Ri chiriˈ chupan ri tinamit riˈ, majun bey cˈa xtikˈekumer ta riche (rixin) chi ntoc akˈaˈ. Y quinojel cˈa ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, man cˈa xticˈatzin ta chic ri sakil riche (rixin) ri kˈakˈ chique y ma xticˈatzin ta chic ri sakil riche (rixin) ri kˈij chique. Can majun chic. Ruma can ya cˈa ri Ajaf Dios ri xtisakirisan quiche (quixin). Y quinojel cˈa riˈ xquekˈato tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ahoo fɛɩ sɩ a tasəɣɩ yuɣu tɔtɔ. Pa kaa nyɩɩlɩ sɩ fətəla yaa ilim ɩ́ naa-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ, Tacaa Ɩsɔ ká tʋ-wɛɣɛ kɔkɔsɩ. Na paa tɔɣɔ kawulasɩ kɛ tam tɔɔ.


Y wi cˈo cˈa jun winek ri yarutzujuj (yarusujuj) pa kˈatbel tzij ruma nrajoˈ nrelesaj jun atziak, can man cˈa tapokonaj ta nayaˈ ca chare; y xa can tayaˈ cˈa ca chukaˈ ri achaqueta chare. 	 Ye nɔɣɔlʋ pona-ŋ tɔm hʋʋʋ sɩ ɩ lɛɛkəɣɩ nyá capa, tɛɛsɩ-ɩ nyá kpaɩ kɛ cɛlʋɣʋ.


Riyin ri Pablo can yin cˈa riyin yitzˈiban el riqˈui nukˈaˈ ri rutzil iwech ri ntek el. 	 Pɔɔlɩ má ma maɣamaɣa ma niŋ kɛ ma ŋmaana tɔm tənɛ sɩ ma sɛɛ-mɛ.


Y ri Pedro xubij cˈa chare ri Simón: Xa xcaqˈuis cˈa junan riqˈui ri arajil, ruma riyit nachˈob chi riqˈui ri puek yacowin nalokˈ ri nusipaj ri Dios. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma sɩ: Ɩsəna mpi n hʋʋʋ sɩ pa pəsəɣɩ pá ya Ɩsɔ hatɛ na liɣitee tɔ, nyá na nyá liɣitee ɩ́ la yem.


Yacˈa ri tziek ri xpisbex rujolon (ruwiˈ) ri Jesús, can jucˈan chic cˈo wi ca, banon ca ruchojmil. Can ma junan ta cˈo ca quiqˈui ri nicˈaj chic tziek. 	 Na saalaɣa ŋka paa taka Yesu nyʋɣʋ tɔɔ tɔ. Saalaɣa ŋkɛ ka fɛɩ saalasɩ lɛŋsɩ kiŋ. Ama pa kpila-kɛ na pá sɩɩ-kɛ na ka mpaa.


Y xentzˈet ri caminakiˈ, chi chˈutiˈk chi nimaˈk ye paˈel apo chuwech ri Dios. Xejakalox cˈa ri wuj, y xjak cˈa chukaˈ ri jun wuj riche (rixin) ri cˈaslen. Quinojel cˈa ri caminakiˈ riˈ can xkˈat cˈa tzij pa quiwiˈ, y can achiˈel ri xequibanalaˈ, queriˈ chukaˈ ri kˈatoj tzij ri xban pa quiwiˈ. Achiˈel ri ye tzˈibatal chupan quinojel ri wuj riˈ. 	 Pə waalɩ kɛ́ ma ná sətaa sɔsaa na səkpema na pá səŋa kumte ɩsɛntaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa hɛta takəlasɩ. Ɩlɛna pá hɛtɩ takəlaɣa lɛŋka tɔtɔ, kɛlɛɣɛlɛ weesuɣu nyəŋka. Ɩlɛna pá sʋʋ sətaa kɛ tɔm nti nti paa lapa na pá ŋmaa-təɣɩ takəlasɩ nsɩ sɩ taa tɔɣɔ hʋʋnaʋ.


Yacˈariˈ tek yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri xquibij chique ri ye rudiscípulos ri Jesús: ¿Achique ruma riyix yeˈibil re trigo pan ikˈaˈ re kˈij reˈ? Re kˈij reˈ, uxlanibel kˈij y xajan chi niban samaj, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa pɔɔsa-wɛ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpi pə fɛɩ lapʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule tɔ?


Ruma ri xbanatej, can xbanatej riche (rixin) chi queriˈ kitzij ntel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. Ruma ri tzˈibatal ca, nubij: Can majun cˈa rubakil Riyaˈ ri xtikˈip (xtikˈapux) ta. 	 Pə ta lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ yem, pa ŋmaawa Ɩsɔ tɔm taa kɛ́ tuu lɔŋ kɛ́ sɩ: Pa kaa pɛlɩ Yesu mʋɣʋlɛ natəlɩ.


Chupan cˈa jun nimalaj jay qˈuiy ruwech lek y bojoˈy yecˈo. Yecˈo ri ye banon riqˈui kˈanapuek, yecˈo ri ye banon riqˈui sakapuek, yecˈo ri ye banon riqˈui cheˈ, y yecˈo ri ye banon riqˈui ulef. Yecˈo ri yeˈucusex chare ri cosas nimaˈk quejkalen, y yecˈo chukaˈ ri yeˈucusex chare ri ma can ta cˈo quejkalen. 	 Toŋtʋ təyaɣa wɛʋ mpʋ tɔ, pə taɣa wontu nti pa lupəna wʋla yaa liɣitee nyəɣətʋ tɔ tə tike kɛ pa lakəna ka taa. Ama tʋɣʋ nyəntʋ na cʋɣʋ nyəntʋ wɛɛ tɔtɔɣɔ na pá lakəna pə təna. Pa sɩɩkɩ lɛntɩ kɛ́ na pá lakəna fɛɛlɛ kʋyakʋ kʋyakʋ, ɩlɛna pə́ kaasɩ na pá lakəna lɛntɩ kɛ paa ɩfemle nte.


Wi ta xa riyin xicanon re samaj reˈ, can cˈo ta wajel ncˈutuj chiwe. Pero xa ma que ta riˈ. Ri samaj ri nben, can ya wi ri Dios ri xyaˈo chuwe. 	 Ye ma maɣamaɣa maa tʋna ma tɩ sɩ má la təmlɛ tənɛ, má nɔkaa ma haakɩ nɔɣɔ kɛ́ na má taŋa kʋfɛlʋɣʋ. Ɩsɩɩ pa tʋ-m-tɛɣɛ kʋtʋɣʋ tɔ, pə wɛɛ sɩ má la-tɛɣɛ na má lɩɩ təsoo.


Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel reˈ, Riyaˈ ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈel el chiriˈ. Y xebe jucˈan chic ruchiˈ ri jun ti raken siwan ri Cedrón rubiˈ, pa jun ulef ri acuchi (achique) cˈo wi cotzˈiˈj y qˈuiy cheˈ ri niquiyaˈ quiwech; y chiriˈ cˈa xoc wi apo ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos. 	 Yesu tɛma tɔm tənɛ tə tənaɣa yɔɣɔtʋɣʋ, ɩlɛna ɩ́ na ɩ ɩfalaa pá kʋlɩ na pá tɛɛ, na pá tɛsɩ Setəlɔŋ lɔɔʋ waalɩ. Ɩlɛna pá sʋʋ tɩɩŋ taalɛ natəlɩ nte tɩɩ wɛ təna tɔ tə taa.


Y riqˈui chi kacˈuan ri cˈacˈacˈ kacˈaslen, majun nuben wi yoj israelitas o ma yoj israelitas ta, wi banon ri circuncisión chake o xa ma banon ta, wi cˈo jubaˈ kakˈij o xa can majun, wi yoj ximil pa samaj o ma yoj ximil ta. Xa can junan nuben chake. Ri nicˈatzin ya ri cˈo ri Cristo pa tak kánima. 	 Pə lapa mpʋ tɔ, pə fɛɩ sɩ pə tasəɣɩ tɔtɔ sɩ panɛ pa ta kɛ Yuta nyə́ma, Yuta nyə́ma ntɔ, na pɛllaa ntɔ kʋtapɛləŋ ntɔ, ɩsəkpɛɛtɛɛ nyə́ma ntɔ sɔsaa taa nyə́ma ntɔ, yomaa yaa kasaɣampiya ntɔ. Aaɩ, Kilisiti kɛna pə təna, na ɩ́ wɛ pa təna pa waalɩ.


Y tek ri achi achiˈel jun coronel xracˈaxaj riˈ, xbe cˈa riqˈui ri Pablo, y xberucˈutuj chare: ¿La kitzij cˈa chi yit jun achi romano? xchaˈ chare. Y ri Pablo xubij: Kitzij riyin yin romano, xchaˈ. 	 Tənaɣa kʋmataŋ polaa na ɩ́ pɔɔsɩ Pɔɔlɩ sɩ: N kɛ́ Lom tʋ yaa, heeli-m. Tənaɣa Pɔɔlɩ cɔ-ɩ sɩ: Mm.


Y xbequibij cˈa: Ri pa cárcel majun chique riyeˈ ri cˈo ta. Cˈa ya na riyoj ri xojbejako, pero xa majun cˈo ta chiriˈ. Ri cárcel can jabel rutzˈapxic banon ca, y ri ye chajinel ye paˈel chiriˈ chuchiˈ ri cárcel, yechajin, xechaˈ. 	 Tə talaa na tə́ maɣana saləka nɔnɔɔsɩ kaləsa mpʋ təkeŋkeŋ, na taŋlaa náá səŋa pa təsəŋlɛnaa kɛ nɔnɔɔsɩ təna. Ama tə tʋla nɔnɔɔsɩ, ɩlɛ nɔɣɔlʋ fɛɩ pə taa.


Y ri Jesús xubij chare: Xecˈojeˈ cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ ri cˈo quicˈas riqˈui jun achi ri niyaˈo puek pa kajic. Jun chique ri achiˈaˈ riˈ, wuˈoˈ ciento puek ri nibix denario chare ri rucˈas, y ri jun chic, cincuenta ri rucˈas. 	 Ɩlɛna ɩ́ tɔ sɩ: Liɣitee kəntʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna kəma nyə́ma kɛ naalɛ, lɛlʋ fɛləɣɩ-ɩ liɣitee nyəɣətʋ nasəlɛ nɩɩnʋwa (500), na lɛlʋ kɛ nyəɣətʋ nɩɩlɛ na naanʋwa.


Ronojel cˈa ri xquicˈulwachij riyeˈ, jun cˈambel naˈoj chkawech riyoj. Ye tzˈibatal cˈa ca riche (rixin) chi riyoj ri yojcˈo chupan re ruqˈuisbel tak tiempo riche (rixin) re ruwachˈulef, can tikachajij kiˈ riche (rixin) chi ma xtikacˈulwachij ta chukaˈ riyoj queriˈ. 	 Pə təna mpi pə maɣana-wɛ tɔ pə hʋ́lə́ɣɩ́ lɛlaa kɛ lɔŋ kɛ́. Pa ŋmaa-təɣɩ sɩ pa kpaaləɣɩ-tʋ yoo. Pə taɣa pʋlʋ, waatʋ wei ɩ taa tə wɛ ɩsəntɔ tɔ tənaɣa waatʋ kɛ́.


Y ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, can xkˈalajsex cˈa chiquiwech ri pa cachicˈ, chi man chic quetzolin ta pa quibey riche (rixin) chi nbequiyaˈ ca rubixic chare ri rey Herodes. Y can queriˈ wi xquiben ri achiˈaˈ riˈ, ruma tek xetzolin chic el pa quiruwachˈulef, xa jun wi chic chi bey ri xquicˈuaj el. 	 Pə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ heela nyəntaa mpɛɣɛ toosee taa sɩ pá taa məlɩ Helɔtɩ cɔlɔ. Ɩlɛna pá cɔlɔ mpaaʋ na pá kpe.


Pero wacami cˈa yaˈon na kˈij chi yecˈo yeˈoc chupan ri uxlanen riˈ. Ri katiˈt kamamaˈ xquicˈaxaj ri utzilaj ruchˈabel ri Dios, pero riyeˈ ma xquiben ta ri xquicˈaxaj, rumariˈ ma xeˈoc ta chupan ri uxlanen riˈ. 	 Mpa pa caala Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ nɩɩʋ tɔ pa ta sʋʋ hɛɛsʋɣʋ ŋkʋ kʋ taa, mpi tɔ pa ta tɛ Ɩsɔ na pa taa. Pə na pə mpʋ tɔ pə wɛ pəsʋɣʋ sɩ lɛlaa ɩ́ sʋʋ.


Riyoj can ma nikaben ta chic achiˈel ri niquiben ri nicˈaj chic. Riyoj xa kayaˈon chic ca rubanic ri ma pa sakil ta yeban wi y xa qˈuixbel chi yeban. Majun kˈoloj nikaben chique ri winek, y ma nikajel ta chukaˈ rukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios ri nikabij chique ri winek. Ma que ta riˈ nikaben. Riyoj can ya wi cˈa ri kas kitzij ri nikakˈalajsaj chique ri winek, y ri winek can niquinaˈ pa tak cánima chi can kitzij ri nikabij y nikaben chuwech ri Dios. 	 Tá lɔwa mukaɣa kʋlapʋtʋ fɛɛlɛ fɛɩ nyəntʋ. Tɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ təkpaalətʋ. Tɩɩ kɛɛ Ɩsɔ Tɔm, ama tampana kɛ tə hʋ́lə́ɣɩ́ təcɛɩcɛɩ, na tə́ lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ sɩ yəlaa ɩ́ tʋ pa laakalɩ kɛ tá tɔɔ na pá ná.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri xkˈax, y ri aj kˈatbel tzij ma xrajoˈ ta xutoˈ ri ixok riˈ chuwech ri rucˈulel. Pero jun kˈij ri aj kˈatbel tzij riˈ xuchˈob cˈa ka pa ránima: Astapeˈ riyin ma nnimaj ta ri Dios, ni majun chukaˈ quejkalen ri winek chinuwech, 	 Paa alʋ ɩnɩ ɩ puki tam kɛ mpʋ tɔ, wulaʋ ɩnɩ ɩ kisa-ɩ nɩɩnaʋ. Pə waalɩ kɛ́ ɩ maɣasa ɩ taa sɩ: Anɩ ma paa fɛɩna Ɩsɔ, pəyele maa nyənəɣɩ yʋlʋ sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ.


Ma ruma ta chi yix libre, ruma ta riˈ utz chi nitij ri tiˈij riˈ, ma que ta riˈ. Ruma wi nitij, y yixrutzˈet jun kachˈalal ri xa ma can ta cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios, man xa niben chare chi nitzak. 	 Paa na mpʋ mɛ mpa mpaaʋ wɛɛ faa sɩ ɩ́ lakɩ mpi ɩ́ lá tɔ, ɩ́ la laakalɩ, pə taa kɔɔ na ɩ́ hu Ɩsɔ sɛɛʋ taa acamaa.


Queˈacˈuaj cˈa el, tichˈajchˈojsaj iwiˈ quiqˈui y tiyaˈ chare ri Dios ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y yit cˈa riyit yatojo ronojel ri nicˈatzin. Y cˈacˈariˈ riyeˈ xtiquisocaj el ronojel ri rusmal tak quiwiˈ. Wi riyit xtaben ronojel ri xkabij chawe, ri winek xtiquetamaj cˈa chi xa ma kitzij ta ri nitzijox chawij chi ma naben ta ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, y xa xtiquibij cˈa chi can nanimaj wi ri ley. 	 Kpaɣa-wɛ na nyá na-wɛ ɩ́ kpɛntɩ na ɩ́ lá nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtaɣa. Caa liɣitee na pá looli pa nyɔɔŋ. Saa ɩnɩ paa wei ɩ ká nyɩ sɩ nti pa yɔɣɔtaa tɔ pa tʋ-ŋ-təɣɩ kʋtʋɣʋ kɛ́. Ama nyá, nyá tɔŋna Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛ təŋʋɣʋ.


Y kas kitzij wi chi ri ma nicowin ta nuben ronojel ri nubij chupan ri ley, nika ri rucˈayewal pa ruwiˈ. Yacˈa ri Cristo xojrucol chuwech ri rucˈayewal riˈ, tek xcom chuwech ri cruz; ruma pa ruwiˈ Riyaˈ xka wi ri rucˈayewal ri xa pa kawiˈ ta riyoj rucˈamon chi xka ta wi. Can kˈalaj wi chi xka rucˈayewal pa ruwiˈ Riyaˈ, ruma ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Xabachique cˈa ri nitzekebex chuwech jun crusin cheˈ, nikˈalajin cˈa chi kajnek rucˈayewal pa ruwiˈ. Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. 	 Ɩsəna Kilisiti lapa na ɩ́ səɣəlɩ tá mpusi kɛ ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ taa tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsaa na ɩ́ ləsɩ kʋsəsɩɩtʋ mpusi ɩnəɣɩ tá tɔɔ. Tə maɣamaɣa kɛ pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Ye pa laalaa na pá pusi wei na tʋɣʋ, mpusi tʋ kɛ́.


Yacˈariˈ tek xquibij apo chare ri Jesús chi ma quetaman ta achique xbin chare ri Juan chi xeruben bautizar ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pəsənaa sɩ: Tə ta nyɩ wei ɩ tila-ɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔ se.


Tichˈutinirisaj iwiˈ. Y riqˈui chˈuchˈujil tiwajoˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Ruma wi can kitzij chi niwajoˈ iwiˈ, can xticochˈolaˈ chukaˈ iwiˈ. 	 Ɩ́ pasəɣɩ mə tɩ, ɩ́ lakɩ təhɛɛ, ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ təmaɣa suulu, ɩ́ səŋna təma na sɔɔlʋɣʋ.


Y can yekˈalajin wi ri etzelal ri yequibanalaˈ ri achiˈaˈ riˈ, yequibanalaˈ ri sibilaj qˈuixbel. Xa ye achiˈel ri nimaˈk tak ruwiˈ ri mar nisilon. Can nibolkoˈt y niwoko. Ye achiˈel chukaˈ chˈumilaˈ ri ye elenak chic el chupan ri quibey. Riyeˈ xa can ye oyoben chic ri acuchi (achique) cˈo ri nimalaj kˈekuˈm, ri acuchi (achique) xquebecˈojeˈ wi riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pa kʋlapʋtʋ lʋləsəɣɩ fɛɛlɛ fɛɩ təma kɛ pa kiŋ kɛ́ ɩsɩɩ teŋku hʋla pááná nyəna tɔɔkʋɣʋ kʋhulaŋ tɔ. Pa wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ ɩsɔtʋlʋŋasɩ kʋkpɛsasɩ. Ɩsɔ tɛma-wɛɣɛ pa təcaɣalɛ caaʋ kɛ səkpɛtiile anaam taa kɛ́.


Y ri Dios chukaˈ xunimirisaj cˈa rukˈij ri Jesús, riqˈui ri xutzˈuyubaˈ apo pa rajquikˈaˈ y xuben chare chi ya Riyaˈ ri xoc Colonel y ucˈuey kiche (kixin), riche (rixin) chi queriˈ nuyaˈ kˈij chake riyoj israelitas riche (rixin) chi nitzolin pe kacˈuˈx riqˈui ri Dios y nicuyutej kamac. 	 Ɩsɔ kʋsa ɩ nyʋɣʋ na ɩ́ caɣasɩ-ɩ ɩ kɔŋkɔŋ taa, na ɩ́ lapɩ-ɩ wulaʋ na waasʋlʋ sɔsɔ, sɩ pə́ la na Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma laɣasɩ tɔntɛ na Ɩsɔ hɩɩsɩ pa ɩsaɣatʋ.


Y tek kˈaxnek chic cˈa wakiˈ kˈij, ri Jesús xeruchaˈ ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan, riche (rixin) chi xerucˈuaj chi ye oxiˈ cˈa pa ruwiˈ jun nimajuyuˈ. Y ri Jesús xjalatej cˈa ruwachbel chiquiwech ri ye oxiˈ rudiscípulos. 	 Kʋyɛɛŋ naatoso tɛɛwa, ɩlɛna Yesu kpaɣa Piyɛɛ na Saakɩ na Yohaanɩ na pá polo pʋɣʋ kʋkʋlʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ pa tike. Tənaɣa ɩ laɣasa pa ɩsɛntaa kɛ kpakpaa.


Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex chukaˈ ri mozo riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa caa ɩnɩ ɩ tɔma ɩ́lɛ́ tɔtɔ sɩ: Pə wɛ teu, n kɛ́ təmlɛ tʋ kʋpampaŋ. Ɩsəna mpi n lapəna pəcɔ nyəm kɛ teu kɛ ɩsəntɔ tɔ, maa cɛlɛ-ŋ sɔsɔm. Kɔɔ na ma na-ŋ tə́ yɔɔlɩ.


Rumariˈ, ri Katataˈ Dios can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Tə́ tʋ́ Ɩsɔ kɛ́ teeli kɛ tam tɔɔ. Ami.


Y ri winek riˈ can xquimey tek xquitzˈet ri xbanatej, y xquibilaˈ cˈa: Jabel ri xuben. Nuben cˈa chique ri ma yeˈacˈaxan ta, chi yeˈacˈaxan; y nuyaˈ chukaˈ quichˈabel ri ye memaˈ, xechaˈ cˈa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa yəlaa kɛ piti kɛ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ, na pá tɔŋ sɩ: Waasʋɣʋ ntɛ́ ɩ waasəɣɩ yaa. Ɩ lakɩ na ntamaa maɣamaɣa náá nɩɩkɩ na kamumusi náá yɔɣɔtəɣɩ.


Yacˈa ri cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, can cˈo wi. ¿La ma isiqˈuin ta cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca ruma ri Moisés, tek ri Dios xchˈo pe chare chupan ri juwiˈ kˈayis ri cˈo ruqˈuixal? Tek ri Dios xubij: Yin cˈa riyin ri ru‑Dios ri Abraham, ri ru‑Dios ri Isaac y ri ru‑Dios chukaˈ ri Jacob, xchaˈ chare. 	 Ye sətaa fem tɔm ɩlɛ, ɩ ta kaləta Moisi takəlaɣa taa kɛ́ timpi pa yɔɣɔta sɔwa hotiya tɔm tɔ yɛɛ? Pa ŋmaa təna sɩ Ɩsɔ tɔma Moisi sɩ: Ma kɛ́ Apəlaham na Ɩsaaka na Yakɔpʋ pa Ɩsɔ kɛ́.


Rumacˈariˈ riyoj can yoj rutakoˈn wi ri Cristo y yojrutek pa ruqˈuexel riche (rixin) chi pa rubiˈ Riyaˈ yojchˈo wi. Pa rubiˈ cˈa ri Cristo nikacˈutuj jun utzil chiwe chi can ta junan iwech niben riqˈui ri Dios. Y ruma chi yoj ruqˈuexel ri Cristo, rumariˈ ri nikabij chiwe, achiˈel chi can ya wi cˈa ri Dios ri nichˈo iwuqˈui. 	 Tə kɛ́ Kilisiti təmlɛ nyə́ma sɔsaa kɛ́, na pə caɣa kɛ́ ɩsɩɩ Ɩsɔ yaa-mɛ na tá nɔɔsɩ. Haɩ tə wiikəna-mɛ, Kilisiti tɔɔ ɩ́ yele na mə na Ɩsɔ ɩ́ ciiki.


Y rumariˈ nbij chawe chi ri uchukˈaˈ ri xyatej chawe ruma ri Dios tek xinyaˈ ri nukˈaˈ pan awiˈ, ma tayaˈ ta kˈij chi nichuptej ka; xa can tacusaj cˈa ri uchukˈaˈ riˈ chubanic ri rusamaj ri Dios. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma tɔɔsəɣɩ-ŋ sɩ maa təna ma niŋ kɛ nyá tɔɔ na Ɩsɔ yele na mpi pə lapʋ saa-ŋ tɔ taa yele na pə́ sɩ paa pəcɔ.


Rumariˈ ri Abraham can xchˈobotej chuwech chi ri Dios can cˈo ruchukˈaˈ riche (rixin) chi nucˈasoj pe ri Isaac chiquicojol ri caminakiˈ, y yojcowin nikabij chi ri Isaac xcom y xcˈastej pe, ruma ri Abraham xucˈom chic pe ri rucˈajol. 	 Apəlaham ka maɣasa ɩ taa sɩ Ɩsɔ pəsəɣɩ na ɩ́ taɣanɩ Ɩsaaka kɛ feesuɣu. Na pə wɛ ɩsɩɩ mpʋɣʋlɛ pə tɩɩ lapa. Ɩ səpaɣa na pə́ feesi-ɩ na pə́ taɣanɩ-ɩ Apəlaham kɛ cɛlʋɣʋ.


Tek riyaˈ xubij queriˈ, ma ruma ta cˈa chi yerajoˈ ri pobres, y nrajoˈ ta yerutoˈ, ma que ta riˈ. Xa ruma cˈa chi ya riyaˈ ri yacol puek y cˈo cˈa nrelekˈaj el, ruma chi riyaˈ can alekˈom wi. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ ɩ wiikaɣa kʋnyɔntʋnaa tɔɣɔ ɩ yɔɣɔta mpʋ, ama ɩ kɛ́ ŋmɩɩlʋ tɔɣɔ. Halɩ ɩnɩ ɩ tɔkaɣana huluɣu, na ɩ ŋmɩɩlaɣa mpi pa tʋɣʋ kʋ taa tɔ.


Ruma riyin can wetaman chic cˈa chi xaxu (xaxe wi) chic caˈiˈ oxiˈ kˈij ri nucˈaslen cˈo, ruma queriˈ xkˈalajsex chinuwech ruma ri Kajaf Jesucristo. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nyəmá teu sɩ nɔɔnɔɔ maa lɩɩ tɔnʋɣʋ kʋsəpʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa na má tɛɛ, ɩsɩɩ Tacaa Yesu Kilisiti hʋla-m tɔ.


Y riyoj ri kaniman chic ri Dios y nikatij pokon ruma can queriˈ ri nrajoˈ Riyaˈ, xa can tikajachaˈ cˈa kiˈ pa rukˈaˈ ri Dios ri qˈuiytisanel riche (rixin) ronojel ri majun bey yojruyaˈ ta ca, y can tikabanaˈ cˈa ri utz. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ye Ɩsɔ luɣu lapa sɩ mpa pá tɔɣɔ kʋnyɔŋ, pʋntʋnaa ɩ́ lakɩ kʋpantʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Pá yelina pa təɣɩ Nmalʋ wei ɩ kaa yele lapʋ kɛ nti nti ɩ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ.


Y chare cˈa ri jun discípulo riˈ, ri xuben wi apo retal ri Simón Pedro. Riyaˈ xubij cˈa apo chare chi tucˈutuj chare ri Jesús chi achique cˈa riˈ ri xtijacho el riche (rixin), ri xa cˈariˈ nubij ka chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Simɔŋ Piyɛɛ cəpəla-ɩ ɩsɛ sɩ ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ awe tɔm kɛ ɩ yɔɣɔtəɣɩ.


Y chukaˈ jun anciano pan iglesia nicˈatzin chi utz nitzˈetetej ri rucˈaslen cuma ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo, riche (rixin) chi majun itzel nilitej ta chrij, y queriˈ ma nitzak ta pa rukˈaˈ ri itzel winek. 	 Ɩ ká wɛɛ wei ɩ kʋpantʋ ma ta nyɩ ɩsɔnaa maɣamaɣa sama tɔ, pə́cɔ́ pə́ taa kɔɔ na pá footiɣi-ɩ, na ɩ́ kɔɔ ɩ́ nana Ɩlɔɣɔʋ nyəpətʋ taa kɛ́ tiiu.


Can kitzij nbij chiwe chi ri jun kˈij riˈ can nipe wi, y can hora chic, chi can xtibanatej cˈa chi riyix xa xtitaluj el iwiˈ y xa xquiniyaˈ ca nuyon riyin. Pero ma nuyon ta chukaˈ yicˈojeˈ ca, ruma ri Tataˈixel can cˈo wi wuqˈui. 	 Ɩ́ yele ma heeli-mɛ, pə wɛɛ pɩɩ kɔɔ, halɩ pə tɩɩ tɛma kɔntɛ te. Ɩ́ ká ya mə təna na ɩ́ məlɩ mə tɛɛsɩ taa, na ɩ́ lɔ-m ma tike. Pə na pə mpʋ tɔ, n wiila teu n ká na sɩ pə ta yele-m ma tike. Ama má na ma Caa tə wɛnna.


Y tek ri winek xquinabej el chi xbe ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos, xebe chukaˈ riyeˈ. Y tek ri winek riˈ xeˈapon riqˈui ri Jesús, Riyaˈ jabel xerucˈul y xubij chukaˈ chique achique rubanic ri rajawaren ri Dios. Y chukaˈ xerucˈachojsaj yawaˈiˈ. 	 Paa na mpʋ tɔ, samaa nɩɩwa na pá hu ɩ waalɩ, na ɩ laŋlɛ hʋlʋməna pa kɔntɛ. Na ɩ́ heela-wɛɣɛ Ɩsɔ Kawulaɣa tɔm, na ɩ́ waasɩ pa təna mpa pa fɛɩna alaafəya tɔ.


Yacˈa ri capitán man cˈa xrajoˈ ta chi xquiben queriˈ, riche (rixin) chi nicolotej ri Pablo. Xa xubij cˈa chi quinojel cˈa ri can yecowin yemuxan (yeˈatin), tiquicˈakaˈ el quiˈ y quebe nabey, riche (rixin) chi yebeˈel chuchiˈ yaˈ. 	 Ama yoolaa sɔsɔ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ta sɔɔlɩ sɩ Pɔɔlɩ ɩ́ sɩ, ɩlɛ ɩ ta tisina-wɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ tɔma sɩ mpa pa nyəmá lʋm tɔ pá hoti kancaalaɣa na pá ya na pá lɩɩ.


Y ri kachˈalal ri can ye israelitas wi y chiriˈ pan Antioquía yecˈo wi, junan xquiben riqˈui ri Pedro. Ma xeˈapon ta chic quiqˈui ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta. Can xkˈalajin cˈa chi xa caˈiˈ quipalej, ruma pa nabey mul xa can yeˈapon wi. Y hasta ri Bernabé xuben achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 Tá taapalaa Yuta nyə́ma mpa pə kaasaa tɔ pɛlɛ pa təŋa Piyɛɛ ɩkpatɛ tɔtɔ, haləna pə́ kpɛŋna Panapaasɩ na pá tɛləsɩ ɩlɛɣɛ pa ɩcantʋ ntɩ.


Ronojel re chˈabel reˈ can kitzij wi, y yecˈareˈ ri nwajoˈ chi can cukul acˈuˈx chubixic chi can kitzij wi ri nabij riche (rixin) chi queriˈ ri quiniman ri Dios can niquitij ta quikˈij chi niquiben utzilaj tak samaj, ruma reˈ utz y nicˈatzin chique quinojel ri winek. 	 Tɔm tənɛ tampana tɔm tike təkelekele kɛ́. Ma caa kɛ́ sɩ ń sɛɛsɩ ɩsəlɛ na tɔm tənɛ tə sɛɣɛsʋɣʋ, na mpa pa tɛma Ɩsɔ na pa taa tɔ pá ha pa təɣɩ təma kʋpana lapʋ taa kɛ́ tam. Mpi pə tewa na pə waasəɣɩ tɔɣɔlɛ.


Y rumariˈ ri apóstoles y ri ancianos riche (rixin) ri iglesia xquiben cˈa jun molojriˈil riche (rixin) chi niquichojmirisaj, wi can niban o ma niban ta ri circuncisión chique ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa kotaa sɩ pa paasəɣəna tɔm tənɛ.


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa chare: Tijonel, xa cˈareˈ ca tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij quicˈualon chic abej chawij riche (rixin) chi yatquicamisaj. ¿Can nawajoˈ cˈa chi yatzolin chic chilaˈ? xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma sɩ: Tacaa nɔɔnɔɔ kɛ́ pɛlɛ pa kʋlaa sɩ pa yakɩ-ŋ pɛɛ, na ń caa tənaɣa məlʋɣʋ na?


Y riyeˈ xquibij chare: Yecˈo ri yebin chi yit cˈa riyit ri Juan ri Bautista. Yecˈo nicˈaj chic niquibij chi yit cˈa riyit ri Elías. Y yecˈo cˈa chukaˈ ri yebin chi riyit yit jun chique ri nicˈaj chic profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xechaˈ chare ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ sɩ: Pa tɔŋ sɩ n kɛ́ Ɩsɔ lʋm sɔlʋ Yohaanɩ. Lɛlaa sɩ Ilii, na lɛlaa sɩ n kɛ́ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa taa nɔɣɔlʋɣʋ.


Y ri yebison, ma ruma ta ri bis chi man ta niquiben ri nrajoˈ ri Dios. Y queriˈ chukaˈ ri yequicot, ma ruma ta chi yequicot, ruma ta riˈ chi man ta niquiben ri nrajoˈ ri Dios. Y ri qˈuiy yetajin chulokˈic, ma ruma ta chi qˈuiy yetajin chulokˈic, ruma ta riˈ chi man ta niquiben ri nrajoˈ ri Dios. 	 na mpa pɛlɛ pa wiliɣi tɔ pá la ɩsɩɩ pa fɛɩna laŋwakəllɛ. Mpa pa yakɩ tɔ pə́ la-wɛ ɩsɩɩ pə taɣa mpɛ pa tənna pa kʋyapəm mpɩ.


¿La can majun bey cˈa isiqˈuin ta ri jun tzij ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios? Tek nubij: Cˈo cˈa jun abej ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj ri nicˈaj aj banoy tak jay. Pero re abej reˈ xa can cˈo wi ri xucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. 	 Matɔŋ ɩ́ tɛma kalʋɣʋ kɛ Ɩsɔ tɔm taa sɩ: Pəlɛ nte tɛtʋ ŋmalaa ŋmaakaɣa na pá lɔ tɔ, ntɛ́ tə tɔɔ kɔlɔ ŋmatʋ təna məlaa na tə səŋ.


Y ma nikajoˈ ta cˈa nikelesaj más atiempo, pero xaxu (xaxe wi) cˈa ruma ketaman chi riyit can utz wi anaˈoj, rumariˈ nikajoˈ cˈa chi nawacˈaxaj ta jubaˈ ri caˈiˈ oxiˈ chˈabel ri nikajoˈ nikabij. 	 Tɔʋ, má taa laɣasɩ-ŋ sɔsɔm, ma wiikina-ŋ sɩ ń la suulu na ń nɩɩ nti tə caa-ŋ heeluɣu kɛ pəcɔ tɔ.


Yacˈa riyin nbij chi riyoj winek, majun modo nikabij chare ri Dios chi ma utz ta ri nuben. ¿La utz cami chi jun bojoˈy nubij ta chare ri aj banoy riche (rixin): Achique ruma tek ya nubaniquil reˈ ri naben chuwe? Can ma utz ta cˈa chi nubij queriˈ. 	 Yʋlʋ nyá, awe kɛ-ŋ na ń kpɛɛsəna Ɩsɔ? Cʋɣʋ nyənaɣa pəsəɣɩ na ká pɔɔsɩ ka ŋmalʋ sɩ pepe tɔɔ kɛ́ n ŋma-m na má wɛ ɩsəntɔ?


Y majun ri ewan ca, ri man ta xtibekˈalajin pe. Y chukaˈ majun ri tzˈapin ca rij, ri xa man ta xtibekˈalajin pe y ntel pe chuwasakil. 	 Kʋŋmɛləm napəlɩ pə fɛɩ sɩ pə kaa kuli pə tɔɔ. Pə́cɔ́ mukaɣa tɛɛ pʋlʋpʋ fɛɩ mpi pa kaa ləsɩ na paa awe na tɔ.


Pa tak cánima cˈa ri winek nipe wi ri jalajoj ruwech itzel tak naˈoj, achiˈel tek yeˈelekˈ, tek niquirayij chi ronojel ta cosa quiqˈui ta riyeˈ cˈo wi, yequibanalaˈ etzelal, yekˈolon, ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ yequibanalaˈ mac ri sibilaj qˈuixbel, itzel niquinaˈ chare jun winek ri utz cˈo, yequibilaˈ itzel tak chˈabel chiquij ri nicˈaj chic, ri niquinaˈ chi can cˈo quikˈij, y ri ma yechˈobon ta jabel. 	 paa wasaŋkalətʋ, paa lɛlaa nyəm nyɩɩlʋɣʋ, na nyəməŋ na puɣusuɣu na yem yem lapʋ, na ɩsɛsɛɛmlɛ na yəlaa caɣanaʋ, na təhɔm na kʋmɛlɛntʋ.


Xpe ri Jesús xuchop el chukˈaˈ ri achi moy y xucˈuaj el cˈa chuchiˈ ri aldea. Cˈacˈariˈ ri Jesús xuyaˈ apo ruchub (rucˈaxej) chrij runakˈ ruwech ri moy. Y xuyaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ. Cˈacˈariˈ tek xucˈutuj chare wi cˈo ri nutzˈet. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu hɔma ɩ niŋ taa na ɩ́ lɩɩna ɩcatɛ waalɩ, na ɩ́ la ntaɣama na ɩ́ taa yʋlʋm ɩnɩ ɩ ɩsɛ, na ɩ́ tənɩ ɩ niŋ kɛ ɩ tɔɔ. Ɩlɛna ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: N naakɩ pʋlʋ?


Y ruma cˈa chi ri cˈajol ri nicˈuleˈ xyaloj y ma noka ta chanin, ri lajuj kˈopojiˈ ri ye oyobeyon riche (rixin), xa xquichop cˈa xeyuxcuˈr y xewer ka. 	 Akpaɣalʋ fɛɩ ɩ́ kɔɔ lɔŋ, ɩlɛna tom caŋ na pə́ kɛlɩ-wɛ na pá too pa naanʋwa ɩnɩ.


Y cˈo cˈa jun sacerdote ri petenak chukaˈ chupan ri bey riˈ. Y tek ri sacerdote riˈ xutzˈet chi punul ri achi ri chiriˈ pa bey, xu (xe wi) xutzuˈ ca y xa choj xkˈax el. 	 Pə pamna kɔtʋlʋ nɔɣɔlʋ ná təŋaɣa mpaaʋ ŋkʋ. Ɩ́lɛ́ ɩ na-ɩ, ɩlɛna ɩ cɔlɔ na ɩ́ tɛɛ.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin): Simón, cˈo jun ri nwajoˈ nbij chawe, xchaˈ chare. Ri Simón xubij chare ri Jesús: Tijonel, ¿achique cˈa ri nawajoˈ nabij chuwe? xchaˈ. 	 Mpʋɣʋlɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Simɔŋ maa heeli-ŋ tɔm natəlɩ. Tənaɣalɛ Simɔŋ cɔwa sɩ: Tacaa yɔɣɔtɩ.


Ri María Magdalena y ri jun chic ixok María chukaˈ rubiˈ, can ye tzˈuyul cˈa apo chuwech ri jul tek xmuk ri Jesús. 	 Na Makətala Malɩ na Malɩ lɛlʋ pá caɣa tənaɣa pəlaaʋ ɩsɛntaa.


Y quinojel xtiquibij chi ri Jesucristo yariˈ ri Ajaf, riche (rixin) chi queriˈ can xtiquiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Katataˈ Dios. 	 Na pə təna pə́ tisi sɩ Yesu kɛlɛ Sɔsɔ, na pə́ ha Tacaa Ɩsɔ kɛ́ teeli.


Y yacˈa tek ri lajuj chic discípulos xquicˈaxaj ri xbitej ka, xpe cˈa coyowal chique ri Jacobo y ri Juan. 	 Yesu ɩfalaa naanʋwa wei ɩ kaasaa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ na mpʋ, ɩlɛna ɩ taa wɩɩna Saakɩ na Yohaanɩ.


Tek xa can ya ri rey David tzˈibayon ca chupan ri wuj ri Salmos rubiˈ, tek xubij: Ri Dios xubij chare ri Wajaf: Catzˈuyeˈ re pa wajquikˈaˈ, 	 Pəyele Tafiiti maɣamaɣa ná ŋmaa ɩ yontu takəlaɣa taa kɛ́ sɩ: Tacaa Ɩsɔ heela ma Sɔsɔ sɩ, caɣa ma kɔŋkɔŋ taa.


Ronojel ri xincukubaˈ nucˈuˈx riqˈui tek rubanon ca, xinyaˈ ca. Majun chic cˈa quejkalen chinuwech riyin. Queriˈ xinben ruma xinwetamaj ruwech ri Wajaf Cristo Jesús. Ruma ri Cristo xinyaˈ ca ronojel. Xinrokij ca, achiˈel niban chare ri mes. Queriˈ xinben ruma nwajoˈ chi ri Cristo can ntoc Wajaf. 	 Na pə taɣa kʋpantʋnaa panɛ pa tike kɛ ma nyənəɣɩ mpʋ, na kawaasɩ nsɩ sɩ tənaɣa ma nyənəɣɩ mpi pɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ tɔɣɔ ma nyəm ma Sɔsɔ Yesu Kilisiti tɔ pə tɔɔ. Təpantɛ taa təpantɛ ntɛ́ tənɛ ɩnɩ. Ɩ tɔɔ kɛ́ ma kɛɛla pə təna mpi pə kʋsəɣɩ ma nyʋɣʋ tɔ na má sɩɩna kpeeŋa, na ma nyənəɣɩ pə təna ɩsɩɩ hute sɩ pə́ yele na má hiki Yesu Kilisiti,


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xuchop rubixic jun cˈambel tzij, y xubij: Cˈo cˈa jun achi beyon, ri sibilaj ulef cˈo riqˈui. Y jun bey cˈa, qˈuiy cosecha ri xumol. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɛ-wɛɣɛ ɩsɔ sɩ: Apalʋ toŋ tʋ nɔɣɔlʋ ka wɛnna haləmnaa, na ɩ́ kʋ kʋtɔɣɔʋ kɛ pə taa pə tɩɩ fɛɩ.


Y ri winek ri yeˈapon cˈa riqˈui ri Juan ri Bautista, sibilaj cˈa ye qˈuiy. Yecˈo cˈa ri ye aj pa tinamit Jerusalem, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo chukaˈ ri aj pa nicˈaj chic tinamit riche (rixin) ri Judea. Y chukaˈ can yecˈo cˈa ri yepe cˈa quelaˈ chunakajal ri raken yaˈ Jordán. Can quinojel cˈa ri winek riˈ ri yeˈapon riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yosalɛm nyə́ma na Yuta tɛtʋ təna nyə́ma na Yaatanɩ nɔɣɔ tɛtʋ təna nyə́ma sʋʋ pote kɛ ɩ kiŋ.


Wachˈalal, wacami nbij cˈa chukaˈ el chiwe chi tiquicot ri iwánima riqˈui ri Ajaf. Riyin ma ncˈayewaj ta ntzˈibaj chic el jun bey chiwe chi tiquicot ri iwánima, ruma wetaman chi nicˈatzin chiwe riyix. 	 Ma taapalaa, pənɛntaa ɩ́ yɔɔləɣɩ Tacaa tɔm taa ɩlɛ. Kʋlʋmtʋ tənɛ tə ŋmaaʋ kɛ tam ɩɩ kʋɣʋ ma, na ntɩ ɩnɩ tə tɩɩ kələɣəna-mɛɣɛ tampana hʋlʋɣʋ.


Rumacˈariˈ ri Dios ruyaˈon ca ri pixaˈ chi quekajoˈ ri kachˈalal. Y wi nikajoˈ ri Dios, can quekajoˈ cˈa chukaˈ ri kachˈalal. Queriˈ nubij ri pixaˈ riˈ. 	 Kʋsəsɩɩtʋ nti Kilisiti tʋ-tʋ tɔɣɔlɛ sɩ: Pə wɛɛ sɩ ye wei ɩ sɔɔla Ɩsɔ, pʋntʋ ɩ́ sɔɔlɩ ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔtɔɣɔ.


Y tek ri rudiscípulos ri Jesús xquicˈaxaj ri chˈabel riˈ, xsach quicˈuˈx. Y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Wi can achiˈel ri xubij, ¿achique ta cˈa jun ri xticolotej? yechaˈ. 	 Ɩ ɩfalaa nɩɩ tɔm ntɩ ɩlɛna pə́ la-wɛɣɛ piti na pá tɔ sɩ: Ɩlɛ awe ka tʋləna ntɛɣɛ-tɩ ɩlɛ?


Y cˈacˈariˈ ri Saulo xuchop cˈa rubixic chique ri winek ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, chi ri Jesús yariˈ ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Sɔɔlɩ sʋʋ waasʋ lapʋ taa kɛ́ kpakpaa kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Ɩ heelaɣa təfoo kɛ́ sɩ Yesu kɛlɛ Ɩsɔ Pəyalʋ.


Y can yacˈariˈ tek ri winek ri yeˈacˈaxan apo riche (rixin) ri Juan, xquicˈutuj chare: ¿Achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. 	 Tənaɣa samaa pɔɔsa Yohaanɩ sɩ: Ye mpʋ nti na ntiɣi tɩɩ la?


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri winek tek yerutijoj: Man cˈa tiben ta achiˈel niquiben ri aj tzˈibaˈ. Ruma riyeˈ sibilaj nika chiquiwech niquicusaj tukutek tak tziek, riche (rixin) chi queriˈ nitzˈet chi can cˈo quikˈij. Nika chukaˈ chiquiwech chi niyaˈox (nyaˈ) rutzil quiwech ri pa tak cˈaybel. 	 Ɩ kpaalaɣa yəlaa mpa ɩ sɛɣɛsaɣa tɔ sɩ: Ɩ́ lana Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpɛ na laakalɩ. Pa sɔɔla tokonaa sɔsaa suuu kɛ́ na pá cɔɔkɩ, na pá caakɩ pa sɛɛkɩ-wɛɣɛ samaa taa na pá luŋiɣi.


Y tek xojcˈojeˈ iwuqˈui, can queriˈ chukaˈ xkabij chiwe, chi wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nisamej, chukaˈ ma rucˈamon ta chi niwaˈ, xojchaˈ chiwe. 	 Haləna waatʋ wei tɩɩ wɛ mə hɛkʋ tɔ tə heela-mɛ təkelekele sɩ: Ye wei ɩɩ caa pʋlʋpʋ lapʋ pʋntʋ ɩ́ taa tɔɣɔ.


Y tek ye waynek chic, ri Jesús xuchop cˈa chukaˈ ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan, y xubij: Re ruyaˈal uva reˈ, yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek. Ri nuquiqˈuel ri xtibiyin, iwuma riyix riche (rixin) chi yixcolotej. 	 Pa tɛma tɔɣɔʋ ɩlɛna Yesu kpaɣa kɔpʋ kɛ mpʋ tɔtɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Kɔpʋ ɩnɛ ɩ kɛna Ɩsɔ nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ kʋfam yoo, na ma caləm mpi pə kpema mə tɔɔ tɔ mpɩ pə hʋləna pə tampana.


Y tek ri Jesús cˈa petenak na pa ruwiˈ yaˈ, ri Pedro xchˈo cˈa apo chare y xubij: Ajaf, wi yit cˈa riyit, tabanaˈ cˈa chuwe chi yibiyin pa ruwiˈ yaˈ riche (rixin) chi yibe apo awuqˈui, xchaˈ ri Pedro. 	 Tənaɣa Piyɛɛ tɔma Yesu sɩ: Tacaa, ye nyaɣa tampana, tɔ sɩ má tɔ lʋm tɔɔ na má kɔɔ nyá kiŋ.


Ri Abraham ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek can xunimaj ri xbix chare ruma ri Dios chi tucamisaj ri Isaac, riche (rixin) chi nutzuj (nusuj) chare ri Dios. Ri Dios queriˈ xubij chare ruma xrajoˈ xutzˈet wi ri Abraham kas kitzij chi rucukuban rucˈuˈx riqˈui. Y ri Abraham can xuchojmirisaj wi riˈ riche (rixin) chi nucamisaj ri Isaac riche (rixin) chi nutzuj (nusuj) chare ri Dios, astapeˈ xa can xu (xe) oc ri jun rucˈajol riˈ cˈo, ri bin chrij ruma ri Dios chi ruma riyaˈ tek xquecˈojeˈ riy rumam ri Abraham. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ yelina Apəlaham kpa ɩ pəyaɣa Ɩsaaka sɩ ɩ kʋɣɩ-kɛ na ɩ́ lá Ɩsɔ kɛ́ kɔtaɣa kɛ waatʋ wei Ɩsɔ ná tɛɛ ɩ waalɩ kɛ́ kʋtɛɛ sɩ ɩ naa tɔ. Ɩsɔ ka tɛma Apəlaham kɛ nɔɔsɩ sɩɩʋ, paa na mpʋ ɩ kpaɣa ɩ pəyaɣa ŋka ka tike ɩ ka lʋla mpʋ tɔ sɩ ɩ kʋɣɩ.


Xtintek cˈa ruchˈayic, y cˈacˈariˈ ncol el, xchaˈ ri Pilato. 	 Ɩlɛ maa yele na pá mapɩ-ɩ akpatɛɛ ɩlɛna ɩ́ tɛɛ.


Y rumariˈ, wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, nbij cˈa chiwe: Can cof quixcˈojeˈ riqˈui ri Dios, y ma tiyaˈ ta ca ri kitzij. Can ma quixtaneˈ ta chi niben ri rusamaj ri Ajaf, y jabel tibanaˈ chare. Riyix iwetaman chi ronojel ri niben pa rusamaj ri Ajaf, can cˈo rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chiwe. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ma taapalaa kʋpama, ɩ́ tɔkɩ mə təɣɩ teu na pʋlʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ. Paa kʋyaŋku ɩ́ sɛɛsɩ ɩsəlɛ na Tacaa təmlɛ lapʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ́ nyə́má sɩ mə́ na Tacaa ɩ́ kpɛntaa na ɩ́ lakɩ təmlɛ nte tɔ pə kaa saalɩ yem.


Riyeˈ xquipachˈuj chukaˈ jun kˈayis ri cˈo sibilaj ruqˈuixal. Can achiˈel jun corona xquiben chare, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. Y xquiben chukaˈ chare ri Jesús chi xuchop jun aj riqˈui ri rajquikˈaˈ. Y cˈacˈariˈ yetzeˈen cˈa tek yexuqueˈ chuwech ri Jesús y niquibilaˈ cˈa: Caquicot cˈa, riyit ri qui‑Rey ri israelitas, yechaˈ cˈa chare. 	 Na pá lʋʋ sɔwa kɛ ntenuɣu na pá te ɩ nyʋɣʋ, na pá tʋ ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa kɛ́ kpátʋ́ɣʋ́, na pá paakəna-ɩ na pá luŋiɣi ɩ tɛɛ kɛ́ akula, na pá sɛɛ-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ fɔɔ.


Queriˈ nikabij chiwe ruma can ya ri Dios ri xbin pa rutiquiribel chi tisakirisan cˈa ri sakil ri pa kˈekuˈm, y ya chukaˈ Riyaˈ ri nisakirisan ri pa tak kánima wacami, riche (rixin) chi riyoj can tikasakirisaj y tikakˈalajsaj cˈa chique ri winek ri rukˈij rucˈojlen ri Dios, ri can nitzˈetetej wi riqˈui ri Jesucristo. 	 Ɩsɔ wei ɩ yɔɣɔtaa sɩ pə́ ná na səkpɛtʋɣʋ cɛ tɔ, kʋlʋm ɩnɩ ɩ lapəna na pə ná tá lotu taa sɩ tə nyɩ təcɛɩcɛɩ kɛ́ Ɩsɔ teeli wei ɩ ná Kilisiti ɩsɛntaa tənyənənyənɩ tɔ.


Ri soldados ye tzˈuyul cˈa chiriˈ quichajin apo ri Jesús tek cˈo chuwech ri cruz. 	 Pa tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna pá caɣa təna na pá taŋɩ-ɩ.


Y tek ri winek y ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri tinamit Tesalónica xquicˈaxaj ri tzujunic (sujunic) riˈ, xquixibij quiˈ y rumariˈ xewolol ka chiquiwech. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə haŋa samaa na ɩcatɛ sɔsaa.


Quecˈariˈ xtuben chiwe wi kas kitzij chi cof yixcˈojeˈ chupan ri icukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios y majun bey yixsilon ta el. Y nicˈatzin cˈa chi can riqˈui ronojel iwánima niwoyobej apo ri utzil ri nubij chupan ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Riyix can jabel wi iwetaman ri chˈabel riˈ, y ya chukaˈ riˈ ri aponak rutzijoxic chique quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. Y riche (rixin) chi nitzijox ri lokˈolaj chˈabel riˈ, ri Dios xuben chuwe riyin ri Pablo chi xinoc jun rusamajel. 	 Ama kʋlʋmtʋ kɛ́ sɩ mɩɩ tɔkɩ Ɩsɔ sɛɛʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, na ɩ́ səŋ təca kɛ teu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ tam, pʋlʋpʋ ɩ́ taa ciɣiti-mɛ, na ɩ́ taa yele na pə́ kʋ́ mə tɛɛlʋɣʋ ŋku ɩ́ tɛɛləɣɩ tuu kʋyaŋku ɩ́ nɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ ɩnəɣɩ pa heela antulinya taa yəlaa təna, na Pɔɔlɩ má ma pəsəna ɩ heellu.


Y xa nakaj chic cˈa ri kˈij riche (rixin) ri quinimakˈij ri israelitas, ri pascua rubiˈ. Rumariˈ ri Jesús xbe cˈa pa tinamit Jerusalem, riche (rixin) ri nimakˈij riˈ. 	 Yuta nyə́ma Tɛɛʋ acima wʋsaa, ɩlɛna Yesu polo Yosalɛm.


Yacˈa ri winek ri xa riqˈui ri ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, xa jubaˈ chic cˈa re xquinquitzˈet el. Yacˈa riyix can xquinitzˈet chic na jun bey. Y ruma chi riyin can cˈo nucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, rumariˈ riyix can xticˈojeˈ cˈa chukaˈ icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə kaasa pəcɔ antulinya kaa tasa-m naʋ, ama mɛ mɩɩ na-m. Pə taɣa pʋlʋ, ma wɛna weesuɣu na mɛ mɩɩ wɛɛna weesiŋ tɔ pə tɔɔ.


Y wacami quereˈ nbij chiwe, ruma cˈo chi nibanatej achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Ri chiriˈ nubij cˈa: Can achiˈel chukaˈ jun aj mac xban chare. Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y riˈ can xtibanatej na wi wuqˈui riyin. Ronojel cˈa ri ye tzˈibatal ca chuwij riyin chupan ri ruchˈabel ri Dios, can xquebanatej na wi, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma heeliɣi-mɛ təfoo sɩ, nti pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Asaɣaa taa kɛ́ pa tʋ-ɩ tɔ, pə wɛɛ kɛ́ sɩ pə́ la ḿpʋ́ɣʋ́ ma nyʋɣʋ taa. Na nti ŋmaatʋ taa yɔɣɔta ḿpʋ́ɣʋ́ ma tɔɔ tɔ tɩɩ la teitei kɛ́.


Y ri ye aj Samaria riˈ xbequicˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús chi ticˈojeˈ ka quiqˈui. Y Riyaˈ xcˈojeˈ cˈa ka caˈiˈ kˈij quiqˈui. 	 Waatʋ wei Samalii nyə́ma tala Yesu kiŋ na pá na-ɩ tɔ, pa wiina-ɩ sɩ ɩ́ la wɛɛ naalɛɣɛ pa kiŋ. Ɩlɛna ɩ́ caɣa tənaɣa kʋyɛɛŋ naalɛ.


Can achiˈel nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, tek ri Jesús xubij chare ri Dios: Ajaf Dios, riyin xtintzijoj cˈa ri abiˈ chique ri wachˈalal. Xtinbixaj ri abiˈ quiqˈui ri niquimol quiˈ riche (rixin) chi niquiyaˈ akˈij. 	 kɛ waatʋ wei ɩ tɔŋ sɩ: Haɩ Ɩsɔ, maa heeli ma newaa kɛ nyá tɔm. Maa yoo yontu na má tala-ŋ samaa təna taa.


Y ri Juan ri Bautista tek cˈo pa cárcel xracˈaxaj cˈa ri samaj ri nuben ri Jesús, rumariˈ riyaˈ xerutek cˈa el ye caˈiˈ rudiscípulos cˈa riqˈui ri Jesús. 	 Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ wɛ saləka taa na ɩ́ nɩɩ pa yɔɣɔtəɣɩ nti nti Kilisiti lakɩ tɔ pə tɔm. Ɩlɛna ɩ́ tili ɩ maɣamaɣa ɩ ɩfalaa taa napəlɩ,


Yacˈa ri Juan ma nrajoˈ ta nuben bautizar ri Jesús, y nubij cˈa chare: Xa yin ta riyin riˈ ri utz chi yiban bautizar awuma riyit y mani chi can yit cˈa riyit ri xatoka wuqˈui riyin, riche (rixin) chi yatinben el bautizar, xchaˈ ri Juan. 	 Ama Yohaanɩ ta tisi. Haləna ɩ́ tɔ sɩ: Pə nəɣəsəna ɩsɩɩ náá sɔna má, na ń məlɩ na ń kɔŋ ma kiŋ na?


Y chupan cˈa ri kˈij riˈ tek xtikˈalajin jabel chiwech chi riyin can yincˈo wi cˈa riqˈui ri Nataˈ, y riyix yixcˈo wuqˈui riyin y riyin iwuqˈui riyix. 	 Waatʋ ɩnəɣəlɛ ɩ́ ká cɛkəna sɩ ma na Tacaa tə wɛ kʋlʋm, na ɩ́ ká cɛkəna tɔtɔ sɩ ma na-mɛ tə kpɛntaa.


Y ya cˈa hora riˈ tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Elí, Elí, ¿lama sabactani? xchaˈ. Y ri chˈabel riˈ ntel chi tzij: Nataˈ Dios, Nataˈ Dios, ¿achique cˈa ruma tek xinamalij ca? 	 Ilim kpila mpʋ, ɩlɛna Yesu kiisina nɔɣɔ sɔsɔɣa sɩ: Eli Eli, lema sapatani? Na təlɛ tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ: Ma Ɩsɔ ma Ɩsɔ, pepe tɔɔ kɛ́ n lɔ-m?


Y ri Jesús xuchop chic cˈa rubey y xapon pa jun aldea. Y chiriˈ chupan ri aldea riˈ cˈo cˈa jun ixok ri Marta rubiˈ, y riyaˈ xucˈul apo ri Jesús pa rachoch. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɔŋna pote, ɩlɛna pá tala ɩcatɛ natəlɩ na alʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ lapɩ-ɩ mʋʋllɛ. Pa yaa alʋ ɩnɩ sɩ Maləta.


Y ri achiˈaˈ riˈ yecˈo cˈa nicˈaj chic ri xequitek pe. Xequitek cˈa pe caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ fariseos y chukaˈ ye caˈiˈ oxiˈ ri yecˈo pa rupartido ri rey Herodes, ruma can nicajoˈ chi ri Jesús nitzak ta pa quikˈaˈ riqˈui ri chˈabel ri xtubij. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma taa sɔsaa tila Falisanaa napəlɩ na Helɔtɩ kpekəle taa nyə́ma napəlɩ tɔtɔ sɩ pá polo na pá má Yesu nɔɣɔ tɔɔ na pá ná.


Y ri winek xemolotej cˈa apo. Pa mil winek ri xquimol apo quiˈ. Rumariˈ niquipalbej chic quiˈ. Y ri Jesús xuchop cˈa tzij quiqˈui ri ye rudiscípulos nabey, y xubij cˈa chique: Tichajij iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos. Ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos ntel chi tzij chi xa caˈiˈ quipalej, xa ma niquiben ta ri niquicˈut. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa kota sɔsɔm kɛ waatʋ ɩnɩ, haləna pá tusiɣi təma. Tənaɣa Yesu caaləna ɩ ɩfalaa kɛ kpaalʋɣʋ sɩ: Ɩ́ la laakalɩ na Falisanaa kʋkʋsʋm, pa mənaafikitʋ kɛ ma yaa mpʋ.


Ri tataˈaj ma xtika ta cˈa chuwech ri nubij ri rucˈajol. Ni ri cˈajolaxel ma xtika ta chuwech ri nubij ri tataˈaj. Ni ri teˈej ma xtika ta chuwech ri nubij ri ruxokˈal (ruxok‑al) chare. Y can queriˈ cˈa chukaˈ ri kˈopoj ma xtika ta chuwech ri nubij ri ruteˈ chare. Y can quecˈariˈ ri aliteˈ ma xtiquicˈuaj ta quiˈ riqˈui ri ralibatz, ruma ma junan ta niquichˈob, y can ni ta cˈa ri alibetz xtiquicˈuaj quiˈ riqˈui ri raliteˈ. 	 Cɛcɛ ká kʋlɩ ɩ pəyalʋ tɔɔ, na pəyalʋ kʋlɩ cɛcɛ tɔɔ. Toto ká kʋlɩ ɩ pɛɛlɔ tɔɔ na pɛɛlɔ náá kʋlɩ toto tɔɔ. Paŋ alʋ nyəŋ ká kʋlɩ poolu tɔɔ, na poolu kɛ́ paŋ tɔɔ.


Y ri kˈij ma xtitzuˈun ta chic. Ri icˈ xtoc achiˈel quicˈ. Quecˈariˈ ri xtibanatej nabey tek ma jane noka ta ri nimalaj kˈij riche (rixin) ri Ajaf, chupan ri kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 Ilim ká sɩ təkpitii. Ɩsɔtʋ ká sɛɛ ɩsɩɩ caləm. Pə təna pɩɩ la mpʋ na pə́cɔ́ pə́ tala Tacaa kʋyakʋ sɔsɔɔŋkʋ teeli nyəŋkʋ ŋkʋ.


Tek ri Jesús xunataj cˈa ri jun ri itzel winek, chrij cˈa ri Judas Iscariote xchˈo wi; ri Judas ri rucˈajol ri jun achi Simón rubiˈ. Ri Jesús xunataj cˈa ri jun riˈ, ruma yacˈariˈ ri xticˈayin el riche (rixin) ri Jesús. Y riyaˈ can jun cˈa chique ri cablajuj rudiscípulos. 	 Simɔŋ Ɩsəkaleeu pəyalʋ Yutaasɩ tɔm kɛ Yesu yɔɣɔtaɣa mpʋ. Paa na ɩ kɛ́ pa naanʋwa na naalɛ taa lɛlʋ tɔ, kʋlʋm ɩnɩ ɩ kɔmna na ɩ́ lapɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ.


Y ri tiempo riˈ, ri kachˈalal ri yecˈo pa tak tinamit chiriˈ pa rucuenta ri Judea, pa rucuenta ri Galilea y pa rucuenta ri Samaria, man cˈa niquikˈaxaj ta chic tijoj pokonal. Xa can quichapon cˈa yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios y niquixibij cˈa quiˈ yemacun chuwech ri Ajaf, y sibilaj xeqˈuiyer ruma ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Saa ɩnɩ Yuta tɛtʋ təna taa Yesu sɛɛlaa kpeka hɛɛsaa, na Kalilee na Samalii pa tɛtʋnaa taa nyə́ma ná hɛɛsaa tɔtɔ, na pá yooki toŋ, na pá seeki Tacaa kɛ pə təna pə taa, na Feesuɣu Naŋŋtʋ səŋna-wɛ na pá hukiɣi.


Y tek rucˈutun chic cˈa riˈ chiquiwech ri pa ciento kachˈalal riˈ, yacˈariˈ tek xucˈut chukaˈ riˈ chuwech ri Jacobo. Y ya tek rucˈutun chic riˈ chuwech ri kachˈalal riˈ, cˈacˈariˈ tek xucˈut riˈ chiquiwech quinojel ri ye ruˈapóstoles. 	 Pə waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ Saakɩ tɔɔ, Saakɩ tɔɔ lɩɩʋ waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ tillaa təna tɔɔ.


Yacˈa ri pa nicˈaj akˈaˈ xacˈaxatej cˈa jun ri nurek ruchiˈ y nubij cˈa: Ya xpe ri cˈajol ri xticˈuleˈ. Can quixel cˈa pe chucˈulic. Quecˈariˈ nubij ri ntajin nurek pe ruchiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə kɛɛsa ahoo hɛka, ɩlɛna pá nɩɩ pə kiisaa sɩ: Akpaɣalʋ ntɛ́, ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ səŋɩ-ɩ.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo. Ma winek ta cˈa xechaˈo wuche (wixin) riche (rixin) chi queriˈ xinoc apóstol. Ni ma winek ta chukaˈ ri ye takayon pe wuche (wixin). Ri takayon pe wuche (wixin) ya ri Ajaf Jesucristo y ri Dios ri Tataˈixel; ri Dios ri xbano chare ri Jesucristo chi xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Maɣa tillu Pɔɔlɩ, ɩlɛ pə taɣa ɩsɩɩ yəlaa tʋna-m tiluɣu. Pəyele pə taɣa ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ ɩ tɛləsəna-m tiluɣu mpɩ. Ama Yesu Kilisiti na Caa Ɩsɔ wei ɩ ka feesa-ɩ waatʋ wei ɩ səpa tɔ mpɛ pa maɣamaɣa pa tʋna-m-wɩ.


Y ruma sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol chic apo quiˈ jun bey, rumariˈ riyeˈ hasta ma utz ta chic chi yewaˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu məla təyaɣa, na yəlaa tuutuuma tasa kotuɣu pə tɩɩ fɛɩ. Haləna Yesu na ɩ ɩfalaa pa ta hiki tapacaɣalɛ sɩ pá tɔɣɔ tɔɣɔʋ maɣamaɣa.


Y riyix mismo iwacˈaxan achique ri nbin riyin, chi xa ma yin ta riyin ri Cristo, riyin xa yin jun takoˈn ri xitak pe nabey chuwech Riyaˈ. 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ ləsɩ ma aseeta sɩ ma yɔɣɔtaa sɩ ma ta kɛ Mesii. Ama ma tɛɛ ɩ nɔɣɔ kɛ kʋtɛɛ.


Y ri Marta xubij chare ri Jesús: Jaˈ (je), riyin can wetaman chi xticˈastej; tek xtapon ri ruqˈuisbel kˈij, tek quinojel cˈa ri caminakiˈ xquecˈastej, xchaˈ. 	 Tənaɣa Maləta cɔwa sɩ: Ma nyəmá sɩ ɩ ká fe kantəkaɣa kʋyakʋ ŋku kʋ wule sətaa ká fe tɔ.


Y tibanaˈ utzil tibij chare ri kachˈalal Arquipo chi can tubanaˈ ri samaj ri yatajnek chare ruma ri Ajaf. 	 Ɩ́ heeli Aasipi sɩ ɩ́ paasəna Tacaa təmlɛ nte pa tʋ-ɩ sɩ ɩ́ la tɔɣɔ teu.


Y ruma chi can yaˈon kˈij chare ri chicop riˈ chi chuwech apo ri nabey chicop yerubanalaˈ wi ri majun bey ye tzˈeton ta, ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef can xekˈolotej wi pa rukˈaˈ. Y xubij cˈa chique ri winek chi tiquibanaˈ jun ruwachbel ri nabey chicop ri xcˈachoj chare ri socotajic ri xban riqˈui espada. 	 Pə ha-kʋɣʋ mpaaʋ sɩ kʋ́ la piti təma nnaɣa kancaalaɣa wontuɣu ɩsɛntaa tɔ, kʋ tolisa atɛ yəlaa kɛ́ na-yɛ. Kʋ heelaɣa atɛ yəlaa sɩ pá lu wontuɣu ŋku laɣatɛ hikaa na paa na mpʋ kʋ wɛna kʋ weesuɣu tɔ kʋ lɛɛsʋɣʋ.


Riyin ri Pablo, yin jun rusamajel ri Jesucristo. Ya cˈa ri Dios ri xisiqˈuin (xinoyon) riche (rixin) chi xinoc apóstol. Ri Dios xiruchaˈ cˈa riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri niyaˈo colotajic 	 Maɣa Pɔɔlɩ, Yesu Kilisiti yom. Maɣa Ɩsɔ kpa tillu na ɩ́ ləsɩ-m na ma mpaa kɛ Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ tɔɔ. Má ŋmaana-mɛɣɛ takəlaɣa kanɛ.


Y yacˈariˈ tek ri Simeón xeruben bendecir ri José y ri María y cˈacˈariˈ xubij chare ri María, ri ruteˈ ri acˈal: Tawacˈaxaj na peˈ, re acˈal reˈ nim ri samaj ri yaˈon pe chare ruma ri Dios. Y ruma Riyaˈ, ye qˈuiy chique ri kech aj Israel ri xquecolotej. Y ye qˈuiy chukaˈ ri xquetzak, ruma xtiquetzelaj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Simiyɔŋ koola-wɛɣɛ kʋpantʋ na ɩ́ tɔ ka too Malɩ sɩ: Pəyaɣa kanɛ ka nyəntɛ ntɛ́ sɩ ká hu paɣalɛ na ká kʋsɩ paɣalɛ kɛ Ɩsɛɣɛlɩ taa. Yəlaa paɣalɛ ká kpɛɛsəna mpi ɩ ká hʋ́lɩ́-wɛ tɔ.


Y tek xquitzˈet cˈa ruwech ri Jesús, riyeˈ can xquiyaˈ cˈa rukˈij. Pero yecˈo nicˈaj chic ri ma can ta niquinimaj chi ya Jesús riˈ. 	 Pa na Yesu ɩlɛna, pá həntɩ-ɩ atɛ na pá sɛɛ-ɩ. Ama pa taa lɛlaa ka wɛna sika.


Wachˈalal, pa ruqˈuisbel nwajoˈ cˈa nbij el chiwe ri rucˈamon chi niben y nichˈob, y riˈ ya ri kas kitzij, ri cˈo rukˈij, ri choj, ri chˈajchˈoj, ri jabel, ri elenak rutzijol chi yariˈ ri utz, ri can utz wi, y ronojel ri rucˈamon chi niyaˈox (nyaˈ) rukˈij. Can ya cˈa riˈ ri tibanaˈ y tichˈoboˈ. 	 Tɔʋ, ma taapalaa, mpi pə kɛ́ kʋpam na pə nəɣəsəna samtʋ tɔ pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ ká pona laakalɩ. Mpəɣəlɛ mpi pə kɛ́ tampana nyəm, na mpi pə nəɣəsəna pa tʋna-wɩ, na mpi pə kɛɛsaa tɔ, na mpi pə fɛɩ asilima, na mpi pə wɛ teu, na mpi pə kʋsəɣɩ nyʋɣʋ tɔ.


Chupan ri kˈij tek kˈaxnek chic ri tijoj pokonal riˈ, xtibanatej cˈa chi ri kˈij xtikˈekumatej y ri icˈ chukaˈ ma xtitzuˈun ta chic. 	 Wahala ɩnɩ ɩ waalɩ kɛ́ kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, ilim ká sɩ təkpitii, ɩsɔtʋ kaa tasa hʋlʋmʋɣʋ.


Y ri ijaˈtz ri xka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek. Pero ri winek riˈ xa ya cˈa ri nrajoˈ re tiempo reˈ ri nuben y nikˈolotej cˈa pa rukˈaˈ ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef, y rumariˈ xa nijikˈ cˈa ri ruchˈabel ri Dios ri cˈo riqˈui. Y can majun bey cˈa xtiwachin ta jabel ri ruchˈabel ri Dios pa rucˈaslen. 	 Lɛlaa ná nəɣəsəna wena a hota sɔwa taa tɔ. Mpi tɔ, pa tɛŋ Ɩsɔ Tɔm nɩɩʋ ɩlɛna atɛ cənɛ kʋlapʋtʋ nəɣəsɛɛ na wɛnaʋ kʋnyɩɩlʋɣʋ puɣusi-wɛ na pə́ kʋ tɔm ntəɣɩ pa taa, na tə́ caŋ tə́ kpisi lʋlʋɣʋ.


Ruma can rajawaxic cˈa chi yixcochˈon, riche (rixin) chi queriˈ riyix yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios, y tek ibanon chic ri nrajoˈ ri Dios xticˈul ri utzil ri tzujun (sujun) chiwe. 	 Ye ɩ fɛɩna suulu ɩ́ kaa pəsɩ na ɩ́ la Ɩsɔ luɣu nyəntʋ na ɩ́lɛ́ ɩ ha-mɛɣɛ mpi ɩ ka tɔma sɩ ɩ ká ha-mɛ tɔ.


Y qˈuiy chukaˈ tijoj pokonal ikˈaxan pe ruma chi iniman ri Jesucristo. ¿Can majun cami xcˈatzin wi ri tijoj pokonal riˈ? Riyin nrayij chi man ta queriˈ. 	 Pə lapa pə lapa mə hɛkʋ na ɩ́ hii laɣatʋnaa mpa tɔ pɛlɛ pa pəsa yem kɛlɛ yaa? Aaɩ, pə kaa pəsɩ yem kɛ́ mpʋ mɛɛ.


Riyin can cˈo cˈa ri nwajoˈ nben ca, riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ riyin xa ma yincˈo ta chic iwuqˈui ruma xa yibe yan, riyix can xtinatej chiwe ronojel re nbij el chiwe. 	 Maa paasəna na má yelina-mɛɣɛ mpi pɩɩ tɔɔsəɣɩ-mɛɣɛ tɔm tənɛɣɛ paa ma kɔma na ma fɛɩ tɔ.


Y ma xu (xe) ta wi kachˈacoj riyoj ri nucˈom pe rucˈayewal chare, xa can queriˈ chukaˈ nuben chare ri rachoch ri ka‑dios Diana, ruma majun rukˈij niban ca chare. Y wi queriˈ niban chare, netzelex cˈa ca ri nimalaj ka‑dios, jun dios ri can niquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri winek ri yecˈo pa ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta re Asia y ri yecˈo pa rucuenta nicˈaj chic ruwachˈulef, xchaˈ. 	 Asalaʋ wei ɩ caa lapʋ kɛ ɩsəntɔ tɔ, pə taɣa ɩsɩɩ tá təmlɛ tike ká pəsəna yem. Ama pɩɩ kpɛŋna tʋɣʋ sɔsɔɔʋ alʋ nyəŋkʋ na Aatema kutuluɣu nyʋɣʋ na pə́ kʋ na kʋ teeli saalɩ yem. Pəyele tʋɣʋ alʋ nyəŋkʋ ŋkʋɣʋ pa nyənəɣɩ Asii tɛtʋ taa cənɛ. Halɩ pə kpɛŋna antulinya təna.


¡Can juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma xa yix achiˈel lek ri jabel chˈajchˈoj rij y ri rupan xa tzˈil. Riyix can nicˈut cˈa chiquiwech ri winek chi utz ri yeˈibanalaˈ, yacˈa ri pa tak iwánima xa ma que ta riˈ, ruma xa nojnek riqˈui alekˈ, y nojnek riqˈui itzel tak raynic, ruma riyix can nirayij chi ronojel ri cˈo quiqˈui ri winek iwuqˈui ta riyix cˈo wi. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Iyisi na nyənasɩ waalɩ kɛ́ ɩ́ nyaaləɣɩ təlailai, na sɩ taa suna mə kʋŋmɩɩləm na mə ɩsaɣatʋ hʋwɛɛ.


Y ri Felipe cˈa tek xunaˈ, cˈo chic chupan ri tinamit Azoto. Y chiriˈ xuchop chic cˈa el jun rubey, xkˈax el ri pa tak tinamit nutzijolaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Queriˈ nubanalaˈ xapon cˈa pa tinamit Cesarea. 	 Ama Filipʋ ná tuta ɩ təɣɩ Asoto, na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ acalɛɛ nna nna a taa ɩ təŋnaa tɔ, haləna ɩ́ tala Sesalee.


Ma tiyaˈ ta kˈij chi yixchˈacatej ruma ri pokon ri niban chiwe. Riyix xa tibanaˈ utzil chare ri nibano pokon chiwe, riche (rixin) chi queriˈ ri utz ri niben riyix, yariˈ ri xtichˈacon chrij ri itzel. 	 Taa yele na ɩsaɣatʋ kpili-ŋ. Ama sɛɛsɩ ɩsəlɛ na kʋpantʋ, ɩlɛ n ká kpiliki ɩsaɣatʋ.


Ri Jesús xjalatej cˈa ruwachbel chiquiwech ri ye oxiˈ rudiscípulos. Xuben cˈa achiˈel tek nitzˈitzˈan ri kˈij. Y ri rutziak can sek xuben achiˈel ri sakil. Can sibilaj cˈa rusakil xuben. 	 Tənaɣa ɩ laɣasa pa ɩsɛntaa kɛ́ kpakpaa, na ɩ ɩsɛntaa tee kɔkɔ.


Riche (rixin) chi queriˈ can pa rubiˈ ri Jesús, quexuqueˈ cˈa quinojel ri yecˈo chilaˈ chicaj, ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, y chukaˈ ri yecˈo chuxeˈ ri ulef. 	 Pə təna mpi pə wɛna weesuɣu na pə wɛ ɩsɔtaa na tɛtʋ tɔɔ na tɛtʋ tɛɛ tɔ pə́ həntɩ-ɩ atɛ.


Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. Y pa nabey mul, ronojel reˈ man cˈa xkˈax ta chiquiwech ri rudiscípulos. Y xkˈax chiquiwech can cˈa ya tek ri Jesús cˈastajnek chic el chiquicojol ri caminakiˈ y tek cˈo chic rukˈij rucˈojlen. Cˈacˈariˈ tek xnatej chique chi ronojel reˈ can tzˈibatajnek wi ca; y can queriˈ wi ri xbanatej. 	 Yesu ɩfalaa ná tá cɛkəna-tɩ na pə́cɔ́. Ama pə kɔma na Yesu tɛ ɩ teeli taa kɛ́ sʋʋʋ tɔɣɔ pa tɔɔsaa sɩ paa kɛɛsa-təɣɩ Ɩsɔ Tɔm taa. Halɩ pa tɩɩ tɛma-ɩ pə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ lapʋ.


Y tek ri kachˈalal ri yecˈo pa Jerusalem quicˈaxan chic ka ri xubij ri Pedro chique, man cˈa xechˈo ta chic apo. Ri kachˈalal riˈ niquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios, y niquibij cˈa: Ri Dios can xuyaˈ cˈa chukaˈ kˈij chique ri ma ye israelitas ta riche (rixin) chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ, riche (rixin) chi niquil quicˈaslen riqˈui, xechaˈ. 	 Pa nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna pa pááná məlɩ hɛɛʋ, na pá saŋ Ɩsɔ na pá tɔŋ sɩ: Ye mpʋ Ɩsɔ hʋla piitim lɛmpɩ nyə́ma ntɛ́ laɣasʋɣʋ tɔm sɩ pə́ ya pa nyɔɔŋ.


Y yacˈariˈ tek ri Rey xtubij chique ri yecˈo pa rajquikˈaˈ: Quixam pe riyix ri icˈulun chic ri rutzil ri Nataˈ Dios. Quixcˈojeˈ cˈa pa rajawaren ri Dios, ri can iwuche (iwixin) wi riyix tek xuchojmirisaj. Y riˈ ruchojmirisan chic tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 Wulaʋ Sɔsɔ má, maa heeli mpa pa wɛ ma ntɔɣɔŋ tɔɔ tɔ sɩ: Mɛ mpa ma Caa yelaa na ɩ́ nɩɩ leleŋ tɔ, ɩ́ kɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ Kawulaɣa ŋka paa sɩɩ-mɛɣɛ hatoo antulinya lapʋ waatʋ tɔ.


Riyin can nmatioxij y can yiquicot, ruma chawech riyit rey Agripa yichˈo wi riche (rixin) chi ntoˈ wiˈ. Ruma ri kech aj Israel niquibij chi qˈuiy cˈa mac ye nbanon. 	 Tacaa wulaʋ, ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm ɩsɩɩ pə lapa na má səŋ ɩsəntɔɣɔ nyá ɩsɛntaa sɩ má kɛɛsɩ tɔmnaa mpa Yuta nyə́ma suu-m tɔ.


Y ronojel ri kˈaxon ri cˈo pa tak iwánima, tiyaˈ pa rukˈaˈ ri Dios, ruma Riyaˈ can yixruchajij wi. 	 Ɩ́ pɛtɩ mə nəɣəsɛɛ tənaɣa Ɩsɔ, pə taɣa pʋlʋ, ɩ paasəɣəna-mɛ tɔ se.


Yacˈa ri ye caminek chic el ri can rucˈamon (takal chiquij) chi yebe chilaˈ chicaj, tek xtapon ri kˈij chi xquecˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ, ri achi ma xticˈojeˈ ta chic rixjayil y ri ixok ma xticˈojeˈ ta chic rachijil, ruma can majun chic cˈulanen xtibanatej. 	 Ama apalaa na alaa mpa pa kɛ́ sɩ paa tɛ na pá fe na pá caɣa cele antulinya wei ɩ kɔŋ tɔ ɩ taa tɔ, akpaɣalɛ kaa wɛɛ təna.


Ri mac xaxu (xaxe) wi cˈa ruma jun achi tek xoc chuwech re ruwachˈulef. Ri achi riˈ ya ri Adán. Y ri mac xa camic xucˈom pe pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Rumariˈ tek quinojel winek yecom, ruma chi can quinojel ri winek xemacun chukaˈ. 	 Yʋlʋ kʋlʋm tənna ɩsaɣatʋ sʋʋ yəlaa təna. Ɩlɛna ɩsaɣatʋ náá kɔna səm. Na səm náá ya yəlaa təna tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, pa təna pa lapəna ɩsaɣatʋ tɔ pə tɔɔ.


Y tibij chukaˈ chare chi can jabel ruwarukˈij ri winek ri can rucukuban rucˈuˈx wuqˈui y ma yirumalij ta ca, xeˈucheˈex el y xebe. 	 Wei ɩ naani kaa lɩɩ ma tɔɔ tɔ, pʋntʋ nɩɩ leleŋ kɛ́.


Rumariˈ xincˈutuj yan jun utzil chique re adiscípulos chi tiquelesaj el re jun itzel espíritu reˈ riqˈui ri nucˈajol, pero xa ma ye cowinek ta chi niquelesaj, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Ma wiina nyá ɩfalaa sɩ pá loo-ɩ, pa ta pəsɩ.


Y tek ri Jesús tzˈuyul chic cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Olivos rubiˈ, yacˈariˈ tek ri rudiscípulos xejel apo riqˈui y xquicˈutuj chare: Tabij cˈa chake, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Achique cˈa retal nibanatej riche (rixin) chi queriˈ ninabex tek xcape chic jun bey, y riche (rixin) chi queriˈ ninabex chi xa napon yan ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) re tiempo reˈ? xechaˈ. 	 Yesu kɔma na ɩ́ caɣa Olifinaa pʋɣʋ tɔɔ, ɩlɛna ɩ ɩfalaa faɣasɩ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Heeli-tʋɣʋ kʋyaŋku mpʋ ɩnɩ pɩɩ la tɔ. Nmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə nyəna nyá kɔntɛ na antulinya tɛm.


Ri Pablo y riyoj can yoj tzekelben cˈa ruma ri jun kˈopoj riˈ. Can nurakalaˈ cˈa ruchiˈ chikij y nubilaˈ: Re achiˈaˈ reˈ ye rusamajel ri nimalaj Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, y niquitzijoj cˈa ri bey riche (rixin) ri colotajic chiwe, nichaˈ cˈa. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ tá na Pɔɔlɩ kɛ təŋʋɣʋ, na ɩ́ təkəɣɩ tá ŋkpaŋŋ sɩ: Apalaa panɛ pa kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ təmlɛ lataa kɛ́. Mpaaʋ ŋku kʋ puki waasʋɣʋ kiŋ tɔ ŋkʋɣʋ pa hʋ́lə́ɣɩ́-mɛ.


Y yacˈa tek cˈo chic ri boron wuj pa rukˈaˈ, ri ye cajiˈ ri can cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech y ye cachibilan ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij, xexuqueˈ xemajeˈ ka chuwech ri achiˈel Alaj Carneˈl. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ riˈ quicˈualon cˈa arpa y quicˈualon chukaˈ achiˈel vasos ri ye banon riqˈui kˈanapuek ri quiyalon pon chupan. Y ri pon riˈ, ruqˈuexewach ri quiˈoraciones ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. 	 Ɩwəyaɣa mʋ takəlaɣa ŋkɛɣɛ mpʋ, ɩlɛna feesiŋ nyə́ma liɣiti ɩnɩ na sɔsaa hiu na liɣiti ɩnɩ pá həntɩ-ɩ atɛ. Pa təna paa wɛna saŋkʋnaa kɛ́ na wʋla poosiisi na sɩ́ suna tulaalʋnaa kʋwɔpaa mpa pa kɛ́ Ɩsɔ yəlaa sələməŋ tɔ.


Pero ri más nicˈatzin wachˈalal, nbij cˈa chiwe wacami chi tek riyix cˈo jun ri niwajoˈ nibij, choj tibij, wi kas kitzij o xa ma kitzij ta. Pero majun bey tinataj ta ri caj, re ruwachˈulef y nicˈaj chic cosas riche (rixin) chi niben jurar chi can kitzij ri nibij. Riche (rixin) chi queriˈ majun rucˈayewal xtika pan iwiˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij. 	 Ma taapalaa mɛ ɩ́ taa tuuna pʋlʋpʋɣʋ paa pəcɔ. Ɩ́ taa tuuna ɩsɔtɔnʋɣʋ, pəyele ɩ́ taa tuuna atɛ tɔtɔ, ɩ́ taa tɩɩ tuuna pʋlʋpʋ te. Ye pə kɛ́ n ká tisi, ɩlɛ n tisi sɩ: Nn. Na ye pə fɛɩ n ka tisi, ɩlɛ n tɔ́ sɩ: Aaɩ. Tɔfɔ ɩ́ kɔŋ na ɩ́ caŋ ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa.


Ri achiˈaˈ riˈ queriˈ xquibij chare riche (rixin) chi niquitojtobej ri Jesús; riche (rixin) chi queriˈ yecowin yetzujun (yesujun) chrij. Pero ri Jesús xa xluqueˈ ka, y cˈo cˈa xerutzˈibaj ka pan ulef riqˈui ri ruwiˈ rukˈaˈ. 	 Pa nyəpa Yesu kɛ tɔm kɛ kʋnyəpʋ kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá hiki timpi paa tʋna-ɩ taalɩ tɔ. Ama Yesu luŋaa na ɩ́ ŋmaana mpəle kɛ atɛ.


Nbij cˈa chiwe, riyix can rajawaxic chi nicˈuaj jun icˈaslen ri más choj que chuwech ri quicˈaslen ri ye aj tzˈibaˈ y chuwech ri quicˈaslen ri fariseos. Ruma wi ma que ta riˈ xtiben, ma xquixoc ta pa rajawaren ri caj. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ ye ɩ ta təŋ ɩsəna Ɩsɔ caa tɔ na pə́ kəlɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa pa təŋʋɣʋ tɔ, ɩ́ kaa sʋʋ ɩsɔtaa Kawulaɣa taa.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj: ¿Achique ri xichapo? Y ruma chi quinojel niquibij chi majun xquichop ta riyeˈ, ri Pedro y ri nicˈaj chic discípulos xquibij chare ri Jesús: Tijonel, riyit nawajoˈ nawetamaj achique xachapo. Pero waweˈ ma xtawetamaj ta, ruma sibilaj ye qˈuiy winek niquipitzˈ quiˈ y niquinimilaˈ quiˈ chawij, y riyit nacˈutuj: ¿Achique xichapo? 	 Ntɛna Yesu pɔɔsɩ sɩ: Awe tokina-m ye? Mpʋɣʋlɛ yəlaa təna kpɛɛsaa. Ɩlɛna Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Tacaa, kɛ yəlaa timsina-ŋ na pá nyəkəɣɩ-ŋ?


Pero riyit ma tanimaj ta riˈ, ruma yecˈo ye más ye cawinek achiˈaˈ ri xqueˈoyoben riche (rixin) ri Pablo pa bey, y ri achiˈaˈ riˈ can quibin chi ma xquewaˈ ta y ma xqueˈucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xquecowin na xtiquicamisaj ri Pablo, y chi ya ta ri Dios ri xtiyaˈo rucˈayewal pa quiwiˈ, wi ma xtiquiben ta ri niquibij. Y wacami xaxu (xaxe) chic cˈa coyoben ri achique xtabij el riyit, xchaˈ ri ti cˈajol riˈ. 	 Taa nɩɩ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa taa yəlaa ɩsɩɩ nɩɩlɛ na waalɩ kɛ mpʋ caa pa papɩ na pá taŋɩ-ɩ. Pa tɛma pa nɔɔsɩ kɛ sɩɩʋ na tuunaʋ, sɩ mpɛ pa nɔɔsɩ taa kaa sʋʋ pʋlʋ haləna pá tɛ Pɔɔlɩ kɛ kʋɣʋ. Nyá nɔɣɔ kɛ pa taŋa nɔɔnɔɔ ɩsəntɔ, tɔfɔ pa sɔɔlʋ pɩɩwaɣa.


Kachˈalal, tibanaˈ cˈa orar pa kawiˈ, ruma can nikanaˈ chi ri kánima utz rubanon chuwech ri Dios y can cˈo karaybel chi ya ta ri utz ri nikaben ronojel mul. 	 Ɩ́ sələməna-tʋɣʋ Ɩsɔ kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́ tam. Tə nyəmá teu kɛ tá taa təkpataa sɩ tə wɛna lotu kʋlʋmtʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə caa kɛ́ sɩ paa mpi pə taa tá tɔntɛ ɩ́ maɣa.


Ruloman chi riyin yinapon, riyit can ma cataneˈ ta chi nasiqˈuij ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri kachˈalal. Nwajoˈ chukaˈ chi queˈapixabaj, y queˈatijoj. 	 Kaləɣɩ Ɩsɔ Tɔm takəlasɩ kɛ yəlaa taa na ń lakɩ waasʋ na ń sɛɣɛsəɣɩ pə hʋwɛɛ na má kɔŋ.


Y wi xa ta ri Ajaf Dios man ta nuben chi xa kˈatatel ri kˈij riche (rixin) ri tijoj pokonal riˈ, quinojel ta yecom. Pero ruma ri rutzil Riyaˈ pa quiwiˈ ri ye ruchaˈon chic, can xtuben wi chi xa kˈatatel ri kˈij riˈ. 	 Na ye pə taɣa ɩsɩɩ Tacaa hʋʋwa sɩ ɩ ká pasa kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ tɔɔ nɔɣɔlʋ kaa tʋlɩ-tɩ. Ama ɩ pasa pə kʋyɛɛŋ ɩnəɣɩ yəlaa mpa ɩ ləsaa sɩ pá pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ pa tɔɔ.


Pero tek ri apóstol Bernabé y ri apóstol Pablo xquinabej ri niquichˈob ri winek, riyeˈ xkˈaxo ri cánima, y rumariˈ riyeˈ xquiretzelaˈ (xquitzerelaˈ) ri quitziak ri quicusan. Y can yacˈariˈ tek xeˈoc chiquicojol ri winek, y niquibilaˈ cˈa chique: 	 Ama tillaa naalɛ ɩnɩ ɩ nɩɩ mpʋ. Ɩlɛna pá cəlɩ pa wontu, na pá se na pá polo samaa taa, na pá pɔɔsɩ-wɛ na nɔɣɔ sɔsaɣa sɩ:


Y ri achi fariseo, can achique na xunaˈ tek xutzˈet chi ri Jesús xtzˈuyeˈ apo pa mesa y ma xuchˈej ta rukˈaˈ achiˈel rubanic ri niquiben riyeˈ. 	 Falisa nawa ɩ tɔkɩ na ɩ́ nyɔɔkəna asilima, ɩlɛna pə lapɩ-ɩ ha.


Rumariˈ man chic tikabij ta chrij jun kachˈalal chi ma utz ta yerubanalaˈ. Ri rajawaxic chi nikaben ya ri tikatijaˈ kakˈij riche (rixin) chi ma nikaben ta chare jun kachˈalal chi nitzak pa mac. 	 Ye mpʋ ɩlɛ, tə yele təma footuɣu kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ta taa. Ama hʋwɛɛ nna a kəla teu sɩ ɩ́ maɣasəɣɩ mə taa tɔɣɔlɛ sɩ, pə taa kɔɔ na ɩ́ la natəlɩ nti tɩɩ hu mə lɛlaa, yaa tɩɩ pona-wɛɣɛ ɩsaɣatʋ lapʋ taa tɔ.


Ma nikˈax ta cˈa chinuwech achique ruma tek quereˈ nben. Ruma astapeˈ nwajoˈ nben ri utz, xa yariˈ ri ma nben ta y xa ya cˈa ri itzel nnaˈ chare, xa yeriˈ ri yenbanalaˈ. 	 Ma ta cɛkəna mpi ma lakɩ tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, maa lakɩ mpi ma sɔɔla lapʋ tɔ. Ama mpi ma kisaa tɔ mpəɣɩ ma lakɩ.


Can tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Achique cˈa winek ri can nunimaj ri nuchˈabel, man cˈa xtril ta ri jun camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, ye wei ɩ tɔkəɣɩ ma tɔm, pʋntʋ kaa sɩ.


Y ri discípulos xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Tijonel, ¿achique cˈa ri xmacun riche (rixin) chi quereˈ xalex re jun achi reˈ? ¿Ye ri ruteˈ rutataˈ o ya riyaˈ? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa Yesu sɩ: Tacaa, apalʋ ɩnɛ ɩnɩ ɩ lapəna ɩsaɣatʋ yaa ɩ caanaa na pá lʋlɩ-ɩ mpʋ?


Pero wi ruma ri chojmilaj icˈaslen, riyix niwil pokonal, jabel ruwaˈikˈij. Y rumacˈariˈ ma tixibij ta iwiˈ chiquiwech ri yebano queriˈ chiwe. Ni ma tisach ta chukaˈ icˈuˈx. 	 Paa pə wɛɛ sɩ ɩ́ lapa kʋpantʋ nti tɔ tə tɔɔ kɛ́ pa məla-mɛɣɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ, ɩ́ nɩɩ leleŋ kɛ́. Ɩ́ taa nyana yəlaa kɛ paa pəcɔ, na ɩ́ taa yele na pə́ liɣiti-mɛ.


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa chare: Can kitzij wi chi re wacami ma riqˈui ta chic cˈambel tak tzij yachˈo wi chkawech, xa can kˈalaj ri yeˈabij. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa tɔma-ɩ sɩ: Aŋha, pənɛntɛ n yela atuwa tɔm, na ń tʋləsɩ-tʋɣʋ kpakpaa təfoo.


Y tek ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan ri Bautista xebe el, ri Jesús xerubilaˈ cˈa utzilaj tak chˈabel chrij ri Juan chiquiwech ri winek ri yecˈo chiriˈ. Y quecˈareˈ ri nubij ri Jesús chique: ¿Achique ri xbeˈitzˈetaˈ riyix pa desierto? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi chiriˈ, chi xa achiˈel jun aj, ri xa nibe quelaˈ y nibe chic quelaˈ pa rukˈaˈ ri cakˈikˈ? Ma que ta riˈ. 	 Yohaanɩ ɩfalaa mpɛ pa kɔma na pá kpe, ɩlɛna Yesu sʋʋ samaa kɛ Yohaanɩ tɔm pɔɔsʋɣʋ sɩ: Pepeɣe ɩ́ ka pola wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ naʋ ye? Heelim makɩ na pə́ ciɣitiɣi səsəncaŋa ŋka tɔ? Anɩ pə taɣa təlɛ.


Y wi ri ruchˈabel ri Dios ri ntajin rutzijoxic nubij chi ri Cristo xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ, ¿achique cˈa ruma tek yecˈo kachˈalal chicojol ri yebin chi ri caminakiˈ ma xquecˈastej ta el? 	 Ɩsənaɣa pə wɛɛ na mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ sətaa kaa tɛ na pá fe? Pəyele Kilisiti fem na səm taa tɔ pə waasʋ kɛ tə wɛɛ na tə́ lakɩ.


Y riyix can nej cˈa icojol riqˈui ri Dios tek rubanon ca, can riqˈui inaˈoj xiwetzelaj ri Dios ruma xa ruyon itzel tak banobel ri xeˈibanalaˈ. Yacˈa re wacami riyix junan chic iwech riqˈui ri Dios, 	 Mɛ tɔtɔ tuu lɔŋ mɩɩ hatələna Ɩsɔ kɛ́, na mə hʋwɛɛ asaɣɛɛ na mə ɩsaɣakʋlapʋtʋ ka lapəna-mɛɣɛ ɩ kolontunaa.


Y yacˈa tek ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon ri pa tinamit Capernaum, ri yecˈutun ri puek riche (rixin) pa rachoch ri Dios, ri cˈo chi niquitoj quinojel ri achiˈaˈ, can xeˈapon cˈa chukaˈ riqˈui ri Pedro y xquicˈutuj chare: ¿Ri Itijonel ma nuyaˈ ta cami ri puek riche (rixin) pa rachoch ri Dios? xechaˈ. 	 Yesu na ɩ ɩfalaa pa tala Kapənahum, ɩlɛna Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ lampuu mʋlaa polo pa pɔɔsɩ Piyɛɛ sɩ: Mə Caa naa fɛləɣɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ lampuu yɛɛ?


Y chukaˈ xa cˈo jun nimalaj siwan chkacojol. Rumariˈ, wi cˈo jun ri cˈo waweˈ nrajoˈ ta napon iwuqˈui, ma nicowin ta. Y wi ta jun chiwe riyix nrajoˈ nipe waweˈ kiqˈui riyoj, ma nicowin ta chukaˈ, xchaˈ ri Abraham. 	 Pəlɛ pə paasi tá na-mɛ tá hɛkʋ wɛ pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ yem təlemm, ŋku kʋ lumaŋ na kʋ walasɩ fɛɩ tənaɣa tɔ. Mpʋ tɔ, yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lɩɩ cənɛ na ɩ́ polo mə kiŋ, na mə cɔlɔ tʋ kaa pəsɩ na ɩ́ lɩɩ na ɩ́ kɔɔ tá kiŋ cənɛ.


Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xubij apo chare ri Jesús: Astapeˈ can quinojel xcatquiyaˈ ca ayon, yacˈa riyin ma xcatinyaˈ ta ca, xchaˈ. 	 Tənaɣa Piyɛɛ nɔɣɔ təkpaʋ sɩ: Paa pa təna paa yele-ŋ na pá se, má, ma kaa la mpʋ.


Y ri achiˈaˈ cˈa riˈ sibilaj yacatajnek pe coyowal chiquij ri Pedro y ri Juan, ruma yequitijoj ri winek. Can niquitzijoj chi ri Jesús caminek chic el y xbecˈastej pe, y rumariˈ ri caminakiˈ can xquecˈastej wi chukaˈ, yechaˈ cˈa chique ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə sala-wɛ. Pə taɣa pʋlʋ, tillaa sɔsaa naalɛ ná sɛɣɛsaɣa samaa sɩ Yesu fema. Mpʋ tɔ sətaa ka tɛ na pá fe.


Y tek ri winek ri aj chiriˈ pa Malta xquitzˈet chi ri cumatz tzekel chrij rukˈaˈ ri Pablo, niquibilaˈ cˈa chiquiwech: La achi laˈ can nikˈalajin chi jun achi camisanel, ruma astapeˈ xcolotej pe chupan ri mar, ya cˈa la cumatz ri xticamisan el riche (rixin) wacami. Can cˈo cˈa chi nutoj na ri etzelal rubanon, yechaˈ cˈa ri winek riˈ. 	 Tɛtʋ ntɩ tə nyə́ma nawa tʋm nyɔkələna Pɔɔlɩ niŋ, ɩlɛna pá sʋʋ yɔɣɔtʋɣʋ sɩ: Tampana, apalʋ ɩnɛ ɩ ta laŋ yʋlʋkʋlʋ. Nyənɩ teŋku ná cɛɛ-ɩ kɛlɛ, na pə tɔŋna ɩ mpaaʋ kɛ pɛɛkʋɣʋ.


Y yacˈariˈ tek quinojel ri winek riche (rixin) ri tinamit xepe cˈa riqˈui ri Jesús chutzˈetic y chukaˈ riche (rixin) chi xquicˈutuj utzil chare chi tel el ri chiriˈ chupan ri quilugar, ruma riyeˈ ma nicajoˈ ta chi nicˈojeˈ ka chiriˈ. 	 Tənaɣa ɩcatɛ nyə́ma təna lɩɩwa sɩ pa səŋəɣɩ Yesu. Pa na-ɩ, ɩlɛna pá tɛɛkɩ-ɩ sɩ ɩ́ lɩɩ pa tɛtʋ taa.


Y tek can cˈa yetajin na cˈa chi waˈin, ri Jesús xucˈom cˈa apo jun caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, cˈacˈariˈ xuwechˈelaˈ ri caxlan wey riˈ y xuyaˈ chique ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Ticˈamaˈ cˈa re caxlan wey reˈ y titijaˈ. Ruma yacˈareˈ ri nuchˈacul. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei Yesu na ɩ ɩfalaa pa tɔkaɣa tɔ, Yesu kpaɣa potopoto na ɩ́ sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ, na ɩ́ faɣa-ɩ na ɩ́ cɛla ɩ ɩfalaa, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩ́ mʋ, ma tɔnʋɣʋ ntɛ́.


Ri Jesús can pa ronojel wi cˈa nimaˈk tak tinamit y pa tak aldea xapon wi, y xerutijoj cˈa ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Y ya cˈa ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, chiriˈ napon wi riche (rixin) chi yerutijoj ri winek. Y chukaˈ can nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. Yerucˈachojsaj chukaˈ yawaˈiˈ, y yerucol cˈa ri winek chuwech ronojel ruwech kˈaxomal. 	 Yesu cɔɔkaɣa acalɛɛ na acalisi təna na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa. Na ɩ́ lakɩ waasʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm. Ɩ waakaɣa kʋtɔməŋ təna na acamaa təna.


Queriˈ xuben ri Cristo riche (rixin) chi xoj‑oc lokˈolaj tak winek. Riyaˈ can xuben wi cˈa chˈajchˈoj chake, xuben chˈajchˈoj chare ri kacˈaslen riqˈui ri ruchˈabel y riqˈui yaˈ. 	 Ɩ lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ nyaalɩ-wɛ na lʋm na ɩ́ taɣanɩ-wɛ na ɩ tɔm na pá te teu na pá mʋna Ɩsɔ yəlaa.


Y ri Jesús y ri discípulos xeˈoc chic cˈa el pa jucuˈ y xekˈax cˈa jucˈan chic ruchiˈ yaˈ. Y tek xeˈapon, sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xquimol apo quiˈ riqˈui. Riyaˈ chuchiˈ cˈa ri choy xcˈojeˈ wi. 	 Yesu taɣana tɛsʋɣʋ kɛ kʋteŋ ŋku kʋ tɔɔ ɩ ka wɛɛ tɔ na kpɩɩlʋɣʋ. Ɩlɛna yəlaa koti sɔsɔm, na ɩnɩ ɩ wɛ lʋm nɔɣɔ.


Y ruma ri xkacˈaxaj chupan ri kˈij tek xoka ri kachˈalal, ma yoj tanel ta chi kabanon pe orar pan iwiˈ. Nikacˈutuj chare ri Dios chi xtuben ta chiwe chi can ta jabel xtiwetamaj ri ruraybel ri Dios, y ri Lokˈolaj Espíritu xtuyaˈ ta chukaˈ ronojel naˈoj y etamabel chiwe. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ hɛɛsəɣɩ Ɩsɔ sələmʋɣʋ kɛ mə tɔɔ kɛ́ tuu kʋyaŋku pa heela-tʋɣʋ mə tɔm tɔ. Tə sələməɣɩ Ɩsɔ kɛ́ sɩ ɩ́ ha-mɛɣɛ ɩ Feesuɣu haakɩ nyəm na laɣatʋ nti tɔ tə təna na pə́ yele na ɩ́ nyɩ ɩ luɣu nyəntʋ kɛ teu.


y xebeˈel pe. Yacˈa tek cˈastajnek chic pe ri Jesús, yacˈariˈ tek xetzˈetetej chukaˈ riyeˈ. Y riyeˈ xeˈapon cˈa chupan ri lokˈolaj tinamit Jerusalem. Can chiquiwech wi cˈa ye qˈuiy ri xquicˈut wi quiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa lɩɩ pəlaaŋ taa, na waatʋ wei Yesu kɔma na ɩ́ fe tɔ pá sʋʋ Ɩsɔ ɩcatɛ naŋŋ nyəntɛ taa, na yəlaa paɣalɛ na-wɛ.


Riqˈui ri chˈabel ri nibij, riqˈui riˈ xtikˈat tzij pan iwiˈ. Wi utzilaj chˈabel ri nibij, riqˈui riˈ nikˈalajin chi choj ri icˈaslen chuwech ri Dios. Yacˈa ri chˈabel wi xa majun rejkalen ri nibij, riqˈui riˈ nikˈalajin chi xtika rucˈayewal pan iwiˈ. 	 Pə taɣa pʋlʋ, nyá yɔɣɔtaɣa taa kɛ́ paa nyəna sɩ nyá tɔm tewa yaa tə səpa.


Y ri Pilato, ri aj kˈatbel tzij, xbeˈel cˈa pe y xucˈutuj cˈa chique ri ye ucˈuayon apo riche (rixin) ri Jesús: ¿Achique cˈa chi tzujunic (sujunic) icˈamom pe chrij re jun achi reˈ? xchaˈ chique. 	 Pə tɔɔ kɛ́ kʋfənɛɛ Pilatɩ lɩɩwa na ɩ́ səŋ-wɛɣɛ kʋsəŋ na ɩ́ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Suweɣe mə na apalʋ ɩnɩ?


Tabij cˈa chake, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Y achique cˈa retal nibanatej tek xa yecˈulwachitej yan riˈ? xechaˈ chare. 	 Pəlee kɛ́ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la? Na ŋmaatəlɛ nteɣe pɩɩ hʋ́lɩ́ na tə́ nyəna sɩ pə wʋsaa?


Yacˈa tek yetajin chuquiric, ri ye rajaf xquibij pe chique: ¿Achique ruma tek niquir el? xechaˈ pe. 	 Pa kɔma pa hɛtəɣɩ kpaŋaɣa pile ńtɛ́ ɩlɛna tə nyə́ma sɩ: Ɩ́ hɛtəɣɩ kpaŋaɣa pile ńtɛ́ suwe?


Pero ri Pedro y ri Juan xechˈo apo, y xquibij chique: Tibij na cˈa chake: ¿La utz cami chuwech ri Dios chi xa yix cˈa riyix ri yixkanimaj nabey que chuwech ri Dios? 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Piyɛɛ na Yohaanɩ pa cɔ kotuɣu sɔsaa mpɛ sɩ: Mə maɣamaɣa ɩ́ maɣasɩ-təɣɩ mə taa na ɩ́ na. Pepe kəla teu kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa? Mɛɣɛ tə se yaa Ɩsɔ?


Riyaˈ qˈuiy cˈa ri xucˈut chiquiwech riqˈui cˈambel tak tzij. Y xubij cˈa chique: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sɛɣɛsa-wɛɣɛ tɔmnaa paɣalɛ na ɩsɔnaa sɛɛʋ taa. Haləna ɩ́ kɛɛsɩ-wɛ sɩ:


Can ruma wi cˈa chi xcom ri Cristo chuwech cruz tek junan kawech xuben riqˈui ri Dios. Y junan kawech xuben chake riyoj israelitas iwuqˈui riyix ri ma yix israelitas ta y xrelesaj ri oyowal chkacojol. 	 Kilisiti səm kɛ tesika tɔɔ lapəna na taa kpanaʋ kɛ təma saalɩ, na tesika tɔɔ tənɛɣɛ ɩ kpɛnta piitim mpɩ pə tɔm naalɛ na pə́ pəsɩ piitim kʋlʋməm na ɩ́ ciiki pə na Ɩsɔ.


Riyaˈ ma xupokonaj ta xuyaˈ riˈ pa camic riche (rixin) chi xutoj ri kamac konojel. Y ronojel cˈa ri xuben ri Jesús xchap rutzijoxic tek xapon ri tiempo. 	 Ɩ́lɛ́ ɩ hana ɩ tɩ na ɩ́ fɛlɩ na pə́ cɛ yəlaa kɛ pa yomle. Waatʋ wei paa tʋwa tɔɣɔ ɩ kɔma, na ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ tampana Ɩsɔ caa kɛ́ sɩ pə́ ya yəlaa təna nyɔɔŋ.


Y ri jucuˈ ri ye benak wi ri discípulos pa runicˈajal chic cˈa ri choy cˈo wi, pero ri ruwiˈ yaˈ y ri cakˈikˈ nupaxij riˈ chuwech ri jucuˈ y ma nuyaˈ ta kˈij chare ri jucuˈ chi choj nibiyin chiquiwech, xa nutzolij cˈa. 	 Saa ɩnəɣɩ mpʋ tɔ na kpɩɩlʋɣʋ náá tɛma pote kɛ pooluŋ kɛ lʋm hɛkʋ taa na lʋm hola taŋ-kʋ. Mpi tɔ, heelim makɩ tuluŋa kɛ́ na pə́ mələɣəna-wɛ na waalɩ waalɩ.


Y ri Jesús ma xuyaˈ ta kˈij chi yecˈo ta chic nicˈaj ri xetzekeˈ ta el chrij, xaxu (xaxe) wi cˈa ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri rachˈalal ri Jacobo, ri xerucˈuaj el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔɣɔna pa təna na pə kaasɩ Piyɛɛ na Saakɩ, na ɩ́lɛ́ ɩ neu Yohaanɩ pa tike.


Ri ruteˈ rutataˈ ri Moisés ruma chi can quicukuban chukaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xquewaj ri Moisés oxiˈ icˈ tek xalex. Queriˈ xquiben ruma ri Moisés jun ti acˈal ri jabel oc. Y riyeˈ ma xquixibij ta quiˈ chuwech ri rey Faraón ri biyon chi quecamisex quinojel ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) ri xa cˈa calaxic. 	 Ɩsɔ taa tɛmnaʋ mpɩ pə tɔɔ kɛ́ Moisi caa na ɩ too pa ŋmɛsa-ɩ ɩsɔtʋnaa tooso kɛ́ ɩ lʋlʋɣʋ waalɩ. Pa nawa sɩ ɩ tewa ɩlɛ pa ta nyana nti wulaʋ ka tɔma sɩ pá taa la tɔ tə lapʋ.


Riyin xa can cˈo wi chi nchop el nubey re wacami, ri chuaˈk y ri cabij. Cˈo chi pa tinamit Jerusalem xquicamisex wi, ruma chi ri profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, majun bey ri xquecamisex ta pa jun chic tinamit. 	 Ama pə wɛɛ kɛ́ sɩ má tɔ ma mpaaʋ kɛ saŋa na cele na pə kʋfemuɣu. Pə taɣa pʋlʋ, paa kʋɣɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ kɛ tiiliɣi yem na pə ta kɛna Yosalɛm taa.


Pero ri Dios xa can nucukubaˈ wi quicˈuˈx ri ye kajnek pa jun tijoj pokonal y rumariˈ xucukubaˈ kacˈuˈx riyoj, riqˈui ri xoka ri Tito. 	 Ama Ɩsɔ wei ɩ haa apalʋtʋ kɛ mpa pa apalʋtʋ lepa tɔ, ɩ ha-tʋɣʋ apalʋtʋ na Titʋ kɔntɛ.


Ri chicop riˈ xyaˈox (xyaˈ) cˈa chukaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nunimirisaj riˈ riqˈui ri ruchˈabel, riche (rixin) chi niyokˈon chrij ri Dios, y riche (rixin) chukaˈ chi cawinek caˈiˈ icˈ nitakanoj pa quiwiˈ ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə ha wontuɣu kɛ mpaaʋ na kʋ́ yɔɣɔtɩ kalampaanɩ tɔm na kʋ tʋʋ Ɩsɔ. Na pə́ ha-kʋɣʋ pəsʋɣʋ sɩ kʋ paasɩ na kʋ́ lá ɩsɔtʋnaa nɩɩlɛ na naalɛ taa.


Queriˈ ri rubin ca ri David. Riyin nbij chi ri kech aj Israel ma riche (rixin) ta xtibe kˈij xtibe sek xetzak tek xquichakˈij (xquitochˈ) ri caken. Ma que ta riˈ. Xa ruma ma xquinimaj ta ri rutzij ri Dios, rumariˈ tek ri Dios xuyaˈ ri colotajic chique ri ma ye israelitas ta, riche (rixin) chi queriˈ nucˈasoj jun raybel quiqˈui ri kech aj Israel riche (rixin) chi niquirayij niquinimaj chic rutzij ri Dios. 	 Ɩlɛ ma tɩɩ pɔɔsəɣɩ sɩ: Yuta nyə́ma mpɛ pə tuuluɣu-wɛ na pá hoti mpʋ tɔ pə tɛmaɣalɛ? Aaɩ, pə taɣa mpʋ se, paa pəcɔ. Pa hotuɣu yelina na pə́ ya piitim lɛmpɩ nyə́ma nyʋɣʋ, ɩlɛna ɩsəsɛɛmlɛ kpa-wɛɣɛ pɛlɛ pa tɔɔ.


Y tek riyeˈ xetaneˈ ka chi tzij, xpe ri Jacobo y xubij cˈa: Quiniwacˈaxaj cˈa, wachˈalal wech aj Israel: 	 Pɔɔlɩ-wɛ pa tɛma kɛɛsʋɣʋ kɛ pa nyəntʋ, ɩlɛna Saakɩ náá kʋlɩ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma taapalaa ɩ́ nɩɩ ma tɔm.


Pero xa chanin cˈa xinyaˈ ca ri tinamit Troas y xipe pa Macedonia. Ruma can nikˈaxo ri wánima ruma ma xkil ta kiˈ riqˈui ri Tito chilaˈ pa Troas. Y riyin xa can nwajoˈ yan nwacˈaxaj chare ri Tito achique ibanon riyix chiriˈ. Rumariˈ xenyaˈ cˈa ri kachˈalal ri yecˈo pa tinamit Troas y xipe waweˈ pa Macedonia. 	 Paa na mpʋ tɔ, ɩsɩɩ ma ta maɣana tá taapalʋ Titʋ tɔ ma laakalɩ kʋla sɔsɔm kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ ma yela Tʋlʋwasɩ nyə́ma na má tɛɛ Masetoni.


Ma tibe ta iwánima chrij ri puek, xa can tiquicot ri iwánima riqˈui ri cˈo iwuqˈui. Ruma ri Dios rubin: Can ronojel kˈij yincˈo iwuqˈui y majun bey xquixinyaˈ ta ca. Queriˈ rubin ri Dios. 	 Ɩ́ taa nyənəɣɩ pɔɣɔlaɣa kɛ mə kʋlapʋtʋ taa. Ama mə laŋa ɩ́ hɛɛna mpi ɩ wɛna tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ: Ma kaa lɔ-ŋ paa pəcɔ, maa wɛɛ nyá waalɩ kɛ́ tam.


Pero ma xu (xe) ta wi cˈa reˈ, xa can yojquicot chukaˈ riqˈui ri Dios ruma ri Kajaf Jesucristo. Ruma chukaˈ Riyaˈ tek wacami junan chic kawech riqˈui ri Dios. 	 Na pə ta tɩɩ kɛʋ pə tənaɣalɛ, tə tɔŋna Ɩsɔ ɩlɛɣɛ yɔɔlənaʋ kɛ Tacaa Yesu Kilisiti wei ɩ lapa na kaɣana tá na Ɩsɔ tə́ ciiki tɔ ɩ tɔɔ.


Jun utzilaj winek, ri utz ri yecˈo pa ránima, yeriˈ ri yerubij pe tek nitzijon. Yacˈa ri winek ri xa itzel yecˈo pa ránima, yeriˈ ri yerubij pe tek nitzijon. 	 Yʋlʋpaŋ kʋpantʋ lɩɩkəna tuu ɩ lotu taa kʋpantʋ kiŋ kɛ́. Ɩlɛna ɩsaɣaʋ ɩnɩ ɩ́lɛ́ ɩ ɩsaɣatʋ lɩɩna tuu ɩ lotu taa ɩsaɣatʋ kiŋ.


Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya.


Y ri winek cˈa ri yeˈetzelan riche (rixin) ri Esteban, xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi ma niquicˈaxaj ta, xquitzˈapelaˈ cˈa pa tak quixquin. Ri winek cˈa riˈ can sibilaj cˈa pa quichiˈ xquiben tek xebe chrij ri Esteban riche (rixin) chi xbequichapaˈ pe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yuta nyə́ma mapa kapusi kɛ teu, na pá təkɩ pa ŋkpaŋŋ na pá huli Ɩtiyɛɛnɩ.


Riyin ma nxibij ta wiˈ chare ri nichˈob chuwij, o ri nuchˈob ri aj kˈatbel tzij chuwij, chi utz o ma utz ta ri nusamaj. Ruma majun winek xticowin ta xtibin chi utz o ma utz ta yitajin chare ri nusamaj. Y ni xa ta riyin yicowin ta nbij wi utz o ma utz ta yitajin chare ri nusamaj. 	 Ye ma kiŋ ɩlɛ, paa mɛ yaa yəlaa ka caɣana sɩ pa pɛɛkəɣɩ ma tɔm taa na pá na, pəlɛ pə ta na má. Ma maɣamaɣa maa pɛɛkəɣɩ ma kiŋ sɩ má ná sɩ ma tewa yaa ma ta te tɔ.


Y ri pa rajquikˈaˈ ye rucˈuan wukuˈ achiˈel chˈumilaˈ. Y ri pa ruchiˈ ntel pe jun achiˈel espada chˈut rutzaˈn y pa caˈiˈ cˈo wi rey. Y ri nitzuˈun can janiˈ niperekˈun (nirapakˈun) achiˈel ri kˈij tek cˈo más ruchukˈaˈ. 	 Ɩ tɔka ɩ niŋ ntɔɣɔŋ taa kɛ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ naatosompɔɣɔlaɣa, na laɣatɛ nte tə wɛ lɔŋ kɛ taa na waalɩ tɔ tə lɩɩkaɣana ɩ nɔɣɔ taa. Ɩ ɩsɛntaa mʋɣɩ kɔkɔ kɛ́ ɩsɩɩ ilim sikuɣu na pə́ nyakɩ ɩsəna mpi tɔ.


Y waweˈ can kitzij na wi chi nibanatej achiˈel ri nubij jun tzij: Ri tzˈiˈ nberutijaˈ chic pe ri ruxaˈoj. Y waweˈ can nibanatej chukaˈ achiˈel ri nubij jun chic tzij: Ri ak astapeˈ jabel atinisan chic el, xa nberuquichaˈ chic pe riˈ pa chˈabek. 	 Nti tə maɣana-wɛ tɔ tə lapa teitei kɛ́ ɩsɩɩ pa tukuɣu ɩtuule tɔɣɔlɛ sɩ: Haɣa məlaa na ká tɔɣɔ ka tɔtʋ. Pa sɔ afa təpaɩpaɩ na ɩ́ məlɩ afəla taa na ɩ́ tasa həntʋɣʋ.


Y yacˈariˈ tek yecˈo achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, riche (rixin) chi niquitojtobej y nitzak ta pa quikˈaˈ. Y rumariˈ xquicˈutuj cˈa chare: ¿Utz cami chi jun achi nujech riˈ riqˈui ri rixjayil ruma xabachique ta chi mac nuben ri rixjayil? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Falisanaa napəlɩ pa polaa sɩ pa kuuki Yesu nɔɣɔ, ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tá mpaaʋ taa yʋlʋ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔnɩ ɩ alʋ kɛ natəlɩ tə tɔɔ?


Ri Pablo y ri Silas xeˈapon cˈa ri pa Derbe y ri pa Listra. Y ri chiriˈ pa tinamit Listra cˈo jun kachˈalal ri Timoteo rubiˈ, ral jun ixok israelita ri runiman cˈa chukaˈ ri Jesucristo, yacˈa ri rutataˈ xa griego. 	 Pɔɔlɩ tala Tɛləpɩ, ɩlɛna ɩ́ tɛɛ Lisitəla. Ɩsɔ sɛɛlʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna na pá yaa-ɩ sɩ Timotee. Ɩ too ka kɛ́ Yuta tʋ, ama ɩ ka pəsa Kilisiti təŋlʋ, ɩ caa ná kɛ́ Kəlɛɛkɩ tʋ.


Juyiˈ oc nuwech riqˈui re ncˈulwachin, ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui xa camic niquicˈom pe chuwe. ¿Achique cami ri yicolo pa rukˈaˈ reˈ? 	 Ama ma tɔm wɛ kʋnyɔŋ yoo, tɔnʋɣʋ kʋnɛ kʋ tɔŋna-m kʋɣʋ kɛ́. A yakɩ-m?


Ruma riyin can nbin wi pa wánima chi tek xquinapon iwuqˈui, majun xabachique ta cˈa ri xtintzijoj chiwe, xa can xu (xe) wi ri Jesucristo, ri xcom chuwech cruz ri xtintzijoj chiwe. 	 Ma caɣalɛ tənaɣa mə kiŋ ma ta caa sɩ má la natələɣɩ mə hɛkʋ kɛ yem na pə́ tá kɛ́ Yesu Kilisiti tɔm. Ɩsɩɩ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ tɔ pə tɔm maɣamaɣa kɛ ma siɣisinaa.


Ri xubij cˈa ri Jesús, can riche (rixin) cˈa chi xukˈalajsaj ri achique chi camic ri xtucˈulwachij el ri Pedro, riche (rixin) chi nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel riˈ, xubij cˈa chukaˈ chare ri Pedro: Quinatzekelbej cˈa, xchaˈ. 	 (Yesu yɔɣɔta mpʋ sɩ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ səm mpi Piyɛɛ ká sɩ na pə kʋsɩ Ɩsɔ nyʋɣʋ tɔ.) Yesu tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ heeli Piyɛɛ sɩ: Təŋɩ-m.


¿Y achique cˈa ruma tek nichˈujirisaj iwiˈ ruma ri itziak? Ri Dios retaman nuyaˈ itziak. Xaxu (xaxe) na peˈ queˈitzuˈ ri cotzˈiˈj ri lirio quibiˈ, ri yecˈo pa tak juyuˈ. Queˈitzuˈ tek yeqˈuiy. Riyeˈ ma yesamej ta, ni ma yebatzˈin ta, riche (rixin) chi queriˈ yequibanalaˈ ta quitziak ri ye jabel oc. 	 Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nəɣəsəɣɩ mə tɔɔ kʋtakəm? Ɩ́ nyənna tawa nyɩɩtʋ tʋkʋɣʋ hɛtʋ nti tɔ na ɩ́ ná. Nyɩɩtʋ ntɩ tɩɩ lakɩ təmlɛ təlɩ. Pə́cɔ́ tɩɩ lʋʋkɩ pɔɔŋ.


Pero can xkˈalajsex chique ri achiˈaˈ riˈ chi ronojel ri xquibij ri xtucˈulwachij ri Cristo, ma ya ta chupan ri quitiempo riyeˈ ri xtibanatej wi. Xa cˈa ya re pa katiempo riyoj xbanatej wi. Y yacˈa chˈabel riˈ ri nitzijox chiwe riyix wacami cuma ri achiˈaˈ ri can ye toˈon ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri takon pe chilaˈ chicaj, tek niquitzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y ronojel cˈa reˈ hasta ri ángeles sibilaj nicajoˈ niquetamaj. 	 Na Ɩsɔ heela ɩ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa sɩ tɔm wenti pa tʋ-wɛ sɩ pá heeli tɔ tə ta na-wɛ, mɛɣɛ pə nawa. Na ntəɣəlɛ nti ɩ́ mʋ kaɣana tɔ. Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔm waasʋ lataa kpaaləna-mɛɣɛ-tɩ, na Feesuɣu Naŋŋtʋ wei pə tisina ɩsɔtaa tɔ ɩ toma kɛ pɛlɛ pa yɔɣɔtənaa. Na ɩsɔtaa tillaa maɣamaɣa ná sɔɔlaa sɩ pá nyɩ-tɩ.


Man cˈa tikaben ta xaxu (xaxe wi) ri cˈo utz nucˈom pe chake riyoj, rajawaxic chi tikabanaˈ ri cˈo utz nucˈom pe chique ri nicˈaj chic. 	 Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa pɛɛkɩ ɩ maɣamaɣa ɩ nyʋɣʋ nyəntʋ tike. Ama paa wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ tɔɣɔntəlɛnaa nyəntʋ tɔtɔ.


Yecˈo winek ri can nitzˈetetej wi chi cˈo quimac tek ma jane nikˈat ta tzij pa quiwiˈ, y yecˈo chukaˈ nicˈaj ri netamex chi cˈo quimac tek ya kˈaton chic tzij pa quiwiˈ. 	 Yəlaa lɛlaa ɩsaɣatʋ naa kpakpaa kɛ́ təkeelee na pá ta tɩɩ hʋʋnta-wɛɣɛ tɔm. Ama pə yela lɛlaa nyəntʋ tɔ, hʋʋlɛ waalɩ kɛ́ pɩɩ kuli tə tɔɔ.


Rumariˈ, wi cˈo jun kachˈalal ri nuchˈob ka chi cof cˈo, can rajawaxic chi tuchajij riˈ jabel riche (rixin) chi ma nitzak ta. 	 Pə tɔɔ ɩlɛ ye wei ɩ hʋʋ sɩ ɩ səŋaa pʋntʋ ɩ́ la laakaalɩ, ɩ́ taa kɔɔ na ɩ́ hoti.


Y tek Riyaˈ xbeyacatej pe chare ri oración, xpe cˈa quiqˈui ri ye oxiˈ rudiscípulos, yacˈa tek xoka quiqˈui, xa ye warnek. Xpe Riyaˈ xubij cˈa chare ri Pedro: ¿Can ma jubaˈ cˈa xacowin ta xacˈaseˈ jun ti hora wuqˈui? 	 Ɩ tɛma mpʋ, ɩlɛna ɩ́ məlɩ ɩ ɩfalaa tooso ɩnɩ ɩ kiŋ na ɩ́ maɣana pa tɔŋna tom. Ɩlɛna ɩ́ tɔ Piyɛɛ sɩ: Ɩ́ kpisa caɣaʋ ntɛ́ sɩ má na-mɛ tə́ feŋ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Y chuwech ri Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xtipe chic jun bey, ri xtikˈalajin chi can cˈo wi rajawaren, y xtorukˈataˈ ka tzij pa quiwiˈ ri ye qˈues, y pa quiwiˈ chukaˈ ri ye caminek chic el, nbij cˈa chawe riyit Timoteo: 	 Ma heeliɣi-ŋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ kɛ Ɩsɔ na Yesu Kilisiti wei ɩ ká hʋʋna weesuɣu nyə́ma na sətaa kɛ tɔm tɔ pa ɩsɛntaa, na Yesu Kilisiti ɩnɩ ɩ kɔntɛ na ɩ kawulaɣa pə tɔɔ sɩ,


Y ri israelitas riˈ xquibij cˈa chare chi ticˈojeˈ ka jubaˈ quiqˈui chiriˈ pan Efeso, pero riyaˈ ma xrajoˈ ta. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɔma-ɩ sɩ ɩ́ caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ. Ama ɩ ta tisi.


Riyeˈ ma xtiquijoyowaj ta quiwech ri nicˈaj chic winek, ni ma xquecuyun ta. Xa xtiquikˈabaj tzij chiquij ri nicˈaj chic. Ma niquikˈil ta quiˈ chubanic ri mac, nikˈax ruwiˈ ri etzelal xtiquiben chique xabachique winek. Can xtiquetzelaj wi ri utz. 	 Paa la təkatɩɩ, pa kaa wɛɛna lɛlaa pətɔɔtəlɛ. Paa la nɔɔhɛɛ tɛɛ kuulaa na mpəle tɛləsəlaa na nyaŋ nyə́ma. Pa kaa sɔɔlɩ kʋpantʋ.


Y quecˈariˈ tek xtitzˈet chi yecˈulwachitej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj cˈa riˈ chi noka yan ri ruqˈuisbel tak kˈij. Xa can nakaj chic cˈa cˈo wi pe. 	 Mpʋ tɔtɔɣɔ waatʋ wei ɩ́ ká ná pə tənaɣa mpʋ pə lakɩ tɔ, ɩ́ nyɩ sɩ pə wʋsaa kɛlɛ, pə caa lapʋ ntɛ́.


Ma tisach ta icˈuˈx ruma ri xinbij chiwe, ruma xtapon cˈa kˈij tek ri ye caminakiˈ can cˈo cˈa chi xtiquicˈaxaj ri nuchˈabel. 	 Ɩlɛ pə́ taa la-mɛɣɛ ha. Mpi tɔ pɩɩ kɔɔ na pa təna mpa pa wɛ pəlaaŋ taa tɔ pá nɩɩ ma nɔɣɔ,


Yacˈa ri cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, can cˈo wi. ¿La ma isiqˈuin ta cˈa chupan ri ruchˈabel ri Dios? Tek ri Dios xubij: 	 Ye sətaa fem tɔm ɩlɛ, ɩ́ ta kala nti Ɩsɔ heela-mɛ tɔ yɛɛ? Ɩ tɔmaɣa sɩ:


Pero ma ticˈuluˈaj ta. Xa tipixabaj, achiˈel ta niben chare jun iwachˈalal. 	 Ɩlɛ ɩ́ taa nyənɩ-ɩ ɩsɩɩ kolontu. Ama ɩ́ lana-ɩ ɩsɩɩ yʋlʋ ɩ́ caa ɩ taɣanɩ ɩ taapalʋ ɩ lakɩ tɔ.


Yacˈa ri israelitas ri ma xquinimaj ta, yequetzelaj ri xeniman ri Ajaf Jesucristo. Rumariˈ riyeˈ xequitakchiˈij ri ma ye israelitas ta, riche (rixin) chi queriˈ quequetzelaj ri kachˈalal ri xeniman ri Ajaf Jesucristo. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma mpa pa kisa Ɩsɔ Tɔm ntɩ tə mʋɣʋ tɔ, pa sɔta mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ sɩ pá nyənɩ tá taapalaa kɛ asaɣaa.


Y xabachique cˈa winek ri xtitzak chuwech re jun abej reˈ, can xtuquiraj riˈ chuwech. Y xabachique cˈa winek ri xtika ri abej riˈ chrij, can xticˈajtej cˈa, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye pə cəpa wei na ɩ́ hoti pəlɛ ńtɛ́ tə tɔɔ, pə pʋtʋtəɣɩ-ɩ kɛ́, ɩ kaa wɛɛ hiiu. Ye pə cəpa yʋlʋ nɔɣɔlʋ na pəlɛ ńtɛ́ tə hoti ɩ tɔɔ, tə taaləɣɩ-ɩ na tɛtʋ kɛ́.


Queriˈ nbij chiwe ruma ri nimalaj sacerdote nucˈuaj apo quiquiqˈuel ri chicop y ntoc cˈa chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri cˈo chupan ri rachoch ri Dios y chiriˈ nutzuj (nusuj) wi ri quicˈ chuwech ri Dios riche (rixin) chi nicuyutej quimac ri winek. Pero ri quichˈacul chicop ma chak ta queriˈ nicanaj ca, xa yeˈelesex el cˈa chuchiˈ el ri tinamit y yeporox. 	 Yuta kɔtʋlʋ sɔsɔ kpakəɣɩ wontu ntɩ tə caləm kɛ́, na ɩ́ pona cokəle taa na ɩ́ fɛɛnɩ sɩ pə́ hɩɩsɩ yəlaa ɩsaɣatʋ. Ɩlɛna pá kpaɣa wontu nti pa kʋwa mpʋ tɔ tə maɣamaɣa na pá pona təsikile waalɩ na pá tʋ kɔkɔ.


Yacˈa ri ixok ri xaxu (xaxe) chic ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef ri nuchˈob, astapeˈ cˈa qˈues na, xa caminek chuwech ri Dios. 	 Ama leelu wei ɩ wɛna təkpaalətʋ tɔ, paa ɩ wɛna ɩ ɩsɛ tɔ ɩ səpaɣa na ɩ́ caɣaa.


Y wi cˈo ri nikacˈulwachij, y can nikanaˈ cˈa chi achiˈel jun ejkaˈn ri nika chikij, can tikatolaˈ cˈa kiˈ chucˈuaxic ri ejkaˈn riˈ. Y riqˈui riˈ, can nikaben wi cˈa ri nubij ri ley riche (rixin) ri Cristo. 	 Ɩ́ səŋna təmaɣa mə kʋpɛkələmnaa taa. Ye ɩ́ lapa mpʋ ɩ yoosa Kilisiti kʋsəsɩɩtʋ təna ntɛ́.


Achiˈel ri niquibij chiwe chi ma ticˈom ta apo laˈ, ma titij ta reˈ, ni ma tichop ta la jun chic laˈ, yechaˈ chiwe. 	 sɩ: Taa kpaɣa pənɛ, taa təŋ pənɛ, taa tokina pənɛ?


Wi xa man ta queriˈ, wi man ta yecˈastej pe ri caminakiˈ, ¿la yecˈo ta cami winek ri nicajoˈ chi yeban bautizar pa quiqˈuexel ri xa majun bey chic xquecˈastej pe? ¿La cˈo ta cami nicˈatzin wi tek queriˈ niquiben? 	 Ɩ́ maɣasɩ mpa pa yeki sɩ pá sɔɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ sətaa lona tɔ na ɩ́ na. Pa tɛɛləɣɩ sɩ paa hiki weɣelɛ ɩlɛ yee? Na ye tampana tɔɔ sɩ sətaa kaa fe, pepe tɔɔ kɛ́ pa yeki na pá sɔɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ pa lona?


Wacami cˈa nbij chawe: Can nicˈatzin chi nikaben orar, tikatijaˈ rukˈijul chi nikacˈutuj utzil chare ri Dios, can tikacˈutuj achique ri nicˈatzin y kojmatioxin chukaˈ chare ri Dios. Quecˈariˈ tikabanaˈ pa quiwiˈ quinojel ri winek. 	 Tɔʋ, kancaalaɣa ɩlɛ, nti ma tʋɣɩ-mɛ sɩ ɩ́ la tɔɣɔlɛ sɩ ɩ́ tɛkəɣɩ Ɩsɔ kɛ́ niŋ kɛ yəlaa təna tɔɔ, na ɩ́ sələməɣɩ-ɩ pa tɔɔ, na ɩ́ wiikina-ɩ pa tɔɔ, na ɩ́ sɛɛkɩ-ɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ pa tɔɔ.


Riyoj kabin el chiwe chi ma queˈitijoj ta chic ri winek pa rubiˈ ri Jesús. Pero wacami re tinamit Jerusalem nojnek chic riqˈui ri nicˈut riyix y nikˈalajin cˈa jabel chi chikij riyoj niwajoˈ niyaˈ wi ri rucamic ri jun achi ri xubiniˈaj Jesús. 	 Tənaɣa ɩ tɔma-wɛ sɩ: Ɩsɩɩ tə kisina-mɛ təsaɣasaɣa sɩ ɩ́ taa tasa apalʋ ɩnɩ ɩ tɔm kɛ yɔɣɔtʋɣʋ ya? Na pepeɣelɛ ɩ́ lapa ɩsəntɔ? Ɩ́ yasa mə sɛɣɛsʋɣʋ ntɛ́ Yosalɛm ɩcatɛ təna təmam, na ɩ́ caa ɩ́ məŋna ɩ səm tɔm ntɛ́ ta nyɔɔŋ taa.


Pero chiˈijujunal quixcanaj achiˈel xuyaˈ ri Dios chiwe. Y chiˈijujunal quixcanaj achiˈel ri ibanon tek ma jane quixsiqˈuix (quixoyox) ruma ri Dios. Yacˈareˈ nchilabej chique quinojel ri iglesias ri yecˈo xabachique lugar. 	 Ama nti tɔɣɔlɛ sɩ Tacaa ɩ́ ha-ŋ mpi náá təŋ pəlɛ. Na ye Ɩsɔ yaa-ŋ ɩ mpaaʋ taa na ń wɛ ɩsəna náá caɣa mpʋ. Sɛɣɛsʋɣʋ ŋku ma sɛɣɛsəɣɩ Yesu sɛɛlaa kpeka təna sɩ á təŋ tɔɣɔlɛ.


Pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús y ri rudiscípulos yekˈax cˈa el pa jun ulef ri ticon trigo chuwech. Y ri discípulos cˈo cˈa ruwiˈ trigo ri xequichˈup el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu na ɩ ɩfalaa pa faɣana tɔɣɔnaɣa pee taalɛ natəlɩ tə taa kɛ́ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ kʋlɩ kʋ wule. Ɩlɛna ɩ ɩfalaa sʋʋ tɔɣɔnaɣa pee pɛlʋɣʋ na mpaaʋ.


Y ya cˈa ri Caifás biyon chique ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, chi más utz chi xaxu (xaxe wi) jun ri nicom que chuwech yecom quinojel ri winek. 	 Na Kayifi ɩnɩ ɩ ka sɛɣɛsəna Yuta nyə́ma sɩ: Pə kəla teu sɩ yʋlʋ kʋlʋm ɩ́ sɩ yəlaa təna səm.


Rumariˈ ri Pilato xubij chique: ¿Achique cˈa rumac rubanon chiwech? Pero riyeˈ xa ma yetaneˈ ta ka. Xa más xquirek apo quichiˈ y niquibilaˈ apo: ¡Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz! xechaˈ. 	 Ɩlɛna Pilatɩ pɔɔsɩ-wɛ sɩ: Ɩlɛ ɩsaɣatʋ ntiɣi ɩ lapa? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa tasa kapusi mapʋ na toŋ sɩ: Kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ, kamɩ-ɩ səm tesika tɔɔ.


Tek rubanon ca, xojcˈojeˈ chuxeˈ ri ruley ri Moisés; yacˈa re wacami xojcolotej yan y xojcom chuwech ri nubij ri ley riˈ. Y nikaben rusamaj ri Dios pero riqˈui chic ri cˈacˈacˈ cˈaslen ri niyaˈox (nyaˈ) chake ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Y ma riqˈui ta chic ri nubij ri ley ri tzˈibatal ca. 	 Ama pənɛntɛ tə lɩɩ kʋsəsɩɩtʋ yomle taa na səm lapəna na tə́ lɩɩ mpi pɩɩ kpa-tʋɣʋ yomle kɛ mpʋ tɔ pə taa təkpataa. Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ təŋ ɩsəna kaɣana pə laɣasaa tɔ, na tə́ lá Ɩsɔ təmlɛ kɛ Ɩsɔ Feesuɣu toŋ taa. Pə́ taa wɛɛ ɩsɩɩ tə təŋaɣa takəlasɩ taa kʋsəsɩɩtʋ na tə́ lakɩ tɔ.


Y pa ruwiˈ cˈa ri cruz cˈo cˈa jun tzij tzˈiban chuwech jun tzˈalan. Ri tzij cˈa riˈ tzˈibatal el pan oxiˈ chˈabel. Tzˈiban pa quichˈabel ri aj Grecia, pa quichˈabel ri aj Roma y pa quichˈabel ri israelitas. Y ri tzij riˈ nubij cˈa: YAREˈ RI QUI‑REY RI ISRAELITAS. 	 Paa ŋmaawa na pá pusi ɩ nyʋɣʋ tɔɔ sɩ: Yuta nyə́ma Wulaʋ sɔsɔ ntɔ.


Yacˈa ri pa tak uxlanibel kˈij, ri Pablo nibe cˈa chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y can nutij cˈa rukˈij riche (rixin) chi nucˈut ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek israelitas y chiquiwech ri ma ye israelitas ta, riche (rixin) chi nikˈax chiquiwech. 	 Paa kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ ŋku, Pɔɔlɩ lakaɣa waasʋ kɛ Yuta nyə́ma təkotile taa kɛ́, na ɩ́ lʋkɩ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ Yuta nyə́ma na Kəlɛɛkɩ nyə́ma kɛ tampana na pá tisi.


Y tek ri ye rudiscípulos quicˈaxan chic ka ri xubij ri Jesús, xquicˈutuj cˈa chare: Ajaf, ¿acuchi (achique) cˈa xticˈulwachitej wi ri queriˈ riˈ? xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: Ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios xtika acuchi (achique) cˈo wi ri mac. Can xtibanatej cˈa achiˈel niquiben ri cˈuch. Ruma ri aj xicˈ tak chicop riˈ xabachique lugar cˈo wi jun caminek chˈaculaj, chiriˈ cˈa yeka wi, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tacaa, leɣelɛ mpʋ ɩnɩ pɩɩ la ɩlɛ? Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Timpi pʋlʋ səpa na pə́ həntaa tɔ, tənaɣa yepelekunaa kotiɣi.


Achiˈel chrij ri tiˈij, riyoj cukul kacˈuˈx chi utz nikatij ronojel, yacˈa ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Cristo, cukul quicˈuˈx chi xaxu (xaxe) wi ri ichaj ri utz yequitij. 	 Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná tɔkɩ kʋtɔɣɔŋ, na lɛlʋ wei ɩ wɛ ɩcantʋ kɛ Ɩsɔsɛɛlɛ mpaaʋ taa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ kii nantʋ təna.


Y ri Jesús can xerutek wi el ye caˈiˈ chique ri rudiscípulos, y xubij el chique: Quixbiyin pa tinamit Jerusalem, y chiriˈ xtitzˈet cˈa chi cˈo jun achi ri rucˈamom pe yaˈ pa jun cucuˈ. Titzekelbej cˈa el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tila ɩ ɩfalaa taa naalɛ sɩ: Ɩ́ polo ɩcatɛ taa, ɩ́ ka sulina apalʋ nɔɣɔlʋ na ɩ́ səɣəla lʋm na həyaɣa, ɩ́ təŋɩ-ɩ.


Tek ri achi riˈ nril cˈa ca jun perla sibilaj jabel y nicˈayix, junanin (anibel) nitzolin y nucˈayij ronojel ri cˈo riqˈui, cˈacˈariˈ nibe chulokˈic ri perla riˈ. 	 Waatʋ wei ɩ suliɣina nakʋlɩ ɩlɛna ɩ́ pɛɛtɩ pə təna mpi ɩ wɛna tɔ na ɩ́ yana-kʋ.


Y can chanin cˈa chukaˈ xtapon ri ruqˈuisbel tak kˈij riche (rixin) re ruwachˈulef. Rumacˈariˈ riyix, can tichˈoboˈ cˈa jabel ri achique yeˈibanalaˈ y ma quixtaneˈ ta cˈa chi niben orar. 	 Pə təna pə wʋlɛ pɩɩwaɣa, pə tɔɔ ɩlɛ ɩ́ kpaɣa ləmaɣasɛɛ kɛ teu, ɩ́ taa caɣa yem təpoto na ɩ́ sɔɔ Ɩsɔ sələmʋɣʋ tɔɔ.


Y re wuj reˈ ntek cˈa el chiwe iwonojel riyix kachˈalal, ri yixcˈo pa Roma. Ri Dios sibilaj yixrajoˈ y rumariˈ xixrusiqˈuij (xixroyoj) riche (rixin) chi xixoc lokˈolaj tak ralcˈual. Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Mə təna mpa mɛ ɩ́ wɛ Lom na Ɩsɔ sɔɔlaa na ɩ́ yaa sɩ ɩ́ pəsɩ ɩ nyə́ma tɔ, mə takəlaɣa ntɔ. Tacaa Ɩsɔ, na Tacaa Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá la na mə laŋa hʋlʋmɩ.


Y tek ri capitán xracˈaxaj cˈa ri nitzijox chrij ri Jesús, riyaˈ xerutek nicˈaj rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, achiˈaˈ israelitas, riche (rixin) chi queriˈ niquicˈutuj jun utzil chare ri Jesús chi tipe jubaˈ, riche (rixin) chi norucˈachojsaj ca ri rumozo. 	 Ɩ nɩɩ Yesu taŋ, ɩlɛna ɩ́ tili Yuta nyʋɣʋ nyə́ma napəlɩ sɩ pá wiina-ɩ na ɩ́ kɔɔ ɩ́ waasɩ ɩ yom ɩnɩ.


Y yacˈa tek nikˈalajsex chiquiwech ruma ri sakil ri itzel ri yetajin chubanic, cˈa yacˈariˈ tek nikˈax chiquiwech chi can ma utz ta ri quibanon, ruma ri sakil nusakirisaj cˈa ri quicˈaslen. 	 Ye pa lakasɩ nsɩ sɩ tɔɔ ɩ́ kulaa na pə́ ná, ɩlɛ paa wei ɩ ká ná pa wɛɛtʋ cakəlɛ təkelekele.


Y ri Jesús xubij: Wi xa ta nuyon cˈa riyin nyaˈ nukˈij nucˈojlen, xa majun cˈa nicˈatzin wi. Pero ri nukˈij nucˈojlen riyin, ya cˈa ri Nataˈ niyaˈo. Ri Nataˈ yacˈariˈ ri nibij i‑Dios chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa sɩ: Ye maa tʋkaɣana ma təɣɩ teeli, ɩlɛ ma teeli ɩnɩ ɩ taa kɛ́ pʋlʋ se. Ama ma teeli tʋlʋ ntɛ́ ma Caa, wei mə tɔŋ sɩ ɩ kɛ́ mə Ɩsɔ tɔ.


Ruma cˈa ri xubij ri Jesús, ye qˈuiy cˈa chique ri can yetzekelben riche (rixin), man chic xquitzekelbej ta. Xa can xetzolin ca. 	 Pə kpaɣaʋ kʋyaŋkʋ tɔɣɔ Yesu ɩfalaa taa lɛlaa yela-ɩ, pa ta tasa-ɩ təŋʋɣʋ.


Tek xitzˈet chi can ti lawaloˈ chic ri nutziak chuwij, riyix xiyaˈ nutziak. Tek riyin xiyawej, xixapon chinutzˈetic. Tek riyin xitzˈapeˈ pa cárcel, xixapon chukaˈ chinutzˈetic, xtichaˈ ri Rey. 	 Maa wɛ kpɛtɛ tɔ mə hana-m wontu. Pə wɩɩkaɣa-m tɔ mə fɛpəna-m. Paa təka-m saləka taa tɔ mə kɔŋaɣana na ɩ́ naa-m.


Y cˈo cˈa jun ixok ri cˈo jun ruyabil riche (rixin) icˈ chare. Ri ixok riˈ cˈo chic cˈa cablajuj junaˈ ri ma tanel ta ri ruquiqˈuel, xjel cˈa apo chrij ri Jesús, y xberuchapaˈ cˈa ca jubaˈ ri ruchiˈ rutziak ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ alʋ nɔɣɔlʋ, wei hatoo pɩɩsɩ naanʋwa na naalɛ taa ɩ tɔŋna tɔɣɔlʋɣʋ na pə́ wɛ-ɩ toŋ tɔ, ɩ kpətəna Yesu na ɩ waalɩ tɔɔ, na ɩ́ tokina ɩ capa ntompəle.


Rumacˈariˈ, tiyaˈ ca ri tijonic ri xa man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios, y titzolin cˈa pe icˈuˈx. Ruma wi ma que ta riˈ xtiben, can yacˈariˈ tek xquinapon iwuqˈui. Y xtinben cˈa chˈaˈoj quiqˈui ri ma xtitzolin ta pe quicˈuˈx wuqˈui. Y can ya ri espada ri ntel pe ri pa nuchiˈ ri xtincusaj chiquij. 	 Yele nyá ɩsaɣatʋ ntɩ, ye pə taɣa mpʋ maa kɔɔ nɔɔnɔɔ kɛ́ nyá kiŋ na má yoona yəlaa mpɛ na ma nɔɣɔ taa laɣatɛ.


Pero ri principaliˈ tak sacerdotes xquiyaˈ chiquiwech chi nicajoˈ niquicamisaj chukaˈ ri Lázaro. 	 Tənaɣa kɔtəlaa sɔsaa tʋ Lasaa pəlɛ sɩ pa kʋɣɩ ɩ́lɛ́ tɔtɔ.


Y chukaˈ riyin cˈa yicˈojeˈ na waweˈ pan Efeso. Tikˈax na ca ri kanimakˈij Pentecostés, cˈacˈariˈ xquibe. 	 Paa na mpʋ ma hʋʋ sɩ Ɩfeesu taa cənɛɣɛ Pɛntakɔnta ká maɣana-m.


Xa ichapon yixkˈolotej pa rukˈaˈ ri ntajin rucˈutic chiwech wacami, y can kˈalaj chi ma riqˈui ta ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) petenak wi ri tijonic riˈ. 	 Nti pa heela-mɛ na ɩ́ tɛ mə taa na ɩ́ tisi tɔ tə ta lɩɩna Ɩsɔ wei ɩ yaa-mɛ tɔ ɩ kiŋ.


Y chukaˈ can xrajoˈ ta xuben ca xajan pa rachoch ri Dios ri cˈo pa Jerusalem. Rumariˈ riyoj xkachop riche (rixin) chi xkakˈet ta tzij pa ruwiˈ achiˈel nubij ri kaley. 	 Halɩ ɩ maɣasaa sɩ paa Ɩsɔ təsɛɛlɛ ɩ́ wakəlɩ, ɩlɛna tə́ kpa-ɩ. Tə caakaɣa tə kɛɛsəna tá kʋlapʋtʋ na tə́ hʋʋna-ɩ.


Timoloˈ ibeyomal riche (rixin) chilaˈ chicaj ri acuchi (achique) ma nichicopir ta y ni ma nipusir ta, ri acuchi (achique) chukaˈ majun alekˈom ri nelekˈan y nelesan el. 	 Ama ɩ́ kaakɩ mə wɛnaʋ kɛ ɩsɔtaa timpi pukasɩ na kɔkɔtaɣa fɛɩ sɩ pə́ wakəlɩ pʋlʋ, na ŋmɩɩlaa kaa tʋlɩ na pá ŋmɩɩlɩ tɔ.


Tek ri Jesús xapon cˈa chuchiˈ ri jul, xpe chic cˈa jun bey ri bis chare. Ri jul ri mukul wi ca ri Lázaro cˈoton chuwech jun juyuˈ, y tzˈapel ca ruchiˈ riqˈui jun abej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu laŋlɛ tasa wakəlʋɣʋ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna ɩ́ polo pəlaaʋ tɔɔ. Kɩɩ kɛ́ kʋkpamʋɣʋ tɛɛ pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ́ na pá təka pɩɩʋ.


Yacˈa ri jun chic mozo ri xa jun oc talento ri yaˈon ca chare ruma ri rupatrón, xa xberucˈotoˈ cˈa jun jul pan ulef y chiriˈ xumuk wi ca ri puek ri yaˈon ca chare. 	 Ama wei paa cɛla nyəɣətʋ nɩɩnʋwa tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ polaa kɛ́ na ɩ́ huli pʋ́ʋ́ɣʋ́ kɛ atɛ na ɩ́ ŋmɛsɩ pa caa liɣitee anɩ.


Kajaf Dios, can rucˈamon (takal chawij) chi nacˈul akˈij acˈojlen y chukaˈ ri uchukˈaˈ, ruma yit cˈa riyit ri xabano y xaqˈuiytisan ronojel ri cosas ri yecˈo, ruma can queriˈ wi ri araybel. 	 Tacaa na tá Ɩsɔ, teeli na samtʋ na toma. Pʋwɛ, pə mʋna-ŋ kɛ́. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, nyá lapəna wontunaa təna tɔ se. Na nyá nɔkəna na tə́ wɛɛ na pə́ ha-təɣɩ weesuɣu.


Y tek ri Dios xrelesaj ri kˈatbel tzij pa rukˈaˈ ri Saúl, pa rukˈaˈ cˈa ri David xuyaˈ wi ri kˈatbel tzij riche (rixin) chi xoc rey. Ri Dios can xubij cˈa chrij ri rey David: Riyin ntzˈet chi ri David ri rucˈajol ri Isaí, riyaˈ jun achi ri can nika wi chinuwech, ruma can xtuben wi ri nrajoˈ ri wánima, xchaˈ ri Dios. 	 Ɩsɔ kɔma na ɩ́ kisi Sayuli tɔm kɛ́, ɩlɛna ɩ́ kpa-wɛɣɛ Tafiiti kɛ wulaʋ. Haləna ɩ́ ləsɩ ɩ́lɛ́ ɩ nyɩɩlʋɣʋ sɩ: Ma hika Sesee pəyalʋ Tafiiti ɩ kɛ́ ma luɣu tɛɛ yʋlʋ. Ɩ ká la pə təna mpi ma sɔɔlaa sɩ ɩ́ la tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Riˈ jun chiwe riyix cablajuj, ri xtumuˈ pe ri rucaxlanway wuqˈui pa lek. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Mə naanʋwa na naalɛ taa nɔɣɔlʋɣʋ. Má na wei tá niŋ ká kpɛntɩ sʋsʋɣʋ kɛ nyənaɣa taa tɔ.


Y queriˈ chukaˈ riyoj ri yojcˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ma junan ta kachˈacul quiqˈui ri yecˈo chilaˈ chicaj. Ruma ri rukˈij ri kachˈacul riyoj ma junan ta rukˈij riqˈui ri yecˈo chilaˈ chicaj. 	 Ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ wɛɛ kɛ́ na atɛ nyəm wɛɛtʋ náá wɛɛ, na ɩsɔtɔnʋɣʋ taa nyəm wɛɛtʋ teu faɣana atɛ nyəm wɛɛtʋ teu.


Ruma ri ruwachˈulef ri xticˈojeˈ re chkawech apo ri yojtajin chutzijoxic chiwe; ri Dios ma rubin ta chi pa quikˈaˈ ángeles xtuyaˈ wi, riche (rixin) chi niquikˈet tzij pa ruwiˈ, ma que ta riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ, mpi tɔ pə taɣa ɩsɔtaa tillaa nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ Ɩsɔ məŋna antulinya wei ɩ kɔŋ na tə́ yɔɣɔtəɣɩ ɩ tɔm tɔ.


Ri caˈiˈ winek riˈ, ri cˈo itzel tak espíritu quiqˈui, xquirek apo quichiˈ chare ri Jesús, y xquibij: Riyit Jesús ri Rucˈajol ri Dios, ¿achique cˈa ruma tek yojanek? ¿Achique cˈa ruma yojachˈujirisaj yan, tek xa ma jane napon ta rukˈijul? xechaˈ chare. 	 Tənaɣa pa sʋʋ kiisuɣu sɩ: Ɩsɔ Pəyalʋ, ta na-ŋ suwe? N kɔma sɩ n tʋɣɩ-tʋɣʋ wahala na pə waatʋ maɣamaɣa ta tata?


Re chˈabel re nikabij chiwe, man cˈa tichˈob ta chi yojtajin chic chubixic chiwe jun bey, chi can yoj cˈa riyoj ri utz chi yojicˈul, ma que ta riˈ. Re nikabij chiwe xa riche (rixin) chi riyix can ta yixquicot riqˈui ri samaj ri nikaben riyoj, riche (rixin) chi queriˈ cˈo achique yixcowin nibij chique ri yebin chi can ye rusamajel ri Dios y xa ma kitzij ta chi ye rusamajel ri Dios. Ruma riyeˈ xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek niquiben chi can sibilaj ye utz y ri pa cánima xa ma que ta riˈ. 	 Pə taɣa tə tasəɣɩ-mɛɣɛ tá maɣamaɣa kɛ hʋ́lʋ́ɣʋ́ sɩ ɩ́ ná tá teu. Ama tə pɛɛkəɣɩ kɛ́ sɩ tə́ hʋ́lɩ́-mɛɣɛ tampana nna a tɔɔ ɩ́ ká yɔɔləna-tʋ, na pə́cɔ́ ɩ́ pəsɩ na ɩ́ cɔ mpa pa yɔɔləɣəna tɔnəŋ tɔɔ kʋlapəm na pa paa fɛɩna taa nyəm tɔ.


Y ri discípulos riˈ xquichop cˈa yechˈojin pa ruwiˈ chi achique ri más nim rukˈij chiquicojol riyeˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa sʋʋ hɔm kɛ pa taa pa tike sɩ pa naa wei paa nyənəɣɩ sɔsɔ tɔ.


Y xcˈojeˈ na cˈa el jubaˈ ri chiriˈ pan Antioquía. Cˈacˈariˈ xtzolin chic jun bey chucukubaxic quicˈuˈx ri kachˈalal ri yecˈo pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia y ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Frigia. 	 Ɩ caɣa tənaɣa wɛɛ naalɛ, ɩlɛna ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ cɔɔ Kalatɩ na Filicii pə tɛtʋnaa taa, na ɩ́ sɔɔsəɣɩ Tacaa təŋlaa kɛ apalʋtʋ kɛ pa Ɩsɔ mpaaʋ taa.


Y cˈa nichˈo na cˈa ri Pedro, tek cˈo jun sutzˈ ri xka pe pa quiwiˈ y xerucuch. Y ri ye rudiscípulos xquixibij quiˈ tek xquinaˈ chi yecˈo chic chupan ri sutzˈ riˈ. 	 Ɩ tɔŋa ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩsɔŋmʋntʋɣʋ nakʋlɩ kʋ kɔɔ na kʋ takɩ pa tɔɔ. Kʋ tɔŋa pa tɔɔ kɛ́ tiiu, ɩlɛna sɔɣɔntʋ kpa Piyɛɛ-wɛɣɛ sɔsɔm.


Rumariˈ bin ca chupan ri wuj ri Salmos rubiˈ: Man ta jun cˈa xticˈojeˈ chupan ri rachoch, xa xtimalix ta ca. Y chukaˈ nubij: Xa xtoc ta jun chic ruqˈuexel riche (rixin) chi nipaˈeˈ ca chuwech ri rusamaj, 	 Pa ŋmaa Yontu takəlaɣa taa sɩ: Ɩ təyaɣa ɩ́ təkɩ kaaʋ. Nɔɣɔlʋ ɩ́ taa kʋsɩ-kɛ. Na lɛntɩ tɔtɔ sɩ: Nɔɣɔlʋ ɩ́ lɛɛtɩ ɩ lonte.


Tek xka yan cˈa ka ri kˈij chupan ri jun kˈij riˈ, quinojel cˈa ri winek riche (rixin) ri tinamit, ri yecˈo yawaˈiˈ quiqˈui, xequicˈualaˈ apo chuwech ri Jesús. Ri yawaˈiˈ ri xequicˈualaˈ apo ri winek riˈ, jalajoj cˈa ruwech yabil ri ntoc chique. Y ri Jesús xuyaˈ cˈa rukˈaˈ pa quiwiˈ chiquijujunal ri yawaˈiˈ y xerucˈachojsaj cˈa el. 	 Ilim tʋ kpakpaa, ɩlɛna pa təna mpa paa wɛna kʋtɔntʋnaa kɛ waanɩ waanɩ tɔ pá kɔna-wɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ təna ɩ niŋ kɛ paa wei ɩ tɔɔ na pá hiki alaafəya.


Y yacˈariˈ tek ri Rey xtubij chique: Can kitzij wi cˈa ri nbij chiwe chi ruma majun utzil xiben chique re tak wachˈalal ri majun oc quikˈij, ntel chi tzij chi xa can majun cˈa chukaˈ utzil xiben ta chuwe riyin. 	 Ɩlɛ maa cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, timpi ɩ́ tá la səkpema panɛ pa taa nɔɣɔlʋɣʋ kʋpantʋ tɔ, maɣa ɩ́ tá la.


¿Y achique cami xucˈom pe chiwe ri itzel cˈaslen ri xicˈuaj? Wacami xa yixqˈuix chic tek ninatej chiwe ri itzel cˈaslen riˈ, ri xa camic nucˈom pe pa ruqˈuisbel. 	 Na ɩ́ lakaɣa lakasɩ nsi sɩ wɛ-mɛɣɛ fɛɛlɛ kɛ kaɣana tɔ, pepeɣe ɩ́ waa sɩ taa? Sɩ tɛɛsaɣana-mɛɣɛ kʋɣʋ kɛ́.


Yacˈa ri Judas ri xjacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, tek xutzˈet chi ri Jesús xa nitak pa camic, yacˈariˈ tek riyaˈ xpe kˈaxon pa ránima y xberutzolij ca ri juwinek lajuj sakapuek chique ri principaliˈ tak sacerdotes y chique ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Yutaasɩ wei ɩ lapa-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ, ɩ nawa sɩ pa sɩɩwa sɩ paa kʋ Yesu kɛ́ tampana ɩlɛna ɩ laŋlɛ pəsɩ sɔsɔm. Tənaɣa ɩ kpaɣa liɣitee nyəɣətʋ hiu na naanʋwa ɩnɩ na ɩ́ polo ɩ́ cɛla kɔtəlaa sɔsɔ na nyʋɣʋ nyə́ma.


Y ri Pilato xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Quixbiyin cˈa y queˈicˈuaj cˈa el la achiˈaˈ ye chajinel. Tibanaˈ cˈa ca rubanic chi utz, achiˈel ri iwetaman riyix chi utz nuben ca, xeˈucheˈex el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tɔma-wɛ sɩ: Yoolaa mpa paa taŋ tɔɣɔlɔ, ɩ́ polo ɩ́ taŋ-kʋɣʋ teu teu.


Ruma wi ma xtijoyowaj ta quiwech ri nicˈaj chic winek, ri Dios ma xtujoyowaj ta chukaˈ iwech riyix chupan ri kˈij tek xtukˈet tzij. Yacˈa wi xtijoyowaj quiwech ri nicˈaj chic, xquixchˈacon, ruma ri Dios chukaˈ xtujoyowaj iwech riyix chupan ri kˈij riˈ. 	 Ɩsɔ kaa nyənɩ wei ɩ ta nyənɩ ɩ tɔɣɔntəlɛ pətɔɔtəlɛ tɔ ɩ pətɔɔtəlɛ kɛ hʋʋlɛ wule. Paa na mpʋ tɔ, ye wei ɩ nyəna lɛlaa pətɔɔtəlɛ, pʋntʋ tɔm ká səŋna hʋʋlɛ taa.


Ri Jesús xubij cˈa chare ri teˈej riˈ: ¿Achique cˈa ri nawajoˈ? xchaˈ chare. Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Riyin nwajoˈ cˈa chi tek yitcˈo chic pan awajawaren, can tabanaˈ cˈa chi re ye caˈiˈ wal reˈ yetzˈuyeˈ ta apo awuqˈui; jun ta cˈa ri pan awajquikˈaˈ y jun ta cˈa ri pan awajxocon, xchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu pɔɔsa-ɩ sɩ: Pepeɣe n caa má la-ŋ? Ɩlɛna alʋ cɔ-ɩ sɩ: Ma caa sɩ ń tɔ sɩ ma pəyalaa panɛ pa naalɛ paa caɣa nyá kiŋ kɛ waatʋ wei n ká tɔɣɔ nyá Kawulaɣa tɔ. Lɛlʋ kɛ nyá ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ nyá mpətəŋ tɔɔ.


y xubij chare: Riyit xa nojnek ri awánima riqˈui ronojel ruwech kˈoloj y riqˈui ronojel ruwech etzelal. Xa yit jun ralcˈual ri itzel winek, ruma nawetzelaj ronojel ri xa utz. ¿La can ma xtayaˈ ta cami ca chi nasukˈ ri chojmilaj bey riche (rixin) ri Ajaf Dios? 	 Apalʋ nyá, nyá aciitu na nyá nyəməŋ tɔɔwa yoo. N kɛ́ Ɩlɔɣɔʋ sɔsɔ yʋlʋ kɛ́, na n kɛ́ kʋpam təna wakəllʋ. N kaa yele mpi mpi Tacaa sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔɣɔ wakəlʋɣʋ kɛ mpʋ?


Y ruma chukaˈ riˈ nikˈalajin chi ri Dios can choj wi nuben kiqˈui riyoj chupan re tiempo reˈ, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi Riyaˈ can choj wi y nuben chake chi yojtzˈetetej ruma Riyaˈ mismo chi majun kamac, ruma kaniman ri Jesús. 	 Ama kaɣana ɩlɛ ɩ paasəna ɩsaɣatʋ ntɩ ɩnɩ, na ɩ́ hʋ́lə́ɣɩ́ ɩsəna ɩ lakɩ na yəlaa pəsəɣɩ kʋpama kɛ ɩ ɩsɛntaa tɔ. Mpʋ ɩnɩ pə taa kɛ́ ɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ ɩ maɣamaɣa ɩ kɛ́ kʋpaŋ, pəyele ɩ lapa na mpa pɛlɛ pa nɩɩkəna Yesu tɔ pá pəsɩ kʋpama tɔtɔ.


Yacˈa riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej, ¡can juyiˈ oc iwech! ruma xa can ikˈaton cˈa quibey ri winek riche (rixin) chi ma yeˈoc ta pa rajawaren ri caj. Y ni xa ta cˈa yixoc riyix y ni xa ta niyaˈ kˈij chique ri winek chi yeˈoc. 	 Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa na Falisanaa, cɛsəlaa mɛ, mə tɔm wɛ waɩyo. Ɩ́ təkəɣɩ yəlaa kɛ ɩsɔtaa Kawulaɣa. Mə maɣamaɣa ɩɩ sʋʋkɩ, pəyele ɩɩ yeki sɩ mpa pɛlɛ pa luɣu wɛɛ tɔ pá sʋʋ.


Riyeˈ quetaman chi ri Dios rubin chi ri yebano queriˈ, cˈo chi nika ri camic pa quiwiˈ. Y astapeˈ can quetaman, xa can cˈa niquiben na wi ronojel ri etzelal riˈ, y chukaˈ can yequicot tek niquitzˈet chi yecˈo nicˈaj chic ri yebano queriˈ. 	 Pa nyəmá Ɩsɔ tɔɔ sɩ mpa pa lakɩ mpʋ tɔ pa kɛ́ sɔlʋnaa. Paa na mpʋ pa tɔŋna lapʋ, haləna pá saŋ pə lataa tɔtɔ.


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xuchop chic el ri rubey, cˈo jun achi junanin (anibel) xoka riqˈui, xxuqueˈ chuwech, y xubij cˈa chare: Riyit ri can yit utzilaj Tijonel, tabij cˈa chuwe: ¿Achique cˈa ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Yesu tʋkaɣa mpaaʋ, ɩlɛna apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ́ kpaɣa asewa na ɩ́ kɔɔ ɩ́ luŋ ɩ tɛɛ na ɩ́ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Tacaa kʋpaŋ, pepeɣe pə wɛɛ sɩ maa la na má hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ?


Y sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri ye benak chrij. Ye qˈuiy cˈa chukaˈ ixokiˈ yeˈokˈ ri ye benak chrij ri Jesús, y can niquibisoj ruwech. 	 Yəlaa samaa tuutuuma təŋaɣa ɩ waalɩ na alaa tɔtɔ, na pɛlɛ pá kpa pa laŋa na pá wiiki ɩ tɔɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Achique nibij riyix? ¿La utz cami chi man ta yewaˈ ri xesiqˈuix (xeˈoyox) pa jun cˈulanen tek xa cˈa cˈo na apo quiqˈui ri achijlon ri xa cˈa xcˈuleˈ? Ma utz ta. Can ma utz ta cˈa ri niquiben, wi xa ma yewaˈ ta, ruma ri achijlon xa cˈa cˈo na chiquicojol. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ hʋʋ sɩ akpaɣalʋ taapalaa ká hɔkɔ nɔɣɔ na ɩ́ na-wɛ pá wɛɛ? Aaɩ, pəlɛ pə fɛɩ lapʋ kɛ paa pəcɔ. Ye ɩ wɛ pa hɛkʋ, paa tɔkɩ tam kɛ́.


Y man cˈa tayaˈ ta kˈij chi ri itzel nuben ta chake chi yojtzak pa mac. Xa can kojacoloˈ cˈa chuwech. Queriˈ ri nikacˈutuj, ruma xaxu (xaxe) wi cˈa riyit ri yitcˈo pa kawiˈ, cˈo awuchukˈaˈ, y cˈo akˈij acˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Taa yele na tə́ sʋʋ maɣasʋɣʋ ɩsaɣaʋ taa. Ama ləsɩ-tʋɣʋ Ɩsaɣaʋ niŋ taa. Mpi tɔ, nyaɣalɛ kawulaɣa tɔɣɔlʋ, na pəsʋlʋ na teeli tʋ kɛ tam tɔɔ. Ami.


Xa ruma ri mac tek nipe ri camic pa kawiˈ. Y ruma chi riyoj can yojcˈo pa rukˈaˈ ri mac, rumariˈ ri ley riche (rixin) ri Dios, nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ. 	 Ɩsaɣatʋ haana səm kɛ toma sɩ pə́ kʋ, na kʋsəsɩɩtʋ sɔsəɣəna ɩsaɣatʋ.


Y chukaˈ ma tinataj ta ri ijolon (iwiˈ) ruma chi niben jurar. Ruma ma yixcowin ta niben sek o kˈek chare jun rusmal iwiˈ. 	 Taa tɩɩ tuuna nyá nyʋɣʋ tɔtɔ. Mpi tɔ, n kaa pəsɩ na ń la na nyá nyʋɣʋ taa nyɔɔlaɣa kʋlʋmaɣa hʋlʋmɩ yaa ká pili.


Ruma ri iwánima can nicˈojeˈ acuchi (achique) cˈo wi ri ibeyomal. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kpaŋtʋ ləmaɣasɛɛ ɩ́ wɛ timpi, tənaɣa ɩ akalʋɣʋ wɛɛ.


Achiˈel tek ri Dios xubij chare ri Abraham: Xquipe chic iwuqˈui pa jun junaˈ anej, ruma ri Sara ri awixjayil xticˈojeˈ jun ral, y ti cˈajol (alaˈ). Queriˈ xubij ri Dios chare ri Abraham. 	 Waatʋ wei ɩ heelaɣa-ɩ mpi ɩ ka lapɩ-ɩ tɔ ɩ tɔmaɣa sɩ: Ye pə kɔma na pə́ talaa, maa məlɩ na Saala ká hiki apalʋ pəyaɣa.