Ri winek ri riqˈui uxlanibel cˈuˈx niquitij quikˈij chi man ta jun oyowal chiquicojol ri winek, riyeˈ can achiˈel yetajin chutiquic jun utzilaj ijaˈtz ri nucˈom pe jun cˈaslen choj, ruma chi can niquitij quikˈij chi nicajoˈ nicˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chiquicojol ri winek. 	 Mpa pa lakɩ na pa cɔlɔ nyə́ma wɛɛkəna leleŋ tɔ pə wɛ ɩsɩɩ leleŋ taa kɛ́ pa tuuki pa kʋtutuum, na weesuɣu ŋku kʋ tewa tɔɣɔ pa kɔŋ hikuɣu.


Y ri kachˈalal ri majun quikˈij chuwech re ruwachˈulef, xa tiquicot cˈa ri cánima ruma can cˈo wi quikˈij chuwech ri Dios ruma can quiniman chic Riyaˈ. 	 Ye kʋnyɔntʋ ɩ́ wɛ tá taa, ɩ́lɛ́ ɩ́ mʋɣʋlɩ sɩ Ɩsɔ ká kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ tɔ pə tɔɔ.


Y tek cˈa ma jane toka ri Jesús, ri Juan ri Bautista xukˈalajsaj cˈa chique ri kech aj Israel chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y queban bautizar. 	 Yesu taa kɔnta tɔ, Yohaanɩ lapa ɩ waasʋ na ɩ́ heeliɣi yəlaa təna sɩ pá laɣasɩ tɔntɛ na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Y can majun chic jun quicoten ri más rejkalen que chuwech reˈ, tek nwacˈaxaj chi ri ye achiˈel tak walcˈual jabel quitzekelben ri kitzij. 	 Ɩsɩɩ ma nɩɩkʋɣʋ sɩ ma piya təŋəɣɩ tampana tɔ pə wɛ-m leleŋ kɛ́ pə tɩɩ fɛɩ.


Yacˈa wi xa caˈiˈ kacˈuˈx nikaben tek nikatij jun cosa, yojmacun. Ruma xabachique cˈa ri nikaben ri xa riqˈui caˈiˈ kacˈuˈx tek nikaben, yojmacun. 	 Ama ye ɩ pətəɣɩ tɔɣɔnaɣa nakəlɩ ka tɔɔ na ɩ́ tɔɣɔ-kɛ, Ɩsɔ kʋ ɩ tɔm. Mpi tɔ, ɩ ta la Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə tɔɔ. Pə təna mpi yʋlʋ lakɩ na pə́ tá kɛ́ Ɩsɔ tɔɔ kɛ́ ɩ lakɩ tɔ, pə kɛ́ ɩsaɣatʋ kɛ́.


Y chukaˈ can xquibij cˈa: Ma tikachop ta chupan re nimakˈij reˈ, riche (rixin) chi ma yeyacatej ta pe ri winek chikij. 	 Pa yɔɣɔtaɣa pa taa sɩ: Tə taa kpa-ɩ acima waatʋ, tɔfɔ pɩɩ la yoou kɛ yəlaa taa.


Ruma tek ri Dios xuben ri winek, nabey xuben ri achi ri xubiniˈaj Adán, y cˈacˈariˈ xuben ri ixok ri xubiniˈaj Eva. Rumacˈariˈ ma rucˈamon ta chi ri ixok nikˈax rutzij pa ruwiˈ ri achi. 	 Pə taɣa pʋlʋ, Atam kɛ pə caaləna ŋmaʋ, pə waalɩ kɛ́ pə ŋma Ɩfa.


Y ri Zorobabel xralcˈualaj ri Abiud; ri Abiud xralcˈualaj ri Eliaquim; y ri Eliaquim xralcˈualaj ri Azor. 	 na Solopapɛɛlɩ náá lʋlɩ Apiyuti, na Apiyuti náá lʋlɩ Ɩliyakim, na Ɩliyakim náá lʋlɩ Asɔɔ.


Y tek ri Jacobo, ri Pedro y ri Juan, ri can ye principaliˈ chiquicojol ri kachˈalal, xquinabej ri rutzil ri Dios ri yatajnek chuwe riche (rixin) chi nben ri rusamaj ri Dios, riyeˈ xquichop cˈa kakˈaˈ riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi can kachibil kiˈ chupan ri samaj. Xaxu (xaxe wi) cˈa chi riyoj yojbesamej chiquicojol ri winek ri ma ye israelitas ta, y riyeˈ yebesamej chiquicojol ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique. 	 Saakɩ na Piyɛɛ na Yohaanɩ, mpa mpɛ pa nyənəɣɩ mpʋ sɩ pa nyʋɣʋ nyə́ma tɔ, pɛlɛ pa nawa sɩ Ɩsɔ paasaa kɛ́ na ɩ́ tʋ təmlɛ ntɛɣɛ ma niŋ taa na tə mpaa. Ɩlɛna pá kpa má na Panapaasɩ tá niŋ taa na pá ciɣiti. Tə lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa kɛ mpʋ, ɩlɛna tá təna tə́ yɔɣɔtɩ na tə́ tisi təma sɩ táá mələna mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa kiŋ na mpɛ pá polo Yuta nyə́ma kiŋ.


Yacˈariˈ tek ri Dios xubij chare ri Abraham: Catel el chiquicojol ri awachˈalal, y tayaˈ ca ri aruwachˈulef, y jet cˈa pa jun chic ruwachˈulef ri xtincˈut chawech, xchaˈ ri Dios chare. 	 Na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kʋlɩ na ń yele nyá tɛtʋ na nyá nyə́ma. Maa hʋlɩ-ŋ tɛtʋ nti tə taa n ká polo ń caɣa tɔ.


Rumariˈ ri tinamit caˈiˈ cˈa rubanon, ruma nicˈaj yecˈo quiqˈui ri israelitas ri ma quiniman ta, y ri nicˈaj chic yecˈo quiqˈui ri apóstoles. 	 Tənaɣa ɩcatɛ yəlaa faɣa tɔm naalɛ, lɛlaa ná wɛ Yuta nyə́ma tɔɔ, na lɛlaa kɛ tillaa tɔɔ.


Y cˈo cˈa jun rey riche (rixin) re ruwachˈulef Israel ri xcˈojeˈ ojer ca ri xubiniˈaj Salomón. Riyaˈ ruyon jabel tak tziek ri xerucusaj, pero majun bey xucusaj ta jun rutziak ri can achiˈel jun cotzˈiˈj. 	 Paa na mpʋ ma heeliɣi-mɛ sɩ wulaʋ Salʋmɔŋ na ɩ toŋ təna ɩ ta suu wontu na ɩ́ tala paa tə taa kʋlʋmʋɣʋ kɛ kacɔka.


Y chukaˈ ri chicop riˈ qˈuiy cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri yerubanalaˈ. Can nuben cˈa chi nika pe kˈakˈ chilaˈ chicaj riche (rixin) chi nika pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Y can chiquiwech cˈa ri winek nubanalaˈ wi queriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wontuɣu naalɛ nyəŋkʋ kʋnɛ kʋ lapa piti təma sɔsɔɔna. Haləna kʋ lakaɣa na kɔkɔ lɩɩkəna ɩsɔtaa na ká tiiki atɛɣɛ yəlaa təna ɩsɛntaa.


Y wacami cˈa re achiˈaˈ reˈ can quetaman chic chi ronojel ri ayaˈon pe chuwe riyin, can yit cˈa riyit yit yayon pe chuwe. 	 Pənɛntɛ pa cɛkənaa sɩ pə təna mpi n cɛla-m tɔ pə lɩɩna nyá kiŋ.


Cˈo cˈa jun achi ri xbe pa jopin ijaˈtz. Y tek ri achi cˈo chic pa samaj nijopin ijaˈtz, jubaˈ cˈa chare ri ijaˈtz riˈ xa pa bey xka wi, rumariˈ ri winek yekˈax pa ruwiˈ. Y xepe ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, xquitij el ri ijaˈtz riˈ. 	 Tuulu poləna tuutu. Ɩ tuukaɣa ɩ mətutuuna, ɩlɛna lɛnna hoti mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ. Na pá fɛləɣɩ-yɛɣɛ nɔɔhɛɛ, na sumasɩ tii na sɩ tɔɔsɩ-yɛ.


Y yecˈo chukaˈ caˈiˈ oxiˈ ixokiˈ ri ye tzeketel el chrij. Ri ixokiˈ riˈ, yeriˈ ri ye rucˈachojsan ri Jesús y relesalon itzel tak espíritu quiqˈui. Chiquicojol cˈa ri ixokiˈ riˈ benak ri María, ri nibix chukaˈ Magdalena chare. Y ya cˈa riqˈui ri ixok riˈ xeˈelesex wi ye wukuˈ itzel tak espíritu ruma ri Jesús. 	 na alaa mpa pa alɔɣaa ɩ loowa, na ɩ waasa mpa pɛlɛɣɛ pa kʋtɔməŋ tɔ. Ɩsɩɩ Malɩ wei pa yaakaɣa Makətala tʋ na paa loo-ɩ alɔɣaa naatosompɔɣɔlaɣa tɔ,


Ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios y ronojel ri cˈo quejkalen, ri achiˈel quejkalen ri abej ri nibix perla chique, ma queˈiyaˈ ta chiquiwech ri winek ri xa ye achiˈel ri tzˈiˈ y ye achiˈel ri ak. Ruma ri chicop riˈ, astapeˈ sibilaj quejkalen ri niyaˈox (nyaˈ) chique, riyeˈ xa niquipalbelaˈ chi aken y cˈo jantek yeyacatej chrij ri xyaˈo chique y niquicˈajij chi eyaj. 	 Ɩ́ taa kpaɣa mpi pə kɛ́ Ɩsɔ nyəm tɔ na ɩ́ pɛtɩ hasɩ, sɩ́ taa kɔɔ na sɩ́ kʋlɩ mə tɔɔ na sɩ́ cəlɩ-mɛ. Ɩ́ taa pɛtɩ mpi pə tewa tɔɣɔ afanaa kiŋ, paa fɛlɩ.


Y riqˈui riˈ can coyoben cˈa ri utzilaj cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y ya cˈaslen riˈ ri tzujun (sujun) pe ruma ri Dios ojer ca, tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Y can nuyaˈ wi, ruma ri Dios can nuben wi ri rubin. 	 na pá tɛ pa taa sɩ paa hiki weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔ. Ɩsɔ ka tɔmna hatuu lɔŋ kɛ yem taa sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ weesuɣu ŋkʋ, Ɩsɔ tá kɛ́ kaloolaɣa tʋ.


Ri jubaˈ ijaˈtz ri xeka pa bey, ye achiˈel ri winek tek quicˈaxan chic ri ruchˈabel ri Dios, y ri Satanás chanin napon quiqˈui y nrelesaj el ri chˈabel ri xtic pa tak cánima. 	 Yəlaa wɛɛ, na ye pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm Satanɩ təŋ na ɩ́ hɔɣɔsɩ-təɣɩ pa taa kɛ́ kpakpaa. Pɛlɛ pa wɛnna ntɛ́ ɩsɩɩ pee nna a hota mpaaʋ nɔɣɔ nɔɣɔ tɔ.


Y chukaˈ wi xa ta jun chique ri runakˈ awech ri nibano chawe chi yamacun, xa utz chi tawelesaj y tarokij el. Ruma más utz chi xaxu (xaxe wi) jun runakˈ awech cˈo y yatoc chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, que chuwech caˈiˈ runakˈ awech cˈo y xa pa kˈakˈ yatbecˈak wi ca. 	 Ye nyá ɩsəlɛ tusiɣina-ŋ ɩsaɣatʋ lapʋ taa, hɔɣɔsɩ-tɛ na ń lɔ pooluŋ. Sana ń hiki weesuɣu kʋpaŋkʋ na ɩsəlɛ kʋlʋmtəlɛ, na mpi n ká wɛɛna ɩsɛ naalɛ na pá pɛtɩ-ŋ kɔkɔ ŋka ka wɛ tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa tɔ.


Pero ri Melquisedec, astapeˈ ma riy rumam ta ca ri Leví, xucˈul ri diezmo chuwirukˈaˈ ri Abraham. Y riyaˈ xuben bendecir ri Abraham, Abraham ri can cˈo wi tzujun (sujun) chare ruma ri Dios. 	 Mɛləcisetɛɛkɩ na taa kɛ́ Lefii tʋ, paa na mpʋ ɩ mʋ mpi Apəlaham wɛna tɔ pə hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ. Pəlɛ pə paasi ɩ koola koolee kʋpana kɛ wei ɩ hika kʋpantʋ nti Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ ká la tɔ.


Wi cˈo jun kachˈalal achi ti riˈj chic ri nimacun, man cˈa tabij ta chare riqˈui cowilaj tak chˈabel. Xa tabij chare riqˈui utzilaj tak chˈabel. Tabanaˈ chare chi achiˈel ta xa can atataˈ. Y queriˈ chukaˈ tabanaˈ quiqˈui ri cˈa ye cˈajolaˈ na, tabanaˈ chique chi can ye achiˈel awachˈalal. 	 Taa kaləɣəna kʋkpatəlaa, ama yɔɣɔtəna-wɛ ɩsɩɩ n ka yɔɣɔtəna nyá caa tɔ. Ye ɩfepiya ɩlɛ tɛɛkɩ pɛlɛ ɩsɩɩ nyá tɛɛtʋnaa.


Riyin nwajoˈ chi ri Onésimo nicˈojeˈ ta wuqˈui riche (rixin) chi yirunimaj yirilij waweˈ pa cárcel, achiˈel jun aqˈuexel. Riyit can awetaman cˈa chi yin yaˈon pa cárcel xa ruma ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Ma nyɩɩla teu sɩ ɩ́ saalɩ ma kiŋ cənɛ na ɩ́ səna-m na nyá nɔɣɔ kɛ saləka wei ma tɔkɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ tɔɔ tɔ ɩ taa.


Y astapeˈ majun bey itzˈeton ta ri Jesucristo, can niwajoˈ wi, y astapeˈ chukaˈ ma nitzˈet ta re wacami, can icukuban wi icˈuˈx riqˈui. Y can yixquicot wi pa tak iwánima riqˈui jun nimalaj quicoten ri ma niwil ta chukaˈ rubixic. 	 Paa ɩ́ taa keesi-ɩ tɔ ɩ́ sɔɔla-ɩ kɛ́, na kaɣana paa ɩɩ tɩɩ keesiɣi-ɩ tɔ, ɩ́ tɔŋna-ɩ mə taa kɛ́ tɛmnaʋ kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ mə laŋhʋlʋmlɛ wɛna teeli na tə tɔɔ sɔsɔm pə tɩɩ fɛɩ yɔɣɔtaɣa.


Y ri aj tzˈib xubij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, can queriˈ wi. Kas kitzij ri xabij chi xaxu (xaxe) wi jun Dios cˈo, y majun chic jun. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlʋ tɔma Yesu sɩ: Tacaa n cɔ teu pə tɩɩ fɛɩ. Timpi n yɔɣɔtaa sɩ Tacaa tike kɛna Ɩsɔ na ɩ paasi Ɩsɔ nɔɣɔlʋ ɩ fɛɩ tɔ tampana kɛ n yɔɣɔtaa.


Y ri Felipe jun cˈa chique ri kachˈalal ri xebano queriˈ. Riyaˈ xapon cˈa chupan jun tinamit ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Samaria. Y tek cˈo chic chiriˈ, xuchop cˈa rutzijoxic ri Cristo chique ri winek ri ye aj chiriˈ. 	 Samalii ɩcatɛ kɛ Filipʋ ná polaa na ɩ́ heeliɣi təna nyə́ma kɛ Mesii tɔm.


Riyin tek xintij nukˈij chi xisamej chiquicojol ri winek re waweˈ pan Efeso, winek ri can ye achiˈel itzel tak chicop, ma naˈoj ta quiche (quixin) winek ri xincusaj. Xa ta queriˈ xinben, ronojel ri tijoj pokonal ri xinkˈaxaj pa quikˈaˈ ri winek tek xeyacatej pe chuwij, man ta jun utz nucˈom pe chuwe. Y xa ta kitzij chi ri caminakiˈ man ta yecˈastej el, juyiˈ ta oc kawech kabanon, xa más ta utz chi nikaben achiˈel ri nibix: Kojwaˈ y kojucˈuyaˈ ruma xa chuaˈk cabij yojcom el. 	 Ye atɛ cənɛ kawaaɣa nakəlɩ ka tɔɔ kɛ́ ma na taalɛ wontu tə suu haŋ kɛ Ɩfeesu cənɛ ɩlɛ pepeɣelɛ pə waasa-m? Ye sətaa kaa tɛ na pá fe tə́ la ɩsɩɩ yəlaa yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Tə́ tɔɣɔ na tə́ nyɔɔ kpakpaa, cele tɩɩ sɩ tɔ pə tɔɔ.


Ri ixok Agar, can ruqˈuexewach wi cˈa ri trato ri xban acuchi (achique) cˈo wi ri juyuˈ Sinaí, ri cˈo pan Arabia. Ri Agar can ximil wi pa samaj. Y reˈ junan riqˈui ri ye wech aj Israel ri yecˈo pa Jerusalem wacami, can ye ximil chuxeˈ rutzij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Xa can ye achiˈel ri ixok aj icˈ ri Agar rubiˈ. 	 Akaa ɩnɩ ɩ kɛna ɩsɩɩ Alapʋ Sinayi pʋɣʋ, na ɩ nəɣəsəna Yosalɛm ɩcatɛ nte tə wɛ saŋa ɩsəntɔ tɔ, na tə na tə yəlaa təna mpa pa kɛ́ yomaa tɔ.


Chiriˈ cˈa pa rachoch ri Dios cˈo cˈa jun ixok ri Ana rubiˈ. Riyaˈ jun ixok ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Riyaˈ rumiˈal ca jun achi ri Fanuel rubiˈ, y jun chique ri ye riy rumam ca ri Aser, ri jun achi xcˈojeˈ ojer ca. Ri Ana cˈa riˈ ti riˈj chic. Riyaˈ cˈa coˈol tek xcˈuleˈ. Pero xaxu (xaxe wi) wukuˈ junaˈ xquicˈuaj quiˈ riqˈui ri rachijil, ruma xa chanin xcom el ri achi chuwech. 	 Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ alʋnyəŋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna tɔtɔ. Asɛɛ lʋlʋɣʋ taa tʋ Fanʋwɛlɩ pɛɛlɔ Ana. Ɩ kpatəla teu təkuŋkuŋku. Ɩ saaʋ ɩ paalʋ tɔ, pɩɩsɩ naatosompɔɣɔlaɣa kɛ pa caɣaa ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ sɩ.


Ri jul ri ye mukun wi ri caminakiˈ xejakatej. Y ye qˈuiy cˈa chique ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri ye caminek el xecˈastej pe, 	 na pəlaaŋ tʋlɩ na Ɩsɔ yəlaa mpa pa səpa tɔ pa taa paɣalɛ fe.


Y riyit chak benak ruwech yit yawaˈ. Rumacˈariˈ ma utz ta chi ruyon relic yaˈ ri nakum. Xa takumuˈ chukaˈ jubaˈ ruyaˈal uva riche (rixin) chi queriˈ utz nuben chare ri apan. 	 Taa nyɔɔkɩ sasala tike, ama təŋəɣɩ sʋlʋm kɛ nyá lotu ntɩ tə tɔɔ. Nn naa pə wɩɩkʋɣʋ-ŋ tam.


Ri achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri israelitas xeˈapon riqˈui ri Jesús, xquisutij quiˈ chrij, y cˈacˈariˈ xquibij cˈa chare: ¿Achique cˈa ruma tek nasech kacˈuˈx, ruma majun bey nawajoˈ nakˈalajsaj awiˈ chkawech? Wi can yit cˈa riyit ri Cristo, tabij cˈa chake. 	 Tənaɣa Yuta nyə́ma tama-ɩ kotaɣa na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ye tampana nyaɣalɛ Mesii, pəlee kɛ́ n ka heeli-tʋ təfoo na tə hɛɛsɩ liɣiliɣi ɩnɛ?


Y ri Jesús xubij chare: Catzuˈun cˈa. Ruma chi xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui, rumariˈ xacˈachoj. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-ɩ sɩ: Tɔʋ, naa ɩlɛ, nyá taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ waasa-ŋ kɛ.


Y riyaˈ cˈo cˈa pa rachoch ri jun achi Simón chukaˈ rubiˈ, ri Simón ri aj tzacoy tzˈum, y cˈo rachoch chuchiˈ ri mar. Y yacˈa tek xtoka ri Pedro awuqˈui, xtubij cˈa chawe ri achique rajawaxic chi naben, xchaˈ ri ángel chare ri Cornelio. 	 Ɩ wɛ tɔnəŋ nyallʋ Simɔŋ wei ɩ təyaɣa wɛ lʋm nɔɣɔ tɔ ɩ tɛ.


Y cˈacˈariˈ riyin ri Juan can xintzˈet cˈa chi cˈo chic jun nimalaj retal ri xbanatej chilaˈ chicaj, ri majun bey tzˈeton ta. Yecˈo cˈa wukuˈ ángeles ri xekˈalajin y ri wukuˈ cˈa ángeles riˈ chiquijujunal jachon pa quikˈaˈ jojun chique ri wukuˈ ruqˈuisbel tak rucˈayewal. Y riqˈui ri wukuˈ rucˈayewal riˈ, xtzˈaket ri royowal ri Dios ri nuyaˈ pa quiwiˈ ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná ɩsɔtɔnʋɣʋ taa kɛ́ kɔkɔlɔ nɔɣɔlʋ ɩ́lɛ́ tɔtɔ. Ɩ tɔɔwaɣa na ɩ tɔm wɛ ha. Ɩsɔtaa tillaa naatosompɔɣɔlaɣa tɔkəna kʋnaasənam kɛ tɔm naatosompɔɣɔlaɣa. Mpəɣɩ pə tɛɛsəɣəna naasənaʋ ɩlɛ pə tɛma. Na kantəkaɣa nyəntʋ tənɛɣɛ Ɩsɔ ná tɩɩ yekina ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pááná.


Riyin wetaman achique ri ibanon, ni xa ta yix tef, ni xa ta yix mekˈen. Más ta utz chi can ta yix mekˈen o can ta yix tef. 	 Ma nyəmá pə təna mpi n lakɩ tɔ. Ma nyəmá sɩ nyaɣalɛ nyá, n ta niɣiti pəyele n ta haŋ. Ma caa kɛ́ sɩ ye n ká niɣiti, niɣiti, ye n ká haŋ, haŋ.


Y yacˈariˈ tek cˈo jun achi siquirnek, liˈen el chuwech ruwarabel, xucˈuex apo chuwech ri Jesús. Y tek ri Jesús xerutzˈet chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui, Riyaˈ xubij cˈa chare ri achi siquirnek: Walcˈual, tiquicot cˈa ri awánima; ri amac xecuyutej, xchaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kɔna-ɩ kʋtɔŋ kʋtʋʋlʋɣʋ tʋ na ɩ́ hənta ɩ kpatəlɛ tɔɔ. Yesu nawa apalaa mpɛ pa naani, ɩlɛna ɩ́ heeli kʋtɔntʋ sɩ: Ma pəyalʋ, tɔkɩ nyá tɩ, nyá ɩsaɣatʋ hɩɩsaa.


Chupan cˈa ri kˈij riˈ ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xel el pa jay y xbetzˈuyeˈ chuchiˈ ri choy. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ ŋkʋ Yesu kʋla təyaɣa na ɩ́ polo lʋm nɔɣɔ na ɩ́ caɣa na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ.


Y ri Pablo xerutzuˈ cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, y xubij chique: Achiˈaˈ ri yix wech aj Israel, can majun cˈa achique ta nunaˈ ri wánima chuwech ri Dios, ruma ri nucˈaslen can choj cˈa rubanon pe, y queriˈ rubanon cˈa wacami, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ pama ɩsɛ kɛ kotuɣu nyə́ma tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Ma tɛɛtʋnaa mɛ, na lotu kʋlʋmtʋ təkpataa kɛ́ ma tɔmna Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ haləna saŋa.


Y tek ri Pilato xracˈaxaj yan ca chare ri capitán, cˈacˈariˈ xuyaˈ kˈij chare ri José chi nberumukuˈ ca ri Jesús. 	 Yoolu heela-ɩ pə tampana, ɩlɛna ɩ́ ha Yosɛɛfʋ kɛ mpaaʋ sɩ ɩ́ polo na ɩ́ kpaɣa sətʋ.


Y tek ri ye rachˈalal ri Jesús xquicˈaxaj ri nibanatej, xeˈapon riche (rixin) chi nbequicˈamaˈ pe, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri Jesús xchˈujer. 	 Ɩ nyə́ma nɩɩ mpʋ, ɩlɛna pá kʋlɩ sɩ pá puki na pá kpa-ɩ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa tɔŋaɣa kɛ́ sɩ pə lakɩ-ɩ kɛ́.


Y ri nbanon pe chi can nuyon ntzuk wiˈ y majun wajel ncˈutun ta chiwe, can cˈa que na riˈ xtinben, ruma nwajoˈ chi ri winek ri quipoˈon anej quiˈ chi ye rusamajel ri Dios ma xquecowin ta xtiquibij chi can ye junan wi kiqˈui riyoj. 	 Ɩsɩɩ ma lakʋɣʋ pənɛntɛ tɔ ḿpʋ́ɣʋ́ maa lakɩ, ɩlɛna má ləsɩ mpa pa hɔŋ pa tɩ na pá tɔŋ sɩ tá na-wɛ tə kaa təmlɛ tɔɣɔ pə taa.


Pero wetaman chi cˈo jun chic ley ri ucˈuayon wuche (wixin); ri can yerucusaj ri nukˈaˈ waken. Y re jun ley reˈ, ley riche (rixin) ri mac y nuben chˈaˈoj riqˈui ri utz ri nurayij ri wánima. Y can yin ximil pa rukˈaˈ. 	 Ama ma maɣana yaasi nɔɣɔlʋɣʋ ma tɔnʋɣʋ taa, na tam ɩ pɛkələɣɩ na ɩ́ yoona yaasi wei ɩ tɔɔ ma laɣatʋ nyəmá tɔ, na ɩ́ la-m ɩsaɣatʋ tiipile nte tə kanta ma taa tɔ tə saləka tʋ.


Riyaˈ xubij cˈa chique: Pa jun cˈa tinamit xcˈojeˈ jun aj kˈatbel tzij ri can ma nuxibij ta riˈ chuwech ri Dios, y majun chukaˈ quejkalen ri winek chuwech. 	 Wulaʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛnna ɩcatɛ natəlɩ tə taa, ɩ paa fɛɩna Ɩsɔ. Pəyele ɩɩ nyənəɣɩ yʋlʋ sɩ ɩ kɛ́ pʋlʋ.


Wachˈalal, riyin jabel wetaman chi riyix can nojnek ri utzil pa tak iwánima. Wetaman chukaˈ chi riyix cˈo qˈuiy iwetaman, rumariˈ tek yixcowin nipixabalaˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. 	 Ma taapalaa, ma maɣamaɣa ma nyəmá sɩ kʋpantʋ tɔɔ mə taa kɛ́ sɔsɔm, na ɩ́ pəsəɣɩ mə təmaɣa laɣatʋ tasʋɣʋ mɛɛ.


Can ketaman cˈa chi ri Dios can nuyaˈ wi rutojbalil ronojel ri mac ri yequibanalaˈ ri winek achiˈel ri mac ri xekabij yan ka. Can achiˈel rubanic ri quimac, can queriˈ chukaˈ ri rutojbalil nuyaˈ chique. 	 Tə nyəmá sɩ tampana kɛ Ɩsɔ təŋəɣɩ na ɩ́ hʋʋkəna pa təna mpa pa lakɩ mpʋ ɩnɩ pə taka tɔ te.


Y yecˈa wukuˈ achiˈaˈ riˈ ri xebepabex chiquiwech ri apóstoles. Xepe ri apóstoles xquiben cˈa orar, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ ri achiˈaˈ riˈ, riche (rixin) chi nikˈalajin chi yacˈariˈ niquichop ri quisamaj. 	 Ɩlɛna pá pona-wɛɣɛ tillaa kiŋ, na pɛlɛ pá sələməna-wɛɣɛ Ɩsɔ na pá tənɩ pa tɔɔ kɛ́ niŋ.


Y ma tzˈucun tak naˈoj ta ri xkatzijoj chiwe chrij ri ruchukˈaˈ ri Kajaf Jesucristo. Y chukaˈ ma tzˈucun tak tzij ta ri xkabij chiwe chi ri Jesucristo xtipe chic jun bey. Ruma riyin y ri ye wachibil can xkatzˈet wi chi ri Jesucristo sibilaj nim rukˈij. 	 Tampana tɔɔ ɩsəntɔ, pə taɣa mʋla nna yʋlʋlaɣatʋ lʋləsaa tɔ anəɣɩ tə tɔkaa na tə́ hʋləna-mɛɣɛ Tacaa Yesu Kilisiti kɔntɛ toŋ na toŋ nyəntɛ tɔm. Ama tə ná ɩ sɔsɔɔntʋ na ta ɩsəpee maɣamaɣa kɛ́.


Riyoj nicˈatzin chi ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix kachˈalal ri sibilaj yixajowex ruma ri Ajaf, ruma tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef, yariˈ tek xixruchaˈ yan ri Dios riche (rixin) chi yixcolotej chupan ri imac. Y xixcolotej ruma xicukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri kas kitzij, y ruma chukaˈ chi ri Lokˈolaj Espíritu ntajin nuchˈajchˈojsaj ri icˈaslen. 	 Pə wɛɛ kɛ́ sɩ tə́ sɛɛkɩ Ɩsɔ kɛ́ ɩ́ na təmlɛ kɛ tá taapalaa mɛ mə tɔɔ kɛ́ tam, mɛ mpa Tacaa sɔɔlaa tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ləsa-mɛɣɛ sɩ Feesuɣu Naŋŋtʋ wei ɩ yeki na ɩ́ pəsəɣɩ Ɩsɔ yəlaa tɔ ɩ tɔɔ na mə tampana mʋɣʋ tɔɔ pə́ caaləna-mɛ mə nyɔɔŋ kɛ yapʋ.


Y yequelesalaˈ chukaˈ ronojel quicosas ri malcaniˈ tak ixokiˈ. Y xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi can quenimex chi riyeˈ can ye utzilaj tak winek, yeyaloj tek niquiben orar. Pero riyeˈ can xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ, ruma sibilaj qˈuiy quimac, xchaˈ ri Jesús. 	 Mpɛ pa lɛɛkəɣəna leelaa kɛ pə təna mpi pɛlɛ pa wɛna tɔ. Ɩlɛna pá sʋʋ Ɩsɔ sələmʋɣʋ na pə taɣalɩ sɩ pə hʋ́lɩ́ sɩ mpɛɣɛ kʋpama. Pə tɔɔ kɛ́ paa tɛ na pá ná katatəlaɣa naʋ napələɣɩ teu.


Y ri Jesús xubij cˈa: Astapeˈ can yin cˈa riyin ri xichaˈo iwuche (iwixin) riyix cablajuj, ma riqˈui wi riˈ, can cˈo cˈa jun itzel winek xel chicojol, xchaˈ. 	 Ɩlɛna Yesu naa tɔ ɩ ɩfalaa sɩ: Mə naanʋwa na naalɛ ɩnɛ pə taɣa má ləsəna-mɛ? Pə́cɔ́ mə taa lɛlʋ ná kɛ́ ɩlɔɣɔʋ.


Y ri rachoch ri Dios riˈ, caˈiˈ cˈa rupan xban chare. Chupan cˈa ri nabey rupan jay chiriˈ cˈo wi ri lámpara y cˈo chukaˈ jun mesa. Y pa ruwiˈ ri mesa riˈ yecˈo wi ri lokˈolaj tak caxlan wey. Y ri nabey rupan jay riˈ nibix cˈa Lokˈolaj lugar chare. 	 Paa sika cokəle kɛ́, na ntɛ́ tə kɛna pə tɔɔ pə tɔɔ nyəntɛ, na pa yaa-tɛ sɩ katɛ taa. Na tənaɣa pa sɩɩkaɣa fətəla na taapəlɩ na potopotonaa mpa pa ha Ɩsɔ tɔ.


Y quinojel xka cˈa chiquiwech ri xubij ri Gamaliel. Y cˈacˈariˈ xquibij chi queˈucˈuex chic apo ri apóstoles. Y tek ri apóstoles yecˈo chic chiriˈ, xechˈay y xbix chic el chique chi man chic tiquitzijoj ta ri Jesús chique ri winek. Y cˈacˈariˈ xquiyaˈ el kˈij chique riche (rixin) chi xebe. 	 Ɩlɛna pá yaa tillaa na pá hɔɔkɩ-wɛ, na pá heeli-wɛ sɩ: Yesu tɔm ɩ́ taa tasa mə nɔɔsɩ taa kɛ́ lɩɩʋ. Ɩlɛna pá yele-wɛ sɩ pá tɛɛ.


Y tek ri Pedro y ri Juan xeskˈopix el, choj xetzolin cˈa quiqˈui ri cachibil, y xbequitzijoj cˈa chique ronojel ri bin chique cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Kotuɣu sɔsaa yela Piyɛɛ na Yohaanɩ ɩlɛna pá tɛɛ kpakpaa kɛ pa taapalaa kiŋ, na pá kɛɛsɩ-wɛɣɛ tə təna nti kɔtəlaa sɔsaa na nyʋɣʋ nyə́ma pa yɔɣɔtaa tɔ.


Y tek xtzˈaket cˈa ri kˈij achiˈel nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, chi ri ixokiˈ ri xeˈalan cˈo chi niquichˈajchˈojsaj quiˈ, ri María y ri José xquicˈuaj cˈa ri acˈal Jesús pa rachoch ri Dios pa Jerusalem, riche (rixin) chi xbequicˈutuˈ ca chuwech ri Ajaf Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ waatʋ wei pə tapa sɩ Yosɛɛfʋ na Malɩ pá kɔtɩ pa tɩ taɣanʋɣʋ tɔɔ ɩsɩɩ paa kɛɛsʋɣʋ Moisi kʋsəsɩɩɩtʋ taa tɔ, pa pona pəyaɣa kɛ Yosalɛm sɩ pa hʋ́lɩ́-kɛɣɛ Tacaa.


Y xquitzˈapij runakˈ ruwech y xquiyalaˈ kˈaˈ chupalej y niquicˈutulaˈ cˈa chare: ¿Achique cˈa ri xachˈeyo? Tabij na cˈa chake, yechaˈ chare ri Jesús. 	 Pa taka ɩ ɩsɛntɔɔ kɛ́ na pá tɔŋɩ-ɩ sɩ: Kpeɣe, awe mapəna-ŋ?


Y yacˈa tek quichapon el elen chupan ri tinamit, xquicˈul jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ. Xepe cˈa ri soldados can xquiben cˈa chare ri achi riˈ chi xucˈuaj el ri rucruz ri Jesús. 	 Pa lɩɩkaɣa ɩcatɛ ɩlɛna, pá tə sulina Silɛɛnɩ tʋ nɔɣɔlʋ, pa yaa-ɩ sɩ Simɔŋ. Tənaɣa yoolaa kpipa ɩ́lɛ́ na toŋ sɩ ɩ́ səɣəlɩ Yesu tesika ŋkɛ.


Man xa tibanatej chi yecˈo kachˈalal achiˈaˈ y kachˈalal ixokiˈ niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Y can majun bey tikaben chare ri nusipaj ri Dios chake chi majun rejkalen achiˈel xuben ri Esaú ri ojer ca. Riyaˈ can cˈo ta wi jun bendición nim ri xucˈul, ruma ya riyaˈ ri nimalaxel, pero xa majun bendición ri xucˈul, ruma yariˈ ri xuyaˈ chuwech ri jun waˈin. Can majun cˈa rejkalen xuben chare chi ya riyaˈ ri nimalaxel. 	 Ɩ́ la laakalɩ tɔtɔ na mə taa nɔɣɔlʋ ɩ́ taa la asilima yaa Ɩsɔ nyəm pəsɩ ɩ ɩsɛntaa kɛ́ yem, ɩsɩɩ pə lapʋ Ɩsaʋ na ɩ́ kpaɣa ɩ sɔsɔɔntʋ lonte na ɩ́ pɛɛtɩ tɔɣɔniya tɔɔ tɔ.


Wi can cˈo cˈa jun winek ri nrajoˈ nuben ri nusamaj, can quirutzekelbej cˈa. Y ri acuchi (achique) cˈa yincˈo wi riyin, can chiriˈ cˈa chukaˈ xticˈojeˈ wi riyaˈ. Ri can xtibano cˈa ri nusamaj, xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa rukˈij ruma ri Nataˈ. 	 Ye wei ɩ caakɩ ma təmlɛ lapʋ, ɩsɩɩ pʋntʋ təŋa-m, na timpi maa wɛɛ tɔ ɩ ka wɛɛ təna tɔtɔ. Ye wei ɩ lakɩ ma təmlɛ ma Caa ká samɩ-ɩ.


Iwuche (iwixin) riyix ri Pablo, ri Apolos, ri Pedro, ri ruwachˈulef, ri cˈaslen, ri camic, ri nitzuˈ wacami y ri xtitzuˈ ri chkawech apo. Ronojel can iwuche (iwixin) wi riyix. 	 Paa Pɔɔlɩ, paa Apɔlɔɔsɩ, paa Piyɛɛ, paa antulinya, paa weesuɣu, paa səm paa saŋa nyəm, paa cele nyəm, mə tənna pə təna.


Pero chukaˈ can utz chi tirayij jun samaj ri más nim rejkalen. Titijaˈ cˈa ikˈij chi iwuqˈui ta riyix nicˈojeˈ wi ri utzil riˈ. Y riyin nwajoˈ chukaˈ ncˈut jun bey chiwech ri más chi na rejkalen. 	 Ye ɩ nyɩɩləɣɩ sɩ pʋlʋ lapʋ ɩ́ saa-mɛ, ɩ́ nyɩɩlɩ mpi pə kəla nyʋɣʋ tɔ. Maa hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pənɛntɛɣɛ mpaaʋ ŋku kʋ kəla ɩ təna tɔ.


Sibilaj yojquicot riyoj wacami, ruma nikanaˈ pa kánima chi ronojel ri yekabanalaˈ can chˈajchˈoj y can choj wi chuwech ri Dios. Y ma kanaˈoj ta cˈa riyoj ri nikacusaj. Ri nikacusaj cˈa riyoj ya ri utzil ri kacˈulun chare ri Dios. Can que wi cˈa riˈ ri kacˈaslen ri kacˈutun chiquiwech ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, yacˈa riyix kachˈalal más itzˈeton. Chukaˈ iwetaman achique rubanic ri cˈaslen ri kacˈuan. 	 Mpi pə tɔɔ tə pəsəɣɩ na tə́ sa tá tɩ tɔɣɔlɛ sɩ tə nyəmá teu kɛ hatuu tá taanaa sɩ Ɩsɔ yaasi kʋpaŋ na tampana nyəŋ kɛ tə tɔkaa na tə́ lana yəlaa taa, ɩlɛna pə́ tɩɩ kələna mə kiŋ. Ɩsɔ pɛɛlɛɛ tiikaɣana-tʋ, pə taɣa yʋlʋlaɣatʋ natəlɩ.


Y pa quinicˈajal ri wukuˈ candeleros riˈ, paˈel cˈa jun ri can achiˈel ri Cˈajolaxel ri xalex chkacojol, rucusan jun rutziak ri napon cˈa chraken ka. Y ri chuwarucˈuˈx kˈaxnek jun ximibel ri banon riqˈui kˈanapuek. 	 Na ɩ hɛkʋ taa wɛ nɔɣɔlʋ na ɩ́ nəɣəsəna yʋlʋ, na ɩ́ suu capa kʋtaɣalʋ, na ɩ́ ləla ɩ hɔɔlɛ taa kɛ́ wʋla tampala.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Apeles. Riyaˈ can nikˈalajin chi cukul rucˈuˈx riqˈui ri Cristo. Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal ri yecˈo pa rachoch ri Aristóbulo. 	 Ɩ́ sɛɛ-m Apɛlɛsɩ, pá yaawa sɩ Kilisiti təŋlaa, ɩ́lɛ́ ɩ lɩɩkəna. Ɩ́ sɛɛ-m Alisitɔpiili təyaɣa nyə́ma.


Ruma tek xtipe chic jun bey ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol, can xtikˈalajin wi cˈa jabel achiˈel nuben ri coyopaˈ tek ntel pe ri pa relebel kˈij y nbekˈalajin cˈa pa rukajbel kˈij, can quinojel cˈa yetzˈeto. Y quecˈariˈ xtibanatej. 	 Yʋlʋ Pəyaɣa ma ma kɔntɛ ká la kɛ́ ɩsɩɩ tɛʋ nyəɣəsʋɣʋ hatoo tɛʋ kite tɛɛ na pə́ kaləsəna kʋ nɔɣɔ tɔ.


Chupan cˈa ri tiempo riˈ xbanatej cˈa chi sibilaj ye qˈuiy winek quimolon apo quiˈ riqˈui ri Jesús y ri winek riˈ xqˈuis cˈa quiway. Rumariˈ ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: 	 Kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa, samaa tasa kotuɣu kɛ sɔsɔm, pa fɛɩna kʋtɔɣɔʋ. Tənaɣa Yesu yaa ɩ ɩfalaa na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ:


Pa rucaˈn kˈij tek ri aj Samaria nuchop yan chic el ri rubey, riyaˈ xrelesaj caˈiˈ puek ri nibix denario chare y xuyaˈ ca chare ri rajaf ri posada, y xubij chare: Tawilij y tawakˈomaj re jun achi reˈ. Y tek xquitzolin pe, xtintoj cˈa chawe ri nicˈaj chic ri xtasech chrij. 	 Kʋ fema ɩlɛna ɩ́ ləsɩ liɣitee nyəɣətʋ naalɛ na ɩ́ cɛla mʋʋlaa təsʋʋlɛ tʋ, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Paasəna-ɩ teu, na ń tɩɩ tɔɣa ɩ nyʋɣʋ tɔɔ na pə tɛɛ mpʋ, ma kɔma, maa fɛlɩ-ŋ yoo.


Rumacˈariˈ riyix, can ticusaj ri etamabel ri cˈo iwuqˈui riche (rixin) chi nichˈob jabel ri achique niben riche (rixin) chi nichajij jabel ri icˈaslen. Y can riqˈui cˈa chukaˈ ronojel iwánima tiwoyobej ri utzil ri xticˈamer pe chiwe tek xtipe chic ri Jesucristo. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ɩ́ caɣa na mə hʋwɛɛ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ kɛ́ təmlɛ lapʋ. Ɩ́ lakɩ pə təna na laakalɩ kɛ tam, na ɩ́ tʋ mə tɛɛlʋɣʋ kɛ kʋcɔɔʋ ŋku ɩ́ ká hiki kʋyaŋku Yesu Kilisiti ká kɔɔ tɔ.


Ri can cˈo ri nuchˈabel pa ránima y can yeruben wi ronojel ri pixaˈ ri yenbij, can yirajoˈ wi cˈa riˈ. Y ri can yirajoˈ riyin, can xtajowex cˈa ruma ri Nataˈ, y riyin chukaˈ can xtinwajoˈ y xtinkˈalajsaj wiˈ chuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Ye wei ɩ tisa ma kʋsəsɩɩtʋ na ɩ́ təŋəɣɩ-tɩ, pʋntʋ sɔɔləna-m. Na wei ɩ sɔɔla-m mpʋ tɔ ma Caa ká sɔɔlɩ-ɩ, na maa sɔɔlɩ-ɩ tɔtɔ. Maa yele na pʋntʋ nyɩ-m.


Y ri José ya cˈa riˈ ri nuchˈob pa ránima. Y pa rachicˈ xucˈut cˈa riˈ jun ángel riche (rixin) ri Ajaf chuwech, y xbix chare ruma ri ángel riˈ: Riyit José, ri yit jun chique ri ye ralcˈual ca ri rey David, man cˈa taxibij ta awiˈ chi yacˈuleˈ riqˈui ri María ri acˈutun chic riche (rixin) chi ntoc awixjayil. Wacami petenak chic alanic chrij ruma ya ri Lokˈolaj Espíritu xka pa ruwiˈ. 	 Ɩ hʋʋkaɣa ɩ taa kɛ́ mpʋ, ɩlɛna Tacaa ɩsɔtaa tillu kɔɔ ɩ kiŋ kɛ toosee taa, na ɩ́ heeli-ɩ sɩ: Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ Yosɛɛfʋ, taa nyana nyá amʋsaɣa Malɩ kpaɣaʋ. Pə taɣa pʋlʋ, hɔɣɔ ŋka ɩ haɣaa tɔ, Feesuɣu Naŋŋtʋ kiŋ kɛ ka lɩɩnaa.


Y yacˈa tek nicˈajarnek ri nimakˈij, yacˈariˈ tek ri Jesús xapon ri pa rachoch ri Dios ri chiriˈ pa Jerusalem. Y Riyaˈ can nucˈut cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ. 	 Pə kɔma na acima haɣa hɛkʋ, ɩlɛna Yesu polo na ɩ́ sʋʋ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na ɩ́ sɛɣɛsəɣɩ.


Tek ri discípulos xquitzˈet ri xuben ri ixok riqˈui ri akˈom ri jubul ruxlaˈ chi xukˈej pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús, xpe coyowal y xquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa ruma tek la ixok laˈ chi chak queriˈ xutix la akˈom laˈ? 	 Yesu ɩfalaa ná mpʋ tɔ pə ta maɣa-wɛ, na pá tɔ sɩ: Pa wakəlʋɣʋ tulaalʋ ɩnɛɣɛ ɩsəntɔ tɔ suweɣelɛ?


Riyoj ma yojcowin ta chi man ta nikabij chique ri winek ri xkatzˈet y ri xkacˈaxaj riqˈui ri Jesús, xechaˈ. 	 Ama nti nti tá nɩɩwa na tə nana ta ɩsɛ tɔ, ta kaa pəsɩ na tə́ su tə yɔɣɔtʋɣʋ.


ruma nrajoˈ chi kuma riyoj ninimirisex ri rubiˈ y nucˈul rukˈij rucˈojlen. Queriˈ nrajoˈ chake riyoj ri can pa nabey koyoben pe ri utzil ri xtuyaˈ ri Cristo chake. 	 Ye mpʋ tá mpa tə laala Kilisiti tɔɔ kɛ́ tɛɛlʋɣʋ tɔ, tə́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩ sɔsɔɔntʋ tɔɔ.


Rumariˈ ri rajaf ri ulef xubij chare ri achi ri samajiy rulef: Oxiˈ yan cˈa junaˈ reˈ noncanoj ruwech re cheˈ reˈ, y majun bey wilon ta jun ti ruwech. Rumacˈariˈ más utz tachoyoˈ el. ¿Achique nicˈatzin wi chi xaxu (xaxe wi) nuqˈuis ruchukˈaˈ re ulef? 	 Tənaɣa ɩ tɔma taalɛ tɔkʋlʋ sɩ: Nyənɩ, pɩɩsɩ tooso kɔlɔ ma tʋ kɔntɛ sɩ ma kooliɣi pee. Ama maa makəna pʋlʋ cəcəka kɛ kʋ tɔɔ. Sɛtɩ-kʋ. Pepe tɔɔ kɛ́ kɩɩ səŋ yem na kɩɩ lʋləɣɩ?


Y queriˈ chukaˈ majun niyaˈo ta cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan jun tzˈum yabel yaˈ ri xa riˈj chic. Ruma wi queriˈ niban, y ri tzˈum xa ma niyukuk ta chic, xa nirakaroˈ y niqˈuis el ri ruyaˈal uva chupan. Y chukaˈ ri tzˈum riˈ majun chic nicˈatzin wi. Yacˈa jun cˈacˈacˈ tzˈum yabel yaˈ, utz niyaqueˈ ri cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan. Ri ruyaˈal uva can nicˈojeˈ cˈa jabel chupan ruma chi ri ruyaˈal uva y ri tzˈum niquitoˈ quiˈ. Quecˈariˈ xubij ri Jesús chique ri winek. 	 Pə́cɔ́ nɔɣɔlʋ kaa suu sʋlʋm kʋfam kɛ sʋlʋm huluŋ kʋpəŋ taa, tɔfɔ huluŋ ká ya na sʋlʋm ti na huluŋ náá wakəlɩ yem. Ama huluŋ kʋfaŋ taa kɛ́ pa suuki sʋlʋm kʋfam, ɩlɛna pə təna pə caɣa teu.


tek xojrucol pe chupan ri kamac. Ma ruma ta chi cˈo utz kabanon. Ma que ta riˈ. Xa ruma xujoyowaj kawech. Y riche (rixin) chi xojrucol can xuben chake chi achiˈel xojalex chic jun bey ruma chˈajchˈoj xuben chare ri kánima. Y xuben chukaˈ cˈacˈacˈ chare ri kacˈaslen, ruma ri Lokˈolaj Espíritu xoc pa tak kánima. 	 ɩlɛna ɩ́ ya-tʋ. Ɩlɛ pə taɣa tá təma kʋsiɣisee tɔɔ. Ama tá pətɔɔtəlɛ kɛ ɩ wiiwa na ɩ́ la mpʋ. Ɩsɔ lʋm mpi pa sɔ-tʋ na Feesuɣu Naŋŋtʋ náá wɛ pə taa na ɩ́ laɣasəɣɩ-tʋ na tə́ pəsəɣɩ kʋfama na tə́ tɔŋ tɔntɛ kʋfatɛ tɔ mpəɣɩ ɩ yapəna-tʋ.


Y ri Lokˈolaj Espíritu can xtuyaˈ cˈa nukˈij nucˈojlen riyin; ruma xtucˈul ri can wuche (wixin) wi riyin y xtukˈalajsaj chiwech. 	 Kɩɩ tʋ-m teeli, ɩlɛ pə taɣa pʋlʋɣʋ ma tɔŋ mpʋ, nti ma kaɣa ma heeli-mɛ tɔ, ntɩ tə maɣamaɣa kɛ kɩɩ kpaɣa na kʋ tɛləsɩ-mɛ.


Y ri winek ri ye benak chuchapic ri Jesús can yacˈariˈ tek xquichop. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa ɩnɩ ɩ tʋ niŋ kɛ Yesu tɔɔ na pá kpa-ɩ.


Ruma ri achi ri xcˈachoj ruma ri milagro riˈ xa más chic cawinek rujunaˈ. 	 Apalʋ wei ɩnɩ piti təmlɛ lapa na ɩ́ hiki alaafəya kɛ mpʋ tɔ, ɩ lʋlʋɣʋ pɩɩsɩ ka kəla nɩɩlɛ.


Ruma riyin can nwacˈaxaj wi chi riyit can nawajoˈ ri Ajaf Jesús y acukuban acˈuˈx jabel riqˈui y can yeˈawajoˈ chukaˈ ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ma nɩɩ ɩsəna n sɔɔla Ɩsɔ yəlaa təna, na ɩsəna n tɔka Tacaa Yesu mpaaʋ tɔm tɔ.


Niquibij chi quetaman ruwech ri Dios, pero can nikˈalajin chi ma kitzij ta, ruma xa itzel ri niquibanalaˈ. Ma utz ta yetzˈetetej. Ma yeniman ta tzij. Y majun utzil ri niquiben ta. 	 Pá caɣaa ɩlɛ sɩ pa nyəmá Ɩsɔ. Ama ń nyənna pa lakasɩ pɩɩ hʋ́lə́ɣɩ́ sɩ pa nyəmá Ɩsɔ se. Pa lɩɩ yəlaa kɛ sɔŋ kɛ́, na pa kɛ́ kaanɩɩtʋnaa, paa pəsəɣɩ təmlɛ kʋpantɛ natələɣɩ lapʋ na ń ná.


Y ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri ye cablajuj rudiscípulos, y xuyaˈ kˈatbel tzij pa quikˈaˈ, riche (rixin) chi yecowin yequelesaj ri itzel tak espíritu y riche (rixin) chi yequicˈachojsaj ri winek chare xabachique chi yabil y xabachique chi kˈaxomal. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu yaa ɩ ɩfalaa naanʋwa na naalɛ kɛ ɩ́ kiŋ, na ɩ́ ha-wɛɣɛ pəsʋɣʋ sɩ pá tɔɣɔnɩ alɔɣaa na pá waa kʋtɔməŋ təna na acamaa təna.


Y ri Matat, rucˈajol ca jun achi ri Leví rubiˈ, y ri Leví rucˈajol ca ri Simeón, y ri Simeón rucˈajol ca jun chic achi ri Judá rubiˈ, y ri Judá rucˈajol ca jun chic achi ri José rubiˈ, y ri José rucˈajol ca ri Jonán, y ri Jonán rucˈajol ca ri Eliaquim. 	 na Lefii kɛ́ Simiyɔŋ pəyaɣa, na Simiyɔŋ kɛ́ Yuta pəyaɣa, na Yuta kɛ́ Yosɛɛfʋ pəyaɣa, na Yosɛɛfʋ kɛ́ Yonam pəyaɣa, na Yonam kɛ́ Ɩliyakim pəyaɣa,


Y tek xeˈapon cˈa, xejoteˈ el ri pa rucaˈn tanaj (wik) jay ri acuchi (achique) ri can yecˈo wi pe ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan, ri Andrés, ri Felipe, ri Tomás, ri Bartolomé, ri Mateo, ri Jacobo ri rucˈajol ri jun achi Alfeo rubiˈ, ri Simón ri cˈo quiqˈui ri achiˈaˈ ri nibix Zelotes chique, y ri Judas ri rachˈalal ri Jacobo. 	 Pa talaa, ɩlɛna pá kpa pa ɩsɔtaa kutuluɣu ŋku kʋ taa paa sʋʋkaɣa tɔ. Mpa pa sʋʋkaɣa təna tɔɣɔlɛ Piyɛɛ, na Yohaanɩ, na Saakɩ, na Antəlɩɩ, na Filipʋ, na Tomaa, na Paatelemii, na Matiyee, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ, na Simɔŋ wei ɩ kɛ́ mpa pa lʋkaɣa sɩ pa mʋɣɩ pa tɛtʋ tɔ pa taa lɛlʋ tɔ, na Saakɩ pəyalʋ Yuti.


Y nwajoˈ chukaˈ nnataj chiwe ri xuben ri Dios chique ri ángeles ri xa xquiyaˈ ca ri samaj ri ruyaˈon pa quikˈaˈ y xeˈel pe pa cachoch chilaˈ chicaj. Wacami ri Dios ye ruyaˈon chupan ri lugar riche (rixin) tijoj pokonal, ri acuchi (achique) ruyon kˈekuˈm cˈo. Chiriˈ ye yaquel wi ronojel kˈij, coyoben ri nimalaj kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ. 	 Ɩ́ tɔɔsɩ sɩ ɩsɔtaa tillaa mpa pa laŋa ta hɛɛna pəsʋɣʋ ŋku pə ha-wɛ sɩ pa lakəna, na pá kʋlɩ na pá yele pa maɣamaɣa pa lona tɔ, Ɩsɔ hɔka-wɛɣɛ alukpala kɛ tam tɔɔ, na ɩ́ sɩɩ-wɛɣɛ atɛ səkpɛtʋɣʋ taa, na ɩ́ taŋna kʋyakʋ sɔsɔɔʋ. Kʋ wule kɛ ɩ ká tʋ-wɛɣɛ saləka.


Y ri rey xoc cˈa apo chiquitzˈetic quinojel ri xerusiqˈuij (xeroyoj). Y riyaˈ xutzˈet cˈa chi cˈo cˈa jun achi chiriˈ ri ma rucusan ta ri tziek ri nicˈatzin chi nucusex chupan jun cˈulanen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ wulaʋ sʋʋwa sɩ ɩ naa mpa pa pola tɔɣɔʋ tɔ. Ɩlɛna ɩ́ maɣana nɔɣɔlʋ, ɩ ta suu akpaɣalɛ wontu.


Y can queriˈ cˈa chukaˈ xcˈulwachitej pa rutiempo ri Lot. Ri winek riˈ xaxu (xaxe) wi cˈa chrij ri quiway quicˈuyaˈ benak wi cánima, riqˈui ri quilokˈoj, ri quicˈayij, ri quiticoˈn y ri paban tak jay. 	 Pɩɩ la teitei kɛ́ ɩsɩɩ pɩɩ lapʋ Lɔɔtɩ pɔɔlɛ taa tɔ. Pə tɔkaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ na pə́ nyɔɔkɩ, na pə́ pɛɛtəɣɩ na pə́ yakɩ, na pə́ haləɣɩ tawa na pə́ ŋmaakɩ kutuluŋ.


Y riqˈui ri queriˈ xquibij, xkˈalajin chi coyoben ri kas kitzij chi xtoc quitinamit. 	 Mpa pa yɔɣɔtəɣɩ mpʋ tɔ pa hʋ́lə́ɣɩ́ təkpataa kɛ́ sɩ pa pɛɛkəɣɩ pa maɣamaɣa pa tɛtʋ.


Ronojel cˈa reˈ xbanatej riche (rixin) chi jun cˈambel naˈoj chkawech, chi ma tikarayij ta riyoj achiˈel ri xquirayij riyeˈ. Ruma riyeˈ xquirayij cosas ri ma ye utz ta. 	 Pənɛ ɩnɩ pə lapaɣa sɩ pə́ hʋ́lɩ́-tʋɣʋ lɔŋ na pə́ taa kɔɔ na tə́ nyɩɩlɩ ɩsaɣakʋnyɩɩləŋ ɩsɩɩ mpɛ ɩnɩ paa nyɩɩlʋɣʋ tɔ.


Y riyix can xitek cˈa rucˈutuxic chare ri Juan ri Bautista wi ya riyaˈ ri Cristo, pero riyaˈ xa can yin cˈa riyin ri xirukˈalajsaj pe chiwe y can ya cˈa ri kitzij ri xubij pe chiwe. 	 Halɩ mə maɣamaɣa ɩ́ tila mə tillaa kɛ Yohaanɩ kiŋ na ɩ́lɛ́ ɩ hʋla-mɛɣɛ tampana.


Cˈacˈariˈ tek xucˈut riˈ chiquiwech más ye wuˈoˈ ciento kachˈalal, tek quimolon quiˈ. Ye qˈuiy cˈa chique riyeˈ ri cˈa ye qˈues na, pero yecˈo chukaˈ ri ye caminek chic el. 	 Pə waalɩ waalɩ kɛ́ ɩ lɩɩ ɩ ɩfalaa mpa pa nyʋɣʋ kəla nasəlɛ na nɩɩnʋwa (500) tɔ pa tɔɔ kɛ́ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa. Pa taa lɛlaa wɛna pa ɩsɛ, ama lɛlaa ná səpa.


Y riyin nbij cˈa chiwe chi chupan ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, ri winek ri xebin chˈabel ri xa majun rejkalen, can xtikˈat cˈa tzij pa quiwiˈ, ruma ronojel ri chˈabel ri xequibilaˈ. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ Hʋʋlɛ wule paa pɔɔsɩ yəlaa na paa heelina pa maɣamaɣa pa nɔɔsɩ kɛ paa tɔmaɣa kpaɩ nyəŋka ŋka pa yɔɣɔta yem tɔ.


Y ruma cˈa re tzij re xerutzijolaˈ ri Jesús chique ri winek, ye qˈuiy cˈa ri xeniman riche (rixin). 	 Yesu yɔɣɔta mpʋ ɩlɛna paɣalɛ mʋ-ɩ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyix xa caˈiˈ ipalej. Xa can jabel cˈa rubixic rubanon ca ri Isaías chiwij. Ruma ri Isaías rutzˈiban cˈa ca ri xbix chare ruma ri Dios, y quecˈareˈ ri nubij: Re winek reˈ xaxu (xaxe) wi cˈa riqˈui ri quichˈabel niquiyaˈ nukˈij, yacˈa ri cánima xa nej cˈo wi el chuwe riyin. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə wɛ ɩsɩɩ Ɩsayii ka nawa cɛsəlaa mɛɣɛ təkelekele na pə́cɔ́ ɩ́ ŋmaa mə tɔm kɛ ɩ takəlaɣa taa sɩ: Nɔɣɔ taa kɛ́ yəlaa panɛ pa saŋɩ-m yem. Paa caa-m paa pəcɔɣɔ hatoo pa taa. Ɩsɔ yɔɣɔtəna mpʋ.


Nimakˈaˈ rucaˈn kˈij, tek quichapon bey pa Jerusalem, xquitzˈet cˈa chi ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ chakiˈj chic rachibilan ri rucˈamal. 	 Tɛʋ fema na pá kʋlɩ tanaŋ kɛ lɔŋ na pá tɛɛkɩ, ɩlɛna ɩ ɩfalaa na fiki tʋɣʋ ŋkʋ na kʋ wʋlaa təwoŋwoŋ na pə́ kpɛŋna kʋ kite.


Y tek xinquil, majun oyowal yitajin ta chubanic riqˈui jun chic winek riqˈui chˈabel. Ni xa ta ye nuyacon ta chukaˈ el winek riche (rixin) chi niquiben oyowal, ri chiriˈ pa rachoch ri Dios y ni xa ta ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y chukaˈ ni xa ta ri pa tak bey riche (rixin) ri tinamit xinquil ta chi cˈo ta ri yitajin chubanic. 	 Pa ta maɣana-m Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa na má na nɔɣɔlʋ tə́ hɔŋ tɔm natəlɩ. Pəyele pa ta na-m Yuta nyə́ma təkotile natəlɩ tə taa, yaa ɩcatɛ taa kɛ́ tiili na má yoosiɣi yəlaa.


Y tatzˈibaj cˈa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Laodicea, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri yikˈalajsan ri kas kitzij, ri yincˈo chukaˈ riqˈui ri Dios pa rutiquiribel tek xban re ruwachˈulef, nbij cˈa chique: 	 Nmaa takəlaɣa na ń heeli Layotisee Yesu sɛɛlaa kpekəle ɩsɔtaa tillu sɩ: Má wei ma kɛ́ Ami, na má hʋləɣəna pə təna pə tampana kɛ teu na má kɛna pə təna mpi Ɩsɔ ŋmawa tɔ pə tʋ tɔ, ma yɔɣɔtaa sɩ:


Y yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet chic ri nabey chicop y xentzˈet ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef chukaˈ, y can ye qˈuiy cˈa chukaˈ achiˈaˈ banoy chˈaˈoj ri ye cachibilan el. Y quinojel riˈ can quimolon cˈa quiˈ riche (rixin) chi niquiben chˈaˈoj riqˈui ri Jun ri chˈocol chrij ri quiej sek rij y quiqˈui chukaˈ ri ye tzekelbeyon riche (rixin). 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná wontuɣu ŋkʋ na atɛ awulaa na pa yoolaa pa kotaa sɩ pa yookina kpaɣanʋ tɔɔ caɣalʋ ɩnɩ na ɩ́lɛ́ ɩ nyə́ma.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij chiriˈ pa tinamit Jerusalem, yecˈo cˈa achiˈaˈ ri xequitek el cˈa riqˈui ri Juan ri Bautista. Xequitek cˈa ye sacerdotes y achiˈaˈ ri ye levitas nibix chique, riche (rixin) chi xbequicˈaxaj chare ri Juan chi tubij wi ya riyaˈ ri Cristo. Y riyaˈ can xukˈalajsaj wi chiquiwech chi ma ya ta riyaˈ. 	 Waatʋ wei Yuta nyʋɣʋ nyə́ma kʋsa kɔtəlaa na Lefii nyə́ma kɛ Yosalɛm na pá tili-wɛ sɩ pá polo pá pɔɔsɩ Yohaanɩ sɩ ɩ kɛ́ awe tɔ, nti Yohaanɩ ɩnɩ ɩ yɔɣɔtaa tɔɣɔlɔ:


Ruma tek rubanon ca, riyin xinchˈob cˈa riˈ chi can cˈo chi yenwetzelaj ri winek ri quiniman ri Jesús aj Nazaret, y chukaˈ can cˈo chi nben chique chi niquitij pokon pa nukˈaˈ. 	 Ma maɣamaɣa maa hʋʋwa sɩ maa yoona Nasalɛtɩ Yesu kɛ́ na laakalɩ kʋlʋm.


Y chubanic cˈa riˈ tek xitak el cuma ri principaliˈ tak sacerdotes cˈa pa tinamit Damasco, y can yaˈon cˈa el chukaˈ kˈatbel tzij pa nukˈaˈ cuma riyeˈ. 	 Pə tɔm taa kɛ́ kɔtəlaa sɔsaa ha-m mpaa na pá tʋ-m təmlɛ sɩ má polo Tamasɩ.


Ri pa nabey mul, can choj wi yix benak. Yacˈa re wacami, ¿achique cˈa xbano chiwe chi ma niwajoˈ ta chic ninimaj ri kitzij? 	 Ɩ́ ka lakaɣa teu ɩlɛ nɔɔnɔɔ awe lapa na ɩ́ məlɩ hɛɛʋ kɛ tampana təŋʋɣʋ taa?


Ri Jesús can yacˈariˈ tek xuyaˈ kˈij chique. Y ri itzel tak espíritu can yacˈariˈ xeˈel el y xebeˈoc quiqˈui ri ak. Ri ak riˈ sibilaj cˈa ye qˈuiy. Xa jubaˈ ma ye caˈiˈ mil. Y quinojel ri ak riˈ xquichop anin (anibel) pa xulan, chuwech jun juyuˈ xulan ruwech y choj xebeka cˈa pa choy. Can quinojel cˈa ri ak riˈ xejikˈ chiriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tisaa. Tənaɣa alɔɣaa mpɛ pa yela apalʋ ɩnɩ na pá sʋʋ afanaa mpɛ pa taa. Ɩlɛna pɛlɛ pá tʋ casəlɛ kɛ yem na pá tii kalakala na pá tʋ lʋm na pá sɩ. Afanaa mpɛ pa nyʋɣʋ tala ɩsɩɩ iyisi naalɛɣɛ (2000) mpʋ.


Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chi tiban cˈa achiˈel ri niquicˈutuj apo riyeˈ. 	 Tənaɣa Pilatɩ tɔma sɩ: Ɩ́ la ɩsəna ɩ́ caa tɔ.


Y yecˈa ri nicˈaj chic winek ri ye cachibil ri ye caˈiˈ riˈ, xecamisex cˈa quinojel. Xecamisex cˈa riqˈui ri espada ri ntel pe pa ruchiˈ ri chˈocol chrij ri quiej sek rij. Y ri quichˈacul cˈa quinojel ri xecamisex, can yecˈa ri aj xicˈ tak chicop ri xetijo. Can xnoj cˈa quipan riqˈui ri tiˈij riˈ. 	 Pə kaasa mpa tɔ, pa kʋ pɛlɛ na laɣatɛ nte tə lɩɩkəna wei ɩ caɣa kpaɣanʋ tɔɔ tɔ ɩ nɔɣɔ taa tɔ. Ɩlɛna sumasɩ tɔɣɔ pa nantʋ na pə́ tala-sɩ.


Y tek rubanon ca, yecˈo chiwe riyix ri xebano mac achiˈel ri xinbij yan ka. Yacˈa re wacami can chˈajchˈoj chic banon chare ri iwánima, yix riche (rixin) chic ri Dios ruma can chˈajchˈojsan chic ri icˈaslen, y majun chic imac ri yixtzˈetetej ruma Riyaˈ. Queriˈ ri utzil ri xicˈul ruma ri Ajaf Jesús y ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri ka‑Dios. 	 Anɩ mə taa lɛlaa ka wɛ ḿpʋ́ɣʋ́. Ama pa ləsa-mɛɣɛ ɩsaɣatʋ taa na ɩ́ pəsɩ kʋpama. Na pə́ faɣasa-mɛ na mə mpaa sɩ ɩ́ pəsɩ Ɩsɔ nyə́ma. Tacaa Yesu Kilisiti toŋ taa, tá Ɩsɔ Feesuɣu yelaa na ɩ́ pəsɩ kʋpama kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa.


Ruma chi can ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri yayon ri cˈacˈacˈ kacˈaslen, rumariˈ can tikayaˈ cˈa kˈij chi ya Riyaˈ ri nucˈuan kiche (kixin). 	 Feesuɣu lapəna na tə́ hiki weesuɣu pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ yele na tə́ təŋ mpi kʋ hʋ́lə́ɣɩ́-tʋ tɔ.


Chukaˈ ri Dios can ruyaˈon wi cˈa ketal, ruyaˈon ri Lokˈolaj Espíritu ri pa tak kánima, retal chi can kitzij chi niyatej na chake ri rutzujun (rusujun) ca. 	 Ɩnɩ ɩ yʋsəna-tʋ na ɩ kʋyʋsʋm sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ tə kɛ́ ɩ nyə́ma. Na ɩ sɩɩ tá taanaa kɛ Feesuɣu Naŋŋtʋ kɛ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́-tʋ sɩ ɩ sɩɩ-tʋɣʋ kʋpantʋnaa.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Joˈ pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo pe nakaj, riche (rixin) chi ntzijoj chukaˈ ri ruchˈabel ri Dios chiriˈ, ruma chubanic ri samaj riˈ tek xipe waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tə́ polo pəcɔlɔ pəcɔlɔ acalɛɛ lɛnna taa na má lá pɛlɛɣɛ waasʋ tɔtɔ. Pə maɣamaɣa pə tɔɔ kɛ́ ma kɔma.


Astapeˈ riyoj ma yoj choj ta riqˈui Riyaˈ, Riyaˈ can choj wi kiqˈui riyoj. Ruma Riyaˈ can ma nujel ta ri ruchˈabel. 	 Ye tə lɩɩ ɩ waalɩ, ɩ́lɛ́ ɩ ta kɛ pə tʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ kaa pəsɩ na ɩ́ kpɛɛsəɣəna ɩ tɩ.


Tek xa wakiˈ chic cˈa kˈij nrajoˈ riche (rixin) chi ma napon ri kˈij riche (rixin) ri nimakˈij pascua, ri Jesús xbe pa tinamit Betania, ri rutinamit ri Lázaro; ri Lázaro ri xcom el y xbecˈasox pe chiquicojol ri caminakiˈ ruma ri Jesús. 	 Pə kaasa kʋyɛɛŋ naatoso sɩ Tɛɛʋ acima ɩ́ tala, ɩlɛna Yesu məlɩ Petanii ɩcatɛ taa timpi Lasaa wei ɩ ka feesa sətaa taa tɔ ɩ wɛɛ tɔ.


Xa cˈa jubaˈ chic riˈ, tek ye chic cˈa ri quimolon quiˈ chiriˈ ri xejel apo riqˈui ri Pedro y xquibij cˈa chare: Can kitzij na wi chi riyit can yit jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús. Can kˈalaj rubanic ri yachˈo, ruma ri aj Galilea queriˈ yechˈo, xechaˈ chare. 	 Pə lapa laasaɣa ɩlɛna mpa paa wɛ təna tɔ pá kpətəna Piyɛɛ na pá tɔmɩ-ɩ sɩ: Nyá n ta laŋ yəlaa mpɛ pa taa nɔɣɔlʋ. Nyá yɔɣɔtaɣa hʋləɣəna timpi n lɩɩnaa tɔ.


Can ma cataneˈ ta riche (rixin) chi natzijoj ri ruchˈabel ri Dios, chique ri yeˈajowan niquicˈaxaj y chique ri ma nicajoˈ ta chukaˈ. Tabij chique ri winek chi tiquikˈilaˈ quiˈ chi ma tiquiben ta chic achique ri xa ma utz ta. Tabij chique ri quicˈuan jun itzel cˈaslen, chi tiquijalaˈ quicˈaslen. Y queˈapixabaj quinojel riqˈui jun cochˈonic y riqˈui ri utzilaj tijonic. 	 ń lakɩ Ɩsɔ waasʋ, nyaa sɛɛsɩ ɩsəlɛ te, paa pə maɣa-ŋ paa pə ta maɣa-ŋ. Kaana-wɛ na ń la na pá mʋ-tɩ. Kaləɣəna-wɛɣɛ timpi timpi pa pəntəɣɩ tɔ. Sɛɣɛsəɣɩ-wɛ na suulu sɔsɔ na pə́ sɔɔsɩ-wɛɣɛ apalʋtʋ.


Tunaˈ cˈa iwech, tibanaˈ cˈa ri utz chi niben, y ma quixmacun ta chic. Queriˈ nbij chiwe ruma yecˈo chicojol ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, y qˈuiy ri ma ya ta rubixic niquiben chare. Rumariˈ tek riyin nbij reˈ chiwe, riche (rixin) chi yixqˈuix ta cˈa jubaˈ. 	 Ɩ́ cʋkɩ mə taa kɛ́ teu kɛ ɩsəna mpi pə wɛɛ tɔ na ɩ́ yele ɩsaɣatʋ. Mə taa lɛlaa ta nyɩ Ɩsɔ, ɩ́ tɛɛ ɩ́ fɛɩ fɛɛlɛ.


Awajowan cˈa ri chojmilal y awetzelan ri etzelal. Y rumariˈ riyin ri a‑Dios nyaˈon quicoten pan awánima. Más quicoten nyaˈon chawe riyit que chuwech ri quicoten ri nyaˈon chique ri nicˈaj chic. 	 N sɔɔla kʋpantʋ na ń kisi ɩsaɣatʋ təcaɣacaɣa. Ɩsɔ, pə tɔɔ kɛ́ nyá Ɩsɔ ləsa-ŋ na nyá mpaa. Ɩ sɩɩ-ŋ teeli təcaɣalɛ taa sɩ nyá laŋlɛ ɩ́ hʋlʋmɩ sɔsɔm. Təcaɣalɛ nte tə taa ɩ sɩɩ-ŋ mpʋ tɔ, tə kəla nte tə taa ɩ sɩɩ nyá taapalaa lɛlaa tɔ təcaɣacaɣa.


Ri Dios ma tzˈetetel ta. Yecˈa ronojel ri ye rubanon ri Dios chuwech re ruwachˈulef, ri can ye tzˈetetel wi, yecˈariˈ ri nikˈalajsan chiquiwech ri winek chi cˈo Dios. Can cˈa pa rutiquiribel pe, tek re ruwachˈulef rukˈalajsan pe chiquiwech ri winek chi cˈo Dios. Y rukˈalajsan chi ri Dios can cˈo wi ruchukˈaˈ ri majun bey niqˈuis ta. Rumariˈ ri winek riˈ can man cˈa xquecowin ta xtiquibij: Majun kamac riyoj, ruma majun xbin ta chake chi cˈo Dios, ma xquechaˈ ta. 	 Kʋpam hatuu Ɩsɔ lapa antulinya tɔ, ɩ mukaɣa tɛɛ wɛɛtʋ, ɩsɩɩ ɩ toma tamm nyəna na ɩsəna ɩ maɣamaɣa ɩ wɛɛ tɔ, pə naakɩ ɩ kʋlapəm mpɩ pə kiŋ kɛ́. Tənaɣa pə wɛɛ sɩ yəlaa ɩ́ nyəna ɩ toma na ɩ wɛɛtʋ, pə tɔɔ kɛ́ pa fɛɩna tampana.


¿Achique cˈa ruma tek la adiscípulos riyit ma niquiben ta ri bin ca cuma ri katiˈt kamamaˈ? Ruma ri adiscípulos tek yewaˈ ma niquichˈej ta quikˈaˈ achiˈel rubanic ri nikaben riyoj, xechaˈ. 	 Pepe tɔɔ kɛ́ nyá ɩfalaa naa təŋəɣɩ ɩsəna ta caanaa sɩɩwa sɩ pá lakɩ tɔ? Pə taɣa pʋlʋ, paa saŋəɣɩ ɩsɩɩ Ɩsɔ sɛɛtʋ taa pə wɛɛ sɩ yʋlʋ ká la na pə́cɔ́ ɩ́ tɔɣɔ tɔ.


Y ri discípulos xeˈel cˈa chi nej chi nakaj chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. Y ri Ajaf can cˈo wi cˈa quiqˈui riche (rixin) chi yerutoˈ y chukaˈ can xuben chique chi qˈuiy milagros ri xecowin xquibanalaˈ, riche (rixin) chi nikˈalajin chi can ya wi ri kitzij ri niquitzijoj. Amén. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa ná tɛɛwa na pá heeliɣi Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ paa timpi. Tacaa ka wɛ pa waalɩ kɛ́ pa kʋlapʋtʋ taa na ɩ́ kʋsəɣɩ pa waasʋnaa nyɔɔŋ na piti təma wena a tɔŋna lapʋ tɔ.


Kachˈalal, tek riyix xban pokon chiwe cuma ri iwinak, ruma iniman ri Cristo Jesús, xicˈulwachij achiˈel xban chique ri israelitas ri quiniman ri Cristo Jesús, ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios pa tak tinamit riche (rixin) ri Judea. Ruma ri kachˈalal israelitas riˈ xban pokon chique cuma ri quech aj Israel, ruma quiniman ri Cristo Jesús. 	 Tá taapalaa-mɛ, mpi pə lapa Kilisiti nyə́ma hɛkʋ kɛ Ɩsɔ sɛɛlaa kpeka wena a wɛ Yuta tɔ a taa tɔ, pə akpele lapəna ntɛɣɛ mə kiŋ tɔtɔ. Naasʋɣʋ mpi Yuta nyə́ma naasa pɛlɛɣɛ təna tɔ pə taka kɛ́ mə ɩcatɛ nyə́ma ná naasa-mɛ tɔtɔ.


Y wi nikacochˈ nikakˈaxaj tijoj pokonal, nikˈalajin chi can cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios y cof yojcˈo, y reˈ nuben cˈa chake chi can nikoyobej apo ri rutzil Riyaˈ. 	 Na suulu yekina na yʋlʋ kantələɣɩ wahala taa, na kantəlʋɣʋ yekina na tɛɛlʋɣʋ kɔɔ.


Y tek nakaj chic cˈo wi apo ri Jesús chare ri tinamit Jerusalem, xutzˈet cˈa apo ri tinamit riˈ y xuchop nrokˈej ruwech, 	 Yesu kɔma na ɩ́ kpətəna ɩcatɛ kɛ teu, ɩlɛna ɩ́ nyənɩ-tɛ, na ɩ́ wii-tɛ sɩ:


Ruma, ¿achique ta cˈa nucˈom pe chare ri winek wi nicˈojeˈ ri beyomel riche (rixin) ronojel ri ruwachˈulef riqˈui y wi xa ma nicolotej ta? Xa ruyon cˈa nuyaˈ riˈ chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ye yʋlʋ pəsaa na ɩ́ hiki antulinya nyəm təna, na ɩ maɣamaɣa ɩ́ wakəlaa, yaa ɩ lapa yem, leɣelɛ pʋntʋ kasəyaɣa ɩlɛ?


Y queriˈ, nikˈalajin cˈa chi xabachique winek ri rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Jesús, nitzˈetetej cˈa ruma ri Dios chi majun rumac, astapeˈ rubanon o ma rubanon ta pe ri nubij ri ruley ri Moisés. 	 Pə taɣa pʋlʋ, tə nawa sɩ taa tɛm tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lakɩ na yʋlʋ pəsəɣɩ yʋlʋpaŋ kɛ ɩ ɩsɛntaa, pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ.


Ri Nataˈ Dios can yirajoˈ wi ruma chi riyin nyaˈ wiˈ chi yicamisex pa quiqˈuexel ri nucarneˈl, riche (rixin) chi nicˈojeˈ chic el jun bey ri nucˈaslen. 	 Ma lɔɔ ma weesuɣu kɛ́ sɩ cele má taɣanɩ-kʋɣʋ hikuɣu. Ma sɔɔlʋ pɩɩwa sɩ má la mpʋ tɔɣɔ ma Caa luɣu wɛ-m.


Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta rucˈamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben, xa yacˈa ri ma rucˈamon ta chi nibe ri wánima chrij ronojel ruma ma nwajoˈ ta chi yichˈacatej pa rukˈaˈ. 	 Mə taa lɛlaa tɔŋ sɩ ye pa nɔka mpi pa la. Tampana mpaaʋ wɛɛ yaa, ɩlɛ pə taɣa pə təna pə taa kɛ́ ɩ́ ká waa. Ma pəsəɣɩ má yɔɣɔtɩ sɩ ma wɛna mpaa sɩ má la pə təna yaa. Ama ma kaa yele kɛ́ sɩ pʋlʋpʋ ɩ́ pəsɩ-m pə yom.


Ri Jesús xalex cˈa pa tinamit Belén, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Tek xalex ri Jesús, ya cˈa ri Herodes ri rey, y yacˈariˈ tek jun caˈiˈ achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, xeˈapon pa Jerusalem. Ri achiˈaˈ riˈ, pa relebel kˈij ye petenak wi, 	 Pa lʋla Yesu kɛ́ Yuta Pɛtəlɛhɛm taa kɛ́ wulaʋ sɔsɔ Helɔtɩ pɔɔlɛ taa. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtʋlʋŋasɩ tɔm nyəntaa napəlɩ pa lɩɩna ilim təlɩɩlɛ na pá tala Yosalɛm.


Y sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek ri xeˈapon riqˈui ri Juan ri Bautista. Yecˈo aj Jerusalem, ri tinamit ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo riche (rixin) ri nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Judea. Ri winek cˈa riˈ xeban cˈa el bautizar ruma riyaˈ chiriˈ pa raken yaˈ Jordán. Y can xequikˈalajsaj wi cˈa ri quimac. 	 Ɩlɛna Yuta tɛtʋ yəlaa təna, na Yosalɛm nyə́ma təna puki ɩ kiŋ, na paa wei ɩ́ kuliɣi ɩ ɩsaɣatʋ tɔɔ kɛ́ yəlaa taa, na Yohaanɩ sɔɔkɩ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm kɛ Yaatanɩ pɔɣɔ taa.


Y wi nikabij chi junan chic kawech riqˈui ri Dios, y xa kacˈuan jun cˈaslen riche (rixin) ri kˈekuˈm, ma kitzij ta cˈa ri nikabij chi junan kawech riqˈui ri Dios, y xa ma nikaben ta ri kitzij. 	 Ye tə yɔɣɔtəɣɩ sɩ tá na Ɩsɔ tə kpɛntaa na pəyele na tə́ tɔŋna səkpɛtʋɣʋ taa kɛ́ tɔntɛ, tə kɛ́ pɔpɔtʋnaa kɛ tá yɔɣɔtaɣa na tá kʋlapəlɛ pə naalɛ pə taa kɛ́.


Ruma wi riyix xa ma nicuy ta rumac jun ri cˈo pokon rubanon chiwe, chukaˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ma xtucuy ta ri imac ri yeˈibanalaˈ chuwech. 	 Ye mə tɔɣɔntəlɛnaa wakələɣəna-mɛ na ɩɩ hʋləɣɩ-wɛɣɛ suulu na ɩ́ taɣanɩ, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ, ɩ kaa hɩɩsɩ-mɛɣɛ mə ɩsaɣatʋ tɔtɔ.


Y ri Ajaf xubij pe chare ri Pedro: Catan cˈa pe. Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xel el chupan ri jucuˈ y xuchop cˈa nibiyin pa ruwiˈ yaˈ riche (rixin) chi nibe apo riqˈui ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma-ɩ sɩ: Ɛɛ, kɔɔ. Tənaɣa Piyɛɛ lɩɩ kpɩɩlʋɣʋ taa na ɩ́ sʋʋ lʋm tɔɔ kɛ́ tɔntɛ na ɩ́ puki Yesu kiŋ.


Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel reˈ chique ri ye rachˈalal, Riyaˈ cˈa xcˈojeˈ na ca ri chiriˈ pa Galilea. 	 Yesu tɛma-wɛɣɛ heeluɣu kɛ mpʋ ɩlɛna ɩnɩ ɩ́ saalɩ Kalilee.


Ri rey Herodes can royowal cˈa chique ri aj Tiro y ri aj Sidón. Pero ri aj Tiro y ri aj Sidón xquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi yebe riqˈui ri Herodes. Y xquibochiˈij cˈa ri jun ri nisamej riqˈui ri Herodes ri Blasto rubiˈ, riche (rixin) chi yerucˈuaj cˈa chuwech ri rey y xtiquichojmirisaj chiquiwech chi tiqˈuis chiriˈ ri oyowal, ruma ya ri chiriˈ pan Israel ntel wi el ri nitij ri pa caˈiˈ tinamit, ri pa tinamit Tiro y ri pa Sidón. 	 Helɔtɩ pááná ka huuna Tiii na Sitɔŋ pə nyə́ma kɛ teu. Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa pɛɛla nɔɣɔ na pá polo na pá ná wulaʋ təyaɣa tɔɔ nyənlʋ Pəlasətusi, na ɩ́lɛ́ ɩ tɛɛ-wɛɣɛ nɔɣɔ na pá polo na pá ŋmiŋ wulaʋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́-wɛɣɛ suulu. Pə taɣa pʋlʋ, Helɔtɩ ɩcatɛ ka kɛna pa kp+oú.


Y ruma ronojel ri xinbij yan, riyix ri ma yix israelitas ta, toka chiˈicˈuˈx chi tek rubanon ca, can ya ri itzel tak iraybel ri xucˈuan iwuche (iwixin), y rumariˈ xbix chiwe cuma ri ye wech aj Israel, chi ma yix junan ta quiqˈui riyeˈ, ruma riyeˈ can banon ri circuncisión chique, circuncisión ri xa ya ri quichˈacul nucˈuan y winek ri nibano chique. 	 Mɛ mpa ɩ́ ká kɛ́ Yuta nyə́ma təsiɣisiɣi na Yuta nyə́ma yaakaɣa-mɛɣɛ kʋtapɛləŋ na mpɛ pa yaakɩ pa təɣɩ pɛllaa tɔ, pəyele yʋlʋ niŋ pɛləna-wɛɣɛ kʋpɛlʋ sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ kɔtaɣa kɛ́. Ɩ́ tɔɔsɩ ɩsəna ɩ́ ka wɛɛ tɔ na ɩ́ ná.


Y xa napon yan ri kˈij riche (rixin) ri pascua, ri jun quinimakˈij ri israelitas. Rumariˈ can ye qˈuiy winek ri ye elenak pe pa tak quitinamit, riche (rixin) chi xebe pa tinamit Jerusalem. Can xebe yan cˈa ruma cˈo chi nbequichˈajchˈojsaj quiˈ chuwech ri Dios. 	 Yuta nyə́ma acima wena pa yaa sɩ Tɛɛʋ acima tɔ a wʋsaa, na yəlaa lɩɩkaɣana acalɛɛ acalɛɛ sɩ pa puki Yosalɛm kɛ pa nyɔɔŋ tɔɔ asilima kɛɛlʋɣʋ kɔtasɩ lapʋ na pə́cɔ́ acima anɩ a tala.


Y ri Dios xucusaj cˈa ri Pablo riche (rixin) chi xerubanalaˈ nimaˈk tak milagros. 	 Ɩsɔ lakaɣa piti təma nna a fɛɩna taka tɔ na Pɔɔlɩ niŋ.


Cˈo más nikajoˈ nikabij chiwe chrij ri rusamaj ri Cristo, ri Nimalaj Sacerdote, pero cˈayef (cuesta) chi nikil rubixic chiwe, ruma xa ma yix qˈuiyinek ta chupan ri ruchˈabel ri Dios ri iwacˈaxan pe. 	 Tə wɛna kʋyɔɣɔtʋtʋ kɛ sɔsɔm kɛ tɔm tənɛ tə tɔɔ, na pə wɛ katɛ sɩ tə kilisi-mɛɣɛ pə təna təcɛɩcɛɩ kɛ́ ɩɩ cɛkəɣəna lɔŋ tɔ pə tɔɔ.


Yecˈo ri can kˈanapuek xtiquicusaj el pa ruwiˈ ri rucimiento ri cˈo chic, riche (rixin) chi niquiben ri jay; yecˈo ri xtiquicusaj sakapuek; y yecˈo ri xquequicusaj abej ri sibilaj jotol rajel. Y yecˈo nicˈaj chic ri xquequicusaj cheˈ, patzˈen y kˈayis. 	 Lɛlaa wɛɛ na wʋlanaa na nyəɣəlʋɣʋ kʋhʋlʋmʋɣʋ na liɣitee pɛɛ kɛ pa tənəɣɩ pə tɔɔ. Ama lɛlaa ɩlɛ taasɩ na nyɩɩtʋ na kiisi kɛ pɛlɛ pa tənəɣɩ.


Can quecˈariˈ riyix, wacami cˈo chic bis pa tak iwánima, pero riyin yipe chic jun bey chiˈitzˈetic. Y yacˈariˈ tek xtitzolin chic pe ri quicoten pa tak iwánima, y ri quicoten riˈ can majun cˈa xtelesan ta iwuqˈui. 	 Teitei kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ na mɛ, ɩsɩɩ ɩ́ wɛʋ laŋwakəllɛ taa kɛ́ ɩsəntɔ tɔ. Pə taɣa ɩ́ ká saalɩ mpʋ se, ama mə laŋa ká tɛ na a hʋlʋmɩ, haləna nɔɣɔlʋ kaa tasa mə laŋa kɛ wakəlʋɣʋ. Maa tasa-mɛɣɛ naʋ tɔ pə tɔɔ.


Y chukaˈ ri Jesús xubij cˈa chique ri yecˈo riqˈui: Can tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe, chi yecˈo nicˈaj chiwe riyix ri yecˈo waweˈ ri ma xquecom ta na, xquecom pero cˈa ya tek quitzˈeton chic na ca ri rajawaren ri Dios petenak riqˈui ruchukˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, mpa pa wɛ cənɛ tɔ pa taa lɛlaa ká na Ɩsɔ Kawulaɣa kɔmna toma na pə́cɔ́ pá sɩ.


Ri etzˈanen utz chi naben jubaˈ ruma nicˈatzin chi nasiloj jubaˈ ri achˈacul. Yacˈa ri más nicˈatzin chi naben, ya chi nacˈuaj jun utzilaj cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. Ruma cˈo utz nucˈom pe chawe chupan ri acˈaslen waweˈ chuwech re ruwachˈulef y chupan chukaˈ ri acˈaslen riche (rixin) ri chkawech apo. 	 Yʋlʋ faləsʋɣʋ ɩ tɔnʋɣʋ tɔ pə waasəɣɩ te, ɩlɛ pə waasʋɣʋ ta tɔɔ kɛ́. Ama ye yʋlʋ faləsa ɩ tɩ sɩ ɩ́ nyɔɔna Ɩsɔ kɛ́ teu, ɩlɛ pəlɛ pə kələna waasʋɣʋ kɛ paa mpi pə taa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩnɩ ɩ tɔmna sɩ ɩ ká ha-tʋɣʋ weesiŋ kɛ saŋa na cele tɔtɔ.


Tek yicˈojeˈ chiquicojol ri wech aj Israel, can nben achiˈel niquiben riyeˈ, ruma can nwajoˈ chi niquinimaj ri Cristo. Riyeˈ chuxeˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés yecˈo wi, y riyin ma yincˈo ta chic chuxeˈ ri ley riˈ. Yacˈa tek yicˈojeˈ chiquicojol, can nben achiˈel can yincˈo chuxeˈ ri ley, ruma nwajoˈ chi yenchˈec riche (rixin) chi niquinimaj ri Cristo. 	 Yuta nyə́ma taa, ma lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ Yuta tʋ, ɩlɛna má hiki-wɛ. Paa na maa təŋəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ tɔ, ye ma wɛ mpa pa təŋəɣɩ Moisi kʋsəsɩɩtʋ tɔ pa hɛkʋ, ma lakɩ kɛ́ ɩsɩɩ ma təŋəɣɩ-tɩ ɩlɛna má hiki-wɛ.


Can kitzij wi cˈa nbij chiwe, ri xticˈulu cˈa riche (rixin) ri ntek el riyin, can yin cˈa riyin ri yirucˈul. Y ri xquicˈulu cˈa riyin, xa can xtucˈul cˈa chukaˈ ri yin takayon pe. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ye wei ɩ mʋ wei ma tilaa tɔ, maɣa pʋntʋ mʋwa. Na wei ɩ́ mʋ má, pʋntʋ mʋ wei ɩ tila má tɔɣɔ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Ticˈamaˈ pe waweˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩfalaa sɩ: Ɩ́ kɔna potopotonaa kakpasɩ na tiina naalɛ ɩnɩ.


Pero yecˈo chukaˈ nicˈaj chic aj Israel ri can cˈo chi yeˈoc pa rajawaren ri caj, ri xa ma xqueˈoc ta, xa xqueˈelesex ca y xquecˈak chupan ri kˈekuˈm, ruma xa can ma xquicukubaˈ ta quicˈuˈx wuqˈui riyin. Y chiriˈ cˈa xqueˈokˈ wi y xtiquikachˈachˈej quey. 	 Ama mpa paa kɛ́ Kawulaɣa nyə́ma tɔ paa lɔ-wɛɣɛ awalɩ kɛ́ səkpɛtʋɣʋ taa, timpi paa casəɣɩ kapusi na pá nyasəɣɩ pa təɣɩ kela tɔ.


Y cˈa ta cˈa riyix. Ruma riyix hasta ri rusmal tak iwiˈ ajlan ronojel. Ri Dios can sibilaj yixrajoˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. Rumacˈariˈ ma tixibij ta iwiˈ. 	 Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ na mə nyʋɣʋ taa nyɔɔsɩ, Ɩsɔ nyəmá sɩ təna sɩ nyʋɣʋ kɛ́. Ye mpʋ ɩ́ taa nəɣəsɩ, ɩ́ kəla sumpɩʋpɩʋnaa təcaɣacaɣa.


Y pa rucaˈn kˈij, yecˈo cˈa ye caˈiˈ winek israelitas yetajin niquiben chˈaˈoj chiquiwech, y ri Moisés xapon cˈa apo quiqˈui, y xrajoˈ ta xoc chiquicojol riche (rixin) chi man ta niquiben chˈaˈoj. Rumariˈ riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma tek niben chˈaˈoj? Riyix xa can yix israelitas chi yix caˈiˈ, xchaˈ chique. 	 Kʋ fema ɩlɛna ɩ́ maɣana Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma naalɛ na pá makɩ, ɩlɛna ɩ́ polo pa loluɣu. Na ɩ́ tɔ-wɛ sɩ: Apalaa mɛ, mə kʋlʋm kɛ́, ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ təmaɣa mʋsʋŋ?


Y ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo chic kiqˈui, reˈ jun retal chi riyoj cˈo jun kaherencia ri xtikacˈul re chkawech apo. Reˈ xtikacˈul pero cˈa ya tek xquecolotej el chuwech ri mac quinojel ri ye riche (rixin) chic ri Dios. Y ronojel reˈ can riche (rixin) wi chi ninimirisex ri rubiˈ ri Dios ruma chi can cˈo nimalaj rukˈij rucˈojlen. 	 Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩnəɣɩ Ɩsɔ sɩɩ-tʋɣʋ tɔlʋma sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ nyʋɣʋ yapʋ mpi pə tɔm ɩ ka heela ɩ yəlaa sɩ ɩ ká kɔna na pə́ wɛɛ-wɛ ɩsɩɩ pa pʋlʋ tɔ pə́ kɔma na pə́ ya-tʋ təkpataa ɩlɛ tɩɩ tɩ tá pʋlʋ ɩnɩ. Ye mpʋ tə́ sa Ɩsɔ kɛ́ ɩ sɔsɔɔntʋ tɔɔ.


Ri Felipe, ri Bartolomé, ri Tomás, ri Mateo ri cˈutuy alcawal, ri Jacobo rucˈajol ri jun achi ri Alfeo rubiˈ, ri Lebeo ri nibix chukaˈ Tadeo chare. 	 na Filipʋ na Paatelemii, na Tomaa na lampuu mʋlʋ Matiyee, na Aləfe pəyalʋ Saakɩ na Tatee,


Yacˈariˈ tek ri Jesús xerutzuˈ cˈa quinojel ri quimolon quiˈ chiriˈ, y xerutzˈet chi xa cowirnek ri cánima y ma nicajoˈ ta niquinimaj. Rumariˈ Riyaˈ xpe royowal y xbison. Cˈacˈariˈ Riyaˈ xubij cˈa chare ri achi chakiˈj ri rukˈaˈ: Tayukuˈ la akˈaˈ. Y ri achi can xu (xe) wi xuyuk ri rukˈaˈ, can yacˈariˈ xchojmir. 	 Tənaɣa ɩ nyəna pa təna pa ɩsɛntaa na pa tɔm lapɩ-ɩ pááná, na pa taa hʋwɛɛ asaɣɛɛ wakəlɩ ɩ laŋlɛ kɛ sɔsɔm tɔtɔ. Ɩlɛna ɩ́ tɔ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ ɩnɩ sɩ: Tɔʋ, loosi nyá niŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ loosa ɩ niŋ, ɩlɛna ɩ niŋ hɛtɩ.


Ruma pa nabey mul, can niwaˈ wi quiqˈui ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta. Yacˈa tek yecˈo achiˈaˈ ri ye rachibil ri Jacobo xeˈapon riqˈui, yacˈariˈ tek ri Pedro ma xbewaˈ ta chic quiqˈui ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, ruma xuxibij riˈ chiquiwech ri achiˈaˈ ri xeˈapon riqˈui; ruma ye riyeˈ ri yebin chi cˈo chi tiban ri circuncisión chique ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta. 	 Nti tə taa ɩ toolaa tɔɣɔlɛ sɩ, Saakɩ ka tila napəlɩ, na waatʋ wei pɛlɛ pa ta tata tɔ, Piyɛɛ na tá taapalaa mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa tɔkaɣana. Ama pɛlɛ pa kɔma na pá tala, ɩlɛna ɩ́ se mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ pa cɔlɔɣɔ tɔɣɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ nyaŋaɣana mpa pa sɔɔla pɛlʋɣʋ tɔm tɔ.


Queriˈ rubanon kiqˈui riyoj ri xojrusiqˈuij (xojroyoj) chi israelitas, y chi ma ye israelitas ta. 	 Taɣalɛ mpa ɩ ləsaa tɔ, ɩlɛ pə taɣa Yuta nyə́ma tá tá tike kɛ ɩ ləsaa. Ama na piitim lɛmpɩ nyə́ma taa tɔtɔɣɔ.


Y riyix can tzˈaket chic ri icˈaslen ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo. Y can ya wi Riyaˈ ri cˈo pa quiwiˈ ri ángeles y pa quiwiˈ ri cˈo kˈatbel tzij pa quikˈaˈ. 	 Na mə na-ɩ ɩ́ kpɛntʋɣʋ kʋlʋm tɔ ɩ́ hika pə tənaɣa, ɩnɩ ɩ kələna kawulasɩ təna na toŋtʋnaa təna.


Y ri Jun ri Ruchˈabel ri Dios rubiˈ, chrij cˈa ri rutziak y pa ruwiˈ anej ri ruchˈec tzˈibatal cˈa re biˈaj reˈ: Rey pa quiwiˈ quinojel reyes y Ajaf pa quiwiˈ quinojel ajaf. 	 Pa ŋmaawa ɩ nɔɔhɛɛ na ɩ capa pə tɔɔ kɛ́ sɩ: Awulaa Wulaʋ, sɔsaa Sɔsɔ.


Yacˈa ri nicˈaj chic sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví, can ye qˈuiy wi ri xeˈoc sacerdotes ruma ma xecowin ta xecˈojeˈ jurayil, xa xecom el. 	 Pə kaasa lɛntɩ tɔtɔ sɩ kɔtəlaa kpaɩ nyə́ma mpɛ paa wɛ paɣalɛ, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, lɛlaa səkaɣa kɛ́ na lɛlaa lɛɛtəɣɩ pa lona taa.


Yacˈa ri netzelan ri rachˈalal, can pa kˈekuˈm cˈa cˈo wi, y can chupan cˈa riˈ nibiyin wi. Y ma retaman ta acuchi (achique) benak wi, ruma ya ri kˈekuˈm ri banayon chare chi moyirnek. 	 Ama səkpɛtʋɣʋ nyaləna wei ɩnɩ ɩ taa kpaana ɩ yʋlʋtɔɣɔntəlɛ tɔ ɩ tɔɔ. Kʋ taa kɛ́ ɩ tɔŋ, ɩ ta cɛkəna ɩ təpote. Mpi tɔ, səkpɛtʋɣʋ yʋlʋsa ɩ ɩsɛ tɔ se.


Ruma riyaˈ, astapeˈ xa ti mebaˈ, xa can xuyaˈ cˈa ca ronojel ri cˈo riqˈui, astapeˈ xa can yariˈ nicˈatzin chare riche (rixin) chi nutzukbej riˈ. Yacˈa ri beyomaˈ, astapeˈ sibilaj qˈuiy puek xquiyalaˈ ca, xa jubaˈ oc chare ronojel ri beyomel ri cˈo quiqˈui ri xquiyalaˈ ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ, yəlaa lɛlaa təna ná kpaɣa pa liɣitee nna a kpisa yem tɔɣɔ na pá haakɩ. Ama alʋ ɩnɛ, paa na ɩ kɛ́ kʋnyɔntiya tɔ ɩ kpaɣa ɩ liɣitee təna na ɩ́ tʋ. Pə ta kaasɩ-ɩ pʋlʋ sɩ ɩ́ yana paa tɔɣɔnaɣa maɣamaɣa.


Y yacˈariˈ tek cˈo jun chˈabel ri xpe chilaˈ chicaj y xubij: Yit cˈa riyit ri Nucˈajol y can sibilaj yatinwajoˈ, y can nucukuban wi nucˈuˈx awuqˈui, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 Ɩlɛna pá nɩɩ pə yɔɣɔtəɣəna ɩsɔtaa sɩ: Nyaɣalɛ ma luɣu tɛɛ Pəyaɣa, ma luɣu sʋʋ-ŋ sɔsɔm.


Y pa tinamit Cesarea cˈo cˈa jun achi Cornelio rubiˈ, y riyaˈ jun capitán. Yecˈo cˈa jun ciento soldados pa rukˈaˈ, y ri jumoc soldados riˈ ye quitzˈakat ri jumoc soldados ri nibix Italiano chique. 	 Apalʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ Sesalee wei pa yaa sɩ Kɔɔnɛɛ tɔ. Ɩ kɛ́ Lom yoolaa tintiɣile sɔsɔ. Pa yaa ɩ tintiɣile ńtɛ́ sɩ Ɩtalii nyəntɛ.


Waweˈ can xbanatej wi cˈa achiˈel ri tzˈibatal ca ruma ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri xubiniˈaj Jeremías, tek xubij ca: 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa ɩsɩɩ Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsʋlʋ Selemii ka kpaalaa tɔ sɩ:


Riyin can ma yitaneˈ ta cˈa chi nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix; ruma ri rutzil ri ruyaˈon chiwe. Xaxu (xaxe wi) cˈa ruma ri Cristo Jesús tek nicˈul ri utzil riˈ. 	 Ma sɛɛ ma Ɩsɔ kɛ́ tam sɩ ɩ́ na təmlɛ kɛ mə tɔɔ kɛ́ pɛɛlɛɛ nna ɩ lapa-mɛɣɛ Yesu Kilisiti kiŋ tɔ a tɔɔ.


Y wi xa ya ri itzel nnaˈ chare, xa yeriˈ ri yenbanalaˈ, riqˈui reˈ nikˈax chinuwech chi ri ley can utz wi. 	 Ma ta sɔɔlɩ mpi na má lakɩ-wɩ tɔɣɔ ma nyəmnaa sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ wɛ teu.


Y riˈ ya ri Lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri xtzijox chiwe. Y ruma chi riyix ichapon el ri cˈacˈacˈ cˈaslen, rumariˈ tiyaˈ cˈa ca ronojel ruwech etzelal. Ma queˈikˈol ta chic ri winek. Y wi caˈiˈ ipalej xiben tek rubanon ca, tiyaˈ cˈa ca rubanic. Man cˈa itzel ta tinaˈ chare jun winek ri utz cˈo. Ni man cˈa queˈibilaˈ ta tzij chiquij nicˈaj chic winek xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nikasaj quikˈij. 	 Ye mpʋ ɩlɛ ɩ́ yele paa ɩsaɣatʋ ntiɣi lapʋ, na pɔpɔtʋ, na cɛsʋɣʋ, na ɩsɛsɛɛmɛɛ, na caɣanaʋ.


can yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ niquichˈobolaˈ cˈa achique ta rubanic niquiben riche (rixin) chi queriˈ niquicamisaj ri Jesús. Queriˈ niquiben ruma xa quixibin quiˈ chiquiwech ri winek. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pa tɔŋna maɣasʋɣʋ kɛ ɩsəna paa la na pá kʋ Yesu tɔ. Ama pa sɔɣɔmaɣaana samaa kɛ́.


Y yariˈ ri nabey cˈastajbel ri xtibanatej. Yacˈa ri nicˈaj chic caminakiˈ ma xquecˈastej ta na. Xa nikˈax na jun mil junaˈ, cˈacˈariˈ tek xquecˈastej pe. 	 Ama pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ kaa tɛma na pə́cɔ́ sətaa lɛlaa fe. Sətaa taa fem kancaalaɣa nyəm ntɛ́.


Riyeˈ xquibij chi chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij xquepe winek ri xa xtiquitzeˈej ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, y can xu (xe) wi ri itzel tak quiraybel ri yequibanalaˈ. 	 Pa heela-mɛɣɛ sɩ: Tampana tɔɔ, kʋyɛɛŋ kʋtɛɛsəŋ taa, yəlaa ká lɩɩ mpa pa təŋəɣɩ pa kʋnyɩɩləŋ ɩsaɣaŋ tɔ, na paa woŋ-mɛ.


Y riyix mozos, can tichˈutinirisaj cˈa iwiˈ y tinimaj quitzij ri ipatrón. Y wi jabel quinaˈoj iwuqˈui, can tinimaj cˈa quitzij. Y wi xa itzel quinaˈoj iwuqˈui, chukaˈ can tinimaj cˈa quitzij. 	 Təma lataa, mɩɩ nɩɩna mə caanaa na ɩ́ se-wɛɣɛ teu. Pə taɣa mpa pa kɛ́ kʋpama na pá wɛna suulu tɔ pa tike kɛ ɩ́ ká nɩɩkəna na ɩ́ ká seeki, ama na mpa pa wɛna nyaŋ tɔtɔ tɔɣɔ.


Y nbij chic cˈa jun bey chique ri achiˈaˈ ri can nicajoˈ chi niban ri circuncisión chique: Wi can nicajoˈ chi niban ri circuncisión chique, can nicˈatzin chi niquiben cˈa ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés riche (rixin) chi queriˈ yecolotej. 	 Ma tasəɣɩ yəlaa tənaɣa kpaalʋɣʋ sɩ, wei ɩ́ pɛlaa, təlasɩ ɩsɩɩ ɩ tɔka kʋsəsɩɩtʋ təna təpaɩ, ɩ kaa sɛkɩ pʋlʋ.


Yacˈa tek xtapon ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, yix cˈa riyix ri yixcˈo pa Corazín y ri yixcˈo pa Betsaida ri más xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pan iwiˈ, que chiquiwech ri aj Tiro y ri aj Sidón. 	 Pə tɔɔ kɛ́ paa hʋlɩ suulu kɛ Tiii na Sitɔŋ pə nyə́ma kɛ hʋʋlɛ kʋyakʋ wule na pə kəlɩ-mɛ.


Y tek rubanon ca, ma yix ta rutinamit ri Dios. Yacˈa re wacami, can yix rutinamit chic. Y tek rubanon ca chukaˈ, majun ri xjoyowan ta iwech. Yacˈa re wacami ri Dios can rujoyowan chic iwech. 	 Lɔŋ ɩ́ taa kɛ́ Ɩsɔ yəlaa, ama pənɛntɛ ɩ́ kɛ́ Ɩsɔ yəlaa. Lɔŋ ɩ́ taa nyɩ sɩ Ɩsɔ wɛna pətɔɔtəlɛ yaa ɩ fɛɩna tɔ. Ama pənɛntɛ ɩ́ nyəmá sɩ ɩ wɛna.


Y jun cˈa chique ri ye caˈiˈ alekˈomaˈ ri yecˈo chukaˈ chuwech quicruz, itzel xchˈo apo chare ri Jesús, ruma xubij: Riyit ri nabij chi yit cˈa riyit ri Cristo, tacoloˈ cˈa awiˈ riyit, y kojacoloˈ chukaˈ riyoj, xchaˈ. 	 Asaɣaa mpa pa kama tesika tɔɔ tɔ pa taa lɛlʋ ná tʋʋ-ɩ sɩ: Ɩsɩɩ sɩ Mesii kɛlɛ nyá yaa? Ya nyá tɩ nyʋɣʋ na ń kpɛntəna tá na ń ya tɔtɔ.


Pero ri winek aj chiriˈ ma xcajoˈ ta xquicˈul ri Jesús, ruma chi ri winek riˈ xquinabej chi xa pa Jerusalem ruchapon wi el bey. 	 Ama pɛlɛ pa kisa-ɩ mʋɣʋ, sɩ ɩ pukina Yosalɛm tɔɔ tɔ pə tɔɔ.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri rudiscípulos: Wi jun chiwe riyix napon pa nicˈaj akˈaˈ riqˈui jun ramigo ri can retaman ruwech jabel, y nubij ta cˈa chare: Tabanaˈ jun utzil nayaˈ ta oxiˈ caxlan wey chuwe, y xa cˈa xtinyaˈ na ruqˈuexel chawe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu tɔtɔ sɩ: Ye ɩsɩɩ mə taa nɔɣɔlʋ wɛna taapalʋ ntɛ́, na pʋntʋ polo ahoo hɛka na ɩ́ maɣana-ɩ sɩ: Haɩ, ma taapalʋ, kəntɩ-m potopotonaa tooso.


Y chukaˈ can xtapon wi cˈa ri kˈij tek xquebanatej ri xajan chupan ri lokˈolaj lugar ri xa ma rucˈamon ta chi nibanatej chiriˈ. Can achiˈel ri tzˈibatal ca ruma ri Daniel, jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri nitzˈeto cˈa ri tzˈibatal ca, tikˈax cˈa chuwech ri nutzˈet. Riche (rixin) chi queriˈ tek xtitzˈet chi can ya chic riˈ ri nibanatej, ri yixcˈo pa Judea xa can quixanmej cˈa el y tiwewaj iwiˈ ri pa tak juyuˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ɩ́ ká kɔɔ na ɩ́ na acaalətʋ taa acaalətʋ kɛ timpi pə ta nəɣəsəna tə wɛɛ tɔ. Wei ɩ kaləɣɩ tɔ ɩ́ cɛkəna-təɣɩ teu. Mpʋ ɩnɩ tɔ, mpa paa wɛɛ Yuta tɔ pá se na pá kpa pɔ́ɔ́ŋ.


Riyin, pa yaˈ yixinben wi bautizar tek nitzolin pe icˈuˈx riqˈui ri Dios. Pero cˈo cˈa jun achi ri xtipe re chkawech apo, ri man achiˈel ta oc riyin. Riyin can ma yin rucˈamon ta (takal ta chuwij) riche (rixin) chi ncˈuaj ri ruxajab, ruma ri jun achi riˈ can más wi nim rukˈij y can más wi nim ruchukˈaˈ que chinuwech riyin. Tek Riyaˈ xtipe, can xquixruben wi bautizar riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu y riqˈui kˈakˈ. 	 Ma ɩlɛ, lʋm kɛ ma sɔɔna-mɛɣɛ Ɩsɔ lʋm sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ ɩ́ laɣasa tɔntɛ. Ama ma waalɩ wei ɩ kɔŋ tɔ, pʋntʋ kəla-m toŋ təcaɣacaɣa. Ma ta tala má hɩɩsɩ ɩ nɔɔhɛɛ taa ntaŋkpala mʋsʋɣʋ maɣamaɣa. Ɩ́lɛ́ ɩ ká sɔ-mɛ na Feesuɣu Naŋŋtʋ na kɔkɔ.


Y riyin ri chiriˈ can cˈa ma jane cˈa wetaman ta ruwech achique chi achi riˈ. Pero ri Dios ri yin takayon pe riche (rixin) chi yenben bautizar ri winek riqˈui yaˈ, can rukˈalajsan wi cˈa chic chinuwech chi tek xtintzˈet chi nika pe ri Lokˈolaj Espíritu y xtika pa ruwiˈ jun achi y can xticˈojeˈ riqˈui, ya cˈa achi riˈ ri nibano bautizar quiche (quixin) ri winek riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ma taa nyənta Yesu. Ama Ɩsɔ wei ɩ tila-m sɩ má sɔ yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm tɔ ɩnɩ ɩ heelina-m sɩ: Ń kɔma ń ná Feesuɣu tiiwa na kʋ́ caɣa yʋlʋ wei ɩ tɔɔ, pʋntʋ ɩnɩ ɩ́ ká sɔna yəlaa kɛ Ɩsɔ lʋm na Feesuɣu Naŋŋtʋ.


Y ri Asa xralcˈualaj ri Josafat; ri Josafat xralcˈualaj ri Joram; y ri Joram xralcˈualaj ri Uzías. 	 na Asafɩ náá lʋlɩ Yosafatɩ, na Yosafatɩ náá lʋlɩ Yolam, na Yolam náá lʋlɩ Osiyasɩ.


Can tawajoˈ cˈa ri Dios ri Awajaf. Tawajoˈ riqˈui ronojel awánima. Tawajoˈ chupan ronojel ri acˈaslen, riqˈui ri anojibal y riqˈui chukaˈ ronojel ri awuchukˈaˈ. Yacˈareˈ ri pixaˈ ri más nim rejkalen. 	 N ka sɔɔlɩ Tacaa nyá Ɩsɔ na luɣu kʋlʋmʋɣʋ, na nyá ləsaɣa sʋʋ-ɩ təmammam kɛ paa mpi pə taa.


Y xa ta can kitzij chi queriˈ, ri xeniman el riche (rixin) ri Cristo, tek xecom el, xa ta pa kˈakˈ xebeka wi. 	 Na pə wɛɛ tɔtɔ sɩ mpa pa tɛma pa taa na Kilisiti haləna pa səm tɔ pa lepa.


Rumariˈ can nwajoˈ nbij jubaˈ chiwe chrij ri tiˈij quiche (quixin) chicop ri yecamisex riche (rixin) chi yetzuj (yesuj) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Ketaman chi xaxu (xaxe wi) jun Dios cˈo, y ketaman chi ri dios ri xa ye banon cuma winek, can majun quejkalen. 	 Nti ɩ́ ka pɔɔsaa tɔɣɔlɛ sɩ, ye pa laawa, yʋlʋ ká tɔɣɔ yaa ɩ kaa tɔɣɔ? Tə nyəmá teu sɩ tɩɩŋ ná naa ɩsɛntɔɔ kɛ́ yem kɛ́. Ama Ɩsɔ tike koŋ wɛnna.


Y xtiquibilaˈ cˈa: Wi rubin ca ri Cristo chi nipe chic jun bey, ¿acuchi (achique) cˈa cˈo wi ri retal chi can nipe wi? Ruma janipeˈ tiempo ri ye caminek ri kateˈ katataˈ majun jalatajnek ta chuwech re ruwachˈulef. Can achiˈel tek xban re ruwachˈulef, can cˈa que na riˈ rubanon re wacami, xquechaˈ. 	 Haləna paa pɔɔsɩ-mɛ sɩ: Ɩ́ taa tɔ sɩ ɩ ká məlɩ ya? Na haləna saŋa ɩ wɛ le? Ta caanaa ná kʋlaa kɛlɛ na pɛlɛ pá sɩ, na tuu pa ŋmaʋ antulinya tɔ ɩ tɛ ɩ tɛɣɛlɛ mpʋ, pʋlʋ ta laɣasɩ.


ri Dios xubij yan chare ri teˈej chi ya ri chakˈlaxel ri xtitakanoj pa ruwiˈ ri nimalaxel. 	 Ɩsɔ heela Lɛpɛka na ɩ́ ta tɩɩ lʋləta ɩ piya sɩ: Waalɩ nyəŋka ká tɔɣɔna sɔsɔɔntʋ. Piya nsɩ sɩ ta nyənta kʋpantʋ na ɩsaɣatʋ. Ɩsɔ lapa mpʋ sɩ ɩ́ hʋ́lɩ́ sɩ mpi ɩ sɩɩwa tɔ, mpəɣɩ ɩ təŋəɣɩ.


Ri Dios cˈa ri niyaˈo uxlanibel cˈuˈx chiwe, ya chukaˈ Riyaˈ ri xcˈason el chiquicojol ri caminakiˈ ri Nimalaj Kaj Yukˈ ri Kajaf Jesús. Queriˈ xuben ruma ri Jesús xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel riche (rixin) chi xcˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri xuben ri Dios kiqˈui, trato ri can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ɩsɔ feesa Tacaa Yesu kɛ səm taa, ɩnəɣəlɛ heeŋ tiikilu sɔsɔ kɛ ɩ səpʋ tɔ pə tɔɔ. Na ɩ səm mpɩ pə yelina na nɔɣɔ pɛɛlʋɣʋ tam nyəm la tampana.


Rumariˈ can ticˈutuj cˈa chare ri Rajaf ri samaj, chi querutakaˈ pe qˈuiy samajelaˈ chiquicojol ri winek ri rajawaxic chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel. 	 Ɩlɛ ɩ́ wiina kʋmtʋ tʋ sɩ ɩ́ sɔɔsɩ kʋntaa kɛ ɩ kʋmtʋ taa.


¿Y achique ruma? Ruma ma quicukuban ta quicˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. Xaxu (xaxe) wi ri nubij ri ley ri niquitij quikˈij riche (rixin) chi niquiben y xa ma niquicukubaˈ ta quicˈuˈx riqˈui ri Jesucristo; rumariˈ xquichakˈij (xquitochˈ) caken chuwech ri Abej. Y ri Abej riˈ ya ri Jesucristo. 	 Pepe tɔɔ kɛlɛ mpʋ? Mpi pə tɔɔ tɔɣɔlɛ sɩ pa ta pɛɛkɩ sɩ pa taa tɛm tɔɔ kɛ́ paa te Ɩsɔ. Ama pa hʋʋkaɣa sɩ pa kʋlapʋtʋ ká yelina na pá te-ɩ. Mpʋ pə lapəna na pá yoona pəlɛ kʋcopəle.


¿Y achique nchˈec riyin ruma nben ri samaj riˈ? Ri nchˈec riyin ya ri quicoten ri nunaˈ ri wánima chi majun wajel ncˈutuj ruma nkˈalajsaj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic, astapeˈ can rucˈamon chi xincˈutuj ta wajel chiwe. 	 Ma kʋfɛlʋɣʋ ntɛ́ ŋku ɩlɛ? Nkʋɣʋlɛ sɩ má hʋləsɩ laŋlɛ na Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaalʋɣʋ. Má kpaaləɣɩ faalaa, má taa haa nɔɣɔ na má taŋaa ɩsɩɩ Laapaalɩ Kʋpaŋ kpaallʋ lakɩ tɔ.


Pero riyin can ya cˈa ri kitzij ri nbij chiwe: Jabel nuben chiwe, wi yibe yan; ruma wi ma yibe ta, ma xtipe ta ri Lokˈolaj Espíritu ri notoˈo iwuche (iwixin). Yacˈa wi yibe yan, can yacˈariˈ ntek pe. 	 Paa na mpʋ tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, pə kəla teu sɩ má tɛɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ye ma ta tɛɛ, wei ɩnɩ ɩ ká səna-mɛɣɛ mpʋ tɔ ɩ kaa kɔɔ. Ɩlɛ ye ma tɛɛwa, maa yele na ɩ́ kɔɔ-mɛ.


Ri Jesús xuyaˈ chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech, y xubij cˈa chique: Ri rajawaren ri caj junan cˈa riqˈui ri chˈom (levadura) ri xberucˈamaˈ pe jun ixok y xuyaˈ ca chupan oxiˈ pajbel harina, xuchˈomirisaj cˈa ronojel. Quecˈariˈ chukaˈ xtibiyin rutzijol ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tasa-wɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ɩsɔtaa Kawulaɣa nəɣəsəna kɛ́ ɩsɩɩ alʋ maɣasʋɣʋ mʋlʋm kɛ cɛmsɛ təpam, na ɩ́ kpaɣa kʋkʋsʋm kɛ pəcɔ na ɩ́ tʋ na ɩ́ huɣuti, na pə təna pə́ kpa təfʋʋ tɔɣɔ.


Chukaˈ nbij chiwe: Wi chuwech re ruwachˈulef yecˈo ye caˈiˈ kachˈalal ri can junan quiwech niquiben riche (rixin) chi niquicˈutuj xabachique cosa chare ri Dios, ri Nataˈ Dios ri cˈo chilaˈ chicaj can xtuben cˈa ri nicˈutux chare cuma ri ye caˈiˈ riˈ. 	 Ma tasəɣɩ-mɛɣɛ heeluɣu sɩ: Ye mə taa naalɛ lapa nɔɣɔ kʋlʋmaɣa na pá sələmɩ pʋlʋ, ma Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ ká ha-wɛɣɛ-wɩ.


Rumariˈ ri rudiscípulos can chanin xoka chiquicˈuˈx ri jun tzij tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. Ri tzij cˈa riˈ nubij: Sibilaj nikˈaxo chic wánima ruma ri itzel yetajin chubanic ri winek chupan ri awachoch, nichaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ ɩfalaa tɔɔsaa sɩ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Haɩ Ɩsɔ, ma luɣu sʋʋ nyá təyaɣa təmlɛ kɛ́ ɩsɩɩ yem na kpɛtɛ.


Can ma nwil ta cˈa achique nben, ruma pa nicˈaj yincˈo wi; chukaˈ nchˈob wi nyaˈ ca re ruwachˈulef y yibecˈojeˈ riqˈui ri Cristo, sibilaj jabel xtibenbanaˈ chilaˈ. 	 Pə kpəpa-m kɛ́, ma nyɩɩləɣɩ kɛ́ sɩ má kpe na má wɛɛ Kilisiti kiŋ. Nti tə kəla-m teu tɔɣɔlɛ.


Y tek ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos xquitzˈet ri Jesús chi xa niwaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui ri winek ri xa ye aj maquiˈ, xquicˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Achique ruma laˈ chi Riyaˈ niwaˈ y nucˈuyaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ? xechaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa mpa pa kɛ́ Falisanaa kpekəle nyə́ma tɔ, pa nawa Yesu na asaɣaa, na lampuu mʋlaa pa caɣaa na pá tɔkɩ mpʋ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ ɩ ɩfalaa sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ Yesu na lampuu mʋlaa na yəlaa asaɣaa pa kpɛntəɣɩ na pá tɔkɩ?


Y tek ri Herodes xutzˈet ri Jesús, sibilaj xquicot ránima, ruma can qˈuiy chic kˈij rurayin chi rutzˈeton ta. Y qˈuiy cˈa ri racˈaxan chrij. Rumariˈ can royoben cˈa chi can xtutzˈet na jun bey tek nuben jun milagro. 	 Helɔtɩ ná Yesu ɩlɛna ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm. Pə taɣa pʋlʋ, ɩ ka nɩɩ ɩ tɔm, ɩlɛna ɩ́ nyɩɩlɩ hatoo lɔŋ sɩ ɩ́ na-ɩ. Na ɩ tɛɛlaɣaa sɩ ɩ ká lapɩ-ɩ piti təmlɛ natəlɩ na ɩ́ ná.


Y ri rutzil ri Dios xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel riyix, ri can riqˈui ronojel icˈuˈx niwajoˈ ri Kajaf Jesucristo. Amén. 	 Ɩsɔ ɩ́ hʋ́lɩ́ pɛɛlɛɛ kɛ pa təna mpa pa sɔɔla Tacaa Yesu Kilisiti kɛ tam tɔ.


Y ri Jesús xa chrij cˈa ri rucamic ri Lázaro xchˈo wi tek xubij chi xa warnek, pero ri rudiscípulos xkˈax chiquiwech chi can waran wi. 	 Ama Lasaa səm tɔm kɛ Yesu ka heela ɩ ɩfalaa. Ɩlɛ mpɛ pa nyəmá sɩ tom maɣamaɣa kɛ́.


Y tek rubin chic cˈa ka ri chˈabel riˈ, Riyaˈ xeruxupuj y xubij chique: Can ticˈuluˈ cˈa ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ɩ tɛma ḿpʋ́ɣʋ́ yɔɣɔtaɣa, ɩlɛna ɩ́ woso heelim kɛ pa tɔɔ, na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Feesuɣu Naŋŋtʋ ɩ́ tii mə tɔɔ.


Ri caˈiˈ discípulos ri xetak el, xebe cˈa, y can xquil na wi ri ti alaj bur, can achiˈel ri bin el chique ruma ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa ɩ tilaa tɔ pa tɛɛwa, na pá maɣana pə tənaɣa teitei ɩsɩɩ Yesu ka tɛm-wɛɣɛ heeluɣu tɔ.


Y riyin sibilaj yimatioxin ruma riyit can jabel wi awetaman ri achique ri kacostumbre riyoj israelitas, y awetaman chukaˈ ri achoj pa ruwiˈ yojchˈojin wi kiˈ chkawech. Rumariˈ nwajoˈ cˈa chi yinawacˈaxaj ta jubaˈ y man ta cˈa nicˈo acˈuˈx ruma ri chˈabel ri nwajoˈ nbij. 	 Timpi pə tɩɩ pamsəna nyá tɔ, pə maɣanaa kɛlɛ. Nyá nyəmna teu kɛ Yuta nyə́ma kɔtasɩ nsɩ sɩ təna, na pa ntɔŋkpɛɛsaɣa. Mpʋ tɔ, ma wiikina-ŋ sɩ ń ha nyá təɣɩ suulu na ń nɩɩ ma tɔm.


Y queriˈ, xtiquicot ta ri wánima tek xquinapon iwuqˈui wi queriˈ ri ruraybel ri Dios, y xquinuxlan ta el jubaˈ iwuqˈui. 	 Ye pə lapa mpʋ na Ɩsɔ ɩ́ tisaa, maa tala-mɛ na laŋhʋlʋmlɛ kɛ sɔsɔm, na maa hɛɛsɩ mə kiŋ.


Y pa ruqˈuisbel xucˈut cˈa riˈ chinuwech riyin tek cˈa ma jane yinoc ta apóstol, ruma ri kˈij riˈ riyin xincˈulwachij cˈa achiˈel jun acˈal ri xa ma jane rukˈijul ta chi nalex. 	 Ɩ lɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔɔ na pə́ tɛ, ɩlɛna ɩ́ lɩɩ ma wei ma wɛ ɩsɩɩ yʋlʋ wei pə hɔlʋsa kʋhɔlʋsʋ tɔ ma tɔɔ tɔtɔ.


Y ri discípulos xquibij cˈa ri rubin el ri Jesús chique. Y ri xetzˈeto pe xquiyaˈ kˈij chique chi xquicˈom pe ri ti alaj bur riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa cɔwa ɩsɩɩ Yesu ka heela-wɛ tɔ, ɩlɛna pá yele-wɛ na pá tɛɛna.


Riyaˈ xtukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri winek chi ye aj maquiˈ, ruma ma yinquinimaj ta riyin. 	 Pa ta mʋ ma tɔm tɔɣɔ pa liɣita ɩsaɣatʋ tɔm.


Ye wuˈoˈ cˈa chique ri kˈopojiˈ riˈ can cˈo wi quinaˈoj. Yecˈa ri ye wuˈoˈ chic man cˈo ta quinaˈoj. 	 Pa taa kakpasɩ kɛ kʋmɛlɛməŋ na kakpasɩ kɛ laɣatʋnaa.


Y ye qˈuiy cˈa winek ri xeniman riche (rixin) ri Jesús chiriˈ chuchiˈ ri raken yaˈ Jordán. 	 Na yəlaa paɣalɛ mʋ ɩ tɔm kɛ təna.


Y riyix, tek xtitzˈet chi ronojel riˈ yecˈulwachitej chic, quixquicot y ticˈojeˈ el más iwuchukˈaˈ, ruma chi can napon yan ri kˈij riche (rixin) chi yixcolotej el chuwech ronojel tijoj pokonal riche (rixin) re ruwachˈulef, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ kɔma na ɩ́ na mpʋ ɩnɩ pə sʋʋ lapʋ ɩlɛ, ɩ́ kʋsɩ mə nyɔɔŋ na ɩsɔ na ɩ́ feesi təfʋʋʋ. Pə taɣa pʋlʋ, mə waasʋɣʋ caana kɔntɛ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare: Felipe, ¿la ma awetaman ta cˈa nuwech? Riyin can cˈo chic junaˈ yincˈo pe iwuqˈui. Ri can yin rutzˈeton riyin, can rutzˈeton cˈa chukaˈ ri Nataˈ. ¿Achique cˈa ruma tek riyit nabij chi ncˈut ri Nataˈ chiwech? 	 Tənaɣa Yesu cɔ Filipʋ sɩ: Filipʋ tuu má na-mɛ tə wɛʋ tɔ n ta nyənta-m kɛlɛ? Wei ɩ́ na-m ɩ na Caa Ɩsɔ kɛ́. Ɩlɛ ɩsənaɣa nyá tɔŋ sɩ má hʋ́lɩ́-mɛɣɛ Tacaa Ɩsɔ?


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can tiyaˈ cˈa chare ri César ri can riche (rixin) wi ri César. Y can tiyaˈ cˈa chare ri Dios, ri can riche (rixin) wi ri Dios, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa cɔwa sɩ: Lom wulaʋ sɔsɔ. Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Aŋha, ɩ́ cɛla Lom wulaʋ sɔsɔ kɛ mpi ɩ tɩ tɔ, na ɩ́ cɛla Ɩsɔ ɩlɛɣɛ mpi ɩ tɩ tɔ.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Abraham xunimaj ri Dios, y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Pə taɣa pʋlʋ, pa yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ sɩ, Apəlaham tɛma Ɩsɔ na ɩ taa, na ɩ taa tɛm mpəɣɩ Ɩsɔ ná nawa na ɩ́ yaa-ɩ yʋlʋpaŋ na ɩ́ mʋ-ɩ.


Y xabachique cˈa winek ri nacˈaxan re chˈabel re xinbij ka, y xa ma nuben ta ri nbij chare, can junan cˈa riqˈui ri jun nacanic achi ri xuben jun rachoch pa ruwiˈ sanayiˈ. 	 Ama wei ɩ nɩɩkɩ tɔm nti ma yɔɣɔta ɩsəntɔ na ɩɩ tɔkəɣɩ-tɩ tɔ, pʋntʋ nəɣəsəna ɩsɩɩ kʋmɛlɛŋ ŋku kʋ ŋma kutuluɣu kɛ kanyəŋa taa tɔɣɔ.


Y riqˈui ri xinbij ka, ¿achique nibij riyix? ¿La ya cami ri nika chiquiwech ri winek ri ntzijoj riche (rixin) chi ncˈul nukˈij? Ma que ta riˈ. Riyin can ya ri nika chuwech ri Dios ri ntzijoj. Ruma xa ta ya ri nika chiquiwech ri winek ri nben, man ta yin rusamajel ri Cristo. 	 Ɩlɛ pə lɩɩwa sɩ yəlaa ɩsantɛ ntɛ́ ma caa yaa we? Aaɩ, ama Ɩsɔ ɩsantɛ kɛ ma pɛɛkəɣɩ. Ma caa sɩ yəlaa laŋa ɩ́ hɛɛna-m? Ye maa caakaɣa sɩ yəlaa laŋa ɩ́ hɛɛna-m ma taa la Kilisiti təmlɛ tʋ.


Y tek ri Pedro xerutzˈet ri winek, xubij cˈa chique: Wech aj Israel, ¿achique cˈa ruma tek nimey re xbanatej? ¿Y achique ruma tek xa yoj cˈa riyoj ri yojitzuˈ? Ruma re achi reˈ xbiyin, pero ma ya ta ri kachukˈaˈ riyoj ri xbano, y chukaˈ ma ya ta ri utz ri nikaben chuwech ri Dios ri xbano. 	 Piyɛɛ ná mpʋ, ɩlɛna ɩ́ tɔ samaa sɩ: Ɩsɛɣɛlɩ yəlaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ apalʋ ɩnɛ ɩ kʋlʋɣʋ tɔ pə cɛkɩ mə laŋa? Na pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ nyənəɣɩ-tʋ ɩsɩɩ tá maɣamaɣa tá toŋ yaa tá Ɩsɔsɛɛlɛ teu napəlɩ pə yelina na apalʋ ɩnɛ ɩ́ tɔŋ?


Y ri Ajaf xubij: Ri mayordomo ri choj y cˈo runaˈoj, yacˈariˈ ri nichaˈox (nchaˈ) ca ruma ri rupatrón, riche (rixin) chi nicanaj ca pa quiwiˈ quinojel ri yecˈo pa rachoch ri rupatrón, riche (rixin) chi nuyaˈ quiway y ronojel ri nicˈatzin chique tek napon ri hora. 	 Mpʋɣʋlɛ Tacaa cɔwa sɩ: Aweɣelɛ təmlɛ tʋ kʋpaŋ na laɣatʋ? Ye pə taɣa wei ɩ caa ká yelina təyaɣa feŋuɣu, sɩ nyɔɣɔsɩ ɩ kpa təmlɛ nyə́ma lɛlaa, ɩlɛ ɩnɩ ɩ́ cɛla-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa tɔ.


Y ri winek riˈ ruma chi can benak cánima chrij ri puek, xtiquibij cˈa chi can riche (rixin) wi ri Dios ri chˈabel ri niquicˈut. Y xa ma que ta riˈ. Y riqˈui chi queriˈ niquiben can xtiquelesaj el puek chiwe. Y ri winek cˈa ri yebano queriˈ, can yecˈo chic cˈa chi xqueqˈuis, ruma can ojer ojer riˈ rubin pe ri Dios chi xtuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ. Ri rucˈayewal riˈ can nipe wi. 	 Sɛɣɛsəlaa pɔpɔtʋnaa mpɛ paa lu tɔmnaa na pá heeliɣi-mɛɣɛ pɔɣɔlaɣa nyənʋɣʋ tɔɔ sɩ pá tɔɣɔ mə tɔɔ. Ama pa Hʋʋnlʋ sɔɔlʋ tɛma pɩɩʋ kɛ hatuu lɔŋ sɩ ɩ ká la, na pa Wakəllʋ ná taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ.


Y ri Herodes qˈuiy cˈa ri xerucˈutuj chare ri Jesús, yacˈa ri Jesús majun tzij xubij ta chare. 	 Na ɩ́ pɔɔsa-ɩ tɔmnaa paɣalɛ. Ama Yesu ta cɔ-ɩ paa kʋlʋmʋɣʋ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can kitzij wi nbij chiwe, chi ri winek ri achoj chare nicˈutux wi apo, xtibeyacatej pe, pero ma ruma ta chi can ya ri ramigo ri nicˈutun apo chare. Ma que ta riˈ, xa ruma chi ma nitaneˈ ta chucˈutuxic, rumariˈ xtibeyacatej pe y nberuyaˈ pe ronojel ri nicˈatzin chare, riche (rixin) chi titaneˈ apo chucˈutuxic. 	 Ma heeliɣi-mɛ sɩ, paa ɩ kɔma ɩ́ kʋlɩ na ɩ́ cɛlɛ-ɩ ɩ kʋlaŋəm təna, pə taɣa taapallɛ tɔɔ kɛ́ ɩ lapa mpʋ, ama caalʋɣʋ kɛ ɩ kisaa.


y xbequibij cˈa chare ri Galión: Re jun achi reˈ can nutij cˈa rukˈij chi nubij chique ri winek chi rajawaxic chi tiquiyaˈ rukˈij ri Dios, pero xa man achiˈel ta rubanic ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Na pá tɔ sɩ: Apalʋ ɩnɛ ɩ ɩsɛ sɛɛna yəlaa kaanaʋ sɩ pá sɛɛ Ɩsɔ kɛ́ ɩsəna mpi tɔ pə taɣa ḿpʋ́ɣʋ́ pa sɩɩwa.


Yacˈa ri Jesús xchˈo apo chique, y xubij: ¿La majun bey cˈa isiqˈuin ta ri tzˈibatal ca chrij ri xquiben ri David y ri ye rachibil ri ojer ca, tek sibilaj xenum? 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ ta kala mpi Tafiiti lapa waatʋ wei nyɔɣɔsɩ pɩɩ ɩ́ na mpa paa wɛ ɩ cɔlɔ tɔ?


Y ya rachoch ri Dios riˈ ri quicˈamom pe ri ye katiˈt kamamaˈ tek xeˈoc pe chupan re ruwachˈulef reˈ, tek ye cˈamom pe ruma ri Josué. Y xecˈojeˈ cˈa ka waweˈ, tek quichapon cˈa yequichˈec ri winek ri yecˈo chupan re ruwachˈulef reˈ. Can ya cˈa ri Dios xtoˈo quiche (quixin). Y ri rachoch ri Dios ri quicˈamom pe tek xeˈoka, can cˈa ya na riˈ cˈo pa rutiempo ri rey David. 	 Tá caanaa caanaa cɛla-tɛɣɛ pɛlɛ pa waalɩ nyə́ma. Ɩlɛna pɛlɛ pá kpɛnna-tɛɣɛ timpi Yosuwee tɛɛ-wɛɣɛ nɔɣɔ na Ɩsɔ yasɩ piitimnaa kɛ pa ɩsɛntaa na pá tɔɣɔ tɛtʋ tɔ. Na tə́ wɛɛ tənaɣa mpʋ, haləna Tafiiti waatʋ.


Rumariˈ, wi riyix can xixcˈastej riqˈui ri Cristo tek Riyaˈ xcˈastej, can tel cˈa icˈuˈx chucanoxic ri cosas riche (rixin) ri chicaj, ri acuchi (achique) cˈo wi ri Cristo, tzˈuyul pa rajquikˈaˈ ri Dios. 	 Mə na kilisiti kɛ pa feesaa. Pə tɔɔ ɩlɛ timpi Kilisiti caɣa ɩsɔtaa kɛ́ Ɩsɔ kɔŋkɔŋ taa tɔ təna nyəm ɩkpatɛ kɛ ɩ́ ká huli.


Y ri ye petenak pa ronojel ruwachˈulef, ri ye colotajnek chic, can ya cˈa riqˈui ri nimalaj sakil riche (rixin) ri tinamit ri xquetzuˈun wi riche (rixin) chi yebiyin. Y ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef xquequicˈualaˈ cˈa apo chupan ri tinamit riˈ ronojel ri quibeyomal ri banayon chique chi cˈo quikˈij quicˈojlen. 	 Antulinya taa yəlaa ká tɔŋna tə kɔkɔsɩ, na atɛ awulaa sɔsaa ká pona tə taa kɛ́ pa apititu.


Y tek ye chˈonak chic cˈa pe ri wukuˈ achiˈel coklajay riˈ, can yacˈariˈ tek riyin ya xa nchop ka rutzˈibaxic ri xquibij. Pero cˈo cˈa jun chˈabel ri xinwacˈaxaj ri petenak chilaˈ chicaj, y xubij cˈa pe chuwe: Xaxu (xaxe wi) awuqˈui riyit ticˈojeˈ wi ka ri chˈabel ri xquibij ri wukuˈ achiˈel coklajay, y man cˈa tatzˈibaj ta. 	 Pə tɛma yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ ɩlɛna má taɣanɩ ma tɩ sɩ ma ŋmaakɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ pə yɔɣɔtəna-m na ɩsɔtaa sɩ: Nmɛsɩ nti tɛʋ hola naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ ɩ yɔɣɔtaa tɔ, taa ŋmaa.


Y yacˈariˈ tek yecˈo chic ye caˈiˈ alekˈomaˈ ri xequibajij chukaˈ chuwech cruz. Jun xcˈojeˈ pa rajquikˈaˈ ri Jesús y ri jun chic pa rajxocon. 	 Pa kpɛŋna ɩ́ na ŋmɩɩlaa kɛ naalɛ na pá ka-wɛɣɛ səm tesikasɩ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ ntɔɣɔŋ tɔɔ, lɛlʋ kɛ ɩ mpətəŋ tɔɔ.


Wacami riyoj xa junan cˈa kabanic riqˈui ri nabey achi ri xban riqˈui ulef, pero xtapon jun kˈij tek xkoj‑oc el achiˈel ri Cristo ri can aj chilaˈ chicaj. 	 Ɩsɩɩ tə nəɣəsənaʋ yʋlʋ wei pa ŋmana tɛtʋ tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ tɩɩ tɛ na tə́ nəɣəsəna wei ɩ lɩɩna ɩsɔtaa tɔ.


Achique cˈa winek ri xtiniman riche (rixin) re Cˈajolaxel, xticˈojeˈ cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri winek ri ma nrajoˈ ta nunimaj ri Rucˈajol ri Dios, man cˈa xticˈojeˈ ta rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek; xa can cˈo chic cˈa chi nika ri royowal ri Dios pa ruwiˈ. 	 Ye wei ɩ́ nɩɩna Pəyaɣa ɩ tɛma weesuɣu ŋku kɩɩ tɛŋ tɔɣɔ hikuɣu. Ama wei ɩ́ kisa Ɩsɔ Pəyaɣa kɛ nɩɩnaʋ tɔ ɩ laŋaa kɛ́, na Ɩsɔ mʋna-ɩ na pááná kɛ tam kɛ́ ḿpʋ́ɣʋ́.


Y ye qˈuiy cˈa ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij ri Jesús riche (rixin) chi niquinimaj niquilij, riyeˈ yetzuˈun cˈa apo, xa yacˈa chi cˈanej yecˈo wi el. 	 Alaa paɣalɛ ka wɛ təna na pá səŋa pooluŋ na pá nyənəɣɩ. Mpɛ ɩnɩ pa təŋaɣana Yesu kɛ́ hatoo Kalilee na pá caləsəɣɩ-ɩ.


Riyix riˈ noka chiˈicˈuˈx ronojel cˈa ri xbanatej ri tiempo riˈ pa ronojel Judea. Ri nabey mul, ya ri Juan ri Bautista ri xtzijon ri ruchˈabel ri Dios y xeruben bautizar ri winek. Y cˈariˈ xbetiquer pe rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios ruma ri Jesús chilaˈ pa Galilea. 	 Ɩ́ nyəmá pə təna mpi pə caala lapʋ kɛ Kalilee na pə́ yɛkɩ Yuta tɛtʋ təna taa kɛ́ Yohaanɩ Ɩsɔ lʋm sɔʋ tɔm kpaalʋɣʋ waalɩ tɔ.


Pero Riyaˈ xubij chique: Riyin cˈo nuway ri ntij y riyix ma iwetaman ta achique riˈ, xchaˈ. 	 Ama Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tɔɣɔnaɣa ŋka ma tɔkɩ tɔ ɩ ta nyɩ-kɛ.


Ri can sibilaj cˈa nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ma xtril ta rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, xtril ri rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Wei ɩ́ pɛɛkəɣɩ ɩ weesuɣu təcututu ɩ tɛŋna səpʋ kɛ́. Na wei ɩ́ lapa ɩ təɣɩ awusa, ɩnɩ ɩ ká hikina weesuɣu.


Y ri achi xubij cˈa chique ri ye rumozo: Reˈ rusamaj jun ri netzelan wuche (wixin), xchaˈ. Y ri ye rumozo xquibij cˈa chare: ¿Nawajoˈ cˈa chi yojbe chucˈukic? xechaˈ chare. 	 Tənaɣa pa caa cɔ-wɛ sɩ: Ma kolontu nɔɣɔlʋ ɩ lapəna mpʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ apalʋ ɩnɩ ɩ pəyalaa mpɛ pa pɔɔsa-ɩ sɩ: Tə́ polo na tə́ kpɛsɩ nyɩɩtʋ ɩsaɣatʋ ntɩ?


Chiˈiwonojel riyix xiwacˈaxaj ri xubij chi ya Riyaˈ ri Cristo. Can itzel cˈa xuben chuwech ri Dios. ¿Achique cˈa nibij riyix wacami chi nikaben chare? xchaˈ riyaˈ. Y quinojel cˈa xquibij: Rucˈamon cˈa chi nicamisex. 	 Mə maɣamaɣa ɩ́ ná ɩsəna ɩ kpa Ɩsɔ tɔɔ tɔɣɔlɛ. Tɔʋ, ɩ́ na-we? Ḿpʋ́ɣʋ́ pa təna pa tɔma sɩ ɩ tɔm səpaɣa, paa kʋ-ɩ kɛ́.


Queriˈ xquiben ri Himeneo y ri Alejandro, y rumariˈ xenjech pa rukˈaˈ ri Satanás, riche (rixin) chi queriˈ tiquetamaj chi ma tiquiyokˈ ta ri Dios. 	 Pa taa mpɛɣɛlɛ na Himenee na Alɛkəsantəlɩ. Satanɩ kɛ ma yilina-wɛ sɩ ɩ́ la-wɛ na pə́cɔ́ pá nyɩ sɩ pa yɔɣɔtʋɣʋ ɩsaɣatʋ kɛ Ɩsɔ tɔɔ tɔ pə fɛɩ teu.


Riyin ri Juan, yin anciano chiquicojol ri kachˈalal, ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit wachˈalal Gayo, ruma can kitzij chi yatinwajoˈ. 	 Sɔsɔ má, ma ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ ma yʋlʋ kʋpaŋ Kayusi. Ma sɔɔla-ŋ sɔsɔm kɛ́.


Y ri xbanatej, xetamatej cˈa cuma quinojel ri winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Jope, y ye qˈuiy cˈa winek xeniman ri Ajaf Jesús chiriˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tɔm tənɛ tə yawa Sopee ɩcatɛ təna taa na yəlaa paɣalɛ mʋ Ɩsɔ Tɔm.


Y man cˈa tisach ta acˈuˈx riqˈui re xinbij chawe, ruma can queriˈ wi: Can rajawaxic wi chi yatalex chic jun bey. 	 Taa la piti na nti ma heela-ŋ sɩ pə wɛɛ sɩ mə təna pɩɩ lɛlɩ-mɛɣɛ lʋlʋɣʋ tɔ tə tɔɔ.


Y rumariˈ riyin xitzak pan ulef. Y yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj jun chˈabel, y ri chˈabel riˈ nubij cˈa: Saulo, Saulo, ¿achique cˈa ruma achapon wokotaxic? xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma hota atɛ na má nɩɩ pə pɔɔsəɣɩ-m sɩ: Sɔɔlɩ Sɔɔlɩ pepe tɔɔ kɛ́ n tʋɣʋ-m kʋnyɔŋ kɛ mpʋ?


Y ye qˈuiy cˈa winek ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, ri chiriˈ. Y ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa: Ri Juan ri Bautista can kitzij wi chi majun milagro ri xuben ta, pero ronojel cˈa ri tzij ri xerubij ca chrij re achi reˈ, can kitzij wi, yechaˈ cˈa ri winek riˈ. 	 Na yəlaa paɣalɛ polo ɩ kiŋ na pá tɔŋ sɩ: Yohaanɩ ná táá lá piti təmlɛ natəlɩ. Ama nti ɩ tɩɩ yɔɣɔta apalʋ ɩnɛ ɩ tɔɔ tɔ tə wɛ tampana.


Y ruma yix ralcˈual chic ri Dios, can rucˈamon cˈa chi tinimaj rutzij. Man cˈa tiben ta chic achiˈel ri xirayij riyix tek cˈa ma jajun iwetaman ta chrij ri Jesucristo. 	 Ɩ́ nɩɩna Ɩsɔ na ɩ́ taa tasa wɛɛʋ ɩsɩɩ ɩ ka wɛʋ ɩsəkpɛɛtəlɛ taa kɛ́ tuu lɔŋ na ɩ́ təŋəɣɩ mə kʋnyɩɩləŋ tɔ.


Tek riyin xintzˈet cˈa ri ixok riˈ, can xsach cˈa nucˈuˈx ruma xa can kˈabarnek riqˈui ri quiquiqˈuel ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri ye rucamisan y riqˈui ri quiquiqˈuel ri can xquitij el pokon ruma xquinimaj ri Jesús. 	 Ɩlɛna má ná sɩ Ɩsɔ yəlaa caləm na mpa pa lɛntaa sɩ pepe tɔɔ kɛ́ pa nɩɩna Yesu kɛ́ teu tɔ, pɛlɛ pa caləm kʋɣɩ alʋ ɩnəɣɩ sʋlʋm nyəm. Ma na-ɩ, ɩlɛna pə́ paasɩ na pə́ la-m ha.


Y riyeˈ xeˈapon chic cˈa riqˈui ri Elisabet, tek xapon cˈa ri wakxakiˈ rukˈij ri acˈal, tek can ya chukaˈ kˈij riˈ niban ri circuncisión chare ri acˈal. Y can ya chukaˈ kˈij riˈ tek niquicanoj ca rubiˈ ri acˈal. Y ri yecˈo quiqˈui ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal xcajoˈ cˈa xquiyaˈ ta ri rubiˈ ri rutataˈ chare ri acˈal, y queriˈ ri acˈal xubiniˈaj ta Zacarías. 	 Pəyaɣa kʋyɛɛŋ lapa pəlefɛi naanʋwa ɩlɛna pá kɔɔ-kɛɣɛ pɛlʋɣʋ, na pá tɔŋ sɩ pa haa-kɛɣɛ ka caa hətɛ sɩ Sakalɩ.


Ruma chi ri niquinimirisaj quiˈ, xa xtikasex quikˈij. Y yacˈa ri niquichˈutinirisaj quiˈ, xtinimirisex quikˈij. 	 Wei ɩ́ kpaasa ɩ tɩ paa tisi-ɩ, na wei ɩ tisiɣi ɩ tɩ paa kʋsɩ ɩ nyʋɣʋ.


Rumariˈ ri Dios xtutek cˈa pe rajawalul ri kˈoloj riche (rixin) chi yekˈolotej ri winek riˈ y tiquinimaj na cˈa ri xa ma kitzij ta, 	 Pə tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ lakɩ sɩ tolusuɣu təma sɔsɔɔna naalɩ á tɛɛna-wɛɣɛ kpakpaa na pá təŋəɣɩ pɔpɔtʋ.


Y ri David, can achiˈel xutzˈet yan cˈa ri xquebanatej. Xchˈo chrij ri cˈastajbel riche (rixin) ri Cristo, chi ri ránima ma xticˈojeˈ ta ca chiriˈ chiquicojol ri caminakiˈ, y chi ri ruchˈacul ma xticˈojeˈ ta chukaˈ ca riche (rixin) chi nikˈey ka. 	 Hatoo lɔŋ Tafiiti nawa mpi pɩɩ tɛ na pə́ la tɔ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ yɔɣɔta Mesii səpʋ na ɩ́ fe tɔ pə tɔm sɩ: Pa ta lɔ-ɩ yem kɛ́ atɛtəlɛ taa. Ɩ ta tɩɩ sɔŋ paa pəcɔ maɣamaɣa.


Y tek yixucˈuex cˈa chiquiwech ri principaliˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y tek yixucˈuex chukaˈ chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chuchˈobic achique chi chˈabel ri xtibij tek yixchˈo chiquiwech. 	 Ye pə kɔma na pá yaa-mɛɣɛ nɔnɔɔsɩ kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa taa, yaa awulaa kpaaməŋ taa, yaa toŋtʋnaa kiŋ, ɩ́ taa nəɣəsɩ nti ɩ́ ká hʋʋ na ɩ́ lɩɩ na nti ɩ́ ká yɔɣɔtɩ tɔ tə tɔɔ.


Man cˈa quixkˈaber ta, ruma ri kˈabaric xa ruyon itzel nucˈom pe chiwe. Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ, xa tiyaˈ kˈij chare ri Lokˈolaj Espíritu chi nunojsaj ri iwánima. 	 Ɩ́ taa yele na sʋlʋm kʋ-mɛ. Sʋlʋm kʋɣʋ ká tʋ-mɛɣɛ yem yem lakasɩ. Ama ɩ́ yele na Feesuɣu Naŋŋtʋ haɣa mə taa təmamam.


Y tek xetzolin cˈa pe ri setenta achiˈaˈ riˈ chare ri samaj ri bin el chique y xeˈoka riqˈui ri Jesús, sibilaj yequicot, y xquibij cˈa chare: Ajaf, ri itzel tak espíritu can xeniman chukaˈ chake tek pan abiˈ riyit xojchˈo wi chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa nɩɩtoso na naanʋwa na naalɛ məla ɩ kiŋ na laŋhʋlʋmlɛ sɔsɔɔlɛ, na pá tɔŋ sɩ: Tacaa nyá tɔɔ alɔɣaa maɣamaɣa nɩɩna-tʋ.


Ri chˈaculaj ri kacˈuan wacami, xa nikˈey y nichuwir, y rumariˈ rajawaxic chi nijalatej. Nicˈatzin chi nikacˈuaj jun chˈaculaj ri ma nikˈey ta ni ma nichuwir ta. Y queriˈ chukaˈ ri chˈaculaj ri kacˈuan wacami xa nicom, y rajawaxic chi nijalatej, riche (rixin) chi nikacˈuaj ta jun chˈaculaj ri ma nicom ta chic. 	 Tampana tɔɔ ḿpʋ́ɣʋ́ mɛɛ, ɩsɩɩ mpi pɩɩ cakɩ tam tɔ pə kpaɣa mpi pə cakɩ tam tɔ na pə tʋ pə tɔɔ, na mpi pə səkɩ tɔ ɩsɩɩ pə kpaɣa mpi pɩɩ səkɩ tɔ na pə́ tʋ pə tɔɔ.


Y cˈacˈariˈ xubij chare ri Jesús: Ri ti numiˈal yawaˈ, y ya xa jubaˈ ma nicom ka. Tabanaˈ cˈa jun utzil jayaˈ ri akˈaˈ pa ruwiˈ riche (rixin) chi nicˈachoj y ma nicom ta, xchaˈ. Y riyaˈ can xucˈutulaˈ cˈa utzil chare ri Jesús. 	 na ɩ́ wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Ma pɛɛliya caana ntɛɣɛ səm. La suulu na ń polo ń tənɩ nyá niŋ kɛ ka tɔɔ, na pə́ waa-kɛ na ká hiki weesuɣu.


Y quinojel cˈa winek ri quiniman chic ri Jesucristo, junan cˈa quiwech y xa jun cánima quibanon. Majun cˈa ri nibin ta chi can xu (xe) ta wi riche (rixin) ka riyaˈ ri cˈo riqˈui, ruma xa can jun quibanon quinojel. 	 Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle təna ka kaa lotu na ləmaɣasəlɛ kʋlʋmtəlɛ kɛ́ təkpataa. Pa taa nɔɣɔlʋ taa faɣasəɣɩ na ɩ́ nyənəɣɩ ɩ kʋwɛnam ɩsɩɩ ɩ tike ɩ nyəm. Ama pa nyənaɣa pə təna mpi paa wɛna tɔɣɔ ɩsɩɩ pa təna pa nyəm.


Ri xuben cˈa ri Jesús, chi xuben ruyaˈal uva chare ri relic yaˈ pa jun cˈulanen chiriˈ pa Caná ri cˈo pa rucuenta ri Galilea, yacˈariˈ ri nabey milagro ri xuben. Can xucˈut cˈa chi Riyaˈ can cˈo rukˈij rucˈojlen. Y ri ye rudiscípulos xquicukubaˈ cˈa quicˈuˈx riqˈui. 	 Piti təmlɛ kancaalaɣa nyəntɛ nte Yesu lapa Kalilee Kana taa tɔɣɔlɛ. Na piti təmlɛ ntɛɣɛ ɩ hʋləna ɩ teeli, na ɩ ɩfalaa tɛna-ɩ na pa taa.


Y ri Jesucristo xixrusiqˈuij (xixroyoj) chukaˈ riyix riche (rixin) chi xixoc riche (rixin) Riyaˈ. 	 Mɛ tɔtɔ ɩ́ wɛ pa taa, mɛ mpa Ɩsɔ ləsa Lom sɩ ɩ́ pəsɩ Yesu Kilisiti nyə́ma tɔ.


Riyix ri ninaˈ chi cˈo ikˈij, ¿achique cami xbin chiwe chi riyix cˈo más ikˈij que chiquiwech ri nicˈaj chic? ¿Ruma achique ta cˈa ri cˈo iwuqˈui riyix chi man ta ya ri Dios yayon pe chiwe? ¿Achique ruma tek riyix ninimirisaj iwiˈ? Ruma xa ta iyon riyix, man ta jun cˈo iwuqˈui. 	 Awe yelaa na ń hiki na ń kəlɩ lɛlaa? Pə təna mpi n wɛna tɔ pə taɣa Ɩsɔ hana-ŋ? Ye pa ha-ŋ kʋhaʋ ɩlɛ pepe tɔɔ kɛ́ n hɔŋ nyá tɩ ɩsɩɩ nyá lʋpʋ tɔɔ kɛ́ n hikaa?


Ri Abraham xunimaj cˈa chi can xtibanatej na wi ri xbix chare ruma ri Dios, astapeˈ riyaˈ can riˈj chic. Pero riyaˈ can xunimaj wi ri xubij ri Dios chare chi ntoc quitataˈ sibilaj ye qˈuiy chi winek y xquecˈojeˈ sibilaj ye qˈuiy riy rumam. 	 Na paa na pɩɩ tɛɛ pə tɔɔ tɔ, Apəlaham tɛma-tɩ na ɩ taa na ɩ́ tɛɛləɣɩ. Pə tɔɔ kɛ́ ɩ pəsa piitim paɣalɛ caa, ɩsɩɩ Ɩsɔ ka yɔɣɔtʋɣʋ tɔ sɩ: Nyá piya nyʋɣʋ ká wɛɛ mpʋ.


Y ri ye rudiscípulos ri Juan ri Bautista xeˈapon cˈa chucˈamaric ri ruchˈacul y xbequimukuˈ ca. Y riyeˈ xbequibij cˈa chukaˈ chare ri Jesús ronojel ri xbanatej. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yohaanɩ ɩfalaa kɔma na pá kpaɣa-ɩ na pá polo pa pi. Ɩlɛna pá polo pá kɛɛsɩ Yesu kɛ́ ɩsəna pə lapa tɔ.


Y tek rubanon ca, xa yix caminek chupan ri imac, y xiben ri itzel tak iraybel. Can ma banon ta cˈa ri circuncisión chiwe. Yacˈa re wacami cuyutajnek chic ri imac y riqˈui riˈ ri Dios xuben chiwe chi junan xixcˈastej riqˈui ri Cristo. 	 Tuu lɔŋ ɩsɩɩ ɩ taa nyɩ Ɩsɔ tɔ mə ɩsaɣatʋ ka yelaa kɛ́ na ɩ́ wɛɛ ɩsɩɩ sətaa kɛ Ɩsɔ nyəntʋ taa. Ama pənɛntɛ Ɩsɔ kpɛnta mə na Kilisiti kɛ weesuɣu haʋ. Na Ɩsɔ hɩɩsa mə ɩsaɣatʋ təna.


Y ri winek riˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ri nika chuwech ri Dios chi nikaben riche (rixin) chi queriˈ nikaben ri nrajoˈ Riyaˈ? xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa pɔɔsa Yesu sɩ: Pepeɣe tɩɩ la na pə́cɔ́ tə́ la təma nna Ɩsɔ caakɩ tɔ?


Xabachique cˈa winek ri cˈa cˈo na rucˈaslen chuwech re ruwachˈulef y yirunimaj riyin, man cˈa xticom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. ¿La nanimaj cˈa riyit reˈ? xchaˈ ri Jesús chare ri Marta. 	 Na wei ɩ́ wɛna weesuɣu na ɩ́ tɛŋna-m na ɩ taa, ɩ kaa sɩ paa pəlee. Ɩlɛ nyá tisa mpʋ?


Tek xchˈobotej chuwech, xubij: Wacami wetaman chic achique ri xtinben, riche (rixin) chi queriˈ yecˈo yecˈulu wuche (wixin) ri pa tak cachoch, tek xtelesex ri nusamaj. 	 Ɛɛhɛɛ, ma nyəmá nti maa la, na pá kɔma na pá tɔɣɔnɩ-m, má taa laŋ yəlaa mpa paa tɔɔkɩ-m tɔ.


Y can ya cˈa ri Dios ri xbano chake riyoj chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús. Ri Dios can xukˈalajsaj cˈa ri runaˈoj chkawech riyoj ruma ri Cristo. Can xuben wi cˈa chi ruma ri Cristo tek majun kamac yojtzˈetetej ruma ri Dios. Y ruma chukaˈ ri Cristo tek xchˈajchˈojsex ri kacˈaslen y xojcolotej. 	 Ama Ɩsɔ kpɛnta mə na Yesu Kilisiti kɛ́, na ɩ lapa na Kilisiti pəsɩ tá ləmaɣasɛɛ. Kilisiti tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ nyənəɣɩ-tʋɣʋ yʋlʋpama. Ɩnɩ ɩ lapəna na tə́ pəsɩ Ɩsɔ nyə́ma, na kʋlʋm ɩnɩ ɩ yapəna tá nyɔɔŋ.


Cˈacˈariˈ xberucˈakaˈ ca chupan ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan, xutzˈapij ca y xuyaˈ ca jun retal ri acuchi (achique) niban wi oquen, riche (rixin) chi majun nijako. Queriˈ xban ca chare, riche (rixin) chi ma yerukˈol ta chic más ri winek ri yecˈo pa ronojel ruwachˈulef, hasta que nitzˈaket na jun mil junaˈ. Yacˈa tek kˈaxnek chic ri jun mil junaˈ riˈ, yacˈariˈ tek cˈo chi nbejak pe jubaˈ, pero ma riche (rixin) ta qˈuiy tiempo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtaa tillu kpaɣa-ɩ na ɩ́ pɛtɩ lumaŋ pʋ́ʋ́ɣʋ́ sɔsɔɔʋ taa na ɩ́ təkɩ, na ɩ́ kaləsɩ na ɩ́ tʋ pə tɔɔ kɛ́ kʋyʋsʋm sɩ tʋm sɔsɔ ɩ́ taa tasa mpaa hikuɣu na ɩ́ tolisi kateŋasɩ tɔɔ yəlaa, haləna pɩɩsɩ iyaɣa (1000) ŋkɛ ká tɛ na pə́cɔ́. Pə waalɩ ɩlɛ paa tʋlɩ-ɩ wɛɛ naalɛ.


Y astapeˈ can ye qˈuiy cˈa ri yesiqˈuix (yeˈoyox), xa ma ye qˈuiy ta ri xquechatej riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩlɛna Yesu tɔ sɩ: Pa yaa paɣalɛ, ama pəcɔɣɔ pa ləsaa.


Xa tiwacˈaxaj na jabel ri nubij, riche (rixin) chi queriˈ riyix niwetamaj wi kitzij o ma kitzij ta ri nubij. Y ya ri kas kitzij tiyacaˈ ka pan iwánima. 	 Ɩ́ wɛsɩ paa mpi pə taa kɛ́ teu na ɩ́ ná nti nti tə wɛ teu tɔ na ɩ́ tɔkɩ təlɛ.


Can chiˈiwonojel xa junan chic cˈa iwech chi israelitas, o ma israelitas ta, wi ximil pa samaj, o ma ximil ta pa samaj, wi achi o ixok. Junan cˈa iwech iwonojel, ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Waatʋ ɩnɩ, pə fɛɩ sɩ Yuta tʋ ntɔ, ɩnɛ ɩ́lɛ́ ɩ ta kɛ Yuta tʋ. Yaa yom ntɔ, kasaɣampu ntɔ. Yaa apalʋ ntɔ, alʋ ntɔ. Ama mə na Yesu Kilisiti ɩ́ kpɛnta mə tənaɣa kʋlʋm kɛ́, faɣaʋ fɛɩ.


Y pa caˈiˈ cˈa xel wi ri jun molojriˈil riˈ. Y xquichop oyowal chiquiwech. Can xquichop cˈa quiˈ riqˈui chˈabel. Rumariˈ ri achi achiˈel jun coronel xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri soldados riche (rixin) chi xbequelesaj pe ri Pablo y xquicˈuaj apo cˈa chupan ri cuartel, ruma xuchˈob chi ri winek riˈ niquimuch (niquicˈajij) ri Pablo. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ yoou kɔma na kʋ haŋ sɔsɔm, haləna sɔɣɔntʋ la yoolaa kʋmataŋ sɩ pə taa kɔɔ na pá cəlɩ Pɔɔlɩ təpʋtʋpʋtʋ. Tənaɣa ɩ kʋsa ɩ yoolaa sɩ pá polo samaa taa na pá kpaɣa Pɔɔlɩ na pá ləsɩ-ɩ pa hɛkʋ təna, na pá məŋna-ɩ yoolaa yoou kutuluɣu ŋkʋ kʋ taa.


Y ye qˈuiy cˈa winek ri xquikˈil ri moy chi ma turek ta chic ruchiˈ. Pero riyaˈ xa can más nurek ruchiˈ y nubij: Riyit ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Tənaɣa paɣalɛ kaləna-ɩ na pá heelɩ-ɩ sɩ ɩ́ su. Ama ɩ sɔɔsa koou kɛ sɔsɔm sɩ: Tafiiti Pəyalʋ, nyənɩ ma pətɔɔtəlɛ.


Xa yacˈa ri achiˈaˈ kajoy tak ulef, xa ma xequicˈul ta jabel ri mozos ri ye takon el ruma ri rajaf ri ulef. Jun xquichˈey, jun chic xquiqˈuek chi abej y jun chic xquicamisaj. 	 Tənaɣa təmlɛ nyə́ma mpɛ pa kpa ɩ tillaa mpɛ na pá má lɛlʋ kɛ teu, na pá kʋ lɛlʋ, na pá yoo lɛlʋ kɛ pɛɛ.


Ya cˈa riˈ ri ncˈutuj chare ri Dios, ruma nwajoˈ chi nikˈax ta chiwech achique ri utz chi niben. Riche (rixin) chi queriˈ riyix kas ta xticˈuaj jun cˈaslen chˈajchˈoj y man ta jun itzel nilitej chiwij tek xtoka ri kˈij riche (rixin) chi xtipe ri Cristo. 	 Ɩlɛna ɩ́ pəsɩ na ɩ́ ləsɩ mpi pə wɛ teu tɔ. Ye pə lapa mpʋ ɩ́ ká la kʋpama na pa kaa na mə kiŋ kɛ taalɩ nɔɣɔlʋɣʋ Kilisiti kʋyakʋ wule.


Rumacˈariˈ wachˈalal, riyin nwajoˈ chi riyix niwetamaj chrij ri xbanatej quiqˈui ri kateˈ katataˈ ojer. Can cˈo ri rutzil ri Dios quiqˈui. Ruma can xuyaˈ cˈa pe jun sutzˈ ri xucˈuan quibey. Xujech chukaˈ ri mar chiquiwech riche (rixin) chi xekˈax el. 	 Ma taapalaa ma luɣu wɛɛ sɩ ɩ́ tɔɔsɩ mpi pə maɣana tá caanaa caanaa mpa na Moisi pa tɔma tɔ pa tɔm. Pa təna təpaɩ ɩsɔŋmʋntʋɣʋ kentina pa tɔɔ, na pa təna təpaɩ pa tɛsəna səsəncaasɩ teŋku.


Ri Jesús xjoteˈ cˈa el pa ruwiˈ jun juyuˈ y xerusiqˈuij (xeroyoj) el ri xrajoˈ Riyaˈ chi xerucˈuaj el. Ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) apo chiquijujunal ri achiˈaˈ riˈ y ri achiˈaˈ riˈ xebe apo riqˈui. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu kpa pʋɣʋ tɔɔ na ɩ́ yaa mpa ɩ caa tɔɣɔ ɩ kiŋ, na pɛlɛ pá polo.


Ri ijaˈtz ri xeka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa niquicˈul ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima riqˈui quicoten. 	 Pee wena alɛ a hota kʋwaʋ tɔɔ tɔ, alɛɣɛlɛ mpa pa nɩɩ Ɩsɔ Tɔm na pá mʋ-təɣɩ kpakpaa na laŋhʋlʋmlɛ tɔ.


Y xbix cˈa apo chare ri Jesús: Ri ateˈ y ri ye awachˈalal yecˈo pe waweˈ chuwajay el, ye petenak chatzˈetic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ heela-ɩ sɩ: Nyá too na nyá newaa pa wɛ awalɩ na pá caa pa na-ŋ.


Pero ri David, tek xa can ruqˈuison chic ca rubanic ri samaj ri yaˈon pe chare ruma ri Dios riche (rixin) chi nuben chiquicojol ri ruwinak, xcom, y xbemuk ca ri acuchi (achique) ye mukun wi ri ye ratiˈt rumamaˈ. Y xkˈey cˈa. 	 Mpi Ɩsɔ sɩɩwa tɔ, mpəɣɩ Tafiiti ná lapa ɩ́lɛ́ ɩ pɔɔlɛ taa. Pə waalɩ ɩ səpa na pá pimi-ɩ ɩ caanaa caanaa kiŋ na ɩ́ tasa.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Simeón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Leví. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Isacar. 	 Simiyɔŋ nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Lefii nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000). Ɩsakaa nyəntɛ taa kɛ́ iyisi naanʋwa na naalɛ (12000).


Y tek ri Jesús ye ruchˈaben chic cˈa ca ri winek, xbe pa ruwiˈ jun juyuˈ chubanic orar. 	 Pa ya təma, ɩlɛna Yesu polo ɩ́ kpa pʋɣʋ nakʋlɩ kʋ tɔɔ kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ.


Riyin can sibilaj wi cˈa yiquicot, ruma can rucˈamon chi can ncukubaˈ nucˈuˈx iwuqˈui chrij ronojel ri niben. 	 Ma laŋlɛ hʋlʋma sɔsɔm, pə taɣa pʋlʋ, ma tɛɛləɣɩ mə tɔɔ kɛ́ paa mpi pə taa kɛ́.


Y queriˈ chukaˈ ri diáconos nicˈatzin chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen chiquiwech ri winek, chukaˈ nicˈatzin chi can choj yetzijon, ma yekˈaber ta, y ma yequibanalaˈ ta chukaˈ itzel tak banobel chuchˈaquic ri quirajil. 	 Mpa mpa pa lakɩ təma kɛ Yesu sɛɛlaa kpeka taa tɔ paa wɛɛna yaasi kʋpaŋ kɛ mpʋ tɔtɔɣɔ. Pa kaa wɛɛ ataa na a waalɩ nyə́ma, pa kaa wɛɛ sʋlʋnyɔɔlaa, yaa mpa pa muɣuliɣi sɩ pá hiki liɣitee tɔ.


Ri Felipe xbe y xberubij cˈa chare ri Andrés ri can discípulo chukaˈ. Cˈariˈ chi ye caˈiˈ xebe apo cˈa riqˈui ri Jesús y xquibij chare: Yecˈo caˈiˈ oxiˈ winek griegos ri nicajoˈ yechˈo awuqˈui. 	 Tənaɣa Filipʋ polaa na ɩ́ heeli Antəlɩɩ, na pa naalɛ pá polo pá heeli-təɣɩ Yesu.


Queriˈ nubij ri Dios chupan ri tzˈibatal ca. Yecˈo wech aj Israel ri xquetzelaj ri Dios, ruma ma xquinimaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y ruma cˈa ri ma xquinimaj ta, rumariˈ ri Dios xuyaˈ ri ruchˈabel chiwe riyix ri ma yix israelitas ta. Pero ri Dios cˈa yerajoˈ na ri wech aj Israel, ruma ye ruchaˈon y ruma chukaˈ chi can rutzujun (rusujun) ri rutzil chique ri ojer tak katiˈt kamamaˈ. 	 Yuta nyə́ma tɩɩ kisuɣu Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ ɩsəna tɔ, pa pəsa Ɩsɔ kolontunaa kɛ́ na pə́ waasɩ-mɛ. Ama ye n nyənna ɩsəna Ɩsɔ ləsʋɣʋʋ yəlaa tɔ ɩlɛ pa kɛ́ mpa ɩsɔ luɣu wɛ tam kɛ́ pa caanaa caanaa tɔɔ tɔɣɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈuex ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) chi xbe cˈa pa jun desierto, riche (rixin) chi nitojtobex cˈa ruma ri itzel winek. 	 Pə waalɩ kɛ́ Feesuɣu pona Yesu kɛ́ wʋlaɣa tɛtʋ taa sɩ Ɩlɔɣɔʋ ɩ́ maɣasɩ-ɩ.