Riyix xa ya ri achi beyon ri nitzuˈ nabey, nilokˈokˈej, y niyaˈ jabel ruchˈacat. Yacˈa chare ri achi ri xa pobre, riyix majun ruchˈacat niyaˈ y xa nibij chare: Capaˈeˈ chiriˈ, o xa nibij chukaˈ chare: Catzˈuyeˈ re chikaken. 	 Ɩlɛna ɩ́ faɣasɩ wei ɩ suu wontu kʋpantʋ kɛ mpʋ tɔ na ɩ́ se ɩ́lɛ́, na ɩ́ tɔmɩ-ɩ sɩ: Kɔɔ na ń caɣa təcaɣalɛ kʋpantɛ tənɛ tə taa. Ɩlɛna ɩ́ tɔ kʋnyɔntʋ sɩ: Nyaa səŋ mpʋ, yaa kɔɔ na ń sopi ma nɔɔhɛɛ tɛɛ cənɛɣɛ atɛ.


Wi cˈo cˈa jun winek ri cˈo pokon nuben chiwe, ma tiyaˈ ta ruqˈuexel chare. Can titijaˈ ikˈij chi niben ri utz chiquiwech quinojel ri winek, riche (rixin) chi majun itzel nilitej ta chiwij. 	 Ɩ́ taa lɛɛtɩ nɔɣɔlʋɣʋ ɩ ɩsaɣatʋ. Ama mə kʋpantʋ ɩ́ lɩɩ təcɛɩcɛɩ kɛ́ yəlaa təna kiŋ.


Ri Melquisedec can sibilaj nim rukˈij. Ruma ketaman chi ri niyaˈo ri bendición más nim rukˈij que chuwech ri nicˈulu ri bendición. 	 Na ɩsəna pə wɛɛ tɔ, sɔsɔ kooliɣina səkpelu kɛ kʋpantʋ.


Riyix nibij cˈa chi cˈa cˈo na cajiˈ icˈ nrajoˈ riche (rixin) chi nicˈol ruwech ri ticoˈn. Yacˈa riyin nbij chiwe: Quixtzuˈun chilaˈ y queˈitzuˈ la winek. Riyeˈ ye achiˈel jun ticoˈn ri kˈen chic. Coyoben chic riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios chique, riche (rixin) chi niquinimaj. 	 Mɛ mə tɔŋ sɩ: Pə kaasa ɩsɔtʋnaa liɣiti na kʋmtʋ tala. Ama má, ma heeliɣi-mɛ sɩ, ɩ́ kʋsɩ mə ɩsɛ na ɩ́ na ɩsəna kʋtɔɣɔʋ sɛɛna tawa na kʋ taŋa kʋntaa tɔ.


Jun soldado tek cˈo pa cuartel, riyaˈ ma ntel ta el riche (rixin) chi nberubanaˈ jun chic rusamaj, ruma nicˈatzin chi nicˈojeˈ chiriˈ riche (rixin) chi nuben ri bin chare, y can cˈo chi nunimaj rutzij ri ucˈuayon quiche (quixin). 	 Yʋlʋ wei ɩ wɛ yoou taa tɔ, kʋ tɔm kɛ ɩ paasəɣəna sɩ ɩ sɔsɔ wei ɩ kpaɣa-ɩ tɔ ɩ laŋlɛ ɩ́ hɛɛna-ɩ, ɩ kaa caɣa na ɩ́ paasəɣəna kpaɩ nyəntʋ kɛ yem.


Ruma chi xa can rumac ri Lázaro tek ye qˈuiy quech aj Israel ri yeˈel el quiqˈui riyeˈ ruma niquinimaj ri Jesús. 	 Pə taɣa pʋlʋ, ɩ tɔɔ kɛ́ Yuta nyə́ma paɣalɛ lɩɩkaɣa pa hɛkʋ na pá təŋəɣɩ Yesu.


Y ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y ri fariseos ma xquil ta cˈa achique xquibij apo chare ri Jesús. 	 Ɩlɛna pá maɣasɩ-təɣɩ cɔʋ na pá kpisi.


Y tek kˈen chic, ri rajaf can yacˈariˈ yerutek ri rumozos chupan, riche (rixin) chi niquikˈet, ruma ya kˈij chic riche (rixin) ri kˈatoj. 	 Pə pɩɩkɩ mpʋ, ɩlɛna pá cɛ na pá hɩɩsɩ na pá niki kʋm.


Yacˈa ri Pedro xubij chare: Táta, ma nikˈax ta chinuwech achique ruma tek nabij queriˈ chuwe, xchaˈ ri Pedro. Y can cˈa nichˈo na cˈa ri Pedro, tek ri ecˈ xsiqˈuin pe. 	 Tənaɣa Piyɛɛ cɔwa sɩ: Nti apalʋ nyá n yɔɣɔtəɣɩ tɔ ma ta nyɩ-tɩ. Ɩ nɔɣɔ ta tɩɩ tiita atɛ ɩlɛ kampaaʋ koo kpakpaa ɩnəɣəlɛ.


Y riyin can sibilaj cˈa yinokˈ, ruma can majun cˈa ri rucˈamon (takal chrij) riche (rixin) chi nujek ri wuj y nusiqˈuij. Can majun cˈo, astapeˈ chi xaxu (xaxe) ta wi riche (rixin) chi nutzuˈ ka jubaˈ. 	 Tənaɣa ma pəla ɩsəlʋm kɛ teu, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, pa ta na nɔɣɔlʋ wei ɩ nəɣəsəna takəlaɣa ŋkɛ ka hɛtʋɣʋ yaa ka wiiluɣu tɔ.


Wi cˈo ta jun achi ri ma israelita ta y ma banon ta ri circuncisión chare, y nuben ri nubij chupan ri ley, chuwech ri Dios achiˈel xa ta can banon ri circuncisión chare, astapeˈ ma banon ta. 	 Ye yʋlʋ ɩ́ ta pɛlɩ, pəyele ɩ təŋəɣɩ teu kɛ Moisi kʋsəsɩɩtʋ kɛɛsa nti tɔ, Ɩsɔ kaa nyənɩ pʋntʋ ɩsɩɩ pɛllʋ?


Y cˈo cˈa jun kˈij, tek ri Jesús xbe cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ riche (rixin) chi xberubanaˈ orar. Y junakˈaˈ cˈa xcˈaseˈ riche (rixin) chi xchˈo riqˈui ri Dios pan oración. 	 Waatʋ ɩnɩ ɩ taa kɛ́ Yesu kpa pʋɣʋ taa kɛ́ Ɩsɔ sələmʋɣʋ, na ɩ́ sələmɩ ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ na kʋ fem.


Ri ixok cˈa riˈ cˈo cˈa jun rachˈalal María rubiˈ. Y ri María riˈ xtzˈuyeˈ cˈa chraken ka ri Jesús, riche (rixin) chi queriˈ nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nutzijoj ri Jesús. 	 Ɩ wɛna neu, pa yaa-ɩ sɩ Malɩ. Ɩ́lɛ́ ɩ ka caɣa Tacaa nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ na ɩ́ nɩɩkɩ ɩ sɛɣɛsʋɣʋ.


Riyoj, ri can yoj rusamajel ri Dios, ¿la can ma rajawaxic ta cami chi yojtzuk? 	 Ye pa fɛləɣɩ-m kʋtɔɣɔʋ na kʋnyɔnyɔɔm kɛ ma təmlɛ tɔɔ ma yʋwa?


Y chiriˈ chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ, cˈo cˈa jun achi chakiˈj jun rukˈaˈ. Xepe cˈa ri winek riˈ xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿La rucˈamon cami chi nicˈachojsex jun yawaˈ pa jun uxlanibel kˈij? xechaˈ chare. Queriˈ cˈa ri xquicˈutuj chare ruma nicajoˈ yetzujun (yesujun) chrij. 	 Pə pamna ŋkpaləkpɛkaɣa tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛ təna. Ḿpʋ́ɣʋ́ mpa paa wɛ təna tɔ pa caakaɣa pa hiki timpi paa waana Yesu tɔ. Ɩlɛna pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Ta mpaaʋ taa, paa waasɩ yʋlʋ kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule yaa ɩsəna?


Y tek ri rupatrón xracˈaxaj ri nuben ri jun itzel mayordomo riˈ, xubij: Can cˈo runaˈoj chubanic, xchaˈ. Y achiˈel cˈa ri achi riˈ, ye queriˈ ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Can cˈo quinaˈoj niquiben quiqˈui ri winek ri xa riqˈui chukaˈ re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Y can más cˈa cˈo quinaˈoj ri winek riˈ, que chiquiwech ri quiniman ri Dios y ye riche (rixin) chic ri sakil. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ toŋ tʋ ɩnɩ ɩ sama ɩ təmlɛ tʋ ɩsaɣaʋ ɩnəɣɩ ɩ laɣatʋ tɔɔ. Pə taɣa pʋlʋ, antulinya ɩnɛ ɩ yəlaa wɛna nyəm kɛ ɩsəna pa lakəna təma tɔɣɔ, na pə́ kəlɩ mpa pa ta kɛ antulinya ɩnɛ ɩ nyə́ma tɔ.


Can qˈuiy cˈa mul rucˈakon pa kˈakˈ y pa tak yaˈ riche (rixin) chi nucamisaj. Pero wi riyit yacowin natoˈ, tajoyowaj cˈa kawech; y kojatoˈ cˈa. Queriˈ xubij ri tataˈaj chare ri Jesús. 	 Tɔm paɣalɛ kɛ ɩlɔɣɔʋ pɛta-kɛɣɛ kɔkɔ taa na lʋm taa sɩ ká sɩ. Mpʋ tɔ, haɩ, ye n ka pəsɩ nyənɩ ta pətɔɔtəlɛ na ń waasɩ-tʋ.


Wachˈalal, pa ruqˈuisbel nwajoˈ cˈa nbij el chiwe chi can ticˈojeˈ ri quicoten pa tak iwánima, titijaˈ ikˈij chi nichojmirisaj ri icˈaslen, titolaˈ iwiˈ y ticukubalaˈ icˈuˈx chiˈijujunal, xa jun iwech tibanaˈ, y man ta jun oyowal chicojol. Y wi queriˈ niben, ri Dios can xticˈojeˈ iwuqˈui, y xaxu (xaxe wi) cˈa riqˈui Riyaˈ nipe wi ri ajowabel y ri uxlanibel cˈuˈx. 	 Pənɛntɛ ma taapalaa pə lapa wulee. Ɩ́ lʋ sɩ ɩ́ té teu. Ɩ́ sɔɔsəɣɩ təmaɣa apalʋtʋ. Ɩ́ wɛɛ nɔɣɔ kʋlʋmaɣa, na ɩ́ wɛɛ təma na leleŋ. Ɩsɔ wei ɩ sɔɔləɣɩ na ɩ́ haa alaafəya tɔ ɩ́ wɛɛ mə kiŋ.


Ruma toka chiˈicˈuˈx tek xbecˈulun pe ri jun achi ri xubiniˈaj Teudas. Ri Teudas riˈ xubij chi riyaˈ jun achi ri nim rukˈij, y yecˈo jun cajiˈ ciento achiˈaˈ ri xetzekelben riche (rixin). Pero tek xcamisex riyaˈ, quinojel ri xeniman rutzij xquitaluj el quiˈ y xa xeqˈuis ka. 	 Matɔŋ wulenaa taa kɛ́ Teutasɩ kʋlaa na ɩ́ nyənɩ ɩ tɩ ɩsɩɩ yʋlʋ nɔɣɔlʋ, na yəlaa ɩsɩɩ nasəlɛ (400) təŋ ɩ waalɩ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kʋ-ɩ, na mpa pɛlɛ pa təŋaɣa ɩ waalɩ tɔ pá ya ŋkaŋka, na pə təna pə saalɩ yem.


Y can yacˈariˈ xtzak ka ri ixok chiriˈ chuwech ri Pedro, y xcom ka. Tek xeˈoka cˈa ri cˈajolaˈ ri xebemuku ca ri Ananías, y xquitzˈet chi caminek chic chukaˈ ri ixok, xquicˈuaj y xbequimukuˈ ca riqˈui ri rachijil. 	 Tənaɣa Ananiyasɩ alʋ ɩnɩ ɩ hota Piyɛɛ nɔɔhɛɛ tɛɛ kɛ́ kpakpaa na ɩ́ sɩ́. Ɩfepiya sʋʋwa, ɩlɛna pá maɣana ɩ səpa. Ɩlɛna pɛlɛ pá kpaɣa-ɩ na pá polo pá pimi-ɩ ɩ paalʋ kɔŋkɔŋ taa.


Y kitzij na wi chi re wacami ri kánima can sibilaj nijilo chupan ri chˈaculaj ruma sibilaj cˈa nrajoˈ chi ntoc yan ta chupan ri jun chic rachoch ri cˈo chilaˈ chicaj, 	 Ama pənɛntɛ tə tɔŋna mɔla kɛ́ na tə́ taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ pə́ tʋ-tʋɣʋ tá ɩsɔtaa wɛɛtʋ.


Can xu (xe) wi cˈa xquitzˈet ri Jesús, ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye aj chˈameˈy, can riqˈui cˈa ronojel quichukˈaˈ xquirek quichiˈ y xquibij: ¡Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz! ¡Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz! xechaˈ. Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chique: Toˈicˈamaˈ cˈa riyix y tiripaˈ chuwech cruz, ruma chi riyin majun achique ta mac nwil ta chrij, riche (rixin) chi ntek ta rucamisaxic chuwech cruz, xchaˈ. 	 Waatʋ wei kɔtəlaa sɔsaa na taŋlaa pa na-ɩ tɔ, pa naala kakiisasɩ sɩ: Ɩsɩɩ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ɩsɩɩ pa kama-ɩ səm tesika tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ cɔ samaa sɩ: Ye mpʋ ɩ́ pona-ɩ na ɩ́ kamɩ-ɩ tesika tɔɔ kɛ́ mə maɣamaɣa. Tɔfɔ ye má, ma ta na ɩsaɣatʋ nti ɩ lapa na ɩ́ mʋna səm tɔ.


Y ri Jesús can xbe wi cˈa. Y can sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri xetzekeˈ el chrij. Y rumariˈ niquipitzˈilaˈ cˈa quiˈ chrij, ye benak. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu təŋa-ɩ na pá tɛɛ, na samaa sɔsɔ təŋaɣa-ɩ na pə́ nyəka teu.


Y ruma cˈa chi ri winek riˈ can quetaman chi ri aj kˈatbel tzij can nrelesaj wi el jun chique ri yecˈo pa cárcel, rumariˈ xepe riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Pilato chi trelesaj el jun chique ri yecˈo pa cárcel. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa kʋlaa na pá kpa na pá maɣana Pilatɩ sɩ ɩ́ la-wɛ ɩsɩɩ ɩ tɩɩ lakɩ-wɛ tɔ.


Ri Andrés nabey cˈa xberilaˈ ri Simón ri rachˈalal y xberubij chare: Xkil ri Mesías. Ri Mesías ntel chi tzij ri Cristo. 	 Na Antəlɩɩ ɩnɩ ɩ sulina ɩ taalʋ Simɔŋ kɛ kancaalaɣa na ɩ́ heeli Simɔŋ sɩ: Tə hika Mesii. (Kilisiti kɛ pa yaa mpʋ na pa tɛ taa.)


Y wacami kacˈaxan chi yecˈo jojun chicojol ri ma niquicˈuaj ta pa ruchojmil ri quicˈaslen, xa yekˈoran y ma nicajoˈ ta yesamej, y niquinimilaˈ apo quiˈ pa tak mololen tzij ri xa ma nicˈatzin ta. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tə nɩɩwa sɩ lɛlaa wɛ mə hɛkʋ taa mpa paa caa pʋlʋ lapʋ tɔ, ye pə taɣa tɔm faʋ tike.


Riyoj majun bey cˈa xkachˈob ta chi queriˈ niquiben, ruma riyeˈ ma xu (xe) ta wi xquiyaˈ jun ofrenda riche (rixin) chi nucˈuex chique ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic. Riyeˈ xa can nabey xquijech quiˈ pa rukˈaˈ ri Ajaf riche (rixin) chi niquiben ri nrajoˈ Riyaˈ, y can xquijech chukaˈ quiˈ chupan ri samaj ri kachapon rubanic riyoj, can achiˈel ri nrajoˈ ri Dios. 	 Na tə taa hʋʋ sɩ pɩɩ tala ɩsəna mpi tɔ pə́ tɛɛ mpʋ. Kancaalaɣa ɩlɛ Tacaa kɛ pa ha pa tɩ. Pə waalɩ kɛ́ Ɩsɔ luɣu lapa na pá ha pa təɣɩ tá tɔtɔ.


Tek ri Jesús ntoc yan cˈa apo ri pa tinamit Jericó, ri chiriˈ chuchiˈ bey tzˈuyul cˈa jun achi. Y ri achi cˈa riˈ moy, y nucˈutulaˈ ca limosna chique ri winek ri yekˈax el queriˈ. 	 Yesu kɔma na ɩ́ kpɛɣɛtəna Yeliko ɩlɛ, sɛsɛ yʋlʋm nɔɣɔlʋ ɩ ka caɣa mpaaʋ nɔɣɔ ntɛ́ na ɩ́ lakɩ pala.


Ruma tek nimol iwiˈ, yecˈo kachˈalal ri xa niquitij yan ka ri quicˈuan apo y ma niquiyaˈ ta ca jubaˈ chique ri kachˈalal ri majun cˈo quiqˈui. Y rumariˈ, yecˈo cˈa ri xa majun niquitij ca, y yecˈo nicˈaj hasta yekˈaber el. 	 Pə wɛ ḿpʋ́ɣʋ́ kʋpam mɛɛ, ɩ́ cakʋɣʋ nyanaɣa tɛɛ təkpem tɔ paa wei ɩ huliɣina ɩ maɣamaɣa ɩ tɔɣɔnaɣa kɛ́. Nyɔɣɔsɩ ná tɔŋna lɛlaa kɛ kʋɣʋ na sʋlʋm náá kʋɣɩ lɛlaa.


Y chiriˈ chiquicojol ri sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon apo quiˈ, cˈo cˈa jun ri xchˈo apo y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tabanaˈ jun utzil cachˈo riqˈui ri wachˈalal y tabij chare chi tuyaˈ pe ri werencia ri rubanon ka riche (rixin) chare, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɣɔlʋ lɩɩ samaa taa na ɩ́ tɔ Yesu sɩ: Tacaa, heeli ma taalʋ sɩ má na-ɩ tə́ tala tá caa yelina-tʋɣʋ mpi tɔ.


Y tek ye benak, xpe jun nimalaj cakˈikˈ. Y ri jucuˈ ri ye benak wi xuchop ninoj pe chi yaˈ. Y rumariˈ xa jubaˈ ma yebe ka chuxeˈ yaˈ. 	 Tənaɣa heelimuɣu sʋʋ mapʋ na lʋm huuki na pə́ watəɣɩ pa kpɩɩlʋɣʋ taa, haləna kʋlɛ kʋ caa suɣu.


Y chukaˈ ri jun achi ri Nicodemo rubiˈ, ri achi ri xapon riqˈui ri Jesús pa jun chakˈaˈ, xapon cˈa chupan ri hora riˈ, rucˈuan apo mirra xolon riqˈui nicˈaj chic quiwech akˈom ri jubul ruxlaˈ. Y rucˈuan cˈa apo achiˈel xa jun quintal ri akˈom riˈ. 	 Tənaɣa Nikotɛm wei ɩ ka pola Yesu kiŋ kɛ ahoo taa tɔ ɩ́lɛ́ ɩ kɔna tulaalʋ miili na alʋwɛɛ na pə sitaa na pə wɛ kiloonaa ɩsɩɩ hiu na naanʋwa.


Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Tacaa Ɩsɔ na tá Sɔsɔ Yesu Kilisiti pá hʋ́lɩ́-mɛɣɛ pɛɛlɛɛ na pá ha-mɛɣɛ alaafəya.


Y ri achi achiˈel jun coronel xubij chare ri ti cˈajol chi titzolin, y ma tutzijoj ta chi xberubij yan ca chare riyaˈ. 	 Tənaɣa kʋmataŋ heela-ɩ sɩ: Tɛɛ, ama taa yele na nɔɣɔlʋ tasa nti n heela-m mpʋ tɔɣɔ nɩɩʋ.


Cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 Haləna má kɔna nyá kolontunaa, na ń loosi nyá nɔɔhɛɛ kɛ pa tɔɔ.


Y ri Jesús xubij chique: Ma xixcowin ta xiwelesaj ruma ma icukuban ta icˈuˈx jabel riqˈui ri Dios. Y can kitzij cˈa ri nbij chiwe: Xa riqˈui ta nicukubaˈ jubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ jun cukbel cˈuˈx ri xa achiˈel jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza, xa riqˈui riˈ yixcowin nibij chare re jun juyuˈ reˈ chi tel el waweˈ y tikˈax quelaˈ, y can xtikˈax wi. Y can ronojel cˈa xquixcowin xtiben, wi nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔwa ɩ ɩfalaa sɩ: Ɩ́ ta tɛ́ Ɩsɔ na mə taa na pə tɔɔ tɔɣɔ. Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ. Ye mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ka tɩɩ tala ɩsɩɩ sɔɔɣa pile kɛ yasəlaɣa, ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔ pulaɣa kanɛ sɩ ká kpɛsɩ na ká laɣasɩ, kaa kpɛsɩ kɛ́. Pʋlʋ kaa wɛɛ mpi ɩ́ ká kpisi tɔ.


Cˈa ya cˈa re wacami xukˈalajsaj chi riyix ri ma yix israelitas ta cˈo chukaˈ ri herencia xtiwil junan kiqˈui riyoj israelitas. Y junan chi yoj rukˈaˈ raken ri Cristo y kiche (kixin) konojel ri utzil ri rutzujun (rusujun) pe ri Dios. Y ronojel reˈ ruma ri Cristo Jesús y ruma chukaˈ kaniman ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Na tɔm kʋŋmɛlətʋ ntəɣəlɛ sɩ: Laapaalɩ Kʋpaŋ lapa na mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na Yuta nyə́ma pa təna pá hiki pa paa tete kɛ kʋpantʋ nti Ɩsɔ sɩɩ ɩ yəlaa tɔ tə taa, na pá pəsɩ kʋlʋm təkpataa, na Ɩsɔ tɔma sɩ ɩ lakɩ mpi na Yesu Kilisiti kiŋ tɔ piitim lɛmpɩ nyə́ma ná wɛ pə taa tɔtɔɣɔ.


Y sibilaj cˈa pa quichiˈ niquiben. Y ri aj tzˈibaˈ ri yecˈo quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos xeyacatej cˈa y xquibij: Re jun achi reˈ majun itzel rubanon ta. Y riqˈui jubaˈ jun espíritu o jun ángel ri takon pe ruma ri Dios, ri biyon chare ri chˈabel ri yerukˈalajsaj chkawech. Y wi queriˈ, man cˈa rucˈamon ta chi nikaben chˈaˈoj chrij ri Dios, xechaˈ. 	 Pə tɔŋna təmaɣa holinaʋ kɛ sɔsɔm sɔsɔm, ɩlɛna Falisanaa kpekəle taa nyə́ma napəlɩ mpa pa kɛ́ Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa sɔsaa tɔ pá kʋlɩ na pá səŋ nɔɔhɛɛ naalɛ sɩ: Tá tá ná apalʋ ɩnɛ ɩ kiŋ kɛ taalɩ nɔɣɔlʋ. Ntanyɩ ɩsɔtaa tillu yaa pʋlʋpʋ yɔɣɔtənana-ɩ.


Riyin ri Juan, yin anciano chiquicojol ri kachˈalal, ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit wachˈalal ixok ri can yit chaˈon ruma ri Dios, y chique chukaˈ ri awal. Riyin can kitzij chi yixinwajoˈ. Y ma xu (xe) ta wi riyin ri yinajowan iwuche (iwixin), xa can yixcajoˈ chukaˈ quinojel ri nicˈaj chic kachˈalal ri quetaman chic ri kitzij. 	 Sɔsɔ ma, má ŋmaakəna takəlaɣa kanɛɣɛ alʋ wei nyá Ɩsɔ ləsaa tɔ, na nyá piya mpa ma sɔɔlaa na tampana tɔ. Pə taɣa ma tike ma sɔɔləna-mɛ, ama pa təna mpa pa nyəmá tampana tɔ pa sɔɔla-mɛɣɛ.


¿La ma iwetaman ta cˈa riyix chi can yix rukˈaˈ raken ri Cristo? Y wi xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo, ¿la utz cami chi yixel el riqˈui Riyaˈ y yixoc rukˈaˈ raken jun ixok ri xa ma utzilaj cˈaslen ta rucˈuan? Ma utz ta. 	 Anɩ ɩ́ nyəmá sɩ mə tɔnəŋ kɛ́ Kilisiti tɔnʋɣʋ hɔɣɔləŋ kɛ́. Ma wɛʋ ɩsəntɔ tɔ pə nəɣəsəna má kpaɣa Kilisiti tɔnʋɣʋ tɔɔ pʋlʋ na má kpətəna apalaa təna alʋ na? Pəlɛ pə kaa la paa pəcɔ.


Y Riyaˈ xchˈo apo chique y xubij cˈa: Walcˈual, ¿la cˈo chic car ichapon riche (rixin) chi nitij? xchaˈ apo chique. Y ri discípulos xquibij pe chare: Majun, xechaˈ. 	 Tənaɣa Yesu kpɛɛsa-wɛ sɩ: Ma pəyalaa mɛ, ɩ́ ta hiki pʋlʋ taa? Ɩlɛna pɛlɛ pa cɔ-ɩ sɩ: Aaɩ yoo.


Y ri soldados can niquiben cˈa chi achiˈel niquiyaˈ rutzil ruwech ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chare: ¡Caquicot cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas! yechaˈ cˈa chare. Y can niquipakˈilaˈ cˈa rupalej chi kˈaˈ. 	 Ɩlɛna pá sʋʋ ɩ tɛɛ na pá sɛɛkɩ-ɩ sɩ: Yuta nyə́ma wulaʋ, fɔɔ. Na pá makɩ-ɩ kataasɩ.


Ruma kacˈaxan cˈa chi nubilaˈ chi ri Jesús aj Nazaret xtuwulaj re rachoch ri Dios, y chi xtujel el ronojel ri rubin ca ri Moisés ri nicˈatzin chi nikaben, xechaˈ. 	 Halɩ tə nɩɩ ɩ yɔɣɔtaa sɩ: Nasalɛtɩ Yesu ɩnɩ ɩ ká yɔkɩ tá Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ, na ɩ́ laɣasɩ kɔtasɩ nsi Moisi naa hʋla-tʋ tɔ.


Y rumacˈariˈ, tek ri Jesús xcamisex chuwech ri cruz y pa rox kˈij xbecˈastej pe, ri rudiscípulos xoka cˈa chiquicˈuˈx chi ri jun tzij riˈ rubin chique ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij. Y cˈacˈariˈ xquinimaj ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, y ri chˈabel ri ye rubin ca ri Jesús. 	 Pə tɔɔ kɛ́ waatʋ wei Yesu kɔma na ɩ́ sɩ na ɩ́ fe tɔ, ɩ ɩfalaa tɔɔsaa sɩ ɩ ka yɔɣɔta-tɩ. Haləna pá tɛ pa taa na Ɩsɔ Tɔm na Yesu kʋyɔɣɔtʋtʋ tɔtɔ.


Y ruma niquixibij quiˈ chi ri barco nberupaxij riˈ chiquiwech abej, rumariˈ xquirokij ka pa yaˈ cajiˈ anclas, riche (rixin) chi ri barco ma nibiyin ta chic. Ri cajiˈ anclas riˈ pa rachek cˈa ka ri barco yecˈo wi. Riyeˈ can nicajoˈ cˈa chi chanin ta niseker pe, pero ma jubaˈ cˈa niseker ta pe. 	 Pa nyama sɩ pə́ taa kɔɔ na kpɩɩlʋɣʋ yoona kʋkpaməŋ, ɩlɛna pá tisi kuulanaa sɔsaa kɛ liɣiti na kpɩɩlʋɣʋ waalɩ tɔɔ, na pá taŋaa tətɛɣɛtɛɣɛ sɩ pə́ nyaalɩ.


Y ri aj itz riˈ nisamej riqˈui ri Sergio Paulo ri aj kˈatbel tzij chiriˈ, jun achi ri can cˈo runaˈoj. Ri Sergio Paulo ri aj kˈatbel tzij xutek cˈa quisiqˈuixic (coyoxic) ri Bernabé y ri Saulo, ruma nrajoˈ nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ɩ́ na tɛtʋ ntɩ tə kʋfənɛɛ Seluyu Pɔɔlusi pa cakaɣana. Na kʋfənɛɛ ɩnɩ ɩ paasaa kɛ́ na ɩ́ wɛna laɣatʋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ yaa Paanapasɩ na Sɔɔlɩ sɩ pá polo ɩ tɛ na pá heeli-ɩ Ɩsɔ Tɔm.


Y nubij chukaˈ: Riyin cukul nucˈuˈx riqˈui ri Dios. Y nubij chukaˈ: Waweˈ yincˈo wi, ye wachibilan ri ye ralcˈual ri Dios ri ye ruyaˈon ri Dios chuwe, 	 Ɩ tɔma tɔtɔ sɩ: Maa tʋ Ɩsɔ kɛ́ naani. Ɩ tasa yɔɣɔtaɣa tɔtɔ sɩ: Má na piya mpa Ɩsɔ ha-m tɔɣɔlɔ.


Rumacˈariˈ, can nbij cˈa chiwe chi can quixcˈaseˈ y tiyaˈ ruchukˈaˈ ri caˈiˈ oxiˈ utz ri cˈa yecˈo na iwuqˈui ri xa quichapon yecom ka. Ruma riyin can ntzˈet wi cˈa chi ri yeˈibanalaˈ riyix ri yixcˈo pa tinamit Sardis, ma tzˈaket ta; y xa can ma tzˈaket ta wi chuwech ri Dios. 	 Kʋlɩ nyá naasɩ taa na ń la mpi pə kaasaa tɔ na pə́ nyɔɔ toŋ, pə́ taa kɔɔ na pə́ tɛɛsɩ səpʋ tənaŋnaŋ. Pə taɣa pʋlʋ, ma nawaɣa sɩ nyá kʋlapʋtʋnaa ta te teu kɛ ma Ɩsɔ ɩsɛntaa.


Riyin can kˈij kˈij cˈa xicˈojeˈ iwuqˈui chiriˈ pa rachoch ri Dios, tek xincˈut ri ruchˈabel chiwech y majun bey xinichop ta. Pero can quereˈ cˈo chi nibanatej, ruma can quereˈ wi ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ma na-mɛɣɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa kɛ́ kʋyɛɛŋ tənaɣa na má sɛɣɛsəɣɩ. Pəyele ɩ́ ta kpa-m. Ama pə lapa ɩsəntɔɣɔ sɩ pə́ la ɩsəna paa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa tɔ.


Y ri discípulos riˈ xquicˈom cˈa pe ri ti alaj bur chare ri Jesús. Cˈacˈariˈ xquiyaˈ cˈa quitziak chrij ri chicop riˈ, riche (rixin) chi ri Jesús xchˈoqueˈ el chrij. 	 Na pá pona-tɛɣɛ Yesu, na pá pɔ tə tɔɔ kɛ́ pa wontu, na Yesu caɣa pə tɔɔ.


Y pa jun tikakˈij pa tak a las tres, can jabel cˈa kˈalaj ri xutzˈet pa jun achiˈel achicˈ chi cˈo jun ángel riche (rixin) ri Dios ri xoc apo riqˈui y xubij chare: ¡Cornelio! xchaˈ ri ángel riˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ ilim kpiluɣu waatʋ ɩsɩɩ waaci makʋɣʋ tooso tɔ, pə lapa-ɩ ɩsɩɩ toosee taka na ɩ́ ná ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ təkelekele, na ɩ́ sʋʋ ɩ kiŋ na ɩ́ yaa-ɩ sɩ: Kɔɔnɛɛ.


Y ri kachˈalal riˈ ma xu (xe) ta wi etamatel ruwech, xa can xchaˈox (xchaˈ) chukaˈ cuma ri iglesias riche (rixin) chi nikachibilaj chukaˈ riyoj tek xtikacˈuaj ri ofrenda chique ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic pa Jerusalem. Re ofrenda reˈ jachon cˈa pa kakˈaˈ riyoj riche (rixin) chi nbekajachaˈ chique ri kachˈalal ri niquikˈaxaj rucˈayewal, y riqˈui riˈ ri Ajaf Dios can xtucˈul cˈa rukˈij rucˈojlen. Y reˈ xtucˈut chukaˈ chi riqˈui ronojel iwánima niyaˈ el ri ofrenda riˈ. 	 Pəlɛ pə paasi Yesu sɛɛlaa ka ləsəna-ɩ sɩ ɩ́ sɩɩkɩ-tʋɣʋ tá yɛla taa kɛ́ timpi timpi tə lakɩ təmlɛ kʋpantɛ tənɛɣɛ Tacaa teeli tɔɔ tɔ. Na pə hʋ́lə́ɣɩ́ tɔtɔɣɔ ɩsəna mpi tá luuŋ ná wɛɛ sɩ tə səŋna lɛlaa tɔ.


Yix cˈa riyix ri ratzˈamil ri quicˈaslen ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. Y wi ta re achiˈel atzˈan reˈ niqˈuis ta el ri ratzˈamil, ¿achique ta cˈa rubanic niban chare riche (rixin) chi queriˈ nitzolin ta chic pe ri ratzˈamil? Xa majun chic cˈa nicˈatzin wi; xa can nirokix el, y nipalbex cuma ri winek. 	 Mɛɣɛlɛ antulinya tɔm. Ama ye tɔm mpɩ pə lɔŋ kɔma na ɩ́ sɩ́, pepeɣe paa la na pə́cɔ́ pə tasa lɔŋ lapʋ? Pə kaa waasɩ pʋlʋ tɔtɔ ye pə taɣa lɔʋ na yəlaa fɛlɩ nɔɔhɛɛ.


Can xquemol wi cˈa pe chuwech quinojel ri winek riche (rixin) re ruwachˈulef. Y Riyaˈ can xquerujech cˈa, achiˈel nuben jun aj yukˈ tek jucˈan yeruyaˈ wi ri tak carneˈl, y jucˈan chic yeruyaˈ wi ri tak qˈuisicˈ (cabras). 	 Na atɛ piitimnaa təna ká koti ma ɩsɛntaa. Maa faɣasɩ yəlaa ɩsɩɩ tiikilu faɣasʋɣʋ heeŋ na pə́ŋ tɔ.


Y queriˈ chukaˈ majun cˈa discípulo ri más ta nim rukˈij que chuwech ri rutijonel. Xa cˈa ya tek nretamaj na jabel ronojel ri nicˈatzin, cˈacˈariˈ junan nuben el riqˈui ri rutijonel. 	 Təmlɛ kpɛlɛməlʋ ta kəlɩ ɩ hʋllʋ. Ama kpɛlɛməlʋ ɩ́ kɔma na ɩ́ nyɩ təkpəsəkpəsɩ, ɩ́ na ɩ hʋllʋ pa pəsa kʋlʋm kɛ́.


Jun winek ri can nrajoˈ ntoc wuche (wixin) riyin, nicˈatzin chi ma tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin, achiˈel jun ri can benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Yacˈa ri winek ri xa nupokonaj nukˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin y ma nrajoˈ ta yirutzekelbej, ma rucˈamon ta chi ntoc wuche (wixin) riyin. 	 Ye wei ɩ ta səɣəlɩ ɩ səm tesika na ɩ́ təŋɩ-m, pʋntʋ kaa pəsɩ na ɩ́ la ma ɩfalʋ.


Y ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ tek xbequisiqˈuilaˈ pe abej riche (rixin) chi yequiqˈuek chrij. Pero ri Jesús xrewalaˈ pe riˈ chiquicojol ri winek, xel pe chiriˈ pa rachoch ri Dios y xbe. 	 Tənaɣa pa kpaɣa pɛɛ sɩ pa yakɩ-ɩ. Ama Yesu ŋmɛlaa na ɩ́ lɩɩ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa.


Wi cˈo jun winek ri nuwulan ri rachoch ri Dios, ri Dios xtuwulaj chukaˈ ri nibano queriˈ riche (rixin) chi nberutijaˈ pokonal. Ruma ri rachoch ri Dios can lokˈolaj wi, y riˈ yix cˈa riyix. 	 Ye pə cəpa wei na ɩ́ wakəlɩ Ɩsɔ təcaɣalɛ, Ɩsɔ ká wakəlɩ pʋntʋ. Pə taɣa pʋlʋ, Ɩsɔ təcaɣalɛ wɛ kɛ́ tənaŋŋ na mə kiŋ kɛ ɩ cakɩ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa: Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: Ye wei ɩ kɛ́ tɔm nɩɩlʋ pʋntʋ ɩ́ nɩɩ.


Chupan ri wolajuj junaˈ tek ruchapon nikˈato pe tzij ri Tiberio César, ya cˈa riyaˈ ri cˈo pa quiwiˈ ye cajiˈ chic aj kˈatbel tak tzij y ri cajiˈ aj kˈatbel tak tzij riˈ yecˈa achiˈaˈ reˈ: Jun ya ri Poncio Pilato rubiˈ, ri nikˈato tzij pa Judea. Y ri jun chic, Herodes rubiˈ, ri nikˈato tzij pa Galilea. Y ri rox, Felipe cˈa rubiˈ, rachˈalal ri Herodes, y ri Felipe riˈ nikˈato tzij pa Iturea y pa Traconite. Y ri rucaj aj kˈatbel tzij, Lisanias rubiˈ, ri nikˈato tzij pan Abilinia. 	 Waatʋ wei wulaʋ sɔsɔ Tipɛɛ kawulaɣa pɩɩsɩ lapa naanʋwa na kakpasɩ tɔ, Pɔŋsɩ Pilatɩ ná kɛ́ Yuta kʋfənɛɛ, na Helɔtɩ náá kɛ́ Kalilee wulaʋ, na ɩ́lɛ́ ɩ neu Filipʋ náá tɔkɩ kawulaɣa kɛ Ɩtulee na Təlakoniti pə tɛtʋ taa, na Lisaniya náá kɛ́ Apileni wulaʋ.


Y ri Jesús can xumey cˈa tek xracˈaxaj ri chˈabel riˈ y xubij chique ri ye tzekelbeyon riche (rixin): Can kitzij nbij chiwe chi ri xbin re chˈabel reˈ, can rucukuban wi rucˈuˈx wuqˈui. Y majun cˈa wech aj Israel ri wilon ta ri can rucukuban ta rucˈuˈx wuqˈui, achiˈel re jun achi reˈ. 	 Yesu nɩɩ tɔm tənɛ, ɩlɛna ɩ́ pəsəna mpa pa təŋaɣa-ɩ tɔ pa tɔɔ na ɩ́ tɔ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ. Ma ta nata yʋlʋ kɛ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma taa na ɩ́ tɛma ɩ taa na Ɩsɔ kɛ́ ɩsəntɔ.


Ri Melquisedec ri yitajin ntzijoj chiwe yariˈ ri rey riche (rixin) ri tinamit Salem, y chukaˈ sacerdote riche (rixin) ri nimalaj Dios. Ri Melquisedec riˈ, xbe cˈa chucˈulic ri kamamaˈ Abraham y xuben chukaˈ bendecir, tek ri Abraham tzolijnek pe chubanic ri chˈaˈoj ri xuben quiqˈui ri reyes y xchˈacon ca chiquij. 	 Mɛləcisetɛɛkɩ ɩnɩ ɩ ka kɛ́ Salɛm wulaʋ, na ɩ kɛ́ ɩsɔtaa Ɩsɔ Sɔsɔ kɔtʋlʋ. Mɛləcisetɛɛkɩ ɩnɩ ɩ səŋna Apəlaham kɛ waatʋ wei ɩ́lɛ́ ɩ tɛma awulaa kɛ kəlʋɣʋ kɛ yoou taa na ɩ́ mələɣɩ kpente tɔ, na ɩ́ kooli-ɩ kʋpantʋ.


Quecˈareˈ rubanic tek xtiquir pe rutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruchˈabel ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ɩsɔ pəyalʋ Yesu Kilisiti Laapaalɩ Kʋpaŋ təcaallɛ ntɔ.


Y sibilaj ye qˈuiyirnek ri winek ri yeniman ri Ajaf Jesucristo, can chi achiˈaˈ y chi ixokiˈ. 	 Ama apalaa na alaa samaa mpa pa mʋkaɣa Tacaa tɔm na pá sɔɔsəɣɩ ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle tɔɔ tɔ, pa nyɔɔŋ tɔŋna hukuɣu kɛ sɔsɔm.


Ticˈutuˈ cˈa pe ri puek ri niyaˈ riyix riche (rixin) chi nitoj ri alcawal, xchaˈ chique. Y riyeˈ can yacˈariˈ xquicˈut apo ri puek chuwech; y ri puek ri xquicˈut apo, ya cˈa ri niquibij denario chare. 	 Ɩ́ hʋlɩ-m liɣitee wena ɩ́ fɛləɣɩ lampuu tɔ na má ná. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa ləsa liɣitee nyəɣəlʋɣʋ na pá cɛlɛ-ɩ.


Riyix majun bey niben ta queriˈ. Y astapeˈ ta chi ma can ta utz ri inaˈoj, pero riyix ya ri utz tak cosas ri niyaˈ chique ri iwalcˈual. Cˈa ta cˈa ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj, chi man ta xtuyaˈ pe ri nicˈutuj chare. Riyaˈ ronojel utz ri nuyaˈ pe chiwe. 	 Ye asaɣaa mɛ mɩɩ pəsa mə piya kɛ kʋpantʋ lapʋ, mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩ kaa la kʋpantʋ kɛ mpa pa sələməɣɩ-ɩ tɔ?


Y reˈ nucˈut cˈa chkawech chi ri kech aj Israel astapeˈ can quitijon quikˈij achique rubanic yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac, pero xa ma quilon ta. Xaxu (xaxe) wi ri can ye chaˈon ruma ri Dios ri xquil achique rubanic chi yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. Y ri nicˈaj chic kech aj Israel ri ma niquinimaj ta ri Dios, xa xcowirisex ri cánima. 	 Ɩlɛ pə lɩɩwa suwe? Pə lɩɩwa sɩ mpi Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma pɛɛkaɣa tɔ, pa ta hiki-wɩ. Ama mpa Ɩsɔ ləsaa tɔ pa tike pa hikina. Na mpa pɛlɛ pa kaasaa tɔ, pɛlɛ pa ta pəsɩ na pá cɛkəna.


Ri nabey achi, can riche (rixin) wi re ruwachˈulef, ruma riqˈui ulef xban wi. Yacˈa ri jun chic achi, can aj chilaˈ chicaj wi. Y riˈ ya ri Cristo ri Ajaf. 	 Atɛ tɛtʋ kɛ pa ŋmana kancaalaɣa Atam. Ama waalɩ waalɩ Atam ná lɩɩna ɩsɔtaa kɛ́.


Ri discípulos riˈ cˈa niquibilaˈ na cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa ri nrajoˈ nubij riqˈui re tzij reˈ, tek nubij: Xa jubaˈ chic cˈa? Xa ma yekˈax ta chkawech ri nubij, yechaˈ. 	 Pepeɣelɛ ɩ yaakɩ wɛɛ naalɛ kɛ cənɛ? Tə ta cɛkəna nti ɩ yɔɣɔta mpʋ tɔ.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wi nikanaˈ ka pa kánima chi majun kamac chuwech ri Dios, can majun cˈa xibinriˈil kiqˈui riche (rixin) chi yojapon apo chuwech. 	 Ma taapalaa pə tɔɔ kɛ́ ye pə ta heeli-tʋɣʋ natələɣɩ hatuu tá lotu taa, tə kaa nya Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛlɛ paa pəcɔ.


Y yecˈo cˈa ye qˈuiy chique ri winek ri xeniman riche (rixin) ri Jesús chupan ri kˈij riˈ. Ri winek cˈa riˈ niquibij: Yareˈ ri Cristo, ruma majun chic ri xtipe ta ri xtibano milagros achiˈel nuben re achi reˈ, xechaˈ. 	 Paa na mpʋ samaa ɩnɩ ɩ taa paɣalɛ mʋ Yesu tɔm na pá tɛ pa taa. Haləna pá tɔŋ sɩ: Mesii ɩ kɔma ɩ ká la piti təma na a kəlɩ ɩnɛ ɩ nyəna na?


Y yacˈariˈ tek xeˈapon ri rudiscípulos y riyeˈ jun wi jubaˈ xquinaˈ ruma nitzijon riqˈui jun ixok aj Samaria. Pero ri discípulos majun xquibij chare ri Jesús: ¿Achique nacˈutuj chare? o ¿Achique ri natzijoj riqˈui? Majun cˈa xquicˈutuj ta chare. 	 Yesu na alʋ pa tɔŋna yɔɣɔtaɣa kɛ ḿpʋ́ɣʋ́ ɩlɛna ɩ ɩfalaa tala, na pə́ la-wɛɣɛ piti kɛ́ mpi pə tɔɔ ɩ na alʋ taka pa yɔɣɔtəɣɩ tɔ. Paa na mpʋ pa taa nɔɣɔlʋ ta pɔɔsɩ sɩ: Pepeɣe n caa ɩ kiŋ? Yaa ntiɣi nyá yɔɣɔtəɣəna-ɩ?


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca, nubij: Riyin xtinyaˈ cˈa jun achiˈel Abej ri pa tinamit Sion. Y re achiˈel Abej reˈ can chaˈon wi. Can cˈo wi rejkalen, y can xticˈatzin wi chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ma nitzak ta. Y ri winek ri xqueniman riche (rixin) Riyaˈ, majun achique ruma xqueqˈuixbitej. 	 Pə taɣa pʋlʋ, pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Pəlɛ kʋpantɛ taa kʋpantɛ kɛ ma ləsaa. Pənɛntɛ ma sɩɩ-tɛɣɛ Siyɔŋ, sɩ tə́ wɛɛ kite tɛɛ pəlɛ. Na ye wei ɩ tɛma-tɛ na ɩ taa, pʋntʋ kaa kɔɔ na ɩ́ yɔɣɔtɩ sɩ ye maa nyəmá.


Sibilaj yit nacanic riqˈui ri anaˈoj. Xtincˈut na peˈ chawech wacami. Wi riyit nabij chi animan chic ri Dios y xa majun utzil naben ta, can majun nicˈatzin wi tek xabij chi xanimaj. Xa yit achiˈel jun caminek ri majun nicowin nuben. 	 Yʋlʋ kʋmɛlɛŋ nyá, n caa ń cɛkəna sɩ taa tɛmnaʋ na Ɩsɔ kɛ́ yem na təma fɛɩ, ɩɩ waasəɣɩ pʋlʋ?


Xutek cˈa rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista chiriˈ pa cárcel. 	 Tənaɣa ɩ kʋsa yʋlʋ na ɩ́ polo ɩ́ sɛtɩ Lʋm Sɔlʋ Yohaanɩ nyʋɣʋ kɛ saləka taa.


Y ri achi aj cˈas xubij cˈa: Riyin cˈo jun ciento barril aceite olivo ri nucˈas, xchaˈ. Y ri rumayordomo ri beyon achi xubij cˈa chare ri aj cˈas: Ya ruwujil ri acˈas reˈ. Y wacami aninek catzˈuyeˈ ka y tabanaˈ chic ca jun ruwujil. Y chupan ri jun wuj ri xtaben, tabanaˈ cˈa ka chupan chi xa nicˈaj ciento barril aceite ri acˈas. 	 Ɩ́lɛ́ sɩ: Olifinaa nim tonoonaa nɩɩnʋwa (100) kɛ ma wɛna-ɩ kəmlɛ. Tənaɣa təmlɛ tʋ ɩnɩ ɩ heela-ɩ sɩ: Nn naa pə takəlaɣa ntɔ, caɣa lɔŋ na ń ŋmaa sɩ nim tonoonaa nɩɩlɛ na naanʋwa.


Y tek kˈaxnek chic ri uxlanibel kˈij, nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, ri María Magdalena y ri jun chic ixok ri María chukaˈ rubiˈ xebe cˈa chuchiˈ ri jul ri acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús. 	 Kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ tɛɛwa na pə fe cimaasɩ, ɩlɛna Makətala Malɩ na Malɩ lɛlʋ pá kʋlɩ tanaŋ təpam sɩ pa puki pəlaaʋ tɔɔ.


Y ma rajawaxic ta chi nitoˈox (nitoˈ) ruma jun winek, ruma pa ruqˈuexel chi que ta riˈ nibanatej, xa ya ri Dios ri nitoˈo riche (rixin) ri winek, ruma can ya Riyaˈ ri niyaˈo kacˈaslen, ri cakˈikˈ ri nikajikˈaj, y ronojel ri nicˈaj chic cosas. 	 Pəlɛ pə paasi, pə fɛɩ ɩsɩɩ ɩ taŋaa sɩ yəlaa ɩ́ tʋ-ɩ niŋ kɛ natəlɩ tə taa kɛ́ paa pəcɔ. Pə taɣa pʋlʋ, ɩnɩ ɩ tənna yəlaa təna wɛna pa ɩsɛ na pá feesiɣi, na ɩnɩ ɩ haakəna-wɛɣɛ pə təna.


Y tek xapon cˈa ri semana chi yesamej pa rachoch ri Dios ri jumoc sacerdotes ri can cachibil quiˈ riqˈui ri Zacarías, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ kʋyakʋ nakʋlɩ pə tala Sakalɩ looŋa təmlɛ waatʋ, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ tɔŋna kɔtʋɣʋ təmlɛ lapʋ kɛ Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa.


Ri winek riche (rixin) re tiempo reˈ sibilaj ye itzel y xa ma niquinimaj ta chic ri Dios. Riyeˈ xa can nicajoˈ chi riyin nben na jun milagro chiquiwech cˈacˈariˈ yinquinimaj. Xa ma ya ta cˈa ri nicajoˈ riyeˈ ri xtibanatej. Ma que ta riˈ. Xa can xu (xe wi) achiˈel ri xbanatej riqˈui ri profeta Jonás ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xaxu (xaxe) wi riˈ ri retal ri xtibanatej, xchaˈ ri Jesús. Y xbe ye rachibilan ri rudiscípulos; xeruyaˈ ca quiyon ri achiˈaˈ riˈ. 	 Kʋfalaŋ yəlaa asaɣaa mpa paa tɛŋ Ɩsɔ na pa taa tɔ pa pɛɛkəɣɩ sɩ pá la-wɛɣɛ piti təmlɛ. Ama pa kaa na piti təmlɛ natəlɩ se. Ye pə taɣa Yonaasɩ nyəntɛ. Ɩ yɔɣɔta mpʋ, ɩlɛna ɩ́ yele-wɛ na ɩ́ tɛɛ.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can nrayin pe chi tek cˈa ma jane yinapon ta chuwech ri camic, junan nikaben re jun waˈin riche (rixin) re jun pascua reˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ɩsəna ma nyɩɩla teu sɩ má na-mɛ tə́ tɔɣɔ Tɛɛʋ acima tɔɣɔnaɣa na pə́cɔ́ má sʋʋ ma kʋnyɔntɔɣɔlɛ taa tɔ pə wɛ sɔɣɔntʋ.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri ye rudiscípulos: ¿Achique ruma tek ma xicukubaˈ ta icˈuˈx wuqˈui? Yacˈa ri discípulos quixibin quiˈ. Can xquimey tek xquitzˈet ri xbanatej, y xquicˈutulaˈ chiquiwech: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma tek nichˈo chique ri cakˈikˈ y ri yaˈ, can niquinimaj wi rutzij, xechaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ pɔɔsa-wɛ sɩ: Mə taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ kɛlɛ le ɩlɛ? Tənaɣa sɔɣɔntʋ na piti kpa Yesu ɩfalaa, na pá tɔŋ təma sɩ: Aweɣelɛ ɩnɛ ɩnɩ na halɩ ɩ́ yɔɣɔtəɣəna heelim na lʋm na pə́ nɩɩkəna-ɩ?


Pero riyaˈ xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Ri xcˈachojsan wuche (wixin) xubij chuwe: Tacˈoloˈ el la awarabel y cabiyin. 	 Ama kʋtɔntʋ na cɔ-wɛ sɩ: Wei ɩ waasa-m tɔ ɩnɩ ɩ heelina-m sɩ má kɛlɩ ma kʋhəntʋɣʋ na má tɔ.


Ri wetaman riyin xaxu (xaxe wi) cˈa chi riyaˈ xucˈuex cˈa chilaˈ chupan ri lugar riche (rixin) quicoten, ri acuchi (achique) xeracˈaxaj chˈabel ri majun winek nilo ta rubixic, chˈabel ri ma yatel ta chare jun winek chi nubij. 	 Na ɩ́ nɩɩ pa yɔɣɔtaɣa tənaɣa tɔmnaa mpa yʋlʋ kaa pəsɩ na ɩ́ yɔɣɔtɩ tɔ, na pə ta tɩɩ haʋ yʋlʋ pəyaɣa sɩ ká yɔɣɔtɩ tɔ.


Y tek ri Dios xuben ri trato riqˈui ri Abraham ojer ca, xutzuj (xusuj) cˈa ri utzil chare ri Abraham y chare ri riy rumam ri xticˈojeˈ. Ri Dios ma xchˈo ta cˈa chiquij quinojel ri ye riy rumam ri Abraham ri xquecˈojeˈ. Ma que ta riˈ. Xaxu (xaxe wi) chrij jun ri xchˈo wi. Y ri jun riˈ, ya ri Cristo. 	 Aŋha, ḿpʋ́ɣʋ́ pə wɛɛ na nti Ɩsɔ ka tɔma sɩ ɩ ká la Apəlaham na ɩ pəyaɣa tɔ. Pa ta ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ ɩ piya, sɩ pə taa kɔɔ na pə́ lá ɩsɩɩ yəlaa paɣalɛ. Ama pa tɔmaɣa sɩ: Nyá pəyaɣa, sɩ pə́ hʋ́lɩ́ sɩ yʋlʋ kʋlʋm kɛ pa paasənaa, na yʋlʋ ɩnəɣəlɛ Kilisiti.


Y ri tzij riˈ ma xkˈax ta chiquiwech ri discípulos, ruma ma yaˈon ta kˈij chique chi nikˈax chiquiwech, y riyeˈ niquixibij cˈa quiˈ niquicˈutuj chare ri Jesús chi achique ri xubij chique. 	 Ama Yesu ɩfalaa ná tá cɛkəna tɔm tənɛ ɩnɩ. Tə hʋwɛɛ ka wɛ-wɛɣɛ ɩŋmɛsaʋ kɛ́, sɩ pá taa cɛkəna tə tapʋɣʋ. Paa na mpʋ pa nyámna tə pɔɔsʋɣʋ.


Yacˈa ri ángel xubij chique: Ma tixibij ta iwiˈ. Tiwacˈaxaj na peˈ re nwajoˈ nbij chiwe, can riche (rixin) sibilaj quicoten. Y ma xu (xe) ta wi iwuche (iwixin) riyix re quicoten reˈ, xa can quiche (quixin) chukaˈ quinojel winek. 	 Ama ɩsɔtaa tillu tɔma-wɛ sɩ: Sɔɣɔntʋ ɩ́ taa kpa-mɛ. Pə taɣa pʋlʋ, ma kɔmaɣa sɩ ma heeliɣi-mɛɣɛ tɔm kʋpantʋ nti yəlaa təna laŋa ká hɛɛna teu tɔ.


Y chupan cˈa ri uxlanibel kˈij riˈ, ri Jesús xel cˈa pe chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios y choj cˈa xbe pa rachoch ri jun rudiscípulo ri Simón rubiˈ. Y chupan cˈa ri kˈij riˈ ri rujiteˈ ri Simón, yawaˈ riqˈui jun nimalaj cˈaten. Y ri yecˈo chiriˈ pa jay xquicˈutuj jun utzil chare ri Jesús chi tucˈachojsaj ri yawaˈ. 	 Yesu lɩɩna Yuta nyə́ma təkotile taa ɩlɛna ɩ́ polo Simɔŋ təyaɣa. Watʋ sʋʋkaɣa Simɔŋ yɔsɔ kɛ sɔsɔm, ɩlɛna pá wiina Yesu sɩ ɩ́ waasɩ-ɩ.


Pero ri achi ri rumozo ri rey xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, tabanaˈ cˈa jun utzil chi caxuleˈ pa tinamit Capernaum, ruma chi ri nucˈajol ya xa nicom. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ akewe ɩnɩ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Haɩ ma cɛ, tə tɛɛ pə́cɔ́ ma pəyaɣa ɩ́ taa kɔɔ na ká sɩ.


Ri Dios ma xupokonaj ta cˈa xuyaˈ pe ri Rucˈajol, riche (rixin) chi xcom kuma konojel riyoj. Y wi ma xupokonaj ta xuyaˈ pe ri Rucˈajol, ¿la man ta cˈa xtuyaˈ ronojel ruwech utzil chake nichˈob riyix? Can xtuyaˈ wi. 	 Ɩ ta kisina ɩ maɣamaɣa ɩ Pəyaɣa tɔɔ. Ama ɩ ha-kɛ təkpem kɛ́ tá təna tá tɔɔ. Tɔʋ, ɩ ta kisi ɩ Pəyaɣa haʋ, kacaŋfana pə təna mpi pə kaasaa tɔ?


Ri Moisés xuyaˈ ri ley pan ikˈaˈ, pero majun chiwe riyix nunimaj ta ri nubij ri ley riˈ, ruma chi riyix can nitij ikˈij riche (rixin) chi niwajoˈ yinicamisaj. 	 Ntɔŋ Moisi hʋla-mɛɣɛ Ɩsɔ sɛɛʋ kʋsəsɩɩtʋ təna na? Pə́cɔ́ paa mə taa kʋlʋm ɩɩ təŋəɣɩ-tɩ. Aŋha, na ɩ́ caa ɩ́ kʋ-m suwe?


Y ri chojlaj achi riˈ xcˈojeˈ cˈa chiquicojol ri winek riˈ. Y ruma chi kˈij kˈij xracˈaxaj y xutzˈet ri etzelal ri xequibanalaˈ ri winek, sibilaj cˈa xkˈaxo ri ránima, ruma ri ránima Riyaˈ can choj wi. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, yʋlʋpaŋ ɩnɛ ɩ ka wɛʋ pa hɛkʋ tɔ, paa kʋyaŋku ɩ naakaɣa kɛ́ na ɩ́ nɩɩkɩ yaasinaa asaɣaa panɛ, na lakasɩ ɩsaɣasɩ nsɩ sɩ pɛkəlaɣaa-ɩ kɛ́.


Y ruma cˈo ri kitzij ri pa tak kánima, rumariˈ nikajoˈ kiˈ. Y ri kitzij xticˈojeˈ cˈa kiqˈui riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, tampana kɛ tə tɔkaa na anəɣɩ tɩɩ tɔkɩ tam.


Yacˈa ri achi ri principal chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj itzel xunaˈ chare ri Jesús ruma xucˈachojsaj ri ixok chupan ri uxlanibel kˈij. Rumariˈ ri achi principal xubij chique ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ: Ronojel semana cˈo wakiˈ kˈij riche (rixin) chi yojsamej. Y chupan cˈa ri kˈij riˈ, quixpe riqˈui ri Jesús riche (rixin) chi yixcˈachojsex, y ma ya ta chupan jun uxlanibel kˈij, xchaˈ. 	 Ɩsɩɩ Yesu lapʋ na yʋlʋ hiki alaafəya kɛ kʋyakʋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule kɛ mpʋ tɔ pə ta maɣa Yuta nyə́ma təkotile nyʋɣʋ tʋ ntɛ́. Tənaɣa ɩ pəsəna samaa sɩ: Kʋyɛɛŋ naatoso kɛ pa lakɩ təmlɛ. Ye ɩ́ caa ɩ́ hiki alaafəya, ɩ́ kɛɛsəna kʋyɛɛŋ ɩnɩ ɩ taa na ɩ́ kɔɔ. Ɩ́ taa kɔŋ kʋhɛɛsʋɣʋ wule sɩ pá ha-mɛɣɛ alaafəya.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, cˈo cˈa jun achi ri biyon ca: Ajaf Dios, ¿achique ta cˈa rucˈojlen ri winek riche (rixin) chi can noka chacˈuˈx? ¿Y achique ta cˈa chukaˈ rukˈij ri xa riqˈui winek alaxnek wi, riche (rixin) chi can nanataj pe? 	 Ama nɔɣɔlʋ yɔɣɔta Ɩsɔ Tɔm taa kɛ́ tiili sɩ: Haɩ Ɩsɔ, yʋlʋ kɛ́ we na ń tɔɔsəɣɩ ɩ tɔm? Yʋlʋ wɛʋ mpʋ təkpem tɔ ɩ kɛ́ we na ń paasəɣəna-ɩ?


Ri achi ri rumozo ri rey, tek xracˈaxaj chi ri Jesús petenak cˈa quelaˈ pa Judea y xapon ri chiriˈ pa Galilea, xbe cˈa riqˈui. Riyaˈ xberucˈutuj jun utzil chare riche (rixin) chi nucol ta ri rucˈajol chuwech ri camic, ruma ri cˈajol riˈ ya xa nicom yan ka. 	 Akewe nɩɩwa sɩ Yesu lɩɩna Yuta na ɩ́ kɔɔ Kalilee, ɩlɛna ɩ́ polo na ɩ́ sələmɩ-ɩ sɩ: Ma pəyaɣa wɛ Kapənahum na ká caa səpʋ, polo ń waasɩ-kɛ.


Queˈitzˈetaˈ na peˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, riyeˈ majun quiticoˈn niquiben ta, y majun cosecha niquelesaj, ni majun chukaˈ quicˈujay riche (rixin) chi quiyacon ta quijal. Ma riqˈui wi riˈ riyeˈ can yewaˈ, ruma ya ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ri niyaˈo quiway. ¿Cˈa ta cˈa riyix man ta xtuyaˈ iway ri Dios, tek riyix más iwejkalen que chiquiwech ri aj xicˈ tak chicop? 	 Ɩ́ nyənna sumasɩ na ɩ́ na. Sɩɩ haləɣɩ, pəyele sɩɩ kʋŋ. Sɩɩ nyəkəɣɩ tɔɣɔnaɣa kɛ kpeeŋ taa. Paa na mpʋ mə Caa wei ɩ wɛ ɩsɔtaa tɔ ɩnɩ ɩ caləɣəna-sɩ. Na mə tá kəlɩ sumasɩ kɛ tɔm napəlɛ?


Y yecˈo cˈa chukaˈ ye caˈiˈ alekˈomaˈ ri ye ucˈuan el, riche (rixin) chi yecamisex junan riqˈui ri Jesús. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa kpɛŋna yəlaa asaɣaa kɛ naalɛ tɔtɔ sɩ pa kʋɣɩ pá na Yesu.


Nataˈ Dios, riyit ri yit choj riqˈui ronojel, man cˈa etaman ta awech cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Pero riyin can wetaman wi awech, y re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe, can xquetamaj cˈa chukaˈ chi yit cˈa riyit ri xatako pe wuche (wixin). 	 Ma Caa, tampana təŋlʋ, antulinya yəlaa ta nyɩ-ŋ. Ama má má nyəma-ŋ, na panɛ ɩnɩ pɛlɛ pa nyəmá sɩ nyá tilina-m.


Y tek ri rijitaˈk tak achiˈaˈ xeˈapon riqˈui ri Jesús, sibilaj cˈa xquicˈutuj utzil chare. Y xquibij chukaˈ chare: Can rucˈamon wi cˈa chi naben re jun utzil reˈ chare ri capitán. 	 Pɛlɛ pa tala Yesu kiŋ, ɩlɛna pá wiina-ɩ təkpɛɛ sɩ: Apalʋ ɩnɩ ɩ nəɣəsəna ń waasɩ-ɩ.


Ri Tataˈixel can xojrucol yan chukaˈ pa rukˈaˈ ri rajawalul ri kˈekuˈm y xojrukˈaxaj pa rukˈaˈ Jun ri sibilaj nrajoˈ. Y riˈ, ya ri Rucˈajol, 	 Ɩnɩ ɩ lɛɛkəna-tʋɣʋ ahoo səkpɛtʋɣʋ tɛɛ asaɣaa sɔsaa niŋ taa na ɩ́ sʋsɩ-tʋɣʋ ɩ luɣu tɛɛ Pəyaɣa kawulaɣa taa.


Chupan ri ley ri ruyaˈon ca ri Moisés, nubij chi ri yebano quereˈ, quecamisex chi abej. ¿Achique cˈa nabij riyit? ¿Utz o ma utz ta nikacamisaj chi abej re jun ixok reˈ? xechaˈ chare. 	 Moisi yɔɣɔta ɩ kʋsəsɩɩtʋ taa sɩ, alʋ ɩ́ lapa mpʋ pə taka, tə yaɣa-ɩ pɛɛ na tə́ kʋ-ɩ. Nyá ná we?


Ri uva ri xerukupij ri ángel, can cˈa chuchiˈ el ri tinamit xbeyitzˈ wi. Y ri pila ri xyitzˈ wi ri uva, tek xbeˈel pe ri ruyaˈal ri uva chupan, ya xa can quicˈ chic. Y can sibilaj qˈuiy, ruma ri raken xapon cˈa pan oxiˈ ciento kilómetros. Y ri quicˈ riˈ ntel anej cˈa pa quichiˈ ri quiej ri acuchi (achique) niyaˈox (nyaˈ) wi ri freno. 	 Ɩlɛna pá nyaasɩ lɛsɛŋ kɛ ɩcatɛ waalɩ kɛ́ tənyaasəlɛ taa, na caləmʋɣʋ lɩɩna tənyaasəlɛ təna na kʋ kpe kpokpokpo na pə́ polo ɩsɩɩ kilomɛɛtələnaa ŋmʋnʋɣʋ na nɩɩwʋwa (300), na pə luma ɩsɩɩ mɛɛtəlɩ kʋlʋm na hɔɣɔlʋɣʋ.


Ri tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef yacatajnek cˈa coyowal chawij riyit, pero xa can xoka ri kˈij riche (rixin) chi riyit nayaˈ ri awoyowal pa quiwiˈ. Y can yacˈa chukaˈ reˈ xoka ri kˈij riche (rixin) chi riyit nakˈet tzij pa quiwiˈ ri caminakiˈ. Pero chique ri asamajel ri yekˈalajsan ri achˈabel ri nibix profetas chique y chique ri lokˈolaj tak awalcˈual y ri yeyaˈo akˈij, can xtayaˈ cˈa utzilaj rajel ruqˈuexel chique, chi chˈutiˈk chi nimaˈk. Y can xoka cˈa chukaˈ ri kˈij chi riyit naqˈuis quikˈij ri winek ri yetajin niquiqˈuis rukˈij ri ruwachˈulef, xechaˈ ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij. 	 Piitimnaa mʋkaɣa pááná kɛ sɔsɔm. Pənɛntaa kɛlɛ pə talaa sɩ nyaa hʋlɩ nyá pááná. Sətaa hʋʋnaʋ tala mpʋ. Pənɛntaa kɛlɛ pə talaa sɩ ń fɛlɩ nyá pəyalaa Ɩsɔ kʋyɔɣɔtʋtʋ tɛləsəlaa kɛ pa fɔɔtɔ. Na ń fɛlɩ nyá nyə́ma təna mpa pa nyaŋna-ŋ tɔ. Paa sɔsaa paa piya. Na pənɛntaa kɛlɛ pə tala ń wakəlɩ mpa pa wakələɣɩ tɛtʋ tɔ.


Rumacˈariˈ ri beyon riˈ xuchˈob ka pa ránima: ¿Achique ta jun nben riche (rixin) chi queriˈ nyec ronojel ri nucosecha? Ruma majun chic nyaˈ wi re nicˈaj chic, xchaˈ. 	 Ɩlɛna ɩ́ caɣa na ɩ́ maɣasɩ ɩ taa sɩ: Ɩsənaɣalɛ maa la ɩlɛ? Kpeeŋ ɩɩ takɩ-m sɩ má nyəkɩ ma tɔɣɔnaɣa.


Y ri Abraham quitataˈ riyeˈ y katataˈ chukaˈ riyoj israelitas ri banon ri circuncisión chake, wi can kacukuban chukaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios achiˈel ri xunimaj el ri Abraham tek ma jane banon ta ri circuncisión chare. 	 Ɩ pəsa pɛllaa caa tɔtɔ. Ɩlɛ pə taɣa mpa pa mʋɣʋləɣəna pɛlʋɣʋ tɔm tike tɔɣɔ ma tɔŋ. Ama mpa pa təŋa tá caa Apəlaham ɩkpatɛ na pá tɛ Ɩsɔ na pa taa ɩsɩɩ ɩ́lɛ́ ɩ ka tɛmnaʋ Ɩsɔ na ɩ taa na pə́cɔ́ pá pɛləɣɩ-ɩ tɔɣɔ.


Y chiˈiwonojel tinimaj cˈa quitzij quinojel ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo, ruma ri Ajaf queriˈ nrajoˈ chi niben. Tinimaj cˈa rutzij ri aj kˈatbel tzij ri nibix rey chare, ruma ya riyaˈ ri aj kˈatbel tzij ri cˈo más rukˈij. 	 Ɩ́ tʋɣʋna sɔsaa mpa yəlaa sɩɩwa tɔɣɔ Tacaa tɔɔ, paa Lom wulaʋ sɔsɔ wei ɩ tɩ pə təna tɔ.


Can ma junan ta cˈa ri niquichˈob chrij ri Cristo; ruma xa jun wi nubij la jun y jun wi chic nubij la jun. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ samaa faɣa Yesu tɔɔ.


Y xabachique cˈa winek, astapeˈ xa jun vaso raxyaˈ nuyaˈ chare jun ri ma can ta nim rukˈij pero ruma chi yin rutzekelben, kitzij nbij chiwe chi can cˈo wi rajel ruqˈuexel ri xtucˈul. 	 Tampana kɛ má, ma heeliɣi-mɛ, wei ɩ́ ha lʋm sasala anɛ a maɣamaɣa kɛ piya sənɛ sɩ taa nakəlɩ kɛ ka kɛ́ ma ɩfalʋ tɔ pə tɔɔ, pʋntʋ kaa laŋ pə kasəyaɣa.


Y riqˈui riˈ, ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios ri pa tak tinamit riˈ, can xcukeˈ wi quicˈuˈx, y kˈij kˈij quichapon yeqˈuiyer ruma yecˈo ri yeˈoc apo quiqˈui riche (rixin) chi niquinimaj ri Ajaf. 	 Yesu sɛɛlaa tɔŋna toŋ hikuɣu kɛ pa Ɩsɔ sɛɛʋ taa na pa nyɔɔŋ tɔŋna sɔɔsʋɣʋ kɛ paa ɩfemle nte.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xoc apo ri pa tinamit Jericó, y nikˈax cˈa el. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu sʋʋ Yeliko, ɩlɛna ɩ́ faɣana ɩcatɛ taa na ɩ́ tɛɛkɩ.


Rumariˈ cˈo jun tzij ri nubij: Cacˈastej cˈa riyit ri xa achapon waran, catel cˈa pe chiquicojol ri ye achiˈel caminakiˈ. Ma cacˈojeˈ ta chic pa kˈekuˈm, y ri Cristo can xtusakirisaj wi ri acˈaslen. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pə tɩɩ wɛɛ, ye pə kula pʋlʋ tɔɔ na pə́ naakɩ təcɛɩcɛɩ, pəlɛ pə pəsəɣɩ fətəla kɛ́. Pə tɔɔ kɛ́ pa yɔɣɔtəɣɩ sɩ: Nyá wei n tooki tɔ fe mpʋ. Kʋlɩ na ń lɩɩ sətaa taa, Kilisiti ká cɛ nyá səkpɛtʋɣʋ.


Ruma ya ri Dios xbano chake chi nikacˈuaj jun cˈacˈacˈ cˈaslen riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús, riche (rixin) chi queriˈ nikacˈuaj jun cˈaslen utz y nikaben utzilaj tak samaj; ruma yariˈ ri ruchˈobon pe ri Dios pa kawiˈ ojer ca chi nikaben. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ Ɩsɔ ŋmana-tʋ, na tá na Yesu Kilisiti tə kpɛntaa tɔɣɔ ɩ ŋma-tʋɣʋ mpʋ sɩ tə́ lakɩ təma kʋpana nna ɩ ka taɣanaa na ɩ́ sɩɩ tɔɣɔ sɔsɔm.


Ri María, can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj el queriˈ, can yariˈ xyacatej el ri acuchi (achique) tzˈuyul wi y chanin xbe. Riyaˈ xbe cˈa acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús. 	 Waatʋ wei Malɩ nɩɩ mpʋ tɔ ɩ kʋlaa təwaka na ɩ́ polo Yesu kiŋ,


Ri kachˈalal cˈa ri xqueˈapon chilaˈ iwuqˈui, can chi ye oxiˈ sibilaj ye utz. Ruma ri kachˈalal Tito can wachibil wi, y can yirutoˈ wi cˈa chubanic ri samaj chicojol riyix. Y ri ye caˈiˈ chic kachˈalal, riyeˈ can ye takon cˈa pe cuma ri iglesias y ruma ri quicˈaslen riyeˈ, ri Cristo can niyaˈox (nyaˈ) rukˈij rucˈojlen. 	 Ye Titʋ ɩlɛ ma waalɩ tʋ ntɛ́ ɩlɛ, má na-ɩ tə lakəna təmlɛ kɛ mə tɔɔ. Tá taapalaa lɛlaa mpa pa sɩɩ-ɩ tɔ, Yesu sɛɛlaa kpeka tilina pɛlɛ, na pɛlɛ pa lakɩ kɛ́ sɩ pá ha Kilisiti kɛ teeli.


Ri wánima, can niquicot riqˈui ri ruley ri Dios. 	 Hatuu ma lotu taa ma sɔɔla Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ mɛɛ.


Can konojel cˈa riyoj kacˈulun ri rutzil ránima ri Cristo. Can ma nitaneˈ ta cˈa chi yeruyaˈ pe ri utzil riˈ pa kawiˈ. 	 Ɩ kʋpantʋ sɔsɔɔntʋ tɔɔ, tá təna tə nɩɩ ɩ leleŋ pə tɩɩ fɛɩ. Ɩ lapa-tʋɣʋ kʋpantʋ kɛ təma tɔɔ, tənɛ tə tɛŋ na tənɛ tə lɛɛtəɣɩ.


Y Riyaˈ xbe cˈa chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios pa ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea. Xabachique cˈa tinamit ri xapon wi, Riyaˈ xutzijoj ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y chukaˈ can xerelesalaˈ cˈa ri itzel tak espíritu. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ sʋʋ Kalilee tɛtʋ təna taa kɛ́ cɔɔʋ, na ɩ́ lakɩ waasʋnaa kɛ Yuta nyə́ma təkotilenaa mpa pa wɛna təna tɔɔ tɔ pa taa, na ɩ́ tɔɣɔnəɣɩ alɔɣaa.


Ruma ri Jesucristo ma riy rumam ta ca ri Leví, Riyaˈ can riy rumam ca jun chic achi. Y ri ye riy rumam ca ri achi riˈ majun bey ye oconek ta sacerdotes. 	 Tɔʋ, Tacaa wei ɩ tɔm pa yɔɣɔtəɣɩ ɩsəntɔ tɔ ɩ kɛ́ kpekəle lɛntɛ tʋ kɛ́. Na pa kpekəle taa tʋ nɔɣɔlʋ taa lata kɔtʋlʋ sɔsɔ təmlɛ kɛ kɔtaɣa təlatɛ taa.


Ri rucaˈn achi can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij el, riyaˈ xcom el y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. Ri rox achi can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij el, achiˈel ri caˈiˈ nabey tak rachˈalal y ri ixok cˈa xcˈojeˈ na ca. Y quecˈariˈ xquicˈulwachilaˈ el chi ye wukuˈ cachˈalal quiˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ naalɛ nyəŋ səpa, pəyaɣa fɛɩ, na tooso nyəŋ tɔtɔɣɔ mpʋ. Haləna pə́ polo pə siɣili pa naatosompɔɣɔlaɣa ŋkɛ ka tənaɣa mpʋ təpaɩ, nɔɣɔlʋ ta hikina-ɩ pəyaɣa.


Riyin can chuwech wi cˈa ri Dios nbij chiwe achique ri cˈo pa wánima, y achique ruma ma yin aponak ta iwuqˈui. Xa ruma chi sibilaj njoyowaj iwech y ruma chukaˈ chi ma nwajoˈ ta yibechapon chiwe, rumariˈ tek ma jane quinapon chic jun bey chilaˈ pa Corinto iwuqˈui riyix. 	 Na Ɩsɔ, mə waalɩ takʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kisa Kɔlɛntɩ kɛ məlʋɣʋ. Na ye ma tɩɩ looliɣi kɛ́, Ɩsɔ ɩ́ kʋ-m.


Tek xseker cˈa pe, xquimol cˈa quiˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, ri principaliˈ tak sacerdotes, y chukaˈ ri aj tzˈibaˈ. Y ri Jesús xucˈuex cˈa apo chiquiwech ri achiˈaˈ riˈ, ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: 	 Kʋ fema, ɩlɛna Yuta nyʋɣʋ nyə́ma nyʋɣʋ nyə́ma na kɔtəlaa sɔsaa na Ɩsɔ Tɔm sɛɣɛsəlaa pá koti pa təma. Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pona Yesu kɛ́ pa kotuɣu sɔsɔɔʋ taa.


riche (rixin) chi man ta xquika pa quikˈaˈ ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo ri chiriˈ pa Judea. Y chukaˈ xticˈutuj ta chare ri Dios chi ri lokˈolaj tak kachˈalal ri pa tinamit Jerusalem chilaˈ pa Judea, jabel ta rucˈulic xtiquiben chare ri ofrenda ri xtinjech chique. 	 Ɩ́ sələmɩ, ɩlɛna pə́ ləsɩ-m Yuta nyə́ma mpa pa ta mʋ Tacaa tɔm tɔ pa niŋ taa. Ɩlɛna Ɩsɔ yəlaa mpa pa wɛ Yosalɛm tɔ, pá mʋ sənaʋ ŋku ma pukina-wɛ tɔɣɔ teu təkpa.


Pero ri Jesús xubij chique: Can kitzij cˈa re nbij chiwe: Quinojel cˈa winek ri yemacun, can nikˈalajin chi ye ximil pa rukˈaˈ ri mac. 	 Tənaɣa Yesu cɔ-wɛ sɩ: Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo, maa cɛsəɣɩ, wei ɩ lakɩ ɩsaɣatʋ tɔ, pʋntʋ pəsa tə yom kɛ́.


Can ta ronojel ri nibij cˈo ta rutzil. Can ta achiˈel cˈo atzˈan riqˈui ri ichˈabel riche (rixin) chi cˈo ruquiˈil, riche (rixin) chi queriˈ tek cˈo nicˈutux chiwe, iwetaman achique nibij chique quinojel. 	 Paa kʋyaŋku ɩ́ yɔɣɔtəɣɩ kʋpantʋ, na kawaaɣa nyəntʋ ɩ́ lɩɩkəna mə nɔɔsɩ taa. Ɩ́ nyɩ ɩsəna pə mʋna ɩ́ cɔ tɔm tɔ na ɩ́ cɔɔkɩ paa wei.


Rumariˈ ri tzˈibatal ca nicˈatzin chi netamex cuma quinojel ri ye rusamajel ri Dios riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ jun naˈoj tzˈaket quiqˈui riche (rixin) chi yecowin niquiben ronojel ruwech utzil. 	 Tə lakɩ ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ tə taɣanəɣɩ Ɩsɔ yəlaa na pá te teu, na pá taa laŋ mpi paa lana pa təma kʋpana tɔ.


Y ri Zaqueo xpaˈeˈ cˈa y xchˈo apo chare ri Ajaf Jesús y xubij: Ajaf, wacami pa nicˈaj chare ri nubeyomal nyaˈ chique ri pobres. Y wi cˈo winek ri can xkˈax ruwiˈ ri alcawal welesan chique, can cajiˈ chic cˈa ruqˈuexel ri xtintzolij chique, y ma xu (xe wi) ta chic ri xinwelesaj chique, xchaˈ. 	 Pa tala təyaɣa taa, ɩlɛna Sakee kʋlɩ na ɩ́ heeli Tacaa sɩ: Tacaa, ma seee, maa faɣa ma kʋpam kɛ calɩ na má ha kʋnyɔntʋnaa. Ye maa muɣula nɔɣɔlʋ na má tɔɣɔ ɩ liɣitee, maa fɛlɩ pʋntʋ kɛ pə tɔm liɣiti.


Riche (rixin) chi xquecolotej pe pa rukˈaˈ ri itzel winek. Ruma xa can yecˈo wi chic pa rukˈaˈ, y riyaˈ can nuben chique chi niquiben xabachique ri nrajoˈ. 	 Pəlɛɣɛ paa məlɩ yaasi kʋpaŋ taa, na pá kpɛɛ pa təɣɩ Ɩlɔɣɔʋ nyəpa nyəpətʋ nti na ɩ́ kpa-wɛ na ɩ́ ŋmakələɣɩ-wɛ na pá lakɩ ɩ luɣu nyəntʋ tɔ tə taa.


Y ri Jesús paˈel cˈa apo chuwech ri aj kˈatbel tzij ri Poncio Pilato. Y ri aj kˈatbel tzij riˈ xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), queriˈ. Can achiˈel ri xabij, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pa pona Yesu kɛ Kʋfənɛɛ ɩsɛntaa, na ɩ́lɛ́ ɩ pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Nyaɣalɛ Yuta nyə́ma wulaʋ sɔsɔ ɩnəɣɩ? Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣəlɛ n yɔɣɔta mpʋ.


Tatzˈibaj cˈa ri xatzˈet, ri ntajin yebanatej chic, y chukaˈ ri xquebanatej re xtibe apo. 	 Ye mpʋ tʋ takəlaɣa taa kɛ́ mpi n naa tɔ, paa nɔɔnɔɔ nyəntʋ tənɛ, paa pə waalɩ nyəntʋ nti tɩɩ kɔɔ tɔ.


Y ma tikamestaj ta chi nikaben ri utz y ma tikamalij ta chukaˈ quitoˈic ri cˈo rajawaxic chi yekatoˈ. Ruma yariˈ ri más nika chuwech ri Dios chi nikaben, que chuwech yekatzuj (yekasuj) chicop chuwech. 	 Ɩ́ taa sɔɔ kʋpantʋ lapʋ na təmaɣa tem kɛ tam, pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, kɔtaɣa ɩsɩɩ ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ sɔɔlaa.


Y can kitzij wi chi ma rucˈamon ta chi riyin nyaˈ nukˈij. Pero wacami riyin xaxu (xaxe wi) cˈa nwajoˈ ntzijoj jubaˈ ri xucˈut ri Ajaf chinuwech pa jun achiˈel achicˈ. Y nwajoˈ chukaˈ ntzijoj ri ye rukˈalajsan chinuwech. 	 Paa tɩ sam fɛɩ teu tɔ, ɩsɩɩ ma sama ma tɩ. Pə lapa-m ɩsɩɩ toosee taka na má ná mpi mpi na mpi Tacaa kulaa na ɩ́ hʋ́lɩ́-m tɔ, maa yɔɣɔtɩ pə tɔm kɛ pənɛntɛ.


tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe riyix, ri can yix ruˈiglesia ri Dios ri yixcˈo pa tinamit Corinto; ri can chˈajchˈojsan chic ri icˈaslen ruma ri Cristo Jesús. Riyix wachˈalal xixsiqˈuix (xixoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xixoc lokˈolaj tak ralcˈual, achiˈel xuben quiqˈui quinojel ri niquiyaˈ rukˈij ri Kajaf Jesucristo pa nicˈaj chic tinamit. Can ya cˈa ri Jesucristo ri Kajaf konojel riyoj ri kaniman chic. 	 Ɩsɔ sɛɛlaa kpekəle nyə́ma mpa mɛ ɩ́ wɛ Kɔlɛntɩ taa tɔɣɔ tə ŋmaa-kɛ. Mɛ mpa Ɩsɔ yaawa sɩ ɩ́ la ɩ nyə́ma, na mə na Yesu Kilisiti mə kpɛntʋɣʋ tɔɔ ɩ́ tɩ-mɛ tɔ. Mə na pa təna mpa pa wɛ paa timpi na pá yaakɩ Tacaa Yesu Kilisiti wei ɩ kɛ́ tá na-wɛ tá Sɔsɔ tɔ ɩ hətɛ tɔ.


Ruma wi xaxu (xaxe wi) ri winek ri yebano ri nubij ri ley ri yecˈulu ri tzujun (sujun) ca ruma ri Dios, man ta jun nicˈatzin wi chi cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma man ta jun nucˈom pe chake ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios. 	 Ye kateŋa ŋkɛ kaa tɛ na ká pəsɩ kʋsəsɩɩtʋ təŋlaa tike nyəŋka, ɩlɛ taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ ɩɩ waasəɣɩ pʋlʋɣʋlɛ, na mpi Ɩsɔ tɔŋ sɩ ɩ ká la tɔ pəlɛ pə məla yem.


Y ma tiben ta chique ri winek chi niquimalij quicˈuˈx y yetzak, xa can tichajij cˈa iwiˈ chi ma niben ta queriˈ. Majun achoj chare tiben wi queriˈ, ni xa ta chique ri winek israelitas, ni xa ta chique ri winek ri ma ye israelitas ta, y ni xa ta chique chukaˈ ri can ye riche (rixin) chic ri Dios. 	 Ɩ́ taa hu nɔɣɔlʋ, paa Yuta nyə́ma, paa mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ, paa Yesu sɛɛlaa.


Y chukaˈ ma quinojel ta ri ye riy rumam ca ri Abraham ye chaˈon ruma ri Dios. Ruma ri Dios xubij cˈa chare ri Abraham: Xaxu (xaxe wi) ri ye riy rumam ri acˈajol Isaac ri xtiquibiniˈaj chi kitzij chi ye awiy amam riyit, xchaˈ chare. 	 Pəyele Apəlaham kʋlʋlaa ta kɛ Apəlaham piya maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Ɩsɔ ka heela-ɩ kɛ́ sɩ: Mpa paa lɩɩna Ɩsaaka tapʋɣʋ tɛɛ tɔ mpɛ pa tike təkoŋ kɛna nyá piya təsiɣisiɣi.


Wacami riyit xaxu (xaxe wi) cˈa tacˈuaj la arajil y utz yabe. Y yacˈa chique ri mozos ri cˈa pa ruqˈuisbel xeˈoc pa samaj, can pa wánima cˈa riyin xpe wi tek xinyaˈ el ri cajel achiˈel ri awajel riyit. 	 Mʋ nyá liɣitee na ń tɛɛ ń fɛɛ-m. Má nɔkəna sɩ má cɛla wei pə təkənaa tɔtɔɣɔ teitei ɩsɩɩ ma cɛla nyá tɔ.


Y riyin xinwacˈaxaj cˈa chi ri ángel ri yaˈon uchukˈaˈ chare riche (rixin) chi nitakanoj pa quiwiˈ ri yaˈ, xchˈo cˈa y xubij: Ajaf Dios, riyit ri can yitcˈo wi pe y can yitcˈo wacami, riyit ri can yit choj y can yit lokˈolaj wi, can pa ruchojmilal cˈa yatajin yakˈato tzij, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma nɩɩ ɩsɔtaa tillu wei ɩ nyənəɣəna lʋmnaa tɔɔ tɔ ɩ tɔma sɩ: Nyá wei n wɛ tənaŋŋ tɔ, nyá wɛnna, na nyaa wɛnna. N təŋa siɣisuɣu kɛ nyá hʋʋlɛ tənɛ tə taa kɛ́.


Riyoj ri can kacukuban chic kacˈuˈx riqˈui ri Cristo, rajawaxic chi yekacochˈ ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Cristo. Man cˈa tikaben ta xaxu (xaxe) wi ri nika chkawech riyoj. 	 Ta mpa tə wɛna toma kɛ Ɩsɔ sɛɛʋ taa tɔ, pə wɛɛ sɩ tə́ teŋ acamaa kɛ pa təkpisilenaa taa. Tə́ taa təŋəɣɩ mpi mpi pə wɛ taɣa teu tɔ pə tike na tə́ lakɩ.


Y yacˈariˈ tek ri caˈiˈ achiˈaˈ xquitzijoj apo ri xquicˈulwachij tek quichapon el bey pan Emaús, y xquetamaj ruwech chi can ya wi ri Jesús tek xeruwechˈ ri caxlan wey. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ mpɛ pa maɣamaɣa pa kɛɛsa-wɛɣɛ mpi pə lapa-wɛɣɛ mpaaʋ taa tɔ, na ɩsəna pa nyəmna Yesu kɛ́ potopoto təfaɣalɛ tɔ.


Riyix xicˈul ri ruley ri Dios ri cˈamom pe cuma ri ángeles riche (rixin) chi xkˈalajsex chiwech, pero xa ma xinimaj ta, xchaˈ ri Esteban. 	 Halɩ mɛɣɛ ɩsɔtaa tillaa tɛləsa Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ. Pəyele ɩɩ caakɩ tə tɔkʋɣʋ.


Y xpe ri Jesús xucˈutuj cˈa chare: ¿Achique abiˈ? Y riyaˈ xubij pe: Yoj qˈuiy ri nubiˈ, ruma ma nuyon ta riyin, xa can ye qˈuiy chukaˈ ri wachibil yecˈo, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa apalʋ ɩnɩ sɩ: Pa yaa-ŋ suwe? Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ cɔ-ɩ sɩ: Pa yaa-m sɩ Kʋpiŋ kɛ tə wɛ paɣalɛ tɔ pə tɔɔ.


Jabel ruwaquikˈij ri can ninum y nicˈat cánima chrij ri chojmilaj cˈaslen riqˈui ri Dios, ruma ri Dios xtuben cˈa chique chi xtichˈuchˈuˈ ka ri cánima. 	 Mpa pa nyɩɩləɣɩ sɔsɔm sɩ pá tɔŋ ɩsɩɩ Ɩsɔ caa tɔ pa nɩɩ leleŋ kɛ́. Mpi tɔ, Ɩsɔ ká səna-wɛɣɛ teu na pá tɔ mpʋ.


Can niquicot wi ri wánima ruma xininataj chic pe, pero ma ruma ta cˈa ri ofrenda ri xitek pe chuwe, ma que ta riˈ. Ri wánima niquicot ruma wetaman chi ri ofrenda riˈ cˈo cˈa chukaˈ utz ri nucˈom pe chiwe riyix. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ kʋcɔɔŋ ɩsəlɛ taa maɣamaɣa kɛ ma nyənəɣɩ se, ama ma caa kɛ́ sɩ pə́ məŋna-mɛɣɛ mə tələsəlɛnaa.


Ri Dios xaxu (xaxe) wi cˈa chique ri niquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri nuyaˈ wi ri rutzujun (rusujun). Nuyaˈ chique riche (rixin) chi nikˈalajin ri rutzil Riyaˈ. Y can nuyaˈ wi cˈa chique quinojel ri niquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui, wi ye israelitas ri cˈo ri ley quiqˈui o wi ma ye israelitas ta ri man cˈo ta ri ley riˈ quiqˈui. Ri nicˈatzin xaxu (xaxe wi) chi quinojel tiquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui, achiˈel xucukubaˈ rucˈuˈx ri Abraham. Ruma riyaˈ yariˈ ri katataˈ konojel riyoj ri kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Mpi Ɩsɔ ka sɩɩwa sɩ ɩ ká la tɔ, taa tɛmnaʋ tɔɔ kɛ́, ɩlɛna pə́ pəsɩ pʋlʋ mpi Ɩsɔ haa faalaa tɔ, pə taa wɛɛ kʋsəsɩɩtʋ təŋlaa tike nyəm. Ama na pa təna mpa pa tɛŋ pa taa na Ɩsɔ kɛ́ teitei ɩsɩɩ Apəlaham lapʋ tɔ pa nyəm tɔtɔɣɔ. Apəlaham kɛ́ tá təna tá caa kɛ́.


Y ri Jesús xtzˈuyeˈ cˈa ka. Cˈacˈariˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) apo chi ye cablajuj rudiscípulos y xubij cˈa chique: Wi cˈo jun nrajoˈ chi ya riyaˈ ri nabey y cˈo ta rukˈij, nicˈatzin chi tunaˈ ka riˈ chi riyaˈ xa majun rukˈij y tuchˈutinirisaj riˈ, querunimaj y querilij quinojel. 	 Tənaɣa Yesu caɣaa na ɩ́ yaa pa naanʋwa na naalɛ kɛ ɩ kiŋ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Ye wei ɩ caa ɩ la mə nɔɣɔ tɔɔ tʋ, pʋntʋ ká pəsɩ ɩ təɣɩ mə taa səkpelu kɛ́, na mə təna mə təmlɛ tʋ.


Y tek ri rox ángel xuxupuj ri rutrompeta, xintzˈet cˈa chi jun nimalaj chˈumil nibiro pa kˈakˈ xbetzak pe chilaˈ chicaj. Y ri chˈumil riˈ xka cˈa pa raken tak yaˈ y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique ri raken tak yaˈ y ri ralaxbel (rutzˈucbel) tak yaˈ ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef ri xka wi. 	 Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu tooso nyəŋ hʋla ɩ akantəlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩsɔtʋlʋŋa sɔsɔɔŋka ŋka ka mʋkaɣa kɔkɔ ɩsɩɩ kahulaɣa tɔ ka kpɛsa ɩsɔtaa na ka hoti. Na pusi sɔsɔɔnsɩ na lʋm sɛɛlaa pə tintika tooso taa tintiɣile kʋlʋmtəlɛ tɔɔ kɛ́ ka nyəkaa.


Ri Isaías can rubin cˈa chukaˈ: Ri Dios ri Rajaf ronojel, wi ta xojruqˈuis konojel, xkacˈulwachij ta achiˈel ri xquicˈulwachij ri tinamit Sodoma y Gomorra ojer ca. 	 Na Ɩsayii kʋlʋm ɩnɩ ɩ ka tɛma yɔɣɔtaɣa kɛ mpʋ sɩ: Ye Tacaa pə təna pə tʋ ɩ́ taa kaasɩ-tʋɣʋ piitim kɛ pəcɔɣɔ mpʋ, tɩɩ tɛɛsəna lapʋ kɛ́ ɩsɩɩ Sɔtɔm nyə́ma, tɩɩ nəɣəsəna Kɔmɔɔ nyə́ma.


Y pa rox mul ri Pilato xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa mac rubanon chiwech re jun achi reˈ? Riyin can majun achique ta mac nwil ta chrij, riche (rixin) chi rucˈamon ta chi nicamisex. Xtintek cˈa ruchˈayic, y cˈacˈariˈ ncol el, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pilatɩ tasa-wɛɣɛ yɔɣɔtənaʋ kɛ tɔm tooso nyəm sɩ: Ɩlɛ ɩsaɣatʋ ntiɣi ɩ lapa? Ma ta na nti tə tɔɔ paa kʋ-ɩ tɔ. Ɩlɛ maa yele na pá mapɩ-ɩ akpatɛɛ ɩlɛna ɩ́ tɛɛ.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Tiyaˈ quiway riyix, xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij: ¿Riyit nabij chi yojbe chulokˈic caˈiˈ ciento denarios caxlan wey riche (rixin) chi yewaˈ riyeˈ? xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Mɩɩ hana-wɛɣɛ tɔɣɔnaɣa kɛ mə maɣamaɣa. Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu ɩfalaa pɔɔsa-ɩ sɩ: Paa tɩɩ polo na tə́ ya kʋtɔɣɔʋ kɛ Liɣitee nyəɣətʋ ŋmʋnʋɣʋ (200), pɩɩ tala yəlaa panɛɣɛ we?


Pero ma riqˈui wi chi queriˈ xbix chare, ri Jesús can majun cˈa chˈabel ri xubij. Y ri Pilato xumey, ruma majun bey rutzˈeton ta chi cˈo ta jun winek ri que ta riˈ nuben. 	 Ama Yesu tá cɔ sɩ pʋlʋ. Ɩlɛna pə la Pilatɩ kɛ piti kɛ́ sɔsɔm.


Y ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri sutzˈ can que wi riˈ xuben, xukˈaxaj ri rujos (ruwos) chuwech ri ruwachˈulef, y xuben cˈa el ri kˈatoj. 	 Tənaɣa wei ɩ caɣa ɩsɔŋmʋntʋɣʋ tɔɔ tɔ ɩ tʋ ɩ lemse kɛ́ tɛtʋ tɔɔ, ɩlɛna pə́ kʋ́ tɛtʋ tɔɔ.


Y yacˈa tek ri Jesús tzˈuyul pa mesa ri chiriˈ pa rachoch ri Leví, ye qˈuiy cˈa chique ri ye cˈutuy tak alcawal y nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ ri xetzˈuyeˈ chukaˈ apo ri pa mesa junan riqˈui ri Jesús y quiqˈui ri rudiscípulos, ruma sibilaj ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin) ri Jesús ri yecˈo cˈa chiriˈ. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu caɣaa na ɩ́ tɔkɩ kʋtɔɣɔʋ kɛ Lefii tɛ. Ɩ́ na lampuu mʋlaa paɣalɛ, na asaɣaa paɣalɛ, na ɩ ɩfalaa pa tɔkaɣana. Yəlaa asaɣaa ɩsɩɩ mpʋ ka təŋaɣa-ɩ paɣalɛ tɔtɔɣɔ.


Y wacami, riyin wetaman chi riyix ri yin kˈaxnek chicojol chutzijoxic ri rajawaren ri Dios, can majun chic cˈa chiwe riyix ri xtitzˈeto chic el nuwech chuwech re ruwachˈulef. 	 Mə tənaɣa ḿpʋ́ɣʋ́ ma cɔɔwa na má la Ɩsɔ Kawulaɣa waasʋ. Nɔɔnɔɔ ma nyəmá teu sɩ, mə taa nɔɣɔlʋ ɩsəpəle kaa tasa-m keesuɣu.


Y astapeˈ can ye qˈuiy cˈa ri xeˈapon ri xquitzˈuc tzij chrij ri Jesús, pero xa ma junan ta ri xquibij. Pa ruqˈuisbel xeˈapon ye caˈiˈ ri junan wi ri xquibij, xa yacˈa ri ma kitzij ta chukaˈ ri xquibij. 	 Paa na yəlaa paɣalɛ kʋlaa na pá suuki-ɩ pɔpɔtʋ tɔmnaa tɔ, pa ta hiki nti paa waana-ɩ tɔ. Waalɩ waalɩ kɛ́ yəlaa napəlɩ pa kʋla naalɛ


Ri nucˈaslen riyin, majun cˈa xtelesan ta, can yin cˈa riyin ri yiyaˈo. Can pa nukˈaˈ cˈa riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ y pa nukˈaˈ chukaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nicˈojeˈ chic el jun bey ri nucˈaslen. Quecˈariˈ ri rubin pe ri Nataˈ chuwe, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə taɣa ɩsɩɩ nɔɣɔlʋ lɛɛkəɣɩ-m-kʋɣʋ kʋlɛɛkʋ se. Ama na ma luɣu kɛ ma lɔɔna-kʋ. Ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má lɔ-kʋ. Pə́cɔ́ ma wɛna pəsʋɣʋ sɩ má taɣanɩ kʋ hikuɣu. Ḿpʋ́ɣʋ́ ma Caa heela-m sɩ má la.


Riyix ibanon cˈa chare ri Jesús chi xa majun rejkalen can achiˈel niquiben ri nicˈaj aj banoy tak jay chare jun abej, ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj. Pero ri Jesús riˈ xa ya Riyaˈ ri achiˈel ri abej ri ucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. 	 Na Yesu ɩnɩ ɩ tɔm kɛ pa ŋmaawa Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Nmalaa mɛ, ɩ́ ka lɔwa pəlɛ nte tɔ, ńtɛ́ tə pəsəna ntɛɣɛ kite tɛɛ pəlɛ sɔsɔɔlɛ.


Queriˈ nwajoˈ chiwe, y rumariˈ xintek el ri kachˈalal Timoteo iwuqˈui, riche (rixin) chi nunataj chiwe ri achique rubanic ri cˈaslen riqˈui ri Cristo, ri xiwetamaj ca tek xicˈojeˈ chilaˈ iwuqˈui. Riyin sibilaj nwajoˈ ri Timoteo. Riyaˈ can achiˈel walcˈual; y can nuben wi achiˈel nrajoˈ ri Ajaf. Y achiˈel xtubij riyaˈ chiwe chi rajawaxic chi riyix nicˈuaj jun cˈaslen utz, can queriˈ chukaˈ ncˈut riyin chiquiwech quinojel ri iglesias xabacuchi (xabachique) ta na yecˈo wi. 	 Na pə maɣamaɣa pə nyʋɣʋ tɔɔ kɛ́ ma kʋsa Timotee sɩ ɩ́ polo mə tɛ. Ɩnɩ ɩ kɛna ma pəyalʋ wei ma sɔɔlaa tɔ. Tacaa tɔm taa ɩ kɛ́ yʋlʋ wei paa lana naani tɔɣɔ. Ɩ ká kɛɛsɩ-mɛɣɛ yaasi wei ma tɔkaa na má tɔŋna Kilisiti tɔm taa na má hʋ́lə́ɣɩ́ paa leɣe Yesu sɛɛlaa kpeka taa sɩ pá təŋ tɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Judas, ri xtijacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, xubij apo: Riyit Nutijonel, ¿la yin cami riyin ri xquijacho el awuche (awixin)? xchaˈ. Y ri Jesús xubij: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús. 	 Pə kpɛŋna Yutaasɩ wei ɩ lakɩ-ɩ kɔlɔmɔtɔ tɔ na ɩ́ pɔɔsɩ Yesu sɩ: Matɔŋ pə taɣa má, Tacaa? Ɩlɛna Yesu cɔ-ɩ sɩ: Ntəɣəlɛ mpʋ.


Y ri mozos can xebe na wi ri pa tak bey, xebequimoloˈ cˈa pe quinojel winek, chi utz y ma utz ta quicˈaslen. Y ri jay ri acuchi (achique) xban wi ri cˈulanen, xnoj. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ pɛlɛ pa tɛɛwa nɔnɔɔsɩ tɛɛ na pá koti pa təna mpa pa nawa tɔ, asaɣaa na pə kʋpama kɛ mpʋ, na yəlaa su acima kutuluɣu.


Y xa pa jun hora xqˈuis ri janiˈ chi beyomel ri cˈo riqˈui. Y ri achiˈaˈ ri yeˈucˈuan quiche (quixin) ri barcos y ri nicˈaj chic ri yesamej pa tak barcos, ri winek ri ye petenak pa tak barcos, y can quinojel wi cˈa ri winek ri yesamej pa ruwiˈ yaˈ, man cˈa xejel ta apo chunakajal ri tinamit Babilonia. Xa can cˈanej xepaˈeˈ wi apo. 	 Na kaləfu kʋlʋm taa kɛlɛ tə apititu tɛma-tɛɣɛ lʋm tʋɣʋ. Kpɩɩləŋ taa sɔsaa sɔsaa na ɩ sʋʋlaa na ɩ saalaa, na pa təna mpa pa tɔkəna teŋku tɔ, pa səŋa pooluŋ taa,


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rachˈalal: Riyin ma jane napon ta ri kˈij riche (rixin) chi yibe. Yacˈa riyix utz chi xabachique hora yixbe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Pə ta maɣata-m na pə́cɔ́. Ama ye mɛ, paa pəlee pə maɣa-mɛɣɛ.


Riyaˈ xbiyin chic cˈa apo jubaˈ y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka. Xujupubaˈ cˈa ka ri rupalej cˈa pan ulef, y xuben cˈa orar. Y quecˈareˈ ri chˈabel ri xerubij: Nataˈ Dios, xa ta cˈo modo, tabanaˈ cˈa chi man ta nkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ, pero ma taben ta cˈa achiˈel ri nuraybel riyin. Tabanaˈ ri araybel riyit, xchaˈ. 	 Ɩ tuusa ɩ nɔɣɔ tɔɔ kɛ́ pəcɔ, ɩlɛna ɩ́ luŋ na ɩ́ sələmɩ sɩ: Ma Caa, ye pə wɛ pəsʋɣʋ kɛɛlɩ wahala sɔsɔ ɩnɛɣɛ ma nyʋɣʋ tɔɔ. Paa na mpʋ mpi n nɔkaa tɔ pəlɛ pə la, pə́ taa la ma luɣu nyəntʋ.


¿Achique ruma tek riyix niben quereˈ? Riyoj xa yoj winek achiˈel riyix, y yoj petenak iwuqˈui riche (rixin) chi nokabij chiwe chi queˈiyaˈ ca ri xa majun quejkalen, achiˈel re yixtajin chubanic, y tinimaj cˈa ri cˈaslic Dios ri banayon ronojel. Ri banayon ri caj y ri yecˈo chuwech, ri banayon re ruwachˈulef y ri yecˈo chuwech, ri banayon ri mar y ri yecˈo chupan. 	 Apalaa mɛ, pepe tɔɔ kɛ́ ɩ́ lakɩ mpʋ? Tá kɛ́ yəlaa kɛ́ ɩsɩɩ mɛ mɛɛ. Laapaalɩ Kʋpaŋ kɛ tə kɔna-mɛ, na tə heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ yele mə nyɛntɛ tɩɩŋ, na ɩ́ məlɩ Ɩsɔ wei ɩ wɛɛ tɔ ɩ kiŋ. Ɩnɩ ɩ lapəna atɛ na teŋku na ɩsɔtaa na pə təna mpi pə wɛ pə taa tɔ.


Xa queˈiyaˈ ca. Xa ye achiˈel moyiˈ y ye ucˈuey quiche (quixin) nicˈaj chic ri xa ye achiˈel moyiˈ chukaˈ. Y wi ri ye moyiˈ yequiyukej ri nicˈaj chic moyiˈ, junan cˈa xquetzak pa tak jul, xchaˈ ri Jesús. 	 Ɩ́ yele pɛlɛ, pa kɛ́ mpa pa hʋ́lə́ɣɩ́ lɛlaa kɛ mpaaʋ na pə́cɔ́ mpɛ pa maɣamaɣa pa ɩsɛ ɩɩ naa tɔɣɔ. Ye yʋlʋm hɔŋ yʋlʋm lɛlʋ, pa təna paa kpɛntɩ na pá hoti pʋ́ʋ́ɣʋ́ taa kɛ́.


Titzˈetaˈ na peˈ, riyin can xtinben chique ri jumoc winek riche (rixin) ri Satanás chi xquexuqueˈ chiwech, winek ri yebin chi ye israelitas y xa ma que ta riˈ. Y quereˈ xtinben chique riche (rixin) chi riyeˈ tiquetamaj chi riyin can yixinwajoˈ wi. 	 Satanɩ nyə́ma pɔpɔtʋnaa mpa pa yaa pa təɣɩ Yuta nyə́ma, pəyele kpaɩtəko pa ta kɛ pʋlʋ tɔ, maa lana-wɛ. Maa caalɩ-wɛ na pá həntɩ-ŋ atɛ na pa se-ŋ. Ḿpʋ́ɣʋ́ paa nyəna sɩ ma sɔɔla nyá tɔm.


Yecˈo kachˈalal ri niquibij chi yecˈo na kˈij ri cˈo chi nichajix. Y yecˈo kachˈalal chukaˈ ri niquibij chi ronojel kˈij xa ye junan. Y rumariˈ utz chi tikachˈoboˈ na jabel chikajujunal achique ri nikaben. 	 Ntanyɩ nɔɣɔlʋ ná faɣasəɣɩ kʋyɛɛŋ sɩ kʋnɛ kʋ kəla kʋnɛ. Na nɔɣɔlʋ náá nyənəɣɩ kʋyɛɛŋ tənaɣa teitei. Paa wei ɩ́ ləsɩ nti ɩ ká tɛna ɩ taa tɔ na ɩ́ təŋ-tɩ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij: ¿Achique cami xtuben ri rajaf ri ulef riˈ chique ri achiˈaˈ kajoy tak ulef? Ri rajaf ri ulef xtipe cˈa y xquerucamisaj ri kajoy tak ulef riˈ y ri rulef xtuyaˈ chic ca pa kajic chique nicˈaj chic. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu pɔɔsa-wɛ sɩ: Ɩsənaɣa taalɛ tʋ ɩnɩ ɩ ka la? Ɩ ká kɔɔ kɛ́ na ɩ́ kʋ təmlɛ nyə́ma mpɛ, ɩlɛna ɩ́ caa yəlaa kʋfama na ɩ́ sɩɩ taalɛ taa.


Y ri Marta tek xapon cˈa riqˈui ri Jesús, riyaˈ xubij chare: Ajaf, ri nuxibal xcom. Xa ta waweˈ yitcˈo wi, cˈa qˈues ta na ri nuxibal. 	 Tənaɣa Maləta tɔma Yesu sɩ: Haɩ ma Cɛ, ye n ka wɛ cənɛ, ma neu taa sɩ.


Queriˈ xubij ri Lokˈolaj Espíritu. Rumacˈariˈ tiwetamaj ca riyix, chi ri winek ri ma ye israelitas ta, xapon yan cˈa ri colotajic riche (rixin) ri Dios quiqˈui. Riyeˈ can niquicˈaxaj wi ri chˈabel ri takon pe chique. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Pɔɔlɩ tɔma-wɛ tɔtɔ sɩ: Ye mpʋ ɩ́ nyɩ teu sɩ pa pona ɩsəna Ɩsɔ yakɩ yəlaa tɔ pə tɔm na pá heeli mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ na pɛlɛ pá mʋ-tɩ.


Riyin riche (rixin) cˈa chi xinben ri rusamaj ri Dios chilaˈ iwuqˈui, ri xcˈatzin chuwe yecˈa ri nicˈaj chic iglesias ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit ri xeyaˈo pe. 	 Ma tisaa sɩ Yesu sɛɛlaa kpeka lɛnna ɩ́ fɛləɣɩ-m, ɩlɛ pə wɛ ɩsɩɩ ma hʋlʋsa alɛɣɛlɛ na má səna-mɛ.


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Yacˈareˈ ri ruqˈuisbel mul ri xinkum el re ruyaˈal uva. Y tek xtinkum chic jun bey, cˈa chupan chic cˈa ri rajawaren ri Dios. Y ri ruyaˈal uva ri xtinkum ri chiriˈ, jun cˈacˈacˈ ruyaˈal uva, xchaˈ ri Jesús chique. 	 Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, ma kaa tasa sʋlʋm pənɛɣɛ nyɔɔʋ haləna kʋyaŋku maa tasa pə nyɔɔʋ kɛ Ɩsɔ Kawulaɣa taa tɔ.


Ruma tek riyin xiwayjan, riyix xiyaˈ cˈa nuway. Tek riyin xchakiˈj cˈa nuchiˈ, riyix xiyaˈ nuyaˈ riche (rixin) chi xinkum. Tek Riyin xinapon pan itinamit, riyix xinicˈul pa tak iwachoch. 	 Pə taɣa pʋlʋ, nyɔɣɔsɩ ka kpa-m tɔ mə hana-m tɔɣɔnaɣa. Lʋkɔtʋ kpa-m tɔ mə hana-m lʋm na má nyɔɔ. Maa kɛ́ mʋʋlʋ tɔ mə kpaɣana-m na ɩ́ pona mə tɛ.


Y riyin xibe, ruma can ya ri Dios ri xkˈalajsan chinuwech chi yibe. Y xaxu (xaxe wi) ri kachˈalal ri cˈo quikˈij y riyin ri xkamol kiˈ. Y xinbij cˈa chique ri achique rubanic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri ntzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Queriˈ xinben ruma nwajoˈ chi man ta jun nibano chare ri samaj ri nbanon pe y ri yitajin chubanic chi xa majun nicˈatzin wi. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ kɛ́ ma pola Yosalɛm, Ɩsɔ hʋləna-m sɩ pə wɛɛ sɩ təlasɩ má polo kɛ́. Ma na təna nyʋɣʋ nyə́ma tə kota tá tike, ɩlɛna má kpaɣa Laapaalɩ Kʋpaŋ wei ma lakɩ mpa pa ta kɛ Yuta nyə́ma tɔ ɩ tɔm na má kɛɛsɩ-wɛ təcɛɩcɛɩ. Ma luɣu taa fɛɩ sɩ mpi ma tɛma lapʋ na mpi ma tɔŋna lapʋ tɔ pə́ pəsɩ yem.


Y rumariˈ ncˈutuj jun utzil chiwe chi ticˈuaj jun cˈaslen utz, can achiˈel ri nucˈaslen riyin. 	 Pə tɔɔ kɛ́ ma heeliɣi-mɛ sɩ ɩ́ təŋ ma yaasi.


Ruma ri chicop ri xatzˈet, xa jun chicop ri xcˈojeˈ ojer ca y wacami majun chic. Pero ma riqˈui ta chi xa majun chic, xa can xtibecˈulun chic cˈa pe. Xtel cˈa pe chupan ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan. Y cˈacˈariˈ xtibe pa kˈakˈ. Y ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ri can pa rutiquiribel pe riche (rixin) re ruwachˈulef tek man cˈo ta quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, ri winek riˈ can xtisach cˈa quicˈuˈx ruma ri niquitzˈet. Ruma ri chicop riˈ xcˈojeˈ ojer ca y xa ma tzˈeton ta chic, pero can xbecˈulun chic cˈa pe jun bey. 	 Wontuɣu ŋku n na mpʋ tɔ, kɩɩ wɛna weesuɣu kɛ hatuu lɔŋ kɛ́, ama kʋ fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɔnɔɔ. Pə wɛɛ sɩ kʋ́ lɩɩ lumaŋ pʋʋɣʋ sɔsɔɔʋ taa kɛ́ na kʋ́ polo timpi pɩɩ tɛ kʋ tɔm tənaŋnaŋ tɔ. Atɛ yəlaa mpa pa həla pə taa ŋmaa weesuɣu takəlaɣa taa kɛ́ hatuu antulinya kancaalaɣa tɔ, paa ná wontuɣu kʋnɛ tɔ pɩɩ la-wɛɣɛ ha. Pə taɣa pʋlʋ, kɩɩ wɛna weesuɣu kɛ hatuu lɔŋ kɛ́. Ama kʋ fɛɩ ḿpʋ́ɣʋ́ nɔɔnɔɔ, na kɩɩ taɣanɩ lɩɩʋ tɔtɔ.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri ye caˈiˈ ral ri ixok riˈ: Riyix ma iwetaman ta cˈa ri nicˈutuj chuwe. ¿La nicochˈ cami riyix achiˈel ri xtiban chuwe riyin? ¿Y la nicochˈ cami chukaˈ riyix jun tijoj pokonal achiˈel ri xtinkˈaxaj riyin? xchaˈ ri Jesús. Y riyeˈ xquibij cˈa: Nikacochˈ, xechaˈ chare. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-wɛ sɩ: Ɩ́ tá nyɩ mpi ɩ́ sələməɣɩ tɔ yɛɛ? Ɩ́ pəsəɣɩ na ɩ́ tɔɣɔ wahala sɔsɔ wei maa tɔɣɔ tɔ? Tənaɣa pa tɔma sɩ: Tɩɩ pəsɩ.


Y yecˈo chukaˈ ixokiˈ ri cˈanej yetzuˈun wi apo. Chiquicojol cˈa ri ixokiˈ riˈ, cˈo cˈa ri María Magdalena, cˈo ri María ri quiteˈ ri José y ri Jacobo ri cˈa cˈajol na, y cˈo chukaˈ ri jun ixok Salomé rubiˈ. 	 Alaa napəlɩ paa səŋa pooluŋ na pá nyənəɣɩ. Makətala Malɩ ka wɛ pa hɛkʋ. Ɩlɛna pə kaasɩ Saakɩ səkpelu na Yosee pa too Malɩ na Salomee tɔtɔ.


ya cˈa ri kˈij y ri hora tek majun nuchˈob chi noka ri rupatrón, yacˈariˈ tek noka. Ri rupatrón can xtucˈajsaj wi ruwech ri mozo riˈ y xtuyaˈ quiqˈui ri nicˈaj chic ri ma yeniman ta tzij. 	 Pɩɩ kɔɔ na kʋyakʋ ŋku na ɩsəna taa ɩ taa tʋ ɩ taa sɩ təyaɣa tʋ ka tala tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ ka sʋʋ təkpʋʋ. Na ɩ ká la təmlɛ tʋ ɩnəɣɩ təkaŋkaŋ, na ɩ́ məŋna-ɩ na ɩ́ pɛtɩ-ɩ ma ta nyɩ ɩsɔnaa tɔɔ.


Ruma ri ixok riˈ can yerubilaˈ cˈa pa ránima: Xa riqˈui ta nchop el jubaˈ ruchiˈ rutziak ri Jesús, yicˈachoj, chinek pa ránima. 	 Mpi tɔ, alʋ ɩnɩ ɩ ka tʋ ɩ taa kɛ́ sɩ: Ye ma pəsaa na má tokina paa Yesu capa maɣamaɣa pɩɩ waa-m.


Pero ri Ajaf Jesús xubij chare: Marta, Marta, riyit qˈuiy ri nachˈob, y sachnek acˈuˈx ruma qˈuiy ri cˈo chi naben. 	 Mpʋɣʋlɛ Tacaa ná cɔ-ɩ sɩ: Haɩ, Maləta, n kʋɣɩ nyá təɣɩ yem kɛ́ na ń kpetiliɣina təma paɣalɛ.


Y ya cˈa ri Cristo xucˈuan ri kamac tek xcom chuwech ri crusin cheˈ, riche (rixin) chi xuben chake riyoj chi xojcom yan chuwech ri mac, riche (rixin) chi nikacˈuaj jun cˈaslen choj. Ruma yacˈa Riyaˈ ri xcom y xsocotej riche (rixin) chi xchojmir ri kacˈaslen. 	 Na Kilisiti maɣamaɣa səɣələna tá ɩsaɣatʋ kɛ ɩ nyʋɣʋ taa kɛ́ səm tesika tɔɔ, sɩ tə́ sɩ na pə́ cɛ tá na ɩsaɣatʋ, na tə́ fe na tə́ təŋ siɣisuɣu. Pə kʋ ɩlɛɣɛ kʋɣʋ kʋɣʋ tɔɣɔ pə waa-mɛ.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi riˈ: Tek jun achi nisamej pa juyuˈ riqˈui ri arado, ma utz ta chi nitzuˈun ca chrij. Queriˈ cˈa chukaˈ ri winek ri niniman riche (rixin) ri Dios, ma utz ta chi nitzuˈun ca chrij. Ruma wi queriˈ nuben, ma rucˈamon ta chi nisamej chupan ri samaj riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama Yesu cɔ ɩ́lɛ́ sɩ: Ye yʋlʋ kpaɣa akuɣu sɩ ɩ haləɣɩ na ɩ́ nyənəɣəna kpaɩ taa, pʋntʋ ta mʋna Ɩsɔ Kawulaɣa.


Y yacˈariˈ tek ri discípulos xebe apo riqˈui ri Jesús y xquicˈutuj chare: ¿Achique ruma tek riqˈui cˈambel tak tzij yachˈo wi chiquiwech ri winek? xechaˈ chare. 	 Tənaɣa Yesu ɩfalaa pola ɩ kiŋ na pá pɔɔsɩ-ɩ sɩ: Pepe tɔɔ kɛ́ n tukiɣi-wɛɣɛ atuwa kɛ kʋtuku?


Pero ri cablajuj rudiscípulos can ma xkˈax ta cˈa chiquiwech ri xubij ri Jesús. Ri chˈabel riˈ xa ewatajnek cˈa chiquiwech riche (rixin) chi ma niquetamaj ta, rumacˈariˈ xaxu (xaxe) wi xquicˈaxaj y ma xkˈax ta chiquiwech achique ntel wi ri tzij riˈ. 	 Ama Yesu ɩfalaa ta cɛkəna tɔm ntɩ. Tɔm ntɩ tə hʋwɛɛ tɛɛ pa tɔɔ kɛ́, ɩlɛ pa ta tɩɩ nyəm mpi pə tɔm Yesu yɔɣɔtaa tɔ.


Y ri Jesús xubij chare: ¿Achique ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe wi) ri Dios ri utz. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu cɔ-ɩ sɩ: Pə lapa ɩsəna na ń yaa-m kʋpaŋ? Nɔɣɔlʋ ta kɛ kʋpaŋ ye pə taɣa Ɩsɔ tike təkoŋ.


Pero ri yebin queriˈ xaxu (xaxe) wi cˈa nwajoˈ nbij chique chi can achiˈel wi rubanic ri chˈabel ri ye katzˈiban el chupan ri wuj ri ye katakon el, xa can queriˈ chukaˈ xtibekabanaˈ tek xkojapon chilaˈ iwuqˈui. 	 Ye wei ɩ yɔɣɔtəɣɩ mpʋ pʋntʋ ɩ́ nyɩ teu sɩ nti tə ŋmaa tá takəlasɩ taa kɛ́ waatʋ wei tə fɛɩ mə kiŋ na nti tɩɩ la waatʋ wei tɩɩ wɛɛ mə kiŋ tɔ, pə kaa wɛɛ ŋkaŋka se.


Ruma ri mac ya ri ley ri xucusaj riche (rixin) chi xirukˈol, y riqˈui riˈ xa can xirucamisaj. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩsaɣatʋ hika mpaaʋ na tə́ puɣusɩ-m na kʋheelitu ntɩ, na tə́ kʋ-m na kʋheelitu ntɩ.


Can xsach wi quicˈuˈx y xquimey cˈa ri xquicˈaxaj y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿La ma ye aj Galilea ta cami quinojel re yechˈo? 	 Tənaɣa pa kpa nɔɔsɩ na pə́ la-wɛɣɛ piti, na pá tɔ sɩ: Ɩsɩɩ Kalilee nyə́ma tike yɔɣɔtəɣəna ɩsəntɔ.


Ri matioxinic cˈa ri xaben pa jun chic chˈabel, can sibilaj utz wi, xa yacˈa ri xeˈacˈaxan awuche (awixin) majun cˈa xquetamaj riche (rixin) chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Paa na nyá Ɩsɔ sɛɛʋ sɩ ɩ́ na təmlɛ tewa teu tɔ, lɛlʋ ná ta waa pʋlʋɣʋ pə taa.


Y cˈacˈariˈ xbeˈel chic pe jun ángel ri pa rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, rucˈamom pe chukaˈ jun jos (wos) ri cˈo sibilaj rey. 	 Na ɩsɔtaa tillu lɛlʋ náá lɩɩna ɩsɔtɔnʋɣʋ taa Ɩsɔ təsɛɛlɛ sɔsɔɔlɛ taa na ɩ́lɛ́ ɩ tɔka lemse lɔŋ nyəŋ tɔtɔ.


Queriˈ nikabij, ruma ri Cristo can majun bey xuben ta jun mac, pero xban chare chi ya Riyaˈ ri xejkalen ri kamac konojel. Queriˈ xban chare riche (rixin) chi konojel riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 Ɩsaɣatʋ taa wɛɛ Kilisiti kiŋ se, ama Ɩsɔ pəsəna-ɩ ɩsaɣaʋ kɛ tá tɔɔ. Mpʋ pə yelina tá na Kilisiti tá kpɛntʋɣʋ tɔɔ, Ɩsɔ lapa na tə́ pəsɩ yʋlʋpama.


Y cˈa ya tek kˈaxnek chic cˈa ri nimakˈij tek nitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, cˈacˈariˈ tek riyoj xoj‑oc el pa jun barco, y xkayaˈ ca ri tinamit Filipos. Y wuˈoˈ kˈij cˈa ri xojbiyin riyoj riche (rixin) chi xojapon quiqˈui, chiriˈ pa Troas. Y wukuˈ cˈa kˈij ri xojcˈojeˈ ka chiriˈ. 	 Kʋkʋsʋm fɛɩ potopotonaa acima tɛɛwa, ɩlɛna tə́ sʋʋ kpɩɩlʋɣʋ kɛ Filipʋ, pə kɔma na pə́ la wɛɛ kakpasɩ, ɩlɛna tə́ maɣana-wɛɣɛ Tʋlʋwasɩ. Ɩlɛna tə́ caɣa tənaɣa kʋyɛɛŋ naatosompɔɣɔlaɣa.


Y rumariˈ tek riyin nbij chiwe: Ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chupan ri icˈaslen chi acuchi (achique) nipe wi ri iway iwucˈyaˈ, ni ruma ta ri itziak ri nicuchbej ri ichˈacul. ¿La ma ya ta cami ri icˈaslen ri ruyaˈon ri Dios ri más rejkalen que chuwech ri iway iwucˈyaˈ? ¿La ma ya ta cami ri ichˈacul ri más rejkalen que chuwech ri itziak? 	 Ɩ́ tá ná mpi pə tɔɔ ma heela-mɛ sɩ ɩ́ taa nəɣəsəɣɩ mə tɔɣɔnaɣa na mə kʋnyɔnyɔɔm mpi pə wɛɛ sɩ ɩ́ ká tɔkɩ na ɩ́ nyɔɔkɩ na ɩ́ hiki weesiŋ na mə tɔnəŋ tɔɔ kʋtakəm tɔ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, ɩ́ ta na taa sɩ weesuɣu kəla tɔɣɔnaɣa na yʋlʋ tɔnʋɣʋ kəla wontu kʋsusuutu.


Y jun chique ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij, xubij chuwe: Ma catokˈ ta chic, tatzˈetaˈ chi ri jun ri achiˈel coj, ri riy rumam ca ri Judá y riy rumam ca chukaˈ ri rey David, Riyaˈ can chˈaconek chic riche (rixin) chi nicowin nrelesaj ri wukuˈ sellos y nujek ri wuj, xchaˈ chuwe. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ sɔsaa taa nɔɣɔlʋ tɔma-m sɩ: Taa wii. Nyənɩ, Yuta kpekəle taa tɔɣɔlaɣa, wulaʋ sɔsɔ Tafiiti lʋlʋɣʋ taa tʋ, lapa kəllʋ. Ɩ pəsəɣɩ na ɩ́ kɔɔlɩ kʋtaalətʋ naatosompɔɣɔlaɣa ɩnɩ na ɩ́ hɛtɩ takəlaɣa.


Y ri achi can yacˈariˈ tek xyacatej anej, xucˈol ri ruwarabel, y xel el chiquicojol ri quimolon quiˈ chiriˈ. Y ri winek riˈ xquimey cˈa, ruma majun bey quitzˈeton ta chi que ta riˈ nibanatej. Y xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios y xquibilaˈ cˈa: Majun bey katzˈeton ta chi que ta reˈ nibanatej, xechaˈ cˈa. 	 Tənaɣa kʋtɔntʋ kʋla kpakpaa na ɩ́ kpaɣa ɩ kpatəlɛ na yəlaa nyənəɣɩ-ɩ mpʋ, na ɩ́ tɛɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ pə lapa pa tənaɣa piti kɛ sɔsɔm, na pá saŋ Ɩsɔ na pá tɔŋ sɩ: Tuu tɔ, tə ta nata ɩsəntɔ ɩnɩ ɩ nəɣəsəlɛ.


Yacˈa ri achi ri Saulo rubiˈ man cˈa nikˈax ta ri royowal ri yacatajnek chiquij ri kachˈalal, y can nrajoˈ wi cˈa chi yerucamisaj na. Rumariˈ riyaˈ xbe cˈa riqˈui ri nimalaj sacerdote, 	 Ama Sɔɔlɩ ná tɔŋna Tacaa təŋlaa kʋɣʋ kpɛɛsʋɣʋ na ɩsəlɛ kʋsɛɛmlɛ. Ḿpʋ́ɣʋ́ ɩ kʋlaa na ɩ́ polo kɔtʋlʋ sɔsɔ kiŋ,


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Riyit atzˈeton chic cˈa ri Rucˈajol ri Dios. Y riˈ can ya cˈa ri ntajin nichˈob awuqˈui, xchaˈ. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma sɩ: N na-ɩ mɛɛ, ɩ maɣamaɣa kɛlɛ ma wei ma yɔɣɔtəɣəna-ŋ ɩsəntɔ tɔ.


Y ri ley riche (rixin) ri Moisés nubij chi ri ye riy rumam ca ri Leví, yeriˈ ri yeˈoc sacerdotes, y can yaˈon ca ri pixaˈ chique chi ye riyeˈ ri yecˈulu ri diezmo ri niquiyaˈ ri quiwinak; astapeˈ ri quiwinak riˈ can ye riy rumam wi ca chukaˈ ri Abraham. 	 Lefii nyə́ma mpa pa kɛ́ kɔtəlaa tɔ kʋsəsɩɩtʋ ha-wɛɣɛ mpaa kɛ́ sɩ pá pɔɔsəɣɩ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma sɩ pá cɛləɣɩ-wɛɣɛ pa kʋhikim təna hɔɣɔləŋ naanʋwa taa kʋlʋmʋɣʋ. Pəyele paa kɛ́ yəlaa kʋlʋmaa kɛ́, na pa təna pa kɛ́ Apəlaham piya.


Ri Jesús xubij chare: Numiˈal, xacˈachoj, ruma xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Wacami cˈa, catzolin; ruma xawil yan uxlanibel cˈuˈx, xchaˈ chare. 	 Mpʋɣʋlɛ Yesu tɔma-ɩ sɩ: N tɛma Ɩsɔ na nyá taa tɔɣɔ pə waasa-ŋ ma pu, tɛɛna laŋhʋlʋmlɛ.


Y riyix ri yixcˈo pa tinamit Capernaum can nichˈob chi yixbe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios y xtinimirisex ikˈij. Pero xa ma que ta riˈ. Xa xtikasex ikˈij, ruma xa cˈa chupan ri lugar riche (rixin) ri tijoj pokonal ri xquixbeka wi. Ruma xa ta ronojel ri milagros ri xeban chiwech riyix, ya ta riˈ ri xeban chiquiwech ri aj Sodoma, xquinimaj ta y man ta xeqˈuis rachibilan ri quitinamit. Xa cˈa yecˈo ta na re kˈij reˈ. 	 Pə kaasʋɣʋ Kapənahum nyá tɔ, n hʋʋ sɩ n ká pɩɩ na ń kaləsəna hatoo ɩsɔtɔnʋɣʋ na? Ama paa tisi-ŋ kɛ́ təfɛ kɛ tuu tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ taa. Pə taɣa pʋlʋ piti təma nna pa lapa nyá taa tɔ. Ye Sɔtɔm kɛ paa lapa-yɛ, ɩsəntɔ ɩ ka tapəna saŋa.


Xa yacˈa chi can cˈo ri ma ya ta chic ri yixtajin chubanic, ruma ma yiniwajoˈ ta chic achiˈel tek xiniwajoˈ nabey. 	 Ama kʋlʋmtʋ nti ma laŋlɛ ta hɛɛna-ŋ tɔɣɔlɛ sɩ, nn tasəɣɩ-m sɔɔlʋɣʋ ɩsɩɩ hatuu kancaalaɣa n ka sɔɔlʋɣʋ-m tɔ.


Riyaˈ xubij cˈa el chique: Quixbiyin apo chupan la aldea la nitzuˈ apo chilaˈ. Y can xu (xe) wi xquixoc apo, xtiwil jun ti alaj bur ri ximil ca chiriˈ ri can cˈa ma jane jun chˈocolbeyon ta. Tiquiraˈ cˈa pe y nicˈom cˈa pe chuwe. 	 sɩ: Ɩ́ polo ɩcatɛ nte tə wɛ mə nɔɣɔ tɔɔ tɔ tə taa. Ɩ́ takɩ kpakpaa tɔ ɩ́ ká maɣana pa tʋ kpaŋaɣa pile natələɣɩ ŋmənaɣa. Nɔɣɔlʋ ta caɣata tə tɔɔ. Ɩ́ hɛtɩ-tɛ na ɩ́ kɔna.


Y rumacˈariˈ can quixjel apo riqˈui ri Jesucristo, ri can achiˈel jun abej pero cˈo rucˈaslen. Riyaˈ ma xucusex ta cuma ri achiˈaˈ, ruma xa xquetzelaj. Xa xquiben achiˈel ri niquiben ri achiˈaˈ ri ye aj banoy tak jay, tek ma utz ta niquitzˈet chare jun abej, niquiyaˈ ca. Y queriˈ xquiben riqˈui Riyaˈ. Yacˈa chuwech ri Dios, ri Jesucristo can chaˈon wi, y cˈo rejkalen. 	 Ɩ́ kpətəna Tacaa, ɩnəɣəlɛ pəlɛ nte yəlaa lɔwa na tə́ wɛna weesuɣu tɔ. Pəyele tə kɛ́ Ɩsɔ ɩlɛɣɛ kʋpampantɛ tɔɣɔ ɩ ləsa-tɛ.


Yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare ri Jesús: Ajaf, ¿tek riyit xatzijoj re cˈambel tzij reˈ, la xaxu (xaxe) wi chake riyoj ri yoj adiscípulos, o xabij chukaˈ chique quinojel ri winek? 	 Tənaɣa Piyɛɛ pɔɔsa Yesu sɩ: Tacaa, ta tike kɛ n sɛɛkəna ɩsɔ ɩnɩ, yaa yəlaa tənaɣa n sɛɛkəna-ɩ?


Y ronojel ri samaj riˈ xa jun niyaˈo y ri niyaˈo ya ri Lokˈolaj Espíritu. Y chikajujunal cˈo cˈa jun samaj nuyaˈ chake, y can achiˈel cˈa ri nrajoˈ Riyaˈ ri nuyaˈ chake. 	 Ɩsɔ Feesuɣu kʋlʋmʋɣʋ kʋnɛ kʋ taa kʋ tike kʋ lakəna pə tənaɣa mpʋ. Kʋ yeki na paa mpi mpi pə lapʋ saa paa wei kɛ́ ŋka ŋka ɩsɩɩ kʋ nɔkaa tɔɣɔ.


Ronojel reˈ ntzˈibaj chiwe, pero ma ruma ta chi ma iwetaman ta ri kitzij, ma que ta riˈ, xa ruma chi iwetaman ri kitzij y chukaˈ iwetaman chi majun tzˈucun tak tzij petenak ta riqˈui ri kitzij. 	 Ye mpʋ pə taɣa ɩsɩɩ ɩ́ tá nyɩ tampana tɔɣɔ ma ŋmaa-mɛ sɩ má heeliɣi-mɛ. Ama ɩsɩɩ ɩ́ nyəma-yɛ, na ɩ́ nyəmá tɔtɔ sɩ pɔpɔtʋ natəlɩ tə fɛɩ tampana taa tɔ pə tɔɔ kɛ́.


Ruma ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios xtika acuchi (achique) cˈo wi ri mac. Can xtibanatej cˈa achiˈel niquiben ri cˈuch. Ruma ri aj xicˈ tak chicop riˈ xabacuchi (xabachique) cˈo wi jun caminek chˈaculaj, chiriˈ cˈa yeka wi. 	 Timpi pʋlʋ səpa na pə́ həntaa tɔ tənaɣa yepelekunaa kotiɣi.


Y ri aj kˈatbel tzij can cˈo cˈa chi nucol el jun preso, ruma queriˈ niban ronojel junaˈ chupan ri nimakˈij pascua, jun chique ri quinimakˈij ri israelitas. 	 Paa Tɛɛʋ acima wena a tɔɔ pə wɛɛ sɩ Pilatɩ ɩ́ tʋlɩ-wɛɣɛ saləka tʋ nɔɣɔlʋɣʋ.


Y cˈacˈariˈ tek ri Jesús xbe pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea. Man cˈa nrajoˈ ta chic napon pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Judea, ruma ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, niquicanolaˈ cˈa achique ta rubanic niquiben riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Pəlɛ pə waalɩ Yesu cɔɔkaɣa Kalilee tɛtʋ taa. Ɩ luɣu fɛɩ Yuta tɛtʋ taa kɛ́ cɔɔʋ. Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, Yuta nyə́ma pɛɛkaɣa ɩ kʋɣʋ.


Y riyin ri Juan xintzˈet cˈa chi cˈo chic cˈa jun itzel chicop ri xbeˈel pe ri pan ulef. Y ri jun chic chicop riˈ cˈo caˈiˈ rucˈaˈ achiˈel rucˈaˈ jun nimalaj carneˈl. Yacˈa ri ruchˈabel can achiˈel ri ruchˈabel jun dragón. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma ná wontuɣu lɛŋkʋ na kʋ lɩɩna tɛtʋ tɛɛ. Kʋ həŋ wɛ naalɛ na ɩ́ nəɣəsəna ɩwəyaɣa həŋ, na kʋ yɔɣɔtaɣa ɩsɩɩ tʋm sɔsɔ.


Ri kachˈalal Aristarco, ri cˈo wuqˈui waweˈ pa cárcel, nutek cˈa el rutzil iwech. Y queriˈ chukaˈ ri kachˈalal Marcos nutek chukaˈ el rutzil iwech. Ya riyaˈ ri ruchˈiticˈajol ri kachˈalal Bernabé. Y xinbij yan cˈa chiwe chi wi napon ri Marcos chilaˈ iwuqˈui, can utz cˈa rucˈulic tibanaˈ. 	 Ma saləka taa akpele Alisitaakɩ na Paanapasɩ kɔɣɔ pəyaɣa Maləkɩ sɩ pá sɛɛ-mɛ yoo. Pa tɛma-mɛɣɛ Maləkɩ ɩnɩ ɩ tɔm heeluɣu, ɩlɛ ye ɩ tala mə tɛ ɩ́ tɔkɩ-ɩ teu.


Y quinojel cˈa ri winek riˈ yechˈo cˈa chique ri juyuˈ y ri abej, y niquibilaˈ cˈa: Quixtzak pe chikij y kojiwewaj chuwech la tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet. Y kojiwewaj chuwech ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Na pá tɔŋ pɔ́ɔ́ŋ na kʋkpaməŋ sɩ: Ɩ́ kpətɩ tá tɔɔ, ɩ́ takɩ tá tɔɔ kɛ́ teu təkulakula na tə́ taa lɩɩ wei ɩ caɣa kumte tɔɔ tɔ ɩ ɩsɛntaa, na pə́ hatələna-tʋ na Ɩwəyaɣa pááná tɔtɔ.


Can yacˈariˈ tek ri ángel xberucˈamaˈ chic pe ri pucˈbel (ponobel) y xberuyaˈ pe rachek kˈakˈ chupan, ri cˈo pa ruwiˈ ri altar. Y cˈacˈariˈ xuqˈuek ri kˈakˈ cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef xintzˈet riyin. Y yariˈ tek xepe coklajay, chˈabel, coyopaˈ, y xuben chukaˈ jun nimalaj silonel. 	 Pə waalɩ kɛ́ ɩsɔtaa tillu kpaɣa tulaalʋnaa cofolo ɩnɩ na ɩ́ haa kɔtaɣa təlatɛ tɔɔ kɛ́ mamala kɛ ɩ ləpam na ɩ́ məŋna na ɩ́ pɛtɩ-ɩ tɛtʋ tɔɔ. Ḿpʋ́ɣʋ́ tɛʋ sʋʋ hola kɛ kpaŋ kpaŋ, na pə́ yɔɣɔtəɣɩ yem yem, na tɛʋ nyəɣəsəɣɩ ŋmɛlɛʋ ŋmɛlɛʋ, na tɛtʋ náá sele.


Y tek xetzolin ri winek ri ye takon pe ruma ri capitán, xquitzˈet cˈa chi ri mozo ri yawaˈ, can majun chic yabil cˈo ta chare. 	 Yoolu ɩnɩ ɩ tillaa kɔma na pá məlɩ təyaɣa, ɩlɛ pa maɣana yom ɩnəɣəlɛ na ɩ alaafəya təmammam.


Rumariˈ riyoj re wacami y ri chkawech apo ma tikatzuˈ ta achique rubanic jun winek, ma tikaben ta achiˈel ri kabanon ca tek cˈa ma jane jalatajnek ta ri kacˈaslen. Ruma xa can queriˈ wi chukaˈ xkaben chare ri Cristo, y xkachˈob chi Riyaˈ xa achiˈel xabachique winek. Pero wacami ma que ta chic riˈ nikachˈob chrij. Ruma wacami can ketaman chic cˈa achique rubanic Riyaˈ. 	 Pə tɔɔ kɛ́ tɩɩ tasəɣɩ yʋlʋhʋwɛɛ təŋʋɣʋ kɛ yem na pə́cɔ́ tə́ nyɩ yʋlʋwɛɛtʋ, paa ɩsɩɩ tuu ḿpʋ́ɣʋ́ tɩɩ lakaɣa na tə́ hʋʋkɩ hʋwɛɛ kɛ Kilisiti tɔɔ tɔ, kaɣana tɩɩ lakɩ mpʋ tɔtɔ.


Y wi cˈo cˈa jun kachˈalal ri ma najowan ta riche (rixin) ri Ajaf Jesucristo, xtika cˈa rucˈayewal pa ruwiˈ. Ri Ajaf xa nipe yan. 	 Ye wei ɩɩ caa Tacaa, mpusi ɩ́ təŋɩ-ɩ. Malanata, Tacaa kɔɔ mpʋ.


Y riyix iwetaman chic ronojel reˈ, chi majun achi y majun ixok ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ y niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun, ni majun chique ri yebano etzelal ri xtoc ta quiche (quixin) ri rajawaren ri Dios. Y queriˈ chukaˈ ri chak benak cánima chi niquirayij ri cosas ri cˈo riqˈui jun chic, majun quiherencia pa rajawaren ri Dios y ri Cristo, ruma ri yebano queriˈ xa yetajin chubanic achiˈel ri yeyaˈo quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Ɩ́ nyɩ teu sɩ asilima latʋ, na tɛtɛlakasɩ ɩsaɣasɩ latʋ, yaa liɣitee kɔtɔɩ tʋ, pa taa nɔɣɔlʋ kaa fɛlɩ nɔɔhəlɛ kɛ Kilisiti na Ɩsɔ pa kawulaɣa taa. Halɩ liɣitee kɔtɔɩ tʋ na tɩɩŋ laalʋ pa ɩsaɣatʋ lɩɩ kʋlʋm kɛ́.


Majun jun winek ruma chi can rubanon ri nubij ri ley, ruma ta riˈ nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. Ma que ta riˈ. Ri ley xaxu (xaxe wi) nicowin nucˈut chkawech chi yoj aj maquiˈ. 	 Pə taɣa kʋsəsɩɩtʋ lakəna na Ɩsɔ nyənəɣɩ yʋlʋ kɛ yʋlʋpaŋ, paa pʋntʋ kɛ́ awe. Ama kʋsəsɩɩtʋ təmlɛ ntɛ́ sɩ pə́ hʋlɩ-ŋ nyá təpəntəlɛ, pə təna ntɛ́.


Queriˈ ri rutzˈiban ca. Y wi ri rey David, Wajaf xchaˈ chare ri Cristo, ¿achique cˈa ruma tek ri winek niquibij chi ri Cristo xa choj jun ralcˈual ca ri rey David? xchaˈ ri Jesús. 	 Ye Tafiiti ná yaa-ɩ ɩ Sɔsɔ, ɩlɛ ɩsənaɣa Mesii ná məlaa na ɩ́ kɛ́ Tafiiti lʋlʋɣʋ tʋ tɔtɔ?


Y riyeˈ xquibij cˈa: Chkacojol riyoj xecˈojeˈ cˈa ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Y xbanatej cˈa chi ri nimalaxel xcˈuleˈ pero ri achi riˈ xa xcom el y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. Y ri rixjayil xcanaj ca chare ri rachˈalal. 	 Tɔʋ, yəlaa naatosompɔɣɔlaɣa ka wɛ tá hɛkʋ, yʋlʋ na ɩ newaa. Ḿpʋ́ɣʋ́ taalʋ kpaɣa alʋ ɩlɛna ɩ́ sɩ, ɩ fɛɩna pəyaɣa. Ɩlɛna ɩ́lɛ́ ɩ neu hɔ leelu.


Y cˈo cˈa chukaˈ jun achi ri Crispo rubiˈ, jun achi ri can principal wi ri chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Riyaˈ xunimaj cˈa ri Ajaf Jesucristo ye rachibilan ri ye aj pa rachoch. Y yecˈo cˈa chukaˈ nicˈaj chic winek aj chiriˈ pa Corinto, xeniman ri Jesucristo tek xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y can xeban cˈa chukaˈ bautizar. 	 Yuta nyə́ma təkotile ntɛ tə taa, nyʋɣʋ tʋ nɔɣɔlʋ ɩ ka wɛɛ na pá yaakɩ-ɩ sɩ Kilisipusi, ɩ́lɛ́ na ɩ təyaɣa nyə́ma təna pa mʋ Tacaa tɔm. Kɔlɛntɩ nyə́ma paɣalɛ nɩɩ Pɔɔlɩ tɔm, ɩlɛna pá mʋ Tacaa tɔm tɔtɔ, na pá sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Ya Riyaˈ chukaˈ ri Sakil quiche (quixin) ri winek ri ma ye israelitas ta, ruma ya Riyaˈ xticˈutu ri bey chiquiwech riche (rixin) chi yeˈapon awuqˈui. Y riyoj ri yoj atinamit Israel, ruma can chkacojol xalex wi ri Colonel, qˈuiy cˈa utzil xtikacˈul y xticˈojeˈ kakˈij kacˈojlen, 	 Fətəla wei piitimnaa ká nana tɔ. Ɩnəɣəlɛ Ɩsɛɣɛlɩ nyə́ma teeli.


Ri kakˈ achiˈel jun kˈakˈ, y nubij ronojel ruwech itzel tak chˈabel. Ri kakˈ jun chique ri rukˈaˈ raken ri kachˈacul ri yaˈon pe chake, xa yacˈa chi xa nutzˈilobisaj ronojel ri kachˈacul, y xa nuyaˈ ri kacˈaslen pa rucˈayewal. Y ronojel riˈ xa ruma chi ri itzel winek ri rajawalul ri kˈakˈ ri nucusan riche (rixin). 	 Nsəmlɛ wɛɛ kɛ́ ɩsɩɩ kɔkɔ. Tə taa kɛ́ ɩsaɣatʋ maɣalaa, na tə wɛ tá tɔnʋɣʋ taa na tə́ wakələɣɩ tá tɔnʋɣʋ təna təpaɩ. Tənaasəlɛ sɔsɔɔlɛ kɔkɔ kɛ tə heeki na tə́ sɔkɩ mpʋ haləna ta səm.


Y ri Sacerdote ri xpe, ya ri Kajaf Jesucristo, y nikˈalajin chi Riyaˈ riy rumam ca ri Judá. Y ri ley riche (rixin) ri Moisés ma nubij ta chi yeˈoc sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Judá. 	 Tə nyəmá teu təkpataa sɩ ɩ kɛ́ Yuta kpekəle tʋ. Moisi yɔɣɔtaɣa kɔtəlaa tɔm tɔ ɩ ta yaa kpekəle ntɛ́ tə hətɛ.


Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo cˈaslen ri xika pe chilaˈ chicaj. Ri xquetijo cˈa re caxlan wey reˈ, xquecˈaseˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Ri caxlan wey cˈa ri xtinyaˈ riyin chique can ya cˈa ri nuchˈacul, ri xtapon pa camic riche (rixin) chi nuyaˈ quicˈaslen ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Maɣalɛ kʋtɔɣɔʋ ŋku kʋ tiina ɩsɔtaa na kʋ haa weesuɣu tɔ. Ye wei ɩ tɔɣɔ kʋtɔɣɔʋ ŋkʋ, pʋntʋ ká wɛɛ tam kɛ́, ɩɩ tasəɣɩ səpʋ. Kʋtɔɣɔʋ ŋku maa ha tɔɣɔlɛ ma maɣamaɣa ma tɔnʋɣʋ nantʋ. Ma haakɩ-təɣɩ sɩ yəlaa təna ɩ́ hiki weesuɣu.


Y ri kˈakˈ ri nibano chique chi niquikˈaxaj tijoj pokonal, majun bey xtichuptej ta, y ri rusibil paˈel chicaj riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri xeyaˈo rukˈij ri nabey chicop y ri ruwachbel, y quinojel chukaˈ ri quicˈuan retal ri chicop riˈ chi nicˈaj tak quiwech o chrij tak quikˈaˈ, can majun bey cˈa xqueˈuxlan ta jubaˈ chukˈaxaxic tijoj pokonal chi pakˈij chi chakˈaˈ. 	 Na kɔkɔ ŋka ka taa pa naa ḿpʋ́ɣʋ́ kaŋkaŋsi tɔ tam tɔɔ kɛ́ ka nyɔɔsɩ kʋləɣəna ɩsɔ. Mpa pa sɛɛ wontuɣu ŋkʋ na kʋ lɛɛsʋɣʋ na pa yʋsa-wɛ na kʋ hətɛ kʋyʋsʋm tɔ, ḿpʋ́ɣʋ́ pɩɩ wɛɛ tam tɔɔ, hɛɛsʋɣʋ fɛɩ.


Yacˈa tek quiyaˈon chic cˈa chiquiwech ri achique niquiben riqˈui ri puek riˈ, riyeˈ xquilokˈ cˈa ri rulef jun aj banoy bojoˈy. Ri ulef riˈ can xticˈatzin cˈa riche (rixin) chi chiriˈ yemuk wi ri winek ri ma ye aj chiriˈ ta. 	 Tənaɣa pa caɣaa na pá maɣasɩ, ɩlɛna pá kpaɣa liɣitee anɩ na pá yana tɛtʋ natəlɩ nti pa yaa sɩ cʋɣʋ təhulle tɔ, sɩ pa piŋ mʋʋlaa kɛ təna.


Ri achi can yacˈariˈ tek xubij: Ajaf, riyin yatinnimaj, xchaˈ. Y ri achi riˈ can xuyaˈ cˈa rukˈij ri Jesús. 	 Ɩlɛna yʋlʋm tɔ sɩ: Tacaa, ma mʋwa. Na ɩ́ luŋi-ɩ atɛ.


Ri Félix ri aj kˈatbel tzij can retaman wi cˈa achique quibanic ri yetzekelben ri Jesucristo, ri kitzij Bey. Rumariˈ ri Félix riˈ, xupabaˈ ri chˈaˈoj riˈ tek racˈaxan chic ka ri xubij ri Pablo, y xubij cˈa chique quinojel: Cˈa ya tek xtipe na ri Lisias ri achi achiˈel jun coronel, cˈa ya cˈa kˈij riˈ tek xtinwetamaj más chrij re jun chˈaˈoj re ichapon, xchaˈ chique. 	 Felikisi ka nyəmá teu kɛ ɩsəna mpaaʋ kʋnɛ kʋ tɔm wɛɛ tɔ, ɩlɛna ɩ́ sɛkɩ pa tɔm ntɩ na ɩ́ heeli-wɛ sɩ: Yoolaa kʋmataŋ Lisiyasɩ ɩ́ kɔma ɩlɛ maa nyɩ ɩsəna maa lana mə tɔm ntɩ tɔ.


Y ri kachˈalal ri yecˈo pa Berea, can yacˈariˈ xquitek el ri Pablo cˈa chuchiˈ ri mar. Y ri Silas y ri Timoteo cˈa xecˈojeˈ na ca ri pa Berea quiqˈui ri kachˈalal. 	 Tənaɣa ta taapalaa mpa pa wɛ təna tɔ pa kpaɣa Pɔɔlɩ kɛ kpakpaa na pá təŋna-ɩ na teŋku cɔlɔ tɔɔ, na pə́ kaasɩ Silaasɩ na Timotee pɛlɛ pa naalɛɣɛ Pelee.


Y can kitzij wi ri nibix chi ri kaway riche (rixin) chi nunojsaj ri kapan y ri kapan riche (rixin) chi nucˈul ri kaway. Pero xtapon na jun kˈij tek ri cosas riˈ xa xqueqˈuis, ruma ri Dios can que wi riˈ xtuben chique. Yacˈa ri Ajaf Dios xuyaˈ ri kachˈacul riche (rixin) chi ntoc riche (rixin) Riyaˈ y ri Ajaf ntoc kiche (kixin) riyoj. Y ma xuyaˈ ta ri kachˈacul riche (rixin) chi nikacusaj chubanic ri mac, ma que ta riˈ. Ma nrajoˈ ta chi ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun. 	 Mɛ ɩ́ tɔŋ sɩ hiluɣu tɔɔ kɛ́ pə ləsa kʋtɔɣɔʋ na kʋtɔɣɔʋ tɔɔ kɛ́ pə tʋ hiluɣu. Mm, pə wɛ mpʋ mɛɛ. Paa na mpʋ Ɩsɔ ká wakəlɩ pə tɔm naalɛ ɩnɩ. Pə ta la yʋlʋ tɔnʋɣʋ kɛ asilima lapʋ tɔɔ, ama Tacaa tɔɔ kɛ́. Na tɔnʋɣʋ ŋkʋ kʋ tɔɔ kɛ́ Tacaa wɛɛ.


Y tek xitzolin pe y xinoka waweˈ pa Jerusalem, xibe cˈa pa rachoch ri Dios chubanic orar. Y yacˈa tek yitajin chare ri oración, xinben cˈa jun achiˈel achicˈ, 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ ma kʋlaa na má məlɩ Yosalɛm. Ma sələmaɣa Ɩsɔ təsɛɛlɛ taa, ɩlɛna pə́ la-m ɩsɩɩ toosee taka,


Y riyaˈ xubij cˈa chukaˈ chuwe: Ri Dios ri quiche (quixin) ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, xaruchaˈ riche (rixin) chi nawetamaj ri ruraybel Riyaˈ y riche (rixin) chukaˈ xatzˈet ri Ajaf Jesucristo ri can choj wi, y xawacˈaxaj ri ruchˈabel. 	 Ɩlɛna ɩ́ heeli-m sɩ: Tá caanaa caanaa Ɩsɔ ka ləsa-ŋ tuu lɔŋ kɛ́, sɩ n ká nyɩ ɩ luɣu nyəntʋ, na n ká ná wei ɩ tike ɩ kɛ́ tampana tʋ tɔ, na ń nɩɩ ɩ maɣamaɣa ɩ nɔɣɔ təsiɣisiɣi.


¡Wacami, ri chilaˈ chicaj sibilaj niyaˈox (nyaˈ) rukˈij rucˈojlen ri Dios! ¡Y waweˈ chuwech re ruwachˈulef xoka yan ri uxlanibel cˈuˈx. Xoka yan chiquicojol ri winek, ruma ri rutzil ri Dios! 	 Ɩsɔ kɛlɛ teeli tʋ təkpapa kɛ hatoo ɩsɔtaa te. Atɛ yəlaa mpa ɩ sɔɔlaa tɔ pa laŋa ɩ́ hʋlʋmɩ.


Ri ruchˈabel ri Dios jabel nukˈalajsaj chkawech chi majun winek ruma chi xuben ri nubij ri ley, ruma ta riˈ xtitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, ma que ta riˈ. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri winek ri rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac y nril ri kitzij cˈaslen. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Pə tɩɩ naakɩ mpʋ təkelekele sɩ nɔɣɔlʋ kaa pəsɩ yʋlʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa kɛ́ kʋsəsɩɩtʋ təŋʋɣʋ tɔɔ. Ama pa ŋmaa Ɩsɔ Tɔm taa təkpataa sɩ: Wei ɩ kɛ́ yʋlʋpaŋ kɛ Ɩsɔ ɩsɛntaa sɩ ɩ tɛma ɩ taa tɔ pə tɔɔ tɔ, pʋntʋ tike tʋləɣəna-tɩ.


Y cˈo cˈa jun ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios xchˈo riqˈui ri Felipe, y xubij cˈa chare: Cayacatej cˈa el, y jet chupan ri jun bey ri ntel el pa Jerusalem y nibe pa sur cˈa pa tinamit Gaza. Re bey reˈ yareˈ ri nikˈax ri pa jun desierto. 	 Tacaa ɩsɔtaa tillu nɔɣɔlʋ heela Filipʋ sɩ: Kʋlɩ na ń təŋ ilim mpətəŋ tɔɔ, na ń katɩ hapəlɛ nte tə lɩɩkɩ Yosalɛm na tə puki Kasa tɔ. Wʋlaɣa tɛtʋ taa kɛ́ hapəlɛ ńtɛ́ tə faɣanaa.


Tek ri winek xquitzˈet ri xuben ri Pablo, ri winek xechˈo cˈa pa licaónica, ri quichˈabel riyeˈ. Y can riqˈui cˈa quichukˈaˈ xquibilaˈ pa quichˈabel: Re yekatzˈet wacami xa can ye ri ka‑dios ri ye kajnek pe chkacojol, quibanon pe ye achiˈel achiˈaˈ. 	 Samaa nawa mpi Pɔɔlɩ lapa mpʋ tɔ, ɩlɛna pá má kapusi na Likaonii tɔm taa sɩ: Pʋwɛ, tɩɩŋ pəsa yəlaa na ɩ́ kɔɔ tá hɛkʋ.


Y ri apóstoles xquibij cˈa chare ri Ajaf Jesús: Tabanaˈ cˈa chake chi nikacukubaˈ más kacˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ tillaa tɔma Tacaa sɩ: La na ta taa tɛmnaʋ kɛ Ɩsɔ sɔɔsɩ.


Ri Saulo can xka cˈa chuwech chi ri Esteban xcamisex. Y chiriˈ pa Jerusalem, ya cˈa kˈij riˈ tek xtiquir ca chiquij ri yeniman ri Jesucristo chi can yeˈetzelex y niban chique chi niquitij pokon. Xaxu (xaxe) wi ri apóstoles ri cˈa xecˈojeˈ na ca chiriˈ pa Jerusalem. Yacˈa quinojel ri nicˈaj chic kachˈalal, ruma ri pokon niban chique xquiquiraj el quiˈ, y yecˈo xebe pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chiriˈ pa rucuenta ri Judea, y ri nicˈaj chic xebe cˈa pa Samaria. 	 Sɔɔlɩ laŋlɛ ka hɛɛna Ɩtiyɛɛnɩ kʋɣʋ. Kʋyakʋ ŋkʋ kʋ maɣamaɣa kɛ pa sʋʋ Yosalɛm Yesu sɛɛlaa kpekəle kɛ kʋnyɔŋ tʋɣʋ kɛ teu. Ɩlɛna pa təna pá ya Yuta na Samalii taa, na pə yele tillaa tike.


Yacˈariˈ tek Riyaˈ xubij chique ri rudiscípulos: Riyix can yeˈitzuˈ cˈa chi re jay reˈ sibilaj ye jabel. Yacˈa riyin can kitzij cˈa nbij chiwe, chi xtapon na jun kˈij tek xa can xquewulex y majun chic ri xtipaˈeˈ ta ca. Ronojel re nimaˈk tak abej re ye ucusan chique re jay reˈ, xa can xquewulex cˈa pe. Can majun cˈa abej ri xticˈojeˈ ta ca achiˈel la rubanon wacami, xchaˈ chique. 	 Tənaɣa Yesu tɔma-wɛ sɩ: Ntɔŋ ɩ́ nawa pə təna ɩsəntɔ? Tampana kɛ ma heeliɣi-mɛ yoo maa cɛsəɣɩ, pə kaa kaasɩ pəlɛ lɛntɛ na tə́ təna lɛntɛ tɔɔ, paa tusi pə təna.


Achiˈel tek jun cˈajol ri xcˈuleˈ can yetzijon chic cˈa riqˈui ri kˈopoj ri xoc rixjayil y ri ramigo ri cˈajol can niquicot cˈa tek yeracˈaxaj chi ri cˈajol y ri kˈopoj ri xecˈuleˈ yetzijon chiquiwech. Quecˈariˈ riyin can niquicot ri wánima wacami, ruma xinwacˈaxaj chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yeˈapon chic riqˈui ri Jesucristo. 	 Akpaɣalʋ tənna asasaalʋ. Ama akpaɣalʋ taapalʋ səŋa təna na ɩ́ kema ŋkpaŋŋ. Pə kɔma na ɩ́ nɩɩ akpaɣalʋ nɔɣɔ, ɩlɛ ɩ laŋlɛ hʋlʋmɩ sɔsɔm. Mpʋ ɩnɩ tɔtɔɣɔ ma laŋlɛ hʋlʋmaa, na pənɛntɛ pə maɣa-m teu.


Sibilaj cˈa yimatioxin chare ri Kajaf Cristo Jesús, ri can ruyaˈon wuchukˈaˈ y rucukuban rucˈuˈx chuwij chi can nben wi ri rusamaj. Rumariˈ xuben chuwe chi xinoc rusamajel. 	 Tacaa Yesu Kilisiti wei ɩ ha-m toma kɛ sɔsɔm na má lakəna ma təmlɛ tɔɣɔ ma sɛɛ ɩ́ na təmlɛ. Ɩ tʋnaʋ má sɩ ma nəɣəsəna pá tɛ-m na taa, na ɩ́ kpa-m sɩ má la təmlɛ tɔ, ma sɛɛ-ɩ ɩ́ na təmlɛ.


Y xquibij: Juyiˈ oc ruwech ri nimalaj tinamit Babilonia, ruma ri rubanon ca, can achiˈel cˈa jun ixok ri ruwikon riˈ riqˈui tziek ri sibilaj jabel. Ruwikon riˈ riqˈui tziek ri lino rubiˈ, y quiqˈui ri tziek ri quek y morado yetzuˈun. Y xerucusaj cˈa chukaˈ kˈanapuek, perlas y nicˈaj chic quiwech abej ri sibilaj ye jabel. 	 Paa tɔ sɩ: Waɩyo, ɩcatɛ sɔsɔɔlɛ tənɛ tə tɔm wɛ waɩyo. Ńtɛ́ tə suukaɣana kpoŋkpontu toŋ nyəntʋ pɔɔŋ kʋpaŋ na wontu kʋpantʋ nti tə sɛɛwa tɔ, na wontu nti tə sɛɛwa təkeŋkeŋ tɔ. Na ńtɛ́ tə tʋkaɣana wʋla na liɣitee pɛɛ na lɩɩtʋ pə tɩɩ fɛɩ.


Ruma wi can xa jun chic ri kabanon riqˈui ri Jesucristo ruma ri rucamic, can yoj jun chukaˈ kabanon riqˈui Riyaˈ ruma ri rucˈastajbel. 	 Ye tá na-ɩ tə kpɛntaa na tə́ sɩ ɩsɩɩ ɩ səpʋ tɔ, paa kpɛntɩ tá na-ɩ na pá feesi-tʋɣʋ səm taa ɩsɩɩ pa feesa ɩnɩ tɔ.


Ma tixibij ta iwiˈ riyix ri yixtzekelben wuche (wixin), ruma astapeˈ xa yix jubaˈ oc, ri Tataˈixel can nrajoˈ wi cˈa chi yixbecˈojeˈ pa rajawaren. 	 Ma kalakiya nyá, taa nyá, mə Caa sɔɔləna sɩ ɩ haa-mɛɣɛ ɩ kawulaɣa.


Riyix can iwetaman wi chi pa caˈiˈ kˈij nichapatej ri nimakˈij pascua. Chupan cˈa ri nimakˈij riˈ tek riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can xquijach wi el riche (rixin) chi yibajix chuwech cruz riche (rixin) chi xquicamisex, xchaˈ chique. 	 Ntɔŋ ɩ́ nyəmá teu sɩ pə kaasa kʋyɛɛŋ naalɛ na pá tɔɣɔ Tɛɛʋ acima na? Tɛɛʋ acima anɩ a tɔɔ kɛ́ paa tʋ Yʋlʋ Pəyaɣa maɣa yəlaa niŋ taa na pá ka-m səm tesika tɔɔ.


Yacˈa ri jun kachˈalal ri Bernabé rubiˈ, xucˈuaj ri Saulo quiqˈui ri apóstoles. Y ri Bernabé xutzijoj cˈa chique chi ri Saulo xchˈo cˈa ri Ajaf riqˈui, chi xucˈut cˈa riˈ chuwech tek ruchapon el bey pa Damasco, y chi ri Saulo chukaˈ ma xuxibij ta riˈ xutzijoj ri Ajaf Jesús chique ri winek ri yecˈo chiriˈ pa Damasco, xchaˈ ri Bernabé chique ri apóstoles. 	 Tənaɣa Paanapasɩ kpaɣa Sɔɔlɩ na ɩ́ na-ɩ pá polo tillaa kiŋ na ɩ́ kɛɛsɩ-wɛɣɛ ɩsəna Sɔɔlɩ ɩnɩ ɩ nawa Tacaa kɛ mpaaʋ taa, na ɩsəna Tacaa ná yɔɣɔtəna-ɩ tɔ. Na ɩ kɛɛsa-wɛ tɔtɔɣɔ ɩsəna ɩ sɛɣɛsa Yesu tɔm kɛ Tamasɩ ɩ ta nyana pʋlʋ tɔ.


Rumariˈ riyoj can nikatij kakˈij chi ma xu (xe) ta wi chuwech ri Ajaf Dios nikˈalajin wi chi ronojel ri nikaben can pa ruchojmil wi, xa can nikajoˈ cˈa chukaˈ chi queriˈ nikˈalajin chiquiwech ri winek, chi can pa ruchojmil wi nikaben ronojel. 	 Paa Tacaa ɩsɛntaa paa yəlaa kiŋ tə pɛɛkəɣɩ sɩ tá kʋpantʋ ɩ́ lɩɩ təcɛɩcɛɩ.


Queriˈ chukaˈ majun ri ewan ca, ri man ta xtibekˈalajin pe. Y chukaˈ can majun ri tzˈapin ca rij, ri xa man ta xtibekˈalajin pe y ntel pe chuwasakil. 	 Kʋŋmɛləm napəlɩ pə fɛɩ sɩ pə kaa kuli pə tɔɔ, pə́cɔ́ mukaɣa tɛɛ pʋlʋ fɛɩ mpi pa kaa ləsɩ na paa wei ɩ́ ná tɔ.


Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y riyoj ketaman chi ri nubij ri ley ri tzˈibatal ca, chique ri yecˈo chuxeˈ ri ley nichˈo wi, riche (rixin) chi queriˈ can majun cˈa nicowin nibin chi majun rumac. Can quinojel cˈa ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef cˈo chi yeˈapon na chuwech ri Dios riche (rixin) chi nikˈat tzij pa quiwiˈ. 	 Tɔʋ, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kʋsəsɩɩtʋ yɔɣɔtəɣɩ pə təna mpi tɔ, pa təna mpa pa təŋəɣɩ-tɩ tɔɣɔ pə nawa. Ɩlɛna pə́ təkɩ samaa təna nɔɔsɩ, na pá taa hiki təwaanlɛ kɛ tiili, yaa nɔɣɔlʋ fiti Ɩsɔ hʋʋnaʋ taa.


Y wi nikanaˈ ka pa kánima chi cˈo mac kabanon, ri Dios can retaman wi, ruma ri Dios más nim que chuwech ri kánima. Ruma Riyaˈ can retaman ronojel. 	 Ye pə heeliɣi-tʋɣʋ hatuu tá lotu taa sɩ tə fɛɩ teu, tə nyəmá sɩ Ɩsɔ kəla tá lotu taa nyəntʋ tənaɣa tɔɔʋ na ɩ nyəmá pə təna təpaɩ.


Ri sakil y ri uchukˈaˈ ri ruyaˈon cˈa pe ri Dios chake, can jun nimalaj beyomel wi, pero ri kachˈacul ri kayacon wi ka ri beyomel riˈ xa ma nim ta rejkalen. Xa junan cˈa riqˈui jun ulef lek, ruma xa can yoj ulef wi, riche (rixin) chi nikˈalajin chi ri uchukˈaˈ ri cˈo kiqˈui, riqˈui ri Dios petenak wi y xa ma kiqˈui ta riyoj nipe wi, ruma ri uchukˈaˈ riˈ can sibilaj wi nim. 	 Ama tá mpa tə tɔka Ɩsɔ kʋpampam pənɛ tɔ tə wɛ kɛ́ ɩsɩɩ cʋɣʋ wontu. Pə lapa ḿpʋ́ɣʋ́ sɩ pá ná teu sɩ Ɩsɔ hana-tʋɣʋ toma sɔsɔɔna anɛɣɛ kʋhaʋ, pə taɣa tá maɣamaɣa tá nyəna.


Y yecˈo cˈa ye qˈuiy winek ye cˈutuy tak alcawal ri ye banon bautizar ruma ri Juan. Y tek riyeˈ xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chrij ri Juan, xquibij chi ri Dios can choj wi. 	 Pa təna mpa pa nɩɩ tɔm ntɩ tɔ pa ha Ɩsɔ kɛ́ tampana, halɩ pə kpɛŋna lampuu mʋlaa maɣamaɣa. Pə taɣa pʋlʋ, paa tɛma tisuɣu sɩ Yohaanɩ ɩ́ sɔ-wɛɣɛ Ɩsɔ lʋm.


Ri Tataˈixel ma ya ta cˈa Riyaˈ nikˈato tzij. Can pa nukˈaˈ cˈa riyin ri Cˈajolaxel xujech wi chi nkˈet tzij. 	 Təlɛ tə paasi ma Caa ɩɩ hʋʋkəna nɔɣɔlʋ. Ama ɩ tʋ hʋʋlɛ tənaɣa Pəyaɣa ma ma niŋ taa.


Can utz inaˈoj tibanaˈ quiqˈui ri winek y can queriˈ ta cˈa nikˈalajin chiquiwech quinojel. Ruma ri Ajaf xa nakaj chic cˈo wi pe. 	 Ɩ́ wɛɛ təpamm kɛ yəlaa təna kiŋ. Tacaa kɔŋ nɔɔnɔɔ kɛ́.


Tek yetzolin cˈa pe ri pa tak cˈaybel, wi ma niquichˈajchˈojsaj ta quiˈ, can ma yewaˈ ta. Y cˈo cˈa nicˈaj chic ri ye quibin ca ri catiˈt quimamaˈ ri yequibanalaˈ, achiˈel ri achique rubanic ri quijoskˈixic ri kumbel tak yaˈ, ri xára, ri chˈichˈ tak lek y ri achique chukaˈ rujoskˈixic niquiben chare ri quiwarabel. 	 Ye pa kɔmna kʋyakʋ na pá ta sɔ lʋm, paa tɔkɩ kʋtɔɣɔʋ. Na pə́ kaasɩ pa təŋəɣɩ lɔŋtaa kʋlapʋtʋ lɛntənaa ɩsɩɩ kɔpʋnaa nyaalʋɣʋ, na nyənasɩ, na taanɩɩsɛnaa, na kʋhəntəŋ pə nyaalʋɣʋ, na yaasinaa paɣalɛ kɛ mpʋ.


Y tek ye benak cˈa, ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Chiˈiwonojel riyix xtitaluj el iwiˈ y xquiniyaˈ cˈa ca nuyon chupan re akˈaˈ reˈ, tek xa xtitzˈet chi riyin yijach el pa quikˈaˈ ri winek. Ruma ri Dios can nubij wi cˈa chupan ri tzˈibatal ca: Tek riyin xtinyaˈ kˈij chi nicamisex ri aj yukˈ, ri rucarneˈl xa xtiquitaluj el quiˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Ḿpʋ́ɣʋ́ Yesu tɔma ɩ ɩfalaa sɩ: Saŋa ahoo anɛ a maɣamaɣa ɩ́ ká yele-m mə təna na ɩ́ se. Pa ŋmaa ḿpʋ́ɣʋ́ Ɩsɔ Tɔm taa sɩ: Maa kʋ tiikilu na heeŋ ká ya yem yem.


Ruma yecˈo chic cˈa malcaniˈ tak ixokiˈ ri quiyaˈon chic ca ri utzilaj cˈaslen y xetzekeˈ el chrij ri Satanás. 	 Pə taɣa pʋlʋ tɔɔ, leelaa lɛlaa tɛma mpaaʋ kʋpaŋkʋ kɛ siɣile haʋ, na pá sʋʋ Satanɩ kɛ təŋʋɣʋ.


Y wi riyix queriˈ niben, xa jun mac yixtajin niben chique ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios y can nisoc ri cánima y yetzak. Wi queriˈ niben, can chrij cˈa ri Cristo yixyacatej wi y yixmacun. 	 Ye ɩ́ pəntəɣəna mə tɔɣɔntəlɛnaa na ɩ́ kpɛsəɣɩ pa laakalənaa mpa pa wɛ tətantəlaa kɛ́ mpʋ tɔ, Kilisiti kɛ ɩ́ pəntəɣəna.


Yacˈareˈ ri Nusamajel ri nuchaˈon. Riyin sibilaj nwajoˈ Riyaˈ; can niquicot cˈa ri wánima riqˈui. Can xtinyaˈ cˈa pe chukaˈ ri nu‑Espíritu pa ruwiˈ; y Riyaˈ xtukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri ma ye israelitas ta, ri achique rubanic niquicˈuaj jun cˈaslen choj. 	 Ɩsɔ yɔɣɔtaa sɩ, ma təmlɛ tʋ wei ma ləsaa tɔɣɔlɔ. Wei ma sɔɔlaa na ma laŋlɛ hɛɛna sɔsɔm tɔ. Maa tʋ ma Feesuɣu kɛ ɩ taa. Ɩ ka heeli hʋʋnaʋ tɔm kɛ piitimnaa.


Ri nbij ka chuwij riyin can kitzij wi, y ri Nataˈ ri yin takayon pe, chukaˈ Riyaˈ can kitzij ri nubij chuwij, xchaˈ ri Jesús. 	 Ma, ma yɔɣɔtəɣɩ ma tɩ tɔm na ma Caa wei ɩ tila-m tɔ, ɩ́lɛ́ ɩ yɔɣɔtəɣɩ ma tɔm kɛ mpʋ tɔtɔ.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chare ri achi riˈ: Nchilabej cˈa el chawe chi majun achoj chare tatzijoj wi ri xbanatej awuqˈui, xa choj jacˈutuˈ awiˈ chuwech ri sacerdote, y can tayaˈ cˈa ri ofrenda ri rajawaxic chi nayaˈ, achiˈel nubij chupan ri rutzˈiban ca ri Moisés, riche (rixin) chi queriˈ nakˈalajsaj cˈa awiˈ chiquiwech chi yit chˈajchˈoj chic, xchaˈ el chare. 	 Ɩlɛna Yesu kpaalɩ-ɩ teu sɩ: Taa heeli nɔɣɔlʋ. Ama tɛɛ kpakpaa na kɔtʋlʋ na-ŋ. Ɩlɛna ń yiɣisi ɩsɩɩ Moisi ka kɛɛsʋɣʋ tɔ na pá ná sɩ pə waa-ŋ.