Y wi ya ri Dios ri yayon pe uchukˈaˈ chuwe riche (rixin) chi yenwelesaj ri itzel tak espíritu, ntel chi tzij chi xoka yan ri rajawaren ri Dios iwuqˈui riyix. 	 Ama ye Ɩsɔ toŋ taa kɛ́ ma lookina alɔɣaa, ɩlɛ Ɩsɔ Kawulaɣa wɛ mə tɛɛ mə tɛɛ kɛlɛ.


Pero Riyaˈ xa ma rewan ta riˈ. Titzuˈ cˈa laˈ, Riyaˈ nichˈo chiquiwech ri winek y majun niquibij ta chare. Riqˈui jubaˈ ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo chkacojol xa xquetamaj yan chi can ya wi Riyaˈ ri Cristo. 	 Ɩ́ nyənɩ ɩ́lɛ́ ɩ məlaa na ɩ́ yɔɣɔtəɣəna-wɛ na ɩɩ nyaŋna pʋlʋ, na pá suma. Ɩsɩɩ tá sɔsaa mpɛ pa tɛŋ pa taa sɩ ɩ kɛ́ Mesii kɛlɛ yaa?


Y ri yecˈo cˈa chiriˈ, xquitzˈet cˈa chi achiˈel ruxak tak kˈakˈ ri nujachalaˈ riˈ y jojun ri xecˈojeˈ pa quiwiˈ chiquijujunal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pʋlʋpʋnaa lɩɩ pa tɔɔ na pə́ nəɣəsəna ɩsɩɩ kɔkɔ nsəma. Ɩlɛna pʋlʋpʋnaa mpɛ pá ya na pá caɣa paa wei ɩ tɔɔ kɛ́ kʋlʋm kʋlʋm.


pero ri Dios can rukˈalajsan wi cˈa riˈ chiquiwech riyeˈ y chkawech konojel ri yoj winek, ruma can nuyaˈ wi pe job pa kawiˈ y nuben chare ri ticoˈn chi nuyaˈ utzilaj cosecha. Y can nuyaˈ cˈa pe ronojel ri nikatij, riche (rixin) chi queriˈ niquicot ri kánima. Can ruyaˈon wi pe rutzil pa kawiˈ konojel, xechaˈ chique. 	 Pəyele tam ɩ lapa sɩ pá nana-ɩ na kʋpantʋnaa mpa ɩ lakɩ tɔ pa kiŋ. Hatoo ɩsɔtaa kɛ́ ɩ yekina na ye pə́ tala tɛʋ nɩɩʋ kʋ nɩɩ-mɛ, na pə́ tala kʋtɔɣɔʋ pɩɩʋ kʋ pɩɩ na ɩ́ hiki, na ɩ́ haakɩ-mɛɣɛ tɔɣɔnaɣa na laŋhʋlʋmlɛ kʋɣɩ-mɛɣɛ sɔsɔm.


Riyit nu‑Dios, can man cˈa xquinayaˈ ta ca chiquicojol ri caminakiˈ, ni man cˈa chukaˈ xtayaˈ ta kˈij chi ri nuchˈacul riyin, ri Lokˈolaj Acˈajol, nikˈey ka. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ nyá n kaa lɔ-m yem kɛ́ atɛtəlɛ taa. N kaa yele sɩ nyá yʋlʋ má má tɩɩ sɔŋ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Rumariˈ ri Judas xbe cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes y quiqˈui chukaˈ ri cˈo quikˈij chique ri ye chajinel ri chiriˈ pa rachoch ri Dios, y xchˈo quiqˈui chrij chi achique rubanic xtuben riche (rixin) chi nujech ri Jesús pa quikˈaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ na kɔtəlaa sɔsaa, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taŋlaa taa sɔsaa pá sɛɣɛsɩ ɩsəna ɩ ká la na ɩ́ tʋ Yesu kɛ́ pa niŋ taa tɔ na pá sɩɩ.


Y quinojel riyeˈ can junan quiwech quibanon y can ma yetaneˈ ta chi niquiben orar, ye cachibilan ri ixokiˈ, y chukaˈ ri María ri ruteˈ ri Jesús, y ri ye rachˈalal ri Jesús. 	 Pa təna pa kotaɣa təntəmlɛ kɛ tam na pá sələməɣɩ Ɩsɔ. Pa taa ka wɛ alaa napəlɩ, na Yesu too, na Yesu newaa.


Y wi man ta xipe riyin chuwech re ruwachˈulef chukˈalajsaxic ri nuchˈabel, riyeˈ can ta yecowin niquibij chi majun quimac. Yacˈa re wacami, ruma riyin xipe chuwech re ruwachˈulef y xinquetzelaj, rumariˈ riyeˈ can ma xquecowin ta xtiquibij chi majun quimac. 	 Ye ma taa kɔɔ na má yɔɣɔtəna-wɛ, pa taa yaa-wɛɣɛ ɩsaɣalataa. Ɩlɛ pənɛntɛ pa fɛɩna nti paa yɔɣɔtɩ pa ɩsaɣatʋ tɔɔ tɔ.


Ruma xoka ri tiempo riche (rixin) chi nikakˈaxaj tijoj pokonal pa kacˈaslen riyoj ri yoj ralcˈual chic ri Dios, riche (rixin) chi nikachojmirisaj kiˈ y wi ri Dios nuyaˈ kˈij riche (rixin) chi nikakˈaxaj tijoj pokonal pa kacˈaslen riyoj, ¿achique ta cami ri man ta xtiban chique ri ma xquinimaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic? Can xtikˈax wi ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtika pa quiwiˈ. 	 Hʋʋlɛ waatʋ talaa kɛ́, na Ɩsɔ yəlaa kɛ pa caaləɣəna tɔm hʋʋnaʋ. Tɔʋ, ye taɣa Ɩsɔ taaləɣəna hʋʋnaʋ, ɩlɛ ɩsənaɣalɛ hʋʋlɛ ntɛ́ tɩɩ tɛɛsəna waatʋ wei pɩɩ tala mpa pa kisa Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ mʋɣʋ tɔ?


Yecˈa riyeˈ riˈ ri yekapixabaj pa rubiˈ ri Ajaf Jesucristo y nikabij cˈa chique chi xa can quesamej cˈa. Pero ma tiquichˈujirisaj ta quiˈ. Xa ekal tiquicanoj ri nicˈatzin chique. Pero can cˈo chi yesamej riche (rixin) chi niquichˈec quiway. 	 Tacaa Yesu Kilisiti tɔɔ tə heeliɣi yəlaa ɩsɩɩ mpʋ sɩ paa wei ɩ ɩsəlɛ ɩ́ sɛɛna təmlɛ lapʋ, na ɩ́ hiki ɩ maɣamaɣa kɛ mpi ɩ ka suu ɩ nɔɣɔ tɔ.


Ri ulef ri xban wi ri ticoj, can ya cˈa re ruwachˈulef. Ri utzilaj ijaˈtz yecˈa ri yecˈo pa rajawaren ri Dios. Y ri itzel kˈayis yecˈa ri can ye riche (rixin) wi ri itzel. 	 Na antulinya ɩnɛɣɛlɛ taalɛ ńtɛ́. Na mpi pa tuuwa tɔɣɔlɛ mpa pa kɛ́ Ɩsɔ Kawulaɣa nyə́ma tɔ. Nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ ntɛ́ mpa pa kɛ́ Ɩsaɣatʋ tʋ nyə́ma tɔ.


Yacˈa ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ, xyacatej coyowal y niquicˈutulaˈ chukaˈ chiquiwech achique niquiben chare ri Jesús riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pááná kpa-wɛɣɛ sɔsɔm, na pá maɣasəɣɩ ɩsəna pá la Yesu tɔ.


Y ruma chi ri Dios can xtikˈalajin ri rukˈij rucˈojlen wuma riyin; rumariˈ Riyaˈ can xtuben cˈa chi nikˈalajin ri nukˈij nucˈojlen riyin. Y riˈ man cˈa ajan (jampeˈ) ta na, xa can ya cˈa re kˈij reˈ. 	 Ye pə kɔma na Ɩsɔ teeli na ma kiŋ ɩlɛ, Ɩsɔ ká yele na ma teeli na ɩ maɣamaɣa ɩ kiŋ, na ɩ ká la nɔɔnɔɔ.


Y rumacˈariˈ wachˈalal, can titijaˈ ikˈij riche (rixin) chi can nikˈalajin chi kitzij yix siqˈuin (oyon) y yix chaˈon ruma ri Dios. Ruma wi niben achiˈel re ntzˈibaj chiwe, majun bey xquixtzak ta. 	 Ma taapalaa, pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká caalɩ mə tɩ na ɩ́ tɔkɩ yaaʋ mpi Ɩsɔ yaa-mɛ na ləsʋɣʋ mpi ɩ ləsa-mɛ tɔɣɔ teu. Pə taɣa pʋlʋ, ye ɩ́ tɔka mpʋ, natəlɩ tə kaa hu-mɛɣɛ paa pəcɔ.


Riyin ri Pablo can ye qˈuiy wi cˈa ri yetzijon chuwij y niquibij cˈa: Tek ri Pablo cˈo chkacojol sibilaj jabel, can nuchˈutinirisaj riˈ y riqˈui chˈuchˈujil nichˈo wi chake, yacˈa tek xa nej cˈo wi, ma nupokonaj ta chic nubij pe cowilaj tak chˈabel chake, yechaˈ. Pero riyin xa ma que ta riˈ nben. Riyin xa can riqˈui chˈuchˈujil ncˈutuj cˈa jun utzil chiwe y can nchˈutinirisaj wiˈ chucˈutuxic can achiˈel ri chˈuchˈujil riche (rixin) ri Cristo. 	 Pɔɔlɩ má, ma maɣamaɣa təkpem ma wiikənna-mɛ. Ma wei yəlaa yɔɣɔtəɣɩ sɩ ye ma wɛ mə kiŋ ɩlɛ ma wɛ təhɛɛ. Ama ye ma fɛɩ mə kiŋ ɩlɛ ma apalʋtʋ kpawaɣalɛ. Ma tɛɛkəɣɩ-mɛɣɛ Kilisiti kʋpantʋ na ɩ leleŋ tɔɔ sɩ,


Y riyix can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri xbix chique ri xecˈojeˈ ojer ca, chi ma quecamisan ta. Y xabachique cˈa winek ri nicamisan, can aj mac wi y cˈo chi nikˈat tzij pa ruwiˈ. 	 Ɩ́ nɩɩwa nti pa heela mə lɔŋtaa nyə́ma tɔ sɩ: N kaa kʋ yʋlʋ. Ye wei ɩ́ kʋwa, paa pona-ɩ hʋʋlɛ.


Yacˈa ri Juan ri awalcˈual ri xtinabeyej chuwech ri Ajaf. Y riyaˈ can xticˈojeˈ cˈa ri Lokˈolaj Espíritu y ri uchukˈaˈ riqˈui, can achiˈel ri xcˈojeˈ riqˈui ri Elías. Chukaˈ ri Juan xtuben cˈa chique ri teˈej tataˈaj chi yecajoˈ ri calcˈual, y xtuben chukaˈ chique ri winek ri ma yeniman ta tzij, chi xtiquicˈuaj jun chojlaj cˈaslen, achiˈel ri quicˈuan ri winek choj quicˈaslen. Queriˈ ruchojmirisaxic xtuben apo chique ri winek, riche (rixin) chi queriˈ ri winek riˈ xa can xu (xe wi) chic ri Ajaf coyoben apo, xchaˈ ri ángel chare ri Zacarías. 	 Kaa yoosi ka təmlɛ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa na Feesuɣu Naŋŋtʋ toŋ. Ka ləmaɣasəlɛ na ka toŋ ká wɛɛ ɩsɩɩ Ilii. Kaa kpɛntɩ caanaa na pa piya. Kaa la na kaanɩɩtʋnaa təŋ tampana. Kaa la ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ká taɣanɩ Tacaa kɛ yəlaa kʋpampama mpa pa mʋna ɩ təmlɛ lapʋ tɔ.


Y riyeˈ can cˈa que na riˈ quibanon re wacami. Ruma tek nisiqˈuix ri wuj chiquiwech ri ye ruyaˈon ca ri Moisés chique, xa ma napon ta pa tak cánima, xa can achiˈel pisil rij ri cánima. 	 Na haləna saŋa ɩsəntɔ, ye pa kʋla Moisi takəlasɩ kalʋɣʋ, saalaɣa ŋkɛ ka təka pa laɣatʋ tɔɔ kɛ́.


Ri José chukaˈ can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y rumariˈ riyaˈ tek ya xa nicom yan ka, xunataj cˈa chique ri ye rech israelitas chi xtapon na wi jun kˈij tek ri quiy quimam xqueˈel el pan Egipto. Y xuchilabej ca chique chi tiquicˈuaj el ri rubakil tek xquebe. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Yosɛɛfʋ caakaɣa səm tɔ ɩ yɔɣɔta Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma Icipiti taa lɩɩʋ tɔm, na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna paa lana ɩ mʋwa tɔ.


Y ri María Magdalena, can xbe na wi quiqˈui ri discípulos, riche (rixin) chi xberuyaˈ rutzijol chique chi xutzˈet ri Ajaf Jesús, y riche (rixin) chukaˈ chi xberuyaˈ rutzijol chique ri bin el chare ruma ri Jesús. 	 Tənaɣa Makətala Malɩ kʋlaa na ɩ́ polo ɩ́ heeli ɩ ɩfalaa sɩ: Ma nawa Tacaa. Ɩlɛna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ nti Yesu ka heela-ɩ tɔ.


Y can achiˈel xuben ri Abraham, chi riyaˈ can xunimaj wi ri xbix chare ruma ri Dios, y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, 	 Mpʋ ɩnɩ pə yelina na pá ŋmaa Apəlaham tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́lɛ́ ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ.


Y xpe ri cˈajol achi ri aponak riqˈui ri Jesús xucˈutuj cˈa: ¿Achique cˈa chi pixaˈ riˈ? xchaˈ. Y ri Jesús xubij chare: Ri pixaˈ riˈ ya ri ma cacamisan ta; riyit achi ri cˈo awixjayil, ma tacanoj ta jun chic ixok; ma catelekˈ ta, ma tatzˈuc ta tzij chrij jun chic winek. 	 Tənaɣalɛ apalʋ ɩnɩ ɩ pɔɔsa Yesu sɩ: Kasɩ ntiɣi pa kɛɛsaa ye? Ɩlɛna Yesu cɔ apalʋ ɩnɩ sɩ: Taa kʋ yʋlʋ, taa la wasaŋkalətʋ, taa ŋmɩɩlɩ, taa suu lɛlʋ kɛ tɔm.


Riqˈui ri Rucˈajol nikˈalajin wi rukˈij rucˈojlen ri Dios. Ri Rucˈajol can junan wi cˈa riqˈui Riyaˈ. Y ya cˈa ri Cˈajolaxel ri ucˈuayon riche (rixin) ronojel ri cosas ri yecˈo; riqˈui ri ruchukˈaˈ ri ruchˈabel ruchapon wi. Y Riyaˈ xcom riche (rixin) chi xrelesaj ri kamac; y xcˈastej. Y xbetzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ ri nimalaj Dios. 	 Nkɛ ka kiŋ kɛ Ɩsɔ teeli naakɩ na pə́ tee ɩsɩɩ kɔkɔ. Na ka kiŋ tɔtɔɣɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ teitei kɛ́ ɩsəna Ɩsɔ wɛɛtʋ maɣamaɣa wɛɛ tɔ. Ɩ nɔɣɔ taa tɔm toma kɛ ɩ tɔkəna ɩsɔtaa na atɛ na pə́ səŋaa. Ɩ tɛma yəlaa ɩsaɣatʋ kpiisuɣu təkpatakpata ɩlɛna ɩ́ kpa na ɩ́ caɣa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kɔŋkɔŋ taa.


Y ri Jesús xubij chique ri yeniman yeˈilin chiriˈ: Queˈinojsaj chi yaˈ re yabel tak yaˈ reˈ, xchaˈ chique. Y riyeˈ can que wi riˈ xquiben. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ suuli ŋkpaaŋ ɩnəɣɩ lʋm. Tənaɣa pa suulina ɩ nɔɔsɩ təke təke.


Y cˈo jun ti libro jakel rucˈuan pa rukˈaˈ. Cˈacˈariˈ ri raken ri cˈo pa rajquikˈaˈ xuyaˈ pa ruwiˈ ri mar, y ri raken ri cˈo pa rajxocon xuyaˈ pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. 	 Ɩ ka tɔka ɩ niŋ taa kɛ́ takiliya na ká hɛtaa, na ɩ́ sɩɩ ɩ ntɔɣɔŋ nɔɔhəlɛ kɛ teŋku tɔɔ na ɩ mpətəŋ nyəntɛ kɛ tɛtʋ tɔɔ.


Can ruma chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo tek cˈo kaherencia riyoj, ruma queriˈ ruchˈobon chic pe ri Dios chi nikacˈul. Y can ronojel wi cˈa ri ruchˈobon chi nuben, can ya wi riˈ ri ruraybel. Ri Dios ruchˈobon cˈa pe chi nikacˈul jun kaherencia 	 Ɩsɔ təŋa ɩsəna ɩ sɩɩwa na ɩ́ lakɩ tɔɣɔ ɩ ləsa-tʋɣʋ hatuu lɔŋ sɩ tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tə́ hiki tá paa tete kɛ nyʋɣʋ yapʋ tɔm taa. Ɩsɔ ɩɩ lakɩ pʋlʋ na pə́ coti nti ɩ sɩɩwa na ɩ maɣamaɣa ɩ luɣu la sɩ ɩ́ la tɔ.


Man cˈa tiben ta achiˈel niquiben ri achiˈaˈ ye aj tzˈibaˈ. Ruma riyeˈ sibilaj nika chiquiwech niquicusaj tukutek tak tziek, riche (rixin) chi queriˈ nitzˈet chi can cˈo quikˈij. Sibilaj chukaˈ nika chiquiwech chi niyaˈox (nyaˈ) rutzil tak quiwech ri pa tak cˈaybel. Y ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, can ya cˈa ri nabey tak chˈaquet yequicanolaˈ, riche (rixin) chi queriˈ nibix chi riyeˈ cˈo quikˈij. Y can queriˈ chukaˈ yequibanalaˈ ri pa nimaˈk tak waˈin. 	 Ɩ́ lana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpɛ na laakalɩ. Pa sɔɔla tokonaa sɔsaa suuu kɛ́ na pá cɔɔkɩ. Pa caakɩ sɩ pá sɛɛkɩ-wɛɣɛ kʋyɛɛŋ taa kɛ́. Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, teeli teeli təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ. Acima taa, sɔsaa təcaɣalɛ kɛ pa pɛɛkəɣɩ na pá cakɩ.


Y ma xcˈuleˈ ta chic. Cˈo chic cˈa ochenta y cuatro rujunaˈ, y can kˈij kˈij nicˈojeˈ pa rachoch ri Dios. Qˈuiy cˈa mul can ma niwaˈ ta, riche (rixin) chi nuben orar. Nuyaˈ cˈa rukˈij ri Dios chi pakˈij chi chakˈaˈ. 	 Na ɩnɩ ɩ caɣa mpʋ haləna pɩɩsɩ nɩɩnaasa na liɣiti. Ɩlɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa kɛ́ ɩ ka wɛ tam na ɩ́ lakɩ Ɩsɔ təmlɛ kɛ ilim na ahoo. Paa Ɩsɔ sələmʋɣʋ ɩ sələməɣɩ, paa nɔhɔkʋtʋ ɩ hɔkəɣɩ.


Riyoj achiˈaˈ ma utz ta chi nikacuch ri kajolon (kawiˈ), ruma can yoj ruwachbel wi ri Dios y nikacˈut ri rukˈij y rucˈojlen Riyaˈ, y ri ixokiˈ niquicˈut ri quikˈij ri cachijlal. 	 Apalʋ kaa pa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pʋlʋ, mpi tɔ, ɩ kɛ́ Ɩsɔ lɛɛsʋɣʋ na ɩ kiŋ kɛ Ɩsɔ teu naakɩ. Ama alʋ kiŋ kɛ apalʋ teu ná naakɩ.


Y rumariˈ yicowin nbij chi ma nuyon ta riyin ri yibano ri mac, xa can ya chic ri mac ri cˈo pa wánima ri nibano chuwe chi nben ri mac. 	 Ye mpʋ pə taɣa má lakəna mpʋ. Ama ɩsaɣatʋ nti tə wɛ ma taa tɔ təlɛ tə lakəna.


Riyin ri Pablo wachibilan ri kachˈalal Timoteo yoj rusamajel ri Jesucristo. Nikatzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix lokˈolaj tak kachˈalal ri yixcˈo pa tinamit Filipos; riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. Nikatzˈibaj re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix ancianos riche (rixin) ri iglesia, chiwe riyix diáconos y chiwe chiˈiwonojel. 	 Taɣa Yesu Kilisiti təmlɛ nyə́ma Pɔɔlɩ na Timotee. Tá ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Filipʋ na pá tɛma Yesu Kilisiti na pa taa tɔ, na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa na tə taa təma lataa.


Y ya cˈa ri Cristo ri nabey xcˈastej el. Y yacˈa tek xtipe chic jun bey, ya chic cˈa riyoj ri yoj riche (rixin) chic Riyaˈ ri xkojcˈastej el. Quecˈariˈ rucholajen ri nibanatej. 	 Ama paa wei na ɩ looŋa kɛ́. Kilisiti kɛ pa taaləna feesuɣu kɛ pa təna pa taa, na kʋyaŋku ɩ ká kɔɔ tɔɣɔ pa təna mpa ɩ tɩ tɔ pɛlɛ paa fe.


Y xuyaˈ cˈa rukˈaˈ pa ruwiˈ ri ixok. Y ri ixok can yacˈariˈ xchojmir, xpaˈeˈ jabel. Y ri ixok can yacˈariˈ xuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Ɩlɛna Yesu tənɩ ɩ tɔɔ kɛ́ ɩ niŋ, na alʋ siɣile siɣisi tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa, na ɩ́ niki Ɩsɔ kɛ́ sam.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios cˈo pa tak iwánima? ¿La ma iwetaman ta cˈa chukaˈ riyix chi yix rachoch ri Dios? 	 Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ təcaɣalɛ, na Ɩsɔ Feesuɣu cakəna mə taa.


Xabachique ri nucˈul jun acˈal pa nubiˈ riyin, jun ri achiˈel reˈ, ma xu (xe) ta wi xtucˈul ri acˈal, xa can xquirucˈul chukaˈ riyin. 	 Na wei ɩ ká mʋ peiya ɩsɩɩ kanɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ tɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa.


Tabij chique ri kachˈalal chi tiquinimaj ronojel reˈ, riche (rixin) chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen, y riqˈui riˈ majun tzij ri nibix ta chiquij. 	 Nti tə wɛɛ sɩ n ká tɔɔsɩ-wɛ tɔɣɔlɛ yoo, ɩlɛ pa kaa na ɩsaɣatʋ natələɣɩ pa kiŋ.


Ri ángel can xapon na wi riqˈui ri kˈopoj, y xubij chare: ¡Tiquicot cˈa ri awánima, ruma sibilaj xaka chuwech ri Dios! Ri Ajaf can cˈo awuqˈui. Y chique quinojel ri ixokiˈ, yit cˈa riyit ri sibilaj bendición xacˈul. 	 Ɩsɔtaa tillu pola ɩ kiŋ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Ma sɛɛ-ŋ. Tacaa wɛ nyá waalɩ kɛ́, ɩ hʋla-ŋ pɛɛlɛɛ pə tɩɩ fɛɩ.


y xtiquibilaˈ cˈa: La jun achi laˈ xrajoˈ xupabaˈ jun jay, y xa ma xcowin ta chic xuqˈuis, xquechaˈ. 	 sɩ halɩ yʋlʋ ɩ́ sɩɩ kutuluɣu na ɩ́ kpisi kʋ kʋɣʋ na?


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Majun cˈa jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri man ta jun rukˈij. Quinojel can cˈo wi quikˈij, xa yacˈa chi ma niyaˈox (nyaˈ) ta quikˈij pa tak quitinamit, ni cuma ri cachˈalal y ni cuma chukaˈ ri aj pa cachoch, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ta laŋ sam kɛ tiili, ye pə taɣa ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa, na ɩ lʋlʋɣʋ nyə́ma na ɩ təyaɣa nyə́ma hɛkʋ.


Y rumariˈ ri Satanás, ma xtuben ta ka chˈaˈoj chrij riyaˈ mismo y caˈiˈ cˈa nuben. Ruma wi queriˈ nuben, chanin nitzak y niqˈuis ka rukˈij. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ ye Satanɩ wakələɣɩ ɩ tɩ na ɩ kawulaɣa nyə́ma yooki pa taa pa tike, ɩ kawulaɣa yaa kɛ́ na ɩ toŋ saalɩ yem təkpataa.


Yacˈa tek xeˈapon riqˈui ri Jesús, ma xquikˈip (xquikˈapuj) ta chic ri raken, ruma xquitzˈet chi xa caminek chic. 	 Pa kɔma pa polo Yesu nyəna tɛɛsʋɣʋ, ɩlɛna pá maɣana ɩ tɛma səpʋ, ɩlɛna pá yele-yɛ.


Y niquicamisaj yan cˈa ri Pablo. Pero xapon cˈa rutzijol riqˈui ri achi ri ucˈuey quiche (quixin) ri soldados ri can cˈo rukˈij achiˈel rukˈij jun coronel, chi ri winek riche (rixin) ri Jerusalem ye yacatajnek. 	 Pa caakaɣa sɩ pá kʋ-ɩ, ɩlɛ laapaalɩ tala Lom yoolaa tintiɣile kʋmataŋ kɛlɛ sɩ, Yosalɛm təna cʋkaa.


Riyeˈ niquikˈosij cˈa pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús riqˈui jun aj; y niquichubalaˈ chukaˈ. Can yexucutaj cˈa chuwech. Can niquiben cˈa chi achiˈel niquiyaˈ rukˈij, pero xa yetzeˈen cˈa chubanic. 	 Na pá makɩ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ kpátʋ́ɣʋ́, na pá tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ ntaɣama, na pá luŋiɣi ɩ tɛɛ kɛ́ akula kɛ teu təkulakula.


Junanin (anibel) xebe chi ye caˈiˈ. Xa yacˈa ri jun chic discípulo can aninek nibiyin, rumariˈ xuyaˈ ca ri Pedro, y yariˈ ri xapon nabey chuchiˈ ri jul. 	 Pa naalɛ pa seekaɣa. Ama ɩfalʋ lɛlʋ ɩnɩ ɩ kəla Piyɛɛ kɛ sewa, na ɩ́ laalɩ-ɩ pəlaaʋ kiŋ kɛ tatɛ.


Y ri Lázaro, ri caminek chic el, xbeˈel pe. Ri rukˈaˈ raken jabel cˈa pison pa tak tziek, y cuchun cˈa rupalej riqˈui jun suˈt. Cˈariˈ ri Jesús xubij: Queˈisoloˈ ca la tziek chrij, riche (rixin) chi utz nibiyin y nicowin nitzolin el, xchaˈ. 	 Ɩlɛna sətʋ ɩnɩ ɩ́ lɩɩ, na saalasɩ hɔka ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ niŋ, na pʋʋɣʋ hɔka ɩ ɩsɛntɔɔ. Ɩlɛna Yesu tɔ sɩ: Ɩ́ hɛtɩ-ɩ na ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ tɛɛ.


Tek cˈo cˈa jun ri nisiqˈuin (noyon) iwuche (iwixin) pa jun cˈulanen, man cˈa quixtzˈuyeˈ ta pa tak chˈaquet ri xa quiche (quixin) ri nimaˈk quikˈij. Ruma chi riqˈui jubaˈ yit tzˈuyul chic ri chiriˈ tek napon jun winek ri más nim rukˈij que chawech riyit, 	 Ye nɔɣɔlʋ kpaɣa alʋ na ɩ́ yaa-ŋ tɔɣɔʋ, ń talaa, taa hulina təcaɣalɛ kʋpantɛ na pə́cɔ́. Ntanyɩ ɩsəntɔ pa yaa nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ na ɩ́ kəla-ŋ.


Pero yecˈo cˈa nicˈaj ri xa xquicowirisaj ri cánima, y ma xeniman ta. Pa ruqˈuexel chi xeniman ta, xa xquichop itzel yechˈo chiquiwech ri winek chrij ri Ajaf Jesús, ri kitzij Bey. Rumariˈ ri Pablo xujech el riˈ quiqˈui y xerucˈuaj el ri quiniman chic ri Jesucristo, riche (rixin) chi nbequimoloˈ quiˈ pa jun jay ri acuchi (achique) yetijox wi ri winek ruma jun achi ri Tiranno rubiˈ, riche (rixin) chi niquichˈob rij ri ruchˈabel ri Dios ronojel kˈij. 	 Paa na mpʋ paɣalɛ lapa kaŋkana na pá kisi Tacaa tɔm mʋɣʋ, na pá footi ɩ mpaaʋ kɛ kotilaa samaa taa. Tənaɣa Pɔɔlɩ yela-wɛ, na ɩ́ yaa Tacaa təŋlaa na pá lɩɩna pa mpaa, na pá polo pá caɣa Tilanusi ceu taa, na paa kʋyaŋku ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ Tɔm kɛ təna.


Y ri Zacarías xucˈutuj chare ri ángel: ¿Achique cˈa rubanic tek xtinwetamaj riyin chi can kitzij ri nabij chuwe? Ruma chi riyin y ri wixjayil xa yoj rijitaˈk chic, y ma yecˈojeˈ ta chic kalcˈual, xchaˈ. 	 Tənaɣa Sakalɩ cɔ ɩsɔtaa tillu sɩ: Nyá tɔm tənɛ tə wɛ mʋɣʋ ntɛ? Pə taɣa pʋlʋ, ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ, ma pɩɩwaɣa. Pə́cɔ́ ma alʋ maɣamaɣa ná pɩɩwa.


Pero cˈo cˈa jun ti cˈajol, ral ranaˈ ri Pablo, xracˈaxaj ronojel riˈ. Ri ti cˈajol riˈ xbe y xoc apo chupan ri cuartel, y xberubij cˈa chare ri Pablo ronojel ri racˈaxan el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə sʋʋ Pɔɔlɩ kɔɣɔpəyaɣa ŋkpaŋʋɣʋ taa. Tənaɣa ka pola yoolaa kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa, na ká heeli-təɣɩ Pɔɔlɩ.


Y ri Jesús xubij chique: Xa ta yix moyiˈ, jabel ta, ruma man ta jun imac. Pero ruma chi riyix nibij chi can yixtzuˈun, rumariˈ tek ri imac can cˈo wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Falisanaa sɩ: Ye tampana ɩ́ ka kɛ́ yʋlʋmaa, ɩ́ taa wɛna ɩsaɣatʋ. Ama ɩsɩɩ ɩ tɔŋʋɣʋ sɩ ɩ́ naakɩ tɔ, pə tɔɔ kɛ́ mə ɩsaɣatʋ wɛ tam.


Y ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Can kitzij wi chi can nunaˈ wi cˈa jubaˈ ri kánima tek yojtzijon ri yoj petenak, tek Riyaˈ xukˈalajsaj chkawech ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, xechaˈ. 	 Tənaɣa pa tɔma təma sɩ: Aŋhaa, pətooli, tə yɔɣɔtaɣa na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ-tʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm kɛ mpaaʋ taa tɔ pə sʋʋ-tʋɣʋ teu təkaŋkaŋ na?


Rumacˈariˈ, riyin xtinyaˈ jun kˈatbel tzij pan ikˈaˈ riyix, can achiˈel ri rubanon ri Nataˈ Dios wuqˈui riyin, 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma tʋɣɩ-mɛɣɛ kawulaɣa ɩsɩɩ ma Caa ná tʋɣʋ ma tɔ.


Y xubij cˈa ri jun ángel chique ri ye cajiˈ: Majun na pakeˈ rucˈayewal niyaˈ pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, ni xa ta pa ruwiˈ ri mar y ni xa ta pa quiwiˈ chukaˈ ri cheˈ, ruma nabey cˈo chi nikayaˈ na quetal ri ye rusamajel ri Katataˈ Dios chi nicˈaj tak quiwech, riqˈui ri sello. 	 Ɩ́ taa lata ɩsaɣatʋ kɛ tɛtʋ na teŋku na tɩɩŋ pə tɔɔ, haləna tə́ tɛ tá Ɩsɔ pəyalaa tokuŋ taa kɛ́ yʋsʋɣʋ na pə́cɔ́.


Y nubij cˈa ri pa ruˈoración: Nataˈ Dios, wi riyit nawajoˈ, tabanaˈ cˈa chi riyin man ta nkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ, pero ma taben ta ri xa nuraybel riyin. Tabanaˈ ri araybel riyit, xchaˈ. 	 Haɩ, ma Caa, ye n nɔkaa, kɔɔlɩ wahala sɔsɔ ɩnɛɣɛ ma nyʋɣʋ taa. Ɩlɛ paa na mpʋ la mpi n nɔkaa tɔ, yele ma kʋnɔkəm.


Yacˈariˈ tek riyin xintzˈet chi ri dragón, y ri nabey chicop y ri achi ri nubij chi nukˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta, xeˈel cˈa pe jojun ri achiˈel xpek (ranas) pa tak quichiˈ. Y ri oxiˈ achiˈel xpek (ranas) riˈ, xa ye oxiˈ cˈa itzel tak espíritu. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná alɔɣaa tooso na pá nəɣəsəna salɛɛ, na pa lɩɩna tʋm sɔsɔ na wontuɣu na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ pɔpɔtʋ pa nɔɔsɩ taa.


Ri Jesús ruchapon bey nikˈax cˈa el queriˈ. Yacˈariˈ tek xutzˈet cˈa jun achi ri can moy pe tek xalex. 	 Yesu tɛɛkaɣa ɩlɛna ɩ́ ná yʋlʋ wei pa lʋləna yʋlʋmtʋ tɔ.


Y riyit Timoteo, tatijaˈ cˈa akˈij chi yape wuqˈui tek cˈa ma jane rukˈijul ta ri job. Ri kachˈalal Eubulo nutek el rutzil awech. Y chukaˈ ri kachˈalal Pudente, ri Lino, ri Claudia, y quinojel ri kachˈalal waweˈ niquitek el rutzil awech. 	 La kookalɩ na ń kɔɔ na pə́cɔ́ hilimatɛ tʋlɩ. Yupulusi na Putɛŋ na Linusi na Kolotiya na tá taapalaa təna sɩ má sɛɛ-ŋ.


Y xtzˈibex el jun wuj y xjach el chique riche (rixin) chi niquicˈuaj chique ri kachˈalal. Y ri wuj riˈ nubij cˈa: Riyoj ri apóstoles, riyoj ri ancianos riche (rixin) ri iglesia, y ri nicˈaj chic kachˈalal, nikatek cˈa el rutzil iwech riyix kachˈalal ri ma yix israelitas ta, ri yixcˈo pan Antioquía y pa tak nicˈaj chic tinamit riche (rixin) ri Siria y ri yixcˈo pa Cilicia. 	 Ɩlɛna pá tʋ takəlaɣa kɛ pa niŋ taa. Pa yɔɣɔta ka taa sɩ: Tá taapalaa mpa mɛ ɩ́ tá kɛ́ Yuta nyə́ma na ɩ́ wɛ Antiyɔka na Silii na Silisii pə tɛtʋ taa tɔ, taɣa tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma kɛ cənɛ, tə ha-mɛɣɛ sɛɛtʋ.


Ruma riyin wakxakiˈ kˈij quinalex wi tek xban ri circuncisión chuwe. Yin jun chukaˈ israelita, yin riy rumam ca ri Benjamín. Riyin can yin jun hebreo ruma ri nteˈ nataˈ ye hebreo. Xinoc jun fariseo; y rumariˈ xintij nukˈij riche (rixin) chi xinben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Nyənɩ, ma lʋlʋɣʋ kʋyɛɛŋ pəlefɛɩ wule kɛ pa pɛla-m, na ma kɛ́ Ɩsɛɣɛlɩ tʋ kɛ́ təsiɣisiɣi. Na ma kpekəle ntɛ́ Pɛnsamɛɛ nyəntɛ, na ma kɛ́ Hepəla tʋ kɛ́ təsiɣisiɣi. Na taɣalɛ Falisanaa kɛ Yuta nyə́ma Ɩsɔsɛɛlɛ təŋʋɣʋ taa.


Wacami cˈa, ri rucˈamon chi niben riyix ya ri ticˈuaj jun cˈaslen utz can achiˈel nubij ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo. Wi xquinapon iwuqˈui, que ta riˈ yixtajin chubanic xquixbenwilaˈ riqˈui ri icˈaslen, y wi ma xquinapon ta, xtinwacˈaxaj ta cˈa chiwij, chi can cof yix paˈel chupan ruchˈabel ri Cristo, chi can ta junan iwech ibanon. Xtinwacˈaxaj ta cˈa chukaˈ chiwij chi can itijon ikˈij chi itoˈon iwiˈ chiˈiwonojel chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ ɩ́ tɔkɩ yaasi wei ɩ kɛɛsəna Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Ɩlɛ paa maa kɔɔ mə naʋ yaa ma ta tɩɩ kɔm, má nɩɩ sɩ ɩ́ nyɔɔ toŋ te, na ɩ́ kpɛnta hʋwɛɛ, na ɩ́ yoo taa tɛm mpi Laapaalɩ Kʋpaŋ tʋɣʋ-mɛ tɔ pə yoou na lotu kʋlʋmtʋ kɛ mə təna.


Can tichajij cˈa iwiˈ, riche (rixin) chi manxa choj tibejachaˈ iwiˈ pa quikˈaˈ ri winek ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). Ruma riyeˈ xquixquijech pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij; y chukaˈ ri winek riˈ xquixquichˈey ri chiriˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩ́ la laakalɩ, yəlaa ká yaa-mɛɣɛ puloonaa taa. Paa ma-mɛɣɛ akpatɛɛ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa.


Rumacˈariˈ ri pa rajawaren ri caj xtibanatej cˈa achiˈel ri xuben jun achi tek xbe nej. Riyaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri rumozos y xuyaˈ cˈa ca ri rubeyomal chique. 	 Pɩɩ nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ yʋlʋ kʋlʋɣʋ sɩ ɩ tɛɛ yɛla, na ɩ́ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma na ɩ́ tʋ pa niŋ taa kɛ́ ɩ wɛnaʋ tɔ.


Ronojel re xinbij cˈa ka chiwe, can kitzij wi chi pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re wacami ri xtika wi ri rutojbalil. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, kaɣana nyə́ma nyɔɔŋ taa kɛ́ pɩɩ tɛna.


Pero ri Pilato xubij cˈa chique ri principaliˈ tak sacerdotes riˈ: Ri xintzˈibaj yan, can tzˈibatal chic cˈa riˈ. Ma nicˈatzin ta cˈa chi njel rubixic, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tɔma Yuta nyə́ma sɩ: Nti ma ŋmaawa mpʋ tɔ, ntɩ tə caɣana.


Rumariˈ ri Pablo can riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo chare ri achi, y xubij chare: Cayacatej y capaˈeˈ choj. Y ri achi can yacˈariˈ xropin y xuchop nibiyin el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Kʋlɩ, səŋ təye kɛ́ nyá nɔɔhɛɛ tɔɔ. Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ ŋmaa ɩ nɔɔhɛɛ tɔɔ na ɩ́ sʋʋ tɔntɛ.


Yacˈa ri Salomón xralcˈualaj ri Roboam; ri Roboam xralcˈualaj ri Abías; y ri Abías xralcˈualaj ri Asa. 	 Salʋmɔŋ ná lʋla Lʋpʋwam, na Lʋpʋwam náá lʋlɩ Apiya, na Apiya náá lʋlɩ Asafɩ,


Tek xquicˈaxaj ri xubij ri Demetrio chique, ri achiˈaˈ riˈ xyacatej coyowal. Y can junan cˈa tek xquirek quichiˈ, y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ koolaa mpɛ pa nɩɩ tɔm tənɛ ɩnɩ, ɩlɛna pááná kpa-wɛɣɛ sɔsɔm, na pá sʋʋ kpaalʋɣʋ sɩ Ɩfeesu nyə́ma Aatema kɛlɛ sɔsɔ.


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xquimey tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa rubanic ri ruchukˈaˈ ri ruchˈabel re achi reˈ? Ruma ri ruchˈabel can nucˈut cˈa chi Riyaˈ can cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ. Ri itzel tak espíritu can niquinimaj rutzij y yeˈel el, yechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa yəlaa kɛ sɔɣɔntʋ na pá tɔŋ təma sɩ: Hm, tɔm tənɛ. Ɩ yɔɣɔtəɣəna alɔɣaa na apalʋtʋ na toma, na ɩ́ tɔɣɔnəɣɩ-wɛ.


Y riyin xtintek el ri kachˈalal Artemas awuqˈui o ri kachˈalal Tíquico. Y tek xtapon awuqˈui jun chique riyeˈ, chanin yape pa tinamit Nicópolis. Ruma nchˈobon chi yibecˈojeˈ chiriˈ pa rukˈijul ri job. 	 Ye ma kɔma na má tili Aatema yaa Tisikɩ kɛ nyá kiŋ, ɩlɛ n nyəkɩ lɔŋ na ń kɔɔ na ń maɣana-m Nikopoli. Mpi tɔ ma tʋwa sɩ tənaɣa maa caɣa hilimatɛ waatʋ.


Ri Moisés ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ can xutiquiribaˈ ca rubanic ri nimakˈij Pascua y xubij cˈa chique ri rech israelitas chi quequicamisaj carneˈl riche (rixin) chi tiquiquichaˈ ri quiquiqˈuel ri chicop riˈ chiˈ tak cachoch, riche (rixin) chi ma yecamisex ta ri ye nimalaxel tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) tek xtipe ri jun chiquicamisaxic. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́ ɩ sɩɩ Tɛɛʋ acima tɔɣɔʋ, na ɩ́ tɔ sɩ pá taa caləm kɛ naŋŋ nɔnɔɔsɩ na səm ɩsɔtaa tillu ɩ́ taa kʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kancaalaɣa kʋlʋlaa.


Ruma ri winek niquitzˈet chi riyix xjalatej ri icˈaslen ruma ri samaj ri xkaben chicojol. Niquitzˈet ri utzilaj icˈaslen y yariˈ ri nibin chi utz yojcˈul cuma quinojel. Y riˈ pa tak kánima riyoj tzˈibatal wi y ma chuwech ta wuj. 	 Mə maɣamaɣa mə pilima kɛna tá takəlaɣa, na tá lotu taa kɛ́ pa ŋmaa-kɛ, na yəlaa təna pəsəɣɩ na pá ná na pá kala.


Y wi cˈo jun ri jun wi chic chi chˈabel nucˈut chiquiwech ri kachˈalal, y ri chˈabel ri nucˈut ma junan ta riqˈui ri utzilaj chˈabel ri rucˈamom pe ri Kajaf Jesucristo, y ma junan ta riqˈui ri chˈabel ri nucˈom pe ri utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, 	 Ye nɔɣɔlʋ ná ləsa ɩ nyəntʋ natəlɩ na tə mpaa, na ɩ́ tá təŋ Tacaa Yesu Kilisiti nɔɣɔ taa sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ɩ waasəɣɩ yəlaa tɔ, pə́cɔ́ ɩ ta təŋ tá Ɩsɔsɛɛlɛ kʋsɛɣɛsətʋ,


Y pa rucaˈn kˈij, can riqˈui cˈa nimakˈij xecˈul apo ri rey Agripa y ri Berenice. Riyeˈ ye cachibilan el ri achiˈaˈ ri yecˈo pa quiwiˈ ri soldados y ri achiˈaˈ ri nimaˈk quikˈij ri chiriˈ pa Cesarea, tek xeˈoc apo chupan ri jay riche (rixin) molojriˈil. Yacˈariˈ tek ri Festo xutek rucˈamaric ri Pablo. 	 Kʋ fema ɩlɛna Akilipa na Pelenisi pá sɔ lʋm kɛ teu. Ɩlɛna pá na pa yoolaa sɔsaa na ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma pá pɩɩlɩ na pá sʋʋ təkotile na pə na pə yuŋ kɛ sɔsɔm. Tənaɣa Fɛsətusi tilaa na pá kɔna Pɔɔlɩ.


Rumariˈ riyit catanmej chuwech ri itzel tak raynic ri nipe pa quicˈaslen ri cˈa ye cˈajolaˈ na. Riyit xa can tatijaˈ akˈij chi nacˈuaj ri cˈaslen choj. Can tacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. Queˈawajoˈ quinojel. Y can ticˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chicojol quiqˈui ri nicˈaj chic ri can riqˈui jun chˈajchˈojlaj cánima niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf. 	 Se ɩfeputu kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ. Lʋkɩ tam sɩ ń təŋ siɣisuɣu, na ń tɛ Ɩsɔ na nyá taa, na ń sɔɔləɣɩ nyá yəlaa lɛlaa, na nyá na mpa pa təŋəɣɩ Tacaa na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ́ maɣa teu, pʋlʋ ɩ́ taa yasɩ-mɛ.


Y cˈo cˈa jun kˈij ri Jesús ntajin nrelesaj jun itzel espíritu riqˈui jun achi. Ri itzel espíritu riˈ rubanon cˈa mem chare ri achi. Y xbanatej cˈa chi tek ri Jesús xubij cˈa chare ri itzel espíritu chi tel el riqˈui ri achi riˈ, ri itzel espíritu can xel cˈa el, y yacˈariˈ tek ri achi mem xchˈo. Y ri winek ri xetzˈeto, can xquimey cˈa ri xquitzˈet. 	 Yesu loo ɩlɔɣɔhilu kaayɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩlɔɣɔʋ se. Ɩ se ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna kamumuka sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ na pə la samaa kɛ piti kɛ́ sɔsɔm.


Ronojel kˈij tiquicot ri iwánima. 	 Mə laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ tam.


Y Riyaˈ can xuyaˈ cˈa ri utzil pa kawiˈ quiqˈui ri nicˈaj chic wech tak apóstoles y xuben chake chi xoj‑oc apóstoles. Queriˈ xuben chake ruma xrajoˈ chi pa rubiˈ Riyaˈ nikatzijoj ri ruchˈabel riche (rixin) chi ninimex cuma quinojel ri winek pa ronojel ruwachˈulef. 	 Kilisiti ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ hʋla-m pɛɛlɛɛ na má la tillu sɔsɔ kɛ kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ, sɩ má la na kateŋasɩ təna yəlaa mʋ ɩ tɔm na pá nɩɩna-ɩ.


Pero wi nitij pokon ruma iniman ri Cristo, man cˈa quixqˈuix ta. Xa tiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios ruma can yix riche (rixin) wi chic ri Cristo. 	 Ama ye wei ɩ tɔkɩ kʋnyɔŋ kɛ Kilisiti təŋʋɣʋ tɔɔ, fɛɛlɛ ɩ́ taa kpa-ɩ. Ɩ́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩsəna mpi pa tʋna-ɩ na Kilisiti tɔ.


Yacˈariˈ tek ri kachˈalal, pa jun chakˈaˈ xquiyaˈ el ri Saulo pa jun chaquech, y xquikasaj ka chuwech ri jun nimalaj tzˈak ri rusutin rij ri tinamit. Y xbe el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ahoo naalɩ Sɔɔlɩ ɩfalaa tʋ-ɩ sɔɔtɔkʋ sɔsɔɔʋ taa na pá tisi-ɩ na ɩcatɛ koluŋa na ɩ́ tɛɛ.


Yacˈa tek ri Moisés cˈo chic cawinek rujunaˈ, xalex pa ránima riche (rixin) chi xbe chiquitzˈetic ri rachˈalal ri ye rech aj Israel. 	 Pə kɔma na Moisi pɩɩsɩ tala nɩɩlɛ, ɩlɛna ɩ́ hʋʋ sɩ ɩ ká polo na ɩ́ wiili ɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma lɛlaa.


Y tek ri Cristo cˈastajnek chic pe, xucˈut riˈ chuwech ri Pedro, y cˈacˈariˈ xucˈut riˈ chiquiwech chi ye cablajuj discípulos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ lɩɩ Piyɛɛ tɔɔ, pə waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ tillaa naanʋwa na naalɛ tɔɔ.


Queriˈ nbij chiwe ruma iwetaman chi ri Ajaf xtuyaˈ jun herencia chiwe, rutojbalil ri samaj ri niben. Ruma can ya wi rusamaj ri Ajaf Jesucristo ri yixtajin chubanic. 	 Ɩ́ nyɩ teu sɩ ɩ́ lakʋɣʋ tɔ Tacaa ká tɛna na ɩ́ fɛlɩ-mɛɣɛ mə kʋfɛlʋɣʋ. Ɩ́ ká hiki kʋpantʋ nti ɩ sɩɩ ɩ nyə́ma tɔɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti kɛna mə Caa maɣamaɣa wei ɩ təmlɛ ɩ́ lakɩ tɔ.


Pa ruwiˈ cˈa ri juyuˈ ri xbajix wi ri Jesús chuwech ri cruz, ri chunakajal apo, cˈo cˈa jun ulef ri ticon ruwech riqˈui cotzˈiˈj y cheˈ ri niquiyaˈ quiwech. Y chiriˈ cˈo cˈa jun jul cˈoton riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) caminek chupan y ri jul ri cˈacˈacˈ. Can cˈa ma jane jun caminek ri yaˈon ta chupan. 	 Timpi paa kama Yesu kɛ́ səm tesika tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ haləm napəlɩ pɩɩ wɛ təna, na pə taa ka wɛ pəlaaʋ kʋfalʋɣʋ ŋku kʋ taa pa ta pinta nɔɣɔlʋ tɔ.


Yecˈo cˈa ri xeniman ri xubij ri Pablo, y yecˈo ri ma xeniman ta. 	 Lɛlaa ná cɛkənaa na pá tisi. Ama lɛlaa ná kisa-təɣɩ mʋɣʋ.


Y tek ri Bernabé xapon, xutzuˈ chi ri Dios can ruyaˈon wi cˈa rukˈaˈ pa ruwiˈ ri quisamaj ri kachˈalal. Rumariˈ sibilaj xquicot ri ránima ri Bernabé, y xerupixabaj cˈa quinojel chi can ticukeˈ quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo, y chi can riqˈui ronojel cánima quecˈojeˈ riqˈui. 	 Ɩ talaa na ɩ́ ná kʋpantʋ nti Ɩsɔ lapa Ɩsɔ sɛɛlaa mpɛ tɔ, ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm, na ɩ́ sɛɣɛsɩ pa təna sɩ pá tɔɣɔ apalʋtʋ na pá nɩɩna Tacaa kɛ teitei.


Yacˈa ri nicˈaj chic discípulos can cˈa ya na ri pa jucuˈ xepe wi, y quikiriren cˈa pe ri yaˈl nojnek chi car. Ma can ta nej cˈa ye oconek apo pa ruwiˈ yaˈ. Achiˈel xa cˈo jun oxiˈ raken cˈan. 	 Yesu ɩfalaa lɛlaa kɔmna kpiiliya na pá hɔŋ puluɣu na kʋ suna tiina. Pa taa hatələna kʋteŋ, pɩɩ wɛ ɩsɩɩ mɛɛtələnaa nɩɩnʋwa (100).


Ri diácono can nicˈatzin wi chi can xu (xe) wi jun rixjayil cˈo. Y chukaˈ nicˈatzin chi jabel ta quicˈuaxic rubanon chique ri ralcˈual y ri pa rachoch. 	 Wei ɩ lakɩ Yesu sɛɛlaa kpekəle təmlɛ tɔ ɩ ká wɛɛna alʋ kʋlʋm kɛ́, na ɩ ká wɛɛ wei ɩ paasaa na ɩ́ pəsa ɩ piya na ɩ təyaɣa kɛ teu teu tɔ.


Rumariˈ ri ma choj ta rucˈaslen, can tubanaˈ na cˈa ri xa ma choj ta. Y ri ucˈuayon jun cˈaslen tzˈil, can tubanaˈ na cˈa ri nurayij. Yacˈa ri choj rucˈaslen, can ma tujel ta cˈa rubanic. Y ri can rucˈuan jun lokˈolaj cˈaslen, can quecˈariˈ tubanaˈ apo. 	 Wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ pʋntʋ ɩ́ wɛɛ ɩ ɩsaɣatʋ taa na ɩ́ tɔŋna lapʋ. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ asilima tʋ tɔ pʋntʋ ɩ́ wɛɛ ɩ asilima taa na ɩ́ tɔŋna ɩ təɣɩ pilisuɣu. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ kɛ́ kʋpaŋ tɔ pʋntʋ ɩ́ wɛɛ ɩ kʋpantʋ taa na ɩ́ tɔŋna tə lapʋ. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛ tənaŋŋ tɔ pʋntʋ ɩ́ wɛɛ ɩ tənaŋŋ taa kɛ́ mpʋ.


Y ri Jesús xyacatej cˈa pe, y xubij chare ri cakˈikˈ chi tiqˈuis el y xubij chare ri ruwiˈ yaˈ chi titaneˈ ka. Y queriˈ xbanatej. Ri cakˈikˈ xqˈuis el, y chukaˈ ri ruwiˈ yaˈ xtaneˈ ka. 	 Ɩ fema ɩlɛna ɩ́ kaləna heelim. Na ɩ́ heeli lʋm sɩ: Su, hɛɛ təna. Tənaɣa heelim suma, na pə təna pə hɛɛ təli.


Rumariˈ wi cˈo jun ri nikˈaxo, can ronojel ri chˈaculaj ninaˈo ri kˈaxon y wi cˈo jun ri niyaˈox (nyaˈ) rukˈij, can chi ronojel ri chˈaculaj niquicot. 	 Ye yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpɩ saləməɣɩ, pə təna pə saləməɣəna, na ye pa sama yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ lɛmpɩ, pə təna pə samtʋ kɛ́.


Yacˈa riyeˈ majun xquibij. Rumariˈ ri Jesús xuchop apo ri yawaˈ y xucˈachojsaj y xubij chare chi tibe el. 	 Ama Falisanaa mpɛ pa ta tisi cɔʋ. Tənaɣa Yesu hɔma kʋtɔntʋ na ɩ́ waasɩ-ɩ, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ ɩ́ tɛɛ.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios nubij: Wi xtiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios wacami, man cˈa ticowirisaj ta ri iwánima, ma tiben ta achiˈel xquiben ri iwatiˈt imamaˈ tek xquiyec woyowal, 	 Nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔɣɔlɛ sɩ: Ye ɩ́ nɩɩ Ɩsɔ nɔɣɔ kɛ saŋa, ɩ́ taa tasa ŋkpantɛɛləŋ lapʋ, ɩsɩɩ ɩ́ ka lapʋ waatʋ wei ɩ́ kpɛɛsəna Ɩsɔ tɔ.


Riche (rixin) chi queriˈ tek kacˈulun chic ri rutzil ri Dios, Riyaˈ yojrutzˈet chi majun chic kamac. Y queriˈ xuben chake riche (rixin) chi ntoc kiche (kixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, can achiˈel wi ri koyoben. 	 sɩ ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋɣʋ ɩ pɛɛlɛɛ na tə́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa, na tə́ hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ na tə́ wɛɛ na tə́ tɛɛləɣɩ-kʋ tɔ.


Ri Jesucristo xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef; riqˈui yaˈ xban wi bautizar; xcom chuwech ri cruz y xbiyin ri ruquiqˈuel. Ma xu (xe) ta wi xban bautizar, xa can xbiyin cˈa chukaˈ ri ruquiqˈuel. Y reˈ can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nikˈalajsan chkawech, ruma ri Lokˈolaj Espíritu can xu (xe) wi ri kitzij nubij. 	 Yesu Kilisiti kɛlɛ wei ɩ kɔmna lʋm na caləm tɔ. Pə taɣa lʋm tike kɛ ɩ kɔmnaa, ama na caləm tɔtɔɣɔ. Na Feesuɣu ləsəɣəna seliya sɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ Feesuɣu kɛna tampana tʋ.


Riyix xa yix nacanek y yix moyiˈ. Ruma, ¿achique cˈa ri más nim rukˈij? ¿La ya cami cˈa ri ofrenda o xa can ya ri altar? Can ya wi ri altar ri más nim rukˈij, ruma yariˈ ri nibano lokˈolaj chare ri ofrenda. 	 Yʋlʋmaa mɛ, pepe kəlaa? Kɔtaɣa təlatɛ yaa kɔtaɣa nyəm mpi kɔtaɣa təlatɛ lakɩ na pə́ pəsɩ katɛ pʋlʋ tɔ?


Y ri winek ri xa queriˈ nuben, man cˈa tuchˈob ta chi ri Ajaf Dios xtuyaˈ pe chare ri nucˈutuj. 	 Yʋlʋ ɩsɩɩ mpʋ pə taka ɩ́ taa tɛɛlɩ sɩ Tacaa ká ha-ɩ pʋlʋ cəcəka.


Re wuj ri nuchop el waweˈ, jun wuj ri tzˈibatal wi ca ri quibiˈ ri ye ojer tak ratiˈt rumamaˈ ri Jesucristo. Can nikˈalajin wi cˈa chi Riyaˈ can jun chique ri ye ralcˈual ca ri rey David, y can ralcˈual ca chukaˈ ri Abraham. 	 Apəlaham lʋlʋɣʋ tʋ ntɛ́ Tafiiti, Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ Yesu Kilisiti lʋlʋɣʋ looŋa ntɛ́ cənɛ.


¿Achique cami ruma tek riyin nnataj reˈ chiwe, nichˈob riyix? ¿Xaxu (xaxe wi) cami ruma chi queriˈ nibanatej chuwech re ruwachˈulef tek queriˈ nbij riyin chiwe? ¿Ma que ta cami chukaˈ riˈ nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés? 	 Nti ma tɔŋ tɔ, yəlaa yɔɣɔtəɣəna-təɣɩ kʋyɔɣɔtʋ, kʋsəsɩɩtʋ taa pə fɛɩ mpʋ?


Riyix ticˈuaj cˈa ri nuyugo chrij tak iwiˈ, y tiwetamaj cˈa chuwij riyin, chi riyin ncˈuan jun cˈaslen chˈuchˈuj y nchˈutinirisan wiˈ. Can quecˈariˈ tibanaˈ riyix riche (rixin) chi ri iwánima xtril uxlanen. 	 Ɩ́ yele na má tɔkɩ-mɛɣɛ teu na má sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ ma laɣatʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma wɛna suulu na má wɛ təpamm, na mə maɣamaɣa ɩ́ ká hɛɛsɩ.


Y ri Jesús xwer el, tek quichapon el bey pa ruwiˈ ri choy. Y xpe cˈa jun nimalaj cakˈikˈ chiriˈ pa ruwiˈ ri choy. Rumariˈ ri jucuˈ ri ye benak wi, xuchop ninoj pe chi yaˈ, y xa jubaˈ ma yebe chuxeˈ yaˈ. Can pa rucˈayewal cˈa yecˈo wi. 	 Pa tɔŋna pote kɛ lʋm tɔɔ kɛ́ mpʋ, ɩlɛna Yesu too. Tənaɣa heelimuɣu hɔka lʋm tɔɔ təna, na lʋm faləɣɩ kpɩɩlʋɣʋ taa haləna kʋ caa suɣu, na lʋm caa pə tɔɣɔ-wɛ.


Queriˈ ri rutzˈiban ca ri Isaías, xchaˈ ri Jesús. Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) apo ri winek riqˈui, ri quimolon quiˈ chiriˈ, y xubij cˈa chique: Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe y tikˈax chiwech. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu yaa samaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nɩɩ tɔm tənɛ na ɩ́ nyɩ sɩ


Y ri Nicodemo xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa rubanic riˈ? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Nikotɛm tɔma sɩ: Ɩsənaɣalɛ mpʋ?


Y riyin nbij cˈa chiwe riyix, can ticˈutuj cˈa ri nicˈatzin chiwe y ri Dios can xtuyaˈ wi pe chiwe. Ticanoj ri niwajoˈ y xtiwil. Quixsiqˈuin (quixoyon) apo chuchiˈ jay y xtojak chiwech. 	 Ɩlɛ ma heeliɣi-mɛɣɛ sɩ ɩ́ sələməɣɩ, paa ha-mɛɣɛ, ɩ́ pɛɛkəɣɩ, ɩ́ hikiɣi kɛ́, ɩ́ makɩ, pa tʋləɣɩ-mɛɣɛ.


Ri Dios can cˈo pa nimalaj sakil, y wi riyoj yojbiyin pa sakil, can junan cˈa kawech chikonojel ri kaniman chic. Y chukaˈ ri ruquiqˈuel ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios yojruchˈajchˈojsaj chare ronojel ri kamac. 	 Ama ye tə tɔŋ tənaŋŋ taa ɩsɩɩ Ɩsɔ maɣamaɣa wɛʋ tənaŋŋ taa tɔ pə kpɛntəɣɩ-tʋɣʋ, na ɩ Pəyaɣa Yesu caləm kpiisiɣi-tʋɣʋ ta ɩsaɣatʋ təna.


Y ri achiˈaˈ saduceos xquibij cˈa chare ri Jesús: Riyit nabij chi xtapon na jun kˈij tek ri caminakiˈ xquecˈastej pe. Y tek xtapon ri kˈij riˈ, ¿achoj rixjayil cˈa xtoc wi ri ixok riˈ? Ruma chi ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ xecˈojeˈ riqˈui, xechaˈ chare. 	 Tɔʋ, sətaa fem wule pa taa aweɣelɛ alʋ tʋ? Mpi tɔ, pa naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ pa təna pa kpaɣana-ɩ alʋ.


Y cˈo cˈa jun chic chukaˈ ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios chrij ri Jesús, y nubij: Xtiquitzuˈ cˈa ri Jun ri xquitekˈuj el ri ruchˈacul. 	 Na Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə taa kɛ́ tiili tɔtɔ sɩ: Paa tɛ na pá ná wei paa tʋlaa tɔ.


Y ya tek xoj‑el pe ri pa Tiro riche (rixin) chi xojbe cˈa pa Tolemaida, yacˈariˈ ri ruqˈuisbel kˈij ri xojbiyin pa ruwiˈ yaˈ. Y chiriˈ pa tinamit Tolemaida, tek kayaˈon chic rutzil quiwech ri kachˈalal, xojcˈojeˈ pe jun kˈij quiqˈui. 	 Tə lɩɩʋ Tiii kɛ mpʋ tɔ hatoo Pətolomayisi kɛ tá kpɩɩlʋɣʋ sʋʋʋ sɩɩ tənaɣa. Tənaɣa tə lɩɩwa na tə́ polo tə́ sɛɛ tá taapalaa na tá na-wɛ tə́ caɣa wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ.


Ri rajawaren ri caj can junan cˈa riqˈui achiˈel nuben jun achi tataˈaj pa jun jay ri xel el ri nimakˈaˈ chiquicanoxic mozos, riche (rixin) chi yerutek pa rulef ri ruticon ruwech riqˈui uva. 	 Ɩɩ naa ɩsəna ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsənaa tɔɣɔlɔ. Sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ kʋləna tanaŋ ahula tɛɛ təpam sɩ ɩ caa apaa nyə́ma na ɩ́ tʋ ɩ lɛsɛŋ taalɛ taa.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Ri achi ri nujech ca ri rixjayil y xa ma ruma ta chi ri ixok xucˈom ruwech jun chic achi; ri achijlon riˈ can nuben wi cˈa chare ri rixjayil chi nimacun tek nibe chic riqˈui jun achi. Ri achijlon riˈ can nimacun wi, y queriˈ chukaˈ ri jun chic achi ri nicˈamo ri ixok ri jachon ca, can nimacun cˈa chukaˈ. 	 Ama má kpaaləɣɩ-mɛ sɩ, ye yʋlʋ tɔɣɔna ɩ alʋ na pə ta kɛ́ wasaŋkalətʋ tɔɔ, ɩ pona alʋ ɩnəɣɩ wasaŋkalətʋ taa kɛ́. Ye ɩsɩɩ ɩ́lɛ́ ɩ tasa saaʋ. Na ye pa kisa alʋ na nɔɣɔlʋ náá təŋ na ɩ́ kpaɣa-ɩ, pʋntʋ lapa wasaŋkalətʋ kɛ́.


Pero tek ri aj chˈameˈy ri ye takon el xeˈapon chuchiˈ ri cárcel y xeˈoc apo riche (rixin) chi yebequicˈamaˈ pe, riyeˈ xquitzˈet chi xa ma yecˈo ta chic ri apóstoles chiriˈ. Can yacˈariˈ tek xetzolin, y xbequiyaˈ rutzijol. 	 Waatʋ wei filisinaa ná tala saləka taa tɔ, pa ta maɣana-wɛ. Ɩlɛna pɛlɛ pa məlɩ kpakpaa na pá heeli hʋʋlɛ sɔsaa mpɛ sɩ:


Y ri kachˈalal cˈa ri yecˈo pa Listra y ri pan Iconio sibilaj cˈa jabel yechˈo chrij ri Timoteo. 	 Ta taapalaa mpa paa wɛ Lisitəla na Ɩkʋniyɔm tɔ pa pʋɣʋlaɣa-ɩ teu.


Can queˈichˈoboˈ cˈa jabel ri chˈabel ri quibin ca ri lokˈolaj tak profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Y chukaˈ man cˈa timestaj ta ri rupixaˈ ri Kajaf y Kacolonel, ri katzijon riyoj chiwe ri yoj apóstoles. 	 Ma caa kɛ́ sɩ ɩ́ tɔɔsɩ tɔm nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa naŋŋ nyə́ma ka yɔɣɔta hatuu lɔŋ tɔ, na Tacaa na tá Yatʋ kʋheelitu nti mə tillaa sɛɣɛsa-mɛ tɔ.


Y tek napon chrachoch, yerusiqˈuij (yeroyoj) ri winek ri retaman quiwech, y yerusiqˈuij (yeroyoj) chukaˈ ri ruvecinos, y nubij cˈa chique: Quixquicot cˈa wuqˈui re wacami, ruma ri nucarneˈl ri sachnek ca, xinwil pe. 	 Ɩ takɩ təyaɣa, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ cewaa na ɩ cɔlɔ ɩ cɔlɔ nyə́ma sɩ: Ɩ́ kɔɔ na má na-mɛ tə yɔɔlɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ma ná ma heu wei ɩ ka lepa tɔ.


Yacˈa riyix wi xa janiˈ na itzel nunaˈ ri iwánima chare jun chic winek ruma chi utz cˈo, y niwajoˈ chi can xu (xe) ta wi riyix ri cˈo utz nicˈom ca chare ronojel cosa; wi xa queriˈ niben, man cˈa tibij ta chi cˈo utzilaj naˈoj iwuqˈui. Ruma riqˈui jun ibanobal queriˈ, can nikˈalajin wi chi xa ma kitzij ta ri naˈoj ri cˈo iwuqˈui. 	 Ama ye mə lotunaa taa wɛ haŋaɣa sɔsɔɣa na ɩkəllɛ pɛɛkʋɣʋ hʋwɛɛ, ɩlɛ ɩ́ taa nɔkɩ mə təɣɩ hɔm na ɩ́ pəsɩ pɔpɔtʋnaa na ɩ́ kpɛɛsɩ tampana.


Y riyaˈ can ya cˈa hora riˈ riche (rixin) ri akˈaˈ riˈ, tek xuchˈajlaˈ ri quisocotajic ri Pablo y ri Silas. Y xban cˈa ca bautizar riyaˈ y quinojel ri ye aj pa rachoch. 	 Taŋlʋ kpaɣa-wɛɣɛ ahoo anɩ a maɣamaɣa na ɩ́ polo ɩ́ nyaalɩ pa hiŋnaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ-wɛ pa sɔ ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma kɛ Ɩsɔ lʋm kɛ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa.


Riyin ntzˈibaj cˈa ronojel reˈ chiwe riyix ri yixniman pa rubiˈ ri Rucˈajol ri Dios, riche (rixin) chi niwetamaj chi cˈo chic icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y riche (rixin) chi nicukeˈ icˈuˈx riqˈui ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ma ŋmaa takəlaɣa na má heeli-mɛɣɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ mɛ mpa ɩ́ tɛma mə taa na Ɩsɔ Pəyaɣa tɔ ɩ́ hika weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ.


Riyoj queriˈ nikacˈutuj chare ri Dios, ruma nikajoˈ chi riyix nicˈuaj ta jun cˈaslen achiˈel ri rucˈamon chi nicˈuaj chuwech ri Ajaf, chi ma yixtaneˈ ta chi nicˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech. Niwachin ta ri icˈaslen riqˈui chi nibanalaˈ utzil, y yixqˈuiy ta chiretamaxic ri Dios. 	 Mpʋ pɩɩ yelina na mə tɔntɛ maɣa Tacaa na mə kʋlapʋtʋ lapɩ-ɩ teu kɛ tam. Na pɩɩ yele na ɩ́ lakɩ təma kʋpana anɩ a təna, a nɔɣɔ na a suka, na ɩ́ ká sɔɔsəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ nyəm.


Y ri Jacob ri rutataˈ ri José, xapon rutzijol riqˈui chi ri chiriˈ pan Egipto cˈo trigo. Rumariˈ xerutek cˈa el chulokˈic trigo ri ye rucˈajol, ri ye katiˈt kamamaˈ riyoj. 	 Pə kɔma na Yakɔpʋ nɩɩ sɩ tɔɣɔnaɣa pee wɛ Icipiti, ɩlɛna ɩ́ kʋsɩ tá caanaa caanaa mpɛɣɛ tɔm kancaalaɣa nyəm na ɩ́ tili.


Xa yacˈa riyix ma niwajoˈ ta nicukubaˈ icˈuˈx wuqˈui, riche (rixin) chi queriˈ niwil ta ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə na pə mpʋ tɔ, ɩɩ saŋ sɩ ɩ́ kɔɔ ma kiŋ na ɩ́ hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ.


Tek nikanataj ri rucamic ri Cristo, nikamatioxij chare ri Dios ri ruyaˈal uva ri nikakum y yariˈ ruquiqˈuel ri Cristo. Y tek nikakum, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqˈui ri Cristo? Y queriˈ chukaˈ ri caxlan wey ri nikawechˈ, yariˈ ruchˈacul ri Cristo, y tek nikatij, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqˈui ri Cristo? 	 Ɩ́ nyənna tə tɔkʋɣʋ kɔpʋ na ɩ́ suna Ɩsɔ kʋpantʋ na tə sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ tɔ na ɩ́ ná. Tə nyɔɔkʋɣʋ tɔ, pɩɩ kpɛntəɣɩ-tʋɣʋ ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti caləm tɔɔ? Na potopoto wei tə fakɩ tɔ, tə tɔkʋɣʋ tɔ, pɩɩ kpɛntəɣɩ-tʋɣʋ ḿpʋ́ɣʋ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ tɔɔ?


yacˈa ri nicˈutuj chuwe, chi riyix niwajoˈ chi jun nitzˈuyeˈ ri pa wajquikˈaˈ y jun nitzˈuyeˈ ri pa wajxocon, riˈ ma pa nukˈaˈ ta riyin cˈo wi chi nyaˈ chiwe. Ruma ri nicˈutuj riyix, riˈ xa quiche (quixin) chic cˈa ri xtubij ri Nataˈ chi utz chi xquetzˈuyeˈ chiriˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama pə taɣa ma ləsəɣəna mpa paa caɣa ma ntɔɣɔŋ tɔɔ yaa mpa paa caɣa ma mpətəŋ tɔɔ tɔ. Mpa pa tɔɔ Ɩsɔ taɣana lona anɛ tɔ pɛlɛ pa kɛna a nyə́ma.


Riyoj can ronojel cˈa ri cˈo pa kánima ri nikabij chiwe riyix kachˈalal ri yixcˈo chiriˈ pa Corinto. Y kas kitzij wi cˈa chi yixkajoˈ riqˈui ronojel kánima. 	 Tá taapalaa kʋpama kɛ Kɔlɛntɩ, tampana kɛ tə heeliɣi-mɛ, ye pa faɣa tá taa mɛɣɛ pa makəna.


Ri Dios can Espíritu wi y rumacˈariˈ ri winek nicˈatzin chi kitzij pan espíritu niquiyaˈ rukˈij, astapeˈ ma niquitzˈet ta. 	 Ɩsɔ ɩɩ naa ɩsɛntɔɔ, pə tɔɔ kɛ́ mpa pa sɛɛ-ɩ tɔ, pə taɣa ɩsɛntɔɔ kɛ paa sɛɛ. Ama pa taanaa kɛ́ na cɛsʋɣʋ fɛɩ.


Ruma cˈo jun wamigo ri jucˈan chic petenak wi y xoka wuqˈui, y riyin majun cˈo wuqˈui riche (rixin) chi nyaˈ apo chare riche (rixin) chi nutij. Rumacˈariˈ tabanaˈ jun utzil chuwe, xcachaˈ apo chare. 	 Ma taapalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lɩɩnna ntɛɣɛ mpaa na ɩ́ tala-m nɔɔnɔɔ, pə́cɔ́ ma fɛɩna mpi maa cɛlɛ-ɩ tɔ.


Ruma ri Cristo xaxu (xaxe) wi jun bey xutzuj (xusuj) riˈ pa camic, y riqˈui riˈ xuben chique quinojel ri ye ruchˈajchˈojsan chic chi majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tɔm kʋlʋm təkoŋ kɛ́ ɩ ha ɩ tɩ sɩ pa təna mpa pa ɩsaɣatʋ kpiisaa tɔ pá té təkpataa.


Yacˈariˈ tek yecˈo cˈa chique ri winek riˈ xquibilaˈ cˈa chrij ri Jesús: Riyaˈ can xcowin cˈa xuben chare ri moy riche (rixin) chi xtzuˈun. ¿La man ta cami xcowin xuben ta chare ri Lázaro chi man ta xcom? xechaˈ. 	 Ɩlɛna pa taa lɛlaa náá tɔ sɩ: Ɩnɩ wei ɩ kula yʋlʋm ɩsɛ tɔ, pɩɩ lapa ɩsəna na ɩ́ yele na yʋlʋ ɩnɛ ɩ́ sɩ?


Rumariˈ can xinchop cˈa rutzijoxic nabey chique ri winek ri yecˈo pa Damasco, cˈacˈariˈ chique ri winek ri yecˈo pa Jerusalem y chique cˈa chukaˈ ri winek ri yecˈo pa ronojel tinamit waweˈ pa rucuenta ri Judea, y cˈacˈariˈ chique cˈa ri winek ri ma ye israelitas ta, chi nej chi nakaj. Chique quinojel cˈa xinbij wi chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, tijalatej ri quicˈaslen, y can tiquikˈalajsaj quiˈ riqˈui ri yequibanalaˈ chi ye jalatajnek chic. 	 Ɩlɛna má niki Tamasɩ na Yosalɛm pə nyə́ma kɛ waasʋ lapʋ. Pəlɛ pə waalɩ, ɩlɛna má la waasʋ kɛ Yuta tɛtʋ nyə́ma na piitim lɛmpɩ nyə́ma. Nti ma heelaɣa-wɛ tɔɣɔlɛ sɩ, pá laɣasɩ tɔntɛ na pá kɛɛsəna Ɩsɔ tɔɔ. Pa kʋlapʋtʋ ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ tampana pa laɣasaa.


Ri Dios ma retzelan ta ca ri rutinamit; ri Dios can pa rutiquiribel tek retaman pe ruwech. ¿La ma iwetaman ta cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, chrij ri Elías? Ri Elías xchˈo riqˈui ri Dios chiquij ri wech aj Israel, y xubij: 	 Aaɩ, Ɩsɔ tá lɔ ɩ yəlaa mpa ɩ ləsa hatuu lɔŋ sɩ ɩ nyə́ma tɔ se. Mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá Ɩsɔ Tɔm taa timpi Ɩlii sʋʋ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma kɛ Ɩsɔ tɔ sɩ:


Can tichajij cˈa iwiˈ chiquiwech ri winek ri niquiben achiˈel niquiben ri itzel tak tzˈiˈ; ruma niquibij chi ye rusamajel ri Dios y xa ya cˈa ri itzel tak banobel ri niquiben; riyeˈ niquibij chi jun winek riche (rixin) chi nicolotej, nicˈatzin chi niban ri circuncisión chare. 	 Ɩ́ la laakalɩ na ɩsaɣalataa, hasɩ nsɩ, yəlaa mpa pa kama nyʋɣʋ sɩ pɛlʋɣʋ kɛ pɛlʋɣʋ tɔ.


Queˈicˈachojsaj cˈa chukaˈ ri yawaˈiˈ ri yecˈo chiriˈ, y tibij cˈa chique: Xa nakaj chic cˈa cˈo wi ri rajawaren ri Dios iwuqˈui. 	 Ɩ́ waasɩ pa kʋtɔntʋnaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋ mə tɛɛ kɛ́.


Tek ri Jesús y ri ye oxiˈ rudiscípulos xeˈapon ka acuchi (achique) quimolon wi quiˈ sibilaj ye qˈuiy winek, cˈo cˈa jun achi xocˈulun riqˈui ri Jesús y xoxuqueˈ chuwech. Ri achi riˈ xubij cˈa chare ri Jesús: 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala timpi samaa ka kotaa tɔ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ polo ɩ luŋ Yesu tɛɛ,


Ruma riyin can pa rubiˈ ri Nataˈ Dios yin petenak wi y xa ma yinicˈul ta. Pero xa ta cˈo jun chic ri petenak pa rubiˈ ka riyaˈ y xa ma pa rubiˈ ta ri Dios petenak wi, yariˈ can nicˈul wi. 	 Ma Caa kɔntɛ kɛ ma kɔma na mɩɩ saŋ ma mʋɣʋ. Ama ye nɔɣɔlʋ ná lɩɩ yem na ɩ́ kɔɔ, ɩ́ mʋ ɩ́lɛ́ təkpa.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique: Chuwech re ruwachˈulef, ri achi nicˈojeˈ rixjayil y ri ixok nicˈojeˈ rachijil ruma cˈa cˈo na cˈulanen nibanatej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Antulinya ɩnɛ ɩ taa cənɛɣɛ apalaa kpakəɣɩ alaa, na alaa náá saakɩ apalaa.


Y majun winek ri nutzij ta jun kˈakˈ y cˈacˈariˈ nuyaˈ ta acuchi (achique) ri ma nikˈalajin ta pe, o nuyaˈ ta chuxeˈ jun almul. Ri winek ri nutzij jun kˈakˈ, can cˈo rucˈojlibel ri acuchi (achique) nuyaˈ wi riche (rixin) chi queriˈ niquitzˈet quibey ri yeˈoc apo pa jay. 	 Nɔɣɔlʋ ɩɩ mʋsəɣɩ fətəla na ɩ́ ŋmɛsɩ-ɩ, yaa ɩ́ pamɩ-ɩ nyanaɣa tɛɛ. Ama ɩ sɩɩ-ɩ timpi taa ɩ́ wɛɛ pɩɩ naa yəlaa təna tɔɣɔ. Ɩlɛna mpa pa kɔŋ tɔ, fətəla kɔkɔ na-wɛ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can jabel cˈa tichajij iwiˈ riche (rixin) chi ma xquixkˈolotej ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ tolisi-mɛ.


Y ri Elí, rucˈajol ca ri Matat, y ri Matat rucˈajol ca ri Leví, y ri Leví rucˈajol ca ri Melqui, y ri Melqui rucˈajol ca ri Jana, y ri Jana rucˈajol ca jun chic achi ri José rubiˈ. 	 na Heli kɛ́ Matatɩ pəyaɣa, na Matatɩ kɛ́ Lefii pəyaɣa, na Lefii kɛ́ Mɛlɛci pəyaɣa, na Mɛlɛci kɛ́ Yannayi pəyaɣa, na Yannayi kɛ́ Yosɛɛfʋ pəyaɣa,


nichaˈ ri rutzˈiban ca ri David. Y yacˈa chukaˈ riˈ tek ri Pedro xubij: Wech aj Israel, riyix iwetaman chi ri katataˈ David ri xcˈojeˈ ojer ca, xcom y xmuk. Y ri panteón ri mukun wi ca, can cˈa cˈo na re wacami. 	 Apalaa mɛ, ɩ́ yele má tʋləsɩ-mɛɣɛ tá lɔŋcɛ Tafiiti tɔm təcɛɩcɛɩ sɩ, ɩ səpa na pá pimi-ɩ, na ɩ pəlaaʋ wɛ tá hɛkʋ kɛ haləna saŋa.


Y ye qˈuiy cˈa ri xecˈojeˈ yan nabey que chinuwech riyin, ri xa ye junan quiqˈui ri alekˈomaˈ y xa ye achiˈel ri yeˈelekˈ ca pa tak bey. Pero ma xetzekelbex ta cuma ri tak nucarneˈl. 	 Pa təna mpa pa laala-m kɔntɛ tɔ, paa kɛ́ ŋmɩɩlaa na wakəllaa kɛ́, heeŋ ta tɩɩ nɩɩna-wɛ.


Quecˈariˈ tek ri Dios nuben chake riyoj chi yojchˈo pa nicˈaj chic chˈabel, reˈ jun retal chiquiwech ri winek ri ma quiniman ta ri Dios, pero ma retal ta chkawech riyoj ri kaniman chic. Yacˈa tek riyoj nikakˈalajsaj ri nibix chake ruma ri Dios, riˈ jun retal chkawech riyoj, pero ma chiquiwech ta ri ma quiniman ta ri Dios. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ pa yɔɣɔtʋɣʋ saakʋɣʋ yʋlʋ na ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔ, ɩ yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ sɩ pə hʋ́lɩ́ mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔɣɔ pʋlʋɣʋ. Ama mpa pa kɛ́ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛɣɛ mpʋ. Na Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ saaʋ ná hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ sɛɛlaa kiŋ kɛ pʋlʋɣʋ. Ama mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛɣɛ mpʋ.


Juyiˈ oc quiwech ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ruma yecˈo ri yebano chique chi yemacun. Can cˈo wi cˈa chi queriˈ nicˈulwachitej chuwech re ruwachˈulef. Pero juyiˈ cˈa oc ruwech ri winek ri nibano chare jun chic chi nimacun. 	 Ama antulinya ɩnɛ ɩ tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Mpi tɔ, mpi pɩɩ la na yəlaa hoti ɩsaɣatʋ taa tɔ pə wɛɛ kɛ́. Mpi pɩɩ tusi yəlaa kɛ ɩsaɣatʋ taa tɔ pə kaa laŋ. Ama wei ɩ́ lapa na ɩ tɔɣɔntəlɛ la ɩsaɣatʋ, pʋntʋ ká ná.


Y can xu (xe) wi xuchop rutziak ri Jesús, can yacˈariˈ xkˈatakˈo ri ruquiqˈuel. Riyaˈ can xunaˈ cˈa chi xcˈachoj chare ri ruyabil ri rucˈulwachin. 	 Tənaɣa pə tɛma-ɩ kpakpaa ɩnɩ, na ɩ́ nɩɩ ɩ tɔnʋɣʋ taa sɩ ɩ hika alaafəya.


Can xtukˈalajsaj cˈa chukaˈ chiquiwech ri winek ri chojmilaj bey riche (rixin) ri cˈaslen, ruma riyin riqˈui ri Tataˈixel yibe wi. Y yacˈariˈ tek riyix ma xquinitzˈet ta chic. 	 Na ma mələɣɩ ma Caa kiŋ na ɩ́ kaa tasa-m naʋ tɔɣɔ pa liɣita tampana təŋʋɣʋ tɔm.


Y tek xeˈapon pa Cesarea ri ye ucˈuayon el riche (rixin) ri Pablo, xbequijachaˈ cˈa ri wuj pa rukˈaˈ ri Félix ri aj kˈatbel tzij, y xquijech chukaˈ apo ri Pablo chare. 	 Pa kɔma pa tala Sesalee, ɩlɛna kpaɣanəŋ caɣalaa cɛla takəlaɣa ŋkɛɣɛ kʋfənɛɛ, na pá tʋsɩ Pɔɔlɩ kɛ ɩ niŋ taa.


Y ri Sala, rucˈajol ca ri Cainán, y ri Cainán rucˈajol ca ri Arfaxad, y ri Arfaxad rucˈajol ca ri Sem, y ri Sem rucˈajol ca ri Noé, y ri Noé rucˈajol ca ri Lamec. 	 na Sala kɛ́ Kayinam pəyaɣa, na Kayinam kɛ́ Alafasatɩ pəyaɣa, na Alafasatɩ kɛ́ Sɛm pəyaɣa, na Sɛm kɛ́ Nowee pəyaɣa, na Nowee kɛ́ Lamɛkɩ pəyaɣa,


Y ri rupatrón ri mozo riˈ xubij cˈa: Ma utz ta ri xaben. Ruma yit jun itzel mozo y ma naben ta ri nibix chawe. Ruma wi can awetaman chi riyin yin jun cˈaˈnlaj (cˈaˈelaj) achi y chi riyin nwajoˈ ncˈul ri ntel pe chuwech ri ticoˈn ri xa ma yin ta xitico ka y nwajoˈ ncˈol ruwech ri ticoˈn ri xa ma yin ta xijopin ka, 	 Tənaɣa ɩ caa tɔma-ɩ sɩ: Ama n kɛ́ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ na felentu kɛ́. N ka nyəmá mpʋ sɩ timpi ma ta tuu tɔɣɔ ma kʋŋ, na timpi ma ta ŋmɩɩsɩ tɔɣɔ ma cɛkɩ ɩlɛ,


Y cˈo cˈa chi pa jun ti ruwachˈulef ri cˈo pa yaˈ xkojbeka wi ca, xchaˈ ri Pablo chique quinojel ri achiˈaˈ ri ye benak chupan ri jun barco riˈ. 	 Ama pɩɩ lɔɣɔ-tʋɣʋ tɛtʋ səkpetu natəlɩ nti lʋm cɔɔnaa tɔ tə kʋteŋ tɔɔ kɛ́.


Rumariˈ quinojel junan xquirek apo quichiˈ, y xquibij: ¡Ya ri Barrabás tacoloˈ el, y ri Jesús ticamisex! xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa kpɛntaa na pá koo sɩ: Yele pá kʋ ɩnɛ ɩnɩ, na ń tʋlɩ-tʋɣʋ Palapaasɩ.


Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Tá Caa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá lá na mə laŋa hʋlʋmɩ.


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique ri achiˈaˈ fariseos: Yin cˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol ri yin Rajaf ri uxlanibel kˈij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu tɔtɔ sɩ: Yʋlʋ Pəyaɣa maɣalɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ sɔsɔ tɔtɔ.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xesiqˈuix (xeˈoyox) cˈa chukaˈ riyeˈ chupan ri cˈulanen riˈ. 	 Na pá yaa Yesu na ɩ ɩfalaa tɔtɔɣɔ akpaɣalɛ ńtɛ́ tə taa.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Judá. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Rubén. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Gad. 	 Yʋlʋnyɔɔŋ iyisi naanʋwa na naalɛɣɛ (12000) pá yʋsa Yuta kpekəle taa. Lupɛŋ kpekəle taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Katɩ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000).


Y nbij cˈa chukaˈ chiwe: Tiyaˈ kˈij chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin), y ma tiben ta ri xa iraybel ka riyix. 	 Nti ma wɛna sɩ ma heeliɣi-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ təŋəɣɩ nti Feesuɣu Naŋŋtʋ hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ tɔɣɔ tam, ɩ́ taa nɩɩna mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋnyɩɩləŋ.


Rumacˈariˈ, ¿achique ri más cˈo rukˈij, ya ri tzˈuyul pa mesa, o ya ri niyaˈo apo pa ruwiˈ mesa ronojel ri nitij? Can ya wi ri tzˈuyul pa mesa ri cˈo más rukˈij. Pero riyin ma que ta riˈ nben, ruma riyin yincˈo chicojol ri xa yin achiˈel jun ri niniman nilin apo pa mesa. 	 Kʋtɔɣɔʋ latʋ na wei pa lakɩ-kʋ tɔ, awe kələna? Pə taɣa wei pa lakɩ-kʋ tɔ. Aŋha, mpʋ ɩnəɣɩ na má, ma wɛ mə hɛkʋ kɛ́ ɩsɩɩ kʋtɔɣɔʋ latʋ.


Ruma xa ta riyin yinapon chilaˈ iwuqˈui riyix wachˈalal, y pa jun chic chˈabel yibechˈo wi iwuqˈui ri xa ma ichˈabel ta, ¿la cˈo ta cami utz ri nucˈom pe chiwe? Majun, ruma ma nikˈax ta chiwech. Pero wi pan ichˈabel riyix yichˈo wi y nkˈalajsaj cˈa ri nibix chuwe ruma ri Dios, can cˈo wi utz ri nucˈom pe chiwe. Y queriˈ chukaˈ wi yixintijoj, riyix cˈo niwetamaj; o wi nkˈalajsaj ta chiwe ri xbix chuwe ruma ri Dios; o ncˈut ri ruchˈabel ri Dios chiwech, ronojel riˈ can cˈo nicˈatzin wi chiwe. 	 Ma taapalaa ma pɔɔsəɣɩ-mɛ sɩ ye ma kɔma mə tɛ na má yɔɣɔtəɣəna-mɛɣɛ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ nti tə taa kɛlɛ ma waasa-mɛ ɩlɛ? Ma ta waasɩ-mɛɣɛ natəlɩ tə taa kɛ́ paa pəcɔ pəcɔ. Ama ye ma kɔma na má heela-mɛɣɛ tɔm kʋŋmɛsətʋ natəlɩ, yaa nyəm tɔm natəlɩ, yaa Ɩsɔ kʋheelitu natəlɩ, yaa sɛɣɛsʋɣʋ, ɩlɛ teu ntɛ́.


Y ri rajaf ri ulef xutek chic cˈa jun rumozo quiqˈui ri kajoy tak ulef, chucˈamaric ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. Pero tek xapon ri mozo, xa xquichop rucˈakic chi abej y xquisocolaˈ el ri rujolon (ruwiˈ). Qˈuiy cˈa pokon ri xquibanalaˈ el chare, y queriˈ xquitek el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ tasa tillu lɛlʋ kɛ kʋsʋɣʋ na ɩ́ tili. Ɩlɛna pá kpa ɩ́lɛ́ na pá má ɩ nyʋɣʋ kɛ teu na pá tʋʋ-ɩ.


Ri Cornelio y ri ye aj pa rachoch can niquiyaˈ wi cˈa rukˈij ri Dios, y niquixibij cˈa quiˈ chi yemacun chuwech ri Dios. Y riyaˈ can ma nitaneˈ ta chi nuben orar, y can qˈuiy cˈa yerutolaˈ wi ri winek ri majun cˈo quiqˈui. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ təŋaɣa Ɩsɔ mpaaʋ kɛ teu, na ɩ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma təna pa pukaɣa Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ tam. Ɩ səŋaɣana Yuta kʋnyɔntʋnaa kɛ sɔsɔm, na ɩ sələmaɣa Ɩsɔ kɛ́ tam.


Ri Jesús xucusaj chukaˈ re jun cˈambel tzij reˈ chiquiwech: Majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma wi cˈo jun ri nibano queriˈ, ma utz ta. Ruma can nuretz (nutzer) ka ri tziek cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nrelesaj jun cˈojobel chare, y ri cˈojobel riˈ xa ma numej ta riˈ riqˈui jun rutziak ri xa riˈj chic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛɣɛ ɩtuule kɛ tukuɣu tɔtɔ sɩ: Paa cələɣɩ pʋʋɣʋ kʋfalʋɣʋ tɔɔ na pá tɔ kʋpənʋɣʋ. Pá lapa mpʋ, pa wakəla kʋfalʋɣʋ. Pəyele saaliya kaa mʋna kʋpənʋɣʋ.


Riyix yixcˈo chic apo riqˈui ri Jesús ri chojmirisayon ri cˈacˈacˈ trato ri xuben ri Dios quiqˈui ri winek. Riyaˈ xcom y ri ruquiqˈuel ri xbiyin, yariˈ ri nichˈajchˈojsan ri kánima, y ri ruquiqˈuel Riyaˈ más rejkalen que chuwech ri ruquiqˈuel ri Abel. 	 Ɩ́ kpətəna Yesu wei ɩ kɛ́ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam tɛləsʋlʋ tɔ. Ɩ́ kpətəna ɩ caləm kʋŋmɩɩsəm mpi pə yɔɣɔtaɣa kəla Apɛɛlɩ nyəm nyəŋka təcaɣacaɣa tɔ.


Wi cˈo ta jun coˈol ri yirunimaj y nipe ta jun winek y nuben chare ri jun coˈol riˈ chi nitzak pa mac, ri winek ri xbano ri pokon riˈ, nimalaj rucˈayewal nipe pa ruwiˈ. Rumariˈ xa utz na jubaˈ chi ximon ta el jun nimalaj caˈ chukul y nbecˈak ca pa mar, que chuwech ri nuben chare jun coˈol chi nitzak pa mac. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ye wei ɩ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá paa pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ pɩɩʋ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa.


tek xucˈasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ y xuben chare chi xbetzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ Riyaˈ. 	 kɛ waatʋ wei ɩ feesa Kilisiti na ɩ́ kpaasɩ-ɩ ɩsɔtaa na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa tɔ.


Queriˈ nikˈalajin ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul ma riche (rixin) ta chi nuben chake chi yoj‑oc achiˈel jun mozo ri can ximil pa samaj riche (rixin) chi nikaxibij ta chic kiˈ achiˈel tek rubanon ca. Ma que ta riˈ. Ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul xuben chake chi xoj‑oc ralcˈual ri Dios, y rumariˈ cukul kacˈuˈx nikabij Katataˈ chare ri Dios. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Feesuɣu ŋku pa ha-mɛ tɔ kʋ ta kɛ Feesuɣu ŋku kʋ lakɩ-mɛɣɛ yomaa na kʋ́ tasəɣɩ-mɛɣɛ sɔɣɔntʋ tʋɣʋ tɔ. Ama kʋ kɛ́ Ɩsɔ Feesuɣu ŋku kʋ lakɩ-mɛɣɛ Ɩsɔ pəyalaa na kʋ lakɩ na ɩ́ yaakɩ Ɩsɔ sɩ ma Caa, Paapa tɔ.


Y ri ruchˈabel ri Dios nubij cˈa chukaˈ: Ri utzil ri ntzujun (nsujun) chare ri rey David, can kitzij wi, y can nyaˈ chukaˈ chiwe riyix, nichaˈ. Queriˈ xubij ri Dios riche (rixin) chi nucˈut chkawech chi ri Jesús can xcˈasox wi ruma ri Dios chiquicojol ri caminakiˈ, y man cˈa xticom ta chic. 	 Ɩsɔ ka tɛma yɔɣɔtʋɣʋ sɩ ɩ ká feesi-ɩ, sɩ pə fɛɩ sɩ ɩ ká tasa. Ɩ ka yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ: Kʋpantʋnaa mpa ma faɣasaa sɩ má la Tafiiti tɔ, maa la-mɛɣɛ wɛ.


Cˈa ta cˈa jun achi chi man ta nicˈachojsex, tek xa can cˈo más rukˈij que chuwech jun carneˈl. Xa rumacˈariˈ tek can rucˈamon wi chi niban ri utz pa jun uxlanibel kˈij. 	 Na yʋlʋ na heu kɛ we? Tɔʋ, ye mpʋ pa pəsəɣɩ na pá waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule mɛɛ.


Riyin sibilaj yiquicot ruma xeˈitek pe ri oxiˈ kachˈalal wuqˈui, ri Estéfanas, ri Fortunato y ri Acaico. Pa nabey mul can sibilaj wi xixinbisoj, ruma nwajoˈ chi yixcˈo ta pe wuqˈui chiˈiwonojel, pero riqˈui ri xepe riyeˈ, wacami sibilaj yiquicot. 	 Ma laŋlɛ hɛɛna Sətefanasɩ na Fɔɔtunatusi na Akaikusi pa kɔntɛ kɛ́. Ye mɩɩ wɛnna ma kiŋ timpi ɩ́ kaa ɩ́ səna-m tɔ mpɛ pa kɔma ɩlɛ pa səna-m yoo.


Wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nuben ri xkabij yan ka chupan re wuj reˈ, can tiyaˈ cˈa rubixic achique chi winek riˈ, y chukaˈ ma ticˈuaj ta iwiˈ riqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ruyonil riyaˈ niqˈuix ka. 	 Ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩɩ saŋ nti tə ŋmaa takəlaɣa kanɛ ka taa cənɛ tɔɣɔ təŋʋɣʋ, ɩ́ nyɩ pʋntʋ tɔɔ na ɩ́ faɣana-ɩ təkpataa, na fɛɛlɛ kpa-ɩ.


Yacˈariˈ tek ri Pedro xubij: Riyit awetaman chi riyoj kayaˈon ca ri cˈo kiqˈui, riche (rixin) chi yit katzekelben, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tɔʋ, ta yela pə təna təkpataa kɛ́ na taa hu nyá waalɩ.


Chare cˈa ri xbano queriˈ chake, majun chic cˈa chˈabel tibij chare, ruma xpixabex yan cuma quinojel ri kachˈalal. 	 Mə taa paɣalɛ tisaa sɩ pá hɔ yʋlʋ ɩnɛ ɩ ŋkpaŋʋɣʋ tɔ, pə maɣaa kɛ́.


Riyaˈ xuben cˈa ri achique nicowin nuben wuqˈui. Riyaˈ xa can xuben yan apo nuchojmil, riche (rixin) chi xquibemuk ca. 	 Mpi ɩ pəsaa tɔɣɔ ɩ lapa. Ɩ laalaa na ɩ́ saɣalɩ-m tulaalʋ kɛ kpakpaa sɩ pá pina-m.


Ri jay ri xtoc wi riyaˈ, chiriˈ cˈa chukaˈ quixoc wi riyix y tibij cˈa chare ri rajaf ri jay: Ri Katijonel rubin cˈa pe: ¿Acuchi (achique) cˈo wi jun jay ri jamel chare ri awachoch, ri utz riche (rixin) chi nben ri waˈin riche (rixin) re pascua ye wachibilan ri nudiscípulos? quixchaˈ chare. 	 Pʋntʋ ɩnɩ ɩ́ sʋʋ timpi, ɩlɛ mɩɩ pɔɔsɩ təyaɣa tʋ sɩ: Tacaa sɩ kutuluɣu ŋku kʋ taa ɩ́ na ɩ ɩfalaa paa caɣa na pá tɔɣɔ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ tɔ kʋ wɛ le?


Y can xetak wi cˈa el ri achiˈaˈ ri ye chaˈon riche (rixin) chi yebe cˈa pa Jerusalem. Xetak cˈa el cuma ri kachˈalal ri can niquimol wi quiˈ pa rubiˈ ri Dios chupan ri tinamit Antioquía. Y ri ye chaˈon el xebe cˈa, y xekˈax ri pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Fenicia y pa rucuenta ri Samaria, y niquitzijolaˈ cˈa ca chique ri kachˈalal chi ye qˈuiy winek ri ma ye israelitas ta ri xquinimaj ri Jesucristo y xjalatej ri quicˈaslen. Y ri kachˈalal cˈa ri xeˈacˈaxan ca, can sibilaj cˈa xquicot ca ri cánima. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛlaa kʋsa Pɔɔlɩ-wɛ na pá tili, na pá təŋna Fenisii na Samalii, na pá kɛɛsəɣɩ yəlaa kɛ ɩsəna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ kaɣana pa pəsəna Ɩsɔ tɔɔ tɔ. Tá taapalaa təna nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm.


Yacˈariˈ tek yeˈel pe chuwasakil ri yecˈo pa ránima. Rumariˈ riyaˈ xa can yariˈ xtixuqueˈ xtimajeˈ ka riche (rixin) chi nuyaˈ rukˈij ri Dios, y xtubij chi can kitzij wi chi cˈo ri Dios chicojol. 	 Na pɩɩ kuli ɩ taa hʋwɛɛ tɔɔ təkelekele na ɩ́ həntɩ Ɩsɔ tɛɛ na ɩ́ sɛɛ-ɩ na ɩ́ tɔŋ sɩ tampana Ɩsɔ wɛ panɛ pa hɛkʋ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri Pedro: Riyin ma nbij ta cˈa chawe chi wukuˈ mul ri utz chi nacuy rumac jun awachˈalal ri cˈo pokon nubanalaˈ chawe. Riyin nbij cˈa chawe chi ri rumac ri awachˈalal utz chi wukuˈ mul chi setenta ri nacuy rumac. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ma heeliɣi-ŋ sɩ pə taɣa tɔm naatosompɔɣɔlaɣa se. Ama tɔm nɩɩtoso na naanʋwa naanʋwa kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́.


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Ri Katataˈ Dios, ri qui‑Dios ri Abraham, ri Isaac, ri Jacob, qui‑Dios chukaˈ ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca; Riyaˈ can xuben cˈa chare ri Jesús, ri Rucˈajol, chi cˈo rukˈij rucˈojlen. Pero riyix ma xiwajoˈ ta xinimaj chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. Xa xiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. Y tek ri aj kˈatbel tzij can rubin chic chi nucol el, riyix ma xiwajoˈ ta. Riyix xa qˈuiy ri xibij apo chrij. 	 Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, wei ɩ kɛ́ ta caanaa caanaa Ɩsɔ tɔ, ɩ kʋsa ɩ təmlɛ tʋ Yesu nyʋɣʋ. Ama mɛ mə tʋ-ɩ toŋtʋnaa niŋ taa. Pəlɛ pə waalɩ Pilatɩ luɣu lapa sɩ ɩ yeki-ɩ tɔ, mə taɣanna kisuɣu.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique ri rudiscípulos: Ri jun cˈa ri xtuyaˈ pe ri rukˈaˈ riche (rixin) chi xtumuˈ pe ri caxlan wey wuqˈui pa lek, yacˈariˈ ri xtijacho el wuche (wixin) pa quikˈaˈ ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma na wei ta niŋ kpɛnta sʋsʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa tɔ pʋntʋ ká lana-m kɔlɔmɔtɔ.


Astapeˈ xquitzˈet chi ri Jesús caminek chic, jun cˈa chique ri soldados xujuˈ ri rutzaˈn ri rulanza pa rupox (rucˈalcˈaˈx) ri Jesús, y can yacˈariˈ tek xbeˈel pe quicˈ y yaˈ. 	 Ɩlɛna yoolaa taa nɔɣɔlʋ sɔ ɩ kɔŋkɔŋ taa kɛ́ ŋmantaaɣa, na caləm na lʋm pə lɩɩ təyaa.


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa, y xubij chique: Ixokiˈ aj Jerusalem, man cˈa quiniwokˈej ta riyin. Xa tiwokˈej ka iwiˈ riyix, y queˈiwokˈej chukaˈ ri ye iwal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pəsəna alaa mpɛ pa tɔɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Haɩ Yosalɛm alaa mɛ, ɩ́ taa wii-m. Ama ɩ́ wii mə na mə piya.


Y re ruwachˈulef xa xtikˈax, y chukaˈ ronojel ri itzel tak raynic riche (rixin) re ruwachˈulef xa xtiqˈuis. Yacˈa ri winek ri can nuben ri ruraybel ri Dios, can xticˈojeˈ rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Antulinya na pə təna mpi yəlaa naakɩ ɩ taa na pá nyɩɩləɣɩ tɔ pə tɔŋna tɛm kɛ́. Ama wei ɩ lakɩ Ɩsɔ luɣu nyəntʋ tɔ pʋntʋ cakəna tam.


Juyiˈ oc ruwech ri winek ri nika pa rukˈaˈ pa raken ri cˈaslic Dios, ruma sibilaj rucˈayewal ri xtucˈulwachij. 	 Sɩ ń tuti nyá təɣɩ Ɩsɔ weesuɣu tʋ niŋ taa tɔ pə wɛ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm yoo.


Y chupan cˈa ri nimakˈaˈ chare ri rucaˈn kˈij, Riyaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ri achiˈaˈ ri can yetzekelben wi riche (rixin). Chiquicojol cˈa ri achiˈaˈ riˈ, xeruchaˈ ye cablajuj, y xubij apóstoles chique. 	 Pə kɔma pə fe ɩlɛna, ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ ləsɩ pa taa kɛ́ yəlaa naanʋwa na naalɛ, na ɩ́ ha-wɛɣɛ hətɛ sɩ tillaa.


Yacˈariˈ tek ri Pablo chanin xubij apo chare ri Ananías: ¡Ri xtibano cˈa queriˈ chawe riyit ya ri Dios! ¡Riyit yit jun achi ri xa caˈiˈ apalej! Ruma can yit tzˈuyul cˈa pe chiriˈ riche (rixin) chi nakˈet tzij pa nuwiˈ, y chukaˈ nakˈaxaj pa nuwiˈ ronojel ri ley riche (rixin) ri Moisés nabij, ¿pero achique cˈa ruma tek riyit nabij chi quichˈay, y ri ley riche (rixin) ri Moisés ma que ta riˈ ri nubij? xchaˈ ri Pablo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-ɩ sɩ: Nyənɩ ɩ wɛʋ ɩsɩɩ koluŋa kʋhʋlʋmaɣa, Ɩsɔ ka mana-ŋ. N caɣaa na ń hʋʋkəna-m tɔm ɩsɩɩ kiiu səŋaa tɔ pə teitei. Pəyele n ŋmaana kiiu ŋkʋ kʋ tɔɔ na ń tɔ sɩ pá ma-m?


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri ye rudiscípulos: Tek xixintek y ma xinwajoˈ ta chi xicˈuaj yabel irajil, ni yaˈl, ni jun chic cˈulaj ixajab, ¿la cˈo cami ri xiwajoˈ y man ta xiwil? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij: Majun ri man ta xkil, xechaˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ Yesu pɔɔsa ɩ ɩfalaa sɩ: Maa tiluɣu-mɛ na ɩ́ tɛɛ mpʋ təyələyəlɩ, liɣitee fɛɩ, huluɣu fɛɩ, ŋtankpatɛ fɛɩ tɔ, ɩ́ laŋa pʋlʋpʋ cəcəka na? Pa cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ tə ta la-ŋ pʋlʋ.


Y tek ri itzel espíritu riˈ nitzolin chic apo pa ránima ri winek, nril cˈa ri ránima ri winek riˈ achiˈel jun jay ri majun cˈo ta chupan, meson y wikon jabel. 	 Ɩ takɩ kɛlɛ ka taa, ɩlɛ ɩ ká maɣana pa hasa-kɛ na pá taɣanɩ pə tənaɣa teu.


Chiriˈ pa Judea xcˈojeˈ cˈa jun sacerdote ri xubiniˈaj Zacarías, y riyaˈ xcˈojeˈ cˈa quiqˈui ri jumoc sacerdotes ri quibiniˈan chi ye riche (rixin) ri Abías. Y ri tiempo riˈ ya cˈa ri achi Herodes ri rey chiriˈ pa Judea. Ri rixjayil cˈa ri Zacarías, Elisabet rubiˈ. Ri Elisabet riˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri nimalaj sacerdote ri xubiniˈaj Aarón. 	 Yuta wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ waatʋ taa, kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Apiya kɔtəlaa looŋa taa, pá yaa-ɩ sɩ Sakalɩ. Ɩ alʋ ka kɛ́ kɔtʋlʋ Alɔŋ lʋlʋɣʋ tʋ, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Ɩlisapɛtɩ.


Y queriˈ chukaˈ ri ruchilaben ca ri Ajaf, chi ri yetzijon ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ya cˈa samaj riˈ ri niquitzukbej quiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ. Mpa pa kpaaləɣɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ Tacaa ha-wɛɣɛ nɔɣɔ sɩ pá tɔɣɔna kɔtasɩ nsəɣɩ.


Y ri achi achiˈel jun coronel xuyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi tichˈo. Y ri Pablo xpaˈeˈ ri chiriˈ pa tak gradas, y xuben pe retal riqˈui ri rukˈaˈ chique ri winek riche (rixin) chi quetaneˈ ka. Y tek majun chic cˈa nikˈajan, riyaˈ xbechˈo pe chiquiwech pan hebreo, ri quichˈabel ri israelitas, y xubij: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa kʋmataŋ ha-ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ. Tənaɣa Pɔɔlɩ səŋa timpi pa kpaa na pá sʋʋkɩ kutuluɣu taa tɔ, na ɩ́ nyəkɩ yəlaa kɛ niŋ. Pa təna pa suma tətiɣitiɣi, ɩlɛna Pɔɔlɩ yɔɣɔtəna-wɛ na Alaamee tɔm taa sɩ:


Y riyeˈ xquibij cˈa: Xecˈojeˈ cˈa ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Y xbanatej cˈa chi ri nimalaxel xcˈuleˈ, pero ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. 	 Tɔʋ, Yʋlʋ nɔɣɔlʋ na ɩ newaa, paa kɛna yʋlʋ nyɔɔŋ naatosompɔɣɔlaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ, ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩ pəyaɣa.


Y wacami nwajoˈ nbij jubaˈ chrij ri icˈutun pe chuwe, chrij ri tiˈij quiche (quixin) ri chicop ri yecamisex riche (rixin) chi nitzuj (nisuj) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Riyoj y riyix ketaman ronojel riˈ. Pero ri naˈoj riˈ xa nuben chiwe chi ninimirisaj iwiˈ. Yacˈa riyin nbij chi más utz chi tikajoˈ kiˈ, ruma wi nikajoˈ kiˈ, nuben chake chi yojqˈuiy chupan ri kacˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Pənɛntɛ tə́ paasəna nantʋ kʋlalaatʋ tɔm ɩlɛ. Tə nyəmá sɩ tá təna tə wɛna pə nyəm mɛɛ. Na tə nyəmá tə nyəmá ɩnɩ ɩ yekina na yʋlʋ hɔŋ ɩ tɩ. Ama sɔɔlʋɣʋ ná lakɩ na tə́ nyɔɔ toŋ.


Wachˈalal, riyin sibilaj yiquicot iwuma riyix, ruma can yinoka wi chiˈicˈuˈx. Y riyix can niben wi ri ncˈutun ca chiwech. 	 Ɩ́ tɔɔsa ma tɔm kɛ pə təna pə taa na ɩ́ tɔka kʋlapʋtʋnaa kɛ teitei ɩsɩɩ ma kɛɛsʋɣʋ-mɛ tɔ ma sama-mɛ.


Cˈo jantek nikayaˈ rukˈij ri Katataˈ Dios riqˈui ri kakˈ. Y cˈo jantek xa nikacusaj riche (rixin) chi nikabij itzel tak chˈabel chique ri winek. Y riyeˈ can ye ruwachbel ri Dios. 	 Ntɛɣɛ tə sɛɛkəna Tacaa Sɔsɔ kɛ ɩ́ na təmlɛ, na ntɛɣɛ tə təŋsəɣəna mpusi kɛ́ yəlaa mpa Ɩsɔ ŋmawa na pá nəɣəsəna-ɩ tɔ.


Xa yacˈa riyaˈ tek xracˈaxaj chi ya ri Arquelao ri rucˈajol ca ri rey Herodes ri oconek aj kˈatbel tzij pa Judea, xuxibij riˈ chi yecˈojeˈ ka ri chiriˈ pa Judea. Y xkˈalajsex cˈa chuwech ri José pa jun achicˈ chi tucˈuaj el ri acˈal y ri teˈej cˈa pa Galilea. 	 Ama Yosɛɛfʋ nɩɩwa sɩ Aaselayusi tɔɣɔ kawulaɣa kɛ Yuta kɛ ɩ caa Helɔtɩ lonte. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-ɩ na tɛtʋ ntɩ tə taa pote. Ɩsɔ tasa-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ hʋlʋɣʋ kɛ ɩ toosee taa, ɩlɛna ɩ́ lɔɣɔ ɩ təɣɩ Kalilee tɛtʋ taa,


Xa ta xcˈatzin chi qˈuiy mul xukˈaxaj tijoj pokonal, qˈuiy ta mul xcom, rutiquiriban ta pe tek xban re ruwachˈulef. Pero ma que ta riˈ. Ruma Riyaˈ xa jun bey xutzuj (xusuj) ri ruquiqˈuel riche (rixin) chi nicˈatzin ronojel tiempo. Y xa cˈa chupan re ruqˈuisbel tiempo riche (rixin) re ruwachˈulef, tek xpe y xcom riche (rixin) chi nrelesaj ri kamac. 	 Ye pɩɩ wɛ mpʋ ɩ ka tɔɣɔ kʋnyɔŋ kɛ tɔm paɣalɛ kɛ hatuu antulinya lapʋ waatʋ. Ama ɩ kɔma kaɣanaɣa tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa kɔntɛ kɛ tənaɣa kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa sɩ ɩ́ la ɩ təɣɩ kɔtaɣa na ɩ́ kʋ́ ɩsaɣatʋ tənaŋnaŋ.


Y ri ángel riˈ xubij cˈa chuwe: Pablo, man cˈa taxibij ta awiˈ. Riyit can cˈo cˈa chi yatapon na ri pa Roma chuwech ri César. Rumariˈ majun cˈa xtacˈulwachij. Y awuma cˈa riyit, ri Dios xquerucol cˈa chukaˈ ri ye awachibilan el chupan re jun barco reˈ. Can majun cˈa xticom ca chiwe, xinucheˈex ruma ri ángel. 	 Na ɩ́ tɔ-m sɩ: Pɔɔlɩ taa nyá, pə wɛɛ sɩ n ká polo na ń səŋ Lom wulaʋ sɔsɔ ɩsɛntaa. Na ɩsɩɩ Ɩsɔ luɣu wɛ-ŋ teu tɔ, nyá tɔɔ ɩ ká ya nyá na mpa ɩ́ tɔŋ tɔ pa weesiŋ.


Y ri José, rucˈajol ca ri Matatías, y ri Matatías rucˈajol ca ri Amós, y ri Amós rucˈajol ca ri Nahum, y ri Nahum rucˈajol ca ri Esli, y ri Esli rucˈajol ca ri Nagai. 	 na Yosɛɛfʋ kɛ́ Matatiyasɩ pəyaɣa, na Matatiyasɩ kɛ́ Amɔɔsɩ pəyaɣa, na Amɔɔsɩ kɛ́ Nahum pəyaɣa, na Nahum kɛ́ Ɩsali pəyaɣa, na Ɩsali kɛ́ Nakayi pəyaɣa,


Y chukaˈ riyit can majun akˈaˈ chare re samaj reˈ, ruma ri awánima xa ma choj ta cˈo chuwech ri Dios. 	 N kaa na pʋlʋ cəcəka. Pəyele nyá paa maɣamaɣa tɩɩ fɛɩ tənɛ ɩnɩ tə taa. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ ɩsɛntaa nyá lotu ta te.


Rumacˈariˈ tiyalaˈ quikˈij y can sibilaj queˈiwajoˈ ruma ri samaj ri niquiben. Y chukaˈ jabel ticˈuaj iwiˈ y cˈo ta uxlanibel cˈuˈx chicojol. 	 Mə luuŋ ɩ́ la-wɛ, na ɩ́ sɔɔlɩ-wɛɣɛ teu kɛ təmlɛ nte pa tɔŋna lapʋ tɔ tə tɔɔ. Ɩ́ wɛɛna təma na leleŋ.


Y ri Jesús xubij chique: Riyix ma iwetaman ta cˈa ri nicˈutuj chuwe. ¿La nicochˈ cami riyix achiˈel ri xtiban chuwe riyin? ¿Y la nicochˈ cami chukaˈ riyix jun tijoj pokonal achiˈel ri xtinkˈaxaj riyin? xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ ta nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Paa sɔ-m Ɩsɔ lʋm mpi tɔ, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ sɔ-wɩ?


Y ri discípulos, cˈacˈariˈ xkˈax chiquiwech chi ma chuwech ta cˈa ri chˈom (levadura) ri niquicusaj ri fariseos y saduceos ri cˈo chi niquichajij wi quiˈ. Xa chuwech ri niquicˈut ri achiˈaˈ riˈ, ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu ɩfalaa cɛkənaa sɩ pə taɣa kʋkʋsʋm maɣamaɣa tɔm kɛ Yesu yɔɣɔtaɣa. Ama Falisanaa na Satusee nyə́ma pa kʋsɛɣɛsətʋ kɛ ɩ tɔŋ.


Y can xu (xe) wi xubij queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ xqˈuis el ri lepra chrij ri achi y xcˈachoj ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ kʋtɔŋ tɛma tənɛ ɩnəɣɩ kpakpaa na ɩ́ məlɩ təmammam.


Can tiyaˈ rukˈij ri Dios ri Iwajaf pa tak iwánima, ruma Riyaˈ can lokˈolaj wi. Y can tichojmirisaj iwiˈ riche (rixin) chi nitzijoj ri achique ruma tek iwoyoben ri rutzil ri Dios, tek cˈo jun ri nicˈutun chiwe. Y xabachique cˈa ri nicˈutun chiwe, riqˈui chˈuchˈujil y riqˈui ronojel iwánima tibij chare achique ruma tek can cukul icˈuˈx iwoyoben ri nutzuj (nusuj) ri Dios. 	 Kilisiti kɛna mə Caa, ɩlɛ ɩ́ samɩ-ɩ hatuu mə lotunaa taa kɛ́ mpʋ. Ɩ́ taŋ tətɛɣɛtɛɣɛ kɛ́ tam, na ye mpa pa pɔɔsa-mɛɣɛ mpi ɩ tɛɛləɣɩ tɔ pə tɔm, ɩlɛ ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ tətetete.


Rumacˈariˈ riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, majun bey tiyaˈ ta quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa kʋpama mɛ, ɩ́ la laakalɩ na tɩɩŋ tɔm.


Y Riyaˈ xluqueˈ ka riqˈui ri yawaˈ y xubij chi tiqˈuis el ri cˈaten chrij. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ ri Jesús, can yacˈariˈ tek xqˈuis el ri nimalaj cˈaten chrij ri yawaˈ. Y ri ixok riˈ, can yacˈariˈ tek xbeyacatej pe y xuchop yerunimaj yerilij apo ri Jesús y ri ye benak riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu luŋa ɩ tɔɔ na ɩ́ kaləna watʋ, na tə ya ɩ tɔɔ. Tənaɣa alʋ kʋla kpakpaa na ɩ́ caləsɩ-wɛ.


Riyin can ya cˈa ri Ajaf ri xkˈalajsan chinuwech ri xincˈut chiwech. Chi ri Ajaf Jesús tek xa nijach yan el pa quikˈaˈ ri winek, chupan ri akˈaˈ riˈ Riyaˈ xberuliˈej cˈa pe jun caxlan wey. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tɔmnaa mpa Tacaa tasa-m na má caa ma heeli-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, ahoo nna a taa pa yelaa na pá kpa Tacaa Yesu ɩnɩ tɔɣɔ ɩ kpaɣa potopoto.


Y ri kech aj Israel can quetaman cˈa pe achique rubanic ri nucˈaslen tek cˈa yin cˈajol na, queriˈ ri pa nutinamit y queriˈ chukaˈ ri pa Jerusalem. 	 Yuta nyə́ma təna nyəmá mpi mpi ma lapa ma yəlaa hɛkʋ na Yosalɛm taa kɛ́ hatoo ma kʋlʋɣʋ tɔ.


y xubij cˈa chique: Tiyaˈ cˈa chuwe la uchukˈaˈ laˈ, riche (rixin) chi queriˈ tek riyin nyaˈ cˈa nukˈaˈ pa ruwiˈ xabachique winek, xtucˈul ta cˈa chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, xchaˈ chique. 	 na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ cɛlɛ maɣa mpʋ ɩnɩ pə lapʋ tɔtɔ, na má təna wei kɛ́ niŋ, pʋntʋ hiki Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ mpʋ.


Ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri discípulos: Xabachique ta na tinamit ri yixapon wi; tek yixoc pa jun jay, chiriˈ quixcˈojeˈ wi ka. Xa can cˈa ya tek yixel pe chupan ri tinamit riˈ, cˈacˈariˈ utz chi niyaˈ ca ri jay ri xixcˈojeˈ wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tasa-wɛ tɔtɔ sɩ: Ye ɩ́ tala ɩcatɛ taa na ɩ́ sʋʋ təyaɣa ŋka ka taa, ɩ́ caɣa təna haləna mə kʋlʋɣʋ.


Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech caxlan wey rachibilan car ri xmolotej ca, ri ma xqˈuis ta. 	 Na ɩ ɩfalaa koti hɔɣɔlasɩ nsi sɩ kpisaa tɔ, na pə́ su tɔkʋŋ naanʋwa na naalɛ.


Y ri caˈiˈ ixokiˈ riˈ can yacˈariˈ xeˈel el ri chiriˈ pa jul. Y astapeˈ can quixibin quiˈ, xa can sibilaj chukaˈ yequicot. Riyeˈ can junanin (anibel) cˈa xebe riche (rixin) chi nbequiyaˈ rutzijol chique ri rudiscípulos ri Jesús. 	 Tənaɣa alaa mpɛ pa kʋla pəlaaʋ tɔɔ kɛ́ kpakpaa na pá tɛɛ, na sɔɣɔntʋ na laŋhʋlʋmlɛ pə kʋɣɩ-wɛ. Ɩlɛna pá polo na pá kaasɩ Yesu ɩfalaa kɛ laapaalɩ ɩnɩ.


Tek quichapon cˈa el bey, xquicˈul jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ, quitataˈ ri Alejandro y ri Rufo. Y riyaˈ petenak pa juyuˈ. Y ri soldados xquiben cˈa chare ri achi riˈ chi xucˈuaj el ri rucruz ri Jesús. 	 Pə pamna Silɛɛnɩ tʋ nɔɣɔlʋ ná lɩɩna taalɛ, pa yaa-ɩ sɩ Simɔŋ. Ɩ kɛ́ Alɛkəsantəlɩ na Lufusi pa caa. Tənaɣa pa kpipa ɩlɛ na toŋ sɩ ɩ́ səɣəlɩ Yesu səm tesika ŋkɛ.


Ri discípulo cˈo chi nukˈaxaj tijoj pokonal achiˈel ri rutijonel, y ri mozo cˈo chi nukˈaxaj tijoj pokonal achiˈel ri rupatrón. Riyin ri Tataˈixel, wi ri winek quibin Beelzebú chuwe, ¿cˈa ta cˈa chiwe riyix ri yix walcˈual man ta xtiquibij itzel chiwe? 	 Ye pə lapa təmlɛ kpɛləməlʋ ɩsɩɩ wei ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ tɔ, pə maɣanaa kɛ́. Na ye pə lapa ɩfalʋ ɩsɩɩ ɩ caa pə maɣanaa tɔtɔɣɔ. Pa ta kisi təyaɣa Caa kɛ tʋʋʋ sɩ Pesepule, kacaŋfana təyaɣa nyə́ma na?


Y man cˈa tabij ta chukaˈ chare ri awachˈalal: Tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi nwelesaj re ti kˈayis kˈatel pa runakˈ awech, y ma nayaˈ ta ka pa cuenta ri cheˈ kˈeˈel pa runakˈ awech riyit. Tek nabij queriˈ xa caˈiˈ apalej. Nabey na tachojmirisaj ka ri acˈaslen riyit, cˈacˈariˈ utz natoˈ ri awachˈalal chi nuchojmirisaj ri rucˈaslen. 	 Ɩsənaɣalɛ nyá pəsəɣɩ na ń tɔ sɩ: Apaŋ nyá səŋ təkpi na má ləsɩ nyá ɩsəlɛ taa nyɩɩliim, na kpátʋ́ɣʋ́ wɛ nyá nyəntɛ taa? Cɛsəlʋ nyá, ləsɩ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá ɩsəpəle taa tɔ, ɩlɛna pə́cɔ́ ń ná teu təcɛɩcɛɩ na ń ləsɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəlɛ taa nyɩɩliim ɩnɩ.


Y ri Uzías xralcˈualaj ri Jotam; ri Jotam xralcˈualaj ri Acaz; y ri Acaz xralcˈualaj ri Ezequías. 	 Osiyasɩ ná lʋla Yowatam, na Yowatam náá lʋlɩ Akasɩ, na Akasɩ náá lʋlɩ Ɩsekiyasɩ,


Ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx jabel riqˈui ri Cristo, pero nicajoˈ yeˈoc kiqˈui, nicˈatzin chi yekacˈul, pero ma quekacˈul ta xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi nikaben oyowal quiqˈui, ruma chi xa jun wi ri niquichˈob. 	 Paa yʋlʋ toma ta tɔɔ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa ɩ́ mʋ-ɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ, ɩ́ taa yəpəlɩ-ɩ tə tɔɔ.


Y yacˈa tek ri Saulo xapon pa tinamit Jerusalem, xrajoˈ cˈa chi xcˈojeˈ ka quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. Pero riyeˈ ma xcajoˈ ta, ruma ma can ta cukul quicˈuˈx chi ri Saulo jalatajnek chic ri rucˈaslen y jun ri can runiman chic ri Jesús. 	 Waatʋ wei Sɔɔlɩ tala Yosalɛm tɔ ɩ lʋpa sɩ ɩ sʋʋkɩ Tacaa təŋlaa hɛkʋ. Ama pɛlɛ pa nyamna-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ, pa taa tɛ pa taa sɩ ɩ pəsa Tacaa təŋlʋ kɛ kʋpam.


Y can ruchojmirisan chic riˈ riche (rixin) chi nuben achiˈel nuben jun achi tek nujoskˈij ri rutrigo pan era, ri can cˈo chic jun horqueta pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nuqˈuek chuwacakˈikˈ ri trigo ri chˈayon chic. Ri trigo ri nuchayuj ca riˈ, yariˈ ri numol y nuyec. Yacˈa ri raken ri trigo ri nucˈuaj el cakˈikˈ, xa nuporoj pa kˈakˈ ri majun bey nichuptej ta. 	 Ɩ tɔka ɩ kʋfalʋɣʋ kɛ ɩ niŋ taa. Ɩ ká fala pə təna təcaɣacaɣa, na ɩ́ suu pee kɛ ɩ kpou taa. Ama ɩ ká tʋ lɔɔtʋ kɛ kɔkɔ ŋka kaa teŋ tɔ ka taa.


Y riyit ti nucˈajol, xchaˈ ri Zacarías, xtibix chawe chi can yit jun profeta ri kˈalajsey ruchˈabel ri nimalaj Dios. Ruma yit cˈa riyit ri xcanabeyej chuwech ri Ajaf riche (rixin) chi xtachojmirisaj apo ri rubey, 	 Pəyaɣa nyá, paa yaa nyá sɩ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ. Pə taɣa pʋlʋ, n ká tɛɛ ta Sɔsɔ kɛ nɔɣɔ na n taɣanɩ ɩ mpaaŋ.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo; y ya ri Dios ri xisiqˈuin (xinoyon) riche (rixin) chi xinoc apóstol, ruma queriˈ ri nrajoˈ Riyaˈ. Riyin wachibil cˈa ri kachˈalal Sóstenes, 	 Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má la Yesu Kilisiti tillu. Má na tá taapalʋ Sɔsətɛɛnɩ tə ŋmaakəna takəlaɣa kanɛ.


Yacˈariˈ tek xintzˈet cˈa ri caj jakatajnek. Y xintzˈet cˈa jun quiej sek rij, y cˈo cˈa jun ri chˈocol chrij ri nibix choj y kitzij chare, y can nuben wi ri nubij. Y can riqˈui cˈa ruchojmilal nikˈato tzij y can pa ruchojmilal nibano chˈaˈoj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtɔnʋɣʋ tʋlaa, ɩlɛna kpaɣanʋhʋlʋmaɣa lɩɩ. Pa yaa ka tɔɔ caɣalʋ sɩ Kʋpaŋ na Tampana tʋ. Siɣisuɣu kɛ ɩ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna ɩ tɔm na ɩ́ yookina ɩ yoou tɔtɔ.


Y yecˈo nicˈaj ri niquibij: Re Jesús reˈ yareˈ ri Cristo. Pero yecˈo chic cˈa nicˈaj ri niquibij: ¿La xa ta pa Galilea cˈa nipe wi ri Cristo? yechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ lɛlaa sɩ: Mesii kɛ́. Na lɛlaa náá tɔŋ sɩ: Kalilee kɛ Mesii ká lɩɩna?


Pero ma riqˈui wi riˈ ye qˈuiy chique riyeˈ ri ma xquinimaj ta rutzij, y rumariˈ xecom ca pa desierto; ruma ma xka ta chuwech ri Dios ri xequibanalaˈ. 	 Paa na mpʋ tɔ Ɩsɔ laŋlɛ ta hɛɛna pa taa paɣalɛ, mpʋ pə yelina na pá sɩ wʋlaɣa tɛtʋ taa.


Y ri Jesús xutek cˈa el ri achi chrachoch. Riyaˈ xubij cˈa el chare: Ma catoc ta pan aldea riche (rixin) chi nbeˈatzijoj ca chiriˈ, xa choj jet chawachoch, xchaˈ el ri Jesús chare. 	 Ɩlɛna Yesu heeli-ɩ sɩ ɩ́ kpe. Ɩ́ taa məlɩ ɩcatɛ taa.


Rumariˈ can tikatijaˈ cˈa kakˈij riche (rixin) chi yoj‑oc chupan ri uxlanen riˈ riche (rixin) chi queriˈ ma xtikaben ta achiˈel xquiben ri katiˈt kamamaˈ ojer ca; riyeˈ ma xquinimaj ta ri rutzij ri Dios, y rumariˈ ma xeˈoc ta chupan ri uxlanen riˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ la kookalɩ na tə́ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Tə́ taa yele na tá taa nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ la kpɛɛsʋlʋ ɩsɩɩ lɛlaa lapʋ wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ na ɩ́ laŋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa sʋʋʋ.


Yacˈa ri achakˈ chinuwech riyin can caminek chic, y wacami xa achiˈel xcˈastej pe. Rusachon cˈa el riˈ, y wacami xoka chic kiqˈui. Y rumariˈ rajawaxic chi cˈo nimakˈij y quicoten pa tak kánima, xchaˈ ri tataˈaj riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə mʋna tə la acima kɛ́ na tə yɔɔlɩ. Nyá neu ɩnɛ, pə wɛ ɩsɩɩ ɩ səpaɣa na ɩ́ fe. Ɩ́ ká lepaɣa na ma hɩɩ-ɩ.


Y re ruwachˈulef y ri caj re yekatzˈet wacami, ri Dios can rubin chic chi ye yaquel apo riche (rixin) chi yecˈat pa kˈakˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij y xtuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri winek ri xa itzel quicˈaslen. 	 Kaɣana Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ kʋlʋmtʋ ntɩ tə sɩɩna ɩsɔtɔnʋɣʋ na tɛtʋ, sɩ pɩɩ tɛ na pə́ wɔ-təɣɩ kɔkɔ kɛ kʋyaŋku paa hʋʋna asaɣaa na pá wakəlɩ-wɛ tɔ.


Pero ri winek riˈ xa itzel niquinaˈ chique ri israelitas. Rumariˈ, tek xquitzˈet ri Alejandro y xquinabej chi xa jun israelita, xa jubaˈ ma caˈiˈ horas ri junan xquirek quichiˈ y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! xechaˈ. 	 Pa kɔma pá nɩɩ sɩ ɩ kɛ́ Yuta tʋ ɩlɛna pá sʋʋ kpaalʋɣʋ sɩ: Ɩfeesu nyə́ma Aatema kɛna sɔsɔ, Ɩfeesu nyə́ma Aatema kɛna sɔsɔ, na pə́ polo ɩsɩɩ kaləfunaa naalɛɣɛ mpʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ ri xeruchaˈ: Can kitzij wi chi ri samaj riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj nim; yecˈa ri yetzijon ri chˈabel riˈ xa ma ye qˈuiy ta oc. Rumariˈ can ticˈutuj cˈa chare ri Rajaf ri samaj, chi querutakaˈ pe qˈuiy samajelaˈ chiquicojol ri winek ri rajawaxic chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel. 	 Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Kʋmtʋ tɔɔwaɣa, ama kʋntaa fɛɩna. Ɩ́ sələmɩ hatʋcɛ na ɩ́ sɔɔsɩ kʋntaa kɔnaʋ kɛ lɔŋ kɛ ɩ kʋmtʋ taa.


Rumariˈ majun tibano chare chi majun rukˈij. Y tek xtel pe chiriˈ iwuqˈui, xtiyaˈ ta pe ri nicˈatzin chare riche (rixin) ri rubey y can ta riqˈui uxlanibel cˈuˈx nitzolin pe, ruma riyin can xtinwoyobej cˈa apo quiqˈui ri kachˈalal. 	 Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kpɛɛna-ɩ. Ɩ́ səna-ɩ na pə səna-ɩ ɩ mpaaʋ taa na laŋhʋlʋmlɛ na ɩ́ məlɩ ma cɔlɔ, má na tá taapalaa tə taŋa-ɩ kɛ́.


Can ruma cˈa ri xuben ri Jesús quiqˈui ri yawaˈiˈ, ri winek can xquimey tek xquitzˈet. Ruma ri memaˈ tek rubanon ca, wacami yechˈo chic. Ri ma utz ta ri quikˈaˈ caken, xecˈachoj. Ri ye cojo, choj chic yebiyin. Ri moyiˈ, yetzuˈun chic. Ri winek can xquiyaˈ wi cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios riche (rixin) ri Israel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa yəlaa kɛ piti kɛ́ ɩsəna kamumusi sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ na acamaa hiki toma na tala tɔntaa náá tɔŋ teu na yʋlʋmaa náá sʋʋ naʋ tɔ. Tənaɣa pa sʋʋ Ɩsɛɣɛlɩ Ɩsɔ kɛ́ sam.


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri rox sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xinwacˈaxaj cˈa chi xchˈo ri rox chique ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y xubij cˈa: ¡Catam pe! ¡Tatzˈetaˈ na peˈ! xchaˈ chuwe. Tek xitzuˈun apo, xintzˈet jun quiej kˈek rij, chˈocolben ruma jun ri rucˈuan jun pajbel pa rukˈaˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ tooso nyəntʋ, na má nɩɩ weesiŋ nyə́ma tooso nyəŋ tɔma sɩ: Kɔɔ. Ma nyənaɣa mpʋ ɩlɛna má ná kpaɣanʋkpɛɛtaɣa lɩɩwa na ka tɔɔ caɣalʋ tɔka sanəya kɛ ɩ niŋ taa.


Pero ri ángel xubij chare ri Zacarías: Ma taxibij ta awiˈ. Ri Dios xracˈaxaj ri aˈoración. Ri Elisabet ri awixjayil xticˈojeˈ cˈa jun ral, y ri acˈal riˈ, Juan ri rubiˈ ri xtayaˈ. 	 Ama ɩsɔtaa tillu heela-ɩ sɩ: Sakalɩ taa nyá, Ɩsɔ mʋ nyá sələmʋɣʋ. Nyá alʋ Ɩlisapɛtɩ ká lʋlɩ-ŋ apalʋpəyaɣa, na n ká ha-kɛɣɛ hətɛ sɩ Yohaanɩ.


Wi queriˈ niben, can nikˈalajin wi chi riyix xa nitzuˈ achique rubanic jun winek, y yixoc cˈa achiˈel jun itzel aj kˈatbel tzij y ma ninaˈ ta ka iwiˈ chi xa yix junan chiˈiwonojel. Xa can niben chi jun winek más rejkalen que chuwech jun chic, y riˈ xa jun itzel naˈoj. 	 Ɩ́ lakɩ mpʋ tɔ pə taɣa ɩ́ faɣasəɣɩ mə təmaɣalɛ? Na ɩsəna ɩ́ maɣasəɣɩ mpʋ tɔ pə fɛɩ teu.


Y ri mar xerujech cˈa pe ri caminakiˈ ri yecˈo chupan. Queriˈ chukaˈ ri camic y ri lugar ri acuchi (achique) yecˈo wi ri caminakiˈ, xequijech pe ri caminakiˈ ri yecˈo chiriˈ y quinojel cˈa riˈ xkˈat tzij pa quiwiˈ chiquijujunal; can achiˈel ri xequibanalaˈ, can queriˈ ri kˈatoj tzij xban pa quiwiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ teŋku ləsa sətaa mpa ɩ ka lipa tɔ. Na səm na sətaa təcaɣalɛ náá ləsɩ tɔtɔɣɔ yəlaa mpa paa wɛ pə taa tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ paa wei kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔ.


Y yacˈariˈ tek xtapon ri ruqˈuisbel. Ri Cristo xtichˈacon cˈa chiquij quinojel ri itzel tak espíritu, ri kˈatbel tak tzij, y ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ. Y tek chˈaconek chic chiquij quinojel, cˈacˈariˈ tek ri Cristo xtujech chic ri rajawaren pa rukˈaˈ ri Dios Tataˈixel. 	 Pə waalɩ ɩlɛ pə kɔŋ tɛm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, Kilisiti ká wakəlɩ kawulasɩ təna, ɩ ká ləsɩ pəsʋɣʋ təna na ɩ́ yɔkɩ toma sɔsɔɔna təna na ɩ́ məŋna kawulaɣa na ɩ́ cɛla Tacaa Ɩsɔ.


Ri winek ri xaxu (xaxe wi) alaxnek riqˈui ri ruchˈacul, can aj ruwachˈulef wi. Yacˈa ri winek ri xalex ruma ri Lokˈolaj Espíritu, can riche (rixin) wi ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Yʋlʋ kɛ yʋlʋ lʋləɣɩ. Ama Ɩsɔ Feesuɣu lʋlʋɣʋ wɛna pə mpaa, na pəlɛ pə wɛ yʋlʋ taa tɔm kɛ́.


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri rucaj sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xinwacˈaxaj cˈa chi xchˈo ri ruqˈuisbel chique ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y xubij cˈa: ¡Catam pe! ¡Tatzˈetaˈ na peˈ! xchaˈ chuwe. 	 Pə waalɩ kɛ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ liɣiti nyəntʋ, na má nɩɩ weesiŋ nyə́ma liɣiti nyəŋ tɔma sɩ: Kɔɔ.


Y ri discípulos can xquiben wi cˈa achiˈel ri bin el chique ruma ri Jesús. Riyeˈ can xquiben wi cˈa ruchojmil ronojel ri nicˈatzin chare ri waˈin chupan ri pascua riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa lapa nti ɩ kɛɛsa-wɛ tɔ. Pa polaa na pá lá Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ.


Y riqˈui jubaˈ riyix nichˈob: Riyoj rucˈamon chi nikanimirisaj kiˈ, ruma yecˈo rukˈaˈ ri cheˈ ri xejokˈ el, riche (rixin) chi riyoj xojtic ca pa quiqˈuexel. 	 Ntanyɩ n ká tɔ-m sɩ pəliŋasɩ nsɩ, pa sɛta-səɣɩ sɩ pá lɛɛtɩ nyaɣa sɩ lona.


Rumacˈariˈ nyaˈ jun utzilaj inaˈoj, chi tek riyix nilokˈ kˈanapuek, tilokˈoˈ cˈa ri cˈo wuqˈui riyin, riche (rixin) chi queriˈ can yixoc wi beyomaˈ. Ruma ri kˈanapuek ri cˈo wuqˈui riyin, can utz wi, ruma kˈaxan chic pa kˈakˈ. Can majun chic cˈa tzˈil cˈo riqˈui. Tek riyix nilokˈ chukaˈ tziek, can tilokˈoˈ cˈa ri sakilaj tak tziek ri cˈo wuqˈui riyin, riche (rixin) chi nucuch ri iqˈuixbal. Y queriˈ chukaˈ chi wuqˈui riyin tilokˈoˈ wi ri akˈom riche (rixin) chi niyaˈ ri pa runakˈ tak iwech, riche (rixin) chi yixtzuˈun jabel. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma tasəɣɩ tɔm sɩ ń ya ma cɔlɔɣɔ wʋlanaa mpa kɔkɔ taɣanaa tɔ na ń pili. Ya tɔtɔɣɔ wontu kʋhʋlʋmtʋ na ń suu na pə́ waasɩ nyá tapakpɛtɛ fɛɛlɛ tɔɔ. Na ń ya tɔtɔɣɔ kɔɔlɛ na ń tʋ nyá ɩsɛ na á kuli.


Queriˈ tibanaˈ riche (rixin) chi nicˈuaj jun utzilaj cˈaslen y man ta jun itzel nilitej chiwij. Can tikˈalajin cˈa chi yix ralcˈual ri Dios y chi man ta jun etzelal cˈo pa tak icˈaslen, astapeˈ yixcˈo chuwech re ruwachˈulef chiquicojol ri winek ri ma choj ta quicˈaslen; ri can ye sachnek riqˈui ri quinaˈoj. Yix cˈa riyix ri yixsakirisan quiche (quixin) ri winek riˈ, 	 Ɩlɛ ɩ́ ká pəsɩ yəlaa mpa pa fɛɩna taalɩ na pá wɛ tənaŋŋ tɔ, na ɩ́ pəsɩ Ɩsɔ piya nsi sɩ fɛɩna kawalaɣa nakələɣɩ antulinya yəlaa kʋtakɛɛsəŋ na asaɣaa pa hɛkʋ taa tɔ. Pə́cɔ́ pə wɛɛ kɛ́ sɩ mɩɩ mʋɣʋna kɔkɔ kɛ pa hɛkʋ taa kɛ́ nyənənyənɩ ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kɛ ɩsɔtaa


Y tiwacˈaxaj na peˈ jun chic cˈambel tzij, xchaˈ ri Jesús chique ri winek: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri can tetataˈ chic, ri xutic cˈa ruwech ri rulef riqˈui uva y xuben coral chrij ri rulef. Xuben chukaˈ achiˈel jun ti pila pan ulef riche (rixin) chi niyitzˈ ri uva chupan, y xuben chukaˈ jun setesic tzˈak ri nej xujotobaˈ chicaj, y pa ruwiˈ riˈ xcˈojeˈ wi rachoch ri chajinel. Cˈacˈariˈ xuyaˈ ca pa kajic chique caˈiˈ oxiˈ mozos, y riyaˈ xbe nej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa Yuta sɔsaa mpɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩ́ nɩɩ, ma sɛɛkɩ-mɛɣɛ ɩsɔ lɛlʋ. Sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna lɛsɛŋ kɛ taalɛ təcu na ɩ́ ŋma koluŋa na ɩ́ cɔɔna. Na ɩ́ lá timpi ɩ ká nyaasəɣɩ pə lʋm tɔ. Na ɩ́ ŋma akele taŋkaʋ wei ɩ tɔɔ pa səŋəɣɩ na pá feŋiɣi tɔ. Ɩ tɛma mpʋ ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa na ɩ́ sɩɩ tə taa, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ yɛla.


Rumacˈariˈ wachˈalal, ncˈutuj cˈa jun utzil chiwe chi tibanaˈ achiˈel xinben riyin, ruma riyin xinben chukaˈ achiˈel niben riyix. Tek xicˈojeˈ iwuqˈui, riyix majun pokon xiben chuwe. 	 Ma taapalaa, ma wiikina-mɛ sɩ ɩ́ təŋ ma ɩkpatɛ ɩsɩɩ ma maɣamaɣa ma təŋa mə ɩkpatɛ tɔ. Ɩ́ ta la-m ɩsaɣatʋ natələɣɩ tiili se.


Y can sibilaj cˈa yiquicot ruma ma pa Betania ta yincˈo wi tek xcom ri Lázaro, riche (rixin) chi queriˈ riyix yininimaj. Wacami, joˈ cˈa pa Betania, ri acuchi (achique) cˈo wi ri Lázaro, xchaˈ ri Jesús. 	 Na pə lapa mpʋ na má fɛɩ tɔ, mə tɔɔ ma laŋlɛ hɛɛwa. Pɩɩ la na ɩ́ tɛna-m na mə taa kɛ́ teu. Tɔʋ, tə́ polo tə́ na-ɩ.


Ruma tek can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef, yariˈ tek xojruchaˈ yan. Xojruchaˈ ruma ri Cristo; queriˈ xuben ri Dios ruma nrajoˈ chi riyoj yoj‑oc lokˈolaj tak ralcˈual Riyaˈ, y man ta jun etzelal cˈo pa tak kacˈaslen. 	 Pə taɣa pʋlʋ, faɩɩ na pə́cɔ́ Ɩsɔ lakɩ antulinya tɔɣɔ ɩ ka tɛma ləsʋɣʋ na ɩ́ sɩɩ sɩ tá na Kilisiti tə́ kpɛntɩ na tə́ pəsɩ ɩ nyə́ma na tá tɔntɛ kɛɛsɩ teu kɛ ɩ ɩsɛntaa na kʋwakələm napəlɩ pə fɛɩ tá kiŋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Ri chˈabel ri xiwacˈaxaj ri xpe chilaˈ chicaj, xchˈo pe iwuma riyix y ma wuma ta riyin. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Pə taɣa ma tɔɔ kɛ́ pə yɔɣɔtaa yoo, ama mə tɔɔ kɛ́.


Yacˈa tek can cˈa ma jane yeˈapon ta ri ixokiˈ chiriˈ chuchiˈ ri jul, xuben jun nimalaj silonel. Queriˈ xbanatej ruma jun ángel riche (rixin) ri Ajaf ri petenak chilaˈ chicaj, xka acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús, y xrelesaj cˈa el ri setesic abej ri tzˈapebel ruchiˈ ri jul y xtzˈuyeˈ ka pa ruwiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛtʋ sela sɔsɔm kɛ kpakpaa. Mpi tɔ, Tacaa ɩsɔtaa tillu lɩɩnna ɩsɔ na ɩ́ tii, na ɩ́ polo ɩ́ kuli pɩɩʋ ŋkʋɣʋ pəlaaʋ nɔɣɔ na ɩ́ sɩɩ kpeeŋa, na ɩ́ kpa tə tɔɔ na ɩ́ caɣa.


Y tek riyaˈ rubin chic cˈa ka ri chˈabel riˈ, xtzuˈun ca chrij. Riyaˈ can xutzˈet wi cˈa chi cˈo jun ri paˈel apo chiriˈ, pero ma xretamaj ta ruwech chi ya ri Jesús ri cˈo apo chiriˈ. 	 Ɩ yɔɣɔtaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ pəsɩ ɩ waalɩ na ɩ́ na Yesu səŋaa. Ama ɩ ta nyɩ sɩ ɩnɩ.


Riyix cˈa ri yix ancianos quiche (quixin) ri iglesias, can queˈichajij cˈa ri kachˈalal. Ruma riyeˈ ye riche (rixin) chic ri Dios, y ya ri Dios ri yayon re samaj reˈ chiwe. Queˈichajij cˈa, can achiˈel nuben jun aj yukˈ quiqˈui ri tak rucarneˈl. Y can riqˈui cˈa chukaˈ ronojel iwánima tibanaˈ. Y ma xaxu (xaxe) ta wi ruma cˈo chi niben queriˈ. Ni ma riche (rixin) ta chi nirayij nichˈec qˈuiy irajil. Xa can queˈichajij ri kachˈalal riqˈui ronojel iraybel. 	 Ɩ́ paasəna kaləkʋ ŋku Ɩsɔ yelina-mɛ tɔɣɔ teu, ɩsɩɩ tiikilaa lakʋɣʋ tɔ. Ɩ́ feŋ kʋ tɔɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ, pə́ taa wɛɛ təlasɩ tɔm. Ɩ́ lakɩ mə təma tətetete, pə́ taa wɛɛ pɔɣɔlaɣa nyənʋɣʋ tɔɔ. Ama ɩ́ ha mə tɩ təkpataa kɛ́ pə lapʋ taa.


Riyin ri Claudio Lisias, ntek cˈa el rutzil awech riyit nimalaj aj kˈatbel tzij Félix. 	 Tacaa kʋpaŋ kʋfənɛɛ Felikisi, maɣa Koloti Lisiyasɩ, má sɛɛna-ŋ.


Rumacˈariˈ, can tichajij iwiˈ. Toka chiˈicˈuˈx chi riyin oxiˈ junaˈ ri xicˈojeˈ iwuqˈui, y can chi pakˈij chi chakˈaˈ xixinwokˈej y xixinpixabaj. 	 Mpʋ tɔ ɩ́ feŋ na ɩ́ tɔɔsɩ sɩ saŋa taa pɩɩsɩ tooso kɔlɔ, tam kɛ́ ma kpaaləɣɩ-mɛ na ɩsəlʋm, paa ahoo paa ilim.


Riqˈui cˈa ri Adán xkil wi ri camic konojel. Y queriˈ chukaˈ riqˈui cˈa ri Cristo xtikil wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Yəlaa təna na Atam pa kpɛntaa kɛ́, pə tɔɔ kɛ́ pa səkɩ. Ama pá na Kilisiti pa kpɛntaa tɔɣɔ pa təna paa tɛ na pá kʋlɩ.


Y ri ka‑Dios can retaman wi chi riyin ma yitaneˈ ta chi nben orar pan iwiˈ. Ri Dios ri can riqˈui ronojel wánima nben ri rusamaj. Ri can ntzijoj wi ri lokˈolaj ruchˈabel ri nichˈo chrij ri Rucˈajol. 	 Ɩsɔ wei ɩ Pəyaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ təmlɛ ma lakəna luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ, ɩ nyəmá sɩ maa looliɣi. Ɩsɔ nyəmá mpʋ sɩ tam ma tɔɔsəɣɩ mə tɔm


Ri Moisés xcˈojeˈ cˈa chiquicojol ri ye chaˈon ruma ri Dios, pa jun desierto. Y ya chukaˈ riyaˈ ri xbin chique ri ye katiˈt kamamaˈ ri tzij ri xubij ri ángel riche (rixin) ri Dios, ri xtzijon riqˈui pa ruwiˈ ri juyuˈ Sinaí. Can chare wi cˈa riyaˈ xjach wi ri chˈabel riche (rixin) cˈaslen riche (rixin) chi nuyaˈ chake riyoj. 	 Kʋlʋm ɩnɩ ɩ ka wɛnna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma mpa paa kota wʋlaɣa tɛtʋ taa tɔ pa kiŋ. Ɩ́ na ɩsɔtaa tillu wei ɩ ka yɔɣɔtəna-ɩ pʋɣʋ Sinayi tɔɔ tɔ pa wɛnna tá caanaa caanaa kiŋ kɛ tənɛ ɩnɩ. Moisi ɩnɩ ɩ mʋna Ɩsɔ Tɔm nti tə lakɩ təmlɛ kɛ sɔsɔm tɔ sɩ ɩ tɛləsəɣɩ-tʋ.


Y rumariˈ ri winek can ma jubaˈ xquinimaj ta ri Jesús. Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Majun cˈa jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, ri man ta jun rukˈij. Quinojel can cˈo wi quikˈij, xa yacˈa chi ma niyaˈox (nyaˈ) ta quikˈij pa tak quitinamit y pa tak cachoch, xchaˈ chique. 	 Pə tənaɣa mpʋ pə lapa pa laŋa kɛ kpɩɩsəŋ, na pá kpisi Yesu tɔm mʋɣʋ. Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ta laŋ sam kɛ tiili ye pə taɣa ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa, na ɩ təyaɣa nyə́ma hɛkʋ.


Yacˈa tek xtapon ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, riyin nbij cˈa chiwe chi riyix ri yixcˈo pa Capernaum ri más xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal xtika pan iwiˈ, que chiquiwech ri aj Sodoma. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ paa hʋ́lɩ́ Sɔtɔm kɛ suulu kɛ Hʋʋlɛ wule na pə́ kəlɩ-mɛ.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, man cˈa tisach ta icˈuˈx chupan ri tijoj pokonal ri yixcˈo wi ri can achiˈel xa ta yixkˈaxex pa jun kˈakˈ riche (rixin) chi yixtojtobex. Ruma ri tojtobenic riˈ man cˈa yix ta riyix ri yixcˈulwachin nabey quereˈ. 	 Ma taapalaa mə laŋa ɩ́ taa tɔna ɩsəna pə maɣasʋɣʋ-mɛɣɛ toŋ na toŋ sɩ pə naa mə waalɩ tɔ ɩsɩɩ mpusi nɔɣɔlʋ.


Achiˈel tek jun achi nuyaˈ ca ri rachoch y nibe nej cˈa pa jun chic tinamit. Riyaˈ can nuchilabej cˈa ca ri rusamaj chique ri ye rumozos. Can nuyalaˈ cˈa ca quisamaj chiquijujunal; y chare ri chajinel can nubij cˈa ca chi can troyobej apo. 	 Pɩɩ wɛɛ ɩsɩɩ yʋlʋ sɔsɔ kʋlʋɣʋʋ ɩ təyaɣa sɩ ɩ puki mpaa na ɩ́ yaa ɩ pəyalaa mpa pa lakɩ ɩ kiŋ kɛ təmlɛ tɔ, na ɩ́ tʋ pə tənaɣa pa niŋ taa, na ɩ́ hʋ́lɩ́ paa wei kɛ́ nte ɩ ká la tɔ, na ɩ́ heeli təyaɣa tɔɔ nyənlʋ sɩ ɩ́ feŋ teu.


Y yecˈariˈ ri utz chi nikatzˈapij xequey ruma ye qˈuiy ri yequikˈol. Y hasta cˈo jantek can quinojel ri yecˈo pa jun jay ri yekˈolotej pa quikˈaˈ ruma niquicˈut chˈabel chiquiwech ri xa ma rucˈamon ta chi niquicˈut. Queriˈ niquiben xa riche (rixin) chi niquichˈec quirajil. Pero xa ma utz ta ruchˈaquic niquiben. 	 Təkɩ-wɛ sɩ pá su mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, pa kɛ́ tɛɛsɩ yɔkəlaa kɛ́, na nti tə fɛɩ sɛɣɛsʋɣʋ tɔ ntəɣɩ pa sɛɣɛsəɣɩ na pá mʋɣɩ liɣitee kɛ tulum.


Tiwetamaj cˈa riyix ri yixcˈo pe waweˈ, y tiquetamaj cˈa chukaˈ quinojel ri kech aj Israel, chi re jun achi re cˈo waweˈ chiwech, xcˈachoj tek xkanataj ri rubiˈ ri Jesucristo ri aj Nazaret, ri Jesucristo ri xicamisaj chuwech cruz, pero ri Dios xuben chare chi xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Ɩlɛ pə wɛɛ sɩ ɩ́ nyɩ tɔm ntəɣɩ mə təna. Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa təna ɩ́ nyɩ-tɩ tɔtɔ sɩ, Nasalɛtɩ Yesu Kilisiti wei ɩ́ kama səm tesika tɔɔ na Ɩsɔ feesi-ɩ tɔ, ɩ toŋ taa kɛ́ yʋlʋ ɩnɛ ɩ hika ɩ tɩ na ɩ́ naa-ɩ mə hɛkʋ taa kɛ́ ɩsəntɔ.


Y xintzˈet chukaˈ chi cˈo jun chic ángel ri nijoteˈ chicaj quereˈ pa relebel kˈij, rucˈuan ri sello pa rukˈaˈ riche (rixin) ri cˈaslic Dios. Y ri ángel riˈ xurek apo ruchiˈ chique ri ye cajiˈ chic ángeles, ri can yaˈon wi pe uchukˈaˈ chique riche (rixin) chi nbequiyaˈ rucˈayewal pa ruwiˈ ri ruwachˈulef y ri mar. 	 Na má ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ tɔtɔ, na ɩ́ lɩɩna ilim təlɩɩlɛ tɔɔ na ɩ́ tɔka Weesuɣu tʋ Ɩsɔ kʋyʋsʋɣʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsɔɣa kɛ ɩsɔtaa tillaa liɣiti wei pa ha toma sɩ pá la tɛtʋ na teŋku pə taa kɛ naŋanaŋa tɔ sɩ:


Quecˈariˈ xquiben ruma majun cˈa chique ri kachˈalal riˈ kajnek ta ri Lokˈolaj Espíritu pa ruwiˈ, xa can xu (xe) wi cˈa ye banon bautizar pa rubiˈ ri Ajaf Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa Yesu hətɛ tike kɛ paa yaawa na pá sɔna-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm. Ɩlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ ta tiita pa taa nɔɣɔlʋ ɩ tɔɔ.


Y majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma jun cˈojobel cˈacˈacˈ nucˈol riˈ y nujicˈ ri tziek ri xa riˈj chic, y ri tziek riˈ más niretzetaj (nitzeretej). 	 Nɔɣɔlʋ kaa kpaɣa saaliya kʋfalaɣa na ɩ́ tɔ wontuɣu kʋpənʋɣʋ. Tɔfɔ, saaliya ŋkɛ kaa hɔ wontuɣu ŋkʋ na pʋ́ʋ́ɣʋ́ tɛɛsɩ walʋɣʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: ¿Achoj riqˈui junan wi ri rajawaren ri Dios? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasaa sɩ: Pepe caʋ kɛ́ maa kɛɛsəna Ɩsɔ Kawulaɣa ɩlɛ yee?


Chuwech apo ri acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús cˈo cˈa apo ri quicapitán ri soldados. Riyaˈ xracˈaxaj cˈa tek ri Jesús riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo tek xcom ka. Rumariˈ tek ri capitán riˈ xubij cˈa: Can kitzij na wi chi re jun achi reˈ can Rucˈajol wi ri Dios, xchaˈ. 	 Lom yoolaa sɔsɔ wei ɩ ka səŋa Yesu ɩsɛntaa tɔ ɩ na ɩsəna Yesu tɛma kiisuɣu na ɩ́ sɩ tɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Tampana, yʋlʋ ɩnɛ ɩ kɛ́ Ɩsɔ Pəyaɣa.


Y riqˈui riˈ nikˈalajin chi tzˈaket ri ajowabel riche (rixin) ri Dios ri cˈo kiqˈui riche (rixin) chi queriˈ ma xtikaxibij ta kiˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij. Ma xtikaxibij ta kiˈ ri cˈa yojcˈo na chuwech re ruwachˈulef ruma kacˈuan cˈa jun cˈaslen achiˈel rubanic ri rucˈaslen ri Jesucristo. 	 Mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ta təma sɔɔlʋɣʋ tɩɩ fɛɩ pá yɔɣɔtɩ tɔɣɔlɛ sɩ tə kaa nyana pʋlʋɣʋ paa pəcɔɣɔ Ɩsɔ hʋʋlɛ ńtɛ́ tə wule. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsəna Yesu Kilisiti tɔma antulinya taa tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ tá tɔma.


Ri chicop ri xintzˈet, achiˈel cˈa nitzuˈun jun balam. Xa yacˈa ri raken ye achiˈel raken ri chicop ri nibix oso chare. Y ri pa ruchiˈ, achiˈel pa ruchiˈ coj. Xpe cˈa ri itzel dragón ri quek rij xuyaˈ cˈa ruchukˈaˈ y rukˈatbel tzij pa rukˈaˈ ri chicop riˈ. 	 Wontuɣu ŋku ma na mpʋ tɔ kʋ nəɣəsəna kpou kɛ́, na kʋ nɔɔhɛɛ ná nəɣəsəna wontuɣu ŋku pa yaa sɩ wusi tɔ kʋ nyəna, kʋ nɔɣɔ ɩsɩɩ tɔɣɔlaɣa nyəŋka. Ḿpʋ́ɣʋ́ tʋm sɔsɔ ha-kʋɣʋ ɩ toma na ɩ kawulaɣa kumte na ɩ pəsʋɣʋ sɔsɔɔŋkʋ.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij cˈa chare ri Jesús: Riyit awetaman chi riyoj kayaˈon ca ronojel ri cˈo kiqˈui, riche (rixin) chi yit katzekelben. ¿Y achique cˈa ri xtikachˈec riyoj rumariˈ? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Pepeɣe taa hiki ɩlɛ?


Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, can kitzij wi ri nabij. Pero chukaˈ riyoj utz nikacˈul apo jubaˈ chare ri utzil riˈ. Achiˈel niquiben ri tak tzˈiˈ chuxeˈ ri mesa, yequimololaˈ chukaˈ ri rucˈaj tak caxlan wey ri yequitzakalaˈ ka ri acˈalaˈ. 	 Tənaɣa alʋ ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Haɩ, ma cɛ, ye piya tɔkɩ na pə pʋtʋta atɛ, hasɩ təŋəɣɩ kɛ́ na sɩ tɔɔsəɣɩ mɛɛ.


Y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri ye tzekelbeyon el riche (rixin) ri Jesús. Y tek Riyaˈ xtzuˈun cˈa ca chrij y xerutzˈet ri winek riˈ, xpaˈeˈ, y xuchop cˈa rubixic chique: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa tuutuuma hu Yesu waalɩ. Tənaɣa Yesu pəsaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ:


Riyit y riyin can yoj israelitas pa kalaxic, ma yoj aj maquiˈ ta achiˈel ri winek ri ma ye israelitas ta. 	 Tá maɣamaɣa tə kɛ́ Yuta nyə́ma kɛ́ təsiɣisiɣi, tə ta kɛ asaɣaa ɩsɩɩ piitim lɛmpɩ nyə́ma.


Y tek xquitzˈet chi jotol pe jubaˈ cakˈikˈ quereˈ pa sur, riyeˈ xquichˈob chi utz yojbe cˈa ri pa Fenice. Tek xoj‑el cˈa el, xaxu (xaxe wi) cˈa ri ruchiˈ yaˈ riche (rixin) ri Creta yoj benak wi. 	 Pə pamna heelimaɣa nakəlɩ ka lɩɩna ilim mpətəŋ tɔɔ tɔɔ, ɩlɛna saalaa hʋʋ sɩ pɩɩ səna-wɛ. Tənaɣa pa kpɛsa kuula sɔsɔ wei paa kamna kpɩɩlʋɣʋ tɔ, na pá malɩ Kəlɛɛtɩ kʋteŋ təkpam na pá puki.


Y astapeˈ ri ojer ca, ri Dios majun xuben chique ri winek ri ma ye israelitas ta, chi xequicˈualaˈ ri itzel bey ri xka chiquiwech riyeˈ, 	 Pɩɩsɩ nsi sɩ tɛɛwa tɔ sɩ taa Ɩsɔ ɩnɩ ɩ yelaa sɩ paa yəlaa mpa pá təŋ mpaaŋ wei pa nɔkaa tɔ.


Ri Cristo ma xirutek ta riche (rixin) chi yenben bautizar winek; Riyaˈ xirutek riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y tek ntzijoj ri chˈabel riˈ, ma ncusaj ta cˈa nimaˈk tak naˈoj. Ruma nwajoˈ chi nikˈalajin chiquiwech ri winek chi ya ri rucamic ri Cristo chuwech ri cruz ri cˈo ruchukˈaˈ y ma ya ta ri nuchˈabel riyin. 	 Pə taɣa Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔɔ kɛ́ Kilisiti tila-m. Ama ɩ tila-m kɛ́ sɩ má kpaalɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ye ma kpaaləɣɩ-ɩ, má taa kpaaləna yʋlʋ ləmaɣasɛɛ nɔɔleleŋ. Pə́cɔ́ pə́ taa kɔɔ na Kilisiti tesika tɔɔ səm tɔm məlɩ yem.


Pero ma tiben cˈa achiˈel niquiben ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios. Ruma riyeˈ xaxu (xaxe) wi ri ruraybel ri chˈaculaj niquiben. 	 Pə́ taa wɛɛ kɔtɔɩnaa tike tɔm ɩsɩɩ yəlaa mpa pa ta nyɩ Ɩsɔ tɔ pɛlɛ pa lakʋɣʋ tɔ.


Kachˈalal, riyoj nikajoˈ chi riyix niwetamaj ri achique xtiban chique ri ye caminek chic el, riche (rixin) chi queriˈ ma yixbison ta, achiˈel yebison ri winek ri majun coyoben ta riqˈui ri Jesucristo. 	 Ta taapalaa tə caa sɩ ɩ́ cɛkəna mpa pa səpa tɔ pa tɔm na ɩ́ taa wɛɛ piti taa ɩsɩɩ mpa pa fɛɩna tɛɛlʋɣʋ kɛ Ɩsɔ kiŋ tɔ.


Ruma ri yecˈuleˈ, niquikˈaxaj tijoj pokonal pa quicˈaslen, y riyin ma nwajoˈ ta chi riyix nicˈulwachij queriˈ. Pero chukaˈ wi cˈo jun kachˈalal achi ri nrajoˈ nicˈuleˈ, ticˈuleˈ cˈa, riˈ ma mac ta nuben. Y queriˈ chukaˈ jun kˈopoj, wi nrajoˈ nicˈuleˈ, ticˈuleˈ cˈa, riˈ ma mac ta nuben. 	 Paa na mpʋ, ye n tɩɩ kpaɣa alʋ, na ye pɛɛlɔ saana, ɩ ta la ɩsaɣatʋ tɔtɔ. Ama apalaa mpa pa kpakəɣɩ alaa na alaa mpa pa saakɩ tɔ, paa ɩfemle nte pa naakɩ wahala kɛ́. Wahala ɩnəɣɩ ma caa ma kɛɛlɩ mə nyɔɔŋ tɔɔ.


Can kitzij na wi chi majun winek xtajowan ta chi nicom pa ruqˈuexel jun chic winek, astapeˈ retaman chi can pa ruqˈuexel jun winek ri can choj ri rucˈaslen. O riqˈui cˈa jubaˈ cˈo jun ri can ma nupokonaj ta chi nicom pa ruqˈuexel jun chic winek ri can utz rucˈaslen. 	 Ama sɩ yʋlʋ ɩ́ tisi na ɩ́ sɩ siɣisulu tɔɔ tɔ, təcatətəyaʋ kɛ́. Ń ta tɩɩ nyəm nɔɣɔlʋ ná wɛɛ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ sɩ yʋlʋ kʋpaŋ tɔɔ tɔ.


Y hasta ri yawaˈiˈ yeyalox pe ri pa tak bey y pa tak chˈat y pa tak warabel, riche (rixin) chi queriˈ tek ri Pedro nikˈax el, ri rumujal nikˈax ta cˈa pa quiwiˈ jun caˈiˈ chique ri yawaˈiˈ riˈ riche (rixin) chi yecˈachoj ca. 	 Ɩlɛna yəlaa náá sʋʋ kʋtɔntʋnaa kɛ lɩɩnaʋ, na pá hɩɩsɩ-wɛɣɛ katonaa na nyaaləŋ tɔɔ kɛ́ hapɛɛ nɔɔsɩ, sɩ ye Piyɛɛ tɛɛkəna təna, ɩ ɩlɛɛmʋɣʋ maɣamaɣa tɩɩ tokina kʋtokinaʋ kɛ pa taa lɛlaa.