chare. 	 Tɔʋ, pa təna pa kpaɣaʋ-ɩ mpʋ tɔ, sətaa fem wule pa taa aweɣelɛ alʋ tʋ?


Pero ri Jesús xubij cˈa chare ri ixok: Cabiyin y tasiqˈuij (tawoyoj) ri awachijil, y cˈacˈariˈ yape chic, xucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma alʋ sɩ: Polo ń yaa nyá paalʋ na nyá na-ɩ ɩ́ kɔɔ cənɛ.


Cuma cˈa riyeˈ tek riyin can njachon ri nucˈaslen pan akˈaˈ riche (rixin) chi can ta queriˈ chukaˈ niquiben riyeˈ. Can ta niquijech quiˈ chupan ri kitzij achˈabel. 	 Ma kpaɣa ma tɩ təkpataa na má tʋ nyá niŋ taa kɛ́ pa tɔɔ, sɩ pá pəsɩ nyá nyə́ma təsiɣisiɣi.


ruma ma niquicochˈ ta chic ri xibinriˈil, ruma xbix chique chi xabachique ri xtipalben ri juyuˈ riˈ, wi jun winek o jun chicop, can xticamisex wi chi abej o chi lanza. Queriˈ ri bin chique. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔm nti paa heela-wɛ sɩ ye yʋlʋ yaa kpəntɛ maɣamaɣa tokina pʋɣʋ ŋkʋ, paa yaɣa-tɛɣɛ pɛɛ na pá kʋ tɔ, tə kəla-wɛɣɛ toŋ.


Y chrij cˈa el ri tinamit riˈ cˈo cˈa jun tzˈak ri rusutin riˈ chrij. Jun nimalaj tzˈak ri nej jotol wi chicaj y rucˈuan cablajuj puertas. Y pa ronojel ri puertas riˈ yecˈo cˈa jojun ángel. Ri pa tak puertas riˈ, ye tzˈibatal cˈa jojun quibiˈ ri cablajuj tinamit ri quiche (quixin) ri cablajuj rucˈajol ri Israel. 	 Koluŋa sɔsɔɔŋka kʋkʋlaɣa cɔɔna-tɛ, na tə wɛna nɔnɔɔsɩ naanʋwa na naalɛ, na ɩsɔtaa tillaa naanʋwa na naalɛ taŋa tə nɔnɔɔsɩ. Na pá ŋmaa nɔnɔɔsɩ nsɩ sɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kpeka naanʋwa na naalɛ həla.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri Jesús xucˈutulaˈ riˈ chiquiwech ri junan xeˈel el riqˈui chiriˈ pa Galilea riche (rixin) chi xebe pa Jerusalem. Y yecˈa riyeˈ riˈ ri xetzˈeto y xekˈalajsan ri Jesús chique ri winek. 	 Kʋyɛɛŋ paɣalɛ taa ɩ lɩɩkaɣa ɩ́ na mpa pa lɩɩna Kalilee na pá polo Yosalɛm tɔ pa tɔɔ. Na pənɛntɛ mpɛ ɩnɩ pa heeliɣina Ɩsɛɣɛlɩ piitim kɛ tɔm nti pa nawa tɔ tə tampana.


Riyix ma nicˈatzin ta chi nichˈujirisaj iwiˈ ruma nichˈob yan riche (rixin) ri chuaˈk. Ri chuaˈk can cˈo wi ri xtucˈom pe. Tiyaˈ cˈa ca riche (rixin) chuaˈk, ruma ronojel kˈij can cˈo wi rucˈayewal nucˈom pe. 	 Ɩlɛ ɩ́ taa nəɣəsəɣɩ cele nyəntʋ. Cele nyəntʋ təlɛɣɛ cele kɛ́. Nti tə maɣana-ŋ saŋa tɔ, paasəna təlɛ tə tike.


Riyin ri Pablo ma yitaneˈ ta chi nmatioxij chare ri nu‑Dios awuma riyit Filemón. Y chukaˈ binakil yatoka chuwe y nben orar pan awiˈ. 	 Tam ma sələməŋ taa ma tɔɔsəɣɩ nyá tɔɔ na má sɛɛkɩ ma Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ.


Ruma can nbij wi cˈa chiwe, chi majun bey xtinben ta chic re waˈin reˈ, cˈa ya tek banatajnek chic ronojel pa rajawaren ri Dios ri nucˈut re jun waˈin reˈ. Can cˈa yacˈariˈ tek xtinben chic re waˈin reˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ ma kaa tasa-yɛɣɛ tɔɣɔʋ haləna pə́ kɔɔ pə́ hʋ́lɩ́ a tɔɣɔʋ tampana kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa na pə́cɔ́.


Y can ya ri Jesús xkˈalajsan chi tek jun profeta nukˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios pa rutinamit, xa majun rukˈij nitzˈetetej cuma ri ruwinak. 	 Yesu maɣamaɣa ka tɛma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Nɔɣɔlʋ ɩɩ tʋɣʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa.


Ri Dios ma xuben ta ri achi ruma rajawaxic chare ri ixok, yacˈa ri ixok xban ruma can rajawaxic chare ri achi. 	 Na pə taɣa alʋ tɔɔ kɛ́ pa ŋma apalʋ. Ama apalʋ tɔɔ kɛ́ pa ŋma alʋ.


Y ri Jesús riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Ri niniman cˈa wuche (wixin) riyin, ma xu (xe) ta cˈa riyin ri yirunimaj, xa can nunimaj cˈa ri Dios ri yin takayon pe. 	 Yesu yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Wei ɩ́ mʋ ma tɔm pə taɣa ma tike ma nyəntʋ kɛ pʋntʋ mʋwa. Ama na wei ɩ tila-m tɔ ɩ nyəntʋ tɔtɔɣɔ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri cablajuj discípulos. Y chi cacaˈ xuchop el quitakic chubanic ri samaj, y xuyaˈ el kˈatbel tzij pa quikˈaˈ riche (rixin) chi yecowin yequelesaj ri itzel tak espíritu. 	 Ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ na ɩ́ tili-wɛɣɛ naalɛ naalɛ. Na ɩ́ tʋ-wɛɣɛ toŋ sɩ pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa.


Riyin astapeˈ xquibe, ma xquixinmalij ta ca; ma xquixcˈojeˈ ta ca achiˈel jun mebaˈ, ruma xa can yipe chic iwuqˈui. 	 Maa yeki-mɛɣɛ suluwaa se. Ama maa məlɩ mə kiŋ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Yin cˈa riyin ri kitzij chi yin achiˈel juwiˈ uva, y ri Nataˈ yariˈ ri achiˈel aj samajel chrij ri uva. 	 Ma kɛna tʋɣʋ ŋku pa yaa sɩ lɛsɛŋ tɔ kʋ kʋpaŋkʋ maɣamaɣa, na ma Caa kɛlɛ kʋ tʋ.


Ruma ri Dios rubin chupan ri ruchˈabel ri tzˈibatal ca: Tek xberilaˈ ri rukˈijul riche (rixin) chi nben ri utzil, xatinwacˈaxaj. Y tek xberilaˈ ri rukˈijul ri colotajic, xatintoˈ. 	 Ɩsɔ yɔɣɔta ɩ tɔm taa sɩ: Waatʋ wei ma lakaɣa ma kʋpantʋ tɔ ma nɩɩna-ŋ. Yapʋ kʋyakʋ wule ma səna-ŋ. Tɔʋ, pənɛntɛɣɛ pə mʋna Ɩsɔ kʋpantʋ hikuɣu. Saŋa kɛ pə pəsəɣɩ na pə́ ya yʋlʋ nyʋɣʋ.


Wacami cˈo cˈa ri nwajoˈ nchilabej chique ri ye cˈulan. Y ri nchilabej chique ma yin ta riyin yibin. Can ya ri Ajaf biyon: Chi ri ixokiˈ ma tiquijech ta quiˈ quiqˈui ri cachijlal. 	 Nti ma heeliɣi mpa pa tɛma təmaɣa kpaɣaʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Alʋ ɩ́ tɛma saaʋ pə fɛɩ sɩ ɩ́ kisi ɩ paalʋ. Tacaa tɩɩ yɔɣɔtəna-tɩ.


Y queriˈ chukaˈ majun niyaˈo ta cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan jun tzˈum yabel yaˈ ri xa riˈj chic. Ruma wi queriˈ niban, y ri tzˈum xa ma niyukuk ta chic, xa nirakaroˈ y niqˈuis el ri ruyaˈal uva chupan. Y chukaˈ ri tzˈum riˈ majun chic nicˈatzin wi. Yacˈa jun cˈacˈacˈ tzˈum yabel yaˈ, utz niyaqueˈ ri cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan. Queriˈ xubij ri Jesús chrij ri chˈabel ri xucˈut. 	 Nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa. Tɔfɔ sʋlʋm kʋfam yasəɣɩ huluŋ kʋpəŋ ɩnəɣɩ, na sʋlʋm mpɩ na huluŋ pə́ wakəlɩ yem. Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam.


Queriˈ xuben ri Dios ruma nrajoˈ chi nikacanoj Riyaˈ, riche (rixin) chi achique ta na rubanic nbekilaˈ wi pe, astapeˈ Riyaˈ xa can nakaj cˈo wi kiqˈui chikajujunal. 	 Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ye pa pɛɛkəɣɩ-ɩ, ntanyɩ pa hakʋɣʋ na pa pɛɛkʋɣʋ mpɩ pə taa pa kɔɔ pá na-ɩ. Na mpʋ tɔ, pə taɣa ɩsɩɩ ɩ wɛ-tʋ na pooluŋ se.


Y ri winek cˈa ri ye ruvecinos ri Elisabet y ri ye rachˈalal tek xquicˈaxaj cˈa chi xralaj jun acˈal ruma ri nimalaj rutzil ri Dios, ri winek cˈa riˈ xeˈapon riqˈui chuyaˈic rutzil ruwech, y sibilaj cˈa chukaˈ xequicot riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔlɔ nyə́ma na ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma nɩɩwa sɩ Tacaa lapa-ɩ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm. Ɩlɛna pa na-ɩ pá kpɛntɩ na pa laŋa hɛɛ sɔsɔm.


Chikajujunal tikatzuˈ ka kiˈ riqˈui ri yekabanalaˈ. Ruma wi can utz ri yekabanalaˈ, can rucˈamon cˈa chi niquicot ri kánima riqˈui ri yekabanalaˈ. Y ma nicˈatzin ta chi nikatzuˈ ri yerubanalaˈ jun chic kachˈalal. 	 Ye wei ɩ caa ɩ́ yɔɔləna ɩ yaasi teu nyəŋ pʋntʋ ɩ́ taa tʋʋ lɛlaa na ɩ́ sa ɩ təɣɩ yem. Ama ɩ́ wiili ɩ maɣamaɣa ɩ yaasi taa na ye pə nəɣəsəna yɔɔlʋɣʋ ɩlɛ ɩ yɔɔlɩ.


Y riqˈui ri queriˈ yixtajin chubanic, riyin nxibij wiˈ chi riqˈui jubaˈ ri samaj ri xinben iwuqˈui, xa majun xcˈatzin wi. 	 Mə tɔm cɛpa ma laŋlɛ kɛ teu kɛ́. Ɩsɩɩ ma ɩwɩɩlɛ ntɛ́ tə tənaɣa mə tɔɔ kʋla hʋntʋ ntɛ́ yaa?


Yecˈo cˈa acˈalaˈ ri xeˈucˈuex apo chuwech ri Jesús, chi nuyaˈ ta el ri rukˈaˈ pa quiwiˈ, riche (rixin) chi niquicˈul ri rubendición ri Dios. Yacˈa ri discípulos xa xechapon chique ri winek chi ma quequicˈom ta pe ri acˈalaˈ. 	 Yəlaa pukaɣana piya kɛ Yesu sɩ ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ. Ama ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij apo chare ri Jesús: Ajaf, xchaˈ chare. Xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Wi nawajoˈ, tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj. Jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ jun chic riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ɩsɩɩ tə wɛʋ cənɛ ɩsəntɔ tɔ pə wɛ teu napələɣɩ te. Ɩlɛ ye n caakɩ maa siki coka tooso. Nyaɣa lɛntɛ, Moisi kɛ lɛntɛ, na Ilii kɛ lɛntɛ.


Y riyeˈ xquibij cˈa: Riyoj nikajoˈ cˈa chi tek yitcˈo chic pan awajawaren, nayaˈ ta cˈa kˈij chake chi yojtzˈuyeˈ apo awuqˈui; jun ta cˈa ri pan awajquikˈaˈ y jun ta cˈa ri pan awajxocon, xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔwa sɩ: Saa wei n ka wɛɛ nyá teeli kawulaɣa taa tɔ tə caa sɩ ń yele na tə́ caɣa nyá cɔlɔ. Lɛlʋ kɛ nyá ntɔɣɔŋ tɔɔ, na lɛlʋ kɛ nyá mpətəŋ tɔɔ.


Y ri Barrabás yaˈon pa cárcel ruma xyacatej chrij ri kˈatbel tzij chiriˈ pa tinamit, y rubanon chukaˈ camic. 	 Yʋlʋkʋlɛ tɔm na yoou nakʋlɩ kɩɩ lapəna ɩcatɛ taa na pá təkɩ Palapaasɩ.


Jun tinamit xtiyacatej cˈa el chi nberubanaˈ chˈaˈoj riqˈui jun chic tinamit. Yecˈo cˈa chukaˈ nimaˈk tak ruwachˈulef ri xqueyacatej el chi nbequibanaˈ chˈaˈoj quiqˈui nicˈaj chic nimaˈk tak ruwachˈulef. Xquepe silonel xabachique lugar chare re ruwachˈulef y xquepe chukaˈ wayjal y qˈuiy cˈa chukaˈ quiwech chˈaˈoj xquepe chiquicojol ri winek. Y riˈ xa cˈariˈ ri nabey tak tijoj pokonal y xquepe chic cˈa nicˈaj chic quiwech tijoj pokonal. 	 Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma. Kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ, na tɛtʋ ká sele tiiliwɛ tiiliwɛ, na nyɔɣɔsənaa ká la. Na mpʋ ɩnɩ pəlɛ pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ alʋ kʋlʋɣʋʋ lʋlʋɣʋ na pə́ caalɩ-ɩ wɩɩʋ kɛ səŋŋsəŋŋ tɔɣɔlɛ.


Y ronojel ri koyoben chi nuyaˈ ri Dios chake, can xtuyaˈ na wi chake riche (rixin) chi ma xkojqˈuixbitej ta. Riyoj ketaman chi can yojrajoˈ wi ri Dios ruma ruyaˈon chic ri Lokˈolaj Espíritu pa tak kánima. 	 Tə tɛɛlʋɣʋ mpʋ tɔ pə ta puɣusi-tʋ se. Pə taɣa pʋlʋ, Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha-tʋ tɔ ɩnɩ ɩ lapəna na tá təna tə́ nyɩ teu sɩ Ɩsɔ sɔɔla-tʋ.


Y ri Jesús xubij chique: Ri oconek ruqˈuexel nuway riyin ya cˈa ri nben ri nrajoˈ ri yin takayon pe y nqˈuis ca rubanic ronojel ri rusamaj ri ruchilaben pe chuwe. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɔɣɔnaɣa ntɛ́ wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ lapʋ, na ɩ təmlɛ nte ɩ hʋla-m sɩ má la tɔ tə yoosuɣu.


Y tek xequisiqˈuij (xecoyoj) chic cˈa apo ri Pedro y ri Juan, xquibij cˈa chique chi can ma quequitijoj ta chic ri winek, y ma tiquitzijoj ta chic ri Jesús chique ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kotuɣu sɔsaa yaa Piyɛɛ-wɛ, na pá kisina-wɛ təpʋlʋpʋlʋ sɩ pá taa tasa Yesu hətɛ ńtɛ́ tə tɔm yɔɣɔtʋɣʋ yaa sɛɣɛsʋɣʋ kɛ paa fəŋ maɣamaɣa.


Riyeˈ can kˈekumatajnek ri quinaˈoj. Can kˈalaj chi ma quetaman ta ruwech ri Dios ruma xa cowirnek ri cánima pa mac. Rumariˈ ma niquicˈul ta ri cˈaslen ri nipe riqˈui ri Dios. 	 Pa laɣatʋ ta tʋlɩ. Pa ɩsəkpɛɛtɛɛ na pa laŋkpɩɩsəŋ katatəlaɣa tɔɔ pa paa fɛɩ weesuɣu ŋku Ɩsɔ haa tɔ kʋ taa.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi xabachique winek ri can nujech riˈ chi niximeˈ pa rusamaj jun patrón, can cˈo wi chi nuben ri nibix chare? Rumacˈariˈ riyoj wi xtikayaˈ kiˈ chuxeˈ rutzij ri mac, can xkoj‑oc wi rusamajel ri mac y xkojrucˈuaj pa camic. Yacˈa wi xtikayaˈ kiˈ chuxeˈ rutzij ri Dios, xkoj‑oc rusamajel Riyaˈ y xkojrucˈuaj chupan jun cˈaslen choj. 	 Ɩ́ nyəmá teu sɩ, ye ɩ́ ha mə təɣɩ wei na ɩ́ nɩɩkəna-ɩ, ɩ́ pəsa wei ɩ́ nɩɩkəna mpʋ tɔ ɩ yom kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na ɩsaɣatʋ, ye n nɩɩkəna-təɣɩ tam n tɛŋna səm kɛ́. Na mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ na Ɩsɔ, ye n nɩɩkəna ɩlɛɣɛ tam, pə laɣasəɣɩ-ŋ tɔntɛ nte tə kɛɛsəna-ɩ tɔɣɔ.


Ruma ri nibano chˈajchˈoj chare ri kacˈaslen, can Rucˈajol wi ri Dios. Y riyoj ri banon chic chˈajchˈoj chare ri kacˈaslen, yoj ralcˈual chic ri Dios. Rumariˈ ri Jesús ma niqˈuix ta nubij wachˈalal chake. 	 Yesu kpiisiɣina yəlaa ɩsaɣatʋ. Pa təna mpa pa ɩsaɣatʋ kpiisa mpʋ tɔ, ɩ́ na-wɛ pa kpɛnta Caa kʋlʋm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pə fɛɩ Yesu kɛ́ fɛɛlɛ sɩ ɩ́ yaa-wɛ sɩ ɩ newaa


Riyix chukaˈ ri yixwaˈ jabel, juyiˈ oc iwech, ruma xtapon cˈa ri kˈij tek xtitij wayjal. Riyix ri jabel yixtzeˈen wacami, juyiˈ oc iwech, ruma xtapon ri kˈij tek xquixbeˈokˈ ruma bis. 	 Haɣalaa mɛ mə tɔm ná wɛ waɩyo kɛ́ mpʋ ɩnəɣɩ. Ɩ́ ká ná nyɔɣɔsɩ kɛ teu tɔ se. Mpa mɛ mə woŋiɣi kaɣana tɔ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́. Ɩ́ tɛŋ ɩ́ caɣa ləyaɣa na ɩsəlʋm pə taa kɛ́.


Riyix beyomaˈ, can jabel benak ri iwánima riqˈui re ruwachˈulef. Can yixtajin nicˈusaj icˈuˈx riqˈui ri itzel tak iraybel. Jabel xixtiojir, ruma nitij ri nurayij ri iwánima, xa yacˈa chi ri camic xa nipe yan chiwij. 	 Ɩ́ tɔɣa leleŋ na ɩ́ lá ɩsəna ɩ́ sɔɔlaa tɔɣɔ atɛ cənɛ. Ɩ́ paɣalaa ɩsɩɩ pá kʋ-mɛ na pá tɔɣɔ.


Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Riche (rixin) ri César, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can tiyaˈ cˈa chare ri César ri can riche (rixin) wi ri César. Y can tiyaˈ cˈa chare ri Dios, ri can riche (rixin) wi ri Dios, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ná cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ́lɛ́ ɩ tɩ tɔ.


Ruma astapeˈ ri Cristo xqˈuis ruchukˈaˈ ri ruchˈacul tek xcom chuwech ri cruz, pero re wacami qˈues ruma ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios. Y quecˈariˈ kabanic riyoj, can majun wi kachukˈaˈ can achiˈel xuben ri ruchˈacul ri Cristo tek xcom, ruma xa jun chic kabanon riqˈui Riyaˈ. Pero wacami can yoj qˈues ruma ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios y can cˈo chic ri ruchukˈaˈ ri Dios kiqˈui riche (rixin) chi xtikaben cˈa achique ri rucˈamon chi nikaben chicojol. 	 Paa na mpʋ ɩ ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ama ɩ wɛna ɩ weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma taa. Tá na-ɩ tə kpɛntaa kɛ́, na tə kɛ́ acamaa tɔtɔɣɔ. Ama yaasi wei tə lakəna mə kiŋ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ tá na-ɩ tə wɛna weesuɣu kɛ Ɩsɔ toma tɔɔ.


Y tek ri Jesús xracˈaxaj ri tzij ri xquibij ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos, Riyaˈ xubij cˈa chique: Jun ajkˈomanel ma ye ta ri ye utz ri yerakˈomaj. Riyaˈ yerakˈomaj ri yawaˈiˈ. Riyin ma xipe ta chiquicanoxic winek ri choj quicˈaslen. Riyin xipe chiquicanoxic ri aj maquiˈ, ri rajawaxic chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Yesu nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa alaafəya nyə́ma nyɩɩləɣəna fɛtaa. Ama kʋtɔntʋnaa kɛ́. Ma kɔmaɣa sɩ ma yaakɩ asaɣaa, pə taɣa kʋpama.


Majun cˈa discípulo ri más ta nim rukˈij que chuwech ri rutijonel. Chukaˈ majun mozo ri más ta nim rukˈij que chuwech ri rupatrón. 	 Təmlɛ kpɛləməlʋ ta kəlɩ ɩ hʋllʋ. Pə́cɔ́ ɩfalʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei ɩ kəla ɩ caa tɔ.


Xpe ri Pablo xutotaj ca ri cumatz pa kˈakˈ, y majun retal chi cˈo ta ri nucˈulwachij. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ ŋmɩɩsa tʋm ɩnəɣɩ kɔkɔ taa, ɩ ta tɩɩ nɩɩ wʋsasɩ nasəlɩ.


Ri kas kitzij chi malcaˈn ixok, ri can ruyon chic cˈo ca, riyaˈ can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y can ma nitaneˈ ta chi nucˈutuj utzil y nuben orar chi pakˈij chi chakˈaˈ. 	 Ama leelu wei ɩ kpatəlaa na ɩ́ fɛɩna paasənlʋ tɔ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛləɣɩ. Na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ tam, na ɩ́ wiikina-ɩ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ ɩ́ temi-ɩ.


Xepe ri soldados riˈ xquelesaj cˈa el nicˈaj rutziak ri Jesús, cˈacˈariˈ xquiyaˈ jun tziek quek chrij can achiˈel wi ri yequicusalaˈ ri reyes. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa wɔɣɔsa ɩ wontu, ɩlɛna pá suu-ɩ capa kʋsɛɛm təkpaɩɩ.


Can yacˈariˈ tek ri María xubij: Yacˈareˈ yincˈo, yin jun rusamajel ri Ajaf. Can tibanatej cˈa achiˈel ri xabij chuwe, xchaˈ ri María chare ri ángel. Y ri ángel xel el chiriˈ riqˈui ri María, y xbe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ tɔma sɩ: Ma tɩɩ kɛ́ Tacaa təmlɛ tʋ kɛ́. Ɩsɔ ɩ́ mʋ nyá nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ.


Ruma xa pa ránima cˈa ri winek yepe wi ri itzel tak naˈoj, achiˈel tek jun ixok cˈo rachijil y xa nucˈom ruwech jun chic achi y achiˈel tek jun achi cˈo rixjayil y nucanoj jun chic ixok, y achiˈel chukaˈ ri winek yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Y pa cánima chukaˈ nipe wi ri naˈoj tek yecamisan. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, hatoo yʋlʋ taa kɛ́ ɩ lotu taa maɣamaɣa kɛ ɩ caaləɣəna ɩsaɣatʋ kɛ hʋʋʋ na pə́cɔ́ ɩ́ la-tɩ. Paa asilima kʋlapʋtʋ, paa ŋmɩɩləm, paa yʋlʋkʋlɛ,


Ri Judas ri nijacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, can retaman cˈa chukaˈ ri lugar riˈ ri acuchi (achique) xeˈapon wi ri Jesús y ri rudiscípulos, ruma ri Jesús qˈuiy mul ye rucˈuan ri rudiscípulos chiriˈ. 	 Ɩ kɔlɔmɔtɔ tʋ Yutaasɩ nyəmá tənɛ ɩnɩ. Mpi tɔ, tənaɣa Yesu na ɩ ɩfalaa pa kotaɣa tam tam.


Riyix yixcˈo chic chukaˈ apo quiqˈui ri nabey tak ralcˈual ri Dios ri tzˈibatajnek chic quibiˈ chilaˈ chicaj. Yixcˈo chic apo riqˈui ri Dios ri nikˈato tzij pa quiwiˈ quinojel. Y yixcˈo chic chukaˈ apo quiqˈui ri cánima ri majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios ri ye caminek chic el y can choj chic banon chare ri quicˈaslen. 	 Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ kancaalaɣa kʋlʋlaa mpa pa həla pa ŋmaa ɩsɔtaa na pá kotina laŋhʋlʋmlɛ tɔ. Ɩ́ kpətəna Ɩsɔ wei ɩ ká hʋʋna yəlaa tənaɣa tɔm tɔ, na ɩ́ kpətəna ɩ yəlaa kʋpama mpa pa lapa na pá te təkpataa tɔ pa ləsasɩ.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos xebe. Riyeˈ xquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi achique ta jun niquiben riche (rixin) chi ri Jesús nitzak ta pa quikˈaˈ riqˈui ri chˈabel ri nubij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa caɣaa na pá sɛɣɛsɩ ɩsəna paa nyɩ Yesu kɛ́ katɔka na tɔm kʋpɔɔsʋtʋ na pá hiki-ɩ tɔ.


Y riyit yacowin cˈa nawetamaj wi kitzij ri niquibij chuwij o xa ma kitzij ta. Ruma riyin xa cˈariˈ cablajuj kˈij ri quijoteˈ wi anej chic jun bey pa Jerusalem chuyaˈic rukˈij ri Dios. 	 Saŋa taa ma talʋɣʋ Yosalɛm sɩ ma sɛɛ Ɩsɔ tɔ pə kʋyɛɛŋ ta kəlɩ naanʋwa na naalɛ. Nyá maɣamaɣa ń pɔɔsaa n ká ná mpʋ.


Y reˈ ma ntel ta chi tzij chi riyix man ta utz ri xiben chi xitek pe jun ofrenda chuwe, ruma xijoyowaj pe nuwech y xinaˈ chukaˈ riyix ri tijoj pokonal ri yincˈo wi. 	 Paa na mpʋ, ɩ́ tɔɣɔʋ ma kʋnyɔŋ tɔ ɩ́ lapa teu kɛ́.


Xa can quixoc cˈa achiˈel ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin), ruma ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) can lokˈolaj wi. Riyix can quixoc cˈa chukaˈ lokˈolaj tak winek riqˈui ronojel ri icˈaslen. 	 Ama ɩ́ wɛɛ tənaŋŋ nyə́ma kɛ mə yaasinaa təna taa, ɩsɩɩ Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ tɔ ɩ wɛʋ tənaŋŋ tɔ.


Y ri Jesús xubij chare ri Natanael: Riyit can xanimaj chi yin cˈa riyin ri Rucˈajol ri Dios, xa ruma chi xinbij chawe chi chuxeˈ ri juwiˈ higo yitcˈo wi tek cˈa ma jane carusiqˈuij (caroyoj) ta pe ri Felipe. Pero yecˈo milagros ri más ye nimaˈk que chuwech reˈ ri xtatzˈet na. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ ma heeluɣuu-ŋ sɩ ma na-ŋ fiki tʋɣʋ tɛɛ tɔɣɔlɛ n mʋ-tɩ yaa? N ká tɛ na ń na mpi pə kəla tənɛ ɩnɩ təkpataa tɔ.


Y ronojel cˈa riˈ xapon rutzijol quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo pa tinamit Jerusalem. Y ri kachˈalal riˈ xquibij cˈa chare ri Bernabé chi tibe cˈa pan Antioquía. 	 Yosalɛm Yesu sɛɛlaa kpekəle nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá tili Paanapasɩ kɛ Antiyɔka.


nichaˈ ri Dios. ¿Achique cˈa ri xeyaco royowal ri Dios astapeˈ can quicˈaxan chic ri ruchˈabel? Ri xebano queriˈ, quinojel ri xeˈel pe ri pa ruwachˈulef Egipto, ri xecolotej pe ruma ri Moisés. 	 Mpa pa taa nɩɩna Ɩsɔ nɔɣɔ na pá kʋ́lɩ́ na pá kpɛɛsəna-ɩ? Mpa pa təna Moisi ləsa Icipiti taa tɔɣɔ mɛɛ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley: ¡Juyiˈ oc chukaˈ iwech riyix! ruma nimaˈk tak ejkaˈn niyalaˈ chiquikul ri winek ri can cˈayef (cuesta) quicˈuaxic. Ri ejkaˈn riˈ xaxu (xaxe) wi cˈa chiquikul ri winek niyaˈ wi, y riyix ni xa ta jun ti ruwiˈ ikˈaˈ nisiloj riche (rixin) chi nicˈuaj ta ri ejkaˈn ri nibij ri cˈo chi niquicˈuaj ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa mɛ, mə tɔm ná wɛ waɩyo tɔtɔɣɔ. Ɩ́ sʋkəɣɩ yəlaa kɛ səɣəla yuŋ nyəna. Pəyele mɩɩ tɩɩ taa-wɛɣɛ taaʋ maɣamaɣa.


Tek ri Jesús xerutzˈet chi sibilaj ye qˈuiy winek ri quisutin quiˈ chrij, yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique ri rudiscípulos chi joˈ kojkˈax chic apo la jucˈan ruchiˈ yaˈ. 	 Yesu ná samaa kotina-ɩ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ pá tɛsɩ teŋku na waalɩ.


Pero riyeˈ xquichˈob chi ri niquitzˈet xa ya cˈa ri ánima riche (rixin) ri Jesús, rumariˈ sibilaj xquixibij quiˈ. 	 Tənaɣa sɔɣɔntʋ kpa-wɛ na pá tɔnəŋ paakɩ. Pə taɣa pʋlʋ, paa nyəmaɣa sɩ asənaalɩɩ kɛ́.


Yacˈa ri Jesús xa xubij chique: Ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) re ruwachˈulef, ruma can cˈo quikˈatbel tzij pa quiwiˈ ri winek, rumariˈ can niquinaˈ chi can yecˈa riyeˈ ri ye cˈajaf ri winek, y nicajoˈ chi nibix chique chi ye aj banoy tak utzil. 	 Tənaɣalɛ Yesu sɩ: Piitimnaa awulaa sɔsaa ŋmakələɣɩ pa yəlaa kɛ́. Na mpa pa kɛ́ toŋtʋnaa tɔ, pɛlɛ pa caa pá cuɣusiɣi-wɛɣɛ ta caa ta caa kɛ́.


Y yacˈa chukaˈ riˈ tek ri Rey xtubij chique ri yecˈo pa rajxocon: Riyix ri xa can cˈo chic chi nika ri rucˈayewal pan iwiˈ, quixel cˈa el chinuwech. Wacami xa xquixbe pa kˈakˈ ri majun bey xtichuptej ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri xa riche (rixin) wi ri itzel winek y quiche (quixin) ri ye ruˈángeles tek banon. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Wulaʋ má, maa heeli mpa pa wɛna ma mpətəŋ tɔɔ tɔ sɩ: Mpusi nyə́ma mɛ ɩ́ tɛɛ na ɩ́ fɛɛ-m. Ɩ́ polo kɔkɔ ŋka pa taɣana Ɩlɔɣɔʋ na ɩ ɩsɔtaa tillaa pa tɔɔ na kaa teŋ tɔ ka taa.


Ma que ta riˈ, ruma ri kachˈacul can yecˈo wi rukˈaˈ raken, pero xa jun chˈaculaj rubanon ronojel. 	 Ama yʋlʋ tɔnʋɣʋ na wɛʋ tɔ kʋ wɛna nɔɔhɛɛ na niŋ na ŋkpaŋŋ na ɩsɛ na pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́.


Y ri Eliaquim, rucˈajol ca ri Melea, y ri Melea rucˈajol ca ri Mainán, y ri Mainán rucˈajol ca ri Matata, y ri Matata rucˈajol ca ri Natán. 	 na Ɩliyakim kɛ́ Meleya pəyaɣa, na Meleya kɛ́ Menna pəyaɣa, na Menna kɛ́ Matata pəyaɣa, na Matata kɛ́ Nataŋ pəyaɣa, na Nataŋ kɛ́ Tafiiti pəyaɣa,


Xpe ri Jesús xubij chare ri capitán: Yibe cˈa y xtincˈachojsaj ri amozo, xchaˈ chare. 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Maa polo na má waasɩ-ɩ.


Rumacˈariˈ riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Riyit ri can yit jun Tijonel, cˈo cˈa jun ri nikajoˈ nikacˈutuj chawe. Ri Moisés can rutzˈiban wi cˈa ca chake chi tek jun achi nicom el y majun ralcˈual nicˈojeˈ ca riqˈui ri rixjayil, can jun cˈa rachˈalal ri achi riˈ cˈo chi nicˈuleˈ riqˈui ri ixok ri xmalcanij ca, riche (rixin) chi queriˈ yecˈojeˈ ta ralcˈual riqˈui ri ixok riˈ. Y ri nabey ti cˈajol (alaˈ) ri nalex ntoc ralcˈual ri caminek chic el. 	 sɩ: Tacaa, Moisi ka tɔma sɩ ye yʋlʋ ɩ́ səpa na ɩ́ fɛɩna pəyaɣa, ɩ neu hɔŋ ɩ alʋ kɛ leelu na ɩ́ hikina ɩ taalʋ sɔlʋ kɛ piya.


Yecˈa ri winek ri choj chic quicˈaslen can xquetzˈitzˈan cˈa achiˈel ri kˈij, pa rajawaren ri Tataˈixel ri cˈo chilaˈ chicaj. Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús. 	 Na saa ɩnɩ mpa pa nɩɩkəna Ɩsɔ tɔ, pɛlɛ paa tee kɔkɔ kɛ pa Caa Kawulaɣa taa ɩsɩɩ ilim. Ye ɩ́ kɛ́ nɩɩlaa ɩ́ nɩɩ.


Ri rey xchˈo cˈa riqˈui ri achi riˈ, ri can rusiqˈuin (royon) wi chukaˈ chupan ri jun cˈulanen riˈ, y xucˈutuj cˈa chare: Y riyit ¿achique cˈa modo xatoc pe waweˈ, tek xa ma xacusaj ta ri tziek ri nicˈatzin chupan re jun cˈulanen reˈ? xchaˈ ri rey chare. Y ri achi ma xchˈo ta. 	 Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ma taapalʋ, ɩsənaɣa ń sʋʋ cənɛ na ń tá suu akpaɣalɛ wontu? Apalʋ ɩnɩ ɩ ta cɔ sɩ pʋlʋ.


Y riqˈui jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David ri xalex wi ri Jesús, can achiˈel ri tzujun (sujun) pe ruma ri Dios, riche (rixin) chi yojrucol riyoj israelitas. 	 Tafiiti ɩnɩ ɩ lʋləna na pə́ lʋlɩ, haləna pə́ tala Yesu wei Ɩsɔ sɩɩwa sɩ ɩ́ waasɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔ, ɩsɩɩ ɩ ka yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ ká la tɔ.


Yacˈa ri Pedro xubij: Riyin ma jubaˈ xtinyaˈ ta kˈij chi can yit cˈa riyit yachˈajo re waken, xchaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chare: Wi man cˈa nayaˈ ta kˈij riche (rixin) chi nchˈej ri awaken, xa ma yit ta chic nudiscípulo cˈa riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Aaɩ, pə fɛɩ sɩ ń kɔ ma nɔɔhɛɛ kɛ paa pəcɔ. Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ye ma ta kɔ-ŋ, pə faɣa ma na-ŋ kɛlɛ mpʋ.


Xa jubaˈ chic cˈa ri yicˈojeˈ chicojol y ma xquinitzˈet ta chic pakeˈ jubaˈ. Pero jubaˈ chic apo xquinitzˈet chic jun bey. Queriˈ nbij chiwe ruma riyin yibe riqˈui ri Tataˈixel, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pə kaasa wɛɛ naalɛ, na ɩ́ kaa tasa-m naʋ, pə́cɔ́ pə kaa la wɛɛ naalɛ na ɩ́ taɣanɩ-m naʋ.


Riyin ma nyaˈ ta kˈij chi ya ta ri nuchˈacul ri nichˈacon chuwij, xa can nben wi chare chi yin cˈa riyin ri rajaf y tunimaj nutzij. Ruma sibilaj ta juyiˈ oc nuwech, wi ta riyin ma yichˈacon ta, tek xa can yin cˈa riyin ri xitzijon ri ruchˈabel ri Dios chique sibilaj ye qˈuiy winek. 	 Ama ma wʋsəɣɩ ma tɔnʋɣʋ kɛ́ na má tɔkəɣɩ ma təɣɩ teu sɩ pə́ taa kɔɔ na ma wei ma lapa lɛlaa kɛ waasʋ tɔ má kpisi na pá lɔ-m.


Riyin wi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, majun achique ta ruma chi nnimirisaj wiˈ. Ruma re samaj reˈ can chilaben pe chuwe chi can rajawaxic chi ntzijoj. Juyiˈ cˈa oc nuwech riyin wi xa ma xtintzijoj ta re chˈabel reˈ. 	 Pə taɣa ma tɩ sam tɔɔ kɛ́ ma kpaaləɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ se. Ama caalʋɣʋ na caalʋɣʋ kɛ́. Na ye pə cəpa-m na má tá kpaalɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ, maɣalɛ.


Queriˈ nbij chiwe ruma xijoyowaj quiwech ri ye tzˈapel pa cárcel ruma rubiˈ ri Dios. Y tek ri icosas xeˈelesex chiwe, ma xipokonaj ta xiyaˈ el. Xa can riqˈui quicoten xiyaˈ el. Ruma iwetaman chi xtiyaˈox (xtyaˈ) jun iwerencia chilaˈ chicaj, y riˈ más utz que chuwech ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, y chukaˈ majun xtelesan ta chiwe. 	 Ɩ́ tá cɔɔlɩ mə tɩ na saləkatʋnaa kʋnyɔŋ tɔɣɔʋ. Waatʋ wei pa lɛɛkaɣa mə wɛnaʋ tɔ ɩ́ tá kɛɛ nyʋɣʋ maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ ka nyəmá teu sɩ ɩ́ wɛna wɛnaʋ mpi pə kəla ḿpʋ́ɣʋ́ teu na pə taaŋəɣɩ tam tɔ.


Pero wi ma niquicochˈ ta, xa más utz chi quecˈuleˈ. Ruma más utz chi yecˈuleˈ que chuwech nicˈat ri cánima chare ri quiraybel. 	 Ama ye ɩ́ kaa pəsɩ tɔnəŋ tɔkʋɣʋ, ɩlɛ apalaa náá kpaɣa alaa, na leelaa náá saa apalaa. Pə kəla teu sɩ apalʋ ɩ́ kpaɣa alʋ, na alʋ náá saa, na mpi yʋlʋ ká caɣa na kɔtɔɩ kʋɣɩ-ɩ tɔ.


Can banon cˈa chique riyeˈ chi ma yetzuˈun ta y cowirnek ri cánima; riche (rixin) chi ma niquitzˈet ta ri nicˈut chiquiwech, ma nika ta ka pa tak cánima, y ma nitzolin ta pe quicˈuˈx riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen, nichaˈ ri Ajaf. 	 Ɩsɔ yʋlʋsa pa ɩsɛ, na ɩ́ kʋ pa ləmaɣasɛɛ, sɩ pa ɩsɛ ɩ́ taa ná, na pá taa cɛkəna pə yaasi. Pa taa kɔɔ na pá pəsəna ma tɔɔ sɩ má la na pə́ waa-wɛ.


¿Achique ta cˈa nibano chiwe tek yeˈibanalaˈ chˈaˈoj y oyowal? Ri nibano cˈa chiwe tek cˈo chˈaˈoj y oyowal chicojol ya ri itzel tak raybel ri yecˈo iwuqˈui y nicajoˈ yixquichˈec. 	 Leɣe yooŋ na ntɔŋkpɛɛsaɣa lɩɩna mə hɛkʋ kɛ mpʋ? Mə kɔtɔɩnaa mpa pa caaləɣɩ-mɛɣɛ tam kɛ́ mə tɔnəŋ taa tɔ mpɛ pa kɔŋna na yooŋ na ntɔŋkpɛɛsasɩ nsɩ.


Yacˈa tek ri rucaˈn ángel xuxupuj ri rutrompeta, can xintzˈet cˈa jun achiˈel nimalaj juyuˈ ntajin nicˈat ri xcˈak pa mar. Y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chare ri mar xpotej chi quicˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu naalɛ nyəŋ ná hʋla ɩ́lɛ́ ɩ nyəntɛ. Ɩlɛna pə́ pɛtɩ pʋlʋ ɩsɩɩ pʋɣʋ sɔsɔɔŋkʋ kɛ teŋku taa na pə mʋɣɩ kɔkɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ teŋku hɔɣɔləŋ tooso taa hɔɣɔlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ lʋm pəsa caləm.


Ruma binakil noka chikacˈuˈx ri samaj ri niben riyix, ruma icukuban icˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. Noka chikacˈuˈx chi sibilaj yixsamej ruma niwajoˈ ri Jesucristo. Y riqˈui cochˈonic iwoyoben apo ri kˈij tek xtipe chic ri Kajaf Jesucristo. 	 Na tam ye tə səŋa Tacaa Ɩsɔ ɩsɛntaa tə tɔɔsəɣɩ ɩsəna ɩ́ lapa təma kɛ mə Ɩsɔ mpaaʋ taa tɔ, na ɩsəna mə təma sɔɔlʋɣʋ sʋsa-mɛɣɛ lʋpʋ sɔsɔɔm taa tɔ, na ɩsəna mə tɛɛlʋɣʋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti kiŋ ta pasa paa pəcɔ tɔ.


Riyaˈ can cˈo riqˈui ri Dios tek xban re ruwachˈulef. 	 Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ɩ ka wɛ hatoo kancaalaɣa.


Riyaˈ tek xebix pokon tak chˈabel chare cuma ri winek, ma xutzolij ta ruqˈuexel riqˈui pokon tak chˈabel. Y tek cˈo xban chare, majun xubij ta ránima chi nuyaˈ ruqˈuexel chique. Xa pa rukˈaˈ ri Dios xuyaˈ wi ronojel ri xquiben ri winek chare. Ruma ri Dios choj nikˈato tzij. 	 Pa tʋʋ-ɩ tɔ, ɩ ta lɛɛtɩ. Pa tʋ-ɩ kʋnyɔŋ tɔ, ɩ ta nyaasɩ-wɛ. Ama ɩ yelina pə tənaɣa Ɩsɔ wei ɩ təŋəɣɩ tampana na ɩ́ hʋʋkəna tɔɣɔ.


Yacˈariˈ tek yecˈo winek ri can chanin cˈa xquimol apo quiˈ ri achique jay cˈo wi ri Jesús, y ma xeruben ta chic chi xeˈoc chupan ri jay. Ri pa ruchiˈ jay can majun chic cˈa nicowin ta ntoc. Rumariˈ hasta chuwajay el yecˈo winek. Y ri Jesús can nubij cˈa ri ruchˈabel ri Dios chique quinojel ri xquimol apo quiˈ. 	 Mpʋɣʋlɛ pa kota sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ. Pə nyəkaa kɛ́ təkaŋŋ na pə́ kpɛŋna nɔnɔɣɔ na pə́ təkɩ, na Yesu tɔŋna-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ.


Riyit cukul chic acˈuˈx riqˈui ri Dios, y ri awánima nunaˈ chi utz cˈo chuwech ri Dios, y can quecˈariˈ tabanaˈ. Ruma yecˈo kachˈalal ri ma que ta riˈ xquiben, y rumariˈ xsach quicˈuˈx. 	 N tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔ tɔkɩ mpʋ na ń wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ. Lɛlaa tá tɔkɩ lotu kʋlʋmtʋ ɩlɛna pa Ɩsɔ sɛɛʋ pəsɩ yem.


Rumariˈ ri más rajawaxic chi niben riyix ya ri ticanoj ri rajawaren ri Dios. Y wi queriˈ xtiben, ri Dios can xtuyaˈ cˈa pe ronojel ri nicˈatzin chiwe. 	 Ɩ́ sɔ nyʋɣʋ na Ɩsɔ Kawulaɣa pɛɛkʋɣʋ, na Ɩsɔ ká ha-mɛ tɔtɔɣɔ mpi pə kaasaa tɔ.


Y ronojel ri xbix chique xa más chrij ri chˈaculaj nichˈo wi, achiˈel tek nichˈo chrij ri achique niquitij, ri achique niquikum y ri achique rubanic chi niquichˈajchˈojsaj quiˈ. Ronojel cˈa riˈ chilaben chique riche (rixin) chi niquiben, cˈa ya tek xapon jun kˈij tek cˈo chi xjalatej ronojel riˈ. 	 Kʋtɔɣɔʋ na kʋnyɔnyɔɔm na nyʋɣʋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ tɔm tike kɛ pə paasənaa. Pə kɛ́ yʋlʋ tɔnʋɣʋ nyəm mpi pa sɩɩwa sɩ pa təŋəɣɩ, haləna kʋyaŋku Ɩsɔ ká taɣanɩ pə tənaɣa kʋfam tɔ.


Riyin ri Pablo ye wachibilan ri kachˈalal Silvano y ri Timoteo, nikatzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix riche (rixin) ri iglesia pa Tesalónica. Riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo. Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Taɣa Pɔɔlɩ na Silaasɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Tɛsalonikɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mɛ mpa ɩ́ kɛ́ Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pa nyə́ma tɔ. Ɩsɔ na Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya.


ri acuchi (achique) ri quijutil riyeˈ xa ma yecom ta, y ri kˈakˈ chukaˈ can ma nichuptej ta. 	 Təna somsompee nna a tɔkɩ yəlaa nantʋ tɔ aa səkɩ. Pəyele kɔkɔ ɩɩ teŋ paa pəcɔ.


Can tichajij cˈa iwiˈ jabel, chi ma xaxu (xaxe) ta riche (rixin) chi utz yixtzˈetetej cuma ri winek tek niben ri nrajoˈ ri Dios, riˈ ma utz ta. Ruma wi xa queriˈ niben, can majun cˈa rajel ruqˈuexel xticˈul riqˈui ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa lakɩ yəlaa ɩsɛntaa kɛ́ mə Ɩsɔsɛɛlɛ kʋlapʋtʋ sɩ pá na na pá sa-mɛ. Ye ɩ́ lakɩ mpʋ sɩ yəlaa ɩ́ na, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ kaa tasa-mɛɣɛ haʋ.


Ri Jesús xel cˈa el chiriˈ, y xutzˈet cˈa jun achi ri cˈutuy alcawal. Ri achi riˈ Leví rubiˈ, y tzˈuyul cˈa acuchi (achique) yetoj wi ca ri alcawal. Y xpe ri Jesús xubij chare: Quinatzekelbej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩwa na ɩ́ maɣana lampuu mʋlʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Lefii tɔ, na ɩ́ caɣa ɩ lampuu təmʋlɛ. Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋɩ-m.


Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y tek ri Jesús xapon ri pa tinamit Capernaum, can yacˈariˈ tek xuchop rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios y nubij cˈa chique ri winek: Can titzolin cˈa pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma xa can nakaj chic cˈo wi pe ri rajawaren ri caj, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔ Yesu sʋʋ waasʋ lapʋ na ɩ́ tɔŋ sɩ: Ɩ́ laɣasɩ tɔntɛ, ɩsɔtaa Kawulaɣa wʋsa kɔntɛ.


Y ri Pedro xubij chic cˈa chare: Wi can rajawaxic chi yicom junan awuqˈui riyit, can quecˈariˈ riˈ, pero can ma xtinbij ta chi ma wetaman ta awech, xchaˈ ri Pedro. Y quinojel cˈa ri discípulos can queriˈ chukaˈ xquibij. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma-ɩ sɩ: Paa ma na-ŋ tɩɩ sɩ tɩɩ sɩ kɛ́, ma kaa kpɛɛsɩ sɩ ma ta nyɩ-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa yɔɣɔta mpʋ.


Ruma ri ojer ca, queriˈ chukaˈ xquiwik quiˈ ri lokˈolaj tak ixokiˈ ri xcoyobej ri rutzil ri Dios. Xquiwik jabel ri cánima y xquinimaj chukaˈ quitzij ri cachijlal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ lɔŋtaa alaa mpa pa təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu na pa tɛɛlaɣaa ɩ kiŋ tɔ pa taɣanaɣana pa tɩ. Pa seekaɣa pa paalaa kɛ́.


Ri xintek cˈa rubixic chiwe, can riqˈui cˈa okˈej xinben el. Can riqˈui cˈa kˈaxomal y pokonal, ruma sibilaj yixinchˈob ruma ri icˈulwachin. Ri xintek cˈa el rubixic chiwe ma riche (rixin) ta cˈa chi yixinyaˈ pa bis riyix, ma que ta riˈ, xa riche (rixin) chi riyix niwetamaj y titzˈetaˈ chi riyin can sibilaj cˈa yixinwajoˈ. 	 Pɔpɔtʋ fɛɩ, piti sɔsɔ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ na ɩsəlʋm pə taa kɛ́ ma ŋmaana-mɛɣɛ takəlaɣa ŋkɛ, na pə taɣa sɩ má taɣanɩ mə laŋa wakəlʋɣʋ. Ama sɩ ɩ́ nyɩ kɛ́ sɩ ma sɔɔla-mɛ pə tɩɩ fɛɩ.


Y ma xu (xe) ta cˈa nucarneˈl reˈ ri yecˈo, xa can yecˈo cˈa chukaˈ nicˈaj chic nucarneˈl ri ma jane yecˈo ta waweˈ chupan re jun coral reˈ. Rajawaxic chi yencˈom pe, y xtiquicˈaxaj chukaˈ ri nuchˈabel. Y xa jumoc carneˈl xtiquiben, y xa jun Aj Yukˈ xtiyukˈun quiche (quixin). 	 Ma wɛna heeŋ lɛləŋ wei ɩ fɛɩ kaləkʋ kʋnɛ kʋ taa tɔ, na ɩnɩ ɩnɩ, ɩsɩɩ ma polaa na ma kɔna-ɩ. Ɩ ká nyɩ ma nɔɣɔ na ɩ́ kpɛntɩ kaləkʋ kʋlʋmʋɣʋ na tiikulu kʋlʋm.


Tiyaˈ ca ri itzel cˈaslen ri xicˈuaj tek rubanon ca, tek cˈa ma jane jalatajnek ta ri icˈaslen; tek xa cˈa yix kˈolotajnek na pa quikˈaˈ ri itzel tak iraybel. Ruma ri cˈaslen riˈ xa yixrutzˈilaˈ. 	 Ye mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ ɩ́ wɔɣɔsɩ mə yaasi kʋpəŋ wei ɩ́ tɔka hatuu lɔŋ tɔ. Yaasi kʋpəŋ ɩnɩ ɩ kʋnyɩɩləŋ kʋpuɣusiŋ pukina təlete taa kɛ́.


Y chiriˈ pa tinamit Listra yecˈo cˈa israelitas ri ye aponak. Ri israelitas cˈa riˈ ye petenak cˈa pa tinamit Antioquía y pa tinamit Iconio. Y ri israelitas riˈ xequitakchiˈij ri winek aj chiriˈ pa Listra, y can xecowin wi chiquij, rumariˈ ri winek aj chiriˈ xquichop niquiqˈuek chi abej ri Pablo, y cˈacˈariˈ xquikirirej el y xbequicˈakaˈ ca chuchiˈ el ri tinamit, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri Pablo caminek chic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma napəlɩ pa lɩɩna Pisiti Antiyɔka na Ɩkʋniyɔm na pá tala. Ɩlɛna pá la na samaa mʋ pa ləmaɣasəlɛ, na pá yoo Pɔɔlɩ kɛ pɛɛ sɩ pa kʋɣɩ-ɩ. Pə kɔma na pá hʋʋ sɩ ɩ tɛma səpʋ, ɩlɛna pá tuu-ɩ na pá pɛtɩ-ɩ ɩcatɛ na waalɩ.


Ruma ri mac, can majun chic rukˈaˈ pa kawiˈ, ruma xojcolotej yan. Ma nikacukubaˈ ta chic kacˈuˈx riqˈui ri ruley ri Moisés, xa riqˈui chic cˈa ri rutzil ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩsaɣatʋ ɩ́ ŋmakəlɩ-mɛ. Mpi tɔ, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ kɛ́ ɩ́ wɛɛ. Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́.


Yacˈa ri chicojol riyix jun wi chic. Ruma ri nrajoˈ chi nicˈojeˈ rukˈij chicojol, xa tuchˈutinirisaj riˈ, y querunimaj querilij ri nicˈaj chic. 	 Pə fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ se. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə təmlɛ tʋ.


Y tek riyaˈ xracˈaxaj cˈa chi ri nikˈax el queriˈ ya ri Jesús aj Nazaret, riyaˈ xurek ruchiˈ y xubij cˈa: Riyit Jesús, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu tɛɛkəna. Tənaɣa ɩ koo sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa Yesu, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ.


Yecˈa ri ye mozos chupan ri jay riˈ y ri ye aj chˈameˈy ri xebechapo pe ri Jesús, quiboxon cˈa jun kˈakˈ y ye paˈel apo chuchiˈ ri kˈakˈ riche (rixin) chi niquimekˈ quiˈ, ruma chi cˈo tef ri ntajin. Y chukaˈ ri Pedro paˈel cˈa apo quiqˈui, rumekˈon apo riˈ chuchiˈ ri kˈakˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ təmlɛ nyə́ma na taŋlaa mpa paa wɛ təna tɔ pa taɣana kɔkɔ na pá holiɣi, watʋ ka wɛɛ tɔ pə tɔɔ. Na Piyɛɛ ka səŋa pa hɛkʋ na ɩ́ holiɣi tɔtɔ.


Y ri Zaqueo can yacˈariˈ xka pe chanin, y riqˈui quicoten xucˈul apo ri Jesús pa rachoch. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Sakee tii kpakpaa, na ɩ́ mʋ Yesu na laŋhʋlʋmlɛ.


Y queriˈ chukaˈ wi nabij chi animan chic ri Dios, y xa majun utzil naben ta, majun nicˈatzin wi ri nabij chi animan chic. Xa yit achiˈel jun caminek ri xa majun nicowin nuben. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, ye yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ na ɩɩ lakɩ pə təma, ɩ taa tɛm məla yem kɛ́.


Y tatzˈibaj cˈa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Esmirna, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri can yincˈo pe pa rutiquiribel y cˈa pa ruqˈuisbel, ri xicamisex y xicˈastej, nbij cˈa ronojel reˈ: 	 Nmaa takəlaɣa na ń heeli Simiinɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma kɛ́ kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ na ma səpa na má fe tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ:


Pero ri Ajaf xubij chuwe: Riyit xaxu (xaxe wi) cˈa caquicot riqˈui ri wutzil ri nuyaˈon chawe y majun chic jun ri xticˈatzin ta chawe. Ruma tek yatajin chukˈaxaxic jun tijoj pokonal y can nanaˈ chi majun chic awuchukˈaˈ, yacˈariˈ tek xtikˈalajin ri wuchukˈaˈ riyin pan acˈaslen, xchaˈ chuwe. Rumariˈ riyin sibilaj yiquicot tek cˈo ri yencˈulwachij ri xa niquicˈut chinuwech chi majun wuchukˈaˈ, ruma can yariˈ tek nika cˈa pe ri ruchukˈaˈ ri Cristo pa nuwiˈ. 	 Ama ɩ cɔ-m sɩ ɩ pɛɛlɛɛ paasi, pʋlʋ ta kaasɩ sɩ ɩ́ tasa-m lapʋ, sɩ pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma ɩcantʋ taa kɛ́ ɩnɩ ɩ toma ná naa teu. Ye mpʋ ma ɩcantʋ kɛ maa sana ma tɩ na Kilisiti toma kenti ma tɔɔ.


Ri rutziak cˈa ri rucusan, muˈul pa quicˈ. Y Riyaˈ can cˈo cˈa jun rubiˈ, y ri biˈaj riˈ ntel chi tzij, Ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩ capa wei ɩ suuwa tɔ ɩ təna na caləm kɛ́. Ɩ hətɛ ntɛ́ sɩ: Ɩsɔ Tɔm.


Ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xebe acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús y xbequichojmirisaj ca chi tichajix chi utz. Y xquiyaˈ cˈa ca retal ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, ri xticˈutu wi cˈo ri xtijako. Y xequiyaˈ ca chukaˈ ri ye chajinel chiriˈ. 	 Tənaɣa kɔtəlaa polaa na pá taɣanɩ pəlaaʋ tɔɔ pɩɩʋ ŋkʋɣʋ teu, na pá tʋ pa kʋyʋsʋm sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ taa tokina. Ɩlɛna pá sɩɩ yoolaa sɩ pá taŋ.


Y ri tiempo riˈ ri pan Egipto y pa Canaán, xpe cˈa jun wayjal, jun nimalaj tijoj pokonal. Y ri ye katiˈt kamamaˈ ri yecˈo pa Canaán man cˈa niquil ta chic achique niquitij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɣɔsɩ anaam lɩɩ Icipiti na Kanaaŋ pə tɛtʋ təna taa. Pɩɩ haŋa teu kɛ́ təkoŋkoŋ haləna ta caanaa caanaa mpɛ pá pɛɛkɩ mpi paa tɔɣɔ tɔ na pá kpisi.


Y can iwetaman cˈa chi tek riyaˈ xrajoˈ chi xyaˈox (xyaˈ) ta ri bendición pa ruwiˈ ruma ri rutataˈ; xa xbix chare chi majun chic bendición riche (rixin) riyaˈ; y astapeˈ can xokˈ chucˈutuxic, pero majun ri xcowin ta ri xuben riche (rixin) chi xucˈul ta chic ri bendición riˈ. 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ nawa ɩsəna pə kɔma waalɩ waalɩ na ɩ́ nyɩɩlɩ sɩ ɩ caa ɩ́ kooli-ɩ kʋpantʋ, ɩlɛna pá lɔ-ɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pə fɛɩ pəsʋɣʋ sɩ ɩ́ məlɩ waalɩ na ɩ́ taɣanɩ mpi ɩ ka tɛma wakəlʋɣʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ wii yem.


Y tek ri ye aj kˈatbel tzij xequitzˈet chi ri Pedro y ri Juan can majun xibinriˈil chiquiwech, astapeˈ xa ye relic winek y ni xa ta quetaman niquisiqˈuij ruwech wuj, can xequimey y rumariˈ xquetamaj chi riyeˈ can xecˈojeˈ wi riqˈui ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kotuɣu sɔsaa mpɛ pa nawa ɩsəna Piyɛɛ na Yohaanɩ pa yɔɣɔtəna apalʋtʋ tɔ, ɩlɛna piti kpa-wɛɣɛ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ, pa maɣamaɣa pa nyəmá sɩ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa kɛ́ yəlaa kɛ yem kɛ́, pa ta la ceu nɔɣɔlʋ. Ɩlɛna pá tɔɔsɩ sɩ paa kɛ́ Yesu təŋlaa.


Y yareˈ ri nutzijon chiwe, tek xinbij chi chuwij cˈa riyin xtoka na jun achi ri can sibilaj nim rukˈij que chinuwech riyin, y can cˈo tek riyin cˈa ma jane quinalex ta. 	 Ɩ tɔm kɛ maa heela-mɛ sɩ: Ma waalɩ nɔɣɔlʋ ká tɛ na ɩ́ kɔɔ, ɩlɛ ɩ kəla-m. Pə taɣa pʋlʋ, pa lʋla má tɔ, ma maɣana-ɩ kɛ́.


Y ri winek xquibij cˈa: Ri rajaf ri ulef man cˈa xtujoyowaj ta quiwech ri itzel tak achiˈaˈ kajoy ulef y xquerucamisaj y cˈacˈariˈ ri rulef xtuyaˈ chic ca pa kajic chique nicˈaj chic achiˈaˈ kajoy tak ulef, ri can xtiquiyaˈ wi ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef tek napon ri rukˈijul, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta sɔsaa cɔ Yesu sɩ: Ɩ kaa nyənɩ yəlaa asaɣaa panɛ pa pətɔɔtəlɛ. Ama ɩ kʋɣɩ-wɛɣɛ, na ɩ́ kpaɣa taalɛ na ɩ́ cɛla lɛlaa mpa pə́ tala pə waatʋ paa cɛlɛ-ɩ ɩ tete tɔ.


Xa titijaˈ ikˈij riche (rixin) chi ya ta ri iwánima jabel wikil chuwech ri Dios. Tiwikaˈ iwiˈ riqˈui jun cˈaslen chˈuchˈuj y riqˈui jun cˈaslen ri nucˈut chi jabel inaˈoj. Ruma ri wikbel riˈ ma xtiqˈuis ta, y yariˈ ri más rejkalen chuwech ri Dios. 	 Ama ɩ́ pɛɛkəɣɩ sɩ hatuu mə lotu taa ɩ́ tena. Na teu mpɩ, pə wɛɛ ləmaɣasəlɛ nte tə wɛ teu na tə wɛ təpamm tɔ tə teu, mpi pɩɩ saaləɣɩ yem tɔ. Tə kɛ́ liɣitihutaɣa pʋlʋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́.


Y tek xchˈobotej chuwech, xubij: Más utz quenwulaj na el re cocoj tak nucˈujay, y yenben chic nicˈaj más ye nimaˈk. Y chupan ri nucˈujay riˈ xquenyacalaˈ wi ri cˈo wuqˈui y ronojel ri nucosecha. 	 Ɩ taa ɩ taa ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ma nyəmá ɩsəna maa la tɔɣɔlɛ. Ma yɔkəɣɩ ma kpeeŋ ɩnɛɣɛ na má sɩɩ sɔsɔɔŋ. Ɩlɛna má suu kʋtɔɣɔʋ na ma kʋpam lɛmpənaa tənaɣa ɩ taa.


Ruma cˈa ri mac ri xuben ri Adán, rumariˈ tek nika ri rucˈayewal pa quiwiˈ quinojel ri winek. Pero ruma ri chojlaj samaj ri xuben ri Jesucristo, rumariˈ tek quinojel winek ri yeniman riche (rixin) Riyaˈ, majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios y niquil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ɩsɩɩ yʋlʋ kʋlʋm ɩsaɣatʋ sʋsa yəlaa tənaɣa tasəkəlɛ taa tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ yʋlʋ kʋlʋm təmlɛ kʋpantɛ ká fiti yəlaa tənaɣa hʋʋlɛ pɔɔlɛ taa na pá tʋlɩ-tɩ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Riyin cˈo cˈa chukaˈ jun ri nwajoˈ ncˈutuj chiwe. Tibij cˈa chuwe: 	 Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Tɔʋ, ma maɣamaɣa maa pɔɔsɩ-mɛɣɛ tɔm.


y Riyaˈ xtipe chuwij ca riyin re chkawech apo, pero can ya Riyaˈ ri cˈo nabey que chinuwech riyin. Y riyin can ma yin rucˈamon ta (takal ta chuwij) riche (rixin) chi nquir ri ruximbel ri ruxajab. 	 Ma waalɩ ɩ́lɛ́ ɩ kɔŋ, ma ta tala má wɔɣɔsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala maɣamaɣa.


Riche (rixin) chi queriˈ ri limosna ri niyaˈ, majun cˈa winek netaman. Yacˈa ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj, Riyaˈ retaman. Riyaˈ can nutzˈet ri ma tzˈetetel ta cuma ri winek y xtuyaˈ rajel ruqˈuexel chiwe. Y ri rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chiwe, can xtikˈalajin cˈa chiquiwech ri winek. 	 Saa ɩnɩ nyá kʋcɔɔʋ kaa wɛɛ mpi yəlaa təna nawa tɔ, na nyá Caa wei ɩ naakɩ mukaɣa tɛɛ tɔ ɩ ká fɛlɩ-ŋ.


Ri nwajoˈ nbij chiwe can kitzij wi, ruma nuniman ri Cristo y ma ntzˈuc ta tzij. Ri wánima can nunaˈ wi chi kitzij ri nbij, ruma queriˈ chukaˈ nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu chuwe. 	 Tampana kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ, maa looliɣi, ma kɛ́ Kilisiti yʋlʋ tɔ pə tɔɔ. Ma laŋlɛ ɩɩ tɔɔ paa pəcɔ maɣamaɣa sɩ yaa ma looliɣi. Mpi tɔ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́-m mpiɣi ma taa tɔɣɔ ma təŋəɣɩ.


Y can yacˈariˈ tek riyaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ye caˈiˈ capitanes, y xubij chique chi a las nueve chupan ri akˈaˈ riˈ, nrajoˈ cˈa chi quichojmirisan chic quiˈ caˈiˈ ciento soldados ri yebe chicaken, ye setenta soldados ri yebe chrij quiej y caˈiˈ ciento chic ri niquicˈuaj el lanzas, riche (rixin) chi yebe cˈa pa Cesarea. 	 Pəlɛ pə waalɩ, kʋmataŋ yaa ɩ yoolaa taa sɔsaa kɛ naalɛ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ caa yoolaa kɛ ŋmʋnʋɣʋ (200), na kpaɣanəŋ caɣalaa kɛ nɩɩtoso na naanʋwa, na yəlaa ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ na pɛlɛ na pa ŋmantaasɩ, na ɩ́ la sɔɔlʋ. Pa tɛŋ ahoo tɔɣɔʋ tɔ, ɩ́ kpaɣa mpaaʋ na ɩ́ tɛɛ Sesalee.


Rumariˈ ri achi man chic cˈa quiqˈui ta ruteˈ rutataˈ xticˈojeˈ wi. Xa xtiquicˈuaj quiˈ riqˈui ri rixjayil, 	 Pə tɔɔ kɛ́ apalʋ ká yele ɩ caa na ɩ too, na ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa.


Pero ri quichˈobon chrij xapon rutzijol riqˈui riyaˈ. Y ri winek ri yeˈajowan yecamisan ri Saulo, can chi pakˈij chi chakˈaˈ coyoben cˈa ri pa tak puertas riche (rixin) ri tinamit, riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Ama Sɔɔlɩ nɩɩ nti pa hɔkaa na pá sɩɩ tɔ. Na ɩcatɛ koluŋa nɔnɔɔsɩ taŋa ilim na ahoo sɩ pá hiki-ɩ na pá kʋ-ɩ.


Ruma can majun ri man ta xinbij chiwe, xa can ronojel ri ruchˈobon ri Dios pa kawiˈ riyoj, xinbij chiwe. 	 Ma sɛɣɛsa-mɛɣɛ ɩsəna Ɩsɔ sɩɩwa na ɩ́ tɔŋna lapʋ tɔ pə tɔm təcɛɩcɛɩ, ma ta ŋmɛsɩ-mɛɣɛ natəlɩ.


Rumacˈariˈ riyoj can ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix kachˈalal. Ruma tek xkatzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, can xicˈul wi. Y ma xibij ta ka chi xa ruchˈabel winek. Xa can xibij chi can ruchˈabel wi ri Dios. Y can kitzij wi chi queriˈ, y wacami ya cˈa chˈabel riˈ ri nisamej pan icˈaslen riyix ri iniman chic ri Jesucristo. 	 Tə sɛɛkɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ tam tɔtɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, waatʋ wei tə heela-mɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm tɔ ɩ́ tá mʋ-tɩ ɩsɩɩ yəlaa nyəntʋ. Ama ɩ́ nɩɩwa tɔ ɩ́ mʋwaɣa sɩ tə kɛ́ Ɩsɔ Tɔm, na tampana tə maɣamaɣa kɛ́. Ntɩ ɩnɩ tə lakəna təmlɛ kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa mɛ mə taanaa.


Y wi cˈo jun chicojol ri cˈo pa tijoj pokonal, tubanaˈ cˈa orar. Wi cˈo jun niquicot ri ránima, tubixaj rubiˈ ri Dios. 	 Ye wahala maɣana mə taa wei, pʋntʋ ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Na ye wei ɩ nɩɩkɩ leleŋ, pʋntʋ náá yoo sam yontu.


Yacˈa re wacami nbij cˈa chiwe: Ticukubaˈ icˈuˈx, ruma majun ri xticom ta, xa can xu (xe) wi re barco ri xtiqˈuis ca. 	 Tɔʋ, pənɛntɛ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, tá taa nɔɣɔlʋ kaa sɩ. Ama kpɩɩlʋɣʋ tike ká lana asaala.


Y ri nimalaj sacerdote y quinojel ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij jabel quetaman, ruma can ye riyeˈ ri xeyaˈo el wuj pa nukˈaˈ, riche (rixin) chi nbenjachaˈ pa quikˈaˈ ri kachˈalal aj Israel ri yecˈo pa tinamit Damasco. Y tzˈibatal el chuwech ri wuj riˈ chi yaˈon el kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yibe chiquichapic ri winek ri yetzekelben ri Jesucristo, riche (rixin) chi queriˈ ye ximon yencˈom pe waweˈ pa Jerusalem, y cˈacˈariˈ yenyaˈ cˈa pa tijoj pokonal. 	 Kɔtʋlʋ sɔsɔ na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma nyəmá mpʋ təkelekele. Mpɛ pa cɛləna-m takəlasɩ nsi pa ŋmaa tá tɛɛtʋnaa Yuta nyə́ma mpa pa wɛ Tamasɩ tɔ. Ma pukaɣa tənaɣa sɩ má kpa mpa pa wɛ təna na pá mʋ Tacaa tɔm tɔ na má kɔna-wɛɣɛ Yosalɛm kɛ saləka tʋɣʋ.


Y ri Jesús xjel cˈa apo quiqˈui ri rudiscípulos, xeruchop ka riqˈui rukˈaˈ y xubij cˈa chique: Quixyacatej cˈa y ma tixibij ta iwiˈ, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu polaa na ɩ́ tokina-wɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ kʋlɩ, ɩ́ taa nyá.


Y ri discípulos xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Tijonel, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Y achique cˈa retal nibanatej tek xa yecˈulwachitej yan riˈ? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpɛ ɩnɩ pa pɔɔsa Yesu sɩ: Pəlee kɛ́ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la? Na ŋmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə́ nyəna sɩ pə wʋsaa?


Y ri rudiscípulos can achique na xquicˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús. Pero Riyaˈ xubij chic jun bey chique: Walcˈual, ri winek ri can quicukuban quicˈuˈx riqˈui quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 Tɔm nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə lapa ɩ ɩfalaa kɛ piti. Ɩlɛna Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Nnn, ma piya, sɩ yʋlʋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔ pə wɛ katɛ kɛ́ fa.


Tek banatajnek chic ronojel riˈ, yacˈariˈ tek riyin ri Juan xentzˈet ye cajiˈ ángeles. Jojun ángel ye paˈel pa jojun ruxquinaˈil ri ruwachˈulef, quikˈaton ruwech ri cajiˈ cakˈikˈ, riche (rixin) chi ma nipe ta ri cakˈikˈ riˈ pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, pa ruwiˈ ri mar, y pa quiwiˈ ri cheˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ ma ná ɩsɔtaa tillaa liɣiti səŋa tɛtʋ ŋkuluŋasɩ liɣiti tɔɔ, na pá kpa sɩ tənasɩ heelim na pá tɔkaa sɩ heelimaɣa ɩ taa fɛtɛ tɛtʋ na teŋku na tʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ.


Y wi nikabij chi xa winek xebin chare ri Juan chi xuben queriˈ, cˈo rucˈayewal nucˈom pe chake riyoj, ruma ri winek xqueyacatej pe chikij. Ruma quinojel ri winek quetaman wi chi ri Juan can jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, xechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Pəyele ye tə tɔma sɩ yʋlʋ tilina-ɩ kɔlɔ, tə wɛna samaa sɔɣɔntʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa təna pa nyəmá sɩ Yohaanɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́.


Nkˈalajsaj cˈa chawech achique rubanic ri wukuˈ chˈumilaˈ ri xatzˈet pa wajquikˈaˈ y ri wukuˈ candeleros ri ye banon riqˈui kˈanapuek. Ri wukuˈ chˈumilaˈ ri yecˈo pa wajquikˈaˈ, yeriˈ ri wukuˈ ángeles ri yecˈo pa quiwiˈ ri wukuˈ iglesias. Y ri wukuˈ candeleros ri ye banon riqˈui kˈanapuek, yeriˈ ri wukuˈ iglesias. 	 Ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa wei n ná ma tɔka ma niŋ ntɔɣɔŋ taa, na wʋla kpatəŋ naatosompɔɣɔlaɣa wei ɩ tɔɔ pa mʋsa kɔkɔsɩ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ mpi tɔɣɔlɔ. Ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa ntɛ́ Yesu sɛɛlaa naatosompɔɣɔlaɣa ɩsɔtaa tillaa, na wʋla kpatəŋ wei ɩ tɔɔ pa mʋsa kɔkɔsɩ tɔ ɩlɛɣɛlɛ Yesu sɛɛlaa naatosompɔɣɔlaɣa maɣamaɣa.


Nbij cˈa chawe riyit Timoteo ri can yit achiˈel nucˈajol: Can ticˈojeˈ cˈa awuchukˈaˈ riqˈui ri utzil ri nacˈul riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Ma pu, ye nyá ɩlɛ tɔkɩ pɛɛlɛɛ nna pə hʋla-tʋɣʋ tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ na ń nyɔɔ toŋ.


Y tek ri Jesús ruchˈajon chic cˈa caken ri rudiscípulos, xberucˈamaˈ chic cˈa pe ri tziek ri relesan ca chrij, xbetzˈuyeˈ chic pa mesa y xubij cˈa: ¿Xkˈax chiwech achique ruma tek riyin xinchˈej ri iwaken? 	 Yesu tɛma pa nɔɔhɛɛ kɔʋ na ɩ́ suu ɩ wontu, ɩlɛna ɩ́ taɣanɩ tətɔɣɔlɛ kɛ məlʋɣʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ cɛkəna nti ma lapa-mɛ tɔ?


Ri pa quichiˈ yeˈel pe tzij ri sibilaj ye itzel. Can achiˈel jun jul ri jakel ri cˈo caminek chupan, sibilaj itzel ruxlaˈ. Can yekˈolon riqˈui ri quichˈabel. Ri chˈabel ri niquibij xa nicamisan, achiˈel niquiben ri cumatz tek yechˈopon. 	 Pa nɔɣɔ taa wɛ ɩsɩɩ pəlaaʋ ŋku kʋ kulaa tɔ. Pa puɣusiɣi lɛlaa na pa nɔɔleleŋ. Pa ntompee ɩ́ nyəpətaa, pə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ akala sɔtʋ.


Ronojel cˈa ri pokonal riˈ xticˈulwachij pa quikˈaˈ, ruma ma quetaman ta ruwech ri Dios ri yin takayon pe, y rumariˈ yixquetzelaj, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. 	 Paa la-mɛɣɛ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔɔ, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋ, pa ta nyɩ wei ɩ tila-m tɔɔ kɛ́.


Ruma ri pobres xa can yecˈo wi iwuqˈui y xabachique kˈij utz niben utzil chique. Yacˈa riyin ma ronojel ta tiempo xquicˈojeˈ iwuqˈui, xchaˈ ri Jesús. 	 Mə na kʋnyɔntʋnaa ɩ́ wɛ tam kɛ́. Ama má na-mɛ tə fɛɩ tam.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique ri xcˈulwachitej? Y riyeˈ xquibij: Ri xucˈulwachij ri Jesús aj Nazaret, jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Y chukaˈ can xucˈut chi cˈo ruchukˈaˈ ruma cˈo nimaˈk tak milagros ri xerubanalaˈ y chukaˈ cˈo ruchukˈaˈ ri ruchˈabel. Queriˈ cˈa xkˈalajin chiquiwech ri winek y chukaˈ chuwech ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Kɔkɔlɔnaa mpa ye? Ɩlɛna təŋlaa naalɛ cɔ Yesu sɩ: Mpi pə maɣana Nasalɛtɩ Yesu wei ɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ sɔsɔ tɔ. Pə́cɔ́ ɩ ka pəsa təma sɔsɔɔna lapʋ na sɛɣɛsʋɣʋ kɛ pə tɩɩ fɛɩ, haləna Ɩsɔ maɣamaɣa nyəna-ɩ sɔsɔ na yəlaa təna tɔtɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri Nicodemo: Riyin can kitzij cˈa re nbij chawe: Ri achique cˈa ri ma xtalex ta chic jun bey, ma xtoc ta pa rajawaren ri Dios, xchaˈ chare. 	 Yesu cɔ-ɩ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-ŋ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye pə ta lɛlɩ yʋlʋ kɛ lʋlʋɣʋ, ɩ kaa na Ɩsɔ Kawulaɣa.


Y ruma ri Herodes xutzˈet chi ri xuben chare ri Jacobo xa can xka cˈa chiquiwech ri israelitas ri ma quiniman ta ri Jesucristo, riyaˈ xutek cˈa chukaˈ ruchapic ri Pedro. Reˈ xbanatej chupan ri nimakˈij pascua, tek nitij cˈa chukaˈ caxlan wey ri xa majun chˈom (levadura) riqˈui. 	 Helɔtɩ nawa sɩ ɩ lapʋ mpʋ tɔ pə maɣa Yuta nyə́ma, ɩlɛna ɩ́ tasa Piyɛɛ kɛ kpaʋ. (Saa ɩnɩ pə pamna kʋkʋsʋm fɛɩ potopotonaa acima kʋyɛɛŋ taa.)


Ruma tek xkatzijoj chiwe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ma kayon ta riyoj ri xojtzijon. Xa can ya ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri xojtoˈo chutzijoxic. Y xkˈalajin chi ri xkatzijoj chiwe, can ruchˈabel wi ri Dios. Y chukaˈ tek xojcˈojeˈ chicojol, riyix xitzˈet ri utzilaj cˈaslen ri xkacˈuaj. Ruma xkajoˈ chi xinimaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə ta heeli-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ na nɔɣɔ taa tɔm tike. Ama na toma na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ taa kɛ́ tə heelina-mɛɣɛ-ɩ. Na tə tɛma tá taa kɛ́ teu sɩ tɔm tənɛ tə kɛ́ tampana nyəntʋ. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna tə tɔma mə hɛkʋ sɩ pə́ səna-mɛ tɔ.


Riyin ri Santiago, yin jun rusamajel ri Dios y ri Ajaf Jesucristo. Y riyin ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix ri yix quiy quimam ca ri cablajuj rucˈajol ri Israel ri xecˈojeˈ ojer ca, ri ma yixcˈo ta chic chupan ri ruwachˈulef ri can iwuche (iwixin) wi riyix, xa pa tak quiruwachˈulef nicˈaj chic winek yixcˈo wi. Ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri ntek el riyin. 	 Maɣa Saakɩ Ɩsɔ na Tacaa Yesu Kilisiti pa yom. Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛ. Ma sɛɛ Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa ya antulinya təna taa tɔ.


Y tek cˈa ma jane cˈa tuchop ta samaj ri Juan ri Bautista, can cˈa ya na cˈa ri ley riche (rixin) ri Moisés ri nitzijox. Y can cˈa ya na chukaˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, can cˈa ya na cˈa chukaˈ riˈ nitzijox. Yacˈa tek xuchop samaj ri Juan, yacˈariˈ tek xchapatej rutzijoxic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. Y ye qˈuiy cˈa winek ri sibilaj niquitij quikˈij riche (rixin) chi yeˈoc chupan. 	 Moisi kʋsəsɩɩtʋ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋŋmaŋmaatʋ lapa tə waatʋ haləna Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ náá kɔɔ. Pə kpaɣaʋ waatʋ ɩnɩ tɔɣɔ pa sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm kpaalʋɣʋ, na paa wei ɩ lʋkəna ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Kawulaɣa ŋkɛ ka taa.


Ruma wi riyix yixucˈuex ruma ri itzel tak ruraybel ri ichˈacul, xa camic nucˈom pe chiwe. Rajawaxic cˈa chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin) riche (rixin) chi nicamisaj ri itzel tak ruraybel ri ichˈacul y queriˈ nicˈojeˈ icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye ɩ́ təŋəɣɩ mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ, ɩ́ ká sɩ. Ama ye ɩ́ kisa mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ yaasi sɩ tə́ saalɩ na Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ, ɩlɛ ɩ́ tʋla-tɩ.


Ri ojer ca, chiquicojol ri nuwinak israelitas xecˈojeˈ achiˈaˈ ri xquibij chi can ye takon pe ruma ri Dios riche (rixin) chi niquikˈalajsaj ri ruchˈabel. Pero xa ma que ta riˈ. Y queriˈ chukaˈ chicojol riyix wacami. Yecˈo cˈa winek ri xquebecˈulun pe, y xtiquibij chi ya ri ruchˈabel ri Dios ri niquicˈut, y xa ma kitzij ta. Ruma xa naˈoj quiche (quixin) winek ri niquicˈut chiwech y majun ninaben ta tek yequiyalaˈ apo chicojol. Y ri winek riˈ xa can ma xtiquinimaj ta chic chi ri Ajaf xcom riche (rixin) chi xutoj ri quimac. Xa quiyon cˈa riyeˈ niquisiqˈuij (nicoyoj) rucˈayewal pa quiwiˈ. Ma niquinabej ta cˈa tek noka. Tek cˈa xtiquinaˈ xa pa kˈakˈ chic yecˈo wi. 	 Hatuu lɔŋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa pɔpɔtʋnaa ka lɩɩwa yəlaa hɛkʋ. Mpʋ tɔtɔɣɔ sɛɣɛsəlaa pɔpɔtʋnaa ká lɩɩ mə hɛkʋ taa tɔtɔ. Pɔpɔtʋ sɛɣɛsəŋ na wei ɩ́ kɔŋna wakəlʋɣʋ tɔɣɔ paa sʋʋ sɛɣɛsʋɣʋ. Na paa kisi Tacaa wei ɩ́ yapa-wɛ tɔ. Mpʋ ɩnɩ pɩɩ yelina na pá kɔna wakəlʋɣʋ kɛ kpakpaa kɛ pa maɣamaɣa pa nyɔɔŋ taa.


Tek ri Jesús xnabex cˈa pe cuma ri rech aj Israel chi cˈo pa Betania, xepe. Y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xepe. Quinojel cˈa ri winek riˈ xepe ruma ri Jesús y riche (rixin) chukaˈ chi niquitzˈet ca ri Lázaro, ri xcˈasox pe ruma ri Jesús chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma samaa tuutuuma nɩɩwa sɩ Yesu wɛ Petanii ɩcatɛ taa, ɩlɛna pá kɔɔ. Pə taɣa Yesu tike tɔɔ kɛ́ pa kɔma. Ama na Lasaa wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ naʋ tɔɔ tɔtɔ.


Yacˈa riyin ma ncanoj ta nukˈij achiˈel ri niquiben riyeˈ. Riyin xa can xu (xe) wi ri Kajaf Jesucristo ri xcom chuwech cruz ri nyaˈ rukˈij, y ya cˈa chukaˈ Riyaˈ ri banayon chuwe chi achiˈel xa xicom yan chiquiwech ri naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef. Y ronojel ri naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef, riˈ xecom yan chinuwech riyin. 	 Ma ɩlɛ ye pə taɣa Yesu Kilisiti səm tesika ma kaa yɔɔləna pʋlʋ. Tesika ŋkɛ ka tɔɔ kɛ́ má na antulinya tə faɣana təma təkpatakpata na lɛlʋ ta nyɩ sɩ lɛlʋ wɛɛ.


Y riyin ri Juan xintzˈet chic cˈa chi pa runicˈajal ri caj nixicˈan petenak jun ángel rucˈamom pe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chˈabel ri can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, riche (rixin) cˈa chi nuyaˈ rutzijol chique quinojel ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef; xabachique ta na ruwachˈulef yecˈo wi, xabachique ta na ri ye catiˈt quimamaˈ, xabachique ta na quichˈabel y xabachique ta na tinamit yecˈo wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma na ɩsɔtaa tillu lɛlʋ na ɩ́ kʋləɣɩ hʋntʋ kɛ hatuu ɩsɔtaa. Ɩ wɛna Laapaalɩ Kʋpaŋ tam tɔɔ nyəŋ nɔɣɔlʋ sɩ ɩ kaasəɣɩ atɛ yəlaa na piitimnaa təna taa yəlaa na kpeka təna na nsəma təna na yəlaa təna.


Y ri discípulo ri rakˈel cˈa apo chunakajal ri ruwarucˈuˈx ri Jesús, yacˈariˈ tek xucˈutuj cˈa chare: Ajaf, ¿achique cˈa riˈ ri jun ri xtijacho el awuche (awixin)? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Tənaɣa ɩfalʋ ɩnɩ ɩ wɛɛla Yesu laŋlɛ tɔɔ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, aweɣe ye?


Ri pobres xa can yecˈo wi iwuqˈui, y xabachique kˈij utz niben utzil chique. Yacˈa riyin ma ronojel ta tiempo xquicˈojeˈ iwuqˈui. 	 Mə na kʋnyɔntʋnaa ɩ́ wɛnna tam. Ama má na-mɛ tə kaa wɛɛ təma kiŋ kɛ tam.


Ruma cˈa chi ri Adán ma xunimaj ta ri xbix chare ruma ri Dios, rumariˈ quinojel winek xeˈoc aj maquiˈ. Yacˈa ri Jesucristo can xunimaj wi rutzij ri Dios, y rumariˈ tek sibilaj ye qˈuiy ri niban chique chi majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 Ɩsɩɩ yəlaa təna lapʋ asaɣaa kɛ yʋlʋ kʋlʋm kpɛɛsʋɣʋ tɔɔ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ yəlaa paɣalɛ ká la kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ yʋlʋ kʋlʋm nɩɩnaʋ tɔɔ.


Riyin can xincˈut cˈa chiwech chi rajawaxic chi yixsamej riche (rixin) chi nichˈec irajil riche (rixin) chi riqˈui riˈ yeˈitobej ri nicˈatzin quitoˈic. Y toka cˈa chiˈicˈuˈx ri rubin ca ri Ajaf Jesús. Riyaˈ rubin cˈa ca: Más jabel ruwarukˈij ri winek ri nisipan que chuwech ri nicˈulu jun sipanic. 	 Ma kʋlapʋtʋ təna taa ma caawa sɩ ɩ́ nyɩ sɩ mə maɣamaɣa ɩ́ ká la təmlɛ kɛ mpʋ na ɩ́ hiki mpi ɩ́ ká tena acamaa tɔ. Tə tɔɔsɩ tɔm nti Tacaa Yesu maɣamaɣa ka tɔma tɔ sɩ: Haʋ kəla laŋhʋlʋmlɛ kɛ mʋɣʋ.


Y tek xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, can man cˈa xincusaj ta naˈoj quiche (quixin) ri winek, ni ma xincusaj ta chukaˈ chˈabel ri can janipeˈ na rubanic, xa can ya ri Lokˈolaj Espíritu y ri ruchukˈaˈ ri Dios ri xtoˈo wuche (wixin). 	 Pə taɣa yʋlʋ ləmaɣasɛɛ yekuɣu na pá yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa na caŋəm kɛ ɩsəna mpi tɔɣɔ ma sɛɣɛsəna ma sɛɣɛsəŋ na má lana ma waasʋ. Ama Ɩsɔ Feesuɣu toma kɛ ma lapənaa, na a naa mpʋ təkeelee.


Y cˈo chic cˈa jun ri xbin chare ri Jesús: Ajaf, riyin nwajoˈ yatintzekelbej. Pero nabey, tayaˈ cˈa kˈij chuwe riche (rixin) chi yibechˈo na ca chique ri nteˈ nataˈ y chique ri ye wachˈalal, xchaˈ. 	 Ɩlɛna lɛlʋ náá tɔ sɩ: Tacaa maa təŋɩ-ŋ, ɩlɛ yele na má polo má la ma nyə́ma kɛ pə lapa wulee na pə́cɔ́.


Y ri Jesús xubij: ¿Riyix chukaˈ can cˈa ma jane nikˈax ta chiwech ri nbij? 	 Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Pə kpɛŋna-mɛ mə ta cɛkəna-təɣəlɛ?


Ri rucˈayewal ri nuyaˈ ri Dios xa nipe yan. Riyaˈ can xtuben achiˈel nuben jun achi ri cˈo chic ri iquej pa rukˈaˈ riche (rixin) chi xqueruchoy ri cheˈ ri xa ma yewachin ta jabel. Y ronojel cˈa ri xqueruchoy el, xqueruqˈuek pa kˈakˈ. 	 Pa tɛma laalɛ tʋɣʋ kɛ tɩɩŋ sɩ pa huɣu-ɩ na ɩ tɛɛ kɛ́ te. Tʋɣʋ ŋku kɩɩ lʋləɣɩ pee kʋpana tɔ, paa hu-kʋ na pá tʋ kɔkɔ.


Yacˈa ri yeyukˈun quiche (quixin) ri ak riˈ, xaxu (xaxe) wi cˈa xquitzˈet ca ri xbanatej, xeˈanmej; y xbequiyalaˈ ca rutzijol pa tinamit y ri pa tak juyuˈ. Y ri winek xepe cˈa riche (rixin) chi noquitzˈetaˈ ri xbebix ca chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ afanaa mpɛ pá tiikilaa ná loma kpakpaa na pá polo na pá taɣasɩ tɔm ntɩ, na tə́ yɛkɩ kpakpaa kɛ acalɛɛ taa na cacakəŋ tɛɛ, na yəlaa lɩɩ sɩ pa naakɩ mpi pə lapa tɔ.


Y chi juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij ri yecˈo chicaj y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka pan ulef riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri Dios ri cˈo pa lokˈolaj ruchˈacat. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ y ri ye cajiˈ ri sibilaj qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo, xquibij cˈa: Amén. Can xtinimirisex cˈa ri rubiˈ ri Dios, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsaa hiu na liɣiti ɩnɩ na weesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ pa luŋa akula na pá sɛɛ Ɩsɔ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ, ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ami. Ɩ́ sa Ɩsɔ.


Pero tek ri discípulos xquicˈaxaj chic jun bey ri chˈabel ri xubij ri Jesús, xsach quicˈuˈx y xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Wi can achiˈel ri xubij, ¿achique ta cˈa jun ri xticolotej? xechaˈ. 	 Tənaɣa pə tasa-wɛɣɛ piti lapʋ kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Ɩlɛ awe ka tʋləna ntɛɣɛ-tɩ ɩlɛ?


Can tichajij cˈa iwiˈ, chi man ta pan iwiˈ riyix xtika wi ri quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Chupan ri ye quitzˈiban ca riyeˈ, ri Dios nubij: 	 Ye mpʋ ɩlɛ, ɩ́ la laakalɩ na pə́ taa kɔɔ na pə́ la-mɛ ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ:


Chupan ri rutinamit, ri Jesús ma qˈuiy ta cˈa milagros ri xerubanalaˈ, ruma ri ruwinak ma xquinimaj ta. 	 Yesu tá pəsɩ na ɩ́ lá piti təma kɛ mawaa nɔɣɔlʋɣʋ tənaɣa pa ta tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani tɔ pə tɔɔ.


Jabel ruwaquikˈij ri yeˈokˈ chuwech ri Dios, ruma riyeˈ xquebochiˈix ruma ri Dios. Y xquequicot. 	 Mpa pa wɛ laŋwakəllɛ taa tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ ká hɛɛsɩ pa laŋa.


Y quecˈariˈ rubanic tek xxuleˈ ka ri Jacob pan Egipto. Chiriˈ cˈa xcom wi riyaˈ y chiriˈ cˈa xecom wi ri ye rucˈajol, ri can ye katiˈt kamamaˈ wi riyoj. 	 Mpʋ pə lapəna Yakɔpʋ nana Icipiti pote, na ɩ́ caŋ ɩ́ sɩ təna. Ta caanaa caanaa ná səpa təna tɔtɔ.


Riyaˈ ma xupokonaj ta cˈa xuyaˈ ca ri rukˈij rucˈojlen, y xoˈalex ka chuwech re ruwachˈulef. Can xoc cˈa winek achiˈel riyoj; xuben achiˈel jun ti mozo. 	 Ama ɩ maɣamaɣa ɩ yelina pə təna mpi ɩ ka wɛna tɔ na ɩ́ kpaɣa yom wɛɛtʋ. Ɩ kpaɣa yəlaa wɛɛtʋ kɛ́ tətɛŋɛlɛŋ, na ɩ kɔmaɣa ɩsɩɩ yʋlʋ wɛʋ tɔ.


Y tek rubanon ca, tek cˈa ma jane tiwetamaj ruwech ri Dios, riyix xiyaˈ quikˈij nicˈaj chic dioses ri xa ma kitzij ta chi ye dios. 	 Tuu lɔŋ ɩ́ taa nyɩ Ɩsɔ, na ɩ́ təŋaɣa mpi pə ta kɛ Ɩsɔ maɣamaɣa tɔ na ɩ́ pəsɩ pəlɛ pə yomaa.


Riyaˈ xubij cˈa: Riyix iwetaman chi pa tinamit Jerusalem kachapon wi el bey, y ya ri chiriˈ xquijach wi el riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Xquijach na pa quikˈaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y pa quikˈaˈ ri aj tzˈibaˈ. Y riyeˈ xtiquibij cˈa chi can quicamisex. 	 Tɔʋ, tə kpaa Yosalɛm ɩsəntɔ tɔ, paa kpaɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má na pá tʋ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa niŋ taa. Paa tɔ sɩ pá kʋ-m.


Riyoj can cˈo cˈa jun Kanimalaj Sacerdote ri aponak chilaˈ chicaj, y riˈ ya ri Jesús ri Rucˈajol ri Dios. Rumacˈariˈ ma tikayaˈ ta ca, xa can cof kojcˈojeˈ chupan ri kanimabel cˈuˈx. 	 Ye mpʋ tə́ tɔkɩ tá Ɩsɔ sɛɛʋ ŋku kʋ tɔm tə hʋləɣɩ ɩsəntɔ tɔɣɔ teu. Mpi tɔ, tə wɛna kɔtəlaa sɔsaa taa sɔsɔ wei ɩ tɔma na ɩ́ tala Ɩsɔ cɔlɔ maɣamaɣa tɔ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu.


Pero yecˈo winek ri xebeyacatej pe y xquichop quiˈ riqˈui chˈabel riqˈui ri Esteban. Ri winek cˈa riˈ ye riche (rixin) jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, quiche (quixin) ri lokˈon tak mozo ri ye colotajnek chic pe nibix chare, y quiche (quixin) chukaˈ ri winek aj Cirene, aj Alejandría, aj Cilicia y ri aj Asia. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma təkotile nte pa yaa sɩ Yomaa Kʋhɛtaa təkotile tɔ, tə taa yəlaa napəlɩ mpa pa kɛ́ Silɛɛnɩ na Alɛkəsantilii nyə́ma tɔ, pá na Silisii na Asii tɛtʋ pə Yuta nyə́ma napəlɩ pa kʋla Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ, na pá na-ɩ pá sʋʋ tɔm hɔm taa.


Can tiwacˈaxaj cˈa re nbij chiwe, chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xquicamisex na wi, ruma can yareˈ ri ruchˈobon pe ri Dios chi nibanatej. Pero juyiˈ cˈa ruwech ri xtijacho el wuche (wixin), xchaˈ ri Jesús. 	 Tampana tɔɔ Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ ká sɩɩʋ tɔ. Ama wei ɩ tʋɣʋ-m kolontunaa niŋ taa tɔ ɩ tɔm wɛ waɩyo.


Y tek chˈonak chic cˈa ka ri Pablo, riyaˈ xberucˈamaˈ cˈa pe jun caxlan wey, xumatioxij chare ri Dios chiriˈ chiquiwech quinojel, xuwechˈ y xuchop cˈa rutijic. 	 Pɔɔlɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ sʋʋ tɔɣɔʋ.


Y ri ye rachˈalal cˈa ri Jesús xquibij chare: Catel el jubaˈ re pa Galilea y jet cˈa pa Judea, riche (rixin) chi queriˈ ri winek ri yetzekelben awuche (awixin) ri yecˈo chilaˈ, niquitzˈet ri milagros ri yeˈabanalaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ newaa tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ cənɛ na ń polo Yuta na nyá ɩfalaa na təma nna n lakɩ tɔ tɔtɔ.


Y ronojel cˈa reˈ, can pa ránima cˈa ri Dios xalex wi pe. Y riche (rixin) chi riyoj can junan kawech nikaben riqˈui Riyaˈ, can ya ri Jesucristo ri xucusaj. Y ri Dios ruyaˈon cˈa ca ri samaj riˈ chake riyoj riche (rixin) chi nikabij chique ri winek achique rubanic niquiben riche (rixin) chi junan quiwech niquiben riqˈui Riyaˈ. 	 Pə tənaɣa mpʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ pə lɩɩnaa, na Kilisiti tɔɔ kɛ́ ɩ ciika tá na-ɩ na ɩ́ tʋ-tʋɣʋ təmlɛ sɩ tə́ la na ɩ́ na yəlaa lɛlaa pá ciiki.


¿Achique cami ri kachˈalal Apolos, y yin achique cami riyin ri Pablo? Riyoj ma yoj Dios ta, riyoj xa yoj rusamajel Riyaˈ. Riyaˈ ruyaˈon jun kasamaj chikajujunal ruma ri Ajaf Dios xuchaˈ ri Apolos y xiruchaˈ chukaˈ riyin ri Pablo, riche (rixin) chi xkatzijoj ri ruchˈabel chiwe riyix y rumariˈ tek xinimaj. 	 Aweɣe pa yaa Apɔlɔɔsɩ? Na aweɣe Pɔɔlɩ ye? Ta naalɛ tə kɛ́ Ɩsɔ təmlɛ nyə́ma mpa pa lapa-mɛ na ɩ́ tɛ Ɩsɔ na mə taa tɔɣɔ. Paa tá taa wei ɩ lapa na ɩ́ yoosi nti Tacaa tʋ-ɩ sɩ ɩ́ la tɔɣɔ.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Majun xtibano pokon chiwe, tek riyix xa can ya ri utz ri yixtajin chubanic. 	 Ye ɩ́ sɛɛsa ɩsəlɛ na kʋpantʋ lapʋ, awe ká la-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ?


Pero riyix xa ikasan quikˈij ri pobres, y ye ri beyomaˈ ri iyaˈon quikˈij. ¿Can ma noka ta cami chiˈicˈuˈx chi xa ye ri beyomaˈ ri ye banayon chiwe chi yixcˈo pa rucˈayewal? ¿La ma noka ta chiˈicˈuˈx chi xa ye chukaˈ riyeˈ ri yixkiriren apo pa tak kˈatbel tzij? 	 Ɩlɛna mɛ mɩɩ məlɩ na ɩ́ nyənəɣɩ kʋnyɔntʋnaa mpɛɣɛ yem suwe? Pə taɣa apila anɩ aa caakəna mə tɔm na á hɔŋ-mɛ na á pukina tɔm təhʋʋlɛ taa?


Yacˈa tek ri Jesús xutzˈet ri niquiben ri rudiscípulos, ma xka ta chuwech ri yetajin chubanic, y xubij cˈa chique: Tiyaˈ kˈij chique ri acˈalaˈ chi yepe wuqˈui riyin, y ma queˈikˈet ta. Ruma ri xqueˈoc pa rajawaren ri Dios, xaxu (xaxe) wi ri winek ri ye achiˈel re acˈalaˈ reˈ. 	 Yesu ná mpʋ, ɩlɛ pə ta maɣa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ yele na piya kɔɔ ma kiŋ, ɩ́ taa kaɣatɩ-sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa wɛ ɩsɩɩ piya tɔ, mpɛ pa tənna Ɩsɔ Kawulaɣa.


Y ri nikˈalajsan cˈa ronojel reˈ, can nubij cˈa chukaˈ: Jaˈ (je), can kitzij wi chi yipe yan, nichaˈ. Y riyin ri Juan nbij: Can que ta cˈa riˈ xtibanatej. Catam pe cˈa, Ajaf Jesús. 	 Wei ɩ tɔɔ pə təna ɩsəntɔ pə wɛna tampana tɔ ɩ tɔma sɩ: Kʋpam maa kɔɔ nɔɔnɔɔ. Ɛɛ, pə́ la mpʋ. Tacaa Yesu, kɔɔ mpʋ.


Rumariˈ riyin xinbij cˈa chare: Ajaf, riyeˈ quetaman cˈa chi yin cˈa riyin ri xinapon ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi xebenchapaˈ pe ri ye nimayon awuche (awixin), xencˈuaj pa cárcel y xenchˈey. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, pa nyəmá teu sɩ má cɔɔkaɣana Yuta nyə́ma təkotilenaa taa na má kpaa mpa mpa pa mʋ nyá tɔm tɔ na má təkəɣɩ na má makɩ-wɛ.


Y chunakajal apo ri lugar ri yojcˈo wi, cˈo cˈa jun liˈaj ulef riche (rixin) jun achi ri Publio rubiˈ. Y riyaˈ, yariˈ ri aj kˈatbel tzij chupan ri lugar riˈ. Jabel xojrucˈul ri pa rachoch, y oxiˈ cˈa kˈij ri jabel xojrilij. 	 Tɛtʋ ntɩ tə wulaʋ wei pa yaa sɩ Pipiliyusi tɔ ɩ təyaɣa ka wɛ pəcɔlɔ tənɛ ɩnɩ. Wulaʋ ɩnɩ ɩ pona-tʋɣʋ ɩ tɛ na ɩ́ tɔkɩ-tʋɣʋ teu, halɩ kʋyɛɛŋ tooso.


Y ri Jesús xchˈo chic cˈa chique ri winek y xubij: Can titzuˈ cˈa ka iwiˈ jabel riche (rixin) chi nichajij ri icˈaslen, riche (rixin) chi ma tipe ta raynic pa tak iwánima chrij ronojel ruwech cosas. Ruma astapeˈ jun winek sibilaj qˈuiy rubeyomal cˈo, ma ya ta riˈ ri xtiyaˈo ri rucˈaslen. 	 Ɩlɛna Yesu heeli pa təna sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na wɛnaʋ luluɣu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wɛnaʋ hikuɣu ɩɩ hʋləɣɩ sɩ yʋlʋ tʋla-tɩ se. Paa pʋntʋ ká wɛna ɩsɩɩ cənɛ na le.


Ri discípulos can cˈa ya tek xquitzˈet na, cˈacˈariˈ tek xquinimaj; ruma xa ma kˈaxnek ta chiquiwech ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca chrij ri Jesús, chi can cˈo chi nicˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ, tuu tɔ pa ta cɛkənta nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ Yesu ká sɩ na ɩ́ fe tɔ tə tɔm.)


Ruma wi can xcˈojeˈ cˈa rukˈij ri nabey trato ri ma nucusex ta riche (rixin) ronojel tiempo, ri jun chic trato can cˈo cˈa más rukˈij ruma yariˈ ri can xtucusex cˈa riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Mpi pə taaŋa pəcɔ tɔ pəlɛ pə ta kisi teeli kɛ hikuɣu, kacaŋfana mpi pə cakɩ tam tɔɔ tɔ?


Y cˈacˈariˈ ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel el chiriˈ y xbe cˈa quelaˈ pa Judea. Y xkˈax cˈa jucˈan chic chare ri raken yaˈ Jordán. Chiriˈ, sibilaj ye qˈuiy winek xquimol chic quiˈ riqˈui. Y Riyaˈ xuchop chic cˈa rucˈutic ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech, can achiˈel wi rubanon pe. 	 Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ polo Yuta tɛtʋ taa na Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ. Ɩlɛna samaa tasa kotuɣu kɛ ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm, na ɩ́ niki-wɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ tɔ.


Yecˈa ri ma yinquinimaj ta y ri xa niquixibij quiˈ niquikˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin, xquentek pa kˈakˈ. Y can queriˈ cˈa chukaˈ xtinben chique ri ma utz ta ri quicˈaslen, ri yecamisan, ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ y niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun, ri aj itzaˈ, ri yeyaˈo quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek y ri ye tzˈucuy tak tzij. Can xquentek cˈa pa kˈakˈ; kˈakˈ ri rachibilan azufre, ri can achiˈel jun nimalaj choy ri ntajin nicˈat. Y yacˈariˈ ri rucaˈn camic. 	 Ama pə yela sɔɣɔntʋnaa na ma ta nyɩ ɩsɔnaa na acaalətʋ nyə́ma na yʋlʋkʋlaa na asilima lataa na mpa pa lakɩ topotopo təma tɔ na tɩɩŋ laalaa na pɔpɔtʋnaa təna pa təcaɣalɛ ntɛ́ kɔkɔ na asimti pə teŋku wei ɩ mʋɣɩ kɔkɔ tɔ ɩ taa. Səm kʋlɛləm ntɛ́.


Y pa rox kˈij, chiriˈ pa tinamit Caná ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Galilea, cˈo cˈa jun cˈulanen xbanatej. Y ri María ri ruteˈ ri Jesús, cˈo cˈa chukaˈ chiriˈ chupan ri cˈulanen riˈ. 	 Kʋyakʋ tooso nyəŋkʋ wule pa kpa pɛɛlɔ kɛ Kalilee Kana taa, na Yesu too polo.


Y tek riyaˈ xapon cˈa chikatzˈetic, xberucˈamaˈ pe ri ximibel rupan ri Pablo, y riqˈui riˈ xuximilaˈ rukˈaˈ raken riyaˈ mismo, y cˈacˈariˈ xubij: Ri Lokˈolaj Espíritu rubin cˈa chuwe chi ri rajaf re ximibel reˈ, quereˈ xtiban chare cuma ri israelitas tek xtapon pa tinamit Jerusalem, y cˈacˈariˈ xtiquijech pa quikˈaˈ winek ri xa ma ye israelitas ta, xchaˈ. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ kɔma tá kiŋ na ɩ́ kpaɣa Pɔɔlɩ tampala na ɩ́ hɔkɔ ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ niŋ, na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa nti Feesuɣu Naŋŋtʋ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Yuta nyə́ma ká hɔkɔ Yosalɛm taa kɛ́ tampala ɩnɛ ɩ tʋ, na pá kpaɣa-ɩ na pá pɛtɩ-ɩ kpaɩ nyə́ma.


Yacˈa ri jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka pa jun utzilaj ulef, y xeˈel pe y xeqˈuiy jabel. Y cˈo cˈa ijaˈtz xquiyalaˈ a treinta quiwech, cˈo xquiyalaˈ a sesenta y cˈo ri xquiyalaˈ jojun ciento quiwech. 	 Ama pee lɛnna ná hota tɛtʋ mʋsʋŋ nyəntʋ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ alɛ a nyɔwa na á kʋlɩ na á pɩɩ tɩɩŋ na á lʋlɩ pee. Lɛnna kɛ pəcɔ, lɛnna kɛ maɣana, lɛnna kɛ sɔsɔm sɔsɔm.


Ruma ninatej chuwe ri toˈonic ri iyaˈon riyix riche (rixin) chi nitzijox ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Chupan cˈa ri kˈij tek riyix xinimaj, can ya cˈa kˈij riˈ tek ichapon yin itoˈon pe. 	 Mpi tɔ, ɩ́ səna-m kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule na haləna saŋa na má yasəɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Y pa rubiˈ ri Ajaf nbij cˈa chiwe, chi tisiqˈuij re wuj reˈ chiquiwech quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 Haɩ, ma wiikina-mɛɣɛ, Tacaa tɔɔ sɩ ɩ́ kala takəlaɣa kanɛ na yəlaa təna nɩɩ.


Rumacˈariˈ, riyix ri sibilaj yixinwajoˈ, nbij cˈa chiwe chi ma quixtaneˈ ta chi ninimaj rutzij ri Dios. Queriˈ xiben tek xicˈojeˈ iwuqˈui y wacami re ma yincˈo ta apo iwuqˈui, xa can más chi na tinimaj rutzij ri Dios. Titijaˈ ikˈij chrij ri colotajic, y can tixibij cˈa iwiˈ chi yixmacun chuwech ri Dios. 	 Ye mpʋ ɩlɛ ma taapalaa, waatʋ wei maa wɛ mə cɔlɔ tɔ ɩ́ nɩɩna-m pə təna pə taa kɛ́. Na paa pənɛntɛ ma fɛɩ mə cɔlɔ, pə kəla teu sɩ ɩ́ nɩɩna-m mpʋ tɔtɔ. Ɩ́ pɛɛkəɣɩ mə nyɔɔŋ yapʋ tɔm na sɔɣɔntʋ na seluɣu.


Y wuˈoˈ yan cˈa kˈij cˈo ri Pablo ri chiriˈ pa Cesarea, tek xapon ka ri Ananías ri nimalaj sacerdote ye rachibilan el nicˈaj chique ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij y jun chukaˈ licenciado ri Tértulo rubiˈ. Y xeˈapon cˈa chuwech ri Félix ri aj kˈatbel tzij, y xquichop yetzujun (yesujun) apo chrij ri Pablo. 	 Pə lapa wɛɛ kakpasɩ ɩlɛ kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ kɔma Sesalee kɛlɛ, na ɩ waalɩ kɛ́ sɔsaa kɛ pəcɔ, na akewe nɔɣɔlʋ wei ɩ kɛ́ tɔm hʋʋlʋ tɔ, pa yaakɩ-ɩ sɩ Tɛlətilusi. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola kʋfənɛɛ Felikisi kiŋ na pá heeli-ɩ sɩ: Pɔɔlɩ tɔm kɛ tə kɔnaa.


Pero cˈa jubaˈ cˈa koj‑el el chiriˈ, tek xocˈulun jun nimalaj cakˈikˈ ri petenak pa ruwiˈ el jubaˈ chare ri acuchi (achique) nikatzˈet chi ntel wi pe ri kˈij, jun cakˈikˈ ri sibilaj nim ruchukˈaˈ, y norupaxij riˈ chuwech ri barco ri yoj benak wi. 	 Pə tasaa ɩlɛ heelimuɣu nakʋlɩ kʋ lɩɩna tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ tə pɔɔŋ taa kɛlɛ na pə kɔŋ, pa yaa-wɩ sɩ Ɩlakətɔŋ.


Riyaˈ xerutakalaˈ cˈa ca ri winek. Y ruma Riyaˈ can tzˈuyul chic chupan ri jucuˈ, can quecˈariˈ rubanon, xucˈuex el cuma ri rudiscípulos. Y yecˈo chukaˈ nicˈaj chic jucuˈ ri junan xebe el quiqˈui. 	 Pa tɛma yəlaa kɛ yasʋɣʋ, ɩlɛna Yesu ɩfalaa kɛlɩ-ɩ kpɩɩlʋɣʋ ŋku kʋ taa ɩ ka caɣaa tɔ, na kpɩɩləŋ lɛləŋ ka wɛ ɩ kiŋ təna.


Riyeˈ xusutij cˈa riˈ jun lokˈolaj sakil chiquij, y yetzijon cˈa chrij ri camic ri xtiban chare ri Jesús pa Jerusalem. 	 Mpɛ pa kɔmna na ɩsɔtaa teu sɔsɔɔm, na pá yɔɣɔtəɣəna-ɩ ɩ kpente nte tə caa Yosalɛm kɛ lapʋ ɩsɩɩ Ɩsɔ ka sɩɩwa tɔ tə tɔm.


Cˈo chukaˈ kiqˈui ri chˈabel ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri can nucukubaˈ kacˈuˈx. Y yariˈ ri can tiyaˈ ixquin chare ruma can nuben achiˈel jun kˈakˈ ri nisakirisan pa jun kˈekuˈm cˈa ya tek xtisaker chkawech, achiˈel tek ntel pe ri nimachˈumil riche (rixin) rusekeric, queriˈ xtuben ri sakil pa tak kánima. 	 Mpʋ ɩnɩ pə yelina na tə́ tɛ tá taa təkpataa na tɔm nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ka kpaalaa tɔ. Na tə mʋna mɩɩ kena-təɣɩ teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ fətəla wɛʋ səkpɛtʋɣʋ taa na ɩ́ naakɩ na halɩ pə́ kɔɔ pə́ fe tɔ. Tʋlʋmalʋɣʋ ká la na pə́ ná mə taa.


Ni majun tiquilekˈaj el riqˈui ri quipatrón, xa can tiquitijaˈ quikˈij chi yeˈoc utzilaj tak mozos riche (rixin) chi queriˈ ri quipatrón can xtucukubaˈ rucˈuˈx quiqˈui. Queriˈ tiquibanaˈ riche (rixin) chi queriˈ ri winek can xtiquiyaˈ cˈa rukˈij ri ruchˈabel ri Dios ri Kacolonel. 	 Pá taa ŋmɩɩlɩ paa pʋlʋ cəcəka. Ama pá lakɩ tam na pa caanaa naakɩ sɩ pa yomaa kɛ kʋpama na pá nɩɩkəna-wɛ, na pɩɩ la na tá Yatʋ Ɩsɔ tɔɔ tɔm nti tə sɛɣɛsəɣɩ tɔ tə nyʋɣʋ kʋlɩ pə təna pə taa.


Riyix can quixcˈojeˈ cˈa ka chupan ri jay ri yixapon wi ri jabel icˈulic niquiben, titijaˈ y tikumuˈ ri xtiquisipaj chiwe. Ruma ri samajel can rucˈamon wi chi nitoj ruma ri samaj ri nuben. Y man cˈa tijalalaˈ ta ri jay ri acuchi (achique) yixcˈojeˈ wi. Xa can acuchi (achique) yixapon wi nabey mul, chiriˈ quixcˈojeˈ wi ka. 	 Ɩ́ caɣa təyaɣa ŋka ka taa na pá cɛla-mɛɣɛ mpi, ɩ́ tɔɣɔ na ɩ́ nyɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, təmlɛ tʋ mʋna pá fɛlɩ-ɩ kɛ́. Ɩ́ taa laɣasəɣɩ tɛɛsɩ kɛ yem yem.


Ri Jesús y ri rudiscípulos quichapon cˈa waˈin. Yacˈa ri Judas Iscariote, ri rucˈajol ri jun achi ri Simón rubiˈ, nisamej chic cˈa ri itzel winek pa ránima, y yacˈariˈ ri nibin chare chi tujachaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa caɣa tɔɣɔʋ. Ɩlɔɣɔʋ ka tɛma hɔkʋɣʋ sɩ Simɔŋ Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ ká lana-ɩ kɔlɔmɔtɔ.


Can tinatej cˈa chiwe ri xinbij chiwe, chi ri mozo ma ya ta riˈ ri más ta nim rukˈij que chuwech ri patrón. Y wi riyin ri Iwajaf yinetzelex cuma ri winek y cˈo pokon niquiben chuwe, riyix chukaˈ xa can queriˈ xtiban chiwe. Pero ri winek ri niquiben ri nubij ri nuchˈabel riyin, xa can niquiben chukaˈ ri nibij riyix chique. 	 Ɩ́ tɔɔsɩ tɔm nti maa heela-mɛ sɩ ɩfalʋ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ wei ɩ kəla ɩ caa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna pa tʋ maɣa kʋnyɔŋ tɔ, mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ paa tʋ-mɛ. Ye paa mʋ ma kʋsəsɩɩtʋ, paa mʋ mə nyəntʋ tɔtɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Kitzij re xtinbij chiwe: Tiwacˈaxaj na peˈ. Ri caxlan wey ri xpe chilaˈ chicaj, ma ya ta cˈa ri Moisés ri xyaˈo, ya cˈa ri Nataˈ ri xyaˈo. Ya cˈa chukaˈ Riyaˈ ri niyaˈo chiwe wacami ri kitzij caxlan wey riche (rixin) chilaˈ chicaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ samaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, mpi Moisi cɛla-mɛ tɔ pə ta kɛ ɩsɔtaa kʋtɔɣɔʋ kɛ təna. Ama pənɛntɛ ɩsɔtaa kʋtɔɣɔʋ maɣamaɣa kɛ ma Caa cɛləɣɩ-mɛ.


Y ri rucimiento ri tzˈak riche (rixin) ri tinamit qˈuiy cˈa rutzˈabalul banon riqˈui ronojel ruwech abej ri sibilaj ye jabel. Ri nabey rucimiento, ya cˈa ri jaspe; ri rucaˈn, zafiro; ri rox, ágata; ri rucaj, esmeralda; 	 Liɣitee pɛɛ kɛ pa lapəna kacɔka kɛ ɩcatɛ koluŋa kite tɛɛ pɛɛ tɔɔ. Kancaalaɣa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə sita cʋntʋ na pooku tɔ. Naalɛ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ nte tə wɛ pooku təlɛ tɔ. Tooso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku na atɔntɔɔtɛ. Liɣiti nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ atɔntɔɔtɛ.


Ruma ma quinojel ta yatajnek chique chi ye apóstoles. Ma quinojel ta yatajnek chique chi ye profetas ri niquikˈalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios. Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin yequitijoj ri kachˈalal. Ma quinojel ta yatajnek chique chi yecowin niquiben milagros. 	 Pa təna pa ta kɛ tillaa se, pəyele pa təna pa ta kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa yaa sɛɣɛsəlaa. Pa təna paa pəsəɣɩ piti təma lapʋ.


Riyix kachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, nbij cˈa chiwe: Tikajoˈ cˈa kiˈ. Ruma ri ajowabel can riqˈui ri Dios petenak wi. Xabachique winek ri cˈo ajowabel riqˈui, nikˈalajin chi rucˈuan ri cˈacˈacˈ alaxic. Y chukaˈ retaman chic ruwech ri Dios. 	 Ma taapalaa, ɩ́ yele na tə́ sɔɔləɣɩ təma, pə taɣa pʋlʋ Ɩsɔ kiŋ kɛ sɔɔlʋɣʋ lɩɩnaa. Na wei ɩ sɔɔləɣɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔɣɔlɛ Ɩsɔ pəyaɣa na pʋntʋ nyəmá Ɩsɔ kɛ́.


Ri María y ri José ri ye ruteˈ rutataˈ ri Jesús, can ronojel cˈa junaˈ yebe pa tinamit Jerusalem, tek napon ri kˈij riche (rixin) ri nimakˈij pascua. 	 Paa pənaɣa ŋka Yesu nyə́ma pukaɣa Yosalɛm kɛ Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ kɛ́.


Ri ye nucarneˈl can quetaman ri nuchˈabel, y can yinquitzekelbej y riyin can wetaman chukaˈ quiwech riyeˈ. 	 Ma heeŋ nyəmá ma nɔɣɔ, na ma nyəma-ɩ, na ɩ́ təŋəɣɩ-m.


Y quinojel cˈa ri can ye kachˈalal chic ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Antioquía ri cˈo pa rucuenta ri Pisidia, can nojnek wi cˈa ri cánima riqˈui quicoten y riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Antiyɔka tɔ pa laŋhʋlʋmlɛ fɛɩ kɛɛsʋɣʋ, na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ pa kiŋ kɛ sɔsɔm.


Y ri Pablo can yacˈariˈ xpaˈeˈ anej, y xuben apo retal riqˈui rukˈaˈ chi majun chic tichˈo, y xuchop cˈa rubixic chique: Tiwacˈaxaj riyix wech aj Israel y chukaˈ riyix ri can nixibij iwiˈ chi yixmacun chuwech ri Dios; tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ kʋlaa na ɩ́ la-wɛɣɛ kaafala na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma na mpa mɛ ɩ́ sɛɛkɩ Ɩsɔ tɔ ɩ́ nɩɩ ma tɔm.


Pero ri Pedro xubij chare ri Ananías: ¿Achique cˈa ruma tek xayaˈ kˈij chi ri Satanás xunojsaj ri awánima, riche (rixin) chi xatzˈuc tzij chuwech ri Lokˈolaj Espíritu, y xacˈom ca jubaˈ chare ri rajel ri ulef ri xacˈayij? 	 Tənaɣa Piyɛɛ pɔɔsa-ɩ sɩ: Ananiyasɩ pepe tɔɔ kɛ́ Satanɩ hika-ŋ ḿpʋ́ɣʋ́ katatəlaɣa, na ń kaasɩ nyá təɣɩ tɛtʋ nti n pɛɛtaa tɔ tə liɣitee, na ń puɣusi Feesuɣu Naŋŋtʋ?


can jabel ruwarukˈij ri mozo riˈ, ruma ntajin chubanic ri samaj tek noˈilitej ruma ri rupatrón. 	 Cɛcɛ ɩnɩ ɩ́ kɔma na ɩ́ məlɩ na ɩ́ maɣana təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ ɩsəlɛ sɛɛna təmlɛ ńtɛ́ tə lapʋ, ɩ nyʋɣʋ lapa leleŋ kɛ́.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij apo chare ri Jesús: Tijonel, xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj, jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ ri jun chic riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ɩsɩɩ tə wɛʋ cənɛ ɩsəntɔ ɩnɩ tɔ pə wɛ teu napələɣɩ te. Ɩlɛ pə mʋna ɩsɩɩ tə siki coka toosoɣo. Nyaɣa lɛntɛ, Moisi kɛ lɛntɛ, na Ilii kɛ lɛntɛ.


Y ruma chi can cˈo sibilaj wayjal chare ri cˈajol riˈ, can nurayij cˈa nutij ri quiway ri ak. Pero majun ri niyaˈo ta chare. 	 Ɩ nyɩɩla teu ɩsɩɩ paa afanaa tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa ɩ́ tɔɣɔ, ama ɩ ta hiki.


Y yecˈo cˈa ri xpe coyowal tek xquitzˈet chi queriˈ xuben ri ixok riqˈui ri akˈom riˈ y xquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa ruma tek la ixok laˈ chi chak queriˈ xutix la akˈom laˈ? 	 Tənaɣa mpʋ ɩnɩ pə ta maɣa mpa pa caɣa təna tɔ pa taa lɛlaa na pá tɔ sɩ: Ɩ lɔʋ tulaalʋ ɩnɩ ɩsəntɔ tɔ pə teu ntɛ we?