Ri Jesús xubij cˈa chare: ¿La ma awetaman ta cˈa achique rubanic reˈ, y can yit jun tijonel chiquicojol ri kech aj Israel? 	 Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Halɩ mɛɣɛlɛ Ɩsɛɣɛlɩ sɛɣɛsəlaa sɔsaa na ń ta cɛkəna tɔm tənɛ?


Can tabij cˈa chique ri kachˈalal chi can quequinimaj ri aj kˈatbel tak tzij. Can tiquinimaj cˈa ri nibix chique, y riqˈui ronojel cánima tiquibanaˈ ronojel utzilaj tak samaj. 	 Tɔɔsɩ pa təna sɩ pə wɛɛ sɩ pá seeki tɛtʋ tɔkəlaa. Pə wɛɛ sɩ pá nɩɩkəna-wɛɣɛ. Na pa sɔɔlʋ ɩ́ pɩɩ təma kʋpana lapʋ tɔɔ.


chique ri apóstoles, y ri puek riˈ nijach cˈa chiquiwech ri nicˈatzin quitoˈic. 	 na pá cɛləɣɩ tillaa. Ye pə caala wei pa waasəna-ɩ.


Y rumacˈariˈ ri Dios, ri can retaman ronojel, xubij: Xquentek cˈa profetas ri xquekˈalajsan ri nuchˈabel, y xquentek chukaˈ apóstoles chiquicojol. Pero yecˈo cˈa ri xquentek ri xquecamisex, y yecˈo ri xtiban chique chi niquikˈaxaj tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ. 	 Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ ləmaɣasɛɛ ka hʋla mpʋ sɩ: Ɩsɔ má, maa tili Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa na tillaa kɛ pa kiŋ. Ama paa kʋ lɛlaa, na paa tʋ lɛlaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ kʋtʋɣʋ.


Yacˈa ri ixokiˈ tek niquiben orar, y chukaˈ tek niquibij ri rukˈalajsan ri Dios chique, tiquicuchuˈ ri quijolon (quiwiˈ). Ruma wi xa ma niquiben ta queriˈ, niquikasaj rukˈij ri jolomaj ri cˈo pa quiwiˈ. Y chukaˈ ri ma niquicuch ta ri quijolon (quiwiˈ), can junan riqˈui chi socan el ronojel ri rusmal quiwiˈ. 	 Na ye alʋ ɩ́ sələməɣɩ yaa ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu na ɩ́ tá te saalaɣa, ɩ paalʋ kɛ́ ɩ kpɛɛnaa, na pə pəsa ɩsɩɩ pa loola-ɩ kɛ́.


Y tek ri Jesús y ri ye rudiscípulos ye kˈaxnek chic chupan ri ticoˈn riˈ, riyeˈ xebe ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yesu lɩɩ təna, ɩlɛna ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa.


Riyaˈ xubij cˈa chique: ¿Niwajoˈ isamaj? Wi niwajoˈ, quixbiyin cˈa chukaˈ riyix, quixbesamej pa nujuyuˈ ri nuticon ruwech riqˈui uva, y riyin xtintoj cˈa chiwe ri rucˈamon chi nichˈec, xchaˈ chique. Y ri mozos riˈ can xebe cˈa pa samaj. 	 Tənaɣa ɩ heela pɛlɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ ma lɛsɛŋ taa, maa fɛlɩ-mɛɣɛ ɩsəna pə nəɣəsənaa tɔ.


Y can yecˈo wi ri xeniman ri Ajaf Jesucristo. Yecˈo israelitas, y sibilaj ye qˈuiy chukaˈ ri ye griegos ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. Y ye qˈuiy chukaˈ ixokiˈ ri nimaˈk quikˈij ri xeniman. Y quinojel cˈa riyeˈ xequitzekelbej el ri Pablo y ri Silas. 	 Tənaɣa Tɛsalonikɩ nyə́ma taa lɛlaa tɛma Pɔɔlɩ tɔm na pa taa na pá na Pɔɔlɩ na Silaasɩ pá kpɛntɩ, na Kəlɛɛkɩ nyə́ma paɣalɛ mpa pa sɛɛkaɣa Ɩsɔ tɔ pa kpɛnta Pɔɔlɩ pa tɔɔ kɛ́ mpʋ, na alaa tuutuuma paɣalɛ tɔtɔ.


Y ri Caifás, ri nimalaj sacerdote, xbepaˈeˈ cˈa pe ri pa quinicˈajal y xucˈutuj chare ri Jesús: ¿Kitzij cami ri xquibij ka chawij re winek reˈ? ¿Y achique cˈa nabij riyit chi natobej awiˈ? xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa wulaʋ kʋla pa təna pa ɩsɛntaa na ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: N kaa yɔɣɔtɩ? Suweɣe yəlaa panɛ pa yɔɣɔtəɣəna-ŋ ye?


Yacˈa ri ma ketaman ta riyoj, ya ri achique rubanic xuben riche (rixin) chi nitzuˈun chic wacami. Y wi cˈo jun ri xbano chare riche (rixin) chi nitzuˈun chic, chukaˈ ma ketaman ta riyoj. Ticˈutuj chare riyaˈ; ruma xa can cˈo chic rujunaˈ, y riyaˈ nicowin nubij chiwe ri achique xbanatej riqˈui, xechaˈ riyeˈ. 	 Ama tə ta nyɩ ɩsəna pə lapa na kaɣana ɩ́ naakɩ tɔ. Pəyele tə ta nyɩ wei ɩ kula ɩ ɩsɛ tɔ. Ɩ maɣamaɣa ɩ ta kɛ pəyaɣa, ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ ɩ ká heeli-mɛɣɛ ɩsəna pə lapa tɔ.


¿La cˈo cami jun ri nibin pe chuwe wacami achique mac ye nubanalon? Y wi can jabel nikˈalajin chi majun mac pa nucˈaslen y can ruyon kitzij ri nbij, ¿achique cˈa ruma tek ma yininimaj ta? 	 Mə taa awe pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́ ma təpəntəlɛ? Tɔʋ, na ma tɩɩ yɔɣɔtəɣɩ tampana tɔ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩɩ saŋ mʋɣʋ?


Ri Katataˈ Dios xixruchaˈ cˈa riyix, ruma can queriˈ wi ri ruchˈobon pe chiwij. Y can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nelesan el ri itzel ri cˈo pa tak icˈaslen. Xixruchaˈ riche (rixin) chi queriˈ yixniman tzij, y riche (rixin) chukaˈ chi nuchop nichˈajchˈojir el ri icˈaslen. Ruma ri ruquiqˈuel ri Jesucristo ri xbiyin tek xcom, yariˈ ri nichˈajo el ri imac. Y ri Dios can pa ruqˈuiyal ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx xtuyaˈ chiwe. 	 Tacaa Ɩsɔ ləsʋɣʋ-mɛ tɔ, pə kɛɛsəna teitei kɛ́ ɩsəna mpi ɩ ka sɩɩwa hatuu lɔŋ na ɩ́ təŋəɣɩ na ɩ́ lakɩ tɔɣɔ. Na ɩ Feesuɣu yelina ɩ́ pəsa ɩ nyə́ma sɩ ɩ́ nɩɩna Yesu Kilisiti na ɩ́lɛ́ ɩ caləm taɣanɩ-mɛ. Ɩsɔ ɩ́ hʋlɩ-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ, na ɩ́ ha-mɛɣɛ alaafəya kɛ sɔsɔm sɔsɔm.


Ri chiriˈ, can majun bey cˈa xquetzˈapeˈ ta ri puertas ri niban wi apo oquen ri pa tinamit, ruma chiriˈ majun bey xtoc ta akˈaˈ. 	 Tə nɔnɔɔsɩ ká tʋ́lɩ́ ḿpʋ́ɣʋ́ ilim taa kɛ́, sɩ kaa təkɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ahoo fɛɩ tɔtɔ sɩ a tasəɣɩ yuɣu.


Xabachique winek ri can rucˈuan ri cˈacˈacˈ alaxic riqˈui ri Dios nichˈacon chrij ronojel ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef. Y yojchˈacon ruma kacukuban chic kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ paa Ɩsɔ pəyaɣa ŋka ká pəsəɣɩ na ká kəlɩ antulinya kɛ́. Tə tɛma Ɩsɔ na ta taa tɔɣɔ tə kəla antulinya.


Y can ya wi cˈa ri Cristo ri icˈaslen, y tek Riyaˈ xtibekˈalajin chic pe jun bey, can riqˈui nimalaj rukˈij rucˈojlen, y riyix chukaˈ can xquixkˈalajin riqˈui Riyaˈ chi can cˈo ikˈij icˈojlen. 	 Mə weesiŋ maɣamaɣa ntɛ́ Kilisiti, ɩ kɔŋ ɩ́ lɩɩkɩ tɔ mə na-ɩ ɩ́ lɩɩkəna, na ɩ́ ka hiki ɩ teeli taa kɛ́ mə paa nyəm.


Queriˈ xubij ri Simón, ruma riyaˈ majun bey rutzˈeton ta chi que ta riˈ nibanatej. Y can queriˈ chukaˈ quinojel ri ye benak riqˈui. Riyeˈ can xquixibij quiˈ tek xquitzˈet chi ye qˈuiy car xequichop ri kˈij riˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tiina nna pa kpa mpʋ tɔ, a tɔɔʋ ka lapa ɩ́ na mpa paa wɛɛ tɔɣɔ sɔɣɔntʋ kɛ sɔsɔm.


Y riyit Timoteo, can tachajij cˈa ri tijonic ri yaˈon ca chawe. Ma queˈacˈul ta tzij ri xa ma riqˈui ta ri Dios ye petenak wi, ri xa majun utz nucˈom pe chawe. Ma queˈacˈul ta chukaˈ tzij ri xa itzel yechˈo chrij ri ruchˈabel ri Dios, tzij ri nibix chi nim etamabel quicˈamom pe, y xa ma kitzij ta chi queriˈ. 	 Haɩ, Timotee, tɔkɩ teu kɛ mpi pa tʋ nyá niŋ taa sɩ ń paasəna tɔ. Kisiɣi kpaɩ faacinaa mpa paa lakɩ na yʋlʋ tɛ ɩ taa na Ɩsɔ tɔ, na ntɔŋkpɛɛsasɩ nsi pa ta nyɩ ɩlɛna pá yaakɩ sɩ nyəm tɔ.


¿Can majun chic cˈa ri xtzolin ta pe riche (rixin) chi nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios? ¿Xaxu (xaxe) wi re jun achi reˈ ri ma israelita ta? xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩsɩɩ pa taa nɔɣɔlʋ ta tɩɩ toosi kɛlɛ sɩ ɩ mələɣɩ na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, ye pə taɣa kpaɩ tʋ ɩnɛ ɩ paasi?


Riyoj can nikajoˈ ri Dios, ruma chi Riyaˈ can xojrajoˈ nabey. 	 Ye tá, Ɩsɔ laaləna-tʋɣʋ sɔɔlʋɣʋ ɩlɛna taa sɔɔlɩ-ɩ.


Ri Ajaf Jesús xretamaj cˈa chi ri achiˈaˈ fariseos quicˈaxan chic chi Riyaˈ más ye qˈuiy winek ri yeruben bautizar y más ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin), que chiquiwech ri winek ri yeruben bautizar ri Juan ri Bautista y ri yetzekelben riche (rixin). 	 Falisanaa nɩɩwa sɩ Yesu hikiɣi təŋlaa na ɩ́ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na pə́ kələɣɩ Yohaanɩ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Riyin nbij cˈa chi riyix jabel iwetaman chi re waweˈ chochˈulef, ri yaˈon kˈatbel tzij pa quikˈaˈ, yeriˈ ri yecˈo pa quiwiˈ ri winek, y ruma chi can cˈo quikˈatbel tzij pa quiwiˈ ri winek, rumariˈ niquinaˈ chi can yecˈa riyeˈ ri ye cajaf ri winek. Xa can xu (xe) wi cˈa ri cˈo quikˈij ri yebin ri cˈo chi niban. 	 Tənaɣa Yesu yaa pa təna na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ nyəmá sɩ mpa pa nyənəɣɩ ɩsɩɩ yəlaa awulaa tɔ pɛlɛ pa tɔkɩ kawulaɣa kɛ lɛlaa tɔɔ. Na mpa pɛlɛ pa kɛ́ kʋfeelaa tɔ pɛlɛ pa ŋmakələɣɩ səkpema.


Y riche (rixin) cˈa chi nichojmirisex jun bey, can nicˈatzin cˈa chi yenojsex ri jul. Nicˈatzin chukaˈ yejunumex ri tanatek. Ri xotoxek tak bey, choj niban chique. Y ri cujquek tak bey, liˈan cˈa chukaˈ niban chique. 	 Paa suuli kʋtaalomiŋ təna. Paa yɔsɩ pɔ́ɔ́ŋ na pulasɩ təna. Paa siɣisi təkɛɛlɛnaa. Paa kuli pɛɛ təna.


Y ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 Tacaa Yesu Kilisiti ɩ́ la-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ.


Ruma riyix iwetaman chi chupan jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ, xa jun ruwech yaˈ ntel pe, ma xtel ta pe utzilaj yaˈ y chukaˈ cˈayilaj yaˈ. 	 Hite kʋlʋmtəlɛ taa lʋm kaa wɛɛ leleŋ nyəm kɛ saalʋɣʋ na təsalaʋ nyəm kɛ saalʋɣʋ.


Y ri kachˈalal riˈ xechˈacon cˈa chrij ri itzel winek, ruma chi ri ruquiqˈuel ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, ye ruchˈajon chic chare ri quimac, y ruma chukaˈ chi ri chˈabel ri niquibij riyeˈ can nukˈalajsaj chi quiniman ri Jesucristo. Y ma xquipokonaj ta chi xeˈapon cˈa pa camic ruma ri rubiˈ ri Ajaf. 	 Ɩwəyaɣa caləm toŋ tɔɔ, na tampana tɔm nti pa kpaalaɣa tɔ tə toŋ tɔɔ pa kəla-ɩ. Paa hawa pa weesiŋ kɛ́ sɩ ye səm səm.


Ruma ri rumac re achi reˈ xa chiwech ka riyix. Xa chrij chˈabel, chrij ri iley y chrij ri biˈaj Jesús. Riyin ma nwajoˈ ta cˈa nben ruchojmil reˈ. Xa tichojmirisaj ka chiwech riyix, xchaˈ. 	 Timpi pə lɩɩwa sɩ tɔmnaa kpaɩ nyəntʋ, na həla, na mə maɣamaɣa mə mpaaʋ pə tɔm tɔɔ kɛ́ ɩ́ hɔŋ tɔ, ɩ́ polo ɩ́ paasəna-təɣɩ mə maɣamaɣa. Maa caakɩ tɔmnaa ɩsɩɩ ntɩ wɛ tə lapʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa: ¿Achique rubanic xtinbij chrij ri rajawaren ri Dios? ¿Y achoj riqˈui njunumaj wi? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Ɩsɩɩ pepeɣelɛ Ɩsɔ Kawulaɣa nəɣəsənaa, na pepeɣe maa kɛɛsəna-kɛ ɩlɛ yee?


Y ri fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin) ri Jesús, tek xutzˈet ri xuben ri ixok, xuchˈob ka: Wi ta re achi reˈ kas kitzij wi chi jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, nunabej ta achique nichapo la raken, y achique chi winek la ixok laˈ. Ruma la jun ixok laˈ xa itzel ri rucˈaslen, xchaˈ ka pa ránima. 	 Falisa wei ɩnɩ ɩ yaa-ɩ tɔɣɔʋ kɛ mpʋ tɔ ɩ na mpʋ. Ɩlɛna ɩ́ mɔlɩ ɩ taa sɩ: Ye apalʋ ɩnɛ ɩ ka kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ ɩ ka nyəmá alʋ wei ɩnɩ ɩ tokiɣina-ɩ ɩsəntɔ tɔ ɩ cakəlɛ na ɩ yaasi wɛ ɩsəna tɔ. Ɩ ka nyəma-ɩ sɩ ɩ fɛɩ teu.


Ri winek cˈa ri yekˈax el riqˈui ri Jesús, niquisiloj apo quijolon (quiwiˈ) chuwech, y cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ ca chare, ruma can ma niquinimaj ta chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. Ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa ca chare ri Jesús: ¡Ah! riyit ri xabin chi can nawulaj ri rachoch ri Dios y pan oxiˈ kˈij napabaˈ chic jun bey, 	 Yəlaa mpa paa tɛɛkaɣana təna tɔ pɛlɛ pa kpɛɛtəɣɩ nyɔɔŋ na pá tʋʋkɩ-ɩ sɩ: Anyaŋka, matɔŋ nyá tɔmna sɩ n yɔkəɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na ń taɣanɩ kʋfatɛ kɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa.


Y tek xa ruchapon cˈa pe rusekeric, ri Jesús petenak cˈa chraken pa ruwiˈ ri choy, riche (rixin) chi napon quiqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma lʋm tɔɔ na ɩ́ puki ɩ ɩfalaa kiŋ. Waatʋ ɩnɩ tɔ pə wʋsəna kampaaŋ koou kɛ mpʋ.


Rumariˈ riyin ntij nukˈij nchapon anin (anibel) y ma nben ta achiˈel nuben jun ri xa ma retaman ta acuchi (achique) napon wi. Ni ma nben ta cˈa achiˈel nuben jun ri netzˈeyaj chi yechˈayo quiˈ riqˈui jun chic, y tek nuyaˈ jun kˈaˈ chare, xa ma nukˈiˈ ta apo, xa pa cakˈikˈ nuyaˈ wi. 	 Pə tɔɔ kɛ́ má tɔŋna sewa na má yaɣa ɩsəlɛ kɛ timpi ɩnɩ tɔ. Ma wɛ kɛ́ ɩsɩɩ ŋkuma matʋ wei ɩɩ haɣaləɣɩ yem tɔ.


Ruma ri xecamisan quiche (quixin) ri lokˈolaj tak awalcˈual y ri xecamisan quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri achˈabel, riyit can xayaˈ rutojbalil chique. Y can utz wi cˈa rubanic chique chi niquikum quicˈ, ruma can queriˈ rucˈamon chi naben chique. 	 Ɩsɩɩ paa lɛnta Ɩsɔ yəlaa na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa tɔɣɔ n cɛləɣɩ-wɛɣɛ caləm kɛ pənɛntaa sɩ pá nyɔɔ. Mpi paa lapa tɔ mpɩ pə fɛləɣəna-wɛ.


Queˈicˈachojsaj cˈa yawaˈiˈ. Ri cˈo cˈa ri yabil lepra chiquij, can tibanaˈ cˈa chique chi nichˈajchˈojir jabel ri quichˈacul. Ri ye caminek chic, queˈicˈasoj. Can queˈiwelesaj cˈa chukaˈ ri itzel tak espíritu. Y ruma cˈa ronojel re uchukˈaˈ reˈ xa sipan chiwe riyix, can queriˈ cˈa chukaˈ tibanaˈ riyix. Tek niben ca ri utzil, ma ticˈutuj ta rajel. 	 Ɩ́ waa kʋtɔntʋnaa, na ɩ́ feesi sətaa, na ɩ́ waasɩ asilima kʋtɔŋ nyə́ma, na ɩ́ tɔɣɔnɩ alɔɣaa. Mə hika faalaa kɛ́, ɩ ha tɔtɔɣɔ faalaa.


Pero ri achiˈaˈ riˈ can yeyokˈon chiquij ri ni xa ta quetaman rubanic. Yacˈa ri cosas ri can quetaman achique rubanic, xa can niquitzˈilobisaj quiˈ chupan, can ye achiˈel ri chicop ri ma yechˈobon ta chi utz y rumariˈ xa pa rucˈayewal xquebeka wi. 	 Yəlaa panɛ, mpi pa ta nyɩ tɔ mpəɣɩ pa tʋʋkɩ. Na mpi pa nyəmá yem kɛ́ pa tɩ ɩsɩɩ taalɛ wontu maɣamaɣa nyəŋʋɣʋ tɔ, mpɩ pə kʋɣʋna-wɛ təkpataa.


Y can yecˈo cˈa ri xcajoˈ chi xquichop ta el, pero majun xunim ta riˈ riche (rixin) chi xquichop ta el ri Jesús, ruma ma jane napon ta ri hora riche (rixin) chi nichapatej. 	 Yəlaa luɣu lapa sɩ pá kpa-ɩ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ ta tʋ niŋ kɛ ɩ tɔɔ, ɩ wʋlɛ ta tata tɔ pə tɔɔ.


Ruma ri más nim rukˈij chiwe riyix, nicˈatzin chi nunaˈ ka riˈ chi xa majun rukˈij y tuchˈutinirisaj riˈ riche (rixin) chi yerunimaj yerilij ri nicˈaj chic. 	 Mə taa sɔsɔ ɩ́ pəsɩ mə təmlɛ tʋ.


Y tek ri Pedro xoc cˈa apo pa rachoch ri Cornelio, ri Cornelio xberucˈuluˈ y xbexuqueˈ chuwech, riche (rixin) chi nuyaˈ rukˈij. 	 Piyɛɛ talaa sɩ ɩ sʋʋ, ɩlɛna Kɔɔnɛɛ kʋlɩ na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na ɩ́ polo na ɩ́ həntɩ-ɩ atɛ tənɛnɛnɛ kɛ teu pə tii fɛɩ.


Yacˈariˈ tek ri Judas ri jun discípulo, pero ma ya ta ri Judas Iscariote, xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ¿achique cˈa ruma tek xaxu (xaxe wi) chkawech riyoj xtakˈalajsaj wi awiˈ? ¿Y achique cˈa ruma tek ma nakˈalajsaj ta awiˈ chiquiwech ri winek ri xa riqˈui ri ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuti pɔɔsa Yesu sɩ: (Yuti wei ɩ pɔɔsa-ɩ mpʋ tɔ, ɩ́lɛ́ na ɩ mpaa na Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ.) Ɩ pɔɔsa-ɩ kɛ́ sɩ: Tacaa, ɩsənaɣa pɩɩ la na ń yele na táá nyɩ-ŋ na antulinya ná kaa nyɩ-ŋ?


Can tachojmirisaj cˈa awiˈ chanin riqˈui ri acˈulel ri yatucˈuan chuwech ri aj kˈatbel tzij, tek xa cˈacˈariˈ ichapon el bey pa kˈatbel tzij. Ruma wi xa ma que ta riˈ xtaben, ri nitzujun (nisujun) chawij xcarujech pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij, y ri aj kˈatbel tzij riˈ xcarujech el pa rukˈaˈ ri aj chˈameˈy y ri aj chˈameˈy xcaberutzˈapij ca pa cárcel. 	 Ye n wakəla nɔɣɔlʋ na ɩ́ yaa-ŋ nɔnɔɣɔ, la kookalɩ na nyá na-ɩ ɩ́ taɣanɩ mə tɔm kɛ mpaaʋ taa na ɩ́ ta tata hʋʋlʋ kiŋ. Pə́ taa kɔɔ na hʋʋlʋ náá tʋ-ŋ toŋtʋnaa niŋ taa na pɛlɛ pá təkɩ-ŋ.


Y pa rucaˈn kˈij, ruma ri achi achiˈel jun coronel nrajoˈ nretamaj achique xumacuj ri Pablo chiquiwech ri israelitas, rumariˈ riyaˈ xutek quisiqˈuixic (coyoxic) ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye cachibil ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y cˈacˈariˈ tek xberelesaj pe ri Pablo, y xberupabaˈ chiquiwech. 	 Kʋmataŋ ɩnɩ ɩ caakaɣa sɩ ɩ́ nyɩ mpi pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ Yuta nyə́ma lakaɣa Pɔɔlɩ kɛ tɔm tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ kʋ fema ɩlɛna ɩ́ hɛtɩ Pɔɔlɩ alukpala na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔtəlaa sɔsaa na kotuɣu sɔsɔɔʋ nyə́ma ɩ́ koti. Ɩlɛna ɩ́ kɔna Pɔɔlɩ na ɩ́ sɩɩ pa ɩsɛntaa.


Y chawe cˈa riyit xtinyaˈ wi ri rulawaˈil riche (rixin) ri rajawaren ri caj. Ronojel ri xtaxim waweˈ chuwech re ruwachˈulef xtiximeˈ chilaˈ chicaj y ronojel ri xtaquir waweˈ chuwech re ruwachˈulef xtiquiritej chilaˈ chicaj. 	 Maa cɛlɛ-ŋ ɩsɔtaa Kawulaɣa saafʋnaa. Na mpi n kaa ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa. Na mpi n ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ hiki mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa.


Y tek ri soldados quicˈuan cˈa el ri Jesús riche (rixin) chi nbequibajij chuwech cruz, xquicˈul cˈa jun achi petenak pa juyuˈ, jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ. Y ri soldados chrij cˈa riyaˈ xquiyaˈ wi el ri rucruz ri Jesús. Riyaˈ xucˈuan el ri cruz, y xutzekelbej el ri Jesús. 	 Pa tɛɛkaɣana Yesu ɩlɛ pə pamna Silɛɛnɩ tʋ wei pa yaa sɩ Simɔŋ tɔ ɩ lɩɩna taalɛ ntɛ́ na pá suli-ɩ, na pá kpa-ɩ na pá sʋkɩ-ɩ Yesu tesika sɩ ɩ́ təŋna ɩ waalɩ.


Queriˈ chukaˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Majun winek ri can ta choj ri rucˈaslen. Can ni xa ta jun. 	 Ɩsɔ Tɔm taa pa ŋmaawa mpʋ sɩ: Yʋlʋ fɛɩ wei ɩ siɣisaa tɔ, paa kʋlʋm kʋŋ.


Y kitzij nbij chiwe, chi xabacuchi (xabachique) cˈa ri xtitzijox wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiriˈ chukaˈ xtitzijox wi re xuben re jun ixok reˈ. Can pa ronojel cˈa ruwachˈulef xtitzijox wi, chi natabel riche (rixin) riyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, paa timpiɣi paa heeli Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛɣɛ antulinya təna taa, paa kɛɛsɩ alʋ ɩnɛ ɩ lapa mpi tɔ pə tɔm na pá tɔɔsəɣɩ ɩ tɔɔ.


Yacˈariˈ tek ri rey xubij chique ri rumozos: Tiximaˈ el rukˈaˈ raken re jun achi re xa ma xucusaj ta ri tziek ri nicˈatzin tek cˈo jun cˈulanen y jeˈicˈakaˈ cˈa ca quelaˈ pa kˈekuˈm ri acuchi (achique) xtokˈ wi y xtukachˈachˈej rey. 	 Tənaɣa wulaʋ heela ɩ təmlɛ nyə́ma sɩ: Ɩ́ hɔkɔ ɩ niŋ na ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ́ polo ɩ́ pɛtɩ-ɩ səkpɛtʋɣʋ taa. Tənaɣa ɩ ká casa kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ ɩ təɣɩ kela.


Y chupan cˈa ri jun achiˈel achicˈ ri xinben, ruma ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, ri ángel ri xochˈo wuqˈui xirucˈuaj cˈa pa ruwiˈ jun nimalaj juyuˈ ri nej jotol chicaj, y chiriˈ cˈa yojcˈo wi tek xucˈut chinuwech ri lokˈolaj tinamit Jerusalem ruchapon nika pe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu tɛɛna-m na ɩsɔtaa tillu kpaɣa-m na ɩ́ kpaasɩ pʋɣʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kʋ comcom nɔɣɔ taa. Tənaɣa ɩ hʋla-m Yosalɛm, ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ nte tə lɩɩna Ɩsɔ kiŋ kɛ ɩsɔtaa na tə́ tiiki tɔ.


Ri bis cˈa riˈ junan riqˈui ri kˈaxon ri nukˈaxaj jun ixok tek napon ri rukˈijul riche (rixin) chi nralaj jun acˈal. Pero tek ri acˈal alaxnek chic, ri teˈej riˈ man cˈa noka ta chic chucˈuˈx achique chi kˈaxomal ri xukˈaxaj, ruma sibilaj niquicot ri ránima chi xalex chic jun acˈal chuwech re ruwachˈulef. 	 Saa wei alʋ nɩɩkɩ lʋlʋɣʋ wʋsasɩ tɔ, ɩ wɛ piti taa kɛ́ sɔsɔm. Ama pə́ kɔma na pə́ tɔ-ɩ, ɩ sɔɔkɩ ɩ wʋsasɩ tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ laŋlɛ hɛɛkɩ sɔsɔm sɩ ɩ kɔna mʋʋlʋ tɔ pə tɔɔ.


Rumacˈariˈ ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chiquiwech, y xubij: 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ:


Y nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, ri María Magdalena xbe cˈa chuchiˈ ri jul, y can cˈa mukmuj na tek xbe. Y yacˈariˈ tek xutzˈet chi ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, xa elesan chic el. 	 Makətala Malɩ kʋla lɔŋ kɛ cimaasɩ tanaŋ ahula tɛɛ, na ɩ́ polo pəlaaʋ tɔɔ na ɩ́ maɣana sɩ pɩɩʋ fɛɩ pʋ́ʋ́ɣʋ́ nɔɣɔ.


Ruma ri cánima re winek reˈ xa xquicowirisaj. Cˈayef (cuesta) chi ntoc pa tak quixquin ri niquicˈaxaj. Ri runakˈ tak quiwech, quiyupuban, ruma ma nicajoˈ ta yetzuˈun. Riyeˈ can majun nicajoˈ, can ma nicajoˈ ta niquicˈaxaj, can ma nicajoˈ ta nika pa tak cánima, ma nicajoˈ ta nitzolin pe quicˈuˈx, riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yəlaa panɛ pa ləmaɣasɛɛ səpa. Pa təka pa ŋkpaŋŋ. Pa wiisa pa ɩsɛ, sɩ pa ɩsɛ ɩ́ taa na, na pa ŋkpaŋŋ ɩ́ taa nɩɩ. Sɩ pá taa cɛkəna pə yaasi. Pə taa kɔɔ pá pəsəna ma tɔɔ, na má lá na pə́ waa-wɛ. Ɩsɔ yɔɣɔtəna mpʋ yoo.


Yacˈariˈ tek ri discípulos xpe nimalaj bis pa cánima tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chique. Y cˈacˈariˈ chiquijujunal xechˈo apo chare y xquicˈutulaˈ cˈa: Ajaf, ¿la ma yin ta cami riyin ri xquibano queriˈ? xechaˈ cˈa chiquijujunal. 	 Tənaɣa ɩ ɩfalaa ɩsɛntaa nyəŋa sɔsɔm na tɔm tənɛ. Ɩlɛna pá sʋʋ-ɩ pɔɔsʋɣʋ kɛ kʋlʋm kʋlʋm. Ɩnɛ sɩ: Matɔŋ pə taɣa má, Tacaa?


Y tek xeˈapon pa Jerusalem ri ye takon el, can xecˈul wi cˈa cuma ri kachˈalal ye aj chiriˈ, cuma ri ancianos riche (rixin) ri iglesia y cuma chukaˈ ri apóstoles ri can chiriˈ yecˈo wi. Y ri Pablo y ri Bernabé xquichop cˈa rutzijoxic chique, ronojel ri samaj ri rubanon ri Dios quiqˈui riyeˈ riche (rixin) chi ye rutoˈon. 	 Pa tala Yosalɛm, ɩlɛna Yesu sɛɛlaa mʋ-wɛɣɛ teu, na pə́ kpɛŋna tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma. Ɩlɛna pá kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Ɩsɔ lapəna pa niŋ tɔ.


Chukaˈ chupan ri tiempo riˈ ruma can qˈuiyirnek chic ri etzelal, ye qˈuiy cˈa ri xa can ma xticajoˈ ta chic quiˈ. 	 Ɩsaɣatʋ ká tɔɔ sɔsɔm sɔsɔm, haləna yəlaa paɣalɛ sɔɔlʋɣʋ ká pasa.


Cˈo chic ri rucimiento ri jay, y riˈ ya ri Jesucristo. Y can majun chic cˈa xticowin ta xtiyaˈo jun chic rucimiento. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu Kilisiti maɣamaɣa kɛna kite, na pə fɛɩ ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tasa kʋfatɛ natələɣɩ sɩɩʋ.


Sibilaj ta xtinimirisex rubiˈ ri Ajaf Dios kiche (kixin) riyoj ri yoj aj Israel, ruma yojrunataj pe riyoj ri yoj rutinamit, y yojrucol. 	 Tə sa Tacaa Ɩsɛɣɛlɩ Ɩsɔ. Ɩ paasəna ɩ yəlaa kɛ nɔɔnɔɔ. Ɩ hɛta-tʋɣʋ tá yomle.


Chupan ri kˈij riˈ, wi yecˈo cˈa ri yebin chiwe: Titzuˈ, ya cˈa Cristo reˈ. O wi niquibij chiwe: Titzuˈ, ya cˈa Cristo laˈ, man cˈa tinimaj ta ri niquibij chiwe. 	 Na ye yʋlʋ tɔma-mɛ sɩ: Ɩ́ nyənɩ, Mesii wɛ cənɛ yaa cənɛ, ɩ́ taa nɩɩ.


Y xirutek pe chukaˈ riche (rixin) chi nbij chique ri winek chi ya tiempo reˈ tek ri Ajaf Dios nuben ri utzil. 	 Sɩ má heeli-wɛɣɛ pənaɣa ŋka Tacaa ká waasɩ ɩ yəlaa tɔ ka kɔntɛ tɔm.


Ri Pablo y ri Silas quichapon cˈa bey xekˈax ri pa tinamit Anfípolis y xekˈax ri pa tinamit Apolonia, y cˈacˈariˈ xeˈapon ri pa tinamit Tesalónica. Y ri winek israelitas ri yecˈo chiriˈ, cˈo cˈa jun jay ri niquimol wi quiˈ ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa təŋna Aŋfipolisi na Apolonii, ɩlɛna pá tala Tɛsalonikɩ. Pə pamna Yuta nyə́ma naa wɛna təkotile kɛ təna.


ri xcom kuma riyoj y xbiyin ri ruquiqˈuel, y rumariˈ tek yoj colotajnek chic y cuyutajnek chic ri kamac. 	 Na ɩ pəyaɣa ŋkɛ ka tɔɔ kɛ́ pə yapa-tʋ na pə́ hɩɩsɩ tá ɩsaɣatʋ.


Rumariˈ nbij chawe riyit Simón, chi re ixok reˈ sibilaj nrajoˈ ri xcuyu ri rumac. Y rumariˈ ri janipeˈ chi mac ri ye rubanalon pe xecuyutej yan. Yacˈa jun winek ri nunaˈ chi xa ma qˈuiy ta ri rumac ri xecuy, xa ma can ta nrajoˈ ri xcuyu ri rumac. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-ŋ sɩ, ɩ sɔɔlʋɣʋ ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsɔm tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ kɛ́ sɩ paa ɩ ɩsaɣatʋ na tə tɔɔʋ kɛ mpʋ tɔ pa hɩɩsa-tɩ. Pə tɔɔ ɩnəɣɩ wei ɩ wɛna ɩsaɣatʋ kɛ pəcɔ na pá hɩɩsa-tɩ tɔ, pʋntʋ sɔɔləɣɩ maɣana kɛ́.


Queriˈ xuben ruma nrajoˈ chi chupan re tiempo re petenak chkawech apo, can ta nitzˈetetej chi sibilaj nim ri rutzil Riyaˈ pa kawiˈ, jun utzil ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Can sibilaj wi utz ri nuben kiqˈui riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lə́ɣɩ́ tam tɔɔ kɛ́ ɩsəna ɩ suulu tɔɔ katatəlaɣa na ɩ́ hʋ́lɩ́-tʋɣʋ suulu na Yesu Kilisiti kiŋ tɔ.


Riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wi ri Dios can queriˈ kajowaxic ri xuben, riyoj can cˈo cˈa chukaˈ chi nikajoˈ kiˈ chikachibil kiˈ. 	 Ma taapalaa, Ɩsɔ ná tá kisi-tʋɣʋ mpʋɣʋlɛ sɔɔlʋɣʋ, ɩlɛ pə wɛɛ kɛ́ sɩ tá tɔtɔ taa sɔɔləɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tá təma.


Ruma riche (rixin) chi xintek ri kachˈalal Tito ri chilaˈ iwuqˈui, nabey xincˈutuj na sibilaj utzil chare, y cˈacˈariˈ xbe iwuqˈui, rachibilan el jun chic kachˈalal. ¿La xixrukˈol cami ri kachˈalal Tito? Ma que ta riˈ. Riyaˈ can ucˈuan wi ruma ri Lokˈolaj Espíritu, can achiˈel ri nucˈaslen riyin, can queriˈ chukaˈ ri rucˈaslen riyaˈ. 	 Ma wiina Titʋ sɩ ɩ́ polo mə tɛ na ma təŋsa ɩ waalɩ kɛ́ tá taapalʋ ɩlɛ. Yaa ɩ́ caa ɩ́ tɔ sɩ Titʋ tɔɣɔna mə tɔɔ kɛ? Pə taɣa ma yaasi na ma ɩkpatɛ kɛ Titʋ təŋaa?


Ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucˈajol ri Zebedeo, ri xubij chukaˈ Boanerges chique; biˈaj ri ntel cˈa chi tzij chi ye achiˈel coklajay. 	 na Sepetee pəyalʋ Saakɩ na ɩ neu Yohaanɩ. Pɛlɛ pa naalɛɣɛ Yesu ka ha hətɛ sɩ Pʋwanɛɛsɩ, na təlɛ tə hʋwɛɛ ntɛ́ sɩ tɛʋ holuɣu piya.


Y tek ri winek ri ma ye israelitas ta xquicˈaxaj cˈa ri chˈabel ri xbix ka, can xequicot cˈa pa cánima, y xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri ruchˈabel ri Ajaf Dios. Y can xquinimaj cˈa quinojel ri cˈo chi niquil na ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa laŋa hʋlʋmɩ sɔsɔm, na pá sʋʋ Tacaa tɔm kɛ pʋɣʋlʋɣʋ. Pa təna mpa pa kɛ́ sɩ pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ pa mʋwa Tacaa tɔm.


Riyix wachˈalal aj Israel y ri principaliˈ ri yecˈo chicojol, riyin wetaman chi tek xiyaˈ pa camic ri Jesús, xiben ruma can ma iwetaman ta chi can ya Riyaˈ ri Cristo. 	 Tɔʋ, ma nyə́ma mɛ, ma nyəmá teu sɩ mə na mə sɔsaa ɩ́ taa cɛkəna tɔɣɔ ɩ́ lapa Yesu ɩnəɣɩ mpʋ.


Y can xtintek chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ ri nusamajel, chi achiˈaˈ chi ixokiˈ, y riyeˈ xtiquikˈalajsaj ri xtinbij chique. 	 Tampana tɔɔ, maa tisi ma Feesuɣu kɛ ma təmlɛ nyə́ma, apalaa na alaa nyə́ma, pa tɔɔ kɛ́ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa. Paa ná nti tɩɩ la cele tɔ na pá yɔɣɔtɩ-tɩ.


Riyin ri Pablo ntek cˈa el rutzil iwech. Y titzˈetaˈ cˈa chi can riqˈui cˈa nukˈaˈ riyin xintzˈibaj wi el. Y ma timestaj ta chi yin yaˈon pa cárcel. Ri rutzil ri Dios xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 Ma maɣamaɣa ma niŋ ŋmaatʋ ntɛ́ cənɛ. Pɔɔlɩ má ma sɛɛ-mɛ. Ɩ́ taa sɔɔ sɩ ma wɛ saləka taa yoo. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ.


Y ri ye caˈiˈ discípulos ri ye rucˈajol ri achi ri Zebedeo rubiˈ, xejel apo riqˈui ri Jesús, cachibilan ri quiteˈ. Y ri quiteˈ xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri Jesús riche (rixin) chi nucˈutuj jun utzil chare. 	 Tənaɣa Sepetee pəyalaa na pa too pa pola Yesu kiŋ, ɩlɛna pa too luŋ Yesu tɛɛ na ɩ́ wiina-ɩ sɩ: La-m kʋpantʋ natəlɩ.


Ruma can wetaman chi can xu (xe wi) tek ma xquipe ta chic riyin, can yacˈariˈ xqueˈoka cˈa winek chicojol ri achiˈel quepe utif (coyotes). Ruma ri ye utif (coyotes), can xu (xe) wi yeˈoc chiquicojol ri carneˈl, yequitij y yequiqˈuis. Can ye queriˈ chukaˈ ri winek riˈ, xqueˈoc chiquicojol ri kachˈalal, y xtiquiben cˈa chique chi man chic xtiquicukubaˈ ta quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá teu sɩ ma tɛɛʋ waalɩ yəlaa asaɣaa ká sʋʋ mə hɛkʋ ɩsɩɩ sʋnsʋməŋ sʋʋkʋɣʋ kaləkʋ taa tɔ, pə kaa la teu.


¿O xa nawajoˈ yinacamisaj, achiˈel xaben chare ri jun achi aj waweˈ pan Egipto ri iwir? xchaˈ chare. 	 Tete n tɛma Icipiti tʋ kɛ kʋɣʋ tɔɣɔlɛ saŋa n nyəmá sɩ n ká tɛɛsɩ ma na?


Y ronojel ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ojer ca, riche (rixin) chi cˈo nucˈut chkawech tek tzˈibatal ca. Can nuben cˈa chake chi yojcochˈon y nucukubaˈ kacˈuˈx chiroyobexic ri rutzil ri Dios. 	 Tə təna nti paa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ hatuu lɔŋ tɔ, pa ŋmaa-təɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ kuli tá ɩsɛ na tə́ tɔɣɔ suulu na tə́ kantəlɩ, ɩsɩɩ pa kɛɛsʋɣʋ Ɩsɔ Tɔm taa tɔ, na tə́ nyɩ ɩsəna tɩɩ tɛɛlɩ Ɩsɔ kiŋ tɔ.


Y tek ri aj tzˈib riche (rixin) ri tinamit riˈ xcowin xerutanabaˈ ka ri winek, xubij cˈa chique: Achiˈaˈ riche (rixin) re tinamit Efeso, ¿la can cˈo ta cami jun winek ri man ta etamayon chi ri aj waweˈ pan Efeso can ye chajinel wi riche (rixin) ri rachoch ri Diana y queriˈ chukaˈ riche (rixin) ri ruwachbel ri nimalaj dios Diana ri kajnek pe chilaˈ riqˈui ri dios Júpiter? 	 Ɩcatɛ takəlasɩ ŋmaalʋ kɔma na ɩ́ la na pá su təkulum, ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ɩfeesu nyə́ma mɛ, antulinya ɩnɛ ɩ təna ɩ taa, awe tá nyəna sɩ Aatema kutuluɣu na ɩ lɛɛsʋɣʋ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ, Ɩfeesu ɩcatɛ ntɛ́ pə kite?


Y wi queriˈ, ¿achique cˈa nikachˈec chi yoj israelitas? ¿Y achique nuyaˈ chake ri circuncisión? 	 Kawaaɣa wɛ Yutaɩtʋ taa kɛ? Pɛlʋɣʋ ná wɛna kasəyaɣa na?


Xpe ri Jesús xubij: Riyin xitak pe xaxu (xaxe wi) chiquicanoxic ri winek israelitas ri quibanon achiˈel carneˈl ri ye sachnek, xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu heela-ɩ sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa mpa pa lepa ɩsɩɩ heeŋ tɔ pa waalɩ kɛ́ ma kɔma.


Ruma chi ri Dios ma xutek ta pe ri Rucˈajol waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi norukˈataˈ tzij pa quiwiˈ ri winek y noruyaˈ ta rucˈayewal pa quiwiˈ. Ma que ta riˈ. Ri Dios xutek pe ri Rucˈajol, riche (rixin) chi yecolotej ri winek chupan ri mac. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ yəlaa tɔm kʋɣʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ tila ɩ Pəyaɣa. Ama pa nyʋɣʋ yapʋ tɔɔ kɛ́.


Y riyoj ya ri Espíritu riˈ kacˈulun, ri petenak riqˈui ri Dios, y ma ya ta ri espíritu riche (rixin) re ruwachˈulef. Ri Dios ruyaˈon cˈa ri Lokˈolaj Espíritu riˈ chake, riche (rixin) chi niketamaj ronojel ri achique ri nuyaˈ pe ri Dios chake. 	 Pə taɣa antulinya ɩnɛ ɩ ləmaɣasəlɛ kɛ pə tʋ-tʋ. Ama Feesuɣu ŋku kʋ lɩɩna Ɩsɔ kiŋ tɔɣɔ, sɩ tə́ cɛkəna pə təna mpi Ɩsɔ ha-tʋ tɔ pə tɔm.


¿Achique cˈa lugar ri rucˈamon chi nikayaˈ wi rukˈij ri Dios? Ruma ri kateˈ katataˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, pa ruwiˈ re jun juyuˈ reˈ cˈo wi ri lugar ri xquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. Ya chic cˈa riyix israelitas nibij chi quinojel ri winek cˈo chi ya ri pa Jerusalem niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios, xchaˈ ri ixok. 	 Ta lɔŋcɛnaa sɛɛkaɣa Ɩsɔ kɛ́ pʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔɔ. Ama Yuta nyə́ma mɛ mə tɔŋ sɩ ye paa sɛɛ Ɩsɔ Yosalɛm kɛ́.


Y cˈo cˈa qˈuiy itzel tak tzij ri xquibilaˈ chare. 	 Pa yɔɣɔta-ɩ tɔmnaa tɔmnaa kʋwəwɩɩtʋ kɛ paɣalɛ tɔtɔ.


Yacˈa ri quimolon quiˈ pa jay ma xquinimaj ta ri xberubij ri Rode chique. Xa xquibij chare: Xa xachˈujer laˈ. Y ri ti kˈopoj riˈ nubij cˈa chi can ya wi ri Pedro ri xracˈaxaj ca. Y riyeˈ xa xquibij chic chare: Riˈ xa ma ya ta ri Pedro ri xawacˈaxaj ca, riˈ ya ri ángel chajiy riche (rixin), xechaˈ chare. 	 Ɩlɛna pá tɔmɩ-ɩ sɩ: N sʋʋ kpaŋʋɣʋ kɛ́. Ama pɛɛlɔ ɩsəlɛ ná sɛɛwa sɩ: Tampana kɛ́. Ɩlɛna pá tɔ sɩ: Ye mpʋ ɩsɔtaa tillu wei ɩ wɛ ɩ waalɩ tɔɣɔ.


Y riyix iwetaman chi ri Jesucristo xcom kuma riyoj riche (rixin) chi xuyaˈ kacˈaslen. Riche (rixin) chi queriˈ wi cˈa yoj qˈues na waweˈ chuwech re ruwachˈulef, o yoj caminek chic el, cˈo kacˈaslen riqˈui Riyaˈ. 	 Kilisiti ɩnɩ ɩ səpa tá tɔɔ kɛ́ sɩ ye pə tala ɩ kɔntɛ wule na ɩ́ maɣana tá na tá ɩsɛ, yaa paa tə tɛma səpʋ, tá na-ɩ tə́ kpɛntɩ na tə kaa təcaɣalɛ kɛ tam tɔɔ.


Y wi cˈo jun kachˈalal ri nibin chi riyaˈ can yatajnek wi chare chi nukˈalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, y chukaˈ nubij chi can ucˈuan wi ruma ri Lokˈolaj Espíritu, ri kachˈalal riˈ can xtubij chukaˈ chi ri pixaˈ ri xinbij riyin chiwe, can riqˈui wi ri Ajaf Dios xwinakir wi pe. 	 Ye nɔɣɔlʋ hʋʋ sɩ ɩ kɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ, yaa ɩnəɣɩ Ɩsɔ mpaaʋ taa pʋlʋ lapʋ saawa, pʋntʋ ɩ́ nyɩ teu sɩ, nti ma ŋmaa-mɛ tɔ Tacaa kʋsəsɩɩtʋ kɛ́.


Kachˈalal, nikacˈutuj jun utzil chiwe chi tiyalaˈ quikˈij ri can niquitij quikˈij yesamej chicojol pa rusamaj ri Dios, ruma yecˈa riyeˈ ri ye ucˈuayon iwuche (iwixin) pa rubiˈ ri Ajaf y yixquipixabalaˈ chukaˈ. 	 Tá taapalaa, tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ tʋna mpa pa lakɩ təmlɛ kɛ mə hɛkʋ tɔ, mpa Tacaa kpawa sɩ pá tiikiɣi-mɛ na pá sɛɣɛsɩ-mɛ tɔ.


Pero jun cˈa chique ri achiˈaˈ ri nikˈaxan ri nubij ri ley xubij chare ri Jesús: Tijonel, tek riyit nabij queriˈ, ma xu (xe) ta wi chique ri fariseos nabij wi, xa can chake chukaˈ riyoj nabij wi, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ pəsəna-ɩ sɩ: Tacaa, n yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ tɔ n kpɛntəna tá tɔtɔɣɔ na ń tʋʋ.


Ruma ri Dios ma ya ta rubanic ri winek ri nutzuˈ. Riyaˈ nutzuˈ ri utz o ma utz ta ri niquibanalaˈ ri winek. 	 Mpi tɔ Ɩsɔ ɩɩ faɣasəɣɩ yəlaa tɔ se.


Ruma tek riyoj xkajoˈ xkatzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek ri ma ye israelitas ta riche (rixin) chi xecolotej ta pe chupan ri quimac, ri israelitas xa xojquikˈet chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. Y rumariˈ ri quimac ri israelitas xa benak chic pa nim chuwech ri Dios. Y wacami ri Dios xa ruyaˈon chic ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Paa yeki sɩ tə sɛɣɛsɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na pə́ ya pɛlɛ pa nyɔɔŋ. Ɩsaɣatʋnaa mpa tuu lɔŋ paa lapa tɔ mpɛ pa tɔɔ kɛ́ pa tɔŋna lɛntənaa kɛ kaaʋ na pə́ kpaa huɣule. Ama pənɛntɛɣɛlɛ Ɩsɔ tɛma pa tɔm.


Y wacami yatintek cˈa el pan Egipto, chucolic ri nutinamit, ruma ntzˈet chi sibilaj qˈuiy pokonal niquikˈaxaj, y wacˈaxan chic chukaˈ ri okˈej ri niquiben, y yacˈareˈ xika pe chiquicolic, xchaˈ ri Ajaf chare ri Moisés. 	 Ma nawa ma yəlaa mpa pa wɛ Icipiti tɔ pa wahala, ma nɩɩ pa wula. Ɩlɛna má tii sɩ ma yakɩ-wɛ. Tɔʋ, kʋlɩ, ma tiliɣi-ŋ Icipiti.


Y ri xetak cˈa el, xeˈapon ri pa tinamit Antioquía, y xequimol cˈa ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, y xquijech ri wuj chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ya təma, na mpa pa tila mpʋ tɔ pá tɛɛ Antiyɔka, na pá tala na pá koti Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle təna, na pá cɛlɛ-wɛɣɛ takəlaɣa kanɛ.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ fariseos, can quelesan chic rubixic chi xabachique cˈa winek ri xtetaman acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús, tubij chique riyeˈ, riche (rixin) chi niquichop. 	 Na kɔtəlaa sɔsaa na Falisanaa paa tʋwa nɔɣɔ sɩ ye wei ɩ nyəmá timpi ɩ wɛɛ tɔ ɩ́ kulisi ɩ tɔɔ na pá polo pá kpa-ɩ.


Queriˈ ri xubij ri Dios chare ri Cristo. Y tek ri Cristo xcˈojeˈ waweˈ chuwech re ruwachˈulef can xubanalaˈ wi orar y xucˈutuj rutoˈic chare ri Dios. Retaman cˈa chi ri Dios can nicowin wi nutoˈ chuwech ri camic. Riyaˈ can riqˈui cˈa ronojel ruchukˈaˈ xchˈo riche (rixin) chi xuben orar, y chukaˈ xokˈ. Y ri Dios can xracˈaxaj wi ri Cristo, ruma ri Cristo can ruyaˈon wi rukˈij ri Dios, ri Rutataˈ. 	 Saa wei Yesu ka wɛ atɛ cənɛ tɔ ɩ sələmaɣa Ɩsɔ wei ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ-ɩ səm taa tɔɣɔ, na ɩ́ wiikina-ɩ na kapusi sɔsɔɔnsɩ na ɩsəlʋm. Ɩlɛna Ɩsɔ mʋ ɩ sələmʋɣʋ kɛ ɩ seekaɣa Ɩsɔ tɔ pə tɔɔ.


Y xbix cˈa chukaˈ chare ruma ri Dios, chi ri ye riy rumam ca riyaˈ xquebecˈojeˈ cˈa pa jun chic ruwachˈulef quiqˈui jun wi chic quiwech chi winek. Y ye ri winek riˈ ri xqueyaˈo quiche (quixin) ri ye riy rumam ri Abraham pa samaj y xtiquiben cˈa chique chi xtiquitij pokon cajiˈ ciento junaˈ. 	 Ɩlɛ nti Ɩsɔ heela-ɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Nyá piya ká caɣa caɣalətʋ kɛ lɛlaa tɛtʋ taa, na pɛlɛ paa la-wɛɣɛ yomaa. Paa tʋ-wɛɣɛ wahala kɛ pɩɩsɩ nasəlɛ (400) təcu kɛ́ təna.


Y wacami cˈa nikatzijoj chiwe ri xubij ca ri Jesucristo chake riyoj, chi ri Dios can sakil wi, y majun kˈekuˈm ri cˈo ta riqˈui. 	 Nti tə nɩɩ Yesu Kilisiti kiŋ na tə́ heeliɣi-mɛ tɔɣɔlɛ sɩ, Ɩsɔ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ sɔsɔɣa ŋka ka naa tɔ, na paa səkpɛtiya kaɩ fɛɩ ɩ kiŋ.


Xa jun cˈa ri Kajaf, xa jun cˈa ri kaniman, y xa jun chukaˈ bautismo banon chake konojel. 	 Tacaa wɛ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ, na ɩ mpaaʋ wɛ kʋlʋmʋɣʋ kɛ́ təkoŋ, na Ɩsɔ lʋm sɔʋ wɛ kʋlʋməm kɛ́ təkoŋ.


Y riyoj can xkatzˈet ri Rucˈajol ri Dios, y rumariˈ nikatzijoj chique quinojel ri winek chi can kitzij wi chi ri Katataˈ Dios xutek pe ri Rucˈajol ri Colonel quiche (quixin) quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Tə nana ta ɩsəlɛ kɛ́ na tə́ heeliɣi təfoo sɩ Tacaa tila ɩ Pəyaɣa sɩ ká la antulinya Yatʋ.


Pero tek xtipe ri itzel achi riˈ, can ya cˈa ri ruchukˈaˈ ri Satanás ri nucusan riche (rixin), rumariˈ qˈuiy ri xquerubanalaˈ; y chukaˈ xquerubanalaˈ milagros riche (rixin) chi xtinimex. Y ri xquerubanalaˈ xaxu (xaxe) wi cˈa riche (rixin) chi yerukˈol ri winek. 	 Satanɩ toŋ kɛ Ɩsaɣatʋ Yʋlʋ ɩnɩ ɩ ká kɔna na ɩ́ lá piti təma na kɔkɔlɔ nyəmnaa na sɔɣɔntʋ təmanaa, kʋpuɣusumnaa mpɩ pə təna.


Y can yacˈariˈ tek ri ixok ri chajinel ri chiriˈ pa puerta xubij chare ri Pedro: ¿La ma yit ta cami chukaˈ jun chique ri rudiscípulos re achi re chapatajnek pe? xchaˈ. Pero ri Pedro xubij: Mani, riyin ma yin ta rudiscípulo, xchaˈ. 	 Tənaɣa təmlɛ tʋ alʋ nyəŋ nɔnɔɣɔ taŋlʋ ɩnɩ ɩ pɔɔsa Piyɛɛ sɩ: Ɩsɩɩ apalʋ ɩnɩ ɩ ɩfalaa mə taa wɛɣɛlɛ? Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔwa sɩ: Aaɩ, ma fɛɩ pa taa yoo.


Y quelaˈ cˈa apo jubaˈ chare ri lugar riˈ, sibilaj cˈa ye qˈuiy ak ntajin yewaˈ. 	 Pə pamna afanaa kaləkʋ sɔsɔɔʋ nakʋlɩ kɩɩ wɛ pə cɔlɔ təna na kʋ tuliɣi.


Y wacami cˈa, ri achi ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, can cˈo cˈa pe wuqˈui re pa mesa. 	 Ɩ́ nyɩ teu sɩ wei ɩ tʋɣʋ-m kolontunaa niŋ taa tɔ ɩ wɛ cənɛ, na ma na-ɩ tə tɔkəna.


Y riyix tibanaˈ utzil tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal ri yecˈo pa tinamit Laodicea. Y tiyaˈ chukaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Ninfas y quinojel ri quiniman chic ri Jesucristo ri nibix iglesia chique ri niquimol quiˈ pa rachoch riyaˈ. 	 Ɩ́ sɛɛ tá taapalaa mpa pa wɛ Layotisee tɔ, na ɩ́ sɛɛ Nɛmfa na Yesu sɛɛlaa kpekəle nte tə kotiɣi ɩ təyaɣa kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ.


Xecˈojeˈ kiqˈui, pero ma ye kachibil ta. Ruma wi ta ye kachibil, can ta xecˈojeˈ kiqˈui jurayil. Y xeˈel cˈa el kiqˈui, riche (rixin) chi xekˈalajin chi xa ma quinojel ta chi ye kachibil. 	 Yəlaa panɛ pa taa kɛ́ ta nyə́ma na tampana se, pə tɔɔ kɛ́ pa lɩɩ tá taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ye paa kɛ́ tá nyə́ma, pa taa lɩɩ tá taa se. Ama pa lɩɩ ta taa kɛ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ teu sɩ pa taa nɔɣɔlʋ taa kɛ́ tá nyəŋ na tampana.


Ruma ri caxlan wey ri nuyaˈ ri Dios, can ya cˈa ri Cˈajolaxel ri petenak chilaˈ chicaj. Y yariˈ ri niyaˈo cˈaslen chique ri winek chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ chique. 	 Na kʋtɔɣɔʋ ŋku Ɩsɔ cɛləɣɩ-mɛ tɔɣɔlɛ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔtaa na kʋ tii na kʋ haakɩ yəlaa tənaɣa weesuɣu tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri ángel xubij chare: Yin cˈa riyin ri yin rutakoˈn ri Dios ri Gabriel nubiˈ ri yincˈo chuwech ri Dios. Y xirutek pe wacami riche (rixin) chi nonbij ca chawe ri nucˈom pe quicoten, ruma chi xticˈojeˈ awalcˈual. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu cɔ-ɩ sɩ: Maɣa Kapiyɛɛ kɛ́, Ɩsɔ cɔlɔɣɔ ma wɛɛ. Ɩnɩ ɩ tilina-m sɩ má yɔɣɔtəna-ŋ na má heeli-ŋ tɔm kʋpantʋ tənɛ.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈapon cˈa pa Betsaida. Y cˈo cˈa jun achi moy xbeyaˈox (xbeyaˈ) chuwech. Y ri ye cˈamayon pe ri moy riˈ, xquicˈutuj utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ ri moy riche (rixin) chi nitzuˈun. 	 Pa tala Pɛtɛsaita, ɩlɛna pá kɔna-ɩ yʋlʋm nɔɣɔlʋ, na pá wiina-ɩ sɩ ɩ́ tokina-ɩ.


Y ri fariseos xquicˈaxaj cˈa chi queriˈ ri yequibilaˈ ri winek chrij ri Jesús. Rumariˈ ri achiˈaˈ fariseos y ri principaliˈ tak sacerdotes, xequitek cˈa el ye aj chˈameˈy chuchapic. 	 Pə kɔma na Falisanaa nɩɩ nti samaa miitiɣi Yesu tɔɔ tɔ, ɩlɛna pá na kɔtəlaa sɔsaa pá tili filisinaa sɩ pá polo pá kpa-ɩ.


Ri Dios can sibilaj yerajoˈ ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, y rumariˈ xutek cˈa pe ri Rucˈajol waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Riyaˈ xaxu (xaxe wi) cˈa jun Rucˈajol cˈo, pero xutek pe riche (rixin) chi xabachique cˈa winek ri xtiniman riche (rixin), ma xtibe ta pa tijoj pokonal, xa can xticˈojeˈ cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ sɔɔla yəlaa tənaɣa sɔsɔm, haləna ɩ́ caŋ ɩ́ ha ɩ Pəyaɣa ɩkpamlɛ, sɩ pa təna mpa paa təŋ ka tɔm tɔ, pá taa sɩ, ama pá hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Y ri ixok can yacˈariˈ xubij chare ri Jesús: Táta, tayaˈ cˈa ri yaˈ riˈ chuwe riyin, riche (rixin) chi queriˈ majun bey chic cˈa xtichakiˈj ta nuchiˈ, y riche (rixin) chi majun chic nicˈatzin wi chi yipe waweˈ chuchiˈ ri pozo chirelesaxic yaˈ, xchaˈ ri ixok. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ cɔ Yesu sɩ: Ma cɛ ha-m lʋm mpɩ, ɩlɛ lʋkɔtʋ kaa tasa-m kpaʋ, na má taa tasa cənɛɣɛ məlʋɣʋ kɛ lʋm luɣu.


Y wi chiriˈ chupan ri jay riˈ, cˈo jun winek riqˈui quicoten xquixrucˈul, ri uxlanibel cˈuˈx riche (rixin) ri Dios xticˈojeˈ ca riqˈui. Yacˈa ri winek ri xa ma xquixrucˈul ta, ri uxlanibel cˈuˈx ma xticˈojeˈ ta ca riqˈui, xa xtitzolin pe iwuqˈui riyix. 	 Ɩlɛ ye pə kɛ́ sɩ təyaɣa tʋ sɔɔla alaafəya, mə koolee anɩ a ka təŋɩ-ɩ. Tɔfɔ ye pə taɣa mpʋ, kʋlʋmaa mɛ mə tɔɔ kɛ́ mə koolee anɩ a taɣanəɣɩ məlʋɣʋ.


Y ri Jesús cˈo cˈa ri pa tinamit Betania, chiriˈ pa rachoch ri Simón ri xcˈachojsex chare ri itzel yabil ri lepra rubiˈ. 	 Yesu ka wɛ Petanii kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ Simɔŋ təyaɣa taa.


Y xechˈo anej pa nicˈaj chic chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta. Pero queriˈ xbanatej ruma ri Lokˈolaj Espíritu xunojsaj ri cánima, y yariˈ ri xbano chique riche (rixin) chi xechˈo pa nicˈaj chic chˈabel. 	 Tənaɣa Feesuɣu Naŋŋtʋ haɣa pa təna pa taa təmammam, na pá sʋʋ piitim lɛmpɩ tɔm yɔɣɔtʋɣʋ, na nti Feesuɣu tʋ pa taa tɔ ntəɣɩ pa yɔɣɔtaɣa.


Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xquentek cˈa ri nuˈángeles chiquimolic quinojel ri yebano etzelal y ri yebano chique ri nicˈaj chic chi yetzak. Ruma ma nwajoˈ ta cˈa chi yecˈo ta ri winek riˈ chiquicojol ri yecˈo pa rajawaren ri Dios. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má maa tili ma ɩsɔtaa tillaa, na paa ləsɩ ma Kawulaɣa taa kɛ́ mpa pa tusiɣi lɛlaa kɛ ɩsaɣatʋ lapʋ taa na mpɛ pa maɣamaɣa pa lakɩ mpi pə fɛɩ teu tɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Chiwe cˈa riyix can yaˈon cˈa kˈij riche (rixin) chi niwetamaj chrij ri rajawaren ri Dios, yacˈa ri nicˈaj chic winek ri ma yeniman ta wuche (wixin), ma yaˈon ta kˈij chique chi niquetamaj. Rumacˈariˈ riqˈui cˈambel tak tzij yitzijon wi quiqˈui, riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ niquitzuˈ y xa ma nichˈobotej ta chiquiwech ri niquitzuˈ, y riche (rixin) chi astapeˈ niquicˈaxaj y xa ma nikˈax ta chiquiwech ri niquicˈaxaj. 	 Ɩlɛna Yesu cɔ sɩ: Pə ha-mɛɣɛ sɩ ɩ́ nyɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm kʋŋmɛsətʋ. Ama pə kaasa lɛlaa tɔ, ɩsɔnaa kɛ paa sɛɛ-wɛ sɩ: Paa pa nyənəɣɩ ɩsəntɔ, pá taa ná. Paa pa nɩɩkɩ, pá taa cɛkəna pə hʋwɛɛ.


Pero can ya cˈa ri ruwachˈulef ri xtoˈo riche (rixin) ri ixok riche (rixin) chi majun xucˈulwachij chupan ri achiˈel raken yaˈ ri xuqˈuek ri dragón, ruma ri ulef xjakatej y xubikˈ chanin ri yaˈ riˈ. 	 Ama tɛtʋ waasa alʋ ɩnɩ, tɛtʋ haa nɔɣɔ na tə́ li lʋm mpi tʋm ka tɔna ɩ nɔɣɔ kɛ mpʋ tɔ.


Cˈacˈariˈ riyin xintzˈet cˈa jun sakilaj chˈaquet y xintzˈet cˈa chukaˈ ri tzˈuyul chupan. Y ri caj y ri ruwachˈulef xquicˈol cˈa el quiˈ chuwech ri tzˈuyul chupan ri lokˈolaj chˈaquet riˈ. Y man cˈa xeˈilitej ta chic pa quicˈojlibel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kumte sɔsɔɔlɛ kʋhʋlʋmlɛ na tə tɔɔ caɣalʋ. Tənaɣa tɛtʋ na ɩsɔtɔnʋɣʋ mʋka yem kɛ́ ɩ ɩsɛntaa təkpataa.


Rumacˈariˈ nbij chiwe wacami, chi quixwaˈ chi utz riche (rixin) chi cˈo iwuchukˈaˈ. Ruma can xkojcolotej konojel, can ni jun rusmal tak iwiˈ ri xtitzak ta ca, achiˈel ri xkˈalajsex chinuwech. Can majun cˈa ri cˈo ta xtucˈulwachij. 	 Tɔʋ, ɩ́ cáálɩ́ mə tɩ na ɩ́ tɔɣɔ tɔɣɔnaɣa na ɩ́ hiki weesiŋ. Pə kaa cətəlɩ mə taa nɔɣɔlʋɣʋ cətəlʋɣʋ maɣamaɣa.


ri Judas ri rachˈalal ri Jacobo, y ri Judas Iscariote ri xcˈayin el riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek. 	 na Saakɩ pəyalʋ Yutaasɩ, na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ lapa Yesu kɛ kɔlɔmɔtɔ tɔ.


Tijakaˈ cˈa ri iwánima riche (rixin) chi yojiwajoˈ. Ruma riyoj xa majun cˈa itzel ri kabanon ta chiwe, riyoj majun cˈa winek kayojon ta runaˈoj, majun ri kakˈolon ta. 	 Mə ləsasɩ ɩ́ wɛɛ tá tɔɔ. Tə ta la nɔɣɔlʋɣʋ kawalaɣa nakəlɩ, tə ta hʋlʋsɩ nɔɣɔlʋ, tə ta tɔɣɔ nɔɣɔlʋ tɔɔ.


Ri quichˈacul cˈa ri xquicˈuaj waweˈ chuwech re ruwachˈulef majun rukˈij, yacˈa ri quichˈacul ri xtiquicˈuaj tek xquecˈastej el, can xticˈojeˈ wi rukˈij. Ri quichˈacul ri xquicˈuaj waweˈ, majun ruchukˈaˈ, yacˈa ri quichˈacul ri xtiquicˈuaj tek xquecˈastej el, can xticˈojeˈ ruchukˈaˈ. 	 Pa piŋuɣu yʋlʋ tɔ ɩ fɛɩ teu se. Pəyele ɩ kɛ́ ɩcam kɛ́, ama pɩɩ kɔɔ na ɩ́ fe səm taa tɔ ɩ teu na ɩ toma pə taka.


Ri Dios nuyaˈ ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek chique ri winek ri can ma yetaneˈ ta chi niquiben ri utz. Ri winek riˈ can nikˈalajin chi cˈo raybel quiqˈui riche (rixin) chi nicajoˈ yebecˈojeˈ chilaˈ chicaj riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri acuchi (achique) ruyon sakil cˈo, ri acuchi (achique) chukaˈ xtinimirisex wi quikˈij. 	 Mpa pa sɔɔla kʋpantʋ lapʋ kɛ tam, na pá pɛɛkəɣɩ Ɩsɔ kiŋ teeli, na sam na tam wɛɛtʋ tɔ, mpɛɣɛ Ɩsɔ ká ha weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Riqˈui chukaˈ Riyaˈ nikil wi ri kachukˈaˈ riche (rixin) chi yojqˈuiy. Xa can achiˈel nuben ri ruchˈacul ri winek, tek ronojel ri rukˈaˈ raken ye utz y niquitolaˈ quiˈ, can cˈo cˈa ruchukˈaˈ. Can queriˈ wi cˈa nikaben riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. Tek junan kawech konojel y nikaben ri samaj ri yaˈon chake chikajujunal, can ntajin cˈa yojqˈuiy chupan ri kacˈaslen riqˈui ri Dios. Queriˈ nibanatej tek cˈo ajowabel kiqˈui. 	 Ɩ tɔɔ kɛ́ niŋ na nɔɔhɛɛ na pə təna pə wɛʋ ḿpʋ́ɣʋ́ waanɩ waanɩ kɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pə tɔkəna təmaɣa teu, na tɔnʋɣʋ atama atama tamsəna təmaɣa teu tɔɣɔ pə kpɛnta pilimile. Pə tɔɔ kɛ́ pə təna mpi pə wɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ pə lakɩ pə təmlɛ kɛ teu, tɔnʋɣʋ təna pɩɩkɩ kɛ́, na kʋ sɔɔlʋɣʋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ.


Tek xapon cˈa rutzijol riqˈui ri Marta chi petenak ri Jesús, junanin (anibel) xel el riche (rixin) chi xbe chucˈulic. Y ri María man cˈa xunabej ta, xa xcˈojeˈ ca ri chiriˈ pa jay. 	 Waatʋ wei Maləta nɩɩwa sɩ Yesu kɔŋ tɔ, ɩ kʋlaa na ɩ́ səŋɩ-ɩ, na Malɩ náá caɣa təyaɣa.


Y ri Juan ronojel cˈa ri ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán xbe wi. Riyaˈ xubij cˈa chique ri winek ri xeˈapon riqˈui chi titzolin cˈa pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios y tiquibanaˈ bautizar quiˈ, riche (rixin) chi queriˈ ri Dios nucuy quimac. 	 Na ɩ́ cɔɔ Yaatanɩ tɛtɛkəlɛ təna na ɩ́ heeliɣi yəlaa sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ, na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm na Ɩsɔ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ.


Y ri nrajoˈ ri Nataˈ Dios ri yin takayon pe, ya cˈa chi quinojel ri ye ruyaˈon chuwe, man ta jun xtisach ca, y pa ruqˈuisbel kˈij xquencˈasoj el chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ ntɛ́ sɩ má taa yele na mpa ɩ cɛla-m tɔ pa taa nɔɣɔlʋ le. Ama sɩ má kʋsɩ pa tənaɣa sətaa taa kɛ́ kʋyakʋ kantəkaɣa nyəŋkʋ wule kɛ́.


Riyoj ya cˈa ri xkatzˈet y ri xkacˈaxaj yariˈ ri nikatzijoj chiwe, riche (rixin) chi riyix y riyoj junan kawech nikaben, y can kitzij wi chi junan kawech nikaben riqˈui ri Tataˈixel y riqˈui ri Jesucristo ri Rucˈajol. 	 Nti tə nawa na tə nɩɩwa tɔɣɔ tá heeliɣi-mɛ tɔtɔ, sɩ ɩ́ kpɛntəna-tʋɣʋ tá na Tacaa na ɩ Pəyaɣa Yesu Kilisiti ta kpɛntʋɣʋ taa.


Riyin ri Pablo, yin ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ ri xrajoˈ ri Dios riche (rixin) chi ntzijoj ri nutzuj (nusuj) chique ri winek. Y riˈ ya ri cˈaslen ri nuyaˈ chique ri winek ri xa jun chic quibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Maɣa Pɔɔlɩ, Ɩsɔ luɣu lapəna na má la Yesu Kilisiti tillu sɩ ma kpaaləɣɩ weesuɣu ŋku Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká ha mpa na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ kʋ tɔm.


Pero chukaˈ ri nimalaj Dios, ma rajawaxic ta na chi pa jun jay ri xa banon cuma winek ri acuchi (achique) nicˈojeˈ wi, y rumariˈ tek jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca xubij: 	 Ama pə taɣa ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ ɩnɩ ɩ cakɩ kutuluŋ wei yəlaa niŋ ŋmawa tɔ ɩ taa se. Halɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ maɣamaɣa yɔɣɔta mpʋ sɩ:


Y chupan cˈa ri jun achiˈel achicˈ ri xinben ruma ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, xinnaˈ chi ri ángel xirucˈuaj cˈa pa jun desierto. Y chiriˈ xintzˈet cˈa jun ixok chˈocol chrij jun chicop quek rij, ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ) y lajuj rucˈaˈ. Ri chicop riˈ ruyon cˈa biˈaj tzˈibatal chrij, riche (rixin) chi nuyokˈ ri rubiˈ ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Feesuɣu tɛɛna-m ɩlɛna ɩsɔtaa tillu pona-m wʋlaɣa tɛtʋ taa. Tənaɣa ma ná alʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ caɣa wontuɣu kʋsɛɛmʋɣʋ tɔɔ, na ɩ tɔɔ waasa həla nna a tʋʋkɩ Ɩsɔ tɔ təwisiwisi. Wontuɣu ŋkʋ kʋ nyɔɔŋ ka wɛ naatosompɔɣɔlaɣa kɛ́, na kʋ həŋ kɛ naanʋwa.


Y tek xquiqˈuek ka ri quiyaˈl chapabel car pa yaˈ, can ye qˈuiy cˈa car xquiyaˈ pe quiˈ, y rumariˈ ri yaˈl xuchop nikˈoxpitej ruma ri calal ri car. 	 Pa tʋ mpʋ ɩlɛna pá puu tiina kɛ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ, halɩ pa puluŋ caakaɣa cəlʋɣʋ.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique cˈa ri nitzijolaˈ chiwech re yix petenak? ¿Y achique ruma tek yixbison? xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩ́ tɔŋ ɩlɛ tɔm ntiɣi ɩ́ maɣasəɣɩ mpʋ? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa səŋaa na pa laŋa wakəla tənaŋnaŋ.


Ruma riyoj ri yojcˈo pa rajawaren ri Dios, ri más rajawaxic chi nikayaˈ pa cuenta ya ri nikacˈuaj jun cˈaslen choj y cˈo ta uxlanibel cˈuˈx y quicoten pa tak kánima ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Y ma rajawaxic ta chi nikayaˈ más pa cuenta wi utz nikatij jun cosa o xa ma utz ta, wi utz nikakum jun cosa o xa ma utz ta. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ Kawulaɣa ta kɛ tɔɣɔʋ na nyɔɔʋ tɔm. Ama siɣisuɣu təŋʋɣʋ na hɛɛsʋɣʋ na laŋhʋlʋmlɛ pə tɔm kɛ́. Na Feesuɣu Naŋŋtʋ kɔŋnana pə tənaɣa mpʋ.


Ruma can konojel riyoj cˈo chi yojapon na chuwech ri rukˈatbel tzij ri Cristo, riche (rixin) chi queriˈ, can chikajujunal nikacˈul na cˈa rutojbalil ri xekabanalaˈ tek cˈa yoj qˈues na chuwech re ruwachˈulef; wi utz o ma utz ta ri xekabanalaˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa pə kpa na pə́ tii pə wɛɛ sɩ tá təna təpaɩ tɩɩ səŋ Kilisiti ɩsɛntaa kɛ́ na ɩ́ hʋʋna-tʋ, na pə́cɔ́ pə́ lɛɛtɩ paa wei kɛ mpi ɩ ka wɛna ɩ ɩsɛ na ɩ́ la tɔ, ye kʋpantʋ kɛ ɩ ka lapa, pə lɛɛtɩ-ɩ kʋpantʋ, ye ɩsaɣatʋ pə lɛɛtɩ-ɩ təlɛ.


Pero cˈo cˈa jun achi Ananías rubiˈ y ri rixjayil Safira rubiˈ, xquicˈayij cˈa jun culef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́, pa yaa-ɩ sɩ Ananiyasɩ, na ɩ alʋ sɩ Safila. Ɩ pɛɛta pa tɛtʋ natəlɩ na ɩ alʋ wɛna pə nyəm.


Yacˈa ri winek israelitas ri ma niquinimaj ta ri Jesús, xequitakchiˈij ri ixokiˈ ri ma ye israelitas ta, ixokiˈ ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios y can cˈo chukaˈ quikˈij. Y xequitakchiˈij chukaˈ ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek, riche (rixin) chi yecokotaj el ri Pablo y ri Bernabé chiriˈ chupan ri quiruwachˈulef. Y can queriˈ wi xquiben el chique. 	 Ama Yuta nyə́ma sɔsa alaa toŋtʋnaa mpa pa təŋaɣa Yuta nyə́ma mpaaʋ tɔ, na pá kpɛŋna ɩcatɛ nyʋɣʋ nyə́ma napəlɩ tɔtɔ. Tənaɣa pa sʋʋ Pɔɔlɩ na Paanapasɩ kɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, na pá ləsɩ-wɛɣɛ tɛtʋ.


Queriˈ xubij ri Dios.Riqˈui riˈ nikˈalajin chi riyoj ri kaniman, yoj‑oc chupan ri uxlanen ri nuyaˈ ri Dios. Y ri uxlanen riˈ xuchop pe tek ri Dios xuqˈuis rubanic re ruwachˈulef. Y chupan ri ruchˈabel ri Dios tzˈibatal ca, chrij ri ruwuk kˈij nichˈo wi tek nubij: Ri Dios xuxlan chupan ri ruwuk kˈij, tek xcˈachoj ronojel re ruwachˈulef y ri caj. 	 Pa yɔɣɔta kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋkʋ tɔm kɛ Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ tiili sɩ: Ɩsɔ yela ɩ təmlɛ təna na ɩ́ hɛɛsɩ kʋyakʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəŋkʋ wule.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, y quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicanolaˈ cˈa achique chi mac niquil chrij ri Jesús, riche (rixin) chi queriˈ can niquitek wi pa camic, pero xa majun mac ri xquil ta chrij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Kotuɣu sɔsɔɔŋkʋ nyə́ma pɛɛka taalɩ wei paa tʋ Yesu na pá hiki mpaaʋ na pá kʋ-ɩ tɔ, na pá kpisi.


Y ri chiriˈ chupan ri tinamit riˈ cˈo cˈa jun achi beyon ri Zaqueo rubiˈ. Ri achi cˈa riˈ, yariˈ ri más nim rukˈij que chiquiwech ri nicˈaj chic cˈutuy tak alcawal. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ tə taa təna, na pá yaa-ɩ sɩ Sakee. Apalʋ ɩnɩ ɩ kɛna lampuu mʋlaa sɔsɔ, na ɩ ka pilaa kɛ́.


Niquibij chi can cˈo qˈuiy quetaman, y yariˈ tek xa xeˈoc nacanek. 	 Pa tɔŋ sɩ pa nyəm tɔɔwa, ama ɩwɛɛŋ kɛ́.


Y wi xa ta nuyon riyin nkˈalajsaj ka wiˈ, ri nbij ka chuwij riyin riˈ xa man ta kitzij. 	 Ye ma yɔɣɔtəɣɩ ma tɩ tɔm, nɔɣɔlʋ kaa sa tampana wena maa hʋ́lɩ́ tɔ.


ri roˈ, ónice; ri ruwakak, cornalina; ri ruwuk, crisólito; ri ruwakxak, berilo; ri rubelej, topacio; ri lajuj, crisoprasa; ri julajuj, jacinto; y ri cablajuj ya ri amatista. 	 Kakpasɩ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ kʋkpɛɛtəlɛ. Naatoso nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ kʋsɛɛmlɛ cʋntʋ taka. Naatosompɔɣɔlaɣa nyəntɛ ntɛ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ na pooku. Pəlefɛɩ nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ na pooku nyəntɛ. Pɔɣɔlaɣafɛɩ naanʋwa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ tiŋ kasasaŋa nyəntɛ. Naanʋwa nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ atɔntɔɔtɛ kasasaŋa nyəntɛ. Naanʋwa na kʋlʋm nyəntɛ ntɛ́ liɣitee pəlɛ pooku atɔntɔɔtɛ nyəntɛ. Naanʋwa na naalɛ nyəntɛ ntɛ́ atɔntɔɔtɛ akpaayala.


Pero ri Elimas ri achi aj itz can cˈo ta xrajoˈ chi xukˈet ruwech ri chˈabel ri niquitzijoj ri Pablo y ri Bernabé, riche (rixin) chi ri aj kˈatbel tzij man ta nunimaj ri Jesucristo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩlimasɩ kaɣata-wɛ haləna ɩ́ lʋ sɩ ɩ ləsəɣɩ kʋfənɛɛ kʋnyɩɩlʋɣʋ kɛ Ɩsɔ mpaaʋ tɔɔ. (Topotopo tʋ kɛ Kəlɛɛkɩ nyə́ma ná yaa sɩ Ɩlimasɩ.)


Y xerutek cˈa el ri rudiscípulos riche (rixin) chi xebe chutzijoxic ri rajawaren ri Dios, y riche (rixin) chukaˈ chi yequicˈachojsaj yawaˈiˈ. 	 Na ɩ́ tili-wɛ sɩ pá polo pá kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm, na pá waasəɣɩ kʋtɔntʋnaa kɛ pa kʋtɔməŋ.


Ri Jesús chanin xkˈax chuwech ri niquibilaˈ ri rudiscípulos, rumariˈ Riyaˈ xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek riyix ma yixtaneˈ ta ka chi tzij chrij re ixok reˈ? Xa tiyaˈ ca, ma tinek ta. Riyaˈ can jun utzilaj samaj cˈa ri xuben wuqˈui. 	 Yesu cɛkənaa sɩ pa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ pəsəɣɩ alʋ ɩnɛ ɩ laŋlɛ kɛ mpʋ? Mpi ɩ lapa-m mpʋ tɔ pə tewaɣa halɩ.


Y cˈa ntajin na cˈa nitzijon ri Jesús riqˈui ri ixok, tek cˈo jun achi xoka ri petenak chrachoch ri Jairo, ri Jairo ri principal chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Ri jun achi ri xoka, xorubij cˈa chare ri Jairo: Man chic tacˈuaj ta el ri Tijonel Jesús, ruma ri ti amiˈal xa xcom yan. 	 Yesu tɔŋa yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ɩnɩ ɩ təyaɣa tʋ nɔɣɔlʋ kɔɔ na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Taa tʋ Tacaa kɛ kʋnyɔŋ kɛ yem, nyá pɛɛlɔ fɛɩ.


Riyeˈ xeˈoc cˈa apo chupan ri jul, y xquitzˈet cˈa chi ri ruchˈacul ri Ajaf Jesús xa man cˈo ta chic chiriˈ. 	 Tənaɣa pa sʋʋ pəlaaʋ taa, ama pa ta maɣana Tacaa Yesu.


Tek rubanon ca, riyix xicˈuaj jun cˈaslen achiˈel quicˈaslen ri nicˈaj chic winek ri can ma ye israelitas ta chukaˈ achiˈel riyix ri xa ruyon naˈoj ri majun utz nucˈom pe chique, xa yariˈ ri yequibanalaˈ. Y pa rubiˈ cˈa ri Ajaf nchilabej cˈa chiwe chi ma tirayij ta chi niben queriˈ. 	 Ye pə wɛ mpʋ, na Tacaa ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ ɩ́ taa tasa tɔntɛ ɩsɩɩ cefelinaa. Pɛlɛ pa təŋəɣɩ pa kpaɩ hʋwɛɛ kɛ yem kɛ́.


Y niquibixaj cˈa ri rubix ri Moisés ri rusamajel ri Dios y ri rubix ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. Y ri bix quecˈareˈ ri niquibij: Ajaf Dios, riyit ri can cˈo ronojel uchukˈaˈ pan akˈaˈ, y can ya cˈa ri nimaˈk tak samaj ri yacowin nabanalaˈ, can kitzij y choj ri abey, y yit cˈa riyit ri Rey quiche (quixin) quinojel ri lokˈolaj tak awalcˈual. 	 Na pá yooki Ɩsɔ təmlɛ tʋ Moisi yontu na Ɩwəyaɣa nyəntʋ sɩ: Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ, nyá təma kʋlapɛɛ tɔɔʋ wɛ sɔɣɔntʋ, na a tɔm wɛ piti. Piitimnaa təna təpaɩ wulaʋ. Mpi n sɩɩwa na ń təŋəɣɩ na ń lakɩ tɔ, pə siɣisaa na pə́ wɛna tampana.


Yacˈa ri Jesús can jabel retaman ri niquichˈob pa tak cánima ri achiˈaˈ riˈ. Y rumariˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma tek riyix queriˈ nichˈob pa tak iwánima? 	 Ama Yesu ná cɛkəna nti pa hʋʋkaɣa pa taa tɔɣɔ kpakpaa. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ hʋʋkɩ ḿpʋ́ɣʋ́ mə taa?


y niquiben chukaˈ chi yejalajoˈ chiquiwech chiquij chˈabel ri xa majun quejkalen. Tzij ri achiˈel riˈ xa quiche (quixin) winek ri xa yojtajnek ri quinaˈoj, y xa majun ri kas kitzij quiqˈui, ruma niquichˈob chi ri nacˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios xa riche (rixin) chi nicˈojeˈ arajil. Riyit ma tayuj ta awiˈ quiqˈui ri yebano queriˈ. 	 na ntɔŋkpɛɛsasɩ nsi sɩ fɛɩ tənaɣa tɔɣɔ mpa pa ləmaɣasɛɛ səpa na paa tasəɣɩ tampana nyəm tɔ pa hɛkʋ. Na pa hʋʋ kɛ́ sɩ Ɩsɔsɛɛlɛ kɛ́ mpi yʋlʋ ka pilina tɔ.


Rumariˈ ya ri Dios ri cˈo rejkalen, ruma ya Riyaˈ ri xbano chi xqˈuiy ri ruchˈabel pa tak iwánima; y ma yoj ta riyoj ruma riyin xaxu (xaxe wi) xintic ri ruchˈabel pa tak iwánima y majun chic xinben. Y queriˈ chukaˈ ri kachˈalal ri achiˈel xuyiˈaj ri chˈabel riˈ, xa can xu (xe wi) cˈa chukaˈ riˈ xuben. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tʋɣʋ sɔlʋ na lʋm pəllʋ pa ta kɛ pʋlʋ. Ama Ɩsɔ kɛlɛ tɔm tʋ, ɩnɩ ɩ lapəna na tʋɣʋ tɛɛ.


Wi ta yinitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol chi yitzolin chilaˈ riqˈui ri Dios ri acuchi (achique) yin petenak wi, ¿la ma yininimaj ta cami? 	 Na ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na Yʋlʋ Pəyaɣa má na má kpaa timpi maa wɛɛ tɔ, ɩlɛ ɩsənaɣalɛ ɩ́ ká la?


Y can ye qˈuiy cˈa winek ri aj Lida y aj Sarón ri xetzˈeto chi ri Eneas xcˈachoj. Y ri winek riˈ xquinimaj ri Ajaf Jesús y xjalatej quicˈaslen. 	 Lita nyə́ma na Salɔŋ tɛtɛkəlɛ nyə́ma na-ɩ, ɩlɛna pá laɣasɩ na pá mʋ Tacaa tɔm.


Xtapon na jun kˈij tek ronojel re nitzˈet waweˈ xquewulex y majun chic ri xtipaˈeˈ ta ca. Ronojel re nimaˈk tak abej re ye ucusan chare re jay reˈ, xa can xquewulex cˈa pe. Can majun cˈa abej ri xticˈojeˈ ta ca achiˈel la rubanon wacami, xchaˈ chique. 	 Pə təna mpi ɩ́ naa ɩsəntɔ tɔ, kʋyɛɛŋ ká kɔɔ wei ɩ taa pə kaa kaasɩ pəlɛ lɛntɛ na tə təna lɛntɛ tɔɔ tɔ, paa tusi pə təna.


Rumacˈariˈ tiyaˈ ca ri tzˈucuj tak tzij; y can xaxu (xaxe wi) ri kitzij tibij tek yixtzijon chiˈiwachibil iwiˈ. Ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ yele təmaɣa pɔpɔtʋ pɛlʋɣʋ təkpataa, na paa mə taa wei ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ tampana kɛ ɩ lɛlaa kiŋ. Pə taɣa pʋlʋ, tá təna tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ niŋ na nɔɔhɛɛ wɛʋ tɔnʋɣʋ tɔɔ tɔ.


Y nicˈatzin chi riqˈui chˈuchˈujil tubij chique ri winek ri xa itzel yechˈo chrij ri ruchˈabel ri Dios chi tiquijalaˈ ri quinaˈoj. Riqˈui cˈa jubaˈ ri Dios xa xtuben na chique ri winek riˈ chi xtitzolin pe quicˈuˈx y xtiquetamaj ri kitzij. 	 Na ɩ ká sɛɣɛsəɣɩ mpa paa nɩɩkəna-ɩ tɔ təpamm təpamm. Ntanyɩ Ɩsɔ ká yele na pá laɣasɩ na pá tisi tampana.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Riyix can ximey tek xitzˈet chi riyin pa jun uxlanibel kˈij tek xinben jun milagro. 	 Tənaɣa Yesu cɔwa sɩ: Pə taɣa pʋlʋ, wule təlɩ ma lapa təmlɛ sɔsɔɔlɛ natəlɩ na piti kpa mə təna.


Y ri Ezequías xralcˈualaj ri Manasés; ri Manasés xralcˈualaj ri Amón; y ri Amón xralcˈualaj ri Josías. 	 na Ɩsekiyasɩ náá lʋlɩ Manasee, na Manasee náá lʋlɩ Amoŋ, na Amoŋ náá lʋlɩ Yosiyasɩ.


Riyaˈ xubij cˈa: Juyiˈ oc iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Corazín, y juyiˈ oc chukaˈ iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Betsaida, ruma sibilaj qˈuiy milagros xeban chiwech y ma xinimaj ta ri ruchˈabel ri Dios. Ruma xa ta ya ri pa tinamit Tiro y pa tinamit Sidón ri xeban ta wi ri milagros riˈ, ri winek aj chiriˈ xtzolin yan ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y quicusalon ta chic quitziak riche (rixin) bis, y quiyalon ta chic chaj chiquij, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi yebison ruma sibilaj qˈuiy quimac ri ye quibanalon. 	 Haɩ, Colasɛŋ nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Haɩ Pɛtɛsaita nyə́ma mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Piti təma nna pa lapa-yɛɣɛ mə hɛkʋ taa tɔ, ye ɩsɩɩ ɩsəntɔ Tiii na Sitɔŋ pa acalɛɛ taa kɛ paa lapa-yɛ, ɩsəntɔ paa tɛma suuu kɛ ləyaɣa wontu ɩsɩɩ fɔlətɔnaa taka na pá pəlɩ pa tɔɔ kɛ́ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ pa caa pa laɣasɩ tɔntɛ.


Y pa ruwiˈ ronojel reˈ cˈo chic na jun ri más nicˈatzin y riˈ ya chi nicˈojeˈ ri ajowabel iwuqˈui. Ruma wi yeˈiwajoˈ ri nicˈaj chic, can nuben chiwe chi junan iwech chiˈiwachibil iwiˈ. 	 Pə tənaɣa mpʋ təpaɩ ɩlɛ təma sɔɔlʋɣʋ kɛ ɩ́ ká tɔkɩ teu. Təma sɔɔlʋɣʋ mpɩ pɩɩ yelina na ɩ́ kpɛntɩ yʋlʋ kʋlʋm.


Ri Dios can xutek wi pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel ruma quimac ri winek, riche (rixin) chi queriˈ xabachique ri can nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Cristo y can nunimaj, can nicuyutej ri rumac. Ri Dios queriˈ xuben riche (rixin) chi nikˈalajin chi Riyaˈ can choj wi y can nukˈet wi tzij pa ruwiˈ ri mac. Rumariˈ xutek pe ri Cristo riche (rixin) chi ya Riyaˈ xejkalen quimac ri winek. Ruma chi queriˈ ruchˈobon ri Dios, rumariˈ tek ma xuyaˈ ta na rutojbalil ri mac ri xequibanalaˈ ri winek ojer ca, xa sibilaj xerucochˈ. 	 Səm mpi ɩ səpa tɔ, Ɩsɔ lapəna-ɩ kɔtaɣa sɩ ɩ́ pəsɩ wei ɩ kiŋ yəlaa mpa pa nɩɩkəna-ɩ tɔ paa hikina suulu kɛ pa ɩsaɣatʋ tɔm taa na pə́ hɩɩsɩ-wɛɣɛ-tɩ tɔ. Ɩsɔ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ siɣisaa. Hatuu lɔŋ Ɩsɔ hʋla suulu na ɩ́ yele yəlaa kɛ pa ɩsaɣatʋ pɔɔsʋɣʋ.


Ruma ri ti jubaˈ tijoj pokonal ri nikakˈaxaj xa can ma niyaloj ta cˈa chukaˈ, xa kˈaxel, y siempre más jabel cˈa nuben chake. Ruma can nuben cˈa chake chi nicˈojeˈ kakˈij kacˈojlen. Y ri kakˈij kacˈojlen ri xticˈojeˈ xa can más wi nim y riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kʋnyɔmisi nsi sɩ makʋɣʋna-tʋɣʋ waatʋ waatʋ tɔ sɩ taɣanəɣɩ-tʋɣʋ teeli taa teeli wei ɩ kaa tɛ tɔɣɔ, na teeli ɩnɩ ɩ kəla kʋnyɔməŋ ɩnɩ təcaɣacaɣa.


Y rumacˈariˈ wacami man cˈa xtika ta ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ ri xa can jun chic quibanon riqˈui ri Cristo Jesús, ri ma ye ucˈuan ta chic ruma ri itzel tak quiraybel, y xa can ya chic cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon quiche (quixin). 	 Ye mpʋ mpa na Yesu Kilisiti pa kpɛntaa tɔ pa kaa tasa pa tɔm kɛ kʋɣʋ.


Pero ri Pablo xubij cˈa chique ri nicˈaj chic chajinel: Riyoj yoj achiˈaˈ romanos. Pero ri iwir, ri aj kˈatbel tak tzij can chanin yan xquitek kachˈayic chiquiwech ri winek y ma jane quikˈaton ta tzij pa kawiˈ. Cˈacˈariˈ xojquitzˈapij ca re waweˈ pa cárcel. Y re wacami can nicajoˈ chi man ta jun ri ninaben re yoj‑el el. Reˈ ma utz ta chuwech ri ley. Xa can jeˈibij chique ri ye aj kˈatbel tak tzij, chi yecˈa riyeˈ ri quepe chikelesaxic, xchaˈ ri Pablo chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma mpa pa tila mpʋ tɔ sɩ: Halɩ taɣa Lom nyə́ma na pá yele na pá ma-tʋɣʋ samaa taa. Pəyele pa ta tɩɩ wiili tá tɔm taa sɩ pa naa sɩ ɩsənaɣa pə wɛɛ. Pə́cɔ́ pəlɛ pə waalɩ na pá kpaɣa-tʋ na pá tʋ saləka. Ɩlɛna nɔɔnɔɔ pá caakɩ sɩ pá cɛ-tʋɣʋ mukaɣa tɛɛ? Pə ta la. Pá kɔɔ pa maɣamaɣa na pá cɛ-tʋ.


y ri Juan rubin cˈa chare ri Herodes: Ma utz ta abanon chi acˈamon ka ri awixnan. 	 na Yohaanɩ yɔɣɔtɩ-ɩ sɩ: Pə ta mʋna sɩ ń la Helɔtiyatɩ kɛ alʋ.


Y quecˈariˈ xkˈax ca ri rucaˈn rucˈayewal pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Y can ya chic cˈa riˈ chanin petenak ri rox rucˈayewal. 	 Wahala naalɛ nyəŋ tɛɛwaɣalɛ. Ama tooso nyəŋ ká kɔna nɔɔnɔɔ.


Y can qˈuiy yan cˈa kˈij ri tibiyin, y cˈa xu (xe) wi chiriˈ queˈapon wi. Y can cˈayef (cuesta) chic chi niban binen pa ruwiˈ ri mar, ruma chi xa xkˈax yan rukˈijul ri ayuno y xa rukˈijul chic ri cakˈikˈ, rumariˈ tek ri Pablo xubij chique ri achiˈaˈ ri nuchˈob riyaˈ chi achique ri rajawaxic chi niquiben. 	 Pə məŋna-tʋɣʋ waalɩ kɛ́ sɔsɔm na tə́ tɔŋna pote na tə́ wɛ asola taa. Pə taɣa pʋlʋ, salaŋ nɔhɔkʋtʋ kʋyakʋ tɛma tɛɛʋ. Pə tɔɔ kɛ́ Pɔɔlɩ kpaala-wɛ sɩ:


Y ronojel cˈa cheˈ ri ma niquiyaˈ ta utzilaj tak quiwech, yechoy el y cˈacˈariˈ yecˈak pa kˈakˈ. 	 Tʋɣʋ ŋku kɩɩ lʋləɣɩ pee kʋpana tɔ, pa sɛtəɣɩ-kʋɣʋ na pá tʋ kɔkɔ.


Y riyix iwetaman chi ri Jesucristo can choj wi. Rumariˈ iwetaman chukaˈ chi xabachique winek ri rucˈuan jun cˈaslen choj, ri winek riˈ can rucˈuan chic ri cˈacˈacˈ alaxic ruma can ralcˈual chic ri Dios. 	 Ɩ́ nyəmá teu sɩ siɣisuɣu kɛ Kilisiti ná təŋəɣɩ, mpʋ tɔtɔɣɔ ɩ́ ká nyɩ sɩ yəlaa təna mpa pa təŋəɣɩ siɣisuɣu tɔ pa kɛ́ Ɩsɔ piya kɛ́.


Riyeˈ xeˈoc cˈa el pa jun jucuˈ y quichapon cˈa bey ye benak pa ruwiˈ yaˈ riche (rixin) chi yebe cˈa pa tinamit Capernaum, ri cˈo cˈa jucˈan chic ruchiˈ yaˈ. Sibilaj chic kˈekuˈm chiriˈ y ri Jesús xa ma aponak ta quiqˈui. 	 na pá kpa kpɩɩlʋɣʋ taa sɩ pa tɛsəɣɩ Kapənahum. Halɩ pə́ caŋ pə́ yu Yesu ta kɔnta pa kiŋ.


Achiˈel ri nubij chupan ri tzˈibatal ca tek ri Dios xubij chare ri Faraón: Xatinyaˈ pan Egipto riche (rixin) chi nikˈalajin ri wuchukˈaˈ y riche (rixin) chi nitzijox ri nubiˈ pa ronojel ruwachˈulef. Queriˈ xubij ri Dios chare ri Faraón. 	 Pa tɔma Ɩsɔ Tɔm taa sɩ Ɩsɔ tɔma Icipiti wulaʋ sɔsɔ təfoo sɩ: Mpi pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ ma tʋ-ŋ kawulaɣa tɔɣɔlɛ sɩ yəlaa ɩ́ nana ma toma kɛ nyá kiŋ, na ma hətɛ yaa antulinya təna taa.


Xa ta cˈa niquichˈob na chi ri ye elenak wi pe, yariˈ ri quitinamit, can xecowin ta xetzolin chic jun bey. 	 Ye pa ləsasɩ ka wɛ timpi pa lɩɩwa tɔ, pa taa laŋ mpaaʋ na pá məlɩ.


Y ri achiˈaˈ ri ye oconek chicojol, astapeˈ riyeˈ quetaman ri xuben ri Dios chique ri xa ma xquinimaj ta tzij ri ojer ca, riyeˈ xa can queriˈ chukaˈ yetajin chubanic, xa achiˈel ri yeˈachicˈ ruma can ye sachnek riqˈui ri quinaˈoj. Can quijachon ri quichˈacul chupan ri mac, ma nicajoˈ ta niquinimaj tzij, y xa yeyokˈon chiquij ri nimaˈk quikˈij. 	 Yəlaa mpa pa sʋʋwa təkɛʋ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ mə hɛkʋ tɔ mpʋ pə maɣamaɣa kɛ pɛlɛ pa lakɩ. Pa toosee nna pa toosiɣi na pá təŋəɣɩ mpʋ na pá lakɩ tɔ anɩ a tʋsəɣəna-wɛ na pá wakələɣɩ pa tɩ, na pá footiɣi Ɩsɔ sɔsɔɔntʋ, na pá tʋʋkɩ ɩsɔtaa teeli nyə́ma.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Chupan ri iley ri tzˈibatajnek ca, ri Dios nubij: Chiˈiwonojel riyix can yix dios chukaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pa ŋmaawa mə kʋsəsɩɩtʋ takəlasɩ taa maɣamaɣa sɩ Ɩsɔ yɔɣɔta napəlɩ sɩ pa kɛ́ ɩsɔnaa.


Yacˈariˈ tek can xquicˈutuj chic cˈa chare: ¿Yit achique cˈa riyit? Ruma riyoj nicˈatzin cˈa chake chi niketamaj el yit achique cˈa riyit, y yariˈ ri nbekabij chique ri ye takayon pe kiche (kixin). Takˈalajsaj cˈa awiˈ chkawech, xechaˈ chare. 	 Tənaɣa pa taɣana-ɩ tɔm sɩ: Ɩlɛ n kɛ awe? Heeli-tʋ na tə́ polo tə́ heeli mpa pa tila-tʋ tɔ. Nyá maɣamaɣa n yaa nyá tɩ suwe?


Ruma tek ri Moisés rubin chic chique ri winek ronojel ri nubij chupan ri ley ri cˈo chi niquiben, xberucˈamaˈ cˈa pe quiquiqˈuel ri alaj tak wáquix, quiquiqˈuel ri achij tak qˈuisicˈ (cabras), y xuxol jubaˈ yaˈ riqˈui, cˈacˈariˈ xberucˈamaˈ pe jubaˈ rusmal carneˈl ri quek banon chare y jubaˈ kˈayis ri hisopo rubiˈ, y cˈacˈariˈ xuchicaj pa ruwiˈ ri wuj ri tzˈibatal wi ri ley y xuchicaj pa quiwiˈ quinojel ri winek chukaˈ. 	 Kancaalaɣa ɩlɛ Moisi kpaɣa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ taa heeliɣi mpi pə təna tɔɣɔ na ɩ́ kɛɛsɩ samaa təna. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa hisɔpʋ kpátʋ́ɣʋ́ na heeŋ hʋntʋ kʋsɛɛmtʋ na ɩ́ lii nawee caləm na lʋm pə taa, na ɩ́ kpɛntəna Ɩsɔ Tɔm takəlaɣa na yəlaa pa tɔɔ na ɩ́ ŋmɩɩsɩ.


Queriˈ ri rutzˈiban ca ri Isaías, xchaˈ ri Jesús. Y riyix yariˈ ri yixtajin chubanic. Xa iyaˈon ca ri rupixaˈ ri Dios ri cˈo chi niben. Riyix can ma niben ta cˈa ri nrajoˈ ri Dios, xa ya ri niquibij ri winek, xa yariˈ ri yixtajin chubanic. Achiˈel tek nibij ri achique quijoskˈixic ri xára y ri achique quijoskˈixic ri kumbel tak yaˈ. Y yecˈo chukaˈ nicˈaj chic ye achiˈel riˈ, ri yeˈibanalaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ɩ́ yeki Ɩsɔ kʋheelitu kɛ́ na ɩ́ paasəɣəna yəlaa kʋsɛɣɛsətʋ.


Yacˈa tek xsiqˈuix yan ka ruwech ri ley riche (rixin) ri Moisés y ri ye quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri principaliˈ chupan ri jay riˈ cˈo cˈa jun ri xquitek apo riqˈui ri Pablo y ri Bernabé, riche (rixin) chi xberubij chique: Wachˈalal, wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri nrajoˈ nubij caˈiˈ oxiˈ chˈabel riche (rixin) chi nuyaˈ jun pixabanic chique ri quimolon quiˈ waweˈ, xa utz chi nubij, xchaˈ ri xapon quiqˈui. 	 Pa tɛma Moisi takəlasɩ na Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa nyəŋsɩ kɛ kalʋɣʋ, ɩlɛna Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ nyə́ma tili na pá heeli-wɛ sɩ: Ta taapalaa mɛ, ye ɩ́ wɛna natələɣɩ pəcɔ sɩ ɩ́ ká heeli samaa na pə́ səna-wɛ, ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩlɛ.


Y riyin yacˈareˈ nbij riche (rixin) chi ntobej wiˈ chiquiwech ri yebin chi ma yin ta apóstol: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔɔkɩ mpa pa kotiɣina-m paa timpi na pá tɔŋ sɩ ma ta kɛ pʋlʋ tɔ.


Y re wacami xa ma qˈuiy ta chic chˈabel re xtinbij ca chiwe, ruma ri itzel winek ri chapayon re ruwachˈulef xa nukˈalajsaj yan pe riˈ. Pero astapeˈ can ya riyaˈ ri chapayon re ruwachˈulef, pero riyaˈ majun rukˈatbel tzij pa nuwiˈ riyin. 	 Nɔɔnɔɔ maa pəsəɣɩ na má tasa-mɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ tɔkɩ kawulaɣa kɛ antulinya ɩnɛ ɩ tɔɔ tɔ, ɩ kɔŋna ntɛ́. Ɩlɛ ɩ kaa tɩɩ kpaɣa pʋlʋɣʋ ma tɔɔ.


Y tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe re wacami: Ronojel riˈ xticˈulwachitej tek ri winek riche (rixin) re tiempo re kachapon, cˈa ma jane queqˈuis ta chuwech re ruwachˈulef. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, yəlaa mpa pa wɛ ɩsəntɔ tɔ pa kaa sɩ pa təna na pə́cɔ́ pə tənaɣa mpʋ pə́ la.


Can rubin wi pe chi xkojrucol chiquiwech ri yeˈetzelan kiche (kixin), y xkojrucol pa quikˈaˈ ri ma yojcajoˈ ta, 	 Halɩ ɩ sɩɩ ɩ nɔɣɔ sɩ ɩ ká ya-tʋɣʋ ta kolontunaa na mpa pa luɣu fɛɩ-tʋ tɔ pa niŋ taa.


Y ri chajinel riˈ xbequibij cˈa chique ri aj kˈatbel tak tzij ronojel ri xubij el ri Pablo chique. Rumariˈ ri aj kˈatbel tak tzij xquixibij quiˈ, ruma xquetamaj chi ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ chukaˈ ye romanos. 	 Pa kpaɣa tɔm ntɩ na pá polo pa heeli toŋtʋnaa. Pɛlɛ pa nɩɩ mpʋ sɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa kɛ́ Lom nyə́ma. Ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa-wɛɣɛ sɔsɔm.


Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. Ri rutziak cˈa ri Juan ri Bautista banon riqˈui rusmal camello, y rucusan jun tzˈum ri oconek ximibel xerupan. Y ri ruway ye cˈa ri sacˈ y ri cab ri niquiyaˈ ri tak chicop pa tak juyuˈ. 	 Yohaanɩ taka yooyoonaa hʋntʋ kunti, na ɩ́ ləla tɔnʋɣʋ tampala kɛ ɩ tənaɣa taa. Ɩ tɔɣɔnaɣa ntɛ́ cələŋ na taalɛ tɩɩŋ nim.


Ruma ri pa rutiempo ri Noé, tek can cˈa ma jane tibanatej ta ri nimalaj job, ri winek xaxu (xaxe) wi cˈa chrij ri quiway quicˈuyaˈ benak wi ri cánima. Chukaˈ chi achiˈaˈ chi ixokiˈ can benak cˈa cánima chrij ri quicˈulanen. Y can cˈa que na riˈ yetajin chubanic ri winek chupan ri kˈij tek ri Noé y ri ye aj pa rachoch xeˈoc chupan ri nimalaj barco. 	 Kʋpam, kʋyɛɛŋ wei ɩ taa lʋm taa waasəta tɛtʋ tɔɔ tɔ, pə tɔkaɣa kɛ́ na pə́ nyɔɔkɩ, na pə́ haa təmaɣa alaa, na pə́ kpakəɣɩ mpʋ yoo, haləna kʋyaŋku Nowee sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ taa tɔ.


Riyin ma yiqˈuix ta cˈa ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruma ri lokˈolaj chˈabel reˈ can ruchukˈaˈ wi ri Dios riche (rixin) chi yerucol ri yeniman riche (rixin). Ri chˈabel cˈa riˈ nabey xtzijox chique ri israelitas; y cˈacˈariˈ xtzijox chukaˈ chique ri ma ye israelitas ta. 	 Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔm fɛɩ-m fɛɛlɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ toma ntɛ́ təna. Ɩ waasəɣɩ pa təna mpa pa tɛŋɩ-ɩ na pa taa tɔ. Yuta nyə́ma kɛ kancaalaɣa, pa waalɩ kɛ́ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ.


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi riˈ. Can chuwech Dios nbij chiwe chi ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ. Y yacˈariˈ tek xbesiqˈuin pe ri ecˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ kpɛɛsaa təlalala na ɩ́ tuu na ɩ́ tɔ sɩ: Na Ɩsɔ, ma ta nyɩ apalʋ ɩnɩ. Tənaɣa kampaaʋ koo kpakpaa.


Xabachique cˈa winek ri cˈo nucˈutuj chawe, tayaˈ chare ri nrajoˈ. Y wi cˈo jun winek ri cˈo numej el chawe, majun bey chic cˈa tachˈojij ta chare. 	 Wei ɩ́ sələma-ŋ, taa pɛmɩ-ɩ, wei ɩ́ lɛɛka nyá kʋwɛnam, taa pɔɔsɩ-ɩ pə tɔm.


Y can xu (xe wi) chic cˈa ri junakˈaˈ riˈ nrajoˈ chi ma napon ri ruchˈobon ri Herodes, chi nrelesaj pe ri Pedro y nukˈet tzij pa ruwiˈ chiquiwech ri winek. Y ri Pedro ximil cˈa riqˈui caˈiˈ cadenas y warnek chiquicojol ye caˈiˈ achiˈaˈ ye chajinel. Y chuchiˈ ri cárcel yecˈo cˈa chukaˈ chajinel. 	 Pə kɔma na pə tala kʋyakʋ ŋku kʋ feŋaɣa sɩ Helɔtɩ ləsəɣɩ Piyɛɛ kɛ yəlaa ɩsɛntaa tɔ, Piyɛɛ tɔŋna tom kɛ pə ahoo kɛ yoolaa naalɛ hɛkʋ taa. Alukpala naalɛɣɛ paa tʋ-ɩ, na taŋlaa náá səŋa saləka kutuluɣu nɔnɔɣɔ na awalɩ tɔɔ.


Rumariˈ ntek cˈa el, riche (rixin) chi niwetamaj achique kabanon riyoj waweˈ, y riche (rixin) chukaˈ chi xtucukubaˈ más icˈuˈx. 	 Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ ma tiliɣi-ɩ mə kiŋ, sɩ mɛ ɩ́ nyɩ ɩsəna taa tə wɛ cənɛ tɔ, na pə́ sɔɔsɩ-mɛɣɛ apalʋtʋ.


Y jubaˈ ma cawinek junaˈ ri xecˈojeˈ pa desierto, y ri Dios sibilaj xucochˈ ronojel ri xquibanalaˈ. 	 Na ɩ́ tɔkɩ-wɛ ɩsɩɩ pɩɩsɩ nɩɩlɛ kɛ wʋlaɣa tɛtʋ taa.


Y ri Pilato xrelesaj cˈa el ri Barrabás, ruma nrajoˈ chi nuben ri quiraybel ri winek. Cˈacˈariˈ xutek ruchˈayic ri Jesús y xujech el riche (rixin) chi ticamisex chuwech cruz. 	 Pilatɩ sɔɔlaa sɩ samaa ɩnɩ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩlɛna ɩ́ tʋlɩ Palapaasɩ, na ɩ́ yele na pá casa Yesu kɛ akpatɛɛ. Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa-ɩ na ɩ́ cɛlɛ-wɛ sɩ pá polo pá kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


Y ri itzel winek xucˈuaj chic cˈa ri Jesús cˈa pa ruwiˈ jun juyuˈ ri nej jotol chicaj, y xucˈut cˈa chuwech ronojel ri cajawaren y ri quicˈojlen ri nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Ɩlɛna Ɩlɔɣɔʋ tasa Yesu kɛ́ ponaʋ kɛ pʋɣʋ ŋku kʋ kʋla sɔsɔm tɔ kʋ tɔɔ na ɩ́ hʋlɩ-ɩ antulinya kawulasɩ təna na sɩ teeli,


Ri Alejandro ri aj chˈayol chˈichˈ, qˈuiy cˈa etzelal ri rubanon chuwe. Y ya cˈa ri Ajaf ri xtiyaˈo ri rutojbalil chare, can achiˈel ri yerubanalaˈ. 	 Koolu Alɛkəsantəlɩ lapa-m ɩsaɣatʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛ Tacaa ká lɛɛtəna-ɩ mpi mpi ɩ lapa tɔ.


Y astapeˈ cˈo bis, xa can yojquicot chukaˈ. Riyoj yojcˈo pa mebaˈil, pero cˈo nikayaˈ chique nicˈaj chic, riche (rixin) chi yebeyomer. Y astapeˈ chukaˈ chi xa majun cˈo kiqˈui, xa can yojcowin nikabij chi can ronojel cˈo kiqˈui. Y ronojel cˈa reˈ nucˈut chi can yoj rusamajel wi ri Dios. 	 Pa nyəŋsəɣɩ tá ɩsɛ, paa na mpʋ laŋhʋlʋmlɛ taa kɛ́ tə wɛ tam. Tə wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ kʋnyɔntʋnaa, ama tə sʋsəɣɩ yəlaa paɣalɛ kɛ apititu. Tə wɛ ɩsɩɩ mpa pa fɛɩna pʋlʋ tɔ, pəyele tampana tɔɔ tá wɛnna pə təna.


Pa rucaˈn kˈij tek ri Juan ri Bautista xutzˈet chi petenak ri Jesús cˈa riqˈui riyaˈ, xubij: Yareˈ xoka ri achiˈel Alaj Carneˈl ri takon pe ruma ri Dios, riche (rixin) chi nrelesaj quimac ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Tɛʋ fema na Yohaanɩ na Yesu na ɩ́ kɔŋ ɩ kiŋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Ɩɩ naa Ɩsɔ Ɩwəyaɣa ŋka ka hɩɩsəɣɩ antulinya ɩsaɣatʋ tɔɣɔlɛ?


Ri nabey kˈij riche (rixin) ronojel semana nwajoˈ chi ijujunal riyix tiwelesaj ca ri niwajoˈ niyaˈ. Ri kachˈalal ri qˈuiy xquichˈec, qˈuiy jubaˈ ri tiquilesaj ca, y ri kachˈalal ri ma qˈuiy ta xquichˈec, tiquilesaj ca janipeˈ ri yecowin niquiyaˈ. Can ronojel cˈa semana tibanaˈ queriˈ, riche (rixin) chi cˈo chic ronojel tek xquinapon riyin y ma rajawaxic ta chi cˈariˈ nimol. 	 Paa mə taa wei ɩ́ ləsəɣɩ liɣitee kɛ cimaasɩ cimaasɩ na pə́ kɛɛsəna ɩsəna mpi ɩ hikaa tɔ na ɩ́ sɩɩkəna a mpaa. Ye ma kɔma má tala, pə́ taa wɛɛ sɩ ɩ́ kɔna mə kʋhaʋ mə kʋhaʋ.


Queriˈ ri tzˈibatal ca ruma ri Isaías. Ri profeta Isaías, ri achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xubij quereˈ tek xutzˈet yan cˈa rukˈij rucˈojlen ri Ajaf Jesús, y chrij cˈa Riyaˈ chˈonak wi ca. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsayii yɔɣɔta mpʋ, ɩ nawa Yesu teeli, na ɩ kɛɛsaɣaa Yesu ɩnɩ ɩ tɔm tɔɣɔ.


Xu (xe wi) tzij niquibij chiquij nicˈaj chic y yeyokˈon. Niquetzelaj ri Dios. Nikˈax ruwiˈ niquiben ruma niquinaˈ chi cˈo quikˈij. Sibilaj niquinimirisaj quiˈ. Ronojel kˈij niquichˈob achique rubanic ri etzelal ri nicajoˈ niquiben. Ma niquinimaj ta quitzij ri quiteˈ quitataˈ. 	 Pa cakəna təma. Pa kɛ́ Ɩsɔ kolontunaa, na kalampaanɩ nyə́ma na ɩsəcaʋ nyə́ma na təhɔntaa. Pa lʋləsəɣɩ ɩsaɣatʋ kʋfatʋ, paa see pa caanaa.


Y riyin can nyaˈ ca jun cˈacˈacˈ pixaˈ chiwe. Riyin nbij cˈa chiwe chi can tiwajoˈ iwiˈ. Riyin can yixinwajoˈ wi. Can queriˈ cˈa chukaˈ tibanaˈ riyix. Can tiwajoˈ cˈa iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Yacˈareˈ ri nbij ca chiwe wacami. 	 Ma tʋɣɩ-mɛɣɛ kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natəlɩ tɔtɔ, sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ mə təma. Ɩsɩɩ ma sɔɔlʋɣʋ-mɛ ɩsəntɔ tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ mɛ tɔtɔ mɩɩ sɔɔlɩ mə təmaɣa mpʋ.


Y ri Dios xubij cˈa chiquij ri ma xeniman ta riche (rixin): Riyin xinben jurar ruma ri woyowal y xinbij: Kas kitzij chi ma xqueˈoc ta chupan ri uxlanen ri nyaˈ riyin. 	 Ta mpa tə tɛmna Ɩsɔ kɛ́ tá taa tɔ tɩɩ sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa. Hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɔm kɛ Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Pááná kpa-m na má tuu sɩ, pa kaa sʋʋ ma hɛɛsʋɣʋ tete kɛ paa pəcɔ. Ɩ yɔɣɔta mpʋ, pəyele ɩ təmlɛ tɛma tɛm kɛ hatuu waatʋ wei ɩ lapa antulinya tɔ.


Y ri discípulos xquimey tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús y niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa rubanic chi achi reˈ? Ruma hasta ri cakˈikˈ y ri yaˈ can niquinimaj wi chukaˈ rutzij, xechaˈ. 	 Ɩlɛna piti kpa pa təna na pá pɔɔsəɣɩ sɩ: Aweɣe ɩnɛ ɩnɩ na pə́ kpɛŋna heelim na teŋku lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ?


Pero riyix can yaˈon chic ri Lokˈolaj Espíritu chiwe ruma ri Lokˈolaj Cristo, y rumariˈ cˈo chic etamabel iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 Ye mɛ ɩlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Kilisiti tisa paa mə taa wei ɩ tɔɔ tɔ ɩnəɣɩ ɩ́ hikaa, na mpʋ pə yelina mə təna ɩ́ nyəmá tampana.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: Jun tinamit xtiyacatej cˈa el chi nberubanaˈ chˈaˈoj riqˈui jun chic tinamit. Yecˈo cˈa chukaˈ nimaˈk tak ruwachˈulef ri xqueyacatej cˈa el chi nbequibanaˈ chˈaˈoj quiqˈui nicˈaj chic nimaˈk tak ruwachˈulef. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Tɛtʋ kateŋa lɛŋka ká yoona lɛŋka nyə́ma, na kawulaɣa lɛŋka ká kʋlɩ lɛŋka tɔɔ.


Tek ri achi riˈ xeril cˈa ri mozos y tek chˈonak chic quiqˈui chi niquichˈec jojun denario ri jun kˈij, cˈacˈariˈ xerutek chusamajixic ri rulef ri ruticon ruwech riqˈui uva. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tisaa sɩ: Ilim ɩ́ tɛma maa fɛlɩ-mɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ. Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ tɛɛ na ɩ́ luŋ ma taalɛ taa.


Yacˈa ri Jesús xubij: Más jabel ruwaquikˈij ri yeˈacˈaxan y niquiben ronojel ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ alʋ ɩnɩ sɩ: Mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá tɔkɩ-tɩ, pʋntʋnaa ntɛ́ nyʋleleŋ nyə́ma te.


Y ya tiempo chukaˈ riˈ tek ri Jesús xubij: Nyaˈ akˈij Nataˈ Dios, riyit ri yit Rajaf ri caj y re ruwachˈulef, ruma ma xakˈalajsaj ta ri lokˈolaj achˈabel chiquiwech ri winek ri can niquinaˈ chi sibilaj qˈuiy quinaˈoj y qˈuiy quetaman. Xa chiquiwech cˈa ri winek ri ma qˈuiy ta quetaman ri xa ye achiˈel tak acˈalaˈ, xa chiquiwech riyeˈ xakˈalajsaj wi re lokˈolaj achˈabel reˈ. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu yɔɣɔtaa sɩ: Haɩ, ma Caa, ɩsɔtaa na atɛ pə tʋ, ma sɛɛ-ŋ. N ŋmɛsa tɔm tənɛɣɛ laɣatʋnaa, ɩlɛna ń kuli-təɣɩ piya.


ri winek ri nibano queriˈ can qˈuiy cˈa xtucˈul. Can pa ciento cˈa mul ri xtucˈul chupan re tiempo re kachapon. Xtucˈul rachoch, rachˈalal ye cˈajolaˈ o kˈopojiˈ, ruteˈ, ralcˈual y rulef. Astapeˈ can cˈo wi cˈa tijoj pokonal ri xtukˈaxaj ruma tzekelbey wuche (wixin) riyin, pero chupan apo ri jun chic tiempo chkawech apo, can xtiyatej cˈa chukaˈ rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 pɩɩ ha pʋntʋ kɛ pə tɔm nɩɩnʋwa (100) kɛ́ atɛ cənɛ na pəcɔ. Paa tɛɛsɩ, paa taalʋnaa, paa kɔɣɔnaa, paa newaa, paa toonaa, paa piya, paa haləmnaa, na pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ wahalanaa taa. Pəyele ɩ səm waalɩ ɩ ká wɛɛna weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ.


Y ri winek xquibij cˈa: Laˈ xa cˈo jun itzel espíritu awuqˈui ri yit chˈujirisayon. ¿Achique cˈa ri najowan nicamisan awuche (awixin)? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa cɔwa Yesu sɩ: N nyəna alɔɣaa kɛ? Awe caa ɩ kʋ-ŋ?


Y yacˈariˈ tek ri rudiscípulos xquibij chare: Ajaf, wi ri Lázaro xa warnek, xa can xticˈachoj wi cˈa riˈ, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Tacaa, ye Lasaa hikiɣi tom, alaafəya caa kɔntɛ kɛ́.


Ronojel cˈa ri niben, can riqˈui cˈa ronojel iwánima tibanaˈ. Achiˈel xa ta can ya ri rusamaj ri Ajaf ri niben y ma quiche (quixin) ta ri winek. 	 Paa təmlɛ nteɣe pa tʋ-mɛ te, ɩ́ la-tɛ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ, na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ Tacaa təmlɛ kɛ ɩ́ lakɩ, pə taɣa yəlaa nyəntɛ.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chare ri achi: ¿Achique cˈa ri xbin chawe chi tacˈoloˈ el ri awarabel y cabiyin? xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma cɔ kʋtɔntʋ sɩ: Aweɣe pʋntʋ na ɩ́ heela-ŋ sɩ ń kɛlɩ nyá kʋhəntʋɣʋ na ń tɔ?


y xquibij cˈa chare: ¿Achique cˈa ruma tek riyit xatapon quiqˈui ri winek ri xa ma banon ta ri circuncisión chique? ¿Y achique cˈa ruma can xawaˈ xatucˈyaˈ chukaˈ quiqˈui? xechaˈ chare. 	 N kʋlaa kɛlɛ na ń polo kʋtapɛləŋ tɛ, na halɩ nyá na-wɛ ɩ́ kpɛntɩ tətɔɣɔlɛ.


Ma riqˈui wi riˈ, riyoj can cˈo wi naˈoj nikacˈut chiquiwech ri kachˈalal ri can ye qˈuiyinek chic chupan ri ruchˈabel ri Dios. Ri naˈoj ri nikacˈut riyoj ma riche (rixin) ta re ruwachˈulef, ni ma quiche (quixin) ta chukaˈ winek ri nimaˈk quikˈij chuwech re ruwachˈulef; ri xa napon jun kˈij tek xqueqˈuis. 	 Paa na mpʋ tɔ, mpa pa pɩɩ Ɩsɔ nyəm taa tɔ ləmaɣasɛɛ mpaaʋ kɛ ma hʋləɣɩ-wɛ. Ama pə taɣa ləmaɣasɛɛ nna antulinya ɩnɛ na mpa pa kɛ́ ɩ toŋtʋnaa na paa tɛ na pá kpiisi-wɛ tɔ pa yaa ləmaɣasɛɛ tɔ.


Y rumariˈ xbe cˈa rutzijoxic ri ruchˈabel ri Ajaf pa ronojel lugar y ma xu (xe) ta cˈa ri pa Macedonia y Acaya ri xetamex wi, xa can xetamex chukaˈ cuma ri winek pa ronojel lugar chi riyix can iniman ri Dios riqˈui ronojel iwánima y ma rajawaxic ta chi nikatzijoj riyoj. 	 Na pə taɣa Masetoni na Akayi pa tɛtʋnaa taa tike kɛ Tacaa tɔm nɩɩ mə tɔɔ. Ama paa timpi pə nɩɩwa ɩsəna ɩ́ mʋ Ɩsɔ Tɔm tɔ na pá yɔɣɔtəɣɩ pə tɔm. Halɩ pə fɛɩ sɩ tɩɩ nɔkɩ na tə́ tasa nɔɣɔlʋɣʋ mə tɔm heeluɣu.


Pero xa ruma chi ye qˈuiy ri yebano chi can cˈo quikˈij, niquiben chi can cˈo qˈuiy quetaman, xa rumariˈ tek riyin chukaˈ nyaˈ jubaˈ nukˈij. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, timpi yəlaa lɛlaa saŋ pa tɩ na yʋlʋhʋwɛɛ kɛ yem tɔ, ɩsɩɩ ma sama ma tɩ tɔtɔ mɛɛ.


Ri Esteban jun achi ri can cˈo cˈa ri ruchukˈaˈ ri Dios riqˈui, y can cˈo chukaˈ ri rutzil ri Dios riqˈui. Rumariˈ tek cˈo milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri yerubanalaˈ chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi queriˈ can retal chi riyaˈ can kitzij wi ri nukˈalajsaj. 	 Ɩsɔ wɛ Ɩtiyɛɛnɩ waalɩ na ɩ́ hikiɣi toma kɛ sɔsɔm, na ɩ́ lakɩ piti təma na Ɩsɔ kɔkɔlɔ nyəm kɛ yəlaa hɛkʋ taa.


Y tek niben queriˈ can ta yix chˈajchˈoj, man ta jun etzelal iwuqˈui ri xa nuben chi nikˈaxo ri iwánima. Riche (rixin) chi queriˈ, wi cˈo jun winek itzel nichˈo chiwij ruma iniman ri Cristo y nubij chi ma utz ta ri icˈaslen, ri itzel nichˈo chiwij, xa xtiqˈuix ka ruma ri icˈaslen xa utz. 	 Ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ təpamm na ɩ́ se-wɛ. Ɩ́ wɛɛna lotu kʋlʋmtʋ, ɩlɛ mpa pa tɔŋ sɩ ɩ́ kɛ́ taalɩ nyə́ma na pá tʋʋkɩ-mɛɣɛ mə yaasi kʋpaŋ wei Kilisiti ha-mɛ tɔ ɩ tɔɔ tɔ, fɛɛlɛ ká məlɩ-wɛɣɛ kpaʋ kɛ pa nɔɔsɩ taa tɔm pee tɔɔ.


Y ya cˈa tiempo riˈ tek ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús, y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique chake riyoj ri más nim rukˈij ri xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj? xechaˈ. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ Yesu ɩfalaa pola ɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Aweɣelɛ sɔsɔ kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa?


Riyix iwetaman, chi xa ta ri rajaf jun jay nretamaj ajan (jampeˈ) napon ri alekˈom pa rachoch, ri rajaf ri jun jay riˈ nicˈaseˈ ta riche (rixin) chi nuchajij ri rachoch, y man ta nuyaˈ kˈij chare ri alekˈom chi nelekˈ el pa rachoch. 	 Ɩ́ nyɩ teu sɩ ye nyəm ka nyəŋaɣa na təyaɣa caa nyɩ waatʋ wei ŋmɩɩlʋ ká kɔɔ ahoo tɔ, ɩ ka caɣana ɩ ɩsɛ kɛ́. Ɩ kaa yele-ɩ na ɩ́ sʋʋ ɩ təyaɣa.


Y ri kachˈalal ri quiquiran el quiˈ ruma ri tijoj pokonal ri xquikˈaxaj tek xcamisex ri Esteban, yecˈo xebe cˈa pa Fenicia, yecˈo chukaˈ xebe cˈa pa Chipre, y yecˈo xebe cˈa pan Antioquía, y niquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios xaxu (xaxe wi) chique ri winek ri can ye israelitas wi. 	 Kʋnyɔntɔɣɔlɛ nte tə taa pa caŋaa na pá kʋ Ɩtiyɛɛnɩ tɔ, tə yasa Ɩsɔ sɛɛlaa. Haləna pa taa lɛlaa yɛlɩ na pá tala Fenisii na Sipili na Antiyɔka, na Yuta nyə́ma tike kɛ pa lakaɣa waasʋ.


Can queriˈ ta cˈa nuben ri icˈaslen riyix chiquiwech ri winek; can jun ta cˈa sakil. Riche (rixin) chi queriˈ niquitzˈet ta cˈa ri utz ri yeˈibanalaˈ, y ri winek can xtiquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Mpʋ ɩnəɣɩ mə kɔkɔ ká naakɩ teu kɛ yəlaa na pə́cɔ́ pá ná mə təma kʋpana, na pá sá mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ.


Y queriˈ chukaˈ xuben ri jun chic mozo ri yaˈon ca caˈiˈ talento chare, riyaˈ can xuchˈec chic cˈa caˈiˈ talento riqˈui. 	 Wei paa cɛla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ taata mpʋ tɔtɔ, na pə́ sɛɛ-ɩ nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ.


Ruma ri quiquiqˈuel ri achij tak wáquix y ri achij tak qˈuisicˈ (cabras) can ma nicowin ta niquelesaj ri mac. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, latəcɛnaa na acɔɔnaa pa caləm kaa pəsɩ na pə́ ləsɩ ɩsaɣatʋ kɛ paa pəcɔ.


Y ri winek chupan cˈa ri kˈij tek can cˈa nisamej na ri Juan ri Bautista, yacˈariˈ tek quichapon pe y cˈa yetajin na chupan re kˈij reˈ, chi can niquitij quikˈij chi yeˈoc pa rajawaren ri caj. Can niquimajlaˈ cˈa quiˈ chrij y más niquiben ri can riqˈui cˈa ronojel quicˈuˈx yeˈapon. 	 Hatoo pə kpaɣaʋ waatʋ wei Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ lakaɣa waasʋ na pə tana saŋa tɔ, ɩsɔtaa Kawulaɣa hikuɣu kɛ́ ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ tɔm kɛ́. Na mpa pa sɛɛsa ɩsɛ tɔ mpɛ pa hikiɣina-kɛ.


Y riyin, can ye nuchajin wi pe re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe. Re kˈij re yincˈo pe quiqˈui chuwech re ruwachˈulef, can xenchajij riqˈui ri awuchukˈaˈ riyit. Y can majun chic cˈa ri xsach ta ca chique, xa can xu (xe) wi ri jun ri cˈo chi nutzˈilaˈ riˈ, can achiˈel ri tzˈibatajnek ca. 	 Má na-wɛ tɩɩ wɛʋ tɔ, nyá toŋ wei n ha-m tɔ ɩ tɔɔ kɛ́ ma tɔka-wɛ. Ma kenta pa tɔɔ kɛ́ teu, pa taa nɔɣɔlʋ ta la asaala. Ye pə taɣa wei pɩɩ wɛɛ sɩ ɩ ká le yem tɔ ɩ tike təkoŋ. Tuu lɔŋ paa ŋmaa-təɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́.


Tibanaˈ cˈa achiˈel niquiben ri mozos pa jun jay. Ri mozos coyoben ajan (jampeˈ) nitzolin pe ri quipatrón ri benak pa jun cˈulanen, riche (rixin) chi queriˈ tek noka y nisiqˈuin (noyon) apo, can yacˈariˈ niquijek pe ruchiˈ ri jay chuwech. 	 Ɩ́ la ɩsɩɩ təmlɛ nyə́ma mpa pa taŋaa sɩ pa caa ɩ́ lɩɩna akpaɣalɛ taa na ɩ́ tɔ sɩ: Ma talaa, pa tʋlɩ-ɩ tɔ.


Y tek ri Jesús xuqˈuis rubixic chique ri cablajuj rudiscípulos ri achique chi samaj ri nbequibanaˈ, Riyaˈ can ma xcˈojeˈ ta chic ca chiriˈ, xa xbe cˈa pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chiriˈ pan Israel, chucˈutic y chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yesu tɛma ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ kɛ pə tənaɣa kɛɛsʋɣʋ kɛ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ təna na ɩ́ tɛɛ sɩ ɩ sɛɣɛsəɣɩ na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ acalɛɛ taa.


Ruma ri rumac ri xquibij riyeˈ chi ye rubanon, xaxu (xaxe wi) ri chiquiwech ka riyeˈ ri ye nimey riche (rixin) ri Dios, y xquinataj chukaˈ jun Jesús. Yacˈa ri Jesús riˈ xa caminek chic el, y ri Pablo nubij chi xcˈastej el. 	 Pa Ɩsɔ sɛɛʋ tɔm tɔɔ kɛ́ pá na-ɩ pa hɔŋ. Na pə́ kaasɩ nɔɣɔlʋ ɩ tɔm, pa yaa ɩ́lɛ́ sɩ Yesu. Sɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka səpa na Pɔɔlɩ náá sɛɛsa ɩsəlɛ sɩ ɩ wɛna ɩ weesuɣu.


Xa yacˈa riyix cowirnek ri iwánima. Ma niwajoˈ ta niyaˈ ca rubanic ri mac. Y rumariˈ, xa nimol rucˈayewal chiwij. Can xtika cˈa ri royowal ri Dios pan iwiˈ chupan ri kˈij tek Riyaˈ xtukˈet tzij. Y ri rukˈatbel tzij Riyaˈ can choj wi. 	 Nyá laŋkpɩɩsəŋ ɩnɛ. Ama nn caa laɣasʋɣʋ se. N lakʋɣʋ mpʋ tɔ, saləka kʋkəlʋ kɛ n caakɩ na ń kɔŋna nyá nyʋɣʋ taa kɛ́ kʋyaŋku Ɩsɔ ká caɣa na ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ pááná na ɩsəna ɩ təŋəɣɩ siɣisuɣu na ɩ́ hʋʋkəna tɔ.


Ri Jesús can sibilaj wi cˈa yerajoˈ ri Lázaro, ri Marta y ri María. 	 Ama Yesu ka sɔɔla Maləta na ɩ neu Malɩ na Lasaa kɛ teu.


Yacˈa tek ri Jesús xracˈaxaj pe, xubij chare ri Jairo: Ma taxibij ta awiˈ ruma ri xobix chawe. Xaxu (xaxe wi) tacukubaˈ cˈa acˈuˈx wuqˈui, y ri ti amiˈal xticˈastej, xchaˈ chare. 	 Tənaɣalɛ Yesu nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Taa nyá, nyaa tɛ Ɩsɔ na nyá taa te, ɩ ká hiki alaafəya.


¿O la cˈo cami jun winek xsipan jun cosa nabey chare ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ ri Dios can cˈo chi nuyaˈ pe ri rajel ruqˈuexel chare? Majun. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Yaa awe tɩɩ pəsaa na ɩ́ caalɩ-ɩ pʋlʋpʋ haʋ na pə́cɔ́ ɩ́ lɛɛtəɣɩ pʋntʋ kɛ kʋlɛɛtʋ?


Y quinojel cˈa ri winek ri yecˈo apo y xquitzˈet ri xbanatej, niquibajlaˈ (niquibucˈlaˈ) cˈa ruwa tak quicˈuˈx ri xetzolin el, ruma ri kˈaxon cˈo pa tak cánima. 	 Samaa wei ɩ təna ɩ kɔma nyənʋɣʋ tɔ ɩ ná pə təna mpi pə lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pá kpa pa laŋa na pá məlɩ kpente.


Y tek jun cˈa chiwe riyix nuben orar, utz ntoc pa rachoch y tutzˈapij ruchiˈ ri rachoch y cˈacˈariˈ tichˈo riqˈui ri Dios Tataˈixel ri cˈo chilaˈ chicaj. Y astapeˈ ma nutzˈet ta ri achoj riqˈui nichˈo wi, can retaman chi cˈo ri nacˈaxan pe riche (rixin). Y ri nacˈaxan pe riche (rixin) can nutzˈet wi cˈa ri ma tzˈetetel ta cuma ri winek y nuyaˈ rajel ruqˈuexel chare. Y ri rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chare, can xtikˈalajin cˈa chiquiwech ri winek. 	 Ama nyá, ye n caa Ɩsɔ sələmʋɣʋ, sʋʋ nyá naŋ taa na ń təkɩ nyá tɔɔ, na ń sələmɩ nyá Caa wei ɩ wɛ tənaɣa ɩŋmɛlaʋ tɔ. Na nyá Caa wei ɩnɩ ɩ naakɩ mpi n lakɩ ɩŋmɛlaʋ tɔ ɩ ká ha-ŋ nyá kasəyaɣa.


Cˈacˈariˈ xoj‑el chic cˈa el chiriˈ pa Mitilene, y pa rucaˈn kˈij xojkˈax chuwech ri Quío. Y can cˈa ya ri pa rucaˈn kˈij chare ri kojkˈax wi el chuwech ri Quío, yacˈariˈ tek xojkˈax ri pa jun lugar Samos rubiˈ, cˈacˈariˈ ya ri pa tinamit Trogilio xojuxlan wi el. Y can cˈa ya ri pa rucaˈn kˈij ri xojapon pa tinamit Mileto. 	 Tə kʋla təna na tɛʋ fe ɩlɛna tə loosiɣi Ciyo. Lɛŋkʋ fema ɩlɛna tə́ lɩɩ Samɔɔsɩ tɔɔ. Pəlɛ pə tɛʋ kʋfemuɣu kɛ tə tala Mile.


Y can cˈa nichˈo na cˈa ri Pedro chiquiwech ri winek ri quimolon quiˈ pa rachoch ri Cornelio, tek ri Lokˈolaj Espíritu yariˈ xka pe pa quiwiˈ quinojel ri yeˈacˈaxan riche (rixin). 	 Piyɛɛ tɔŋna ɩ faaci ɩnəɣɩ mpʋ, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu Naŋŋtʋ tii pa təna mpa pa nɩɩkaɣa-ɩ tɔ pa tɔɔ.


Y Riyaˈ xpe riche (rixin) chi yojrucol riyoj ri yojcˈo chuxeˈ ri ley, riche (rixin) chi queriˈ nuben chake chi yoj‑oc ralcˈual ri Dios. 	 Ka kɔma mpʋ sɩ ka cɛkɩ mpa kʋsəsɩɩtʋ ka tɔkaa tɔ na tə hiki mpaaʋ na tə́ pəsɩ Ɩsɔ piya.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic jun cˈambel tzij chiquiwech, y xubij: Cˈo cˈa jun achi ruticon juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ pa rulef, y xapon chuxeˈ ri cheˈ chutzˈetic wi cˈo ruwech. Y ri juwiˈ cheˈ riˈ xa majun ti ruwech cˈo ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka sɔna ɩ lɛsɛŋ tɩɩŋ taalɛ taa kɛ́ fiki. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pola pee kooluɣu. Ama ɩ ta maɣana kʋ tɔɔ kɛ́ paa pʋlʋpʋ cəcəka.


Can tiraybej apo y tixacˈaˈ apo iwiˈ chiroyobexic ri nimalaj kˈij riche (rixin) ri Dios. Ri kˈij cˈa riˈ can xticˈat ri caj y xtiqˈuis. Y ri ye ucusan riche (rixin) chi ye banon ronojel, xqueyiˈer pa rukˈaˈ ri rukˈakˈal ri kˈakˈ. 	 na ɩ́ taŋna Ɩsɔ kʋyakʋ, na ɩ́ lʋ teu sɩ kʋyakʋ ŋkʋ kʋ́ tala lɔŋ. Kʋyaŋkuɣu kɔkɔ ká nyaɣa ɩsɔtɔnʋɣʋ, na kʋ tɔɔ nyəm təna ká hoona ká haŋaɣa.


Wacami cˈa, riche (rixin) chi riyix niwetamaj chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can cˈo kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi ncuy mac chuwech re ruwachˈulef, titzˈetaˈ cˈa. Y ri Jesús xubij cˈa chare ri achi siquirnek: Nbij cˈa chawe: Cayacatej, tacˈuaj el la awarabel y cabiyin chawachoch, xchaˈ chare. 	 Tɔʋ, maa hʋ́lɩ́-mɛ sɩ Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma pəsəɣɩ na má hɩɩsɩ ɩsaɣatʋ kɛ atɛ cənɛ. Tənaɣa Yesu tɔma kʋtɔntʋ sɩ: Kʋlɩ na ń kpaɣa nyá kpatəlɛ na ń kpe.


Pero wi nucˈom ruwech jun chic achi tek xa cˈa qˈues na ri rachijil, nimacun. Yacˈa wi caminek chic ri rachijil, ri ley riˈ nubij chi ma mac ta nuben ri ixok riˈ tek nicˈuleˈ riqˈui jun chic achi. 	 Ɩ́ kʋla kʋkʋlʋ na ɩ́ saa, paa yaa-ɩ wasaŋkalɩ. Ama səm ɩ́ kɛla ɩ paalʋ, kʋsəsɩɩtʋ ta tasa ɩ niŋ pɛlʋɣʋ tɔtɔ, tə ha-ɩ mpaa kɛ́. Pəlɛ tɔ, ye ɩ saa kʋfalʋ ɩ ta kɛ wasaŋkalɩ.


Can xquicˈutulaˈ cˈa utzil chake chi nikayaˈ kˈij chique chi yetoˈon chukaˈ riyeˈ, tek nikamol el ofrenda riche (rixin) chi nikacˈuaj chique ri lokˈolaj tak kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic. 	 na pá kaana-tʋɣʋ teu sɩ tə́ la suulu na tə́ yele na mpɛ pá səna tɔtɔɣɔ Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yuta tɔ.


Y chukaˈ ri Herodes majun xril ta chrij tek xixintek el riqˈui, y rumariˈ xutzolij chic pe pa nukˈaˈ riyin. Xaxu (xaxe wi) riqˈui riˈ niketamaj chi can majun mac rubanon riche (rixin) chi nicamisex. 	 Helɔtɩ maɣamaɣa ná tá na ɩsaɣatʋ kɛ Yesu kiŋ tɔtɔ, pə tɔɔ kɛ́ ɩ taɣana-tʋɣʋ-ɩ məŋnaʋ. Apalʋ ɩnɛ ɩ ta wakəlɩ pʋlʋ mpi pə nəɣəsəna pá kʋ-ɩ pə tɔɔ tɔ.


Y xtapon cˈa jun kˈij tek xtikˈalajin ri kasamaj ri xkaben chikajujunal ruma nikˈaxex na pa kˈakˈ, y cˈa chiriˈ nitzˈet wi, wi xtucochˈ ri kˈakˈ o xa xtiqˈuis, ruma xtitojtobex riqˈui kˈakˈ. 	 Ama hʋʋlɛ wule pɩɩ kuli paa wei ɩ təmlɛ tɔɔ na pá ná tə cakəlɛ. Kʋyakʋ kʋhʋʋnaʋ ŋkʋ kʋ wule tɔ kɔkɔ kɛ́. Kɔkɔ ká maɣasəna paa wei ɩ təmlɛ sɩ ka naa mpi tə kɛnaa tɔ.


Y tek ri Judas Iscariote ruqˈuison chic cˈa ka ri juwechˈ caxlan wey riˈ, can xoc wi cˈa ri Satanás pa ránima. Cˈacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare: Ri achˈobon chic chi naben, tabanaˈ cˈa chanin, xchaˈ el chare. 	 Tuu ɩsɩɩ Yutaasɩ mʋɣʋ potopoto hɔɣɔlaɣa ŋkɛ tɔ, Satanɩ tɔka-ɩ kɛlɛ kpakpaa ɩnɩ. Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Nti n caa lapʋ tɔ, la-təɣɩ lɔŋ.


Ri ye caˈiˈ riˈ xquibij cˈa: Re achi reˈ rubin: Riyin yicowin nwulaj ri rachoch ri Dios y pan oxiˈ kˈij npabaˈ chic jun bey. Queriˈ rubin, xechaˈ ri ye caˈiˈ riˈ. 	 na pá tɔ sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ka tɔma sɩ ɩnɩ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ yɔkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ na ɩ taɣanɩ-tɛɣɛ ŋmaʋ kɛ kʋyɛɛŋ tooso taa.


riyit ri xabano chi xsamej ri Lokˈolaj Espíritu pa ránima ri jun asamajel ri xubiniˈaj David, riche (rixin) chi xubij re chˈabel reˈ: ¿Achique cˈa ruma tek ri pa tak ruwachˈulef xaxu (xaxe wi) itzel tak naˈoj ntajin rubanic, y ri winek ri yecˈo pa tak tinamit xaxu (xaxe wi) ri majun rejkalen ri yequichˈob? 	 Nyá yelina na Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋ nyá təmlɛ tʋ ta lɔŋcɛ Tafiiti nɔɣɔ taa kɛ́ tɔm na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ piitimnaa cʋka pə taa na kalampaanɩ kɛ́ mpʋ? Pepe tɔɔ kɛ́ yəlaa ná paasəna nɔɔhɛɛ tɛɛ kuuu kɛ yem kɛ́ mpʋ?


Ruma chi ri Demas xa xbe pa tinamit Tesalónica. Xiruyaˈ ca, ruma xa xbe ránima chrij ri nutzuj (nusuj) re ruwachˈulef. Ri kachˈalal Crescente benak ri pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia. Y ri kachˈalal Tito chukaˈ benak pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Dalmacia. 	 Mpi tɔ Temasɩ sɔɔla kaɣana antulinya ɩnɛ ɩ nyəntʋ kɛ́ na ɩ́ lɔ-m na ɩ́ tɛɛna Tɛsalonikɩ. Kəlɛɛsaŋ ná tɛɛna Kalatɩ na Titʋ ɩlɛɣɛ Talamatii.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: ¿Achique ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe wi) Jun ri utz y riˈ ya ri Dios. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pə lapa ɩsəna na ń yaa-m sɩ kʋpaŋ? Nɔɣɔlʋ ta kɛ kʋpaŋ ye pə taɣa Ɩsɔ tike.


Ruma can ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri xucusan quiche (quixin) ri lokˈolaj tak achiˈaˈ ri ye riche (rixin) ri Dios, chukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Y ma quiyon ta riyeˈ xquitzˈuc anej ri xquibij. 	 Pə taɣa pʋlʋ, yʋlʋ nɔkʋɣʋ tike ɩɩ lʋləsəɣɩ cele tɔm natəlɩ. Ama Feesuɣu Naŋŋtʋ tʋkaɣana-təɣɩ yəlaa taa na pá yɔɣɔtəɣəna Ɩsɔ nɔɣɔ.


Queˈiwajoˈ ri kachˈalal kiˈ quiqˈui ruma kaniman ri Dios. Y can riqˈui ronojel iwánima queˈiwajoˈ quinojel ri winek. 	 Na Ɩsɔ matənaʋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ sɩ ɩ́ wɛɛ təma na leleŋ. Təma leleŋ waalɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛkɩ sɩ ɩ́ sɔɔləɣɩ təma.


Yacˈa chukaˈ riˈ tek yecˈo nicˈaj chic ri xeˈapon, quicˈuan cˈa apo jun achi siquirnek. Ye cajiˈ cˈa ri ye ucˈuayon apo riche (rixin), quiliˈen el chuwech ri ruwarabel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yəlaa napəlɩ pa kɔma ɩ kiŋ na pa taa liɣiti səɣəla kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios. Y ruma nubij chi xbe chic chilaˈ chicaj, ntel chi tzij chi xpe chuwech re ruwachˈulef. 	 Tɔʋ, pa yɔɣɔtʋɣʋ mpʋ sɩ ɩ kpawa tɔ wentiɣilɛ mpʋ? Ntəɣəlɛ sɩ ɩ tiiwa katatəlaɣa, haləna ɩ́ tala tɛtʋ tɛɛ maɣamaɣa kɛ́ na pə́cɔ́ ɩ́ kpaakɩ.


Y can xtzekelbex chukaˈ cuma ri winek ri ye petenak pa Jerusalem, jun tinamit ri cˈo chukaˈ pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo chukaˈ ri ye petenak pa rucuenta ri Idumea, y ri ye petenak cˈa jucˈan chic ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán. Xtzekelbex chukaˈ cuma ri winek ri ye petenak pa Tiro y pa Sidón y ri ye petenak chukaˈ chiquinakajal ri caˈiˈ tinamit riˈ. Can quinojel cˈa ri winek ri xeˈoka riqˈui ri Jesús, xepe ruma quicˈaxan cˈa pe ri milagros ri yerubanalaˈ ri Jesús. 	 na Yosalɛm, na Ɩtumee tɛtʋ taa, na Yaatanɩ pɔɣɔ waalɩ, na Tiii na Sitɔŋ pə acalɛɛ cɔlɔ hɔɣɔlʋɣʋ. Yəlaa panɛ pa nɩɩ mpi mpi Yesu tɔŋna lapʋ tɔɣɔ pa kotaɣa ɩ kiŋ kɛ sɔsɔm kɛ mpʋ.


Y chupan cˈa ri kˈij tek cˈo ri Jesús pa Jerusalem ruma ri nimakˈij pascua, can ye qˈuiy wi cˈa winek ri xeniman. Ri winek riˈ xquinimaj tek xequitzˈet ri milagros ri xeruben chiquiwech. 	 Yesu wɛʋ Yosalɛm kɛ Tɛɛʋ acima tɔɔ kɛ́ mpʋ tɔ, yəlaa paɣalɛ nawa piti təma nna ɩ lakaɣa tɔ na pá mʋ-ɩ kpakpaa təkpa sɩ ɩnəɣɩ.


Riyix man cˈa tichˈujirisaj ta iwiˈ ruma iway iwucˈyaˈ y ruma ri itziak. 	 Ɩlɛ ɩ́ taa pɛkəlɩ mə tɩ sɩ: Tɩɩ tɔɣɔ-we? Yaa, tɩɩ nyɔɔ-we? Yaa, tɩɩ takɩ-we?


rumariˈ ri achi achiˈel jun coronel xubij cˈa chi tucˈuex apo ri Pablo chupan ri cuartel, y tichˈay, riche (rixin) chi queriˈ tukˈalajsaj achique ruma tek ri winek sibilaj pa quichiˈ niquiben chrij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yoolaa kʋmataŋ tɔma sɩ pá sʋʋna Pɔɔlɩ kɛ yoolaa kutuluɣu toŋ nyəŋkʋ taa na pá casa-ɩ akpatɛɛ kɛ teu na pə́cɔ́ ɩ́ heeli mpi pə tɔɔ samaa təna makɩ ɩ tɔɔ kɛ́ kapusi kɛ mpʋ tɔ.


Ri atzˈan jabel. Y wi ta ri atzˈan niqˈuis ta el ri ratzˈamil, ¿achique ta cˈa rubanic niban chare riche (rixin) chi queriˈ nitzolin ta chic pe ri ratzˈamil? 	 Tɔm kɛ pʋlʋpʋ mpi pə waasəɣɩ tɔɣɔ. Ama ye tɔm mpɩ pə lɔŋ kɔma na ɩ́ sɩ, pepeɣe paa la na pə lɔŋ ɩnɩ ɩ́ məlɩ?


Xapon cˈa chukaˈ jun achi ri Jairo rubiˈ. Ri achi cˈa riˈ jun principal chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Riyaˈ xbexuqueˈ xbemajeˈ chuwech ri Jesús, y xucˈutuj cˈa jun utzil chare chi nibe riqˈui cˈa pa rachoch, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Yailu na ɩ́ kɛ́ pa təkotile nyʋɣʋ tʋ tɔ ɩ kɔma na ɩ́ hoti Yesu nɔɔhɛɛ tɛɛ, na ɩ́ wiina-ɩ sɩ ɩ́ polo ɩnɩ ɩ tɛ.


Y ri Pedro xerucusaj apo pa jay ri achiˈaˈ riˈ, riche (rixin) chi yecˈojeˈ na el ri jun akˈaˈ chiriˈ. Y pa rucaˈn kˈij, ri Pedro can xbe wi cˈa quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye petenak cˈa pa Cesarea. Y yecˈo cˈa kachˈalal ri aj chiriˈ pa Jope xetzekeˈ el chrij ri Pedro. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ sʋʋna-wɛɣɛ təyaɣa, na ɩ́ ha-wɛɣɛ kutuluɣu na pá sʋʋ. Kʋ fema, ɩlɛna ɩ́ na-wɛ pá təŋ təma na pá tɛɛ. Ta taapalaa taa napəlɩ mpa pa kɛ́ Sopee nyə́ma tɔ pa təŋa-ɩ.


Queriˈ chukaˈ rubin ca ri David, chi jabel ruwaquikˈij ri winek ri yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac, ruma xquinimaj y ma ruma ta chi sibilaj xesamej. 	 Pə tɔɔ maɣamaɣa kɛ Tafiiti yɔɣɔtəɣɩ wei Ɩsɔ mʋwa sɩ ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ na ɩ́ tá kɛɛsəna ɩ təma tɔ ɩ laŋhʋlʋmlɛ tɔm sɩ:


Ruma ri winek ri ma quicˈaxan ta ri nubij ri ruley ri Moisés, wi yemacun, can xtika wi rucˈayewal pa quiwiˈ, pero ma nucusex ta ri ley riˈ riche (rixin) chi nikˈat tzij pa quiwiˈ. Yacˈa riyoj ri can kacˈaxan ri nubij ri ruley ri Moisés, wi yojmacun, ri Dios can yacˈa ri ley riˈ ri nucusaj riche (rixin) chi nukˈet tzij pa kawiˈ. 	 Mpa pa ta nyɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ na pá pəntəɣɩ tɔ, paa le na kʋsəsɩɩtʋ ntɩ tə tɔm ta na-wɛ. Ama mpa pɛlɛ pa nyəmá Moisi kʋsəsɩɩtʋ na pá tɔŋna pəntʋɣʋ tɔ, kʋsəsɩɩtʋ ntəɣɩ paa kɛɛsəna na pá hʋʋna-wɛɣɛ tɔm.


Tek ri Cristo xcˈojeˈ chuwech re ruwachˈulef, xutij pokon ruma ri kamac riyoj. Y can ya chukaˈ naˈoj riˈ ticˈojeˈ iwuqˈui riyix, ma tipokonaj ta nikˈaxaj tijoj pokonal. Ruma wi nikˈaxaj tijoj pokonal ruma iniman ri Cristo, can nikˈalajin wi chi iyaˈon chic ca ri mac. 	 Ɩsɩɩ Kilisiti tɔɣɔ kʋnyɔŋ na pə́ wɩɩ ɩ nantʋ tɔ, mɛ tɔtɔ ɩ́ caalɩ mə tɩ na ɩ́ tɔkɩ pə ləmaɣasəlɛ kɛ mpʋ. Pə taɣa pʋlʋ, wei ɩ tɔkɩ kʋnyɔŋ haləna pə́ wɩɩkɩ ɩ nantʋ tɔ, pʋntʋ lɩɩ ɩsaɣatʋ paa taa kɛ́.


Icochˈon ikˈaxan tijoj pokonal, y sibilaj yix samajnek wuma riyin y ma yix kˈitajnek ta. 	 N tɔɣa suulu na ń tɔɣɔ ma kʋnyɔŋ, na paa na mpʋ tɔ n ta lɔ tɔɔŋ.


Y ri Nacor, rucˈajol ca ri Serug, y ri Serug rucˈajol ca ri Ragau, y ri Ragau rucˈajol ca ri Peleg, y ri Peleg rucˈajol ca ri Heber, y ri Heber rucˈajol ca ri Sala. 	 na Nasoo kɛ́ Seluci pəyaɣa, na Seluci kɛ́ Lakao pəyaɣa, na Lakao kɛ́ Falɛkɩ pəyaɣa, na Falɛkɩ kɛ́ Ɩpɛɛ pəyaɣa, na Ɩpɛɛ kɛ́ Sala pəyaɣa,


Y can queriˈ wi xinben riyin wachˈalal, tek xinapon iwuqˈui. Ma riqˈui ta naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, ni ma riqˈui ta chukaˈ chˈabel ri achiˈel niquicusaj ri nimaˈk tak achiˈaˈ ri qˈuiy quetaman. 	 Ma taapalaa, waatʋ wei ma kɔma mə tɛ sɩ ma heeliɣi-mɛɣɛ Ɩsɔ tampana nna a ŋmɛlaa tɔ a tɔm tɔ, pə taɣa nɔɔleleŋ wawawa nɩɩlɩ, yaa nyəmtʋ natələɣɩ ma lapənaa.


Ri winek ri yecˈo pa culef ca ri ye riy rumam ri Zabulón y ri yecˈo ri pa culef ca ri ye riy rumam ri Neftalí; ri acuchi (achique) nikˈax wi ri bey ri nibe chuchiˈ mar, ri jucˈan chic ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán. Ri chilaˈ pa Galilea, acuchi (achique) xa jubaˈ ma quiyon chic winek ri ma ye israelitas ta yecˈo. 	 Sapulɔŋ tɛtʋ na Nɛfətali tɛtʋ, na teŋku tɔɔ tɔɔ, na Yaatanɩ waalɩ, na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa Kalilee.


Y tek xoc cˈa pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Joˈ, kojkˈax la jucˈan chic apo ruchiˈ yaˈ, xchaˈ chique. 	 Kʋyakʋ kʋnɛ ɩnɩ kʋ taanaɣa tɔɔ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Tə́ tɛsɩ na tə́ polo kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ.


Yacˈa ri ma yirajoˈ ta riyin, ma nuben ta ri nubij ri nuchˈabel. Y ri chˈabel ri iwacˈaxan wuqˈui riyin, ma wuche (wixin) ta riyin. Can ya cˈa ri Nataˈ ri yin takayon pe ri biyon pe re chˈabel reˈ chuwe. 	 Wei ɩɩ sɔɔləɣɩ-m ɩ́lɛ́ ɩɩ tɔkəɣɩ ma kʋheelitu. Tɔm nti ɩ́ nɩɩkɩ ma yɔɣɔtəɣɩ tɔ, tə ta kɛ ma maɣamaɣa ma kʋluputu. Ama ma Caa wei ɩ tila-m tɔ ɩ nyəntʋ kɛ́.


Ri kachˈalal ri yatajnek cˈa chique chi niquikˈalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios, quechˈo cˈa caˈiˈ o ye oxiˈ. Y ri nicˈaj chic tiquichˈoboˈ cˈa rij jabel achique ri ntajin rubixic, wi riqˈui ri Dios petenak wi o xa mani. 	 Ye Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa ɩlɛ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pə́ kaasa mpa, pɛlɛ pa maɣasəɣɩ teu kɛ nti yɔɣɔtəlaa yɔɣɔtəɣɩ tɔ na pá ná.


Pa rucaˈn kˈij, ri chiriˈ pa tinamit Jerusalem, can ye sibilaj cˈa ye qˈuiy winek yecˈo. Quinojel cˈa riˈ ye aponak chiriˈ ruma ri nimakˈij. Y tek xquicˈaxaj cˈa chi benak apo ri Jesús, 	 Pə fema ɩlɛna yəlaa samaa paɣalɛ mpa pa kɔma Tɛɛʋ acima tɔ pá nɩɩ sɩ Yesu tɔŋna Yosalɛm kɛ kɔntɛ.


Can kitzij wi ri nbij chiwe, chi ri nacˈaxan ri nuchˈabel y nunimaj ri yin takayon pe, nril rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y man cˈa xtapon ta chupan ri lugar riche (rixin) tijoj pokonal, ruma colotajnek chic pe chuwech ri camic, y xkˈax chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye wei ɩ nɩɩ ma tɔm na ɩ́ tɛ ɩ taa na wei ɩ tila-m tɔ, ɩ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu, pa kaa hʋʋna-ɩ. Ama ɩ tɛma weesuɣu tʋ kɛ pəsʋɣʋ kɛ́.


Tek xapon chukaˈ ri mozo ri yaˈon ca caˈiˈ talento chare, riyaˈ xubij cˈa chare ri rupatrón: Riyit caˈiˈ talento ri xayaˈ ca chuwe. Yacˈareˈ cˈo, y ya chukaˈ reˈ cˈo caˈiˈ talento chic ri xinchˈec riqˈui, xchaˈ ri mozo riˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ kɛ́ təmlɛ tʋ wei pa cɛla nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kɔma na ɩ́ tɔ sɩ: Tacaa, n ka cɛla-m nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200), na pə sɛɛ-m ŋmʋnʋɣʋ (200) tɔtɔ.


Ri kas kitzij caxlan wey, ri kajnek pe chilaˈ chicaj, ma junan ta riqˈui ri maná ri xquitij ri iwatiˈt imamaˈ, ruma riyeˈ xquitij ri maná pero ma riqˈui wi riˈ, ma xecˈaseˈ ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xa xecom. Yacˈa ri niquitij ri kitzij caxlan wey ri kajnek pe chilaˈ chicaj, xticˈojeˈ quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Tɔʋ, kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ lɩɩna ɩsɔ tɔɣɔlɛ. Kʋ ta kɛ ŋku mə caanaa caanaa ka tɔɣaa na kaɣana pa fɛɩ tɔ. Ama ye wei ɩ tɔkɩ kʋtɔɣɔʋ kʋnɛ, pʋntʋ ká wɛɛna ɩ weesuɣu kɛ tam.


Xaxu (xaxe wi) cˈa nwajoˈ chi ma tiyaˈ ta ca ri utzilaj tijonic ri yaˈon chiwe. Y can cˈa ya ta na riˈ yixtajin chubanic tek riyin xquipe chic jun bey. 	 Ama ɩ́ tɔkɩ mpi ɩ́ wɛna tɔɣɔ teu təkem na haləna má kɔɔ.


Pero xtapon na ri kˈij tek re achijlon reˈ xtelesex el chiquicojol, y yacˈariˈ tek ma xquewaˈ ta riche (rixin) chi xtiquiben orar. 	 Ama pɩɩ kɔɔ pə kɛɛsɩ kʋyakʋ nakʋlɩ, ɩlɛna pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ, ɩlɛ waatʋ ɩnəɣɩ paa hɔkɔ nɔɣɔ.


Pero riyeˈ ma xkˈax ta chiquiwech ri xbix chique ruma ri Jesús, chi can chrij ri Tataˈixel nichˈo wi. 	 Pa ta cɛkəna sɩ Tacaa Ɩsɔ tɔm kɛ ɩ heeliɣi-wɛ.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ fariseos: Astapeˈ chi xa yin cˈa riyin ri yikˈalajsan ka wiˈ, can kitzij wi cˈa ri nkˈalajsaj ka chuwij. Ruma riyin wetaman achique lugar yin petenak wi, y can chiriˈ cˈa chukaˈ xquitzolin wi. Yacˈa riyix ma iwetaman ta acuchi (achique) yipe wi, ni ma iwetaman ta cˈa chukaˈ acuchi (achique) xquibe wi. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Paa ma kɛɛsəɣɩ ma tɩ tɔm, tə wɛ tampana tɔɣɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nyəmá timpi ma lɩɩnaa tɔ, pə́cɔ́ ma nyəmá timpi ma puki tɔ. Ama mə ta nyɩ ma təlɩɩlɛ, pəyele ɩ́ ta nyɩ ma təpote.


Wi cˈo jun kachˈalal ri majun ruchukˈaˈ y nunaˈ chi yawaˈ, riyin chukaˈ can queriˈ nnaˈ. Wi cˈo jun kachˈalal nitzak ca ruma jun chic, riyin can nnaˈ kˈaxon pa wánima ruma ri xban chare. 	 Ye yʋlʋ nɔɣɔlʋ lapa ɩcam, má lakɩ ɩcam tɔtɔɣɔ. Ye pə tʋ nɔɣɔlʋ kɛ ɩsaɣatʋ lapʋ, pə wɩɩkɩ-m kɛ́ təsəŋŋ.


Yacˈa riyin xinbij chare ri xchˈo pe chuwe: Ajaf, riyin ma xquentij ta re chicop reˈ. Riyin can majun bey ntijon ta chicop achiˈel reˈ, ri can ye cˈutun chinuwech chi ma ye chˈajchˈoj ta, y can xajan chi yetij, xichaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔwa sɩ: Aaɩ, Tacaa, ma kaa la mpʋ. Tuu tɔ pʋlʋ mpi tə nyənəɣɩ kʋsɔɣɔtʋ yaa asilima tɔ pə ta sʋʋta ma nɔɣɔ taa kɛ́ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Ri Pedro numekˈ cˈa riˈ chuchiˈ kˈakˈ. Y yacˈariˈ tek xpe ri aj icˈ nutzuˈ nutzuˈ cˈa apo ri Pedro, y yacˈariˈ tek xubij chare: Riyit chukaˈ yit rachibil ri Jesús ri aj Nazaret, xchaˈ chare. 	 na ɩ́ maɣana-ɩ na ɩ́ holiɣi kɔkɔ, na ɩ́ nyənɩ-ɩ təpiŋŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Nyá tɔtɔ, n ka wɛ Nasalɛtɩ tʋ Yesu ɩnɩ ɩ kiŋ.