Ruma ri jun winek ri can riche (rixin) chic cˈa ri Dios, ya ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri nuben. Yacˈa riyix ma niben ta ri nbij, ruma ma yix riche (rixin) ta ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Wei ɩ kɛ́ Ɩsɔ nyəŋ tɔ, pʋntʋ nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm kɛ́. Ama mə tá kɛ́ Ɩsɔ yəlaa napəlɩ, na pə tɔɔ ɩnəɣɩ ɩɩ tɩɩ nɩɩkɩ.


Riyin nbij cˈa chi junan riqˈui ri ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza ri nutic ka jun achi pa rulef. Tek niqˈuiy, can achiˈel jun ti alaj cheˈ nuben. Rumariˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, niquibanalaˈ quisoc pa tak rukˈaˈ. 	 Ka nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ tuukuɣu sɔɔɣa pile kɛ ɩ taalɛ taa na tə nyɔ, na tə pɩɩ tʋɣʋ sɔsɔɔʋ na sumasɩ kɔŋ na sɩ́ tʋɣɩ tana kɛ kʋ pəliŋasɩ tɔɔ tɔɣɔ.


Y chupan cˈa ri uxlanibel kˈij ri jun chic semana, xa jubaˈ ma quinojel ri winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit ri xquimol quiˈ riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ lɛŋkʋ kɔma na kʋ tala tɔ, pə wɛ ɩsɩɩ ɩcatɛ yəlaa təna kotina sɩ pa nɩɩkɩ Tacaa tɔm.


Ruma ri Dios rujakon jun nimalaj puerta chinuwech re waweˈ riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchˈabel y can cˈo wi utz rucˈamom pe re samaj reˈ, astapeˈ ye qˈuiy cˈa ri yeˈetzelan riche (rixin). 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa na kolontunaa tɔɔ cənɛ tɔ, pə ha-m mpaaʋ kɛ teu kɛ́ sɩ má la təmlɛ sɔsɔɔlɛ.


Ri Jesús cˈo qˈuiy nicˈaj chic milagros ri xerubanalaˈ chiquiwech ri ye rudiscípulos, ri ma ye tzˈibatal ta ca chupan re wuj reˈ. 	 Yesu lapa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa kɛ́ piti təma paɣalɛ tɔtɔ, nna pa ta ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa tɔ.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique ri rudiscípulos: Ma quinojel ta yecochˈo chi man ta xticˈojeˈ quixjayil, ruma ma quinojel ta yatajnek chique chi man ta xquecˈuleˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Yəlaa təna ɩɩ pəsəɣɩ na pá mʋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ. Ama mpa Ɩsɔ ná ha pə toma tɔ pɛlɛ pa pəsəɣɩ.


Y can majun tzˈucun tzij xilitej chi elenak ta pa quichiˈ riyeˈ, can ye chˈajchˈoj wi chuwech ri Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet. 	 Pa ta nɩɩna pa nɔɔsɩ na pɔpɔtiya, pa fɛɩna taalɩ nɔɣɔlʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo cˈaslen. Ri xtucukubaˈ rucˈuˈx wuqˈui, man chic cˈa xtinum ta ri ránima. Y chukaˈ ri xtiniman wuche (wixin), ma xtutij ta chic chakiˈj chiˈ ri ránima. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ samaa ɩnɩ sɩ: Ma maɣamaɣa kɛlɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ haakɩ weesuɣu tɔ. Ye wei ɩ́ kɔma ma kiŋ nyɔɣɔsɩ kaa kpa pʋntʋ paa pəcɔ. Pəyele wei ɩ mʋ ma tɔm tɔ, lʋkɔtʋ kaa kpa pʋntʋ tɔtɔ.


Y quinojel ri winek ri yecˈo chupan ri jun tinamit riˈ xbequimoloˈ quiˈ chuchiˈ ri jay ri acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús. 	 Na ɩcatɛ təna koti təcəɣəcəɣɩ kɛ təyaɣa ŋkɛ ka nɔnɔɣɔ tɛɛ.


Ri Dios xojruchaˈ y ya Riyaˈ ri xbano chake chi majun chic kamac yojrutzˈet. Y wi queriˈ chic rubanon chake, ¿la cˈo ta cami jun ri yojtzujun (yojsujun) chuwech Riyaˈ chi riyoj ma utz ta ri kacˈaslen? Majun. 	 Ye mpʋ awe ká tʋ taalɩ kɛ́ mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ? Pə tʋ fɛɩ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ maɣamaɣa hʋləna sɩ pa tɔm ta sɩ tiili.


Pero can achiˈel cˈa ri nbin chiwe, chi astapeˈ riyix can itzˈeton ri nben riyin, xa ma yininimaj ta. 	 Ama ma tɛma-mɛɣɛ-təɣɩ heeluɣu sɩ ɩ́ na-m, pə́cɔ́ ɩ́ tá mʋ ma tɔm.


Tek ri rudiscípulos ri Jesús xquitzˈet chi chakiˈj chic ri juwiˈ cheˈ higo rubiˈ, xquibilaˈ chiquiwech: ¿Achique cˈa rubanic laˈ chi can chanin xchakiˈj ka re juwiˈ cheˈ reˈ? xechaˈ. 	 Yesu ɩfalaa ná mpʋ, ɩlɛna pə la-wɛɣɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ Yesu sɩ: Ɩsənaɣa pə lapa na fiki tʋɣʋ ŋkʋ kʋ wʋlɩ kpakpaa kɛ mpʋ?


Xabachique winek ri ntel el chupan ri kitzij tijonic riche (rixin) ri Cristo y xa nuyaˈ ca, ri winek riˈ xa majun cˈa ri Dios riqˈui. Yacˈa ri winek ri can nicˈojeˈ chupan ri utzilaj chˈabel ri xucˈut ri Cristo, can cˈo cˈa ri Tataˈixel y ri Cˈajolaxel riqˈui. 	 Ye wei ɩ́ ŋmaana Kilisiti sɛɣɛsʋɣʋ tɔɔ sɩ kʋ ta maɣa-ɩ, pʋntʋ na Ɩsɔ pa faɣaa kɛ́. Ama ye wei ɩ təŋa Kilisiti sɛɣɛsʋɣʋ, pʋntʋ kpɛntəna Tacaa na ɩ Pəyalʋ kɛ́.


Y wi xa ma ninimaj ta ri ye tzˈibatal ca ruma ri Moisés, ¿achique ta cˈa modo tek xtinimaj ri chˈabel ri yenbij chiwe riyin? xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ ta tisi na ɩ́ mʋ nti Moisi ŋmaawa tɔ, ɩlɛ ɩsənaɣa ɩ́ ká tisi na ɩ́ tʋna ma tɔm nti ma heeliɣi-mɛ tɔ.


Ruma riqˈui ri ruchˈabel ri Dios y ri oración, ri Dios can nuben utz chare ronojel ri nitij. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Tɔm na ɩ sələmʋɣʋ taɣanəɣɩ pə tənaɣa na pə wɛɛ-ɩ teu.


Y ruma Riyaˈ tek cˈo ronojel. Ruma ri Dios pa rukˈaˈ ri Cristo xuyaˈ wi riche (rixin) chi xuben ronojel ri cˈo chicaj y ri cˈo chochˈulef. 	 Ɩ niŋ kɛ Ɩsɔ lapəna pə təna. Pʋlʋ cəcəka fɛɩ mpi pə lapa na ɩ niŋ fɛɩ pə taa tɔ.


Wacami tibij na cˈa chuwe: ¿Achique cami ri más cˈayef (cuesta) rubanic nichˈob riyix? ¿La ya cami ri nbij chare re achi reˈ chi ri rumac xecuyutej yan, o ya ri nbij chare: Cayacatej y cabiyin el? 	 Na nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kəla təlɛʋ: Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ?


Y ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij ri ye tzˈuyul apo chuwech ri Dios, can yacˈariˈ tek xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij. 	 Tənaɣa sɔsaa hiu na liɣiti wei ɩ caɣa kumlee tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ ɩ kʋlaa, na ɩ́ həntɩ atɛ na pá sɛɛ Ɩsɔ sɩ:


Pero ri Jesús xubij chique: Ri jun kˈij rucˈuan cˈa cablajuj horas. Ri nibiyaj pakˈij, man cˈa xtuchakˈilaˈ (xtutochˈ) ta raken, ruma can cˈo ri sakirisayon riche (rixin) re ruwachˈulef. Can ronojel wi cˈa nutzˈet ruma ri sakil riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ilim na pə tɛm, pə taɣa kalufunaa naanʋwa na naalɛ wɛnna? Ye wei ɩ tɔŋ ilim, pɩɩ tuɣuliɣi-ɩ, ilim lakɩ na pə təna pə́ naa antulinya ɩnɛ ɩ taa tɔ pə tɔɔ.


Chikajujunal kojcanaj cˈa achiˈel kabanon tek xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios. 	 Paa wei ɩ́ wɛɛ ɩsəna ɩ ka wɛɛ na pə́cɔ́ Ɩsɔ yaakɩ-ɩ ɩ mpaaʋ taa tɔ.


Y tek xtipe cˈa ri Lokˈolaj Espíritu, can xtukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx chi can ye aj maquiˈ wi, chi can cˈo jun chojmilaj bey riche (rixin) cˈaslen, y chi ri Dios can xtukˈet wi tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 Na waatʋ wei ɩ ká kɔɔ tɔ, ɩ ká hʋ́lɩ́ antulinya samaa kɛ ɩsəna pa liɣitaa na pá tá cɛkəna ɩsaɣatʋ na tampana təŋʋɣʋ na Ɩsɔ hʋʋlɛ pə tɔm tɔ.


Y can yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique quinojel ri winek chi quetzˈuyeˈ pa ruwiˈ ri rexlaj kˈayis. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej cˈa pa rukˈaˈ ri wuˈoˈ caxlan wey y ri caˈiˈ car y cˈacˈariˈ xtzuˈun chicaj y xucˈutuj ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ. Cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ cˈa el ri caxlan wey y ri car y xuyaˈ el chique ri rudiscípulos y ri discípulos xbequiyalaˈ chique ri winek. 	 Ɩlɛna Yesu heeli yəlaa sɩ: Ɩ́ caɣa atɛɣɛ nyɩɩtʋ tɔɔ. Tənaɣa ɩ kpaɣa potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ, na ɩ́ teki ɩsɛ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ. Ɩlɛna ɩ́ faɣa-wɛ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa sɩ pá tala samaa ɩnɩ.


Y yacˈa ri achiˈaˈ fariseos y ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley, riyeˈ can kˈalaj chi ma xcajoˈ ta xquicˈul ri ruchˈobon ri Dios chi nuben quiqˈui, ruma ma xcajoˈ ta chi xeban bautizar ruma ri Juan. 	 Ama Falisanaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa ná kisa təmlɛ nte Ɩsɔ ka hʋʋwa sɩ ɩ ká la-wɛ tɔ, pa ta tisi sɩ Yohaanɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Rufo. Riyaˈ can chaˈon wi ruma ri Ajaf. Y tiyaˈ chukaˈ rutzil ruwech ri ruteˈ riyaˈ, ri can achiˈel chukaˈ nteˈ riyin. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Tacaa təmlɛ taa acɛpa Lufusi, na ɩ too tɔtɔ. Ɩ́lɛ́ ɩ wɛ ɩsɩɩ ma too tɔtɔɣɔ.


Y cˈo cˈa jun ri xcˈutun chare ri Jesús, y xubij chare: Ajaf, ¿ye qˈuiy cami ri xquecolotej? Yacˈa ri Jesús xa chique cˈa quinojel xchˈo wi, y xubij: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, ntɔŋ yəlaa pəciimaɣa tike nyɔɔŋ kɛ pɩɩ ya na? Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ:


Ye qˈuiy chique riyeˈ ri xquibij chrij ri Jesús: Xa chˈujernek laˈ. Xa itzel espíritu ri cˈo riqˈui, y riyix, ¿achique ruma ninimaj ka ri nubij? xechaˈ. 	 Pa taa paɣalɛ ná tɔŋaɣa sɩ: Ɩ hii alɔɣaa, pə́cɔ́ ɩ sʋʋ kpaŋʋɣʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nɩɩkɩ ɩ tɔm?


Y tek nojnek chic cˈa ri yaˈl riqˈui car, niquicˈuaj cˈa el cˈa chuchiˈ yaˈ. Y cˈacˈariˈ yetzˈuyeˈ chuchaˈic. Ri utzilaj tak car yequiyaˈ cˈa pa tak chaquech, yacˈa ri car ri xa ma ye utz ta, xa yequelesaj cˈa ca. 	 Puluɣu suɣi ɩlɛna tiina kpalaa hɔ-kʋ na pá lɩɩna kpeeŋa, na pá caɣa na pá tɔɔsɩ mpi mpi pə wɛ teu tɔ na pá tʋ tɔkʋ taa. Pə kaasəɣɩ mpi pə fɛɩ teu tɔ, ɩlɛna pá mələna na pá pɛtɩ lʋm taa.


Y chukaˈ nbij chawe, wi cˈo jun anciano riche (rixin) ri iglesia ri nibix chi cˈo rumac xuben y cˈo jun ri nitzujun (nisujun) chrij, ma tanimaj ta chanin. Rajawaxic chi yecˈo caˈiˈ o ye oxiˈ ri junan niquibij chrij chi cˈo mac rubanon, cˈacˈariˈ tanimaj. 	 Ye pa tɔma sɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle nyʋɣʋ tʋ lapa taalɩ nɔɣɔlʋ, na pə aseeta nyə́ma ta lɩɩ yəlaa naalɛ yaa tooso, taa mʋ-tɩ.


Yacˈa tek ya xa niquichop chi yetzolin el, ri Silas xa ma xbe ta chic, xa xka chuwech xcˈojeˈ ca chiriˈ quiqˈui ri kachˈalal. 	 Ama Silaasɩ luɣu ná lapa na ɩ́ saalɩ təna.


Queriˈ xubij ri Dios. Y ri Dios majun bey xubij ta chare jun ángel: Catzˈuyeˈ pa wajquikˈaˈ, cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 Tuu tɔ Ɩsɔ ta yɔɣɔtəta ɩ ɩsɔtaa tillaa taa nɔɣɔlʋ sɩ: Caɣa ma kɔŋkɔŋ taa haləna má kɔna nyá kolontunaa na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ.


Y niquibanalaˈ chi cˈo quinaˈoj pero xa chˈabel ri majun quejkalen ri yequibilaˈ. Y riche (rixin) chi yequikˈol ri xa cˈa jubaˈ quecolotej pe chiquicojol ri ye ucˈuayon jun itzel cˈaslen, niquibilaˈ cˈa chique chi cˈo modo yequibanalaˈ xabachique ri niquirayij riyeˈ. 	 Kalampaanɩ tɔm na kʋmɛlənyəntʋ kɛ pa kpaaləɣɩ. Yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ asilima nyəŋ kɛ pa tʋsəɣəna mpa pa lɩɩ nɔɔnɔɔ kɛ́ yəlaa toollaa hɛkʋ tɔ.


Ri tzij ri nibix pa nicˈaj chic chˈabel, ri xa ma nikˈalajsex ta ri niquibij, xa junan riqˈui tek nikˈojomex jun xul o jun arpa, y xa majun ruchojmil niban chare tek nikˈojomex. ¿La kˈalaj cami achique ri nikˈojomex chupan? Ma kˈalaj ta. Xaxu (xaxe wi) nacˈaxex chi cˈo nikˈajan pero xa ma kˈalaj ta achique chi bix ri nikˈojomex. 	 Tə́ kɛɛsəna paalɛ wontu na tə́ ná. Ye pa hʋləɣɩ həlaɣa yaa pa makɩ saŋkʋ, na pə hʋlʋɣʋ na pə mapʋ ta təŋ, ɩsənaɣa paa cɛkəna sɩ tənɛɣɛ həlaɣa hʋllʋ hʋləɣɩ na saŋkʋ matʋ makɩ?


Y tek xnicˈajer ri kˈij, yacˈariˈ tek xoc kˈekuˈm ronojel ri ruwachˈulef. Y ri kˈekuˈm riˈ xqˈuis cˈa el cˈa pa tak a las tres ri tikakˈij. 	 Pə kɔma na pə́ tala ilim sikuɣu, ɩlɛna səkpɛtʋɣʋ nyala ɩcatɛ tɔɔ haləna ilim kpili.


Y chupan ri ruchˈabel ri Dios, ri tzˈibatal ca, nubij chukaˈ: Yecˈo cˈa qˈuiy winek ri xa xtiquipaxij quiˈ chuwech ri achiˈel Abej riˈ y xquetzak. 	 Pa tasa tiiliɣi ŋmaaʋ tɔtɔ sɩ: Pəlɛ nte tə coki yəlaa tɔɣɔlɔ. Kʋkpamʋɣʋ ŋku kʋ huɣi tɔ. Pa kisa Ɩsɔ Tɔm mʋɣʋ tɔɣɔ pə coki-wɛ, na ḿpʋ́ɣʋ́ tuu pɩɩ sɩɩwa sɩ pɩɩ la-wɛ.


Quecˈariˈ nubij ri Ajaf ri nicowin nuben ronojel. Riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, re xinbij yan ka chiwe, ronojel riˈ can tzujun (sujun) wi chake ruma ri Dios. Rumariˈ can tikachˈajchˈojsaj cˈa kiˈ. Can tikachajij cˈa ri kachˈacul y ri kánima chuwech ronojel ri xa ma chˈajchˈoj ta, ruma ri Dios can xojrelesaj yan cˈa pe chupan ri ma chˈajchˈoj ta. Can tikaxibij cˈa kiˈ chuwech Riyaˈ, riche (rixin) chi queriˈ ronojel kˈij nichˈajchˈojir más ri kacˈaslen. 	 Ma taapalaa, taɣa pa yɔɣɔta pə təna mpi pa yɔɣɔta ɩsəntɔ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ ləsɩ tá təɣɩ mpi pɩɩ pilisi tɔnʋɣʋ yaa ləsaɣa tɔ pə taa. Tə́ cáálɩ́ tá tɩ na tə́ pəsɩ Ɩsɔ nyə́ma təkpataa, na tə́ wɛɛ ɩ nyamnaʋ taa kɛ́ tam.


Ri tiˈij ri nicˈayix pa tak cˈaybel, riyix utz chi nilokˈ y nitij. Ma rajawaxic ta na chi riyix nicˈutuj, wi tzujun (sujun) o ma tzujun (sujun) ta chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Riche (rixin) chi queriˈ ma xtikˈaxo ta ri iwánima. 	 Nantʋ təna nti pa pɛɛtəɣɩ kʋyakʋ taa tɔ ɩ́ tɔɣɔ, ɩ́ taa kpeɣe mpi mə taa ɩ́ wɛna sika tɔ.


Y wacami riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, can quixcˈojeˈ cˈa riqˈui ri Jesucristo. Riche (rixin) chi tek xtipe chic jun bey, can cukul ta apo kacˈuˈx riqˈui. Y man ta xkojqˈuixbitej el chuwech tek xtapon ri kˈij riˈ. 	 Nn ma piya, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ caɣa mpʋ, na tɩɩ tʋ-ɩ naani kɛ́ waatʋ wei ɩ ka lɩɩ tɔ, tə kaa kuu fɛɛlɛ kɛ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔ.


Y tek kˈaxnek chic cˈa wakiˈ kˈij, ri Jesús xeruchaˈ ri Pedro, y chukaˈ ri Jacobo y ri Juan ri cachˈalal quiˈ, riche (rixin) chi xerucˈuaj chi ye oxiˈ cˈa pa ruwiˈ jun nimajuyuˈ. 	 Kʋyɛɛŋ naatoso tɛɛwa, ɩlɛna Yesu kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ na pá polo pʋɣʋ kʋkʋlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ pa tike.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Wetaman chi ri acuchi (achique) yixcˈo wi, chiriˈ tzˈuyul wi ri Satanás. Pero ma riqˈui wi riˈ, cˈa qˈues na ri nubiˈ pa tak iwánima, y majun bey imalin ta ca ri icukbel cˈuˈx wuqˈui, ni xa ta xinimestaj ta ca chupan ri kˈij tek xcamisex ri Antipas. Riyaˈ can jun achi ri can xukˈalajsaj ri nuchˈabel, y rumariˈ riyaˈ xcamisex chiriˈ ri acuchi (achique) cˈo wi ri ruchˈacat ri Satanás. 	 Ma nyəmá timpi n wɛɛ tɔ, Satanɩ kawulaɣa tətɔɣɔlɛ ntɛ́ təna. N nyɔɔna-m teu təkpam, haləna waatʋ wei pa kʋ ma aseeta tʋ kʋpaŋ Antipasɩ kɛ mə tɛ timpi Satanɩ ná lapa ɩ tɛ tɔtɔ tɔ, n tɛma-m na nyá taa kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́, n ta yele.


Riyix acˈalaˈ, can queˈinimaj ri iteˈ itataˈ riqˈui ronojel ri niquibij chiwe, ruma yariˈ ri nika chuwech ri Ajaf chi niben. 	 Piya mɛ Tacaa ɩsɛntaa mə nyəntʋ ntɛ́ sɩ ɩ́ nɩɩna mə nyə́ma kɛ pə təna pə taa. Ye ɩ́ nɩɩkəna mə nyə́ma pə lakɩ Ɩsɔ kɛ́ teu kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ.


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa quinojel ri quimolon quiˈ chiriˈ. Xchˈo chare ri achi ri chakiˈj rukˈaˈ, y xubij: Tayukuˈ la akˈaˈ. Y ri achi can xu (xe) wi xuyuk ri rukˈaˈ achiˈel ri xbix chare ruma ri Jesús, can yacˈariˈ xchojmir ca ri rukˈaˈ. 	 Tənaɣa Yesu nyəna pa təna pa ɩsɛntaa, na ɩ́ tɔ apalʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ ɩ lapa mpʋ, ɩlɛna ɩ niŋ hɛtɩ.


Queriˈ ri niben riyix, ruma iwoyoben ri utzil ri xtoc iwuche (iwixin), utzil ri yacon chilaˈ chicaj. Y ri utzil riˈ xiwetamaj chi cˈo, tek xiwacˈaxaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y can kitzij wi ri chˈabel ri xiwetamaj. 	 Waatʋ wei tampana tɔm Laapaalɩ Kʋpaŋ caala mə tɛɣɛ tatɛ tɔ pa hʋla-mɛɣɛ tɛɛlʋɣʋ ŋku kʋ wɛ tampana tɔm ntɩ tə taa tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ na mə sɔɔlʋɣʋ teesina mpi pa sɩɩ-mɛɣɛ hatuu ɩsɔtaa na ɩ́ tɛɛləɣɩ-wɩ tɔ.


Ri kech aj Israel xquetzelaj cˈa ri Dios, y rumariˈ tek ri Dios xutzuj (xusuj) ronojel ri rutzil chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Yacˈa tek ri kech aj Israel xtiquinimaj ri Dios, más chic cˈa ri rutzil ri xtipe. 	 Ye Yuta nyə́ma hotuɣu yelaa na yəlaa təna hiki Ɩsɔ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm, na ye pa pasʋɣʋ waasa piitim lɛmpɩ na pá hiki Ɩsɔ kʋpantʋ kɛ sɔsɔm, na pə́ kɔma na Yuta nyə́ma mpɛ pa təna təpaɩ pá taɣanɩ, ɩlɛ awe ká pəsɩ kɛɛsʋɣʋ kɛ kʋpantʋ nti pəlɛ pɩɩ kɔna tɔ?


Ruma riyix jabel iwetaman achique xkaben tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. Riyoj can pa ruchojmil xkacˈuaj ri kacˈaslen chicojol. Y achiˈel ri xkaben riyoj, can quecˈariˈ cˈo chi niben riyix chukaˈ. 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá ɩsəna ɩ́ ká la na ɩ́ təŋ tá ɩkpatɛ tɔ, pə taɣa pʋlʋ, waatʋ wei tɩɩ wɛ mə hɛkʋ tɔ tə ta kɛ yəlaa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ.


Rumariˈ tek riyeˈ xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Ma tikaretz (tikatzer) ta re jun tziek reˈ. Xa kojsaquin chrij riche (rixin) chi queriˈ xa jun ri nucˈuan el, xechaˈ. Ri xbanatej cˈa riqˈui ri rutziak ri Jesús, can tzˈibatal wi ca chupan ri ruchˈabel ri Dios tek nubij: Xequijachalaˈ ri nutziak chiquiwech y chukaˈ xesaquin chrij. 	 Ɩlɛna pá tɔ təma sɩ: Tə́ taa cəlɩ-ɩ. Ama tə́ tɔ tɛtɛ na tə́ ná sɩ awe ká tɔɣɔ-ɩ. Pa lapa mpʋ sɩ pə la teitei na nti paa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ sɩ: Pa tala ma wontu, pa tɔ́ tɛtɛ kɛ́ ma capa tɔɔ. Mpi yoolaa pɛlɛ pa lapa tɔɣɔlɛ.


Y riqˈui ri samaj ri yatajnek chake chikajujunal, nikˈalajin chi cˈo ri Lokˈolaj Espíritu kiqˈui. Y ri samaj riˈ yatajnek chake, riche (rixin) chi cˈo utz nucˈom pe chake konojel. 	 Ɩsɔ Feesuɣu hʋ́lə́ɣɩ́ paa wei ɩ kiŋ kɛ́ sɩ kʋ wɛɛ na kʋ yeki na pʋlʋ lapʋ saa pʋntʋ ɩlɛna pa təna pá hiki kʋpantʋ kɛ pə taa.


Y wi can nikajoˈ ri Dios, can yekaben ri nubij. Y ri nubij chake, majun rucˈayewal nikanaˈ chare chi nikaben. 	 Tə təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ tɔɣɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ tə sɔɔla Ɩsɔ. Na Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ ta kəlɩ-tʋɣʋ katɛ.


Ruma jun anciano riche (rixin) ri iglesia jun rusamajel ri Dios, y can yatajnek pa rukˈaˈ chi nuben cuenta ri iglesia, rumariˈ can nicˈatzin chi rucˈuan jun utzilaj cˈaslen riche (rixin) chi queriˈ majun tzij nibix ta chrij. Chukaˈ nicˈatzin chi ma nunimirisaj ta riˈ, chi man ta chanin nipe royowal, jun ri ma nikˈaber ta, ma banoy ta chˈaˈoj, y chˈajchˈoj ta ruchˈaquic rurajil nuben. 	 Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔ wɛɛkʋɣʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa tɔ Ɩsɔ təma kɛ pə tʋ-ɩ sɩ ɩ́ paasəɣəna. Pə tɔɔ kɛ́ pə fɛɩ sɩ pá ná kawaliya nakələɣɩ ɩ kiŋ. Ɩ kaa wɛɛ kalampaanɩ tʋ yaa wei ɩɩ laa pááná mʋɣʋ tɔ, yaa sʋlʋnyɔɔlʋ yaa mʋsʋŋ tʋ, yaa wei ɩ muɣuliɣi sɩ ɩ́ hiki liɣitee tɔ.


Riyoj ketaman wi cˈa chi ri Moisés can xchˈo wi ri Dios riqˈui, yacˈa ri achi riˈ xa ma ketaman ta acuchi (achique) tipe wi, xechaˈ. 	 Tə nyəmá sɩ, Ɩsɔ yɔɣɔtəna Moisi. Ama pə kaasʋɣʋ yʋlʋ ɩnɩ tɔ, tə ta tɩɩ nyəm ɩ təlɩɩlɛ.


Y tek ri Jesús xubij queriˈ, ri caminek xyacatej, y xuchop nitzijon pe. Y ri Jesús xujech cˈa el ri cˈajol riˈ chare ri ruteˈ. 	 Tənaɣa sətʋ ɩnɩ ɩ kʋlaa na ɩ́ sʋʋ yɔɣɔtaɣa, na Yesu cɛlɛ-ɩ ɩ too.


Yacˈariˈ tek ri Simón Pedro xubij chare ri Jesús: Ajaf, ¿acuchi (achique) cˈa yabe wi? xchaˈ. Y ri Jesús xubij chare: Wacami ma jane yacowin ta yinatzekelbej ri acuchi (achique) xquibe wi riyin. Yacˈa tek xtapon ri kˈij, can xquinatzekelbej wi el, xchaˈ chare ri Pedro. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ cɔwa Yesu sɩ: Tacaa, leɣe n puki? Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: N kaa pəsɩ na ń təŋɩ-m nɔɔnɔɔ kɛ́ timpi ma puki tɔ. Ama n ká tɛ na ń təŋɩ-m.


Y tek xcanaj ca ruyon ri Jesús quiqˈui ye caˈiˈ oxiˈ winek y ri ye cablajuj rudiscípulos, ri yecˈo riqˈui xquicˈutuj cˈa chare chi achique cˈa ri nrajoˈ nubij chique riqˈui ri cˈambel tzij ri xutzijoj chique. 	 Pa kɔma na pá lɩɩna kpeeŋa, ɩlɛna mpa paa wɛ Yesu cɔlɔ tɔ na ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Kɛɛsɩ-tʋɣʋ ɩsɔnaa mpa n sɛɛ-tʋɣʋ mpʋ tɔ pa hʋwɛɛ.


Xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi junan ta iwech niben quiqˈui ri yecˈo pa tijoj pokonal. Ruma re wacami riyix cˈo jubaˈ iwuqˈui y rumariˈ utz riche (rixin) chi yeˈitoˈ ri nicˈaj chic kachˈalal. Ruma xa majun etamayon ta achique ri nicˈulwachitej, y riqˈui jubaˈ ri chkawech apo riyix nicˈatzin chic itoˈic y ri chiriˈ xa ye chic riyeˈ ri xquetoˈo iwuche (iwixin) riyix. 	 Pə tɔlənaʋ-mɛɣɛ waatʋ ɩnɛ tɔ, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ səna mpa pɛlɛ pa laŋaa tɔ. Na ye kʋyaŋku mɩɩ laŋaa na pə́ tɔləna pɛlɛ ɩlɛ, pa pəsɩ na pá səna-mɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ́ ká lakɩ na mə təna ɩ́ wɛɛna teitei.


Can quecˈariˈ ibanic riyix. Riyix nicˈut cˈa chi choj ri icˈaslen chiquiwech ri winek, yacˈa ri pan iwánima xa ma que ta riˈ. Ri iwánima xa nojnek riqˈui etzelal. Y chukaˈ xa caˈiˈ ipalej. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ́ wɛɛ, yʋlʋ ɩ́ nyəna-mɛɣɛ ɩsɛntɔɔ, ɩ tɔŋ kɛ́ sɩ ɩ́ kɛ́ kʋpama. Ama mə taa ɩlɛ, cɛsʋɣʋ na ɩsaɣatʋ pə maɣaləna.


Y ruma yoj ralcˈual chic ri Dios, riyoj can cˈo chukaˈ jun herencia ri xtiyaˈox (xtyaˈ) chake. Can junan cˈa xtiyaˈox (xtyaˈ) chake riqˈui ri Cristo. Pero rajawaxic chi ma tikapokonaj ta nikatij pokonal, achiˈel xutij pokonal ri Cristo; y xticˈojeˈ kakˈij achiˈel ri Cristo can cˈo rukˈij. 	 Tə kɛ́ ɩ piya, na kʋpantʋ nti Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká ha ɩ yəlaa ɩsɩɩ kpancoou tɔ, tɩɩ hiki-tɩ tɔtɔ. Tá na Kilisiti tɩɩ kpɛntəna-təɣɩ hikuɣu. Ye tá na-ɩ tə kpɛnta wahala hikuɣu tá na-ɩ tɩɩ kpɛntɩ ɩ teeli taa tɔtɔɣɔ.


Xpe Riyaˈ xubij: Kojiyaˈ na ca jubaˈ kayon, ruma re ti kˈopoj reˈ xa ma caminek ta, xa warnek, xchaˈ chique ri winek. Yacˈa riyeˈ xa xetzeˈen chrij ri Jesús, ruma can quetaman chi caminek chic ri ti kˈopoj riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma sɩ: Ɩ́ lɩɩ cənɛ, pɛɛliya ta sɩ. Ama ka too kʋtoo kɛ́. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa woŋa-ɩ.


Y ri rox ángel xberutixaˈ cˈa ca ri rucˈuan el chupan ri vaso pa quiwiˈ ri raken tak yaˈ y pa quiwiˈ ri ralaxbel (rutzˈucbel) tak yaˈ. Y ri yaˈ riˈ xpotej chi quicˈ. 	 Ɩsɔtaa tillu tooso nyəŋ ná pəla ɩ kɔpʋ kɛ pusi sɔsɔɔŋsɩ na sɛɛlaa təna taa, ɩlɛna pə lʋm pəsɩ caləm.


Can yacˈariˈ tek xechˈo apo ri discípulos chare ri Jesús y xquibij cˈa: Re acuchi (achique) re yojcˈo wi xa majun cˈo. ¿Acuchi (achique) ta cˈa nbekilaˈ wi pe wey riche (rixin) chi yekatzuk jabel re winek reˈ? Xa can sibilaj ye qˈuiy, xechaˈ. 	 Tənaɣa ɩ ɩfalaa pɔɔɔsa-ɩ sɩ: Nyɩɩtʋ taa cənɛ, leɣe tɩɩ hiki tɔɣɔnaɣa na tə́ cɛla samaa ɩnɛ ɩ taka?


Riqˈui cˈa riˈ nikˈalajin chi ma yoj ximil ta chic pa rukˈaˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés, xa can yoj ralcˈual chic ri Dios. Y ruma chi can yoj ralcˈual chic ri Dios, can ntoc chukaˈ kiche (kixin) ri herencia ri nuyaˈ Riyaˈ chake riyoj ri kaniman ri Cristo. 	 Ye mpʋ ɩlɛ n ta kɛ yom tɔtɔ, ama n pəsa pəyalʋ kɛ. Na ɩsɩɩ n kɛʋ ɩ pəyalʋ kɛ mpʋ tɔ, Ɩsɔ ká ha-ŋ kʋpantʋnaa mpa ɩ sɩɩ ɩ piya tɔɔ tɔ.


Xpe cˈa ri aj kˈatbel tzij xubij chique ri winek: ¿Achique cˈa rumac rubanon chiwech? Pero riyeˈ xa ma yetaneˈ ta ka. Xa más xquirek apo quichiˈ y xquibij: Xa ticamisex chuwech cruz, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩlɛ ɩsaɣatʋ ntiɣi ɩ lapa? Tənaɣa pa tasa kapusi mapʋ na toŋ sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


Cˈacˈariˈ xoc cˈa chukaˈ apo ri jun chic discípulo, ri xapon nabey chuchiˈ ri jul. Y tek riyaˈ oconek chic apo, xutzˈet cˈa ronojel y xunimaj chi can xcˈastej wi el ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩfalʋ wei ɩ ka laala pəlaaʋ kiŋ kɛ tatɛ tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛsa tiiu na ɩ́ ná na ɩ́ tisi. (


Cˈacˈariˈ ri Anás xutek cˈa apo ri Jesús chuwech ri Caifás ri nimalaj sacerdote. Y ri Jesús ximil cˈa tek xucˈuex el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ana kpaɣa Yesu na ɩ́ pona-ɩ kɔtʋlʋ sɔsɔ Kayifi na ɩ hɔkətʋ kɛ mpʋ.


Rumariˈ ri aj Samaria riˈ xjel apo riqˈui ri achi punul pa bey, xutzˈet achique rubanon. Y xerakˈomalaˈ ruwech ri rusocotajic ri achi riqˈui aceite olivo y riqˈui vino, xerupislaˈ cˈa chukaˈ ri socotajic riqˈui tziek. Y cˈo ruquiej rucˈamom pe ri achi aj Samaria, chrij riˈ xuyaˈ wi el ri achi socotajnek y xucˈuaj cˈa pa jun posada. Y xuchajij cˈa ri jun akˈaˈ riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ hɛla ɩ kiŋ, na ɩ́ taa nim na kɔɔlɛ kɛ ɩ hiŋ taa. Ɩlɛna ɩ́ kpɛɛlɩ-ɩ saalasɩ, na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kpaŋaɣa tɔɔ, na ɩ́ pona-ɩ mʋʋlaa təsʋʋlɛ na ɩ́ paasəna-ɩ teu.


Wacami cˈa, riche (rixin) chi riyix niwetamaj chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can cˈo kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi ncuy mac, titzˈetaˈ cˈa. Y ri Jesús xubij chare ri achi siquirnek: Nbij cˈa chawe: Cayacatej, tacˈuaj el la awarabel y cabiyin chawachoch, xchaˈ chare. 	 Tɔʋ, maa hʋlɩ-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa ɩ tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe.


Ri nabey trato, can xcˈojeˈ wi cˈa rukˈij, pero ma junan ta rukˈij riqˈui ri cˈacˈacˈ trato, ruma ri cˈacˈacˈ trato can más wi nim rukˈij. 	 Tə tɩɩ pəsəɣɩ na tə́ yɔɣɔtɩ sɩ tuu lɔŋ teeli ná məla yem kɛ́ kaɣana nyəŋ tɔɔʋ tɔɔ. Kaɣana nyəŋ tɛɛ-ɩ kɛ́ təpʋlʋpʋlʋ.


Can ronojel wi cˈa ri nicˈutuj chare ri Dios, wi riyix can ninimaj chi nicˈul, can xticˈul wi cˈa. 	 Ye ɩ́ wɛna naani pə təna mpi ɩ́ sələməɣɩ sɩ Ɩsɔ ɩ́ la-mɛ tɔ, ɩ lakɩ-mɛɣɛ-wəɣɩ.


Yacˈa ri ruteˈ ri acˈal chanin xubij: Re acˈal reˈ ma xtubiniˈaj ta achiˈel rubiˈ ri rutataˈ, ruma re acˈal reˈ xtubiniˈaj Juan. 	 Tənaɣa ka too yɔɣɔtaa sɩ: Aaɩ, Yohaanɩ kɛ paa yaa-kɛ.


Riche (rixin) chi queriˈ, quinojel tiquiyaˈ nukˈij riyin ri Cˈajolaxel achiˈel niquiyaˈ rukˈij ri Tataˈixel. Ruma achique winek ri ma xtiyaˈo ta nukˈij riyin ri Cˈajolaxel, ma nuyaˈ ta cˈa chukaˈ rukˈij ri Tataˈixel ri yin takayon pe. 	 Ɩlɛna pa təna pa se-m ɩsɩɩ pa seekuɣu ma Caa tɔ. Yʋlʋ ɩ́ ta se Pəyaɣa ma, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ se ma Caa wei ɩ tila-m tɔ.


Ri ye cablajuj ri xeruchaˈ ri Jesús, ya ri Simón ri xubij chukaˈ Pedro chare, ri Andrés ri rachˈalal ri Simón, ri Jacobo, ri Juan, ri Felipe, ri Bartolomé, 	 Mpɛ ɩnɩ pa həla ntɔ. Simɔŋ wei ɩ cuɣusaa sɩ Piyɛɛ tɔ, na ɩ́lɛ́ ɩ neu Antəlɩɩ, na Saakɩ na Yohaanɩ, na Filipʋ, na Paatelemii,


Ri chiriˈ, tek xetamex cˈa ruwech ri Jesús cuma ri achiˈaˈ, riyeˈ xquelesaj cˈa rutzijol chanin pa ronojel lugar ri yecˈo pe chunakajal ri quitinamit, y ri winek xequicˈamalaˈ cˈa pe ri yawaˈiˈ. 	 Təna nyə́ma nyəmá sɩ Yesu, ɩlɛna pá heeli na pə tɛləsɩ təmaɣa pa tɛtʋ təna taa sɩ Yesu kɔma. Ɩlɛna pá kɔna-ɩ kʋtɔntʋnaa mpɛ pa təna.


Can tichajij cˈa iwiˈ riche (rixin) chi ma yixkˈolotej ta pa quikˈaˈ winek ri xa ya ri nimaˈk tak naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquicˈut, naˈoj ri xa majun rejkalen. Ruma xa costumbre y chˈobonic quiche (quixin) winek, y xa ma riqˈui ta ri Cristo petenak wi. 	 Ɩ́ feŋ teu, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ hii-mɛ na ɩ yʋlʋlaɣatʋ nyəm tɔm kʋpuɣusutu kpaɩ nyəntʋ nti yəlaa sɛɣɛsaa na pá tɛləsɩ təma tɔ. Tɔmnaa mpɛ pa kɛ́ pə təna pə kancaalaɣa nyəm kɛ antulinya taa, pa ta kɛ Kilisiti nyəntʋ.


Y ri xuben ri Jesús chupan ri kˈij riˈ, xetamex pa ronojel ri Judea, y xbe chukaˈ rutzijol ri pa tak tinamit ri yecˈo pe chunakajal ri Judea. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpi Yesu lapa mpʋ tɔ pə tɔm ya Yuta tɛtʋ təna, na pə cɔlɔ tɛtʋnaa təna taa.


Y chukaˈ wi ma yecˈuleˈ ta, niquichop yekˈoran, yebe chiˈ tak jay. Y chukaˈ ma xu (xe) ta wi chic ri yekˈoran, xa niquichop niquicamululaˈ tzij, niquinimilaˈ apo quiˈ ri acuchi (achique) ma rucˈamon ta, y niquibilaˈ tzij ri ma utz ta chi nibix. 	 Na təlɛ tə paasi paa cɔɔkɩ tɛɛsɩ taa kɛ́ na felentu caŋ na tə́ tɛɛləna-wɛ təkpətɩɩ. Na kʋkələtʋ ntɛ́ sɩ pa lakɩ yɔɣɔtəlaa kɛ́ na kataɣasətʋnaa, na pá faakɩ tɔmnaa kɛ yem.


Y riyix tikˈalajsaj cˈa ri kitzij chiquiwech ri winek ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon chi achique riˈ ri kas kitzij. 	 Sika nyə́ma tɔm ɩ́ la-mɛɣɛ pətɔɔtɛɛ.


Man chic cˈa niquinaˈ ta chi mac ri yetajin chubanic; y yariˈ tek can riqˈui ronojel cánima niquiben ri etzelal ri sibilaj yeyaˈo qˈuix. Can nicˈat wi cˈa ri cánima chubanic ronojel ruwech etzelal. 	 Pa kɛ́ fɛɛlɛ fɛɩ nyə́ma kɛ́, yaasi ɩsaɣaʋ taa kɛ́ pa ha pa tɩ təkpataa, na pá huliɣi asilima təlatɛnaa.


Ri ye ral ri awachˈalal, ri chaˈon ruma ri Dios, niquitek cˈa el rutzil awech. Amén. 	 Nyá kɔɣɔ wei Ɩsɔ ləsaa tɔtɔ tɔ, ɩ piya sɛɛkɩ-ŋ.


Ruma ri mac ri yequibanalaˈ riyeˈ pan ewel, astapeˈ xaxu (xaxe wi) chi nitzijox, riˈ sibilaj qˈuixbel. 	 Yəlaa mpɛ, mpi pa ŋmɛləɣɩ na pá lakɩ tɔ sɩ pə tɔm ɩ́ tɩɩ lɩɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa tɔ pə wɛ fɛɛlɛ kɛ́.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xchˈo quiqˈui ri winek y chukaˈ quiqˈui ri rudiscípulos y xubij cˈa: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela samaa na ɩ ɩfalaa sɩ:


Y pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús xbe pa rachoch jun principal quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos. Ri Jesús siqˈuin (oyon) cˈa ruma ri achi riˈ riche (rixin) jun waˈin. Y ri yecˈo chiriˈ niquitzulaˈ cˈa apo ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ nakʋlɩ Yesu sʋʋ Falisanaa sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ tɛɣɛ tɔɣɔʋ. Mpa paa wɛ təna tɔ pa caɣaa na pá keŋna-ɩ teu.


Yacˈa tek cuyutajnek chic el ri mozo riˈ chare ri rucˈas, xberucˈuluˈ cˈa jun rech mozo. Ri mozo riˈ cˈo cˈa jun kajoˈn rubanon riqˈui riyaˈ. Ri kajoˈn cˈa ri rubanon ri rech mozo riˈ, man achiˈel ta cˈa ri rucˈas riyaˈ, xa jun ciento puek ri nibix denario chare. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyaˈ xupitzˈ chukul y nutzˈapij yan cˈa ruxlaˈ, y nubij cˈa chare: Tatojoˈ pe ri acˈas ri abanon wuqˈui, nichaˈ chare. 	 Təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ tɛɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ sulina ɩ təmlɛ taa taapalʋ nɔɣɔlʋ, ɩ́lɛ́ ɩ ka wɛna ɩnəɣɩ kəmlɛ kɛ liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200). Tənaɣa təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ́ ləla ɩ taapalʋ luɣu tɛɛ təkem, sɩ ɩ́ fɛlɩ-ɩ ɩ kəmlɛ kɛ ɩ́ fɛlɩ-ɩ.


Tek ri achiˈaˈ fariseos xquicˈaxaj chi ri Jesús can xutzˈapij wi cˈa xequey ri achiˈaˈ saduceos riqˈui ri xubij chique, can chanin cˈa xquimol quiˈ chuchˈobic achique ri xtiquiben. 	 Waatʋ wei Falisanaa nɩɩwa sɩ Yesu lapa na Satusee nyə́ma ta hiki kʋcɔcɔtʋ ɩlɛna pá koti.


Y ri ye tzeketel chrij ri Jesús sibilaj ye qˈuiy. Y jubaˈ ma quinojel chique riyeˈ ri xquiriqˈuilaˈ ri nimaˈk tak quitziak pa rubey ri Jesús riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Y nicˈaj chic winek ruma can niquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri Jesús xebequicˈamalaˈ pe ruxak tak cheˈ ri can riche (rixin) wikbel, riche (rixin) chi xequiricˈ pa rubey. Y quecˈariˈ niquibanalaˈ ye benak. 	 Na yəlaa paɣalɛ kɛ sɔsɔm náá pɔ pa wontu kɛ mpaaʋ taa. Lɛlaa náá cɛ akɔɔ na pá pɔ mpaaʋ taa.


Y ma tiyaˈ ta pa bis ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios. Riyaˈ cˈo chic pa tak kánima, y yariˈ retal chi can xkojcolotej wi el chuwech ri mac tek xtapon ri rukˈijul. 	 Ɩ́ taa wakələɣɩ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ laŋlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyʋsʋm mpi ɩ yʋsəna-mɛ tɔ. Na ɩnəɣɩ Ɩsɔ sɩɩ-mɛɣɛ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ kʋyakʋ wɛɛ kʋ kɔŋ, ŋku kʋ wule Ɩsɔ ká ya-mɛ təkpataa tɔ.


Y ri Jesús xuchilabej cˈa chique chi majun achoj chare tiquitzijoj wi. 	 Ɩlɛna ɩ́ kpaalɩ-wɛ sɩ pá taa heeli-təɣɩ nɔɣɔlʋ.


Y can xu (xe) wi cˈa xtaneˈ chi nichˈo apo ri Pablo, ri rey Agripa y ri Berenice, ri Festo ri aj kˈatbel tzij y ri nicˈaj chic ri can ye tzˈuyul chukaˈ quiqˈui, xeyacatej y xeˈel el. 	 Tənaɣa wulaʋ na kʋfənɛɛ na Pelenisi na pa cɔlɔ nyə́ma təna pa kʋlaa.


Jabel ruwaquikˈij ri winek ri can niquinaˈ pa cánima chi nicˈatzin ri Dios chique, ruma quiche (quixin) riyeˈ ri rajawaren ri caj. 	 Mpa pa fɛɩna kalampaanɩ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, mpɛ pa tənna ɩsɔtaa Kawulaɣa.


Y yacˈariˈ tek ri tziek ri achoj riqˈui jachon wi ri rupan ri rachoch ri Dios xel pa caˈiˈ. Xuchop pe cˈa pa ruwiˈ y xbeqˈuis cˈa chuxeˈ ka. Chukaˈ ri ruwachˈulef can xsilon cˈa y ri nimaˈk tak abej xepax. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ ɩnəɣɩ kpakpaa, pʋʋɣʋ sɔsɔɔʋ ŋku kɩɩ kaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ, kʋ faɣa yem kɛ́ hatoo ɩsɔtaa na pə́ kaləsəna kʋ atɛ. Na tɛtʋ sele na kʋkpaməŋ ya pɔɣɔlɛɛ,


Y tek nberilaˈ pe ri carneˈl riˈ, nuyaˈ cˈa pe chuwiruteleˈn. Can niquicot wi cˈa ruma chi xril pe. 	 Ɩ naa-ɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ teu, na ɩ́ kpaɣa-ɩ na ɩ́ hɔɣɔlɩ.


Yacˈa tek ri winek xquixquijech pa quikˈaˈ ri aj kˈatbel tak tzij, ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chuchˈobic achique chi chˈabel ri xtibij chique. Ruma chupan ri hora riˈ, ri Dios xtuyaˈ cˈa chˈabel chiwe ri nicˈatzin chi nibij. 	 Waatʋ wei paa pona-mɛɣɛ puloonaa taa kɛ́ mpʋ tɔ, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ na ɩsəna ɩ́ ká yɔɣɔtɩ-tɩ tɔ. Pə waatʋ ɩ́ talaa, pɩɩ tʋ mə luuŋ tɛɛ kɛ́ kpakpaa kɛ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri María can chanin xbe pa jun tinamit ri cˈo pa ruwiˈ jun juyuˈ ri cˈo pa rucuenta ri Judea. 	 Wɛɛ anɩ a taa kɛ́ Malɩ kʋlaa na ɩ́ lɔɣɔ ɩ təɣɩ Yuta ɩcatɛ natəlɩ tə taa kɛ́ pɔ́ɔ́ŋ taa.


Y ri rey Herodes can xpe bis pa ránima ruma ri xcˈutux chare, pero ruma cˈa chi can rubanon chic jurar chi can xtuyaˈ wi ri xtrajoˈ ri kˈopoj y ruma chukaˈ chi can chiquiwech ri ye rachibilan pa mesa tek xubij, rumariˈ can cˈo cˈa chi nuben ri nicˈutux chare, y queriˈ ma nuyaˈ (nutzek) ta ruqˈuix. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ Helɔtɩ laŋlɛ wakəla sɔsɔm. Ama ɩ tɛma tuuu kɛ ɩ mʋʋlaa mpɛ pa təna pa ɩsɛntaa, ɩlɛ pə fɛɩ sɩ ɩ ká kisi.


Y chupan cˈa chukaˈ ri tinamit riˈ, cˈo cˈa jun malcaˈn ixok. Y ri malcaˈn ixok riˈ binakil napon riqˈui ri aj kˈatbel tzij riˈ y nubij cˈa chare: Takˈataˈ tzij pa ruwiˈ ri nucˈulel, nichaˈ. 	 Pə pamma alʋ leelu nɔɣɔlʋ naa wɛ ɩcatɛ ńtɛ́ tə taa, tam kɛ́ ɩ pukaɣa ɩ kiŋ na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ. Sɩ nɔɣɔlʋ tɔkəna ɩ ɩsɛ, na ɩ́ caa sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ.


Chinuwech riyin, ruloman chi cˈa yin qˈues na, can utz wi chi nnataj ca qˈuiy pixabanic chiwe. 	 Ye ma wɛna ma ɩsɛ, ma hʋʋ sɩ pə wɛ teu sɩ ma kʋtɔɔsʋtʋ tənɛɣɛ maa tɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ tam na ɩ́ taa hɛɛ.


Yacˈa riyoj ri yoj riche (rixin) ri sakil ruma kaniman chic ri Jesucristo, tikachˈoboˈ cˈa jabel ri achique yekabanalaˈ. Can tikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, y quekajoˈ quinojel. Ruma queriˈ rubanic riche (rixin) chi nikatoˈ kiˈ chuwech ri kacˈulel. Achiˈel nuben jun soldado, nucusaj jun chˈichˈ chuwarucˈuˈx riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel. Quecˈariˈ tikabanaˈ riyoj achiˈel nuben ri soldado, nucusaj jun chˈichˈ pa rujolon (ruwiˈ) riche (rixin) chi nicolotej chuwech ri rucˈulel. Can tikacukubaˈ cˈa apo kacˈuˈx chi xojcolotej yan. 	 Ama tá mpa pə nyaala tá tɔɔ na tə́ pəsɩ ilim taa nyə́ma tɔ tɩɩ lakɩ pə təna na laakalɩ kɛ́. Tə́ yele na tá Ɩsɔ taa tɛmnaʋ na tá təma sɔɔlʋɣʋ pəsɩ-tʋ ɩsɩɩ nyəɣəlʋɣʋ toko. Tə́ caɣana naani sɩ pɩɩ ya-tʋ, na pəlɛ pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ tə paŋʋɣʋ yoou kahuka tɔ.


Quinojel cˈa yebin chi can utz ri rucˈaslen ri kachˈalal Demetrio, y can kitzij nikˈalajin chi queriˈ. Y can ya chukaˈ riˈ nikabij riyoj. Y riyix iwetaman chi riyoj ma nikatzˈuc ta tzij tek nikabij riˈ. 	 Yəlaa təna pʋɣʋləɣɩ Temetiyusi kʋpantʋ kɛ́, na ɩ tampana maɣamaɣa ná ləsəɣɩ ɩ nyɩɩlʋɣʋ tɔtɔ. Ɩnəɣɩ tá tɔtɔ tə kuliɣi kahuka kɛ ɩ kʋpantʋ tɔɔ, na n nyəmá teu sɩ taa yɔɣɔta nti, ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ.


Nchˈobon chi yikˈax el iwuqˈui tek xquibe pan España. Nwajoˈ yicˈojeˈ el jun caˈiˈ oxiˈ kˈij iwuqˈui riche (rixin) chi nikatzˈet chic kawech, riche (rixin) chi riyix niyaˈ quicoten pa wánima. Y chukaˈ nwajoˈ chi niyaˈ ta el chuwe ri nicˈatzin riche (rixin) ri nubey. 	 Pənɛntɛ ma hʋʋwa sɩ ye ma puki Ɩsəpanyɩ tɛtʋ kɛ maa təŋna mə tɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma lakɩ tamaa sɩ maa hɛlɩ na má wiili-mɛ na má na-mɛ tə́ caɣa wɛɛ naalɛ, na mə maɣamaɣa ɩ́ səna-m na má tʋ mpaaʋ.


Y riyeˈ xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Y achique cˈa xtelesan el ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul chkawech? xechaˈ. 	 Pa pɔɔsaɣa təma sɩ: Awe ká tʋlɩ-tʋɣʋ pɩɩʋ ŋkʋɣʋ pəlaaʋ nɔɣɔ ɩlɛ?


Y xentzˈet cˈa ri ye wukuˈ ángeles ri ye paˈel apo chuwech ri Dios. Y chique cˈa ri wukuˈ ángeles riˈ xjach jojun trompeta. 	 Pə waalɩ kɛ́ ma ná ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa mpa pa səŋəɣɩ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɛla-wɛɣɛ akantɛɛ naatosompɔɣɔlaɣa.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj cˈa: ¿Ri Juan xtak pe ruma ri Dios riche (rixin) chi xeruben bautizar ri winek? ¿O xa ye ri winek xebin chare chi xuben queriˈ? xchaˈ ri Jesús. Y ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa xtikabij chare wacami? xechaˈ ka. Ruma wi nikabij chi ri Juan ya ri Dios ri takayon pe, ri Jesús xa xtubij cˈa chake chi achique cˈa ruma tek ma xinimaj ta ri xubij. 	 Ɩsɔ yaa yəlaa tilina Yohaanɩ sɩ ɩ́ sɔɔkɩ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa maɣasa-təɣɩ pa taa pa tike. Ɩlɛna Yuta sɔsaa mpɛ pá tɔ sɩ: Ye tə tɔma sɩ Ɩsɔ tilina-ɩ, ɩ ká pɔɔsɩ-tʋ sɩ na pepe tɔɔ kɛ́ tə ta mʋ ɩ tɔm ɩlɛ?


Y tek xoka cˈa ri kˈij riche (rixin) ri quinimakˈij ri israelitas ri Pentecostés rubiˈ, quinojel cˈa ri quiniman ri Ajaf Jesús quimolon cˈa quiˈ pa jun jay. Y junan cˈa quiwech quibanon. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tala Pɛntakɔnta acima wule, ɩlɛna Ɩsɔ sɛɛlaa koti pa tənaɣa təntəmlɛ.


Y tek kajachon chic kiˈ quiqˈui ri kachˈalal, riyeˈ xecˈojeˈ cˈa ca, y riyoj xoj‑oc el pa barco, y can choj xojbe cˈa pa jun ti ruwachˈulef ri cˈo pa mar ri Cos rubiˈ. Pa rucaˈn kˈij tek xoj‑el el ri chiriˈ, xojapon cˈa pa jun chic ti ruwachˈulef ri pa mar cˈo wi, ri Rodas rubiˈ. Y tek xoj‑el el ri pa Rodas, xojapon cˈa ri pa tinamit Pátara. 	 Tə ya təmaɣa mpʋ, ɩlɛna táá sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ tɛɛ Kɔɔsɩ kɛ kpakpaa. Kʋ fema ɩlɛna tə tala Lote. Tə kʋla təna, ɩlɛna tə tala Patala.


Ri discípulos xquicˈaxaj na cˈa chi can ya wi ri Jesús, cˈacˈariˈ xcukeˈ ka quicˈuˈx y riqˈui quicoten xquicˈul apo ri Jesús chupan ri jucuˈ. Y can yacˈariˈ tek xeˈapon chuchiˈ yaˈ, ri lugar ri cˈo chi yeˈapon wi. 	 Yesu ɩfalaa luɣu lapa na pá kpaɣa Yesu kɛ kpɩɩlʋɣʋ taa. Tete ɩsɩɩ saŋa tɔ, pa tɛma tatɛ kɛ timpi pa pukaɣa tɔ.


Ri discípulos can xbequimoloˈ cˈa pe y xquinojsaj cablajuj chaquech riqˈui ri ma xqˈuis ta rutijic, tek ye waynek chic quinojel. Cˈa ya na cˈa riˈ xmolotej ca chare ri wuˈoˈ tak caxlan wey banon riqˈui cebada. 	 Ɩlɛna ɩ ɩfalaa tɔɔsɩ hɔɣɔləŋ ɩnɩ, na pə́ su tɔkəŋ naanʋwa na naalɛ. Potopotonaa kakpasɩ ɩnɩ ɩ kpisina ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pa tɛma tɔɣɔʋ tɔ.


Pero ri runaˈoj ri Dios can nikˈalajin pa quicˈaslen quinojel ri ye ralcˈual chic, chi can choj wi, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ tewaɣa, halɩ pə naakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa təŋəɣɩ-yɛ tɔ pa kiŋ.


Y ma xu (xe) ta cˈa tiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios, xa can tibanaˈ chukaˈ ri nubij. Ruma wi xa can xu (xe wi) niwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios y ma niben ta ri nubij, xa iyon riyix nikˈol ka iwiˈ. 	 Ɩ́ taa nɩɩkɩ Ɩsɔ Tɔm kɛ kʋnɩɩ kɛ yem. Ye ɩ́ lakɩ mpʋ ɩ́ puɣusiɣi mə təɣɩ. Ama ɩ́ təŋ teitei ɩsɩɩ ɩ́ nɩɩkɩ tɔ.


Ri rutojbalil ri mac xa camic nucˈom pe pa kawiˈ. Yacˈa ri Dios nusipaj cˈa chake ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y Riyaˈ nusipaj cˈa ri cˈaslen chake ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Kajaf Cristo Jesús. 	 Ɩsaɣatʋ fɔɔtɔ kɛlɛ səm. Ama weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ Ɩsɔ ná haa faalaa kɛ mpa na Tacaa Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chare ri rutataˈ ri cˈajol: ¿Janipeˈ chic tiempo rucˈulwachin pe quereˈ re cˈajol reˈ? xchaˈ ri Jesús. Y ri tataˈaj xubij: Can cˈa coˈol tek quereˈ rucˈulwachin pe. 	 Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ ka caa sɩ: Waatʋ wei kɛ́ pə caala-kɛɣɛ lapʋ kɛ mpʋ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pəyaɣa caa cɔ-ɩ sɩ: Hatoo ka pəcaatʋ pɛtɛpɛtɛ taa kɛ́.


Y ma tapokonaj ta natij pokon ruma naben ri samaj ri nrajoˈ ri Jesucristo. Xa tacochˈoˈ ronojel, achiˈel nuben jun utzilaj soldado. 	 Nyaa tɔɣɔ nyá kʋnyɔŋ ɩsɩɩ Yesu Kilisiti yoolu kʋpaŋ.


Y can quinojel cˈa ri winek quixibin quiˈ. Y qˈuiy cˈa milagros ri yebanalox cuma ri apóstoles; y ri milagros ri yequibanalaˈ riyeˈ, can ye retal chi can kitzij chi ye rusamajel ri Dios. 	 Tillaa lakaɣa piti təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəmnaa, na pə́ kpaa paa wei kɛ́ sɔɣɔntʋ.


Ri Jesús xuchop chic cˈa tzij quiqˈui ri winek, y xerucusaj nicˈaj chic cˈambel tak tzij. Riyaˈ xuchop cˈa rubixic: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa ɩsɔnaa sɛɛʋ kɛ mpa pa nɩɩkaɣa ɩ tɔm tɔ sɩ:


Achiˈel riyin, tek xiqˈuiy pe, xinben achiˈel niquiben ri acˈalaˈ. Xichˈo achiˈel yechˈo ri acˈalaˈ; xinchˈob achiˈel niquichˈob ri acˈalaˈ; ri nunaˈoj can achiˈel quinaˈoj ri tak acˈalaˈ. Yacˈa tek xinoc anej achi, ma xinben ta chic achiˈel niquiben ri acˈalaˈ. 	 Maa kɛ́ pəyaɣa tɔ ma yɔɣɔtaɣa na ma hʋwɛɛ na ma kʋmaɣasəm pəcɛnyəm kɛ́. Ama ma ɩsɛ kɔma na á nyaalɩ tɔ ma lɔ pəcɛnyəm təna.


Y tek njachon chic cˈa ca ri ofrenda riˈ, yacˈariˈ tek xquibe pan España y yacˈariˈ tek xquikˈax el iwuqˈui riyix. 	 Ye ma tɛma tənɛɛnɩ, na má tɛ-wɛɣɛ liɣitee anɩ a tənaɣa cɛlʋɣʋ, ɩlɛ maa tʋ Ɩsəpanyɩ tɛtʋ mpaaʋ, na mə tɛ tɔɔ kɛ́ maa təŋna na má tɛɛ.


Y can cˈa ma jane yojapon ta chuchiˈ ri mar, tek xbekilaˈ jun boloj sanayiˈ cˈo chuxeˈ yaˈ, y chiriˈ xberukebuj wi riˈ ri ruxeˈ ri rutzaˈn ri barco, y chiriˈ xkˈateˈ wi ca. Can ma xsilon ta chic. Y ri rachek ri barco can xuchop nijokˈotej ruma ri yaˈ can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ nberupaxij riˈ chiriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa polaa na pá yoona kanyəŋa huɣule natələɣɩ lʋm hola naalɛ hɛkʋ na pə́ saalɩ. Kpɩɩlʋɣʋ nyʋɣʋ ka sʋʋ kanyəŋa taa kɛ́ na pə tɔkɩ təkeŋ. Na lʋm hola náá tɔŋa kʋ waalɩ tɔɔ kɛ́ mapʋ na pə́ yɔkɩ təkpɔɣɔkpɔɣɔ.


Yariˈ ri nabey mul niban queriˈ. Y tek xban ri nabey tzˈiban biˈaj riˈ, yariˈ tek cˈa nikˈato na tzij ri jun achi ri Cirenio rubiˈ, chilaˈ pa ruwachˈulef Siria. 	 Kʋkalʋɣʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa Silii kʋfənɛɛ Kiliniyusi pɔɔlɛ taa.


Y can yacˈariˈ tek xpe ri itzel winek nutojtobej ri Jesús, y xubij cˈa chare: Wi kas kitzij chi yit cˈa riyit ri Rucˈajol ri Dios, tabanaˈ cˈa chique re abej reˈ chi queˈoc caxlan wey, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlɔɣɔʋ kpəntəna-ɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa yɔɣɔtɩ na pɛɛ anɛ á pəsɩ tɔɣɔnaɣa.


Y riyix can yix riche (rixin) ri Cristo, y ri Cristo can riche (rixin) ri Dios. 	 Ama Kilisiti tənna-mɛ, na Ɩsɔ tənna Kilisiti ɩ́lɛ́.


Can nbij wi cˈa chiwe chi sibilaj ye qˈuiy winek ri xquepe quereˈ pa relebel kˈij y quereˈ chukaˈ pa rukajbel kˈij, winek ri quicukuban quicˈuˈx wuqˈui. Riyeˈ xquetzˈuyeˈ cˈa riqˈui ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob pa rajawaren ri caj. 	 Ma heeliɣi-mɛ tɔtɔ sɩ, paɣalɛ ká lɩɩna ilim təlɩɩlɛ na ilim tətʋlɛ, na pá na Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ paa caɣa tɔɣɔʋ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa.


¡Juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y chukaˈ riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma xa yix achiˈel ri ulef ri cˈo pa quiwiˈ ri caminakiˈ. Tek ri ulef riˈ xa xqˈuis yan ka y xa ma can ta nikˈalajin chic, ri winek choj chic yekˈax el pa ruwiˈ. Can man cˈa quetaman ta chi xa pa ruwiˈ jun caminek yekˈax wi el, xchaˈ ri Jesús. 	 Falisanaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Ɩ́ wɛ kɛ́ ɩsɩɩ pəlaaŋ wei ɩ salətaa na pá tɔŋ ɩ tɔɔ kɛ́ yem, na pá ta nyɩ sɩ pəlaaŋ tɔ.


Rumacˈariˈ tiyaˈ ca ronojel ri ma chˈajchˈoj ta y ronojel ri etzelal. Y can tikasaj iwiˈ chi ninimaj ri ruchˈabel ri Dios ri cˈo chic pa tak iwánima. Ruma ya chˈabel riˈ ri nicolo iwuche (iwixin). 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká kisi mpi pə lakɩ yʋlʋ kɛ ɩsaɣaʋ tɔ, na ɩ́ lɔ kʋlapʋtʋ nti tə ta kɛɛsɩ tɔ. Ɩ́ pasa mə tɩ na ɩ́ mʋ tɔm nti Ɩsɔ sɔtəɣɩ mə taa tɔ, tɔm ntɩ tɩɩ yana mə nyɔɔŋ.


Pero ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi can yojrajoˈ. Ruma astapeˈ can yoj aj maquiˈ, can xutek wi cˈa pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma riyoj. 	 Paa na mpʋ Ɩsɔ ná hʋla-tʋɣʋ ɩsəna tənaɣa ɩ sɔɔla-tʋ tɔ. Kilisiti səpa tá tɔɔ paa na tə kɛ́ asaɣaa tɔ.


Y xutzˈibaj cˈa el jun wuj riche (rixin) chi nbequijachaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij, y chupan ri wuj riˈ rubin cˈa el: 	 Ɩlɛna kʋmataŋ ŋmaa takəlaɣa sɩ:


Achiˈel ta jun kachˈalal ri nicˈatzin rutziak y nicˈatzin ruway. 	 Ye ɩsɩɩ nyá tɔɣɔntəlɛ apalʋ yaa alʋ laŋna ntɛɣɛ kʋtakʋɣʋ, na tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa ta tala-ɩ.


Y ri alekˈomaˈ ri ye bajin chuwech quicruz ri yecˈo apo chuxquin ri Jesús, can queriˈ chukaˈ niquibilaˈ apo, achiˈel ri nicˈaj chic. 	 Na pə kpɛŋna ŋmɩɩlaa mpa paa kama ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔlɔ tɔ na pɛlɛ pá tʋʋ-ɩ mpʋ tɔtɔ.


Ruma ronojel cˈa ri cˈo riqˈui ri Nataˈ Dios, can wuche (wixin) chukaˈ riyin, rumariˈ tek xinbij yan chiwe chi ri Lokˈolaj Espíritu can xtucˈul ri can wuche (wixin) wi riyin y xtukˈalajsaj chiwech. 	 Ma Caa nyəm təna kɛ ma nyəm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtaa sɩ, nti ma kaɣa-mɛɣɛ heeluɣu tɔ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ.


Ri ruchˈacul xa man cˈo ta chic waweˈ. Riyaˈ xcˈastej yan el. Toka cˈa chiˈicˈuˈx ri xubij chiwe tek Riyaˈ cˈa cˈo na cˈa chiriˈ pa Galilea. 	 Ɩ fɛɩ cənɛ, ɩ fema. Ɩ́ tá tɔɔsɩ nti ɩ ka heela-mɛɣɛ ɩ ka wɛʋ Kalilee tɔ sɩ:


Yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chare ri Jesús: Riyin ma yin israelita ta, xa ye ri awinak y ri principaliˈ tak sacerdotes ri xejacho awuche (awixin) pa nukˈaˈ. Ruma achique na ri quitzˈeton chawij. ¿Achique cˈa ri amac ri abanon chiquiwech? xchaˈ chare. 	 Ɩlɛna Pilatɩ cɔ Yesu sɩ: Ha, nyá Yuta tʋ ntɛ́ ma na? Nyá piitim nyə́ma maɣamaɣa na kɔtəlaa sɔsaa kɔnna-ŋ ma kiŋ. N wakəla we?


Ruma wi riyit nanaˈ raybel chi naben jun mac, riˈ xa awuqˈui cˈa riyit nipe wi. Xa ya ri itzel tak raybel ri yecˈo awuqˈui ri yebano queriˈ chawe. 	 Pa tɔŋ sɩ pə maɣasəɣɩ yʋlʋ tɔ, ɩ maɣamaɣa ɩ kʋnyɩɩlʋɣʋ ɩsaɣaʋ hɔŋna-ɩ na pə́ kpa-ɩ ɩsɩɩ katɔka.


Riyoj can nikacˈutuj wi cˈa chare ri Dios chi man ta jun etzelal ri niben. Riyoj nikacˈutuj queriˈ pan iwiˈ riyix, pero ma ruma ta chi riyoj nikajoˈ chi nikˈalajin chiwech chi can yoj riche (rixin) wi ri Dios y can cˈo ri ruchukˈaˈ pa kakˈaˈ. Ma que ta riˈ. Ri nikajoˈ riyoj ya ta chi riyix niben ri utz, astapeˈ ma nikˈalajin ta chiwech chi can yoj riche (rixin) wi ri Dios. 	 Ɩsɔ kɛ́ tə sələməɣɩ sɩ ɩ́ yele na ɩ́ taa la kawalaɣa nakəlɩ. Tɩɩ caa sɩ tə́ hʋ́lɩ́ tənɛ tə taa kɛ́ mpi tə pəsəɣɩ tɔ, paa pɩɩ lɩɩ sɩ pəsʋɣʋ kɛ tɩɩ pəsəɣɩ, kʋpantʋ kɛ tə caa mɩɩ lakɩ.


Yacˈa riyix ri iniman chic ri Jesucristo, chuxeˈ ri juyuˈ Sion rubiˈ yixcˈo wi apo. Yixcˈo chic nakaj chare ri tinamit riche (rixin) ri cˈaslic Dios, ri nibix Jerusalem chare, y chilaˈ chicaj cˈo wi, ri acuchi (achique) quimolon wi quiˈ pa tak mil chi ángeles. 	 Ama mɛ mə kpətəna Siyɔŋ pʋɣʋ, na Ɩsɔ weesuɣu tʋ ɩcatɛ ɩsɔtaa Yosalɛm na tə ɩsɔtaa tillaa tuutuuma.


Y ri Jesús xubij chique: Tek xquixapon ri pa tinamit Jerusalem, xtitzˈet cˈa chi cˈo jun achi ri rucˈamom pe yaˈ pa jun cucuˈ. Titzekelbej cˈa el ri achi riˈ cˈa achique jay xtoc wi. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩɩ naa, ɩ́ ká kɔɔ ɩsɩɩ ɩ́ sʋʋ ɩcatɛ tɔ, ɩ́ ká sulina apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ səɣəla lʋm na həyaɣa. Ɩ́ təŋɩ-ɩ na ɩ́ sʋʋ təyaɣa ŋka ka taa ɩ ká sʋʋ tɔ.


Y riyin ri Juan xintzˈet cˈa ri lokˈolaj tinamit, ri cˈacˈacˈ Jerusalem. Xintzˈet cˈa chi ri tinamit riˈ, ruchapon nika pe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. Y can jabel cˈa chojmirisan y wikon pe, can achiˈel nuben jun kˈopoj tek nuwik riˈ jabel riche (rixin) chi más nika chuwech ri cˈajol ri achoj riqˈui nicˈuleˈ wi. 	 Na má ná ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ. Yosalɛm kʋfalʋ, na tə lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kiŋ na tə́ tiiki. Tə taɣana tə təɣɩ teu kɛ́ ɩsɩɩ pɛɛlɔ taɣanʋɣʋ ɩ tɩ na ɩ́ puki ɩ paalʋ kiŋ tɔ.


Xquicˈaxaj cˈa chi xkˈajan trompeta, y xquicˈaxaj chukaˈ tek xchˈo pe ri Dios quiqˈui. Pero riyeˈ xquicˈutuj utzil chi man chic tichˈo ta pe quiqˈui, 	 na pá nɩɩ akantəlɛ wula na pə́ yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Saa wei Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma nɩɩ pə yɔɣɔtaɣa mpʋ tɔ, pa tɔma sɩ pə́ yele mpʋ, pə́ taa tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Y wacami nwajoˈ yichˈo cˈa jubaˈ chrij ri puek ri ntajin rumolic riche (rixin) chi nitek el chique ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo pa Jerusalem. Y can achiˈel ri nbin chique ri iglesias ri yecˈo pa ronojel Galacia, can queriˈ chukaˈ nwajoˈ chi niben riyix. 	 Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ lɛntɩ, ntəɣəlɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yosalɛm tɔ pa sənaʋ tɔm. Ɩ́ la teitei ɩsɩɩ maa kɛɛsʋɣʋ Kalatɩ Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ.


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique ri winek: Tek riyix niwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios, can tiwacˈaxaj cˈa ri nubij. Can tika cˈa ka pa tak iwánima, ruma wi queriˈ niben, qˈuiy etamabel ri nicˈul ca y xtiyaˈox (xtyaˈ) chic jubaˈ ruwiˈ chiwe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na nti nti ɩ́ nɩɩkɩ tɔ. Maɣasəlaɣa ŋka mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasəɣəna tɔ, ŋkɛɣɛ Ɩsɔ ká maɣasəna ɩ kʋcɔɔŋ na ɩ́ ha-mɛ.


Y ri Jesús xubij: Man ta jun akˈatbel tzij pa nuwiˈ, wi man ta ruma ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Ruma can ya Riyaˈ ri yayon pe kˈatbel tzij pan akˈaˈ, y rumariˈ tek cˈo akˈatbel tzij pa nuwiˈ. Y wi xquinatek pa camic, can cˈo cˈa amac, pero ri más cˈo rumac ya ri xijacho pan akˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ Pilatɩ sɩ: N fɛɩna nyá təɣɩ ma tɔɔ, ye pə taɣa ɩsɩɩ Ɩsɔ hana-ŋ pə toma. Pə tɔɔ kɛ́ wei ɩ kpa-m na ɩ́ cɛlɛ-ŋ tɔ, pʋntʋ ntɛ́ ɩsaɣaʋ na pə́ kəlɩ nyá.


Ri ka‑Dios riyoj israelitas can xeruchaˈ cˈa ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, y xuben cˈa chique chi xeˈoc jun nimalaj tinamit tek can cˈa yecˈo na chiriˈ pan Egipto, ruwachˈulef ri xa ma quiche (quixin) ta riyeˈ. Ri Dios can riqˈui cˈa ri ruchukˈaˈ xerelesaj pe chiriˈ. 	 Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa panɛ pa Ɩsɔ ləsəna tá caanaa caanaa na ɩ́ la na pá huki waatʋ wei paa caɣa caɣalətʋ kɛ Icipiti tɔ, na ɩ́ ləsɩ-wɛɣɛ təna na toŋ na toŋ.


Ruma ri ixok riˈ can rubilon cˈa pe pa ránima: Xa riqˈui ta nchop el jubaˈ rutziak ri Jesús, yicˈachoj. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ hʋʋwa ɩ taa kɛ́ teu kɛ́ sɩ: Ye ma pəsaa na má tɩɩ hiki ɩ tɔɔ wontu na má tokina te, pɩɩ waa-m.


Y tek xeˈapon cˈa ri mozos ri xeˈoc pa samaj nabey riche (rixin) chi yebetoj pe, xquichˈob chi riyeˈ más qˈuiy cajel xtiquicˈul que chiquiwech ri nicˈaj chic ri xa majun kˈij ta ri xesamej. Yacˈa tek xquicˈul ri cajel, yacˈariˈ tek xquitzˈet chi riyeˈ chukaˈ xa jun puek ri nibix denario chare ri xquicˈul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa caala təmlɛ taa kɛ́ sʋʋʋ tɔ pa hʋʋwa sɩ mpɛ pa nyəna ká kəlɩ panɛ pa nyəna. Ama liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ́ pa cɛla-wɛ.


Y cˈo qˈuiy ri nwajoˈ nbij chiwe. Xa yacˈa ri ma nwajoˈ ta ntzˈibaj el ronojel chupan re wuj reˈ. Ruma can nrayij chi yinapon na iwuqˈui riche (rixin) chi yojtzijon chi utz, riche (rixin) chi queriˈ nitzˈaket ri quicoten pa tak kánima. 	 Tɔm nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔ tə tɔɔwa, ɩlɛ ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ mə tɛɣɛ na má heeli-mɛɣɛ-tɩ na nɔɣɔ na pə́ ha-tʋɣʋ laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ. Ma kaa ŋmaa-təɣɩ kʋŋmaa kɛ takəlaɣa taa na ŋmaalaɣa.


Can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nben riyin, ruma riyin can nben wi ri achiˈel xuben ri Cristo. 	 Ɩ́ kɛɛsəɣəna-m ɩsɩɩ má kɛɛsəna Kilisiti tɔ.


Yacˈa ri ma xtutzolij ta riˈ chrij y xtucochˈ ronojel cˈa pa ruqˈuisbel, ya cˈa riˈ ri xticolotej. 	 Ama ye wei ɩ nyaɣa apalʋtʋ na ɩ́ tala tənaɣa, pʋntʋ nyʋɣʋ kɛ pɩɩ ya.


Y ri wukuˈ ángeles ri ye ucˈuayon trompetas, can yacˈariˈ xquichojmirisalaˈ quiˈ riche (rixin) chi yequixupuj ri trompetas. 	 Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa mpa pa tɔka akantɛɛ naatosompɔɣɔlaɣa tɔ pɛlɛ pa taɣana pa təɣɩ sɩ pa caa hʋlʋɣʋ.


Y ri rudiscípulos ri Jesús xquichˈojilaˈ chiquiwech chi achique chique riyeˈ ri más nim rukˈij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa hɔma sɔsɔɔntʋ tɔɔ sɩ pa naa sɩ pa taa aweɣelɛ sɔsɔ.


Ri Dios can rutzˈeton wi pe y can rukˈalajsan wi chi quinojel ri winek can ye aj maquiˈ wi. Ri Dios queriˈ rubin ruma nrajoˈ chi nujoyowaj kawech konojel y nrajoˈ yojrucol. 	 Ɩsɔ yelaa kɛ́ sɩ kaanɩɩtʋ ɩ́ hɔkɔ yəlaa təna na ɩ́ hʋ́lɩ́ pa tənaɣa suulu tɔtɔ.


Ri Jesús xubij chic cˈa: Ri kˈij cˈa tek xquinijotobaˈ chuwech cruz riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈa yacˈariˈ tek xtiwetamaj yin achique cˈa riyin. Y xtiwetamaj chukaˈ chi ronojel ri nben riyin, xa ma nben ta pa nuyonil. Xa can achiˈel ri rubin pe ri Nataˈ chuwe riyin, can queriˈ chukaˈ nbij riyin chiwe riyix. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Waatʋ wei ɩ́ ká kpaasɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má ɩlɛ, waatʋ ɩnəɣɩ ɩ́ ká nyɩ sɩ, maɣalɛ wei ɩnɩ tɔ. Na ɩ́ ká nyɩ tɔtɔ sɩ, maa lakɩ pʋlʋ na ma maɣamaɣa ma kaŋkantɛ. Ama nti Tacaa Ɩsɔ sɛɣɛsa-m tɔɣɔ ma lakɩ.


Yacˈa tek ri Jesús xracˈaxaj queriˈ, xupiscolij riˈ y xubij cˈa chare ri Pedro: Cabiyin quelaˈ riyit Satanás, ruma ma utz ta ri nachˈob. Riyit xa yatoc kˈatbel nubey. Ruma ri nachˈob riyit xa can junan riqˈui ri niquichˈob ri winek y xa ma ya ta ri nrajoˈ ri Dios ri nachˈob. 	 Tənaɣa Yesu pəsaa təkpɛʋ na ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Satanɩ tɛɛ ma tɔɔ. Ɩsaɣatʋ taa kɛ́ n caa n tusi-m. Nyá hʋwɛɛ ta kɛ Ɩsɔ nyəna, yəlaa nyəna kɛ́.


Y xaxu (xaxe wi) cˈa ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri xerucˈuaj el. Yacˈariˈ tek Riyaˈ can xunaˈ yan kˈaxon ruma ri xtiberucˈulwachij. Can jun nimalaj bis cˈa ri xpe pa ránima. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na Yohaanɩ. Tənaɣa sɔɣɔntʋ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ sʋʋ-ɩ kpaʋ,


Yacˈa ri discípulo ri Tomás rubiˈ, y nibix chukaˈ Dídimo chare; riyaˈ xubij cˈa chique ri rech discípulos: Joˈ cˈa, tikatzekelbej ri Jesús, riche (rixin) chi wi Riyaˈ xticamisex, can kojcamisex chukaˈ riyoj junan riqˈui Riyaˈ, xchaˈ. 	 Tənaɣa Tomaa wei pa yaakaɣa tompu tɔ ɩ tɔma Yesu ɩfalaa lɛlaa sɩ: Aŋha tə́ təŋ Tacaa na tá na-ɩ tə́ kpɛntɩ səm ɩlɛ.


Y ri Herodes y ri ye rusoldados can majun cˈa rukˈij xquiben chare ri Jesús y xquitzeˈej. Xquiyaˈ cˈa jun tziek chrij, can achiˈel ri yequicusalaˈ ri reyes. Y cˈacˈariˈ ri Herodes xutzolij chic el ri Jesús cˈa riqˈui ri Pilato. 	 Helɔtɩ na ɩ yoolaa pa woŋaɣa Yesu kɛ́ na pá lakɩ-ɩ nyaŋ kɛ sɔsɔm. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa suu Yesu kɛ kacɔka toko sɔsɔ nɔɣɔlʋ, ɩlɛna pá məŋna-ɩ Pilatɩ kiŋ.


Yacˈa wi can niyaˈ kˈij chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin), ri icˈaslen can niwachin jabel. Y xticˈojeˈ pa tak iwánima ri ajowabel, ri quicoten, ri uxlanibel cˈuˈx, ri cochˈonic, ri utzilaj naˈoj, ri raybel chi nibanalaˈ utzil, ri cukbel cˈuˈx, 	 Ama Ɩsɔ Feesuɣu ná lakɩ na yəlaa sɔɔləɣɩ təma na pá hikiɣi laŋhʋlʋmlɛ, na pʋlʋ ɩɩ pɛkələɣɩ-wɛ, na pá wɛna təma na suulu, na pa wɛna pɛɛlɛɛ na pa lakɩ təmaɣa kʋpantʋ na pá təŋəɣɩ tampana.


Y tek xekˈax jucˈan chic ruchiˈ yaˈ, xeˈapon cˈa ri pa tinamit Efeso. Ri Pablo xeruyaˈ ca ri Priscila y ri Aquila, y xbe chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Junan cˈa niquichˈob rij ri ruchˈabel ri Jesucristo quiqˈui ri israelitas. 	 Pa kɔma na pá tala Ɩfeesu ɩlɛna Akilaasɩ na Pilisila pa na Pɔɔlɩ pa cɛ təma. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ ná pola Yuta nyə́ma təkotile taa, na ɩ́ na-wɛ pá lakɩ faaci na pá hɔŋ tɔm.


Ri nabey trato ri xuben ri Dios quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ xubij chique ri achique rubanic cˈo chi niquiben riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Dios, y xubij chukaˈ chi tiban jun rachoch ri Dios re waweˈ chuwech re ruwachˈulef. 	 Kancaalaɣa nɔɣɔ ŋka paa pɛɛlaa tɔ kɛlɛ kaa wɛna nti pa sɩɩwa na pa təŋəɣɩ na pá sɛɛkɩ Ɩsɔ tɔɣɔ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ ka wɛ atɛ cənɛ.


Y tek xqueˈitzˈet ri Abraham, ri Isaac, ri Jacob y quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, chi yecˈo pa rajawaren ri Dios chilaˈ chicaj, yacˈariˈ tek xquixokˈ ruma bis, xtikachˈachˈej iwey ruma xixelesex ca. 	 Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na Apəlaham na Ɩsaaka na Saakɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tənaɣa Ɩsɔ Kawulaɣa taa, na pá fiɣita-mɛ na awalɩ tɔɣɔlɛ ɩsɩɩ ɩ́ ká tɩɩ casɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ mə təɣɩ kela te.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Simón Pedro: Tayacaˈ la awespada pa ruvaina. ¿La nachˈob cami riyit chi riqˈui la xaben, riyin can yicolotej chuwech ri tijoj pokonal ri rubin pe ri Tataˈixel ri can cˈo chi nkˈaxaj? xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu tɔma Piyɛɛ sɩ: Məŋna nyá laɣatɛ kɛ tə suɣute taa. N hʋʋ sɩ ma kaa tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei ma Caa tʋ-m sɩ má tɔɣɔ tɔ?


Yacˈa wi cˈo jun ri can cˈo ronojel riqˈui ri nicˈatzin chare, y nutzˈet jun kachˈalal ri majun ruway, o majun rutziak, y can ma nubij ta ri ránima chi nutoˈ, can nikˈalajin chi majun ajowabel riche (rixin) ri Dios riqˈui. 	 Ye yʋlʋ wɛna kɛlɛ, ɩlɛna ɩ́ ná pə caala ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ na ɩ́ ta toosi ɩ tɔm sɩ pʋlʋ, wɛɛntʋ ɩnɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ sɩ ɩ sɔɔla Ɩsɔ kɛlɛ?


Y ye qˈuiy cˈa ri xquetzekelben ri itzel cˈaslen ri quicˈuan ri achiˈaˈ riˈ. Y cuma cˈa riyeˈ tek xtiyokˈotej ri kitzij bey. 	 Paɣalɛ ká təŋna-wɛɣɛ pa tɛtɛlakasɩ mpaaʋ ŋkʋ kʋ taa, na paa tʋʋ tampana mpaaʋ kɛ pa yaasi wei pá tɔkaa na pá lakəna tɔ ɩ tɔɔ.


Yacˈa riyoj ni xa ta jubaˈ xubij ri kánima chi xekanimaj ta; riche (rixin) chi queriˈ ri kitzij rubaniquil ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ya ta riˈ ri nicˈojeˈ iwuqˈui riyix. 	 Ama tá tá ha-wɛɣɛ pə mpaaʋ kɛ paa pəcɔ maɣamaɣa. Tá sɔɔlaa kɛ́ sɩ mə tɔɔ ɩlɛ tə́ tɔkɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tampana təkpaŋkpaŋkpa.


Y ri winek cˈa ri ye nabeynek el chuwech ri Jesús, xquikˈil cˈa ri achi chi ma turek ta chic ruchiˈ. Pero riyaˈ xa más xurek ruchiˈ, y xubij: Riyit ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma ri nbanon, xchaˈ. 	 Mpa paa tɛɛ nɔɣɔ tɔ, pɛlɛ pa kaləna yʋlʋm na pá heeli-ɩ sɩ: Su. Ama ɩ́lɛ́ ɩ sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyaɣa, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ.


Can yacˈariˈ tek xucˈut riˈ jun ángel chiquiwech ri aj yukˈaˈ riˈ, jun ángel ri petenak chilaˈ chicaj riqˈui ri Ajaf. Y riyeˈ sibilaj xquixibij quiˈ ruma ri ángel, y ruma chukaˈ ri sakil riche (rixin) ri Ajaf ri xsakirisan quiche (quixin). 	 Tənaɣa Tacaa ɩsɔtaa tillu kɔma pa kiŋ na Tacaa teeli na pa tɔɔ ɩsɩɩ kɔkɔ sɔsɔɔŋka nyaləməlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm.


Chupan cˈa ri rutiempo ri Noé, ri winek riˈ xaxu (xaxe) wi cˈa chrij ri quiway quicˈuyaˈ benak wi ri cánima, chukaˈ chi achiˈaˈ chi ixokiˈ can benak cˈa cánima chrij ri quicˈulanen. Y can cˈa que na riˈ yetajin chubanic ri winek chupan ri kˈij tek ri Noé y ri ye aj pa rachoch xeˈoc chupan ri nimalaj barco, y xuchop ri nimalaj kˈekelaj job. Y quinojel ri winek xecom. 	 Pə kɛɛsa Nowee wɛɛ anɩ a taa tɔ, pə tɔkaɣa kɛ́ na pə nyɔɔkɩ, na pə́ haakɩ təmaɣa alaa na pə́ kpakəɣɩ mpʋ yooo, haləna kʋyaŋku Nowee sʋʋ atakaa pɔɣɔlʋɣʋ sɔsɔɔʋ taa na pə yele-wɛ, na lʋm kɔɔ na pə́ tɔɣɔ pa təna təpaɩpaɩ tɔ.


Y tek ri cˈajol ri xcˈuleˈ xapon cˈa, ri achi ri nisamej chrij ri cˈulanen riˈ xubij cˈa chare: Tek cˈo jun nimakˈij quereˈ, quinojel cˈa winek ya ri ruyaˈal uva ri utz niquiyaˈ nabey mul, y tek qˈuiy chic ri quikumun, niquiyaˈ cˈa jun ruyaˈal uva ri ma can ta utz. Pero riyit xa ma que ta riˈ xaben. Riyit xa cˈacˈariˈ xbeˈawelesaj pe ri ruyaˈal uva ri más utz, xchaˈ. 	 na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Sʋlʋm kʋpam kɛ yəlaa təna caaləɣəna ləsʋɣʋ, na pə́ kɔma na pa təna pá haɣa ɩlɛ, pa təkəna mpi pə ta tʋlɩ tɔ. Ama nyá, nyá sʋlʋm kʋpam ná wɛ haləna nɔɔnɔɔ.


Yacˈa ri winek israelitas riˈ yexebexot (yexebeloj) apo chrij ri Jesús, ruma Riyaˈ xubij: Riyin ri caxlan wey ri kajnek pe chilaˈ chicaj. 	 Ɩsɩɩ Yesu yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ ɩnəɣəlɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ tiina ɩsɔtaa tɔ, sɛsɛ pə ta maɣa Yuta nyə́ma ntɛ́.


Y ri soldados riche (rixin) ri aj kˈatbel tzij riˈ xquicˈuaj cˈa apo ri Jesús chupan ri palacio. Cˈacˈariˈ xequisiqˈuij (xecoyoj) cˈa quinojel ri nicˈaj chic soldados, ri ye cachibil. Y xbequimoloˈ quiˈ chrij ri Jesús. 	 Pilatɩ yoolaa pona Yesu kɛ́ Kʋfənɛɛ təyaɣa taa, ɩlɛna pa samaa təna kotina-ɩ.


Ri Natanael yacˈariˈ tek xubij: Tijonel, can yit wi riyit ri Rucˈajol ri Dios. Y can yit wi riyit ri Rey riche (rixin) re tinamit Israel, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Natanayɛɛ tɔma sɩ: Ama Tacaa, n kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ, Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma wulaʋ sɔsɔ kɛ́.


Y yecˈo cˈa nicˈaj chic winek, ri xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi niquitojtobej ri Jesús, xquibij cˈa chare chi tubanaˈ cˈa chi cˈo jun retal nibanatej chuwech ri caj. 	 Ɩlɛna Yesu tɔm tʋlaa taa lɛlaa náá tɔmɩ-ɩ sɩ: La piti təmlɛ na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ Ɩsɔ toŋ kɛ n lakəna. Pa yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pa naa ɩ waalɩ.


Ri israelitas ri quiniman chic ri Dios yequicˈaxaj cˈa ri xa ma ye israelitas ta ri quiniman chukaˈ ri Dios, chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta y niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios. 	 Mpi pə tɔɔ tɔ, pa nɩɩkaɣa pa yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, na pá pʋɣʋləɣɩ Ɩsɔ sɔsɔɔntʋ.


Y yecˈo cˈa ri yebin chuwij chi riyin majun achique ta ncˈutuj chiwe y nben chi achiˈel majun ejkaˈn nyaˈ chiwij, pero xa jabel yix nkˈolon chaˈ, can cˈo nunaˈoj chinubanic y xa yix kajnek pa nukˈaˈ riche (rixin) chi cˈo puek nwelesaj chiwe, queriˈ niquibij chuwij. 	 Ɩ́ nyəmá teu sɩ ma ta mɩɩsəna-mɛ. Ama lɛlaa ná tɛɛna-tɩ sɩ acilaɣatʋ kɛ ma lapənaa na má nyɩ-mɛɣɛ katɔsɩ na pɔpɔtʋnaa na má kpa-mɛ.


Y yacˈariˈ tek nicˈaj chique ri achiˈaˈ saduceos xeˈapon riqˈui ri Jesús ruma cˈo nicajoˈ niquicˈutuj chare. Ri achiˈaˈ riˈ ma niquinimaj ta cˈa chi ri caminakiˈ xquecˈastej chic pe. Y rumacˈariˈ riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ paa pə la ɩsəna sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu sɩ:


Rumariˈ wacami queˈatakaˈ cˈa el achiˈaˈ cˈa pa tinamit Jope, chi quebe chusiqˈuixic (chroyoxic) ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 Pə tɔɔ tɔ tili yəlaa kɛ Sopee na pá yaa nɔɣɔlʋ. Ɩ hətɛ ntɛ́ Simɔŋ, na pá cuɣusa-ɩ sɩ Piyɛɛ.


Yacˈariˈ tek ri winek choj quicˈaslen xtiquibij cˈa: Ajaf, ¿ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyit cˈo wayjal chawe y riyoj xkayaˈ away? ¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyoj xkayaˈ ayaˈ riche (rixin) chi xakum tek xchakiˈj achiˈ? 	 Kʋpama ká cɔ-m sɩ: Tacaa, leɣe tə na-ŋ na nyɔɣɔsɩ wɩɩ-ŋ na tə́ ha-ŋ tɔɣɔnaɣa, na lʋkɔtʋ wɛna-ŋ na tə́ ha-ŋ lʋm?


Wachˈalal, riyin nwajoˈ chi riyix niwetamaj chi qˈuiy cˈa mul ri can nchojmirisan chic wiˈ chi yibe chilaˈ iwuqˈui, xa yacˈa chi cˈo oconek chupan, rumariˈ ma yin benak ta. Riyin can nuraybel wi cˈa chi riyix niwetamaj más chrij ri ruchˈabel ri Dios, can achiˈel nbanon quiqˈui ye qˈuiy winek ri xa ma ye israelitas ta chukaˈ achiˈel riyix. Y riqˈui riˈ can xtiwachin ta cˈa ri chˈabel pa tak icˈaslen riyix chukaˈ. 	 Ma taapalaa mɛ, ɩ́ nyɩ teu sɩ tam ma hʋʋkaɣa sɩ ma puki mə kiŋ, ɩlɛ pə tuu-m, haləna saŋa. Ma nyɩɩləɣɩ sɩ ma təmlɛ ɩ́ lʋlɩ pʋlʋpʋɣʋ mə tɛ, ɩsɩɩ tə lʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma kiŋ tɔ.


Yacˈa ri ruchˈacul ri Jesús ma xkˈey ta, ruma ri Dios can xucˈasoj wi el chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Ama Ɩsɔ feesa wei tɔ, ɩ ta tasa se.


Man cˈa tiben ta riyix achiˈel niquiben ri ye riche (rixin) ri kˈekuˈm, ruma wi xa queriˈ niben majun utz nucˈom pe chiwe. Pa ruqˈuexel chi yixoc cachibil ri yebano queriˈ, xa queˈikˈilaˈ, tibij chique chi riyeˈ xa ma utz ta ri yetajin chubanic. 	 Mə na mpa pa lakɩ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ təma kpaɩ nyəna tɔ ɩ́ taa kaa pʋlʋ paa hoolaɣa. Ama ɩ́ la na pə́ kuli a tɔɔ na paa wei ɩ́ ná.


Can rubin cˈa chi ya Riyaˈ ri Cristo, ri Rey riche (rixin) re katinamit Israel. Wi queriˈ, can tika cˈa pe chuwech la cruz, y queriˈ nikatzˈet y nikanimaj, yechaˈ. Y ri alekˈomaˈ ri ye bajin chuwech quicruz ri yecˈo apo chuxquin ri Jesús, cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ apo chare. 	 Pənɛntaa Ɩsɛɣɛlɩ wulaʋ sɔsɔ Mesii ɩ́ lɩɩ tesika tɔɔ na ɩ́ tii na tə́ ná na tə́ tisi. Pə kpɛŋna ɩ́ na mpa paa kama tɔ na pɛlɛ pá tʋʋkɩ-ɩ tɔtɔ.


Re nbij chiwe, chi nwajoˈ ncˈul jubaˈ nukˈij, reˈ ma ya ta ri Ajaf ri biyon chuwe chi nben queriˈ. Riyin xa yin achiˈel jun ri xa chˈujernek, ruma nchapon nyaˈ jubaˈ nukˈij. 	 Nti ma yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ pə taɣa ntəɣɩ Tacaa luɣu wɛɛ sɩ má sa ma tɩ ɩnɩ. Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ kpaŋtʋ.


Can toka cˈa chiˈicˈuˈx ri ruchˈabel ri Dios ri xicˈul nabey mul y can iwacˈaxan wi chukaˈ. Can titzolin chic cˈa pe icˈuˈx wuqˈui y titzekelbej chic jun bey ri ruchˈabel ri Dios. Ruma wi xa ma yix qˈues ta apo, xquipe pan iwiˈ achiˈel nuben jun alekˈom tek nuben alekˈ y ma xtiwetamaj ta cˈa achique hora tek xquinoka. 	 Sɛɣɛsʋɣʋ ŋku paa sɛɣɛsa-ŋ tɔ tɔɔsɩ kʋ tɔɔ. Tɔɔsɩ sɩ n ka tɛma sɛɣɛsʋɣʋ ŋkʋɣʋ nɩɩʋ, tɔkɩ-kʋ na ń yele nyá ɩsaɣatʋ. Ye n ta kʋlɩ nyá naasɩ taa, ma kɔŋɩ-ŋ tutuɣu kɛ́ ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ kɔŋʋɣʋ tɔ, n kaa nyɩ waatʋ wei maa kɔɔ tɔ se.


Y tek riyix nibij chrij jun winek chi cˈo rumac, riˈ xa inaˈoj riyix nicusaj. Yacˈa riyin ma que ta riˈ nben. 	 Mə hʋʋkɩ yʋlʋhʋʋlɛ kɛ yem kɛ́. Ama ma ɩlɛ maa hʋʋkɩ nɔɣɔlʋ tɔm kɛ ma taa.


Ri Ajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa pan awánima riyit. Y chiˈiwonojel ri yixcˈo chiriˈ xticˈojeˈ ta cˈa ri rutzil ri Dios iwuqˈui. Amén. 	 Tacaa ɩ́ səna-ŋ. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́ mə tənaɣa pɛɛlɛɛ.


Pero astapeˈ ta na chi qˈuiy ri numac riyin, ri Jesucristo xujoyowaj nuwech y xucuy numac riche (rixin) chi xucˈut chiquiwech ri winek chi Riyaˈ sibilaj nicochˈon. Xucuy numac riyin riche (rixin) chi xinoc jun cˈambel naˈoj chiquiwech ri winek ri xqueniman riche (rixin), chi xabachique ta na rubanic ri quimac, xquerucuy riche (rixin) chi niquil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ wii ma pətɔɔtəlɛ, ɩnɩ ɩ sɔɔləna sɩ Yesu Kilisiti ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩsaɣalataa taa acɛpa maɣa ɩ suulu təna, na pɩɩ hʋ́lɩ́ waalɩ nyə́ma mpa paa tɛ na pá mʋ ɩ tɔm na pá hiki weesuɣu kɛ tam tɔɔ tɔ sɩ pá nyənəɣəna-m na pá ná.


Y ri ruchˈabel ri Ajaf Dios xbe cˈa rutzijoxic pa ronojel ri ruwachˈulef riˈ. 	 Tacaa tɔm tɔŋna yɛkʋɣʋ kɛ hɔɣɔlʋɣʋ ŋkʋ kʋ təna kʋ taa.


Y cˈo chic cˈa qˈuiy kˈij ticˈojeˈ ri Saulo chiriˈ pa Damasco, tek ri israelitas xquichˈob chi niquicamisaj. 	 Wɛɛ lapa naalɛ, ɩlɛna Yuta nyə́ma caɣa na pá taɣanɩ sɩ pá kʋ-ɩ.


Y wi riqˈui ri beyomel ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef, riyix majun utz niben riqˈui, ¿la xtujech cami ri Dios ri kitzij beyomel chiwe? 	 Ye ɩ́ lapa cakəlɩ cakəlɩ na atɛ cənɛ wɛnaʋ, pa kaa nɔkɩ-mɛɣɛ ɩsɔtaa nyəm kɛ cɛlʋɣʋ.


Y ri Juan xubij cˈa chique: Riyin riqˈui yaˈ yenben wi bautizar ri winek, pero chicojol riyix cˈo cˈa jun achi ri ma iwetaman ta ruwech, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ cɔ-wɛ sɩ: Ma ɩlɛ lʋm kɛ ma sɔɔ-mɛ. Ama nɔɣɔlʋ wɛ mə hɛkʋ taa wei ɩ́ ta nyɩ tɔ.


Y xekacanoj cˈa ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. Y wukuˈ kˈij ri xojcˈojeˈ chiriˈ quiqˈui. Y ri kachˈalal riˈ xquibij cˈa chare ri Pablo chi ma tibe ta pa Jerusalem, ruma ri Lokˈolaj Espíritu rukˈalajsan chiquiwech chi cˈo nucˈulwachij ri Pablo ri pa Jerusalem. 	 Na tə́ maɣana Ɩsɔ sɛɛlaa kɛ təna, na tá na-wɛ tə́ caɣa kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ lapa na pá heeli Pɔɔlɩ sɩ ɩ́ taa polo Yosalɛm.


Ri rox achi xcˈuleˈ cˈa chukaˈ riqˈui ri malcaˈn ixok, pero can achiˈel ri xquicˈulwachij el ri ye caˈiˈ nabey rachˈalal, can queriˈ cˈa chukaˈ xucˈulwachij el riyaˈ. Y chi ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ queriˈ xquicˈulwachilaˈ el. Y majun cˈa chique ri ye wukuˈ achiˈaˈ riˈ ri xecˈojeˈ ta ca ralcˈual. 	 Pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka təna ka səpaɣa, alʋ ɩnɩ ɩ ta hiki pa taa nɔɣɔlʋ na pəyaɣa.


Achique cˈa ri xquechˈacon chrij ri etzelal, chique cˈa riyeˈ xtinyaˈ wi ronojel ri cosas. Yin cˈa riyin ri xquinoc qui‑Dios y yecˈa riyeˈ ri xqueˈoc walcˈual. 	 Ye wei ɩ́ lapa kəllʋ maa lapɩ-ɩ kʋcɔɔʋ kʋnɛ, na ɩ ká yaa-m ɩ Ɩsɔ, na maa yaa-ɩ ma pəyalʋ.


Y tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ fariseos tek quicˈaxan chic ka ri cˈambel tak tzij ri xerutzijoj ri Jesús, can xkˈax cˈa chiquiwech chi chiquij riyeˈ xchˈo wi ka. 	 Kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa pa nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá nyɩ sɩ mpɛɣɛ Yesu sɛɛna ɩsɔ ɩnɩ.


Pero yecˈo cˈa winek ri xa yetzeˈen apo chiquij y niquibilaˈ cˈa: La winek laˈ xa ye kˈabarelaˈ, xechaˈ. 	 Ama lɛlaa ná woŋa-wɛ, na pá tɔ sɩ sʋlʋm pɩɩna-wɛ.


Y quinojel majun bey cˈa quitzˈeton ta chi nibanatej ta quereˈ. Rumariˈ ma niquil ta cˈa achique niquichˈob, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa ruma quereˈ nibanatej? xechaˈ nicˈaj. 	 Pə təmsa pa təna, pa ta nyɩ nti paa yɔɣɔtɩ tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsəɣɩ təma sɩ, tɔm tənɛ ntiɣilɛ mpʋ?


Y ya ri jun achi aj samajel chrij sakapuek ri Demetrio rubiˈ, ri xetakchiˈin ri winek. Ruma ri chiriˈ pan Efeso, can cˈo rachoch jun ruwachbel ixok ri nibix Diana chare, y ya cˈa ri ruwachbel ri jay riˈ ri yerubanalaˈ riyaˈ riqˈui ri sakapuek, y yerucˈayij. Y ri achi riˈ, ye rachibilan ri ye rumozo sibilaj cˈa yechˈacon chiquij ri tak ruwachbel ri jay riˈ. 	 Ɩsəna pə caalaa tɔ, apalʋ koolu nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna na pá yaakɩ-ɩ sɩ Temetiyusi. Ɩ lukaɣa nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ kutulusi ɩsɩɩ tʋɣʋ Aatema kutuluɣu taka. Na mpa pa lakaɣa ɩ cɔlɔɣɔ təmlɛ tɔ pa waakaɣa pə taa kɛ́ sɔsɔm.


Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ xiben, xa xeˈitelelaˈ ri ruwachbel ri rachoch ri dios Moloc, ri ruwachbel ri chˈumil, ri i‑dios Renfán rubiˈ. Y ri wachbel riˈ xa ikˈaˈ riyix xebano ka, riche (rixin) chi xiyaˈ quikˈij. Rumacˈariˈ riyin, xtinben chiwe chi yixbecˈojeˈ cˈa quelaˈ más nej chrij el ri Babilonia, xchaˈ ri Dios. 	 Aaɩ, tʋɣʋ Molɔkɩ cokəle na mə tʋɣʋ Lefaŋ ɩsɔtʋlʋŋa lɛɛsʋɣʋ kɛ ɩ́ kpaɣaa na ɩ́ paasəɣəna. Ɩ tənaɣa mpʋ, pə taɣa wei ɩ́ lupa sɩ ɩ́ təŋəɣɩ tɔɣɔlɛ? Pə tɔɔ kɛ́ maa yele na pá pona-mɛɣɛ Papiloni, haləna ɩ́ tɛɛ pə waalɩ.


Yacˈa wacami nwajoˈ cˈa nbij jun tzij chiwe, ri xa cˈa ma jane qˈuiy ta kˈij tikˈalajsex ruma ri Dios. Ma konojel ta xkojcom el, pero konojel xtijalatej el ri kachˈacul. 	 Natəlɩ tə wɛnna na tə́ ŋmɛlaa, maa kuli-tɩ na ɩ́ ná. Ntəɣəlɛ sɩ tá təna tə kaa sɩ. Ama tá təna pɩɩ tɛ na pə́ laɣasɩ-tʋɣʋ wɛɛtʋ kɛ


Ruma ri Ajaf tek xtipe chic chilaˈ chicaj, can xtichˈo pe riqˈui chˈabel ri can cˈo chi ninimex ri nubij, y riqˈui ruchˈabel nimalaj ángel. Y xtikˈajan pe ri trompeta riche (rixin) ri Dios. Y yariˈ tek xquecˈastej el ri caminakiˈ ri xquinimaj el ri Jesucristo. 	 Pə kɔŋ pə́ kɛɛsɩ na pə́ holi na pá nɩɩ ɩsɔtaa tillu sɔsɔ taŋ na Ɩsɔ akantəlɛ, ɩlɛna Tacaa maɣamaɣa lɩɩna ɩsɔtaa na ɩ́ tiiki. Mpa pa səpa Kilisiti mpaaʋ taa tɔ pɛlɛ paa fe kancaalaɣa.


Pero xaxu (xaxe wi) cˈa jun ri más rajawaxic y más utz, y yacˈariˈ ri xuchaˈ ri María. Y ri xuchaˈ riyaˈ, majun xtelesan ta chare. 	 Pəyele mpi pə waasəɣɩ tɔ pə kɛ́ kʋlʋməm tike kɛ́. Malɩ ləsəna təpantɛ, ɩ́ na nɔɣɔlʋ pa kaa hɔ.


Y ri Kajaf Jesucristo can xquixrutoˈ wi riche (rixin) chi cof yixcˈojeˈ chupan ri icˈaslen, riche (rixin) chi man ta jun mac nilitej pa tak icˈaslen tek xtapon ri kˈij tek xtipe chic jun bey Riyaˈ. 	 Tacaa Yesu Kilisiti ɩnɩ ɩ ka tɔkəna-mɛɣɛ teu haləna tənaɣa. Ɩlɛna kʋyaŋku ɩ kʋyakʋ ká tala tɔ pá taa na kawalaɣa nakələɣɩ mə kiŋ.


Y xcatintoˈ cˈa chuwech ronojel pokonal ri xticajoˈ xtiquiben chawe ri awinak, y chukaˈ chiquiwech ri winek ri ma ye israelitas ta. Y quiqˈui cˈa ri winek riˈ yatintek wi el re wacami. 	 Maa ya-ŋ Yuta nyə́ma niŋ taa, maa ya-ŋ tɔtɔɣɔ yəlaa lɛlaa mpa pa kiŋ maa tili-ŋ tɔ pa niŋ taa.


Y ri chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri kˈij riˈ, yecˈo cˈa ye qˈuiy achiˈaˈ israelitas ri ye petenak pa ronojel ruwachˈulef, achiˈaˈ ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. 	 Pə pamna mpa pa təŋəɣɩ Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu tɔ pa lɩɩna antulinya təna taa na pá wɛ Yosalɛm kɛ waatʋ ɩnɩ.


Y yacˈariˈ tek xapon jun chic mozo ri rucˈulun ca chukaˈ puek ri nibix mina chare, y xubij: Ajaf, ri puek ri xayaˈ ca chuwe tek xabe, xinchˈec wuˈoˈ puek más riqˈui, xchaˈ. 	 Ɩlɛna naalɛ nyəŋ náá kʋlɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, pə sɛɛ-m liɣitee nyəɣətʋ kakpasɩ kɛ nyəɣəlʋɣʋ ŋku n ka cɛla-m tɔ kʋ tɔɔ.


Y re ruwachˈulef y ri caj xa xquekˈax. Yacˈa ri nuchˈabel can ma xtiqˈuis ta chak que ta riˈ, xa can xtibanatej na wi ri nubij. 	 Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ ká mʋkɩ yem. Ama ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kaa saalɩ paa pəcɔ.


Yacˈa riyin nbij chi jun ixok malcaˈn xa más ta utz chi man ta nicˈuleˈ chic jun bey; ruma más quicoten chare riyaˈ wi nicˈojeˈ ruyonil. Y riyin nchˈob chi queriˈ chukaˈ nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri cˈo wuqˈui. 	 Paa na mpʋ ma hʋʋ sɩ ye ɩ caɣaa ɩsɩɩ ɩ wɛɛ tɔ ɩ ká kəlɩ leleŋ nɩɩʋ. Ma nyəmá sɩ ma hʋwɛɛ anɛ a lɩɩna Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ.


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. 	 Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ.


Y ruma can sibilaj nim ri cakˈikˈ ri nimiyon kiche (kixin), y qˈuiy yan kˈij ri ma katzˈeton ta chic ruwech ri kˈij, ni quiwech ri chˈumilaˈ, rumacˈariˈ xa kacamic chic koyoben y man chic koyoben ta chi yojcolotej. 	 Halɩ wɛɛ paɣalɛ heelim tɔŋna mapʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam tə ta keesi ilim. Pəyele tə ta keesi ɩsɔtʋlʋŋa. Tənaɣa tə nyəmá kpakpaa sɩ tá tɔm tɛma kʋtɛm.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe, chi can tichajij cˈa iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri fariseos y riche (rixin) ri Herodes, xchaˈ chique. 	 Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-wɛ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa na Helɔtɩ pa kʋkʋsʋm.


Y can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef, tek ri Dios ruchˈobon chic pe chi nutek pe ri Cristo. Pero xa cˈa ya re ruqˈuisbel tak kˈij riche (rixin) re tiempo reˈ xoka ri Cristo, xpe cˈa chuwech re ruwachˈulef ruma sibilaj yixrajoˈ. 	 Kilisiti kɛ Ɩsɔ ka ləsaa na ɩ́ sɩɩ na pəcɔ pá lakɩ antulinya. Ɩ ləsa-ɩ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ ɩnɛ ɩ taa na ɩ́ hʋ́lɩ́ kɛ́ sɩ pə́ waasɩ-mɛ.


Yecˈa ri yeyukˈun quiche (quixin) ri ak riˈ, xu (xe) wi cˈa xquitzˈet ca ri xbanatej, xeˈanmej. Xebe pa tinamit, xbequiyalaˈ ca rutzijol achique ri xquicˈulwachij ri ak y xbequibij chukaˈ ri xbanatej quiqˈui ri ye caˈiˈ winek ri cˈo itzel tak espíritu quiqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ afanaa tiikilaa ná loma kpakpaa na pá polo ɩcatɛ taa, na pá kɛɛsɩ pə təna mpi pə lapa tɔ, na ɩsəna alɔɣaa mpɛ pa tɔm lapa tɔ.


Wetaman cˈa yicˈaseˈ riqˈui mebaˈil y wetaman yicˈaseˈ riqˈui beyomel. Qˈuiy yan cˈa ri xinwetamaj y yiquicot riqˈui ri achique nwil, wi nwil qˈuiy nuway o wi xa majun, wi cˈo qˈuiy wuqˈui o xa cˈo rajawaxic chuwe. 	 Ye ma wɛ kʋnyɔŋ taa, ma nyəmá ma kʋnyɔntʋlɛ tɔntɛ. Na ye ma wɛ haɣanaɣa taa, ma nyəmá pəlɛ pə taa tɔntɛ. Paa le na pə təna pə taa, ma tɛma ɩsəna maa caɣa na pə́ kɛɛsəna-m tɔ pə laɣatʋ hiiu kɛ́. Ye ma wɛna tɔɣɔnaɣa kɛ sɔsɔm, ma nyəmá təlɛ. Na ye ma wɛ nyɔɣɔsɩ taa, ma nyəmá təlɛ. Ye pə tɔɔləna-m ma nyəmá. Ye pəcɔɣɔ ma wɛna, ma nyəmá.


Ruma wi can yitcˈo pa jun sakil, y wi can majun cˈa retal ri kˈekuˈm awuqˈui, can yacowin wi cˈa yatzuˈun jabel achiˈel tek tzijon jun kˈakˈ riche (rixin) sakil. 	 Pə wɛ mpʋ tɔ, ye n naa təcɛɩcɛɩ, na pə fɛɩ-ŋ təyuɣulee, n naa teu kɛ́, ɩsɩɩ fətəla kɔkɔ naakʋɣʋ yʋlʋ tɔ səkpɛtʋɣʋ fɛɩ.


Y ri Jesús can xukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri cˈambel tzij, y xubij cˈa: Ri ticonel riche (rixin) ri utzilaj ijaˈtz, yin cˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Kʋtɔɣɔʋ tuulu ntɛ́ Yʋlʋ Pəyaɣa ma.


Rumariˈ xinbij yan chi ma nuyon ta riyin ri yibano ri mac, ruma can ma nwajoˈ ta nben. Xa ya ri mac ri ucˈuayon wuche (wixin), yariˈ ri nibano chuwe. 	 Ma lakɩ nti maa caa tɔ, pə taɣa má nɔkəna. Ama ɩsaɣatʋ nti tə kanta ma taa tɔ ntɩ tə tənna mpʋ.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ riˈ xquibij chic cˈa chare ri Jesús: ¿Yit achique cˈa riyit? Y ri Jesús xubij chique: Riyin, can yacˈa tek nchapon pe tzij iwuqˈui, can yacˈariˈ tek nbin pe chiwe yin achique riyin. 	 Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ɩlɛ n tɩɩ kɛ́ aweɣe təkpem ye? Tənaɣa Yesu cɔ Yuta nyə́ma sɩ: Ma kɛ́ wei ɩ tɔm maa heela-mɛɣɛ hatoo kancaalaɣa tɔ.


Y pa jun chakˈaˈ, riyaˈ xapon cˈa riqˈui ri Jesús y xubij chare: Can nikˈalajin wi cˈa chi yit jun Tijonel ri yit takon pe ruma ri Dios, ruma ri milagros ri yeˈabanalaˈ, xaxu (xaxe wi) cˈa ri cˈo Dios riqˈui ri nicowin nibano quereˈ, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola Yesu kiŋ kɛ ahoo naalɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Tacaa, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kɔnna-ŋ sɩ ń sɛɣɛsɩ-tʋ. Pə taɣa pʋlʋ, nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ la piti təma ɩsɩɩ n lakʋɣʋ tɔ na pə́ tá kɛna Ɩsɔ toŋ.


Y xubij cˈa chique: Tek can cˈa ma jane quicamisex ta, xinbij cˈa chiwe ri xtinkˈaxaj, y xinbij chukaˈ chiwe chi can rajawaxic chi nibanatej na ronojel ri ye tzˈibatal ca chuwij riyin chupan ri ruchˈabel ri Dios, achiˈel ri ye tzˈibatal ca ruma ri Moisés, ri ye tzˈibatal ca cuma ri nicˈaj chic profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, y ri ye tzˈibatal ca chupan ri wuj Salmos rubiˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ ɩ tɔma sɩ: Ntəɣɩ maa heela-mɛɣɛ waatʋ wei ma na-mɛ tɩɩ wɛɛ tɔ sɩ, ma tɔm nti nti paa ŋmaa Moisi takəlasɩ taa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nyəŋsɩ taa na Yontu taa tɔ tɩɩ la.


Y xu (xe) wi xeˈel pe pa jucuˈ, ri winek ri yecˈo chiriˈ chuchiˈ yaˈ, chanin cˈa xquetamaj ruwech chi ya ri Jesús ri xel pe pa jucuˈ. 	 Yesu lɩɩna kpɩɩlʋɣʋ taa kɛ́ kpakpaa, ɩlɛna yəlaa nyəmɩ-ɩ.


Queriˈ nwajoˈ nben riyin ruma nwajoˈ nwetamaj más ruwech ri Cristo y nisamej ta ri ruchukˈaˈ ri Dios pa nucˈaslen riyin; can achiˈel ri uchukˈaˈ ri xucusaj tek xucˈasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ. Nwajoˈ ntij pokon ruma rubiˈ ri Dios, can achiˈel ri pokon ri xutij ri Cristo. Nwajoˈ cˈa ncˈut chi riyin can achiˈel ta chi can xicom riqˈui ri Cristo chuwech ri cruz. Y yacˈariˈ nwajoˈ nben. 	 Mpi ma nyɩɩləɣɩ teu tɔɣɔlɛ sɩ má nyɩ Kilisiti na ɩ səm taa fem toma, sɩ maa hiki ɩ wahalanaa taa kɛ́ ma nyə́ma na máá tɔɣɔ, na má sɩ ɩsɩɩ ɩ səpʋ tɔ.


Ri kachˈacul ri kacˈuan chuwech re ruwachˈulef sibilaj yojkˈaxo y yojjilo ruma. Pero riyoj ma nikajoˈ ta chi nelesex ta el re chˈaculaj reˈ y man ta jun kachˈacul kacˈuan. Ri kas nikajoˈ riyoj, nabey ta niyatej jun cˈacˈacˈ kachˈacul ri ntoc rachoch ri kánima riche (rixin) chi tek xticom y xtiqˈuis re kachˈacul re kacˈuan re wacami, ya can cˈo chic jun chˈaculaj ri ma xticom ta chic ri xtoc rachoch ri kánima. 	 Kʋpam ye tə wɛ tam kɛ́ tá atɛ coka anɛ a taa tə mɔləɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ səɣəla nɩɩ-tʋ. Pə taɣa ɩsɩɩ tə caa sɩ tə́ lɩɩ tá atɛ tɔnəŋ ɩnɛ ɩ tɔm taa təkpataa se. Ama tə kooliɣi kɛ́ sɩ pə́ tʋ-tʋɣʋ ɩsɔtaa nyəŋ tɔtɔ, ɩlɛna weesuɣu nyəm li mpi pə səkɩ tɔ.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Tabij cˈa chake: ¿Achique chi kˈatbel tzij cˈo pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek ri yecˈayin waweˈ pa rachoch ri Dios? ¿Y achique chukaˈ xyaˈo ri kˈatbel tzij riˈ pan akˈaˈ chi yeˈabanalaˈ quereˈ? xechaˈ chare. 	 pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Heeli-tʋɣʋ kaŋkantɛ nte n makɩ nyá taa na ń lakɩ ɩsəntɔ tɔ. Yaa awe tɩɩ hana-ŋ pə mpaaʋ?


Quecˈariˈ nubij ri tzˈibatajnek ca. Kitzij cˈa re xtinbij chiwe wacami: Chiquicojol quinojel ri ye alaxnek chuwech re ruwachˈulef, majun chic jun profeta ri más ta nim rukˈij que chuwech ri Juan ri Bautista. Pero wacami ri pa rajawaren ri Dios, astapeˈ jun winek xa coˈol oc rukˈij, hasta riˈ más nim rukˈij que chuwech ri Juan. 	 Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ, yʋlʋpiya təna taa nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ kəla Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ tɔ. Ɩlɛ paa na mpʋ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa səkpelu maɣamaɣa tɛɛ-ɩ.


Y ri mozo xubij cˈa chare: Ruma chi xtzolin pe ri achakˈ, y utz ruwech xtzolin pe. Rumariˈ ri atataˈ xutek rucamisaxic ri alaj wáquix ri más tiˈoj. 	 Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Nyá neu ɩ́lɛ́ ɩ mələna, na mə caa kʋ ta naʋ wei ɩnɩ ɩ wɛ nim kɛ teu tɔ. Mpi tɔ ɩ tasa-ɩ naʋ na ɩ alaafəya tɔ pə tɔɔ.


Pero riyin nxibin wiˈ, ruma man xa tibanatej achiˈel xbanatej riqˈui ri Eva ojer ca. Riyaˈ xkˈolotej cˈa pa rukˈaˈ ri cumatz, riqˈui ri jabel oc rubanic xchˈo chare. Riqˈui jubaˈ queriˈ chukaˈ xtiben riyix, xa riqˈui jun niyaˈo itzel naˈoj chiwe, nijalatej ri nichˈob y riˈ nuben chiwe chi riyix can niwajoˈ niyaˈ ca ri Cristo y ma nicukubaˈ ta chic icˈuˈx riqˈui. 	 Ama ma nyaŋ kɛ́ sɩ pə́ taa kɔɔ na mə laɣatʋ saalɩ na ɩ́ lɔ mə na Kilisiti ɩ́ kpɛntʋɣʋ tam na pə wɛ teu kɛ ɩsəna mpi tɔ. Na pə́ kɔɔ pə́ lá ɩsɩɩ Ɩfa ka yeluɣu na tʋm mapɩ-ɩ pɔpɔtʋ tɔm kɛ ɩ nɔɣɔ taa na ɩ́ tolisi-ɩ tɔ.


Chiwech ka riyix, riyoj xa can yoj nacanek cˈa chupan ri rusamaj ri Cristo, yacˈa riyix nibij chi can cˈo inaˈoj icˈulun riqˈui ri Cristo. Chiwech riyix, riyoj xa majun oc kachukˈaˈ, yacˈa riyix nibij chi can cˈo iwuchukˈaˈ. Riyix nibij chi can cˈo ikˈij. Yacˈa riyoj xa yojetzelex. 	 Ta pəsa kʋmɛlɛməŋ, na mɩɩ kɛ́ ləmaɣasɛɛ nyə́ma kɛ Kilisiti kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ. Tá kɛ́ acamaa, na mɛɣɛ toŋtʋnaa. Pa tʋɣʋna-mɛ, ama yem kɛ́ pa nyənəɣɩ tá.


Reˈ ma can ta kˈalajsan pe chiquiwech ri winek ri xecˈojeˈ ojer ca. Xa cˈa ya re wacami xkˈalajsex ruma ri Lokˈolaj Espíritu chiquiwech ri lokˈolaj tak apóstoles riche (rixin) ri Cristo y chiquiwech ri profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩsɔ táá hʋ́lɩ́-təɣɩ sɔsaa taa yəlaa ɩsɩɩ kaɣana ɩ lapa na ɩ Feesuɣu kuli-tɩ na kʋ́ hʋ́lɩ́ tillaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa mpa pa kɛ́ ɩ yəlaa kʋpama tɔ.


Yacˈa ri Pablo xubij chare: Riyin can chuwech cˈa ri rukˈatbel tzij ri César yincˈo wi wacami, y can ya ri waweˈ ri acuchi (achique) rucˈamon chi nikˈat wi tzij pa nuwiˈ. Y chukaˈ riyit jabel awetaman chi riyin majun itzel ri nbanon ta chique ri wech aj Israel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ puloo taa kɛ́ ma səŋa cənɛ, na ɩ puloo taa kɛ́ pə wɛɛ sɩ pá hʋʋna-m tɔm. Ma ta la Yuta nyə́ma kɛ pʋlʋ, nyá maɣamaɣa n nyəmá mpʋ təkelekele.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can xiwacˈaxaj yan cˈa ri xinbij chiwe chi yin cˈa riyin riˈ. Y wi can yin cˈa riyin ri yinicanoj, tiyaˈ cˈa kˈij chique re ye wachibilan chi quebe na el. 	 Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu sɩ maɣalɔ. Ye maɣa ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩlɛ ɩ́ yele panɛ na pá tɛɛ.


Wi yiniwajoˈ, can tibanaˈ cˈa ri nubij ri nupixaˈ ri xenbij chiwe. 	 Ye ɩ́ sɔɔləɣɩ-m ɩ́ ká tɔkəɣɩ ma kʋsəsɩɩtʋ kɛ́.


Ri Jesús xcom chukaˈ riche (rixin) chi yerucol ri winek ri can ronojel kˈij yecˈo pa rukˈaˈ ri xibinriˈil ruma niquixibij quiˈ chuwech ri camic. 	 ɩ́ waasɩ mpa səm sɔɣɔntʋ tɔɔ pa pəsa ɩsɩɩ yomaa kɛ pa weesiŋ təna taa tɔ.


Queriˈ xuben riche (rixin) chi riyoj yojcowin nikacˈuaj jun cˈaslen choj achiˈel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Ma yoj ucˈuan ta chic ruma ri itzel tak karaybel, xa can ya chic ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon kiche (kixin). 	 Ɩsɔ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ nti kʋsəsɩɩtʋ caalaɣaa-tʋ sɩ tə́ la tɔ, tə la pə tənaɣa teitei. Pə taɣa pʋlʋ, kaɣana tə yela tá wɛɛtʋ kʋpəntʋ təŋʋɣʋ na tə́ təŋəɣɩ Ɩsɔ Feesuɣu.


Y chukaˈ ri ijaˈtz ri nitic ka, ma ijaˈtz ta ri nbeˈel pe, ma que ta riˈ, ri nberuyaˈ pe ri ijaˈtz riˈ jun ticoˈn ri cˈo raken, cˈo ruxak. Y can que wi riˈ ronojel ijaˈtz ri yetic ka, wi trigo o jun chic ruwech ijaˈtz. 	 Pə taɣa pəle kɛ yem kɛ́ n tuuki? Pə pəsəɣɩ pə wɛɛ sɩ tɔɣɔnaɣa pəle yaa pʋlʋ kʋtutuum paa mpi. N ka tuukaɣa tɔ, pə fɛɩ ɩsɩɩ kaɣana pə nyɔʋ ɩsəntɔ na pə wɛ hatʋ tɔ.


Ruma riqˈui ri Cristo nilitej wi ronojel ri utzilaj tak etamabel y naˈoj ri can achiˈel jun beyomel. 	 Kilisiti ɩnɩ ɩ kiŋ kɛ Ɩsɔ haa nyəm na laɣatʋ nti tɔ pə kiŋkinte wɛɛ na pə́ ŋmɛlaa.


Riyit nanimaj chi can xu (xe wi) jun Dios cˈo. Riˈ can utz wi. Pero ma xu (xe) ta wi riˈ ri rajawaxic. Ruma ri itzel tak espíritu chukaˈ can niquinimaj chi can xu (xe wi) jun Dios cˈo y chukaˈ yebarbot (yebaybot) chuwech ruma xibinriˈil. 	 N tɛma nyá taa sɩ Ɩsɔ kʋlʋm tike wɛnna, tampana kɛ́. Alɔɣaa maɣamaɣa ná tɛma pa taa kɛ́ mpʋ, haləna pá seliɣina sɔɣɔntʋ.


Y tayaˈ cˈa chukaˈ ri kaway ri nicˈatzin chake ronojel kˈij. 	 Haakɩ-tʋɣʋ paa ɩfemle nteɣe tɔɣɔnaɣa.


Nicˈaj chic kachˈalal yatajnek chique ruma ri Lokˈolaj Espíritu chi yecowin niquiben milagros. Yecˈo chukaˈ kachˈalal ri yatajnek chique chi yecowin niquikˈalajsaj ri nubij ri Dios. Y nicˈaj chic kachˈalal yatajnek chique chi chanin niquinabej, wi ri nubij jun winek can riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu petenak wi o xa riqˈui jun itzel espíritu. Y chique nicˈaj chic ri Lokˈolaj Espíritu nuben chi yecowin yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta. Y chique nicˈaj chic yatajnek chi yecowin niquikˈaxaj ri chˈabel ri yequibij ri kachˈalal tek yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta. 	 Ɩsɔ Feesuɣu yeki na nɔɣɔlʋ náá lakɩ piti təma, na kʋ tʋɣʋ nɔɣɔlʋ ɩlɛ sɩ ɩ́ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu, na kʋ yeki na nɔɣɔlʋ náá nyəŋ na ɩ́ faɣasəɣɩ alɔɣaa nyəntʋ na Ɩsɔ Feesuɣu nyəntʋ. Kʋ yeki na nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ ɩ́ yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, na kʋ yeki na nɔɣɔlʋ náá cɛkəɣəna-tɩ na ɩ́ tɛləsəɣɩ.


Y ncˈutuj chukaˈ chare ri Dios chi xtuben ta chuwe chi xquicowin ta xquinapon iwuqˈui, wi queriˈ nrajoˈ Riyaˈ. Ruma cˈo chic kˈij wajowan chi yin aponak ta iwuqˈui. 	 kɛ paa waatʋ wei ma sələməɣɩ tɔ. Ma wiikina-ɩ sɩ ɩ́ la luɣu na má hiki mpaa kɛ pənɛntɛ na má polo mə kiŋ.


Pero ri Jesús xchˈo chic cˈa apo chare y xubij cˈa: María, xchaˈ. Y ri María Magdalena can yacˈariˈ xretamaj chi ya ri Jesús ri nichˈo pe riqˈui, y rumariˈ xtzuˈun chic apo riqˈui y xubij chare: Raboni, xchaˈ. Re jun chˈabel reˈ ntel chi tzij Tijonel. 	 Tənaɣa Yesu yaa-ɩ sɩ: Malɩ. Ɩlɛna Malɩ pəsəna Yesu tɔɔ na ɩ́ yaa-ɩ na Hepəla taa sɩ: Laponi, Tacaa kɛ pa yaa mpʋ na Hepəla taa.


Pero riyix itzˈeton y chukaˈ iwacˈaxan chic chi ri achi ri nibix Pablo chare, nubij cˈa chique ri winek chi ri dioses ri xa ye banon cuma winek ma ye dios ta. Y can ye qˈuiy ri rujalon chic quinaˈoj y quiniman chic, ma xu (xe) ta wi re waweˈ pan Efeso, xa can jubaˈ ma pa ronojel re ruwachˈulef Asia. 	 Na mə maɣamaɣa ɩ́ nawa na ɩ́ nɩɩwa Pɔɔlɩ ɩnɩ ɩ kʋlapʋtʋ. Ɩ cɔɔkɩ na ɩ́ tɔŋ sɩ: Mpi yəlaa niŋ lakɩ na pá nyənəɣɩ sɩ pa weesiŋ tɔ, pə kɛ́ yem kɛ́. Na yəlaa paɣalɛ mʋna ɩ tɔm ntɩ. Pə taɣa Ɩfeesu taa cənɛ tike, pə wɛ ɩsɩɩ Asii tɛtʋ tənaɣa.


Chupan cˈa ri rucaˈn kˈij, xquimol quiˈ chiriˈ pa Jerusalem ri ye aj kˈatbel tzij ri yecˈo chiquicojol ri israelitas, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y ri aj tzˈibaˈ. 	 Tɛʋ fema, ɩlɛna Yuta nyə́ma sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa, pa koti Yosalɛm.


Ri ye ucˈuan cˈa ruma ri itzel tak quiraybel, xa camic cˈa ri nucˈom pe chique. Yacˈa ri ye ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu, cˈaslen y uxlanibel cˈuˈx ri nucˈom pe chique. 	 Ye n təŋəɣɩ yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ kɛ tam, n tɛɛsəɣəna səm kɛ́. Ama ye Ɩsɔ Feesuɣu nyəntʋ kɛ n lakɩ tam, n hikiɣi weesuɣu na laŋhɛɛlɛ kɛ́.


Y xatinyaˈ cˈa ca pa Creta ruma xinwajoˈ chi nachojmirisaj ri nicˈatzin chi nichojmirisex. Y chukaˈ xinbij chawe: Ronojel tinamit ri can yecˈo kachˈalal, queˈachaˈ cˈa achiˈaˈ chiquicojol ri yeˈoc ancianos, riche (rixin) chi ye riyeˈ ri yeˈucˈuan quiche (quixin) ri kachˈalal. 	 Maa yela-ŋ Kəlɛɛtɩ kɛ́ sɩ ń taɣanɩ mpi pə kaasa taɣanʋɣʋ tɔ tətetete, na ń kpa paa ɩcatɛ nte tə Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa. Tɔɔsɩ nti ma kɛɛsa-ŋ tɔ sɩ:


Y wi ri Satanás yerelesaj el ri can yesamej riqˈui, can ntel cˈa chi tzij chi xa ruyon riyaˈ nrokotaj el riˈ. Xa ruyon riyaˈ nuben ka chˈaˈoj chrij. Y wi queriˈ nuben, chanin nitzak y niqˈuis ka rukˈij. 	 Ye Satanɩ tɔɣɔnəɣɩ ɩ tɩ, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike ntɛ́. Na saa ɩnɩ ɩ kawulaɣa nyʋɣʋ ntɛ́ ka ɩsəna?


Achique cˈa ri xtichˈacon, can xtiban chare chi xtucusaj sakilaj tak tziek. Y ma xtinwelesaj ta ri rubiˈ chupan ri wuj ri riche (rixin) cˈaslen. Y chukaˈ can xtinbij cˈa chare ri Nataˈ y chique ri ángeles, chi ri jun winek riˈ can wuche (wixin) riyin. 	 Mpa paa la kəllaa tɔ wontu kʋhʋlʋmtʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ paa suu, ma kaa kʋ pa həla kɛ weesuɣu takəlaɣa taa. Maa yɔɣɔtɩ ma Caa na ɩ ɩsɔtaa tillaa pa ɩsɛntaa sɩ pa kɛ́ ma nyə́ma.


Y quinojel cˈa ri xquemol el, xquebecˈak ca chupan ri nimalaj kˈakˈ; y chiriˈ cˈa xqueˈokˈ wi y xtiquikachˈachˈej quey. 	 Na pá tʋ-wɛɣɛ kɔkɔ sɔsɔɔŋka taa timpi paa casəɣɩ kapusi na pá nyasəɣɩ pa təɣɩ kela tɔ.


Ruma tek xtapon ri kˈij chi ri caminakiˈ xquecˈastej el, ri achi ma xticˈojeˈ ta chic rixjayil, ni ri ixok ma xticˈojeˈ ta chic rachijil, ruma can majun chic cˈulanen xtibanatej. Riyeˈ xa can xqueˈoc cˈa achiˈel ri ruˈángeles ri Dios chilaˈ chicaj. 	 Mpi tɔ, waatʋ wei sətaa ká fe tɔ, akpaɣalɛ tɔm kaa wɛɛ. Ama apalaa na alaa paa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtaa tillaa wɛʋ tɔ.


Y tzijon cˈa chique chi riyit nabij chique ri israelitas ri yecˈo pa nicˈaj chic ruwachˈulef, chi ma tiquiben ta ronojel ri nubij ri ruley ri Moisés, chi ma tiquiben ta ri circuncisión chique ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ), y chukaˈ ma tiquiben ta ri nicˈaj chic ri rubin ca ri Moisés ri cˈo chi niban. 	 Pa heela-wɛ təfoo sɩ n heeliɣi Yuta nyə́ma mpa pa wɛ piitim lɛmpɩ hɛkʋ tɔ sɩ pá yele Moisi kʋsəsɩɩtʋ. Pá taa pɛlɩ pa piya. Pəyele sɩ pá taa təŋ Yuta nyə́ma kʋlapʋtʋ.


Y re wacami, ri Lokˈolaj Espíritu nuben chuwe chi yibe cˈa pa Jerusalem, y ma wetaman ta cˈa achique ri xtincˈulwachij chiriˈ. 	 Tɔʋ, pənɛntɛ ma puki Yosalɛm. Feesuɣu Naŋŋtʋ caaləɣəna-m sɩ má polo, ma ta nyɩ mpi pɩɩ maɣana-m təna tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Saulo, ri nibix chukaˈ Pablo chare, can nojnek cˈa ri ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. Riyaˈ xutzuˈ xutzuˈ ri achi aj itz, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu Naŋŋtʋ toma kʋləna Sɔɔlɩ wei pa cuɣusaa sɩ Pɔɔlɩ tɔɣɔ sɔsɔm, na ɩ́ nyənɩ apalʋ ɩnɛ təpiŋŋ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ:


Ri achi xubij queriˈ ruma ri Jesús xubij chare ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi riˈ chi tel el. Ruma qˈuiy chic tiempo cˈo pe ri itzel espíritu riˈ riqˈui. Y ruma chukaˈ riˈ ri winek qˈuiy cˈa mul quiximon rukˈaˈ raken ri achi riˈ riqˈui chˈichˈ y cadenas, pero ma ye cowinek ta chrij. Ruma chi ri achi riˈ yerucˈokpij ri cadenas ri achoj riqˈui ximon wi, y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui nuben cˈa chare chi nibe pa tak lugar ri acuchi (achique) majun winek cˈo. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Yesu ka heela ɩlɔɣɔʋ sɩ ɩ́ se ɩ waalɩ tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ. Pə kɛɛsəɣɩ na pə́ kʋləɣəna-ɩ tɔ, pa hɔkəɣɩ-ɩ alukpala na ɩ́ cɛkɩ, na ɩlɔɣɔʋ sʋsʋɣɩ-ɩ nyɩɩtʋ.


Yacˈa ri jun chique ri rudiscípulos, ri sibilaj najowex ruma ri Jesús, ye rakˈel cˈa junan riqˈui ri Jesús. 	 Yesu ɩfalaa taa lɛlʋ wei ɩ ka sɔɔlaa tɔ, ɩ caɣa ɩ kɔŋkɔŋ taa.


Rumacˈariˈ wacami majun chic jun sipanic ri man ta yatajnek chiwe ruma ri Dios, ruma can yatajnek chiwe chi yixcowin niben ri rusamaj Riyaˈ ri chicojol, y xa can xu (xe wi) chic cˈa iwoyoben ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo. 	 Na pə wɛ mpʋ tɔɣɔ Ɩsɔ yelaa na pə təna pə́ saa-mɛ. Mɛ mpa ɩ́ taŋa wʋlɛ nte Tacaa Yesu Kilisiti ká hʋ́lɩ́ ɩ tɩ tɔ.


¿Achique ruma tek re Jesús nubij chare la achi laˈ chi nucuy rumac? Can itzel ri nubij ruma nuben chi can ya Riyaˈ ri Dios. ¿Ruma achique ta chic jun ri nicuyu mac? Majun chic jun. Xaxu (xaxe) wi ri Dios ri nicuyu mac, yechaˈ cˈa pa tak cánima ri aj tzˈibaˈ riˈ. 	 Pepe tɔɔ kɛ́ apalʋ ɩnɛ ɩ makɩ kaŋkantɛ na ɩ́ kpakəɣɩ ɩ tɩ na ɩ́ kɛɛsəɣəna Ɩsɔ? Awe pəsəɣɩ na ɩ́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ ye pə taɣa Ɩsɔ paasi?


Y yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ri xapon quiqˈui ri quimolon quiˈ, y xberubij chique: Ri achiˈaˈ ri xeˈiyaˈ pa cárcel, yetajin chiquitijoxic ri winek chiriˈ pa rachoch ri Dios, xchaˈ. 	 Tənaɣa nɔɣɔlʋ ná lɩɩ yem na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ nawaa, mpa ɩnɩ ɩ́ ka tʋ saləka tɔ, pa wɛnna ntɛɣɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na pá lakɩ yəlaa kɛ waasʋ.


Y ri Judas y ri Silas ye profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios. Qˈuiy cˈa chˈabel xquibij chique ri kachˈalal riche (rixin) chi xquicukubaˈ quicˈuˈx. 	 Yuti na Silaasɩ pɛlɛ pa maɣamaɣa paa kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kɛ́, tənaɣa pa lapa tá taapalaa kɛ faaci kɛ sɔsɔm, na pə́ ha-wɛɣɛ apalʋtʋ na toŋ.


Man cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri winek ri niquibij tzij ri xa majun rejkalen. Ruma quinojel ri yebano ri mac re xenbij ka, can kitzij na wi chi xtika ri royowal ri Dios pa quiwiˈ ruma ma niquinimaj ta rutzij ri Dios. 	 Ɩ́ paasəna teu na nɔɣɔlʋ ɩ́ taa tolisi-mɛ na ɩ kʋmɛlətɔm, halɩ ntɩ ɩnɩ tə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká lana mpa paa caa ɩ luɣu nyəntʋ lapʋ tɔ na pááná.


Pero ma ya ta cˈa ri rey David ri xbano ri jay riˈ. Xa cˈa ya na ri Salomón ri rucˈajol cˈa ri rey David, ri xbano ri rachoch ri Dios. 	 Pə na pə mpʋ tɔ, Salʋmɔŋ ŋmana-ɩ kutuluɣu ŋkʋ.


Jun chic cˈa kˈij, ri Jesús xbe pa jun tinamit ri Naín rubiˈ, y ye benak chukaˈ ri rudiscípulos riqˈui. Y sibilaj ye qˈuiy chukaˈ winek ri ye tzeketel el chiquij. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu pola ɩcatɛ nte pa yaa sɩ Nayiŋ tɔ tə taa kɛ́ kpakpaa, na ɩ ɩfalaa na samaa paɣalɛ kɛ ɩ waalɩ.


Y ri ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij ri Jesús, xquitzekelbej cˈa chukaˈ ri ruchˈacul ri Jesús tek xbemuk ca; y rumariˈ tek can jabel quetaman ri acuchi (achique) xmuk wi ca, y chukaˈ xquitzuˈ ca jabel achique rubanic xban ca chare ri ruchˈacul. 	 Alaa mpa pa təŋaɣa Yesu kɛ́ hatoo Kalilee tɔ pá na Yosɛɛfʋ pa poləna. Pa wiila pəlaaʋ taa na pá ná ɩsəna pa hɩɩsa sətʋ tɔ.


Majun chic cˈa jun ri aponak ta chilaˈ chicaj, xa can xu (xe wi) cˈa ri Cˈajolaxel kajnek pe chilaˈ chicaj. Ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol ri can cˈo wi chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Nɔɣɔlʋ ta kpata ɩsɔtaa ye pə taɣa Yʋlʋ Pəyaɣa má wei ma lɩɩna ɩsɔtaa na má tii tɔ ma paasi.


Ruma wi cˈo jun nubij chi can nuben ronojel ri nubij ri ley, pero xa cˈa cˈo na jun tzij ri ma nuben ta chare ri nubij ri ley, nikˈalajin chi ma ronojel ta nunimaj chare ri ley. Xa can jun aj mac wi cˈa nbecˈulun chuwech ri ley. 	 Na ɩsəna pə wɛɛ tɔɣɔlɛ sɩ ye nɔɣɔlʋ təŋa kʋsəsɩɩtʋ kʋheelitu təna na ɩ́ kɔɔ ɩ́ kpisi tə taa kʋlʋmtʋ kɛ təŋʋɣʋ, pə tənaɣa ɩ kpisaa.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri quimolon quiˈ, xquitaluj el quiˈ y xebe chcachoch. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ pa yawa na paa wei ɩ́ məlɩ ɩ təyaɣa.


Yereˈ ri ma xeka ta pa tak mac quiqˈui ixokiˈ, xa can ye chˈajchˈoj wi, y can quitzekelben ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xabacuchi (xabachique) nibe wi. Yereˈ ri nabey ri xecol pe chiquicojol ri winek, riche (rixin) chi yeˈoc achiˈel nabey ofrenda chare ri Dios y chare ri Jesucristo ri can achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Mpɛ ɩnɩ pa ta pilisi pa tɩ na alaa, pa caɣa ḿpʋ́ɣʋ́ təcʋŋŋ. Paa timpiɣi Ɩwəyaɣa puki, pa təŋəɣɩ-kɛɣɛ. Pə yapa-wɛɣɛ yəlaa hɛkʋ taa kɛ́ sɩ pə caaləɣəna-wɛɣɛ Ɩsɔ na Ɩwəyaɣa kɛ haʋ.


Ruma ri Jesucristo xuyaˈ cˈa riˈ riche (rixin) chi xcamisex ruma ri kamac, riche (rixin) chi queriˈ yojrucol chuwech ri etzelal ri cˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef re tiempo reˈ. Ronojel riˈ xuben ri Jesucristo kuma riyoj, ruma can queriˈ wi xrajoˈ ri Katataˈ Dios chi xbanatej. 	 Kilisiti ɩnɩ ɩ hana ɩ tɩ sɩ ɩ́ ya-tʋɣʋ tá ɩsaɣatʋ taa na ɩ́ ləsɩ-tʋɣʋ kʋyɛɛŋ kʋtakɛɛsəŋ ɩnɛ ɩ taa, na mpʋ ɩnɩ pə kɛ́ Tacaa luɣu nyəntʋ kɛ́.


Y qˈuiy irajil imolon ruma ma ye itojon ta chi utz ri imozos ri xesamej riche (rixin) chi xquimol ri icosecha. Y ri Ajaf xixrutzˈet riqˈui ri ikˈoloj chi ma ye itojon ta chi utz ri imozos. Ri nimalaj Ajaf, ri Rajaf ronojel, can xeracˈaxaj cˈa ri mozos chi yeˈokˈ ruma ma ye tojon ta chi utz. 	 Ɩ́ kisa mə təmlɛ nyə́ma mpa pa hala mə tawa tɔɣɔ fɛlʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ pɛlɛ pa tɔŋna wula tɔ. Mpa pa taɣanəɣɩ mə tawa kʋlʋlʋm tɔ pa kakiisasɩ tala Pə təna pə tʋ Tacaa Ɩsɔ ŋkpaŋŋ taa.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chic cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: ¿Achique nibij riyix chrij re xtinbij chiwe? Cˈo cˈa jun achi yecˈo caˈiˈ rucˈajol. Y ri tataˈaj riˈ xapon cˈa nabey riqˈui ri jun, y xubij chare: Wacami, jabanaˈ jubaˈ kasamaj, ri acuchi (achique) katicon wi ri uva, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛ sɩ: Ɩ́ na-weɣe tənɛ tə taa? Apalʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna pəyalaa kɛ naalɛ. Ɩlɛna ɩ́ heeli lɛlʋ sɩ: Akele polo na ń hala ma lɛsɛŋ taalɛ taa kɛ́ saŋa.


Wacami nwajoˈ yichˈo cˈa jubaˈ chrij ri itzˈiban pe chupan ri wuj ri xitek pe chuwe. Can utz wi cˈa riˈ chi jun achi man ta nicˈojeˈ rixjayil. 	 Pənɛntɛ tə́ paasəna tɔm nti ɩ́ ka pɔɔsa-m mə takəlaɣa taa tɔ ɩlɛ. Pə kəla teu sɩ yʋlʋ ɩ́ taa kpaɣa alʋ yaa.


Ri Bernabé, jun achi ri can cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y can nojnek wi chukaˈ ri ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. Riyaˈ jun utzilaj achi. Y sibilaj ye qˈuiy winek ri xeniman riche (rixin) ri Ajaf Jesucristo chupan ri kˈij riˈ. 	 Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, Paanapasɩ ɩnɩ ɩ ka kɛɛsa yʋlʋ kɛ́, na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ tɔɔ ɩ kiŋ, na ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa pə tii fɛɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa samaa sɔɔsa Tacaa təŋʋɣʋ taa.


Y can xka cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ, tek ri Pablo xuyaˈ rukˈaˈ pa quiwiˈ. Y xechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, y xquikˈalajsalaˈ ri xbix chique ruma ri Dios. 	 Ɩlɛna Pɔɔlɩ tənɩ pa tɔɔ kɛ́ niŋ, na Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa sʋʋ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔ yɔɣɔtʋɣʋ, na pá kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu.


Ruma can ye qˈuiy ri xquepe y xtiquibilaˈ: Yin cˈa riyin ri Cristo, xquechaˈ. Y sibilaj ye qˈuiy ri xquekˈolotej pa quikˈaˈ. 	 Mpi tɔ, paɣalɛ ká kɔɔ na pá ha pa təɣɩ ma hətɛ sɩ mpɛɣɛlɛ Mesii. Halɩ paa tolisi paɣalɛ.


Y ri rutzˈibaxic ri xquiben chare can achiˈel wi ri xtzijox chake cuma ri xetzˈeto ri cˈa pa rutiquiribel pe. Y ri xetzˈeto ri xbanatej xeˈoc chukaˈ tzijoy ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩsɩɩ mpa pa nana pa ɩsɛ kɛ pə kancaalaɣa na pá pəsɩ Ɩsɔ Tɔm təmlɛ nyə́ma tɔ.


Y chupan cˈa chukaˈ ri hora riˈ ri Jesús xubij chique ri winek: ¿Achique cˈa xichˈob riyix? ¿Xichˈob chi yix petenak chuchapic jun alekˈom y rumariˈ icˈamom pe cheˈ y espada? Can kˈij kˈij cˈa ri xitzˈuyeˈ iwuqˈui chiriˈ pa rachoch ri Dios, tek xincˈut ri ruchˈabel chiwech y majun bey xinichop ta. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa samaa ɩnɩ sɩ: Ɩ́ kɔŋɩ-m kpaʋ na ɩ́ nɔkɩ na ɩ́ kpakəɣɩ laɣalɛɛ na kpatəŋ tɔ, maɣa ŋmɩɩlʋ ɩsaɣaʋ kɛ? Kʋyɛɛŋ təna Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ma caɣaa na má sɛɣɛsəɣɩ, ɩ́ tá kpa-m.


Can iwetaman wi cˈa ri acuchi (achique) yibe wi riyin, y chukaˈ iwetaman ri bey, xchaˈ ri Jesús chique ri rudiscípulos. 	 Ɩ́ nyəma timpi ma puki tɔ pə mpaaʋ.


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique ri winek y ri rudiscípulos: ¿La ma xkˈax ta cami chiwech ri cˈambel tzij ri xa cˈa jubaˈ tinbij ka chiwe? Ruma wi xa ma xkˈax ta chiwech, ¿la xtikˈax cami chiwech ri nicˈaj chic cˈambel tak tzij? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tá cɛkəna ɩsɔ wei ma sɛɛ-mɛɣɛ mpʋ tɔ yaa? Na ɩsənaɣalɛ ɩ́ ká cɛkəna ɩsɔnaa lɛlaa mpa paa sɛɛ-mɛ tɔ?


Y yacˈariˈ tek ri Pilato xucˈutuj chare ri Jesús: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), queriˈ. Can achiˈel ri xabij, xchaˈ. 	 Tənaɣa Pilatɩ pɔɔsa-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ.


¿La utz ta cami chuwech ri kaley chi nibix chi jun achi cˈo rumac, tek xa ma etaman ta, ni ma acˈaxan ta chukaˈ chare wi kas kitzij chi cˈo mac rubanon o xa ma jun? 	 Anɩ ɩ nyəmá sɩ, ta kʋlapʋtʋ taa pə fɛɩ sɩ tə kʋ yʋlʋ tɔm kɛ mpʋ, na tə tá caɣa na tə nɩɩ pə təna na tə cɛkəna mpi ɩ wakəlaa tɔ.


Yacˈariˈ tek ri Pilato xucˈutuj cˈa chique ri winek: ¿Y achique cˈa ri niwajoˈ chi nben chare ri Jesús, ri nibix chukaˈ Cristo chare? xchaˈ chique. Can yacˈariˈ tek quinojel xechˈo apo y xquibij: Ri Jesús xa ticamisex chuwech cruz, xechaˈ. 	 Ɩlɛna Pilatɩ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Na ɩsənaɣa má la Yesu wei pa yaa sɩ Kilisiti tɔ? Tənaɣalɛ pa təna sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


Y ri kˈij cˈa tek can quibanon chi ma ye waynek ta riche (rixin) chi niquiben orar, yacˈariˈ tek xquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ ri Bernabé y ri Saulo, riche (rixin) chi yebe chubanic ri samaj ri rubin ca ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Tənaɣa pa hɔka nɔɔsɩ na pá sələmɩ Ɩsɔ, na pá tənɩ niŋ kɛ pa tɔɔ na pá tɔ-wɛ sɩ pá tɛɛ.


Ruma xaxu (xaxe) wi cˈa jun Dios cˈo. Y xaxu (xaxe) wi jun kˈaxanel cˈo pa nicˈaj ri nibano chi junan kawech riqˈui ri Dios. Ri nibano ri samaj riˈ ya ri Jesucristo ri xoc winek achiˈel riyoj. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ kʋlʋm tike təkoŋ wɛnna, na Ɩsɔ na yəlaa pa hɛkʋ taa sənlʋ kɛ kʋlʋm kɛ́, ɩnəɣəlɛ yʋlʋ wei pa yaa sɩ Yesu Kilisiti tɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Tiyaˈ quiway riyix. Y ri discípulos xquibij chare ri Jesús: Waweˈ ma qˈuiy ta caxlan wey cˈo riche (rixin) chi nikayaˈ chique, xaxu (xaxe wi) wuˈoˈ caxlan wey y caˈiˈ car. Re winek reˈ yewaˈ, pero wi yojbe chulokˈic cosas riche (rixin) chi niquitij, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Mɩɩ hana samaa ɩnəɣɩ tɔɣɔnaɣa kɛ mə maɣamaɣa. Tənaɣalɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Ntɔŋ potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛɣɛ tə wɛna yaa? Yaa n caa sɩ táá yana tɔɣɔnaɣa na tə cɛla samaa tuutuuma ɩnɛ ɩ təna?


Ri Chipre jun cˈa ti ruwachˈulef ri pa yaˈ cˈo wi. Rumariˈ, tek ri Bernabé, ri Saulo y ri Juan xeˈapon ri jucˈan chic ruchiˈ ri ti ruwachˈulef riˈ, xeˈapon cˈa ri pa tinamit Pafos. Y chupan ri tinamit riˈ cˈo cˈa jun achi israelita ri Barjesús rubiˈ, y nibix chukaˈ Elimas chare, jun achi aj itz, ri rupoˈon anej riˈ chi jun profeta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa faɣana tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ tə taa, halɩ Pafɔɔsɩ ɩcatɛ. Tənaɣa pa sula Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ topotopo latʋ nɔɣɔlʋ na pá yaa-ɩ sɩ Palɩ-Yesu. Ɩ kɛ́ Yuta tʋ na ɩ hɔŋaɣa ɩ tɩ sɩ ɩnəɣəlɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ.


Tek xapon ri kˈij riche (rixin) chi nalex ri ti acˈal riqˈui ri Elisabet, xralaj jun acˈal ti cˈajol (alaˈ). 	 Pə kɔma na pə tala Ɩlisapɛtɩ lʋlʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ lʋlɩ apalʋpəyaɣa.


Ruma riyoj ma jubaˈ xtubij ta ri kánima chi yoj‑oc cachibil, ni xa ta nikajunumaj kiˈ quiqˈui ri xa quiyon niquiyaˈ ka quikˈij. Ruma xa pa quichˈobonic ka riyeˈ nipe wi tek niquibij chi can ye utz. Y can niquijunumaj ka quiˈ chiquiwech ka riyeˈ chi achique ri más utz y xa majun quinaˈoj chiquibanic. 	 Tə kaa nɔkɩ na tə́ kɛɛna yaa tə́ maɣasɩ tá tɩ na lɛlaa mpa pa makɩ pa laŋa taa sɩ pa kɛ́ pʋlʋ tɔ. Pa kɛ́ ɩwɛɛŋ kɛ́, na pa maɣamaɣa pa caana pa kʋmaɣasʋɣʋ ŋku paa maɣasəna pa tɩ tɔ, na pa taa pa tike kɛ pa kpɛɛsəɣəna təma.


Chanin cˈa xincˈuaj chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij chiquicojol ri israelitas, ruma xinwajoˈ xinwetamaj achique mac ri ye rubanalon y rumariˈ niquitzujuj (niquisujuj). 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma pona-ɩ pa kotuɣu sɔsɔɔʋ taa sɩ ma naa taalɩ wei ɩ lapa Yuta nyə́ma tɔ.


Y ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley xubij chare ri Jesús: Ri ley nubij chi tawajoˈ ri Dios ri Awajaf. Tawajoˈ riqˈui ronojel awánima. Tawajoˈ chupan ronojel ri acˈaslen, riqˈui ronojel awuchukˈaˈ, y riqˈui chukaˈ ri anojibal. Y can achiˈel nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. 	 Ɩlɛna ɩ́ cɔ-ɩ sɩ: Ma nɩɩkɩ sɩ n ká sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmamam kɛ paa mpi pə taa, na n sɔɔlɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsɩɩ nyá tɩ.


Ticˈayilaˈ cˈa ri cˈo iwuqˈui y tiyalaˈ chique ri winek ri nicˈatzin quitoˈic. Wi queriˈ niben, xticˈojeˈ jun iyaconobal chilaˈ chicaj ri majun bey xtijar ta, y xticˈojeˈ ibeyomal chupan, beyomel ri majun bey xtiqˈuis ta, ni majun alekˈom xtelekˈan ta, ni ma nichicopir ta chukaˈ. 	 Ɩ́ pɛɛtɩ mə kʋpamnaa na ɩ́ məŋna pə liɣitee na ɩ́ ha kʋnyɔntʋnaa. Ɩ́ pɛɛkɩ fatakanaa mpa paa səkɩ tɔ, na ɩ́ kaakɩ mə wɛnaʋ kɛ ɩsɔtaa timpi pʋlʋ ɩɩ leki tɔ. Nmɩɩlʋ kaa tala tənaɣa ŋmɩɩlʋɣʋ, pə́cɔ́ puka kaa tɔɣɔ.


Y ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xsach quicˈuˈx tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa rubanic reˈ? Ruma re tijonic re ye rucˈamon pe Riyaˈ, majun bey kacˈaxan ta riyoj. Ruma ri ruchˈabel can nucˈut cˈa chi Riyaˈ can cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ. Y hasta ri itzel tak espíritu can niquinimaj rutzij, yechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə cɛpa yəlaa təna laŋa kɛ sɔsɔm, na pá tɔŋ təma sɩ: Maamaaci wei kɛlɛ mpʋ? Toŋ sɛɣɛsʋɣʋ kʋfalʋɣʋ ntɛ́ yaa. Pʋwɛ. Pə kpɛŋna alɔɣaa, ɩ yɔɣɔtəɣɩ pɛlɛɣɛ na apalʋtʋ na pá nɩɩkəna-ɩ.


Y ri nbequicˈayij ri ye cˈayinel riˈ, ya ri kˈanapuek, ri sakapuek, cosas ye banon riqˈui cobre y riqˈui chˈichˈ; ri abej ri sibilaj ye jabel, ri mármol, y ri abej ri nibix chukaˈ perla chare; ri tziek ri sibilaj ye jabel, ye banon riqˈui lino y riqˈui seda, y ri tziek morado y quek; ri cosas ri ye banon quiqˈui jabel tak cheˈ, cheˈ ri sibilaj jubul ruxlaˈ; y nbequicˈayij chukaˈ cosas ri ye banon quiqˈui bak. 	 Paa wʋlanaa, paa nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ, paa liɣitee pɛɛ. Paa lɩɩtʋ, paa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pɔɔŋ kʋpaŋ, paa tɔɔ wontu kʋpampantʋ kʋsɛɛmtʋ, paa nti tə sɛɛ teu təkeŋkeŋ tɔ, paa silikinaa, paa taasɩ nsi sɩ fɛɩ yem yem tɔ, paa tuu kela na taasɩ katɛ nyənsɩ, na nyəɣəlʋɣʋ kʋsɛɛmʋɣʋ na nyəɣəlʋɣʋ maɣamaɣa na pəlɛ nte pa yaa sɩ maapəlɩ tɔ.


Y ri achi xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin ma wetaman ta wi ri achi riˈ jun aj mac o ma aj mac ta. Ri wetaman riyin chrij Riyaˈ, yacˈa chi xicˈachoj ruma; ruma tek rubanon ca ma yitzuˈun ta, y wacami yitzuˈun chic, xchaˈ. 	 Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ cɔ Falisanaa sɩ: Ma ta nyɩ sɩ ɩ kɛ́ ɩsaɣaʋ yaa ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ. Ama kʋlʋmtʋ tike kɛ ma nyəmá sɩ, maa kɛ́ yʋlʋm na pənɛ pə taa ma naakɩ.


Y tek ri Pedro xtzolin chic cˈa pa Jerusalem, yecˈo kachˈalal israelitas ri xechˈojin riqˈui, ruma nicajoˈ chi niban ri circuncisión chique ri nicˈaj chic kachˈalal ri ma ye israelitas ta, 	 Piyɛɛ kɔma na ɩ́ məlɩ Yosalɛm, ɩlɛna Yuta nyə́ma mpa pa mʋ Yesu tɔ pá tɔmɩ-ɩ sɩ:


Ruma quinojel ri ye ucˈuan cˈa ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios, yeriˈ ri can ye ralcˈual chic ri Dios. 	 Pa təna mpa Ɩsɔ Feesuɣu tiikiɣi tɔ pa kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij xquibij cˈa chare ri Jesús: Wacami ketaman chic chi can cˈo itzel espíritu awuqˈui; ruma nabij chi achique ri yeniman ri achˈabel, man cˈa xquecom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, yachaˈ. Tatzˈetaˈ cˈa ri katataˈ Abraham y ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xa xecom. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma tɔma Yesu sɩ: Pənɛɣɛlɛ tə nyəmá təkpataa sɩ n kɛ́ ɩlɔɣɔhilu. Apəlaham səpa, na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa náá sɩ tɔtɔ, ɩlɛna náá tɔŋ sɩ, wei ɩ́ tɔka nyá tɔm pʋntʋ kaa sɩ?


Ri pixaˈ riˈ nubij: Tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ, riche (rixin) chi utz yacˈojeˈ y qˈuiy junaˈ xcacˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef. 	 N ká nɩɩ leleŋ na nyá weesuɣu ká taɣalɩ atɛ cənɛ.


Y ya cˈa kˈij riˈ tek nicˈaj chique ri achiˈaˈ saduceos xeˈapon riqˈui ri Jesús, ruma cˈo nicajoˈ niquicˈutuj chare. Ri achiˈaˈ riˈ ma niquinimaj ta chi ri caminakiˈ xquecˈastej chic pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa Satusee nyə́ma napəlɩ pa kɔma Yesu kiŋ. Satusee nyə́ma mpɛ pa tɔŋaɣana sɩ paa pə la ɩsəna sətaa kaa tɛ na pá fe. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pɔɔsa Yesu


Y ri Jesús can yacˈariˈ xubij chare ri ixok: Ri xabij can queriˈ wi. Wacami catzolin cˈa, ruma ri itzel espíritu xel yan el riqˈui ri awal, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpʋɣʋlɛ Yesu sɩ: Nyá kʋcɔcɔtʋ tənɛ tə tɔɔ kpe. Nyá pɛɛlɔ ɩlɔɣɔʋ sewa.