Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta rucˈamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta nuben chique ri kachˈalal chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ mpaaʋ wɛɛ sɩ tə́ nɔka mpi tə lá. Tampana, mpaaʋ wɛɛ yaa. Ama pə təna pə fɛɩna kawaaɣa kɛ́. Mpaaʋ wɛɛ sɩ tə́ nɔka mpi tə la. Ama pə taɣa pə təna pə lapʋ sɔɔsəɣəna pʋlʋpʋɣʋ Ɩsɔ sɛɛʋ taa.


Ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, utz chi xa ye caˈiˈ o kas más ye oxiˈ yechˈo tek nimol iwiˈ. Y chukaˈ nicˈatzin chi xa chi jojun quechˈo, y cˈo rajawaxic chi jun kachˈalal ri nikˈaxan pa quichˈabel ri yeˈacˈaxan quiche (quixin). 	 Ye pa yɔɣɔtəɣəna tɔmnaa mpa nɔɣɔlʋ ɩɩ nɩɩkɩ tɔɣɔlɔ, yəlaa naalɛ yaa tooso ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ na pá kaasəɣɩ təma, pa taa tɛɛ mpʋ. Na nɔɣɔlʋ náá tɛləsəɣɩ-tɩ.


Wacami cˈa, Nataˈ, tayaˈ chic cˈa ri nukˈij nucˈojlen chiˈanakajal riyit, can achiˈel cˈa ri nukˈij nucˈojlen ri cˈo tek yincˈo awuqˈui, tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 Ma Caa, pənɛntɛ kʋsɩ ma nyʋɣʋ kɛ nyá kiŋ ɩsɩɩ maa wɛʋ hatoo lɔŋ kɛ nyá kiŋ na pə́cɔ́ pá lá antulinya tɔ pə taka.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xban chare ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) chi xbe pa jun desierto. 	 Pə tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ kpakpaa, ɩlɛna Ɩsɔ Feesuɣu pona Yesu kɛ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa.


Y cˈo cˈa chukaˈ caˈiˈ oxiˈ tak car quiqˈui. Y ri Jesús xucˈutuj ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, y cˈacˈariˈ xutek rujachic chique ri winek. 	 Paa wɛna tiina səkpena kɛ pəcɔ tɔtɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ pə tɔɔ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ɩ ɩfalaa sɩ pá tala-wɛɣɛ-yɛ tɔtɔ.


Ruma xabachique ri can nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa ma xtril ta cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, astapeˈ ta na can napon pa camic wuma riyin, can xtril wi rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ye wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ. Ama wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa kɛ ma tɔɔ, pʋntʋ ká hikina weesuɣu.


Jabel cˈa ruwaˈakˈij ruma chi xanimaj ri xubij ri Ajaf chawe, ruma ri acˈal ri xbix chawe chi xtalex awuqˈui, can xtalex na wi. 	 Ama n nɩɩ leleŋ yoo. Pə taɣa pʋlʋ, n tɛma nyá taa na tɔm nti Tacaa heela-ŋ sɩ ɩ ká la-ŋ tɔ.


Xpe cˈa jun achi ri cˈo jun itzel yabil chrij, y ri yabil riˈ lepra rubiˈ. Ri achi riˈ xucˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús, xxuqueˈ ka chuwech y xubij cˈa chare: Wi riyit nawajoˈ yinacˈachojsaj chare re nuyabil, can yicˈachoj wi cˈa riˈ, ruma riyin wetaman chi can yacowin wi, xchaˈ. 	 Tənaɣa tɔnʋɣʋ tɔɔ asilima kʋtɔŋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ kɔma Yesu kiŋ, na ɩ́ sopi ɩ tɛɛ na ɩ́ tɛɣɛ-ɩ niŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ye n ka tisaɣa n taa waasɩ-m?


Y ma niquil ta cˈa achique niquiben chare, ruma chi ri winek can benak cánima chiracˈaxaxic ri nubij ri Jesús chique. 	 Ama pa ta nyɩ nti pá pusina tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, samaa təna tʋ ŋkpaŋʋɣʋ kɛ teu kɛ́ na pá nɩɩkɩ ɩ tɔm.


Y riyaˈ nrachibilaj el chukaˈ ri kachˈalal Onésimo, ri iwinak. Ri Onésimo can cukul cˈa rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y sibilaj nwajoˈ. Re caˈiˈ kachˈalal reˈ xtibequitzijoj cˈa chiwe ronojel ri banatajnek waweˈ. 	 Tá taapalʋ kʋpampaŋ Honesim wei ɩ kɛ́ mə taa lɛlʋ tɔ ɩ́lɛ́ ɩ sɩɩna-ɩ. Ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ tə təna nti tə lakɩ cənɛ tɔ.


Y nuben chukaˈ chake chi ri chilaˈ chicaj xtikacˈul jun kaherencia ri ma xtikˈey ta, ma xtitzˈilob ta, ni ma xtucˈulwachij ta achiˈel ri cotzˈiˈj ri xa nichakiˈj ka. Ri herencia riˈ can iwuche (iwixin) riyix tek yacon chilaˈ chicaj. 	 sɩ tɩɩ hiki kʋpantʋnaa mpa Ɩsɔ sɩɩ ɩ nyə́ma tɔ. Kʋpantʋnaa panɛ paa wakələɣɩ, paa pilisiɣi, pəyele pa teu ɩɩ səkɩ. Ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ sɩɩ-mɛɣɛ-wɛ.


Pero jun bey tek riyeˈ xquicusaj ri rubiˈ ri Jesús riche (rixin) chi niquelesaj ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui jun achi, ri espíritu riˈ xchˈo pe y xubij: Riyin wetaman achique riˈ ri Jesús y chukaˈ wetaman achique chi achi riˈ ri Pablo. Y riyix, ¿achique ta cˈa chic ibanic? xchaˈ chique. 	 Tənaɣa ɩlɔɣɔʋ pɔɔsa-wɛ sɩ: Ma nyəmá Yesu, na má nyɩ Pɔɔlɩ tɔtɔ, na mɛ mə kɛ́ mpa?


Y cˈo cˈa jun cˈajol achi ri xapon riqˈui ri Jesús y xubij: Riyit ri can yit utzilaj Tijonel, tabij cˈa chuwe: ¿Achique cˈa ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ nɔɣɔlʋ pola Yesu kiŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa, kʋpantʋ ntiɣi pə wɛɛ sɩ maa la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ?


Yacˈa tek ye cˈulunak chic ri kachˈalal riˈ, ri Pablo xubij chique: Riyix jabel iwetaman achique rubanic ri nucˈaslen ri xincˈuaj chiwech ronojel tiempo ri xicˈojeˈ chicojol re waweˈ pa ruwachˈulef Asia. 	 Pa kɔma na pá tala, ɩlɛna ɩ́ kaalɩ-wɛɣɛ tɔm pee sɩ: Ma na-mɛ tá caɣaʋ waatʋ təna taa ɩ́ nyəmá tɔntɛ nte ma tɔma hatoo kʋyaŋku ma tala Asii tɛtʋ taa tɔ.


Wachˈalal, nchilabej cˈa chiwe chi tichajij iwiˈ chiquiwech ri winek ri xa yequijech ri kachˈalal, niquiyoj quicˈuˈx y niquiben chique chi yetzak, ruma jun wi chic tijonic ri niquicˈut y xa man achiˈel ta ri tijonic ri icˈuan riyix. Ri winek ri yebano queriˈ ma queˈitzekelbej ta, xa quixel quiqˈui. 	 Ma taapalaa mɛ, ɩ́ la laakalɩ na mpa pa kɔŋna faɣasʋɣʋ kɛ mə hɛkʋ na pá tolisiɣi Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ. Mpɛ ɩnɩ pa sɔɔla sɛɣɛsʋɣʋ ŋku pa sɛɣɛsa-mɛ tɔ kʋ wakəlʋɣʋ kɛ́. Ɩ́ taa kpətəna-wɛ.


Riyix ri can yix tataˈaj chic, ntzˈibaj ronojel reˈ chiwe ruma iwetaman chic ruwech ri Cristo ri can cˈo chic pe tek ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Y riyix cˈajolaˈ ntzˈibaj reˈ chiwe ruma yix chˈaconek chic chrij ri itzel winek. Y riyix ri achiˈel tak walcˈual, ntzˈibaj chukaˈ chiwe ruma iwetaman chic ruwech ri Tataˈixel. 	 Caanaa mɛ mə nyəmna wei ɩ ka wɛ hatuu kancaalaɣa tɔ, pə tɔɔ kɛ́ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ má heeliɣi-mɛ. Ɩfepiya mɛ, mə kəla Ɩsaɣaʋ tɔɣɔ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ má heeliɣi-mɛ.


ruma nikˈalajsaj ri chˈabel riche (rixin) cˈaslen chiquiwech. Y riyin can nwajoˈ cˈa chi iwuma riyix xtiquicot ta ri wánima chupan ri kˈij tek xtipe ri Cristo, ruma xtikˈalajin chi ma chak ta queriˈ xintij nukˈij chubanic ri samaj chicojol. 	 na ɩ́ heeliɣina-wɛɣɛ weesuɣu tɔm. Ye ɩ́ lakɩ mpʋ, maa pəsɩ na má yɔɔləna-mɛɣɛ Kilisiti kʋyakʋ wule kɛ teu. Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, mpʋ pɩɩ hʋləna sɩ ma təma təna na ma lʋpʋ təna ta məlɩ yem.


Y tek ri Jesús y ri ye rudiscípulos xeˈapon cˈa ri jucˈan chic ruchiˈ yaˈ, chiriˈ pa jun lugar ri Gadara rubiˈ, yecˈo cˈa ye caˈiˈ winek xeˈapon riqˈui ri Jesús; winek ri xa cˈo itzel tak espíritu quiqˈui, xebeˈel pe pa camposanto. Y ruma chi can qˈuiy pokon niquiben ri winek riˈ, rumariˈ majun chic winek ri nikˈax ta chic chupan ri bey riˈ. 	 Yesu tɛsa teŋku kʋteŋ lɛŋkʋ tɔɔ kɛ́ Katalee nyə́ma tɛtʋ taa. Ɩlɛna apalaa naalɛ lɩɩna pəlaaŋ taa na pá səŋəɣɩ-ɩ. Apalaa mpɛ paa hii alɔɣaa kɛ́, na pa nyaŋ wɛ sɔɣɔntʋ. Yəlaa cɔlaɣa pa mpaaʋ ŋkʋɣʋ.


Y kas kitzij wi chi riyaˈ sibilaj xyawej y xa jubaˈ ma xcom. Yacˈa ri Dios xujoyowaj ruwech riyaˈ y xujoyowaj chukaˈ nuwech riyin. Ruma wi ta xcom ri Epafrodito, xpe ta chic jun bis pa wánima ruma xa can yecˈo wi bis wuqˈui. 	 Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, pə wɩɩ-ɩ teu kɛ́, haləna ɩ caakaɣa səm. Ama Ɩsɔ wii ɩ pətɔɔtəlɛ. Na pə taɣa ɩ tike ɩ nyəntɛ, na ma nyəntɛ tɔtɔɣɔ, sɩ pə́ taa kɔɔ pə́ sɔɔsɩ-m laŋwakəllɛ kɛ lɛntɛ tɔɔ.


Yacˈa ri Jesús jabel retaman ri yetajin chuchˈobic ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos. Y ri Jesús xubij chare ri achi ri chakiˈj ri rukˈaˈ: Cacˈojeˈ pe pa nicˈaj. Y ri achi can yacˈariˈ xyacatej pe ri acuchi (achique) tzˈuyul wi, y xbepaˈeˈ acuchi (achique) ri xbix wi chare ruma ri Jesús. 	 Ama ɩ cɛkəna pa hʋwɛɛ, ɩlɛna ɩ́ tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Kʋlɩ na ń səŋ hɛkʋ taa cənɛ. Ɩlɛna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ ɩ kʋlɩ na ɩ́ polo ɩ́ səŋ təna.


Yin cˈa riyin ri Dios ri xquinimaj ri awatiˈt amamaˈ. Yin cˈa riyin ri qui‑Dios ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob, xchaˈ chare. Y ri Moisés man cˈa xcowin ta chic xtzuˈun apo, xa nibarbot (nibaybot) cˈa ruma xibinriˈil. 	 Maɣalɛ nyá caanaa caanaa Ɩsɔ, Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ. Tənaɣa sɔɣɔntʋ kpa Moisi kɛ sɔsɔm na ɩ́ seliɣi, haləna ɩ́ kpisi nyənʋɣʋ.


Yacˈa ri Jesús xretamaj cˈa ri niquichˈob ri rudiscípulos pa tak cánima, y xubij cˈa chique: ¿Achique ruma riyix nichˈob chi ruma majun caxlan wey xicˈom pe, rumariˈ tek xinbij queriˈ? ¿Can ma icukuban ta icˈuˈx wuqˈui y rumariˈ xaxu (xaxe wi) ri caxlan wey ri nichˈob? 	 Yesu nɩɩ nti pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ kɛ mpʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ tɔŋ sɩ ɩ́ fɛɩna potopotonaa tɔ pə tɔɔ? Ama ɩ́ ta tɛ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ yoo.


Y riyin can cukul nucˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo, chi riyix can xu (xe) wi ri kitzij ri xtinimaj. Y ri winek cˈa ri niyojo ri ruchˈabel ri Dios chiwech, can cˈo cˈa chi xtika rucˈayewal pa ruwiˈ. Y xabachique ta cˈa chi winek riˈ. 	 Paa na mpʋ Tacaa yelaa na má wɛɛna naani kɛ mə tɔɔ təkpataa sɩ ɩ́ kaa kpaɣa hʋwɛɛ nna a faɣana ma nyəna tɔ. Ama wei ɩ lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ tɔ paa ɩ kɛ́ wei te Ɩsɔ ká nana pʋntʋ.


Y re ruwachˈulef y ri caj xa xquekˈax. Yacˈa ri nuchˈabel ma xtiqˈuis ta chak que ta riˈ, xa can xtibanatej na wi ri nubij. 	 Ɩsɔtɔnʋɣʋ na atɛ ká mʋkɩ yem. Ama ma kʋyɔɣɔtʋtʋ kaa saalɩ paa pəcɔ.


Ri kachˈalal ri yecˈo wuqˈui can majun chic jun ri can achiˈel ri Timoteo, ri can junan kánima riqˈui, ri can kitzij chi nuchˈob ri achique ibanon. 	 Ɩ tike ɩ wɛnna, na ɩ səna-m mpi ma sɔpəna nyʋɣʋ tɔ pə taa, na ɩ paasəɣəna mə tɔm kɛ na tampana.


Ruma chi ri can cˈo qˈuiy riqˈui, xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa más chare y queriˈ qˈuiy ri xticˈojeˈ riqˈui. Yacˈa ri xa jubaˈ oc cˈo riqˈui, hasta ri jubaˈ riˈ xa xtelesex chare. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, wei ɩ wɛna tɔ paa sɔɔsɩ-ɩ na pə́ tɔləna-ɩ təhɔ. Ama wei ɩ fɛɩna tɔ paa lɛɛkɩ pəciimaɣa wei ɩ wɛna tɔ.


Y yacˈa tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri ruwuk sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, ri chilaˈ chicaj achiˈel xa jun nicˈaj hora ri majun xkˈajan. 	 Ɩwəyaɣa kɔma na ká kɔɔlɩ kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa nyəntʋ ɩlɛna pə́ su ɩsɔtaa təkɛtɛkɛtɛ haləna pə́ polo ɩsɩɩ kaləfu hɛkʋ taa kɛ́ mpʋ.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri quiniman chic ri Jesucristo, ri xebepaˈeˈ pe y xquibij cˈa: Ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, tibix chique chi cˈo chi niban ri circuncisión chique, y chi tiquibanaˈ chukaˈ ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, xechaˈ. 	 Tənaɣa Falisanaa kpekəle nyə́ma napəlɩ, mpa pa mʋ Tacaa tɔm tɔ, pa kʋlaa na pá tɔ sɩ: Mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma na pá sʋʋ Ɩsɔ sɛɛʋ tɔ, pə wɛɛ sɩ pá pɛlɩ kɛ́, na pá təŋ Moisi kʋsəsɩɩtʋ.


Y ri Er, rucˈajol ca ri Josué, y ri Josué rucˈajol ca ri Eliezer, y ri Eliezer rucˈajol ca ri Jorim, y ri Jorim rucˈajol ca jun chic achi ri Matat rubiˈ. 	 na Ɛɛlɩ kɛ́ Yosuwee pəyaɣa, na Yosuwee kɛ́ Ɩliyesɛɛ pəyaɣa, na Ɩliyesɛɛ kɛ́ Yolim pəyaɣa, na Yolim kɛ́ Matatɩ pəyaɣa, na Matatɩ kɛ́ Lefii pəyaɣa,


Y ri winek cˈa ri ye nabeynek chuwech ri Jesús y ri yecˈo ca chrij, can riqˈui cˈa ronojel quichukˈaˈ niquibij: ¡Matiox chi petenak ralcˈual ca ri rey David! ¡Riyaˈ can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios! ¡Y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! ¡Matiox chare ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj! yechaˈ cˈa. 	 Samaa wei ɩ ka wɛ Yesu nɔɣɔ tɔɔ na wei ɩ ka wɛ Yesu waalɩ tɔ pɛlɛ pa tɔŋna yɔɣɔtʋɣʋ na nɔɔsɩ sɔsɔɔnsɩ sɩ: Paa wei ɩ́ tʋ Tafiiti Pəyalʋ kɛ teeli. Ɩsɔ ɩ́ wɛɛ wei ɩ kɔŋna Tacaa toŋ tɔ ɩ waalɩ. Paa wei ɩ́ tʋ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ ɩsɔtaa.


Ruma chi can quinojel cˈa ri yebano ri ruraybel ri Dios, yecˈariˈ ri ye achiˈel nteˈ, wanaˈ y nchakˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mpa pa lakɩ mpi Ɩsɔ caakɩ tɔ pʋntʋnaa ntɛ́ ma newaa na ma toonaa.


Ma tiben ta chic ri yeka chiquiwech ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios. Ruma ri tiempo riˈ xekˈax yan ca chiwe riyix. Tek ma xixqˈuix ta xibanalaˈ ronojel ruwech etzelal. Can xeˈibanalaˈ ronojel ri xirayij. Xixkˈaber. Xeˈibanalaˈ ma utzilaj tak nimakˈij ta. Ximololaˈ iwiˈ riche (rixin) chi xitij yaˈ. Xiyalaˈ quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek, y yacˈareˈ ri xa ma rucˈamon ta chi niben chic riyix wacami. 	 Ɩ́ yele ɩsəna tuu lɔŋ ɩ́ paasaa na ɩ́ lá ɩsɩɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa tɔ, ɩ́ taa tasa mpʋ. Yaasi ɩsaɣaʋ, na kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ, na sʋlʋnyɔɔlɛ, na hiluɣu, na sʋlʋkʋlɛ, na tɩɩŋ laaʋ mpi pə fɛɩ lapʋ tɔ pə tənaɣa mpʋ pə taa kɛ́ ɩ́ ka wɛɛ.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Ma quixxebexot (quixxebeloj) ta pe chuwij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ Yuta nyə́ma sɩ: Ɩ́ taa miitina-m mpʋ.


Y Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa chi utzil ri niwajoˈ? xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepeɣe ɩ́ caa sɩ má la-mɛ?


Xa ta nubij ri kaken: Ri quisamaj ri kˈaˈaj sibilaj utz, yacˈa ri nusamaj riyin ma can ta utz, y rumariˈ ma yin riche (rixin) ta ri chˈaculaj, nichaˈ ta. ¿Achique cami nibij riyix? ¿Ma riche (rixin) ta cami ri chˈaculaj ri kaken, ruma queriˈ ri nubij? Ma que ta riˈ. Xa can riche (rixin) wi ri chˈaculaj. 	 Nɔɔhəlɛ ka pəsɩ na tə́ tɔ sɩ: Ma ta kɛ niŋ tɔ, ma ta kɛ tɔnʋɣʋ? Paa tɩɩ yɔɣɔta mpʋ pɩɩ ləsɩ-tɛɣɛ tɔnʋɣʋ tɔɔ?


Ruma re cˈa yoj qˈues na chuwech re ruwachˈulef, riche (rixin) chi nikayaˈ rukˈij ri Cristo. Y chukaˈ tek yojcom, riche (rixin) chi nikayaˈ rukˈij. Tek cˈa yoj qˈues na, yoj riche (rixin) ri Cristo. Y queriˈ chukaˈ tek yojcom, yoj riche (rixin) Riyaˈ. 	 Paa tə tɩɩ fɛɩ, Tacaa kʋlʋm ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́. Pə tɔɔ ɩnəɣɩ, paa tə wɛɛ, paa tə fɛɩ, Tacaa tənna-tʋ.


Can yacˈareˈ xinbij yan ca chiwe ri xquebanatej. 	 Tɔʋ, ma laalaa na má kpaalɩ-mɛɣɛlɛ.


Y ri winek ri ye chapayon el ri Jesús xquicˈuaj cˈa el cˈa pa rachoch ri nimalaj sacerdote. Y chiriˈ chukaˈ xquimol wi quiˈ ri principaliˈ tak sacerdotes, cachibilan ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij y ri aj tzˈibaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpalaa pona Yesu kɛ́ kɔtəlaa wulaʋ tɛ, na pá maɣana kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa kota təna.


Pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús y ri rudiscípulos yekˈax cˈa el pa jun ulef ri ticon trigo chuwech. Y ri discípulos cˈo cˈa ruwiˈ trigo yequichˈup el, yequibil pa quikˈaˈ. Y ya cˈa ri trigo niquitij ka. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa faɣana tɔɣɔnaɣa pee taalɛ natəlɩ tə taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kʋlɩ kʋ wule. Tənaɣa ɩ ɩfalaa sʋʋ tɔɣɔnaɣa pee nyəŋka kɛ pɛlʋɣʋ, na pá nuɣutiɣi pa niŋ taa na pá saləɣɩ.


Y ruma cˈa ri ma wetaman ta achique nbij el chare ri wajaf ri César, yacˈareˈ nupaban chiwech re wacami, y chawech cˈa chukaˈ riyit rey Agripa, riche (rixin) chi queriˈ tacˈutuj cˈa chare ri rumac ye rubanon, riche (rixin) chi ya rumac riˈ ri xtintzˈibaj el chare ri César. 	 Ma fɛɩna tɔm siɣisiɣi wei maa tʋ takəlaɣa na má cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ma ləsa-ɩ saŋa kɛ mə ɩsɛntaa na nyá maɣamaɣa nyá tɔɔ kɛ́ ma lapa mpʋ. Wulaʋ Akilipa, ye waatʋ wei n tɛma ɩ tɔm maɣasʋɣʋ ɩlɛ, ma hiki nti maa tʋ takəlaɣa taa tɔ.


Riyoj cukul kacˈuˈx chi riyix ma xtiyaˈ ta ca ri Dios. Ruma ketaman chi yix kachibil chupan ri tijoj pokonal ri nikakˈaxaj ruma ri rusamaj ri Cristo, rumariˈ chi yix kachibil chukaˈ tek nicukubex kacˈuˈx riyoj. 	 Tə wɛna naani kɛ́ teu kɛ mə tɔɔ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nyəmá sɩ ɩsɩɩ tá na-mɛ tə kpɛnta kʋnyɔŋ tɔɣɔʋ tɔ, pɩɩ kpɛntɩ-tʋɣʋ apalʋtʋ sɔɔsʋɣʋ tɔtɔ.


Xtikˈekumatej ta cˈa ri runakˈ tak quiwech, riche (rixin) chi ma xquetzuˈun ta. Xtalucubaˈ ta cˈa quij ronojel tiempo, ruma ri tijoj pokonal. 	 Pa ɩsɛntɔɔ ɩ́ nyala təkpam, pá taa tasa naʋ. Pá saləməɣəna wahala kɛ tam.


Yin cˈa riyin ri Aj Yukˈ pero man cˈa xquicom ta el jurayil, xa xquicˈastej chic pe. Y xquixinwoyobej ri chilaˈ pa Galilea, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama waatʋ wei maa fe, ɩlɛna má tɛɛ-mɛɣɛ nɔɣɔ kɛ Kalilee.


Ri Pablo oxiˈ icˈ ri can xoc y xel chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Can man cˈa nuxibij ta riˈ nutzijoj ri ruchˈabel ri Jesucristo chique ri winek. Junan cˈa niquichˈob rij ri chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, y ri Pablo can nutij cˈa rukˈij chi nucˈut ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtʋnaa tooso taa Pɔɔlɩ wɛ təna na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ Yuta nyə́ma təkotile taa, ɩɩ nyaŋna pʋlʋ. Na ɩ lakaɣa Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm waasʋ, na ɩ́ lʋkɩ teu sɩsɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ ɩ nɩɩlaa kɛ tampana na pá tisi.


Y chiriˈ pa jun ruchiˈ ri rachoch ri Dios ri Jabel Oc Nitzuˈun niquibij chare, ronojel cˈa kˈij cˈo ri yebeyaˈo ca jun achi cojo chiriˈ. Ri jun achi riˈ can pa ralaxic cˈa pe tek ma nicowin ta nibiyin y nucˈutuj cˈa ca limosna chique ri winek ri yeˈoc apo chiriˈ. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋɣʋ pa lʋləna kaakalətʋ, na pá pukina-ɩ na pá sɩɩkɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ nɔnɔɣɔ ŋka pa yaa sɩ Caŋəm Nɔnɔɣɔ tɔɣɔ paa kʋyakʋ ŋku sɩ ɩ́ sələməɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa sʋʋlaa kɛ liɣitee.


Yacˈariˈ tek ri rey xchˈo chic quiqˈui ri rumozos y xubij cˈa chique: Can kitzij wi chi ronojel cˈo chic riche (rixin) chi nibanatej ri cˈulanen, xa yacˈa ri xensiqˈuij (xenwoyoj) ma xcajoˈ ta xepe, y riqˈui riˈ xkˈalajin chi ma rucˈamon ta (takal ta chiquij) chi yepe. 	 Ɩ tɛma mpʋ ɩlɛna, ɩ́ heeli ɩ təmlɛ nyə́ma sɩ: Tɔʋ, akpaɣalɛ tɔɣɔnaɣa pɩɩwa. Pəyele mpa ma yaawa tɔ pa laŋaa.


Pero chukaˈ can wetaman chi iwuma riyix can nicˈatzin chi cˈa yicˈojeˈ na chuwech re ruwachˈulef. 	 Ama mə tɔɔ ɩlɛ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ má wɛɛna ma ɩsɛ.


Y yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj chi cˈo jun ri nichˈo pe riqˈui ri altar, y nubij cˈa: Can kitzij wi chi riyit Ajaf Dios, ri can cˈo ronojel uchukˈaˈ pan akˈaˈ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel, can nikˈalajin wi cˈa chi can kitzij y can choj wi yakˈato tzij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔta kɔtaɣa təlatɛ sɩ: Ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, Tacaa Ɩsɔ Kawulaɣa tʋ, tampana na siɣisuɣu kɛ n təŋəɣɩ na ń hʋʋkəna.


Y ya chukaˈ riˈ tek quinojel xcukeˈ ka jubaˈ quicˈuˈx, y xquichop waˈin. 	 Tənaɣa pa təna pa hika apalʋtʋ na pá tɔɣɔ tɔtɔ.


Y tek xinoka riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, riyin ntij caxlan wey y nkum chukaˈ ruyaˈal uva. Y ye qˈuiy yebin chi xu (xe wi) waˈin nwajoˈ, y niquibij chukaˈ chi yin jun kˈabarel, chi yin cachibil ri cˈutuy tak alcawal y yin cachibil chukaˈ ri aj maquiˈ. Yacˈa ri runaˈoj ri Dios can nikˈalajin pa quicˈaslen ri ye ralcˈual chic, chi can choj wi, xchaˈ ri Jesús. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa má, ma kɔma na má tɔkɩ na má nyɔɔkɩ, ɩlɛna pá taɣanəɣɩ maɣa tɔm tɔtɔ sɩ ma kɛ́ hilitu na sʋlʋnyɔɔlʋ. Aaɩyee sɩ lampuu mʋlaa na asaɣaa pa ceu kɛ́. Ama Ɩsɔ laɣatʋ hʋla pə teu.


Ri Judas xa can xu (xe) wi cˈa tek xuqˈuis el ri juwechˈ caxlan wey, xa can yacˈariˈ tek xel el. Tek xel cˈa el riyaˈ, xa can chakˈaˈ chic. 	 Yutaasɩ mʋ potopoto hɔɣɔlaɣa ŋkɛ ɩlɛna ɩ́ lɩɩ kpakpaa. Waatʋ ɩnɩ tɔ ahoo tɛma yuɣu.


Can yaˈon cˈa chukaˈ uchukˈaˈ chique ri ye caˈiˈ riˈ, riche (rixin) chi niquitzˈapij ri caj, riche (rixin) chi queriˈ ma nika ta job chupan ri tiempo tek riyeˈ niquikˈalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios. Y yaˈon cˈa chukaˈ uchukˈaˈ chique riche (rixin) chi niquiben quicˈ chare ri yaˈ, y riche (rixin) chukaˈ chi niquiyaˈ xabachique ruwech kˈaxomal pa ruwiˈ ri ruwachˈulef tek nicajoˈ. 	 Pa wɛna pəsʋɣʋ sɩ pá kpa tɛʋ na kʋ taa nɩɩ pa Ɩsɔ kʋheelitu kpaalʋɣʋ waatʋ təna taa. Na pa wɛna pəsʋɣʋ tɔtɔ sɩ pá la na lʋm pəsɩ caləm, na tɔtɔ sɩ pá naasɩ atɛ na wahalanaa tənaɣa kotokoto kɛ́ ɩsəna mpi pa caa tɔ.


Y can yacˈariˈ tek ri winek xebeyacatej pe chiquij ri Pablo y ri Silas. Y chukaˈ ri aj kˈatbel tak tzij xquichˈanabaˈ ri Pablo y ri Silas, y cˈacˈariˈ xquitek quichˈayic tzan xcˈaˈy. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa maɣamaɣa ná təna pa tɔɔ, ɩlɛna toŋtʋnaa mpɛ pá tɔ sɩ pá wɔɣɔsɩ Pɔɔlɩ na Silaasɩ pa wontu na pá ma-wɛɣɛ akpatɛɛ.


Y yecˈo cˈa caˈiˈ oxiˈ ri ye cˈajolaˈ ri chanin xeyacatej pe riche (rixin) chi xquibor ri caminek pa jun tziek, y cˈariˈ xquicˈuaj el riche (rixin) chi xebe chumukic. 	 Ɩlɛna ɩfepiya kʋlɩ na pá takɩ-ɩ pʋʋɣʋ na pá pona-ɩ pim.


Yacˈa ri Marta xa ma que ta riˈ xuben. Riyaˈ xa chˈujernek cˈa chubanic ri rusamaj. Rumacˈariˈ ri Marta xapon riqˈui ri Jesús y xubij chare: Ajaf, ¿chak utz chawe chi ri María nuyon riyin yin ruyaˈon ca chuwech re samaj? Tabij cˈa jubaˈ chare chi quirutoˈ, xchaˈ. 	 Taɣa tɔɔ təma kpəpa Maləta, ɩlɛna pə pɛkəlɩ-ɩ ɩ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kɔma Tacaa kiŋ na ɩ́ tɔ sɩ: Ɩsɩɩ ma neu yeluɣu-m ma tike na má cɔɔkəna taɣa kɛ ɩsəntɔ ɩnɩ tɔ pə wɛ-ŋ teu ntɛ́ ma cɛ? Pəlɛ pə tɔɔ tɔ, heeli-ɩ sɩ ɩ́ səna-m.


Y wi riyoj xkatic pa tak iwánima ri ruchˈabel ri Dios ri ma niqˈuis ta, ¿La qˈuixbel cami chi riyoj nikacˈul jun cosa ri xa niqˈuis? 	 Ye tə tuuwa Ɩsɔ nyəm kɛ mə hɛkʋ na kaɣana tə́ hiki mpi pɩɩ waasɩ tá tɔnəŋ tɔɣɔ mə kiŋ tə yʋwa?


Y tek bin chic cˈa chi ri Pablo y nicˈaj chic ri yecˈo pa cárcel yetak el cˈa pa Roma, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Italia, xejach cˈa el pa rukˈaˈ jun achi ri Julio rubiˈ. Ri Julio riˈ jun capitán quiche (quixin) jun ciento soldados, y ri soldados riˈ ye riche (rixin) ri jumoc soldados ri ye riche (rixin) ri Augusto nibix chique. 	 Pə kɔma na pə́ lɩɩ sɩ tɩɩ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ na tə́ polo Italii, ɩlɛna pá kpaɣa Pɔɔlɩ na saləkatʋnaa lɛlaa na pá tʋ yoolaa sɔsɔ nɔɣɔlʋ ɩ niŋ taa. Pa yaa y+o+olú ɩnɩ sɩ Yuliyusi. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile nte pa yaa sɩ Lom wulaʋ sɔsɔ nyəntɛ tɔ tə taa nɔɣɔlʋ.


Y chukaˈ wi ta nyaˈ ronojel ri cˈo wuqˈui riche (rixin) chi yewaˈ ri pobres, o hasta njech wiˈ riche (rixin) chi yicamisex pa kˈakˈ, pero wi majun ajowabel wuqˈui, ronojel riˈ xa majun utzil nucˈom pe chuwe. 	 Paa ma apititu tənaɣa maa kpaɣa na má tala kʋnyɔntʋnaa, yaa paa ma tɔnʋɣʋ maɣamaɣa kɛ ma lapa awusa sɩ ye pa wɔkɩ kɔkɔ pa wɔ, ye maa sɔɔləɣɩ yəlaa pə tənaɣa mpʋ yem kɛ́.


Riyaˈ xuchˈob na cˈa achique ri xtuben, y tek xchˈobotej chuwech, xbe chrachoch ri María ri ruteˈ ri Juan ri nibix chukaˈ Marcos chare. Y chupan ri jay riˈ ye qˈuiy cˈa kachˈalal quimolon quiˈ yetajin chi oración. 	 Piyɛɛ cɛkəna ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsəna taa ɩ wɛɛ tɔ, ɩlɛna ɩ́ mələna Yohaanɩ wei pa cuɣusaa sɩ Maləkɩ tɔ ɩ too Malɩ təyaɣa tɔɔ. Yəlaa paɣalɛ ka kota təna na pá sələməɣɩ Ɩsɔ.


Can yacˈariˈ tek ri winek xquichop ri Sóstenes chuwech ri Galión ri aj kˈatbel tzij y xquichˈey. Ri Sóstenes cˈa riˈ jun principal chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Pero ri Galión can xuben chi achiˈel xa ma xutzˈet ta ri xbanatej. 	 Tənaɣa pa təna pa kpa Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ Sɔsətɛɛnɩ na pá sʋʋ-ɩ mapʋ kɛ pəloo nɔɣɔ təna, na Kaliyoŋ suma.


Chupan cˈa ri nabey kˈij chare ri nimakˈij, tek ri israelitas niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, ya cˈa chukaˈ kˈij riˈ tek yecamisex ri tak carneˈl riche (rixin) ri pascua. Y can yacˈa chukaˈ kˈij riˈ tek ri discípulos xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿Acuchi (achique) cˈa nawajoˈ chi naben wi ri waˈin chupan re jun pascua reˈ, riche (rixin) chi nbekabanaˈ cˈa ruchojmil ronojel ri nicˈatzin? xechaˈ chare. 	 Pə tala potopotonaa mpa pa taa kʋkʋsʋm fɛɩ tɔ pə acima kʋyakʋ kancaalaɣa nyəŋkʋ wule, ɩlɛna Yesu ɩfalaa pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Leɣe n caa sɩ tə́ polo na tə́ la-ŋ Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ? Pə wule ntɛɣɛ pa kʋɣɩ ɩwɛɛsɩ nsi pa lakəna Tɛɛʋ acima kʋtɔɣɔʋ tɔ.


Riyin ncˈutuj cˈa chare ri Dios, ruma chi riyit acukuban acˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, ruma ta cˈa riˈ xtetamex ri utzil ri quicˈulun chic quinojel ri cˈo ri Cristo Jesús pa tak cánima. Can ta nibanatej jun utzilaj samaj ruma ri acukuban acˈuˈx. 	 Na ma sələməɣɩ Ɩsɔ sɩ ɩsəna tá na-ŋ tə kpɛnta ɩsəntɔɣɔ Ɩsɔ mpaaʋ tɔɔ tɔ pə́ yele na ń cɛkəna teu təkpataa kɛ́ kʋpantʋnaa mpa pa təna tə hikiɣi tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ tɔ.


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri roˈ sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xintzˈet cˈa chi chuxeˈ ri altar chiriˈ cˈo ri cánima ri winek ri ye camisan ruma xquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios y ruma chukaˈ chi riyeˈ can xquikˈalajsaj quiˈ chi quiniman ri Dios. 	 Pə waalɩ kɛ́ Ɩwəyaɣa kɔɔla kʋtaalətʋ kakpasɩ nyəntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná kɔtaɣa təlatɛ tɛɛ kɛ́ mpa paa kʋwa tɔ pa ləsasɩ. Ɩsɔ Tɔm na tampana nna pa nawa na pá heeliɣi-yɛ tɔ pə tɔɔ kɛ́ pa kʋ-wɛ.


Y chiˈiwonojel riyix ri iniman chic ri Jesucristo, yix ralcˈual chic cˈa ri Dios. 	 Tɔʋ, mɛ mə tɛma mə taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ́ pəsa ɩ piya kɛ mə na Yesu Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ.


Tek cˈo cˈa jun awachˈalal ri cˈo pokon ri xuben chawe, jet riqˈui y pa ruyonil tabij cˈa chare chi ma utz ta ri xuben. Y wi ri awachˈalal riˈ nracˈaxaj ri nabij chare, can xachˈec wi cˈa pe ri awachˈalal riˈ. 	 Ye nyá tɔɣɔntəlɛ pəntəna-ŋ, polo na ń yaa-ɩ mə naalɛ na ń hʋlɩ-ɩ timpi ɩ pəntəna-ŋ tɔ. Ye ɩ nɩɩna-ŋ, pə lapa n waasa-ɩ kɛlɛ.


Can ya wi ri Cristo ri nikakˈalajsaj riyoj. Nikabij chique quinojel winek chi tiquiyaˈ ca ri mac, y riqˈui ronojel etamabel yekatijoj quinojel. Queriˈ nikaben ruma nikajoˈ chi can tzˈaket ta ri quicˈaslen quinojel ri xa jun chic quibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tə heeliɣi yəlaa tənaɣa Kilisiti tɔm. Na tə́ lakəna tá laɣatʋ təna, na tə́ kpaaləɣɩ paa wei kɛ́ pə tɔm taa, na tə́ sɛɣɛsəɣɩ sɩ pə́ táná paa wei kɛ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa na ɩ́ tɛma pɩɩʋ kɛ ɩ́ na Kilisiti pa kpɛntʋɣʋ tɔm taa.


Wacami tibij na cˈa chuwe: ¿Achique cami ri más cˈayef (cuesta) rubanic nichˈob riyix? ¿La ya cami ri nbij chare ri achi reˈ chi ri rumac xecuyutej yan, o ya ri nbij chare: Cayacatej y cabiyin el? 	 Nti tə yɔɣɔtʋɣʋ kələna təlɛʋ? Nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa, yaa kʋlɩ na ń tɔ?


Ri Cˈajolaxel ri petenak chilaˈ chicaj yacˈariˈ ri cˈo pa kawiˈ konojel. Ri ye aj ruwachˈulef xaxu (xaxe wi) riche (rixin) re ruwachˈulef ri yecowin niquitzijoj, ruma xaxu (xaxe wi) riˈ quetaman y ma quetaman ta riche (rixin) ri chicaj. Yacˈa ri Cˈajolaxel ri kajnek pe chilaˈ chicaj, can ya riche (rixin) ri chicaj ri nutzijoj, ruma Riyaˈ cˈo pa ruwiˈ ronojel. 	 Wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ kələna pə təna. Na wei ɩ́lɛ́ ɩ wɛ atɛ cənɛ tɔ, ɩ kɛ́ atɛ nyəŋ kɛ́, na atɛ nyəntʋ kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ. Ama wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ kələna pə təna.


Y tek ri Jesús xtzuˈun apo, xerutzˈet cˈa chi can sibilaj ye qˈuiy winek ri ye aponak riqˈui. Rumariˈ Riyaˈ quecˈareˈ xubij chare ri jun chique ri rudiscípulos ri Felipe rubiˈ: ¿Acuchi (achique) xtibekalokˈoˈ wi pe caxlan wey riche (rixin) chi yekatzuk quinojel re winek reˈ? xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu nyəna ɩ taa na ɩ waalɩ na ɩ́ ná sɩ samaa sɔsɔ tɔŋna ɩ kiŋ kɛ kɔntɛ. Tənaɣa ɩ pɔɔsa Filipʋ sɩ: Leɣe tɩɩ ya kʋtɔɣɔʋ na tə́ cɛla samaa ɩnɛ ɩnɩ na ɩ təna ɩ́ tɔɣɔ?


Y cˈo cˈa jun kˈij ri Leví xuben cˈa jun nimawaˈin pa rachoch, jun nimawaˈin ri can riche (rixin) wi ri Jesús, pero chukaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ri ye cˈutuy tak alcawal y chukaˈ nicˈaj chic winek. Y quinojel cˈa riˈ junan ye tzˈuyul ri pa mesa riqˈui ri Jesús y ri rudiscípulos. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Lefii lapa-ɩ mʋʋllɛ kɛ teu kɛ ɩ təyaɣa taa, na pá na lampuu mʋlaa paɣalɛ na yəlaa lɛlaa pá caɣa tɔɣɔʋ.


Pero ruma chupan ri ley queriˈ nubij, rumariˈ xbecˈulun pe ri mac ri cˈo pa wánima. Xuben chuwe chi xbecˈastej pe ronojel quiwech itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui. Man ta cˈo ri ley, caminek ta ri mac ri cˈo pa wánima. 	 Kʋheelitu ntɩ tə yelina na ɩsaɣatʋ hiki mpaaʋ na tə́ kʋ kʋnyɩɩləŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa ma taa. Pə taɣa pʋlʋ, ye pə taa kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ taa hiki tə tɩ.


Xquixyaˈox (xquixyaˈ) cˈa pa tak tijoj pokonal, y xquixcamisex. Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ruma riyix can icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. 	 Yəlaa ká kʋlɩ na pá hʋ́lɩ́ sɩ pá tʋ-mɛɣɛ kʋnyɔŋ, na paa kʋ-mɛ. Kateŋa təna yəlaa taa ká kpana-mɛɣɛ ma tɔɔ.


Y astapeˈ ri ángeles can más wi qˈuiy quichukˈaˈ y más qˈuiy ri yecowin niquiben, majun bey niquibij ta chare ri Dios chi tuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri yebano etzelal, y majun bey niquibij ta apo itzel tzij chuwech ri Ajaf Dios chiquij ri yebano etzelal. 	 Ɩsɔtaa tillaa maɣamaɣa kələna sɛɣɛsəlaa panɛɣɛ toma na pəsʋɣʋ, paa cakəna teeli nyə́ma mpɛɣɛ Tacaa ɩsɛntaa.


Ri Cristo xbeˈoc cˈa chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar chilaˈ chicaj. Y Riyaˈ ma xutzuj (xusuj) ta quiquiqˈuel qˈuisicˈ (cabras), ni xa ta quiquiqˈuel ri alaj tak wáquix chuwech ri Dios. Ri Cristo can ya wi ri ruquiqˈuel Riyaˈ ri xutzuj (xusuj) chuwech ri Dios y xa jun bey xuben queriˈ riche (rixin) chi xcuyutej ri kamac y riqˈui riˈ xuyaˈ ri colotajic chake riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kilisiti sʋʋʋ tɔm kʋlʋm kɛ ɩ kpakpaa sʋʋʋ kɛ katɛ taa katɛ taa tɔ pə taɣa acɔɔnaa na nawee caləm kɛ ɩ lapəna kɔtaɣa. Ama ɩ maɣamaɣa ɩ caləm kɛ́, ɩlɛna pə́ kɔna-tʋɣʋ tá nyɔɔŋ yapʋ kɛ tam tɔɔ.


Y ronojel bey tek riyin nben orar, can riqˈui cˈa quicoten ncˈutuj ri rutzil ri Dios pan iwiˈ. 	 Na paa waatʋ wei kɛ́ ma sələməɣəna-mɛɣɛ Ɩsɔ, laŋhʋlʋmlɛ kɛ ma sələməɣəna.


Tiwetamaj cˈa chi xticˈojeˈ jun ri cˈa kˈopoj na y xticˈojeˈ jun ral, astapeˈ man cˈo ta riqˈui achi. Y can xtralaj na wi jun acˈal, ti cˈajol (alaˈ), ri xtubiniˈaj Emanuel. 	 Ɩ́ nyənɩ, pɛɛlɔ wei ɩ ta nyənta apalʋ tɔ ɩ ká haɣa hɔɣɔ, na ɩ́ lʋlɩ apalʋ pəyaɣa, na paa yaa-kɛ sɩ Ɩmaniyɛlɩ. (Hətɛ tənɛ tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ Ɩsɔ wɛ tá kiŋ.)


Y ri ruqˈuisbel cˈa ri nbij el chiwe wachˈalal, chi can ticˈojeˈ iwuchukˈaˈ riqˈui ri Ajaf, ruma riqˈui Riyaˈ can nim wi cˈa ri uchukˈaˈ cˈo. 	 Nti tə kaasaa tɔɣɔlɛ sɩ mɩɩ pɛɛkəɣɩ sɩ ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ mə na Tacaa mə kpɛntʋɣʋ taa na ɩ toŋ sɔsɔɔŋ taa.


Jun soldado jabel chukaˈ nuchojmij el ri ruxajab riche (rixin) chi nutoˈ ri raken tek nibe pa chˈaˈoj. Que cˈa chukaˈ riˈ riyix, can ya cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo uxlanibel cˈuˈx ri ticusaj el riche (rixin) chi nitobej iwiˈ. 	 Ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ɩ kɔŋna hɛɛsʋɣʋ tɔɣɔ kpaalʋɣʋ na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ ntaŋkpala kʋpana kɛ ɩ́ lɛɛwa.


Tek ri aj yukˈ ye relesan chic cˈa el quinojel ri rucarneˈl, ninabeyej cˈa el chiquiwech y ri carneˈl yetzekeˈ el chrij. Ri carneˈl can queriˈ wi niquiben, ruma quetaman cˈa ruchˈabel ri cajyukˈ. 	 Waatʋ wei ɩ tɛŋ ɩ heeŋ ɩnɩ ɩ tənaɣa lɩɩnaʋ tɔ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ-ɩ nɔɣɔ na heeŋ naa tʋ ɩ waalɩ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyəmá ɩ nɔɣɔ tɔ pə tɔɔ.


Can nujoyowaj cˈa chukaˈ quiwech quinojel ri winek, ri chi sol chi sol yekˈax el chuwech re ruwachˈulef, ri can niquixibij wi quiˈ yemacun chuwech. 	 Ɩ wiiki mpa pa nyaŋna-ɩ na pá see-ɩ tɔ pa pətɔɔtəlɛ kɛ paa pepe wule.


Y Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin nibij riyix? xchaˈ chique. Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xubij: Yit cˈa riyit ri Cristo, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Mesii.


Ri Isaac ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ, tek riˈj chic, xubij ca chique ri Jacob y ri Esaú, ri ye rucˈajol, achique chi utzil ri petenak chiquiwech apo. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Ɩsaaka koolaa sɩ Ɩsɔ ɩ́ la kʋpantʋ kɛ Yakɔpʋ na Ɩsaʋ kɛ cele.


Nicˈatzin cˈa chi ma tamestaj ta, chi chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef xtipe qˈuiy rucˈayewal. 	 Tɔɔsɩ teu sɩ pə təna pɩɩ la katɛ kɛ sɔsɔm kɛ kʋyɛɛŋ kantəkaɣa nyəŋ taa.


Y ruma chi queriˈ xquicˈutuj chare ri Jesús, Riyaˈ xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek riyix xa ya ri quibin ca ri iwatiˈt imamaˈ ri niben? Riqˈui riˈ niben chare ri rupixaˈ ri Dios chi majun rejkalen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ná pɔɔsa-wɛ tɔtɔ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ mɛ mə yeki Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ təŋʋɣʋ na ɩ́ təŋəɣɩ mə maɣamaɣa mə kʋsɛɣɛsətʋ?


Riyix can ikˈaxan qˈuiy tijoj pokonal achiˈel ri itzˈeton chi nkˈaxan pe riyin ruma ri rubiˈ ri Cristo. Y wacami tiwetamaj cˈa chi cˈa cˈo na tijoj pokonal nkˈaxaj. 	 Mə sɛɛwa ma tɔɔ kɛ́ pənɛntɛɣɛ na tə́ yoo yoou. Yoou ŋku ɩ́ ná ma yoo hatuu lɔŋ na ɩ́ tɩɩ nyəmá tɔtɔ sɩ ma tɩɩ tɔŋna-kʋɣʋ yoou tɔ, ŋkʋɣʋlɛ mpʋ na ŋku ɩ́ yookuɣu tɔ.


Y quecˈariˈ xbanatej, ruma cˈo cˈa chi nibanatej na ri rutzˈiban ca ri profeta Isaías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyaˈ rutzˈiban cˈa ca: Ajaf, ri achˈabel ri xkatzijoj chique ri winek, ¿la can cˈo cami jun ri xniman? ¿Cˈo cami cˈa jun ri xkˈax yan chuwech, ruma xutzˈet ri awuchukˈaˈ? 	 Pə lapa mpʋ sɩ pə la teitei na tɔm nti Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Ɩsayii ka yɔɣɔtaa tɔ sɩ: Haɩ, Tacaa, pa taa kʋlʋm tɩɩ mʋ tá tɔm ntɔ? Pa taa nɔɣɔlʋ tɩɩ hika Ɩsɔ toŋ ntɔ?


Ruma ri ley riche (rixin) ri Moisés ri tzˈibatal ca, nubij: Ri wáquix tek nichˈayo trigo utz chi niyaˈox (nyaˈ) kˈij chare chi niwaˈ. Ma tixim ta xerey. Queriˈ nubij ri ley. Ri Dios xubij queriˈ, ma ruma ta chi xaxu (xaxe wi) ri wáquix xujoyowaj quiwech. 	 Moisi kʋsəsɩɩtʋ taa pa ŋmaawa sɩ: N kaa hɔkɔ naʋ wei n makəna nyá məla tɔ ɩ nɔɣɔ. Naaŋ tɔɔ tike kɛ Ɩsɔ sɔɣɔməɣəna?


Y ri ángel ri ucˈuayon ri jos (wos) can que wi riˈ xuben, xukˈaxaj ri rujos (ruwos) chuwech ri ruwachˈulef, y xerukupij el pa tak tzekaj ri uva. Cˈacˈariˈ xeruyaˈ pa jun nimalaj achiˈel pila ri acuchi (achique) niyitzˈ wi ri ruyaˈal chi aken. Y re yitzˈoj reˈ nukˈalajsaj cˈa chkawech ri rubanic ri nimalaj rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios. 	 Tənaɣa ɩsɔtaa tillu tʋ ɩ lemse na ɩ́ k+o+olí tɛtʋ tɔɔ lɛsɛŋ tukuŋ, na ɩ́ pɛtɩ-ɩ Ɩsɔ pááná sɔsɔɔna lɛsɛŋ tənyaasəlɛ taa.


Ri Pedro y ri Cornelio yetzijon cˈa xeˈoc apo pa jay. Y yacˈa tek xeˈoc apo pa jay, yacˈariˈ tek ri Pedro xutzˈet chi ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ chiriˈ. 	 Ɩlɛna Piyɛɛ na Kɔɔnɛɛ pá yɔɣɔtəɣɩ mpʋ na pá sʋʋkɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ maɣana samaa kota sɔsɔm kɛ təyaɣa taa.


¿La ma nikˈax ta cami chiwech ri tzij ri nubij chi ri nutij ka ri winek, xa ma ya ta riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin)? Ruma ri nutij ka xa chupan nibe wi y cˈacˈariˈ ntel el. 	 Ɩ́ ta nyɩ sɩ pə təna mpi pə sʋʋkɩ yʋlʋ nɔɣɔ taa tɔ, pə tiiki ɩ hiluɣu taa na pə tɛ tɔ pə lɩɩkəna ɩ tapʋɣʋ?


Y ri ye oconek cˈa ri rucimiento ri tzˈak riˈ, cˈo cˈa cablajuj abej y chrij cˈa ri abej riˈ cˈo quibiˈ ri ye cablajuj ruˈapóstoles ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Pɩɩŋ naanʋwa na naalɛ tɔɔ kɛ́ koluŋa na ɩcatɛ pə səŋaa. Na pə́ ŋmaawa pɩɩŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ kɛ́ Ɩwəyaɣa tillaa naanʋwa na naalɛ həla.


Yacˈa ri chicojol riyix jun wi chic. Ruma ri nrajoˈ chi nicˈojeˈ rukˈij chicojol, xa tuchˈutinirisaj riˈ, y querunimaj querilij ri nicˈaj chic. 	 Ama pə fɛɩ sɩ pɩɩ wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ. Nti tɔɣɔlɛ sɩ, ye mə taa wei ɩ́ caa ɩ la sɔsɔ kɛ mə hɛkʋ, pʋntʋ ɩ́ pəsɩ mə pəyalʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique: Cˈo cˈa jun achi ri yecˈo caˈiˈ rucˈajol. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ ɩsɔ sɛɛʋ sɩ: Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna pəyalaa naalɛ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley: Can kitzij wi ri xabij. Wacami cˈa, wi xtaben ronojel reˈ, xtoc cˈa awuche (awixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ama n cɔ teu. Aŋha, lakɩ mpʋ, n ka hiki weesuɣu.


Queriˈ xuben ri Moisés, ruma riyaˈ xchˈobotej chuwech chi más nim rejkalen ri pokonal ri xtukˈaxaj ruma nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Cristo, que chuwech ri beyomel ri xtucˈul chiriˈ pa ruwachˈulef Egipto. Ruma riyaˈ can ya wi ri nimalaj rajel ruqˈuexel ri xtucˈul ri rutzuliben chic apo. 	 Ɩ nawa sɩ ye yəlaa ɩ́ kisa-ɩ ɩsɩɩ pa kisuɣu Mesii tɔ pə kəla-ɩ teu kɛ Icipiti apititu təna. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, cele kʋfɛlʋɣʋ kɛ ɩ pɛɛkəɣɩ.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xebequisiqˈuilaˈ chic cˈa pe abej chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma tasa pɛɛ kɛ kpaɣaʋ sɩ pa yakɩ-ɩ.


Y ri achiˈaˈ fariseos xquicˈaxaj cˈa ri xubij ri Jesús, rumariˈ xquibanalaˈ apo quipalej chuwech, ruma chi riyeˈ can benak cánima chrij ri beyomel. 	 Falisanaa nɩɩ tɔm ntɩ tə təna, ɩlɛna pá woŋ Yesu. Pə taɣa pʋlʋ, mpɛ paa wɛna liɣitee kɔtɔɩ kɛ́.


Y ri rupatrón, can xtucˈajsaj wi ruwech ri mozo riˈ y xtuyaˈ quiqˈui ri nicˈaj chic ri xa caˈiˈ quipalej. Y chiriˈ cˈa xtokˈ wi y xtukachˈachˈej rey. 	 Na ɩ́ la təmlɛ tʋ ɩnɩ təkaŋkaŋ, na ɩ́ mələna-ɩ na ɩ́ pɛtɩ-ɩ cɛsəlaa tɔɔ. Tənaɣa ɩ ka casəɣɩ kapusi na ɩ́ nyasəɣɩ ɩ təɣɩ kela.


Ruma la akˈom laˈ jotol rajel, y rumariˈ xa más ta utz chi xcˈayix, y ri rajel xa xyaˈox (xyaˈ) ta chique ri pobres, xechaˈ. 	 Ye paa pɛɛta-ɩ pə taa la liɣitee kɛ sɔsɔm na pá ha kʋnyɔntʋnaa?


Can rujoyowan wi kawech, achiˈel ri rubin ca chique ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, ri can rubin ca chare ri Abraham y chake riyoj ri yoj riy rumam ca riyaˈ. Ri Dios can majun bey cˈa xtumestaj ta ri rubin ca. 	 Ɩsɩɩ ɩ ka heeluɣu ta caanaa Apəlaham na ɩ piitim nyə́ma kɛ tam tɔɔ tɔ.


Majun winek ri nicowin nipe wuqˈui, wi ma ya ta ri Tataˈixel ri takayon pe wuche (wixin) ri nibano pe chare chi nipe wuqˈui. Y ri yeniman wuche (wixin) xquencˈasoj cˈa el chiquicojol ri caminakiˈ ri pa ruqˈuisbel kˈij. 	 Tacaa wei ɩ tila-m tɔ ɩ́ yaa wei, pʋntʋ tike kɔŋna ma kiŋ, na maa feesi-ɩ kantəkaɣa kʋyakʋ wule.


Y wi cˈo ta jun chiwe riyix ri cˈo jun rumozo ri rutakon el pa juyuˈ riche (rixin) chi nisamej riqˈui ri arado o niyukˈun carneˈl, ¿la can xu (xe wi) cami tek nitzolin pe, can ya cami riˈ xtubij chare: Catoc pa jay, catzˈuyeˈ pa mesa y cawaˈ? Mani. 	 Mə taa awe wɛna yom na ɩ́ haləɣɩ ɩ tawa na ɩ́ tiikiɣi ɩ kalakəŋ, na ɩ́ lɩɩna taalɛ kɛ kpakpaa, na pʋntʋ paatəna-ɩ heeluɣu sɩ: Kɔɔ lɔŋ na ń caɣa na ń niki tɔɣɔʋ?


Rumariˈ xebequichapaˈ pe y xebequiyaˈ ca pa cárcel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpa tillaa na pá təkɩ-wɛɣɛ timpi pa təkəɣɩ samaa təna tɔ.


Y kas xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen ri Katataˈ Dios, riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Tá Caa Ɩsɔ ɩnəɣəlɛ teeli tʋ kɛ tam tɔɔ. Ami.


Y ri Pablo y ri rachibil xquiyaˈ cˈa ca ri tinamit Pafos. Xeˈoc cˈa el chupan jun barco riche (rixin) chi xebe pa tinamit Perge ri cˈo pa rucuenta ri Panfilia. Yacˈa ri Juan xeruyaˈ ca ri rachibil y xtzolin pa Jerusalem. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ na ɩ taapalaa pa sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Pafɔɔsɩ na pá tɛɛna Pɛɛsɩ kɛ Pamfili tɛtʋ taa. Ama Yohaanɩ Maləkɩ ná yela-wɛɣɛ təna na ɩ́ məlɩ Yosalɛm.


Y Riyaˈ xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek. Ri nuquiqˈuel ri xtibiyin, can riche (rixin) wi cˈa chi ye qˈuiy winek yecolotej. 	 Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ma caləm ntɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tampana tɔ. Mpɩ pə kpemna yəlaa paɣalɛ tɔɔ.


Y ri Jesús xubij: Riyin xipe cˈa chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi xtikˈalajin achique quibanon ri winek. Riche (rixin) chi queriˈ ri winek ri xa ye achiˈel moyiˈ quibanon, can xquetzuˈun, y ri winek ri niquibij chi can yetzuˈun, xa xqueˈoc achiˈel moyiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ma kɔma antulinya taa cənɛɣɛ sɩ ma fakɩ tampana nyə́ma na tasəkəlɛ nyə́ma, na mpa paa naakɩ tɔ pá ná, na mpa pa naakaɣa tɔ pá yʋlʋmɩ.


Wachˈalal, can queriˈ chukaˈ kabanon riyoj. Riyoj can xojcom chuwech ri ley tek xcom ri Cristo. Y rumariˈ ma yojcˈo ta chic chuxeˈ ri ley, xa can yoj riche (rixin) chic ri Cristo, ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. Y ruma yoj riche (rixin) chic ri Cristo, can tiwachin cˈa ri kacˈaslen; can achiˈel ri nrajoˈ ri Dios. 	 Ma taapalaa mɛ, ḿpʋ́ɣʋ́ na-mɛ tɔtɔ. Ye kʋsəsɩɩtʋ tɔm taa, ɩ́ pəsa sətaa kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə na Kilisiti ɩ́ kpɛnta tɔnʋɣʋ, na pənɛntɛ ɩ́ pəsa kʋfalʋ wei ɩ fema sətaa taa tɔ ɩ nyə́ma, na pə wɛɛ sɩ tə́ la Ɩsɔ kɛ́ təma nna a nəɣəsənaa tɔ.


Y can kitzij cˈa re nbij chiwe: Ronojel cˈa ri xtixim waweˈ chuwech re ruwachˈulef xtiximeˈ chukaˈ chilaˈ chicaj. Ronojel cˈa ri xtiquir waweˈ chuwech ri ruwachˈulef xtiquiritej chilaˈ chicaj. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə təna mpi ɩ́ kaa ha mpaa kɛ atɛ cənɛ tɔ, pə kaa na mpaa kɛ ɩsɔtaa. Na pə təna mpi ɩ́ ká ha mpaaʋ kɛ atɛ cənɛ tɔ, pɩɩ ná mpaaʋ kɛ ɩsɔtaa.


Y riqˈui cˈa jubaˈ yecˈo kachˈalal ri nicajoˈ yechˈojin chrij ri yitajin chubixic, pero riyin nbij cˈa chique chi riyoj majun chic jun costumbre chkacojol, y ni xa ta chiquicojol ri iglesias ri xabachique ta na lugar yecˈo wi. 	 Ama ye nɔɣɔlʋ tasəɣɩ tənɛ ɩnəɣɩ kpɛɛsənaʋ pʋntʋ ɩ́ nyɩ sɩ, paa ta, paa Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka, tə fɛɩna lakasɩ nasəlɩ tɔtɔɣɔ tá Ɩsɔ sɛɛʋ wule na pə́ tá kɛna sənɛ.


Y ri xeˈacˈaxan riche (rixin), can xquimey ruma chi ri chˈabel ri xucˈut can nikˈalajin chi achiˈel ruchˈabel jun ri cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ y man achiˈel ta oc ri niquicˈut ri aj tzˈibaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ cɛpa yəlaa laŋa. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ sɛɣɛsaɣa-wɛɣɛ na toŋ ɩ ta nyá. Ɩ fɛɩ ɩsɩɩ pa Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa.


Y riche (rixin) chi nikˈax chiwech ronojel reˈ, riyin xincusaj ri cˈambel tzij chrij ri winek ri nujech riˈ pa rusamaj jun chic. Tek rubanon ca, riyix can xijech iwiˈ pa rukˈaˈ ri mac, ri ikˈaˈ iwaken can xicusaj riche (rixin) chi xiben ri etzelal. Yacˈa re wacami can nicˈatzin chi ri ikˈaˈ iwaken queˈicusaj riche (rixin) chi niben ri ruchojmilal; riche (rixin) chi queriˈ can chˈajchˈoj ta ri icˈaslen chuwech Riyaˈ. 	 Mə ɩcantʋ tɔɔ kɛ́ ma huɣi təlɛɣɛ kʋhuɣu sɩ ɩ́ cɛkəna. Pɩɩ wɛʋ tɔ, tɛtɛlakasɩ na ɩsaɣatʋ taa kɛ́ ɩ́ pɛta mə tɩ, na pəlɛ pə́ kpa-mɛɣɛ yomle na pə́ lakɩ-mɛɣɛ yɛlɛyɛlɛ nyə́ma. Mpʋ tɔtɔɣɔ pənɛntɛ, ɩ́ pɛtɩ mə təɣɩ siɣisuɣu təma lapʋ taa na pəlɛ pə́ kpa-mɛɣɛ yomle na mə tɔntɛ kɛɛsɩ teu.


Majun ri cˈo waweˈ chuwech ri ruwachˈulef ri utz nibij tataˈixel chare. Ruma xa jun ri Tataˈixel iwuche (iwixin) riyix ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Ɩ́ taa yaa atɛ cənɛɣɛ nɔɣɔlʋ sɩ mə caa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, mə Caa wɛ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ, na ɩnəɣəlɛ wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ.


Y tek riyin xquipe chic jun bey, yacˈariˈ tek xtibanatej chi yecˈo ye caˈiˈ ye warnek pa jun chˈat, jun xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Pə wʋlɛ ntɛ́ pə ahoo, pɩɩ pana yəlaa naalɛ hənta nyáalʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ tɔɔ, na pə́ kpaɣa lɛlʋ, na pə́ yele lɛlʋ.


Y Riyaˈ xuchop cˈa rubixic chique: Wacami yacˈareˈ nibanatej chiwech riyix ri tzˈibatal ca. 	 Tənaɣa ɩ sʋʋ-wɛɣɛ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tɔm nti paa ŋmaawa na ɩ́ tɩɩ nɩɩ-təɣɩ nɔɔnɔɔ tɔ, saŋa ntɛ́ tə lapa.


Wi yecˈo chiwe riyix ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, ma quebison ta. Pero wi yecowin niquicol pe quiˈ, can tiquitijaˈ cˈa quikˈij riche (rixin) chi yeˈel pe. 	 Ye n ka kɛ́ yom kɛ́ na Ɩsɔ yaa-ŋ ɩ mpaaʋ taa, taa nəɣəsɩ sɩ n pəsəɣɩ kasaɣampu. Ama ye pə kɔma sɩ ń lɩɩ nyá yomle taa, ɩlɛ taa kisi.


Ri malcaˈn ixok ri utz chi nitzˈibex rubiˈ ri can nicˈatzin chi nilix cuma ri kachˈalal, ya ri ixok ri cˈo chic más sesenta rujunaˈ y rixjayil ca xaxu (xaxe wi) jun achi. 	 Leelu wei ɩ lʋlʋɣʋ pɩɩsɩ tɛɛ nɩɩtoso tɔ ɩ tike ɩ hətɛ kɛ n ká tʋ leelaa həla taa. Ama ɩ ká wɛɛ wei ɩ laɣana apalʋ kʋlʋm kɛ hatuu ɩ kʋlʋɣʋ tɔɣɔ.


Can cukul wi cˈa kacˈuˈx riqˈui ri cˈacˈacˈ trato chi ma xtiqˈuis ta ka rukˈij, y rumariˈ can ma nikewaj ta rukˈalajsaxic chique ri winek. 	 Tə tɛɛləɣɩ mpʋ tɔɣɔ tá naani tɔɔ sɔsɔm.


Y tek ri itzel winek majun chic xril ri nuben ta chare ri Jesús, riche (rixin) chi nutojtobej, xuyaˈ cˈa ca y xroyobej chic na jubaˈ tiempo cˈacˈariˈ xtutojtobej chic jun bey. 	 Waatʋ wei Ɩlɔɣɔʋ tɛma-ɩ maɣasʋɣʋ kɛ pə tənaɣa mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ na ɩ́ taŋa wʋlɛ kʋfatɛ.


Ruma ri chˈabel ri xtzijox cuma ri ángeles can kitzij xkˈalajin chi cˈo rejkalen, y ri winek ri ma xquinimaj ta, y xa xquikˈej ri ley riˈ, can xka cˈa ri rucˈayewal pa quiwiˈ. Chiquijujunal xquicˈul ri rutojbalil ri quimac. 	 Ɩsɔtaa tillaa kpaala tɔm nti tɔ təlɛ tə hika nyʋɣʋ kɛ́, haləna ye wei ɩ pənta-tɩ yaa ɩ kisa-tɩ pa tʋɣɩ pʋntʋ kɛ saləka wei pə nəɣəsənaa sɩ pá tʋ-ɩ tɔɣɔ.


Y rumariˈ can riqˈui cˈa ronojel icˈuˈx yixcowin nibij: Riyin ya ri Ajaf ri nitoˈo wuche (wixin). Rumariˈ ma nxibij ta wiˈ chiquiwech ri winek ri nicajoˈ niquiben xabachique pokon chuwe. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tə pəsəɣɩ na tə́ yɔɣɔtəna naani sɩ: Tacaa kɛlɛ ma tentu, ma kaa nyana pʋlʋ. Yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ la-m we?


Y ri Pedro qˈuiy cˈa kˈij ri xcˈojeˈ ka chiriˈ pa tinamit Jope. Xcˈojeˈ pa rachoch jun achi aj tzacoy tzˈum ri Simón rubiˈ. 	 Piyɛɛ caɣa Sopee tənaɣa wɛɛ naalɛɣɛ tɔnəŋ nyallʋ nɔɣɔlʋ wei pa yaa sɩ Simɔŋ tɔ ɩ tɛ.


Chukaˈ nutek el rutzil iwech ri kachˈalal Jesús, ri nibix chukaˈ Justo chare. Y chiquicojol ri wech aj Israel xaxu (xaxe wi) re ye oxiˈ kachˈalal reˈ ri yin quitoˈon chutzijoxic ri rajawaren ri Dios. Y riyeˈ can niquicukubaˈ chukaˈ nucˈuˈx. 	 Yesu wei pa yaa sɩ Yutusi tɔ ɩ sɛɛ-mɛ tɔtɔ. Yəlaa tooso ɩnɛ ɩ tike ɩ lɩɩna Yuta nyə́ma mpa pa laɣasaa tɔ pa taa, na má na-wɛ tə lakəna Ɩsɔ Kawulaɣa təmlɛ, na pa paasaa kɛ́ na pá sɔɔsɩ-m apalʋtʋ.


Ruma can ronojel cˈa ri rutzujun (rusujun) ri Dios, can riqˈui cˈa ri Cristo nikil wi, y rumariˈ riyoj can pa rubiˈ cˈa ri Jesucristo nikabij wi amén. Riyoj queriˈ nikabij tek nikayaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Nn ɩnɩ ɩ kɛ́ Ɩsɔ kʋtisitu kɛ́. Ɩnɩ ɩ hʋləɣəna sɩ Ɩsɔ lakɩ kʋpantʋ təna nti ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká la tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ tə tisiɣi sɩ: Ami, kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ sɩ pə́ kʋsɩ Ɩsɔ teeli.


Ri ley ri xuyaˈ ri Dios chare ri Moisés, ¿la riche (rixin) cami chi xuyoj ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios? Ma que ta riˈ. Y wi ta ri ley xcowin ta chi xuyaˈ cˈaslen, ya ta ri ley riˈ ri nibano chake chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 Ɩlɛ pə lɩɩwa sɩ kʋsəsɩɩtʋ na mpi mpi Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ pɩɩ kpɛntəɣɩ kɛlɛ? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Ye paa tʋ kʋsəsɩɩtʋ natəlɩ nti tə pəsəɣɩ na tə́ lá na yəlaa hiki weesuɣu, aŋhaa, ɩlɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ ka yekaɣana ntɛ́ na yʋlʋ pəsəɣɩ kʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa.


Wachˈalal, ma chak tirayij chi qˈuiy chiwe riyix yixoc tijonel quiche (quixin) ri nicˈaj chic kachˈalal. Ruma chi riyoj ri yojtijon, ketaman wi xa ma nikaben ta ri yecˈo chupan ri tijonic ri yekayaˈ, can más na rucˈayewal ri xtikacˈul. 	 Ma taapalaa mɛ, ɩ́ taa nyɩɩlɩ sɩ ɩ́ la sɛɣɛsəlaa kɛ paɣalɛ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, anɩ ɩ́ nyəmá sɩ ta mpa tə kɛ́ sɛɣɛsəlaa tɔ tá hʋʋnaʋ ká lana toŋ na pə́ kəlɩ kpaɩ nyə́ma.


Y riyin ri Juan xinwacˈaxaj cˈa jun chˈabel chilaˈ chicaj y xubij cˈa chuwe: Tatzˈibaj cˈa re xtinbij chawe: Ya cˈa tiempo re nuchop el wacami chi can jabel ruwaquikˈij quinojel ri can xa jun chic quibanon riqˈui ri Ajaf tek xquecom el, xchaˈ. Jaˈ (je) can kitzij wi, xchaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. Ruma can xqueˈuxlan chare ri quisamaj, y xtiquicˈul cˈa ri rutojbalil ri utzilaj tak quisamaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩwa pə tɔma-m na ɩsɔtaa sɩ: Nmaa takəlaɣa taa sɩ pə kpaɣaʋ pənɛntaa tɔ mpa pa səkɩ Tacaa təmlɛ taa tɔɣɔlɛ leleŋ nɩɩlaa. Ɩlɛna Feesuɣu tɔ sɩ: Nn, tampana kɛ́, pa təma toŋ nyəna wena pa lapa tɔ, pə tala pa hɛɛsɩ. Pə taɣa pʋlʋ, kʋpantʋ nti pa lakaɣa tɔ ntɩ tə təŋəɣəna-wɛ.


Ri Dios nuben chake chi yojcochˈon y nucukubaˈ apo kacˈuˈx. Y ri nuraybel riyin chiwe riyix, chi ri Dios nuben ta chiwe chi can ta junan iwech, can achiˈel chukaˈ ri xucˈut ca ri Cristo Jesús. 	 Ɩsɔ wei ɩ kiŋ suulu na kantəlʋɣʋ lɩɩkəna tɔ, ɩ́ səna-mɛ na ɩ́ la ɩsɩɩ Yesu Kilisiti lapa tɔ, na ɩ́ kpɛntɩ hʋwɛɛ kɛ teu.


Ri Dios xuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chake, y can pa ruqˈuiyal xuyaˈ chake y ya ri Kacolonel Jesucristo ri xucusaj riche (rixin) chi xuyaˈ pe ri Lokˈolaj Espíritu chake. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ yelina tá Yatʋ Yesu Kilisiti kɛ́ na ɩ́ tisi Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ tá tɔɔ pə tɩɩ fɛɩ,


Yecˈo xeniman ri tzij riˈ. Y rumariˈ xesach, y xeˈel el chupan ri kas kitzij ruchˈabel ri Dios ri quiniman chic. Ya ta cˈa ri rutzil ri Dios xticˈojeˈ awuqˈui riyit Timoteo. Amén. 	 Lɛlaa hɔŋaɣa pa tɩ sɩ pá yelina-wɛ sɩ mpɛɣɛlɛ nyəm pənɛ pə nyə́ma, ɩlɛna pə́ caŋ pə́ ləsɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ ɩ pɛɛlɛɛ.


¿Achique cami ruma tek ma nwajoˈ ta chi yinitzuk? ¿La ruma cami chi riyin ma yixinwajoˈ ta? Ma que ta riˈ. Ri Dios retaman chi riyin can yixinwajoˈ wi, y rumariˈ tek ma nwajoˈ ta nyaˈ jun ejkaˈn chiwij. 	 Pepe yelina na ma yɔɣɔtəɣɩ mpʋ? Ma ta sɔɔlɩ-mɛ tɔ pə tɔɔ yaa? Ɩsɔ nyəmá teu sɩ ma sɔɔla-mɛ.


Riyin ma nbij ta cˈa chiwe chi can cˈo chi queriˈ tibanaˈ. Ma que ta riˈ. Ri nwajoˈ riyin chiwe ya ta chi riyix niben achiˈel niquiben ri nicˈaj chic kachˈalal. Riyeˈ can pa cánima cˈa xpe wi riche (rixin) chi xquimol ri ofrenda. Yacˈariˈ nwajoˈ riyin chi niben riyix riche (rixin) chi nikˈalajin chi kitzij cˈo ajowabel iwuqˈui. 	 Nti ma yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ pə taɣa kʋcaalʋɣʋ nyəntʋ, ama ɩsəna mpi lɛlaa ná sɛɛsa ɩsəlɛ tɔɣɔ ma heeliɣi-mɛ, sɩ ma naa mə sɔɔlʋɣʋ tampana.


Ruma tek cˈo chi yixchˈo apo, can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri xtiyaˈo ri chˈabel chiwe ri rajawaxic chi xtibij apo, xchaˈ ri Jesús. 	 Feesuɣu Naŋŋtʋ ka sɛɣɛsɩ-mɛɣɛ kpakpaa kɛ nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ.


Juyiˈ oc quiwech ri achiˈaˈ riˈ, ruma xa can niquitzekelbej ri itzel bey ri xucˈuaj ri Caín ojer ca. Ruma chukaˈ chi nicajoˈ niquichˈec quirajil can quinimon quiˈ chupan ri itzel naˈoj ri xucˈuaj ri Balaam ojer ca. Y niquiben chukaˈ achiˈel xuben ri Coré ojer, tek xyacatej chiquij ri ye rusamajel ri Dios. Rumariˈ can cˈa pa rucˈayewal xquebeka wi. 	 Pa tɔm wɛ waɩyo kɛ́. Kayini ɩkpatɛ kɛ pa təŋəɣɩ, na pɔɣɔlaɣa tɔɔ kɛ́ pa tolisa pa tɩ ɩsɩɩ Palaam lapʋ tɔ. Ɩsəna mpi Kolee ná kpɛɛsəna Moisi tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ pa lapa, ɩlɛna pá wakəlɩ tənaŋnaŋ.


Y ruma chi ri Dios sibilaj yojrajoˈ rumariˈ tek ruchˈobon chic pe chi nuben chake chi yoj‑oc ralcˈual, ruma can queriˈ ri ruraybel pa kawiˈ. 	 Ɩ ka tɛma sɩɩʋ kɛ hatuu lɔŋ kɛ ɩ sɔɔlʋɣʋ tɔɔ sɩ ɩ ká pəsɩ-tʋɣʋ ɩ piya maɣamaɣa kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ, ɩlɛ ɩ maɣamaɣa ɩ luɣu lapəna mpʋ pə́cɔ́ pə lapʋ tɩɩ wɛ-ɩ leleŋ kɛ́.


Y chukaˈ ri kachˈalal Lucas nutek el rutzil iwech. Riyaˈ jun cˈa ajkˈomanel y riyin sibilaj nwajoˈ. Ri kachˈalal Demas nutek chukaˈ el rutzil iwech. 	 Tá lokotulo kʋpaŋ Luku na Temasɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ.


Can chiˈijujunal cˈo cˈa jun samaj ri yatajnek pe chiwe, ruma ri nimalaj rutzil ri Dios. Rumariˈ can tikabanaˈ cˈa ri samaj ri yatajnek pe chake ruma ri Dios, riche (rixin) chi yekatoˈ ri nicˈaj chic ri quiniman ri Dios. Koj‑oc cˈa utzilaj tak samajel riche (rixin) chi nikaben ri qˈuiy ruwech chi samaj ri ruyaˈon pe ri Dios chake. 	 Paa mə taa wei ɩ́ paasəna teu kɛ mpi Ɩsɔ yeki na pə lapʋ saakɩ-ɩ tɔ. Ye Ɩsɔ ɩ́ yelaa na pʋlʋ lapʋ saa nɔɣɔlʋ tike, pʋntʋ ɩ́ paasəna teu na lɛlaa waa pə taa.


Y ri runúmero ri nabey chicop ya ri wakiˈ cientos riqˈui sesenta y seis; y riˈ jun número riche (rixin) winek. Can qˈuiy cˈa naˈoj nrajoˈ riche (rixin) chi netamex achique ntel wi chi tzij. Rumariˈ ri winek ri cˈo runaˈoj, can tucusaj cˈa riche (rixin) chi nuchˈob rij ri runúmero ri nabey chicop. 	 Ləmaɣasɛɛ təhʋllɛ ntɛ́ cənɛ. Ye wei ɩ wɛna laɣatʋ pʋntʋ pəsəɣɩ na ɩ́ cɛkəna wontuɣu ŋkʋ kʋ kʋkalətʋ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kʋkalətʋ ntɩ tə lɩɩ yʋlʋ hətɛ kɛ́. Kʋkalətʋ ntəɣəlɛ nasətoso na nɩɩtoso na naatoso (666).


Rumariˈ ri kachˈalal achi ri ruchojmirisan chic chi nicˈuleˈ, ma tutzolij ta riˈ chrij. Y ri kachˈalal ri ma ruchˈobon ta chi nucanoj ixok, man cˈa tucanoj ta, xa ticˈojeˈ chi queriˈ. 	 Ye n wɛna alʋ, taa lʋ sɩ n kisiɣi-ɩ, na ń tɩɩ fɛɩna taa pɛɛkɩ sɩ ń kpaɣa.


Y tek konojel yoj colotajnek chic el ri pa yaˈ, xketamaj cˈa chi ri ti ruwachˈulef riˈ, ri cˈo pa mar, Malta rubiˈ. 	 Waatʋ wei tə lɩɩna mʋʋlaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ mpʋ tɔɣɔ tə nyəmá sɩ pa yaa tɛtʋ nti lʋm cɔɔna mpʋ tɔ sɩ Malətɩ.


Wi riyix ninimaj o ma ninimaj ta, yacˈa ri nbij chiwe riyin chi ri tzˈibatal ca tek nubij chi nipe ri Elías xa chrij cˈa ri Juan nichˈo wi. 	 Ɩɩ caa ma tɔm mʋɣʋ tɔɣɔ, tɔfɔ ma heeliɣi-mɛ sɩ Yohaanɩ ɩnəɣəlɛ Ilii wei paa tɔma sɩ ɩ ká məlɩ tɔ.


Y riyix man cˈa tiwewaj ta pa tak iwánima wi cˈo mac ri ibanon. Xa tikˈalajsalaˈ chiwech, y titolaˈ iwiˈ riqˈui oración, riche (rixin) chi yixchojmir. Ruma jun winek ri can choj rucˈaslen chuwech ri Dios, tek nuben orar riqˈui ronojel ránima, can qˈuiy ri xticˈul chare ri Dios. 	 Ye ɩ́ wakələna təma, ɩ́ həntɩ təmaɣa atɛ. Ɩ́ sələməɣəna mə təmaɣa Ɩsɔ na ɩ́ ká hiki alaafəya. Ye yʋlʋpaŋ ɩ́ sələma Ɩsɔ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ pə lakɩ təmlɛ kɛ sɔsɔm kɛ́.


Y cˈacˈariˈ tek Riyaˈ xubij: Ri Nataˈ Dios can ronojel cosas rujachon pa nukˈaˈ. Y majun chic cˈa etamayon ta yin achique riyin, xaxu (xaxe) wi ri Nataˈ ri etamayon. Y majun chukaˈ etamayon ta achique riˈ ri Nataˈ, xaxu (xaxe) wi riyin ri Rucˈajol ri etamayon, y ri winek ri achoj chare xtinwajoˈ xtinkˈalajsaj wi riyin, xtretamaj achique cˈa riˈ ri Nataˈ. 	 Ama ma Caa cɛla-m pə tənaɣa. Ye pə taɣa ma Caa tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ aweɣelɛ Pəyalʋ. Na ye pə taɣa Pəyalʋ tike, nɔɣɔlʋ ta nyɩ sɩ aweɣelɛ Cɛcɛ. Aŋha, ye Pəyalʋ nɔkənaa sɩ ɩ hʋləɣɩ wei pə paasi.


Y ri José xberucˈamaˈ cˈa pe ri ruchˈacul ri Jesús, y cˈacˈariˈ xubor pa jun sakilaj tziek. 	 Ɩlɛna ɩ́ kpaɣa sətʋ na ɩ́ takɩ-ɩ kponkpontu toŋ nyəntʋ nti pa yaa sɩ lɛŋ tɔ tə pʋŋkahʋlʋŋa kʋfalaɣa.


Tek riyoj achiˈaˈ nikaben cˈa orar, y chukaˈ tek nikabij ri rukˈalajsan ri Dios chake, ma tikacuch ta ri kajolon (kawiˈ). Ruma wi queriˈ nikaben, nikakasaj cˈa rukˈij ri jolomaj ri cˈo pa kawiˈ. 	 Ye apalʋ ɩ́ sələməɣɩ yaa ɩ kpaaləɣɩ Ɩsɔ kʋheelitu kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ na ɩ́ tá kuli ɩ nyʋɣʋ tɔɔ, Kilisiti kɛ ɩ kpɛɛnaa.


Y man cˈa tikaben ta achiˈel xuben ri Caín ojer ca. Riyaˈ can riche (rixin) wi ri itzel winek, y xucamisaj ri ruchakˈ. ¿Y achique cˈa ruma xucamisaj? Ruma ri yeruben ri ruchakˈ ye choj. Y ri yeruben riyaˈ xa ye itzel. 	 Pə fɛɩ sɩ tə́ la ɩsɩɩ Kayini ka lapʋ tɔ, ɩ ka kɛ́ Ɩsaɣaʋ nyəŋ kɛ́ na ɩ́ kʋ́ ɩ neu. Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ tɩɩ kʋ-ɩ tɔ? Ɩ neu lakaɣa kʋsiɣisim na ɩnɩ ɩ lakaɣa ɩsaɣam tɔ pə tɔɔ kɛ́.


Y can kitzij cˈa nbij chiwe, chi ri xa ma niquiben ta achiˈel ri acˈalaˈ riche (rixin) chi niquijech quiˈ pa rukˈaˈ ri Dios, can man cˈa xqueˈoc ta pa rajawaren ri Dios, xchaˈ. 	 Ma heeliɣi-mɛɣɛ tampana sɩ, ye wei ɩ ta pəsɩ ɩsɩɩ pəyaɣa na Ɩsɔ tɔɣɔ ɩ tɔɔ kɛ́ kawulaɣa, pʋntʋ kaa la kawulaɣa ŋkɛ ka tʋ kɛ paa pəcɔ.


Xaxu (xaxe wi) chic cˈa koyoben apo ri nimalaj rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios pa kawiˈ ri petenak chkawech apo, y chukaˈ can koyoben chic apo tek xkojapon chupan ri nimalaj kˈakˈ, ri cˈa acuchi (achique) xquebeka wi ri yeˈetzelan riche (rixin) ri Dios. 	 Ama tə́ caɣana tapahoii sɩ Ɩsɔ hʋʋlɛ ná taŋa-tʋɣʋ cele.


Man cˈa tayaˈ ta ca rubanic ri samaj ri yatajnek chawe ruma ri Dios, samaj ri xacˈul tek ri kachˈalal achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chupan ri iglesia xquiyaˈ quikˈaˈ pan awiˈ y xquibij chi xatoc jun rusamajel ri Dios. Y riˈ can xkˈalajsex chique riyeˈ ruma ri Dios. 	 Taa liɣilina mpi Ɩsɔ Feesuɣu yelaa na pə lapʋ saa-ŋ tɔ, mpi paa nawa na pá yɔɣɔtɩ na Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsaa tənɩ nyá tɔɔ kɛ́ niŋ tɔ.


Y riche (rixin) cˈa chi xkajech kiˈ quiqˈui, xkakˈetelaˈ ca kiˈ. Riyoj xoj‑oc el pa barco, y ri kachˈalal xetzolin chcachoch. 	 Tá na-wɛ tə lapa təmaɣa pə lapa wulee, ɩlɛna táá kpa kpɩɩlʋɣʋ na pə́ kaasɩ na mpɛ pá məlɩ kpente.


Y riyaˈ xutek cˈa el rucˈutuxic chare: ¿Can yit cˈa riyit ri Cristo ri cˈo chi nipe? ¿O xa nikoyobej chic na jun? Can quecˈariˈ xbequibij ri caˈiˈ discípulos riche (rixin) ri Juan ri Bautista. 	 sɩ pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ wei ɩ tɔm paa tɔma sɩ ɩ ká kɔɔ tɔ, yaa nɔɣɔlʋ wɛɛ ɩ kɔŋ tə taŋ ɩlɛ?


Achique cˈa chukaˈ ri can xtichˈacon, can xtinyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi nitzˈuyeˈ junan wuqˈui ri acuchi (achique) yin tzˈuyul wi pa lokˈolaj nuchˈacat. Can achiˈel ri xban chuwe riyin tek xichˈacon, can xitzˈuyeˈ wi apo riqˈui ri Nataˈ Dios ri acuchi (achique) tzˈuyul wi pa lokˈolaj ruchˈacat. 	 Mpa pá lapa kəllaa maa ha-wɛɣɛ mpaaʋ na pá caɣa ma cɔlɔɣɔ ma kawulaɣa kumte tɔɔ ɩsɩɩ ma lapʋ kəllʋ na má caɣa ma Caa kiŋ kɛ ɩ kawulaɣa kumte tɔɔ tɔ.


Chukaˈ ri Abraham ma xu (xe) ta wi xunimaj ri Dios, xa can xuben chukaˈ ri xbix chare ruma ri Dios. Y riqˈui riˈ can xutzˈakatisaj ri rucukbel cˈuˈx ri cˈo riqˈui ri Dios. 	 N ta na mpʋ taa? Ɩ tɛma Ɩsɔ na ɩ taa pəyele təma na wɛ pə taa tɔtɔ. Na pə təna pə kpɛnta mpʋ tɔɣɔ ɩ taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ tewa təkpataa.


Yacˈa tek cˈa ma jane cˈa tibe, xerusiqˈuij (xeroyoj) ye lajuj rumozos y xuyaˈ ca lajuj puek chique ri nibix mina chare, y xubij chique: Ticˈuaj cˈa re puek re xinyaˈ ca chiwe riche (rixin) chi cˈo nichˈec riqˈui, cˈa achique tiempo xquitzolin pe riyin, xchaˈ ca chique, y xbe. 	 Ɩ caakaɣa tɛɛʋ, ɩlɛna ɩ́ yaa ɩ təmlɛ nyə́ma naanʋwa, na ɩ tala-wɛɣɛ liɣitee nyəɣəlʋɣʋ nyəɣəlʋɣʋ kɛ pa nyɔɔŋ tɔɔ. Na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ taatəna liɣitee anɛ, halɩ má polo má kɔɔ.


Y yecˈo cˈa acˈalaˈ ri xeˈucˈuex apo chuwech ri Jesús, chi nuyaˈ ta el ri rukˈaˈ pa quiwiˈ y tucˈutuj chukaˈ ri rubendición ri Dios pa quiwiˈ ri acˈalaˈ riˈ. Yacˈa ri discípulos xa xechapon chique ri winek chi ma quequicˈom ta pe ri acˈalaˈ. 	 Yəlaa pukaɣana piya kɛ́ sɩ Yesu ɩ́ tənɩ sɩ tɔɔ kɛ́ niŋ na ɩ́ sələməna-səɣɩ Ɩsɔ. Tənaɣa ɩ ɩfalaa kaləna sɩ kɔntaa.


Y nwajoˈ cˈa chi ri achiˈaˈ tiquibanaˈ orar pa ronojel lugar pa rubiˈ ri Dios. Y tek niquiben orar y niquiyec ri quikˈaˈ chicaj, can riqˈui chˈajchˈojil, y man ta riqˈui coyowal y man ta cˈo chˈaˈoj chiquicojol. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma caa sɩ paa timpiɣi apalaa sələməɣɩ Ɩsɔ, pá tiɣisi Ɩsɔ kɛ́ niŋ, na pá sələməna lotu kʋlʋmtʋ, na pááná yaa yoou ɩ́ taa wɛɛ.


Y ri Jesús xubij chare ri rudiscípulo: Riyit can yeˈatzuˈ cˈa chi re jay reˈ can ye jabel y ye nimaˈk, pero xtapon na jun kˈij tek xa can xquewulex y majun chic ri xtipaˈeˈ ta ca. Ronojel re nimaˈk tak abej re ye ucusan chique re jay reˈ, xa can xquewulex cˈa pe. Can majun cˈa abej ri xticˈojeˈ ta ca achiˈel la rubanon wacami, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-ɩ sɩ: Matɔŋ n na ŋmatʋ sɔsɔɔntʋ tənɛ? Pə kaa kaasɩ pəlɛ lɛntɛ na tə təna lɛntɛ tɔɔ, paa tusi pə təna.


Ruma yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek, riche (rixin) chi ye qˈuiy winek cˈa ri nicuyutej ri quimac. 	 Ma caləm ntɛ́ mpi pə hʋ́lə́ɣɩ́ Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tampana tɔ. Mpɩ pə kpemna yəlaa paɣalɛ tɔɔ sɩ pə́ hɩɩsɩ ɩsaɣatʋnaa.


Wacami riyin yiquicot ntij pokonal iwuma riyix. Ruma riyin cˈo chi nkˈaxaj na nicˈaj chic tijoj pokonal, riche (rixin) chi queriˈ can xtinkˈaxaj chukaˈ riyin ri pokonal ri xukˈaxaj ri Cristo. Re pokonal reˈ nkˈaxaj ruma ri iglesia. Y ri iglesia riˈ yoj cˈa riyoj ri kaniman chic y can yoj achiˈel ruchˈacul ri Cristo. 	 Kaɣana kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa mpa ma tɔkɩ mə tɔɔ tɔ pa hʋləsəɣɩ ma laŋlɛ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛna Kilisiti tɔnʋɣʋ, na ɩ tɔɣa kʋnyɔŋ kɛ pa tɔɔ na mpi pə́ kaasɩ tɔ pə tɔɔ kɛ́ ma saləməɣəna kʋnyɔŋ kɛ ma tɔnʋɣʋ taa, sɩ má səna na pə́ yoosi-wɩ.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y queriˈ nikatzˈet chi napon na wi ri kˈij tek chikajujunal xtibekajachaˈ na cuenta chuwech ri Dios. 	 Tá taa paa wei ɩ ká heeli Ɩsɔ kɛ́ nti ɩ ka lapa tɔɣɔ ɩ maɣamaɣa.


Ri chiriˈ chuwech apo ri lokˈolaj chˈaquet, cˈo cˈa jun achiˈel mar ri can achiˈel vidrio nitzuˈun y can junan riqˈui ri cristal. Pa nicˈaj cˈo ri lokˈolaj chˈaquet, y sutin apo rij cuma ye cajiˈ ri can qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo. Can nojnek cˈa quij riqˈui ri runakˈ tak quiwech. 	 Kumte nɔɣɔ tɔɔ, tiŋ pɔna ɩsɩɩ teŋku, na pə taa naa təcɛɩcɛɩ ɩsɩɩ tiŋ kʋpampaŋ nɔɣɔlʋ. Pə cɔɔnaʋ kumte luɣu luɣu təkpam tɔ, weesiŋ nyə́ma napələɣɩ liɣiti mpa pa taa na pa waalɩ ɩsɛ waasaa təwisiwisi tɔ, mpɛ pa pɩɩləna.


Yecˈo ri niquiben chake chi achiˈel xa ma quetaman ta kawech, pero xa jabel etaman kawech. Can yoj rutzekelben ri camic, pero xa cˈa yoj qˈues na. Yoj yaˈon pa tijoj pokonal, pero ma yoj caminek ta. 	 Pa nyənəɣɩ-tʋ ɩsɩɩ mpa pa ta nyɩ tɔ pəyele taɣa pa təna pa nyəmá. Pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ sətaa, pəyele tá na tá ɩsɛ, na ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ná mpʋ. Pa tʋɣɩ-tʋɣʋ saləka, paa na mpʋ paa kʋɣɩ-tʋ.


Y ri Judas ri jun chique ri cablajuj rudiscípulos ri Jesús, ri xbix chukaˈ Iscariote chare, can oconek chic ri Satanás pa ránima. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Satanɩ sʋʋ Yutaasɩ Ɩsəkaleeu pa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ taa.


Yecˈo achiˈaˈ y yecˈo ixokiˈ ri xquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi xemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ y rumariˈ pa jun kˈij xecom ye veintitrés mil winek. Man cˈa tikaben ta riyoj achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 Na tə́ taa la wasaŋkalətʋ ɩsɩɩ pa taa lɛlaa ka paasənaʋ-tɩ na kʋyakʋ kʋlʋmʋɣʋ tike yʋlʋnyɔɔŋ iyisi hiu na tooso (23000) lɩɩ na pá sɩ tɔ.


Y xabacuchi (xabachique) xapon wi, ri pa nimaˈk tak tinamit, pa tak aldeas y ri pa tak juyuˈ chukaˈ, ri winek xequiyalaˈ ri yawaˈiˈ pa tak bey ri nikˈax wi Riyaˈ. Can niquicˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chique chi astapeˈ xaxu (xaxe) ta wi ri ruchiˈ rutziak ri niquichop riche (rixin) chi yecˈachoj y can queriˈ wi cˈa xbanatej. Can quinojel cˈa ri xechapo ruchiˈ rutziak ri Jesús, xecˈachoj chare ri quiyabil. 	 Paa timpiɣi Yesu polaa te, paa ɩsɩɩ acalisi taa, paa acalɛɛ sɔsɔɔna taa, paa cacakəŋ tɛɛ, yəlaa kɔŋaɣana pa kʋtɔntʋnaa kɛ́ na pá hɩɩsəɣɩ-wɛɣɛ ɩcatɛ patəma taa, na pá wiikina-ɩ sɩ ɩ́ yele na pá tokina ɩ kpaɩ ntʋmpee maɣamaɣa. Na pa təna mpa pa tokina ɩ kpaɩ ɩnɩ tɔ pə waa-wɛ.


Wachˈalal, can ma nbij ta cˈa chi wuche (wixin) chic riyin ronojel ri yecˈo riqˈui ri Cristo, y rumariˈ can yitajin ntij nukˈij chrij. Xaxu (xaxe wi) chic riˈ ri nchˈob re chinuwech apo y ma yecˈatzin ta chic chi nchˈob ri xekˈax yan ca. 	 Ma taapalaa, maa hʋʋkɩ sɩ ma tɛma pə fɔɔtɔ hikuɣu se. Ama kʋlʋmtʋ nti ma nyəmá tɔɣɔlɛ sɩ, ma yela ma waalɩ nyəntʋ kɛ́, na má kaasəɣɩ ma tɩ sɩ má hiki mpi pə wɛ ma nɔɣɔ tɔɔ tɔ.


Y wi can rajawaxic chi yibe riyin, can yibe wi cˈa riˈ, y riyeˈ xaxu (xaxe wi) cˈa xquenwachibilaj el. 	 Na ye pə tɩɩ wɛɛ sɩ máá pona, paa sɩɩ-m na má na-wɛ tə́ polo.


Riche (rixin) chi ma nikayec ta royowal ri Ajaf. Riyix ma tinaˈ ta chi cˈo más iwuchukˈaˈ que chuwech Riyaˈ, xa tixibij iwiˈ chi niben queriˈ. 	 Yaa tə caa tə sʋsɩ Tacaa kɛ ɩsəsɛɛmlɛ taa? Tá kələna-ɩ toma yaa ɩsəna?


Yacˈa ri Pablo xubij: Riyin yin jun israelita ri xinalex pa Tarso, ri jun nimalaj tinamit ri cˈo pa Cilicia. Y ncˈutuj cˈa jun utzil chawe chi tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi yichˈo chique ri winek. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ cɔ-wɛ sɩ: Pə taɣa ma. Ma kɛ́ Yuta tʋ kɛ́, na pa lʋla-m Taasɩ kɛ Silisii tɛtʋ taa. Ma kɛ́ ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ taa tɛtʋ pu. La suulu na ń yele na má yɔɣɔtəna samaa.


Y ri Jesús xuyaˈ chic cˈa ri rukˈaˈ chrij ri runakˈ tak ruwech ri achi y xuben cˈa chare chi xtzuˈun chic apo jun bey. Y yacˈariˈ tek ri achi xtzuˈun chic jun bey achiˈel ri rubanon ca. Can jabel cˈa yerutzuˈ ronojel ri yecˈo chi nej chi nakaj. 	 Ɩlɛna Yesu tasa ɩ niŋ tənʋɣʋ kɛ yʋlʋm ɩsɛ tɔɔ na pə́ waa-ɩ. Ɩlɛna ɩ́ nyənɩ pooluŋ na ɩ́ na pə təna təcɛɩcɛɩ.


y chi yecˈo ri xquebe pa nubiˈ riyin chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek chuwech ronojel re ruwachˈulef, chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios riche (rixin) chi nicuyutej quimac. Y nitiquiribex el re pa Jerusalem. 	 Pə wɛɛ sɩ pá tɔkɩ ɩ hətɛ na pá lakəna waasʋ kɛ piitimnaa təna, na pə́ hɔ yəlaa na pá laɣasɩ tɔntɛ na pə́ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋnaa. Ɩlɛ Yosalɛm kɛ paa caaləna na pə́cɔ́.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi tek riyix yixapon riqˈui jun ixok achiˈel riˈ, xa jun niben riqˈui? Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri achi y ri ixok xa jun xtiquiben chi ye caˈiˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Yaa ɩ́ tá nyɩ sɩ yʋlʋ ɩ́ sʋʋna apalaa təna alʋ, ɩ́ na-ɩ pa kpɛnta tɔnʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ? Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pa naalɛ pa pəsa tɔnʋɣʋ kʋlʋmʋɣʋ kɛ́.


Y wi nayaˈ kˈij chare ri itzel tak raybel, chiriˈ nipe wi ri mac. Y pa ruqˈuisbel nucˈom pe ri camic. 	 Kʋnyɩɩlʋɣʋ ŋkʋ kʋlɛ kʋ wɛɛkɩ mpʋ ɩlɛna kʋ́ kɔɔ kʋ́ lʋlɩ ɩsaɣatʋ. Na ɩsaɣatʋ ná kɔŋ tə́ pɩɩ təmammam ɩlɛna təlɛ tə́ lʋlɩ səm.


Ri Jesús can ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea xapon wi, nucˈut cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. Yerucˈachojsaj cˈa winek ri jalajoj chi yabilal y kˈaxon ntoc chique. 	 Yesu cɔɔwa Kalilee tɛtʋ təna na ɩ́ sɛɣɛsɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, na ɩ́ kpaalɩ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ. Na ɩ́ waasəɣɩ yəlaa taa kʋtɔntʋnaa na acamaa təna.


Y ruma ri rutzil ri Dios ri yatajnek chuwe tek riyin xinoc rusamajel riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Ri Dios can riqˈui cˈa ri ruchukˈaˈ xsamej pa wánima rumariˈ tek nben re samaj reˈ. 	 Suulu kɛ Ɩsɔ hʋlaa na ɩ́ tʋna-m na ɩ́ paasɩ na ɩ́ ha-m toma sɩ má la Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnɛ ɩ təmlɛ.


Jun ri cˈo ajowabel riqˈui, ma xtiquicot ta tek xa ma choj ta ri nibanatej; riyaˈ niquicot tek can ya ri utz nibanatej. 	 Sɔɔlʋɣʋ ɩ́ wɛɛ kɩɩ caa kʋ nɩɩ kawalaɣa taŋ. Ama tampana taŋ kɛ kʋ caakɩ.


Ri Jesús, ri rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek, quichapon cˈa el bey pa tinamit Jerusalem. Y can yacˈa ri Jesús ri nabeynek el chiquiwech, y rumariˈ ri rudiscípulos y ri winek can achique na xquinaˈ y quixibin chukaˈ quiˈ ye tzeketel el chrij. Yacˈariˈ tek ri Jesús xerucˈuaj cˈa el jubaˈ quelaˈ pa quiyonil ri cablajuj rudiscípulos y xubij chic cˈa chique ri achique chi tijoj pokonal ri xtukˈaxaj. 	 Pa wɛ mpaaʋ taa na pá puki Yosalɛm, ɩlɛna Yesu tɛɛ ɩ ɩfalaa kɛ nɔɣɔ, na pɛlɛ pá tɔŋna piti. Na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa-wɛ tɔ pɛlɛ pa caɣana sɔɣɔntʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu taɣana yaaʋ kɛ pa naanʋwa na naalɛɣɛ ɩ kiŋ, na ɩ́ heeli-wɛɣɛ mpi pɩɩ maɣana-ɩ nɔɔnɔɔ tɔ.


Rumacˈariˈ, ri winek israelitas ri ma niquinimaj ta ri Jesús, tek xquitzˈet chi ye qˈuiy winek ri xeˈapon, sibilaj itzel xquinaˈ, y riche (rixin) chi niquikˈet ruwech ri tzij ri nubij ri Pablo, niquibij cˈa chi xa ma ya ta ri kitzij nubij ri Pablo, y niquiyokˈolaˈ cˈa. 	 Yuta nyə́ma nawa samaa kota mpʋ, ɩlɛna pə haŋ pa taa kɛ́ teu, na pá tɔŋ sɩ nti Pɔɔlɩ yɔɣɔtəɣɩ tɔ tə fɛɩ mpʋ, na pá tʋʋkɩ-ɩ.


Kachˈalal, riyoj can yixkakuˈ, ruma cˈo chic jubaˈ tiempo koj‑el pe iwuqˈui. Pero astapeˈ ma yojcˈo ta apo iwuqˈui, binakil yixnatej chake, y can kajowan chi yoj aponak ta iwuqˈui riche (rixin) chi nikatzˈet chic kawech. 	 Tá taapalaa-mɛ, tuu ɩsɩɩ tə yeluɣu təmaɣa wɛɛ naalɛɣɛ mpʋ tɔ, tə nyɩɩla sɔsɔm sɩ tə́ na-mɛ, haləna pɩɩ tɩɩ lakɩ-tʋɣʋ lɔŋ. Ama paa tɩɩ naa təmaɣa mpʋ tɔ tá laakalənaa wɛ təma kiŋ kɛ́.


Chukaˈ wi xa jun chique ri akˈaˈ nibano chawe chi yamacun, más ta utz chi nachoy y narokij el, astapeˈ can ya ri awajquikˈaˈ. Ruma xa más utz chi xaxu (xaxe wi) jun chique ri akˈaˈ nawelesaj el que chuwech chi can tzˈaket akˈaˈ awaken y xa pa kˈakˈ yatbecˈak wi ca. 	 Ye nyá niŋ ntɔɣɔŋ ká hu-ŋ, sɛtɩ-ɩ na ń lɔ pooluŋ. Sana ń laŋ nyá tɔnʋɣʋ tɔɔ kɛ́ pʋlʋ kʋlʋməm na mpi paa pɛtɩ nyá tɔnʋɣʋ tənaɣa tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ.


Y tek xapon cˈa ri hora, ri Jesús y ri cablajuj apóstoles xetzˈuyeˈ apo ri pa mesa. 	 Tɛɛʋ acima waatʋ talaa, ɩlɛna Yesu na ɩ tillaa pá caɣa tɔɣɔʋ.


Yacˈa riyin nbij cˈa chiwe chi ri Elías riˈ xpe yan y ma xquetamaj ta el ruwech. Xa sibilaj cˈa pokon xquiben el chare. Can achique ri xcajoˈ xquiben el chare, can queriˈ wi xquiben. Y can queriˈ chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, yecˈo ri xquebano chuwe chi xtinkˈaxaj tijoj pokonal, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama ma heeliɣi-mɛ sɩ Ilii tɛma kɔntɛ. Ama yəlaa ta nyəmɩ-ɩ, ɩlɛna pá lana-ɩ ɩsɩɩ pa sɔɔlaa tɔ. Na mpʋ tɔtɔɣɔ paa la Yʋlʋ Pəyaɣa má ma maɣamaɣa kɛ nyaŋ.


Ruma konojel ri kaniman chic ri Jesucristo, ma yoj riche (rixin) ta chic ri kˈekuˈm, yoj riche (rixin) chic ri sakil. 	 Nɔɔnɔɔ taa ɩsəntɔ pə nyaala mə tɔɔ kɛ́ na ɩ́ pəsa ilim taa nyə́ma kɛ́. Tə ta kɛ mpa pa wɛ ahoo taa na səkpɛtʋɣʋ tɛɛ tɔ.


Ri achi ri xucˈuex cˈa chilaˈ chicaj can utz wi cˈa chi niyaˈox (nyaˈ) rukˈij. Yacˈa riyin ma xtinyaˈ ta nukˈij. Pero xa ta rajawaxic chi nyaˈ nukˈij, ntzijoj ta ri ye ncˈulwachin ri nucˈut chi xa yin winek y majun wuchukˈaˈ. 	 Yʋlʋ ɩnɛ maa samɩ-ɩ, ɩlɛ ma maɣamaɣa ma kaa sa ma tɩ se. Ye pə wɛ sam, ma ɩcantʋ kiŋ kɛ maa sana ma tɩ.


Y ri chiriˈ pa nicˈaj ruwajay, xquibox cˈa jun kˈakˈ, y xetzˈuyeˈ apo quinojel chuchiˈ. Y chukaˈ ri Pedro xtzˈuyeˈ apo chiquicojol. 	 Paa taɣana kɔkɔ kɛ taɣa hɛkʋ taa. Tənaɣa Piyɛɛ polaa na ɩ́ sɔtɩ mpa pa pamna kɔkɔ ŋkɛ tɔ pa hɛkʋ taa.


Tek kˈaxnek chic ri caˈiˈ kˈij riˈ, xuyaˈ cˈa ca ri tinamit Sicar ri cˈo pa rucuenta ri Samaria y xuchop chic cˈa el ri rubey riche (rixin) chi xbe cˈa pa Galilea. 	 Yesu lapa kʋyɛɛŋ naalɛɣɛ təna, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ tɛɛna Kalilee.


Y riˈ, xaxu (xaxe) wi ruma chi ri ka‑Dios nujoyowaj kawech riqˈui ronojel ajowabel. Rumariˈ tek cˈa chilaˈ chicaj nutek wi pe Jun ri nosakirisan kiche (kixin), ri can achiˈel tek ntel pe ri kˈij. 	 Ta Ɩsɔ kɛ́ yʋlʋ pətɔɔtəlɛ tʋ, na ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ suulu. Ilim lɩɩkɩ tanaŋ na pə tewa sɔsɔm kɛ ɩsəna tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ka kɔna tá nyʋɣʋ yapʋ.


Ruma tek ri Dios nuyaˈ jun sipanic, can ma nrelesaj ta chic. Y tek nusiqˈuij (nroyoj) ri rutinamit, can ma xtutzolij ta chic riˈ chrij. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩ́ ha mpi, ɩɩ lɛɛkəɣɩ-wɩ. Pəyele ye ɩ yaa mpa, ɩ taa ɩɩ cʋkəɣəna-wɛ.


Y majun cˈa chique ri winek ri nicowin ta nuben jun rulokˈoj o jun rucˈayij, wi xa majun retal chrij ri rukˈaˈ o chi nicˈaj ruwech. Y ri quetal riˈ can ya cˈa ri rubiˈ ri nabey chicop ri tzˈiban riqˈui letras o banon riqˈui números. 	 Ye pa ta yʋsɩ wei kɛ́ kʋyʋsʋm pənɛ, pʋntʋ ɩɩ pəsəɣɩ na ɩ́ ya yaa ɩ́ pɛɛtɩ pʋlʋ. Kʋyʋsʋm mpəɣəlɛ wontuɣu ŋkʋ kʋ hətɛ, yaa kʋkalətʋ nti tə hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ kʋ hətɛ tɔ.


Y ronojel ri ma kˈalajsan ta, xtikˈalajin pe. Y ronojel ri tzˈapel ca rij, xtel cˈa pe chuwasakil. 	 Pə təna mpi pə ŋmɛlaa tɔ, ɩsɩɩ pə tɛma na pə́ kuli pə tɔɔ. Na pə təna mpi pə lapa mukaɣa tɛɛ tɔ, ɩsɩɩ pa tɛma na pá nyɩ-wɩ.


Yacˈareˈ ri nukˈalajsaj ri Dios, chi ruyaˈon chic ri kacˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y re cˈaslen reˈ riqˈui cˈa ri Rucˈajol nikil wi. 	 Na seliya wei Ɩsɔ ləsəɣɩ tɔɣɔlɛ sɩ: Ɩ ha-tʋɣʋ weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ, na ɩ Pəyaɣa cɛləna-tʋɣʋ-kʋ.


Ri xinbij chiwe, riche (rixin) chi yixintoˈ y ma riche (rixin) ta chi yixinkˈet. Riyin nwajoˈ chi riyix nicˈuaj ta jun cˈaslen utz y man ta jun ri ntoc chupan, riche (rixin) chi can ya ta ri nrajoˈ ri Ajaf ri niben. 	 Ma yɔɣɔtəɣɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pə́ səna-mɛ, pə taɣa ɩsɩɩ katɔka kɛ ma tʋɣɩ-mɛ. Ama ma caa kɛ́ sɩ má tusi-mɛɣɛ mpi pə wɛ teu tɔ pə taa na ɩ́ kpɛntəna Tacaa kɛ teu na ɩ́ tɔ ɩsɩɩ pə mʋnaa tɔ.


Can ya cˈa chukaˈ tiempo riˈ tek xalex ri Moisés chiriˈ pan Egipto. Y ri acˈal riˈ xka chuwech ri Dios. Oxiˈ cˈa icˈ ri xilix cuma ri ruteˈ rutataˈ. 	 Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ pa lʋla Moisi. Ɩ ka kɛ́ pəyaɣa kʋpaŋka ŋka ka te Ɩsɔ kɛ́ teu tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Moisi nyə́ma tɔɔ-ɩ ɩsɔtʋnaa tooso kɛ́ pa tɛ.


Ya Riyaˈ ri xcamisex kuma, riche (rixin) chi nicuyutej ri kamac. Y ma xu (xe) ta wi ruma ri kamac riyoj, xa can ruma chukaˈ quimac quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Yesu Kilisiti ɩnəɣɩ pa lapa kɔtaɣa sɩ pə́ taɣanɩ tá ɩsaɣatʋ, na pə taɣa tá tike tá ɩsaɣatʋ, ama na yəlaa təna təpaɩ ɩsaɣatʋ tɔtɔɣɔ.


Pero riyeˈ xa ma xetaneˈ ta ka, xa más niquirek apo quichiˈ, niquicˈutuj chi ticamisex ri Jesús chuwech cruz. Can nikˈalajin cˈa chi ya ri chˈabel ri xquibilaˈ apo ri winek y ri principaliˈ tak sacerdotes ri xtichˈacon. 	 Ama pa tasa kiisuɣu na toŋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ sɩ paa kamɩ-ɩ tesika tɔɔ. Haləna pa kakiisasɩ nsɩ sɩ nɩɩ Pilatɩ.


Riyeˈ xquicˈutuj cˈa jun nimalaj utzil chare ri Festo chi tutakaˈ rucˈamaric ri Pablo, ruma xa can quichˈobon chic cˈa chi tek xticˈamer pe pa Jerusalem, nicoyobej pa bey riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 ɩ́ la suulu na ɩ́ yele na pá pona Pɔɔlɩ kɛ Yosalɛm. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, paa caɣa ɩ acaɣa kɛ́ sɩ ɩ́ lɩɩ mpaa ɩlɛ pa kʋ-ɩ.


Y ri Pablo can tzˈaket cˈa caˈiˈ junaˈ ri xcˈojeˈ chupan ri rachoch ri rukajon, y xerucˈul cˈa quinojel ri winek ri xeˈapon riqˈui. 	 Pɔɔlɩ lapa kutuluɣu kɛ haya na ɩ́ caɣa kʋ taa kɛ́ pɩɩsɩ naalɛ təcu. Na mpa pa caakaɣa-ɩ tɔ pá puki təna na pá makəna-ɩ.


Y yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Juan ri Bautista xeˈoka riqˈui ri Jesús, y xquibij chare: Riyoj can cˈo cˈa kˈij nikachajij tek can ma yojwaˈ ta riche (rixin) chi nikaben orar. Y queriˈ chukaˈ niquiben ri quidiscípulos ri achiˈaˈ fariseos. ¿Y achique cˈa ruma tek ri adiscípulos riyit ma que ta riˈ niquiben? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ ɩfalaa kpətəna Yesu na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ta na Falisanaa tə hɔkəɣɩ nɔɔsɩ na nyá ɩfalaa ɩɩ lakɩ mpʋ?


Ruma riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo, majun cˈa nuben wi banon ri circuncisión chake o ma banon ta. Ri nicˈatzin, ya ri tikacˈuaj ri cˈacˈacˈ kacˈaslen. 	 Paa n pɛlaa paa n ta pɛlɩ pə lɩɩ kʋlʋm kɛ́. Ama nti tə wɛɛ tɔɣɔlɛ sɩ ń laɣasɩ na ń pəsɩ yʋlʋ kʋfalʋ.


Man cˈa tiben ta oyowal, xa titijaˈ ikˈij chi nicˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chicojol quiqˈui quinojel ri winek. 	 Mɛɣɛ pə kaasənaa sɩ mɩɩ lʋ teu, na ye pə wɛ pəsʋɣʋ mə na yəlaa təna ɩ́ wɛɛ leleŋ.


Y yacˈariˈ tek ri Judas Iscariote xuchop ruchˈobic chi achique ta rubanic nuben chi xtujech ri Jesús pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ riˈ. 	 Pə kpaɣa kʋyaŋku tɔɣɔ Yutaasɩ sʋʋ kʋyakʋ kʋpaŋkʋ kɛ pɛɛkʋɣʋ sɩ ɩ́ tʋ Yesu kɛ́ pa niŋ taa.


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique: Chiwe cˈa riyix can yaˈon cˈa kˈij riche (rixin) chi niwetamaj chrij ri rajawaren ri Dios, ri ma kˈalaj ta chiquiwech nicˈaj chic winek, ruma riyeˈ ma yaˈon ta kˈij chique riche (rixin) chi niquetamaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ cɔ-wɛ sɩ: Mɛ pə ha-mɛɣɛ sɩ ɩ́ nyɩ ɩsɔtaa Kawulaɣa tɔm kʋŋmɛsətʋ. Ama pə kaasa lɛlaa tɔ, pɛlɛ pa ta hiki tə nyəm.


Riyoj ri xkanimaj ri Cristo ruma nikajoˈ chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac, wi xa cˈa nikaben na ri mac, ¿la ya cami ri Cristo xbano ka aj maquiˈ chake? Ma que ta riˈ. 	 Ye tə lʋkɩ sɩ Kilisiti tɔɔ pa nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama tɔɣɔ pə naa sɩ tə kɛ́ asaɣaa ɩsɩɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, ɩlɛ pə wɛɛ sɩ Kilisiti kɛlɛ ɩsaɣatʋ caa yaa ɩsəna? Aaɩ, pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ paa pəcɔ.


Y ri rajaf ri jay xquixrucˈuaj cˈa pa jun rucaˈn tanaj (wik) chare ri jay. Y chiriˈ cˈo jun nimajay ri chojmirisan chic rupan. Ya ri chiriˈ tibanaˈ wi ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua, xeˈucheˈex el. 	 Apalʋ ɩnɩ ɩ ká hʋ́lɩ́-mɛɣɛ atɛ na ɩsɔ kutuluɣu taa kɛ́ naŋ sɔsɔɔʋ nakʋləɣɩ ɩsɔtaa, ŋku kʋ taa wɛ wontu nti ɩ́ ká lana tɔ. Kʋ taa tənaɣa ɩ́ ká təsɩ pə təna.


Ri Dios riqˈui cˈa ri ruchukˈaˈ ruyaˈon pe chake ronojel ri nicˈatzin riche (rixin) chi nikacˈuaj jun utzilaj cˈaslen chuwech Riyaˈ. Ruyaˈon cˈa pe ri nicˈatzin chake ruma ketaman chic ruwech Riyaˈ ri can xojrusiqˈuij (xojroyoj) riqˈui ri rukˈij rucˈojlen y riqˈui ri ruchukˈaˈ. 	 Ɩsɔ ɩnɩ ɩ ɩsɔɩtʋ toŋ hana-tʋɣʋ pə təna mpi pə yeki na tə́ matəɣəna-ɩ tɔ. Ɩnɩ ɩ yekina na tə nyəŋ wei ɩ yaa-tʋ sɩ tə́ hiki ɩ maɣamaɣa ɩ teeli na ɩ kʋpantʋ taa kɛ́ ta paa nyəm tɔ.


Jabel ruwaquikˈij ri can niquijoyowaj quiwech ri winek, ruma riyeˈ can xtijoyowex chukaˈ quiwech. 	 Mpa pa wɛna lɛlaa pətɔɔtəlɛ tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ ká nyənɩ mpɛ pa pətɔɔtəlɛ.


Y can nurek cˈa ruchiˈ chubixic: Wacami xtzak, wacami xtzak ri nimalaj tinamit Babilonia. Wacami xa oconek chic cachoch ri demonios y cachoch quinojel ri itzel tak espíritu. Y chukaˈ oconek quisoc quinojel ri aj xicˈ tak chicop ri sibilaj ye tzˈil y sibilaj ye itzel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yɔɣɔtəna nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ: Ɩ tɩɩ hotaa, Papiloni sɔsɔ tɩɩ hotaa. Pənɛntɛ ɩ pəsa alɔɣaa təcaɣalɛ, na alɔɣaa nɔɣɔ na pa suka, na tɛtʋ sumasɩ nsi paa caa tɔ sɩ nɔɣɔ na sɩ suka təcaɣalɛ ntɛ́ təna.


Rumariˈ tek quicˈuan chic quiˈ, man chic ye caˈiˈ ta cˈa winek, ma que ta chic riˈ, xa jun xtiquiben. Rumacˈariˈ ri can ye tunun chic ruma ri Dios, majun winek ri tijacho ta quiche (quixin). Queriˈ ri tzˈibatajnek ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Saa ɩnɩ apalʋ na alʋ pa ta kɛ yəlaa naalɛ tɔtɔ. Ama pa pəsa yʋlʋ kʋlʋm kɛ́ təkoŋ. Ye mpʋ ɩlɛ, yʋlʋ ɩ́ taa yasɩ mpi Ɩsɔ kpɛntaa tɔ.


Y pa rox kˈij, ruma chi ri cakˈikˈ can cˈa cˈo na, can xojtoˈon cˈa chukaˈ riyoj, riche (rixin) chi qˈuiy chare ri rusamajbal ri barco xkarokij ca pa yaˈ. 	 Pəlɛ pə tɛʋ kʋfemuɣu, pa kpaɣa kpɩɩlʋɣʋ wontu na pa maɣamaɣa pa niŋ na pá lɔ.


Y ri Esteban xubij: Wachˈalal aj Israel y riyix ri principaliˈ chupan re katinamit, tiwacˈaxaj na cˈa re xtinbij chiwe re wacami: Ri Dios ri cˈo rukˈij rucˈojlen, xukˈalajsaj riˈ chuwech ri katataˈ Abraham ri xcˈojeˈ ojer ca. Y riˈ, tek cˈa cˈo na cˈa chiriˈ chupan ri lugar Mesopotamia rubiˈ, tek cˈa ma jane rutzijol chi nbecˈojeˈ ta ri pan Harán. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩtiyɛɛnɩ cɔwa sɩ: Ma tɛɛtʋnaa na ma caanaa mɛ, ɩ́ tʋ ŋkpaŋŋ na ɩ́ nɩɩ. Teeli Ɩsɔ lɩɩ ta caanaa caanaa caa sɔsɔ Apəlaham tɔɔ kɛ́ ɩ ka wɛʋ Mesopotami na pə́cɔ́ ɩ́ kʋləɣɩ na ɩ́ puki Halaŋ kɛ caɣaʋ tɔ.


Y riyoj can junan cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma can cˈo ri Espíritu riche (rixin) ri cukbel cˈuˈx kiqˈui achiˈel ri tzˈibatal ca, tek nubij: Riyin xinnimaj y rumariˈ tek ntzijoj ri nuniman, nichaˈ ri tzˈibatal ca, y quecˈariˈ nikaben riyoj wacami nikatzijoj ri kaniman. 	 Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ma tɛma ma taa na Ɩsɔ tɔɣɔ ma yɔɣɔtaa. Tá tɔtɔ tá hʋwɛɛ wɛ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔm taa tɔɣɔ tə tɛma ta taa na Ɩsɔ na pə tɔɔ kɛ́ tá nɔɔsɩ tɔɔ ɩɩ suŋ.


Y yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique ri ye oxiˈ rudiscípulos: Sibilaj nim ri bis cˈo pa wánima, ya yirucamisaj nnaˈ riyin. Quixcˈojeˈ cˈa ca jubaˈ waweˈ, quixcˈaseˈ y ma quixwer ta ka, xchaˈ chique. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Ma laŋlɛ wakəlaa kɛ́ tətɔɣɔtɔɣɔ pə fɛɩ kɛɛsʋɣʋ. Ɩ́ caɣa cənɛ na má na-mɛ tə́ feŋiɣi.


Ri Rucˈajol ri Dios sibilaj xnimirisex rukˈij que chiquiwech ri ángeles, y chukaˈ ri rubiˈ Riyaˈ can más wi nim rejkalen que chuwech ri quibiˈ ri ángeles. 	 Ɩsɩɩ Ɩsɔ Pəyaɣa ŋkɛ ka kəla ɩsɔtaa tillaa təcaɣacaɣa tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ ha-kɛɣɛ hətɛ nte tə kəla ɩsɔtaa tillaa nyəna tɔ.


Ri niquitij cˈa ri nuchˈacul y niquikum chukaˈ ri nuquiqˈuel, xa jun cˈa ri xtikaben quiqˈui. Riyeˈ xquecˈojeˈ wuqˈui riyin y riyin quiqˈui riyeˈ. 	 Ye wei ɩ́ tɔɣɔ ma tɔnʋɣʋ nantʋ, na ɩ́ nyɔɔ ma caləm, ma na pʋntʋ tɩɩ wɛɛ təma taa kɛ́.


Ruma ri nibe awánima chrij ri puek, chiriˈ nipe wi ronojel ruwech etzelal. Y can yecˈo kachˈalal ri xquiyaˈ yan ca ri Dios ruma xbe cánima chrij ri puek, y ri puek riˈ xa qˈuiy kˈaxon xucˈom pe chique. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, liɣitee pulaɣa tɔɔ kɛ́ ɩsaɣatʋ təna caaləɣɩ. Lɛlaa ná nyəna pɔɣɔlaɣa caaʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́ caŋ pə́ ləsɩ-wɛɣɛ Ɩsɔsɛɛlɛ taa, na pá kʋɣɩ pa təɣɩ sɔsɔm na laŋwakəlɛɛ paɣalɛ.


Xa ma can ta cˈayef (cuesta) chi nikˈax ri jun chicop ri camello rubiˈ pa ti rachek jun bak riche (rixin) tˈisoˈn (tzˈisoˈn), que chuwech chi ntoc jun beyon pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩsəna mpi pə wɛ yooyoo kɛ́ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋna pənyálaɣa pʋ́ʋ́ɣʋ́ na ɩ́ lɩɩ tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ pə wɛ liɣitee tʋ kɛ katɛ sɩ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ Kawulaɣa taa, halɩ pə tɩɩ tɛɛ mpʋ.


Y ri Judá, rucˈajol ca ri Joana, y ri Joana rucˈajol ca ri Resa, y ri Resa rucˈajol ca ri Zorobabel, y ri Zorobabel rucˈajol ca ri Salatiel, y ri Salatiel rucˈajol ca ri Neri. 	 na Yota kɛ́ Yowanaŋ pəyaɣa, na Yowanaŋ kɛ́ Lesa pəyaɣa, na Lesa kɛ́ Solopapɛɛlɩ pəyaɣa, na Solopapɛɛlɩ kɛ́ Salatiyɛɛ pəyaɣa, na Salatiyɛɛ kɛ́ Neli pəyaɣa,


¿Achique ta niben riyix xa ta cˈo jun achi beyon ri napon iwuqˈui tek imolon iwiˈ pa rubiˈ ri Dios, y ri achi beyon riˈ rucusan el pukˈaˈ (napakˈeˈ) banon riqˈui kˈanapuek, chukaˈ ye rucusan ta el jabel tak tziek? ¿Y que ta chukaˈ riˈ ntoc ta apo jun achi ri can nikˈalajin chi xa pobre y xa can ti lawaloˈ chic ri rutziak? 	 Ye ɩsɩɩ ɩ́ kotaa na ɩ́ caɣaa kɛlɛ, na nɔɣɔlʋ sʋʋ na ɩ́ lɛɛ wʋla kukuule na ɩ́ suu wontu kʋpantʋ, na kʋnyɔntʋ nɔɣɔlʋ náá sʋʋ tɔtɔ, na ɩ́lɛ́ ɩ wontu cəla cələɣɩ cələɣɩ.


Y ri Jesucristo xchˈo cˈa y xubij: Riyin xa yipe yan. Y can cˈo cˈa rutojbalil ncˈom pe chique quinojel. Y can achique cˈa rubanic ri yequibanalaˈ chiquijujunal, can queriˈ cˈa chukaˈ ri rutojbalil ri xtiquicˈul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yɔɣɔtaa sɩ: N nɩɩwaa, maa kɔɔ nɔɔnɔɔ. Maa kpɛnna ma kʋfɛləŋ na má kɔɔ na má fɛlɩ paa wei kɛ́ mpi ɩ lapa tɔ.


Y Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin nibij riyix? xchaˈ chique. Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xubij chare ri Jesús: Yit cˈa riyit ri Cristo, ri yit takon pe ruma ri Dios, xchaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa ɩ ɩfalaa sɩ: Na mɛ se, mə hʋʋkɩ sɩ ma kɛ́ awe? Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: N kɛ́ Ɩsɔ Mesii.


Y cˈacˈariˈ xubij chique quinojel: Wi cˈo jun nrajoˈ yirutzekelbej, man cˈa tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal. Xa can tubanaˈ cˈa achiˈel nuben jun ri benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Ma nuben ta chic ri nurayij ka riyaˈ. Wi cˈo cˈa jun nichˈobo chi nicowin nuben queriˈ kˈij kˈij, utz chi nipe wuqˈui y quirutzekelbej cˈa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa pa tənaɣa heeluɣu sɩ: Wei ɩ caa sɩ ɩ́ təŋɩ-m pʋntʋ ɩ́ la ɩ təɣɩ awusa, na ɩ́ səɣələɣɩ ɩ səm tesika kɛ paa ɩfemle nte, na ɩ́ təŋəɣəna-m.


Cˈa pa rox kˈij cˈa chare ri quisachon wi ca ri acˈal, cˈacˈariˈ xquil ri acˈal pa rachoch ri Dios chiriˈ pa Jerusalem, tzˈuyul apo quiqˈui ri achiˈaˈ ri qˈuiy quetaman chrij ri ley, nracˈaxaj ri niquibij y cˈo chukaˈ ri yerucˈutulaˈ apo chique. 	 Pə lapa kʋyɛɛŋ tooso ɩlɛna pá na-ɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ caɣa Yuta nyə́ma sɛɣɛsəlaa sɔsaa kiŋ na ɩ́ nɩɩkɩ pa sɛɣɛsʋɣʋ na ɩ́ pɔɔsəɣɩ-wɛɣɛ tɔmnaa.


Y yacˈariˈ tek xpe jun nimalaj cakˈikˈ pa ruwiˈ ri choy. Ri ruwiˈ yaˈ xa jubaˈ ma numuk ri jucuˈ. Pero ri Jesús warnek el. 	 Tənaɣa heelim sɔsɔɔm kʋla teŋku tɔɔ na lʋm hola waasəɣɩ kpɩɩlʋɣʋ. Ama pə pamna Yesu tooki.


Y chiquicojol ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios pan Antioquía, yecˈo cˈa profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, y yecˈo chukaˈ tijonel ri yetijon quiche (quixin) ri kachˈalal chupan ri ruchˈabel ri Dios, achiˈel ri Bernabé, ri Simón ri nibix chukaˈ Niger chare, ri Lucio ri aj Cirene, ri Manaén ri xqˈuiytisex junan riqˈui ri Herodes ri xkˈato tzij chiriˈ pa Galilea, y ri Saulo. 	 Antiyɔka Yesu sɛɛlaa taa ka wɛ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa, na sɛɣɛsəlaa. Pa həla ntɔ. Paanapasɩ, na Simiyɔŋ (wei pa cuɣusaa sɩ Apalʋkpɛtʋ tɔ), na (Silɛɛnɩ tʋ) Lusiyusi, na Manaheŋ (wei na Kʋfənɛɛ Helɔtɩ paa pɩɩ təntəmlɛ tɔ), na Sɔɔlɩ.


Y xabachique cˈa ri utz yixrutzˈet ruma wuqˈui riyin ri Cristo yixcˈo wi, astapeˈ xa jun vaso raxyaˈ ri nuyaˈ chiwe, can kitzij cˈa nbij chiwe chi can cˈo rajel ruqˈuexel ri xtucˈul. 	 Na ye wei ɩ ha-mɛɣɛ lʋm sasala anɛ sɩ ɩ́ kɛ́ Kilisiti nyə́ma, pʋntʋ kaa laŋ pə kasəyaɣa.


Y cˈacˈariˈ ri itzel winek xubij chic chare ri Jesús: Riyin njech pan akˈaˈ re nimaˈk tak tinamit reˈ, ri can cˈo quicˈojlen, y riyin nyaˈ kˈij chawe riche (rixin) chi riyit nakˈet tzij pa quiwiˈ, ruma pa nukˈaˈ riyin ye jachon wi ca, y riyin yicowin nyaˈ xabachoj chare nwajoˈ nyaˈ wi. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Maa ha-ŋ pə toŋ na pə teeli təna. Pə taɣa pʋlʋ, ma niŋ taa kɛ́ pa tʋ pə təna, na má nɔkaa ma ha wei ma sɔɔlaa tɔ.


Ruma riyoj ri nikanimaj chi ri Jesucristo xcom y xcˈastej el, can nikanimaj chukaˈ chi queriˈ xtuben ri Dios quiqˈui ri ye caminek chic el, ri xquinimaj el ri Jesucristo tek xecˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef. Ri Dios can xquerucˈasoj wi el. 	 Ɩsɩɩ tə tɛma tá taa sɩ Yesu səpa na ɩ́ taɣanɩ fem tɔ, mpʋ tɔtɔɣɔ tə tɛma tá taa tɔtɔ sɩ Ɩsɔ ká kpɛnna Yesu na mpa pa səpa Yesu mpaaʋ taa tɔ na ɩ́ məŋna.


Y xtuben cˈa chique ye qˈuiy awech israelitas chi niquinimaj ri Ajaf Dios y nijalatej ri quicˈaslen. 	 Kaa məŋna Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma paɣalɛ kɛ pa Caa Ɩsɔ kiŋ.


Jabel ruwaˈikˈij tek wuma riyin yixyokˈ y tek ri winek itzel niquinaˈ chiwe, y niquibij ronojel itzel chiwij, y tek wuma riyin nitzˈuculux tzij chiwij. 	 Paa yəlaa ka tʋʋkɩ-mɛ, yaa pa naasəɣɩ-mɛ, yaa paa looli ɩsaɣatʋ na pá suu-mɛ, sɩ ɩ́ kɛ́ ma ɩfalaa tɔ pə tɔɔ. Ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́.


Riyin xixintek cˈa riche (rixin) chi xaxu (xaxe wi) chic nicˈol ruwech ri ticoˈn ri ma yix ta riyix ri yix samajiyon. Ruma ye nicˈaj chic cˈa samajelaˈ ye tiquiyon ca ri ticoˈn riˈ, y riyix xaxu (xaxe wi) chic ximol ruwech ri ticoˈn ri quisamajin riyeˈ, xchaˈ ri Jesús chique ri rudiscípulos. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ, ma tila-mɛ sɩ ɩ́ kʋ haləm mpi ɩ́ taa hala tɔ. Lɛlaa ná halaa na kaɣana pə waasəɣɩ-mɛ.


y ri Judas Iscariote ri xjacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek. Y quinojel cˈa riˈ xebe riqˈui ri Jesús pa jun jay. 	 na Yutaasɩ Ɩsəkaleeu wei ɩ hʋlaa sɩ Yesu kolontunaa ɩ́ kpa-ɩ tɔ.


Y ri Herodes xubij cˈa chique ri rusamajel: Ri Jesús xa ya ri Juan ri Bautista ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. Rumariˈ tek cˈo uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi qˈuiy ri nicowin yerubanalaˈ, xchaˈ chique. 	 Ɩlɛna ɩ́ yɔɣɔtɩ ɩ təmlɛ nyə́ma kiŋ sɩ: Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ ɩ́lɛ́ ɩ taɣanna fem. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ lakɩ piti təma.


Ri nimalaj sacerdote riˈ chukaˈ xa jun relic winek; xa can rusutin chukaˈ riˈ ri mac chrij riyaˈ, y rumariˈ tek retaman nujoyowaj quiwech ri winek ri xa ma quetaman ta achique ri ruraybel ri Dios, ri xa ye sachnek riqˈui ri quinaˈoj. 	 Kɔtʋlʋ sɔsɔ ná takaa na ɩ́ ná ɩsəna ɩcantʋ wɛɛ tɔ, ɩlɛ ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ hʋ́lɩ́ suulu kɛ pəcɔɣɔ ɩsɛ kʋkpɛɛtɛɛ nyə́ma na mpa pa pəntəɣɩ kʋpəntʋ tɔ.


Y yacˈariˈ tek xquinitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, chi yin petenak pa jun sutzˈ, riqˈui chic nimalaj wuchukˈaˈ y riqˈui chukaˈ jun nimalaj nukˈij nucˈojlen, xchaˈ ri Jesús. 	 Waatʋ ɩnəɣɩ paa na Yʋlʋ Pəyaɣa má ma səŋa ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɔɔ, na má tiiki na ma toma kɛ sɔsɔm na ma teeli.


Y wi ta riyeˈ xecom el jurayil y xa man ta yecˈastej chic pe jun bey, ri Dios man ta qui‑Dios chic riyeˈ, ruma ri Dios ma Dios ta quiche (quixin) caminakiˈ, xa can Dios quiche (quixin) ri cˈo quicˈaslen. Rumacˈariˈ riyin nbij chi xa yix sachnek riqˈui ri nibij, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Ɩsɔ kɛ́ weesuɣu nyə́ma nyəŋ kɛ́, ɩ ta kɛ sətaa Ɩsɔ. Pə liɣita-mɛɣɛ yem kɛ́.


Y ma queˈimestaj ta ri ye tzˈapel pa tak cárcel. Tinaˈ kˈaxon pa tak iwánima, achiˈel ta xa can yix tzˈapel chukaˈ riyix pa cárcel. Y chukaˈ ma queˈimestaj ta ri banon chique chi yecˈo pa tijoj pokonal. Ruma riyix iwetaman achique riˈ ri tijoj pokonal. 	 Ɩ́ tɔɔsɩ saləkatʋnaa tɔɔ ɩsɩɩ ye mə na-wɛ ɩ́ ka wɛnna saləka ɩnɩ ɩ taa ɩ́ ka lapa tɔ. Na ɩ́ tɔɔsɩ mpa pa lakɩ nyaŋ tɔ pa tɔm ɩsɩɩ mə maɣamaɣa kɛ pa lakɩ mpʋ.


Ri Jesús xbe pa tinamit Nazaret, ri tinamit ri xqˈuiy wi Riyaˈ. Y chupan ri uxlanibel kˈij, Riyaˈ xbe cˈa chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, can achiˈel wi ri tuben. Y tek cˈo chic chiriˈ, Riyaˈ xpaˈeˈ cˈa, riche (rixin) chi nusiqˈuij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pola Nasalɛtɩ timpi ɩ pɩɩwa tɔ, na ɩ́ sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ tam tɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa sɩ ɩ kaləɣɩ Ɩsɔ Tɔm.


Ruma riyin ma yin kajnek ta pe chilaˈ chicaj chubanic ri nwajoˈ riyin. Riyin yin kajnek pe chubanic ri samaj ri nrajoˈ ri yin takayon pe. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ma tiina ɩsɔ kɛ́ sɩ ma lakɩ wei ɩ tila-m tɔ ɩ luɣu nyəntʋ, pə taɣa ma maɣamaɣa ma nyəntʋ.


Wachˈalal, riyin ma ntzˈibaj ta cˈa jun cˈacˈacˈ pixaˈ chiwe. Ruma re pixaˈ reˈ xa can cˈo chic ri ojer ca, y re chˈabel reˈ can xiwacˈaxaj yan pe riyix ri pa rutiquiribel tek xinimaj ri Dios. 	 Ma taapalaa, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ kʋfatʋ natələɣɩ ma ŋmaa takəlaɣa sɩ ma heeliɣi-mɛ. Ama kʋsəsɩɩtʋ kʋpəntʋ nti pə heela-mɛɣɛ hatuu kancaalaɣa tɔɣɔ. Na kʋsəsɩɩtʋ kʋpəntʋ ntəɣəlɛ tɔm nti ɩ́ tɛma nɩɩʋ tɔ.


Jun soldado nucˈuaj chukaˈ jun perepic chˈichˈ ri achoj chrij nutoˈ wi riˈ chiquiwech ri chˈab (flecha) ri cˈo el kˈakˈ chutzaˈn. Y riyix riche (rixin) chi nikˈet ri itzel winek tek can nutij rukˈij chiwij riche (rixin) chi nrajoˈ yixmacun, nicˈatzin chi can ticukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios ruma ri icukbel cˈuˈx can achiˈel ri perepic chˈichˈ ri nucusaj ri soldado. 	 Ɩ́ tɛ mə taa na Ɩsɔ kɛ́ tam na pə́ wɛɛ ɩsɩɩ kpálʋ́ɣʋ́ ŋku ɩ́ ká kentiɣina ɩsaɣatʋ tʋ nyə́má sɔtʋ nyəna tɔ.


Y ri Pedro xuchop cˈa ri rajquikˈaˈ ri achi riche (rixin) chi xpaˈeˈ. Y can yacˈariˈ xchojmir. Ri raken xecˈojeˈ cˈa el quichukˈaˈ y queriˈ chukaˈ ri rukul tak raken. 	 Ɩlɛna Piyɛɛ siisi na ɩ́ tɔkɩ kaakalaɣa na niŋ ntɔɣɔŋ, na ɩ́ kʋsɩ. Tənaɣa kaakalaɣa nɔɔhɛɛ na ka nɔɔcʋwasɩ kpa toŋ kɛ kpakpaa.


Y tek ri Pablo y ri Bernabé ye kˈaxnek chic el ri pa Perge, xebe cˈa pa jun chic tinamit ri Antioquía chukaˈ rubiˈ. Y ri tinamit riˈ pa rucuenta ri Pisidia cˈo wi. Y chupan cˈa ri uxlanibel kˈij, riyeˈ xebe cˈa pa jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y xebetzˈuyeˈ cˈa. 	 Pa lɩɩ Pɛɛsɩ, ɩlɛna pá tɛɛna Antiyɔka kɛ Pisiti tɛtʋ taa. Pə tala kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule, ɩlɛna pá sʋʋ Yuta nyə́ma təkotile taa na pá caɣa.


Y wi cˈo jun kachˈalal chicojol ri nunaˈ chi cˈa cˈo na naˈoj ri nicˈatzin chare, tucˈutuj cˈa chare ri Dios. Y Riyaˈ can ma xtupokonaj ta xtuyaˈ pe qˈuiy. Queriˈ nuben quiqˈui quinojel ri yecˈutun, y majun achique ta xtubij chique. 	 Paa na mpʋ ye mə taa nɔɣɔlʋ laŋa nyəm, ɩ́ sələmɩ Ɩsɔ na ɩ ká ha-ɩ-wɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ɩ́lɛ́ ɩ fɛɩ felentu kɛ paa pəcɔ. Pəyele ɩɩ kootiɣi nɔɣɔlʋ.


Achiˈel rubanon ri kachˈacul, cˈo rukˈaˈ, cˈo raken, cˈo runakˈ ruwech, pero xa jun chˈaculaj rubanon ronojel. 	 Yʋlʋ tɔnʋɣʋ pilimile wɛʋ tɔ pə taɣa nɔɔhɛɛ tike yaa niŋ yaa ŋkpaŋŋ yaa ɩsɛ tike wɛnna. Ama pə tənaɣa mpʋ pə wɛnna kʋ tɔɔ.


Ma tikˈet ta chi nisamej ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ɩ́ taa kaɣatɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ, ɩ́ yele-ɩ na ɩ́ la ɩ təmlɛ.


Y yacˈariˈ tek ri ye rumozo ri rajaf ri ulef xeˈapon cˈa riqˈui y xquibij chare: Ri ijaˈtz ri xatic ka pan awulef can utz wi. Xa yacˈa wacami cˈo itzel kˈayis chucojol. ¿Acuchi (achique) cˈa xpe wi ri ijaˈtz riche (rixin) ri itzel kˈayis? xechaˈ. 	 Tənaɣa taalɛ ńtɛ́ tə tʋ pəyalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa pə taɣa kʋtɔɣɔʋ kɛ n ka tuu nyá taalɛ taa? Pə lapa ɩsəna na nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ siti pə hɛkʋ taa?


Y majun cˈa mozo ri nicowin ta nisamej quiqˈui ye caˈiˈ patrón. Ruma wi nrajoˈ jun chique ri rupatrón, nretzelaj ca ri jun chic. Y wi can sibilaj nunimaj rutzij ri jun, can nretzelaj ri jun chic. Y quecˈariˈ chukaˈ, ri winek ri xa benak ránima chrij ri beyomel, ma nicowin ta nuben ri nrajoˈ ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Təmlɛ tʋ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɩ yəlaa naalɛ na ɩ́ lakɩ pa təma. Ye ɩ kpəpa mpʋ, ɩ ləmaɣasɛɛ kɔŋ a wɛɛ lɛlʋ tɔɔ kɛ́, na ɩ́ yele lɛlʋ. Yaa ntanyɩ, ɩ paasəna lɛlʋ na ɩ́ kisi lɛlʋ. Mɛ ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɩ Ɩsɔ na liɣitee na ɩ́ təŋ mpʋ.


Can nikˈalajin cˈa chi riche (rixin) chi yatzˈetetej ruma ri Dios chi majun amac, cˈo chi naben ri nrajoˈ Riyaˈ, y ma xu (xe) ta wi nabij chi animan. 	 Pənɛntɛ mə maɣamaɣa ɩ́ nawaɣalɛ sɩ yʋlʋ təma kɛ Ɩsɔ nyənəɣəna-ɩ yʋlʋpaŋ, pə taɣa ɩ taa tɛm na Ɩsɔ pə tɔɔ tike.


Tiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios. Ruma xaxu (xaxe wi) Riyaˈ ri nicowin nibano chiwe chi can nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui. Queriˈ nubij ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri ruchˈabel ri Jesucristo ri ntzijoj riyin. Re chˈabel reˈ ma can ta kˈalajsan pe ruma ri Dios, xa cˈa ya re tiempo reˈ xukˈalajsaj jabel. 	 Tə sa Ɩsɔ. Ɩnɩ ɩ pəsəɣəna na ɩ́ la na ɩ́ nyɔɔ toŋ kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa təkeŋkeŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma kpaaləɣɩ tɔ ɩ wɛɛ. Na ntɩ ɩnəɣɩ ma tɩɩ lakəna waasʋ kɛ Yesu Kilisiti tɔɔ. Na kʋlʋmtʋ ntəɣəlɛ na Ɩsɔ sɩɩ ɩsəna mpi na ɩ́ təŋəɣɩ-wɩ na ɩ́ lakɩ tɔ. Mukaɣa tɛɛ kɛ́ pɩɩ wɛɛ na kaɣana tə́ cɛkəna. Pɩɩ taaŋa ɩ taa kɛ́, ɩ ta hʋlɩ nɔɣɔlʋ.


Y tek xticˈulwachij ronojel riˈ, xa quixquicot cˈa, y can ticˈojeˈ nimalaj quicoten iwuqˈui, ruma chi nim rajel ruqˈuexel ri xticˈul chilaˈ chicaj. Ruma xa can queriˈ chukaˈ ri tijoj pokonal ri xquikˈaxaj ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyeˈ xquikˈaxalaˈ tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri catiˈt quimamaˈ ri winek ri yeˈetzelan iwuche (iwixin) riyix wacami. 	 Waatʋ ɩnɩ mə laŋa ɩ́ hɛɛ sɔsɔm na ɩ́ paa teu. Pə taɣa pʋlʋ, mə kasəyaɣa ká tɔɔ sɔsɔm kɛ ɩsɔtaa kɛ́. Mpʋ ɩnɩ pə maɣamaɣa kɛ pa caanaa ka lapa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa.


Ruma riyoj xabacuchi (xabachique) ta na nipe wi tijoj pokonal chikij, pero ma oconek ta chikacˈuˈx. Cˈo jantek can ma nikil ta cˈa achique nikaben ruma qˈuiy ri rajawaxic chake, pero ma sachnek ta kacˈuˈx. 	 Kʋnyɔntɔɣɔlɛnaa kɛ waanɩ waanɩ pɩɩna-tʋ, ama tə ta kpisi. Nəɣəsɛɛ ná kʋɣɩ-tʋ, paa na mpʋ tɩɩ yeki tɛɛlʋɣʋ.


Y wacami cˈa wachˈalal, yixinjech ca pa rukˈaˈ ri Dios y ri ruchˈabel. Y ri chˈabel riˈ nukˈalajsaj ri rutzil ri Dios chkawech, y can nuben cˈa chake chi ri kacˈaslen niqˈuiy y nuben chukaˈ chi junan ri herencia xtikacˈul quiqˈui ri nicˈaj chic ri chˈajchˈoj chic quicˈaslen y ye riche (rixin) chic ri Dios. 	 Tɔʋ, pənɛntɛ ma kpaɣa-mɛ na má tʋ Ɩsɔ niŋ taa na ɩ tɔm kʋpantʋ taa tɔtɔ. Ɩnɩ ɩ pəsəɣəna na ɩ́ sɔɔsɩ-mɛɣɛ toŋ na ɩ́ la-mɛɣɛ kʋpantʋnaa mpa ɩ faɣasaa na ɩ́ sɩɩ sɩ ɩ ká ha mpa pa kɛ́ ɩ nyə́ma sɩ pə wɛɛ ɩsɩɩ pa kpancoou tɔ.


Pero ri Pablo xurek apo ruchiˈ y xubij chare: Ma tacamisaj ta awiˈ, xa yojcˈo konojel waweˈ, xchaˈ. 	 Tənaɣa Pɔɔlɩ holina toŋ sɩ: Kaɩ, taa la nyá təɣɩ asalaʋ, tá təna təpaɩ tə wɛɛ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Xa ta can ya ri Dios ri Itataˈ, can ta nikˈalajin, ruma yiniwajoˈ ta y yinicˈul ta jabel; ruma riyin can riqˈui ri Dios yin elenak wi pe y xinocˈulun chicojol. Y ma nuyonil ta riyin xinchˈob chi xipe chuwech re ruwachˈulef. Can ya wi ri Dios ri yin takayon pe. 	 Ɩlɛna Yesu tɔ Falisanaa sɩ: Ye tampana, Ɩsɔ ka kɛ́ mə Caa, ɩ́ ka sɔɔla-m. Mpi tɔ, ɩ kiŋ kɛ ma lɩɩnaa, na ɩ kɔntɛ kɛ ma kɔma. Ma ta kɔɔ ma maɣamaɣa ma kɔntɛ. Ama ɩnɩ ɩ tilina-m.


Yacˈa ri ruwajay ri riche (rixin) ri rachoch ri Dios, ma tawetaj ta, ruma xa jachon chic pa quikˈaˈ ri winek ri ma ye israelitas ta. Cawinek caˈiˈ icˈ ri xtiquipalbej ri lokˈolaj tinamit. 	 Ama yelina tə waalɩ tɔɔ taasɩ, taa maɣasɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa yelina kpaɩ nyə́ma kɛ ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ kɛ́ sɩ pɛlɛ pá yaɣa-tɛɣɛ nɔɔhɛɛ kɛ ɩsɔtʋnaa nɩɩlɛ na naalɛ taa.


Y ri quimolon cˈa quiˈ ri chiriˈ xeˈokˈ, xquikˈetelaˈ y xquitzˈumaj (xquitzˈubaj) ruchiˈ chukaˈ ri Pablo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa sʋʋ wula na pá kpɛkəɣəna Pɔɔlɩ kɛ pa kpakpaa kpɛkʋɣʋ.


Wacami riyix can ticˈutuˈ cˈa ri utzil ri cˈo iwuqˈui y can ta napon rutzijol cˈa quiqˈui ri iglesias chi riyix can yeˈiwajoˈ wi ri kachˈalal. Can achiˈel ta cˈa ri itzijol ri kelesan riyoj, chi sibilaj yix jabel, can que cˈa riˈ tibanaˈ. 	 Ɩ́ la na pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ sɔɔla-wɛ na tampam, ɩlɛna Yesu sɛɛlaa kpeka tɛ a taa na á nyɩ sɩ tə sama-mɛ tɔ, pə taɣa yem tɔɔ se.


¿Achique nabij riyit? ¿La rucˈamon cami chi nikatoj ri alcawal ri nubij ri César ri cˈo chi nikatoj, o xa ma rucˈamon ta? xechaˈ chare ri Jesús. 	 Pə wɛ mpʋ tɔ, ta mpaaʋ taa pə mʋna tə́ fɛlɩ lampuu kɛ Lom wulaʋ sɔsɔ na?


Riyaˈ ma nuben ta achiˈel niquiben ri nimalaj tak sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Riyeˈ ronojel kˈij yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios. Queriˈ niquiben ruma ri quimac riyeˈ y ruma chukaˈ ri quimac ri quiwinak. Yacˈa ri Jesús ma rajawaxic ta chi qˈuiy mul cˈo ta ri nutzuj (nusuj) chuwech ri Dios. Ruma Riyaˈ xa jun bey cˈa ri cˈo chi xcom chuwech ri cruz y can riche (rixin) ronojel tiempo nicˈatzin. 	 Pə fɛɩ sɩ ɩ ká lakɩ kɔtasɩ kɛ tam kɛ́ ɩnɩ ɩ maɣamaɣa ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ, na pə́ kaasɩ na ɩ́ lá samaa ɩsaɣatʋ tɔɔ, ɩsɩɩ kɔtəlaa sɔsaa lɛlaa lakʋɣʋ tɔ. Ama waatʋ wei ɩ ha ɩ tɩ na ɩ́ sɩ tɔ pə wɛ ɩsɩɩ ɩ lapa kɔtaɣa kɛ tɔm kʋlʋm kɛ kpakpaa kɛ tam tɔɔ kɛ́.


Riyaˈ xubij chic cˈa: Can utz wi chi xkˈax chiwech, ruma xixoc yan achiˈel jun aj tzˈib ri qˈuiy retaman chrij ri ye tzˈibatal ojer ca, y qˈuiy chukaˈ ntajin nretamaj chrij ri rajawaren ri Dios. Y rumariˈ can yix junan cˈa riqˈui jun tataˈaj pa jun jay ri can cˈo rubeyomal ruyacon. Tek cˈo nicˈatzin wi, riyaˈ yeberelesaj pe ri can cˈo chic kˈij ye ruyacon y yeberelesaj pe chukaˈ ri xa cˈa jubaˈ quecˈojeˈ riqˈui, xchaˈ ri Jesús. 	 Tənaɣa ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ye Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ nɔɣɔlʋ ɩ pəsa ɩsɔtaa Kawulaɣa taa ɩfalʋ, ɩ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ təyaɣa tʋ kʋpaŋ wei ɩ ləsəɣɩ ɩ wontu təsɩɩlɛ kɛ kʋfatʋ na nti tə taaŋaa tɔɣɔ waatʋ waatʋ tɔɣɔ.


Tachajij cˈa jabel ri acˈaslen y queriˈ chukaˈ tabanaˈ riqˈui ri utzilaj tijonic ri nacˈut chiquiwech ri kachˈalal. Y man tayaˈ ta ca rubanic re nchilabej chawe, ruma wi naben ronojel reˈ, xtacol awiˈ riyit y xqueˈacol chukaˈ ri yeˈacˈaxan awuche (awixin). 	 Feŋiɣi nyá tɩ na nyá kʋsɛɣɛsətʋ tɔɔ tɔtɔ. Tɔkɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ teu. Tɔm tampana tɔɔ, ye n lakɩ mpʋ, n ká ya nyá tɩ nyʋɣʋ na nyá nɩɩntaa nyəŋ tɔtɔ.


Ri ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel, niquetzelaj ri Dios, ruma ma niquinimaj ta ri nubij ri ruley ri Dios. Y ni xa ta yecowin niquinimaj. 	 Mpa pa sɛɛsa ɩsəlɛ na yʋlʋwɛɛtʋ kʋpəntʋ təŋʋɣʋ tɔ, pa kɛ́ Ɩsɔ kolontunaa kɛ́. Paa təŋəɣɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ, paa tɩɩ pəsəɣɩ-tɩ tɔ se.


Y ri Jesús xubij chare: ¿Achique cˈa ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe) wi cˈa Jun ri utz y riˈ ya ri Dios. Wi riyit can nawajoˈ cˈa yatapon chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, can queˈanimaj cˈa ri pixaˈ, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n pɔɔsəɣɩ-m kʋpantʋ tɔɔ? Yʋlʋ kʋlʋm təkoŋ kɛna kʋpaŋ. Ye n caa sɩ ń hiki weesuɣu, təŋ mpi pa kɛɛsa kʋsəsɩɩtʋ taa tɔ.


Yacˈa ri winek ri ma quiniman ta ri Cristo, ma pa nukˈaˈ ta riyin cˈo wi riche (rixin) chi nkˈet tzij pa quiwiˈ. Yecˈa ri kachˈalal ri yemacun ri nicˈatzin chi nikakˈet tzij pa quiwiˈ, ruma riyeˈ chkacojol yecˈo wi. 	 Ye pə kaasa mpa pa ta kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa tɔ, pə taɣa maa lana pɛlɛ pa tɔm. Ama Ɩsɔ ká hʋʋnana pɛlɛ. Mə na mpa ɩ́ kaa kpekəle tɔ pə taɣa pa tɔm kɛ ɩ́ ka la? Pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Yʋlʋ ɩ́ lakɩ ɩsaɣatʋ ɩ́ ləsɩ-ɩ mə hɛkʋ.


Y xcˈojeˈ cˈa oxiˈ icˈ chiriˈ. Y tek riyaˈ xrajoˈ xbe pa barco riche (rixin) chi nitzolin pa ruwachˈulef Siria, yacˈariˈ tek xunabej chi ri rech aj Israel ri ma quiniman ta, cˈo ri quichˈobon chi niquiben chare tek xtoc el ri pa barco. Y rumariˈ riyaˈ xa xujel ri ruchˈobon, riyaˈ xa xuchˈob chi xtikˈax chic jun bey ri pa Macedonia. 	 na ɩ́ caɣa tənaɣa ɩsɔtʋnaa tooso. Waatʋ wei ɩ lapa sɔɔlʋ sɩ ɩ puki Silii ɩlɛna ɩ́ nɩɩ sɩ Yuta nyə́ma tɔŋa ɩ mpaa kɛ pɛɛkʋɣʋ. Tənaɣa ɩ tɔma sɩ ɩ ká məŋna Masetoni tɔɔ kɛ́, tɔfɔ pə kaa la.


Riyin wetaman chi can yinawacˈaxaj wi pe. Y ronojel cˈa reˈ, nbij cuma re winek re quimolon pe quiˈ wuqˈui wacami, riche (rixin) chi tiquinimaj chi can yit cˈa riyit ri xatako pe wuche (wixin) chuwech re ruwachˈulef. 	 Ye má, ma nyəmá sɩ tam kɛ́ n mʋɣɩ ma nɔɣɔ. Ama yəlaa mpa pa cɔɔna-m ɩsəntɔ tɔ, pa tɔɔ kɛ́ ma yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna pá tʋna sɩ nyá tilina-m.


Ri Dios can ya Riyaˈ ri Rey riche (rixin) ronojel tiempo re benak, Riyaˈ ma camel ta, ni ma tzˈetetel ta, y xaxu (xaxe) wi Riyaˈ ri Dios y nimalaj etamanel. Can ta xtiyaˈox (xtyaˈ) rukˈij rucˈojlen Riyaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Aaa, Kawulaɣa tʋ, ɩnɩ ɩ wɛnna tam tɔɔ, ɩɩ səkɩ, paa naa-ɩ, ɩ tike təkoŋ ntɛ́ Ɩsɔ. Yəlaa təna ɩ́ samɩ-ɩ na pá tʋɣʋ-ɩ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami.


Rumariˈ ri achi riˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ri ye rumozos, y xerumol chukaˈ ri nicˈaj chic aj banoy ruwachbel ri jay riche (rixin) ri Diana, y xubij chique: Riyix iwetaman cˈa chi re jun samaj kachapon, can cˈo chˈacoj chrij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ koolu ɩnɩ ɩ kota-wɛ, na ɩ́ yaa ɩ koolaa lɛlaa təna, na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Apalaa mɛ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma kota-mɛ, saŋa taa ɩ́ nawa sɩ təmlɛ tənɛɣɛ tá kʋləɣəna.


Ri xchaˈo iwuche (iwixin) riyix, yin cˈa riyin, y xa ma yix ta cˈa riyix ri xixchaˈo wuche (wixin) riyin. Y riyin xixinchaˈ riche (rixin) chi yixintek chubanic ri nusamaj y riche (rixin) chukaˈ chi ri icˈaslen niwachin, y jurayil ta cˈa xtiwachin ri icˈaslen, riche (rixin) chi queriˈ xabachique cˈa ri xticˈutuj chare ri Nataˈ pa nubiˈ riyin, can xtuyaˈ pe chiwe. 	 Pə taɣa mə ləsəna-m, ama má ləsəna-mɛ, na má tʋ-mɛ sɩ ɩ́ polo na ɩ́ lʋlɩ pee nna a ka wɛɛ tam tɔ. Ye ɩ lakɩ mpʋ, ma Caa ka ha-mɛɣɛ pə təna mpi ɩ́ ká yaana ma hətɛ na ɩ́ sələmɩ-ɩ tɔ.


Yacˈa tek ri Pilato xracˈaxaj cˈa ri tzij ri xquibij ri winek chare, can yariˈ xberelesaj pe ri Jesús. Y xbetzˈuyeˈ ri acuchi (achique) can tukˈet wi tzij; lugar ri banon empedrar, y pa chˈabel hebreo nibix Gabata chare. 	 Pilatɩ nɩɩ mpʋ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩna Yesu kɛ́ awalɩ taɣa tɔɔ. Ɩlɛna ɩ maɣamaɣa ɩ́ kpa hʋʋlɛ kumte tɔɔ na ɩ́ caɣa. (Alaamee nyə́ma ná yaa-tɛ sɩ Kapata na pa tɛ taa.)


Tek ri Jesús xtaneˈ chi tzij ri ruchapon rubixic chiquiwech ri winek, Riyaˈ xbe pa tinamit Capernaum. 	 Yesu kɔma na ɩ́ tɛ yəlaa kɛ faaci lapʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ Kapənahum.


Ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit Timoteo ri can yit achiˈel nucˈajol, ruma can animan wi ri Jesucristo. Ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Kajaf Cristo Jesús xticˈojeˈ ta cˈa pan awánima. 	 Má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ Timotee. Nyá kɛna ma pəyaɣa təsiɣisiɣi kɛ́ Ɩsɔ sɛɛʋ taa. Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋlɩ-ŋ pɛɛlɛɛ na suulu na pá ha-ŋ alaafəya.


Yacˈa ri chicojol riyix jun wi chic. Ruma ri nrajoˈ chi nicˈojeˈ rukˈij chicojol, xa tubanaˈ chi ya riyaˈ ri más coˈol que chiquiwech ri nicˈaj chic. Y ri nrajoˈ chi ntoc jun cˈamol bey chicojol riyix, xa yariˈ ri tuchˈutinirisaj riˈ, querunimaj querilij ri nicˈaj chic. 	 Ama mɛ ɩlɛ pə́ taa wɛɛ ḿpʋ́ɣʋ́ mə kiŋ. Mə taa sɔsɔ ɩ́ pəsɩ ɩ təɣɩ mə səkpelu, na wei ɩ kɛ́ wulaʋ tɔ, ɩ́ pəsɩ ɩ təɣɩ təmlɛ latʋ.


Y ri jun ri xiyaˈo pa bis riyin, ma xu (xe) ta cˈa riyin ri xiruyaˈ pa bis, xa can queriˈ chukaˈ xuben jubaˈ chiwe riyix. Xa jubaˈ yichaˈ chiwe ruma ma nwajoˈ ta chi nyaˈ el ruwiˈ ri xbanatej. 	 Wei ɩ yelaa na piti kɔɔ mə hɛkʋ tɔ pə taɣa ma laŋlɛ kɛ ɩ wakəlaa, ama mə təna mə laŋa kɛ ɩ wakəlaa. Na paa pə ta tɩɩ kɛʋ mə təna, mə taa paɣalɛ laŋa kɛ ɩ wakəlaa.


Y ri ángel xubij chare ri María: Ya ri Lokˈolaj Espíritu riqˈui ri ruchukˈaˈ ri nimalaj Dios, ri xtika pe pan awiˈ. Rumacˈariˈ, ri lokˈolaj acˈal ri xtalex awuqˈui, can xtubiniˈaj na wi Rucˈajol ri Dios. 	 Ɩlɛna ɩsɔtaa tillu cɔ Malɩ sɩ: Feesuɣu Naŋŋtʋ ká tiina nyá tɔɔ, na ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ ká lana ɩ toma kɛ nyá kiŋ. Pə tɔɔ kɛ́ pəyaɣa ŋka n ká lʋlɩ tɔ paa yaa-kɛ sɩ yʋlʋ naŋŋtʋ na Ɩsɔ Pəyalʋ.


Can ticˈuluˈ jabel ruma queriˈ utz chi niben riyix lokˈolaj tak kachˈalal, chique ri xa jun chukaˈ quibanon riqˈui ri Ajaf. Nwajoˈ chi xtitoˈ ta ri kachˈalal Febe riqˈui ri nicˈatzin chare; ruma riyaˈ ye rutoˈon ye qˈuiy y queriˈ chukaˈ rubanon wuqˈui riyin. 	 Ɩ́ tɔkɩ-ɩ teu kɛ Tacaa tɔɔ. Pə tɩɩ wɛɛ kɛ́ sɩ Ɩsɔ yəlaa ɩ́ tɔkəɣɩ təmaɣa mpʋ. Ɩ́ nyɩɩla sənaʋ ŋkuɣu mə kiŋ, ɩ́ səna-ɩ. Ɩ́lɛ́ ɩ maɣamaɣa ɩ tema paɣalɛ, na pə́ tɩɩ kələna má.


Riche (rixin) chi nicˈuaj jun cˈaslen utz chiquiwech ri winek ri xa ma jane quiniman ta ri Jesucristo, y riche (rixin) chukaˈ chi ma nicˈatzin ta chi riyix niwajoˈ chi ye ta ri winek ri cˈo niquiyaˈ pe chiwe. 	 Mpʋ ɩnɩ pɩɩ yelina na ma ta nyɩ ɩsɔnaa tʋna-mɛ, na ɩ́ kaa caɣa na ɩ́ tɛɛlɩ nɔɣɔlʋɣʋ pʋlʋ taa.


Riyin xintzˈibaj re wuj reˈ chawe ruma can cukul wi nucˈuˈx awuqˈui chi can xtaben wi ri xincˈutuj chawe. Y ma xu (xe) ta wi ri utzil riˈ xtaben, xa can wetaman wi chi cˈo chic nicˈaj utzil ri xtaben. 	 Ma tɔŋna takəlaɣa kanɛɣɛ ŋmaaʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ na má tʋ-ŋ naani kɛ́ sɩ n ká la pə təna, haləna pə́ tɛləsɩ mpʋ.


Quinojel cˈa ri achiˈel can xecom riqˈui ri Cristo, can majun cˈa quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 Yʋlʋ wei ɩ tɛma səpʋ tɔ pə ləsa ɩlɛɣɛ ɩsaɣatʋ yomle taa kɛ́.


Y tek riyin ma yincˈo ta chic iwuqˈui, ri Nataˈ xtutek pe ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) chi yixrutoˈ. Y ya Riyaˈ ri xticˈojeˈ iwuqˈui pa nuqˈuexel riyin. Y can ya cˈa chukaˈ Riyaˈ xquixtijon, y xquerunataj ronojel ri chˈabel ri nbin ca chiwe. 	 Wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ, ɩnəɣəlɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei Tacaa ka kɔna-mɛ na ma hətɛ tɔ. Ɩ́lɛ́ ɩ ká hʋləna-mɛɣɛ tə təna, na ɩ ká tɔɔsɩ-mɛɣɛ tə təna nti maa heela-mɛ tɔ.