Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Kitzij nbij chiwe, chi riyix yinicanoj pero ma ruma ta xeˈitzˈet ri milagros ri xenbanalaˈ riyin ri yekˈalajsan wuche (wixin) chi ya ri Dios yin takayon pe. Yinicanoj pero xa ruma xixwaˈ jabel wuqˈui y xixnoj. 	 Tənaɣa Yesu cɔwa samaa sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ ná ma piti təma tɔɣɔ ɩ́ pɛɛkəɣɩ-m. Ama ɩ́ tɔɣɔ potopotonaa na ɩ́ haɣa tɔɣɔ.


Yacˈa ri cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, can cˈo wi. Ri Moisés rutzˈiban ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek riyaˈ xutzˈet chi nicˈat ri juwiˈ kˈayis ri cˈo ruqˈuixal, y xracˈaxaj tek xubij ri Ajaf Dios: Yin cˈa riyin ri ru‑Dios ri Abraham, ri ru‑Dios ri Isaac, y ri ru‑Dios chukaˈ ri Jacob, xchaˈ. 	 Moisi hʋlaa təkelekele kɛ́ sɩ sətaa ká tɛ na pá fe. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yaa Tacaa sɩ: Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ, kɛ́ timpi pə yɔɣɔta hotiya tɔm tɔ.


Y queriˈ cˈa chukaˈ riyix achiˈaˈ, can riqˈui cˈa naˈoj ticˈuaj iwiˈ quiqˈui ri iwixjaylal. Tiyaˈ quikˈij achiˈel ri rucˈamon chi niben quiqˈui, ruma riyeˈ ma junan ta quichukˈaˈ iwuqˈui riyix y ruma chukaˈ chi junan xtoc iwuche (iwixin) ri utzilaj cˈaslen ri nuyaˈ ri rutzil ri Dios chiwe. Queriˈ tibanaˈ quiqˈui riyeˈ riche (rixin) chi queriˈ ri iˈoraciones choj napon riqˈui ri Dios. 	 Apalaa mɛ tɔtɔ, ɩ́ tɔkɩ mə alaa na ɩ́ nyɩ pa tɔɔ sɩ pə ŋma-wɛ tɔ pa toma ta tala mə nyəna. Ɩ́ seeki pa ɩsɛ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na-wɛɣɛ Ɩsɔ ká ha weesuɣu kɛ faalaa. Ɩ́ lakɩ mpʋ, na pʋlʋ ɩ́ taa kɔɔ na pə́ kaɣatɩ-mɛɣɛ mə sələməŋ taa.


Yacˈa ri Pablo xa xubij chake: ¿Achique ruma tek riyix niyaˈ pe bis pa wánima ruma yixokˈ pe? Riyin man cˈa npokonaj ta chi yicamisex ruma ntzijoj ri ruchˈabel ri Ajaf Jesús, cˈa ta cˈa chi xaxu (xaxe) wi chi yixim chilaˈ pa tinamit Jerusalem, xchaˈ ri Pablo. 	 Tənaɣa ɩ tɔma sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ wiiki na ɩ́ caa sɩ ɩ́ la na pə́ yɔɔlɩ-m. Ama má, ma sɔɔlʋ pɩɩwaɣa sɩ pə taa la hɔkʋɣʋ tɔm tike. Paa kʋɣʋ, pá kʋ-m Yosalɛm kɛ Tacaa Yesu nyʋɣʋ tɔɔ.


Y xa ruma cˈa ri queriˈ yequibanalaˈ ri winek ri ma niquinimaj ta rutzij ri Dios, rumariˈ tek nipe royowal ri Dios pa quiwiˈ. 	 Ɩsaɣatʋ tənɛwɛ tə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ká mʋ pááná na ɩ́ má mpa paa nɩɩkəna-ɩ tɔ.


Y ruma chi ri winek can sibilaj cˈa xquirek quichiˈ y xquicˈakalaˈ chukaˈ ri quitziak ri yequelesaj el chiquij, y xbequimokˈej pe ulef riche (rixin) chi xquiqˈuek chicaj ruma coyowal, 	 Pa kiisaɣa mpʋ na pá ciɣitiɣi pa wontu na pá faləɣɩ tɛtʋ.


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Wachˈalal, tichajij cˈa ri icˈaslen chiˈiwachibil iwiˈ, riche (rixin) chi can ta cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios, y chi man ta cˈo etzelal ri pa tak iwánima, riche (rixin) chi queriˈ ma xtiyaˈ ta ca ri cˈaslic Dios. 	 Ma taapalaa ɩ́ la laakalɩ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ lá ɩsaɣatʋ kɛ ɩ lotu taa na ɩ́ la laŋkpɩɩsəŋ na ɩ́ ha weesuɣu Ɩsɔ kɛ́ siɣile.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Can kitzij wi chi ri samaj riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj nim; yecˈa ri yetzijon ri chˈabel riˈ xa ma ye qˈuiy ta oc. 	 Tənaɣa ɩ heela ɩ ɩfalaa sɩ: Kʋmtʋ tɔɔwa sɔsɔm. Ama kʋntaa fɛɩ paɣalɛ.


Ri winek ri nibano chare jun chic riche (rixin) chi ntoc preso, can queriˈ cˈa chukaˈ xtiban chare riyaˈ. Y ri nicamisan riqˈui ri espada, can riqˈui cˈa chukaˈ espada nicamisex wi riyaˈ. Rumacˈariˈ ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios, xaxu (xaxe) wi cˈa quecochˈon y ticukeˈ más quicˈuˈx. 	 Ye pə tʋ yʋlʋ wei kɛ́ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa təkɩ-ɩ saləka, ɩsɩɩ pa təka-ɩ saləka ɩnɩ, pɩɩ saaləɣɩ. Na ye pə tʋ wei ɩlɛɣɛ hatuu ɩ tanaŋ tɛɛ sɩ paa kʋ-ɩ na laɣatɛ, ɩsɩɩ pa kʋ-ɩ na-tɛ, pɩɩ saaləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa ka tɔkɩ suulu na pá tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam.


Nataˈ Dios, riyin can nwajoˈ cˈa chi quinojel ri ye ayaˈon chuwe xquebecˈojeˈ ta cˈa wuqˈui chilaˈ chicaj; riche (rixin) chi niquitzˈet ta cˈa ri nukˈij nucˈojlen ri ayaˈon; ruma can yin awajowan wi pe tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 Ma Caa, ma luɣu wɛɛ sɩ má na mpa n cɛla-m tɔ tə́ wɛɛ təntəmlɛ kɛ timpi ma wɛɛ tɔ, na pá ná ma teeli wei n tʋ-m tɔ. Teeli ɩnɩ, n sɔɔla-m tuu lɔŋ na pə́cɔ́ pá lá antulinya tɔɣɔ n tʋ-mɩ-ɩ.


Ruma riyoj majun ri chak ta queriˈ xkatij. Xa can sibilaj xojsamej chi pa kˈij chi chakˈaˈ riche (rixin) chi xkachˈec ri xkatij. Queriˈ xkaben, ruma ma xkajoˈ ta xkayaˈ jun ejkaˈn chiwij. 	 Tə ta caɣa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ calɩ-tʋɣʋ faalaa. Ama tə lapa təma kɛ́ na tə́ konti haŋaɣa. Tə lapa təma na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ teu sɩ tə́ taa sʋkɩ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ səɣəla.


Rumariˈ riyix quixtzeˈen y quixquicot cˈa, ruma nim rajel ruqˈuexel ri xticˈul chilaˈ chicaj. Ruma ri tijoj pokonal ri nikˈaxaj riyix wacami, can queriˈ chukaˈ xquikˈaxaj ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, achiˈaˈ ri xecˈojeˈ el nabey que chiwech riyix. 	 Waatʋ ɩnɩ mə laŋa ɩ́ hɛɛ sɔsɔm, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə kasəyaɣa ká tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩsɔtaa kɛ́. Mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa kɛ paa naasa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kʋpəma.


Y rumariˈ Riyaˈ can benak ruwech chi nicowin yerucol ri yejel apo riqˈui chucanoxic ri Dios. Ruma Riyaˈ jurayil chi cˈo rucˈaslen riche (rixin) chi ma nitaneˈ ta chi nucˈutuj rutzil ri Dios pa quiwiˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ paa pəlee ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ waasɩ pa təna mpa pa kpətəɣəna Ɩsɔ kɛ́ ɩnɩ ɩ tɔɔ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ wɛna weesuɣu kɛ tam kɛ́, na ɩ́ sələməɣəna-wɛɣɛ Ɩsɔ.


¿La cˈo ta cami cˈa jun chiwe riyix ri nicowin chi niqˈuiy chic nicˈaj vara ri rupalen, ruma can nuchˈujirisaj riˈ? Majun. 	 Paa mə taa yʋlʋ ká kʋ ɩ təɣɩ ɩsəna, pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tuusi ɩ təɣɩ wʋlɛ kʋlʋmtəlɛ maɣamaɣa?


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicanolaˈ cˈa kˈaban tak tzij chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquitek pa camic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ nyə́ma pa pɛɛkaa sɩ paa tɔm suuu pa suu Yesu na pá hiki mpaaʋ na pá kʋ-ɩ.


Y tek xapon pa jun aldea, yecˈo cˈa ye lajuj achiˈaˈ ri cˈo ri yabil lepra chiquij. Ri achiˈaˈ riˈ xebecˈulun pe, pero cˈanej xepaˈeˈ wi apo chare ri Jesús. 	 Ɩ sʋʋkaɣa ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩlɛna tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ nyə́ma napəlɩ pá tɔ na pá suli-ɩ. Pa wɛ yəlaa naanʋwa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa səŋa pooluŋ,


Yichˈo iwuqˈui riyix ri cˈo inaˈoj, tichˈoboˈ jabel ri xinbij, y cˈacˈariˈ tibij chuwe wi kitzij o xa ma kitzij ta ri xinbij. 	 Ma yɔɣɔtəɣəna-mɛ ɩsɩɩ yəlaa laɣatʋnaa, ɩlɛ nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔ ɩ́ hʋʋ mə maɣamaɣa na ɩ́ ná.


Y ri Pedro can xbe cˈa quiqˈui cˈa pa Jope. Tek xeˈapon, ri Pedro xucusex cˈa pa jay ri liˈan wi ri caminek. Y ri malcaniˈ tak ixokiˈ xeˈapon riqˈui ri Pedro, yeˈokˈ y niquicˈutulaˈ cˈa apo chuwech ri tziek ri xerubanalaˈ ri Dorcas tek cˈa qˈues na. 	 Tənaɣa Piyɛɛ kʋlaa na ɩ́ təŋ apalaa mpɛɣɛ kpakpaa. Ɩ talaa, ɩlɛna pá kpaɣa-ɩ na pá kpaana-ɩ ɩsɔtaa naŋ ŋkʋ kʋ taa. Na leelaa tʋ-ɩ hɛkʋ na pá wiliɣi na pá hʋ́lə́ɣɩ́ pa tokonaa na pa wontunaa mpa ɩ ka nyala-wɛɣɛ waatʋ wei ɩ wɛna ɩ ɩsɛ tɔ.


Y tiwacˈaxaj na peˈ, riyin ri Pablo nbij cˈa chiwe: Wi riyix xtiyaˈ kˈij chi niban ri circuncisión chiwe ruma can nichˈob chi riqˈui ri queriˈ yixcolotej, riˈ xa niben chare ri Cristo chi achiˈel xa majun utzil xucˈom pe chiwe. 	 Ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ kɛ teu, Pɔɔlɩ má ma tʋləɣɩ-mɛɣɛ təfoo sɩ, ye ɩ́ tɛma mə taa na ɩ́ pɛlɩ, pə wɛ ɩsɩɩ Kilisiti kɔntɛ lapa mə kiŋ ntɛ́ yem.


Queriˈ nbij chiwe ruma ri kachˈalal Epafrodito xa jubaˈ ma xcom ruma rusamaj ri Cristo. Ma xupokonaj ta xuyaˈ riˈ pa camic riche (rixin) chi xinorutoˈ, ruma ya riyaˈ ri xpe pan iqˈuexel riyix riche (rixin) chi xinorutoˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Kilisiti təmlɛ nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ səm cɛɛ-ɩ. Ɩ lapa ɩ weesuɣu kɛ awusa kɛ́ na ɩ́ kɔna-m kʋsənam mpi mə maɣamaɣa ɩ́ taa pəsəɣɩ sɩ ɩ́ kɔna-m tɔ.


Y pa rucaˈn kˈij, ruma ri cakˈikˈ can ma kajnek ta ri ruchukˈaˈ, rumariˈ xquirokij cˈa ca pa yaˈ nicˈaj chare ri ejkaˈn ri rucˈuan ri barco. 	 Heelim tɔŋna kpɩɩlʋɣʋ kɛ cɛɣɛtʋɣʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Kʋ fema ɩlɛna pá pasəɣɩ kpɩɩlʋɣʋ səɣəla lɛnna na pá pɛtəɣɩ teŋku taa.


Tachˈoboˈ cˈa jabel ronojel reˈ, y ri Ajaf xtuben ta cˈa chawe chi xtikˈax chawech jabel. 	 Maɣasəɣɩ tɔm nti ma yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ nyá taa, Tacaa ká ha-ŋ tə nyəm na ń cɛkəna.


Y ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xel pe pan Egipto, y xbe. Y astapeˈ ri rey yacatajnek royowal chrij, riyaˈ ma xuxibij ta riˈ chuwech. Ri Moisés can cukul wi cˈa rucˈuˈx riqˈui ri Dios; can achiˈel xa ta can nutzˈet, astapeˈ ri Dios ma tzˈetetel ta. 	 Moisi tɛma Ɩsɔ na ɩ taa tɔɣɔ waatʋ wei ɩ́ lɩɩ Icipiti na wulaʋ pááná huu ɩ tɔɔ tɔ pə ta tɔ ɩ laŋlɛ. Ɩ səŋa teu təca, mpi tɔ ɩ naakaɣa Ɩsɔ wei ɩ fɛɩ pá na-ɩ tɔ.


Y riqˈui riˈ nikˈalajin ta chi riyoj xa ma kitzij ta ri xkabij chrij ri Dios, tek xkabij chiwe chi Riyaˈ xucˈasoj el ri Cristo. Ruma xa ta kitzij chi majun cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, ri Cristo man ta chukaˈ xcˈastej el. 	 Ye tampana sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe, pɩɩ kula tá waalɩ kɛ́. Mpi tɔ, pə wɛ ɩsɩɩ tə tʋ Ɩsɔ kɛ́ tɔm ntɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tá yɔɣɔtəna na tá nɔɔsɩ sɩ Ɩsɔ feesa Kilisiti pəyele yem.


Riyix xa ijachon iwiˈ. Ruma yecˈo yebin chi ye riche (rixin) ri Pablo. Yecˈo yebin chi ye riche (rixin) ri kachˈalal Apolos. ¿La ma nikˈalajin ta cami chi cˈa ya na ri iraybel ri ucˈuayon iwuche (iwixin)? 	 Pə taɣa pʋlʋ, lɛlʋ tɔŋʋɣʋ sɩ Pɔɔlɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ, na ɩnɛ ɩ́lɛ́ sɩ Apɔlɔɔsɩ tɔɔ kɛ́ ma wɛɛ tɔ, pə taɣa ma ta nyɩ ɩsɔnaa kʋlapʋtʋ kɛ ɩ́ lakɩ mpʋ?


Y ri Jesús xracˈaxaj cˈa ri ruchˈabel. Rumariˈ xpaˈeˈ cˈa y xubij chi ticˈamer pe. Y tek cˈo chic apo ri achi riqˈui, xucˈutuj cˈa chare: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu səŋaa, na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩ́ kɔna-ɩ ma kiŋ. Yʋlʋm tala Yesu kiŋ, ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ-ɩ sɩ:


Ri Dios xuben jurar riche (rixin) chi xkˈalajin chi kas kitzij chi ri Jesús xoc Sacerdote. 	 Mpi pə tɔɔ nɔɔnɔɔ nyəŋ ɩnɛ ɩ kəlaa tɔ, pa kpa-ɩ kɔtʋlʋ na Ɩsɔ tuunaʋ kɛ́. Ama pa kpa lɛlaa kɛ kɔtəlaa kɛ yem kɛ́.


Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo ri cˈaslen. 	 Maɣalɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ haakɩ weesuɣu tɔ.


Y pa ruwiˈ cˈa ri cruz, riyeˈ xquiyaˈ cˈa jun tzˈalan ri tzˈiban el chuwech ri achique mac ri niquibij riyeˈ chi xuben ri Jesús y rumariˈ nicamisex. Chuwech ri tzˈalan riˈ nubij cˈa: YAREˈ RI QUI‑REY RI ISRAELITAS. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa lapa lampa na pá ŋmaa ɩ tɔɔ sɩ: Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ. Pa lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə hʋlɩ mpi pə tɔɔ pa lapa-ɩ mpʋ tɔ.


Y astapeˈ ri achi riˈ cˈa yecˈo na ri noventa y nueve rucarneˈl ri ma xesach ta ca, riyin nbij chi riyaˈ más niquicot ránima riqˈui ri jun rucarneˈl ri sachnek ca, tek nberilaˈ pe. 	 Ye ɩ kɔma na ɩ́ hii-ɩ, pɔpɔtʋ fɛɩ, ɩ laŋlɛ hʋlʋməɣəna-ɩ kɛ́ na pə́ kəlɩ pɔɣɔlaɣafɛi nɩɩnʋwa wei ɩ ta le tɔ.


Y tek ri Jesús xutzˈet chi xa xpe sibilaj bis pa ránima ri achi, xubij: Ri cˈo quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 Yesu nawa sɩ apalʋ ɩnɩ ɩ laŋlɛ wakəlaa, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ama liɣitee nyə́ma Ɩsɔ Kawulaɣa sʋʋʋ wɛ katɛ pə tɩɩ fɛɩ.


Y can qˈuiy chic cˈa tiempo jabel ye rukˈolon ri winek riqˈui ri itz ri yerubanalaˈ, y rumariˈ can jabel niquiyaˈ quixquin chare ri nubij. 	 Ɩlɛna pá wutiɣi Simɔŋ ɩnɩ ɩ waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ topotopo təma ka tɛmna-wɛɣɛ piti lapʋ kɛ hatoo lɔŋ.


Ronojel cˈa ri chˈabel ri nbij chiwe, ma ticˈojeˈ ta ca pa kˈekuˈm, xa can tiwelesaj cˈa pe chuwasakil. Ri xinbij cˈa chiwe pa tak ixquin, ma tiwewaj ta ka, xa tikˈalajsaj cˈa pa ruwiˈ tak iwachoch. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɔm nti ma ŋmɛsəɣɩ na má heeliɣi-mɛɣɛ ahoo tɔ, ɩ́ kpaalɩ-təɣɩ ilim taa. Na nti pa wɛləta mə ŋkpaŋŋ taa tɔ, ɩ́ kpaalɩ-tɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa.


Riyaˈ xa quiyon cˈa ri Pedro y ri ye caˈiˈ rucˈajol ri achi Zebedeo rubiˈ ri xerucˈuaj el. Yacˈariˈ tek Riyaˈ can xunaˈ yan kˈaxon ruma ri xtiberucˈulwachij. Can jun nimalaj bis cˈa ri xpe pa ránima. 	 Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa Piyɛɛ na Sepetee pəyalaa naalɛ. Tənaɣa ɩsənyəŋlɛ na laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ sʋʋ-ɩ kpaʋ.


Ri David xbe cˈa chucanoxic wey pa rachoch ri Dios. Y ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ ya cˈa ri Abiatar. Y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare ri David y ma xu (xe) ta wi riyaˈ ri xtijo, xa can xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Y ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe wi) ri sacerdotes ri yetijo. 	 Ɩsəna ɩ sʋʋ Ɩsɔ təyaɣa taa na ɩ́ tɔɣɔ potopotonaa mpa paa sɩɩ Ɩsɔ tɔ. Apiyataa ka kɛna kɔtʋlʋ sɔsɔ kɛ saa ɩnɩ. Pəyele pə fɛɩ sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ tɔɣɔ potopotonaa mpɛɣɛ yem na pə́ tá kɛ́ kɔtəlaa. Ama Tafiiti ná tɔɣɔ-wɛ. Haləna ɩ́ ha ɩ taapalaa.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ ri xrajoˈ ri Dios. Riyin can wachibil cˈa ri kachˈalal Timoteo tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix iglesia riche (rixin) ri Dios ri yixcˈo pa tinamit Corinto. Pero re wuj reˈ ma xaxu (xaxe) ta wi cˈa iwuche (iwixin) riyix, xa can quiche (quixin) chukaˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit ri chiriˈ pa rucuenta ri Acaya. 	 Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má la Yesu Kilisiti tillu. Má na tá taapalʋ Timotee tə ŋmaakəna takəlaɣa kanɛ. Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle nte tə wɛ Kɔlɛntɩ tɔ tə nyə́ma mɛɣɛ tə ŋmaa-kɛ. Na Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa wɛ Akayi tɛtʋ təna taa tɔ sɩ tə sɛɛkɩ-mɛ.


Y wi yatajnek chuwe chi nkˈalajsaj ri nibix chuwe ruma ri Dios, y wi nikˈax ta chinuwech ronojel runaˈoj ri Dios ri ewatel riqˈui, y wi nikˈax ta chinuwech ronojel naˈoj y wi ruma ta chi can cukul nucˈuˈx, ruma ta riˈ yicowin nben chique ri nimaˈk tak juyuˈ chi yeˈel el ri acuchi (achique) yecˈo wi; y astapeˈ ta yicowin nben ronojel riˈ, pero wi majun ajowabel wuqˈui, majun yicˈatzin wi. 	 Paa pə wɛɛ sɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ saana-m, yaa paa maa nyɩ pə təna na má cɛkəna kʋŋmɛsəm təna, yaa paa maa tisa Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ ma yuŋ kɛ teu na má yɔɣɔtəɣəna pɔɔŋ sɩ ɩ́ kpɛsɩ na ɩ́ laɣasɩ, na ɩ́ kpɛsəɣɩ na ɩ́ laɣasəɣɩ, na maa sɔɔləɣɩ yəlaa, ma wɛ yem kɛ́.


Y wi ri Demetrio y ri ye rachibil cˈo chˈaˈoj nicajoˈ niquiyec chrij jun winek, can yecˈo cˈa aj kˈatbel tzij, pa tak kˈatbel tzij, ri acuchi (achique) rucˈamon chi niquichojmirisaj wi quiˈ. 	 Ye Temetiyusi na ɩ pəyalaa pa caa pa lana nɔɣɔlʋɣʋ tɔm ntɔ, hʋʋlɛ kʋyɛɛŋ wɛɛ mɛɛ. Pə́cɔ́ pə kaasɩ tɔm hʋʋlaa wɛɛ tɔtɔ. Timpi pə wɛɛ sɩ pá pona-tɩ tɔɣɔlɛ.


Y ri discípulos y ri nicˈaj chic niquibij cˈa: Ri Ajaf Jesús can kitzij wi chi xcˈastej el, y xucˈut yan riˈ chuwech ri Simón. 	 na pá tɔŋ sɩ: Tampana tɔɔ Tacaa fema. Simɔŋ na-ɩ.


Y ri rey, ri quipatrón, can yacˈariˈ xutek rusiqˈuixic (royoxic) ri mozo ri ma utz ta xuben, y xubij cˈa chare: Riyit xa yit jun cˈa itzel numozo. Riyin xincuy ronojel ri acˈas, ruma riyit xacˈutuj utzil chuwe. 	 Tənaɣa pa caa ɩnɩ ɩ yaa təmlɛ tʋ ɩnɩ na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ nyá, nyá wiina-m na má cɛ-ŋ təkpatakpata.


Wi queriˈ xtiben, ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Dios xticˈojeˈ pa tak iwánima; y ri uxlanibel cˈuˈx riˈ can xtuchajij wi ri iwánima y xquixrutoˈ riqˈui ri nichˈob. Queriˈ xtuben chiwe ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. Y ri uxlanibel cˈuˈx riˈ can ma xkojcowin ta nikachˈob, ruma can sibilaj nim ri samaj ri nuben. 	 Ye pə lapa mpʋ ɩlɛ laŋhʋlʋmlɛ nte Ɩsɔ haa na yʋlʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna tə tənaɣa tɔ tɩɩ wɛɛ mə lotunaa taa na mə ləmaɣasɛɛ taa kɛ́ Yesu Kilisiti tɔm taa, na pʋlʋ kaa pɛkəlɩ-mɛ.


Queriˈ ri tzˈibatal ca.Wacami cˈa riˈ rukˈijul riche (rixin) chi nuben ri utzil riˈ. Y wacami cˈa riˈ rukˈijul ri colotajic. Riyoj can nikatij wi cˈa kakˈij riche (rixin) chi majun etzelal ri nitzˈetetej ta chikij; ma nikajoˈ ta cˈa chi kuma ta riyoj yetzak ri winek y ma niquinimaj ta ri ruchˈabel ri Dios. Riyoj ma nikajoˈ ta cˈa chi queriˈ nibanatej, riche (rixin) chi ma tiyokˈotej ta chukaˈ ri samaj ri yojtajin chubanic. 	 Tɩɩ caa sɩ nɔɣɔlʋ ɩ́ footi tá təmlɛ, pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ caa tə́ tusi nɔɣɔlʋɣʋ paa mpi pə taa.


Y ri winek riˈ man chic cˈa xcajoˈ ta xquicˈaxaj ri Pablo. Xa xquichop cˈa niquirek quichiˈ y niquibilaˈ: ¡Ticamisex la jun achi laˈ, ruma xa ma rucˈamon ta chic chi qˈues! yechaˈ. 	 Samaa nɩɩna Pɔɔlɩ haləna pə tala tɔm tənɛ ɩnɩ, ɩlɛna pá sʋʋ kapusi mapʋ sɩ: Ɩ́ ləsɩ ɩ weesuɣu. Pə wɛɛ sɩ pá kʋ-ɩ kɛ́. Pə ta nəɣəsəna pá yele-ɩ na ɩ weesuɣu.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chique ri ruteˈ rutataˈ ri achi: ¿La ya iwalcˈual reˈ, ri nibij chi can moy tek xalex? Wi moy cˈa tek xalex, ¿achique cˈa ruma tek nitzuˈun chic wacami? xechaˈ chique. 	 Na pá pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ntɔŋ mə pəyaɣa kɛ ɩnɛ ɩnəɣɩ təkpem na? Pə́cɔ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ lʋla-ɩ na yʋlʋmtʋ yɛɛ? Tɔʋ, ɩlɛ ɩsənaɣa pə lapa na ɩ́ naakɩ pənɛ?


Ri discípulo ri cˈa ninatex ka, can ya cˈa riyaˈ ri tzˈibayon ronojel re cˈo chupan re jun wuj reˈ. Can ketaman cˈa chi kitzij ronojel ri nukˈalajsaj; ruma riyaˈ can xutzˈet ri xbanatej. 	 Yesu ɩfalʋ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛɛsəna tɔm tənɛ na ɩ́ tʋ-təɣɩ takəlaɣa taa. Na tə nyəmá sɩ pə təna mpi ɩ tɔma sɩ pə lapa tɔ, tampana ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa.


¿Achique cˈa nibij riyix chrij ri Cristo? Tek Riyaˈ xtipe, ¿achoj ralcˈual Riyaˈ? xchaˈ cˈa chique. Y ri achiˈaˈ fariseos xquibij cˈa: Ralcˈual ca ri rey David, xechaˈ. 	 Ɩ́ hʋʋ suweɣe Mesii tɔɔ? Awe lʋlʋɣʋ tʋ kɛ-ɩ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ kɛ́.


Ri profeta Isaías, ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, rutzˈiban cˈa ca ri xbix chare ri Jesucristo ruma ri Dios. Y quecˈareˈ ri xutzˈibaj ca riyaˈ: Xtintek cˈa ri nutakoˈn ri ninabeyej chawech, riche (rixin) chi nuchojmirisaj apo ri abey. 	 Pa ŋmaawa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii takəlaɣa taa sɩ: Nyənɩ, ma tillu ntɔ, ma tɛləsəɣɩ nyá nɔɣɔ tɔɔ sɩ ɩ́ taɣanɩ nyá mpaaʋ na ń kɔŋ.


Y quecˈariˈ quibanon ri winek chupan ri kˈij tek ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey, sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xa riqˈui ronojel ri cˈo quiqˈui benak wi ri cánima. 	 Kʋyaŋku Yʋlʋ pəyaɣa má maa kɔɔ tɔ, mpʋ pə maɣamaɣa pɩɩ lana.


Yacˈa riyix kachˈalal, ma yixcˈo ta chic pa kˈekuˈm. Y rumariˈ, tek xtoka ri Jesucristo, chiwe riyix, ma xtoka ta achiˈel noka jun alekˈom, ruma can iwoyoben chic ri kˈij tek xtipe. 	 Ama tá taapalaa, kaɣana ɩ́ tá kɛ́ səkpɛtʋɣʋ tɛɛ nyə́ma, na pə fɛɩ sɩ kʋyakʋ kʋnɛ kʋ tuti-mɛɣɛ kʋtutu ɩsɩɩ ŋmɩɩlʋ tutuɣuu tɔ.


Y chique ri yecˈayin palomax xubij cˈa: Queˈiwelesaj el reˈ waweˈ. Y ma tiben ta chare ri rachoch ri Nataˈ Dios, jun cˈaybel, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩlɛna ɩ́ holina alukukunaa pɛɛtəlaa sɩ: Ɩ́ ləsɩ-wɛɣɛ cənɛ. Ɩ́ taa pəsɩ ma Caa təyaɣa kɛ kʋyakʋ kɛ mpʋ.


Y cˈacˈariˈ xpe ri Jesús xubij chique ri winek ri ye benak chuchapic: ¿Achique cˈa xichˈob riyix? ¿Xichˈob chi yix petenak chuchapic jun alekˈom y rumariˈ icˈamom pe cheˈ y espada? 	 Ɩlɛna Yesu pɔɔsɩ samaa sɩ: Ɩ́ kɔŋɩ-m kpaʋ na ɩ́ nɔkɩ na ɩ́ kpakəɣɩ laɣalɛɛ na kpatəŋ tɔ, maɣa ŋmɩɩlʋ ɩsaɣaʋ kɛ?


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈoc cˈa el pa jun jucuˈ riche (rixin) chi xekˈax cˈa jucˈan chic ruchiˈ yaˈ, y xebe cˈa pa jun desierto. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ pa tike na pá tɛɛna kpeeŋa tɔɔ.


Y ri ixok ri xcˈojeˈ ral, xanmej cˈa, y xbe cˈa pa jun desierto, ruma can ya lugar riˈ ri chojmirisan ruma ri Dios riche (rixin) chi chiriˈ nilix wi oxiˈ junaˈ riqˈui nicˈaj. 	 Ɩlɛna alʋ náá se na ɩ́ polo wʋlaɣa tɛtʋ taa. Ɩsɔ ka taɣana-ɩ təcaɣalɛ kɛ tənaɣa sɩ ɩ́ caɣa na pá tɔɔ-ɩ kʋyɛɛŋ iyaɣa na kʋyɛɛŋ ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩtoso (1260) taa.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Nbin chic cˈa chiwe y ma iniman ta. Y ronojel ri samaj ri yenben, can pa rubiˈ cˈa ri Nataˈ Dios yenben wi. Y ri samaj riˈ can nukˈalajsaj wi cˈa yin achique riyin. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ma tɛma-mɛɣɛ heeluɣu ɩ́ ta mʋ. Təma nna ma lakəna ma Caa toŋ tɔ, alɛ a hʋləɣɩ ma kɛ́ wei tɔ.


Y xequichojmirisaj ca ri samaj chiquicojol ri kachˈalal. Xequicanolaˈ ca ancianos pa tak iglesias. Queriˈ xquibanalaˈ ca ri pa tak tinamit ri xekˈax wi. Y can man cˈa xewaˈ ta riche (rixin) chi xquiben orar, y xequijech cˈa ca pa rukˈaˈ ri Ajaf ri quiniman riyeˈ. 	 Paa Yesu sɛɛlaa kpekəle nte tə taa, pa kpa nyʋɣʋ nyə́ma, na pá hɔkɔ nɔɔsɩ na pá sələmɩ Ɩsɔ. Ɩlɛna pá tʋ-wɛɣɛ Tacaa wei ɩ tɔɔ pa tisa pa yuŋ tɔ ɩ niŋ taa.


Rumacˈariˈ ma caqˈuix ta chi nakˈalajsaj ri ruchˈabel ri Kajaf. Ni ma caqˈuix ta chukaˈ nabij chi awetaman nuwech riyin, astapeˈ riyin yin yaˈon pa cárcel ruma ri rubiˈ Riyaˈ. Y ma tapokonaj ta nakˈaxaj tijoj pokonal ruma natzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Xa can tacochˈoˈ cˈa ronojel riqˈui ri uchukˈaˈ ri niyaˈox (nyaˈ) chawe ruma ri Dios. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ taa sɩ fɛɛlɛ na Tacaa tɔm heeluɣu. Taa sɩ fɛɛlɛ na má wei ma kɛ́ saləka tʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ tɔ ma tɔm. Ama nyaa tɔɣɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ kʋnyɔŋ kɛ ɩsəna Ɩsɔ ha-ŋ pə toma tɔ.


Y tek ri achi cˈo chic pa samaj nijopin ijaˈtz, cˈo cˈa jubaˈ chare ri ijaˈtz riˈ xa pa bey xka wi. Y xepe cˈa ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ xquitij el ri ijaˈtz riˈ. 	 Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna ɩlɛna, lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ na sumasɩ tii na sɩ tɔɔsɩ-yɛ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús can jabel cˈa kˈalaj rubixic ri xubij chique tek xubij: Ri Lázaro, xa caminek chic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu heela-wɛ təfoo sɩ: Lasaa səpa.


Re caˈiˈ pixaˈ reˈ, yareˈ rucˈuˈx ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés y ronojel cˈa ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Tɔm naalɛ ɩnɛ ɩ tɔɔ kɛ́ Moisi kʋsəsɩɩtʋ təna na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔm təna səŋaa.


Riyeˈ yexebexot (yexebeloj) cˈa chrij ronojel, majun bey cˈa niquicot ta ri cánima. Xaxu (xaxe wi) ri itzel tak quiraybel yequibanalaˈ y yequibilaˈ cˈa chukaˈ chˈabel riche (rixin) chi niquinimirisaj quiˈ. Y yequinimirisaj chukaˈ quikˈij nicˈaj chic winek, pero xa ruma cˈo nicajoˈ chique. 	 Yəlaa panɛ, tam kɛ́ pa kʋntəɣɩ na pá kaləɣɩ. Pa maɣamaɣa pa kʋnyɩɩləŋ kɛ pa təŋəɣɩ. Kalampaanɩ tɔm kɛ pa yɔɣɔtəɣɩ, na mpa pa kiŋ kawaaɣa wɛɛ tɔɣɔ pa taləɣɩ.


Y yacˈa ri cˈutuy alcawal cˈanej cˈa xpaˈeˈ wi ca y xluqueˈ cˈa chiriˈ, riche (rixin) chi nuben orar, ruma chi chuwech riyaˈ can ma rucˈamon ta (takal ta chrij) chi nuyec ri runakˈ ruwech chicaj y riyaˈ nubajilaˈ cˈa ruwarucˈuˈx riqˈui ri rukˈaˈ, y nubij cˈa chare ri Dios: Tajoyowaj nuwech, ruma chi riyin yin jun aj mac chawech, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ lampuu mʋlʋ ná cɔɔsa kpeeŋa na ɩ́ kama nyʋɣʋ na kʋsʋɣʋ fɛɩ, na ɩ́ tɛkəɣɩ niŋ sɩ: Haɩ Ɩsɔ, ma kɛ́ ɩsaɣaʋ kɛ́, wii ma pətɔɔtəlɛ.


Yacˈa ri Jesús ma xchˈo ta, y yacˈariˈ tek ri nimalaj sacerdote xubij chare: Can chuwech cˈa ri cˈaslic Dios tabij cˈa chake wi yit cˈa riyit ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ama Yesu suma. Tənaɣa kɔtəlaa wulaʋ tɔma-ɩ sɩ: Na Ɩsɔ wei ɩ wɛna weesuɣu tɔ, ye n kɛ́ Ɩsɔ Pəyalʋ Mesii heelɩ-tʋ təfoo.


Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya.


Pero riyaˈ xubij chique: Riyin nbij cˈa chiwe, chi ri cˈo qˈuiy riqˈui, xtiyaˈox (xtyaˈ) más chare y queriˈ qˈuiy ri xticˈojeˈ riqˈui. Yacˈa ri xa jubaˈ oc cˈo riqˈui, hasta ri jubaˈ riˈ xa xtelesex chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ cɔ-wɛ sɩ: Ma heeliɣi-mɛ sɩ timpi pə wɛɛ tɔ tənaɣa pə sɔɔsəɣɩ. Ama wei ɩ fɛɩna pʋlʋ tɔ, paa pəciimaɣa kɛ́ ɩ wɛna, paa lɛɛkɩ kɛ́.


xubij cˈa chare: Tek xqueˈoka ri ye tzujunel (sujunel) chawij, xtinwacˈaxaj cˈa chukaˈ ri chˈabel ri xqueˈabij riche (rixin) chi natoˈ awiˈ, xchaˈ ri aj kˈatbel tzij. Y xubij cˈa chukaˈ ri aj kˈatbel tzij riˈ chi tucˈuex ri Pablo cˈa pa palacio riche (rixin) ri Herodes, y tichajix cuma soldados. 	 ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Mpa sɩ n lapa taalɩ tɔ, ye pa talaa ɩlɛ, maa paasəna nyá tɔm. Ɩlɛna kʋfənɛɛ tɔ sɩ: Ɩ́ pona Pɔɔlɩ kɛ wulaʋ Helɔtɩ təyaɣa taa na ɩ́ təkɩ-ɩ.


Y ronojel cˈa ri xubij ri Jesús chique ri winek riˈ, ruyon cˈambel tak tzij yerucusaj tek nichˈo quiqˈui. Can majun cˈa ri xubij ta chique chi man ta xucusaj cˈambel tak tzij. 	 Tɔmnaa panɛ, Yesu yɔɣɔtaɣa-wɛɣɛ samaa taa tɔ na atuwa kɛ́. Ɩ ta sɛɣɛsɩ-wɛɣɛ natələɣɩ yem na ɩ́ ta kɛɛsəna pʋlʋ.


Y jun bey cˈa, ri Jesús cˈo pa jun lugar, y nuben cˈa orar. Y tek tanel chic ka, jun cˈa chique ri rudiscípulos xubij chare: Ajaf, kojatijoj riche (rixin) chi nikaben orar, achiˈel ri Juan ri Bautista xerutijoj ri rudiscípulos riche (rixin) chi niquiben orar. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ Yesu caɣa tiili na ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ. Ɩ kɔma na ɩ́ tɛ, ɩlɛna ɩ ɩfalʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɔmɩ-ɩ sɩ: Tacaa, hʋ́lɩ́-tʋɣʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ ɩsɩɩ Yohaanɩ ná hʋ́lʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔ.


Ri Pilato can que wi cˈa riˈ ri xubij pe, ruma riyaˈ can retaman wi chi ri principaliˈ tak sacerdotes quiyaˈon ri Jesús pa rukˈaˈ, ruma itzel niquinaˈ chare chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yetzekelben riche (rixin). 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ɩ pɔɔsa-wɛɣɛ mpʋ, ɩ ka nyəmaɣa təkelekele sɩ ɩsəsɛɛmlɛ tɔɔ kɛ́ kɔtəlaa sɔsaa ka pona-ɩ Yesu.


Y ri María y ri Marta ri ye ranaˈ ri Lázaro, xquitek cˈa rubixic chare ri Jesús: Ajaf, wacami cˈa nikayaˈ rutzijol chawe chi ri kaxibal Lázaro, ri sibilaj nawajoˈ riyit, yawaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alaa mpɛ pa tilaa na pá heeli Yesu sɩ: Tacaa, nyá taapalʋ fɛɩna alaafəya.


Ruma tek ri Ajaf xtiyacatej pe y xtorutzˈapij ca ruchiˈ ri jay, riyix ri ma jane yix oconek ta apo riqˈui, xquixsiqˈuin (xquixoyon) cˈa apo y xtibij: Ajaf, Ajaf, tajakaˈ ri ruchiˈ jay chkawech riche (rixin) chi yoj‑oc apo, xquixchaˈ. Pero Riyaˈ xtubij pe chiwe: Ma wetaman ta acuchi (achique) quixpe wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Pɩɩ kɔɔ na təyaɣa caa təkɩ na ɩ́ kaləsɩ, na mɩɩ wɛna awalɩ tɔɔ, ɩlɛ ɩ́ sʋʋ mapʋ ntɛ́ nɔnɔɣɔ sɩ: Tacaa, tʋlɩ-tʋ. Ɩ́lɛ́ ɩ ká cɔ-mɛ sɩ: Ma ta nyɩ timpi ɩ́ lɩɩnaa tɔ.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Can queˈiwajoˈ cˈa ri yeˈetzelan iwuche (iwixin); ticˈutuj cˈa chare ri Dios chi yeruben ta bendecir ri winek ri yerayin itzel pan iwiˈ; tibanaˈ utzil chique ri xa ma utz ta quinaˈoj iwuqˈui riyix; y tibanaˈ chukaˈ orar pa quiwiˈ ri yeˈokotan y yeyokˈo iwuche (iwixin). 	 Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ sɔɔlɩ mə kolontunaa na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ kɛ́ mpa pa tʋɣɩ-mɛɣɛ kʋnyɔŋ tɔ pa tɔɔ.


Y yecˈa winek riˈ ri yebano chique ri kachˈalal chi ma junan ta quiwech niquiben. Y can xu (xe) chukaˈ ri cˈaslen riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquichˈob. Man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui. 	 Mpɛ pa yelina na faɣaʋ kɔŋ, pa yʋlʋwɛɛtʋ ŋmakələna-wɛ, pə taɣa Ɩsɔ Feesuɣu.


Ri ojer ca, ri Dios qˈuiy cˈa mul xchˈo quiqˈui ri ye katiˈt kamamaˈ. Y tek xchˈo quiqˈui, xerucusaj cˈa profetas, achiˈaˈ ri xekˈalajsan ri ruchˈabel, y qˈuiy cˈa rubanic xerucusaj wi ri achiˈaˈ riˈ riche (rixin) chi xukˈalajsaj ri ruchˈabel chique ri katiˈt kamamaˈ. 	 Lɔŋ Ɩsɔ ka wɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kiŋ kɛ́ na ɩ́ yɔɣɔtəna tá caanaa caanaa kɛ tɔm paɣalɛ taa na yaasinaa paɣalɛ taa.


Y tek ya xa nitzˈaket cˈa ri wukuˈ kˈij, ri Pablo cˈo cˈa ri chiriˈ pa rachoch ri Dios; y yacˈariˈ tek xtzˈet cuma nicˈaj israelitas ri yepe cˈa quelaˈ pan Asia. Y ri israelitas riˈ xquiyaˈ cˈa chukaˈ quinaˈoj ri nicˈaj chic quech aj Israel riche (rixin) chi xquichop ri Pablo. 	 Kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ kɔma sɩ ɩ yoosiɣi, ɩlɛ Yuta nyə́ma mpa pa lɩɩna Asii tɛtʋ tɔ pa ná Pɔɔlɩ kɛlɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpaasa yəlaa təna pááná na pá kpa-ɩ.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri ixok riˈ: Tanimaj cˈa re xtinbij chawe. Can xtoka wi cˈa jun kˈij tek quinojel ri winek ma ya ta chic pa ruwiˈ re juyuˈ reˈ, ni ma pa Jerusalem ta chukaˈ xtiquiyaˈ wi rukˈij ri Katataˈ Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ sɩ: Alʋ nyá nɩɩ ma tɔm, pɩɩ kɔɔ tɔ, Tacaa Ɩsɔ sɛɛʋ kaa wɛɛ təntəmlɛ tɔm, sɩ pʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ yaa Yosalɛm.


Ruma can xukˈalajsaj wi cˈa chkawech ri ruraybel Riyaˈ ri majun bey kˈalajsan ta; y can pa ránima cˈa Riyaˈ xpe wi chi xukˈalajsaj chkawech ri ruchˈobon pe, 	 Na ɩ lapa na tə́ nyɩ mpi ɩ sɩɩwa na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ na pə́ wɛ ɩŋmɛlaʋ tɔ. Na hatuu lɔŋ kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ ka hʋʋ ɩ taa na ɩ́ sɩɩ sɩ ɩ ká yoosi-wɩ na Kilisiti kiŋ.


Yacˈa chuwech ri Dios, can nikˈalajin wi ri cˈo pa tak kánima y chukaˈ chuwech Riyaˈ nikˈalajin wi ri nuchˈob ri Lokˈolaj Espíritu; ruma ri Lokˈolaj Espíritu can retaman wi ri ruraybel ri Dios y yariˈ ri nucˈutuj pa kawiˈ riyoj ri yoj lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. 	 Ɩsɔ wei ɩ naa lotu taa tɔ ɩ nyəmá kpakpaa kɛ mpi Feesuɣu Naŋŋtʋ caa ɩ sələmɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, mpa pa kɛ́ Ɩsɔ nyə́ma tɔ mpɛɣɛ Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ sələməɣəna teitei ɩsɩɩ Ɩsɔ caakɩ tɔ.


Tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Cˈo cˈa jun achi ri xbe pa jopin ijaˈtz. 	 Ɩ́ nɩɩ teu, tuulu poləna tuutu.


Pero ri Jesús can majun cˈa chˈabel ri xubij ta chare ri Pilato. Y rumariˈ tek ri aj kˈatbel tzij riˈ xumey, ruma majun bey rutzˈeton ta chi cˈo ta jun winek ri que ta riˈ nuben. 	 Ama tə tənaɣa mpʋ Yesu tá cɔ-ɩ tə tɔɔ sɩ pʋlʋ. Ɩlɛna pə́ lá Kʋfənɛɛ kɛ piti kɛ́ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ.


Queriˈ nubij ri rutzˈiban ca ri Isaías. Re winek reˈ can ma yecowin ta niquinimaj, ruma chupan ri rutzˈiban ca ri Isaías nubij chukaˈ: 	 Pa ta tɩɩ pəsʋ na pá mʋ ɩ tɔm tɔtɔ. Halɩ Ɩsayii tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ:


Y ya riyaˈ cˈa ri xtibin chawe achique rubanic xtaben riche (rixin) chi queriˈ yacolotej riyit y ri ye aj pan awachoch, xucheˈex ca ruma ri ángel. 	 Ɩnɩ ɩ ká heelina-ŋ tɔm nti tɩɩ ya nyá na nyá təyaɣa təna mə nyʋɣʋ tɔ.


Quinojel ri yemacun, ma niquinimaj ta ri nubij ri ruley ri Dios. Ruma can mac wi riˈ tek nixalkˈotix ri ruley ri Dios. 	 Yəlaa təna mpa pa lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ kɛ pa kpɛɛsəɣəna. Pə taɣa pʋlʋ, ɩsaɣatʋ lapʋ kɛna kʋsəsɩɩtʋ kpɛɛsənaʋ.


Wech aj Israel, ri jun ka‑rey ri xcˈojeˈ ojer ca ri xubiniˈaj David, rutzˈiban cˈa ca ri chˈabel ri xeruyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu pa ránima. Chupan cˈa ri wuj ri rutzˈiban ca riyaˈ, cˈo cˈa ri nubij chrij ri Judas ri xoc ucˈuey bey quiche (quixin) ri winek ri xebe chuchapic ri Jesús. Can queriˈ wi cˈa cˈo chi xbanatej. 	 Ma taapalaa mɛ, tɔm nti Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ ka tʋ Tafiiti nɔɣɔ taa na ɩ́ yɔtɔtɩ, na tə́ wɛ Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa taa kɛ́ Yutaasɩ wei ɩ tɛɛ Yesu kpalaa kɛ nɔɣɔ tɔ ɩ tɔm tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ tɩɩ la.


Ri Pablo y ri Silas xquibij chare: Tanimaj cˈa ri Ajaf Jesucristo, y xcacolotej riyit y ri ye aj pan awachoch, xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa cɔ-ɩ sɩ: Mʋ Yesu tɔm na pə́ ya nyá na nyá təyaɣa nyə́ma.


Pero riqˈui jubaˈ yecˈo ri yebin: Wi ri caminakiˈ xquecˈastej chic el, ¿achique cami rubaniquil riˈ? ¿Achique cami rubanic nitzuˈun ri quichˈacul? 	 Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná wɛɛ na ɩ́ maɣasəɣɩ sɩ ɩsənaɣa sətaa ká tɛ na pá fe ɩlɛ yee? Na pa tɔnəŋ ká wɛɛ ɩsənaɣalɛ?


Ri nwajoˈ cˈa riyin, ya ta chi iwonojel riyix yixchˈo ta pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye ichˈabel ta, pero ri más nwajoˈ ya ta chi ri Lokˈolaj Espíritu nuyaˈ ta chiwe chi yixcowin nikˈalajsaj ri nibix chiwe ruma ri Dios. Ruma chi ri kachˈalal ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, cˈo más quejkalen que chiquiwech ri kachˈalal ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel. Pero wi ri xubij ri kachˈalal pa jun chic chˈabel, can nikˈaxex ca pa quichˈabel ri kachˈalal achique ri xubij, jabel chukaˈ, ruma can nicˈatzin chi ri iglesia yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Ma sɔɔla teu sɩ mə təna ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ma kəla nyɩɩlʋɣʋ kɛ teu sɩ Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ ɩ́ saa-mɛ. Pɔpɔtʋ fɛɩ, wei ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu tɔ ɩ waasəɣɩ na pə́ kəlɩ wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ. Ama ye nɔɣɔlʋ wɛɛ na ɩ́ ká pəsɩ na ɩ́ tɛləsɩ na Yesu sɛɛlaa sɔɔsɩ toŋ pə paasi.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y wi ruma ri etzelal ri yekabanalaˈ rumariˈ tek nikˈalajin chi ri Dios can choj wi, ¿achique cˈa nikabij tek nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ? ¿La ma choj ta cami ri Dios y rumariˈ tek nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ? (Ya cˈa re xinbij ka chiwe, reˈ xa achiˈel niquichˈob ri winek.) 	 Ama ye ɩsaɣatʋ nti tə lakɩ tɔ tə kʋsa Ɩsɔ nyʋɣʋ, haləna pá sa ɩ tampana təŋʋɣʋ, ɩlɛ tɩɩ tasa suweɣe yɔɣɔtʋɣʋ tɔtɔ? Yaa tɩɩ tɔ sɩ timpi ɩ tʋkʋɣʋ-tʋɣʋ cɛɣɛcɛɣɛ kɛ́ tá ɩsaɣatʋ tɔɔ tɔ ɩ yʋwaɣalɛ? Aaɩ. (Ama nti yəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔɣɔ ma yɔɣɔtəɣɩ cənɛ.)


¿Achique cˈa abanic riyit tek yachˈo chrij jun mozo ri xa ma amozo ta riyit? Ri mozo riˈ wi utz ntajin chubanic o ma utz ta, riˈ ya ri rupatrón ri aj cuenta chrij. Pero ma xtitzak ta, ruma ri Ajaf can nicowin nuben chare chi ma xtitzak ta. 	 Ɩlɛ nyaɣa awe na ń footiɣi lɛlʋ təmlɛ tʋ? Ye ɩ ká pəsɩ ɩ təmlɛ lapʋ, yaa ɩ kaa pəsɩ, pə na-ŋ? Pə kɛ́ ɩ́ na ɩ caa pa tɔm kɛ́. Ɩ kaa kpisi-tɛ se. Tacaa wɛna toma sɩ ɩ́ səna-ɩ tɔ pə tɔɔ.


Ri Juan ri Bautista tek xpe, riyaˈ xucˈut cˈa jun chojmilaj bey chiwech, yacˈa riyix xa ma xinimaj ta. Xaxu (xaxe wi) ri cˈutuy tak alcawal y ri ixokiˈ ri ma utz ta quicˈaslen, xaxu (xaxe) wi riyeˈ ri xeniman. Yacˈa riyix, astapeˈ xitzˈet riˈ xa ma xtzolin ta pe icˈuˈx riche (rixin) chi queriˈ xinimaj ta. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yohaanɩ ná kɔma sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́-mɛɣɛ mpaaʋ kʋpaŋkʋ na ɩ́ kisi ɩ tɔm mʋɣʋ. Ama lampuu mʋlaa na wasaŋkalənaa ná mʋ ɩ tɔm. Paa na mə kɔma na ɩ́ ná ḿpʋ́ɣʋ́ waalɩ waalɩ tɔ, ɩ́ tá tɔ sɩ ɩ́ laɣasəɣɩ mə taa hʋwɛɛ na ɩ́ mʋ ɩ tɔm.


Pero ri xubij ri Juan o ri nubij jun ta chic achi chuwij riyin, ma rajawaxic ta cˈa chuwe riyin. Ri xubij ri Juan nnataj apo chiwe ruma rajawaxic chiwe riyix, riche (rixin) chi yixcolotej. 	 Ye ma, pə taɣa ɩsɩɩ ma nyɩɩlaa sɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ hʋ́lɩ́ ma tampana. Ama sɩ pə səna-mɛ na pə ya mə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔtəɣɩ mpʋ.


Y ri yecˈo chiriˈ xquibij: Ajaf, pero ri utzilaj mozo cˈo chic lajuj riqˈui, xechaˈ. 	 Tənaɣa pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa, kɛ ɩ́lɛ́ ɩ wɛna naanʋwa?


Y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique: ¿Acuchi (achique) ximuk wi ri Lázaro? xchaˈ. Y riyeˈ xquibij: Ajaf, joˈ y nbekacˈutuˈ chawech, xechaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Leɣe ɩ́ pima-ɩ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa cɔ-ɩ sɩ: Tacaa kɔɔ na ń ná.


Ruma can chikajujunal cˈo cˈa chi nbekakˈalajsaj na chuwech ri Dios ri xekabanalaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa wei ɩ kʋlapʋtʋ mələɣɩ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́.


Ruma wi xa majun rejkalen nuben chare ri rutijic ri caxlan wey y ri rukumic ri ruyaˈal uva ri ninatabej ri rucamic ri Ajaf Jesucristo, can cˈo wi rucˈayewal nika pa ruwiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye wei ɩ tɔkɩ potopoto na ɩ́ nyɔɔkɩ kɔpʋ kɛ yem tɔɔ na ɩ́ tá cɛkəna sɩ pə kɛ́ Tacaa tɔnʋɣʋ, ɩ kɔŋna ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ tɔm kɛ ɩ tɔɣɔʋ na ɩ nyɔɔʋ mpɩ pə taa kɛ́.


Y man cˈa tichˈob ta ri pa tak iwánima chi riyin xquitzujun (xquisujun) chiwij chuwech ri Nataˈ Dios. Ma que ta riˈ. Ri xtitzujun (xtisujun) cˈa chiwij chuwech ri Dios, ya ri Moisés; ri achoj riqˈui nibij chi can icukuban wi apo icˈuˈx. 	 Ɩ́ taa hʋʋ sɩ maa polo má kuli mə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa. Ama Moisi wei ɩ́ tɛɛləɣɩ tɔ ɩnɩ ɩ ká kulina mə waalɩ.


Y yacˈa tek ri Jesús ye rutakon chic ca ri winek chi tak cachoch, Riyaˈ ye rachibilan ri rudiscípulos xoc el pa jucuˈ y xbe cˈa pa Magdala. 	 Yesu tɛma samaa ɩnəɣɩ yasʋɣʋ ɩlɛna ɩ́ kpa kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ tɛɛ Makataŋ tɛtʋ taa.


Y riyix teˈej tataˈaj, ma tiyec ta coyowal ri iwalcˈual. Ma utz ta cˈa ri niben wi nikˈax ruwiˈ niben chique, y rumariˈ nisech quicˈuˈx. 	 Cɛcɛnaa mɛ ɩ́ taa la na pááná kpa mə piya na sɩ kɔɔ sɩ lɔ apalʋtʋ.


Ri oxiˈ itzel tak espíritu riˈ, riqˈui cˈa ri itzel winek ye petenak wi y can yequibanalaˈ cˈa milagros. Y yebe cˈa quiqˈui quinojel ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef. Yequimol apo riche (rixin) ri kˈij tek xtiquiben chˈaˈoj riqˈui ri Dios, Dios ri can cˈo wi ronojel uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel. 	 Alɔɣaa mpɛɣɛlɛ mpa pa lakɩ piti təma tɔ. Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa tooso pa kʋlaa na pá cɔɔkɩ tɛtʋ təna awulaa sɔsaa tɔɔ sɩ pa kotiɣi-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ kʋyakʋ sɔsɔɔʋ wule yoonaʋ tɔɔ.


Y wacami nwajoˈ yichˈo cˈa jubaˈ chrij ri icˈutun pe chuwe, ri achique rajawaxic chi niben quiqˈui ri kˈopojiˈ y ri cˈa ye cˈajolaˈ na. Ri nwajoˈ cˈa nbij chique riyeˈ, can pa wánima cˈa nipe wi. Ruma ri Ajaf majun xukˈalajsaj ta ca chiquij riyeˈ, ri achique ri utz chi niquiben. Y ri xtinbij, can cˈo cˈa rejkalen y utz chi nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui, ruma ri Ajaf ruyaˈon ri rutzil chuwe y yin ruyaˈon pa rusamaj. 	 Ye apalaa mpa pa ta kpaɣata alaa, na alaa mpa pa ta saata tɔ. Tacaa ta heeli-m pa tɔm sɩ pʋlʋ. Ama Tacaa pɛɛlɛɛ tɔɔ ma nəɣəsəna yʋlʋ wei ɩ́ yɔɣɔta nti pá mʋ-tɩ tɔɣɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛɣɛ nti ma maɣamaɣa ma hʋʋkɩ tɔ.


Y ruma ri Festo nrajoˈ chi utz nitzˈet cuma ri israelitas, xucˈutuj cˈa chare ri Pablo: ¿Nawajoˈ cˈa chi cˈa pa Jerusalem yojbe wi chuchojmirisaxic ri chˈaˈoj ri ntajin chawij? xchaˈ ri Festo. 	 Fɛsətusi caakaɣa sɩ Yuta nyə́ma laŋa ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N caa sɩ pá pona-ŋ Yosalɛm na pá hʋʋna-ŋ tɔm tənɛɣɛ ma ɩsɛntaa?


¿Y achique cˈa nibij riyix wacami chi nikaben chare? xchaˈ. Y ri nicˈaj chic ri quimolon quiˈ chiriˈ xquibij cˈa: Rucˈamon cˈa chi nicamisex, xechaˈ. 	 Tɔʋ, ɩ́ na-we? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔma sɩ ɩ tɔm səpa, paa kʋ-ɩ kɛ́.


Y xubij chukaˈ chique ri quimolon quiˈ chiriˈ: Majun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri xtiyaˈox (xtyaˈ) ta rukˈij pa rutinamit. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, paa nyənəɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ nɔɣɔlʋɣʋ pʋlʋɣʋ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩcatɛ taa.


Y wi nikabij chi xa winek xebin chare ri Juan chi xuben queriˈ, cˈo rucˈayewal nucˈom pe chake riyoj. Riyeˈ xquichˈob ka queriˈ, ruma quixibin quiˈ chiquiwech ri winek. Ruma quinojel ri winek can quetaman cˈa chi ri Juan jun profeta ri can xukˈalajsaj wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Pəyele ye tə tɔma sɩ yəlaa tilina-ɩ... (Pa nyaŋaɣana samaa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa nyənaɣa Yohaanɩ kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kʋpaŋ kɛ́).


Y majun cˈa tibano chawe chi majun awejkalen ruma chi cˈa yit cˈajol na. Pero catoc cˈambel naˈoj chiquiwech ri kachˈalal riqˈui ri achˈabel, riqˈui chi utz rucˈuaxic abanon chare ri acˈaslen, riqˈui chi yeˈawajoˈ quinojel, riqˈui chi ucˈuan ri acˈaslen ruma ri Lokˈolaj Espíritu, riqˈui chi acukuban acˈuˈx riqˈui ri Dios, y riqˈui chi acˈuan jun cˈaslen chˈajchˈoj. 	 Taa yele na nɔɣɔlʋ kpɛɛna-ŋ sɩ n kɛ́ pəyaɣa. Ama wɛɛ wei Ɩsɔ sɛɛlaa lɛlaa ká kɛɛsəɣəna na pá lakɩ tɔɣɔ nyá yɔɣɔtaɣa taa, na nyá tɔntɛ na nyá sɔɔlʋɣʋ kɛ lɛlaa taa, na ɩsəna n tɛmna Ɩsɔ kɛ́ nyá taa na nyá tənaŋŋ wɛɛtʋ pə taa.


Riyin nchˈob chi riyix aj Filipos cˈa ninatej na chiwe, chi tek riyin xinchop rutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y tek xinel pe chiriˈ pa Macedonia, majun chic jun iglesia ri xyaˈo ta jun ofrenda chuwe, xa can xu (xe) wi cˈa riyix. 	 Filipʋ nyə́ma mɛ, mə maɣamaɣa ɩ́ nyəmá sɩ ma lɩɩnaʋ Masetoni kɛ waatʋ wei na Laapaalɩ Kʋpaŋ heeluɣu tɔm caalaɣa kɔntɛ tɔ, mə Yesu sɛɛlaa kpekəle tike sənna-m. Mə tike ɩ́ tʋna-m niŋ kɛ ma kawaaɣa na ma asalaʋnaa pə taa.


Yacˈa ri Jesús majun chˈabel xubij ta chare ri ixok. Y ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús y xquibij chare: Tabij chare re ixok reˈ chi titzolin ca, ruma nurakalaˈ ruchiˈ tzeketel pe chikij, xechaˈ chare. 	 Ama Yesu ta cɔ alʋ ɩnɩ sɩ pʋlʋ. Tənaɣa Yesu ɩfalaa polaa na pá tɔ Yesu sɩ: Tɔɣɔnɩ-ɩ, ɩ kələɣɩ ta ŋkpaŋŋ təkʋɣʋ na ɩ́ təŋəɣɩ-tʋ.


Y quinojel cˈa ri ángeles ye paˈel quisutin quiˈ chrij ri lokˈolaj chˈaquet, y quisutin quiˈ chiquij ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech. Y riche (rixin) cˈa chi niquiyaˈ rukˈij ri Dios, can xexuqueˈ xemajeˈ ka chuwech. 	 Ɩsɔtaa tillaa təna ná səŋaa na pá cɔɔna kumte na sɔsaa na weesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hənta atɛ tənɛnɛnɛ na pá sɛɛ Ɩsɔ.


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa achique ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cˈa ri xtichˈacon, ma xtapon ta cˈa chupan ri tijoj pokonal riche (rixin) ri rucaˈn camic. 	 Ye wei ɩ wɛna ŋkpaŋŋ pʋntʋ ɩ́ tʋ-ɩ teu, na ɩ́ nɩɩ nti Feesuɣu heeliɣi Yesu sɛɛlaa kpeka tɔ ɩlɛ. Ye mpa pa lapa kəllaa pa kaa na səm kʋlɛləm.


Y yacˈariˈ tek jun ángel ri can cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, xberuliˈej cˈa pe jun nimalaj abej, ri achiˈel jun caˈ rubanic. Y ri ángel riˈ riqˈui ronojel ruchukˈaˈ xuqˈuek ri abej cˈa pa mar, y xubij cˈa: Quecˈareˈ ri xtiban chare ri nimalaj tinamit Babilonia riche (rixin) chi xtiqˈuis chiriˈ. Ri tinamit riˈ ma xtitzˈetetej ta chic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu toŋ tʋ nɔɣɔlʋ kpaɣa pəlɛ sɔsɔɔlɛ, tə tɔɔʋ wɛ ɩsɩɩ namlɛ, na ɩ́ pɛtɩ teŋku taa. Ɩlɛna ɩ́ tɔŋ sɩ: Ɩsəntɔɣɔ paa pɛtɩ Papiloni ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ kɛ tuu pə tɛɛ na pááná sɔsɔɔna, na pa kaa tasa-tɛɣɛ keesuɣu.


Y tek rukasan chic cˈa pe ri ruchˈacul ri Jesús chuwech ri cruz, riyaˈ xubor pa jun sakilaj tziek. Y cˈacˈariˈ xberuyaˈ ca pa jun jul riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) caminek chupan, ri cˈoton chuwech jun nimabej. Can cˈa ma jane jun caminek ri yaˈon ta chupan ri jul riˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ tisi sətʋ kɛ tesika tɔɔ na ɩ́ caa kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋŋkahʋlʋŋa na ɩ́ takɩ-ɩ, na ɩ́ pimi-ɩ pəlaaʋ ŋku paa hula kʋkpamʋɣʋ taa na pa ta pinta nɔɣɔlʋ tɔ kʋ taa.


Y tek ri Jesús xracˈaxaj chi ri Juan ri Bautista xchapatej y xyaˈox (xyaˈ) pa cárcel, yacˈariˈ tek ri Jesús xtzolin chic pa ruwachˈulef Galilea. 	 Yesu nɩɩwa sɩ pa tʋ Yohaanɩ kɛ saləka, ɩlɛna ɩ́ tɛɛna Kalilee.


Y ri jun discípulo ri sibilaj xajowex ruma ri Jesús, can yacˈariˈ tek xubij apo chare ri Pedro: Ri xchˈo pe chake, ya ri Ajaf Jesús, xchaˈ. Y ri Simón Pedro, can xu (xe) wi xracˈaxaj queriˈ, can yariˈ xucusaj pe ri rutziak ri relesan ca chrij y xropin ka pa yaˈ riche (rixin) chi ntel pe. 	 Tənaɣa ɩfalʋ wei Yesu sɔɔlaa tɔ ɩ tɔma Piyɛɛ sɩ: Tacaa kɛ́. Tuu ɩsɩɩ Simɔŋ Piyɛɛ nɩɩʋ mpʋ sɩ Tacaa tɔ, tənaɣa ɩ copa ɩ wontu na ɩ́ tɔɣɔlɩ na ɩ́ ŋmaa lʋm taa. (Mpi tɔ, pɩɩ pamna ɩ ka caɣa kpɛtɛ kɛ́.)


Queriˈ ri rutzˈiban ca. Y wi ri rey David Wajaf xchaˈ chare ri Cristo, ¿achique cˈa ruma tek ri winek niquibij chi ri Cristo xa choj jun ralcˈual ca ri rey David? xchaˈ ri Jesús. 	 Tɔʋ, Tafiiti ná yaawa sɩ Tacaa kɛlɛ, ɩsənaɣa Mesii náá məlɩ na ɩ́ kɛ́ Tafiiti pəyaɣa?


Y can que wi cˈa riˈ xcˈulwachitej, ri kˈij can xeruporoj ri winek, y ma riqˈui wi riˈ ri winek can ma xubij ta jubaˈ ri cánima chi xtzolin ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios riche (rixin) chi xquiyaˈ ta rukˈij rucˈojlen. Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ xquiben, xa xquiyokˈ ri rubiˈ ri Dios, Dios ri takayon pe ri rucˈayewal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ haŋaɣa paasaa na ká haŋ yəlaa, haləna pá yaa Ɩsɔ wei ɩ tɔka kʋnaasənam pənɛ pə takanaa na ɩ pəsʋɣʋ tɔ ɩ hətɛ na pá tʋʋ-ɩ. Ama pa ta yele pa ɩsaɣatʋ na pá tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli.


Y ri Jacob xralcˈualaj cˈa ri José ri xoc rachijil ri María. Y ri María riˈ yariˈ ri xalan ri Jesús ri Cristo. 	 Yakɔpʋ ná lʋla Yosɛɛfʋ wei ɩ kɛ́ Malɩ paalʋ tɔ, na Malɩ ɩnɩ ɩ lʋləna Yesu wei pa yaa sɩ Mesii tɔ.


Y cˈo cˈa jun kˈij tek ri cˈutuy limosna xcom, y xucˈuex cˈa el cuma ri ángeles y cˈa ya ri lugar riche (rixin) quicoten xapon wi; chiriˈ riqˈui ri Abraham. Y chukaˈ ri achi beyon xcom, y xmuk. 	 Tənaɣa kʋnyɔntʋ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sɩ, na ɩsɔtaa tillaa kpaɣa-ɩ na pá pona-ɩ Apəlaham cɔlɔɣɔ aləsanna taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ kɔma na ɩ́ sɩ tɔtɔ, na pá pimi-ɩ.


Queriˈ nubij ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruchˈabel ri nimalaj Dios ri nikayaˈ rukˈij rucˈojlen. Y ya cˈa chˈabel reˈ ri chilaben chuwe riyin chi ntzijoj. 	 Laapaalɩ Kʋpaŋ wei pə yelina-m tɔ ɩnɩ ɩ sɛɣɛsəɣəna sɛɣɛsʋɣʋ kʋnɛ. Teeli Ɩsɔ na kʋpantʋ tʋ tɔɔ Laapaalɩ Kʋpaŋ ntɛ́.


Ri chiriˈ pa Pátara xbekilaˈ cˈa jun barco ri nibe cˈa pa Fenicia. Xoj‑oc cˈa el chupan, y xkachop cˈa el bey. 	 Ɩlɛna tə́ maɣana tənaɣa kpɩɩlʋɣʋ nakʋlɩ na kʋ puki Fenisii. Ɩlɛna tə́ sʋʋ kʋlɛ na tə́ tɛɛ.


Catzolin chawachoch, y jatzijoj ri xuben ri Dios awuqˈui riyit, xucheˈex. Y ri achi can xberutzijoj na wi chrachoch, y chique quinojel ri winek pa rutinamit xutzijoj wi ri xuben ri Jesús riqˈui riyaˈ. 	 Məlɩ nyá təyaɣa taa na ń heeli pə təna mpi Ɩsɔ lapa-ŋ tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ tɛɛwa na ɩ́ heeli ɩcatɛ təna taa kɛ́ pə təna mpi Yesu lapa-ɩ tɔ.


Y nicˈatzin chukaˈ chi can jabel yerucˈul apo ri kachˈalal pa rachoch, ri xa cˈa pa jun chic tinamit yepe wi. Nicˈatzin chi xaxu (xaxe wi) ri utz nurayij chi nuben. Y nicˈatzin chi nuchˈob jabel ri yerubanalaˈ. Nicˈatzin chi rucˈuan jun cˈaslen choj chiquiwech ri winek, y jun chˈajchˈojlaj cˈaslen chuwech ri Dios y ma tuyaˈ ta kˈij chare ri mac. 	 Ɩ ká wɛɛ wei yəlaa ɩ́ kɔma ɩ tɛ ɩ nyəmá mʋʋllɛ lapʋ, na ɩ́ sɔɔla mpi pə wɛ teu, na ɩ́ wɛna ləmaɣasɛɛ tɔ. Ɩ ká wɛɛ wei ɩ təŋəɣɩ tampana, na ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yʋlʋ, na ɩ́ nyəmá ɩ tɩ tɔkʋɣʋ tɔ.


Y chukaˈ ronojel can ta pa rucholaj y pa ruchˈajchˈojil tibanaˈ. 	 Pə təna mpi ɩ lakɩ tɔ ɩ́ la ɩsɩɩ pə nəɣəsənaa tɔ, ɩ́ taa la yem yem.


Y riyoj ketaman chi xabachique winek ri rucˈuan ri cˈacˈacˈ alaxic riqˈui ri Dios, ruyaˈon chic ca rubanic ri mac. Ruma ri Ralcˈual ri Dios can nuchajij wi ri winek riˈ. Y ri itzel winek majun nicowin nuben chare. 	 Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ pəyaɣa nakəlɩ ka kaa wɛɛ na ká tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ pəyaɣa kentina ɩ tɔɔ, na Ɩsaɣaʋ kaa kpaɣa pʋlʋɣʋ ɩ tɔɔ.


Riyeˈ can yacˈariˈ tek xpe bis pa cánima. Y niquicˈutulaˈ cˈa apo chare ri Jesús: ¿La ma yin ta cami riyin ri xquibano queriˈ? xechaˈ cˈa chiquijujunal. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa ɩsɛntaa nyəŋa sɔsɔm, na pá sʋʋ-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ kʋlʋm kʋlʋm. Ɩnɛ sɩ: Matɔŋ pə taɣa ma?


Tichajij cˈa ri icˈaslen, y can ma tichuptej ta ri icantil. 	 Ɩ́ tantɩ na ɩ́ taŋaa, ɩ́ ləlɩ mə hɔɔ taa, ɩ́ mʋsɩ mə fətəlanaa.


Pa nicˈaj cˈa chare ri nimabey riche (rixin) ri tinamit, chiriˈ nikˈax wi ri raken yaˈ ri niyaˈo cˈaslen. Y chi caˈiˈ ruchiˈ ri raken yaˈ riˈ, yecˈo cˈa ri cheˈ ye tiquil, ri yeyaˈo chukaˈ cˈaslen, y can cablajuj cˈa mul yewachin pa jun junaˈ, y can chi icˈ chi icˈ yewachin. Y ri quixak ri cheˈ riˈ, ye akˈom riche (rixin) chi niquicusaj ri winek ri ye petenak pa ronojel ruwachˈulef. 	 Na ká kpeŋ ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ ńtɛ́ tə hapəlɛ hɛkʋ taa. Na weesuɣu tʋɣʋ səŋa pɔɣɔ sɔsɔɣa ŋkɛ ka kʋtentemiŋ naalɛ tɔɔ, kʋnɛ na cənɛ na kʋnɛ na cənɛ, na kʋ lʋləɣɩ tɔm naanʋwa na naalɛɣɛ pənaɣa taa. Paa ɩsɔtʋ wei kɛ́ kʋ lʋləɣɩ. Kʋ hatʋ haakɩ piitim yəlaa kɛ alaafəya.


Y wacami quixbiyin cˈa. Y riyix iwetaman chi xa yix achiˈel tak carneˈl ri yixbeka chiquicojol ri winek ri ye achiˈel utiwaˈ (coyotes). 	 Tɔʋ, ɩ́ polo, ɩsɩɩ ma tiluɣu-mɛ ɩsəntɔ tɔ, ɩ́ pəsaa kɛ́ ɩsɩɩ heeŋ kɛ taalɛ hasɩ hɛkʋ.


Ri tijonic riˈ can nuben achiˈel nuben ri itzel yabil chi nikˈey ri chˈaculaj ruma. Y jojun chique ri yeyaˈo ri tijonic riˈ ye ri Himeneo y ri Fileto. 	 Nti nti pa sɛɣɛsəɣɩ tɔ tə wakələɣɩ yəlaa kɛ teitei kɛ́ ɩsɩɩ sʋʋlʋ sʋʋkʋɣʋ səmote taa tɔ. Faacinaa mpɛ pa lataa taa wɛɣɛlɛ na Himenee na Filɛɛtɩ.


Y chukaˈ man ta ixibin iwiˈ chiquiwech ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). Ruma wi ma xtixibij ta iwiˈ, xtikˈalajin chiquiwech riyeˈ chi riyix iwilon chic ri colotajic ri nuyaˈ ri Dios. Y xtikˈalajin chukaˈ chiquiwech riyeˈ chi xa pa kˈakˈ xquebeka wi. Ronojel reˈ pa rukˈaˈ ri Dios cˈo wi. 	 Ɩ́ taa yele na mə kolontunaa nyaasəɣɩ-mɛɣɛ pʋlʋ taa. Mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ pɛlɛ sɩ pa tɔm ká tɛ tənaŋnaŋ tɔɣɔlɛ. Na pə hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ sɩ pɩɩ tɛ na pə́ ya mə nyɔɔŋ, na Ɩsɔ lakəna mpʋ.


Rumacˈariˈ wi xa jun runakˈ awech nibano chawe chi yamacun, tawelesaj y tarokij el, astapeˈ can ya ri runakˈ awech ri cˈo pan awajquikˈaˈ. Ruma xa más utz chi xaxu (xaxe wi) jun chique ri runakˈ awech nawelesaj el que chuwech chi can tzˈaket akˈaˈ awaken y xa pa kˈakˈ yatbecˈak wi ca. 	 Ye nyá ntɔɣɔŋ ɩsəlɛ ká hu-ŋ, ləsɩ-tɛ na ń lɔ-tɛɣɛ pooluŋ. Sana ń laŋ nyá tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pʋlʋ kʋlʋməm na mpi paa pɛtɩ nyá tɔnʋɣʋ tənaɣa tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ.


Y riyit Timoteo, nbij cˈa chawe chi ma tayaˈ ta ca ri utzilaj tak chˈabel achiˈel ri awacˈaxan wuqˈui. Can tikˈalajin cˈa chi can acukuban wi acˈuˈx y yeˈawajoˈ quinojel ruma xa jun chic abanon riqˈui ri Jesucristo. 	 Kɛɛsəɣəna sɛɣɛsəŋ kʋpaŋ wei ma kɛɛsa-ŋ na ɩ́ waasəɣɩ yəlaa tɔ, na ń tɔkɩ teu kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ na təma sɔɔlʋɣʋ mpi tə hika tá na Yesu Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ taa tɔ.


Can queriˈ cˈa rubin ca ri David. ¿Achique cˈa ri nucˈut re tzij reˈ chkawech? Reˈ nucˈut chkawech chi ma xu (xe) ta wi riyoj israelitas ri banon ri circuncisión chake ri jabel ruwakakˈij. Ma que ta riˈ. Xa can queriˈ chukaˈ ri ma ye israelitas ta, ri ma banon ta ri circuncisión chique, riyeˈ jabel chukaˈ ruwaquikˈij; ruma ri nicˈatzin xaxu (xaxe) wi cˈa tikanimaj ri Dios. Achiˈel xuben ri Abraham. Riyaˈ xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej wi ri xtzuj (xsuj) chare ruma ri Dios y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Pɛllaa tike nɩɩkəna leleŋ ɩnɛ? Kʋtapɛləŋ naa nɩɩkɩ-ɩ? Tə tɛma yɔɣɔtʋɣʋ kɛ nɔɔnɔɔ sɩ Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ.


Y ri israelitas riˈ sibilaj cˈa utz quinaˈoj que chiquiwech ri israelitas ri yecˈo pa Tesalónica, ruma riyeˈ can riqˈui ronojel quicˈuˈx xquicˈul ri ruchˈabel ri Dios. Y ronojel cˈa ri niquicˈaxaj el quiqˈui ri Pablo y ri Silas, nbequicanolaˈ chupan ri ruchˈabel ri Dios ri ye tzˈibatal ca, riche (rixin) chi niquetamaj, wi kas kitzij ri nibix chique. Y ri winek riˈ can kˈij kˈij cˈa queriˈ niquiben. 	 Təna Yuta nyə́ma ləmaɣasɛɛ ná wɛ teu na pə́ kəlɩ Tɛsalonikɩ nyə́ma, pa mʋ Ɩsɔ Tɔm na luɣu kʋlʋmʋɣʋ kɛ́. Paa ɩfemle nte pa wiilaɣa Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ taa kɛ́ sɩ pa naa sɩ, tɔm nti Pɔɔlɩ heeliɣi-wɛ tɔ tə wɛ mpʋ yaa ɩsəna.


Y xabachique cˈa winek ri nuben chi nitzak pa mac jun chique re tak acˈalaˈ reˈ, ri yin quiniman riyin, ri winek ri xbano ri pokon riˈ, nimalaj rucˈayewal nipe pa ruwiˈ. Rumariˈ xa utz na jubaˈ chi ximon ta el jun nimalaj abej chukul y nbecˈak ca pa mar, que chuwech chi nuben chare jun coˈol chi nitzak pa mac. Y ri abej ri ximon ta el chukul ri winek riˈ can ta ya ri abej ri nucusex riche (rixin) chi niban ri quiˈen, ri nisitix ruma jun bur. 	 Ye wei ɩ́ lapa na piya nsi sɩ mʋ ma tɔm kɛ ɩsəntɔ tɔ sɩ taa nakəlɩ pəntɩ, pə nəɣəsəna pá tʋ pʋntʋ luɣu tɛɛ kɛ́ namlɛ sɔsɔɔlɛ na pá tʋsɩ-ɩ teŋku taa.


Y ruma cˈa chi riyin ma nwil ta achique nben riqˈui re jun chˈaˈoj reˈ, xincˈutuj cˈa chare ri Pablo: ¿La nawajoˈ cami chi cˈa pa Jerusalem yojbe wi chuchojmirisaxic ri chˈaˈoj ri ntajin chawij? xichaˈ chare. 	 Ma ta cɛkəna ɩsəna maa paasəna tɔm ɩsɩɩ mpʋ pə taka tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ maa pɔɔsa Pɔɔlɩ sɩ yaa ɩ ká tisi na pá pona-ɩ Yosalɛm na pá paasəna ɩ tɔm tənɛɣɛ təna.


Y ri chˈabel ri niyaˈo colotajic nucˈut chkawech chi ri Dios yojrutzˈet chi majun kamac, queriˈ xuben chake ruma xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui Riyaˈ. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri winek ri rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac y nril ri kitzij cˈaslen. 	 Kʋpam Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ kɛ́ tə nyəŋ ɩsəna Ɩsɔ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Pə kpaɣaʋ hatuu kancaalaɣa haləna pə tɛm tɔ, yʋlʋ tɛŋ ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩlɛna Ɩsɔ la, pə ta kaasɩ pʋlʋ tɔtɔ. Ɩsɔ Tɔm taa maɣamaɣa kilisa mpʋ təcɛɩcɛɩ sɩ: Ye Ɩsɔ nyəna wei kɛ́ yʋlʋpaŋ sɩ ɩ tɛma ɩ taa tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ tike tʋləɣəna-tɩ.


Y ri ye riy rumam ca ri Leví ri niquicˈul ri diezmo, xa yecom. Yacˈa ri Melquisedec ri xcˈulu ri diezmo chuwirukˈaˈ ri Abraham, nibix chrij chi riyaˈ ma nicom ta. 	 Ama kɔtəlaa kiŋ ɩlɛ, mpa pa mʋɣɩ mpi yəlaa wɛna tɔ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ tɔ, pa kɛ́ yəlaa mpa saŋa pa wɛɛ cele pa fɛɩ tɔɣɔ. Ama ye Mɛləcisetɛɛkɩ kiŋ ɩlɛ wei ɩ wɛ tam ɩsɩɩ pa ŋmaaʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ mʋna hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ ŋkʋ.


Y ruma xquinabej chi ri Pablo jun achi romano, ri achiˈaˈ ri yecˈo chic apo riche (rixin) chi niquichˈey, xejel el chiquij. Y ri achi achiˈel jun coronel ruxibin chukaˈ riˈ, ruma xuxim ri Pablo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa pa caakaɣa-ɩ mapʋ sɩ ɩ́ yɔɣɔtɩ tɔ pa sʋʋ sewa. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa kʋmataŋ maɣamaɣa kɛ waatʋ wei ɩ nawa sɩ Pɔɔlɩ kɛ́ Lom tʋ pəyele ɩnɩ ɩ lapəna na pá hɔkɔ-ɩ alukpala tɔ.


Riyix can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri tzij ri bin ojer ca. Ri tzij riˈ nubij: Can utz wi chi queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Yacˈa ri yeˈetzelan awuche (awixin), can queˈawetzelaj. 	 Ɩ́ nɩɩwa ɩsəna paa yɔɣɔtaa sɩ: N ká sɔɔlɩ nyá taapalʋ na nyá taa kpana nyá kolontu tɔ.


Ma titzˈuculaˈ ta chic tzij chicojol ka riyix. Ruma iyaˈon chic ca ri itzel cˈaslen ri xicˈuaj. 	 Ɩ́ taa pɛləɣɩ təmaɣa pɔpɔtʋ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ hɔɣɔsa mə yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ na tə yaasinaa tənaɣa na ɩ́ lɔ.


Y tek ri Jesús y ri rudiscípulos yecˈo chic cˈa ri pa Galilea, xpe ri Jesús xubij chic cˈa chique ri rudiscípulos: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xquijach wi pa quikˈaˈ ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pə pamna Yesu ɩfalaa kota təntəmlɛ kɛ Kalilee tɛtʋ taa. Tənaɣa Yesu heela-wɛ sɩ: Paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa,


Y ri Pedro xubij cˈa chique quinojel ri yecˈo riqˈui, chi queˈel el jubaˈ. Riyaˈ xxuqueˈ ka y xuben cˈa orar. Y xutzuˈ apo ri caminek, y xubij: Tabita, cayacatej. Y ri ixok riˈ can yacˈariˈ xbetzuˈun pe, y tek xutzuˈ cˈa chi cˈo ri Pedro, xyacatej pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ ləsa yəlaa təna, na ɩ́ luŋ akula na ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ. Ɩlɛna ɩ́ pəsəna sətʋ tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tapita kʋlɩ. Tənaɣa Tapita kula ɩ ɩsɛ. Ɩ nawa Piyɛɛ ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ caɣa ɩ tapʋɣʋ tɔɔ.


Rumacˈariˈ majun chic jun ri tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ri nitij o ri nikum. Majun chic cˈa tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ma nichajij ta ri kˈij tek nalex ri icˈ, y ri uxlanibel tak kˈij y nicˈaj chic nimakˈij. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ taa yele na nɔɣɔlʋ footi-mɛɣɛ mə tɔɣɔnaɣa na mə kʋnyɔnyɔɔm na acima kʋyɛɛŋ na ɩsɔtʋ kʋfalʋ na kʋyɛɛŋ kʋhɛɛsəŋ pə tɔɔ.


Y wi ta ri nabey trato utz ta xel, man ta rajawaxic chi xban chic jun rucaˈn trato. 	 Ye kancaalaɣa nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ ka tewa təkpataa pa taa tasa nɔɣɔ kʋfalaɣa kɛ pɛɛlʋɣʋ tɔtɔɣɔ kʋpənaɣa lonte.


Y riyaˈ xutzijoj cˈa chique ri rajawaren ri Dios y xerutijoj cˈa chukaˈ ri winek chrij ri samaj ri xorubanaˈ ka ri Ajaf Jesucristo. Riyaˈ can ma xupokonaj ta xutzijoj chique quinojel. Y can majun chukaˈ xbin chare ri Pablo chi ma tutzijoj ta chic ri ruchˈabel ri Dios. 	 Na ɩ́ lakɩ Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ Tacaa Yesu Kilisiti tɔm təyelele na ɩɩ nyaŋna pʋlʋ.


Ri Cristo Jesús can xuben wi ri samaj ri xyaˈox (xyaˈ) pe chare ruma ri Dios, achiˈel xuben ri Moisés. Ri Moisés can utz quicˈuaxic xuben chique ri ye ralcˈual ri Dios. 	 Ɩsɔ ka ləsəna-ɩ sɩ ɩ́ la təmlɛ tənɛ, na ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ kɛ́ teu ɩsɩɩ Moisi ka nɩɩna Ɩsɔ na ɩ́ la ɩ təmlɛ kɛ Ɩsɔ təyaɣa təna taa tɔ.


Ri Jesús y ri cablajuj rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek ri ye benak quiqˈui, quichapon el bey riche (rixin) chi ye jotol el pa tinamit Jerusalem. Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerucˈuaj el jubaˈ quelaˈ pa quiyonil ri rudiscípulos ruma cˈo cˈa ri nrajoˈ nubij chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pukaɣa Yosalɛm, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ ɩfalaa kɛ kpeeŋa kɛ waatʋ wei pa wɛ mpaaʋ taa tɔ na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ:


Y tek riyeˈ xquicˈutuj chuwe achique ri nbanon, xquichˈob cˈa chi yinquelesaj el, ruma majun mac ri xilitej ta chuwij riche (rixin) chi queriˈ yitak ta pa camic. 	 Pɛlɛ pa wiila ma tɔm taa na pá ná sɩ natəlɩ tə fɛɩ ma kiŋ na tə́ nəɣəsəna sɩ pá kʋ-m, ɩlɛna pɛlɛ pa tɔ sɩ pa tʋləɣɩ-m.


Wacami tiwelesaj cˈa ca ri talento chare y tiyaˈ chare ri numozo ri cˈo ri lajuj talento riqˈui. 	 Tɔʋ, ɩ́ lɛɛkɩ nyəɣətʋ nɩɩnʋwa (100) ɩnəɣɩ ɩ niŋ taa, na ɩ́ sɔɔsɩ nyəɣətʋ nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tʋ.


Tek ri mozos ri xeˈoc pa samaj ri pa tak a las cinco ri tikakˈij xeˈapon riche (rixin) chi yetoj pe, jun puek ri nibix denario chare ri xbequicˈululaˈ pe, ruma queriˈ ri ruraybel ri rajaf ri ulef chi xuyaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa ɩ ka hika taanaɣa ilim tɔ pɛlɛ pa kɔma na pá hiki liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ.


Y can ruraybel wi cˈa riyaˈ chi nibe pa ruwachˈulef Acaya. Rumariˈ tek ri kachˈalal ri yecˈo pan Efeso xquibij cˈa chare chi utz ri nuchˈob, y xquiben chukaˈ el jun wuj riche (rixin) chi nuyaˈ chique ri can ye nimanel wi riche (rixin) ri Jesús ri yecˈo pan Acaya. Ri wuj riˈ nubij cˈa chi tiquicˈuluˈ ri Apolos. Y tek ri Apolos xapon, can sibilaj xucukubaˈ quicˈuˈx ri ye nimanel ri yecˈo chiriˈ, ri can samajnek chic ri rutzil ri Dios ri pa tak cánima riche (rixin) chi quiniman y ye colotajnek chic. 	 Pə kɔma na pə kɔɔ ɩlɛna Apɔlɔɔsɩ luɣu la sɩ ɩ puki Akayi. Ḿpʋ́ɣʋ́ ta taapalaa tisaa sɩ: Ɛɛ ɩ́ polo. Ɩlɛna pá la takəlaɣa na pá cɛla Akayi Ɩsɔ sɛɛlaa sɩ ye Apɔlɔɔsɩ ɩ́ tala təna pá tɔkɩ-ɩ teu. Saa wei ɩ kɔma na ɩ́ tala təna tɔ ɩ tema mpa Ɩsɔ lapa pɛɛlɛɛ na pá mʋ Tacaa tɔm tɔ.


Y tek ri María racˈaxan chic ka ronojel riˈ, xucˈutuj chare ri ángel: ¿Achique cˈa modo riˈ tek xticˈojeˈ wal? Ruma riyin xa ma jane yincˈo ta riqˈui ri achi ri xtoc wachijil. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Malɩ pɔɔsa ɩsɔtaa tillu sɩ: Ɩsənaɣalɛ pɩɩ la mpʋ na má ta nyənta apalʋ?


Y chukaˈ ri pa tak nimakˈaˈ, tek riyix nitzˈet chi mukul ruwech ri caj y quek chukaˈ quibanon ri sutzˈ, nibij chi ma utz ta ri kˈij nuben wacami. Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej, ruma jabel iwetaman nitzuˈ achique nuben ruwech ri caj, iwetaman wi utz o ma utz ta ri kˈij nberubanaˈ. Yacˈa ri retal ri ntajin nibanatej chiwech wacami nubij achique tiempo yojcˈo wi, pero riyix xa ma nitzuˈ ta. 	 Na ye tanaŋ təhulu kɛ́ pə sɛɛwa na pə́ wɛ təsutii, ɩ́ tɔŋ sɩ Tɛʋ ká kɔɔ saŋa. Mpi tɔ, ɩsɔtɔnʋɣʋ sɛɛwa na pə́ wɛ səkpɛtʋɣʋ. Pə lapa ɩsəna na ɩ́ nyəŋ mpi mpi pə lakɩ ɩsɔtɔnʋɣʋ taa tɔ, na ɩɩ nyəŋ mpi pə lakɩ kʋyɛɛŋ ɩnɛ ɩ taa tɔ.


Majun winek tzˈeteyon ta ruwech ri Dios. Pero wi nikajoˈ kiˈ, nikˈalajin chi ri Dios can cˈo pa tak kánima. Y ri ajowabel riche (rixin) ri Dios can tzˈaket ri cˈo kiqˈui. 	 Nɔɣɔlʋ ta keesita Ɩsɔ se. Ama ye tə sɔɔləɣɩ tá təma, Ɩsɔ wɛ tá waalɩ kɛ́ na ɩ sɔɔlʋɣʋ naa tá kiŋ təkelekele.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Jun achi jun bey ca, xuben jun nimakˈij pa rachoch riche (rixin) chi niquiben jun waˈin. Rumariˈ riyaˈ ye qˈuiy winek ri xubij chique chi yeroyobej chrachoch ri kˈij riche (rixin) ri waˈin. 	 Tənaɣa Yesu cɔ pʋntʋ ɩnɩ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ lapəna tɔɣɔnaɣa təkpɛtɛkpɛtɛ. Ɩlɛna ɩ́ yaa yəlaa samaa sɩ pá kɔɔ pá tɔɣɔ.


Wi ta jun chiwe riyix ri yecˈo ta jun ciento rucarneˈl y nisach ta ca jun tek yeberuyukˈuj, ¿la ma yeruyaˈ ta cami ca jubaˈ ri nicˈaj chic tak rucarneˈl chiriˈ pa juyuˈ, y nibe chucanoxic ri jun hasta que nril pe? 	 Ye ɩsɩɩ mə taa nɔɣɔlʋ wɛna heeŋ ntɛ́ nɩɩnʋwa (100), ɩlɛna ɩ taa kʋlʋm tə le, ɩ kaa yele pɔɣɔlaɣafɛɩ nɩɩnʋwa ɩnɛɣɛ nyɩɩtʋ tətɔɣɔlɛ na ɩ́ tɛɛ na ɩ́ sʋʋ kʋlepu ɩnəɣɩ pɛɛkʋɣʋ haləna ɩ na-ɩ?


Rumacˈariˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Wi cˈo jun ri nrajoˈ nunimirisaj riˈ, más utz chi ya ri Ajaf tunimirisaj rukˈij. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ye wei ɩ́ caa ɩ sa, ɩ́ sa nti Tacaa lapa tɔ, ɩ́ taa sa ɩ tɩ.


Can jabel cˈa ruwarukˈij ri winek ri nisiqˈuin ri chˈabel ri kˈalajsan ca waweˈ, y can jabel chukaˈ ruwaquikˈij ri winek ri yeˈacˈaxan y can niquinimaj ri nubij. Ruma can nakaj chic cˈo ri kˈij tek xquebanatej ronojel ri tzˈibatal ca waweˈ. 	 Wei ɩ kaləɣɩ tɔm tənɛ, na mpa pa tʋ ŋkpaŋŋ kɛ mpi pɩɩ la cele na pə yɔɣɔta pə tɔm tɔ, na pá tɔka nti pa ŋmaa cənɛ tɔ, pʋntʋnaa ntɛ́ leleŋ nɩɩlaa. Pə taɣa pʋlʋ, mpi pə wɛɛ sɩ pɩɩ la mpʋ tɔ pə waatʋ wʋsaa kɛ́.


Y tek xoc cˈa pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, ri nabey kˈij chare ri semana, ri discípulos quimolon quiˈ, pero can ye quitzˈapilon cˈa ri ruchiˈ ri jay ri yecˈo wi; ruma riyeˈ can quixibin cˈa quiˈ chiquiwech ri israelitas, ri ye quiwinak. Y cˈa tek xquitzˈet, xa cˈo chic ri Jesús chiriˈ chiquicojol y xubij cˈa chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel, xchaˈ. 	 Cimaasɩ ɩnɩ ɩ taanaɣa tɔɔ ɩ ɩfalaa ka kota kutuluɣu nakʋlɩ kʋ taa, na pá kaləsɩ pa tɔɔ kɛ́ pa nyaŋaɣana Yuta nyə́ma tɔ pə tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu lɩɩ pa hɛkʋ taa təsɛlɩ, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ hɛɛsɩ laŋa.


Y astapeˈ ta can xquicamisex, ruma ri samaj ri nben chicojol, pero riyin can yiquicot. Ruma riyix can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios y ri cukbel cˈuˈx riˈ can achiˈel jun ofrenda ri niyaˈ chare ri Dios, y ri nuquiqˈuel ri xtitix can xtoc chukaˈ jun ofrenda. Riche (rixin) chi queriˈ, riyix y riyin junan ta cˈa nikayaˈ jun ofrenda chare ri Dios. Y queriˈ riyin yiquicot iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 Ntanyɩ ma caləm ká lɩɩ, ma səm tɔm kɛ ma wɛna mpʋ. Na ye pɩɩ tɩɩ lapa mpʋ, pə wɛ ɩsɩɩ kɔtaɣa ŋka mə Ɩsɔ sɛɛtʋ tasa Ɩsɔ kɛ́ lapʋ tɔɣɔlɛ. Ye pɩɩ la mpʋ, ma laŋlɛ hɛɛwaɣa. Na má na mə təna tá laŋa hɛɛna.


¿Y achique cami nicˈatzin wi ri ley riche (rixin) ri Moisés? Ri Dios xuyaˈ ri ley riˈ xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nukˈalajsaj janipeˈ chi mac niquiben ri winek y xaxu (xaxe wi) xucusex tek cˈa oyoben na ri Cristo ri riy rumam ri Abraham, ri tzujun (sujun) chare ri Abraham ruma rutzil ri Dios. Y tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xerucusaj kˈaxey tak tzij. Nabey mul, xuyaˈ chique ángeles, y ri ángeles riˈ xquiyaˈ chare ri Moisés. Y pa ruqˈuisbel, ri Moisés xuyaˈ chique ri winek. 	 Pepe nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pa sɩɩ kiiŋ ɩlɛ? Pa sɔɔsa ɩlɛɣɛ sɩɩʋ kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ yəlaa kɛ pa kʋlapʋtʋ nti Ɩsɔ ɩɩ caa tɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə́ caɣa mpʋ, haləna Apəlaham pəyaɣa ŋka ka tɔɔ Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la kʋpantʋ ntɩ tɔ ká kɔɔ. Na ɩsɔtaa tillaa kɛ Ɩsɔ tilina kʋsəsɩɩtʋ ntɩ, na yʋlʋ kɛ pɛlɛ pa cɛlaa sɩ ɩ́ tɛləsɩ ɩ lɛlaa.


Y tek xa cˈariˈ yixoc apo chupan ri jay ri yixbecˈojeˈ wi, tiyalaˈ rutzil quiwech ri yecˈo chupan ri jay riˈ. 	 Ye ɩ́ sʋʋ təyaɣa nakəlɩ ka taa ɩlɛ ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɔ ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya.


Yacˈa ri ijaˈtz ri xeka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal, can nichˈo chukaˈ chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. 	 Lɛlaa ná nəɣəsəna wena a hota sɔwa taa tɔ. Mpi tɔ pa tɛŋ Ɩsɔ Tɔm nɩɩʋ,


Queriˈ xuben chuwe, astapeˈ tek rubanon ca xa xiyokˈon chrij, y xenyaˈ pa tijoj pokonal ri winek ri quiniman Riyaˈ; y qˈuiy pokon ri xinbanalaˈ chique. Pero ri Ajaf xujoyowaj nuwech, ruma ri tiempo riˈ riyin ma wetaman ta ri xenbanalaˈ ruma ma jane nuniman ta ri Jesucristo. 	 Tuu lɔŋ má yɔɣɔtaɣana ɩsaɣatʋ kɛ ɩ tɔɔ, na má tʋna-ɩ kʋnyɔŋ, na má tʋʋ-ɩ. Ama Ɩsɔ wii ma pətɔɔtəlɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma taa tɛ́ ma taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ma ta nyɩ ma kʋlapʋtʋ ntɩ.


Y tek ri caˈiˈ achiˈaˈ ri yetzuˈun chic, kas elen cˈa niquiben pe, can yacˈariˈ tek yecˈo chic nicˈaj xeˈoc apo riqˈui ri Jesús, quicˈuan apo jun achi ri memurnek ruma chapatajnek ruma jun itzel espíritu. 	 Pɛlɛ pa lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa, ɩlɛna pá kɔna Yesu kɛ ɩlɔɣɔhilu kamumuka.


Y ketaman chukaˈ chi yecˈo winek ri yebin chi yecˈo nicˈaj chic dios. Yecˈo dios waweˈ chuwech re ruwachˈulef, y yecˈo dios chilaˈ chicaj, yechaˈ. Can ye qˈuiy ri nibix dios y ajaf chique. 	 Ɩsɔtaa nyəm paɣalɛ na atɛ nyəm paɣalɛ kɛ yəlaa yaa pa ɩsɔnaa. Paa yaa mpʋ sɩ ɩsɔnaa na mpa pa nyənəɣɩ sɩ pa tɩ-wɛ tɔ pa wɛ paɣalɛ.


Y xpe chukaˈ riche (rixin) chi ri ma ye israelitas ta niquiyaˈ chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios, ruma Riyaˈ xujoyowaj quiwech. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Xcatinkˈalajsaj cˈa chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta y xtinyaˈ cˈa akˈij, y xtinbixaj ri abiˈ. 	 Ɩ kɔma tɔtɔ sɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, pɛlɛ pá sa Ɩsɔ kɛ́ ɩ suulu tɔɔ. Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ mpʋ sɩ: Pə tɔɔ kɛ́ maa sa-ŋ piitimnaa hɛkʋ. Maa tala-ŋ yontu taa.


Yacˈa ri Agripa xubij chare ri Pablo: Riyit nachˈob chi chanin naben chuwe chi yinoc chukaˈ jun chique ri yeniman riche (rixin) ri Cristo. 	 Tənaɣa Akilipa tɔma Pɔɔlɩ sɩ: Pə lakɩ-ŋ ɩsɩɩ ye má na-ŋ tə wɛɛ na tə́ wɛɛ n ká la na má pəsɩ Kilisiti təŋlʋ yɛɛ?


Riyix ixokiˈ ri cˈo iwachijlal, can rucˈamon wi chi queˈinimaj queˈitakej ri iwachijlal, ruma iwetaman chi ri Ajaf yariˈ ri nika chuwech chi niben. 	 Alaa-mɛ ɩ́ seeki mə paalaa ɩsɩɩ ɩ́ seekuɣu Tacaa tɔ.


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, ri Ajaf Jesús xeruchaˈ cˈa nicˈaj chic achiˈaˈ riche (rixin) chi yesamej riqˈui; y can ye setenta cˈa achiˈaˈ ri xeruchaˈ, riche (rixin) chi xerutek el chi ye cacaˈ. Xerutek ri pa tak tinamit y pa tak nicˈaj chic lugar ri acuchi (achique) cˈo chi xtapon wi Riyaˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ Tacaa tasa apalaa nɩɩtoso na naanʋwa na naalɛɣɛ ləsʋɣʋ, na ɩ́ tili-wɛɣɛ naalɛ naalɛɣɛ acalɛɛ na timpiwɛ ɩ wɛɛ sɩ ɩ puki tɔ.


Y can sibilaj yebison ruma ri Pablo, ruma riyaˈ xubij cˈa chique chi majun bey chic cˈa xtiquitzˈet ta el ruwech waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Y xebe cˈa riqˈui, riche (rixin) chi xbequijachaˈ ca pa barco. 	 Nti tə kəla pa laŋa wakəlʋɣʋ tɔɣɔlɛ ɩ tɔm sɩ pa kaa tasa ɩ ɩsəpəle taa kɛ́ keesuɣu tɔ. Tənaɣa pa sɩɩ-ɩ na halɩ pá tana-ɩ kpɩɩlʋɣʋ kiŋ.


Y riyin nbij chi riyix iwacˈaxan chi ri Dios ruyaˈon re samaj reˈ chuwe, riche (rixin) chi nkˈalajsaj ri utzil ri ruyaˈon chiwe riyix. 	 Ma hʋʋ teu sɩ ɩsəntɔ ɩ́ nɩɩwa ɩsəna Ɩsɔ lapa-m suulu na ɩ́ tʋ-m sɩ má la təmlɛ kɛ mə kiŋ tɔ.


Y riche (rixin) chi niwetamaj chukaˈ riyix ri achique nbanon, ntek cˈa el ri kachˈalal Tíquico iwuqˈui. Riyaˈ jun kachˈalal ri sibilaj nwajoˈ y can ma nitaneˈ ta chi nuben ri rusamaj ri Ajaf. Riyaˈ xtiberubij cˈa ronojel chiwe ri achique nbanon waweˈ. 	 Ta taapalʋ Tisikɩ wei ɩ lakɩ Tacaa təmlɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ tɔ ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ ma tɔm na ɩ́ nyɩ ɩsəna taa ma wɛɛ tɔ.


Rumariˈ xinbij: Ajaf Dios, riyin xipe riche (rixin) chi nben ri araybel riyit, can achiˈel ri tzˈibatal ca chuwij chupan ri boron wuj, 	 Tənaɣa ma tɔma sɩ: Haɩ Ɩsɔ, maɣalɔ. Ma kɔŋ sɩ má la nyá luɣu nyəntʋ ɩsɩɩ pa kɛɛsa ma tɔm kɛ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ takəlaɣa taa tɔ.


Pero ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Can kitzij wi nbij chiwe chi riyin can yincˈo wi pe, tek cˈa ma jane cˈo ta rutzijol chi nalex ri Abraham, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Yuta nyə́ma sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ tuu na pə́cɔ́ pá lʋlɩ Apəlaham tɔ, ma wɛɛ kɛ́.


Y tiyaˈ cˈa rutzil quiwech quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal ri xa jun chic chukaˈ quibanon riqˈui ri Cristo Jesús. Y chukaˈ ri kachˈalal ri yecˈo wuqˈui niquitek el rutzil iwech riyix. 	 Ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ yəlaa təna mpa pa wɛ Yesu Kilisiti mpaaʋ taa tɔ. Tá taapalaa mpa pa wɛ ma kiŋ cənɛ tɔ pa sɛɛ-mɛ.


ruma xa can xu (xe wi) ri jun ti rumiˈal cˈo, y cˈo achiˈel xa cablajuj rujunaˈ y ya xa jubaˈ ma nicom ka. Y tek ri Jesús y ri ye benak riqˈui xquichop el bey riche (rixin) chi yebe chrachoch ri Jairo, sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri xetzekeˈ el chrij. Y rumariˈ niquipitzˈilaˈ cˈa quiˈ chrij, ye benak. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ka wɛna pɛɛlɔ na ɩ́ caakɩ səpʋ. Pə́cɔ́ ɩ tike kɛ ɩ ka wɛna, na ɩ pɩɩsɩ wɛ naanʋwa na naalɛ. Yesu kʋlaa sɩ ɩ puki tɔ na samaa nyəkaa kɛ́ teu.


Y re jun achi re nitzˈet pe riyix re cˈo waweˈ y iwetaman chukaˈ ruwech, xcˈachoj, ruma can pa rubiˈ ri Jesús xkacˈutuj wi. Y re achi reˈ can xcˈachoj wi ruma can xucukubaˈ chukaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Jesús. 	 Yesu ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ toŋ taa na táá tɛmnaʋ kɛ-ɩ yelina apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlaa. Ɩ́ nyəma-ɩ na ɩnɩ ɩ səŋna mə ɩsɛntaa ɩsəntɔ. Táá tɛmnaʋ kɛ Yesu yelina apalʋ ɩnɛ ɩ wɛna ɩ tɩ təmammam na mə təna ɩ́ naakɩ mpʋ.


Riche (rixin) chi queriˈ niquiyec ta apo ri quibeyomal riche (rixin) chicaj ri xticˈatzin chique achiˈel jun cimiento, riche (rixin) chi queriˈ ntoc quiche (quixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ye pa lakɩ mpʋ, cele kpancoou kʋpaŋkʋ ŋku kʋ kaa wakəlɩ tɔɣɔ pa sɩɩkɩ, na pɩɩ yele na pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Y xberuyaˈ cˈa ca pa jun jul riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) caminek chupan. Ri jul riˈ cˈacˈacˈ, ri can riche (rixin) wi ka ri José tek rucˈoton chuwech jun nimabej. Y tek riyaˈ rutzˈapin chic ca ruchiˈ ri jul riqˈui ri nimalaj setesic abej ri tzˈapebel ruchiˈ ri jul, cˈacˈariˈ xtzolin el. 	 Na ɩ́ polo na ɩ́ pimi-ɩ ɩ maɣamaɣa ɩ pəlaaʋ ŋku pa hula kʋkpamʋɣʋ taa tɔ kʋ taa. Na ɩ́ pilimi pɩɩʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ na ɩ́ suli pəlaaʋ nɔɣɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɛɛ ɩ́ kpe.


Ri winek cˈa ri yekˈax el riqˈui ri Jesús, niquisiloj apo quijolon (quiwiˈ) chuwech, y cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ ca chare, ruma can ma niquinimaj ta chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 Yəlaa mpa pa tɛɛkaɣana təna tɔ pɛlɛ pa kpɛɛtəɣɩ nyɔɔŋ na pá tʋʋkɩ-ɩ sɩ:


Y tek banatajnek chic ri tzˈiban biˈaj, xbecˈulun pe chukaˈ jun achi aj Galilea ri xubiniˈaj Judas, y riyaˈ xcowin cˈa xuben chi ye sibilaj ye qˈuiy winek ri xetzekelben riche (rixin). Pero tek xcamisex cˈa chukaˈ ri Judas riˈ, quinojel ri xeniman rutzij, xquitaluj el quiˈ. 	 Ɩ́lɛ́ ɩ waalɩ kɛ́ Kalilee tʋ Yutaasɩ ná kʋla kʋkalʋɣʋ waatʋ, na ɩ́ təŋsɩ yəlaa kʋpiŋ kɛ ɩ waalɩ. Ama pa kʋ ɩ́lɛ́ tɔtɔ, na pə́ yasɩ pa təna mpa pa təŋaɣa-ɩ tɔ.


Y ri Dios can majun cˈa ulef xuyaˈ ta ca chare ri Abraham chupan re ruwachˈulef reˈ, astapeˈ ta xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nipaˈeˈ wi. Can majun wi ri xuyaˈ chare. Pero ri Dios can xutzuj (xusuj) wi cˈa chare chi re ruwachˈulef reˈ xtoc riche (rixin) riyaˈ y quiche (quixin) ri ye riy rumam ca. Queriˈ xubij ri Dios chare ri Abraham, astapeˈ ma jajun ralcˈual ri kˈij riˈ. 	 Ɩsɔ tá ha-ɩ tɛtʋ ntɩ tə taa kɛ́ pʋlʋ maɣamaɣa. Paa tɛɛliya sɩ ɩ́ sopi sopuɣu maɣamaɣa. Ama Ɩsɔ tɔma-ɩ kʋtɔm kɛ́ sɩ ɩ ká ha-ɩ tɛtʋ ntɩ. Ɩ maɣamaɣa ɩ piya ká tɛna na pá tɩ-tɩ tɔtɔɣɔ ɩ səm waalɩ. Pə́cɔ́ waatʋ ɩnɩ Apəlaham fɛɩna pəyaɣa.


Jabel ruwaquikˈij ri chˈajchˈoj cánima, ruma riyeˈ can xtiquitzˈet cˈa ruwech ri Dios. 	 Mpa pa lotu taa hʋwɛɛ tewa tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, paa na Ɩsɔ.


Y riyix mozos, tinimaj quitzij ri ipatrón. Riqˈui ronojel iwánima tibanaˈ ri samaj ri nicajoˈ chi niben y riqˈui xibinriˈil, achiˈel xa ta can rusamaj ri Cristo ri niben. 	 Yomaa mɩɩ nɩɩkəna mə caanaa mpa pa tɔka-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ. Ɩ́ wɛɛna pa sɔɣɔntʋ na ɩ́ nyana-wɛɣɛ teitei ɩsɩɩ ye pɩɩ kɛ Kilisiti ɩ ka lapa tɔ.


Y queriˈ chukaˈ ri ixokiˈ nicˈatzin chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen chiquiwech ri winek. Y chukaˈ man ta yekˈaban tzij. Ixokiˈ ri can ta ye choj riqˈui ri quicˈaslen, ri can niquichˈob jabel ri niquiben, y can niquiben ta ri samaj ri nibix chique ri cˈo chi niquiben. 	 Pa alaa tɔtɔ ká wɛɛna yaasi kʋpaŋ, pa kaa cakəna yəlaa. Paa kpaakɩ pa tɩ na pá wɛɛ kʋpama kɛ pə təna pə taa.


Y tek ri achi cˈo chic pa samaj nijopin ijaˈtz, cˈo cˈa jubaˈ chare ri ijaˈtz riˈ xa pa bey xka wi. Y xepe cˈa ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, xquitij el ri ijaˈtz riˈ. 	 Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna, ɩlɛna lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ na sumasɩ tii na sɩ tɔɣɔ-yɛ.


Rumariˈ cˈo chi xoc winek can achiˈel wi riyoj, y can rucˈamon wi chi xoc Nimalaj Sacerdote riche (rixin) chi queriˈ nujoyowaj kawech. Riyaˈ can nuben wi ri samaj riˈ chuwech ri Dios riche (rixin) chi nicuyutej y nisachatej ri kil kamac. 	 Pə tɔɔ kɛ́ pə wɛɛ sɩ ɩ́ nəɣəsəna ɩ newaa təkpataa, na ɩ́ pəsɩ pa kɔtʋlʋ sɔsɔ kʋpaŋ wei ɩ hʋləɣɩ yəlaa kɛ suulu kɛ sɔsɔm kɛ ɩ təmlɛ taa kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa tɔ, pə́cɔ́ pə́ hɩɩsɩ samaa ɩsaɣatʋ.


Yacˈa ri tzij ri xa majun quejkalen, achiˈel ri tzij ri nitzijox chiquij ri winek ri xecˈojeˈ ojer ca, ma queˈawacˈaxaj ta. Y chukaˈ ri oyowal ri yequiben ri winek ri xa ma junan ta niquichˈob chrij ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, ma queˈawacˈaxaj ta chukaˈ, ruma ronojel ri tzij ri achiˈel riˈ xa majun utz nucˈom pe. 	 Ama cɔləɣɩ kʋmɛlətɔmnaa tɔɔ hɔm na lʋləŋ loosi təŋʋɣʋ. Cɔləɣɩ yooŋ na ntɔŋkpɛɛsasɩ kɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ. Ntɩ ɩnɩ tə kʋɣɩ təma kɛ teu kɛ́, pəcɔ tɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ.


Ri ka‑Dios ri can cˈo wi rukˈij rucˈojlen y sibilaj rubeyomal cˈo, xtuyaˈ cˈa ronojel ri nicˈatzin chiwe ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Ma Ɩsɔ ká kpaɣa ɩ apititu kʋpantʋ nti tə wɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ tə taa na ɩ́ ha-mɛɣɛ mpi mpi ɩ́ laŋaa tɔ.


Ni majun bey chic cˈa xtacˈaxex ta chi yecˈo ri yetajin niquikˈojomaj ri arpas, ri trompetas y ri xul. Ni ma xquecˈojeˈ ta chic chukaˈ ri yebano xabachique samaj chiriˈ. Y man cˈa chukaˈ xquekˈajan ta chic pe ri caˈ riche (rixin) ri quiˈen. 	 Na pa kaa tasa nɩɩʋ kɛ Papiloni nyá nyá taa kɛ́ saŋkʋnaa na cəməŋ na həsɩ na akantɛɛ pə taŋ. Pa kaa tasa naʋ kɛ təmlɛ latʋ nɔɣɔlʋɣʋ təmlɛ natəlɩ tə taa. Na pa kaa tasa nɩɩʋ kɛ namlɛ kpálʋ́ɣʋ́.


Ronojel cˈa ri etzelal achiˈel riˈ, pa ránima cˈa ri winek yepe wi, y yacˈariˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin). Quecˈariˈ xubij ri Jesús chique ri rudiscípulos. 	 Pə tənaɣa mpʋ yʋlʋ taa kɛ́ pə lɩɩkəna na pə́ lakɩ-ɩ ɩsaɣaʋ.


Y chukaˈ ma utz ta chi choj yeˈoc ca diáconos. Nabey cˈo chi nitzˈetetej wi utz ri quicˈaslen. Y wi majun tzij nibix ta chiquij, cˈacˈariˈ queˈoc cˈa chupan ri samaj riˈ. 	 Pá maɣasɩ-wɛ na pə́cɔ́, ye pa ta na ɩsaɣatiya nakələɣɩ pa kiŋ ɩlɛ pa sʋʋ Yesu sɛɛlaa kpekəle təmlɛ lapʋ taa.


Ruma can nraybej chi yinapon yan awuqˈui y cˈacˈariˈ xkojtzijon chi utz awuqˈui. 	 Ama ma nyɩɩləɣɩ sɩ maa kɔɔ na má na-ŋ nɔɔnɔɔ na tə́ caɣa na tə́ yɔɣɔtɩ.


Y riyit Timoteo ri can yit achiˈel nucˈajol, nbij cˈa chawe chi man cˈa tamestaj ta ri bin ca cuma ri kachˈalal chi xatoc jun rusamajel ri Dios. Y riˈ can ya wi ri Dios ri xkˈalajsan chiquiwech riyeˈ. Man cˈa tamestaj ta. Xa can tatijaˈ akˈij chi naben ri samaj ri bin ca chawe chi naben, can achiˈel nuben jun utzilaj soldado. 	 Tɔʋ, ma pu Timotee, Ɩsɔ ka lapa hatuu lɔŋ na pá ná nyá tɔm nti na pá yɔɣɔtɩ tɔɣɔ ma tɔkaa na má kpaaləɣɩ-ŋ ɩsəntɔ, sɩ ń tɔkɩ tɔmnaa mpɛɣɛ teu, na ń paasɩ na ń yoo yoou kɛ teu.


Cˈacˈariˈ xquitzolin chic quiqˈui ri israelitas y xtinben chi xtitzolin chic pe ri rukˈatbel tzij ri David, ri xa yojtajnek chic achiˈel jun jay ri xa tzaknek chic y xtinchojmirisaj chic jun bey, y xtinben cˈa chare chi xtibeyacatej chic pe jun bey ri kˈatbel tzij riˈ. 	 Tacaa yɔɣɔta mpʋ sɩ, pəlɛ pə waalɩ ɩlɛ maa məlɩ. Na maa kʋsɩ Tafiiti təyaɣa ŋka kaa yɔkaa tɔ. Maa taɣanɩ ɩ ncaa. Maa səŋsɩ ɩ təyaɣa ŋkɛ.


Xepe cˈa ri José y ri Nicodemo, xquibor ri ruchˈacul ri Jesús pa tak tziek ri can cˈo ri akˈom ri jubul ruxlaˈ chrij. Riyeˈ can quecˈariˈ xquiben chare ri ruchˈacul ri Jesús, ruma ri winek israelitas queriˈ niquiben chare ri quicaminak. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa naalɛ pa kpaɣa sətʋ na pá mɛɛlɩ-ɩ kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pʋŋkahʋlʋŋa saalasɩ na pá yɔɣɔləɣɩ tulaalʋnaa. Yuta nyə́ma ɩ́ piŋ yʋlʋ ḿpʋ́ɣʋ́ pa lakɩ.


Y ma xu (xe) ta wi cˈa yojquicot ruma koyoben ri kˈij tek xkojbecˈojeˈ riqˈui ri Dios, xa can yojquicot chukaˈ tek nikakˈaxaj tijoj pokonal, ruma ketaman chi ri tijoj pokonal nuben chake chi más niketamaj yojcochˈon. 	 Halɩ tá məlaa kɛ́ na tə́ yɔɔləɣɩ, paa tə wɛʋ wahala taa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, wahala kɔŋna na suulu.


Y ri Jesús xerutzuˈ y xchapon chique. Y xubij cˈa chique: Riyix ni ma iwetaman ta chi ri Espíritu ri cˈo iwuqˈui riche (rixin) chi yeˈiwajoˈ quinojel. 	 Ama Yesu pəsa pa tɔɔ na ɩ́ kaləna-wɛ.


Tek ye benak chic, xekˈax cˈa el ri pa rucuenta ri Siria y Cilicia, niquicukubalaˈ cˈa ca quicˈuˈx ri kachˈalal ri can pa rubiˈ ri Dios niquimol wi quiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tɔma Silii na Silisii pa tɛtʋnaa taa, na pá sɔɔsəɣɩ Yesu sɛɛlaa kɛ apalʋtʋ kɛ Ɩsɔ mpaaʋ taa.


Quinojel cˈa ri kachˈalal ri cˈo quipatrón, can rucˈamon cˈa chi niquiyaˈ rukˈij ri quipatrón, riche (rixin) chi queriˈ ma niyokˈotej ta ri rubiˈ ri Dios y ri ruchˈabel. 	 Pa təna mpa pa kɛ́ yomaa tɔ pá tʋna pa caanaa na pá seeki-wɛɣɛ pə təna pə taa, na pə taa kɔɔ na yəlaa tʋʋ Ɩsɔ na ta kʋsɛɣɛsətʋ.


Y wi riyix ya ri Dios Tataˈixel ri nisiqˈuij (niwoyoj) riche (rixin) chi yixrutoˈ, can tixibij cˈa iwiˈ yixmacun chuwech Riyaˈ ronojel kˈij re xquixcˈojeˈ el chuwech re ruwachˈulef, ruma Riyaˈ ma ya ta ri achique rubanic ri winek ri nutzuˈ riche (rixin) chi nukˈet tzij pa ruwiˈ. Ruma wi utz yequibanalaˈ ri winek, utz ruqˈuexel nuyaˈ chique, wi ma utz ta yequibanalaˈ, ma utz ta ruqˈuexel nuyaˈ chique. 	 Ɩsɔ wei ɩ hʋʋkəna yəlaa tənaɣa teitei na ɩɩ faɣasəɣɩ nɔɣɔlʋ, na ye wei ɩ kʋlapʋtʋ wɛ ɩsəna ɩ hʋʋna ɩlɛɣɛ mpʋ tɔ, ɩnəɣɩ ɩ́ yaa mə Caa mə Caa kɛ mə sələmʋɣʋ taa. Tɔʋ, ye mpʋ ɩ́ hʋləna mə yaasinaa taa sɩ ɩ́ seeki-ɩ wɛɛ nna pə kaasa-mɛɣɛ antulinya taa cənɛ tɔ a taa ɩlɛ.


Ruma ri chˈabel ri nucˈut chiquiwech ri winek can achiˈel jun achi ri cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ y man achiˈel ta oc ri niquicˈut ri aj tzˈibaˈ. 	 Mpi tɔ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa lɛlaa.


Y majun cˈa xtibin chi man ta queriˈ. Rumariˈ ma tichˈujirisaj ta ka ri iwánima, tichˈoboˈ na jabel, y ma tiben ta ri xa ma rucˈamon ta. 	 Nɔɣɔlʋ fɛɩ wei ɩ ka kpɛɛsɩ sɩ pə taɣa mpʋ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká kʋ mə pááná na ɩ́ caɣa təpamm na ɩ́ taa la mpi pə ta maɣa tɔ.


Y wi xa ma nben ta cˈa ri ruchilaben pe ri Nataˈ Dios chuwe ri cˈo chi nben, man cˈa quininimaj ta. 	 Ye pə taɣa ma Caa təma kɛ ma lakɩ, ɩ́ taa mʋ ma tɔm.


Ri achi xubij chique: Ri jun achi ri Jesús rubiˈ xuben jubaˈ ti chˈabek y yariˈ ri xuquil chrij ri runakˈ nuwech, y cˈacˈariˈ xubij chuwe: Cabiyin y jachˈajaˈ ri runakˈ awech chupan ri atinibel ri Siloé rubiˈ. Y riyin can xibe wi y xinchˈej ri runakˈ nuwech y yacˈariˈ tek xitzuˈun. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Apalʋ wei pa yaa sɩ Yesu tɔ, ɩnɩ ɩ lapəna tɛɛliya na ɩ́ taa ma ɩsɛ, na ɩ́ tɔ-m sɩ má polo Silowee lɩɩlɛ taa na má saŋ ma ɩsɛ. Ma polaa na ma saŋ, ɩlɛna má sʋʋ naʋ.


riche (rixin) chi ri kánima can cˈo ta cˈa rutziak, y man ta chˈanel. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ye pə tʋ-tʋɣʋ tá ɩsɔtaa wɛɛtʋ tə fɛɩ yem se, pəlɛ pə tɔnəŋ wɛɛ tɔtɔɣɔ.


Y queriˈ chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu yojrutoˈ riche (rixin) chi riyoj yojcowin nikoyobej riqˈui cochˈonic ri utzil riˈ, ruma retaman chi majun kachukˈaˈ. Yojrutoˈ chukaˈ riqˈui ri kaˈoraciones, ruma riyoj ma ketaman ta achique ri nicˈatzin chi nikacˈutuj chare ri Dios. Nuyaˈ cˈa pa tak kánima ri achique nicˈatzin chi nikacˈutuj chare ri Dios. Can nucˈutuj wi cˈa kuma riyoj, y nucˈutuj riqˈui jun nimalaj kˈaxon, ri ma nikil ta rubixic riqˈui chˈabel. 	 Pə kaasa Ɩsɔ Feesuɣu ná kɔŋ tɔtɔ na kʋ́ səŋna tá mpa tə kɛ́ acamaa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ, tə ta nyɩ ɩsəna tɩɩ sələmɩ na pə́ té tɔ. Ama Feesuɣu ŋkʋ kʋ sələməɣənana-tʋɣʋ Ɩsɔ, na miituɣu mpi yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ kɛɛsɩ nɔɣɔ taa tɔ.


Xepe cˈa ri discípulos riˈ xebe cˈa riqˈui ri Juan y xbequibij chare: Tijonel, ri achi ri Jesús rubiˈ ri xapon awuqˈui ri jucˈan chic ruchiˈ yaˈ Jordán, ri xabij chi ya Riyaˈ ri takon pe ruma ri Dios, wacami xa can quinojel chic ri winek yeˈapon riqˈui Riyaˈ riche (rixin) chi yeruben el bautizar, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pola Yohaanɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, n tɔɔsa yʋlʋ wei ɩ tɔm n ka heela-tʋ na nyá na-ɩ ɩ́ ka wɛ Yaatanɩ waalɩ tɔ ɩ tɔɔ? Nyənɩ pənɛntɛ ɩnɩ ɩ sɔɔkəna ntɛɣɛ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm, na pa təna pá puki ɩ kiŋ.


Can yix tiquil cˈa pa ruwiˈ jun cimiento, y ri cimiento riˈ ya ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijox cuma ri apóstoles y ri profetas. Y can ya cˈa ri Jesucristo ri achiˈel abej ri nucusex chare ri xquina riche (rixin) ri jay riˈ riche (rixin) chi ma nitzak ta. 	 Ɩ́ pəsa ɩsɩɩ pa ŋmaakʋɣʋ kutuluɣu tɔɣɔ. Yesu kɛlɛ kancaalaɣa cɛɛɣa, na ɩ́lɛ́ ɩ tɔɔ kɛ́ tillaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na pə́ kaasɩ-mɛɣɛ ɩsɔtaa.


Y ri rey Agripa xubij cˈa chare ri Festo: Riyin nrayij nwacˈaxaj achique ri nubij ri jun achi riˈ. Y ri Festo xubij cˈa chare ri rey Agripa: Chuaˈk xtawacˈaxaj cˈa ri achi riˈ, xchaˈ. 	 Tənaɣa Akilipa tɔma Fɛsətusi sɩ: Ma sɔɔlaa sɩ ye pə wɛ pəsʋɣʋ ma nɩɩ ɩ tɔm. Ɩlɛna Fɛsətusi cɔ-ɩ sɩ: Cele n ká nɩɩ ɩ tɔm.


Ri xtzˈetetej cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ, can nuyaˈ wi xibinriˈil. Rumariˈ hasta ri Moisés, ri ucˈuayon quiche (quixin) ri katiˈt kamamaˈ, xubij: Yibarbot (yibaybot) ruma nxibin wiˈ, xchaˈ. 	 Pə nyənʋɣʋ lapa sɔɣɔntʋ haləna Moisi maɣamaɣa tɔ́ sɩ sɔɣɔntʋ kəla ɩnɩ na ɩ́ seliɣi.


Ri Judas ri nijacho el ri Jesús can rubin cˈa pe chique ri ye petenak riqˈui, chi achique rubanic xtuben riche (rixin) chi xtucˈut ri Jesús chiquiwech. Riyaˈ can rubin cˈa pe chique: Ya cˈa ri xquijel apo riqˈui y xtintzˈumaj (xtintzˈubaj) ruchiˈ, yariˈ ri Jesús, y tichapaˈ cˈa. 	 Yutaasɩ wei ɩnɩ ɩ lakɩ Yesu kɛ́ kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ ka kɛɛsa samaa ɩnəɣɩ ɩsəna ɩ ka la tɔ. Ɩ heela-wɛɣɛ sɩ: Ye ma polaa na má waɣala wei ɩlɛ, ɩnəɣəlɛ, ɩ́ kpa-ɩ.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y ruma sibilaj nwajoˈ ntzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri ma quicˈaxan ta, rumariˈ ma yin cowinek ta yin aponak iwuqˈui. Astapeˈ can qˈuiy mul nrayin chi yin aponak ta. 	 Tənɛ ɩnɩ tə laɣasəna-m tɔm paɣalɛ na má ta kɔnta mə tɛ.


Ri José y ri María xquiben cˈa ronojel ri nuchilabej ri Ajaf Dios chupan ri ruley, ri cˈo chi niquiben tek cˈa jubaˈ talex jun acˈal. Cˈacˈariˈ xetzolin pa cachoch chiriˈ pa Nazaret. Ri tinamit riˈ cˈa pa rucuenta ri Galilea cˈo wi. 	 Waatʋ wei pa tɛma pə təna mpi pa kɛɛsa Tacaa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔɣɔ lapʋ tɔ, Yosɛɛfʋ na Malɩ pa məla pa tɛ Nasalɛtɩ kɛ Kalilee.


Pero wi xa ta ruma ri ma kitzij ta ri nbij, xa ta rumariˈ nbekˈalajin pe ri kitzij riche (rixin) ri Dios y niyaˈox (nyaˈ) ta rukˈij rucˈojlen, ¿achique ta cˈa ruma chi xtikˈat tzij pa nuwiˈ achiˈel jun aj mac? 	 Ye ma pɔpɔtʋ lakəna na pə́ hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ tampana təkelekele na ɩ́ hikiɣi teeli, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ pa nyənəɣɩ-m ɩsaɣaʋ tɔtɔ?


Yacˈa tek waynek chic, riyaˈ xunaˈ chi can xtzolin chic pe ri ruchukˈaˈ. Y xcˈojeˈ na ka caˈiˈ oxiˈ kˈij quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ pa Damasco. 	 Na ɩ́ tɔɣɔ kʋtɔɣɔʋ na ɩ́ hiki toma. Sɔɔlɩ caɣa Tacaa təŋlaa mpa pa wɛ Tamasɩ tɔ pa cɔlɔɣɔ wɛɛ naalɛ.


Rumacˈariˈ ma yojcowin ta nikanimirisaj kiˈ ni nikabij chi sibilaj utz ri kacˈaslen. Ruma ma xojcolotej ta ruma sibilaj utz ri ye kabanalon, xa xojcolotej ruma xkanimaj ri Jesús. 	 Ye mpʋ pʋlʋ kaasaa mpi yʋlʋ ká hɔŋna ɩ tɩ tɔ? Paa pəcɔ pʋlʋ fɛɩ. Ɩlɛ pepe tɔɔ? Pa təŋəɣɩ kʋsəsɩɩtʋ tɔ pə tɔɔ yaa? Aaɩ, taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́.


Y Riyaˈ cˈanej cˈa cˈo wi tek xutzˈet chi cˈo juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ y sibilaj jabel rubanon ri ruxak. Xbe cˈa apo chuxeˈ chucanoxic ruwech. Y tek xapon apo riqˈui, xa majun ruwech cˈo ta, xa ruyon ruxak cˈo. Ruma ma rukˈijul ta chi niwachin. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ loosa fiki tʋɣʋ kɛ pooluŋ na kʋ́ lɔpa təkpimm. Ɩlɛna ɩ́ polo sɩ ntanyɩ ɩsəntɔ kʋ lʋla pee. Ɩ kɔma na ɩ́ tala kʋ tɛɛ, ɩlɛna ɩ́ maɣana hatʋ tike. Mpi tɔ, pə ta kɛ fiki tɩɩŋ lʋlʋɣʋ waatʋ.


Ri niyaˈo cˈaslen xocˈulun cˈa, y xkatzˈet ruwech. Y nikatzijoj chiwe ri xkatzˈet. Nikatzijoj chiwe ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri can cˈo riqˈui ri Katataˈ Dios, y xocˈulun chkacojol. 	 Waatʋ wei weesuɣu kʋnɛ kʋ kɔma tɔ tə na-kʋ. Pə tɔɔ kɛ́ tə heeliɣi-mɛ na tə́ kpaaləɣɩ-mɛɣɛ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ kʋ tɔm. Tacaa cɔlɔɣɔ kɩɩ wɛɛ na pə́ kuli-kʋ na pə́ hʋ́lɩ́-tʋ.


Rumacˈariˈ ri cablajuj apóstoles xequimol cˈa quinojel ri kachˈalal, y xquibij chique: Man cˈa rucˈamon ta chi nikayaˈ ca ri rukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi yoj ta riyoj yojjacho ri cosas riche (rixin) chi yetij ronojel kˈij. Ma rucˈamon ta chi queriˈ. 	 Tənaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ ɩnɩ ɩ kota Tacaa təŋlaa kpekəle təna na pá tɔ-wɛ sɩ: Pə ta mʋna sɩ tə́ yele Ɩsɔ Tɔm paasənaʋ na tə́ lakɩ kʋtɔɣɔŋ tɔm.


Yacˈa riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ can cˈo chic ri lokˈolaj icukbel cˈuˈx y pa ruwiˈ riˈ can quixqˈuiy cˈa chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios. Y can tibanaˈ cˈa orar achiˈel nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ama ma taapalaa mɛ, mɩɩ sɔɔsɩ toŋ kɛ mə Ɩsɔ sɛɛʋ kʋpam naŋŋ nyəm taa kɛ́ tam. Ɩ́ sələməna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ pəsʋɣʋ,


Ruma re naˈoj reˈ, ma petenak ta chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. Xa can riche (rixin) re ruwachˈulef. Xa quiche (quixin) winek. Xa riche (rixin) ri itzel winek. 	 Ləmaɣasɛɛ ɩsɩɩ mpʋ pə taka tá lɩɩna Ɩsɔ kiŋ se, pə kɛ́ antulinya ɩnɛ ɩ nyəm kɛ́, na yʋlʋwɛɛtʋ hʋʋlɛ, na pə lɩɩna ɩlɔɣɔʋ kiŋ.


Y tek ri Ajaf Jesús xutzˈet ri ixok ri xcom el ri ral, xujoyowaj ruwech, y xubij cˈa chare: Man cˈa catokˈ ta chic. 	 Tacaa na-ɩ, ɩlɛna ɩ tɔm lapɩ-ɩ pətɔɔtəlɛ, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Taa wii.


¿Achique cami nikaben? ¿La utz cami yojmacun ruma majun ri ley pa kawiˈ y ruma chi cˈo chic rutzil ri Dios pa kawiˈ? Ma rucˈamon ta chi que ta riˈ nikaben. 	 Mpʋ tɔ, tɩɩ tɔŋna ɩsaɣatʋ lapʋ sɩ Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tɔɔ kɛ́ tə wɛɛ pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ? Aaɩ pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ.


Ruma wi riyin nben orar pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chinuwech, ri nuˈespíritu xuben orar, pero ri nunojibal majun xuchˈec chare. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye ma sələməɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔ, ma taa kɛ́ pə sələməɣɩ yem na ma ləmaɣasəlɛ náá caɣa kpɛtɛ.


Can tichajij cˈa ka icˈaslen riyix, y queriˈ chukaˈ tibanalaˈ quiqˈui quinojel ri kachˈalal, ruma ri samaj ri ruyaˈon ri Lokˈolaj Espíritu chiwe, ya chi can jabel quicˈuaxic niben, ruma riyeˈ can ye riche (rixin) chic ri Ajaf Jesús y ye ruˈiglesia chic, ruma can ya Riyaˈ ri xcolo quiche (quixin) riqˈui ri ruquiqˈuel ri xbiyin chuwech ri cruz tek xcamisex. 	 Mpʋ tɔ ɩ́ nyɩ mə tɔntɛ. Pə kaasɩ na ɩ́ tɔkɩ teu kɛ kaləkʋ ŋku Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋ mə niŋ taa tɔ. Ɩ́ paasəna Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle nte ɩ yapəna ɩ maɣamaɣa ɩ pəyaɣa caləm tɔ.


Riyaˈ can sibilaj cˈa ninum chic, y can nurayij cˈa chi niwaˈ yan. Y yacˈa tek royoben cˈa chi nichojmirisex ri xtutij, ri Dios can yacˈariˈ tek xuben chare ri Pedro chi xuben achiˈel jun achicˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ nyɔɣɔsɩ kpa-ɩ na ɩ́ nyɩɩləɣɩ tɔɣɔʋ, saa wei pa tɔŋna-ɩ saaʋ tɔ pə lapa-ɩ toosee taka.


Y xquibij chare chi ya ri Jesús aj Nazaret ri nikˈax el queriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa heela-ɩ sɩ: Nasalɛtɩ Yesu tɛɛkəna.


Y riyix can xquinikˈalajsaj cˈa chukaˈ chiquiwech ri winek; ruma chi can pa rutiquiribel pe ri yixcˈo pe wuqˈui. 	 Na mɛ tɔtɔ ɩ́ ká yɔɣɔtɩ ma tɔm. Mpi tɔ ma na-mɛ tɩɩ wɛnna hatoo kancaalaɣa.


Ruma wi jun winek niqˈuix yirukˈalajsaj riyin y niqˈuix nukˈalajsaj ri nuchˈabel, queriˈ chukaˈ xtinben riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, tek xquipe chic jun bey, xquiqˈuix nbij chi ri jun winek riˈ wuche (wixin) riyin, tek xtikˈalajin chi can yin Rey wi, y chukaˈ junan chic nukˈij nucˈojlen riqˈui ri Nataˈ y ye wachibilan pe ri lokˈolaj tak ángeles. 	 Ye wei ɩ səpa ma fɛɛlɛ yaa ma kʋsɛɣɛsətʋ fɛɛlɛ, Yʋlʋ Pəyaɣa má maa sɩ pʋntʋ fɛɛlɛ tɔtɔɣɔ waatʋ wei maa kɔnna ma teeli na ma Caa nyəŋ na ma ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma nyəŋ tɔ.


Riyeˈ xbequibij cˈa chare: Táta, riyoj xnatej chake chi tek ri Jesús can cˈa qˈues na, xubij cˈa chi xticˈastej pe ri pa rox kˈij. Can queriˈ wi cˈa rubin ca ri kˈolojel riˈ. 	 na pa heeli-ɩ sɩ: Tacaa, tə tɔɔsaa sɩ pɔpɔtʋ ɩnɩ ɩ ka yɔɣɔtaa sɩ ye pə lapa wɛɛ tooso ɩnɩ ɩ ká fe.


Y tek xcamisex ri Esteban ri xkˈalajsan ri abiˈ, can xka wi chinuwech ri xban chare, can yincˈo chukaˈ apo quiqˈui ri xecamisan riche (rixin), nchajin ri nicˈaj quitziak ri ye quelesan ca chiquij, xichaˈ. 	 Pa kʋkaɣa nyá yʋlʋ Ɩtiyɛɛnɩ tɔ ma wɛ təna tɔtɔ. Ma laŋlɛ hɛɛna mpa pa kʋ-ɩ tɔ, na má tɔkəna pa tɔɔ wontu.


Ketaman chukaˈ chi yoj riche (rixin) chic ri Dios. Yecˈa ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, cˈa yecˈo na pa rukˈaˈ ri itzel winek. 	 Tə nyəmá sɩ Ɩsɔ tənna-tʋ, na Ɩsaɣaʋ niŋ taa kɛ́ antulinya təna ná wɛɛ.


Y chiriˈ cˈo cˈa jun ixok aj Canaán xpe cˈa riqˈui ri Jesús. Riyaˈ ruma nibison, can nucˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús y can nurakalaˈ cˈa ruchiˈ chubixic: Tajoyowaj nuwech riyit Ajaf, ri yit Ralcˈual ca ri rey David. Quinatoˈ cˈa, ruma ri ti wal cˈo jun itzel espíritu riqˈui, y chˈujernek pa rukˈaˈ. 	 Pə pamna Kanaaŋ alʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ tɛtʋ ntɩ tə taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ ɩnɩ ɩ kɔma Yesu kiŋ na ɩ́ wiina-ɩ na nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Tafiiti Pəyalʋ Tacaa, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ. Ma pɛɛlɔ hiina alɔɣaa na pə tɔka-ɩ teu.


Xa caˈiˈ apalej, nabey na tachojmirisaj ka ri acˈaslen riyit, cˈacˈariˈ utz natoˈ ri awachˈalal chi nuchojmirisaj ri rucˈaslen. 	 Cɛsʋlʋ nyá, ləsɩ kpátʋ́ɣʋ́ ŋku kʋ wɛ nyá maɣamaɣa nyá ɩsəpəle taa tɔ, ɩlɛna pə́cɔ́ ń ná teu təcɛɩcɛɩ na ń ləsɩ nyá tɔɣɔntəlɛ ɩsəlɛ taa nyɩɩliim ɩnɩ.


Y re naˈoj reˈ can ma nikˈax ta cˈa chiquiwech ri winek ri nimaˈk quikˈij chuwech re ruwachˈulef. Ruma wi ta xkˈax chiquiwech, chanin ta xquitzˈet y xquetamaj ta ruwech ri Cristo ri Ajaf, ri can cˈo rukˈij rucˈojlen, y man ta xquitek rucamisaxic chuwech ri cruz. 	 Antulinya taa cənɛ toŋtʋnaa taa nɔɣɔlʋ ta cɛkəna Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ anɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ye paa cɛkənaa pa taa ká Tacaa teeli tʋ kɛ səm tesika tɔɔ.


Y achique cˈa ri ma xtiniman ta chare ri profeta riˈ, xticamisex y xtelesex cˈa el chiquicojol ri ye rutinamit chic ri Dios, nichaˈ ri rutzˈiban ca ri Moisés. 	 Ye wei ɩ ta nɩɩna Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ɩnɩ, paa ləsɩ pʋntʋ kɛ Ɩsɔ yəlaa taa na pá kʋ-ɩ.


Can riqˈui cˈa ronojel iwánima tibanaˈ rusamaj ri ipatrón. Achiˈel xa ta can ya ri rusamaj ri Ajaf Jesucristo ri niben y ma tichˈob ta chi xa riche (rixin) ri ipatrón ri niben. 	 Yomle təmlɛ nte pa tʋɣɩ-mɛ tɔ ɩ́ la-tɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ́ lakɩ, pə taɣa yəlaa tike nyəntɛ.


Y can jabel wi nikˈalajin ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu, chi chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij yecˈo winek ri xtiquiyaˈ ca ri ruchˈabel ri Dios y ma xtiquinimaj ta chic. Xa ya chic ri chˈabel ri xa ma kitzij ta ri xtiquiyaˈ quixquin chare, ri xa tijonic quiche (quixin) ri itzel tak espíritu, espíritu ri xa yekˈolon. 	 Ɩsɔ Feesuɣu yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ təcɛɩcɛɩ sɩ, pɩɩ kɔɔ na pə́ tala kantəkaɣa kʋyɛɛŋ taa tɔ, yəlaa lɛlaa ká lɩɩ Ɩsɔ sɛɛʋ na pá paasəna ɩlɔɣɔhilu təma kʋpuɣusɛɛ, na alɔɣaa kʋsɛɣɛsətʋ kɛ paa mʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chare jun chic achi: Quinatzekelbej. Yacˈa ri achi riˈ xubij: Ajaf, riyin can nwajoˈ wi yatintzekelbej. Xa yacˈa chi tayaˈ na kˈij chuwe chi nmuk na el ri nataˈ, cˈacˈariˈ tek xcatintzekelbej chic, xchaˈ. 	 Ɩlɛna Yesu tɔ lɛlʋ sɩ: Nyaa kɔɔ na ń təŋɩ-m. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ́ tɔma sɩ: Tacaa, yele má polo má pi ma caa na pə́cɔ́.


Y cˈacˈariˈ xekˈax pa Misia, y xeˈapon cˈa ka ri pa tinamit Troas. 	 Ɩlɛna pá təŋna Misii na pá tala Tʋlʋwasɩ kɛ kpɩɩləŋ təsəŋlɛ.


Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal Asíncrito, Flegonte, Hermas, Patrobas, Hermes y ri kachˈalal ri yecˈo quiqˈui. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Asɛŋkiliti na Fəlekɔŋ na Helemɛsɩ na Patəlɔpasɩ na Hɛɛmasɩ na tá taapalaa təna mpa pa wɛ pa cɔlɔ tɔ.


Y yacˈa tek ri winek israelitas riˈ y chukaˈ ri ma ye israelitas ta y ri ye aj kˈatbel tak tzij quiyaˈon chiquiwech chi niquiyaˈ (niquitzek) el quiqˈuix ri Pablo y ri Bernabé, y hasta xquequicamisaj chi abej, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na pa sɔsaa pa caɣaa na pá yɔɣɔtɩ sɩ paa tʋ tillaa sɔsaa mpɛɣɛ kʋnyɔŋ. Paa yoo-wɛɣɛ pɛɛ na pá kʋ.


Y tek ri Silas y ri Timoteo ye tzolijnek chic pe ri pa Macedonia y yecˈo chic riqˈui ri Pablo pa Corinto, yacˈariˈ tek ri Pablo más xujech riˈ chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. Y can majun nrewaj ta cˈa chiquiwech ri israelitas ri yecˈo chiriˈ, xa can nukˈalajsaj chi ri Jesús can ya wi riˈ ri Cristo. 	 Silaasɩ na Timotee pa kɔma pá lɩɩna Masetoni na pá tala, ɩlɛna Pɔɔlɩ paasəna waasʋ tike sɩ Yuta nyə́ma ɩ́ nyɩ sɩ Yesu kɛlɛ Mesii.


Y ri Bernabé xbe cˈa pa tinamit Tarso, chucanoxic ri Saulo. Y tek xril pe, xucˈom cˈa pe pan Antioquía. 	 Pəlɛ pə waalɩ Paanapasɩ pola Taasɩ kɛ Sɔɔlɩ pɛɛkʋɣʋ.


Yacˈa ri Dios, xa can cˈa ma jane quinalex tek xiruchaˈ. Xa yacˈa chi cˈa ma janej ta ca tek xirusiqˈuij (xiroyoj) ruma ri rutzil ránima. 	 Ama Ɩsɔ suulu tɔɔ ɩ ləsa-m na ma mpaa kɛ waatʋ wei pa ta tɩɩ lʋləta-m tɔ, na ɩ́ yaa-m sɩ má la ɩ təmlɛ.


Ronojel cˈa ri niben, tibanaˈ pa rubiˈ ri Ajaf Jesús. Y ronojel ri nibij, tibij pa rubiˈ Riyaˈ. Y ma quixtaneˈ ta chi yixmatioxin chare ri Katataˈ Dios. Xaxu (xaxe wi) ruma ri Jesús tek yixcowin yixmatioxin chare ri Dios. 	 Paa mpiɣi ɩ́ lakɩ, yaa paa ntiɣi ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ, ɩ́ yaana tá Sɔsɔ Yesu hətɛ, na ɩ́ sɛɛkɩ Tacaa Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ ɩ tɔɔ.


Yin cˈa riyin ri ru‑Dios ri Abraham, ri ru‑Dios ri Isaac y ri ru‑Dios chukaˈ ri Jacob. Can quecˈariˈ ri xubij ri Dios ojer ca. Y xa ta ri katiˈt kamamaˈ riˈ xa xecom ta jurayil, ri Dios man ta qui‑Dios chic riyeˈ, ruma xa ma xquecˈastej ta chic pe. Ruma ri Dios, ma Dios ta quiche (quixin) ri caminakiˈ, xa can Dios quiche (quixin) ri cˈo quicˈaslen, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma kɛ́ Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ kɛ́. Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ.


Ri oconek wi ri Cristo wacami ma chupan ta ri rachoch ri Dios ri xa banon cuma winek, jay ri xa ruwachbel ri kas kitzij chi rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Riyaˈ can cˈa chilaˈ chicaj xbeˈoc wi, y can riqˈui cˈa apo ri Dios cˈo wi y nichˈo apo pa kacuenta riyoj. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, katɛ tete nte tə taa Kilisiti sʋʋwa tɔ tə ta kɛ nte yəlaa lapa na tə nəɣəsəna ɩsɔtaa nyəntɛ kɛ kʋnəɣəsʋ tɔ. Ama ɩsɔtaa maɣamaɣa kɛ ɩ kpawa sɩ ɩ puki ɩ́ səŋ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ wiiki ta kʋnyɔŋ.


Tek riyix niben orar, ma tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri ma quiniman ta ri Dios. Ruma chi ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj, can retaman chic cˈa ri achique ri rajawaxic chiwe, tek cˈa ma jane nicˈutuj ta chare. 	 Ɩ́ taa kɛɛna-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə Caa tɛma nyəm kɛ mpi pə tɔm caala-mɛ tɔ na pə́cɔ́ ɩ́ sələməɣɩ.


man cˈa tijel ta ri ichˈobonic chanin, man cˈa quixka ta pa quikˈaˈ ri yebin chi ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Ajaf Jesucristo xoka yan. Y man cˈa tisach ta icˈuˈx astapeˈ can cˈo jun nibin chiwe chi espíritu kˈalajsayon chare, o cˈo jun nitzijon chiwe chi ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Jesucristo xoka yan, o cˈo ta jun wuj ri nicˈul astapeˈ can pa kabiˈ riyoj banon wi el y nubij chi ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Jesucristo xoka yan, man cˈa tinimaj ta. 	 ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛɣɛ mpʋ təhɛɛ na pə́ cɛ mə laŋa sɩ Tacaa kʋyakʋ tɛma tatɛ. Ntanyɩ cele nyəntʋ nalʋ nɔɣɔlʋ ɩ yɔɣɔtəna mpʋ, yaa nɔɣɔlʋ lapəna waasʋ kɛ kʋlapʋ kɛ mpʋ, yaa ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná loolina sɩ tá takəlaɣa nakəlɩ ka taa kɛ́ pa ŋmaa mpʋ.


Y tichajij cˈa ri icˈaslen. Ma xaxu (xaxe) ta wi chrij ri waˈin tibe wi ri iwánima, y tichajij ri icˈaslen chi ma quixkˈaber ta; y chukaˈ ma xaxu (xaxe) ta wi ri nicˈatzin chiwe chuwech re ruwachˈulef ri nichˈob, y xa cˈa tek xtinaˈ, xa yariˈ xoka ri kˈij riche (rixin) chi riyin xquinoka. 	 Ɩ́ la laakalɩ, ɩ́ taa yele na tətɔɣɔlɛ na sʋlʋnyɔɔlɛ pə́ pəsɩ-mɛ, na kaɣana antulinya ɩnɛ ɩ nyəntʋ nəɣəsɛɛ kʋ-mɛ. Ye ɩ́ paasəna mpʋ kʋyakʋ ŋkʋ kɩɩ tuti-mɛɣɛ.


¿Achique cˈa ntel wi chi tzij reˈ tek xubij: Xquinicanoj y ma xquiniwil ta, y ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon riyix? yechaˈ cˈa. 	 Ye pə taɣa mpʋ, ntiɣilɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ sɩ: Tɩɩ pɛɛkɩ-ɩ tə kaa na-ɩ? Tə kaa pəsɩ na tə́ polo timpi ɩ ka wɛɛ tɔ?


Y ri Chˈabel, ya ri Cristo, ri xoka cˈa chuwech re ruwachˈulef y can xoc cˈa winek achiˈel riyoj. Y can xkatzˈet cˈa chi xaxu (xaxe) wi Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios, ruma can xkatzˈet chi cˈo rukˈij rucˈojlen. Y Riyaˈ can nojnek cˈa riqˈui utzil y chukaˈ riqˈui ri kitzij. 	 Tɔm ɩnɩ ɩ pəsa yʋlʋ təkpataa na ɩ́ kɔɔ na ɩ́ caɣa tá hɛkʋ, na ɩ pɛɛlɛɛ na ɩ tampana fɛɩna taka. Tə nawa ɩ teeli kɛ teu, teeli ɩnəɣɩ Tacaa ha Pəyaɣa ɩkpamlɛ.


Yacˈa ri Jesús chanin xchˈo pe chique, y xubij cˈa: Ma tixibij ta iwiˈ. Xa ticukubaˈ icˈuˈx, xa yin cˈa riyin, xchaˈ chique. 	 Ama ɩ tɔma-wɛɣɛ kpakpaa sɩ: Ɩ́ tɔkɩ tɔnəŋ, maɣa, ɩ́ taa nyá.


Y tek kˈaxnek chic caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri Pablo xubij chare ri Bernabé: Joˈ chiquitzˈetic ri kachˈalal ri yecˈo pa ronojel tinamit ri katzijon wi ca ri ruchˈabel ri Ajaf, riche (rixin) chi yekatzˈet achique quibanon. 	 Pə kɔma na pə́ leeli, ɩlɛna Pɔɔlɩ tɔ Paanapasɩ sɩ: Tə məlɩ tə cɔɔ acalɛɛ nna a taa tə heela Tacaa tɔm tɔ, na tə́ ná ta taapalaa cakəlɛ wɛ ɩsəna tɔ.


Ri Judas ri nijacho el ri Jesús can rubin cˈa pe chique ri ye petenak riqˈui, chi achique rubanic xtuben riche (rixin) chi xtucˈut ri Jesús chiquiwech. Riyaˈ rubin cˈa pe chique: Ya cˈa ri xquijel apo riqˈui y xtintzˈumaj (xtintzˈubaj) ruchiˈ, yariˈ ri Jesús. Tichapaˈ chi utz riche (rixin) chi ma nanmej ta ca chiwech. 	 Yutaasɩ wei ɩnɩ ɩ lakɩ Yesu kɛ́ kɔlɔmɔtɔ kɛ mpʋ tɔ ɩ ka kɛɛsa samaa ɩnəɣɩ ɩsəna ɩ ká la tɔɣɔ. Ɩ heela-wɛɣɛ sɩ: Ye ma polaa na má waɣala wei ɩlɛ ɩnəɣəlɛ. Ɩ́ kpa-ɩ na ɩ́ tɔkɩ-ɩ teu na ɩ́ tɛɛna.


Y tek riyix nimol iwiˈ, riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf Jesucristo, can niben wi cˈa ri lokˈolaj waˈin, pero xa ma ya ta cˈa rubanic niben. 	 Ɩ́ kotuɣu tɔ, pə taɣa Tacaa tɔɣɔnaɣa kɛ ɩ́ tɔkɩ.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri ye takon el, xquicˈutuj chic cˈa chare: ¿Yit achique cˈa riyit? ¿La ma yit ta cami riyit ri profeta Elías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca? xechaˈ chare. Pero ri Juan xubij: Ma yin ta riyin, xchaˈ chique. Cˈacˈariˈ ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj chic cˈa jun bey chare: ¿La ma yit ta cami riyit ri profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri kacˈaxan rutzijol chi nipe? xechaˈ chare. Pero riyaˈ xubij: Ma yin ta, xchaˈ. 	 Ɩlɛna tillaa mpɛ pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ: Ɩlɛ n kɛ́ awe? Ilii? Na ɩ́ cɔ sɩ: Ma ta kɛ Ilii. Pa tasa-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ wei tɔ? Na ɩ́ cɔ sɩ: Aaɩ.


Y tek xeˈapon cˈa chrachoch ri Jairo, ri Jesús xaxu (xaxe) wi cˈa chique ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan, y ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal xuyaˈ kˈij riche (rixin) chi xeˈoc pa jay riqˈui ri ti kˈopoj ri caminek. 	 Yesu-wɛ pa kɔma pá tala təyaɣa tɔ Yesu ta tisi sɩ samaa ɩ́ təŋɩ-ɩ na pá sʋʋ. Ama Piyɛɛ na Yohaanɩ na Saakɩ na pəyaɣa caa na ka too pa tike pa sʋʋna.


Tikacˈutuj cˈa chare ri Dios chi querutoˈ ri ye aj kˈatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Tikacˈutuj chukaˈ chare chi querutoˈ ri nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij, riche (rixin) chi queriˈ xtucˈuex ta jun cˈaslen chˈuchˈuj kuma konojel, y man ta cˈo chˈaˈoj chkacojol. Y chukaˈ xtikacˈuaj ta cˈa jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios y chiquiwech ri winek. 	 Ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ kɛ́ awulaa sɔsaa na toŋtʋnaa təna tɔɔ, ɩlɛna tə́ pəsɩ na tə́ caɣa təpamm na alaafəya na tə́ paasəna Ɩsɔ nyəntʋ kɛ teu, na tə́ tɔka tá yaasi kʋpaŋ.


Can yacˈariˈ tek ri mozo xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri rey riche (rixin) chi nucˈutuj jun utzil chare. Y xubij cˈa chare ri rey: Tabanaˈ jun utzil chi quinawoyobej na jubaˈ. Riyin can xtintoj cˈa chawe ronojel ri nucˈas, xchaˈ. 	 Tənaɣa apalʋ ɩnɩ ɩ hota wulaʋ tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: Haɩ, tacaa, la-m suulu, ye ma hikaa maa fɛlɩ-ŋ pə təna təcɩʋcɩʋ.


Y ri xtichˈacon, xtinben cˈa chare chi riyaˈ xtoc achiˈel jun chique ri lokˈolaj tak raken jay ri ye riche (rixin) ri rachoch ri nu‑Dios, y majun bey xtel ta pe chiriˈ. Y chiquij cˈa riyeˈ xtintzˈibaj wi rubiˈ ri nu‑Dios y rubiˈ chukaˈ ri rutinamit ri nu‑Dios. Y ri tinamit riˈ ya ri cˈacˈacˈ Jerusalem, ri nika pe chilaˈ chicaj riqˈui ri nu‑Dios. Y chiriˈ xtintzˈibaj cˈa chukaˈ ri cˈacˈacˈ nubiˈ riyin. 	 Wei ɩ lapa kəllʋ tɔɣɔ maa la ma Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ akele, na pʋntʋ kaa tasa fituɣu. Maa ŋmaa ɩ tɔɔ kɛ́ ma Ɩsɔ hətɛ na ma Ɩsɔ ɩcatɛ nyəntɛ tɔtɔ, Yosalɛm kʋfalʋ wei ɩ ka lɩɩna ma Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na ɩ tii tɔ. Na maa ŋmaa pʋntʋ tɔɔ tɔtɔɣɔ ma hətɛ kʋfatɛ nte pa ha-m tɔ.


Y tek xeˈapon cˈa, xubij chique: Tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi queriˈ ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. 	 Pa talaa ɩlɛna Yesu tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ na pə́ taa kɔɔ na ɩ́ hoti maɣasʋɣʋ taa.


Y wi can iwetaman cˈa nuwech riyin, can iwetaman cˈa chukaˈ ruwech ri Nataˈ. Re wacami can itzˈeton chic, y chukaˈ iwetaman chic ruwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye ɩ nyəma-m ɩ́ nyəmá ma Caa tɔtɔɣɔ. Na pə kpaɣaʋ pənɛntɛ tɔ ɩ́ nyəma-ɩ na ɩ́ na-ɩ.


Ruma wi xa majun utz niben riqˈui jun beyomel ri xa ma iwuche (iwixin) ta riyix, ¿la cˈo ta cami jun xtijacho ri kitzij beyomel pan ikˈaˈ, beyomel ri can yacon apo riche (rixin) chi ntoc iwuche (iwixin) riyix? 	 Ye ɩ́ ta pəsɩ lɛlʋ nyəm tɔkʋɣʋ kɛ teu na tampana, leɣe ɩ́ ká hiki mə maɣamaɣa mə niŋ nyəm.


Y qˈuiy cˈa ri majun bey ye banatajnek ta y majun bey ye tzˈeton ta ri xquecˈulwachitej chuwech ri kˈij, ri icˈ y ri chˈumilaˈ. Y ri winek cˈa ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef ma xtiquil ta chic achique xtiquiben, xa xtisach quicˈuˈx ruma chi ri mar, can xtikˈax cˈa ruwiˈ xtikˈajan, ruma sibilaj xtibolkoˈt ri ruwiˈ yaˈ. 	 Pɩɩ hʋ́lɩ́ ŋmaatɛɛ kɛ ilim na ɩsɔtʋ na ɩsɔtʋlʋŋasɩ pə tɔɔ. Laŋwakəllɛ sɔsɔɔlɛ ká kpa kateŋa təna, na nəɣəsɛɛ ká kʋ-wɛɣɛ teŋku na ɩ hola sɔsɔɔna pə kɔkɔtɛ sɔsɔɔlɛ tɔɔ.


Ri Dios queriˈ ri xuben chique quinojel ri kakˈaˈ kaken, riche (rixin) chi quinojel tiquitoˈ quiˈ, y ma tiquetzelaj ta quiˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ faɣasʋɣʋ fɛɩ yʋlʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ. Ama pə təna mpi pə wɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pɩɩ nəɣəsəɣɩ təma tɔɔ kɛ́ tam kɛ́.


Riyin xinben chi achiˈel xa majun nunaˈoj ruma xa nuyon riyin xinyaˈ ka nukˈij. Pero xa imac riyix tek xinben queriˈ, ruma can yix ta cˈa riyix riˈ ri xixyaˈo nukˈij. Ruma astapeˈ riyin can majun oc nukˈij, pero ma ntel ta chi tzij chi can yin más coˈol que chiquiwech ri niquibij chi ye nimaˈk tak apóstoles. 	 Ma yɔɣɔtəɣɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma sʋʋ kpaŋʋɣʋ, ɩlɛ mə yelina na má yɔɣɔtəɣɩ mpʋ. Pɩɩ mʋna ɩsɩɩ mɩɩ sɛɛnna ma tɔɔ. Mpi tɔ, paa ma ta kɛ pʋlʋ tɔ mə nyɛntɛ tillaa sɔsaa mpɛ pa ta tɛɛ-m pʋlʋ.


Yecˈa ri wuˈoˈ kˈopojiˈ ri man cˈo ta quinaˈoj xquibij cˈa chique ri wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri can cˈo wi quinaˈoj: Re kakˈakˈ xa can xquechuptej ka ruma xa ma qˈuiy ta chic aceite cˈo chupan. Tiyaˈ cˈa jubaˈ kaceite riyoj, xechaˈ cˈa ri kˈopojiˈ riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋmɛlɛməŋ tɔma laɣatʋnaa sɩ: Ɩ́ pasa-tʋɣʋ mə nim, ta fətəlanaa caa tem.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri qˈuiy rubeyomal cˈo. Ri achi riˈ ruyon cˈa jabel tak tziek ri jotol cajel ri yerucusalaˈ, y kˈij kˈij nubanalaˈ nimakˈij. 	 Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna, na ɩ́ suuki liɣitee wontu tənyənənyənɩ kɛ teu. Paa ɩfemle nte leleŋ taa kɛ́ ɩ wɛɛ, na ɩ́ tɔkɩ tɔɣɔnaɣa kʋpaŋka.


Y tek xeˈapon cˈa acuchi (achique) cˈo wi ri jun juyuˈ ri nibix Rubakil Rujolon (Ruwiˈ) Caminek chare, ri soldados xquibajij cˈa ri Jesús chuwech ri cruz, y queriˈ chukaˈ xquiben chique ri ye caˈiˈ alekˈomaˈ. Jun xcˈojeˈ pa rajquikˈaˈ ri Jesús, y ri jun chic pa rajxocon. 	 Pa kɔma pa tala timpi pa yaa sɩ Nyʋmpɔɣɔlaɣa tɔ, ɩlɛna pá ká Yesu kɛ́ səm tesika tɔɔ kɛ́ təna, na pá ká asaɣaa mpɛ tɔtɔɣɔ tesikasɩ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ mpətəŋ tɔɔ.


Rumariˈ, riyix ri yixcˈo pa ruwachˈulef Judea, quixanmej cˈa el y jeˈiwewaj iwiˈ ri pa tak juyuˈ. Y wi pa tinamit Jerusalem yixcˈo wi, quixanmej cˈa pe chupan. Y wi pa tak juyuˈ yixcˈo wi, man chic cˈa quixtzolin ta apo ri pa tinamit. 	 Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa pá wɛ Yuta, pa se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ. Na mpa pɛlɛ pá wɛ Yosalɛm taa, pá lɩɩ na pá hatəlɩ. Na mpa pɛlɛ pá wɛ tawa taa, pá taa kpe.


Re yojcˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef nikatij pokonal. Pero riyin wetaman chi xa ma junan ta riqˈui ri nimalaj rukˈij rucˈojlen ri Dios ri xtikˈalajin kiqˈui riyoj ri chkawech apo. 	 Ye ma kiŋ pə fɛɩ ɩsɩɩ paa kpaɣa tá kaɣana kʋnyɔntɔɣɔlɛ na pá kɛɛsəna teeli wei cele Ɩsɔ ká tʋ-tʋ tɔ.


Y chuwech ri Dios y chuwech ri Ajaf Jesucristo y chiquiwech ri ángeles ri ye chaˈon ruma ri Dios, nchilabej cˈa chawe riyit Timoteo, chi tanimaj tatakej re tzij reˈ, can junan y pa ruchojmil tabanaˈ quiqˈui quinojel ri cˈo mac quibanon. 	 Ma heeliɣi-ŋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ Ɩsɔ na Yesu Kilisiti na ɩsɔtaa tillaa naŋŋ nyə́ma pa ɩsɛntaa sɩ ń tɔkɩ tɔmnaa panɛ ɩnɩ. Taa ləsɩ tə taa lɛntɩ na ń yele lɛntɩ, pə́cɔ́ taa faɣasɩ nɔɣɔlʋ kɛ mpi n lakɩ tɔ pə taa.


Yacˈa ri acuchi (achique) ntajin wi ri molojriˈil, ri winek sibilaj pa quichiˈ niquiben. Yecˈo ri jun wi niquibij. Y yecˈo nicˈaj ri jun wi chic ri niquibilaˈ. Pero sibilaj cˈa ye qˈuiy ri ma quetaman ta achique ruma tek quibanon ri molojriˈil riˈ. Can sachnek cˈa quicˈuˈx ri winek ri quimolon quiˈ. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ mpʋ tɔ pə liɣita samaa tənaɣa na pá kiisiɣi yem, ɩnɛ sɩ ɩ́lɛ́ ɩ nyəntʋ ntɔ, ɩnɛ sɩ ɩ́lɛ́ ɩ nyəntʋ ntɔ. Haləna mpa pa ta tɩɩ nyəm mpi pə nyʋɣʋ tɔɔ pa kotaa tɔ pɛlɛ pa wiisina paɣalɛ.