Y can ticˈuaj jun cˈaslen utz chiquicojol ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios. Riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ niquimol pe tzij chiwij y niquibij chi ma utz ta ri icˈaslen, pero tek ri winek riˈ xtiquitzˈet chi xa utz ri yeˈibanalaˈ, xtiquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios, tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtorubij chake ronojel ri ye kabanon. 	 İnanmayanlar arasında olumlu bir yaşam sürün. Öyle ki, kötülük yapanlarmışsınız gibi size iftira etseler de, iyi işlerinizi görerek Tanrıyı, kendilerine yaklaştığı gün yüceltsinler.


Cˈacˈariˈ ri Anás xutek cˈa apo ri Jesús chuwech ri Caifás ri nimalaj sacerdote. Y ri Jesús ximil cˈa tek xucˈuex el. 	 Bunun üzerine Hanan, Onu bağlı olarak başkâhin Kayafaya gönderdi.


Y tek ri cˈajol xapon apo riqˈui ri Jesús, ri itzel espíritu riqˈui ruchukˈaˈ xuyicaj y xuchˈakij pan ulef. Ri Jesús xchapon cˈa chare ri itzel espíritu, riche (rixin) chi tel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y ri Jesús can xucˈachojsaj wi cˈa el y xujech el chare ri rutataˈ. 	 Çocuk daha İsaya yaklaşırken cin onu yere vurup şiddetle sarstı. Ama İsa kötü ruhu azarladı, çocuğu iyileştirerek babasına geri verdi.


Reˈ ma can ta kˈalajsan pe chiquiwech ri winek ri xecˈojeˈ ojer ca. Xa cˈa ya re wacami xkˈalajsex ruma ri Lokˈolaj Espíritu chiquiwech ri lokˈolaj tak apóstoles riche (rixin) ri Cristo y chiquiwech ri profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Bu sır önceki kuşaklara açıkça bildirilmemişti. Şimdiyse Mesihin kutsal elçilerine ve peygamberlerine Ruh aracılığıyla açıklanmış bulunuyor.


Yacˈariˈ tek ri Jun ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet xchˈo cˈa y xubij: Riyin yenben cˈacˈacˈ chare ronojel ri cosas, xchaˈ. Y chukaˈ xubij cˈa chuwe: Queˈatzˈibaj cˈa re chˈabel re xquenbij chawe, ruma can ye kitzij wi y can utz chi nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui. 	 Tahtta oturan, ‹‹İşte her şeyi yeniliyorum›› dedi. Sonra, ‹‹Yaz!›› diye ekledi, ‹‹Çünkü bu sözler güvenilir ve gerçektir.››


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ ri xrajoˈ ri Dios. Riyin can wachibil cˈa ri kachˈalal Timoteo tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix iglesia riche (rixin) ri Dios ri yixcˈo pa tinamit Corinto. Pero re wuj reˈ ma xaxu (xaxe) ta wi cˈa iwuche (iwixin) riyix, xa can quiche (quixin) chukaˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit ri chiriˈ pa rucuenta ri Acaya. 	 Tanrının isteğiyle Mesih İsanın elçisi atanan ben Pavlus ve kardeşimiz Timoteostan Ahayanın her yanındaki bütün kutsallara ve Tanrının Korintteki kilisesine selam!


Rumacˈariˈ, xabachique ri nunimirisaj riˈ, xa xtikasex rukˈij. Y yacˈa ri nuchˈutinirisaj riˈ, xtinimirisex rukˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 Kendini yücelten herkes alçaltılacak, kendini alçaltan yüceltilecektir.››


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Can kitzij cˈa nbij chiwe, chi xa ta yetaneˈ ka riyeˈ, ye ri abej xquebechˈo pe riche (rixin) chi niquiyaˈ nukˈij, xchaˈ chique ri fariseos. 	 İsa, ‹‹Size şunu söyleyeyim, bunlar susacak olsa, taşlar bağıracaktır!›› diye karşılık verdi.


Y rumariˈ ri achi xubij chi tipaˈeˈ jubaˈ ri carruaje. Y yacˈariˈ tek xeka chi ye caˈiˈ, y ri Felipe xuben cˈa bautizar ri achi chiriˈ pa yaˈ. 	 Sonra arabanın durmasını buyurdu. Filipusla hadım birlikte suya girdiler ve Filipus hadımı vaftiz etti.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Can tiyaˈ cˈa chare ri César ri can riche (rixin) wi ri César. Y can tiyaˈ cˈa chare ri Dios, ri can riche (rixin) wi ri Dios, xchaˈ chique. Y riyeˈ xquimey tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chique, ruma ma xecowin ta chrij chi xtzak ta pa quikˈaˈ. 	 İsa da, ‹‹Sezarın hakkını Sezara, Tanrının hakkını Tanrıya verin›› dedi. İsanın sözlerine şaşakaldılar.


Wacami cˈa, ri rucˈamon chi niben riyix ya ri ticˈuaj jun cˈaslen utz can achiˈel nubij ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo. Wi xquinapon iwuqˈui, que ta riˈ yixtajin chubanic xquixbenwilaˈ riqˈui ri icˈaslen, y wi ma xquinapon ta, xtinwacˈaxaj ta cˈa chiwij, chi can cof yix paˈel chupan ruchˈabel ri Cristo, chi can ta junan iwech ibanon. Xtinwacˈaxaj ta cˈa chukaˈ chiwij chi can itijon ikˈij chi itoˈon iwiˈ chiˈiwonojel chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Ancak yaşayışınız Mesihin Müjdesine layık olsun. Öyle ki, gelip sizi görsem de gelmesem de sizinle ilgili haberleri, tek bir ruhta dimdik durduğunuzu, Müjdede açıklanan inanç uğruna tek can halinde birlikte mücadele ettiğinizi, size karşı olanlardan hiçbir şekilde yılmadığınızı duyayım. Böyle davranmanız onlara bir belirtidir - kendilerinin mahvolacağını, sizlerin ise kurtulacağını gösteren bir belirti. Bu da Tanrının işidir.


Y tek jun winek oconek chic cˈa chupan ri uxlanen ri nuyaˈ ri Dios, nuxlan chukaˈ chare ri rusamaj, achiˈel xuben ri Dios, tek cˈachojnek chic chubanic re ruwachˈulef y ri caj, Riyaˈ xuxlan. 	 Tanrı işlerinden nasıl dinlendiyse, Onun huzur diyarına giren de kendi işlerinden öylece dinlenir.


Y tek riyin xitzuˈun chic apo, xintzˈet cˈa jun sutzˈ sek. Y pa ruwiˈ cˈa ri sutzˈ riˈ tzˈuyul cˈa jun ri can achiˈel ri Cˈajolaxel ri xalex chkacojol. Riyaˈ rucusan cˈa jun corona ri banon riqˈui kˈanapuek, y ri pa rukˈaˈ rucˈuan jun jos (wos) ri cˈo sibilaj rey. 	 Sonra beyaz bir bulut gördüm. Bulutun üzerinde ‹‹insanoğluna benzer biri›› oturuyordu. Başında altın bir taç, elinde keskin bir orak vardı.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri ixok: Ri rutzil ri Dios ma utz ta chi chare xabachique niyaˈox (nyaˈ) wi. Cˈo chi ya ri nuwinak israelitas yentoˈ nabey. Ruma ma rucˈamon ta chi nelesex ri quiway ri alcˈualaxelaˈ riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) chique ri tak tzˈiˈ, xchaˈ ri Jesús chare. 	 İsa ona, ‹‹Bırak, önce çocuklar doysunlar›› dedi. ‹‹Çocukların ekmeğini alıp köpeklere atmak doğru değildir.››


Wachˈalal, riqˈui ri Cristo can cˈo wi cukbel cˈuˈx. Riyaˈ chukaˈ nuyaˈ ajowabel chiquicojol ri yeniman riche (rixin), y ri Lokˈolaj ru‑Espíritu nuben chique chi can junan quiwech niquiben, chi nicajoˈ quiˈ y chi niquijoyowaj quiwech chicachibil quiˈ. 	 Böylece Mesihten gelen bir cesaret, sevgiden doğan bir teselli ve Ruhla bir paydaşlık varsa, yürekten bir sevgi ve sevecenlik varsa, aynı düşüncede, sevgide, ruhta ve amaçta birleşerek sevincimi tamamlayın.


Ruma tek re ixok reˈ xukˈej chuwij re jun akˈom jubul ruxlaˈ, riyaˈ xa can xuben yan apo nuchojmil riche (rixin) chi xquibemuk ca. 	 Kadın bu güzel kokulu yağı, beni gömülmeye hazırlamak için bedenimin üzerine boşalttı.


Ruma ya ri Dios xbano chake chi nikacˈuaj jun cˈacˈacˈ cˈaslen riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús, riche (rixin) chi queriˈ nikacˈuaj jun cˈaslen utz y nikaben utzilaj tak samaj; ruma yariˈ ri ruchˈobon pe ri Dios pa kawiˈ ojer ca chi nikaben. 	 Çünkü biz Tanrının yapıtıyız, Onun önceden hazırladığı iyi işleri yapmak üzere Mesih İsada yaratıldık.


Rumariˈ, tek ri kachˈalal xquinabej ri achique niquichˈob ri winek chrij ri Saulo, xquicˈuaj cˈa el cˈa pa tinamit Cesarea. Y tek yecˈo chic ri chiriˈ pa Cesarea, xquitek cˈa el cˈa pa jun chic tinamit Tarso rubiˈ. 	 Kardeşler bunu öğrenince onu Sezariyeye götürüp oradan Tarsusa yolladılar.


Ruma achiˈel xcˈojeˈ ri Jonás chupan jun nimalaj car oxiˈ kˈij y oxiˈ akˈaˈ, can queriˈ chukaˈ ri retal ri xtinyaˈ riyin chiwech. Riyin cˈa ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xquimukeˈ oxiˈ kˈij y oxiˈ akˈaˈ pan ulef. 	 Yunus, nasıl üç gün üç gece o koca balığın karnında kaldıysa, İnsanoğlu da üç gün üç gece yerin bağrında kalacaktır.


Rumacˈariˈ, riyin xtinyaˈ jun kˈatbel tzij pan ikˈaˈ riyix, can achiˈel ri rubanon ri Nataˈ Dios wuqˈui riyin, 	 Babam bana nasıl bir egemenlik verdiyse, ben de size bir egemenlik veriyorum.


Ajaf, tajoyowaj ruwech ri nucˈajol, ruma riyaˈ sibilaj nutij pokon pa rukˈaˈ ri ataque, y qˈuiy cˈa mul tzaknek pa kˈakˈ y pa tak yaˈ. 	 ‹‹Ya Rab›› dedi, ‹‹Oğlumun haline acı! Sarası var, çok acı çekiyor. Sık sık ateşe, suya düşüyor.


Ri ijaˈtz ri xka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa nucˈul ri ruchˈabel ri Dios pa ránima riqˈui quicoten. 	 Kayalık yerlere ekilen ise işittiği sözü hemen sevinçle kabul eden, ama kök salamadığı için ancak bir süre dayanan kişidir. Böyle biri Tanrı sözünden ötürü sıkıntı ya da zulme uğrayınca hemen sendeleyip düşer.


Xa tiyaˈ na cˈa kˈij chare ri itzel kˈayis chi junan niqˈuiy riqˈui ri trigo, cˈa ya na tek xtapon ri kˈij riche (rixin) ri kˈatoj. Cˈa ya na cˈa kˈij riˈ tek riyin xtinbij cˈa chique ri xquebano kˈatoj, chi nabey tiquimoloˈ ri itzel kˈayis y quequibanalaˈ pa tak manojo riche (rixin) chi yeporox; y cˈacˈariˈ tiquikˈataˈ ri trigo riche (rixin) chi nbequiyacaˈ ca, xchaˈ ri achi. Queriˈ xubij ri Jesús. 	 Bırakın biçim vaktine dek birlikte büyüsünler. Biçim vakti orakçılara, önce deliceleri toplayın diyeceğim, yakmak için demet yapın. Buğdayı ise toplayıp ambarıma koyun.› ››


Y ya chukaˈ riˈ tek ri Pedro xubij: Wech aj Israel, tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Ri Jesús ri aj Nazaret, can ya cˈa ri Dios ri banayon pe chare chi qˈuiy ri xerubanalaˈ chicojol. Xeruben cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta. Can cˈo ri xerubanalaˈ Riyaˈ riche (rixin) chi retal chi can ya ri Dios Tataˈixel ri takayon pe. Riyix can iwetaman wi chi queriˈ. 	 ‹‹Ey İsrailliler, şu sözleri dinleyin: Bildiğiniz gibi Nasıralı İsa, Tanrının, kendisi aracılığıyla aranızda yaptığı mucizeler, harikalar ve belirtilerle kimliği kanıtlanmış bir kişidir.


Y riyin ri Juan xintzˈet cˈa chi ri Jun ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet, cˈo jun wuj boron ri ruchapon riqˈui ri rajquikˈaˈ. Ri wuj riˈ, cˈo tzˈibatal chuwech y chrij, y kˈolin riqˈui wukuˈ raken sellos riche (rixin) chi ma nisolotej ta. 	 Tahtta oturanın sağ elinde iki yanı da yazılı, yedi mühürle mühürlenmiş bir tomar gördüm.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo cˈa chiriˈ, xquibij apo chare ri Jesús: Riyoj ma nikanimaj ta chi kitzij ri nabij chawij, ruma xa yit cˈa riyit ri yabin ka. 	 Ferisiler, ‹‹Sen kendin için tanıklık ediyorsun, tanıklığın geçerli değil›› dediler.


Pero rajawaxic chi can cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios tek nucˈutuj, y ma riqˈui ta cˈa caˈiˈ rucˈuˈx. Ruma wi xa riqˈui caˈiˈ rucˈuˈx tek nucˈutuj, xa nuben cˈa achiˈel nuben ri ruwiˈ ri mar pa rukˈaˈ ri cakˈikˈ, nibe quelaˈ y nibe quelaˈ. 	 Yalnız hiç kuşku duymadan, imanla istesin. Çünkü kuşku duyan kişi rüzgarın sürükleyip savurduğu deniz dalgasına benzer.


Riyoj winek yaˈon cˈa pa kawiˈ chi xaxu (xaxe wi) jun bey yojcom, y cˈacˈariˈ xtikˈat tzij pa kawiˈ. 	 Bir kez ölmek, sonra da yargılanmak nasıl insanların kaderiyse, Mesih de birçoklarının günahlarını yüklenmek için bir kez kurban edildi. İkinci kez, günah yüklenmek için değil, kurtuluş getirmek için kendisini bekleyenlere görünecektir.


Y tek xtiwacˈaxalaˈ cˈa chi yecˈo ruwachˈulef ri cˈo chˈaˈoj ntajin chiquicojol o ri winek yeyacatej chiquij ri aj kˈatbel tak tzij pa quitinamit, man cˈa tixibij ta iwiˈ, ruma nabey can cˈo chi nibanatej na queriˈ, pero xa ma ya ta riˈ ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef. 	 Savaş ve isyan haberleri duyunca telaşlanmayın. Önce bunların olması gerek, ama son hemen gelmeyecek.››


Ri ixok riˈ can xralaj wi jun ti cˈajol (alaˈ), y ri ti acˈal riˈ xmaj el chuwech, y xucˈuex chare ri Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat. Y ya ri ti acˈal riˈ ri xtikˈato tzij riqˈui jun vara ri can chˈichˈ pa quiwiˈ ri tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef. 	 Kadın bir oğul, bütün ulusları demir çomakla güdecek bir erkek çocuk doğurdu. Çocuk hemen alınıp Tanrıya, Tanrının tahtına götürüldü.


Quixsamej cˈa, pero ma riche (rixin) ta chi nicanoj iway ri xa niqˈuis ka. Quixsamej pero riche (rixin) chi nicanoj iway ri nuyaˈ icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Wey ri xtinyaˈ chiwe riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, ruma yin cˈa riyin xirutek pe ri Tataˈixel, xchaˈ. 	 Geçici yiyecek için değil, sonsuz yaşam boyunca kalıcı yiyecek için çalışın. Bunu size İnsanoğlu verecek. Çünkü Baba Tanrı Ona bu onayı vermiştir.››


Ruma can quinojel cˈo yecˈatzin wi, chi cocoj chi nimaˈk. Y ri nikˈalajin chi xa majun quejkalen xa yeriˈ ri más na ye cˈatzinel. 	 Tam tersine, bedenin daha zayıf görünen üyeleri vazgeçilmezdir.


Y ri ixok ri xatzˈet, yacˈariˈ ri jun nimalaj tinamit ri cˈo pa quiwiˈ ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef. 	 Gördüğün kadın dünya kralları üzerinde egemenlik süren büyük kenttir.››


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xebe ri pa tak aldea ri yecˈo pa rucuenta ri tinamit Cesarea ri nibix chukaˈ riche (rixin) ri Felipe chare. Y pa bey, ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin, niquibij ri winek? xchaˈ chique. 	 İsa, öğrencileriyle birlikte Filipus Sezariyesine bağlı köylere gitti. Yolda öğrencilerine, ‹‹Halk benim kim olduğumu söylüyor?›› diye sordu.


Y achiˈel xa pa nicˈaj akˈaˈ tek ri Pablo y ri Silas niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios yebixan, y niquiben cˈa chukaˈ orar. Y ri nicˈaj chic cˈa ri yecˈo pa cárcel yequicˈaxaj apo. 	 Gece yarısına doğru Pavlusla Silas dua ediyor, Tanrıyı ilahilerle yüceltiyorlardı. Öbür tutuklular da onları dinliyordu.


Nicˈatzin cˈa chi ma tamestaj ta, chi chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef xtipe qˈuiy rucˈayewal. 	 Şunu bil ki, son günlerde çetin anlar olacaktır.


Y ri ruˈespíritu xapon quiqˈui ri nicˈaj chic ánima ri ye tzˈapin y cˈo ri xberutzijoj chique. 	 Ruhta gidip bunları zindanda olan ruhlara da duyurdu.


Ruma chuwe riyin, wi cˈa yicˈaseˈ na chuwech re ruwachˈulef, can ya ri Cristo ri nucˈaslen. Y wi ta riyin yicom el, riˈ xa jun chˈacoj chuwe riyin. 	 Çünkü benim için, yaşamak Mesihtir, ölmek kazançtır.


Ri David xbe cˈa chucanoxic wey pa rachoch ri Dios. Y ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ ya cˈa ri Abiatar. Y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare ri David y ma xu (xe) ta wi riyaˈ ri xtijo, xa can xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Y ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe wi) ri sacerdotes ri yetijo. 	 ‹‹Başkâhin Aviyatarın zamanında Davut, Tanrının evine girdi, kâhinlerden başkasının yemesi yasak olan adak ekmeklerini yedi ve yanındakilere de verdi.››


Y ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ riˈ xequitek cˈa pe nicˈaj chic achiˈaˈ ri can choj ri quicˈaslen nikˈalajin, pero xa ma ye que ta riˈ. Queriˈ xquiben ruma chi can nicajoˈ chi ri Jesús nitzak ta pa quikˈaˈ riqˈui ri chˈabel ri nubij. Y wi can nika cˈa pa quikˈaˈ, niquiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij. 	 İsayı dikkatle gözlüyorlardı. Ona, kendilerine dürüst süsü veren muhbirler gönderdiler. Onu, söyleyeceği bir sözle tuzağa düşürmek ve böylelikle valinin yetki ve yargısına teslim etmek istiyorlardı.


Ruma ri waran riche (rixin) chakˈaˈ, y chukaˈ ri yekˈaber riche (rixin) chakˈaˈ yekˈaber. 	 Çünkü uyuyanlar gece uyur, sarhoş olanlar da gece sarhoş olurlar.


Y ri Tataˈixel can sibilaj cˈa nrajoˈ ri Rucˈajol, y pa rukˈaˈ Riyaˈ rujachon wi ronojel cosas. 	 Baba Oğulu sever; her şeyi Ona teslim etmiştir.


Y xerutek cˈa el ri rudiscípulos riche (rixin) chi xebe chutzijoxic ri rajawaren ri Dios, y riche (rixin) chukaˈ chi yequicˈachojsaj yawaˈiˈ. 	 Sonra onları Tanrının Egemenliğini duyurmaya ve hastalara şifa vermeye gönderdi.


O niben achiˈel jun cheˈ utz, ri utz ruwech ri nuyaˈ o niben achiˈel jun cheˈ ri ma utz ta, ri xa ma utz ta ruwech ri nuyaˈ. Ruma jun cheˈ netamatej ruwech riqˈui ri ruwech ri nuyaˈ, wi utz ri cheˈ riˈ o xa ma utz ta. 	 ‹‹Ya ağacı iyi, meyvesini de iyi sayın; ya da ağacı kötü, meyvesini de kötü sayın. Çünkü her ağaç meyvesinden tanınır.


Y quelaˈ cˈa apo jubaˈ chare ri lugar riˈ, sibilaj cˈa ye qˈuiy ak ntajin yewaˈ. 	 Onlardan uzakta otlayan büyük bir domuz sürüsü vardı.


Xa can quixoc cˈa achiˈel ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin), ruma ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) can lokˈolaj wi. Riyix can quixoc cˈa chukaˈ lokˈolaj tak winek riqˈui ronojel ri icˈaslen. 	 Sizi çağıran Tanrı kutsal olduğuna göre, siz de her davranışınızda kutsal olun.


Riyix beyomaˈ nikˈabaj tzij chiquij ri winek ri choj quicˈaslen, y can yecom pan ikˈaˈ. Y ri choj quicˈaslen majun niquiben riche (rixin) chi niquitoˈ ta quiˈ, xa choj niquiyaˈ quiˈ pan ikˈaˈ. 	 Size karşı koymayan doğru kişiyi yargılayıp öldürdünüz.


Y wi cˈo ta jun kachˈalal ri ntajin chukˈalajsaxic chique ri kachˈalal ri bin chare ruma ri Dios, y ya rato riˈ tek ri Dios cˈo chukaˈ ri nukˈalajsaj chare jun chic kachˈalal ri tzˈuyul apo chiriˈ, ya chic cˈa ri kachˈalal riˈ ri tichˈo y ri jun ri ntajin nichˈo xa titzˈuyeˈ cˈa ka riche (rixin) chi nuyaˈ kˈij chare ri jun chic. 	 Toplantıda oturanlardan birine vahiy gelirse, konuşmakta olan sussun.


¿La nbij ta cami cˈa chi ri utzilaj ley xucˈom pe camic chuwe? Ma que ta riˈ. Xa ya cˈa ri mac ri xcˈamo pe ri camic, ruma xuben chuwe chi ma xinnimaj ta ri nubij ri utzilaj ley. Y riqˈui riˈ ri ley xucˈut cˈa chinuwech achique riˈ ri mac; y queriˈ, nikˈalajin chi ri mac can itzel wi. 	 Öyleyse, iyi olan bana ölüm mü getirdi? Kesinlikle hayır! Ama günah, günah olarak tanınsın diye, iyi olanın aracılığıyla bana ölüm getiriyordu. Öyle ki, buyruk aracılığıyla günahın ne denli günahlı olduğu anlaşılsın.


Pero chupan ri jun kˈij riche (rixin) ri Ajaf, riyin xinben cˈa jun achiˈel achicˈ ruma ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu, y xinwacˈaxaj cˈa chi cˈo jun ri nichˈo pe chuwij ri can riqˈui ruchukˈaˈ nichˈo, can achiˈel tek nikˈajan jun trompeta. 	 Rabbin gününde Ruhun etkisinde kalarak arkamda borazan sesine benzer yüksek bir ses işittim.


Rumacˈariˈ, ri Jesús ma xtzˈetetej ta chic cuma ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij. Riyaˈ xa xbe cˈa pa jun chic tinamit. Xbe pa jun tinamit Efraín rubiˈ, y ri tinamit cˈa riˈ cˈo apo chunakajal ri desierto. Y xcˈojeˈ cˈa ka chiriˈ ye rachibilan ri rudiscípulos. 	 Bu yüzden İsa artık Yahudiler arasında açıkça dolaşmaz oldu. Oradan ayrılarak çöle yakın bir yere, Efrayim denilen kente gitti. Öğrencileriyle birlikte orada kaldı.


Y ya cˈa Riyaˈ ri nicukuban kacˈuˈx tek yojcˈo pa tak tijoj pokonal, riche (rixin) chi tek riyoj yekatzˈet chi yecˈo kachˈalal ri yecˈo pa tak tijoj pokonal, can yojcowin cˈa yekatoˈ. Can yojcowin wi cˈa nikacukubaˈ quicˈuˈx, achiˈel rubanon ri Dios kiqˈui riyoj. 	 Kendisinden aldığımız teselliyle her türlü sıkıntıda olanları teselli edebilmemiz için bizi bütün sıkıntılarımızda teselli ediyor.


Xoka cˈa rutzijol kiqˈui chi yecˈo cˈa ri ye aponak iwuqˈui, y can waweˈ ye elenak wi el, pero ma yoj ta cˈa riyoj ri yoj takayon el quiche (quixin). Riyeˈ xa jun wi chic ri xquibij chiwe y rumariˈ xquisech icˈuˈx, ruma riyeˈ niquibij chi rajawaxic chi niban ri circuncisión chiwe, y rajawaxic chi ninimaj ri nicˈaj chic ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Bizden bazı kişilerin yanınıza geldiğini, sözleriyle sizi tedirgin edip aklınızı karıştırdığını duyduk. Oysa onları biz göndermedik.


Y tek konojel yoj colotajnek chic el ri pa yaˈ, xketamaj cˈa chi ri ti ruwachˈulef riˈ, ri cˈo pa mar, Malta rubiˈ. 	 Kurtulduktan sonra adanın Malta adını taşıdığını öğrendik.


Ruma re chˈabel reˈ can iwacˈaxan wi pe pa rutiquiribel tek xinimaj ri Jesucristo, chˈabel ri nubij chi can tikajoˈ kiˈ. 	 Başlangıçtan beri işittiğiniz buyruk şudur: Birbirimizi sevelim.


Can nikˈalajin cˈa chi riche (rixin) chi yatzˈetetej ruma ri Dios chi majun amac, cˈo chi naben ri nrajoˈ Riyaˈ, y ma xu (xe) ta wi nabij chi animan. 	 Görüyorsunuz, insan yalnız imanla değil, eylemle de aklanır.


Y tek ri Jesús xutzˈet cˈa pe ri ruteˈ y ri rudiscípulo ri sibilaj nrajoˈ, xubij cˈa chare ri ruteˈ: Nána, ya laˈ ntoc ca awal, xchaˈ. 	 İsa, annesiyle sevdiği öğrencinin yakınında durduğunu görünce annesine, ‹‹Anne, işte oğlun!›› dedi.


Y yacˈariˈ tek xpe jun sutzˈ ri xuben muj pa quiwiˈ. Y chupan cˈa ri sutzˈ riˈ cˈo jun chˈabel xquicˈaxaj ri xubij: Yareˈ ri Nucˈajol y can sibilaj nwajoˈ, can ya cˈa Riyaˈ tiwacˈaxaj, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 Bu sırada bir bulut gelip onlara gölge saldı. Buluttan gelen bir ses, ‹‹Sevgili Oğlum budur, Onu dinleyin!›› dedi.


Xepe ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ xquibij cˈa chare ri rey: Ri Cristo nalex pa tinamit Belén waweˈ pa rucuenta re Judea. Ruma jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, quecˈareˈ ri rutzˈiban ca: 	 ‹‹Yahudiyenin Beytlehem Kentinde›› dediler. ‹‹Çünkü peygamber aracılığıyla şöyle yazılmıştır:


Y xcˈojeˈ cˈa jun achi ri can ya ri Dios takayon pe riche (rixin), ri xubiniˈaj Juan. 	 Tanrının gönderdiği Yahya adlı bir adam ortaya çıktı.


Pero xtapon na ri kˈij tek re achijlon reˈ xtelesex el chiquicojol, y yacˈariˈ tek ma xquewaˈ ta riche (rixin) chi xtiquiben orar. 	 Ama güveyin aralarından alınacağı günler gelecek, onlar işte o zaman, o günler oruç tutacaklar.››


Riyix xa imestan ca ri pixaˈ ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Ri ruchˈabel can yojrupixabaj cˈa achiˈel jun tataˈaj nupixabaj ri ralcˈual. Ruma nubij: Ma itzel ta tanaˈ tek ri Ajaf Dios yaruyaˈ pa jun tijoj pokonal riche (rixin) chi yarupixabaj. Ma tamalij ta acˈuˈx tek ri Ajaf can nucˈut chawech chi ma ya ta ri yatajin chubanic. 	 Size oğullar diye seslenen şu öğüdü de unuttunuz: ‹‹Oğlum, Rabbin terbiye edişini hafife alma, Rab seni azarlayınca cesaretini yitirme.


Ruma, ¿achique ta cˈa nucˈom pe chare ri winek wi nicˈojeˈ ri beyomel riche (rixin) ronojel ri ruwachˈulef riqˈui y wi xa ma nicolotej ta? Xa ruyon cˈa nuyaˈ riˈ chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 İnsan bütün dünyayı kazanıp da canını yitirirse, canından olursa, bunun kendisine ne yararı olur?


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: ¿La ma isiqˈuin ta cˈa riyix chupan ri ruchˈabel ri Dios ri nubij wi chi ri Dios can pa rutiquiribel pe tek can pa cˈulaj xeruben? Can ma ruyon ta cˈa ri achi, y chukaˈ ma ruyon ta ri ixok. 	 İsa şu karşılığı verdi: ‹‹Kutsal Yazıları okumadınız mı? Yaradan başlangıçtan ‹İnsanları erkek ve dişi olarak yarattı› ve şöyle dedi: ‹Bu nedenle adam annesini babasını bırakıp karısına bağlanacak, ikisi tek beden olacak.›


¿La can niquicˈuaj cami quiˈ ri Cristo riqˈui ri Belial ri nibix chukaˈ Satanás chare? ¿O can majun cami rucojol jun ri runiman ri Cristo riqˈui jun ri xa ma runiman ta? 	 Mesihle Beliyal uyum içinde olabilir mi? İman edenle iman etmeyenin ortak yanı olabilir mi?


Y ma rajawaxic ta chi nitoˈox (nitoˈ) ruma jun winek, ruma pa ruqˈuexel chi que ta riˈ nibanatej, xa ya ri Dios ri nitoˈo riche (rixin) ri winek, ruma can ya Riyaˈ ri niyaˈo kacˈaslen, ri cakˈikˈ ri nikajikˈaj, y ronojel ri nicˈaj chic cosas. 	 Herkese yaşam, soluk ve her şeyi veren kendisi olduğuna göre, bir şeye gereksinmesi varmış gibi Ona insan eliyle hizmet edilmez. Tanrı, bütün ulusları tek insandan türetti ve onları yeryüzünün dört bucağına yerleştirdi.


Y wi can yatajnek chawe ruma ri Dios chi natzijoj ri ruchˈabel, can ruchˈabel cˈa Riyaˈ ri tatzijoj. Wi yatajnek chawe chi yacowin yeˈatoˈ ri nicˈatzin quitoˈic, can tabanaˈ cˈa riqˈui ri uchukˈaˈ ri yaˈon chawe ruma ri Dios. Riqˈui ronojel ri naben can ta xtiyaˈox (xtyaˈ) rukˈij rucˈojlen ri Dios, ruma ri Jesucristo. Ruma ri Dios can cˈo wi rukˈij rucˈojlen ri rukˈatbel tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Konuşan, Tanrının sözlerini iletir gibi konuşsun. Başkalarına hizmet eden, Tanrının verdiği güçle hizmet etsin. Öyle ki, İsa Mesih aracılığıyla Tanrı her şeyde yüceltilsin. Yücelik ve kudret sonsuzlara dek Mesihindir! Amin.


Ma xu (xe) ta cˈa riyix ri nichˈob ka iwiˈ, xa can queˈichˈoboˈ cˈa chukaˈ ri nicˈaj chic. 	 Yalnız kendi yararını değil, başkalarının yararını da gözetsin.


Pero ma xu (xe) ta wi cˈa reˈ, xa can yojquicot chukaˈ riqˈui ri Dios ruma ri Kajaf Jesucristo. Ruma chukaˈ Riyaˈ tek wacami junan chic kawech riqˈui ri Dios. 	 Yalnız bu kadar da değil, bizi şimdi Tanrıyla barıştırmış olan Rabbimiz İsa Mesih aracılığıyla, Tanrının kendisiyle de övünüyoruz.


Y riyin xtincˈutuj cˈa chare ri Nataˈ, y Riyaˈ can xtutek cˈa pe jun chic ri nitoˈo iwuche (iwixin); Jun ri can xticˈojeˈ wi iwuqˈui riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Ben de Babadan dileyeceğim. O sonsuza dek sizinle birlikte olsun diye size başka bir Yardımcı, Gerçeğin Ruhunu verecek. Dünya Onu kabul edemez. Çünkü Onu ne görür, ne de tanır. Siz Onu tanıyorsunuz. Çünkü O aranızda yaşıyor ve içinizde olacaktır.


Ri winek cˈa ri can xetzˈeto ri xbanatej riqˈui ri achi ri xelesex itzel tak espíritu riqˈui y ri xcˈulwachitej quiqˈui ri ak, xquitzijolaˈ cˈa chique ri nicˈaj chic winek ri ye petenak chutzˈetic ri xcˈulwachitej chiriˈ. 	 Olayı görenler, cinli adama olanları ve domuzların başına gelenleri halka anlattılar.


Can elenak cˈa rutzijol ri banatajnek chicojol riyix. Ruma chi cˈo jun kachˈalal ri can xquicˈom ka quiˈ riqˈui ri ruyajteˈ. Y hasta ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios majun bey niquiben ta queriˈ. 	 Aranızda fuhuş olduğu söyleniyor, üstelik putperestler arasında bile rastlanmayan türden bir fuhuş! Biri babasının karısını almış.


Quecˈareˈ nubij ri Ajaf: Yin cˈa riyin ri Alfa y Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqˈuisbel chare ronojel. Riyin can yincˈo pe pa rutiquiribel, yincˈo re wacami y yincˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y can cˈo uchukˈaˈ pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yicowin nben ronojel, nichaˈ ri Ajaf. 	 Var olan, var olmuş ve gelecek olan, Her Şeye Gücü Yeten Rab Tanrı, ‹‹Alfa ve Omega Benim›› diyor.


Y wi xtikayaˈ cˈa kˈij chare, can quinojel cˈa ri winek xqueniman riche (rixin). Y tek xtiquinabej pe ri winek romanos, xtoquiwulaj ca ri lokˈolaj jay ri acuchi (achique) nikayaˈ wi rukˈij ri Dios y xkojquiqˈuis ca chukaˈ riyoj ri yojcˈo chupan re ruwachˈulef reˈ, xechaˈ. 	 Böyle devam etmesine izin verirsek, herkes Ona iman edecek. Romalılar da gelip kutsal yerimizi ve ulusumuzu ortadan kaldıracaklar.››


Y can ya ri Jesús xkˈalajsan chi tek jun profeta nukˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios pa rutinamit, xa majun rukˈij nitzˈetetej cuma ri ruwinak. 	 İsanın kendisi, bir peygamberin kendi memleketinde saygı görmediğine tanıklık etmişti.


Y ri Pilato xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa riˈ ri kitzij? Y tek rubin chic cˈa ca queriˈ chare ri Jesús, ri Pilato xel chic cˈa el ri chiriˈ pa rupalacio riche (rixin) chi xbechˈo chique ri winek israelitas y xubij chique: Riyin majun achique ta mac nwil ta chrij re jun achi reˈ. 	 Pilatus Ona, ‹‹Gerçek nedir?›› diye sordu. Bunu söyledikten sonra Pilatus yine dışarıya, Yahudilerin yanına çıktı. Onlara, ‹‹Ben Onda hiçbir suç görmüyorum›› dedi.


Y chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ojer ca, nikˈalajin cˈa chi can nberilaˈ na kˈij tek ri Dios can xtuben wi cˈa chique ri winek ri ma ye israelitas ta chi majun quimac xquetzˈetetej ruma Riyaˈ, ruma can niquinimaj. Queriˈ nikˈalajin chupan ri lokˈolaj chˈabel ri xbix chare ri Abraham tek ri Dios xubij: Awuma cˈa riyit tek quinojel ri winek riche (rixin) ri ruwachˈulef can xtiquicˈul wi bendición, xchaˈ ri Dios chare ri Abraham. 	 Kutsal Yazı, Tanrının öteki ulusları imanlarına göre aklayacağını önceden görerek İbrahime, ‹‹Bütün uluslar senin aracılığınla kutsanacak›› müjdesini önceden verdi.


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel cˈa pe chupan ri lugar ri nakaj nicanaj chare ri tinamit Tiro y xbekˈax pe pa Sidón. Y xbekˈax pe chukaˈ pa Decápolis, cˈacˈariˈ xoka chuchiˈ ri choy Galilea. 	 Sur bölgesinden ayrılan İsa, Sayda yoluyla Dekapolis bölgesinin ortasından geçerek tekrar Celile Gölüne geldi.


Yacˈa ri Jesús xubij: Ma tikˈil ta chic. Ruma majun jun winek ri pa nubiˈ riyin yerubanalaˈ wi milagros, y cˈa ta riˈ xticowin xquerubij itzel tak tzij chuwij, ma que ta riˈ. 	 ‹‹Ona engel olmayın!›› dedi İsa. ‹‹Çünkü benim adımla mucize yapıp da ardından beni kötüleyecek kimse yoktur.


Y tek ri Jesús ntel cˈa pe pa yaˈ, xutzˈet chi ri caj xjakatej, y ri Lokˈolaj Espíritu nika cˈa pe pa ruwiˈ achiˈel jun palomax. 	 Tam sudan çıkarken, göklerin yarıldığını ve Ruhun güvercin gibi üzerine indiğini gördü.


Ruma wi can yitcˈo pa jun sakil, y wi can majun cˈa retal ri kˈekuˈm awuqˈui, can yacowin wi cˈa yatzuˈun jabel achiˈel tek tzijon jun kˈakˈ riche (rixin) sakil. 	 Eğer bütün bedenin aydınlık olur ve hiçbir yanı karanlık kalmazsa, kandilin seni ışınlarıyla aydınlattığı zamanki gibi, bedenin tümden aydınlık olur.››


y nubij cˈa: Xtzˈaket yan cˈa ri tiempo, ri rajawaren ri Dios xa nakaj chic cˈo wi pe. Titzolin cˈa pe icˈuˈx y tinimaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, nichaˈ chique. 	 ‹‹Zaman doldu›› diyordu, ‹‹Tanrının Egemenliği yaklaştı. Tövbe edin, Müjdeye inanın!››


Y rumariˈ riyin xinpokonaj xisamej riqˈui ri jun talento ri xayaˈ ca chuwe. Riyin tek xincˈul cˈa el ri puek, xincˈot jun jul pan ulef y chiriˈ xinmuk wi ca. Y ya cˈa arajil reˈ nonjachaˈ ca chawe, xchaˈ ri mozo riˈ. 	 Bu nedenle korktum, gidip senin verdiğin talantı toprağa gömdüm. İşte, al paranı!›


Y yecˈo cˈa aj tzˈibaˈ y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ. Y ri aj tzˈibaˈ y ri fariseos riˈ, yexebexot (yexebeloj) cˈa chiquij ri ye rudiscípulos ri Jesús. Yequibilaˈ cˈa chique: ¿Achique ruma tek riyix yixwaˈ yixucˈyaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ? xechaˈ chique. 	 Ferisilerle onların din bilginleri söylenmeye başladılar. İsanın öğrencilerine, ‹‹Siz neden vergi görevlileri ve günahkârlarla birlikte yiyip içiyorsunuz?›› dediler.


Rumacˈariˈ ri winek xquicˈutuj utzil chare ri Jesús chi tel el chiriˈ chupan ri quilugar. 	 Bunun üzerine halk, bölgelerinden ayrılması için İsaya yalvarmaya başladı.


Ruma konojel xa riqˈui jun mismo Espíritu xojban wi bautizar, y xoj‑oc ruchˈacul ri Cristo. Xa jun cˈa xuben chake. Queriˈ xkaben konojel, chi israelitas y chi ma ye israelitas ta. Ri kachˈalal ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón, xeban chukaˈ bautizar y xeˈoc ruchˈacul ri Cristo. Y queriˈ chukaˈ ri kachˈalal ri ma ye ximil ta pa samaj riqˈui jun patrón. Konojel can ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul pa tak kacˈaslen. 	 İster Yahudi ister Grek, ister köle ister özgür olalım, hepimiz bir beden olmak üzere aynı Ruhta vaftiz edildik ve hepimizin aynı Ruhtan içmesi sağlandı.


Ruma wi riqˈui jun cˈaslen choj y riqˈui uxlanibel cˈuˈx y quicoten tek nikaben rusamaj ri Cristo, yojka chuwech ri Dios y chiquiwech chukaˈ ri winek. 	 Mesihe bu yolda hizmet eden, Tanrıyı hoşnut eder, insanların da beğenisini kazanır.


Wachˈalal, can nikajoˈ chukaˈ nikayaˈ rutzijol chiwe chrij ri utzil ri ruyaˈon ri Dios pa tak cánima quinojel ri iglesias ri yecˈo waweˈ pa ruwachˈulef Macedonia. 	 Kardeşler, sizlere Tanrının Makedonyadaki kiliselerine sağladığı lütuftan söz etmek istiyoruz: Büyük sıkıntılarla denendiklerinde, coşkun sevinçleri ve aşırı yoksullukları tam bir cömertliğe dönüştü.


Y tiyaˈ cˈa rutzil quiwech quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal ri xa jun chic chukaˈ quibanon riqˈui ri Cristo Jesús. Y chukaˈ ri kachˈalal ri yecˈo wuqˈui niquitek el rutzil iwech riyix. 	 Mesih İsaya ait bütün kutsallara selam söyleyin. Yanımdaki kardeşler size selam ederler.


Ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can tiwacˈaxaj cˈa ri xtinbij chiwe, chi can tichajij cˈa iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos y ri achiˈaˈ saduceos, xchaˈ chique. 	 İsa onlara, ‹‹Dikkatli olun, Ferisilerin ve Sadukilerin mayasından kaçının!›› dedi.


Wachˈalal, tibanaˈ cˈa ri achiˈel ri nben riyin; y tibanaˈ chukaˈ achiˈel niquiben ri nicˈaj chic kachˈalal, ri can niquiben chukaˈ ri achiˈel nben riyin y ya cˈa riˈ ri titzekelbej, achiˈel nikaben riyoj. 	 Kardeşler, hepiniz beni örnek alın. Size verdiğimiz örnek uyarınca yaşayanlara dikkatle bakın.


Y ri kachˈalal can sibilaj cˈa xcukeˈ quicˈuˈx ruma ri ti cˈajol riˈ can qˈues wi ri xquicˈuaj el. 	 Çocuğu diri olarak evine götüren imanlılar bu olaydan büyük cesaret aldılar.


Yacˈa tek cˈo ri Zacarías chiriˈ ntajin nuporoj ri pon, yacˈariˈ tek xucˈut riˈ jun ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios chuwech. Y ri ángel riˈ xpaˈeˈ chunakajal ri altar ri niporox wi ri pon. Pa rajquikˈaˈ ri altar xpaˈeˈ wi. 	 Bu sırada, Rabbin bir meleği buhur sunağının sağında durup Zekeriyaya göründü.


Rumariˈ ri Judas xbe cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes y quiqˈui chukaˈ ri cˈo quikˈij chique ri ye chajinel ri chiriˈ pa rachoch ri Dios, y xchˈo quiqˈui chrij chi achique rubanic xtuben riche (rixin) chi nujech ri Jesús pa quikˈaˈ. 	 Yahuda gitti, başkâhinler ve tapınak koruyucularının komutanlarıyla İsayı nasıl ele verebileceğini görüştü.


Y ri Jesús xubij chique: Riyin can wetaman chi riyix nibij re chˈabel reˈ chuwij: Ajkˈomanel, tawakˈomaj ka awiˈ ayon riyit. Ruma kacˈaxan chi qˈuiy milagros yeˈabanalaˈ pa Capernaum. Wacami can queˈabanalaˈ cˈa chukaˈ waweˈ pan atinamit, yixchaˈ. 	 İsa onlara şöyle dedi: ‹‹Kuşkusuz bana şu deyimi hatırlatacaksınız: ‹Ey hekim, önce kendini iyileştir! Kefarnahumda yaptıklarını duyduk. Aynısını burada, kendi memleketinde de yap.› ››


Y astapeˈ can xquitzˈet tek ri Jesús xuqˈuiyirisaj ri caxlan wey, riyeˈ ma kˈaxnek ta chiquiwech chi Riyaˈ can nicowin wi nuben xabachique, ruma can cˈo ruchukˈaˈ. Riyeˈ cˈa cowirnek na ri cánima. 	 Ekmekle ilgili mucizeyi bile anlamamışlardı; zihinleri körelmişti.


Y riyaˈ nrachibilaj el chukaˈ ri kachˈalal Onésimo, ri iwinak. Ri Onésimo can cukul cˈa rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y sibilaj nwajoˈ. Re caˈiˈ kachˈalal reˈ xtibequitzijoj cˈa chiwe ronojel ri banatajnek waweˈ. 	 Onunla birlikte, sizden biri olan, güvenilir ve sevgili kardeş Onisimosu da gönderiyorum. Burada olup biten her şeyi size bildirecekler.


Ruma ri quiquiqˈuel ri achij tak wáquix y ri achij tak qˈuisicˈ (cabras) can ma nicowin ta niquelesaj ri mac. 	 Çünkü boğalarla tekelerin kanı günahları ortadan kaldıramaz.


Y riyit Timoteo, can tachajij cˈa ri tijonic ri yaˈon ca chawe. Ma queˈacˈul ta tzij ri xa ma riqˈui ta ri Dios ye petenak wi, ri xa majun utz nucˈom pe chawe. Ma queˈacˈul ta chukaˈ tzij ri xa itzel yechˈo chrij ri ruchˈabel ri Dios, tzij ri nibix chi nim etamabel quicˈamom pe, y xa ma kitzij ta chi queriˈ. 	 Ey Timoteos, sana emanet edileni koru! Kutsallıktan yoksun, boş sözlerden, yalan yere ‹‹bilgi›› denen düşüncelerin çelişkilerinden sakın.


Riyoj can utz wi rubanic chake, ruma yojtajin chutojic ri itzel ye kabanalon. Yacˈa Riyaˈ majun achique ta mac rubanon. 	 Nitekim biz haklı olarak cezalandırılıyor, yaptıklarımızın karşılığını alıyoruz. Oysa bu adam hiçbir kötülük yapmadı.››


Rumariˈ wi queriˈ xubij ri Dios, ¿achique cˈa ruma tek riyix nibij chi riyin xinyokˈ rubiˈ ri Dios ruma xinbij chi yin cˈa riyin ri Rucˈajol? Riyaˈ can xiruchaˈ pe riche (rixin) chi xirutek pe chuwech re ruwachˈulef. 	 Baba beni kendine ayırıp dünyaya gönderdi. Öyleyse ‹Tanrının Oğluyum› dediğim için bana nasıl ‹Küfür ediyorsun› dersiniz?


Cayacatej cˈa el y caxuleˈ ka quiqˈui, y chukaˈ ma tuben ta caˈiˈ acˈuˈx chi yabe quiqˈui, ruma yin cˈa riyin ri yin takayon pe quiche (quixin) waweˈ awuqˈui. 	 ‹‹Haydi kalk, aşağı in. Hiç çekinmeden onlarla git. Çünkü onları ben gönderdim.››


Ruma ri rey Herodes can retaman wi cˈa chi ri Juan can choj wi y jun lokˈolaj achi riche (rixin) ri Dios; y rumariˈ can nuxibij cˈa riˈ chuwech ri Juan. Can ma ruyaˈon ta cˈa kˈij riche (rixin) chi cˈo ta rucˈulwachin. Ri Herodes can jabel wi cˈa nracˈaxaj tek ri Juan nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chare. Xa yacˈa chi ma nichˈobotej ta cˈa chuwech ri achique rucˈamon chi nuben. Pero ma riqˈui wi riˈ, riyaˈ can jabel wi cˈa nracˈaxaj ri nibix chare. 	 Çünkü Yahyanın doğru ve kutsal bir adam olduğunu bilen Hirodes ondan korkuyor ve onu koruyordu. Yahyayı dinlediği zaman büyük bir şaşkınlık içinde kalıyor, yine de onu dinlemekten zevk alıyordu.


Ri Jesús can xerubanalaˈ wi qˈuiy milagros chiquiwech ri winek. Pero ma riqˈui wi riˈ riyeˈ ma xquinimaj ta. 	 Gözleri önünde bunca doğaüstü belirti gerçekleştirdiği halde Ona iman etmediler.


Y ri kachˈalal ri quiquiran el quiˈ ruma ri tijoj pokonal ri xquikˈaxaj tek xcamisex ri Esteban, yecˈo xebe cˈa pa Fenicia, yecˈo chukaˈ xebe cˈa pa Chipre, y yecˈo xebe cˈa pan Antioquía, y niquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios xaxu (xaxe wi) chique ri winek ri can ye israelitas wi. 	 İstefanosun öldürülmesiyle başlayan baskı sonucu dağılan imanlılar, Fenike, Kıbrıs ve Antakyaya kadar gittiler. Tanrı sözünü sadece Yahudilere duyuruyorlardı.


Pero ri mozo riˈ wi xa nuchˈob ka pa ránima: Ri nupatrón riˈ xa cˈa ma jane noka ta na, nichaˈ; y nuchop cˈa quichˈayic ri nicˈaj chic mozos chi achiˈaˈ y chi ixokiˈ, y can xu (xe) wi waˈin y tijoj yaˈ nuben quiqˈui ri kˈabarelaˈ, 	 Ama o köle içinden, ‹Efendim gecikiyor› der, kadın ve erkek hizmetkârları dövmeye, yiyip içip sarhoş olmaya başlarsa, efendisi, onun beklemediği günde, ummadığı saatte gelecek, onu şiddetle cezalandırıp imansızlarla bir tutacaktır.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xebequisiqˈuilaˈ chic cˈa pe abej chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Yahudi yetkililer Onu taşlamak için yerden yine taş aldılar.


Yacˈa riyeˈ ma niquinimaj ta. Xa xquimey ruma ri niquitzuˈ y ruma ri quicoten. Y riche (rixin) chi niquinimaj, xpe ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Majun cami riche (rixin) nitij cˈo iwuqˈui? xchaˈ. 	 Sevinçten hâlâ inanamayan, şaşkınlık içindeki öğrencilerine, ‹‹Sizde yiyecek bir şey var mı?›› diye sordu.


Y ri nabey ri nwajoˈ nnataj chiwe re wacami ya ri nichˈo chiquij ri winek ri xquepe chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij ri xa can xu (xe) wi ri etzelal niquirayij niquiben. Ri winek riˈ xa xtiquitzeˈej ri nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Öncelikle şunu bilmelisiniz: Dünyanın son günlerinde kendi tutkularının ardından giden alaycı kişiler türeyecek. Bunlar, ‹‹Rabbin gelişiyle ilgili vaat ne oldu? Atalarımızın ölümünden beri her şey yaratılışın başlangıcında olduğu gibi duruyor›› diyerek alay edecekler.


Y ruma riyin nuniman ri Ajaf Jesús y cukul nucˈuˈx riqˈui, rumariˈ wetaman chi majun ri xajan chi nitij. Yacˈa wi chuwech jun kachˈalal cˈo ri cosas ri xajan chi yetij, riˈ xaxu (xaxe wi) cˈa chuwech riyaˈ riˈ. 	 Rab İsaya ait biri olarak kesinlikle biliyorum ki, hiçbir şey kendiliğinden murdar değildir. Ama bir şeyi murdar sayan için o şey murdardır.


Y nwajoˈ chukaˈ nnataj chiwe ri xuben ri Dios chique ri ángeles ri xa xquiyaˈ ca ri samaj ri ruyaˈon pa quikˈaˈ y xeˈel pe pa cachoch chilaˈ chicaj. Wacami ri Dios ye ruyaˈon chupan ri lugar riche (rixin) tijoj pokonal, ri acuchi (achique) ruyon kˈekuˈm cˈo. Chiriˈ ye yaquel wi ronojel kˈij, coyoben ri nimalaj kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ. 	 Yetkilerinin sınırı içinde kalmayıp kendilerine ayrılan yeri terk etmiş olan melekleri, büyük yargı günü için çözülmez bağlarla bağlayarak karanlığa hapsetti.


Tek rubanon ca ronojel riˈ nim rejkalen chinuwech riyin. Pero tek xkˈax chinuwech chi xa ma nucˈom ta pe colotajic chuwe, can xinyaˈ ca ronojel riˈ riche (rixin) chi xinnimaj ri Cristo. 	 Ama benim için kazanç olan her şeyi Mesih uğruna zarar saydım.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿La ninimaj cami? 	 İsa onlara, ‹‹Şimdi iman ediyor musunuz?›› diye karşılık verdi.


Y riyeˈ xbequicˈamaˈ cˈa pe ri puek chi niquicˈut chuwech. Y cˈacˈariˈ Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Achoj ruwachbel laˈ? ¿Y achoj rubiˈ chukaˈ la cˈo chuwech la puek? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij: Riche (rixin) ri César, xechaˈ. 	 Parayı getirdiler. İsa, ‹‹Bu resim, bu yazı kimin?›› diye sordu. ‹‹Sezarın›› dediler.


Ma xtuben ta oyowal, ma xturek ta ruchiˈ, ni ma xtutzijoj ta riˈ chiquiwech ri winek ri pa tak bey. 	 Çekişip bağırmayacak, Sokaklarda kimse Onun sesini duymayacak.


Y ruma cˈa chi ri cˈajol ri nicˈuleˈ xyaloj y ma noka ta chanin, ri lajuj kˈopojiˈ ri ye oyobeyon riche (rixin), xa xquichop cˈa xeyuxcuˈr y xewer ka. 	 Güvey gecikince hepsini uyku bastı, dalıp uyudular.


Y yecˈo cˈa ri xpe coyowal tek xquitzˈet chi queriˈ xuben ri ixok riqˈui ri akˈom riˈ y xquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa ruma tek la ixok laˈ chi chak queriˈ xutix la akˈom laˈ? 	 Bazıları buna kızdılar; birbirlerine, ‹‹Bu yağ niçin böyle boş yere harcandı? Üç yüz dinardan fazlaya satılabilir, parası yoksullara verilebilirdi›› diyerek kadını azarlamaya başladılar.


Y yecˈareˈ ri quibiˈ chiquijujunal ri ye cablajuj apóstoles. Ri nabey, Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, ri Andrés ri rachˈalal ri Simón. Ri Jacobo y ri Juan ri ye rucˈajol jun achi Zebedeo rubiˈ. 	 Bu on iki elçinin adları şöyle: Birincisi Petrus adıyla bilinen Simun, onun kardeşi Andreas, Zebedinin oğulları Yakup ve Yuhanna, Filipus ve Bartalmay, Tomas ve vergi görevlisi Matta, Alfay oğlu Yakup ve Taday, Yurtsever Simun ve İsaya ihanet eden Yahuda İskariot.


Ma tibe ta iwánima chrij ri puek, xa can tiquicot ri iwánima riqˈui ri cˈo iwuqˈui. Ruma ri Dios rubin: Can ronojel kˈij yincˈo iwuqˈui y majun bey xquixinyaˈ ta ca. Queriˈ rubin ri Dios. 	 Yaşayışınız para sevgisinden uzak olsun. Sahip olduklarınızla yetinin. Çünkü Tanrı şöyle dedi: ‹‹Seni asla terk etmeyeceğim, Seni asla yüzüstü bırakmayacağım.››


Riyix xa yix achiˈel itzel tak cumatz. Can majun chic cˈa rubanic ri niben riche (rixin) chi yixcolotej chi man ta yixbe pa kˈakˈ chucˈulic ri rutojbalil ri yeˈibanalaˈ. Riyix xa can chiriˈ cˈa xquixapon wi. 	 ‹‹Sizi yılanlar, engerekler soyu! Cehennem cezasından nasıl kaçacaksınız?


Y tek ri achi Simón rubiˈ xutzˈet chi nika pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ ri winek, tek ri apóstoles niquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ, ri Simón xutzuj (xusuj) cˈa puek chique, 	 Elçilerin bu el koyma hareketiyle Kutsal Ruhun verildiğini gören Simun onlara para teklif ederek, ‹‹Bana da bu yetkiyi verin, kimin üzerine ellerimi koysam Kutsal Ruhu alsın›› dedi.


Ruma tek cˈo jun chiwe riyix ri nrajoˈ nuben jun jay nim, ¿la ma nitzˈuyeˈ ta cami jubaˈ riche (rixin) chi nuchˈob janipeˈ puek ri xticˈatzin chare, y wi can cˈo ronojel riqˈui riche (rixin) nuqˈuis rubanic o xa ma nicowin ta? 	 ‹‹Aranızdan biri bir kule yapmak isterse, bunu tamamlayacak kadar parası var mı yok mu diye önce oturup yapacağı masrafı hesap etmez mi?


Y can yacˈariˈ xel pe ri Pablo chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y xbe chrachoch ri jun achi ri Justo rubiˈ. Ri achi riˈ can nuxibij riˈ chi nimacun chuwech ri Dios, y ri rachoch, can riqˈui cˈa apo ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios cˈo wi. 	 Pavlus oradan çıktı, Tanrıya tapan Titius Yustus adlı birinin evine gitti. Yustusun evi havranın bitişiğindeydi.


Ri israelitas ri quiniman chic ri Dios yequicˈaxaj cˈa ri xa ma ye israelitas ta ri quiniman chukaˈ ri Dios, chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta y niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios. 	 Çünkü onların, bilmedikleri dillerle konuşup Tanrıyı yücelttiklerini duyuyorlardı. O zaman Petrus, ‹‹Bunlar, tıpkı bizim gibi Kutsal Ruhu almışlar. Suyla vaftiz olmalarına kim engel olabilir?›› dedi.


Ri ruchˈacul xa man cˈo ta chic waweˈ, ruma Riyaˈ xcˈastej yan el, achiˈel ri rubin ca chiwe. Quixam pe y titzuˈ na peˈ ri acuchi (achique) xcˈojeˈ wi ri ruchˈacul ri Ajaf. 	 O burada yok; söylemiş olduğu gibi dirildi. Gelin, Onun yattığı yeri görün.


Ri ijaˈtz ri xeka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal can nichˈo wi cˈa chiquij ri winek ri niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Pero ri winek riˈ xa yejikˈ ruma xaxu (xaxe wi) niquichˈob achique nicˈatzin chare ri quicˈaslen waweˈ chuwech re ruwachˈulef y xaxu (xaxe) wi niquichˈob ri quibeyomal y chukaˈ ri achique yequirayij. Y rumariˈ ma niwachin ta jabel ri quicˈaslen. 	 Dikenler arasına düşenler, sözü işiten ama zamanla yaşamın kaygıları, zenginlikleri ve zevkleri içinde boğulan, dolayısıyla olgun ürün vermeyenlerdir.


Chikajujunal kojcanaj cˈa achiˈel kabanon tek xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios. 	 Herkes ne durumda çağrıldıysa, o durumda kalsın.


Y yacˈariˈ tek riyin xinbij chare: ¿Yit achique cˈa riyit táta? xichaˈ chare. Y Riyaˈ xubij chuwe: Yin cˈa riyin ri Jesús ri achapon wokotaxic. 	 ‹‹Ben de, ‹Ey Efendim, sen kimsin?› dedim. ‹‹ ‹Ben senin zulmettiğin İsayım› diye yanıt verdi Rab.


Yacˈa riyoj can yoj riche (rixin) chic ri Dios. Ri retaman chic ruwech ri Dios utz nracˈaxaj ri nikabij chare. Yacˈa ri ma riche (rixin) ta ri Dios ma utz ta nracˈaxaj ri nikabij chare. Y riqˈui riˈ nikˈalajin achique winek ri cˈo ri Espíritu riche (rixin) ri kitzij riqˈui. Y chukaˈ nikˈalajin ri winek ri xa espíritu riche (rixin) ri kˈoloj ri cˈo riqˈui. 	 Bizse Tanrıdanız; Tanrıyı tanıyan bizi dinler, Tanrıdan olmayan dinlemez. Gerçeğin Ruhuyla yalan ruhunu böyle ayırt ederiz.


Y can yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ri junanin (anibel) xberucˈamaˈ pe jun esponja y xumubaˈ pa jun chˈomilaj ruyaˈal uva. Cˈacˈariˈ xuyaˈ chutzaˈn jun aj, riche (rixin) chi xuyaˈ chare ri Jesús riche (rixin) chi nichˈuchˈuˈ ka jubaˈ ri chakiˈj chiˈ chare. 	 İçlerinden biri hemen koşup bir sünger getirdi, ekşi şaraba batırıp bir kamışın ucuna takarak İsaya içirdi.


Y ri Pilato xubij cˈa chique ri winek ri quimolon cˈa quiˈ chiriˈ: ¿Achique cˈa ri niwajoˈ riyix chi riyin nwelesaj el? ¿Niwajoˈ chi nwelesaj el ri Barrabás o ya ri Jesús ri nibix chukaˈ Cristo chare? xchaˈ chique. 	 Halk bir araya toplandığında, Pilatus onlara, ‹‹Sizin için kimi salıvermemi istersiniz, Barabbayı mı, Mesih denen İsayı mı?›› diye sordu.


Ruma yecˈo nicˈaj achiˈaˈ ri ekal ye oconek chicojol y niquicˈut chˈabel ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios, y tek niquicˈut ri chˈabel riˈ chiwech, ma ninabej ta. Ri achiˈaˈ riˈ can ojer chic tibix pe ruma ri Dios chi xtipe nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ, ruma itzel cˈaslen quicˈuan chuwech ri Dios. Y ruma chi ri Dios ruyaˈon rutzil pa kawiˈ y rucuyun kamac, riyeˈ xa can ma niquixibij ta chic quiˈ chi yequibanalaˈ ronojel ruwech etzelal. Chukaˈ ri achiˈaˈ riˈ can ma niquiyaˈ ta pa cuenta ri Dios chi xaxu (xaxe) wi Riyaˈ ri cˈo rukˈatbel tzij pa kawiˈ, y ma niquiyaˈ ta chukaˈ pa cuenta ri Kajaf Jesucristo. 	 Çünkü Tanrımızın lütfunu sefahate araç eden, tek Efendimiz ve Rabbimiz İsa Mesihi yadsıyan bazı tanrısızlar gizlice aranıza sızdılar. Onların yargılanacakları çoktan beri yazılmıştır.


Tek ri Ajaf Jesús chˈonak chic cˈa ca chique ri rudiscípulos, xbe; y ri chilaˈ chicaj xcˈul wi ruma ri Dios, y xtzˈuyeˈ apo pa rajquikˈaˈ. 	 Rab İsa, onlara bu sözleri söyledikten sonra göğe alındı ve Tanrının sağında oturdu.


Ruma riyoj can ya cˈa ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo ri nibano chake chi queriˈ nikaben, ruma ri ajowabel riche (rixin) ri Cristo sibilaj nim, rumariˈ tek nikachˈob: Ri Cristo, wi kuma riyoj ri yoj aj maquiˈ tek xcom, reˈ ntel chi tzij chi konojel ri yoj aj maquiˈ can xojcom chukaˈ riqˈui Riyaˈ. 	 Bizi zorlayan, Mesihin sevgisidir. Yargımız şu: Biri herkes için öldü; öyleyse hepsi öldü.


Y ri Jesús xutek cˈa el ri achi chrachoch. Riyaˈ xubij cˈa el chare: Ma catoc ta pan aldea riche (rixin) chi nbeˈatzijoj ca chiriˈ, xa choj jet chawachoch, xchaˈ el ri Jesús chare. 	 İsa, ‹‹Köye bile girme!›› diyerek onu evine gönderdi.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y chukaˈ chique ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ: ¿La xajan cami chi nicˈachojsex jun yawaˈ pa jun uxlanibel kˈij? ¿Achique nibij riyix? xchaˈ chique. 	 İsa, Kutsal Yasa uzmanlarına ve Ferisilere, ‹‹Şabat Günü bir hastayı iyileştirmek Kutsal Yasaya uygun mudur, değil midir?›› diye sordu.


Rumariˈ riyeˈ xquitotaj (xquiquiraj) cˈa ca ri pokolaj ri cˈo chicaken chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi queriˈ tiquetamaj chi ma utz ta ri yetajin chubanic. Y riyeˈ xebe cˈa pa jun chic tinamit ri Iconio rubiˈ. 	 Bunun üzerine Pavlusla Barnaba, onlara bir uyarı olsun diye ayaklarının tozunu silkerek Konyaya gittiler.


Tek xquicˈaxaj ri xubij ri Demetrio chique, ri achiˈaˈ riˈ xyacatej coyowal. Y can junan cˈa tek xquirek quichiˈ, y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! 	 Oradakiler bunu duyunca öfkeyle doldular. ‹‹Efeslilerin Artemisi uludur!›› diye bağırmaya başladılar.


Ri winek ri xtichˈacon y can xtuben wi ri xtinbij chare y cˈa que na riˈ ntajin tek xtapon na ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) ri rucˈaslen chuwech re ruwachˈulef, can xtinyaˈ cˈa kˈatbel tzij pa rukˈaˈ chi ya riyaˈ ri xtikˈato tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 Ben Babamdan nasıl yetki aldımsa, galip gelene, yaptığım işleri sonuna dek sürdürene ulusların üzerinde yetki vereceğim. Demir çomakla güdecek onları, Çömlek gibi kırıp parçalayacaktır.


Y ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y ri fariseos ma xquil ta cˈa achique xquibij apo chare ri Jesús. 	 Onlar buna hiçbir karşılık veremediler.


Man cˈa tixibij ta iwiˈ chuwech ri tijoj pokonal ri xtiwil ri chiwech apo. Ruma ri itzel winek xtuben chiwe chi yecˈo ri xqueruyaˈ pa cárcel y can nutzˈet na cˈa wi can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios. Lajuj cˈa kˈij ri xquixcˈojeˈ pa tijoj pokonal. Pero can ticukubaˈ cˈa icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ ta xquixapon pa camic. Y riyin xtinyaˈ ri lokˈolaj sipanic chiwe, ruma can xticˈul cˈa ri icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Çekmek üzere olduğun sıkıntılardan korkma! Bak, denenesiniz diye İblis içinizden bazılarını yakında zindana atacak. On gün sıkıntı çekeceksiniz. Ölüm pahasına da olsa sadık kal, sana yaşam tacını vereceğim.


Riyix xa yix nacanek y yix moyiˈ. Ruma, ¿achique cˈa ri más nim rukˈij? ¿La ya cami cˈa ri ofrenda o xa can ya ri altar? Can ya wi ri altar ri más nim rukˈij, ruma yariˈ ri nibano lokˈolaj chare ri ofrenda. 	 Ey körler! Hangisi daha önemli, adak mı, adağı kutsal kılan sunak mı?


Riyit cukul chic acˈuˈx riqˈui ri Dios, y ri awánima nunaˈ chi utz cˈo chuwech ri Dios, y can quecˈariˈ tabanaˈ. Ruma yecˈo kachˈalal ri ma que ta riˈ xquiben, y rumariˈ xsach quicˈuˈx. 	 İmana ve temiz vicdana sarıl. Bazıları temiz vicdanı bir yana iterek iman konusunda battılar.


Y ri catiˈt quimamaˈ riyeˈ ye ri Abraham, ri Isaac y ri Jacob. Y chiquicojol cˈa ri wech aj Israel xalex wi ri Cristo tek xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Ri Cristo yariˈ ri Dios y ya Riyaˈ ri cˈo pa ruwiˈ ronojel cosas. Can cˈo rukˈij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Büyük atalar onların atalarıdır. Mesih de bedence onlardandır. O her şeyin üzerinde hüküm süren, sonsuza dek övülecek Tanrıdır! Amin.


Tek banatajnek chic ca riˈ, yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet cˈa chukaˈ jun chic ángel; jun ángel ri can cˈo sibilaj kˈatbel tzij pa rukˈaˈ, y ruchapon cˈa nika pe chilaˈ chicaj. Ri ángel chukaˈ riˈ, ruma ri rusakil, can xusakirisaj ri ruwachˈulef. 	 Bundan sonra büyük yetkiye sahip başka bir meleğin gökten indiğini gördüm. Yeryüzü onun görkemiyle aydınlandı.


Yacˈa tek can cˈa ma jane yeˈapon ta ri ixokiˈ chiriˈ chuchiˈ ri jul, xuben jun nimalaj silonel. Queriˈ xbanatej ruma jun ángel riche (rixin) ri Ajaf ri petenak chilaˈ chicaj, xka acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús, y xrelesaj cˈa el ri setesic abej ri tzˈapebel ruchiˈ ri jul y xtzˈuyeˈ ka pa ruwiˈ. 	 Ansızın büyük bir deprem oldu. Rabbin bir meleği gökten indi ve mezara gidip taşı bir yana yuvarlayarak üzerine oturdu.


Y ri Dios xucˈut chkawech chi can yojrajoˈ wi, ruma xutek pe ri Rucˈajol chuwech re ruwachˈulef. Y ri Dios can xu (xe wi) ri jun Rucˈajol cˈo, pero xutek pe riche (rixin) chi xuyaˈ ri cˈacˈacˈ cˈaslen chake. 	 Tanrı biricik Oğlu aracılığıyla yaşayalım diye Onu dünyaya gönderdi, böylece bizi sevdiğini gösterdi.


Y rumariˈ niquicot ri wánima, y riqˈui chukaˈ quicoten yichˈo. Y astapeˈ xquicom, can cukul el nucˈuˈx chi ncˈul ri rutzil ri Dios. 	 Bu nedenle yüreğim mutlu, dilim sevinçlidir. Dahası, bedenim de umut içinde yaşayacak.


Yacˈa ri Pedro y ri nicˈaj chic apóstoles xquibij cˈa apo chique: Nicˈatzin chi ya ri nubij ri Dios ri nikanimaj, y ma ya ta ri nicajoˈ ri winek. 	 Petrus ve öbür elçiler şöyle karşılık verdiler: ‹‹İnsanlardan çok, Tanrının sözünü dinlemek gerek.


Y quinojel cˈa ri winek riˈ can ye tzeketel cˈa el chiquij, y sibilaj cˈa pa quichiˈ niquiben y niquibilaˈ cˈa: ¡Ticamisex ri Pablo! yechaˈ. 	 Kalabalık, ‹‹Öldürün onu!›› diye bağırarak onları izliyordu.


Ma tichˈujirisaj ta iwiˈ xabachique ta na ri nipe chiwij, xa tiyaˈ pa rukˈaˈ ri Dios y ticˈutuj chare ri nicˈatzin chiwe, y chukaˈ ma quixtaneˈ ta chi niyaˈ matiox chare ri Dios. 	 Hiç kaygılanmayın; her konudaki dileklerinizi, Tanrıya dua edip yalvararak şükranla bildirin.


Y can kitzij wi chi sibilaj nim rucˈojlen ri rukˈalajsan chic ri Dios chkawech re wacami, ri nichˈo chrij ri achique rubanic ri cˈaslen ri nika chuwech. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Dios xcˈojeˈ waweˈ chuwech re ruwachˈulef, y xoc winek. Xcˈut chkawech ruma ri Lokˈolaj Espíritu chi can choj wi ri rucˈaslen. Chukaˈ xtzˈetetej cuma ri ángeles. Xtzijox chique ri winek ri ma ye israelitas ta, xnimex cuma ye qˈuiy chuwech re ruwachˈulef. Y xcˈul chilaˈ chicaj riqˈui rukˈij rucˈojlen. 	 Kuşkusuz Tanrı yolunun sırrı büyüktür. O, bedende göründü, Ruh'ça doğrulandı, Meleklerce görüldü, Uluslara tanıtıldı, Dünyada O'na iman edildi, Yücelik içinde yukarı alındı.


Pero riyix, xchaˈ cˈa ri chˈabel ri petenak chilaˈ chicaj chique ri yeyaˈo ruqˈuexel chare ri Babilonia, can tiyaˈ cˈa ruqˈuexel chare, achiˈel ri xuben riyaˈ. Can achiˈel cˈa ri rubanon riyaˈ, quecˈariˈ chukaˈ ri tibanaˈ chare. Pero camul ruchukˈaˈ ri rucˈayewal ri tibanaˈ chare, que chuwech ri xuben riyaˈ. Riyaˈ xa jun vaso ri rucˈayewal ri xuyaˈ, pero riyix caˈiˈ vaso tiyaˈ chare riche (rixin) chi niyaˈ ruqˈuexel chare y tutijaˈ na pokonal. 	 Babil nasıl davrandıysa, karşılığını ona aynen verin, Yaptıklarının iki katını ödeyin. Hazırladığı kâsedeki içkinin İki katını hazırlayıp ona içirin.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Riyit atzˈeton chic cˈa ri Rucˈajol ri Dios. Y riˈ can ya cˈa ri ntajin nichˈob awuqˈui, xchaˈ. 	 İsa, ‹‹Onu gördün. Şimdi seninle konuşan Odur›› dedi.


Yacˈa ri yebano etzelal, xtiquicˈul cˈa rutojbalil ri etzelal ri niquiben. Ruma ri Dios ma ya ta achique rubanic ri winek ri nutzuˈ, wi cˈo rukˈij o majun, ri nutzuˈ Riyaˈ ya ri achique ri yequibanalaˈ. 	 Haksızlık eden ettiği haksızlığın karşılığını alacak, hiçbir ayrım yapılmayacaktır.


Y yecˈo ri yecˈo apo chiriˈ chunakajal ri Jesús, tek xquicˈaxaj ri xubij, xquibilaˈ cˈa: Riyaˈ ya ri Elías ri nusiqˈuij (nroyoj), xechaˈ cˈa. 	 Orada duranlardan bazıları bunu işitince, ‹‹Bu adam İlyası çağırıyor›› dediler.


Queriˈ nikˈalajin ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul ma riche (rixin) ta chi nuben chake chi yoj‑oc achiˈel jun mozo ri can ximil pa samaj riche (rixin) chi nikaxibij ta chic kiˈ achiˈel tek rubanon ca. Ma que ta riˈ. Ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul xuben chake chi xoj‑oc ralcˈual ri Dios, y rumariˈ cukul kacˈuˈx nikabij Katataˈ chare ri Dios. 	 Çünkü sizi yeniden korkuya sürükleyecek kölelik ruhunu almadınız, oğulluk ruhunu aldınız. Bu ruhla, ‹‹Abba, Baba!›› diye sesleniriz.


Y riqˈui riˈ nikˈalajin chi ri Dios nuyaˈ ri rutzil chake ruma chi Riyaˈ nujoyowaj kawech, y ma ruma ta chi riyoj xkajoˈ chi nijoyowex kawech, y ma ruma ta chi yoj‑el yoj‑oc chucanoxic ri utzil riˈ. 	 Demek ki bu, insanın isteğine ya da çabasına değil, Tanrının merhametine bağlıdır.


Y yacˈariˈ tek xquinquitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, chi yin petenak pa sutzˈ, riqˈui chic nimalaj wuchukˈaˈ y riqˈui chukaˈ jun nimalaj nukˈij nucˈojlen. 	 ‹‹O zaman İnsanoğlunun bulutlar içinde büyük güç ve görkemle geldiğini görecekler.


Y tek ri achi achiˈel jun coronel xracˈaxaj riˈ, xbe cˈa riqˈui ri Pablo, y xberucˈutuj chare: ¿La kitzij cˈa chi yit jun achi romano? xchaˈ chare. Y ri Pablo xubij: Kitzij riyin yin romano, xchaˈ. 	 Komutan Pavlusun yanına geldi, ‹‹Söyle bakayım, sen Romalı mısın?›› diye sordu. Pavlus da, ‹‹Evet›› dedi.


Y tek ri Jesús ntajin cˈa chare ri oración, xjalatej cˈa ri ruwachbel, y can queriˈ chukaˈ ri rutziak, can xjalatej ri yetzuˈun. Ri rutziak sibilaj rusakil xuben y nitzˈitzˈan. 	 İsa dua ederken yüzünün görünümü değişti, giysileri şimşek gibi parıldayan bir beyazlığa büründü.


Y ri Jesús cˈo cˈa ri pa tinamit Betania, chiriˈ pa rachoch ri Simón ri xcˈachojsex chare ri itzel yabil ri lepra rubiˈ. 	 İsa Beytanyada cüzamlı Simunun evindeyken, yanına bir kadın geldi. Kadın kaymaktaşından bir kap içinde çok değerli, güzel kokulu yağ getirmişti. İsa sofrada otururken, kadın yağı Onun başına döktü.


¡Oh rey Agripa! ¿Nanimaj riyit ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca? Riyin wetaman chi can nanimaj wi. 	 Kral Agrippa, sen peygamberlerin sözlerine inanıyor musun? İnandığını biliyorum.››


Yacˈa tek yixapon pa jun tinamit ri xa ma utz ta icˈulic niban, quixel cˈa el ri pa tak bey riche (rixin) ri tinamit y tibij cˈa chique ri winek: 	 Ama bir kente girdiğinizde sizi kabul etmezlerse, o kentin caddelerine çıkıp şöyle deyin: ‹Kentinizden ayaklarımızda kalan tozu bile size karşı silkiyoruz. Yine de şunu bilin ki, Tanrının Egemenliği yaklaştı.›


Can ruma wi ri rutzil ri Dios tek xixcolotej ruma xicukubaˈ icˈuˈx riqˈui. Ruma iyon riyix ma yixcowin ta nicol iwiˈ, ri colotajic xa nisipex chake ruma ri Dios. 	 İman yoluyla, lütufla kurtuldunuz. Bu sizin başarınız değil, Tanrının armağanıdır.


¡Can juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma xa yix achiˈel lek ri jabel chˈajchˈoj rij y ri rupan xa tzˈil. Riyix can nicˈut cˈa chiquiwech ri winek chi utz ri yeˈibanalaˈ, yacˈa ri pa tak iwánima xa ma que ta riˈ, ruma xa nojnek riqˈui alekˈ, y nojnek riqˈui itzel tak raynic, ruma riyix can nirayij chi ronojel ri cˈo quiqˈui ri winek iwuqˈui ta riyix cˈo wi. 	 ‹‹Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Bardağın ve çanağın dışını temizlersiniz, oysa bunların içi açgözlülük ve taşkınlıkla doludur.


Y wuˈoˈ yan cˈa kˈij cˈo ri Pablo ri chiriˈ pa Cesarea, tek xapon ka ri Ananías ri nimalaj sacerdote ye rachibilan el nicˈaj chique ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij y jun chukaˈ licenciado ri Tértulo rubiˈ. Y xeˈapon cˈa chuwech ri Félix ri aj kˈatbel tzij, y xquichop yetzujun (yesujun) apo chrij ri Pablo. 	 Bundan beş gün sonra Başkâhin Hananya, bazı ileri gelenler ve Tertullus adlı bir hatip Sezariyeye gelip Pavlusla ilgili şikâyetlerini valiye ilettiler.


Y riyin xtintek el ri kachˈalal Artemas awuqˈui o ri kachˈalal Tíquico. Y tek xtapon awuqˈui jun chique riyeˈ, chanin yape pa tinamit Nicópolis. Ruma nchˈobon chi yibecˈojeˈ chiriˈ pa rukˈijul ri job. 	 Ben Arteması ya da Tihikosu sana gönderir göndermez, Nikopolise, yanıma gelmeye gayret et. Çünkü kışı orada geçirmeye karar verdim.


Tek ri ye tzujunel (sujunel) chrij ri ixok xquicˈaxaj cˈa ri xubij ri Jesús, ri cánima xubij chique chi riyeˈ chukaˈ ye aj maquiˈ; y chi jojun xeˈel cˈa el chiriˈ. Xenabeyej el ri rijitaˈk, y cˈacˈariˈ xebe ri cˈa ye acˈalaˈ na. Xa can xu (xe wi) chic cˈa ri ixok ri xbequipabaˈ pa nicˈaj ri xcˈojeˈ ca chiriˈ chuwech ri Jesús. 	 Bunu işittikleri zaman, başta yaşlılar olmak üzere, birer birer dışarı çıkıp İsayı yalnız bıraktılar. Kadın ise orta yerde duruyordu.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique cˈa ri nitzijolaˈ chiwech re yix petenak? ¿Y achique ruma tek yixbison? xchaˈ chique. 	 İsa, ‹‹Yolda birbirinizle ne tartışıp duruyorsunuz?›› dedi. Üzgün bir halde, oldukları yerde durdular.


¿Ma quibin ta cami ca riyeˈ chi ri Cristo can cˈo wi chi nukˈaxaj tijoj pokonal, y cˈacˈariˈ nibe chilaˈ chicaj riche (rixin) chi nbecˈojeˈ chic rukˈij rucˈojlen? xchaˈ chique. 	 Mesihin bu acıları çekmesi ve yüceliğine kavuşması gerekli değil miydi?›› dedi.


Yacˈariˈ tek ri winek choj quicˈaslen xtiquibij cˈa: Ajaf, ¿ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyit cˈo wayjal chawe y riyoj xkayaˈ away? ¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyoj xkayaˈ ayaˈ riche (rixin) chi xakum tek xchakiˈj achiˈ? 	 ‹‹O vakit doğru kişiler Ona şu karşılığı verecek: ‹Ya Rab, seni ne zaman aç görüp doyurduk, susuz görüp su verdik?


Ruma yareˈ ri rutzujun (rusujun) ri Dios, ma xu (xe) ta wi chiwe riyix, ni ma xu (xe) ta wi chukaˈ chique ri iwalcˈual, xa can chique cˈa quinojel winek ri yecˈo nej y ri yecˈo nakaj, can chique wi cˈa quinojel ri winek ri yerusiqˈuij (yeroyoj) ri Kajaf Dios. 	 Bu vaat sizler, çocuklarınız, uzaktakilerin hepsi için, Tanrımız Rabbin çağıracağı herkes için geçerlidir.››


Y riyin ri Juan can xinwacˈaxaj cˈa chukaˈ chi achiˈel quichˈabel sibilaj qˈuiy winek ri niwajin chicaj. Ri quichˈabel can niwajin cˈa achiˈel yewajin raken tak yaˈ, y chukaˈ achiˈel nikˈajan ri coklajay. Y niquibij cˈa: Tinimirisaj rubiˈ ri Ajaf ri ka‑Dios, ri can cˈo ronojel uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel, ruma ya Riyaˈ ri Aj Kˈatbel Tzij. 	 Ardından büyük bir kalabalığın, gürül gürül akan suların, güçlü gök gürlemelerinin sesine benzer sesler işittim. ‹‹Haleluya!›› diyorlardı. ‹‹Çünkü Her Şeye Gücü Yeten Rab Tanrımız Egemenlik sürüyor.


Y ri winek ri ye israelitas ri yecˈo chiriˈ pa jay, ri yebochiˈin ránima ri María, tek xquitzˈet chi chanin xyacatej, xel el y xbe; ri winek riˈ can xquitzekelbej cˈa el, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri María nibe chuchiˈ ri jul riche (rixin) chi nrokˈej ri ruxibal. 	 Meryemle birlikte evde bulunan ve kendisini teselli eden Yahudiler, onun hızla kalkıp dışarı çıktığını gördüler. Ağlamak için mezara gittiğini sanarak onu izlediler.


Can xkachˈob cˈa chi ma yojcolotej ta chic chuwech ri camic, pero reˈ xkacˈulwachij riche (rixin) chi ma nikacukubaˈ ta kacˈuˈx riqˈui ri xa kachukˈaˈ ka riyoj. Xa riche (rixin) chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios, chi Riyaˈ can cˈo ruchukˈaˈ, can yerucˈasoj wi cˈa ri caminakiˈ. 	 Ölüme mahkûm olduğumuzu içimizde hissettik. Ama bu, kendimize değil, ölüleri dirilten Tanrıya güvenmemiz için oldu.


Y tek ri winek xquinabej el chi xbe ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos, xebe chukaˈ riyeˈ. Y tek ri winek riˈ xeˈapon riqˈui ri Jesús, Riyaˈ jabel xerucˈul y xubij chukaˈ chique achique rubanic ri rajawaren ri Dios. Y chukaˈ xerucˈachojsaj yawaˈiˈ. 	 Bunu öğrenen halk Onun ardından gitti. İsa onları ilgiyle karşıladı, kendilerine Tanrının Egemenliğinden söz etti ve şifaya ihtiyacı olanları iyileştirdi.


Ri achi riˈ can ya cˈa ri camposanto ri oconek rachoch, y riyaˈ hasta riqˈui cadena ma ye cowinek ta quichapon, ruma can sibilaj ruchukˈaˈ cˈo. 	 Mezarların içinde yaşayan bu adamı artık kimse zincirle bile bağlı tutamıyordu.


Y riyin xintzˈet cˈa chukaˈ chi cˈo jun achiˈel mar ri achiˈel vidrio nitzuˈun, xolon cˈa riqˈui kˈakˈ. Y yecˈo cˈa ri ye paˈel pa ruwiˈ. Quinojel riˈ yecˈa ri ma xeka ta pa rukˈaˈ ri nabey chicop y ri ma xquiyaˈ ta rukˈij ri ruwachbel, ni ma xcajoˈ ta chi xyaˈox (xyaˈ) quetal chi ye riche (rixin) ri chicop riˈ ni ma xcajoˈ ta chukaˈ ri número riche (rixin) ri rubiˈ. Quinojel riˈ ye paˈel cˈa pa ruwiˈ ri mar riˈ, y ye quicˈualon arpa ri ye riche (rixin) ri Dios. 	 Ateşle karışık camdan deniz gibi bir şey gördüm. Canavara, heykeline ve adını simgeleyen sayıya karşı zafer kazananlar, ellerinde Tanrının verdiği lirlerle cam denizin üzerinde durmuşlardı.


Wachˈalal, astapeˈ xa jun cˈambel tzij riche (rixin) re ruwachˈulef re xtinbij chiwe, tiwacˈaxaj na peˈ: Tek cˈo jun winek ri xuben jun trato riqˈui jun chic winek, y tek quichojmirisan chic ri trato riˈ, majun chic cˈa nicowin niyojo. Ni majun cˈa chukaˈ ri nicowin nuyaˈ ta chic más ruwiˈ. 	 Kardeşler, insan yaşamından bir örnek vereyim. İnsanlar arasında yapılmış bile olsa, onaylanmış bir antlaşmayı kimse geçersiz saymaz, ona bir şey eklemez.


Y niquicamisaj yan cˈa ri Pablo. Pero xapon cˈa rutzijol riqˈui ri achi ri ucˈuey quiche (quixin) ri soldados ri can cˈo rukˈij achiˈel rukˈij jun coronel, chi ri winek riche (rixin) ri Jerusalem ye yacatajnek. 	 Onlar Pavlusu öldürmeye çalışırken, bütün Yeruşalimin karıştığı haberi Roma taburunun komutanına ulaştı.


Y ri Pilato xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ. 	 Pilatus İsaya, ‹‹Sen Yahudilerin Kralı mısın?›› diye sordu. İsa, ‹‹Söylediğin gibidir›› yanıtını verdi.


Y can iwuche (iwixin) cˈa riyix ri ye rutzujun (rusujun) ca ri Dios chupan ri ye tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri ojer ca. Y can iwuche (iwixin) chukaˈ riyix ri xutzuj (xusuj) tek xuben ri jun trato quiqˈui ri ojer tak katiˈt kamamaˈ, tek xubij chare ri Abraham chi ruma jun riy rumam riyaˈ ri xtibecˈojeˈ na tek ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef xtiquicˈul cˈa utzil. 	 Sizler peygamberlerin mirasçıları, Tanrının atalarınızla yaptığı antlaşmanın mirasçılarısınız. Nitekim Tanrı İbrahime şöyle demişti: ‹Senin soyunun aracılığıyla yeryüzündeki bütün halklar kutsanacak.›


Y ruma cˈa chi ri winek riˈ can quetaman chi ri aj kˈatbel tzij can nrelesaj wi el jun chique ri yecˈo pa cárcel, rumariˈ xepe riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Pilato chi trelesaj el jun chique ri yecˈo pa cárcel. 	 Halk, Pilatusa gelip her zamanki gibi kendileri için birini salıvermesini istedi.


Ri niniman riche (rixin) ri Rucˈajol ri Dios, ri ránima nubij chare chi kitzij ri nubij ri Dios chrij ri Rucˈajol. Yacˈa ri winek ri ma nunimaj ta ri Dios, xa nuben chi ma kitzij ta ri nubij ri Dios, ruma ma nunimaj ta ri nubij chrij ri Rucˈajol. 	 Tanrının Oğluna inanan, yüreğinde Tanrının tanıklığına sahiptir. Tanrıya inanmayansa Onu yalancı durumuna düşürmüş olur. Çünkü Tanrının Oğluyla ilgili tanıklığına inanmamıştır.


Y wi ri Cristo man ta xcˈastej el, xa man ta jun xcˈatzin wi chi riyix xinimaj. Xa cˈa yixcˈo ta na chupan ri imac. 	 Mesih dirilmemişse imanınız yararsızdır, siz de hâlâ günahlarınızın içindesiniz.


Y chukaˈ Riyaˈ can xtukˈalajsaj chi ri Dios can xtukˈet wi tzij pa quiwiˈ ri winek, ruma wacami ya kˈaton chic tzij pa ruwiˈ ri itzel winek ri chapayon riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 yargı konusunda, çünkü bu dünyanın egemeni yargılanmış bulunuyor.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, xquibij chare ri Jesús: Re jun jay reˈ, cawinek wakiˈ junaˈ xquiben ri kateˈ katataˈ chrij riche (rixin) chi xquipabaˈ. ¿La yacowin cami riyit napabaˈ pan oxiˈ kˈij? xechaˈ chare. 	 Yahudi yetkililer, ‹‹Bu tapınak kırk altı yılda yapıldı, sen onu üç günde mi kuracaksın?›› dediler.


Y can jabel wi nikˈalajin ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu, chi chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij yecˈo winek ri xtiquiyaˈ ca ri ruchˈabel ri Dios y ma xtiquinimaj ta chic. Xa ya chic ri chˈabel ri xa ma kitzij ta ri xtiquiyaˈ quixquin chare, ri xa tijonic quiche (quixin) ri itzel tak espíritu, espíritu ri xa yekˈolon. 	 Ruh açıkça diyor ki, son zamanlarda bazıları yalancıların ikiyüzlülüğü nedeniyle aldatıcı ruhlara ve cinlerin öğretilerine kulak vererek imandan dönecek. Vicdanları adeta kızgın bir demirle dağlanmış bu yalancılar evlenmeyi yasaklayacak, iman edip gerçeği bilenlerin şükranla yemesi için Tanrının yarattığı yiyeceklerden çekinmek gerektiğini buyuracaklar.


Y cˈo chukaˈ jun rucaˈn pixaˈ y jubaˈ ma junan riqˈui ri nabey. Y ri pixaˈ riˈ nubij cˈa: Can achiˈel nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ cˈa chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Queriˈ nubij ri pixaˈ riˈ. 	 İlkine benzeyen ikinci buyruk da şudur: ‹Komşunu kendin gibi seveceksin.›


Ri tataˈaj ma xtika ta cˈa chuwech ri nubij ri rucˈajol. Ni ri cˈajolaxel ma xtika ta chuwech ri nubij ri tataˈaj. Ni ri teˈej ma xtika ta chuwech ri nubij ri ruxokˈal (ruxok‑al) chare. Y can queriˈ cˈa chukaˈ ri kˈopoj ma xtika ta chuwech ri nubij ri ruteˈ chare. Y can quecˈariˈ ri aliteˈ ma xtiquicˈuaj ta quiˈ riqˈui ri ralibatz, ruma ma junan ta niquichˈob, y can ni ta cˈa ri alibetz xtiquicˈuaj quiˈ riqˈui ri raliteˈ. 	 Baba oğluna karşı, oğul babasına karşı, anne kızına karşı, kız annesine karşı, kaynana gelinine karşı, gelin kaynanasına karşı olacaktır.››


Ronojel cˈa ri nbij riyin, can ya cˈa ri Nataˈ ri cˈutuyun pe chinuwech. Y queriˈ chukaˈ riyix. Can ya ri iwacˈaxan riqˈui ri oconek itataˈ ri yixtajin chubanic. 	 Ben Babamın yanında gördüklerimi söylüyorum, siz de babanızdan işittiklerinizi yapıyorsunuz.››


Ri ixok xubij cˈa: Riyin majun wachijil, xchaˈ. Y ri Jesús xubij chare: Kas kitzij wi ri xabij chi majun awachijil. 	 Kadın, ‹‹Kocam yok›› diye yanıtladı. İsa, ‹‹Kocam yok demekle doğruyu söyledin›› dedi.


Pero ri kakˈ ma yojcowin ta nikakˈil. Xa achiˈel jun itzel cumatz ri rucˈuan veneno riche (rixin) chi nicamisan. 	 Ama dili hiçbir insan evcilleştiremez. Dil öldürücü zehirle dolu, dinmeyen bir kötülüktür.


Tek ri Dios ma jane tuyaˈ pe ri ley, xa can cˈo chic ri mac chuwech re ruwachˈulef, pero ruma cˈa chi ma jane cˈo ta ri ley ri tiempo riˈ, rumariˈ ma kˈalajnek ta chi ri winek ye aj maquiˈ. 	 Kutsal Yasadan önce de dünyada günah vardı; ama yasa olmayınca günahın hesabı tutulmaz.


Tek ri nimalaj sacerdote xracˈaxaj riˈ, xuretz (xutzer) ka ri rutziak chrij, ruma itzel xracˈaxaj y xubij cˈa: Ma rajawaxic ta cˈa chi noka chic jun ri norubij chake chi re achi reˈ can aj mac wi. 	 Başkâhin giysilerini yırtarak, ‹‹Artık tanıklara ne ihtiyacımız var?›› dedi. ‹‹Küfürü işittiniz. Buna ne diyorsunuz?›› Hepsi İsanın ölüm cezasını hak ettiğine karar verdiler.


Nabey nmatioxij chare ri Dios pa rubiˈ ri Jesucristo iwuma riyix. Nmatioxij chare ruma nitzijox pa ronojel re ruwachˈulef chi riyix can icukuban icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 İlkin hepiniz için İsa Mesih aracılığıyla Tanrıma şükrediyorum. Çünkü imanınız bütün dünyada duyuruluyor.


¿La can jabel cami nucˈuaj riˈ ri rachoch ri Dios quiqˈui ri dios ri xa ye banon cuma winek? Ruma riyix can yix rachoch wi ri cˈaslic Dios. Ri Dios can queriˈ wi cˈa rubin: Xquicˈojeˈ y xquibiyin cˈa quiqˈui. Riyeˈ can xqueˈoc wi cˈa nutinamit y riyin xquinoc qui‑Dios. 	 Tanrının tapınağıyla putlar uyuşabilir mi? Çünkü biz yaşayan Tanrının tapınağıyız. Nitekim Tanrı şöyle diyor: ‹‹Aralarında yaşayacak, Aralarında yürüyeceğim. Onların Tanrısı olacağım, Onlar da benim halkım olacak.››


Ruma riyin xa can xu (xe wi) chic cˈa woyoben ri kˈij chi yicamisex. Ri kˈij riche (rixin) chi yibe y nyaˈ ca re ruwachˈulef, xa nakaj chic cˈo wi. 	 Çünkü kanım adak şarabı gibi dökülmek üzere. Benim için ayrılma zamanı geldi.


Y tek ri Pilato xracˈaxaj yan ca chare ri capitán, cˈacˈariˈ xuyaˈ kˈij chare ri José chi nberumukuˈ ca ri Jesús. 	 Yüzbaşıdan durumu öğrenince Yusufa, cesedi alması için izin verdi.


Xa ta jun winek ruma chi nuben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés tek nucˈul ri herencia ri nuyaˈ ri Dios, wi ta queriˈ, man ta jun rejkalen ri xutzuj (xusuj) ri Dios. Pero ma que ta riˈ. Ri Dios can xuyaˈ wi ri herencia chare ri Abraham ruma chi can queriˈ rutzujun (rusujun) chare. 	 Çünkü miras Yasaya bağlıysa, artık vaade bağlı değildir. Ama Tanrı mirası İbrahime vaatle bağışlamıştır.


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios ri xtiban chare ri Jesús, cˈacˈariˈ yecˈo ri xebekasan pe chuwech ri crusin cheˈ, y xbequimukuˈ ca. 	 Onunla ilgili yazılanların hepsini yerine getirdikten sonra Onu çarmıhtan indirip mezara koydular.


Ri mac xaxu (xaxe) wi cˈa ruma jun achi tek xoc chuwech re ruwachˈulef. Ri achi riˈ ya ri Adán. Y ri mac xa camic xucˈom pe pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Rumariˈ tek quinojel winek yecom, ruma chi can quinojel ri winek xemacun chukaˈ. 	 Günah bir insan aracılığıyla, ölüm de günah aracılığıyla dünyaya girdi. Böylece ölüm bütün insanlara yayıldı. Çünkü hepsi günah işledi.


Y tek ye oconek chic cˈa apo chupan ri jul, riyeˈ xquitzˈet cˈa chi cˈo jun ri achiˈel jun cˈajol achi, tzˈuyul pa cajquikˈaˈ apo, rucusan jun tziek sek ri napon cˈa chraken ka. Y ri ixokiˈ tek xquitzˈet riˈ, xquixibij quiˈ. 	 Mezara girip sağ tarafta, beyaz kaftan giyinmiş genç bir adamın oturduğunu görünce çok şaşırdılar.


Y riche (rixin) chi ma niyokˈotej ta ri utzilaj cˈaslen ri kilon chic, ma tikaben ta ri xa ma utz ta chuwech jun kachˈalal, astapeˈ chkawech riyoj can utz. 	 Size göre iyi olanın kötülenmesine fırsat vermeyin.


Y rumariˈ quinojel ri quimolon quiˈ chiriˈ xa ma xechˈo ta apo, xaxu (xaxe) wi xquicˈaxaj ri niquitzijoj ri Bernabé y ri Pablo. Riyeˈ niquitzijolaˈ cˈa ronojel ri nimaˈk tak milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, ri xequibanalaˈ chiquiwech ri winek ri ma ye israelitas ta, ruma riyeˈ can ya ri Dios ri xyaˈo quichukˈaˈ. 	 Bunun üzerine bütün topluluk sustu ve Barnabayla Pavlusu dinlemeye başladı. Barnabayla Pavlus, Tanrının kendileri aracılığıyla öteki uluslar arasında yaptığı harikalarla belirtileri tek tek anlattılar.


Y wacami wachˈalal, nchilabej cˈa chawe chi tabanaˈ ri nubij ri Dios, chi can tikajoˈ kiˈ chikachˈalal kiˈ. Y re pixaˈ reˈ ma cˈacˈacˈ ta. Xa can yareˈ ri xchilabex pe chake pa rutiquiribel tek xkanimaj ri Dios, chi tikajoˈ kiˈ. 	 Şimdi sana rica ediyorum, hanımefendi, birbirimizi sevelim. Bu sana yazdığım yeni bir buyruk değil, başlangıçtan beri kabul ettiğimiz buyruktur.


Y queriˈ cˈa chukaˈ xutzˈet chi jun malcaˈn ixok ri can nikˈalajin chi ma beyon ta, xuyaˈ ca caˈiˈ tak puek ri ma rubanon ta ni jun centavo. 	 Yoksul bir dul kadının oraya iki bakır para attığını görünce, ‹‹Size gerçeği söyleyeyim›› dedi, ‹‹Bu yoksul dul kadın herkesten daha çok verdi.


Cuma cˈa riyeˈ tek riyin can njachon ri nucˈaslen pan akˈaˈ riche (rixin) chi can ta queriˈ chukaˈ niquiben riyeˈ. Can ta niquijech quiˈ chupan ri kitzij achˈabel. 	 Onlar da gerçekle kutsal kılınsınlar diye kendimi onların uğruna adıyorum.


Y wi cˈo jun kachˈalal chicojol ri nunaˈ chi cˈa cˈo na naˈoj ri nicˈatzin chare, tucˈutuj cˈa chare ri Dios. Y Riyaˈ can ma xtupokonaj ta xtuyaˈ pe qˈuiy. Queriˈ nuben quiqˈui quinojel ri yecˈutun, y majun achique ta xtubij chique. 	 İçinizden birinin bilgelikte eksiği varsa, herkese cömertçe, azarlamadan veren Tanrıdan istesin; kendisine verilecektir.


Ma tikˈet ta chi nisamej ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ruhu söndürmeyin.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can kitzij wi nbij chiwe, chi ri winek ri achoj chare nicˈutux wi apo, xtibeyacatej pe, pero ma ruma ta chi can ya ri ramigo ri nicˈutun apo chare. Ma que ta riˈ, xa ruma chi ma nitaneˈ ta chucˈutuxic, rumariˈ xtibeyacatej pe y nberuyaˈ pe ronojel ri nicˈatzin chare, riche (rixin) chi titaneˈ apo chucˈutuxic. 	 Size şunu söyleyeyim, arkadaşlık gereği kalkıp ona istediğini vermese bile, adamın yüzsüzlüğünden ötürü kalkar, ihtiyacı neyse ona verir.


Riyaˈ tek xebix pokon tak chˈabel chare cuma ri winek, ma xutzolij ta ruqˈuexel riqˈui pokon tak chˈabel. Y tek cˈo xban chare, majun xubij ta ránima chi nuyaˈ ruqˈuexel chique. Xa pa rukˈaˈ ri Dios xuyaˈ wi ronojel ri xquiben ri winek chare. Ruma ri Dios choj nikˈato tzij. 	 Kendisine sövüldüğünde sövgüyle karşılık vermedi, acı çektiğinde kimseyi tehdit etmedi; davasını, adaletle yargılayan Tanrıya bıraktı.


Y chi juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij ri yecˈo chicaj y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka pan ulef riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri Dios ri cˈo pa lokˈolaj ruchˈacat. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ y ri ye cajiˈ ri sibilaj qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo, xquibij cˈa: Amén. Can xtinimirisex cˈa ri rubiˈ ri Dios, xechaˈ. 	 Yirmi dört ihtiyarla dört yaratık yere kapanıp, ‹‹Amin! Haleluya!›› diyerek tahtta oturan Tanrıya tapındılar.


Y ri Jesús xerutzˈet chi quinojel ri winek yeˈokˈ y can niquirek quichiˈ chi okˈej. Yacˈa ri Jesús xubij chique: Man cˈa tiwokˈej ta chic ri ti kˈopoj, ruma riyaˈ xa ma caminek ta, riyaˈ xa warnek, xchaˈ chique. 	 Herkes kız için ağlıyor, dövünüyordu. İsa, ‹‹Ağlamayın›› dedi, ‹‹Kız ölmedi, uyuyor.››


Ruma yareˈ ri utz y ya chukaˈ reˈ ri nika chuwech ri Dios ri Kacolonel chi nikaben. 	 Böyle yapmak iyidir ve Kurtarıcımız Tanrıyı hoşnut eder.


Y can xequimol cˈa quinojel ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef. Xequimol cˈa pa jun lugar ri Armagedón nibix chare pa chˈabel hebreo. Yacˈariˈ tek xchˈo pe ri Jesucristo, y xubij: Tiwacˈaxaj cˈa. Riyin tek xquipe xtinben achiˈel nuben jun alekˈom, ma xtinyaˈ ta na rutzijol. Y can jabel ruwaquikˈij ri can quichajin ri quicˈaslen y ye chˈajchˈoj, ri can quicusan ri quitziak riche (rixin) chi ma xtiquiyaˈ (xtiquitzek) ta quiqˈuix chiquiwech ri winek. 	 ‹‹İşte hırsız gibi geliyorum! Çıplak dolaşmamak ve utanç içinde kalmamak için uyanık durup giysilerini üstünde bulundurana ne mutlu!››


Ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, can xquimey cˈa ri yerubij ri Jesús, y rumariˈ niquibij: ¿Achique cˈa ruma re achi reˈ can qˈuiy retaman chrij ri ruchˈabel ri Dios y xa majun bey xutijoj ta riˈ? yechaˈ cˈa. 	 Yahudiler şaşırdılar. ‹‹Bu adam hiç öğrenim görmediği halde, nasıl bu kadar bilgili olabilir?›› dediler.


Pero xabachique ta na ri nitzijon ri ruchˈabel ri Dios, wi ye ri nicˈaj chic apóstoles o wi yin cˈa riyin, riˈ majun rubanon. Ruma xa can junan ri nikatzijoj, y jabel chi riyix can xinimaj wi ri chˈabel riˈ. 	 İşte, gerek benim yaydığım, gerek öbür elçilerin yaydığı ve sizin de iman ettiğiniz bildiri budur.


Y tek ri Pedro y ri Juan yeˈoc yan cˈa apo pa rachoch ri Dios, ri achi riˈ nucˈutuj chukaˈ ca limosna chique riyeˈ. 	 Tapınağa girmek üzere olan Petrusla Yuhannayı gören adam, kendilerinden sadaka istedi.


Y ma xojbe ta cˈa pa tinamit Efeso, ruma ri Pablo man cˈa nrajoˈ ta chi qˈuiy chic kˈij ri nicˈojeˈ ka pa ruwachˈulef Asia. Ruma chi can ruraybel chi napon yan ri pa Jerusalem riche (rixin) ri nimakˈij Pentecostés, wi nicowin. 	 Pavlus, Asya İlinde vakit kaybetmemek için Efese uğramamaya karar vermişti. Pentikost Günü Yeruşalimde olabilmek umuduyla acele ediyordu.


Tek ri rudiscípulos ri Jesús xquitzˈet chi chakiˈj chic ri juwiˈ cheˈ higo rubiˈ, xquibilaˈ chiquiwech: ¿Achique cˈa rubanic laˈ chi can chanin xchakiˈj ka re juwiˈ cheˈ reˈ? xechaˈ. 	 Öğrenciler bunu görünce şaşkına döndüler. ‹‹İncir ağacı birdenbire nasıl kurudu?›› diye sordular.


Y riqˈui riˈ can coyoben cˈa ri utzilaj cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y ya cˈaslen riˈ ri tzujun (sujun) pe ruma ri Dios ojer ca, tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Y can nuyaˈ wi, ruma ri Dios can nuben wi ri rubin. 	 Elçiliğim, yalan söylemeyen Tanrının zamanın başlangıcından önce vaat ettiği sonsuz yaşam umuduna dayanmaktadır.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios cˈo pa tak iwánima? ¿La ma iwetaman ta cˈa chukaˈ riyix chi yix rachoch ri Dios? 	 Tanrının tapınağı olduğunuzu, Tanrının Ruhunun sizde yaşadığını bilmiyor musunuz?


Ruma ri xa ruyon ka riyaˈ nubij chi can cˈo rukˈij, ma ntel ta chi tzij chi can queriˈ nitzˈetetej ruma ri Dios. Cˈa ya na cˈa ri Ajaf Dios ri xtibin wi cˈo rukˈij ri winek riˈ o xa majun. 	 Kabule değer kişi kendi kendini tavsiye eden değil, Rab'bin tavsiye ettiği kişidir.


Yacˈa ri Jesús ri tikatzuˈ ronojel kˈij. Ruma ya Riyaˈ ri nibano chake chi nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Y ya Riyaˈ ri nibano chake chi nitzˈaket ri kacukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Riyaˈ ma xupokonaj ta xcom chuwech cruz, astapeˈ ri camic chuwech cruz qˈuixbel, ruma Riyaˈ retaman chi sibilaj quicoten xtril. Can xucochˈ cˈa ronojel. Y xbetzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ ri Dios ri cˈo ronojel uchukˈaˈ riqˈui. 	 Gözümüzü imanımızın öncüsü ve tamamlayıcısı İsaya dikelim. O kendisini bekleyen sevinç uğruna utancı hiçe sayıp çarmıhta ölüme katlandı ve Tanrının tahtının sağında oturdu.


Y ma xu (xe) ta wi cˈa yojquicot ruma koyoben ri kˈij tek xkojbecˈojeˈ riqˈui ri Dios, xa can yojquicot chukaˈ tek nikakˈaxaj tijoj pokonal, ruma ketaman chi ri tijoj pokonal nuben chake chi más niketamaj yojcochˈon. 	 Yalnız bununla değil, sıkıntılarla da övünüyoruz. Çünkü biliyoruz ki, sıkıntı dayanma gücünü, dayanma gücü Tanrının beğenisini, Tanrının beğenisi de umudu yaratır.


Wachˈalal, riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, ntzˈibaj cˈa el ronojel reˈ chiwe riche (rixin) chi queriˈ ma quixmacun ta chic. Pero wi cˈo jun chiwe ri xtimacun, cˈo Jun ri nicˈutun utzil chare ri Tataˈixel riche (rixin) chi nicuyutej kamac. Y ri Jun riˈ ya ri Jesucristo, ri can choj wi. 	 Yavrularım, bunları size günah işlemeyesiniz diye yazıyorum. Ama içimizden biri günah işlerse, adil olan İsa Mesih bizi Babanın önünde savunur.


Ri nitzˈeto wuche (wixin), can nutzˈet cˈa chukaˈ ri Dios ri yin takayon pe. 	 ‹‹Beni gören beni göndereni de görür.


Yacˈa riyix ma quixquicot ta xaxu (xaxe wi) ruma chi ri itzel tak espíritu yixquinimaj. Más quixquicot pa tak iwánima ruma can tzˈibatal ri ibiˈ chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 Bununla birlikte, ruhların size boyun eğmesine sevinmeyin, adlarınızın gökte yazılmış olmasına sevinin.››


Y can yacˈariˈ tek ri ye aj chˈameˈy y ri achi ri cˈo rukˈij chiquicojol ri yechajin pa rach och ri Dios xebe chiquicˈamaric ri apóstoles. Pero chi utzil cˈa xequicˈom pe, ruma riyeˈ niquixibij quiˈ chi yecˈak chi abej cuma ri winek. 	 Bunun üzerine komutanla görevliler gidip elçileri getirdiler. Halkın kendilerini taşlamasından korktukları için zor kullanmadılar.


Y yacˈareˈ ri rox mul chi ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ri ye rudiscípulos tek cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 İşte bu, İsanın ölümden dirildikten sonra öğrencilere üçüncü görünüşüydü.


Wi riyix xa ta yix junan quiqˈui ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, can ta yixcajoˈ jabel. Pero riyin can xixinchaˈ yan pe chiquicojol y ma yix junan ta chic quiqˈui, y rumariˈ yixquetzelaj. 	 Dünyadan olsaydınız, dünya kendisine ait olanı severdi. Ne var ki, dünyanın değilsiniz; ben sizi dünyadan seçtim. Bunun için dünya sizden nefret ediyor.


y xquicˈutuj cˈa apo, wi chiriˈ cˈo wi ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 Evdekilere seslenerek, ‹‹Petrus diye tanınan Simun burada mı kalıyor?›› diye sordular.


Y riyin ncˈutuj chiwe: ¿La ya cami ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés ri xinimaj riche (rixin) chi xicˈul ri Lokˈolaj Espíritu pa tak iwánima? Ma que ta riˈ. Xa can ruma chi xinimaj ri Jesucristo ri xkatzijoj chiwe. 	 Sizden yalnız şunu öğrenmek istiyorum: Kutsal Ruhu, Yasanın gereklerini yaparak mı, yoksa duyduklarınıza iman ederek mi aldınız?


Queriˈ xuben ri Moisés, ruma riyaˈ xchˈobotej chuwech chi más nim rejkalen ri pokonal ri xtukˈaxaj ruma nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Cristo, que chuwech ri beyomel ri xtucˈul chiriˈ pa ruwachˈulef Egipto. Ruma riyaˈ can ya wi ri nimalaj rajel ruqˈuexel ri xtucˈul ri rutzuliben chic apo. 	 Mesih uğruna aşağılanmayı Mısır hazinelerinden daha büyük zenginlik saydı. Çünkü alacağı ödülü düşünüyordu.


Queriˈ ri rutzˈiban ca ri David. Wacami riyin yichˈo cˈa chiwe chiˈiwonojel ri can yix riy rumam ca ri Israel; riyix ri yixcˈo pe y chukaˈ ri ma yecˈo ta pe. Tiwetamaj cˈa chi can kitzij wi chi ri Jesús ri xicamisaj chuwech cruz, can ya wi Riyaˈ ri banon chare ruma ri Dios chi ya Riyaˈ ri Cristo y chi ya Riyaˈ ri Rajaf ronojel, xchaˈ ri Pedro. 	 ‹‹Böylelikle bütün İsrail halkı şunu kesinlikle bilsin: Tanrı, sizin çarmıha gerdiğiniz İsayı hem Rab hem Mesih yapmıştır.››


Ri pa quichiˈ yeˈel pe tzij ri sibilaj ye itzel. Can achiˈel jun jul ri jakel ri cˈo caminek chupan, sibilaj itzel ruxlaˈ. Can yekˈolon riqˈui ri quichˈabel. Ri chˈabel ri niquibij xa nicamisan, achiˈel niquiben ri cumatz tek yechˈopon. 	 ‹‹Ağızları açık birer mezardır. Dilleriyle aldatırlar.›› ‹‹Engerek zehiri var dudaklarının altında.››


Yacˈa ri can jabel nikˈax chiquiwech ri ruchˈabel ri Dios, can ye achiˈel cˈa jun winek ri can nicowin chic nutij wey. Riyeˈ quitijon quiˈ riche (rixin) chi can quetaman chic achique ri utz y achique ri ma utz ta. 	 Katı yiyecek, yetişkinler içindir; onlar duyularını iyi ile kötüyü ayırt etmek üzere alıştırmayla eğitmiş kişilerdir.


Ronojel cˈa ri niben, can riqˈui cˈa ronojel iwánima tibanaˈ. Achiˈel xa ta can ya ri rusamaj ri Ajaf ri niben y ma quiche (quixin) ta ri winek. 	 Rabden miras ödülünü alacağınızı bilerek, her ne yaparsanız, insanlar için değil, Rab için yapar gibi candan yapın. Rab Mesihe kulluk ediyorsunuz.


Y can achiˈel xuben ri Abraham, chi riyaˈ can xunimaj wi ri xbix chare ruma ri Dios, y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, 	 Örneğin, ‹‹İbrahim Tanrıya iman etti, böylece aklanmış sayıldı.››


Y quinojel cˈa ri winek riˈ yechˈo cˈa chique ri juyuˈ y ri abej, y niquibilaˈ cˈa: Quixtzak pe chikij y kojiwewaj chuwech la tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet. Y kojiwewaj chuwech ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Dağlara, kayalara, ‹‹Üzerimize düşün!›› dediler, ‹‹Tahtta oturanın yüzünden ve Kuzunun gazabından saklayın bizi!


Y ruma ri Herodes xutzˈet chi ri xuben chare ri Jacobo xa can xka cˈa chiquiwech ri israelitas ri ma quiniman ta ri Jesucristo, riyaˈ xutek cˈa chukaˈ ruchapic ri Pedro. Reˈ xbanatej chupan ri nimakˈij pascua, tek nitij cˈa chukaˈ caxlan wey ri xa majun chˈom (levadura) riqˈui. 	 Yahudilerin bundan memnun kaldığını görünce ardından Petrusu da yakalattı. Bunu, Mayasız Ekmek Bayramı sırasında yaptı.


Achiˈel niwajoˈ riyix chi ri winek utz niquiben iwuqˈui, can quecˈariˈ tibanaˈ riyix quiqˈui riyeˈ. 	 İnsanların size nasıl davranmasını istiyorsanız, siz de onlara öyle davranın.


Ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri ye rudiscípulos: Cˈo cˈa jun achi beyon. Y ri beyon riˈ cˈo cˈa jun rumayordomo ri ruyaˈon pa ruwiˈ ronojel ri rubeyomal. Y xbix cˈa chare ri achi beyon chi ri rumayordomo, ntajin cˈa chuqˈuisic ri beyomel. 	 İsa öğrencilerine şunları da anlattı: ‹‹Zengin bir adamın bir kâhyası vardı. Kâhya, efendisinin mallarını çarçur ediyor diye efendisine ihbar edildi.


Y ri achi can yacˈariˈ tek xyacatej anej, xucˈol ri ruwarabel, y xel el chiquicojol ri quimolon quiˈ chiriˈ. Y ri winek riˈ xquimey cˈa, ruma majun bey quitzˈeton ta chi que ta riˈ nibanatej. Y xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios y xquibilaˈ cˈa: Majun bey katzˈeton ta chi que ta reˈ nibanatej, xechaˈ cˈa. 	 Adam kalktı, hemen şiltesini topladı, hepsinin gözü önünde çıkıp gitti. Herkes şaşakalmıştı. Tanrıyı övüyorlar, ‹‹Böylesini hiç görmemiştik›› diyorlardı.


Wacami can kˈij chic chi ri Dios nukˈet tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, y ri itzel winek ri chapayon re ruwachˈulef, can xtelesex cˈa el. 	 ‹‹Bu dünya şimdi yargılanıyor. Bu dünyanın egemeni şimdi dışarı atılacak.


can yacˈariˈ tek ye caˈiˈ moyiˈ ye tzˈuyul chuchiˈ ri bey xquicˈaxaj cˈa chi ri Jesús yariˈ ri nikˈax el queriˈ, y riyeˈ xquirek quichiˈ y xquibij cˈa: Riyit Ajaf, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj cˈa kawech ruma re kabanon, xechaˈ. 	 Yol kenarında oturan iki kör, İsanın oradan geçmekte olduğunu duyunca, ‹‹Ya Rab, ey Davut Oğlu, halimize acı!›› diye bağırdılar.


Y ri Eliud xralcˈualaj ri Eleazar; ri Eleazar xralcˈualaj ri Matán; ri Matán xralcˈualaj chukaˈ jun ri Jacob chukaˈ rubiˈ. 	 Elihut Elazarın babasıydı, Elazar Mattanın babasıydı, Mattan Yakupun babasıydı,


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique: Re nichop el bey, can majun cˈa ticˈuaj el. Ma ticˈuaj ta chˈameˈy, ma ticˈuaj ta yaˈl, ni caxlan wey, ni irajil. Y ma ticˈuaj ta el caˈiˈ itziak, xa can xu (xe) wi ri icusan. 	 Onlara şöyle dedi: ‹‹Yolculuk için yanınıza hiçbir şey almayın: Ne değnek, ne torba, ne ekmek, ne para, ne de yedek mintan.


Y chukaˈ riyit can majun akˈaˈ chare re samaj reˈ, ruma ri awánima xa ma choj ta cˈo chuwech ri Dios. 	 Senin bu işte bir payın, bir hakkın yok. Yüreğin, Tanrının gözünde doğru değildir.


Y chiriˈ pa tinamit cˈo jun achi capitán. Y ri achi riˈ cˈo jun rumozo ri sibilaj cˈa nrajoˈ, pero yawaˈ, y ya xa jubaˈ ma nicom ka. 	 Orada bir yüzbaşının çok değer verdiği kölesi ölüm döşeğinde hasta yatıyordu.


Y ruma cˈa riyix can xcukeˈ icˈuˈx tek xichojmirisaj ri banatajnek, ruma chukaˈ riˈ riyoj xcukeˈ cˈa kacˈuˈx. Pero can más wi cˈa xojquicot tek xkatzˈet ri Tito chi sibilaj niquicot ránima tek xtzolin pe ri chiriˈ iwuqˈui riyix. Riyix can xiyaˈ cˈa pe ruchukˈaˈ ri ruˈespíritu. 	 Bütün bunlarla teselli buluyoruz. Tesellimize ek olarak Titusun sevinci bizi daha da çok sevindirdi. Çünkü hepiniz onun yüreğini ferahlattınız.


Y ri rudiscípulos xquibij ka chiquiwech: ¿La cˈo cami jun xcˈamo pe ruway? xechaˈ. 	 Öğrenciler birbirlerine, ‹‹Acaba biri Ona yiyecek mi getirdi?›› diye sordular.


Man cˈa quixtaneˈ ta chi nimatioxij ronojel pa rubiˈ ri Kajaf Jesucristo chare ri Dios Tataˈixel. 	 durmadan, her şey için Rabbimiz İsa Mesihin adıyla Baba Tanrıya şükredin;


Can tiqˈuisaˈ cˈa rubanic chukaˈ riyix ri quichapon ca rubanic ri iwatiˈt imamaˈ. 	 Haydi, atalarınızın başlattığı işi bitirin!


Y ma tiyaˈ ta pa bis ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios. Riyaˈ cˈo chic pa tak kánima, y yariˈ retal chi can xkojcolotej wi el chuwech ri mac tek xtapon ri rukˈijul. 	 Tanrının Kutsal Ruhunu kederlendirmeyin. Kurtuluş günü için o Ruhla mühürlendiniz.


Riche (rixin) chi queriˈ, ma tikˈalajsaj ta iwiˈ chiquiwech ri winek chi ma ibanon ta waˈin ruma niben orar. Xaxu (xaxe) wi ri Tataˈixel ri ma tzˈetetel ta ri netaman chi ma ibanon ta waˈin. Riyaˈ can nutzˈet cˈa ri ma tzˈetetel ta cuma ri winek y xtuyaˈ rajel ruqˈuexel chiwe. Ri rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chiwe, can xtikˈalajin chiquiwech ri winek. 	 Öyle ki, insanlara değil, gizlide olan Babanıza oruçlu görünesiniz. Gizlilik içinde yapılanı gören Babanız sizi ödüllendirecektir.››


Y chukaˈ xubij: Tibanaˈ ruchojmil jun caˈiˈ ruquiej ri Pablo, riche (rixin) chi yeruchˈocolbej, ruma riyin nwajoˈ chi riyix nicˈuaj el ri Pablo cˈa chuwech ri aj kˈatbel tzij ri Félix rubiˈ. Y nwajoˈ chi majun achique ta nucˈulwachij el pa bey. 	 Ayrıca Pavlusu bindirip Vali Feliksin yanına sağ salim ulaştırmak için hayvan sağlayın.››


Cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ri julajuj ruˈapóstoles tek quichapon waˈin, y Riyaˈ xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek xa can ma xicukubaˈ ta icˈuˈx y xa xicowirisaj ri iwánima? xchaˈ chique. Queriˈ ri xubij chique ruma riyeˈ xa can ma xequinimaj ta ri xetzˈeto ca ri Jesús chi cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 İsa daha sonra, sofrada otururlarken Onbirlere göründü. Onları imansızlıklarından ve yüreklerinin duygusuzluğundan ötürü azarladı. Çünkü kendisini diri görenlere inanmamışlardı.


Y nubij chukaˈ: Riyin cukul nucˈuˈx riqˈui ri Dios. Y nubij chukaˈ: Waweˈ yincˈo wi, ye wachibilan ri ye ralcˈual ri Dios ri ye ruyaˈon ri Dios chuwe, 	 Yine, ‹‹Ben Ona güveneceğim›› ve yine, ‹‹İşte ben ve Tanrının bana verdiği çocuklar›› diyor.


Y tek ri Zacarías xbeˈel pe, ma nicowin ta chic nichˈo chique, ruma chi memurnek chic. Rumacˈariˈ, ri ye oyobeyon riche (rixin), xquinabej chi cˈo xucˈut riˈ chuwech ri chiriˈ chupan ri lokˈolaj rachoch ri Dios. Ri Zacarías xaxu (xaxe wi) riqˈui rukˈaˈ nichˈo wi chique, ruma xa xmemur cˈa ca. 	 Zekeriya ise dışarı çıktığında onlarla konuşamadı. O zaman tapınakta bir görüm gördüğünü anladılar. Kendisi onlara işaretler yapıyor, ama konuşamıyordu.


Y yacˈa tek ri Pablo rutzˈeton chic ri jun achiˈel achicˈ riˈ, yacˈariˈ tek konojel xkachojmirisaj kiˈ riche (rixin) chi xojbe cˈa pa Macedonia, ruma xkˈax chkawech chi xkˈalajsex chuwech ri Pablo chi ri Dios yojrusiqˈuij (yojroyoj) riche (rixin) chi yojbe cˈa quiqˈui ri aj Macedonia riche (rixin) chi nikatzijoj chique ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Pavlusun gördüğü bu görümden sonra hemen Makedonyaya gitmenin bir yolunu aradık. Çünkü Tanrının bizi, Müjdeyi oradakilere duyurmaya çağırdığı sonucuna varmıştık.


wi queriˈ nabij riyit, ¿achique cˈa ruma tek ma xayaˈ ta re nurajil pa banco? Riche (rixin) chi queriˈ ncˈul ta cˈa ri puek ri can wuche (wixin) riyin y ncˈul ta chukaˈ ral re nurajil re wacami re xitzolin pe, xchaˈ. 	 neden paramı faize vermedin? Ben de geldiğimde onu faiziyle geri alırdım.›


Y yecˈo chukaˈ ixokiˈ ri cˈanej yetzuˈun wi apo. Chiquicojol cˈa ri ixokiˈ riˈ, cˈo cˈa ri María Magdalena, cˈo ri María ri quiteˈ ri José y ri Jacobo ri cˈa cˈajol na, y cˈo chukaˈ ri jun ixok Salomé rubiˈ. 	 Olup bitenleri uzaktan izleyen bazı kadınlar da vardı. Aralarında Mecdelli Meryem, küçük Yakup ile Yosenin annesi Meryem ve Salome bulunuyordu.


Ma tibilaˈ ta cˈa chˈabel ri sibilaj qˈuixbel. Ma tibilaˈ ta nacanek tak tzij. Ma tibilaˈ ta tzij ri majun rejkalen. Ma tiben ta queriˈ ruma ma rucˈamon ta. Ri rucˈamon chi niben riyix ya ri tiyaˈ matioxinic chare ri Dios. 	 Aranızda açık saçıklık, budalaca konuşmalar, bayağı şakalar da olmasın. Bunlar size yakışmaz. Bunun yerine şükredin.


Cˈo jantek nikayaˈ rukˈij ri Katataˈ Dios riqˈui ri kakˈ. Y cˈo jantek xa nikacusaj riche (rixin) chi nikabij itzel tak chˈabel chique ri winek. Y riyeˈ can ye ruwachbel ri Dios. 	 Dilimizle Rabbi, Babayı överiz. Yine dilimizle Tanrıya benzer yaratılmış insana söveriz.


Y ri nikˈalajsan cˈa ronojel reˈ, can nubij cˈa chukaˈ: Jaˈ (je), can kitzij wi chi yipe yan, nichaˈ. Y riyin ri Juan nbij: Can que ta cˈa riˈ xtibanatej. Catam pe cˈa, Ajaf Jesús. 	 Bunlara tanıklık eden, ‹‹Evet, tez geliyorum!›› diyor. Amin! Gel, ya Rab İsa!


Y qˈuiy chukaˈ tijoj pokonal ikˈaxan pe ruma chi iniman ri Jesucristo. ¿Can majun cami xcˈatzin wi ri tijoj pokonal riˈ? Riyin nrayij chi man ta queriˈ. 	 Boş yere mi bu kadar acı çektiniz? Gerçekten boşuna mıydı?


Riyix ri can yix achiˈel tak walcˈual, tibanaˈ cuenta iwiˈ chiquiwech ri dios ri xa ye banon cuma ri winek. Amén. 	 Yavrularım, kendinizi putlardan koruyun.


Y can yacˈariˈ tek xpe ri itzel winek nutojtobej ri Jesús, y xubij cˈa chare: Wi kas kitzij chi yit cˈa riyit ri Rucˈajol ri Dios, tabanaˈ cˈa chique re abej reˈ chi queˈoc caxlan wey, xchaˈ. 	 O zaman Ayartıcı yaklaşıp, ‹‹Tanrının Oğluysan, söyle şu taşlar ekmek olsun›› dedi.


Yacˈa ri Pedro paˈel apo chuchiˈ ri kˈakˈ rumekˈon riˈ. Y yecˈo cˈa ri xecˈutun chare: ¿La ma yit ta cami rudiscípulo re jun achi re chapatajnek? xechaˈ chare. Y ri Pedro xrewaj. Riyaˈ xa xubij: Ma yin ta, xchaˈ. 	 Simun Petrus hâlâ ateşin yanında durmuş ısınıyordu. Ona, ‹‹Sen de Onun öğrencilerinden değil misin?›› dediler. ‹‹Hayır, değilim›› diyerek inkâr etti.


Y tek xinimaj ri nubij ri kitzij, ri iwánima xchˈajchˈojir ruma ri rusamaj ri Lokˈolaj Espíritu, riche (rixin) chi queriˈ ma riqˈui ta caˈiˈ ipalej yeˈiwajoˈ ri nicˈaj chic kachˈalal. Y can tiwajoˈ iwiˈ riqˈui ronojel iwánima, y riqˈui chukaˈ chˈajchˈojlaj iwánima. 	 Gerçeğe uymakla kendinizi arıttınız, kardeşler için içten bir sevgiye sahip oldunuz. Onun için birbirinizi candan, yürekten sevin.


Ruma ri nibano queriˈ, nimacun; can nikˈalajin wi chi xa sachnek riqˈui ri ruchˈobonic, y xa ruyon riyaˈ nusiqˈuij (nroyoj) ka rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 Böyle birinin sapmış olduğundan ve günah işlediğinden emin olabilirsin; o kendi kendini mahkûm etmiştir.


Y wi ma nicuy ta quimac ri winek ri cˈo pokon niquiben chiwe, chukaˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ma xtucuy ta ri imac ri yeˈibanalaˈ chuwech. 	 Ama siz başkalarının suçlarını bağışlamazsanız, Babanız da sizin suçlarınızı bağışlamaz.››


Ri Jesús y ri cablajuj rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek ri ye benak quiqˈui, quichapon el bey riche (rixin) chi ye jotol el pa tinamit Jerusalem. Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerucˈuaj el jubaˈ quelaˈ pa quiyonil ri rudiscípulos ruma cˈo cˈa ri nrajoˈ nubij chique. 	 İsa Yeruşalime giderken, yolda on iki öğrencisini bir yana çekip onlara özel olarak şunu söyledi: ‹‹Şimdi Yeruşalime gidiyoruz. İnsanoğlu, başkâhinlerin ve din bilginlerinin eline teslim edilecek, onlar da Onu ölüm cezasına çarptıracaklar.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Wi riyin nwajoˈ chi riyaˈ cˈa qˈues na tek xquipe chic jun bey, ma rajawaxic ta chi yariˈ ri nachˈob. Ri rucˈamon chi naben riyit ya ri quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa, ‹‹Ben gelinceye dek onun yaşamasını istiyorsam, bundan sana ne?›› dedi. ‹‹Sen ardımdan gel!››


Can tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Achique cˈa winek ri can nunimaj ri nuchˈabel, man cˈa xtril ta ri jun camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, bir kimse sözüme uyarsa, ölümü asla görmeyecektir.››


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Pa rukˈaˈ cˈa ri Nataˈ cˈo wi achique tiempo xtibanatej riˈ, y ma rajawaxic ta chi niwetamaj riyix. 	 İsa onlara, ‹‹Babanın kendi yetkisiyle belirlemiş olduğu zamanları ve tarihleri bilmenize gerek yok›› karşılığını verdi.


Ma ticˈuaj ta el irajil pa tak ximibel ipan. Can majun cˈa ruwech puek ticˈuaj el. Ma ticˈuaj ta el puek ri banon riqˈui ri chˈichˈ ri nibix cobre chare, y ma ticˈuaj ta chukaˈ el ri banon riqˈui sakapuek, ni xa ta ri banon riqˈui kˈanapuek. 	 Kuşağınıza altın, gümüş, ya da bakır para koymayın.


Chiriˈ pa Judea xcˈojeˈ cˈa jun sacerdote ri xubiniˈaj Zacarías, y riyaˈ xcˈojeˈ cˈa quiqˈui ri jumoc sacerdotes ri quibiniˈan chi ye riche (rixin) ri Abías. Y ri tiempo riˈ ya cˈa ri achi Herodes ri rey chiriˈ pa Judea. Ri rixjayil cˈa ri Zacarías, Elisabet rubiˈ. Ri Elisabet riˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri nimalaj sacerdote ri xubiniˈaj Aarón. 	 Yahudiye Kralı Hirodes zamanında, Aviya bölüğünden Zekeriya adında bir kâhin vardı. Harun soyundan gelen karısının adı ise Elizabetti.


Ri Isaías can rubin cˈa chukaˈ: Ri Dios ri Rajaf ronojel, wi ta xojruqˈuis konojel, xkacˈulwachij ta achiˈel ri xquicˈulwachij ri tinamit Sodoma y Gomorra ojer ca. 	 Yeşayanın önceden dediği gibi: ‹‹Her Şeye Egemen Rab Soyumuzu sürdürecek birkaç kişiyi Sağ bırakmamış olsaydı, Sodom gibi olur, Gomoraya benzerdik.››


Can rubin cˈa chi ya Riyaˈ ri Cristo, ri Rey riche (rixin) re katinamit Israel. Wi queriˈ, can tika cˈa pe chuwech la cruz, y queriˈ nikatzˈet y nikanimaj, yechaˈ. Y ri alekˈomaˈ ri ye bajin chuwech quicruz ri yecˈo apo chuxquin ri Jesús, cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ apo chare. 	 ‹‹İsrailin Kralı Mesih şimdi çarmıhtan insin de görüp iman edelim.›› İsayla birlikte çarmıha gerilenler de Ona hakaret ettiler.


Riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wi ri Dios can queriˈ kajowaxic ri xuben, riyoj can cˈo cˈa chukaˈ chi nikajoˈ kiˈ chikachibil kiˈ. 	 Sevgili kardeşlerim, Tanrı bizi bu kadar çok sevdiğine göre biz de birbirimizi sevmeye borçluyuz.


Y ri acuchi (achique) cˈa quimolon wi quiˈ riyeˈ, xoc cˈa apo jun kˈopoj, ral ri Herodías; y ri kˈopoj riˈ xxajo chiquiwech. Y ri xajoj ri xuben sibilaj xka chuwech ri rey Herodes y chiquiwech quinojel ri yewaˈ riqˈui. Y ri Herodes xubij cˈa chare ri kˈopoj: Tacˈutuj cˈa ri achique nawajoˈ y xtinyaˈ chawe. 	 Hirodiyanın kızı içeri girip dans etti. Bu, Hirodesle konuklarının hoşuna gitti. Kral genç kıza, ‹‹Dile benden, ne dilersen veririm›› dedi.


Y pa ruqˈuisbel, riyeˈ xa pa kˈakˈ cˈa xquebeka wi. Xaxu (xaxe wi) ri ruraybel ri chˈaculaj ri niquichˈobolaˈ y yariˈ oconek qui‑dios. Y can niquinimirisaj quiˈ chubanic jun cosa ri xa sibilaj qˈuixbel. Can benak cˈa ri cánima chrij ri cosas riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Onların sonu yıkımdır; tanrıları mideleridir. Ayıplarıyla övünür, yalnız bu dünyayı düşünürler.


Ruma xabachique ri can nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa ma xtril ta cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, astapeˈ ta na can napon pa camic wuma riyin y ruma ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, can xtril cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Canını kurtarmak isteyen onu yitirecek, canını benim ve Müjdenin uğruna yitiren ise onu kurtaracaktır.


Y xubij cˈa chuwe: Cornelio, ri Dios utz racˈaxan ri aˈoración, y chukaˈ can kajnek chuwech ri Dios chi yatajin yeˈatoˈ ri winek ri nicˈatzin quitoˈic y rumariˈ yarunataj cˈa pe. 	 ‹Kornelius› dedi, ‹Tanrı senin duanı işitti, verdiğin sadakaları andı.


Xa nicˈatzin chi kojbiyin chupan ri kitzij pero riqˈui ajowabel. Kojqˈuiy riqˈui ri kacˈaslen riche (rixin) chi nbekilaˈ jun cˈaslen ri can tzˈaket wi, achiˈel ri rucˈaslen ri Cristo. Y ya Riyaˈ ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ konojel ri kaniman chic. 	 Tersine, sevgiyle gerçeğe uyarak bedenin başı olan Mesihe doğru her yönden büyüyeceğiz.


Ri winek riche (rixin) re tiempo reˈ sibilaj ye itzel y xa ma niquinimaj ta chic ri Dios. Riyeˈ xa can nicajoˈ chi riyin nben na jun milagro chiquiwech cˈacˈariˈ yinquinimaj. Xa ma ya ta cˈa ri nicajoˈ riyeˈ ri xtibanatej. Ma que ta riˈ. Xa can xu (xe wi) achiˈel ri xbanatej riqˈui ri profeta Jonás ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xaxu (xaxe) wi riˈ ri retal ri xtibanatej, xchaˈ ri Jesús. Y xbe ye rachibilan ri rudiscípulos; xeruyaˈ ca quiyon ri achiˈaˈ riˈ. 	 Kötü ve vefasız kuşak bir belirti istiyor! Ama ona Yunusun belirtisinden başka bir belirti gösterilmeyecek.›› Sonra İsa onları bırakıp gitti.


Y tek ri Jesús xbeˈel cˈa pe, rucusan cˈa ri jun achiˈel corona ri banon riqˈui ri jun kˈayis ri cˈo ruqˈuixal, y rucusan chukaˈ ri tziek ri morado nitzuˈun. Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chique ri winek: Yacˈareˈ ri achi, xchaˈ. 	 Böylece İsa, başındaki dikenli taç ve üzerindeki mor kaftanla dışarı çıktı. Pilatus onlara, ‹‹İşte o adam!›› dedi.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek ma yixtaneˈ ta ka chi tzij chrij re ixok reˈ? Xa tiyaˈ ca, ma tinek ta. Ruma riyaˈ jun utzilaj samaj cˈa ri xuben wuqˈui. 	 ‹‹Kadını rahat bırakın›› dedi İsa. ‹‹Neden üzüyorsunuz onu? Benim için güzel bir şey yaptı.