Riyaˈ xtucukubaˈ ta cˈa icˈuˈx riyix y xtuyaˈ ta cˈa iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi queriˈ can ruyon ta cˈa ri utz xtiben y xtibij. 	 pa naalɛɣɛ mpʋ pá sɔɔsɩ-mɛɣɛ toŋ na pá səna-mɛ na ɩ́ pəsɩ na ɩ́ lakɩ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ tike.


Rumacˈariˈ wachˈalal, ri utz cˈa chi niben riyix tek nimol iwiˈ, ya ta chi niben ronojel ri nicˈatzin riche (rixin) chi ri kachˈalal yeqˈuiy ta más chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. Ruma chiwe riyix yecˈo ri yebixan, yecˈo ri yecˈutu ri ruchˈabel ri Dios, yecˈo ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, yecˈo ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, yecˈo ri yekˈaxan ri yequibij ri kachˈalal tek yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta. Can ta ronojel riˈ nicˈatzin chi yeqˈuiy más ri kachˈalal chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Pənɛntɛ ma taapalaa suweɣe tɩɩ yɔtɔtɩ na tə́ sɩɩ yee? Ɩ́ kotiɣi Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, nɔɣɔlʋ ná wɛna yontu, nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ sɛɣɛsʋɣʋ, nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ tə yɔɣɔtʋɣʋ, na nɔɣɔlʋ ɩlɛɣɛ tə tɛləsʋɣʋ nyəm. Tɔʋ pə tənaɣa mpʋ pə wɛɛ kɛ́ sɩ pə́ səna Yesu sɛɛlaa kpekəle na tə́ polo lɔlɔ.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ xbeˈel pe jun chic ángel chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can nurek apo ruchiˈ chare ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri sutzˈ. Y nubij cˈa apo chare: Tacusaj cˈa la ajos (awos) y takˈataˈ la ticoˈn, ruma ya xoka yan ri hora y can kˈen chic ri ticoˈn riche (rixin) ri ruwachˈulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu lɛlʋ lɩɩna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na ɩ́ yɔɣɔtəna wei ɩ caɣa ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɔɔ tɔ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Kpaɣa nyá lemse na ń kʋ́, kʋmtʋ talaa kɛ́. Tɛtʋ pɩɩwa tɔ, kʋmtʋ talaa kɛ́.


Ri Caifás tek xchˈo y xubij queriˈ, ma ya ta ri nuchˈob ka riyaˈ ri xubij, ma que ta riˈ. Ri chˈabel ri xerubij riyaˈ, can ya cˈa ri Dios ri xyaˈo pe chare. Y ruma chi can ya cˈa riyaˈ ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ, rumariˈ tek ri Dios xuyaˈ cˈa kˈij chare chi xubij yan apo chi ri Jesús cˈo cˈa chi nicom na pa quiqˈuexel ri winek riche (rixin) ri ruwachˈulef Israel. 	 Nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ tə ta lɩɩna ɩ maɣamaɣa ɩ kiŋ. Ama ɩ kɛ́ kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ pənaɣa ŋkɛ tɔɣɔ ɩ na nti tɩɩ kɔɔ cele tɔ, sɩ Yesu ká sɩ Yuta nyə́ma səm.


¿Y xtikabij ta cˈa chi ruma ye qˈuiy kech aj Israel ri ma xquinimaj ta, ruma ta riˈ ri Dios man ta xtuben ri rubin? 	 Ɩlɛ ye pa taa lɛlaa kisa tə mʋɣʋ, pɩɩ la na Ɩsɔ náá kɛɛ nti ɩ ka yɔɣɔtaa tɔ?


Pa cajlajuj junaˈ ca jun achi ri wetaman ruwech riyin, xucˈuex cˈa chilaˈ chicaj, y can cˈa pa rox caj xapon wi. Riyin wetaman cˈa ruwech ri achi riˈ, y wetaman chi runiman chic ri Cristo, xa yacˈa ri ma wetaman ta riyin achique rubanic xban chare tek xucˈuex, wi can riqˈui ri ruchˈacul o xaxu (xaxe wi) ri ruˈespíritu. Xaxu (xaxe wi) cˈa ri Dios etamayon achique rubanic xban chare tek xucˈuex chilaˈ chicaj. 	 Ma nyəmá Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋ, pɩɩsɩ lapa naanʋwa na liɣiti kɔlɔ pə kpaasʋɣʋ-ɩ hatuu ɩsɔtaa tɔ. Ma ta nyɩ sɩ pə kpaasa-ɩ tampana yaa pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka kɛ́ kʋlapʋ tɔ. Ama Ɩsɔ tike nyəmna.


Can tibanaˈ cˈa riyix achiˈel ruchˈobonic ri Cristo Jesús. 	 Ɩ́ wɛɛna hʋwɛɛ nna Yesu Kilisiti ka hʋʋkaɣa tɔɣɔ mə taa.


Y queriˈ chukaˈ yecˈo achiˈaˈ ri ma ixokiˈ ta chic ri xequirayij, xa quech achiˈaˈ chic ri xequirayij. Sibilaj itzel ri xquiben, y xa ma xeqˈuix ta; can xquiqˈuek quiˈ chupan ri etzelal ri xquirayij. Y riyeˈ can xquicˈul cˈa el rutojbalil ri itzel bey ri xquitzekelbej. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ na pa apalaa, pɛlɛ pa yeki alaa tɔm, na pa kʋnyɩɩləŋ ɩ́ kpa pa nyɔɔŋ taa pa ketitiɣi təma. Apalaa lakəna təmaɣa fɛɛlɛ fɛɩ nyəntʋ. Na pa taaləntʋtʋ ntɩ tə naasʋɣʋ makəna pa nyɔɔŋ taa.


Y ya cˈa tiempo riˈ tek ri chiriˈ pan Egipto xoc cˈa jun cˈacˈacˈ rey ri xa ma xretamaj ta ruwech ri José. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ sɔsɔ kʋfalʋ nɔɣɔlʋ ná caɣaa, ɩ́lɛ́ ɩ taa nyɩ Yosɛɛfʋ.


Y ri Jesús xbe chic cˈa chubanic orar. Y tek xtzolin pe ri pa rox mul, Riyaˈ xubij cˈa chique ri ye oxiˈ rudiscípulos: Wacami can quixwer cˈa y quixuxlan. Ya xa riqˈui cˈa reˈ. Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can ya wi cˈa reˈ xoka ri hora, chi xquijach cˈa el pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ. 	 Yesu məla tooso nyəm ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔŋna tom na ɩ́ hɛɛsəɣɩ yaa? Tɔʋ, ɩ́ yele mpʋ, pə talaa kɛlɛ. Ɩ́ nyənɩ, paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa asaɣaa niŋ taa.


Riyix iwetaman ri achique rubanic ri icˈaslen ri xicˈuaj tek rubanon ca, tek cˈa ma jane iwetaman ta ruwech ri Dios. Riyix chak utz chiwe chi xabacuchi (xabachique) xixucˈuex wi riche (rixin) chi xiyaˈ quikˈij dios ri ma yechˈo ta, dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Ɩ́ nyəmá teu sɩ ɩ́ ka kɛʋ ma ta nyɩ ɩsɔnaa tɔ tɩɩŋ wei ɩɩ yɔɣɔtəɣɩ natəlɩ tɔ ɩ tɔm taa kɛ́ pə hana mə ɩsɛ na cʋɣʋlʋɣʋ fɛɩ.


Ri Pablo xuyalaˈ rutzil quiwech, y cˈacˈariˈ chi jojun chi jojun xutzijoj ri xuben ri Dios chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta, ruma ri rusamaj riyaˈ. 	 Ɩlɛna Pɔɔlɩ sɛɛ-wɛ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ pə təna mpi Ɩsɔ lapəna ɩ niŋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa hɛkʋ tɔ.


Y wi riyix can niben ri nubij ri nupixaˈ, can xquixcˈojeˈ cˈa jurayil chupan ri ajowabel wuche (wixin) riyin. Achiˈel ri nbanon riyin; can nben ri yerubij ri Nataˈ, y rumariˈ can jurayil yincˈo chupan ri ajowabel riche (rixin) Riyaˈ. 	 Ye ɩ tɔka ma kʋsəsɩɩtʋ ɩ́ kaa lɩɩ-m luɣu kɛ paa pəlee. Na pɩɩ la teitei ɩsɩɩ ma tɔka ma Caa kʋsəsɩɩtʋ na má ta lɩɩ-ɩ luɣu kɛ paa pəcɔ tɔ.


Yacˈa riyix ri can niwacˈaxaj wi ri nuchˈabel, tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Can queˈiwajoˈ cˈa ri yeˈetzelan iwuche (iwixin), y tibanaˈ utzil chique ri winek ri itzel niquinaˈ chiwe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma heeliɣi mpa mɛ ɩ́ nɩɩkɩ ma tɔm tɔ sɩ: Ɩ́ sɔɔlɩ mə kolontunaa, na ɩ́ lá mpa paa caa-mɛ tɔɣɔ kʋpantʋ.


Ruma tek juwiˈ uva yecˈo rukˈaˈ ri xa ma yewachin ta, yeˈelesex el. Yacˈa ri rukˈaˈ ri can yewachin, yejoskˈix jabel, riche (rixin) chi yewachin jabel. Can que cˈa chukaˈ riˈ riyin. Ri Nataˈ yerutzˈet quinojel ri yecˈo wuqˈui y yerelesaj el ri ma niwachin ta ri quicˈaslen. Yacˈa ri niwachin ri quicˈaslen, xqueruchˈajchˈojsaj, riche (rixin) chi sibilaj xtiwachin ri quicˈaslen. 	 Pəliŋasɩ təna nsi sɩ hɛla ma tɔɔ na sɩɩ lʋləɣɩ tɔ ɩ sɛtəɣɩ-səɣɩ. Na pəliŋasɩ təna nsi sɩ lʋləɣɩ tɔ, ɩ pasəɣɩ-səɣɩ kɔʋ kɛ́ sɩ sɩ te, na sɩ sɔɔsɩ lʋlʋɣʋ kɛ sɔsɔm tɔtɔ.


Y ri reyes ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, ri nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij, ri beyomaˈ, ri ye capitanes quiche (quixin) achiˈaˈ ri ye riche (rixin) chˈaˈoj, ri winek ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ; chukaˈ quinojel ri mozos ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón y quinojel ri ma ye ximil ta pa samaj, xquewaj cˈa quiˈ pa tak jul y chucojol tak abej ri chuwech tak juyuˈ. 	 Atɛ awulaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na yoolaa taa sɔsaa na apila na pəsəlaa na yəlaa lɛlaa təna, paa yomaa paa kasaɣampiya pa sewa na pá ŋmɛlɩ kʋkpaməŋ taa na pɔ́ɔ́ŋ sɩɩlasɩ taa.


Y tabij chukaˈ chique chi ma tiquibij ta itzel tak tzij chrij jun chic winek, y chi ma tiquiben ta oyowal, xa can utz quinaˈoj tiquibanaˈ quiqˈui quinojel, y xa can tiquicˈutuˈ chˈuchˈujil quiqˈui quinojel ri winek. 	 Pá taa tʋʋkɩ nɔɣɔlʋ, ama pá wɛɛ təpamm, na pá wɛna yəllɛ, na pa na yəlaa təna pa wɛna təma na leleŋ.


Wacami can kˈij chic chi ri Dios nukˈet tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, y ri itzel winek ri chapayon re ruwachˈulef, can xtelesex cˈa el. 	 Pənɛntɛɣɛlɛ paa kʋ antulinya ɩnɛ ɩ tɔm. Pənɛntɛɣɛ paa tɔɣɔnɩ wei ɩ tɔkɩ kawulaɣa kɛ antulinya ɩnɛ ɩ taa tɔ.


Y ri Jesús xubij: Yin cˈa riyin ri bey, yin cˈa riyin ri kitzij, y chukaˈ yin cˈa riyin ri cˈaslen. Majun cˈa achique ta nicowin napon riqˈui ri Nataˈ wi ma yirunimaj ta riyin. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Maɣalɛ mpaaʋ, ma kiŋ kɛ tampana wɛɛ, má haana weesuɣu. Nɔɣɔlʋ kaa tala Tacaa na ɩ́ tá təŋna ma kiŋ.


Pero qˈuiy mul ri Ajaf Dios yojruyaˈ pa tijoj pokonal, riche (rixin) chi nikachojmirisaj ri kacˈaslen. Riche (rixin) chi man ta xtika ri nimalaj rucˈayewal pa kawiˈ, achiˈel ri xtika pa quiwiˈ ri winek ri can ma quiniman ta ri Dios. 	 Ama Tacaa ɩlɛ ɩ hʋʋkəna-tʋɣʋ na ɩ́ hɔŋ tá ŋkpaŋŋ kɛ sɩ pə́ taa kɔɔ na pə́ kaa tá na antulinya kɛ kpatətɛ kʋlʋmtəlɛ.


Ri iglesias ri yecˈo quereˈ pa ruwachˈulef Asia, niquitek el rutzil iwech. Y queriˈ chukaˈ pa rubiˈ ri Ajaf can ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri niquitek el ri kachˈalal Aquila, ri Priscila, y quiche (quixin) ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa cachoch riyeˈ. 	 Asii tɛtʋ taa Yesu sɛɛlaa kpeka sɛɛ-mɛ. Akilaasɩ na Pilisila na Ɩsɔ sɛɛlaa mpa pa kotiɣi pa təyaɣa tɔ pa ha-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛlaa sɛɛtʋ kʋpantʋ.


Ri ruwachˈulef y ri caj can xqueˈajel cˈa, achiˈel niban chare jun tziek ri xa ma utz ta chic. Y can xqueˈabot wi cˈa el; yacˈa riyit majun bey xcajalatej ta. Majun bey xtiqˈuis ta ri acˈaslen. 	 N ká kpili-wɩ ɩsɩɩ pa kpiluɣu kpaɩ tɔ. Paa laɣasɩ-wɩ ɩsɩɩ yʋlʋ laɣasʋɣʋ ɩ tɔɔ wontu kʋsusuutu tɔ. Ama nyá, nyaa wɛɛ tam kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, n kaa kpatəlɩ.


Ye qˈuiy yan cˈa quitijon chic quikˈij riche (rixin) chi niquitzˈibaj pa rucholajen ri can kitzij chi xebanatej chkacojol. 	 Ma yʋlʋ Teufiili, yəlaa paɣalɛ maɣasaa sɩ pá kɛɛsɩ mpi pə lapa tá hɛkʋ taa tɔɣɔ takəlaɣa taa.


Yacˈa tek ri rey Herodes xracˈaxaj cˈa riˈ, xubij: Ri Jesús xa ya ri Juan ri Bautista ri xintek rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ), ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Helɔtɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ wei ɩ nyʋɣʋ ma yelaa na pá sɛtɩ tɔ ɩnɩ ɩ femna.


Ruma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx ma xquetamaj ta ruwech ri Dios riqˈui ri quinaˈoj ka riyeˈ. Yacˈa ri Dios ruma can nim wi ri runaˈoj cˈo, rumariˈ xrajoˈ xerucol ri xqueniman riche (rixin), rumacˈariˈ xutek rutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique. Yecˈa ri nicˈaj chic, riyeˈ xa majun xcˈatzin wi chique. 	 Pə taɣa pʋlʋ, antulinya taa yəlaa na pa ləmaɣasɛɛ pa kpisa Ɩsɔ kɛ́ nyəm kɛ timpi Ɩsɔ ná lapəna ɩ ləmaɣasɛɛ sɩ pá nyəna-ɩ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋʋ teu sɩ, ɩ ká ya mpa pa tɛŋna-ɩ pa taa tɔ, na Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə kpaaləɣɩ tɔ. Laapaalɩ kʋpaŋ ɩnəɣɩ wei ɩ ta na tɔ ɩ yaa sɩ kʋmɛlətɔm.


Man cˈa tibij ta chi riyin ma utz ta ri xinben, ruma queriˈ nitzˈet riyix. Xa can tiwetamaj na cˈa jabel, la kas queriˈ o ma que ta riˈ; riche (rixin) chi queriˈ ma yixsach ta riqˈui ri nibij, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ taa nyənəɣɩ tɔɔ tike. Ama ɩ́ təŋəɣɩ tampana na pə́cɔ́ ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ.


Tek ntzˈeton y wacˈaxan chic ka ronojel riˈ, yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet chukaˈ sibilaj ye qˈuiy chi winek ri ma junan ta ruwachˈulef yepe wi, ma junan ta ri ye catiˈt quimamaˈ, ma junan ta quitinamit y ma junan ta quichˈabel. Quinojel cˈa ri winek riˈ yecˈo cˈa apo chuwech ri tzˈuyul chupan ri lokˈolaj chˈaquet y chuwech chukaˈ apo ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. Y ri winek riˈ can majun cˈa ri nicowin ta najlan quiche (quixin), ruma can sibilaj ye qˈuiy. Y sek cˈa ri quitziak ri ye quicusan, y ye quicˈualon ruxak palma pa tak quikˈaˈ. 	 Pə waalɩ ma nyənaɣa tɔtɔ, ɩlɛna má ná yəlaa kupiŋ, nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ kala pa təna mpa paa wɛ pə taa tɔ. Kateŋasɩ təna taa na kpeka təna taa na piitim təna taa na nsəma təna taa yəlaa ka wɛnna. Na pá səŋa kumte na Ɩwəyaɣa pa ɩsɛntaa, na pá suu capanaa kʋhʋlʋmaa na pá tɔka pacʋntʋ kɛ pa niŋ taa.


Tek ri winek xquitzˈet ri xbanatej, xpe jun nimalaj xibinriˈil chique. Y xquiyaˈ chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios, y niquibilaˈ cˈa: Wacami xbecˈulun pe jun nimalaj profeta chkacojol, ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Wacami ri Dios xutek pe jun ri niyaˈo rutzil chkacojol riyoj ri yoj rutinamit, xechaˈ ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ kpa pa təna na pá saŋ Ɩsɔ na pá tɔŋ sɩ: Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ sɔsɔ lɩɩ ta hɛkʋ taa. Na pá tasa tɔtɔ sɩ: Pʋwɛ, Ɩsɔ kɔma sɩ ɩ teŋ ɩ yəlaa.


Y ruyaˈon chukaˈ chuwe riche (rixin) chi nkˈalajsaj chiquiwech ri winek ri can ojer chic ruchˈobon pe ri Dios chi nuben. Tek ri Dios cˈa ma jane tuben re ruwachˈulef y ronojel ri yecˈo, can yariˈ tek xuchˈob yan ri achique nuben. Y xa cˈa ma jane qˈuiy ta tiempo tukˈalajsaj. 	 Na má la na yəlaa təna cɛkəna Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔ, ɩsəna pə wɛɛ sɩ pə́ la tɔ. Ɩsɔ wei ɩ lapa pə təna na pə́ wɛɛ tɔ ɩ ŋmɛsa hatuu lɔŋtaa kɛ́ ɩsəna mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ mpʋ tɔɣɔ.


Wacami nikˈalajin cˈa chi riyix can nika chiwech ri itzel ri xequibanalaˈ ri iwatiˈt imamaˈ ojer, ruma ye riyeˈ ri xecamisan ri ruprofetas ri Dios, y riyix nibanalaˈ ruchojmil ri quipanteón ri profetas riˈ. 	 Ɩsɩɩ ɩ́ lakʋɣʋ mpʋ tɔ, pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ mə laŋa hɛɛna mə caanaa lapa mpi tɔ. Pɛlɛ pa kʋna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na mə hələɣəna pa pəlaaŋ.


Y riyaˈ xapon cˈa wuqˈui, y xberubij chuwe: Wachˈalal Saulo, catzuˈun chic cˈa, xchaˈ. Y riyin can yacˈariˈ tek xitzuˈun chic, y xintzˈet cˈa ruwech ri Ananías. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ kɔma ɩ́ maɣana-m, na ɩ́ səŋ ma kɔŋkɔŋ taa na ɩ́ tɔ-m sɩ: Ma taapalʋ Sɔɔlɩ, nyá ɩsɛ ɩ́ kuli. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ɩsɛ kula tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na má sʋʋ-ɩ naʋ.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés rubin pe chi can xu (xe) wi ri ye riy rumam ca ri Leví ri yeˈoc sacerdotes, y ri Jesucristo xa ma riy rumam ta ca ri Leví. Pero Riyaˈ xoc Sacerdote, ruma cˈo rucˈaslen ri can cˈo ruchukˈaˈ, jun cˈaslen ri majun bey xtiqˈuis ta. 	 Pə taɣa yəlaa kʋkɛɛsətʋ kɛ pə təŋaa na pə́ kpa-ɩ kɔtʋlʋ. Ama weesuɣu ŋku kʋ fɛɩ wakəlʋɣʋ tɔ kʋ toŋ taa kɛ́ pə kpana-ɩ kɔtʋlʋ.


Y chukaˈ Riyaˈ can xtukˈalajsaj chi ri Dios can xtukˈet wi tzij pa quiwiˈ ri winek, ruma wacami ya kˈaton chic tzij pa ruwiˈ ri itzel winek ri chapayon riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Pə́cɔ́ pa tɛma antulinya ɩnɛ ɩ wulaʋ tɔm kɛ kʋɣʋ tɔɣɔ pa liɣita hʋʋlɛ tɔm.


¡Xa can juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma tek riyix niyaˈ ri idiezmo, can niyaˈ wi ri kˈayis ri jubul ruxlaˈ, ri menta rubiˈ, ri anís y ri comino. Pero xa iyaˈon ca rubanic ri ruchojmilal ri cˈaslen ri nubij chupan ri ley ri más rajawaxic chi niben, chi ticˈojeˈ joyowanic iwuqˈui y kitzij tucukeˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios. Ya ta cˈa riˈ ri rajawaxic chi niben y rajawaxic chukaˈ chi ma niyaˈ ta ca ruyaˈic ri idiezmo. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ye ɩ hika nyɩɩtʋ nti pa yaa sɩ mantɩ na fenuwili na kumɛŋ, ɩ́ ləsəɣɩ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm na ɩ́ cɛləɣɩ Ɩsɔ. Pə kaasɩ na ɩ́ lɔɔkəna mə lumasɩ waalɩ kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ taa sɔsɔɔntʋ. Təlɛɣɛlɛ siɣisuɣu na kʋpantʋ na tampana təŋʋɣʋ. Pə́cɔ́ təlɛɣɛ pə mʋna ɩ́ sɛɛsəna ɩsəlɛ. Ɩlɛ ɩ́ taa sɔɔ hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa: Tibij chique ri winek chi quetzˈuyeˈ pa ruwiˈ ri rexlaj kˈayis. Ruma ri lugar riˈ can jabel cˈa riche (rixin) chi yetzˈuyeˈ. Quinojel cˈa ri winek quimolon quiˈ chiriˈ, xetzˈuyeˈ. Yecˈo achiˈel xa ye wuˈoˈ mil xaxu (xaxe wi) ri achiˈaˈ. 	 Tənaɣa Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ heeli pa təna sɩ pá caɣa atɛ. (Pə pamna nyɩɩtʋ ka pɔ atɛɣɛ tənaɣa sɔsɔm, ɩlɛna pá caɣa.) Pa taa apalaa nyɔɔŋ tala ɩsɩɩ iyisi kakpasɩ (5000).


Ri kachˈalal ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel, xaxu (xaxe wi) riyeˈ ri yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. Yacˈa ri kachˈalal ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, más utz niquiben, ruma can niquiben chukaˈ chi ri iglesia yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Ama wei ɩ́lɛ́ ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ ɩ təɣɩ ɩ sɔɔsəɣɩ toŋ, na wei ɩ́lɛ́ ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ Yesu sɛɛlaa kpekəle tənaɣa ɩ sɔɔsəɣɩ toŋ.


¡Juyiˈ oc iwech riyix fariseos! Tek riyix niyaˈ ri idiezmo can niyaˈ wi ri kˈayis ri jubul ruxlaˈ ri menta rubiˈ, ri róra (ruda) y nicˈaj quiwech ichaj. Pero yacˈa ri ruchojmilal ri cˈaslen, xa ma niben ta y ma niwajoˈ ta ri Dios. Y ya ta cˈa riˈ ri rajawaxic chi niben, y rajawaxic chukaˈ chi ma niyaˈ ta ca ruyaˈic ri idiezmo. 	 Pɔpɔtʋ fɛɩ, Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ kpɛsəɣɩ nyɩɩtʋ nti pa yaakɩ sɩ mantɩ na luu tɔ na tuusi hatʋ təna na ɩ́ hiliɣi na ɩ́ ləsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm. Pəyele mə paa fɛɩna tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ tɔm. Ama tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ sɔɔlʋɣʋ tɔm kɛ pɩɩ mʋna ɩ́ sɛɛsəna ɩsəlɛ, ɩlɛ ɩ́ taa sɔɔ hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ.


riche (rixin) chi queriˈ xtika ri rucˈayewal pa quiwiˈ quinojel ri ma xquinimaj ta ri kas kitzij, ruma riyeˈ xa más xka chiquiwech xquicˈuaj ri itzel cˈaslen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ la na pá tʋ pa təna mpa ɩsaɣatʋ lapa leleŋ na pá kisi tampana təŋʋɣʋ tɔɣɔ saləka.


Y wi cˈo jun xtibin pe chiwe chi achique ruma yixtajin niquir ri ti alaj bur, tibij cˈa ca chare chi nicˈatzin chare ri Ajaf, pero chanin xtorutzolij ca, quixchaˈ ca chare, xeˈucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Ye nɔɣɔlʋ pɔɔsa-mɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpʋ? Ɩlɛ ɩ́ cɔ pʋntʋ sɩ: Ta Sɔsɔ caakəna, ye ɩ tɛma ɩ ká mələna-tɛɣɛ nɔɔnɔɔ kɛ́ cənɛ.


Ri yekˈolon can ye riche (rixin) wi re ruwachˈulef. Y rumariˈ ri tzij ri niquibij, xa tzij riche (rixin) re ruwachˈulef. Y quinojel ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx can niquicˈaxaj ri niquibij. 	 Antulinya yɔɣɔtaɣa kɛ pa yɔɣɔtəɣɩ, na antulinya nyə́ma nɩɩkɩ pa tɔm kɛ pa kɛ́ antulinya nyə́ma tɔ pə tɔɔ.


Y tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe re wacami: Ronojel riˈ xticˈulwachitej, tek cˈa ma jane queqˈuis ta el ri winek riche (rixin) re tiempo re kachapon. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ, yəlaa mpa pa wɛʋ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə́ la.


Ri Jesús xrelesaj cˈa el ri achi riˈ chiquicojol ri winek y xujuˈ ruwiˈ rukˈaˈ pa tak ruxquin. Cˈacˈariˈ ri Jesús xchuban, y xuyaˈ chukaˈ apo ruwiˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ rakˈ ri achi riˈ. 	 Yesu ləsa-ɩ kpeeŋa, ɩlɛna ɩ́ sʋsɩ ɩ mpee kɛ ɩ ŋkpaŋŋ taa na ɩ́ la ntaɣama kɛ ɩ mpəle tɔɔ na ɩ́ taa ɩ nsəmlɛ.


Y ri Lamec, rucˈajol ca ri Matusalén, y ri Matusalén rucˈajol ca ri Enoc, y ri Enoc rucˈajol ca ri Jared, y ri Jared rucˈajol ca ri Mahalaleel, y ri Mahalaleel rucˈajol ca jun chic achi ri Cainán rubiˈ. 	 na Lamɛkɩ kɛ́ Matusala pəyaɣa, na Matusala kɛ́ Henɔkɩ pəyaɣa, na Henɔkɩ kɛ́ Yalɛtɩ pəyaɣa, na Yalɛtɩ kɛ́ Maleleyɛɛ pəyaɣa, na Maleleyɛɛ kɛ́ Kayinaŋ pəyaɣa,


Y nbij chukaˈ chawe riyit Timoteo chi más yatoka chinucˈuˈx chi xinawokˈej tek xinel pe awuqˈui. Y can nwajoˈ yinapon chic jun bey awuqˈui riche (rixin) chi queriˈ xtinoj ri wánima riqˈui quicoten. 	 Ma tɔɔsa nyá wula, na má nyɩɩləɣɩ sɔsɔm sɩ má na-ŋ tə́ ná na ma laŋlɛ hʋlʋmɩ teu.


Ruma astapeˈ can ye qˈuiy ri xeˈapon ri xquitzˈuc tzij chrij ri Jesús, pero xa ma junan ta ri xquibij. 	 Ɩlɛna yəlaa paɣalɛ náá kʋlɩ na pá tɔŋ sɩ: Taalɩ ɩnɛɣɛ ɩ lapa, ɩnɛɣɛ ɩ lapa. Lɛlaa sɩ ɩnɛɣɛ, na pá taɣanəɣɩ pa taa pa tike kɛ kpɛɛsʋɣʋ.


Riyin nbij cˈa chique ri xa quiyon yecˈo y nbij chukaˈ chique ri malcaniˈ tak ixokiˈ, chi xa ta utz chi man ta yecˈuleˈ chic. Xa utz chi choj quecˈojeˈ chi queriˈ, achiˈel nbanon riyin. 	 Tɔm nti tə wɛɛ sɩ má heeli atamɛɛ na alaa leelaa tɔɣɔlɛ sɩ, ye pa tɔka pa ɩtantʋ ɩsɩɩ ma tɔkʋɣʋ ma nyəntʋ tɔ pɩɩ kəlɩ-wɛɣɛ sɛɛʋ.


Xoj‑oc chic cˈa el chupan ri barco, y xkayaˈ ca ri tinamit Sidón. Yacˈa tek yoj benak, xbekacˈuluˈ jun nimalaj cakˈikˈ, y rumariˈ cˈo chi xojkˈax chuwech ri Chipre ri jun ti ruwachˈulef ri cˈo pa yaˈ, ruma xaxu (xaxe) wi chiriˈ ri ma can ta pa rubey ri cakˈikˈ cˈo wi. Pa kajxocon cˈa xicˈo wi ca ri Chipre chake. 	 Tə kʋla təna na heelim suliɣi-tʋɣʋ kʋsulu, ɩlɛna tə cɔɔləna Sipili hɔɣɔlʋɣʋ lɛŋkʋ tɔɔ.


Y ri nubij chi xa yesilon, riˈ ntel chi tzij chi xquejalatej cˈa el ronojel ri xa ye kˈaxel y ri xa ye banon. Riche (rixin) chi queriˈ xa can xu (xe wi) xquecanaj ca ri majun bey xquejalatej ta. 	 Timpi pa tɔŋ mpʋ sɩ paa tasa tɔ pə wɛɛ kɛlɛ sɩ mpi mpi pə lapa na pɩɩ ciɣiti-wɩ tɔ pɩɩ saalɩ yem ɩlɛna mpi pɩɩ caɣa tam tɔ pəlɛ pə lɛɛtɩ.


Tek ri Jesús xubij ronojel reˈ, ri aj tzˈibaˈ y ri fariseos sibilaj xpe coyowal. Y rumacˈariˈ riyeˈ ronojel cˈa niquicˈutuj apo chare ri Jesús xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi niquinek. 	 Yesu kʋla təna, ɩlɛna Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pá səŋ ɩ tɔɔ kɛ́ nɔɔhɛɛ naalɛ na pááná, na pá makɩ ɩ nɔɣɔ tɔɔ na kʋpɔɔsʋtʋ kɛ yem yem.


Wachˈalal, xa sibilaj tiquicot cˈa ri iwánima tek yixtojtobex riqˈui qˈuiy ruwech tijoj pokonal. 	 Ma taapalaa, ye maɣasəŋ ɩ́ kɔma na ɩ́ maɣasəɣɩ-mɛɣɛ ŋka ŋka, ɩ́ caɣana laŋhʋlʋmlɛ kɛ sɔsɔm.


Y rumariˈ ri Abraham ye qˈuiy riy rumam ri xecˈojeˈ ca. Can sibilaj ye qˈuiy, achiˈel ri chˈumilaˈ ri yecˈo chicaj, y achiˈel chukaˈ ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar ri majun ri nicowin najlan ta quiche (quixin). Sibilaj ye qˈuiy ri riy rumam ca ri Abraham astapeˈ riyaˈ riˈj chic tek xcˈojeˈ ri ralcˈual. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa na yʋlʋ kʋlʋm wei ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ səpʋ tɔ ɩ́ lʋlɩ na pə́ lʋlɩ təyomyom ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa, na ɩsɩɩ teŋku nɔɣɔ kanyəŋa pee.


¿Achique nibij riyix? Wi cˈo jun achi ri yecˈo ta jun ciento rucarneˈl y nisach ta ca jun tek yeberuyukˈuj, ¿la ma yeruyaˈ ta cami ca jubaˈ ri nicˈaj chic tak rucarneˈl, y nibe pa tak juyuˈ chucanoxic ri jun ri sachnek ca? 	 Awe wɛna heeŋ nɩɩnʋwa (100) na ɩ taa kʋlʋm le, na ɩ́ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ pulaɣa tɔɔ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnɛɣɛ pɛɛkʋɣʋ?


y xubij cˈa: Riyin nben jurar chuwech ri can cˈo wi petenak kˈij, petenak sek y cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri xbano ri caj y ri yecˈo chuwech, ri xbano ri ruwachˈulef y ri yecˈo chuwech, ri xbano ri mar y ri yecˈo chupan; can chuwech cˈa Riyaˈ nben wi jurar chi ma xtikˈax ta chic más tiempo. 	 na ɩ́ tuuna Ɩsɔ wei ɩ wɛ tam tɔɔ tɔ, wei ɩ ŋma ɩsɔtɔnʋɣʋ na pə təna mpi pə wɛ kʋ taa tɔ, na tɛtʋ na pə təna mpi pə wɛ tə taa tɔ, na teŋku na pə təna mpi pə wɛ ɩ́lɛ́ ɩ taa tɔ, sɩ pə fɛi wʋlɛ sɩɩʋ tɔtɔ.


Queriˈ cˈa chukaˈ riyoj, ¿achique ta cami rubanic xtikaben chi yojcolotej, wi xa ma nikayaˈ ta rejkalen ri nimalaj colotajic ri xtzijox ca nabey ruma ri Ajaf, y xtzijox chukaˈ chake cuma ri xeˈacˈaxan riche (rixin)? 	 Tɔʋ, pa ta kisi saləka tʋɣʋ kɛ mpa pa kisa ɩsɔtaa tillaa nyəntʋ tɔ, kacaŋfana ta mpa tɩɩ la awusa kɛ nyʋɣʋ yapʋ sɔsɔɔm pənɛ pə taka tɔ? Tacaa ka caaləna nyʋɣʋ yapʋ pənɛ pə tɔm heeluɣu kɛ ɩ maɣamaɣa. Ɩlɛna mpa pɛlɛ pa nɩɩ-tɩ tɔ pɛlɛ pá tɛləsɩ taɣa pə tampana.


Yacˈa tek xapon rutzijol riqˈui ri rey ri xbanatej, xyacatej royowal. Can yacˈariˈ tek riyaˈ xerutek achiˈaˈ ye banoy tak chˈaˈoj chiquij riche (rixin) chi xeruqˈuis cˈa ri xecamisan quiche (quixin) ri rumozos, y chukaˈ can xubij chi tiporox cˈa ri quitinamit. 	 Tənaɣa pə lapa wulaʋ kɛ pááná na ɩ́ tili ɩ yoolaa sɩ pá kʋ yʋlʋkʋlaa mpɛ, na ɩ́ sɔ pa ɩcatɛ.


Y ri Pedro y ri Juan xeˈelesex cˈa el ri acuchi (achique) yecˈo wi ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, riche (rixin) chi queriˈ pa quiyonil na ri aj kˈatbel tzij riˈ niquichˈob na ca ri achique ri xtiquiben chique. 	 Ɩlɛna kotuɣu sɔsaa tɔ Piyɛɛ na Yohaanɩ sɩ pá lɩɩ təhʋʋlɛ taa. Pə kaasa mpɛ ɩlɛna pa niki tə saawala.


Queriˈ nbij chiwe ruma Riyaˈ tek xutij pokonal, y tek xban chare chi xtzak ta pa mac, can ma xchˈacatej ta. Y rumariˈ Riyaˈ can nicowin wi yojrutoˈ riyoj tek najowex niban chake chi yojtzak pa mac. 	 Na ɩsɩɩ pə maɣasʋɣʋ ɩnɩ na ɩ́ ná kʋnyɔŋ tɔ, pənɛntɛ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ waasɩ mpa pa wɛ maɣasʋɣʋ taa tɔ.


Y tek ri David xchˈo cˈa chrij ri jun ri nicˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, ma chrij ta ka riyaˈ xchˈo wi, ruma ri xcˈastej el y xbe chilaˈ chicaj, ya ri Cristo. Y ri David rutzˈiban chukaˈ ca: Ri Ajaf Dios xubij chare ri Wajaf ri Cristo: Catzˈuyeˈ pe re pa wajquikˈaˈ. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ Tafiiti maɣamaɣa ná kpa ɩsɔ se. Ama paa na mpʋ ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Tacaa Ɩsɔ heela ma Sɔsɔ sɩ: Caɣa ma kɔŋkɔŋ taa.


Y ri kachˈalal cˈa ri xquiquiraj el quiˈ ruma ri pokon niban chique, xebe pa tak tinamit y niquitzijoj chukaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Mpa mpa pa ya mpʋ tɔ pa cɔɔkaɣa paa le na pá heeliɣi Ɩsɔ Tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa chare ri ixok riˈ: Wi ta riyit awetaman achique chi sipanic ruyaˈon pe ri Dios, y awetaman ta chukaˈ achique cˈa riˈ ri nicˈutun jubaˈ ruyaˈ chawe; xa yit ta riyit ri yacˈutun ayaˈ chare, y Riyaˈ can ta nuyaˈ Ayaˈ ri can niyaˈo cˈaslen, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ye n ka cɛkəna mpi Ɩsɔ haakɩ tɔ, na ń ka nyəmá wei má ma sələməɣɩ-ŋ lʋm kʋnyɔnyɔɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ, nyá maɣamaɣa n ka laaləna-m sələmʋɣʋ na maa ha-ŋ weesuɣu lʋm.


Y tek kˈaxnek chic caˈiˈ oxiˈ kˈij, xpe cˈa ri Félix ri aj kˈatbel tzij rachibilan ri Drusila ri rixjayil, jun ixok israelita. Xutek cˈa rusiqˈuixic (royoxic) ri Pablo, ruma riyaˈ nrajoˈ cˈa nretamaj achique rubanic riˈ ri nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. 	 Pə lapa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna Felikisi na ɩ alʋ Yuta tʋ Tulisili pá caɣa na pá tili sɩ Pɔɔlɩ ɩ́ kɔɔ na ɩ́ heeli-wɛɣɛ Yesu Kilisiti mpaaʋ tɔm.


Yacˈa ri Jesús ma xrajoˈ ta. Xa xubij cˈa chare: Catzolin chawachoch, y jatzijoj chique ri ye aj pan awachoch ri xuben ri Dios awuqˈui riyit, ruma xjoyowex awech ruma ri Ajaf. 	 Ama Yesu kisaa na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Məlɩ nyá təyaɣa taa kɛ́ nyá nyə́ma kiŋ, na ń kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Tacaa nyəna nyá pətɔɔtəlɛ na ɩ́ la-ŋ tɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Pero wi Riyaˈ xa choj jun ralcˈual ca ri rey David, ¿achique cˈa ruma tek ri rey David xubij Wajaf chare ri Cristo? Ruma xa can xkˈalajsex chare ruma ri Lokˈolaj Espíritu; y rumariˈ tek xubij cˈa: 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ye pə wɛ mpʋ, ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na Feesuɣu Naŋŋtʋ náá lá na Tafiiti yaa-ɩ sɩ Tacaa? Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Tafiiti yɔɣɔtaa sɩ:


Ruma yareˈ ri utz y ya chukaˈ reˈ ri nika chuwech ri Dios ri Kacolonel chi nikaben. 	 Nti tə maɣamaɣa tə kɛ́ tá Yatʋ Ɩsɔ luɣu tɛɛ nyəntʋ na tə wɛ-ɩ teu tɔɣɔlɛ.


Y tek ye benak pa bey yetzijon cˈa chrij ri xebanatej ri cabjir oxjir ca. 	 Mpi pə təna pə hɔlaa tɔ pə faaci kɛ pa lakaɣa.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri itzel winek: Bitajnek cˈa ca chi ma tatojtobej ta ri Awajaf Dios. 	 Ama Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ, n kaa maɣasɩ nyá Caa Ɩsɔ sɩ ń ná ɩ waalɩ.


Y pa rucaˈn kˈij xkachibilaj cˈa el ri Pablo riche (rixin) chi xbekatzˈetaˈ ca ri Jacobo. Tek xojapon riqˈui ri Jacobo, quinojel ri ancianos riche (rixin) ri iglesia, quimolon cˈa chukaˈ quiˈ chiriˈ. 	 Kʋ fema ɩlɛna tá na Pɔɔlɩ tə́ polo Saakɩ tɛ, Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa təna kota təna.


Y chiriˈ pan Atalia ri Pablo y ri Bernabé xeˈoc cˈa el pa jun barco riche (rixin) chi yetzolin cˈa pa tinamit Antioquía, ri acuchi (achique) xejach wi el pa rukˈaˈ ri Dios cuma ri kachˈalal, chi ya ta ri rutzil ri Dios yetoˈo chubanic ri samaj ri xbecˈachoj ca. 	 Pa kʋla təna, ɩlɛna pá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ sɩ pa tɛɛkɩ Antiyɔka. Antiyɔka tənaɣa paa sələməna-wɛ na Ɩsɔ sɩ ɩ́ səna-wɛ na pə́cɔ́ pá sʋʋ pa təmlɛ nte pa tɛma lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ tə taa.


Y: Riyoj ri yojniman riche (rixin) ri Cristo, ri can nikajoˈ nikacˈuaj jun cˈaslen choj, riqˈui rucˈayewal yojcolotej. Cˈa ta cˈa ri aj maquiˈ, ri can ma quicˈuan ta jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, can xtika wi ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ye mɛʋmɛʋ kɛ́ na pə́ ya kʋpama nyɔɔŋ, ɩlɛ awe náá tɩɩ pɔɔsɩ nyaŋtʋnaa na asaɣaa pa tɔm ɩlɛ?


¿O la nuyaˈ ta cami jun itzel cumatz pa rukˈaˈ, tek ri acˈal xa jun car nrajoˈ? 	 Yaa wulee mə taa awe pəyaɣa sələma-ɩ tinte na pʋntʋ cɛlɛ-kɛɣɛ cimte ye?


Ri winek ri yeˈetzelan iwuche (iwixin) y niquiben chiwe chi nitij pokon, ticˈutuj ri rutzil ri Dios pa quiwiˈ, y ma ticˈutuj ta chi nika rucˈayewal pa quiwiˈ ruma ri itzel yequibanalaˈ. 	 Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩ́ təŋsəɣɩ nɔɔsɩ kʋpaŋsɩ kɛ mə kʋnyɔntʋlaa, sɩ ɩ́ təŋsɩ-wɛɣɛ kʋpantʋ, ɩ́ taa təŋsɩ-wɛɣɛ mpusi.


Y ruma can cˈo yan chic kˈij ri majun utzilaj waˈin kabanon, ri Pablo xbepaˈeˈ pe chiriˈ chiquicojol quinojel, y xubij chique: Xinimaj ta jubaˈ ri xinbij chiwe ri pa Creta, man ta na xoj‑el pe, man ta xkacˈulwachij quereˈ y man ta chukaˈ xkatzˈilaˈ re barco, ri rusamajbal y ri ejkaˈn ri rucˈamom pe. 	 Mpa paa wɛ kpɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa tɔ hatoo tete waalɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta təŋ pʋlʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ səŋa pa hɛkʋ taa na ɩ́ tɔ sɩ: Apalaa mɛ, ye ɩ́ ka nɩɩna-m na tə́ caɣa Kəlɛɛtɩ, tə taa ná asalaʋ na taŋkaasi ɩnɛ.


y riqˈui jun chojmilaj y chˈajchˈojlaj cˈaslen chuwech Riyaˈ, nikaben ri rusamaj ronojel kˈij ri yojcˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef. 	 Na tə́ wɛɛ tənaŋŋ kɛ́ ɩ ɩsɛntaa. Ɩsaɣatʋ kaa wɛɛ haləna ta səm.


Tek kˈaxnek chic cˈa ca ri nimakˈij pascua, ri María y ri José xetzolin chcachoch. Pero riyeˈ ma quetaman ta cˈa chi ri acˈal Jesús xa xcˈojeˈ na cˈa ca chiriˈ pa tinamit Jerusalem. 	 Acima wɛɛ kɔma na a tɛ ɩlɛna ɩ nyə́ma tʋ mpaaʋ na pá kpeŋ. Ama Yesu ná saala Yosalɛm, na ɩ nyə́ma ta nyɩ mpʋ.


Ri wuˈoˈ kˈopojiˈ ri xa man cˈo ta quinaˈoj, xebe cˈa chiroyobexic ri cˈajol ri xticˈuleˈ, xa yacˈa ri ma xquicˈuaj ta cˈa nicˈaj chic aceite riche (rixin) ri quilámpara, xa can xu (xe) wi ri cˈo el chupan. 	 Kʋmɛlɛməŋ ná kpaɣa fətəlanaa, ɩlɛna pá yele nim cosuɣu sɩ pa tɔkəɣɩ pa tɔɔ.


Ri mac ri xuben ri Adán ma junan ta riqˈui ri colotajic ri xusipaj ri Dios chake. Ruma ri rumac ri Adán, rumariˈ tek konojel riyoj winek xoj‑oc chuxeˈ ri camic. Yacˈa ri Jesucristo, can qˈuiy utzil xucˈom pe chake konojel ri kaniman chic. Ruma ri rutzil Riyaˈ y ruma chukaˈ ri rutzil ri Dios kacˈulun ri colotajic. 	 Ama pa ta lɩɩ kʋlʋm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpi Ɩsɔ hawa faalaa tɔ pə faɣana ɩsaɣatʋ nti Atam lapa tɔɣɔ. Mpi tɔ, yʋlʋ kʋlʋm ɩnɛ ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ yəlaa paɣalɛ səpa. Ama Ɩsɔ pɛɛlɛɛ ná tema paɣalɛ na pə́ tɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔm, na pə kaasɩ kʋcɔɔʋ ŋku ɩ lapa faalaa na yʋlʋ kʋlʋm Yesu Kilisiti kiŋ tɔ kʋlɛ kʋ tɔɔwa sɔsɔm tɔtɔ.


Pa rucaˈn kˈij tek quichapon pe bey riche (rixin) chi yetzolin pe pa Betania y yebe pa Jerusalem, ri Jesús xpe cˈa runumic. 	 Kʋ fema na pá lɩɩkɩ Petanii, ɩlɛ nyɔɣɔsɩ kpa Yesu kɛlɛ.


Y ri David can jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Can retaman cˈa chi ri Dios xuben jurar chare tek xubij: Ri Cristo jun chique ri ye awiy amam ca, y can yariˈ cˈa ri xticˈojeˈ ca pan aqˈuexel, y xtoc Rey, quecˈariˈ xubij ri Dios chare ri David. 	 Tafiiti ɩnɩ ɩ ka kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́ na ɩ́ nyəmá teu sɩ, Ɩsɔ ka tɔma nti na tuunaʋ sɩ ɩ ká lapɩ-ɩ tɔ pɩɩ la. Səsɩ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ nɔɣɔlʋ ká tɔɣɔna kawulaɣa ŋka Tafiiti ɩnɩ ɩ ka tɔɣaa tɔ.


Xka cˈa job, xepe cˈa raken tak yaˈ y xepe cˈa cakˈikˈ chrij ri jun jay riˈ y ri jay ma xtzak ta ruma chi ri rucimiento ri jay riˈ can pa ruwiˈ abej tzˈuyul wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ nɩɩna heelim sɔsɔɔm na pə́ casəɣɩ kutuluɣu ŋkʋ, na pusi su na sɩ lɩɩ. Kutuluɣu ta hoti. Mpi tɔ, pa sɩɩ kʋ kite kɛ pətolaɣa taa kɛ́.


Y yecˈo cˈa ri ye tzulibeyon apo riche (rixin) ri Jesús, kˈalaj riˈ wi nucˈachojsaj ri achi, riche (rixin) chi queriˈ niquitzujuj (niquisujuj) chi ri Jesús xsamej chupan ri jun uxlanibel kˈij riˈ. 	 Na yəlaa mpa paa wɛ təna tɔ pá caɣaa na pá keŋna Yesu kɛ́ teu sɩ pa naa sɩ ɩ ká waasɩ apalʋ ɩnəɣɩ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna? Pa lakaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki nti paa waana-ɩ tɔ.


Yacˈa ri Pilato man cˈa nunimaj ta chi can xcom yan chanin ri Jesús. Rumariˈ riyaˈ xusiqˈuij (xroyoj) ri capitán, y xucˈutuj chare wi kitzij chi caminek chic ri Jesús. 	 Ama pə lapa Pilatɩ kɛ piti kɛ ɩsəna Yesu səpa lɔŋ kɛ mpʋ tɔ. Ɩlɛna ɩ́ yaa yoolu na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Yesu səpa tɔ pə leelaa.


y nuchop cˈa quichˈayic ri nicˈaj chic mozos y chukaˈ can xu (xe) ta wi waˈin y tijoj yaˈ nuben quiqˈui ri kˈabarelaˈ, 	 Ɩlɛna ɩ́ sʋʋ ɩ taapalaa kɛ mapʋ, na ɩ́ tɔkɩ, na ɩ́ na sʋlʋnyɔɔlaa lɛlaa pá sʋʋ sʋlʋm nyɔɔʋ na pə́ kʋɣɩ-wɛ.


Y ri kachˈalal ri xerachibilaj el ri Pablo, tek yecˈo chic chuchiˈ ri mar, xquicˈuaj cˈa el cˈa pa tinamit Atenas. Y ri kachˈalal riˈ xetzolin cˈa, y xbix pe chique ruma ri Pablo chi ri Silas y ri Timoteo queˈapon yan chanin ri pan Atenas, ruma chiriˈ yeroyobej wi riyaˈ. 	 Mpa pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ mpʋ tɔ pa tana-ɩ hatoo Atɛɛnɩ. Pa kɔma pá mələɣɩ, ɩlɛna Pɔɔlɩ heeli-wɛ sɩ: Ye ɩ́ talaa, ɩ́ heeli Silaasɩ na Timotee sɩ pá la kookalɩ na pá maɣana-m Atɛɛnɩ kɛ lɔŋ, pə taa leeli.


Can kitzij wi chi xeˈelesex el, ruma riyeˈ ma xquinimaj ta ri xutzuj (xusuj) ri Dios chique. Y riyix xaxu (xaxe wi) ruma ri iniman ri Dios tek yixcˈo ca pa quiqˈuexel. Rumacˈariˈ ma utz ta chi ninimirisaj iwiˈ. Xa tixibij iwiˈ. 	 Tampana mɛɛ sɩ ta tɛ Ɩsɔ na sɩ taa tɔɣɔ pa sɛta-sɩ, na nyá tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ n wɛ sɩ lona taa. Mpʋ tɔ la laakalɩ na nyá tɩ hɔm. Ama caɣana nyamnaʋ.


Pero riyeˈ xa xetzeˈen chrij ri Jesús, ruma quetaman chi ri ti kˈopoj xa caminek chic. 	 Yəlaa nyəmá sɩ yʋlʋ tɛma tɛɛʋ təkpataa, ɩlɛna pá woŋi-ɩ.


¿Achique cami winek ri can cawinek junaˈ xpe royowal ri Dios chique? Riˈ chique ri xemacun y xecom ca ri pa desierto, y ri quichˈacul xabacuchi (xabachique) xecanaj wi ca. 	 Na mpa pa tɔm kpana Ɩsɔ kɛ́ pááná kɛ pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa? Mpa pa lapa ɩsaɣatʋ na pá sɩ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔɣɔ.


Wi can ruraybel cˈa ri Ajaf Jesús, ri kachˈalal Timoteo xtapon iwuqˈui. Xtintek yan cˈa el chanin riche (rixin) chi nberacˈaxaj pe achique ibanon. Y queriˈ xticukeˈ nucˈuˈx riyin. 	 Ma hʋʋ sɩ, na Ɩsɔ toŋ taa ye pə wɛ ɩsəna, maa tili Timotee kɛ mə tɛɣɛ nɔɔnɔɔ na má nɩɩ mə cakəlɛ tɔm, na pə́ sɔɔsɩ ma maɣamaɣa kɛ apalʋtʋ.


Y rumariˈ yecˈo apo riqˈui ri Dios, chupan ri rachoch, y chi pakˈij chi chakˈaˈ niquiben rusamaj. Y ri Dios tzˈuyul cˈa chupan ri lokˈolaj ruchˈacat ye ruchajin, ruma can quiqˈui cˈo wi. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pa səŋa Ɩsɔ kumte tɛɛ na pá lakɩ ɩ təyaɣa taa kɛ́ təmlɛ kɛ tam tɔɔ. Wei ɩ caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ kumte tɔɔ tɔ ɩ ká caɣa pa kiŋ na ɩ́ kentiɣi pa tɔɔ.


Y ri Dios xuchaˈ jun chique ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ tek ma jane queˈalex, y riqˈui ri xquicˈulwachij ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ, can nikˈalajin wi chi ri Dios ma yojruchaˈ ta ruma ri yekabanalaˈ. Riyaˈ yeruchaˈ ri ruchˈobon chi yeruchaˈ. Ruma tek ma jane queˈalex ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ, y ma jane tikˈalajin ri xtiquibanalaˈ wi utz o ma utz ta, 	 Ɩsɔ ləsʋɣʋʋ yəlaa tɔ, pə taɣa sɩ ɩ nyənəɣəna mpi pa lakɩ tɔ, ama ɩ maɣamaɣa ɩ nɔkʋɣʋ kiŋ kɛ pə wɛɛ.


Toka chiˈicˈuˈx chi ri Cristo xutij chukaˈ pokon astapeˈ ri rucˈaslen Riyaˈ can choj wi. Riyaˈ xcom cˈa kuma riyoj ri ma choj ta kacˈaslen. Riyaˈ xaxu (xaxe wi) jun bey xcom ruma ri kamac, riche (rixin) chi queriˈ yoj‑oc riche (rixin) ri Dios. Riyaˈ kitzij wi chi xcom ri ruchˈacul, pero ri ruˈespíritu ma xcom ta. 	 Haləna mə tɔɔ kɛ́ Kilisiti maɣamaɣa ná səpa, na yəlaa ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ ɩ səpa tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa səpʋ. Ɩnəɣəlɛ yʋlʋpaŋ wei ɩ səpa asaɣaa tɔɔ tɔ, sɩ ɩ́ kpaɣa-mɛ na ɩ́ pona Ɩsɔ kiŋ. Ɩ tɔnʋɣʋ kʋnɛɣɛ pa kʋwa, ama Feesuɣu Naŋŋtʋ ná feesa-ɩ.


Chupan ri kˈij riˈ can xtibanatej cˈa achiˈel ri nuben jun patrón ri ruyaˈon ca jun rumozo ri can cˈo runaˈoj pa quiwiˈ ri ye aj pa rachoch y rubin ca chare chi querutzukuˈ apo tek napon ri hora. Wi can nuben wi ri bin ca chare y utz nuben chare ronojel ri samaj, 	 Aweɣe təmlɛ tʋ kʋpaŋ na laɣatʋ? Ye pə taɣa wei ɩ caa yelina-ɩ təmlɛ nyə́ma lɛlaa sɩ ɩ́ nyənəɣɩ-wɛ, na pə́ talaa ɩ cɛlɛ-wɛɣɛ pa kʋtɔɣɔʋ tɔ?


Majun cˈa tukˈol ka riˈ ruyon. Wi cˈo jun chicojol ri nunaˈ chi cˈo qˈuiy retaman chrij ri naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef, nicˈatzin chi nuchˈutinirisaj riˈ y tujalaˈ ri ruchˈobonic. Tubanaˈ achiˈel chi xa majun naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef riqˈui, riche (rixin) chi riyaˈ nril ri kitzij naˈoj. 	 Mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa puɣusi ɩ tɩ. Ye mə taa nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ antulinya ɩnɛ ɩ taa pʋntʋ ntɛ́ ləmaɣasɛɛ tʋ ɩ́ pəsɩ kʋmɛlɛŋ, ɩlɛna ɩ́ wɛɛna ləmaɣasɛɛ kɛ tampana.


Y tek ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij xquicˈaxaj ri xubij ka ri Esteban, xyacatej cˈa coyowal, y can xquikachˈachˈej cˈa quey chrij, ruma itzel xquinaˈ chare. 	 Yuta nyə́ma nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pááná huu pa taa, na pá sala pa niŋ kɛ Ɩtiyɛɛnɩ tɔɔ na pá taŋaa.


Y yacˈa tek ri nicˈaj chic winek xtiquibij chi wacami sibilaj jabel kabanon, ruma majun chˈaˈoj, can utz yojcˈo ka, xquechaˈ; xa yacˈariˈ tek xtoka ri rucˈayewal pa quiwiˈ. Xa xtiquicˈulwachij achiˈel ri nucˈulwachij jun ixok ri petenak alanic chrij. Xa cˈa tek xtunaˈ, ya xpe ri kˈaxomal chare y can man xtutoˈ ta riˈ chuwech. Y quecˈariˈ ri xtiquicˈulwachij ri winek riˈ, ma xtiquitoˈ ta quiˈ chuwech ri rucˈayewal. 	 Waatʋ wei yəlaa ká kɔɔ na pá tɔŋ sɩ: Nhnn, pənɛntɛɣɛlɛ antulinya caɣa ɩ tete, na pənɛntɛɣɛlɛ tə hɛɛsaa tɔ. Waatʋ ɩnəɣɩ pɩɩ tii pa tɔɔ təkpili kɛ tɔm kʋlʋm tɔɔ, na pə́ la-wɛɣɛ sakasaka pa kaa fiti. Pɩɩ la kɛ́ ɩsɩɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ takʋɣʋ ahonto tɔ.


Ruma chukaˈ riˈ tek riyin can nwajoˈ chi can nbentzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chiwe riyix ri yixcˈo pa Roma. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma nyɩɩləɣɩ teu sɩ má pona mɛ mpa ɩ́ wɛ Lom tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔtɔ.


Y chukaˈ chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Jacob can xinwajoˈ wi. Yacˈa ri Esaú ma xinwajoˈ ta. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Halɩ pa ŋmaawa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma luɣu lapa Yakɔpʋ na má kisi Ɩsaʋ.


Ruma ronojel ri qˈuiytisan ruma ri Dios xuben cˈa chique chi majun quejkalen y xka ri rucˈayewal pa quiwiˈ; y queriˈ xquicˈulwachij pa rukˈaˈ ri Dios, pero ma ye ta riyeˈ xeˈajowan chi queriˈ quicˈulwachin. Y ma riche (rixin) ta xtibe kˈij xtibe sek chi queriˈ xquecˈojeˈ ca, ruma xa can coyoben cˈa chi cˈo jun kˈij xquechojmirisex. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, taaləm nyəm taa kɛ́ pə sʋsa kʋŋmaŋmam mpɩ, na pə taɣa sɩ pə nɔkaa. Ɩsɔ tʋna-wəɣɩ mpʋ. Paa na mpʋ tɔ na tɛɛlʋɣʋ wɛɛ kɛ́.


Xpe ri Jesús y xuchop cˈa rujachic ri caxlan wey chiquiwech, y can queriˈ chukaˈ xuben riqˈui ri car. Xujachalaˈ cˈa chiquiwech, riche (rixin) chi yewaˈ. 	 Tənaɣa Yesu tuusaa na ɩ́ kpaɣa potopotonaa na ɩ́ cɛlɛ-wɛ, na ɩ lapa tiina kɛ mpʋ tɔtɔ.


Y xepe cˈa quinojel ri itzel tak espíritu ri yecˈo riqˈui ri achi, xquicˈutuj utzil chare ri Jesús. Y xquibij cˈa chare: Tayaˈ kˈij chake chi yoj‑oc quiqˈui la ak yecˈo chilaˈ, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alɔɣaa mpɛ pa wiina Yesu sɩ ɩ́ yele na pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa.


Ri ye cablajuj ri xeruchaˈ ri Jesús, ya ri Simón ri xubij chukaˈ Pedro chare. 	 Yəlaa naanʋwa na naalɛ wei ɩ ləsaa tɔ pa həla ntɔ. Simɔŋ wei Yesu ha hətɛ sɩ Piyɛɛ tɔ,


Chukaˈ xquibilaˈ chare ri Jesús tek quitzˈapin ruwech: Riyit ri Cristo, tabij na cˈa chake achique ri yechˈayo awuche (awixin), xechaˈ chare. 	 Na pá tɔŋ sɩ: Mesii kpeɣe, heeli-tʋɣʋ wei ɩ mapa-ŋ tɔ.


Rumariˈ ri Ananías ri nimalaj sacerdote xubij cˈa chique ri yecˈo apo chunakajal ri Pablo, chi tiquipakˈij jun kˈaˈ xerey (pa ruchiˈ). 	 Tənaɣa kɔtʋlʋ sɔsɔ Ananiyasɩ tɔma mpa paa səŋa Pɔɔlɩ kiŋ tɔ sɩ pá ma ɩ nɔɣɔ kɛ kataŋa.


Riyoj can yoj rusamajel wi ri Ajaf Jesucristo ruma can ruyaˈon wi kˈatbel tzij pa kakˈaˈ. Y ma qˈuixbel ta chi nyaˈ jubaˈ nukˈij tek nbij ronojel riˈ chiwe, ruma can que wi riˈ. Pero riyoj ma yojcˈo ta cˈa riche (rixin) chi nitaluj iwiˈ, riyoj yojcˈo pero riche (rixin) chi yixkatoˈ, riche (rixin) chi queriˈ yixqˈuiy ta cˈa chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa ma sama ma tɩ na sɔsɔɔntʋ nti Tacaa ha-tʋ tɔ, fɛɛlɛ ɩɩ kpaa-m se. Pə ha-tʋɣʋ sɔsɔɔntʋ ntəɣɩ sɩ pə́ la na ɩ́ tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛ́ sɔsɔm. Ama pə taɣa sɩ pə́ wakəlɩ-mɛ.


Y chiriˈ pa tinamit cˈo jun achi capitán. Y ri achi riˈ cˈo jun rumozo ri sibilaj cˈa nrajoˈ, pero yawaˈ, y ya xa jubaˈ ma nicom ka. 	 Lom yoolu sɔsɔ nɔɣɔlʋ ka wɛna yom na ɩ luɣu sʋʋ-ɩ sɔsɔm. Yom ɩnəɣɩ pə wɩɩkaɣa na ɩ́ caakɩ səm.


Riyaˈ xutzˈet cˈa chi ri caj jakatajnek, y chilaˈ cˈa nika wi pe jun nimalaj achiˈel tziek, y ye ximon ri cajiˈ rutzaˈn. Y ri achiˈel tziek nika cˈa pe chuwech re ruwachˈulef. 	 Ɩlɛna ɩ́ na ɩsɔtɔnʋɣʋ hɛtaa, na pʋlʋpʋ lɩɩ na pə́ tiiki na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ saalaɣa anaam taka, na pə́ tɔka ka ntompee liɣiti na ká susaa, na pə tiiki atɛ.


Ruma riyeˈ niquitzijoj chi tek xojapon iwuqˈui riyix, can xojicˈul jabel. Niquitzijolaˈ chukaˈ chi riyix xinimaj ri cˈaslic Dios, y ma xiyaˈ ta chic quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek riche (rixin) chi queriˈ xichop rubanic ri nrajoˈ ri kitzij Dios. 	 Paa wei ɩ kɛɛsəɣɩ ɩsəna tɩɩ pola mə tɛ na ɩ́ mʋ-tʋ tɔ, na ɩsəna ɩ́ lɔ tɩɩŋ tɔm na ɩ́ mələna Ɩsɔ tɔɔ sɩ ɩ́ lakɩ tampana Ɩsɔ weesuɣu tʋ təmlɛ,


Ri winek cˈa ri achiˈel tak carneˈl, ruma chˈajchˈoj chic quicˈaslen, xqueruyaˈ cˈa pa rajquikˈaˈ. Yacˈa ri winek ri achiˈel tak qˈuisicˈ (cabras), ruma ma utz ta ri quicˈaslen, xqueruyaˈ pa rajxocon. 	 Maa sɩɩ heeŋ kɛ ma ntɔɣɔŋ tɔɔ na pə́ŋ kɛ ma mpətəŋ tɔɔ.


Rumacˈariˈ, chawech riyit, ¿achique cˈa chique ri ye oxiˈ achiˈaˈ ri can achiˈel nrajoˈ ka riˈ riyaˈ, can queriˈ chukaˈ xrajoˈ ri achi ri xka pa quikˈaˈ alekˈomaˈ? xchaˈ ri Jesús chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley. 	 Tɔʋ, pa tooso ɩnɩ pa taa, aweɣe n hʋʋ sɩ ŋmɩɩlaa mapa wei ɩnɩ tɔ ɩ tɔɣɔntəlɛ ɩlɛ?


Ri kachˈalal Timoteo nutek el rutzil iwech. Kachibilan kiˈ pa rusamaj ri Dios. Niquitek el chukaˈ rutzil iwech ri Lucio, ri Jasón y ri Sosípater; riyeˈ ye nuwinak. 	 Ma təmlɛ taa taapalʋ Timotee sɛɛ-mɛ. Ma lʋlʋɣʋ nyə́ma Lusiyusi na Yasɔŋ na Sɔsəpatɛɛ pɛlɛ sɩ pá sɛɛ-mɛ tɔtɔ.


Y ri Pablo can xrajoˈ cˈa xapon chupan ri lugar riˈ, y xoc ta apo riche (rixin) chi nichˈo chiquiwech ri winek, yacˈa ri kachˈalal ma xquiyaˈ ta kˈij chare. 	 Pɔɔlɩ lʋpa sɩ ɩ puki pa kiŋ. Ama Ɩsɔ sɛɛlaa ta tisina-ɩ.


Y ma rajawaxic ta cˈa chare chi cˈo ta jun ri nibin chare achique rubanic ri quicˈaslen chiquijujunal ri winek; ruma Riyaˈ can retaman wi achique cˈa ri cˈo pa tak cánima. 	 Pə fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ sɛɣɛsɩ-ɩ pa tɔm na pə́cɔ́. Ɩ maɣamaɣa ɩ nyəmá mpi pə wɛ yʋlʋ taa tɔ.


Y cˈo cˈa jun retal ri xbanatej chuwech ri caj. Xkˈalajin cˈa pe jun ixok ri can achiˈel kˈij nitzuˈun ri rutziak y ya ri icˈ ri oconek rupalbel. Cˈo cˈa jun corona rucusan, y ri corona riˈ ye rucˈuan cˈa cablajuj chˈumilaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔkɔlɔ sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ lapa hatuu ɩsɔtaa. Alʋ nɔɣɔlʋ ɩ takəna ilim kɛ ɩ tɔɔ ɩsɩɩ pa takʋɣʋʋ pʋʋɣʋ tɔ, na ɩsɔtʋ náá wɛ ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ, na pə́ lʋʋ ɩsɔtʋlʋŋasɩ naanʋwa na naalɛɣɛ ntenuɣu na pə́ te ɩ nyʋɣʋ.


Pa ruqˈuisbel nbij cˈa chiwe chiˈiwonojel chi can junan iwech tibanaˈ. Wi cˈo jun chiwe ri cˈo nucˈulwachij, can tinaˈ cˈa chukaˈ riyix ri kˈaxon ri nunaˈ riyaˈ pa ránima. Tiwajoˈ iwiˈ chiˈiwachˈalal iwiˈ. Tijoyowalaˈ iwech. Utz inaˈoj tibanaˈ quiqˈui quinojel. 	 Pə tənaɣa mpʋ ɩlɛ ɩ́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kʋlʋmɛɛ na kʋsɔɔləm kʋlʋməm. Ɩ́ sɔɔlɩ təma ɩsɩɩ yʋlʋ na ɩ neu. Ɩ́ tɔkɩ təmaɣa teu. Ɩ́ taa la təma na kalampaanɩ.


Y tek ri ye caˈiˈ achiˈaˈ ri ye rutakon pe ri Juan xebe el, ri Jesús xerubilaˈ cˈa utzilaj tak chˈabel chrij ri Juan chiquiwech ri winek ri yecˈo chiriˈ. Y quecˈareˈ ri nubij ri Jesús chique ri winek: ¿Achique ri xbeˈitzˈetaˈ riyix pa desierto? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi chiriˈ, chi xa achiˈel jun aj, ri xa nibe quelaˈ y xa nibe chic quelaˈ pa rukˈaˈ ri cakˈikˈ? Ma que ta riˈ. 	 Yohaanɩ tillaa mpɛ pɛlɛ pa kɔma na pá kpe, ɩlɛna Yesu sʋʋ samaa kɛ Yohaanɩ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ pɔɔsʋɣʋ sɩ: Pepeɣe ɩ́ ka pola wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ naʋ ye? Heelim makɩ na pə́ ciɣitiɣi səsəncaŋa ŋka tɔ?


Waweˈ chuwech re ruwachˈulef ri nimalaj tak sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas yequicamisaj chicop y cˈo nicˈaj chic cosas ri yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios. Ya samaj riˈ ri yaˈon chique riche (rixin) chi niquiben. Y rumariˈ ri Jesús chukaˈ rajawaxic chi cˈo xutzuj (xusuj) chare ri Dios, ruma Riyaˈ jun Nimalaj Sacerdote. 	 Pa kpaa kɔtʋlʋ sɔsɔ tɔ sɩ ɩ́ pona Ɩsɔ kɛ́ kʋhaham na ɩ́ la kɔtasɩ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ tá kɔtʋlʋ sɔsɔ ɩ́ wɛɛna mpi ɩ ká polo na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔtaɣa tɔ.


Yacˈa tek ri winek xquinimaj ri nutzijoj ri Felipe chrij ri rubiˈ ri Jesucristo y chrij ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, can chi achiˈaˈ y chi ixokiˈ cˈa xeban bautizar. 	 Ama Filipʋ kɔma na ɩ́ heeliɣi-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa na Yesu Kilisiti pə Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ pa mʋ Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ teu, haləna pá sɔ apalaa na alaa kɛ Ɩsɔ lʋm.


Y tek ri Jesús xtaneˈ chubixic ri chˈabel riˈ, xel cˈa el chiriˈ ye rachibilan ri rudiscípulos, xuyaˈ cˈa ca ri lugar riˈ, ri Galilea rubiˈ. Riyaˈ xbe cˈa quelaˈ pa Judea, y xkˈax cˈa jucˈan chic chare ri raken yaˈ Jordán. 	 Waatʋ wei Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ Kalilee tɛtʋ na ɩ́ tɛɛ Yuta tɛtʋ nti tə wɛ Yaatanɩ waalɩ tɔ tə taa.


Y tek ri Jesús ruyaˈon chic rukˈaˈ pa tak quiwiˈ ri acˈalaˈ, Riyaˈ xbe, xuyaˈ cˈa ca ri lugar riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna niŋ kɛ sɩ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ təna na ɩ́ tɛɛ.


Yacˈa ri Jesús ri tikatzuˈ ronojel kˈij. Ruma ya Riyaˈ ri nibano chake chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Y ya Riyaˈ ri nibano chake chi nitzˈaket ri kacukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Riyaˈ ma xupokonaj ta xcom chuwech cruz, astapeˈ ri camic chuwech cruz qˈuixbel, ruma Riyaˈ retaman chi sibilaj quicoten xtril. Can xucochˈ cˈa ronojel. Y xbetzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ ri Dios ri cˈo ronojel uchukˈaˈ riqˈui. 	 Tə́ kpaɣa tá ɩsɛ na tə́ pá Yesu tɔɔ, ɩnɩ ɩ kɛna ta Ɩsɔ sɛɛʋ nyʋɣʋ na pə tapʋɣʋ. Ɩ ta nyənɩ tesika tɔɔ səm fɛɛlɛ, ɩ tisaa sɩ pá kamɩ-ɩ tesika tɔɔ na ɩ́ sɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩ tisa mpʋ, laŋhʋlʋmlɛ nte tə taŋa-ɩ cele tɔɣɔ ɩ nyənaɣa. Na kaɣana ɩ́ caɣa Ɩsɔ kumte kɔŋkɔŋ taa.


Wi xa man ta yecˈastej ri caminakiˈ, majun nicˈatzin wi chi riyoj nikayaˈ kiˈ pa camic ronojel kˈij ruma nikatzijoj ri ruchˈabel ri Cristo. 	 Na tá, pepe maɣamaɣa nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ tə wɩɩ tá tɩ na tə wɛ səm nɔɣɔ taa kɛ́ paa kʋyaŋku?


Y tek xapon riqˈui ri Jesús, xxuqueˈ chuwech y xujupubaˈ ka ri rupalej cˈa pan ulef, y sibilaj cˈa numatioxij chare ri Jesús. Ri achi cˈa riˈ aj Samaria. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hota Yesu tɛɛ na ɩ́ sɛɛ-ɩ sɩ ɩ́ na təmlɛ. Apalʋ wei ɩ məla mpʋ na ɩ́ sɛɛ Yesu tɔ, ɩ kɛ́ Samalii tʋ.


y nipe ri xsiqˈuin (xoyon) awuche (awixin) chupan ri cˈulanen riˈ, y nubij chawe: Tabanaˈ jun utzil tayaˈ ca re chˈaquet reˈ chare re jun re nusiqˈuin (woyon) chukaˈ. Y riyit xa xcaqˈuix ka tek xcabetzˈuyeˈ pa ruqˈuisbel tak chˈaquet. 	 Pə́ taa kɔɔ na wei ɩ yaa-mɛɣɛ tɔɣɔʋ tɔ ɩ́ heeli-ŋ sɩ: Kʋlɩ na ń kaasɩ ɩnɛɣɛ təcaɣalɛ. Ɩlɛ n kʋləna fɛɛlɛ ntɛ́ tənyɔɔmɩɩ, na ń caɣana waalɩ tɔɔ.


Ri kachˈalal Silvano, ri kachˈalal Timoteo y riyin ri yojtzijon ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios chiwe, riyoj can kitzij wi ri nikabij chiwe y ma nikajalalaˈ ta ri katzij. Ruma riqˈui ri Jesucristo xa can xu (xe) wi cˈa ri kitzij cˈo. Tek Riyaˈ nubij jun cosa chi kitzij, can kitzij wi y tek nubij chi majun, can majun wi cˈa riˈ. 	 Ɩsɔ Pəyalʋ Yesu Kilisiti wei ɩ tɔm má na Silaasɩ na Timotee tə heela-mɛ tɔ ɩ ta kɛ nn na aaɩ tɔm. Ama ɩ kɛ́ Ɩsɔ tisuɣu nn wei tɔɣɔ.


Y nicˈatzin chi can ticˈojeˈ pa tak cánima ri rukˈalajsan chic ri Dios chkawech re wacami, ri nichˈo chrij ri kacukbel cˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, y chukaˈ can ta nunaˈ ri ránima chi chˈajchˈoj cˈo chuwech ri Dios. 	 Paa wɛɛ mpa pa təŋəɣəna laakalɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ tampana nna a tɔɔ Ɩsɔ kulaa tɔ.


Quereˈ nben ruma sibilaj nwajoˈ nkˈalajsaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic pa tak lugar ri ma etaman ta chi rajawaxic chi ninimex ri Cristo, y ma ya ta ri acuchi (achique) ri xa chapon chic rutzijoxic cuma nicˈaj chic. 	 Ama timpi wɛ pa ta nɩɩta Kilisiti tɔm tɔ, təna tike kɛ ma lakaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ, sɩ pə́ taa kɔɔ na má tənɩ kite nte lɛlʋ ná tɛma sɩɩʋ tɔ tə tɔɔ.


Riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, ncˈutuj cˈa jun utzil chiwe. Riyix, ruma chi ma yix riche (rixin) ta re ruwachˈulef y xa yix kˈaxel el chuwech, rumariˈ ma tiyaˈ ta kˈij chi niben ri itzel ri nurayij ri ichˈacul. Ruma xa ya ri itzel ri nurayij ri ichˈacul, xa yariˈ ri nutij rukˈij riche (rixin) chi nrajoˈ nuchˈec ri iwánima. 	 Ma taapalaa, ɩsɩɩ ɩ́ kɛʋ mʋʋlaa na cɔɔsəlaa kɛ atɛ cənɛ tɔ, ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ la laakalɩ na tɔnʋɣʋ kʋnyɩɩləŋ wei ɩ wakələɣɩ mə Ɩsɔsɛɛlɛ tɔ.


Pero chukaˈ ri israelitas riˈ xa xtzˈapitej quiwech, y rumariˈ ri quinojibal ma qˈuiy ta cˈa ri xkˈax chuwech. Y cˈa que na riˈ quibanon ri israelitas wacami. Tek nisiqˈuix ri nabey trato chiquiwech, ma nikˈax ta jabel chiquiwech, ruma can cˈa tzˈapel na quiwech. Y ri nelesan ri tzˈapebel quiwech xaxu (xaxe) wi cˈa ri Cristo. 	 Ama pɛlɛ pa ta pəsɩ na pá cɛkəna, na haləna saŋa ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɩɩ wɛɛ. Ye pa sʋʋ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋpəm takəlaɣa kɛ kalʋɣʋ kɛ ɩsəntɔ, pa laɣatʋ tɔɔ taka saalaaɣa ŋkɛɣɛ. Yʋlʋ wei na Kilisiti pa kpɛnta kʋlʋm tɔ pʋntʋ tike tɔɔ kɛ́ saalaɣa kanɛ ka ta kenti.


Y riyeˈ xquibij cˈa: Ri Moisés can xuyaˈ wi ca kˈij chare ri achi chi utz nutzˈibaj jun wuj y nubij chupan chi xquijech quiˈ riqˈui ri rixjayil y tuyaˈ chare ri ixok, y tuyaˈ ca, xechaˈ riyeˈ. 	 Ɩlɛna pɛlɛ pá cɔ-ɩ sɩ: Moisi ná ha mpaaʋ sɩ yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ ŋmaa ɩ alʋ kɛ kisuɣu takəlaɣa na ɩ́ tɔɣɔnɩ-ɩ.


Riyaˈ yoj rutoˈon cˈa riyoj israelitas ri can yoj ruchaˈon wi riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj. Ma yoj rumestan ta ca y rujoyowan kawech. 	 Ɩ sɛɛna ɩ ɩfalaa Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma tɔɔ. Ɩ lapa nti ɩ ka sɩɩ ta lɔŋcɛnaa sɩ ɩ ká la tɔ.


Y can achiˈel ri mozo riˈ, queriˈ chukaˈ riyix. Tek ibanon chic ri samaj ri nubij ri Dios chiwe, tibij: Riyoj yoj mozos ri majun yojcˈatzin wi. Ruma xaxu (xaxe) wi ri bin chake, xaxu (xaxe) wi riˈ ri xkaben, quixchaˈ, xchaˈ ri Jesús chique ri ye rudiscípulos. 	 Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ na mɛ, ye ɩ́ kɔma na ɩ́ tɛ mpi Ɩsɔ ka tʋ-mɛ tɔ pə lapʋ, ɩ́ tɔ sɩ: Tə kɛ́ təmlɛ nyə́ma kɛ yem kɛ́, nti pɩɩ wɛɛ sɩ tə la tɔ, tə tike kɛ tə lapa.


Chukaˈ tabij chique chi ma tiquiyaˈ ta quixquin chare ri nitzijox chiquij ri winek ri xecˈojeˈ ojer ca y ri nicˈaj chic tzij ri xa choj ye tzˈucutajnek pe. Tzij achiˈel riˈ can yecˈo pe y majun bey xqueqˈuis ta. Yetzijolox, pero xa niquisukˈ kanaˈoj. Y xa ma yojquitoˈ ta riche (rixin) chi yojqˈuiy chupan ri kacˈaslen riqˈui ri Dios, cˈaslen riche (rixin) ri kacukbel cˈuˈx riqˈui Riyaˈ. Yacˈareˈ nbij chawe. 	 Heeli-wɛ sɩ pá yele lɔŋ taa tɔmnaa mpa pa tɔkaa tɔ, na hatuu lɔŋ taa lʋlʋɣʋ loosi nsi pa tamsəɣɩ tɔ. Təlɛ tə kɔŋna ntɔŋkpɛɛsaɣa kɛ yem kɛ́, tɩɩ kʋsəɣɩ yapʋ tɔm nti Ɩsɔ sɩɩwa na ɩ́ lakɩ tɔ. Yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ na pə́cɔ́ ɩ́ nyɩ pəlɛ pə tɔm.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Y achique cˈa ruma tek can ma nikˈax ta chiwech ri nbij chiwe? xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pə na pə mpʋ na ɩ ta cɛkənta?


Jun ruˈángel ri Ajaf can chupan cˈa ri hora riˈ xuben cˈa chare ri Herodes chi xka chi jun yabil, ruma chi xa ya riyaˈ ri xucˈul rukˈij y xa ma xuyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri Dios. Ri Herodes xtij cˈa cuma jut, y yariˈ ri xcamisan el. 	 Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ kɔma na ɩ́ tɛ Helɔtɩ tɔm kɛ kpakpaa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɩɩna ɩ təɣɩ samtʋ nti tə kɛ́ Ɩsɔ tike nyəntʋ tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tʋ sonsompee, haləna ɩ́ caŋ na ɩ́ sɩ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: ¿Achique rubanic xtinbij chrij ri rajawaren ri Dios? ¿Y achoj riqˈui njunumaj wi? ¿Y achique ta cami cˈambel tzij ri nikˈalajsan riche (rixin)? 	 Yesu tasa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ sɩ: Pepeɣe tɩɩ kɛɛsəna Ɩsɔ Kawulaɣa ɩlɛ yee? Na ɩsɔ wei kɛ́ tɩɩ sɛɛ na pə́ kɛɛsɩ ka tɔm ɩlɛ yee?


Y xinwacˈaxaj cˈa jun chˈabel y xubij pe chuwe: Pedro, cayacatej. Queˈacamisaj la chicop, y queˈatijaˈ, xchaˈ chuwe. 	 Tənaɣa ma nɩɩ pə tɔma-m sɩ: Piyɛɛ kʋlɩ na ń kʋ na ń tɔɣɔ.


Y pa ruxak kˈakˈ xtuyaˈ wi rutojbalil chique ri ma xquetamaj ta el ruwech ri Dios y ma xquinimaj ta el ri lokˈolaj ruchˈabel ri Kajaf Jesucristo, ri niyaˈo colotajic. 	 na kɔkɔ ŋka ka mʋɣɩ kemkem tɔ, sɩ ɩ tʋɣɩ saləka kɛ mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ na mpa pa kisa Tacaa Yesu Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mʋɣʋ tɔ.


Ri ibeyomal kˈayinak chic, y ri itziak chicopirnek chic. 	 Mə wɛnaʋ pʋɣʋta yem, pə mʋʋ mə tɔɔ wontu.


Rumariˈ ri israelitas, ri quiniman chic ri Dios ri ye rachibilan pe ri Pedro, xsach quicˈuˈx tek xquitzˈet chi ri Lokˈolaj Espíritu can nisipex pe chukaˈ chique ri xa ma ye israelitas ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ piti kpa Yuta nyə́ma mpa paa mʋ Yesu na pá təŋa Piyɛɛ tɔ. Mpi tɔ, Ɩsɔ ha ɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ na ɩ́ tɔŋna yaʋ kɛ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pɛlɛ pa tɔɔ tɔtɔ.


Riˈ ruma chi ri rachoch ri Dios can cˈo wi rukˈij. Yacˈa re wacami, yincˈo riyin ri más nukˈij que chuwech ri rachoch ri Dios. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ pʋlʋpʋ wɛ cənɛ na pə́ kəla Ɩsɔ təsɛɛlɛ.


Y tek ri Simón Pedro xapon, ruma can tzeketel apo chrij ri discípulo ri xapon nabey, ri Simón Pedro can choj cˈa xoc apo ri pa jul, y xutzˈet cˈa ri tziek ri yecˈo ca chiriˈ. 	 Simɔŋ Piyɛɛ kɔma na ɩ́ tala, ɩlɛna ɩ́ tii pəlaaʋ taa kɛ́ kpakpaa na ɩ́ ná saalasɩ nsəɣɩ atɛ.


Riyeˈ xa quijachon el quiˈ riqˈui ri Cristo ri jolomaj (wiˈaj) pa kawiˈ konojel ri kaniman chic. Ya Riyaˈ nibano chake chi yojqˈuiy riyoj ri yoj oconek achiˈel ruchˈacul. Nuben chake chi junan kawech konojel. Nuben chake chi yojqˈuiy, can achiˈel ri nrajoˈ ri Dios. Can achiˈel cˈa rubanic ri ruchˈacul jun winek, ri jabel quitunun quiˈ y quichapon quiˈ ruma ri rubochˈil. 	 Ɩɩ caa ɩ́ matəna Kilisiti wei ɩ kɛ́ nyʋɣʋ tɔ, pəyele Kilisiti ɩnɩ ɩ yelina na tɔnʋɣʋ hikiɣi kʋ tɔɣɔnaɣa na kʋ atama na kʋ nantʋ pə kpɛntaa na pə́ tɔka teu na kʋ pɩɩkɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ caa tɔ.


Y ri Pablo y ri Bernabé xecˈojeˈ cˈa ka qˈuiy kˈij quiqˈui ri kachˈalal aj Antioquía, ri tinamit ri cˈo pa ruwachˈulef Siria. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pá na Ɩsɔ sɛɛlaa pa caɣaa na pə́ leeli pəcɔ.


Y tek ye banatajnek chic cˈa ca ronojel riˈ, ri Jesús y ri rudiscípulos xebe cˈa jucˈan chic ruchiˈ ri choy Galilea; y ri choy riˈ nibix chukaˈ Tiberias chare. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu taɣana Kalilee teŋku waalɩ kɛ́ tɛsʋɣʋ. (Lɛlaa yaa sɩ Tipeliyatɩ teŋku).


Y chukaˈ ri Dios xubij chare ri Rucˈajol: Ajaf, riyit pa rutiquiribel pe xaben ri ruwachˈulef, y akˈaˈ chukaˈ riyit xbano ri caj. 	 Ɩ yɔɣɔtaa tɔtɔ sɩ: Tacaa, nyá lapəna tɛtʋ tənaɣa kancaalaɣa. Nyá maɣamaɣa nya niŋ lapəna ɩsɔtaa.


Y ri Andrés xucˈuaj cˈa ri Simón cˈa riqˈui ri Jesús. Y tek ri Jesús xutzˈet, xubij cˈa chare: Yit cˈa riyit ri Simón ri rucˈajol ri Jonás. Wacami xtabiniˈaj Cefas, xchaˈ chare. Ri Cefas ntel chi tzij Pedro. 	 Ɩlɛna Antəlɩɩ kpaɣa Simɔŋ na ɩ́ pona Yesu kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna-ɩ təpiŋŋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: N kɛ́ Yohaanɩ pəyalʋ Simɔŋ kɛ́, ɩlɛ kaɣana paa cuɣusɩ-ŋ sɩ Sefasɩ. (Piyɛɛ kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.)


Y yacˈariˈ tek ri Dios xeruyaˈ ca ri kachˈalal aj Israel, ruma riyeˈ xa xquichop niquiyaˈ quikˈij ri xa ma ye dios ta. Rumariˈ ri Dios xeruyaˈ cˈa ca riche (rixin) chi xquiyaˈ quikˈij quiwachbel quinojel ri yetzˈet chuwech ri caj. Can quecˈariˈ xubij ri Dios chupan ri ye tzˈibatal ca cuma ri ruprofetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca ri acuchi (achique) nubij wi: Riyix winek aj Israel, tek xixbiyin cawinek junaˈ pa desierto, ¿la xeˈicamisalaˈ cami chicop riche (rixin) chi xeˈitzuj (xeˈisuj) chuwe riyin? Xa ma que ta riˈ xiben. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lapa-wɛɣɛ awusa na ɩ́ yele-wɛ sɩ pá nyənəɣɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ pa tɩɩŋ, ɩsɩɩ paa ŋmaaʋ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa takəlasɩ taa tɔ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mɛ, maɣa ɩ́ lapa kɔtasɩ na ɩ́ fɛɛnɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ pɩɩsɩ nɩɩlɛ taa?


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xchˈobotej chuwech, y xubij: Wacami cˈa, xinwetamaj chi ri ángel can kitzij wi chi takon pe ruma ri Ajaf riche (rixin) chi xinorucoloˈ ca pa rukˈaˈ ri Herodes y chuwech ronojel ri quichˈobon ri nuwinak israelitas chi niquiben chuwe, nichaˈ ka pa ránima. 	 Mpʋɣʋlɛ pə cɛpa Piyɛɛ ɩsɛntɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Pənɛntɛ ma tɛma ma taa sɩ Tacaa tilina ɩ ɩsɔtaa tillu na ɩ́ ya-m Helɔtɩ niŋ taa, na tə təna nti Yuta nyə́ma tɛɛlaɣaa sɩ paa la-m tɔ tə taa.


Jun atzˈan ri ma natzˈamin ta chic, ni ma nicˈatzin ta chare ri ulef, ni ma nicˈatzin ta chi nucusex achiˈel ri mes riche (rixin) chi niban abonar jun ulef. Xa nirokix el, ruma majun chic nicˈatzin wi. Ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús. 	 Pəlɛ tɔ pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ. Paa n ŋmɩɩsa haləm taa, paa n pɛta hute taa, ɩsɩɩ pa lɔ-wɩ paasi. Mpa pa wɛna ləmaɣasɛɛ tɔ pá ke ŋkpaŋŋ na tɔm tənɛ.


Y ri Judas xubij cˈa chique chi can xtujech ri Jesús pa quikˈaˈ. Y xuchop cˈa ruchˈobic chi achique ta rubanic nuben chi xtujech pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ riˈ, y xuchˈob chi nujech tek majun winek quimolon ta quiˈ riqˈui ri Jesús. 	 Ɩlɛna Yutaasɩ tisi, na ɩ́ sʋʋ pɛɛkʋɣʋ kɛ kʋyakʋ kʋpaŋkʋ ŋku kʋ taa ɩ ká tʋ Yesu kɛ́ pa niŋ taa na samaa ta nyɩ tɔ.


Quinojel ri winek ri yeyatej na chuwe ruma ri Nataˈ, xquepe chinucanoxic y riyin xquencˈul; y majun bey xquenwetzelaj ta el. 	 Pa təna mpa ma Caa haa-m tɔ, pa kɔŋ ma kiŋ kɛ́. Ma kaa tɔɣɔnɩ wei ɩ kɔŋ ma kiŋ tɔ.


Xoka chiquicojol ri israelitas ri can ye ruwinak Riyaˈ mismo. Pero ri winek riˈ xa ma xquicˈul ta. 	 Ɩ maɣamaɣa ɩ tɛɣɛ ɩ kɔma. Ama ɩ tɛ nyə́ma ta mʋ-ɩ.


Yacˈa tek ri María xapon acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús y xutzˈet, xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech y xubij chare: Ajaf, xa ta waweˈ yitcˈo wi, man ta xcom ri nuxibal, xchaˈ. 	 Waatʋ wei Malɩ tala Yesu kiŋ na ɩ́ na-ɩ tɔ, ɩ hota ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ na ɩ́ tɔ sɩ: Haɩ ma Cɛ, ye n ka wɛ cənɛ ma neu taa sɩ.


Y chunakajal apo ri lugar riˈ, sibilaj cˈa ye qˈuiy ak yetajin yewaˈ pa ruwiˈ jun juyuˈ. 	 Afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ tənaɣa pʋɣʋ cɔlɔ na kʋ tuliɣi.


Ruma ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios queriˈ niquiben, yacˈa riyix cˈo ri Itataˈ chilaˈ chicaj y retaman chi ronojel riˈ nicˈatzin chiwe. 	 Ma ta nyɩ ɩsɔnaa pɛɛkəɣəna təlɛɣɛ tam. Mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ nyəmá mpi ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔ.


Xa jun chic cˈa ri kabanon chikachˈalal kiˈ y jun ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo pa tak kánima. Y riyix can xixsiqˈuix (xixoyox) chukaˈ riche (rixin) chi junan nikoyobej iwuqˈui ri utzil ri xtuben ri Dios kiqˈui. 	 Tɔnʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ tike təkoŋ wɛnna, na Feesuɣu Naŋŋtʋ kʋlʋm tike təkoŋ wɛnna, na tətɛɛllɛ nte tə tɔɔ Ɩsɔ ləsa-mɛ tɔ təlɛ tə wɛ kʋlʋm tɔtɔɣɔ.


yacˈariˈ tek xtibecˈulun pe ri itzel achi ri can ucˈuan wi ruma ri etzelal. Yacˈa tek xtipe chic ri Ajaf Jesucristo, xtucamisaj cˈa ri itzel achi riˈ xaxu (xaxe wi) riqˈui ri xtuxupuj el. Y riqˈui chukaˈ ri nimalaj sakil ri rucˈamom pe ri Ajaf, xtuqˈuis rukˈij ri itzel achi riˈ. 	 Saa ɩnəɣɩ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka lɩɩ. Tacaa Yesu ká woso-i heelim kɛ kʋwosu kɛ́ na ɩ́ sɩ, na Yesu ɩnɩ ɩ kɔntɛ teeli ká lana na ɩ́ saalɩ yem təkpataa.


Chiriˈ cˈa pa rachoch ri Dios cˈo wi ri Jesús tek ri María y ri José xbequilaˈ. Riyeˈ can xquimey cˈa. Y yacˈariˈ tek ri ruteˈ xubij chare ri ral: ¿Achique xaben? ¿Achique ruma tek xacˈojeˈ ca y ma xabij ta chake? Tatzuˈ laˈ. La atataˈ y riyin sibilaj yit kacanon chic. Y can nikˈaxo chic kánima ruma ma jubaˈ yatkil ta. 	 Waatʋ wei ɩ nyə́ma na-ɩ tɔ sɔɣɔntʋ kpa-wɛ. Ɩlɛna ɩ too tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma pəyaɣa, n lapa-tʋɣʋ mpʋ suwe? Nyənɩ, má na nyá caa tə pɛɛka-ŋ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ kɛ́.


Pero wi can yixcˈo chic riqˈui ri Ajaf, xa jun chic ibanon riqˈui Riyaˈ. 	 Ama wei na Tacaa pa kpɛntaa tɔ pa pəsa kʋlʋm kɛ pa ləmaɣasɛɛ taa kɛ́.


Chukaˈ ye caˈiˈ ixokiˈ ri junan yequiˈen, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Pɩɩ pana alaa naalɛ wɛ nama tɔɔ, na pə́ kpaɣa lɛlʋ na pə́ yele lɛlʋ.


Cˈo jun achi xtzijon wuqˈui y xubij cˈa chuwe ronojel ri ye nubanalon. ¿La ma ya ta cami reˈ ri Cristo? Joˈ, y titzˈetaˈ, xchaˈ chique. 	 Ɩ́ kɔɔ na ɩ́ ná apalʋ nɔɣɔlʋ wei ɩ kpaɣa pə təna mpi tuu ma lapa tɔ na ɩ́ kɛɛsɩ. Ɩ ta kɛ Mesii yee?


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Y tek ri Jesús rubin chic cˈa chique ri winek chi quebe chi tak cachoch, yacˈariˈ tek Riyaˈ xtzolin pa jay ye rachibilan ri rudiscípulos. Y yacˈariˈ tek ri rudiscípulos xejel apo riqˈui y xquibij cˈa chare: Riyoj nikajoˈ cˈa chi riyit nabij ta chake achique ntel wi chi tzij ri cˈambel tzij chrij ri trigo y ri itzel kˈayis ri xetic ca pa jun ulef. Ruma can ma xkˈax ta chkawech, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yela samaa na ɩnɩ ɩ́ polo təyaɣa. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa polo ɩ kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Kilisi-tʋɣʋ haləm taa nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ ntɩ tə tɔm na tə́ nɩɩ.


ruma chi cˈo jun itzel espíritu nichapo. Y tek nuchop, nuben cˈa chare chi nurek ruchiˈ, nuben chare chi nibarbot (nibaybot) ri ruchˈacul, y nuben chukaˈ chare chi niwoko pa ruchiˈ. Ri itzel espíritu riˈ can nikˈax ruwiˈ nuben chare ri nucˈajol, y cˈarunaj nuyaˈ ca tek nuchop. 	 Ye ɩlɔɣɔʋ kʋla ɩ tɔɔ ɩ makɩ kapusi kɛ́, na pə́ pɛtɩ-ɩ atɛ na kuhulaŋ lɩɩkəna ɩ nɔɣɔ. Ye pə lapa-ɩ mpʋ, pə wɛɛ kɛ́ na pə tʋɣʋ-ɩ wahala, pɩɩ cɛkɩ ɩ tɔɔ kɛ́ lɔŋ.


Y quinojel cˈa ri yebano ri etzelal, man cˈa nika ta chiquiwech ri Sakil, ni ma yeˈapon ta chukaˈ riqˈui ri Sakil; ruma re Sakil reˈ nuben cˈa chi yebekˈalajin pe ronojel ri etzelal ri yetajin chubanic. 	 Ye wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ ɩ taa kpaakəna fətəla ɩnəɣɩ. Ɩɩ kpətəɣəna-ɩ sɩ pə taa kɔɔ na ɩ́ la na pə́ ná ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ.


Ketaman chi ri ley riqˈui ri Dios petenak wi. Yacˈa riyin xa yin jun winek ri yincˈo pa rukˈaˈ ri mac. 	 Tə nyəmá mpʋ sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔkʋɣʋ wɛ lotu taa tɔm kɛ́. Ama maɣa yʋlʋ kɛ yʋlʋ kɛ́ na ɩcantʋ təlɔ, na pə pɛɛta-m na ɩsaɣatʋ na má pəsɩ tə yom.


Achiˈel chukaˈ jun ti kˈakˈ, astapeˈ sibilaj coˈol oc, can nicowin nuqˈuis jun qˈuechelaj. Y queriˈ chukaˈ ri awakˈ. Ma nim ta, pero riqˈui ri chˈabel ri nubij qˈuiy nicowin nuben. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛɛ na yʋlʋ nsəmlɛ. Yʋlʋ nsəmlɛ kɛ́ pʋlʋ səkpem kɛ ɩ tɔnʋɣʋ təna taa kɛ́. Ama tə pəsəɣɩ na tə́ la kalampaanɩ kɛ́ sɔsɔɔntʋnaa taa. Ɩ́ nyənɩ na ɩ́ ná ɩsəna kɔkɔiya pəsəɣɩ na ká naŋ hɔtʋɣʋ anaam nɔɣɔlʋ tɔ.


Ri cukbel cˈuˈx quecˈareˈ rubanic: Jun ri can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, can riqˈui ronojel ránima nroyobej ri tzujun (sujun) chare, y can retaman chi can xtucˈul wi ri royoben, astapeˈ ma nutzˈet ta riqˈui runakˈ ruwech. 	 Timpi pa tɔŋ sɩ yʋlʋ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ tɔɣɔlɛ waatʋ wei ɩ taŋa pʋlʋ na sika fɛɩ tɔ, na ɩ́ tʋɣɩ pʋlʋpʋ naani pəyele pəlɛ pɩɩ naa tɔ.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi ri ichˈacul can rachoch wi ri Lokˈolaj Espíritu? Ri Lokˈolaj Espíritu ri ruyaˈon pe ri Dios chiwe y cˈo pa tak iwánima. Rumariˈ ri chˈaculaj ri icˈuan ma iwuche (iwixin) ta ka riyix. 	 Ɩ́ ta nyɩ sɩ mə tɔnəŋ wɛ ɩsɩɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ təcaɣalɛ yɛɛ? Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Ɩsɔ ha-mɛ na ɩ́ wɛ mə taa tɔɣɔ ma tɔŋ. Ɩ́ tá tɩ mə tɩ se.


Y man xa tichˈob chi man ta kitzij ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij chi ri Lokˈolaj Espíritu ri rutakon pe ri Dios riche (rixin) chi nicˈojeˈ pa tak kánima sibilaj yojrajoˈ, y can ruraybel chi xaxu (xaxe) ta wi ri Dios ri nikajoˈ. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Ɩ́ taa hʋʋ sɩ yem tɔɔ kɛ́ pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩsɔ pɔɔsəɣəna ɩsəsɛɛmlɛ kɛ weesuɣu ŋku ɩ tʋ tá taa tɔ.


chi tek nberilaˈ rukˈijul, tek tzˈaket chic ri tiempo, can pa rukˈaˈ ri Cristo xtuyaˈ wi ronojel ri cˈo chilaˈ chicaj y ri cˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Y xa jun xtiquiben. 	 Pə kɔŋ na pə́ tala kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ taa na Ɩsɔ koti ɩsɔtaa nyəm na atɛ nyəm na ɩ́ mələna-wəɣɩ Kilisiti tike tɛɛ na ɩ́lɛ́ ɩ tɔɣɔ pa tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, ɩlɛ Ɩsɔ tʋ mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔ pə nyʋɣʋ ntɛ́.


Can quicˈuan cˈa quiˈ ri Simón Pedro, ri Tomás ri nibix chukaˈ Dídimo chare, ri Natanael ri aj pa tinamit Caná ri cˈo quelaˈ pa rucuenta ri Galilea, ri ye caˈiˈ rucˈajol ri Zebedeo y ye caˈiˈ chic discípulos. 	 Kʋyakʋ nakʋlɩ Simɔŋ Piyɛɛ, na (tompu) Tomaa, na (Kalilee Kana tʋ) Natanayɛɛ, na Sepetee pəyalaa, na Yesu ɩfalaa taa napələɣɩ naalɛ pa kotaa na pá caɣaa.


Tek kˈaxnek chic cˈa cajlajuj junaˈ, cˈacˈariˈ tek riyin xijoteˈ chic jun bey ri pa tinamit Jerusalem, wachibilan el ri kachˈalal Bernabé. Y kacˈuan cˈa chukaˈ el ri kachˈalal Tito. 	 Pə lapa pɩɩsɩ naanʋwa na liɣiti ɩlɛna má məlɩ Yosalɛm, na Panapaasɩ sɩɩ-m, na má kpɛnna Titʋ tɔtɔ.


Jun acˈal ri cˈa nitzˈuman na, ma jane nikˈax ta chuwech ri nubij ri ruchˈabel ri Dios. Ma retaman ta achique riˈ ri choj y achique riˈ ri ma choj ta. Rumariˈ nbij chiwe chi riyix cˈa yix achiˈel na jun acˈal. 	 Wei ɩ paasəɣəna kafa nyɔɔʋ tɔ ɩ kɛ́ ahʋlʋm kɛ́. Ɩ ta nyɩ sɩ pənɛ pə tewa, aaɩ pənɛ pə ta te.


Y tek xetzolin ri pa tak cachoch ri ixokiˈ riˈ, xequibanalaˈ ruchojmil ri akˈom ri jubul ruxlaˈ riche (rixin) chi yariˈ nbequiyaˈ ca chrij ruchˈacul ri Jesús. Y xeˈuxlan cˈa chupan ri jun kˈij riche (rixin) uxlanen riˈ, can achiˈel nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Ɩlɛna pá kpe na pá taɣanɩ nimnaa na tulaalʋnaa mpa paa saɣalɩ sətʋ tɔ. Ama pa hɛɛsa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule ɩsɩɩ kʋsəsɩɩtʋ taa wɛʋ tɔ.


Y xubij chique: Rumariˈ ri achi man chic cˈa quiqˈui ta ruteˈ rutataˈ xticˈojeˈ wi. Xa xtiquicˈuaj cˈa quiˈ riqˈui ri rixjayil, y chi ye caˈiˈ xa jun cˈa ri xtiquiben. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Mpʋ pə tɔɔ kɛ́ apalʋ ká yele ɩ caa na ɩ too na ɩ́ na ɩ alʋ pá caɣa na pa naalɛ pá pəsɩ yʋlʋ kʋlʋm.


Y jun cˈa chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús, can yacˈariˈ chanin xbe ri rukˈaˈ, xrelesaj ri ruˈespada y xusoc ri jun rumozo ri nimalaj sacerdote. Can xuchoy cˈa ri ruxquin. 	 Ɩlɛna Yesu na mpa paa wɛɛ tɔ pa taa nɔɣɔlʋ kpɛɛ ɩ laɣatɛ na ɩ́ lo kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ tʋ ŋkpaŋʋɣʋ na ɩ́ kɔɔlɩ təfeŋ.


¿Achique chic cˈa nikabij chrij reˈ? Wi ya ri Dios ri yojtoˈo riyoj, ¿achique ta cˈa jun ri nicowin chikij? Majun. 	 Ye mpʋ suweɣe tɩɩ tasa yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ? Ye pə wɛɛ sɩ Ɩsɔ wɛ tá tɔɔ, ɩlɛ awe ká lɩɩ-tʋɣʋ koloŋa?


Y yacˈariˈ tek ri itzel winek xucˈuaj ri Jesús cˈa chupan ri lokˈolaj tinamit Jerusalem, y cˈa pa ruwiˈ ri rachoch ri Dios xberuyaˈ wi. 	 Pəlɛ pə waalɩ, Ɩlɔɣɔʋ pona Yesu kɛ́ ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ taa na ɩ́ kpaasɩ-ɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ comcom nɔɣɔ taa,


Y chiquicojol cˈa quinojel ri winek ri ye aponak pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Dios chupan ri nimakˈij, yecˈo chukaˈ ye caˈiˈ oxiˈ winek griegos. 	 Kəlɛɛkɩ nyə́ma napəlɩ paa wɛ mpa pa kɔma acima tɔɔ sɩ pa sɛɛ Ɩsɔ tɔ pa taa.


Pero ri Jesús xubij cˈa chare ri aj chˈameˈy riˈ: Wi cˈo cˈa chˈabel ri ma ya ta rubixic xinben apo chare, tabij cˈa achique ri ma utz ta ri xinbij apo. Y wi ronojel ri xinbij apo, xa can utz, ¿achique cˈa ruma xinachˈey? xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ma yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ, ye ma lapa taalɩ hʋ́lɩ́-tʋɣʋ timpi ma lapəna taalɩ tɔ. Na ye taalɩ fɛɩ nti ma yɔɣɔtaa tɔ tə taa, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n mapa-m?


Ri Jesús xubanalaˈ cˈa ronojel riˈ riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej wi cˈa ri rukˈalajsan chic ri Dios chuwech ri profeta Isaías, ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri tzˈibatal cˈa ca nubij: 	 Pə lapa mpʋ sɩ pə́ la nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ:


Ronojel ri xa cˈa xinbij ka nucˈut chi riyin xa yin winek y xa majun wuchukˈaˈ. Y yariˈ ri nbij xa ta cˈo rajawaxic chi nyaˈ nukˈij. 	 Ye pə wɛɛ sɩ má sa ma təɣəlɔ, ma ɩcantʋ ma ɩcantʋ cɔlɔɣɔ maa saŋna ma tɩ.


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa chare: ¿Achique cˈa ruma riyix can xiben chi ma yixrutzˈet ta pe ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Ajaf Dios? ¿Achique ruma riyix can xiyaˈ chiwech chi xiben queriˈ? Rumariˈ ri awachijil yariˈ xbemuk ca. Y ri ye benak chumukic, ya xa yeˈoc pe, riche (rixin) chi queriˈ yatoquicˈamaˈ chic el riyit, riche (rixin) chi yatbequimukuˈ chic ca. 	 Tənaɣa Piyɛɛ yɔɣɔta-ɩ sɩ: Ɩsənaɣa mə lapa na ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ paasɩ na ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ Tacaa Feesuɣu Naŋŋtʋ sɩ ɩ́ naa ɩ waalɩ? Nyənɩ, mpa pa pima nyá paalʋ tɔ pa tɛma kɔntɛ, mpɛɣɛlɛ nɔnɔɣɔ tɛɛ. Paa tɛɛsɩ nyaɣa tɛɛnaʋ.


Yacˈa ri kˈij y ri hora tek riyin xquipe, majun achique etamayon ta. Ni xa ta ri ángeles ri yecˈo chilaˈ chicaj ma quetaman ta ajan (jampeˈ) xquipe. Xa can xu (xe) wi ri Nataˈ ri etamayon riˈ. 	 Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ nyəmá pə waatʋ yaa pə wʋlɛ tɔ, paa ɩsɔtaa tillaa na Pəyaɣa má ma maɣamaɣa. Ama Tacaa tike təkoŋ nyəmna.


Ri Juan xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Majun jun winek nicowin nuben jun samaj queriˈ, wi xa ma ya ta ri Dios yayon pe chare chi nuben queriˈ. 	 Ɩlɛna Yohaanɩ cɔ-wɛ sɩ: Yʋlʋ ɩɩ hikiɣi pʋlʋɣʋ yem na Ɩsɔ tá ha-ɩ-wɩ.


Yacˈa ri nkˈalajsaj apo chawe can kitzij wi, chi riyin ntzekelben wi ri Jesús ri kitzij Bey, ri niquibij riyeˈ chi ma utz ta. Ruma xa can riqˈui ri ntzekelben ri Jesús, riyin can nben wi ri rusamaj ri Dios ri quiche (quixin) ri ye katiˈt kamamaˈ riyoj israelitas. Can nnimaj wi ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y chupan chukaˈ ri ye quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Tampana yaa, paa nyá ɩsɛntaa cənɛ maa ŋmɛsəɣɩ-tɩ. Mpaaʋ ŋku mpɛ pa yaa sɩ kʋtooluɣu tɔ kʋ taa kɛ́ ma wɛɛ na má lakɩ tá caanaa caanaa Ɩsɔ təmlɛ. Pəyele mpi pa ŋmaa kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nyəŋsɩ taa tɔ ma tisaa sɩ pə wɛ tampana.


Y yecˈo cˈa nicˈaj chic chique ri winek, can xcajoˈ cˈa chi xquichop ta el ri Jesús, pero xa can majun ri xchapo ta el. 	 Pa taa lɛlaa luɣu lapa sɩ pá kpa Yesu. Ama nɔɣɔlʋ ta tʋ niŋ kɛ ɩ tɔɔ.


Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús. 	 Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtʋɣʋ ɩlɛna ɩ́ cuɣusi sɩ: Ye ɩ́ kɛ́ tɔm nɩɩlaa ɩ́ nɩɩ.


Y rumacˈariˈ ri Pilato xutek ruchˈayic ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tɔma Yuta nyə́ma sɩ pá pona Yesu na pá casa-ɩ akpatɛɛ.


Y quinojel cˈa winek ri yeˈacˈaxan ri xbanatej quiqˈui ri Zacarías y ri Elisabet, niquiyec cˈa ka pa tak cánima ri nitzijox chique, y niquibij: ¿Achique cˈa rusamaj rucˈamom pe re acˈal reˈ? yechaˈ. Ruma nikˈalajin chi can cˈo wi ri Ajaf Dios riqˈui. 	 Pa təna mpa pa nɩɩwa tɔm tənɛ tɔ pa maɣasa-təɣɩ pa taa na pá tɔŋ sɩ: Pepeɣe pəyaɣa kanɛ kaa tɛ na ká la? Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa ka wɛ ka waalɩ kɛ́ teu kɛ́.


Ruma chi acuchi (achique) cˈo wi ri ibeyomal, chiriˈ chukaˈ nicˈojeˈ wi ri iwánima. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kpaŋtʋ ləmaɣasɛɛ ɩ́ wɛ timpi, tənaɣa ɩ akalʋɣʋ wɛɛ.


Y ri winek xequikˈil cˈa ri moyiˈ riˈ chi ma tiquirek ta chic quichiˈ. Yacˈa riyeˈ xa más niquirek quichiˈ y xquibij: Riyit Ajaf, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj cˈa kawech ruma re kabanon, xechaˈ. 	 Tənaɣa samaa kaləna-wɛ na pá heeli-wɛ sɩ pa su. Ama pɛlɛ pa sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, Tacaa, nyənɩ tá pətɔɔtəlɛ.


Y ruma can yenwajoˈ ri ye chaˈon chic ruma ri Dios chi yecolotej, rumariˈ tek riyin ncochˈ ronojel tijoj pokonal. Riche (rixin) chi queriˈ can niquil wi ri colotajic ri nuyaˈ ri Cristo Jesús. Y riyeˈ xquebe chilaˈ chicaj y can xticˈojeˈ quikˈij quicˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pa tʋɣʋ-m kʋnyɔməŋ na má suma, sɩ pə́ waasɩ mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ na pə́ ya pa nyʋɣʋ, na pá hiki teeli wei ɩɩ tɛŋ tɔɣɔ Yesu Kilisiti kiŋ.


Queriˈ cˈa chukaˈ, ri rucaˈn ángel xberutixaˈ cˈa pa ruwiˈ ri mar ri cˈo el chupan ri vaso. Y ri mar xchuwir, xuben achiˈel ri ruquiqˈuel jun caminek, y rumariˈ quinojel ri chicop ri yecˈo chiriˈ, xecom. 	 Ɩsɔtaa tillu naalɛ nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ teŋku taa, ɩlɛna lʋm pəsɩ ɩsɩɩ yʋlʋ sətʋ caləm, na weesuɣu nyəm mpi pɩɩ wɛ teŋku taa tɔ pə́ sɩ pə təna təpaɩpaɩ.


Y rumacˈariˈ ri Herodes can rajowan wi cˈa chi rucamisan ta ri Juan, xa yacˈa ri can nuxibij cˈa riˈ chiquiwech ri winek, ruma riyeˈ can quetaman wi chi ri Juan ri Bautista can jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Tənaɣa Helɔtɩ nyɩɩlaa sɩ ɩ kʋɣɩ Yohaanɩ. Ama ɩ nyaŋaɣana Yuta nyə́ma. Mpi tɔ, pɛlɛ pa maɣamaɣa pa nyənaɣa-ɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́.


Y tek riyix isiqˈuin chic re wuj reˈ chiquiwech ri kachˈalal, can tibanaˈ cˈa chi tisiqˈuix chukaˈ chiquiwech ri quiniman chic ri Jesucristo ri nibix iglesia chique ri yecˈo pa tinamit Laodicea. Y queriˈ chukaˈ ri jun chic wuj ri nben el chique riyeˈ, nwajoˈ chi nisiqˈuij chukaˈ riyix. 	 Ye mɩɩ tɛma takəlaɣa kanɛɣɛ kalʋɣʋ ɩlɛ ɩ́ tɛləsɩ Layotisee Yesu sɛɛlaa na pɛlɛ pá kala-kɛ tɔtɔ. Mɛ tɔtɔ mɩɩ mʋ Layotisee nyə́ma nyəŋka na ɩ́ kala.


Y ronojel reˈ can xtuben cˈa chiwe chi pan iwiˈ riyix xtika wi ri rutojbalil ri quicamic quinojel ri chojmilaj tak winek ri ye camisan el chuwech re ruwachˈulef. Xuchop pe riqˈui tek xcamisex ri chojmilaj achi xubiniˈaj Abel y nbeqˈuis cˈa riqˈui tek xcamisex ri achi xubiniˈaj Zacarías, ri rucˈajol ri achi xubiniˈaj Berequías. Y nbij cˈa chiwe, chi ri Zacarías can yix chukaˈ riyix ri xixcamisan riche (rixin), chiriˈ chunakajal ri altar ri cˈo chuwarachoch ri Dios. 	 Mpa paa kʋwa yem kɛ tulum tɔ, mə nyɔɔŋ taa kɛ́ pa kʋlaa ɩsaɣatʋ ká məlɩ. Pə kpaɣaʋ yʋlʋpaŋ Apɛɛlɩ kʋɣʋ na pə́ polo Palasii pəyalʋ Sakalɩ wei ɩ́ kʋ katɛ taa katɛ na kɔtaɣa təlatɛ pə hɛkʋ tɔ ɩ nyəm tɔ.


Man cˈa quixwer ta ka, xa tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. Can wetaman wi chi ri iwánima can nrajoˈ wi nuben ri nrajoˈ ri Dios. Xa yacˈa ri ichˈacul xa majun ruchukˈaˈ, xchaˈ chique. 	 Ɩ́ feŋ na ɩ́ sələmɩ, tɔfɔ ɩ́ ká hoti waatʋ wei maɣasʋɣʋ kɔŋ-mɛ tɔ. Pááná wɛɛ, ama tɔnʋɣʋ ɩɩ pəsəɣəna.


Tek xintzˈet cˈa riyin riˈ, xitzak ka chuwech, achiˈel yin jun caminek. Pero Riyaˈ xuyaˈ ri rajquikˈaˈ pa nuwiˈ y xubij cˈa chuwe: Ma taxibij ta awiˈ, ruma yin cˈa riyin ri nabey y ri ruqˈuisbel. 	 Ma na-ɩ mpʋ, ɩlɛna má hoti ɩ nɔɔhɛɛ tɛɛ ɩsɩɩ sətʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna ɩ niŋ ntɔɣɔŋ kɛ ma tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Taa nyá, má kɛna kancaalaɣa tʋ na kantəkaɣa tʋ.


Ya cˈa Dios riˈ ri banayon re ruwachˈulef y ronojel ri cˈo chuwech. Ya cˈa Riyaˈ ri Rajaf ri caj y Rajaf re ruwachˈulef. Y rumariˈ ma pa jun jay ta ri xa banon cuma winek cˈo wi. 	 Ɩsɔ wei ɩ lapa antulinya ɩnɛ na pə təna mpi pə wɛ ɩ taa tɔ, ɩnɩ ɩ kɛna ɩsɔtaa na atɛ pə tʋ. Ɩɩ cakɩ kutuluŋ wei yəlaa maɣamaɣa ŋmawa tɔ ɩ taa.


Ruma can ye wuˈoˈ chic awachijil quecˈojeˈ. Y ri achi ri cˈo awuqˈui wacami, xa ma awachijil ta. Rumariˈ can kitzij wi cˈa ri xabij chi majun awachijil. 	 Pə taɣa pʋlʋ, n tɛma apalaa kakpasɩ kɛ saaʋ, na wei ɩ tɛ n tɩɩ wɛ kaɣana ɩsəntɔ tɔ n wɛ yem, pə taɣa nyá paalʋ. Pə tɔɔ kɛ́ nyá tɔm wɛna tampana.


Y riyeˈ can sibilaj xequicot tek xquicˈaxaj riˈ, y xquitzuj (xquisuj) puek chare. 	 Tənaɣa pɛlɛ pa laŋa hɛɛwa sɔsɔm. Ɩlɛna pá tɔ sɩ paa ha-ɩ liɣitee.


Ruma riyoj ri cˈa yoj qˈues na, can ronojel kˈij cˈa yojcˈo chuwech ri camic, ruma nikaben cˈa rusamaj ri Ajaf Jesús. Riche (rixin) chi queriˈ ri rucˈaslen ri Jesús can nikˈalajin ta cˈa chukaˈ ri pa tak kacˈaslen riyoj, astapeˈ xa yoj winek y xa yojcom. 	 Tə wɛʋ na tá ɩsɛ kɛ ɩsəntɔ tɔ, tam kɛ́ tə wɛ səm nɔɔsɩ taa kɛ́ Yesu tɔɔ, sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ weesuɣu wɛnna tá tɔnəŋ kʋsəpəŋ ɩnɛ ɩ taa.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye aj tzˈibaˈ xpe coyowal, ruma ri Jesús qˈuiy milagros ri yerubanalaˈ, y ruma chukaˈ ri acˈalaˈ riqˈui cˈa quichukˈaˈ niquibilaˈ chiriˈ pa rachoch ri Dios: ¡Matiox chi xoka ralcˈual ca ri David! yechaˈ. Y ya cˈa riˈ ri xyaco coyowal. 	 Ɩsɩɩ Yesu lapa piti təma kɛ mpʋ, na pə kaasɩ na piya náá yɔɣɔtəɣəna nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Tafiiti Pəyalʋ kɛ́ teeli tɔ, pə ta maɣa kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ntɛ́.


Y tek ri ye wuˈoˈ kˈopojiˈ riˈ cˈariˈ ye benak chulokˈic ri aceite, yacˈariˈ tek xocˈulun ri cˈajol ri xticˈuleˈ. Ri wuˈoˈ kˈopojiˈ ri can yecˈo wi apo chiriˈ coyoben ri cˈajol ri xticˈuleˈ, xeˈoc cˈa pa jay acuchi (achique) niban wi ri cˈulanen. Y tek can ye oconek chic cˈa apo quinojel ri ye benak, xtzˈapix cˈa ca ruchiˈ ri jay. 	 Waatʋ wei kʋmɛlɛməŋ tɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ nim yapʋ tɔ, ɩlɛna akpaɣalʋ tala. Na ɩ́ na mpa pa sɔɔlʋ ka pɩɩwa mpʋ tɔ pá sʋʋ akpaɣalɛ kʋtɔɣɔʋ tətɔɣɔlɛ taa, na pá təkɩ nɔnɔɣɔ na pá kaləsɩ təkem.


Y ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chique, xyacatej coyowal. 	 Waatʋ wei Yuta təkotile taa nyə́ma nɩɩ ɩ tɔm ntɩ tɔ, pə haŋa-wɛɣɛ sɔsɔm.


Yacˈa ri Pedro paˈel apo chuchiˈ ri kˈakˈ rumekˈon riˈ. Y yecˈo cˈa ri xecˈutun chare: ¿La ma yit ta cami rudiscípulo re jun achi re chapatajnek? xechaˈ chare. Y ri Pedro xrewaj. Riyaˈ xa xubij: Ma yin ta, xchaˈ. 	 Pə́ na pə lapʋ tənaɣa mpʋ tɔ, Simɔŋ Piyɛɛ wɛɛ na ɩ́ holiɣi kɔkɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Hei nyá tɔ, pə taɣa apalʋ ɩnɩ ɩ ɩfalaa mə taa wɛɣɛlɛ? Tənaɣa Piyɛɛ kpɛɛsaa sɩ: Ma fɛɩ pa taa yoo.


Quecˈariˈ nbij chiwe; ruma ri Dios nim rajel ri xuyaˈ ri xixrulokˈbej. Y rumariˈ ri ichˈacul y ri iwespíritu can ye riche (rixin) chic Riyaˈ. Rumacˈariˈ can queˈicusaj cˈa riche (rixin) chi niyaˈ rukˈij rucˈojlen. 	 Ɩsɔ yapa-mɛɣɛ haləna ɩ́ fɛlɩ. Mpʋ tɔ, ɩ́ lana mə tɔnəŋ kɛ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ teeli tɔ.


Rumacˈariˈ ma tikaben ta achiˈel niquiben ri nicˈaj chic winek ri ma yecˈo ta pa sakil. Ruma riyeˈ ma niquichˈob ta jabel ri achique yequibanalaˈ. Xa achiˈel ye warnek. Yacˈa riyoj kojcˈaseˈ cˈa jabel y tikachˈoboˈ jabel ri yekabanalaˈ. 	 Mpʋ tɔ tə́ taa paasəna tom ɩsɩɩ lɛlaa lakʋɣʋ tɔ. Ama tə́ caɣana tá ɩsɛ na tə́ feŋ na tə́ lakɩ pə təna na laakalɩ.


Y tek xa cˈa jubaˈ tibix queriˈ chare ri Moisés, xanmej el y xuyaˈ cˈa ca ri Egipto y xbe cˈa pa jun chic ruwachˈulef Madián rubiˈ. Y chiriˈ, chiquicojol winek ri ma ye israelitas ta xcˈojeˈ wi. Chiriˈ xcˈuleˈ wi chukaˈ, y xecˈojeˈ ye caˈiˈ rucˈajol. 	 Moisi nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ se kpakpaa na ɩ́ polo ɩ́ caɣa Matiyaŋ tɛtʋ taa. Matiyaŋ tənaɣa ɩ lʋla apalʋ piya naalɛ.


Ojer ca, pa quitiempo ri katiˈt kamamaˈ ma jane kˈalajsan ta jabel ri ruchˈobon pe ri Dios pan iwiˈ. Yacˈa re wacami ri Dios rukˈalajsan chic chuwe riyin, can achiˈel ri xintzˈibaj yan jubaˈ chiwe. 	 Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ ŋmɛlaa tɔɣɔ ɩ kulaa na ɩ́ hʋ́lɩ́-m na má nyɩ. Halɩ ma tɛma-mɛɣɛ pə tɔm kɛɛsʋɣʋ kɛ cənɛ ɩnəɣɩ pəcɔ.


Y ri Jesús tzuliben cˈa apo cuma sibilaj ye qˈuiy winek y cuma chukaˈ ri achiˈaˈ ri can yekˈato wi tzij chiquicojol ri israelitas. Y quinojel cˈa ri winek riˈ niquitzeˈej apo, y niquibilaˈ cˈa: Riyaˈ can yecˈo wi cˈa ri xerucol. Wacami tucoloˈ cˈa riˈ ruyon, wi kas kitzij chi ya Riyaˈ ri Cristo ri chaˈon pe ruma ri Dios, xechaˈ. 	 Yəlaa samaa səŋa təna na pá nyənəɣɩ. Yuta nyʋɣʋ nyə́ma woŋaɣa-ɩ na pá tɔŋ sɩ: Ye tampana ɩ kɛ́ Mesii wei Ɩsɔ ləsaa tɔ ɩ́ ya ɩ tɩ nyʋɣʋ, ɩsɩɩ ɩ ka yapʋ lɛlaa tɔ ɩlɛ.


Y ri achi beyon xubij cˈa: Wi queriˈ, nwajoˈ cˈa ncˈutuj jun chic utzil chawe riyit nataˈ Abraham. Tatakaˈ cˈa el jubaˈ ri Lázaro pa rachoch ri nataˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ tasa-ɩ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tacaa la suulu na ń tili Lasaa kɛ ma caa təyaɣa taa.


Ruma chi ri Dios can ronojel nicowin nuben. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ tá kpisi pʋlʋpʋ se.


Ri xechaˈox (xechaˈ) ruma ri rutzil ri Dios, ma xechaˈox (xechaˈ) ta ruma cˈo utzilaj samaj xquibanalaˈ. Ruma wi ta xechaˈox (xechaˈ) ruma cˈo utzilaj samaj xquibanalaˈ, man ta nibix chi xechaˈox (xechaˈ) ruma ri rutzil ri Dios. 	 Pə taɣa pa lapa kʋpantʋ natəlɩ tɔɣɔ Ɩsɔ ləsa-wɛ. Ama pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ ɩ ləsa-wɛ. Ye pə taa wɛɛ mpʋ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ taa kɛ́ pɛɛlɛɛ naalɩ tɔtɔ.


Xa ta riyoj nikˈax chkawech ri yekabanalaˈ y can nikatij kakˈij riche (rixin) chi nikachojmirisaj ri kacˈaslen chuwech ri Dios, Riyaˈ ma nuyaˈ ta rucˈayewal pa kawiˈ. 	 Ye ta maɣamaɣa tə pɔɔsəɣəna tá təɣɩ tɔmnaa na pə́cɔ́ ɩlɛ, tə kpɛɛ tá təɣɩ tɔm nti Ɩsɔ ká hʋʋna-tʋ tɔ tə taa kɛ́.


Y queriˈ chukaˈ xkaben chiwe riyix. Can sibilaj xixkajoˈ. Rumacˈariˈ xkabilaˈ chiwe ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic. Y ma xu (xe) ta riˈ. Ruma wi ta xcˈatzin chi xojapon ta chuwech ri camic chiˈitoˈic, can xkaben ta. Ruma sibilaj yixkajoˈ. 	 Tə sɔɔla-mɛɣɛ katatəlaɣa kɛ́, haləna tə tɛm-mɛɣɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ heeluɣu tɔ, ye paa tɔma sɩ tə́ ləsɩ tá weesiŋ maɣamaɣa na tə́ tʋ-mɛ, tɩɩ ləsaa. Pɔpɔtʋ fɛɩ, tá luuŋ sʋʋ-mɛɣɛ teu kɛ́.


Tek ri Zacarías xutzˈet ri ángel riˈ, xsach rucˈuˈx y xpe xibinriˈil chare. 	 Waatʋ wei Sakalɩ nawa ɩsɔtaa tillu ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ na ɩ laŋlɛ cɛ.


Y ri Ajaf Jesús xtzuˈun pe chrij y xutzuˈ pe ri Pedro. Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xenatej chare ri chˈabel ri bin ca chare ruma ri Ajaf, chi cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech. 	 Tənaɣa Tacaa pəsaa na ɩ́ yaɣa Piyɛɛ kɛ ɩsəlɛ. Ɩlɛna Piyɛɛ tɔɔsɩ nti Tacaa ka yɔɣɔta-ɩ tɔ tə tɔɔ sɩ: Mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou kɛ saŋa tɔ n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m.


Y queriˈ chukaˈ tek ri Dios xuben ri nabey trato quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ, can xucusex wi ri quicˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pa tʋla kancaalaɣa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tɔɔ na caləm.


Y ri Jesús xubij chique: Riyin can wetaman chi riyix nibij re chˈabel reˈ chuwij: Ajkˈomanel, tawakˈomaj ka awiˈ ayon riyit. Ruma kacˈaxan chi qˈuiy milagros yeˈabanalaˈ pa Capernaum. Wacami can queˈabanalaˈ cˈa chukaˈ waweˈ pan atinamit, yixchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Tampana tɔɔ, ɩ́ ká tɛ na ɩ́ tuku-m ɩtuule sɩ: Fɛtʋ, fɛ nyá tɩ. Halɩ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ-m sɩ má la ma ɩcatɛ taa cənɛɣɛ mpi pə lapa Kapənahum na ɩ́ nɩɩ tɔ.


Can tinicˈoj cˈa jabel rupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, ruma iwetaman chi chupan riˈ niwil wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri ruchˈabel ri Dios can ya cˈa riˈ ri nikˈalajsan wuche (wixin) riyin. 	 Ɩ́ pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ taa təcututu, na ɩ́ tɛɛləɣɩ sɩ pə taa kɛ́ ɩ́ ká hikina weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Anɩ tá takəlasɩ kʋlʋmasɩ nsɩ sɩ yɔɣɔtəɣəna ma tɔm.


Chubanic cˈa icˈojlibel tek yibe, y can yipe cˈa chukaˈ chic jun bey, y yixincˈuaj wuqˈui; riche (rixin) chi queriˈ ri acuchi (achique) yicˈojeˈ wi riyin, chiriˈ chukaˈ xquixcˈojeˈ wi riyix. 	 Ye ma polaa na má tɛma mə lona anəɣɩ taɣanʋɣʋ, ɩlɛ maa məlɩ na má kpaɣa-mɛ, na má sɩɩ-mɛɣɛ ma kiŋ na ɩ́ wɛɛ timpi ma wɛɛ tɔ.


Y can majun chic xecowin xquibij chiquij ri ye caˈiˈ apóstoles, ruma can paˈel apo chiriˈ quiqˈui ri achi ri xcˈachojsex. 	 Pə́cɔ́ yʋlʋ wei ɩ ka hika ɩ tɩ tɔ, ɩ səŋa pa ɩsɛntaa təna. Ɩlɛ pa ta nyɩ nti paa yɔɣɔtɩ tɔ.


Y wi cˈo ta jun kachˈalal ri ntajin chukˈalajsaxic chique ri kachˈalal ri bin chare ruma ri Dios, y ya rato riˈ tek ri Dios cˈo chukaˈ ri nukˈalajsaj chare jun chic kachˈalal ri tzˈuyul apo chiriˈ, ya chic cˈa ri kachˈalal riˈ ri tichˈo y ri jun ri ntajin nichˈo xa titzˈuyeˈ cˈa ka riche (rixin) chi nuyaˈ kˈij chare ri jun chic. 	 Ama ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ wɛ samaa taa təna na Ɩsɔ hʋla-ɩ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, wei ɩ ka yɔɣɔtaɣa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ́ su na pə́cɔ́.


Yacˈa ri Jesús xubij chare: Pedro, riyin nbij cˈa chawe, chi chupan re jun akˈaˈ re wacami, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús chare ri Pedro. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Piyɛɛ sɩ: Piyɛɛ, ma heeliɣi-ŋ təfoo sɩ mpi pɩɩ takɩ kampaaʋ koou kɛ saŋa tɔ, n tɛma tɔm toosoɣo kpɛɛsʋɣʋ sɩ n ta nyɩ-m kɛ́ n ta nyɩ-m.


Kachˈalal, ma quixcos ta chubanic ri utz. 	 Tá taapalaa, ye mɛ ɩlɛ kʋpantʋ lapʋ ɩ́ taa la-mɛɣɛ felentu.


Rumariˈ riyaˈ, can xu (xe) wi xbix queriˈ chare, can yacˈariˈ tek cˈa nej apo chupan ri cárcel xeberuyaˈ wi ca. Y ri caken xerukˈatabalaˈ ca cojol cheˈ ri nibix cepo chare, riche (rixin) chi queriˈ man cˈa xqueˈel ta el. 	 Taŋlʋ ná nɩɩ mpʋ ɩlɛna ɩ́ pona-wɛɣɛ saləka naŋya ŋka ka wɛ hatoo lɔlɔ tɔ, na pá ka-wɛɣɛ ŋkeɣelee.


Y riyin ma yininimaj ta ruma can ya ri kitzij ri nbij chiwe. 	 Ye ma, tampana kɛ ma yɔɣɔtəɣɩ. Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ɩɩ mʋɣɩ ma tɔm.


Y ri ángel riˈ xubij cˈa chukaˈ chuwe: Ri ruchˈabel ri Dios tzˈibatal chupan re jun wuj reˈ, man cˈa tawewaj ta. Can takˈalajsaj. Ruma ri kˈij riche (rixin) chi nibanatej ri nubij, xa can nakaj chic cˈo pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma-m sɩ: Taa ŋmɛsɩ takəlaɣa kanɛ ka cele tɔmnaa panɛ yoo. Pə taɣa pʋlʋ, paa sɩɩwa waatʋ wei sɩ kɔkɔlɔnaa panɛ paa la tɔ waatʋ ɩnɩ ɩ wʋsaa.


Y riyin ri Juan ri yin iwachˈalal, can yin iwachibil cˈa chupan ri tijoj pokonal, can yin iwachibil chupan ri rajawaren ri Dios, y can junan chukaˈ xkacˈul ri nuyaˈ ri Jesucristo chake riche (rixin) chi nikacochˈ ri tijoj pokonal. Riyin xicˈojeˈ cˈa pa ti ruwachˈulef Patmos rubiˈ, jun ti ruwachˈulef ri cˈo pa yaˈ. Chiriˈ xicˈojeˈ wi ruma ri ruchˈabel ri Dios y ruma chukaˈ chi xinkˈalajsaj ri Jesucristo. 	 Mə taapalʋ Yohaanɩ má, má na-mɛ tə tɔkʋɣʋ kʋnyɔŋ na tə tɔkʋɣʋ kawulaɣa na tə́ taŋna suulu tɔ, tá na Yesu tə kpɛntaa tɔɣɔ. Ma lapa Ɩsɔ Tɔm na tampana nna a tɔɔ Yesu kulaa tɔ pə waasʋ tɔɣɔ pa sɩɩ-m Patəmɔsɩ. Lʋm cɔɔna tɛtʋ nti tɔ tə taa cənɛ.


¡Y chukaˈ can juyiˈ oc iwech riyix ri yixbin chi yix ucˈuey bey y xa yix moyiˈ! Riyix ri yixbin chi wi cˈo jun ri ninatan ri rachoch ri Dios riche (rixin) chi nuben jurar, astapeˈ ma nuben ta ri xubij, riˈ majun nuben. Yacˈa ri ninatan ri kˈanapuek ri cˈo pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nuben jurar, riˈ cˈo chi nuben, yixchaˈ riyix. 	 Mpa mɛ ɩ́ hɔŋ lɛlaa pəyele mə ɩsɛ naa naa tɔ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ tɔŋ sɩ ye yʋlʋ tuuna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ ta tuu kɛlɛ. Ama ye ɩ tuuna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa wʋla ɩlɛ ɩ tuuwaɣalɛ.


Y xubij cˈa chukaˈ chique: Can quixbiyin cˈa chuwech re ruwachˈulef y titzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique quinojel ri winek. 	 Pəlɛ pə waalɩ ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ ya antulinya təna taa na ɩ́ heeli paa wei kɛ́ ma Laapaalɩ Kʋpaŋ.


Y tek cˈo jun tojtobenic nipe pan icˈaslen, ma tibij ta chi xaxu (xaxe) wi riyix ri yixcˈulwachin queriˈ, ruma xa can yecˈo chukaˈ nicˈaj ri queriˈ niquicˈulwachij. Y ri Dios can choj wi iwuqˈui, ruma ma nuyaˈ ta kˈij chi can nikˈax ruwiˈ ri tojtobenic ri nipe pan icˈaslen. Y can nuyaˈ chukaˈ iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi yixcowin yixkˈax chupan. 	 Maɣasʋɣʋ nakʋlɩ kʋ ta maɣana-mɛ na pə́ kəlɩ ɩsɩɩ maɣasʋɣʋ makʋɣʋna yʋlʋ tɔ. Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ lakɩ mpi tɔ ɩɩ yeki-wɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ kaa yele na maɣasʋɣʋ maɣana-mɛ na pə́ kəlɩ-mɛ. Ama maɣasəŋ ɩnɩ ɩ́ kɔma ɩ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ ɩsəna ɩ́ ká la na ɩ́ tʋlɩ na ɩ́ pəsɩ-ɩ tɔ.


Can ye qˈuiy wi cˈa winek ri nrelesalaˈ el itzel tak espíritu quiqˈui. Y ri itzel tak espíritu riˈ can riqˈui quichukˈaˈ yechˈo tek yeˈelesex el. Y yecˈo cˈa chukaˈ winek ri ma choj ta yebiyin, ri xa ye cojo, y ri ye siquirnek, xecˈachojsex cˈa chukaˈ el ruma ri Felipe. 	 Pə taɣa pʋlʋ, alɔɣaa kiisaɣa na pá seeki alɔɣɔhilaa paɣalɛ kiŋ na acamaa na kaakalasɩ paɣalɛ hika alaafəya.


Y chi ye caˈiˈ xquiyaˈ chiquiwech chi niquicˈom ca jubaˈ chare ri rajel ri ulef, y ri nicˈaj chic xucˈuaj el ri Ananías riche (rixin) chi xberuyaˈ pa quikˈaˈ ri apóstoles. 	 Ɩ tɛma pɛɛtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ faɣa liɣitee taa na ɩ́ sɩɩ. Ɩlɛna ɩ́ pona wena a kaasaa tɔ, na ɩ́ cɛla tillaa na ɩ alʋ wɛna pə tənaɣa mpʋ pə nyəm.


Y ri Lokˈolaj Espíritu man cˈa xuyaˈ ta kˈij chare ri Pablo y chique ri ye rachibil, riche (rixin) chi nbequitzijoj ri ruchˈabel ri Dios pa ruwachˈulef Asia. Rumariˈ riyeˈ xekˈax pe ri pa Galacia y pa Frigia. 	 Feesuɣu Naŋŋtʋ kisina-wɛ sɩ pá taa heeli Ɩsɔ Tɔm kɛ Asii tɛtʋ taa. Ɩlɛna pá faɣana Filicii na Kalatɩ tɛtʋ taa na pá tɛɛ.


Y tek ri winek xquicˈaxaj chi cˈo Jun ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, xa xetzeˈen apo chrij ri Pablo. Y yecˈo xebin chare: Cˈa xcatkacˈaxaj na chic jun bey, xechaˈ. 	 Waatʋ wei pa nɩɩ Pɔɔlɩ yɔɣɔta səm na fem tɔm tɔ pa taa lɛlaa woŋa-ɩ, na lɛlaa náá tɔmɩ-ɩ sɩ: Wulee ɩlɛ n ká tasa-tɩ na tə́ nɩɩ.


Y ma xojbe ta cˈa pa tinamit Efeso, ruma ri Pablo man cˈa nrajoˈ ta chi qˈuiy chic kˈij ri nicˈojeˈ ka pa ruwachˈulef Asia. Ruma chi can ruraybel chi napon yan ri pa Jerusalem riche (rixin) ri nimakˈij Pentecostés, wi nicowin. 	 Pɔɔlɩ ta sɔɔlɩ sɩ ɩ́ kʋ ɩ waatʋ kɛ Asii tɛtʋ taa, ɩlɛ ɩ ta nɔkɩ Ɩfeesu kɛ təŋʋɣʋ, ɩ cɔɔlaa na ɩ́ tɛɛ. Ɩ lʋkaɣa sɩ pɩɩ takɩ Pɛntakɔnta acima wule tɔ pə maɣana ɩ wɛ Yosalɛm.


Y ri caˈiˈ ángeles riˈ xquicˈutuj cˈa pe chare ri María Magdalena: Nána, ¿achique ruma tek yatokˈ? xechaˈ chare. Y riyaˈ xubij cˈa chique: Riyin yinokˈ, ruma yecˈo xeˈelesan el ri ruchˈacul ri Wajaf Jesús y ma wetaman ta acuchi (achique) xbequiyaˈ wi ca, xchaˈ chique. 	 Tənaɣa ɩsɔtaa tillaa mpɛ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Alʋ nyá, pepe lapa-ŋ na ń wiiki? Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ-wɛ sɩ: Ma Caa kɛ pa ləsa pəlaaʋ taa, ma ta nyɩ timpi pa sɩɩ-ɩ tɔ.


Y can nbij cˈa chiwe chi xa ma can ta cˈayef (cuesta) chi nikˈax ri jun chicop ri camello rubiˈ pa ti rachek jun bak riche (rixin) tˈisoˈn (tzˈisoˈn), que chuwech chi ntoc jun beyon pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyalaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa, halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ.


¿Pero achique ri xbeˈitzˈetaˈ riyix pa desierto? ¿Xitzˈet cami jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios? Jaˈ (je). Ri achi ri xitzˈet chiriˈ can ya wi riˈ ri rusamaj. Pero can cˈo cˈa chukaˈ jun chic samaj ri yaˈon pe chare. 	 Ɩlɛ pepe maɣamaɣa kɛ ɩ́ ka tɩɩ pola naʋ? Yaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋ? Tampam, Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ́. Halɩ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ tɩɩ kəla mpʋ.


Queriˈ chukaˈ ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ye caˈiˈ achiˈaˈ ri quichapon cˈa bey chi yebe pa jun aldea. Pero ruma chi ri Jesús jun wi chic nitzuˈun tek xucˈut riˈ chiquiwech, rumariˈ ma chanin ta cˈa xquetamaj ruwech. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu lɩɩ pa taa naalɛ tɔɔ na wɛɛtʋ lɛntɩ kɛ waatʋ wei pɛlɛ pa wɛ mpaaʋ taa na pá puki tawa taa tɔ.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Urbano. Riyaˈ junan xojsamej riqˈui pa rusamaj ri Cristo Jesús. Y tiyaˈ chukaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Staquis, ri sibilaj nwajoˈ. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Ɩlipɛɛ, wei ɩ kɛ́ tá taapalʋ kɛ Kilisiti təmlɛ taa tɔ, na ma yʋlʋ kʋpaŋ Sətasi.


Y ri Jesús nichˈo cˈa chiquiwech ri winek chiriˈ pa rachoch ri Dios. Y riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Riyix can iwetaman wi nuwech, y chukaˈ iwetaman acuchi (achique) yipe wi. Pero ma nuyon ta riyin xinben chi xipe chuwech re ruwachˈulef. Ri yin takayon pe ya ri kitzij Dios, xa yacˈa chi riyix ma iwetaman ta ruwech. 	 Yesu tɔŋna sɛɣɛsʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Mɛ sɩ ɩ́ nyəma-m, na ɩ́ nyəmá ma təlɩɩlɛ yaa? Aaɩ, ma ta kɔɔ ma maɣamaɣa ma kɔntɛ se. Ama wei ɩ tila-m tɔ ɩ wɛɛ na ɩ kɛ́ tampana tʋ. Ɩlɛ mə ta nyəmɩ-ɩ.


Chukaˈ ri Juan xchapon chare ri Herodes, ri jun chique ri ye cajiˈ aj kˈatbel tak tzij chupan ri tiempo riˈ y xubij chare: Riyit ma utz ta abanon ruma acˈamon ka ri Herodías, rixjayil ri awachˈalal Felipe, xchaˈ chare. Y ma xu (xe) ta wi riˈ ri xubij chare, xa can xerunataj chukaˈ ri nicˈaj chic rumac ri ye rubanalon ri Herodes. 	 Yohaanɩ ka kaləna wulaʋ Helɔtɩ kɛ timpi ɩ kpaɣa ɩ taalʋ alʋ Helɔtiyatɩ tɔ, na ɩsaɣatʋ təna nti ɩ ka lapa tɔ tə tɔɔ.


Wi queriˈ niben, can jabel icˈulic xtiban chilaˈ chicaj, ri acuchi (achique) can ya ri Kajaf y Kacolonel Jesucristo ri aj kˈatbel tzij. Y ri kˈatbel tzij riˈ can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Mpʋ pɩɩ yelina na pá tʋlɩ-mɛɣɛ Tacaa na tá Yatʋ Yesu Kilisiti Kawulaɣa tam nyəŋka nɔɣɔ təyelele.


Pero tek ri kachˈalal Onesíforo xoka waweˈ pa tinamit Roma, sibilaj cˈa xirucanoj y cˈarunaj xiril. 	 ɩ tala Lom tɔ, ɩ pɛɛka-m kɛ́ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ na haləna ɩ́ na-m.


Y ri José can xuben wi cˈa ri xbix chare pa rachicˈ ruma ri ángel. Xucˈuaj el ri acˈal, y ri teˈej. Y xetzolin cˈa pan Israel. 	 Tənaɣa Yosɛɛfʋ kʋlaa na ɩ́ kpaɣa pəyaɣa na ka too na pá məlɩ Ɩsɛɣɛlɩ tɛtʋ taa.


Hasta ri Cristo ma xuben ta ri xa ruraybel ka Riyaˈ. Riyaˈ xuben ri ruraybel ri Tataˈixel. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri yokˈonic ri niquiben ri winek chawij riyit, xa chuwe cˈa riyin xquiben wi. Queriˈ nubij ri Cristo chare ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti ná taa təŋəɣɩ mpi pə wɛ ɩlɛɣɛ teu tɔ se, paa pəcɔ. Halɩ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Kʋtʋɣʋ ŋku pa tʋʋkaɣa-ŋ tɔ, kʋ məla ma nyʋɣʋ taa.


Tek ri nimalaj sacerdote xracˈaxaj riˈ, xuretz (xutzer) ka ri rutziak chrij, ruma itzel xracˈaxaj y xubij cˈa: Ma rajawaxic ta cˈa chi noka chic jun ri norubij chake chi re achi reˈ can aj mac wi. 	 Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ cəla ɩ wontu na ɩ́ tɔ sɩ: Seliya nyə́ma mpaɣa tə tasəɣɩ pɛɛkʋɣʋ tɔtɔ.


Y wacami, Ajaf, tatzuˈ cˈa chi re winek reˈ yexibin, ruma yacatajnek coyowal chikij. Y rumariˈ riyoj nikacˈutuj cˈa chawe chi tayaˈ kachukˈaˈ ri yoj asamajel riche (rixin) chi man ta jun xibinriˈil kiqˈui riche (rixin) chi nikatzijoj ri achˈabel. 	 Tacaa, pənɛntɛ nyənɩ kpaalʋɣʋ mpi pa kpaala-tʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ tɔ, na ń yele na nyá təmlɛ nyə́ma tá tə heeli nyá tɔm na tɩɩ nyaŋna pʋlʋɣʋ paa pəcɔ.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xuchop apo ri achi ri cˈo ri itzel yabil chrij y xubij chare: Nwajoˈ chi yacˈachoj. Tiqˈuis cˈa el re yabil reˈ chawij, xchaˈ chare. Y can xu (xe) wi xubij queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ xqˈuis el ri lepra chrij ri achi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kʋsa ɩ niŋ na ɩ́ tokəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Teu ma tisaa, alaafəya ɩ́ la. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋtɔŋ tɛma kpakpaa.


Y Riyaˈ retaman chi tek xkabij ri ruchˈabel chiwe, ma riche (rixin) ta chi xkachˈec puek. Y riyix chukaˈ iwetaman chi ma xkacanoj ta chˈabel ri nika chiwech riyix riche (rixin) chi xixkakˈol. 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá teu sɩ tə ta ma-mɛɣɛ nɔɣɔ taa kɛ́ tiiliɣi paa pəcɔ maɣamaɣa, na tə ta la liɣitee kɔtɔɩ kɛ tiili na tə́ puɣusi-mɛ. Na Ɩsɔ maɣamaɣa ná ná pə tənaɣa mpʋ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa pa tinamit Jericó. Y tek quichapon el elen pa tinamit Jericó, sibilaj ye qˈuiy winek ri ye tzekelbeyon el quiche (quixin). Y chiriˈ chuchiˈ bey cˈo cˈa jun moy ri Bartimeo rubiˈ, rucˈajol jun achi ri Timeo rubiˈ. Riyaˈ tzˈuyul cˈa chiriˈ, nucˈutulaˈ ca limosna chique ri winek ri yekˈax el queriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tala Yeliko. Yesu na ɩ ɩfalaa, na yəlaa samaa pa kɔma sɩ pa lɩɩkɩ ɩcatɛ ńtɛ́ tə nɔɣɔ ɩlɛna pá maɣana yʋlʋm nɔɣɔlʋ, Timee pəyalʋ Paatimee, na ɩ́ caɣa mpaaʋ nɔɣɔ tɔɔ na ɩ́ lakɩ pala.


Y ri itzel tak espíritu riˈ sibilaj cˈa xquicˈutuj utzil chare ri Jesús, chi wi yerelesaj el riqˈui ri achi, man cˈa querutek ta el chupan ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan, quilugar ri itzel tak espíritu. 	 Na alɔɣaa mpɛ pa wiikaɣana Yesu sɩ ɩ́ taa tɔ-wɛ sɩ pá məlɩ pa hɔɔʋ tɛɛ.


Y ri Pablo xoka chucˈuˈx chi chiquicojol ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, yecˈo cˈa achiˈaˈ saduceos y yecˈo cˈa chukaˈ fariseos. Rumariˈ riyaˈ riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo apo y xubij: Achiˈaˈ wech aj Israel, riyin yin fariseo, y can queriˈ chukaˈ ri nataˈ. Y wacami riyix nikˈet tzij pa nuwiˈ, ruma riyin can cukul nucˈuˈx chi ri caminakiˈ cˈo na jun kˈij tek xquebecˈastej pe, xchaˈ ri Pablo. 	 Pɔɔlɩ nawa sɩ kotuɣu ŋkʋ kʋ taa Satusee nyə́ma wɛɛ na pə kaasa Falisanaa wɛɛ tɔtɔ. Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa kɛ pa təna pa ɩsɛntaa sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, ma kɛ́ Falisa kɛ́. Falisa siɣisiɣi lʋləna-m. Saŋa taa pa hʋʋkəna-m sɩ pepe tɔɔ kɛ́ ma wɛna tɛɛlʋɣʋ sɩ yəlaa ɩ́ səpa pa feŋ.


Riyix xa can nirayij chi iwuqˈui ta riyix cˈo wi ronojel cosas, y rumariˈ hasta yixcamisan. Pero xa ma niwil ta. Niben chˈaˈoj y oyowal. Y can qˈuiy oyowal niben. Pero ma niwil ta ri achique nirayij, ruma ma nicˈutuj ta chare ri Dios. 	 Ntanyɩ ɩ́ nyɩɩləɣɩ pʋlʋ pəyele ɩ́ kaa hiki-wɩ, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ yəlaa kʋɣʋ taa. Yaa mə luuŋ sʋʋ pʋlʋ pəyele ɩ́ kaa hiki-wɩ, ɩlɛna ntɔŋkpɛɛsasɩ na yoou sʋʋ mə hɛkʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩɩ hikiɣi. Mpi ɩ́ caakɩ tɔ ɩɩ sələməɣɩ sɩ Ɩsɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ-wɩ tɔɣɔ.


Rumacˈariˈ ri achiˈel niwajoˈ riyix chi ri winek utz niquiben iwuqˈui, can quecˈariˈ tibanaˈ riyix quiqˈui riyeˈ. Ruma queriˈ ri tzˈibatal chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Ɩsəna mə caakɩ sɩ lɛlaa ɩ́ la-mɛ tɔ, mɩɩ la-wɛɣɛ mpʋ tɔtɔ. Ye ɩ́ lapa mpʋ, ɩ́ təŋa kʋsəsɩɩtʋ təna na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm təna ntɛ́.


Y ri Félix xubij cˈa chare ri capitán chi can tuchajij chi utz ri Pablo, pero chukaˈ tuyaˈ jubaˈ kˈij chare chi ntel jubaˈ. Y ma querukˈet ta ri yeˈapon riqˈui riche (rixin) chi nbequibanaˈ ca jun utzil chare o nbequitzˈetaˈ ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ heela yoolu sɔsɔ wei ɩ nyənəɣɩ Pɔɔlɩ tɔ sɩ ɩ́ pona-ɩ saləka taa. Ama ɩ́ taa lana-ɩ toŋ toŋ. Ye ɩ taapalaa caa pa kɔɔ ɩ cɔlɔ na pá lapɩ-ɩ pʋlʋ, ɩ́ ha-wɛɣɛ mpaa.


Y riyeˈ xekˈax cˈa pa ruwiˈ ri choy riˈ y xeˈapon ri chuchiˈ yaˈ chiriˈ pa Genesaret. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɛɛsa tɛsʋɣʋ kɛ lʋm na pá tala Kenesalɛtɩ tɛtʋ taa, ɩlɛna pá tʋ pa kpɩɩlʋɣʋ na kʋteŋ.


Riyaˈ can ma xupokonaj ta xuyaˈ riˈ pa camic kuma riyoj, riche (rixin) chi xojrucol chuwech ronojel ruwech mac y riche (rixin) chukaˈ chi xuchˈajchˈojsaj ri kacˈaslen. Queriˈ xuben chake riche (rixin) chi xoj‑oc jun tinamit riche (rixin) Riyaˈ, jun tinamit ri can riqˈui ronojel kánima nikarayij nikaben ri utz. 	 Yesu Kilisiti ɩnɩ ɩ hana ɩ təɣɩ tá tɔɔ na ɩ́ ya-tʋɣʋ ɩsaɣatʋ təna taa, na ɩ́ taɣanɩ-tʋɣʋ teu na tə́ pəsɩ yəlaa mpa ɩ tike ɩ tɩ tɔ, na tá ɩsəlɛ sɛɛna təma kʋpana lapʋ.


Y ri Esteban xubij: Ya cˈa Moisés riˈ ri xquetzelaj ri aj Israel y xquibij chare: ¿Achique xyaˈo kˈatbel tzij pan akˈaˈ y achique xbin chawe chi nakˈet tzij pa kawiˈ? Ya cˈa Moisés riˈ ri xutek ri Dios riche (rixin) chi ntoc ucˈuey quiche (quixin) y yeberucoloˈ pe ri pa quikˈaˈ ri aj Egipto riqˈui ri toˈonic nuyaˈ ri ángel chare, ri ángel ri xucˈut riˈ chuwech chupan ri juwiˈ kˈayis ri cˈo ruqˈuixal ri zarza nibix chare. 	 Moisi wei ɩnɩ ɩ tɔm Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma ka kisaa təkpatakpata na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tə na-ŋ, tá wulaʋ na tá tɔm hʋʋlʋ tɔ, kʋlʋm ɩnəɣɩ Ɩsɔ taɣana kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili pa kiŋ, sɩ ɩ́ la pa wulaʋ na ɩ́ waasɩ-wɛ na ɩsɔtaa tillu wei ɩ ka lɩɩ ɩ tɔɔ kɛ́ hotiya kiŋ tɔ ɩ toŋ taa.


Ri Abraham ri tataˈaj iwuche (iwixin) riyix sibilaj cˈa xquicot ránima ri ojer ca, tek xkˈax chuwech chi cˈo chi nutzˈet na ri nukˈij. Y riyaˈ can xutzˈet na wi, y rumariˈ sibilaj cˈa xquicot ránima, xchaˈ ri Jesús. 	 Mə caa Apəlaham laŋlɛ naa hʋlʋma teu. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ɩ ká ná ma kɔntɛ. Na ɩ tɩɩ na-tɛ, na pə hɛɛsɩ ɩ laŋlɛ kɛ teu.


Y ri Juan xubij cˈa pe chare ri Jesús: Tijonel, riyoj cˈo jun achi katzˈeton ca. Y pan abiˈ riyit yerelesalaˈ itzel tak espíritu. Pero ruma xa ma kachibil ta, xkakˈil ca, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ heela Yesu sɩ: Tacaa tə nawa nɔɣɔlʋ na ɩ́ looki alɔɣaa na nyá hətɛ. Pə́cɔ́ ɩɩ təŋəɣɩ-tʋ. Ɩlɛna taa kisina-ɩ.


Pero wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri nikatzijoj riyoj, wi xa ma nikˈax ta chiquiwech ri winek, riˈ xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek ri yebeka chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei tə kpaaləɣɩ tɔ ɩ ta kɛ muku tɔm. Ama mpa pa lepa tɔɣɔ ɩ kɛ́ muku tɔm.


Y kˈaxnek chic cˈa cawinek junaˈ ticˈojeˈ ri Moisés chiriˈ pa Madián, yacˈariˈ tek xucˈut riˈ jun ángel chuwech, chupan ri juwiˈ kˈayis ri cˈo ruqˈuixal, ri zarza nibix chare y nijino pa kˈakˈ. Riˈ xutzˈet chupan jun desierto ri acuchi (achique) cˈo wi ri juyuˈ Sinaí rubiˈ. 	 Pə kɔma na pɩɩsɩ nɩɩlɛ cɔɔ, ɩlɛ kʋyakʋ nakʋlɩ ɩ wɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ pʋɣʋ Sinayi kiŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ hotiya nakəlɩ ka sʋʋ kɔkɔ mʋɣʋ, ɩlɛna ɩsɔtaa tillu lɩɩ ɩ tɔɔ kɛ́ hotiya ŋkɛ ka kɔkɔ taa.


Ruma riyin can amigos chic nbanon chiwe, ruma can ronojel ri rukˈalajsan pe ri Nataˈ chuwe riyin, can xinkˈalajsaj cˈa chukaˈ chiwe riyix. Y ma yix achiˈel ta chic mozos nbanon chiwe. Ruma jun mozo ma retaman ta achique nuchˈob ri rupatrón. 	 Ɩlɛ pənɛntɛ ma kaa tasa-mɛɣɛ nyənʋɣʋ ɩsɩɩ ma təmlɛ nyə́ma. Pə taɣa pʋlʋ, təmlɛ tʋ kaa nyɩ ɩ caa kʋlapəlɛ. Maa nyənɩ-mɛɣɛ ma taapalaa kɛ́. Mpi tɔ, ma tɛləsa-mɛɣɛ pə təna mpi ma hika ma Caa kiŋ tɔ.


Y quecˈareˈ ri chˈabel ri xerubij ri pa ruˈoración: Nataˈ Dios, Nataˈ Dios, wetaman chi riyit yacowin naben ronojel. Tabanaˈ cˈa chi man ta nkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ. Pero ma taben ta cˈa ri xa nuraybel riyin. Tabanaˈ ri araybel riyit, xchaˈ. 	 Ɩ sələmaa kɛ́ sɩ: Haɩ, ma Caa, n pəsəɣɩ pə təna, kɔɔlɩ wahala sɔsɔ ɩnɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ. Paa na mpʋ mpi n nɔkaa tɔ pəlɛ pə la, pə́ taa wɛɛ ma luɣu nyəntʋ.


Y cˈo cˈa jun achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley chiquiwech ri winek ri xbeyacatej pe y xbechˈo riqˈui ri Jesús, y ruma chi nrajoˈ nutojtobej ri Jesús, xubij cˈa chare: Tijonel, ¿achique ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ kʋlaa sɩ ɩ maɣasəɣɩ Yesu. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, ntiɣi má la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ?


Y tek can runiman chic cˈa rutzij ri Dios chupan ronojel, Riyaˈ xoc kitzij chi Colonel ri can nicowin wi nuyaˈ colotajic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek chique quinojel ri yeniman rutzij. 	 Pa kɔma na pá tɛmɩ-ɩ lapʋ na ɩ́ te təkpataa, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ wei ɩ kiŋ mpa pa təna pa nɩɩkəna-ɩ tɔ pə yakəna pa nyɔɔŋ kɛ tam tɔɔ tɔ.


Tichˈoboˈ cˈa jabel. ¿La utz cami chi ri ixok ma nucuch ta rujolon (ruwiˈ) tek nichˈo riqˈui ri Dios pan oración? 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasɩ-təɣɩ mə taa na ɩ́ ná, sɩ waatʋ wei alʋ puki Ɩsɔ sɛɛʋ na ɩ́ sələməɣɩ tɔ, ɩ caɣa nyʋɣʋ kpɛtɛ na?


Y ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucˈajol ri achi ri Zebedeo rubiˈ, xejel cˈa apo riqˈui ri Jesús, y xquibij chare: Tijonel, riyoj nikajoˈ nikacˈutuj jun utzil chawe. Pero naben ta cˈa ri xtikacˈutuj chawe, xechaˈ chare. 	 Pəlɛ pə waalɩ, Sepetee pəyalaa Saakɩ, na Yohaanɩ, pa pola Yesu kiŋ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə caa sɩ ń la-tʋɣʋ mpi tɩɩ sələmɩ-ŋ tɔ.


Yacˈa ri pa nicˈaj acuchi (achique) cˈo ri Jun ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet, yebeˈel cˈa pe coyopaˈ, coklajay y chˈabel. Y chuwech apo yecˈat cˈa wukuˈ lámpara. Y ri kˈakˈ riˈ, yeriˈ ri wukuˈ espíritu riche (rixin) ri Dios. 	 Kumte ńtɛ́ tə tɛɛ, tɛʋ nyəɣəsaɣa ŋmɛlɛʋ ŋmɛlɛʋ kɛ́, na pə́ yɔɣɔtəɣɩ, na tɛʋ holiɣi kpaŋ kpaŋ. Fətəlanaa sɔsaa naatosompɔɣɔlaɣa ná mʋkaɣa kumte ɩsɛntaa. Fətəlanaa sɔsaa mpɛɣɛlɛ Ɩsɔ Feesiŋ naatosompɔɣɔlaɣa.


Y pa rucaˈn kˈij chare ri quichapon wi el bey ri achiˈaˈ, xa jubaˈ chic cˈa chi ma queˈapon ri pa tinamit Jope, achiˈel xa pa nicˈaj kˈij, yacˈariˈ tek ri Pedro xjoteˈ cˈa el pa ruqˈuisbel tanaj (wik) chare ri jay, riche (rixin) chi xberubanaˈ orar. 	 Pə tɛʋ kʋfemuɣu, waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa na pá nyəkəna ɩcatɛ tɔ, Piyɛɛ kpa kutuluɣu pata tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ ilim sikuɣu.


Y ri ye tzujunel (sujunel) chrij ri achi, majun can ta cˈo xquibij chrij ri achique ta ri ye rubanon, man achiˈel ta ri nchˈobon riyin. 	 Ama ɩ kolontunaa kɔma tɔ, pa ta hʋ́lɩ́ ɩsaɣatʋ natəlɩ na pə́ tala ɩsɩɩ ma tɛɛlaɣaa tɔ.


Y chupan ri quireligión ri wech aj Israel, yin cˈa riyin ri más qˈuiy xinwetamaj que chiquiwech ri nicˈaj chic wachibil ri junan xojqˈuiy pe quiqˈui. Ruma riyin can xinjech wánima chubanic ri quicostumbre ri katiˈt kamamaˈ. 	 Mpa paa kɛ́ ma piitim nyə́ma na pá kɛ́ ma saalanaa tɔ pa taa nɔɣɔlʋ ta haŋna-m pʋlʋɣʋ tá Yuta Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ɩsəna maa təŋaɣa tá caanaa kɔtasɩ tɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ.


Jebeˈitzijoj chare achique rubanic tek ri moyiˈ yecowin yetzuˈun el, achique rubanic tek ri winek ri ye cojo can yebiyin wi el jabel y achique rubanic tek ri ye yawaˈiˈ riqˈui ri yabil lepra yechˈajchˈojir el. Jebeˈitzijoj chukaˈ chare ri achique rubanic tek ri ma yeˈacˈaxan ta yecˈachoj, ri caminakiˈ yecˈastej, y chique ri pobres ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 yʋlʋmaa naakɩ, kaakalasɩ tɔŋ, na tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma naakɩ nyʋɣʋ, ntamaa nɩɩkɩ, sətaa ná feŋ. Pə́cɔ́ kʋnyɔntʋnaa ná tɔŋna Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ nɩɩʋ.


Y riyaˈ xubij cˈa chare: Juley chique ri wech aj Israel xquiyaˈ cˈa chiquiwech chi xtoquicˈutuj jun utzil chawe, chi chuaˈk nacˈuaj ri Pablo chiquiwech ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij, ruma xtoquibij chawe chi cˈa cˈo na qˈuiy nicajoˈ niquicˈutuj chare ri Pablo. 	 Ɩlɛna ɩfepu ɩnɩ ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma caɣaa na pá sɛɣɛsɩ sɩ mpɛ pa kɔŋ na pá sələmɩ-ŋ sɩ cele ń pona Pɔɔlɩ kɛ kotuɣu sɔsɔɔʋ taa, sɩ kotuɣu caa kʋ wiili ɩ tɔm taa kɛ́ teu na kʋ cɛkəna.