Y cˈo cˈa jun achi ri tzˈuyul chiriˈ pa mesa, tek racˈaxan chic ka ri tzij ri xubij ri Jesús, xubij cˈa apo chare ri Jesús: Jabel ruwarukˈij ri can xtibewaˈ pa rajawaren ri Dios, xchaˈ. 	 Sofrada oturanlardan biri bunu duyunca İsaya, ‹‹Tanrının Egemenliğinde yemek yiyecek olana ne mutlu!›› dedi.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, y ri aj tzˈibaˈ, can yacˈariˈ tek riyeˈ can ta cˈo xcajoˈ chi xquichop ta el ri Jesús, ruma xquinabej chi ri achiˈaˈ kajoy tak ulef ri xerunataj chupan ri cˈambel tzij, xa chiquij riyeˈ xchˈo wi. Pero ma xquichop ta el, ruma niquixibij quiˈ chiquiwech ri winek ri yecˈo riqˈui. Y xebe. 	 İsanın bu benzetmeyi kendilerine karşı anlattığını farkeden din bilginleriyle başkâhinler Onu o anda yakalamak istediler, ama halkın tepkisinden korktular.


Riyin can nbij cˈa chiwe chi chanin xquerutoˈ pe. Y tek ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ¿la cˈa yecˈo na cami winek ri quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios? xchaˈ ri Jesús. 	 Size şunu söyleyeyim, onların hakkını tez alacaktır. Ama İnsanoğlu geldiği zaman acaba yeryüzünde iman bulacak mı?››


Ri alekˈom nipe riche (rixin) chi nalekˈ y nicamisan ca y nuyoj ronojel. Yacˈa riyin, xipe riche (rixin) chi nyaˈ ri cˈaslen; jun cˈaslen ri ma jubaˈ ta oc. 	 Hırsız ancak çalıp öldürmek ve yok etmek için gelir. Bense insanlar yaşama, bol yaşama sahip olsunlar diye geldim.


astapeˈ ma jane talex ri Leví tek ri Melquisedec xbe chucˈulic ri Abraham. 	 Çünkü Melkisedek İbrahimi karşıladığı zaman, Levi hâlâ atasının bedenindeydi.


Y tek ntajin cˈa ri nimakˈij, ri nimalaxel nisamej pa juyuˈ. Y tek xtzolin cˈa pe y xapon cˈa chunakajal ri jay, xracˈaxaj cˈa chi ntajin ri kˈojon y xajoj. 	 ‹‹Babanın büyük oğlu ise tarladaydı. Gelip eve yaklaştığında çalgı ve oyun seslerini duydu.


Y can yacˈariˈ tek ri rey ri quipatrón ri mozos riˈ, ruma xyacatej royowal, xujech cˈa el ri itzel mozo pa quikˈaˈ ri achiˈaˈ ri yebano pokon. Y chiriˈ xtiban chare chi nukˈaxaj tijoj pokonal cˈa ya tek nitojtej na ca ronojel ri rucˈas. 	 Bu öfkeyle efendisi, bütün borcunu ödeyinceye dek onu işkencecilere teslim etti.


Y can yacˈariˈ tek yecˈo jun caˈiˈ chique ri aj tzˈibaˈ ri yecˈo apo chiriˈ, xquibij ka pa tak cánima chrij ri Jesús: Reˈ xa itzel xubij ruma nujunumaj riˈ riqˈui ri Dios. 	 Bunun üzerine bazı din bilginleri içlerinden, ‹‹Bu adam Tanrıya küfrediyor!›› dediler.


Y chiquicojol cˈa ri quiniman chic ri Jesucristo, majun cˈa mebaˈiˈ, ruma ri cˈo culef y ri cˈo cachoch, yequicˈayilaˈ y ri rajel niquicˈuaj apo 	 Aralarında yoksul olan yoktu. Çünkü toprak ya da ev sahibi olanlar bunları satar, sattıklarının bedelini getirip elçilerin buyruğuna verirlerdi; bu da herkese ihtiyacına göre dağıtılırdı.


Y ri achi achiˈel jun coronel xubij chare ri ti cˈajol chi titzolin, y ma tutzijoj ta chi xberubij yan ca chare riyaˈ. 	 Komutan, ‹‹Bunları bana açıkladığını hiç kimseye söyleme›› diye uyardıktan sonra genci salıverdi.


Pero riyit ma tanimaj ta riˈ, ruma yecˈo ye más ye cawinek achiˈaˈ ri xqueˈoyoben riche (rixin) ri Pablo pa bey, y ri achiˈaˈ riˈ can quibin chi ma xquewaˈ ta y ma xqueˈucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xquecowin na xtiquicamisaj ri Pablo, y chi ya ta ri Dios ri xtiyaˈo rucˈayewal pa quiwiˈ, wi ma xtiquiben ta ri niquibij. Y wacami xaxu (xaxe) chic cˈa coyoben ri achique xtabij el riyit, xchaˈ ri ti cˈajol riˈ. 	 Ama sen onlara kanma! Aralarından kırktan fazla kişi ona pusu kurmuş bekliyor. ‹Onu ortadan kaldırmadan bir şey yiyip içersek, bize lanet olsun!› diye ant içtiler. Şimdi hazırlar, senden olumlu bir yanıt gelmesini bekliyorlar.››


Y konojel cˈa ri yoj benak pa barco, yojcˈo cˈa caˈiˈ ciento riqˈui setenta y seis. 	 Gemide toplam iki yüz yetmiş altı kişiydik.


ruma nrajoˈ chi kuma riyoj ninimirisex ri rubiˈ y nucˈul rukˈij rucˈojlen. Queriˈ nrajoˈ chake riyoj ri can pa nabey koyoben pe ri utzil ri xtuyaˈ ri Cristo chake. 	 Öyle ki, Mesihe ilk umut bağlayan bizler, Onun yüceliğinin övülmesi için yaşayalım.


Y ri mozos can xebe na wi ri pa tak bey, xebequimoloˈ cˈa pe quinojel winek, chi utz y ma utz ta quicˈaslen. Y ri jay ri acuchi (achique) xban wi ri cˈulanen, xnoj. 	 Böylece köleler yollara döküldü, iyi kötü kimi buldularsa, hepsini topladılar. Düğün yeri konuklarla doldu.


Ruma riyix jabel iwetaman achique xkaben tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. Riyoj can pa ruchojmil xkacˈuaj ri kacˈaslen chicojol. Y achiˈel ri xkaben riyoj, can quecˈariˈ cˈo chi niben riyix chukaˈ. 	 Bizleri nasıl örnek almanız gerektiğini kendiniz biliyorsunuz. Çünkü biz aranızdayken boş gezenler değildik.


Rumacˈariˈ ticukubalaˈ icˈuˈx chiˈiwachibil iwiˈ, riqˈui re chˈabel reˈ. 	 İşte birbirinizi bu sözlerle teselli edin.


Rumariˈ can ruraybel wi ri Dios, chi ye junan riqˈui ri Rucˈajol. Y ri Rucˈajol can Dios wi chukaˈ. 	 Çünkü Tanrı bütün doluluğunun Onda bulunmasını uygun gördü.


Xa can iwacˈaxan chic cˈa ri nbin: Riyin can xquibe wi, pero yipe chic cˈa iwuqˈui. Y wi riyix can yiniwajoˈ, niquicot ta cˈa ri iwánima, ruma riyin can riqˈui cˈa ri Nataˈ yitzolin wi. Ruma Riyaˈ can más wi nim rukˈij que chinuwech riyin. 	 Size, ‹Gidiyorum, ama yanınıza döneceğim› dediğimi işittiniz. Beni sevseydiniz, Babaya gideceğim için sevinirdiniz. Çünkü Baba benden üstündür.


Queriˈ ri rukˈalajsan ca ri Dios. Y majun chic rejkalen ri nubij chupan ri ley chrij ri sacerdoteˈil ruma majun ruchukˈaˈ y ma xcowin ta xerucol ri winek chupan ri quimac. 	 Önceki buyruk, zayıflığı ve yararsızlığı nedeniyle geçersiz kılındı.


Y xa cˈa jubaˈ ka riˈ, tek cˈo chic cˈa jun ri xtzˈeto pe riche (rixin) ri Pedro, y xubij chare: Riyit, yit jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús, xchaˈ. Y ri Pedro xubij: Táta, kitzij nbij chawe ma yin ta riˈ, xchaˈ. 	 Biraz sonra onu gören başka biri, ‹‹Sen de onlardansın›› dedi. Petrus, ‹‹Değilim, arkadaş!›› dedi.


Y wi cˈo cˈa jun xupakˈij jucˈan apalej chi kˈaˈ, xa tayaˈ chic apo ri jucˈan apalej chuwech. Y wi cˈo cˈa chukaˈ jun winek numej el achaqueta, can man cˈa tapokonaj ta nayaˈ el chukaˈ ri jun chic atziak chare. 	 Bir yanağınıza vurana öbür yanağınızı da çevirin. Abanızı alandan mintanınızı da esirgemeyin.


Y ri winek xquirek cˈa apo quichiˈ y xquibij: Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz, xechaˈ chare. 	 ‹‹Onu çarmıha ger!›› diye bağırdılar yine.


Y cˈo cˈa jun bey tek ri Jesús y ri ye ruˈapóstoles quimolon quiˈ, ri Jesús xubij chique: Quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem, y tiwoyobej ri nbin chiwe; tiwoyobej cˈa ri rutzujun (rusujun) pe ri Nataˈ Dios chi can xtuyaˈ wi cˈa chiwe. 	 Kendileriyle birlikteyken onlara şu buyruğu vermişti: ‹‹Yeruşalimden ayrılmayın, Babanın verdiği ve benden duyduğunuz sözün gerçekleşmesini bekleyin.


Quecˈariˈ ri yoj oconek chic ruchˈacul ri Cristo. Can yoj rutzˈakat cˈa chic ri chˈaculaj riˈ. 	 Sizler Mesihin bedenisiniz, bu bedenin ayrı ayrı üyelerisiniz.


Y ri Jesús xerutzuˈ chic cˈa jun bey ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Ri winek ma yecowin ta niquicol quiˈ, yacˈa ri Dios can nicowin wi yerucol, ruma Riyaˈ ronojel nicowin nuben, xchaˈ chique. 	 İsa onlara bakarak, ‹‹İnsanlar için bu imkânsız, ama Tanrı için değil. Tanrı için her şey mümkündür›› dedi.


Riyix fariseos xa yix moyiˈ. Can tibanaˈ cˈa chare ri icˈaslen achiˈel niban riqˈui ri lek, nichˈajchˈojsaj rupan y ri rij. Riyix tichˈajchˈojsaj cˈa ri iwánima nabey, riche (rixin) chi queriˈ ri icˈaslen chiquiwech ri winek can chˈajchˈoj chukaˈ nikˈalajin. 	 Ey kör Ferisi! Sen önce bardağın ve çanağın içini temizle ki, dıştan da temiz olsunlar.


Y pa rucaˈn kˈij chare ri tichˈo wi ri Ajaf Jesucristo riqˈui ri Pablo, yecˈo cˈa chique ri israelitas ri pan ewel xquichˈobolaˈ achique ri xtiquiben chare ri Pablo. Y can xquibij chi ma xquewaˈ ta ni ma xqueˈucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xquecowin na xtiquicamisaj ri Pablo. Y xquibij chukaˈ chi can ya ta cˈa ri Dios ri xtiyaˈo rucˈayewal pa quiwiˈ, wi ma xtiquiben ta ri niquibij. 	 Ertesi sabah Yahudiler aralarında gizli bir anlaşma yaptılar. ‹‹Pavlusu öldürmeden bir şey yiyip içersek, bize lanet olsun!›› diye ant içtiler.


Riyin can sibilaj cˈa nikˈaxo ri wánima wacami. ¿Pero la xtinbij ta cˈa chare ri Nataˈ: Quinacoloˈ cˈa chuwech re kˈaxomal reˈ? Tek xa can rumariˈ xinoka. Rumariˈ tek cˈa yincˈo na wacami. 	 Şimdi yüreğim sıkılıyor, ne diyeyim? ‹Baba, beni bu saatten kurtar› mı diyeyim? Ama ben bu amaç için bu saate geldim.


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri roˈ sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xintzˈet cˈa chi chuxeˈ ri altar chiriˈ cˈo ri cánima ri winek ri ye camisan ruma xquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios y ruma chukaˈ chi riyeˈ can xquikˈalajsaj quiˈ chi quiniman ri Dios. 	 Kuzu beşinci mührü açınca, sunağın altında, Tanrının sözü ve sürdürdükleri tanıklık nedeniyle öldürülenlerin canlarını gördüm.


Ma tiben ta chi xaxu (xaxe wi) tek yecˈo apo ri ipatrón iwuqˈui tek yixsamej jabel, riche (rixin) chi niwajoˈ yixtzˈetetej chi can yix utzilaj tak mozos. Riyix yix rusamajel ri Cristo, y rumariˈ nicˈatzin chi riqˈui ronojel iwánima tibanaˈ rusamaj ri ipatrón, ruma yariˈ ri ruraybel ri Dios. 	 Bunu, yalnız insanları hoşnut etmek isteyenler gibi göze hoş görünmek için yapmayın. Mesihin kulları olarak Tanrının isteğini candan yerine getirin.


Y wacami icˈuan chic jun cˈacˈacˈ cˈaslen ri ruyaˈon ri Dios chiwe. Y kˈij kˈij ri cˈacˈacˈ cˈaslen riˈ niqˈuiy y yixoc can achiˈel rubanic Riyaˈ. Y reˈ nuben chiwe chi can jabel niwetamaj ruwech. 	 eksiksiz bilgiye erişmek için Yaratıcısına benzer olmak üzere yenilenen yeni yaradılışı giyindiniz.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Wi jun achi can majun chic modo nujech riˈ riqˈui ri rixjayil, xa más ta utz chi ri achi man ta nucanoj rixjayil, xechaˈ. 	 Öğrenciler İsaya, ‹‹Eğer erkekle karısı arasındaki ilişki buysa, hiç evlenmemek daha iyi!›› dediler.


Riyix ri iniman chic ri Jesucristo, ma chuxeˈ ta ri juyuˈ Sinaí rubiˈ yixcˈo wi apo. Man achiˈel ta xquiben ri katiˈt kamamaˈ ojer ca. Riyeˈ xecˈojeˈ chiriˈ y cˈo cˈa jun kˈij tek xquitzˈet chi ruwiˈ ri juyuˈ riˈ nijino pa kˈakˈ. Y xquitzˈet chukaˈ chi pa ruwiˈ ri juyuˈ xoc kˈekuˈm y cˈo jun nimalaj cakˈikˈ rachibilan coklajay. 	 Sizler dokunulabilen, alev alev yanan dağa, karanlığa, koyu karanlık ve kasırgaya, gürleyen çağrı borusuna, tanrısal sözleri ileten sese yaklaşmış değilsiniz. O sesi işitenler, kendilerine bir sözcük daha söylenmesin diye yalvardılar.


Ri Sara ri rixjayil ri Abraham, ruma chi can rucukuban chukaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek can xunimaj wi chi can kitzij ri xubij ri Dios chi riyaˈ xticˈojeˈ jun ral, y rumariˈ xucˈul uchukˈaˈ riche (rixin) chi xpe alanic chrij. Y can xalex na wi ri acˈal riqˈui ri Sara, astapeˈ riyaˈ can ti riˈj chic y ma alanel ta. 	 İman sayesinde Saranın kendisi de kısır ve yaşı geçmiş olduğu halde vaat edeni güvenilir saydığından çocuk sahibi olmak için güç buldu.


Ruma riyix can kitzij wi chi xicochˈ ronojel ri pokon ri xban y ri xbix chiwe, y ri winek xa can jabel xecayen pe chiwij. Pero ma xu (xe) ta wi riˈ xiben, riyix xa can xixoc chukaˈ cachibil nicˈaj chic ri yetajin niquikˈaxaj tijoj pokonal. 	 Bazen sitemlere, sıkıntılara uğrayıp seyirlik oldunuz, bazen de aynı durumda olanlarla dayanışma içine girdiniz.


Pero cˈo cˈa jun ti cˈajol, ral ranaˈ ri Pablo, xracˈaxaj ronojel riˈ. Ri ti cˈajol riˈ xbe y xoc apo chupan ri cuartel, y xberubij cˈa chare ri Pablo ronojel ri racˈaxan el. 	 Ne var ki, Pavlusun kızkardeşinin oğlu onların pusu kurduğunu duydu. Varıp kaleye girdi ve haberi Pavlusa iletti.


Chukaˈ yecˈo nicˈaj chicojol ri ma nicajoˈ ta niquiyaˈ ca ri chˈabel ri niquicˈut ri winek ri nibix nicolaítas chique. Y ri itzel tak chˈabel riˈ, xa can ma yeka ta chinuwech riyin. 	 Bunun gibi, sizin aranızda da Nikolas yanlılarının öğretisine bağlı olanlar var.


Y majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma jun cˈojobel cˈacˈacˈ nucˈol riˈ y nujicˈ ri tziek ri xa riˈj chic, y ri tziek riˈ más niretzetaj (nitzeretej). 	 Hiç kimse eski giysiyi yeni kumaş parçasıyla yamamaz. Yoksa yeni yama çeker, eski giysiden kopar, yırtık daha beter olur.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Yecˈo ri yebin chi yit cˈa riyit ri Juan ri Bautista. Yecˈo nicˈaj chic niquibij chi yit cˈa riyit ri Elías. Yecˈo chukaˈ yebin chi yit cˈa riyit ri Jeremías. Y can yecˈo chukaˈ yebin chi yit jun cˈa chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xechaˈ ri discípulos. 	 Öğrencileri şu karşılığı verdiler: ‹‹Kimi Vaftizci Yahya, kimi İlyas, kimi de Yeremya ya da peygamberlerden biridir diyor.››


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chare ri Pedro: Riyin can kitzij cˈa nbij chawe, chi wacami chupan re akˈaˈ reˈ, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 ‹‹Sana doğrusunu söyleyeyim›› dedi İsa, ‹‹Bu gece horoz ötmeden beni üç kez inkâr edeceksin.››


Riyix majun modo chi xquixetzelex ta cuma ri winek ri xa riqˈui ri ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Yacˈa riyin can yinquetzelaj wi, ruma riyin can nkˈalajsaj ri itzel ri yequibanalaˈ. 	 Dünya sizden nefret edemez, ama benden nefret ediyor. Çünkü yaptıklarının kötü olduğuna tanıklık ediyorum.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Simeón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Leví. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Isacar. 	 Şimon oymağından 12 000, Levi oymağından 12 000, İssakar oymağından 12 000,


Y pa rox kˈij, ruma chi ri cakˈikˈ can cˈa cˈo na, can xojtoˈon cˈa chukaˈ riyoj, riche (rixin) chi qˈuiy chare ri rusamajbal ri barco xkarokij ca pa yaˈ. 	 Üçüncü gün geminin takımlarını kendi elleriyle denize attılar.


Y chukaˈ ma tinataj ta ri ijolon (iwiˈ) ruma chi niben jurar. Ruma ma yixcowin ta niben sek o kˈek chare jun rusmal iwiˈ. 	 Başınızın üzerine de ant içmeyin. Çünkü saçınızın tek telini ak ya da kara edemezsiniz.


Y tek xetzolin ri pa tak cachoch ri ixokiˈ riˈ, xequibanalaˈ ruchojmil ri akˈom ri jubul ruxlaˈ riche (rixin) chi yariˈ nbequiyaˈ ca chrij ruchˈacul ri Jesús. Y xeˈuxlan cˈa chupan ri jun kˈij riche (rixin) uxlanen riˈ, can achiˈel nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Evlerine dönerek baharat ve güzel kokulu yağlar hazırladılar. Ama Şabat Günü, Tanrı'nın buyruğu uyarınca dinlendiler.


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi ri nibij riyix. Can chuwech Dios nbij chiwe chi riyin ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ chique. 	 Petrus kendine lanet okuyup ant içerek, ‹‹Sözünü ettiğiniz o adamı tanımıyorum›› dedi.


Y tek ri ye oxiˈ discípulos xquicˈaxaj ri chˈabel riˈ, xexuqueˈ xemajeˈ ka. Y sibilaj cˈa xquixibij quiˈ. 	 Öğrenciler bunu işitince, dehşet içinde yüzüstü yere kapandılar.


Yacˈa re wacami nbij cˈa chiwe: Ticukubaˈ icˈuˈx, ruma majun ri xticom ta, xa can xu (xe) wi re barco ri xtiqˈuis ca. 	 Şimdi size öğüdüm şu: Cesur olun! Gemi mahvolacak, ama aranızda hiçbir can kaybı olmayacak.


Majun bey titzuˈ ta achique quibanic ri winek xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi itzel yixtzijon chiquij, riche (rixin) chi queriˈ ma xtiban ta chukaˈ queriˈ chiwe riyix. 	 ‹‹Başkasını yargılamayın ki, siz de yargılanmayasınız.


Y ri Jesús xuchop rukˈaˈ ri ti caminek, y xubij cˈa: Nóya, cayacatej. 	 O ise kızın elini tutarak, ‹‹Kızım, kalk!›› diye seslendi.


Ri Dios nuyaˈ ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek chique ri winek ri can ma yetaneˈ ta chi niquiben ri utz. Ri winek riˈ can nikˈalajin chi cˈo raybel quiqˈui riche (rixin) chi nicajoˈ yebecˈojeˈ chilaˈ chicaj riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri acuchi (achique) ruyon sakil cˈo, ri acuchi (achique) chukaˈ xtinimirisex wi quikˈij. 	 Sürekli iyilik ederek yücelik, saygınlık, ölümsüzlük arayanlara sonsuz yaşam verecek.


Y riyeˈ can niquirek quichiˈ chubixic: Ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl ri xcamisex, can rucˈamon wi (takal wi chrij) chi cˈo ruchukˈaˈ, chi cˈo rubeyomal y chi cˈo etamabel riqˈui. Riyaˈ ronojel nicowin nuben. Y chukaˈ rucˈamon (takal chrij) chi niyaˈox (nyaˈ) ta rukˈij rucˈojlen, y chi xtinimirisex ta ri rubiˈ. 	 Yüksek sesle şöyle diyorlardı: ‹‹Boğazlanmış Kuzu Gücü, zenginliği, bilgeliği, kudreti, Saygıyı, yüceliği, övgüyü Almaya layıktır.››


Y ri achiˈaˈ riˈ xquisiqˈuij (xcoyoj) chic cˈa jun bey ri achi ri nitzuˈun chic, y xquibij chare: Ya ri Dios tayaˈ rukˈij rucˈojlen. Riyoj ketaman chi ri achi Jesús xa jun aj mac, xechaˈ. 	 Eskiden kör olan adamı ikinci kez çağırıp, ‹‹Tanrı hakkı için doğruyu söyle›› dediler, ‹‹Biz bu adamın günahkâr olduğunu biliyoruz.››


Y tek riyeˈ xetaneˈ cˈa chi yetzeˈen chrij, xquelesaj el ri tziek morado ri quiyaˈon ka chrij. Cˈacˈariˈ xquiyaˈ el ri can rutziak wi Riyaˈ, y xquicˈuaj cˈa el riche (rixin) chi nbequibajij chuwech cruz. 	 Onunla böyle alay ettikten sonra mor giysiyi üzerinden çıkarıp kendi giysilerini giydirdiler ve çarmıha germek üzere Onu dışarı götürdüler.


Ruma Riyaˈ nrajoˈ chi can ta quinojel ri winek niquetamaj ta ri kas kitzij y yecolotej ta pe chupan ri quimac. 	 O bütün insanların kurtulup gerçeğin bilincine erişmesini ister.


Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Tek xtiben cˈa orar, tibanaˈ cˈa jun oración achiˈel reˈ: Katataˈ Dios yitcˈo chilaˈ chicaj, xtibanatej ta cˈa chi quinojel ta ri winek niquiyaˈ ta akˈij, y man ta xtiquixolkˈotij ri lokˈolaj abiˈ. Y xtipe yan ta cˈa ri awajawaren. Y can ya ta cˈa ri nawajoˈ riyit ri xtibanatej waweˈ chuwech re ruwachˈulef, achiˈel nibanatej chilaˈ chicaj awuqˈui riyit. 	 İsa onlara, ‹‹Dua ederken şöyle söyleyin›› dedi: ‹‹Baba, adın kutsal kılınsın. Egemenliğin gelsin.


Ri quicapitán ri soldados y quinojel ri yecˈo chiriˈ quichajin apo ri Jesús, tek quitzˈeton chic ka ri xuben ri silonel, y quitzˈeton chukaˈ chic ri nicˈaj chic ri xebanatej, riyeˈ can sibilaj cˈa xquixibij quiˈ y xquibilaˈ cˈa: Can kitzij na wi chi re jun achi reˈ can Rucˈajol wi ri Dios, xechaˈ. 	 İsayı bekleyen yüzbaşı ve beraberindeki askerler, depremi ve öbür olayları görünce dehşete kapıldılar, ‹‹Bu gerçekten Tanrının Oğluydu!›› dediler.


Man cˈa tayaˈ ta ca rubanic ri samaj ri yatajnek chawe ruma ri Dios, samaj ri xacˈul tek ri kachˈalal achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chupan ri iglesia xquiyaˈ quikˈaˈ pan awiˈ y xquibij chi xatoc jun rusamajel ri Dios. Y riˈ can xkˈalajsex chique riyeˈ ruma ri Dios. 	 Peygamberlik sözüyle, ihtiyarlar kurulunun ellerini senin üzerine koymasıyla sana verilen ve hâlâ sende olan ruhsal armağanı ihmal etme.


Y can queriˈ chukaˈ ri chˈabel ri niquibilaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes. Riyeˈ y ri aj tzˈibaˈ niquitzeˈej cˈa ri Jesús y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Riyaˈ can yecˈo wi cˈa ri xerucol, pero Riyaˈ ma nicowin ta nucol el riˈ. 	 Aynı şekilde başkâhinler ve din bilginleri de Onunla alay ederek aralarında, ‹‹Başkalarını kurtardı, kendini kurtaramıyor›› diye konuşuyorlardı.


Y riyin wachˈalal, wi xa ta cˈa ntzijoj na chi ri circuncisión nicˈatzin na chi niban, ri wech aj Israel man ta yinquetzelaj, y man ta itzel chukaˈ niquicˈaxaj tek ntzijoj chi ri Cristo xcom chuwech ri cruz. 	 Bana gelince, kardeşler, eğer hâlâ sünneti savunuyor olsaydım, bugüne dek baskı görür müydüm? Öyle olsaydı, çarmıh engeli ortadan kalkardı.


Y riyeˈ xekˈax cˈa pa ruwiˈ ri choy riˈ y xeˈapon ri chuchiˈ yaˈ chiriˈ pa Genesaret. 	 İsayla öğrencileri gölü aştılar, Ginnesarda karaya çıkıp tekneyi bağladılar.


Y ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca nubij: Riyit ri ma yit alanel ta, ma cabison ta ruma majun awal. Xa can sibilaj cˈa caquicot, astapeˈ majun bey alaxnek ta jun awal. Y astapeˈ riyit xamalix ca ruma ri awachijil, riyin xtinben cˈa chawe chi más ye qˈuiy awal riyit ri xquecˈojeˈ, que chuwech ri ixok ri can cˈo wi ri rachijil. 	 Nitekim şöyle yazılmıştır: ‹‹Sevin, çocuk doğurmayan ey kısır kadın! Doğum ağrısı nedir bilmeyen sen, Yükselt sesini, haykır! Çünkü terk edilmiş kadının, Kocası olandan daha çok çocuğu var.››


Rumacˈariˈ majun chic jun ri tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ri nitij o ri nikum. Majun chic cˈa tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ma nichajij ta ri kˈij tek nalex ri icˈ, y ri uxlanibel tak kˈij y nicˈaj chic nimakˈij. 	 Bu nedenle kimse yiyecek içecek, bayram, yeni ay ya da Şabat Günü konusunda sizi yargılamasın.


Can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos xquitzulaˈ quiwech, y ma niquil ta cˈa achique niquichˈob; ruma ma quetaman ta achoj chrij xchˈo wi ri Jesús. Can man cˈa quetaman ta achique ri xtijacho el riche (rixin). 	 Öğrenciler, kimden söz ettiğini merak ederek birbirlerine baktılar.


Rumariˈ re xtibe apo, wi pa jun jay yecˈo ye wuˈoˈ winek, ye oxiˈ xa xqueyacatej cˈa chiquij ri ye caˈiˈ, o ya ri ye caˈiˈ ri xqueyacatej chiquij ri ye oxiˈ. Y can xtiquitaluj quiˈ. 	 Bundan böyle bir evde beş kişi, ikiye karşı üç, üçe karşı iki bölünmüş olacak.


Y ri Pedro can yacˈariˈ tek xubij apo chare ri Jesús: Astapeˈ can quinojel xcatquiyaˈ ca ayon, yacˈa riyin ma xcatinyaˈ ta ca, xchaˈ. 	 Petrus Ona, ‹‹Herkes senden ötürü sendeleyip düşse de ben asla düşmem›› dedi.


Queˈacˈuaj cˈa el, tichˈajchˈojsaj iwiˈ quiqˈui y tiyaˈ chare ri Dios ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y yit cˈa riyit yatojo ronojel ri nicˈatzin. Y cˈacˈariˈ riyeˈ xtiquisocaj el ronojel ri rusmal tak quiwiˈ. Wi riyit xtaben ronojel ri xkabij chawe, ri winek xtiquetamaj cˈa chi xa ma kitzij ta ri nitzijox chawij chi ma naben ta ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, y xa xtiquibij cˈa chi can nanimaj wi ri ley. 	 Bunları yanına al, kendileriyle birlikte arınma törenine katıl. Başlarını tıraş edebilmeleri için kurban masraflarını sen öde. Böylelikle herkes, seninle ilgili duyduklarının asılsız olduğunu, senin de Kutsal Yasaya uygun olarak yaşadığını anlasın.


Xa ye ri winek ri ma quetaman ta ri ley ri ruyaˈon ca ri Moisés, xa yeriˈ ri yeniman riche (rixin) ri Jesús. Y xa xtika ta cˈa ri rucˈayewal pa quiwiˈ riyeˈ, xechaˈ. 	 Kutsal Yasayı bilmeyen bu halk lanetlidir.››


Yacˈa ri nicˈaj chic ri yecˈo apo chiriˈ riqˈui ri Jesús, xquibij: Tikatzuˈ na cˈa, kˈalaj riˈ wi nipe ri Elías chucolic, xechaˈ. 	 Öbürleri ise, ‹‹Dur bakalım, İlyas gelip Onu kurtaracak mı?›› dediler.


Pero wi yixchˈay xa ruma can cˈo imac xiben, majun ikˈij xticˈul astapeˈ can xticochˈ. Pero wi riyix nicˈulwachij jun tijoj pokonal ruma jun utz ri xiben, y nicochˈ, riˈ can nika wi chuwech ri Dios. 	 Çünkü günah işleyip dövüldüğünüzde dayanırsanız, bunda övülecek ne var? Ama iyilik edip acı çektiğinizde dayanırsanız, Tanrıyı hoşnut edersiniz.


Y tek benak, Riyaˈ xutzˈet cˈa juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ tiquil chunakajal ri bey. Xbe cˈa apo chuxeˈ chucanoxic ruwech, pero xa majun ruwech cˈo ta, xa ruyon ruxak cˈo. Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri cheˈ: Majun bey chic cˈa xcawachin ta. Y ri juwiˈ cheˈ riˈ can chanin xchakiˈj ka. 	 Yol kenarında gördüğü bir incir ağacına yaklaştı. Ağaçta yapraktan başka bir şey bulamayınca ağaca, ‹‹Artık sonsuza dek sende meyve yetişmesin!›› dedi. İncir ağacı o anda kurudu.


Ri Dios can xutek wi pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel ruma quimac ri winek, riche (rixin) chi queriˈ xabachique ri can nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Cristo y can nunimaj, can nicuyutej ri rumac. Ri Dios queriˈ xuben riche (rixin) chi nikˈalajin chi Riyaˈ can choj wi y can nukˈet wi tzij pa ruwiˈ ri mac. Rumariˈ xutek pe ri Cristo riche (rixin) chi ya Riyaˈ xejkalen quimac ri winek. Ruma chi queriˈ ruchˈobon ri Dios, rumariˈ tek ma xuyaˈ ta na rutojbalil ri mac ri xequibanalaˈ ri winek ojer ca, xa sibilaj xerucochˈ. 	 Tanrı Mesihi, kanıyla günahları bağışlatan ve imanla benimsenen kurban olarak sundu. Böylece adaletini gösterdi. Çünkü sabredip daha önce işlenmiş günahları cezasız bıraktı. Bunu, adil kalmak ve İsaya iman edeni aklamak için şimdiki zamanda kendi adaletini göstermek amacıyla yaptı.


Rumariˈ tek xinwacˈaxaj chi riyix can cukul icˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús, y tek xinwacˈaxaj chi sibilaj yeˈiwajoˈ quinojel ri nicˈaj chic lokˈolaj tak kachˈalal, 	 Bunun için, Rab İsaya iman ettiğinizi ve bütün kutsalları sevdiğinizi duyduğumdan beri ben de sizin için sürekli şükrediyor, sizi dualarımda hep anıyorum.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: ¿Achique rubanic xtinbij chrij ri rajawaren ri Dios? ¿Y achoj riqˈui njunumaj wi? ¿Y achique ta cami cˈambel tzij ri nikˈalajsan riche (rixin)? 	 İsa sonra şöyle dedi: ‹‹Tanrının Egemenliğini neye benzetelim, nasıl bir benzetmeyle anlatalım?


Quinojel ri yeˈoc nimalaj tak sacerdotes chiquicojol ri israelitas, can ye chaˈon wi riche (rixin) chi yechˈo riqˈui ri Dios pa quicuenta ri winek. Yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios, chicop ri niquiyaˈ ri winek ruma ri quimac. Y yequitzuj (yequisuj) chukaˈ nicˈaj chic cosas chare ri Dios, ri niquiyaˈ ri winek. 	 İnsanlar arasından seçilen her başkâhin, günahlara karşılık sunular ve kurbanlar sunmak üzere Tanrıyla ilgili konularda insanları temsil etmek için atanır.


Y ri Asa xralcˈualaj ri Josafat; ri Josafat xralcˈualaj ri Joram; y ri Joram xralcˈualaj ri Uzías. 	 Asa Yehoşafatın babasıydı, Yehoşafat Yoramın babasıydı, Yoram Uzziyanın babasıydı,


Y tek ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ ye elenak chic el, can yacˈariˈ tek jun ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios xucˈut riˈ chuwech ri José pa rachicˈ. Y ri ángel riˈ xubij chare: Cayacatej cˈa el. Tacˈuaj el ri acˈal rachibilan ri ruteˈ y quixanmej el waweˈ. Quixbiyin cˈa pan Egipto y quixcˈojeˈ chilaˈ, y riyin xtinyaˈ rubixic chawe tek utz chic yixtzolin pe. Ruma chi re wacami, ri rey Herodes can xtorucanoj wi re acˈal riche (rixin) chi nucamisaj, xchaˈ chare. 	 Yıldızbilimciler gittikten sonra Rabbin bir meleği Yusufa rüyada görünerek, ‹‹Kalk!›› dedi, ‹‹Çocukla annesini al, Mısıra kaç. Ben sana haber verinceye dek orada kal. Çünkü Hirodes öldürmek için çocuğu aratacak.››


ruma xa can xu (xe wi) ri jun ti rumiˈal cˈo, y cˈo achiˈel xa cablajuj rujunaˈ y ya xa jubaˈ ma nicom ka. Y tek ri Jesús y ri ye benak riqˈui xquichop el bey riche (rixin) chi yebe chrachoch ri Jairo, sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri xetzekeˈ el chrij. Y rumariˈ niquipitzˈilaˈ cˈa quiˈ chrij, ye benak. 	 Çünkü on iki yaşlarındaki biricik kızı ölmek üzereydi. İsa oraya giderken kalabalık Onu her yandan sıkıştırıyordu.


Y riyoj can ketaman y kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios, chi can cˈo wi ri rajowabel pa kawiˈ. Ruma ri Dios can ajowabel wi. Y xabachique winek ri cˈo ajowabel pa ránima, xa can jun chic rubanon riqˈui ri Dios y ri Dios can cˈo wi chukaˈ pa ránima. 	 Tanrının bize olan sevgisini tanıdık ve buna inandık. Tanrı sevgidir. Sevgide yaşayan Tanrıda yaşar, Tanrı da onda yaşar.


Y tek ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij xquicˈaxaj ri xquibij ri apóstoles, xyacatej cˈa coyowal y can xcajoˈ xequicamisaj ri apóstoles. 	 Kurul üyeleri bu sözleri işitince çok öfkelendiler ve elçileri yok etmek istediler.


Y yacˈariˈ tek xjel apo riqˈui ri Jesús jun aj tzˈib. Ri aj tzˈib riˈ xracˈaxaj cˈa ri xquibij ri achiˈaˈ saduceos chare ri Jesús, y xracˈaxaj chukaˈ ri xubij ri Jesús chique ri achiˈaˈ riˈ. Y chuwech riyaˈ can kˈalaj wi chi utz ri xubij ri Jesús y cˈacˈariˈ xucˈutuj cˈa: ¿Achique cˈa ri nabey pixaˈ chare ronojel ri pixaˈ ri xuyaˈ ri Dios pa rukˈaˈ ri Moisés? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Onların tartışmalarını dinleyen ve İsanın onlara güzel yanıt verdiğini gören bir din bilgini yaklaşıp Ona, ‹‹Buyrukların en önemlisi hangisidir?›› diye sordu.


Y chukaˈ ri Jesús xubij cˈa chique ri yecˈo riqˈui: Can tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe, chi yecˈo nicˈaj chiwe riyix ri yecˈo waweˈ ri ma xquecom ta na, xquecom pero cˈa ya tek quitzˈeton chic na ca ri rajawaren ri Dios petenak riqˈui ruchukˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa, ‹‹Size doğrusunu söyleyeyim›› diye devam etti, ‹‹Burada bulunanlar arasında, Tanrı Egemenliğinin güçlü biçimde gerçekleştiğini görmeden ölümü tatmayacak olanlar var.››


Ri achi ri nisamej chrij ri cˈulanen riˈ, man cˈa retaman ta acuchi (achique) petenak wi ri ruyaˈal uva riˈ. Xa can xu (xe) wi cˈa ri yeniman yeˈilin chiriˈ ri xepajo ri ye etamayon. Y tek ri achi ri nisamej chrij ri cˈulanen riˈ runaˈon chic chi sibilaj jabel ri ruyaˈal uva riˈ, xusiqˈuij (xroyoj) cˈa ri cˈajol ri xcˈuleˈ. 	 Şölen başkanı, şaraba dönüşmüş suyu tattı. Bunun nereden geldiğini bilmiyordu, oysa suyu küpten alan hizmetkârlar biliyorlardı. Şölen başkanı güveyi çağırıp, ‹‹Herkes önce iyi şarabı, çok içildikten sonra da kötüsünü sunar›› dedi, ‹‹Ama sen iyi şarabı şimdiye dek saklamışsın.››


Pero wi ya ri samaj ri ruchilaben pe ri Dios chuwe ri nben; astapeˈ ma yininimaj ta riyin, pero tinimaj cˈa chi ri samaj ri nben riyin can ya wi ri ruchilaben pe ri Dios chuwe. Tinimaj cˈa riche (rixin) chi tiwetamaj chi ri Nataˈ Dios can cˈo wi wuqˈui riyin y riyin chukaˈ can yincˈo wi riqˈui ri Nataˈ y xa yoj jun, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama yapıyorsam, bana iman etmeseniz bile, yaptığım işlere iman edin. Öyle ki, Babanın bende, benim de Babada olduğumu bilesiniz ve anlayasınız.››


Yacˈariˈ tek xintzˈet chic cˈa chi ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, paˈel pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Sion rubiˈ, y yecˈo cˈa ciento cuarenta y cuatro mil winek riqˈui. Y quinojel ri winek riˈ cˈo ri rubiˈ ri Jesucristo y cˈo chukaˈ ri rubiˈ ri Rutataˈ ri Jesucristo chi nicˈaj tak quiwech. 	 Sonra Kuzunun Siyon Dağında durduğunu gördüm. Onunla birlikte 144 000 kişi vardı. Alınlarında kendisinin ve Babasının adları yazılıydı.


¿Achique ta cˈa modo nabij chare jun awachˈalal: Tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi nwelesaj re ti kˈayis kˈatel pa runakˈ awech, yachaˈ chare, y riyit xa can jun cheˈ ri kˈeˈel pa runakˈ awech? 	 Kendi gözünde mertek varken kardeşine nasıl, ‹İzin ver, gözündeki çöpü çıkarayım› dersin?


Yacˈa riyix ma tiben ta queriˈ. Xa queˈiwajoˈ ri winek ri yeˈetzelan iwuche (iwixin); tibanaˈ utzil chique. Y tek riyix niyaˈ pa kajic jun icosa, man cˈa tiwoyobej ta ri ruqˈuexel. Wi queriˈ niben, nim ri rajel ruqˈuexel ri xticˈul, y xtikˈalajin cˈa chi can yix ralcˈual chic ri nimalaj Dios. Riyaˈ jabel runaˈoj quiqˈui ri winek ri sibilaj ye itzel, y jabel runaˈoj quiqˈui ri majun bey yematioxin ta. 	 Ama siz düşmanlarınızı sevin, iyilik yapın, hiçbir karşılık beklemeden ödünç verin. Alacağınız ödül büyük olacak, Yüceler Yücesinin oğulları olacaksınız. Çünkü O, nankör ve kötü kişilere karşı iyi yüreklidir.


Riche (rixin) chi queriˈ niquiyec ta apo ri quibeyomal riche (rixin) chicaj ri xticˈatzin chique achiˈel jun cimiento, riche (rixin) chi queriˈ ntoc quiche (quixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Böylelikle gerçek yaşama kavuşmak üzere gelecek için kendilerine sağlam temel olacak bir hazine biriktirmiş olurlar.


Wi cˈo jun nibin chi nuyaˈ rukˈij ri Dios y xa ma nukˈil ta riˈ riqˈui ri itzel tak chˈabel, ruyon riyaˈ nukˈol ka riˈ. Y xa majun utz nucˈom pe chare tek nubij chi riyaˈ can nuyaˈ wi rukˈij ri Dios. 	 Dindar olduğunu sanıp da dilini dizginlemeyen kişi kendini aldatır. Böylesinin dindarlığı boştur.


Tek banatajnek chic ronojel riˈ, ri Pablo xpe cˈa pa ránima chi nibe cˈa pa Macedonia y pan Acaya chiquitzˈetic ri kachˈalal. Y chukaˈ xpe pa ránima chi nibe cˈa pa Jerusalem, y cˈacˈariˈ cˈo chi nibe pa Roma. 	 Pavlus, bu olup bitenlerden sonra Makedonya ve Ahayadan geçip Yeruşalime gitmeye karar verdi. ‹‹Oraya gittikten sonra Romayı da görmem gerek›› diyordu.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri María can chanin xbe pa jun tinamit ri cˈo pa ruwiˈ jun juyuˈ ri cˈo pa rucuenta ri Judea. 	 O günlerde Meryem kalkıp aceleyle Yahudanın dağlık bölgesindeki bir kente gitti.


Y quecˈariˈ tek xtitzˈet chi yecˈulwachitej chic ronojel ri xinbij yan ka, tiwetamaj cˈa riˈ chi noka yan ri ruqˈuisbel tak kˈij. Xa can nakaj chic cˈa cˈo wi pe. 	 Aynı şekilde, bütün bunların gerçekleştiğini gördüğünüzde bilin ki, İnsanoğlu yakındır, kapıdadır.


Y cˈo cˈa jun chique ri discípulos ri ma xka ta chuwech chi queriˈ xban chare ri akˈom jubul ruxlaˈ, y riˈ ya ri Judas Iscariote ri rucˈajol ri jun achi ri Simón rubiˈ; ri discípulo ri xtijacho na riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek. Riyaˈ xubij cˈa: 	 Ama öğrencilerinden biri, İsaya sonradan ihanet eden Yahuda İskariot, ‹‹Bu yağ neden üç yüz dinara satılıp parası yoksullara verilmedi?›› dedi.


Ruma can ye qˈuiy ri xquepe y xtiquibilaˈ: Yin cˈa riyin ri Cristo, xquechaˈ. Y sibilaj ye qˈuiy ri xquekˈolotej pa quikˈaˈ. 	 Birçokları, ‹Mesih benim› diyerek benim adımla gelip birçok kişiyi aldatacaklar.


Wacami cˈa quixbiyin, y jeˈibij chare ri Pedro y chique ri nicˈaj chic rudiscípulos ri Jesús. Jeˈibij cˈa chique chi ri Jesús xtinabeyej el chiwech, y nicˈul iwiˈ chilaˈ pa Galilea. Y chiriˈ xtitzˈet wi, can achiˈel wi ri rubin ca chiwe. 	 Şimdi öğrencilerine ve Petrusa gidip şöyle deyin: ‹İsa sizden önce Celileye gidiyor. Size bildirdiği gibi, kendisini orada göreceksiniz.› ››


Y achique cˈa ri ma xtiniman ta chare ri profeta riˈ, xticamisex y xtelesex cˈa el chiquicojol ri ye rutinamit chic ri Dios, nichaˈ ri rutzˈiban ca ri Moisés. 	 O peygamberi dinlemeyen herkes Tanrının halkından koparılıp yok edilecektir.›


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare: Felipe, ¿la ma awetaman ta cˈa nuwech? Riyin can cˈo chic junaˈ yincˈo pe iwuqˈui. Ri can yin rutzˈeton riyin, can rutzˈeton cˈa chukaˈ ri Nataˈ. ¿Achique cˈa ruma tek riyit nabij chi ncˈut ri Nataˈ chiwech? 	 İsa, ‹‹Filipus›› dedi, ‹‹Bunca zamandır sizinle birlikteyim. Beni daha tanımadın mı? Beni görmüş olan, Babayı görmüştür. Sen nasıl, ‹Bize Babayı göster› diyorsun?


Y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, xquibij cˈa: Amén. Y ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Dört yaratık, ‹‹Amin›› dediler. İhtiyarlar da yere kapanıp tapındılar.


Y can yecˈo na wi achiˈaˈ ri can cˈa pa calaxic pe riqˈui ri quiteˈ tek xkˈalajin yan chi ma xtiquicanoj ta ixok. Yecˈo chukaˈ achiˈaˈ ri ye queriˈ, xa ruma chi xa banon chique cuma ri ye ajkˈomanel. Y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ ri ye queriˈ, xa ruma chi xa yecˈa riyeˈ ri xechˈobo chi ma niquicanoj ta ixok, riche (rixin) chi yesamej jabel pa rusamaj ri Dios y yequitoˈ ri winek ri yeˈoc pa rajawaren ri caj. Ri jun cˈa ri can nunaˈ chi nicowin nicˈojeˈ ruyonil, man cˈa tucanoj ta ixok riche (rixin) chi ntoc rixjayil, xchaˈ ri Jesús. 	 ‹‹Çünkü kimisi doğuştan hadımdır, kimisi insanlar tarafından hadım edilir, kimisi de Göklerin Egemenliği uğruna kendini hadım sayar. Bunu kabul edebilen etsin!››


Yacˈariˈ tek ri Pablo chanin xubij apo chare ri Ananías: ¡Ri xtibano cˈa queriˈ chawe riyit ya ri Dios! ¡Riyit yit jun achi ri xa caˈiˈ apalej! Ruma can yit tzˈuyul cˈa pe chiriˈ riche (rixin) chi nakˈet tzij pa nuwiˈ, y chukaˈ nakˈaxaj pa nuwiˈ ronojel ri ley riche (rixin) ri Moisés nabij, ¿pero achique cˈa ruma tek riyit nabij chi quichˈay, y ri ley riche (rixin) ri Moisés ma que ta riˈ ri nubij? xchaˈ ri Pablo. 	 Bunun üzerine Pavlus ona, ‹‹Seni badanalı duvar, Tanrı sana vuracaktır!›› dedi. ‹‹Hem oturmuş Kutsal Yasaya göre beni yargılıyorsun, hem de Yasayı çiğneyerek beni dövdürüyorsun.››


Y riyin ri Juan ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe chi yix wukuˈ iglesias ri yixcˈo ri chiriˈ pa ruwachˈulef Asia, y ticˈuluˈ cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Dios; Dios ri can cˈo wi pe, cˈo re wacami y xticˈojeˈ re xtibe apo. Y ticˈuluˈ ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri niquiyaˈ ri wukuˈ utzilaj tak espíritu ri yecˈo apo chuwech ri Dios ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat. 	 Ben Yuhannadan, Asya İlindeki yedi kiliseye selam! Var olan, var olmuş ve gelecek olandan, Onun tahtının önünde bulunan yedi ruhtan ve ölüler arasından ilk doğan, dünya krallarına egemen olan güvenilir tanık İsa Mesihten sizlere lütuf ve esenlik olsun. Yücelik ve güç sonsuzlara dek, bizi seven, kanıyla bizi günahlarımızdan özgür kılmış ve bizi bir krallık haline getirip Babası Tanrının hizmetinde kâhinler yapmış olan Mesihin olsun! Amin.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Kas kitzij wi chi ri Elías nipe nabey y nuben cˈa ruchojmil ronojel ri rajawaxic chi nichojmirisex. ¿Y achique nibij riyix? ¿Ma xtibanatej ta chukaˈ cami ri tzˈibatal ca chuwij riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol chi cˈo chi nkˈaxaj qˈuiy tijoj pokonal y can majun nukˈij xtiban chuwe? 	 O da onlara şöyle dedi: ‹‹Gerçekten de önce İlyas gelir ve her şeyi yeniden düzene koyar. Ama nasıl oluyor da İnsanoğlunun çok acı çekeceği ve hiçe sayılacağı yazılmıştır?


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa, y xubij chique: Ixokiˈ aj Jerusalem, man cˈa quiniwokˈej ta riyin. Xa tiwokˈej ka iwiˈ riyix, y queˈiwokˈej chukaˈ ri ye iwal. 	 İsa bu kadınlara dönerek, ‹‹Ey Yeruşalim kızları, benim için ağlamayın›› dedi. ‹‹Kendiniz ve çocuklarınız için ağlayın.


Rumariˈ ri ma choj ta rucˈaslen, can tubanaˈ na cˈa ri xa ma choj ta. Y ri ucˈuayon jun cˈaslen tzˈil, can tubanaˈ na cˈa ri nurayij. Yacˈa ri choj rucˈaslen, can ma tujel ta cˈa rubanic. Y ri can rucˈuan jun lokˈolaj cˈaslen, can quecˈariˈ tubanaˈ apo. 	 Kötülük yapan, yine kötülük yapsın. Kirli olan, kirli işlerini sürdürsün. Doğru olan, yine doğruyu yapsın. Kutsal olan kutsal kalsın.››


Y cˈo chic cˈa jun retal xbanatej chuwech ri caj. Xkˈalajin cˈa pe jun itzel chicop quek rij ri nibix dragón chare, jun nimalaj chicop ri majun bey tzˈeton ta, ruma cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), lajuj rucˈaˈ y chi wukuˈ rujolon (ruwiˈ) cˈo jojun corona. 	 Ardından gökte başka bir belirti göründü: Yedi başlı, on boynuzlu, kızıl renkli büyük bir ejderhaydı bu. Yedi başında yedi taç vardı.


Y ri Cristo can cˈo wi pe nabey chuwech ronojel ri cosas, y ya Riyaˈ ucˈuayon quiche (quixin), rumariˈ tek cˈa yecˈo na ronojel. 	 Her şeyden önce var olan Odur ve her şey varlığını Onda sürdürmektedir.


Y tek ri itzel espíritu riˈ nitzolin chic apo pa ránima ri winek, nril cˈa ri ránima ri winek riˈ achiˈel jun jay ri majun cˈo ta chupan, meson y wikon jabel. 	 Eve gelince orayı süpürülmüş, düzeltilmiş bulur.


Tek ri achi riˈ nril cˈa ca jun perla sibilaj jabel y nicˈayix, junanin (anibel) nitzolin y nucˈayij ronojel ri cˈo riqˈui, cˈacˈariˈ nibe chulokˈic ri perla riˈ. 	 Tüccar, çok değerli bir inci bulunca gitti, varını yoğunu satıp o inciyi satın aldı.››


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Ma tixibij ta iwiˈ. Xa yin cˈa riyin, xchaˈ chique. 	 Ama İsa, ‹‹Korkmayın, benim!›› dedi.


Y ri ángel xubij cˈa chukaˈ chare ri Pedro: Tachojmirisaj cˈa el awiˈ, y tacusaj el la axajab. Y tek ruchojmin chic riˈ ri Pedro, ri ángel xubij chare: Taboroˈ el awiˈ chupan la akˈuˈ, y joˈ, xchaˈ ri ángel. 	 Melek ona, ‹‹Kuşağını bağla, çarıklarını giy›› dedi. Petrus da söyleneni yaptı. ‹‹Abanı giy, beni izle›› dedi melek.


Wachˈalal ri sibilaj yatinwajoˈ, riyin nwajoˈ chi can ta utz ntel chawech ronojel ri nasamajij, y man ta jun ayabil. Can ta achiˈel ri acˈaslen chuwech ri Dios chi can utz wi benak. 	 Sevgili kardeşim, canın gönenç içinde olduğu gibi, her bakımdan sağlıklı ve gönenç içinde olman için dua ediyorum.


Yacˈariˈ tek ri Pilato xucˈutuj cˈa chique ri winek: ¿Y achique cˈa ri niwajoˈ chi nben chare ri Jesús, ri nibix chukaˈ Cristo chare? xchaˈ chique. Can yacˈariˈ tek quinojel xechˈo apo y xquibij: Ri Jesús xa ticamisex chuwech cruz, xechaˈ. 	 Pilatus, ‹‹Öyleyse Mesih denen İsayı ne yapayım?›› diye sordu. Hep bir ağızdan, ‹‹Çarmıha gerilsin!›› dediler.


Can xcˈak cˈa pe ri itzel dragón ri quek rij ye rachibilan ri itzel tak ruˈángeles cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Xcˈak pe ri dragón ri nibix chukaˈ itzel winek y Satanás chare. Ya cˈa riyaˈ ri xoc jun cumatz ojer ca, y ya riyaˈ ri nikˈolo quiche (quixin) ri winek chuwech ronojel re ruwachˈulef. 	 Büyük ejderha -İblis ya da Şeytan denen, bütün dünyayı saptıran o eski yılan- melekleriyle birlikte yeryüzüne atıldı.


Cˈo chic cˈa ri Juan pa cárcel, tek ri Jesús xbe pa Galilea. Ri Jesús nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, 	 Yahyanın tutuklanmasından sonra İsa, Tanrının Müjdesini duyura duyura Celileye gitti.


Yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj cˈa chi ye ciento cuarenta y cuatro mil israelitas ri xyaˈox (xyaˈ) quetal. Yecˈariˈ ri xechaˈox (xechaˈ) chiquicojol ri winek riche (rixin) ri cablajuj tinamit ri rubanon ri nimalaj tinamit Israel. 	 Mühürlenmiş olanların sayısını işittim. İsrailoğullarının bütün oymaklarından 144 000 kişi mühürlenmişti:


Y ri Caifás, ri nimalaj sacerdote, xbepaˈeˈ cˈa pe y xubij chare ri Jesús: ¿Kitzij cami ri xquibij ka chawij re ye caˈiˈ reˈ? ¿Achique cˈa nabij riyit chi natobej awiˈ? xchaˈ. 	 Başkâhin ayağa kalkıp İsaya, ‹‹Hiç yanıt vermeyecek misin?›› dedi. ‹‹Nedir bunların sana karşı ettiği bu tanıklıklar?››


Y rumacˈariˈ ri Herodes can rajowan wi cˈa chi rucamisan ta ri Juan, xa yacˈa ri can nuxibij cˈa riˈ chiquiwech ri winek, ruma riyeˈ can quetaman wi chi ri Juan ri Bautista can jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Hirodes Yahyayı öldürtmek istemiş, ama halktan korkmuştu. Çünkü halk Yahyayı peygamber sayıyordu.


Y tatzˈibaj cˈa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Laodicea, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri yikˈalajsan ri kas kitzij, ri yincˈo chukaˈ riqˈui ri Dios pa rutiquiribel tek xban re ruwachˈulef, nbij cˈa chique: 	 ‹‹Laodikyadaki kilisenin meleğine yaz. Amin, sadık ve gerçek tanık, Tanrı yaratılışının kaynağı şöyle diyor:


Y xubij cˈa ri jun ángel chique ri ye cajiˈ: Majun na pakeˈ rucˈayewal niyaˈ pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, ni xa ta pa ruwiˈ ri mar y ni xa ta pa quiwiˈ chukaˈ ri cheˈ, ruma nabey cˈo chi nikayaˈ na quetal ri ye rusamajel ri Katataˈ Dios chi nicˈaj tak quiwech, riqˈui ri sello. 	 ‹‹Biz Tanrımızın kullarını alınlarından mühürleyene dek karaya, denize ya da ağaçlara zarar vermeyin!››


Y cˈa nichˈo na cˈa ri Pedro, tek cˈo jun sutzˈ ri xka pe pa quiwiˈ y xerucuch. Y ri ye rudiscípulos xquixibij quiˈ tek xquinaˈ chi yecˈo chic chupan ri sutzˈ riˈ. 	 Petrus daha bunları söylerken bir bulut gelip onlara gölge saldı. Bulut onları sarınca korktular.


ri Jesús xerutek cˈa el ri Pedro y ri Juan, y xubij cˈa el chique: Quixbiyin y tibanaˈ ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua reˈ. 	 İsa, Petrusla Yuhannayı, ‹‹Gidin, Fısıh yemeğini yiyebilmemiz için hazırlık yapın›› diyerek önden gönderdi.


Y ri Jesús can retaman wi ri yetajin niquichˈob pa tak cánima ye qˈuiy chique ri yetzekelben riche (rixin), rumariˈ xubij chique: ¿Achique ruma tek riyix nichˈob chi cˈayef (cuesta) riche (rixin) chi xtinimex ri xinbij? 	 Öğrencilerinin buna karşı söylendiğini anlayan İsa, ‹‹Bu sizi şaşırtıyor mu?›› dedi.


Y xetzˈet cˈa pe cuma ri achiˈaˈ fariseos, y xquibij cˈa chare ri Jesús: Queˈatzuˈ la adiscípulos xajan yetajin chubanic. Ruma can ma utz ta chi yesamej chupan jun uxlanibel kˈij achiˈel re kˈij re wacami, xechaˈ. 	 Bunu gören Ferisiler İsaya, ‹‹Bak, öğrencilerin Şabat Günü yasak olanı yapıyor›› dediler.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma yariˈ ri ruraybel ri Dios. Riyin wachibilan cˈa ri kachˈalal Timoteo, 	 Tanrının isteğiyle Mesih İsanın elçisi atanan ben Pavlus ve kardeşimiz Timoteostan, Kolosede bulunan, Mesihe ait kutsal ve sadık kardeşlere selam! Babamız Tanrıdan sizlere lütuf ve esenlik olsun.


Ri ye rudiscípulos ri Juan ri Bautista y ri quidiscípulos ri fariseos, cˈo cˈa kˈij niquichajij tek can ma yewaˈ ta riche (rixin) chi niquiben orar. Y rumariˈ xoquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Ri yoj rudiscípulos ri Juan y ri quidiscípulos ri fariseos can cˈo kˈij nikachajij tek can ma yojwaˈ ta, riche (rixin) chi nikaben orar. ¿Y achique cˈa ruma tek ri adiscípulos riyit ma que ta riˈ niquiben? 	 Yahyanın öğrencileriyle Ferisiler oruç tutarken, bazı kişiler İsaya gelip, ‹‹Yahyanın ve Ferisilerin öğrencileri oruç tutuyor da senin öğrencilerin neden tutmuyor?›› diye sordular.


Yecˈo winek ri can nitzˈetetej wi chi cˈo quimac tek ma jane nikˈat ta tzij pa quiwiˈ, y yecˈo chukaˈ nicˈaj ri netamex chi cˈo quimac tek ya kˈaton chic tzij pa quiwiˈ. 	 Bazı kişilerin günahları bellidir, kendilerinden önce yargı kürsüsüne ulaşır. Bazılarının günahlarıysa sonradan ortaya çıkar.


Ruma riyin ma riqˈui ta cˈa jun winek xincˈul wi pe, ni ma xitijox ta chukaˈ ruma jun winek. Can ya ri Jesucristo ri xkˈalajsan chinuwech. 	 Çünkü ben onu insandan almadım, kimseden de öğrenmedim. Bunu bana İsa Mesih vahiy yoluyla açıkladı.


Pero ri winek aj chiriˈ ma xcajoˈ ta xquicˈul ri Jesús, ruma chi ri winek riˈ xquinabej chi xa pa Jerusalem ruchapon wi el bey. 	 Ama Samiriyeliler İsayı kabul etmediler. Çünkü Yeruşalime doğru gidiyordu.


Y ri winek cˈa riˈ can sibilaj xquequicot ruma ri ye caˈiˈ profetas xecom. Y ruma ri sibilaj quicoten riˈ, can xquequibanalaˈ cˈa sipanic ri chiquiwech ka riyeˈ; ruma can xquitij cˈa pokon pa quikˈaˈ ri ye caˈiˈ ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yeryüzünde yaşayanlar onların bu durumuna sevinip bayram edecek, birbirlerine armağanlar gönderecekler. Çünkü bu iki peygamber yeryüzünde yaşayanlara çok eziyet etmişti.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: Can kitzij re xtinbij chiwe: Riyix can xtitzˈet cˈa chi ri caj xtijakatej, y chi ri ángeles riche (rixin) ri Dios xquexuleˈ xquejoteˈ pa nuwiˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 Sonra da, ‹‹Size doğrusunu söyleyeyim, göğün açıldığını, Tanrı meleklerinin İnsanoğlu üzerinde yükselip indiklerini göreceksiniz›› dedi.


Pero qˈuiy mul ri Ajaf Dios yojruyaˈ pa tijoj pokonal, riche (rixin) chi nikachojmirisaj ri kacˈaslen. Riche (rixin) chi man ta xtika ri nimalaj rucˈayewal pa kawiˈ, achiˈel ri xtika pa quiwiˈ ri winek ri can ma quiniman ta ri Dios. 	 Dünyayla birlikte mahkûm olmayalım diye Rab bizi yargılayıp terbiye ediyor.


Wachˈalal, riyin nwajoˈ chi riyix niwetamaj chi qˈuiy cˈa mul ri can nchojmirisan chic wiˈ chi yibe chilaˈ iwuqˈui, xa yacˈa chi cˈo oconek chupan, rumariˈ ma yin benak ta. Riyin can nuraybel wi cˈa chi riyix niwetamaj más chrij ri ruchˈabel ri Dios, can achiˈel nbanon quiqˈui ye qˈuiy winek ri xa ma ye israelitas ta chukaˈ achiˈel riyix. Y riqˈui riˈ can xtiwachin ta cˈa ri chˈabel pa tak icˈaslen riyix chukaˈ. 	 Kardeşler, öteki uluslar arasında olduğu gibi, çalışmalarımın sizin aranızda da ürün vermesi için yanınıza gelmeyi birçok kez amaçladığımı, ama şimdiye dek hep engellendiğimi bilmenizi istiyorum.


Rumacˈariˈ riyix can tinimaj quitzij. Can ronojel cˈa ri niquibij chiwe, tibanaˈ y titakej. Xa yacˈa ri ma tiben ta achiˈel ri niquiben riyeˈ. Ruma chi riyeˈ xa ma niquiben ta ri niquibij chi tiban. 	 Bu nedenle size söylediklerinin tümünü yapın ve yerine getirin, ama onların yaptıklarını yapmayın. Çünkü söyledikleri şeyleri kendileri yapmazlar.


Cˈa jubaˈ cˈa riˈ tek ri Jesús xberilaˈ chic ri achi riˈ pa rachoch ri Dios, y xubij chare: Wacami yit utz chic. Man chic cˈa camacun ta, riche (rixin) chi queriˈ ma nipe ta jun cosa ri más chi na itzel chawij, xchaˈ chare. 	 İsa daha sonra adamı tapınakta buldu. ‹‹Bak, iyi oldun. Artık günah işleme de başına daha kötü bir şey gelmesin›› dedi.


Ruma ri raybel riche (rixin) ri chˈaculaj ma nika ta chuwech ri Lokˈolaj Espíritu, y ri raybel riche (rixin) ri Lokˈolaj Espíritu ma nika ta chuwech ri chˈaculaj. Chi ye caˈiˈ man cˈa xtiquicˈuaj ta quiˈ. Y rumariˈ ma yixcowin ta niben ri niwajoˈ chi niben. 	 Çünkü benlik Ruha, Ruh da benliğe aykırı olanı arzular. Bunlar birbirine karşıttır; sonuç olarak, istediğinizi yapamıyorsunuz.


Ruma chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij riˈ ye qˈuiy chique ri winek ri xaxu (xaxe) wi riyeˈ xticajoˈ ka quiˈ y ma xqueˈoka ta chiquicˈuˈx ri nicˈaj chic. Can xtibe cánima chrij ri puek. Sibilaj xtiquinimirisaj quiˈ. Xtiquiben chi cˈo quikˈij. Can xqueyokˈon. Ma xtiquinimaj ta quitzij ri quiteˈ quitataˈ. Ma xtiquimatioxij ta ri utzil ri niban chique. Qˈuiy etzelal ri xticˈojeˈ ri pa tak quicˈaslen. 	 İnsanlar kendilerini seven, para düşkünü, övüngen, kibirli, küfürbaz, anne baba sözü dinlemez, nankör, kutsallıktan ve sevgiden yoksun, uzlaşmaz, iftiracı, özünü denetleyemeyen, azgın, iyilik düşmanı olacaklar.


Rumariˈ, wi cˈo jun kachˈalal ri nuchˈob ka chi cof cˈo, can rajawaxic chi tuchajij riˈ jabel riche (rixin) chi ma nitzak ta. 	 Onun için, ayakta sağlam durduğunu sanan dikkat etsin, düşmesin!


Rumacˈariˈ, chawech riyit, ¿achique cˈa chique ri ye oxiˈ achiˈaˈ ri can achiˈel nrajoˈ ka riˈ riyaˈ, can queriˈ chukaˈ xrajoˈ ri achi ri xka pa quikˈaˈ alekˈomaˈ? xchaˈ ri Jesús chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley. 	 ‹‹Sence bu üç kişiden hangisi haydutlar arasına düşen adama komşu gibi davrandı?››


Y tek xebequipabaˈ chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij, xquibij: Re achiˈaˈ reˈ ye israelitas y niquisukˈ quinaˈoj ri winek waweˈ pa katinamit. 	 Onları yargıçların karşısına çıkartarak, ‹‹Bu adamlar Yahudidir›› dediler, ‹‹Kentimizi altüst ettiler. Biz Romalılar için benimsenmesi ve uygulanması yasak birtakım töreler yayıyorlar.››


Tek riyix niyaˈ limosna chare jun winek, man cˈa tiwelesaj ta rutzijol, ma tixupuj ta trompeta riche (rixin) chi nacˈaxex cuma ri winek. Ma tiben ta achiˈel ri niquiben ri winek ri xa caˈiˈ quipalej. Riyeˈ can niquelesaj rutzijol pa tak bey y pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi netamex chi cˈo utzil ri yetajin chubanic. Can kitzij wi nbij chi ri winek ri yebano queriˈ, riqˈui ri xquicˈul quikˈij chique ri winek, xa can xquicˈul yan cˈa rajel ruqˈuexel ri yequibanalaˈ. 	 ‹‹Bu nedenle, birisine sadaka verirken bunu borazan çaldırarak ilan etmeyin. İkiyüzlüler, insanların övgüsünü kazanmak için havralarda ve sokaklarda böyle yaparlar. Size doğrusunu söyleyeyim, onlar ödüllerini almışlardır.


Y quinojel majun bey cˈa quitzˈeton ta chi nibanatej ta quereˈ. Rumariˈ ma niquil ta cˈa achique niquichˈob, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa ruma quereˈ nibanatej? xechaˈ nicˈaj. 	 Hepsi hayret ve şaşkınlık içinde birbirlerine, ‹‹Bunun anlamı ne?›› diye sordular.


Ruma riyaˈ, astapeˈ xa ti mebaˈ, xa can xuyaˈ cˈa ca ronojel ri cˈo riqˈui, astapeˈ xa can yariˈ nicˈatzin chare riche (rixin) chi nutzukbej riˈ. Yacˈa ri beyomaˈ, astapeˈ sibilaj qˈuiy puek xquiyalaˈ ca, xa jubaˈ oc chare ronojel ri beyomel ri cˈo quiqˈui ri xquiyalaˈ ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Çünkü bunların hepsi kutuya, zenginliklerinden artanı attılar. Bu kadın ise yoksulluğuna karşın, geçinmek için elinde ne varsa hepsini verdi.››


Ruma cˈa chi ri Adán ma xunimaj ta ri xbix chare ruma ri Dios, rumariˈ quinojel winek xeˈoc aj maquiˈ. Yacˈa ri Jesucristo can xunimaj wi rutzij ri Dios, y rumariˈ tek sibilaj ye qˈuiy ri niban chique chi majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 Çünkü bir adamın sözdinlemezliği yüzünden nasıl birçoğu günahkâr kılındıysa, bir adamın söz dinlemesiyle birçoğu da doğru kılınacaktır.


Y ri rudiscípulos can achique na xquicˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús. Pero Riyaˈ xubij chic jun bey chique: Walcˈual, ri winek ri can quicukuban quicˈuˈx riqˈui quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 Öğrenciler Onun sözlerine şaştılar. Ama İsa onlara yine, ‹‹Çocuklar›› dedi, ‹‹Tanrının Egemenliğine girmek ne güçtür!


Rumacˈariˈ riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, majun bey tiyaˈ ta quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Bu nedenle, sevgili kardeşlerim, putperestlikten kaçının.


Ri Jesús xerutzuˈ apo ri rudiscípulos y xubij chique: Ma tichˈob ta queriˈ. Ri winek ma yecowin ta niquicol quiˈ, yacˈa ri Dios ronojel nicowin nuben, xchaˈ chique. 	 İsa onlara bakarak, ‹‹İnsanlar için bu imkânsız, ama Tanrı için her şey mümkündür›› dedi.


Pa rucaˈn kˈij tek ri Juan ri Bautista xutzˈet chi petenak ri Jesús cˈa riqˈui riyaˈ, xubij: Yareˈ xoka ri achiˈel Alaj Carneˈl ri takon pe ruma ri Dios, riche (rixin) chi nrelesaj quimac ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Yahya ertesi gün İsanın kendisine doğru geldiğini görünce şöyle dedi: ‹‹İşte, dünyanın günahını ortadan kaldıran Tanrı Kuzusu!


Y tek ri Jesús kajnek chic cˈa pe pa ruwiˈ ri juyuˈ, ri winek ri ye tzeketel chrij can sibilaj ye qˈuiy. 	 İsa dağdan inince büyük bir kalabalık Onun ardından gitti.


Y wi yecˈo ixokiˈ ri ma nicajoˈ ta niquicuch quijolon (quiwiˈ), tiquisocaj el ri rusmal quiwiˈ. Pero wi yeqˈuix niquisocaj el ri rusmal quiwiˈ, tiquicuchuˈ cˈa ri quijolon (quiwiˈ). 	 Kadın başını açarsa, saçını kestirsin. Ama kadının saçını kestirmesi ya da tıraş etmesi ayıpsa, başını örtsün.


Ruma ri Dios yariˈ ri nisamej pa tak iwánima, y Riyaˈ nuyaˈ ri raybel chiwe riche (rixin) chi niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y chukaˈ nuyaˈ iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios. 	 Çünkü kendisini hoşnut edeni hem istemeniz hem de yapmanız için sizde etkin olan Tanrıdır.


Pero ri kˈij riˈ, ri winek niquichojmirisalaˈ chic cˈa quiˈ, ruma xa nuchop yan ri uxlanibel kˈij. Y can ya cˈa tek nika ri kˈij riˈ, yacˈariˈ tek nuchop ri uxlanibel kˈij. 	 Hazırlık Günüydü ve Şabat Günü başlamak üzereydi.


Y tek ye caminek chic cˈa el ri ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ chuwech ri ixok riˈ, pa ruqˈuisbel xcom chukaˈ el ri ixok. 	 Hepsinden sonra kadın da öldü.


Yacˈariˈ tek xa riqˈui retal xechˈo apo chare ri Zacarías, ri rutataˈ ri acˈal, riche (rixin) chi niquicˈutuj chare achique biˈaj nrajoˈ nuyaˈ chare ri acˈal. 	 Bunun üzerine babasına işaretle çocuğun adını ne koymak istediğini sordular.


Y ri Natán, rucˈajol ca ri David, y ri David rucˈajol ca ri Isaí, y ri Isaí rucˈajol ca ri Obed, y ri Obed rucˈajol ca ri Booz, y ri Booz rucˈajol ca ri Salmón, y ri Salmón rucˈajol ca ri Naasón. 	 İşay oğlu, Ovet oğlu, Boaz oğlu, Salmon oğlu, Nahşon oğlu,


Ruma ri ley riˈ xa can ma xcowin ta xuben chique ri winek chi yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. Yacˈa re wacami xa yoj royoben jun utzil ri can más jabel. Y ri utzil riˈ nuben chake chi yojcowin yojjel apo riqˈui ri Dios. 	 Çünkü Yasa hiçbir şeyi yetkinleştiremedi. Bunun yerine, aracılığıyla Tanrıya yaklaştığımız daha sağlam bir umut verildi.


Y wi cˈo jun ri nucˈut chˈabel ri xa nuyoj quicˈuˈx ri kachˈalal, y rumariˈ ri kachˈalal niquichop niquitaluj el quiˈ, tapixabaj y tabij chare chi ma tuben ta chic queriˈ. Y wi abin chic jun bey chare y ma yarunimaj ta, tabij chic jun bey chare. Y wi can ma niniman ta, man chic tacˈom (tacˈul) ta ruwech. 	 Birinci ve ikinci uyarıdan sonra bölücü kişiyle ilişkini kes.


Y chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ ri chiriˈ, cˈo cˈa jun ixok ri cˈo chic wakxaklajuj junaˈ ruchapon pe yabil. Ri ixok cˈa riˈ luculic rij, y can ma nicowin ta nipaˈeˈ choj. Ri ixok riˈ rucˈulwachin cˈa queriˈ ruma jun itzel espíritu. 	 On sekiz yıldır içinde hastalık ruhu bulunan bir kadın da oradaydı. İki büklüm olmuş, belini hiç doğrultamıyordu.


Y ri achi beyon xubij: Jaˈ (je), can kitzij wi ri xabij, nataˈ Abraham. Pero wi cˈo jun ri caminek chic ri nicˈastej el y napon quiqˈui ri wachˈalal, can xtitzolin wi pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, xchaˈ ri beyon. 	 ‹‹Zengin adam, ‹Hayır, İbrahim baba, dinlemezler!› dedi. ‹Ancak ölüler arasından biri onlara giderse, tövbe ederler.›


Y chukaˈ riyin cˈa yicˈojeˈ na waweˈ pan Efeso. Tikˈax na ca ri kanimakˈij Pentecostés, cˈacˈariˈ xquibe. 	 Ama Pentikost Gününe dek Efeste kalacağım.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Majun cˈa jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri man ta jun rukˈij. Quinojel can cˈo wi quikˈij, xa yacˈa chi ma niyaˈox (nyaˈ) ta quikˈij pa tak quitinamit, ni cuma ri cachˈalal y ni cuma chukaˈ ri aj pa cachoch, xchaˈ chique. 	 İsa da onlara, ‹‹Bir peygamber, kendi memleketinden, akraba çevresinden ve kendi evinden başka yerde hor görülmez›› dedi.


Y chupan ri kˈij riˈ, majun chic ri xtiwacˈaxaj ta pe chuwe. Pero can kitzij nbij chiwe, chi ronojel cˈa ri xticˈutuj chare ri Nataˈ pa nubiˈ riyin, can xtuyaˈ wi cˈa pe chiwe. 	 O gün bana hiçbir şey sormayacaksınız. Size doğrusunu söyleyeyim, benim adımla Babadan ne dilerseniz, size verecektir.


Ruma tek xtapon cˈa ri kˈij riˈ, can xtikˈax ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtipe, jun tijoj pokonal ri majun bey cˈulwachitajnek ta pa ruwiˈ re ruwachˈulef janiˈ chi tiempo ri winakirsan wi pe ruma ri Dios. Chukaˈ ri jun tijoj pokonal riˈ majun bey chic cˈa xticˈulwachitej ta. 	 Çünkü o günlerde öyle korkunç bir sıkıntı olacak ki, dünyanın başlangıcından bu yana böylesi olmamış, bundan sonra da olmayacaktır.


Y ri rey, ri quipatrón, can yacˈariˈ xutek rusiqˈuixic (royoxic) ri mozo ri ma utz ta xuben, y xubij cˈa chare: Riyit xa yit jun cˈa itzel numozo. Riyin xincuy ronojel ri acˈas, ruma riyit xacˈutuj utzil chuwe. 	 ‹‹Bunun üzerine efendisi köleyi yanına çağırdı. ‹Ey kötü köle!› dedi. ‹Bana yalvardığın için bütün borcunu bağışladım.


Y reˈ xa ruma chi ri winek ri yecˈo pa Jerusalem y ri principaliˈ chukaˈ ri yecˈo chiquicojol, can ma xquetamaj ta achique riˈ ri Jesús, ni ma xchˈobotej ta chiquiwech ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ojer ca, ri nisiqˈuix pa ronojel uxlanibel kˈij ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Rumariˈ, tek xquibij riyeˈ chi ticamisex ri Jesús, can yecˈa riyeˈ ri xebano chi kitzij xbeˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 Çünkü Yeruşalimde yaşayanlar ve onların yöneticileri İsayı reddettiler. Onu mahkûm etmekle her Şabat Günü okunan peygamberlerin sözlerini yerine getirmiş oldular.


Ruma chi ri Dios ma xutek ta pe ri Rucˈajol waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi norukˈataˈ tzij pa quiwiˈ ri winek y noruyaˈ ta rucˈayewal pa quiwiˈ. Ma que ta riˈ. Ri Dios xutek pe ri Rucˈajol, riche (rixin) chi yecolotej ri winek chupan ri mac. 	 Tanrı, Oğlunu dünyayı yargılamak için göndermedi, dünya Onun aracılığıyla kurtulsun diye gönderdi.


Y nimakˈaˈ yan, Riyaˈ xapon chic cˈa ri pa rachoch ri Dios. Y ri winek xeˈapon cˈa riqˈui. Y tzˈuyul tek nubij ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek ri quimolon apo quiˈ chiriˈ. 	 Ertesi sabah erkenden yine tapınağa döndü. Bütün halk Onun yanına geliyordu. O da oturup onlara öğretmeye başladı.


Jabel ruwaquikˈij ri cˈo cánima riche (rixin) chi yequibochiˈij ri yebano oyowal, ruma riyeˈ xtibix chique chi ye ralcˈual ri Dios. 	 Ne mutlu barışı sağlayanlara! Çünkü onlara Tanrı oğulları denecek.


Ruma ri xbano chare ri Jesús riche (rixin) chi xcˈastej el, ya ri Dios ri quiche (quixin) ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca. Yacˈa riyix xicamisaj tek xibij chi tibajix chuwech jun crusin cheˈ. 	 Atalarımızın Tanrısı, sizin çarmıha gererek öldürdüğünüz İsayı diriltti.


Ri Jesús xuchilabej cˈa el chare ri achi riˈ chi majun achoj chare tutzijoj wi ri xbanatej riqˈui. Y xubij chukaˈ el chare: Wacami xa choj jacˈutuˈ awiˈ chuwech ri sacerdote, y can tayaˈ cˈa ri ofrenda ri rajawaxic chi nayaˈ, achiˈel nubij chupan ri rutzˈiban ca ri Moisés, riche (rixin) chi queriˈ nakˈalajsaj cˈa awiˈ chiquiwech chi yit chˈajchˈoj chic, xchaˈ el chare. 	 İsa ona, bundan kimseye söz etmemesini buyurdu. ‹‹Git, kâhine görün ve cüzamdan temizlendiğini herkese kanıtlamak için Musanın buyurduğu sunuları sun›› dedi.


Ri jul ri ye mukun wi ri caminakiˈ xejakatej. Y ye qˈuiy cˈa chique ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri ye caminek el xecˈastej pe, 	 Mezarlar açıldı, ölmüş olan birçok kutsal kişinin cesetleri dirildi.


Y quinojel cˈa ri ma yeniman ta, can cˈo chic riche (rixin) chi nika ri rucˈayewal pa quiwiˈ; ruma ri Sakil can xoka wi chuwech re ruwachˈulef, pero riyeˈ xa más xcajoˈ ri kˈekuˈm que chuwech ri Sakil, ruma riyeˈ can xu (xe wi) cˈa ri etzelal ri yequibanalaˈ. 	 Yargı da şudur: Dünyaya ışık geldi, ama insanlar ışık yerine karanlığı sevdiler. Çünkü yaptıkları işler kötüydü.


Y ri Dios can xutek pe ri Jesucristo, Ajaf kiche (kixin) konojel riche (rixin) chi xutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri niyaˈo chukaˈ uxlanibel cˈuˈx. Y xorutzijoj chique ri kech aj Israel. 	 Tanrının, herkesin Rabbi olan İsa Mesih aracılığıyla esenliği müjdeleyerek İsrailoğullarına ilettiği bildiriden haberiniz vardır.


Y tek ri Jesús ruchˈajon chic cˈa caken ri rudiscípulos, xberucˈamaˈ chic cˈa pe ri tziek ri relesan ca chrij, xbetzˈuyeˈ chic pa mesa y xubij cˈa: ¿Xkˈax chiwech achique ruma tek riyin xinchˈej ri iwaken? 	 Onların ayaklarını yıkadıktan sonra giyinip yine sofraya oturdu. ‹‹Size ne yaptığımı anlıyor musunuz?›› dedi.


Y ri Jesús xubij chique: Ri oconek ruqˈuexel nuway riyin ya cˈa ri nben ri nrajoˈ ri yin takayon pe y nqˈuis ca rubanic ronojel ri rusamaj ri ruchilaben pe chuwe. 	 İsa, ‹‹Benim yemeğim, beni gönderenin isteğini yerine getirmek ve Onun işini tamamlamaktır›› dedi.


Y riche (rixin) cˈa chi nrachibilaj el ri kachˈalal Tito, tek xtibe iwuqˈui, nikatek el jun kachˈalal riqˈui. Ri kachˈalal riˈ ya cˈa ri jabel etamatel ruwech cuma quinojel ri iglesias, ruma jabel samajnek chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Müjdeyi yayma çabalarından ötürü bütün kiliselerce övülen bir kardeşi de onunla birlikte gönderiyoruz.


Xu (xe wi) tzij niquibij chiquij nicˈaj chic y yeyokˈon. Niquetzelaj ri Dios. Nikˈax ruwiˈ niquiben ruma niquinaˈ chi cˈo quikˈij. Sibilaj niquinimirisaj quiˈ. Ronojel kˈij niquichˈob achique rubanic ri etzelal ri nicajoˈ niquiben. Ma niquinimaj ta quitzij ri quiteˈ quitataˈ. 	 Dedikoducu, yerici, Tanrıdan nefret eden, küstah, kibirli, övüngen, kötülük üreten, anne baba sözü dinlemeyen, anlayışsız, sözünde durmaz, sevgiden yoksun, acımasız insanlardır.


Y Riyaˈ xubij cˈa: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri nim rukˈij. Ri achi riˈ xbe cˈa pa jun chic ruwachˈulef ri cˈanej cˈo wi, riche (rixin) chi ntoc pe rey. Y cˈacˈariˈ nitzolin chic pe. 	 Bu nedenle İsa şöyle dedi: ‹‹Soylu bir adam, kral atanıp dönmek üzere uzak bir ülkeye gitti.


Y chikajujunal tikacanoj cˈa achique rubanic nikaben riche (rixin) chi nikatolaˈ kiˈ konojel, riche (rixin) chi más ta nalex pa tak kánima chi yojajowan, y riche (rixin) chukaˈ chi más ta na nikaben ri utzil. 	 Birbirimizi sevgi ve iyi işler için nasıl gayrete getirebileceğimizi düşünelim.


Y chique ri winek ri xa ma ye israelitas ta ri quiniman chic, xkatek yan cˈa el jun wuj quiqˈui riche (rixin) chi xkabij el chique chi ma rajawaxic ta chi niquiben ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, xaxu (xaxe wi) xkabij el chique chi ma tiquitij ta tiˈij riche (rixin) jun chicop ri xcamisex riche (rixin) chi xtzuj (xsuj) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, chi ma tiquitij ta quicˈ, ni man cˈa chukaˈ tiquitij ta tiˈij quiche (quixin) ri chicop ri xa xejitzˈex chiquikul, chukaˈ ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma tiquicanolaˈ ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun, xechaˈ chare. 	 Öteki uluslardan olan imanlılara gelince, biz onlara, putlara sunulan kurbanların etinden, kandan, boğularak öldürülen hayvanlardan ve fuhuştan sakınmalarını öngören kararımızı yazmıştık.››


Cˈo chukaˈ kiqˈui ri chˈabel ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri can nucukubaˈ kacˈuˈx. Y yariˈ ri can tiyaˈ ixquin chare ruma can nuben achiˈel jun kˈakˈ ri nisakirisan pa jun kˈekuˈm cˈa ya tek xtisaker chkawech, achiˈel tek ntel pe ri nimachˈumil riche (rixin) rusekeric, queriˈ xtuben ri sakil pa tak kánima. 	 Peygamberlerin sözleri bizim için daha büyük kesinlik kazandı. Gün ağarıp sabah yıldızı yüreklerinizde doğuncaya dek, karanlık yerde ışık saçan çıraya benzeyen bu sözlere kulak verirseniz, iyi edersiniz.


Y ruma chi xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo, rumariˈ tek Riyaˈ yoj rucusan apo chupan ri rutzil ri Dios y wacami cof yojcˈo chupan. Y can yojquicot ruma koyoben chic ri kˈij tek junan xkojcˈojeˈ riqˈui ri Dios ri cˈo rukˈij rucˈojlen. 	 İçinde bulunduğumuz bu lütfa Mesih aracılığıyla, imanla kavuştuk ve Tanrının yüceliğine erişmek umuduyla övünüyoruz.


Xa yacˈa chi cˈo jubaˈ yixtajin chubanic ri ma nika ta chinuwech. Ruma yecˈo nicˈaj chicojol ri ma niquiyaˈ ta ca rubanic ri chˈabel ri xerucˈut ca ri Balaam chuwech ri Balac, ri xa man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. Ruma ri Balaam xubij chare ri Balac chi tubanaˈ chique ri israelitas chi yetzak pa mac, achiˈel tek niquitij cosas ri xa yetzujun (yesujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek y achiˈel chukaˈ tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 Ne var ki, birkaç konuda sana karşıyım: Aranızda Balamın öğretisine bağlı olanlar var. Putlara sunulan kurbanların etini yemeleri, fuhuş yapmaları için İsrailoğullarını ayartmayı Balaka öğreten Balamdı.


Jabel ruwaquikˈij ri can ninum y nicˈat cánima chrij ri chojmilaj cˈaslen riqˈui ri Dios, ruma ri Dios xtuben cˈa chique chi xtichˈuchˈuˈ ka ri cánima. 	 Ne mutlu doğruluğa acıkıp susayanlara! Çünkü onlar doyurulacaklar.


Riyoj ya cˈa ri xkatzˈet y ri xkacˈaxaj yariˈ ri nikatzijoj chiwe, riche (rixin) chi riyix y riyoj junan kawech nikaben, y can kitzij wi chi junan kawech nikaben riqˈui ri Tataˈixel y riqˈui ri Jesucristo ri Rucˈajol. 	 Evet, sizin de bizlerle paydaşlığınız olsun diye gördüğümüzü, işittiğimizi size duyuruyoruz. Bizim paydaşlığımız da Babayla ve Oğlu İsa Mesihledir.


Cˈacˈariˈ Riyaˈ xucˈut cˈa chukaˈ chiquiwech ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios, chi ri rachoch ri Dios xa can jay riche (rixin) niban wi oración. Rumariˈ Riyaˈ xubij chique ri winek: ¿La ma tzˈibatal ta cˈa ca chupan ri ruchˈabel ri Dios chi ri wachoch, can jay riche (rixin) chi niquiben wi orar quinojel winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef? Yacˈa riyix xa achiˈel jul quiche (quixin) alekˈomaˈ ibanon chare, xchaˈ ri Jesús. 	 Halka öğretirken şunları söyledi: ‹‹ ‹Evime, bütün ulusların dua evi denecek› diye yazılmamış mı? Ama siz onu haydut inine çevirdiniz.››


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Riyin nbij cˈa chi riyix jabel iwetaman chi re waweˈ chochˈulef, ri yaˈon kˈatbel tzij pa quikˈaˈ, yeriˈ ri yecˈo pa quiwiˈ ri winek, y ruma chi can cˈo quikˈatbel tzij pa quiwiˈ ri winek, rumariˈ niquinaˈ chi can yecˈa riyeˈ ri ye cajaf ri winek. Xa can xu (xe) wi cˈa ri cˈo quikˈij ri yebin ri cˈo chi niban. 	 İsa onları yanına çağırıp şöyle dedi: ‹‹Bilirsiniz ki, ulusların önderleri sayılanlar, onlara egemen kesilir, ileri gelenleri de onlara ağırlıklarını hissettirirler.


Y can yacˈariˈ tek xubij: Riyin ntzˈet chi la caj jakel y ntzˈet ri Jesús ri Cˈajolaxel ri xoˈalex ka chkacojol cˈo pa rajquikˈaˈ ri Dios, xchaˈ. 	 ‹‹Bakın›› dedi, ‹‹Göklerin açıldığını ve İnsanoğlunun Tanrının sağında durmakta olduğunu görüyorum.››


Can ticˈamaˈ cˈa inaˈoj chrij ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ. Tek can yeraxer cˈa pe ri rukˈaˈ y niquichop yeqˈuiy pe ri ruxak, etaman cˈa riˈ chi ya xa nikˈax yan rukˈijul ri sakˈij. 	 ‹‹İncir ağacından ders alın! Dalları filizlenip yaprakları sürünce, yaz mevsiminin yakın olduğunu anlarsınız.


Yacˈariˈ tek ri Simón xubij chare ri Jesús: Tijonel, riyoj junakˈaˈ xojcˈaseˈ riche (rixin) chi xekacanoj car, y xa majun xkachop. Pero ruma cˈa chi can yit cˈa riyit yabin chi nikayaˈ ka re yaˈl chapabel car pa yaˈ, can nikayaˈ cˈa ka, xchaˈ. 	 Simun şu karşılığı verdi: ‹‹Efendimiz, bütün gece çabaladık, hiçbir şey tutamadık. Yine de senin sözün üzerine ağları atacağım.››


Yacˈa riyit, tek naben jun nimakˈij, queˈasiqˈuij (queˈawoyoj) ri pobres, ri winek ri cut quikˈaˈ o cut caken, ri ye cojos y ri moyiˈ. 	 Ama ziyafet verdiğin zaman yoksulları, kötürümleri, sakatları, körleri çağır.


Wi junan cˈa kawech awuqˈui, tacˈuluˈ cˈa jabel ri Onésimo, can achiˈel ta yinacˈul riyin. 	 Bu nedenle, eğer beni yoldaşın sayıyorsan, kendisini beni kabul eder gibi kabul et.


Matiox chare ri Dios chi ri Kajaf Jesucristo xirucol. Ruma chi man ta ri Jesucristo, can ta cˈa yin jun na rusamajel ri ruley ri mac, ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui. Y riˈ astapeˈ can cˈo ri raybel wuqˈui riche (rixin) chi yin ta jun rusamajel ri ruley ri Dios. 	 Rabbimiz İsa Mesih aracılığıyla Tanrı'ya şükürler olsun! Sonuç olarak ben aklımla Tanrı'nın Yasası'na, ama benliğimle günahın yasasına kulluk ediyorum.


Y ri aj kˈatbel tak tzij ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef ri xekˈolotej pa rukˈaˈ ri tinamit Babilonia riche (rixin) chi xeka pa mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, y ri xeka chupan ri itzel tak cˈaslen ri acuchi (achique) xquisachalaˈ wi quirajil. Xticokˈej y xtiquibisoj cˈa ruwech ri tinamit riˈ tek xtiquitzˈet ri sib nijoteˈ chicaj, ruma can ntajin rucˈatic. 	 ‹‹Kendisiyle fuhuş yapan ve sefahatte yaşayan dünya kralları onu yakan ateşin dumanını görünce onun için ağlayıp dövünecekler.


Ri can cˈo ri nuchˈabel pa ránima y can yeruben wi ronojel ri pixaˈ ri yenbij, can yirajoˈ wi cˈa riˈ. Y ri can yirajoˈ riyin, can xtajowex cˈa ruma ri Nataˈ, y riyin chukaˈ can xtinwajoˈ y xtinkˈalajsaj wiˈ chuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Kim buyruklarımı bilir ve yerine getirirse, işte beni seven odur. Beni seveni Babam da sevecektir. Ben de onu seveceğim ve kendimi ona göstereceğim.››


Y kas xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen ri Katataˈ Dios, riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Babamız Tanrıya sonsuzlara dek yücelik olsun! Amin.


Yacˈa ri Ajaf Jesucristo xubij chuwe: Cabiyin cˈa, ruma can yatintek cˈa el pa tak tinamit ri nej yecˈo wi, riche (rixin) chi nbeˈatzijoj ri nuchˈabel chique ri winek ri xa ma ye israelitas ta, xchaˈ chuwe, xchaˈ ri Pablo chique ri rech aj Israel. 	 ‹‹Rab bana, ‹Git› dedi, ‹Seni uzaktaki uluslara göndereceğim.› ››


Tek yetzolin cˈa pe ri pa tak cˈaybel, wi ma niquichˈajchˈojsaj ta quiˈ, can ma yewaˈ ta. Y cˈo cˈa nicˈaj chic ri ye quibin ca ri catiˈt quimamaˈ ri yequibanalaˈ, achiˈel ri achique rubanic ri quijoskˈixic ri kumbel tak yaˈ, ri xára, ri chˈichˈ tak lek y ri achique chukaˈ rujoskˈixic niquiben chare ri quiwarabel. 	 Çarşıdan dönünce de, yıkanmadan yemek yemezler. Ayrıca kâse, testi ve bakır kapların yıkanmasıyla ilgili başka birçok töreye de uyarlar.


Tatzˈibaj cˈa chukaˈ el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Filadelfia, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri can yin lokˈolaj wi, ri yin kitzij y ri yin ucˈuayon chukaˈ ri llave riche (rixin) ri David, llave ri tek nujek can majun ri nitzˈapin ta y tek nutzˈapij majun ri nijako ta, nbij cˈa: 	 ‹‹Filadelfyadaki kilisenin meleğine yaz. Kutsal ve gerçek olan, Davutun anahtarına sahip olan, açtığını kimsenin kapayamadığı, kapadığını kimsenin açamadığı kişi şöyle diyor:


Queriˈ chukaˈ ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ye caˈiˈ achiˈaˈ ri quichapon cˈa bey chi yebe pa jun aldea. Pero ruma chi ri Jesús jun wi chic nitzuˈun tek xucˈut riˈ chiquiwech, rumariˈ ma chanin ta cˈa xquetamaj ruwech. 	 Bundan sonra İsa kırlara doğru yürümekte olan öğrencilerinden ikisine değişik bir biçimde göründü.


Y ri Jesús xuyaˈ chic cˈa ri rukˈaˈ chrij ri runakˈ tak ruwech ri achi y xuben cˈa chare chi xtzuˈun chic apo jun bey. Y yacˈariˈ tek ri achi xtzuˈun chic jun bey achiˈel ri rubanon ca. Can jabel cˈa yerutzuˈ ronojel ri yecˈo chi nej chi nakaj. 	 Sonra İsa ellerini yeniden adamın gözleri üzerine koydu. Adam gözlerini açtı, baktı; iyileşmiş ve her şeyi açık seçik görmeye başlamıştı.


Riyoj can sibilaj xixkalokˈokˈej, achiˈel nuben jun teˈej quiqˈui ri tak ral, can cˈo quiqˈui, yerajoˈ y jabel yeruqˈuiytisaj. 	 Mesihin elçileri olarak size ağırlığımızı hissettirebilirdik. Ama çocuklarını bağrına basan bir anne gibi size şefkatle davrandık.


Y tek ri Judas Iscariote ruqˈuison chic cˈa ka ri juwechˈ caxlan wey riˈ, can xoc wi cˈa ri Satanás pa ránima. Cˈacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare: Ri achˈobon chic chi naben, tabanaˈ cˈa chanin, xchaˈ el chare. 	 Yahuda lokmayı alır almaz Şeytan onun içine girdi. İsa da ona, ‹‹Yapacağını tez yap!›› dedi.


Riyaˈ majun cˈa ri xubij ta chique ri winek chi man ta xerucusaj cˈambel tak tzij. Yacˈa tek ri Jesús nicanaj ca ruyon quiqˈui ri rudiscípulos, Riyaˈ can nukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri achique ntel wi chi tzij ri cˈambel tak tzij. 	 Benzetme kullanmadan onlara hiçbir şey anlatmazdı. Ama kendi öğrencileriyle yalnız kaldığında, onlara her şeyi açıklardı.


Y cˈo chic cˈa jun ri xbin chare ri Jesús: Ajaf, riyin nwajoˈ yatintzekelbej. Pero nabey, tayaˈ cˈa kˈij chuwe riche (rixin) chi yibechˈo na ca chique ri nteˈ nataˈ y chique ri ye wachˈalal, xchaˈ. 	 Bir başkası, ‹‹Ya Rab›› dedi, ‹‹Senin ardından geleceğim ama, izin ver, önce evimdekilerle vedalaşayım.››


Y xabachique cˈa winek ri nacˈaxan re chˈabel re xinbij ka, y xa ma nuben ta ri nbij chare, can junan cˈa riqˈui ri jun nacanic achi ri xuben jun rachoch pa ruwiˈ sanayiˈ. 	 Bu sözlerimi duyup da uygulamayan herkes, evini kum üzerine kuran budala adama benzer.


Y ri winek ri yecˈo cˈa apo riqˈui ri Juan, can coyoben cˈa chi ri Juan nubij ta chique chi achique cˈa riˈ riyaˈ, ruma riyeˈ niquibilaˈ cˈa pa tak cánima chi riqˈui jubaˈ chi ri Juan yariˈ ri Cristo. 	 Halk umut içinde bekliyordu. Yahyayla ilgili olarak herkesin aklında, ‹‹Acaba Mesih bu mu?›› sorusu vardı.


Can riqˈui cˈa ronojel wánima xintzekelbej ri quicostumbre ri ye wech aj Israel, rumacˈariˈ tek xenwetzelaj ri quiniman chic ri Jesucristo ri nibix iglesia chique; xinben chique chi xquitij pokon, ruma riyin xinchˈob chi rusamaj ri Dios ri nben. Xinchˈob chi can choj wi ri nucˈaslen, ruma can xintij wi nukˈij chi xinben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 Gayret derseniz, kiliseye zulmeden biriydim. Yasaya dayanan doğruluk derseniz, kusursuzdum.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri xkˈax, y ri aj kˈatbel tzij ma xrajoˈ ta xutoˈ ri ixok riˈ chuwech ri rucˈulel. Pero jun kˈij ri aj kˈatbel tzij riˈ xuchˈob cˈa ka pa ránima: Astapeˈ riyin ma nnimaj ta ri Dios, ni majun chukaˈ quejkalen ri winek chinuwech, 	 ‹‹Yargıç bir süre ilgisiz kaldı. Ama sonunda kendi kendine, ‹Ben her ne kadar Tanrıdan korkmaz, insana saygı duymazsam da, bu dul kadın beni rahatsız ettiği için hakkını alacağım. Yoksa sürekli gelip beni canımdan bezdirecek› dedi.››


Jun soldado tek cˈo pa cuartel, riyaˈ ma ntel ta el riche (rixin) chi nberubanaˈ jun chic rusamaj, ruma nicˈatzin chi nicˈojeˈ chiriˈ riche (rixin) chi nuben ri bin chare, y can cˈo chi nunimaj rutzij ri ucˈuayon quiche (quixin). 	 Askerlik yapan kişi günlük yaşamla ilgili işlere karışmaz; kendisini askerliğe çağıranı hoşnut etmeye çalışır.


Oxmul cˈa ri xbitej queriˈ, y yacˈariˈ tek ri nimalaj achiˈel tziek riˈ xtzolin chic el chicaj. 	 Bu, üç kez tekrarlandı. Sonra çarşafı andıran nesne hemen göğe alındı.


Y xabachique ta na jay ri yixapon wi pa jun tinamit, chiriˈ quixcˈojeˈ wi ka. Xa can cˈa ya tek yixel pe chupan ri tinamit riˈ, cˈacˈariˈ utz chi niyaˈ ca ri jay ri xixcˈojeˈ wi. 	 Hangi eve girerseniz, kentten ayrılıncaya dek orada kalın.


Y ri María Magdalena, can xbe na wi quiqˈui ri discípulos, riche (rixin) chi xberuyaˈ rutzijol chique chi xutzˈet ri Ajaf Jesús, y riche (rixin) chukaˈ chi xberuyaˈ rutzijol chique ri bin el chare ruma ri Jesús. 	 Mecdelli Meryem öğrencilerin yanına gitti. Onlara, ‹‹Rabbi gördüm!›› dedi. Sonra Rabbin kendisine söylediklerini onlara anlattı.


Y queriˈ xuben ri Dios riche (rixin) chi majun cˈa winek ri nicowin ta nunimirisaj riˈ chuwech Riyaˈ. 	 Öyle ki, Tanrının önünde hiç kimse övünemesin.


Y wi nikabij chi junan chic kawech riqˈui ri Dios, y xa kacˈuan jun cˈaslen riche (rixin) ri kˈekuˈm, ma kitzij ta cˈa ri nikabij chi junan kawech riqˈui ri Dios, y xa ma nikaben ta ri kitzij. 	 Onunla paydaşlığımız var deyip de karanlıkta yürürsek, yalan söylemiş, gerçeğe uymamış oluruz.


Wachˈalal, tek xicˈojeˈ iwuqˈui majun modo xixintijoj ta achiˈel xentijoj ri nicˈaj chic kachˈalal ri ye ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Ruma riyix xa ya ri iraybel ri niben y ma can ta yix qˈuiyinek chupan ri ruchˈabel ri Cristo, xa cˈa yix achiˈel acˈalaˈ. Y rumariˈ cˈo nicˈaj chic tijonic ma xinyaˈ ta chiwe. 	 Kardeşler, ben sizinle ruhsal kişilerle konuşur gibi konuşamadım. Benliğe uyanlarla, Mesihte henüz bebeklik çağında olanlarla konuşur gibi konuştum.


Ruma xa ta riyin yinapon chilaˈ iwuqˈui riyix wachˈalal, y pa jun chic chˈabel yibechˈo wi iwuqˈui ri xa ma ichˈabel ta, ¿la cˈo ta cami utz ri nucˈom pe chiwe? Majun, ruma ma nikˈax ta chiwech. Pero wi pan ichˈabel riyix yichˈo wi y nkˈalajsaj cˈa ri nibix chuwe ruma ri Dios, can cˈo wi utz ri nucˈom pe chiwe. Y queriˈ chukaˈ wi yixintijoj, riyix cˈo niwetamaj; o wi nkˈalajsaj ta chiwe ri xbix chuwe ruma ri Dios; o ncˈut ri ruchˈabel ri Dios chiwech, ronojel riˈ can cˈo nicˈatzin wi chiwe. 	 Şimdi kardeşlerim, yanınıza gelip dillerle konuşsam, ama size bir vahiy, bir bilgi, bir peygamberlik sözü ya da bir öğreti getirmesem, size ne yararım olur?


Riyin can ma yitaneˈ ta cˈa chi nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix; ruma ri rutzil ri ruyaˈon chiwe. Xaxu (xaxe wi) cˈa ruma ri Cristo Jesús tek nicˈul ri utzil riˈ. 	 Tanrının Mesih İsada size bağışladığı lütuftan ötürü sizin için her zaman Tanrıma şükrediyorum.


Y ri tzij riˈ ma xkˈax ta chiquiwech ri discípulos, ruma ma yaˈon ta kˈij chique chi nikˈax chiquiwech, y riyeˈ niquixibij cˈa quiˈ niquicˈutuj chare ri Jesús chi achique ri xubij chique. 	 Onlar bu sözü anlamadılar. Sözü kavramasınlar diye anlamı kendilerinden gizlenmişti. Üstelik İsaya bu sözle ilgili soru sormaktan korkuyorlardı.


Xaben cˈa chukaˈ chake chi xoj‑oc reyes y sacerdotes riche (rixin) ri Katataˈ Dios, y junan xkojkˈato tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. 	 Onları Tanrımızın hizmetinde Bir krallık haline getirdin, Kâhinler yaptın. Dünya üzerinde egemenlik sürecekler.››


Re chˈaculaj cˈa re kacˈuan wacami xaxu (xaxe wi) cˈa chuwech re ruwachˈulef nicˈatzin wi chake, pero riche (rixin) chi yojbe chilaˈ chicaj, nicˈatzin jun chˈaculaj riche (rixin) chilaˈ chicaj chake. Ri chˈaculaj caminek chic y nbemuk ca, jun chˈaculaj ri cˈa riche (rixin) na re ruwachˈulef, pero tek xticˈastej el, can jun chˈaculaj ri can riche (rixin) chic chilaˈ chicaj. 	 Doğal beden olarak gömülür, ruhsal beden olarak diriltilir. Doğal beden olduğu gibi, ruhsal beden de vardır.


Ri rucˈajol ri Abraham ri xalex riqˈui ri raj icˈ, xalex achiˈel yeˈalex xabachique acˈalaˈ. Yacˈa ri jun chic rucˈajol ri Abraham ri xalex riqˈui ri kas kitzij chi rixjayil, xalex ruma can ya ri Dios ri tzujuyun (sujuyun) pe chare. 	 Köle kadından olan olağan yoldan, özgür kadından olansa vaat sonucu doğdu.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Ruma cˈa chi riyix ma xixcowin ta xibij chuwe, queriˈ cˈa chukaˈ riyin ma xtinbij ta chiwe achique yayon kˈatbel tzij pa nukˈaˈ chi yicowin yenbanalaˈ quereˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa da onlara, ‹‹Ben de size bunları hangi yetkiyle yaptığımı söylemeyeceğim›› dedi.


Re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe, ma ye riche (rixin) ta chic cˈa re ruwachˈulef, achiˈel riyin. Riyin ma yin riche (rixin) ta chukaˈ re ruwachˈulef. 	 Ben dünyadan olmadığım gibi, onlar da dünyadan değiller.


Y tek xquinapon, yix cˈa riyix ri xquixbin achique kachˈalal xqueˈucˈuan ri ofrenda riche (rixin) chi yeˈitoˈ ri kachˈalal pa Jerusalem. Xtintzˈibaj cˈa el jun wuj y xtinyaˈ el chique ri kachˈalal riche (rixin) chi nikˈalajin chi ye riyeˈ ri xeˈichaˈ el ruma can cukul wi icˈuˈx quiqˈui. Y yecˈa kachˈalal riˈ ri xquentek el. 	 Oraya vardığımda, bağışlarınızı götürmek üzere uygun gördüğünüz kişileri tanıtıcı mektuplarla Yeruşalime göndereceğim.


Yacˈariˈ tek ri Pablo xbeka pe y xjupeˈ chrij ri ruchˈacul ri ti cˈajol riˈ, y xukˈetej. Y xubij cˈa chique ri kachˈalal: Ma tixibij ta iwiˈ. Re ti cˈajol reˈ xa xcˈastej pe. 	 Aşağı inen Pavlus delikanlının üzerine kapanıp onu kucakladı. ‹‹Telaşlanmayın, yaşıyor!›› dedi.


can jabel ruwarukˈij ri mozo riˈ, ruma ntajin chubanic ri samaj tek noˈilitej ruma ri rupatrón. 	 Efendisi eve döndüğünde işinin başında bulacağı o köleye ne mutlu!


Y ri kˈopoj riˈ, qˈuiy cˈa kˈij ri queriˈ xuben. Y ri Pablo xicˈo rucˈuˈx. Rumariˈ riyaˈ xupiscolij riˈ, y xubij cˈa chare ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri kˈopoj: Pa rubiˈ cˈa ri Jesucristo nbij cˈa chawe chi catel el riqˈui re kˈopoj reˈ, xchaˈ ri Pablo. Y ri itzel espíritu riˈ can yacˈariˈ tek xuyaˈ ca ri kˈopoj. 	 Ve günlerce sürdürdü bunu. Sonunda, bundan çok rahatsız olan Pavlus arkasına dönerek ruha, ‹‹İsa Mesihin adıyla, bu kızın içinden çıkmanı buyuruyorum›› dedi. Ruh hemen kızın içinden çıktı.


Wi cˈo jun kachˈalal achi ti riˈj chic ri nimacun, man cˈa tabij ta chare riqˈui cowilaj tak chˈabel. Xa tabij chare riqˈui utzilaj tak chˈabel. Tabanaˈ chare chi achiˈel ta xa can atataˈ. Y queriˈ chukaˈ tabanaˈ quiqˈui ri cˈa ye cˈajolaˈ na, tabanaˈ chique chi can ye achiˈel awachˈalal. 	 Yaşlı adama çıkışma, babanmış gibi yol göster. Genç erkeklere kardeşinmiş gibi, yaşlı kadınlara annenmiş gibi, genç kadınlara tam bir yürek temizliğiyle kızkardeşinmiş gibi yol göster.


Y rumacˈariˈ nbij chiwe chi queˈiyaˈ ca re achiˈaˈ reˈ. Ruma wi xa quinaˈoj winek ri yetajin chubanic, xa xtichuptej ruwech. 	 Şimdi size şunu söyleyeyim: Bu adamlarla uğraşmayın, onları rahat bırakın! Çünkü bu girişim, bu hareket insan işiyse, yok olup gidecektir.


Ruma re achi reˈ, xa yareˈ ri aj samajel chrij cheˈ, ral ri María, cachˈalal ri Jacobo, ri José, ri Judas y ri Simón. Y ri ye ranaˈ xa yecˈo chkacojol, xechaˈ. Rumariˈ ri winek can ma xquinimaj ta ri Jesús, ruma Riyaˈ aj chiriˈ pa quitinamit. 	 Meryemin oğlu, Yakup, Yose, Yahuda ve Simunun kardeşi olan marangoz değil mi bu? Kızkardeşleri burada, aramızda yaşamıyor mu?›› Ve gücenip Onu reddettiler.


Wachˈalal, riyix can iwetaman achique nubij ri ley ri xuyaˈ ri Dios, y chukaˈ iwetaman chi jun winek xaxu (xaxe wi) tek cˈa qˈues na, cˈo chuxeˈ rutzij ri ley riˈ. 	 Bilmez misiniz ki, ey kardeşler -Kutsal Yasayı bilenlere söylüyorum- Yasa insana ancak yaşadığı sürece egemendir?


Y riyin nbij chi riyix iwetaman ri xbanatej tek ma xuben ta job oxiˈ junaˈ riqˈui nicˈaj, pa rutiempo ri profeta Elías ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Can kitzij wi chi sibilaj ye qˈuiy ri ixokiˈ ye malcaniˈ yecˈo waweˈ pan Israel ri tiempo riˈ, tek xpe nimalaj wayjal chuwech ronojel re karuwachˈulef. 	 Yine size gerçeği söyleyeyim, gökyüzünün üç yıl altı ay kapalı kaldığı, bütün ülkede korkunç bir kıtlığın baş gösterdiği İlyas zamanında İsrailde çok sayıda dul kadın vardı.


Y ri ye caˈiˈ discípulos ri ye rucˈajol ri achi ri Zebedeo rubiˈ, xejel apo riqˈui ri Jesús, cachibilan ri quiteˈ. Y ri quiteˈ xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri Jesús riche (rixin) chi nucˈutuj jun utzil chare. 	 O sırada Zebedi oğullarının annesi oğullarıyla birlikte İsaya yaklaştı. Önünde yere kapanarak kendisinden bir dileği olduğunu söyledi.


Yacˈa ri katiˈt kamamaˈ xquicˈutuj rey riche (rixin) chi nikˈato tzij pa quiwiˈ. Y ri Dios can xuyaˈ wi cˈa jun rey pa quiwiˈ ri xubiniˈaj Saúl, ri rucˈajol jun achi ri Cis rubiˈ. Ri rey Saúl cawinek junaˈ cˈa xkˈato tzij pa quiwiˈ ri katiˈt kamamaˈ. Y riyaˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri Benjamín. 	 Halk bir kral isteyince, Tanrı onlar için Benyamin oymağından Kiş oğlu Saulu yetiştirdi. Saul kırk yıl krallık yaptı.


Riyit awetaman chi quinojel ri kachˈalal ri yecˈo pa tak tinamit riche (rixin) ri Asia yin quiyaˈon chic ca. Can achiˈel xquiben ri kachˈalal Figelo y ri Hermógenes, can queriˈ chukaˈ xquiben riyeˈ. 	 Biliyorsun, Asya İlindekilerin hepsi beni terk edip gittiler. Figelosla Hermogenis de bunlardandır.


Y ri quichˈacul xquecˈojeˈ ca ri pa nimabey riche (rixin) ri nimalaj tinamit. Tinamit ri acuchi (achique) xcamisex wi chuwech ri cruz ri Kajaf Jesucristo, tinamit ri nibix chukaˈ achiˈel Sodoma chare y nibix chukaˈ achiˈel Egipto chare. 	 Cesetleri, simgesel olarak Sodom ve Mısır diye adlandırılan büyük kentin anayoluna serilecek. Onların Rabbi de orada çarmıha gerilmişti.


y niquibixaj cˈa jun cˈacˈacˈ bix chuwech apo ri lokˈolaj chˈaquet ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri Dios y ri acuchi (achique) yecˈo wi ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij y ri ye cajiˈ ri sibilaj qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo. Y jun cˈacˈacˈ bix cˈa ri niquibixaj. Y can majun cˈa chukaˈ ri nicowin ta netaman ri bix riˈ, xa can xu (xe) wi cˈa ri ciento cuarenta y cuatro mil ri ye colotajnek chic el chuwech ri ruwachˈulef. 	 Bu 144 000 kişi, tahtın önünde, dört yaratığın ve ihtiyarların önünde yeni bir ezgi söylüyordu. Yeryüzünden satın alınmış olan bu kişilerden başka kimse o ezgiyi öğrenemedi.


Wi cˈo ta jun achi ri ma israelita ta y ma banon ta ri circuncisión chare, y nuben ri nubij chupan ri ley, chuwech ri Dios achiˈel xa ta can banon ri circuncisión chare, astapeˈ ma banon ta. 	 Bu nedenle, sünnetsizler Yasanın buyruklarına uyarsa, sünnetli sayılmayacak mı?


Ri ley ri xuyaˈ ri Dios chare ri Moisés, ¿la riche (rixin) cami chi xuyoj ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios? Ma que ta riˈ. Y wi ta ri ley xcowin ta chi xuyaˈ cˈaslen, ya ta ri ley riˈ ri nibano chake chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 Öyleyse Kutsal Yasa Tanrının vaatlerine aykırı mıdır? Kesinlikle hayır! Çünkü yaşam sağlayabilen bir yasa verilseydi, elbette insanlar yasayla aklanırdı.


Can chiˈijujunal cˈo cˈa jun samaj ri yatajnek pe chiwe, ruma ri nimalaj rutzil ri Dios. Rumariˈ can tikabanaˈ cˈa ri samaj ri yatajnek pe chake ruma ri Dios, riche (rixin) chi yekatoˈ ri nicˈaj chic ri quiniman ri Dios. Koj‑oc cˈa utzilaj tak samajel riche (rixin) chi nikaben ri qˈuiy ruwech chi samaj ri ruyaˈon pe ri Dios chake. 	 Her biriniz hangi ruhsal armağanı aldıysanız, bunu Tanrının çok yönlü lütfunun iyi kâhyaları olarak birbirinize hizmet etmekte kullanın.


Wacami riyoj xa junan cˈa kabanic riqˈui ri nabey achi ri xban riqˈui ulef, pero xtapon jun kˈij tek xkoj‑oc el achiˈel ri Cristo ri can aj chilaˈ chicaj. 	 Bizler topraktan olana nasıl benzediysek, göksel olana da benzeyeceğiz.


Y wi riyoj xkatic pa tak iwánima ri ruchˈabel ri Dios ri ma niqˈuis ta, ¿La qˈuixbel cami chi riyoj nikacˈul jun cosa ri xa niqˈuis? 	 Aranıza ruhsal tohumlar ektiysek, sizden maddesel bir harman biçmemiz çok mu?


Rumacˈariˈ ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe, ya que ma jane yinapon ta iwuqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ma nicˈatzin ta yichapon chiwe tek xquinapon iwuqˈui, ma rajawaxic ta ncusaj ri kˈatbel tzij ri ruyaˈon ri Ajaf pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yichapon chiwe. Ri kˈatbel tzij riˈ can ruyaˈon ri Ajaf pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yixintoˈ chi yixqˈuiy chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios, y ma riche (rixin) ta chi yixintzˈilaˈ. 	 Rabbin yıkmak değil, geliştirmek için bana verdiği yetkiyi yanınıza geldiğimde sert biçimde kullanmak zorunda kalmayayım diye, bunları aranızda değilken yazıyorum.


Ri apóstoles can riqˈui ruchukˈaˈ ri Dios niquitzijoj chi xcˈastej pe ri Ajaf Jesús chiquicojol ri caminakiˈ, y nim ri rutzil ri Dios cˈo pa quiwiˈ quinojel. 	 Elçiler, Rab İsanın ölümden dirildiğine çok etkili bir biçimde tanıklık ediyorlardı. Tanrının büyük lütfu hepsinin üzerindeydi.


Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Pedro: Jun capitán Cornelio rubiˈ yoj rutakon cˈa pe chiˈasiqˈuixic (chiˈawoyoxic). Y ri achi cˈa riˈ jun achi choj rucˈaslen, jun achi ri nuxibij riˈ chi nimacun chuwech ri Dios. Y quinojel ri winek israelitas sibilaj nicajoˈ, y jabel yechˈo chrij. Y cˈo cˈa jun lokˈolaj ángel ri xochˈo riqˈui ri Cornelio, y ri ángel riˈ xubij ca chare chi yarusiqˈuij (yaroyoj) riyit, riche (rixin) chi nracˈaxaj ri achique xtabij chare. Rumacˈariˈ xojpe chiˈasiqˈuixic (chiˈawoyoxic). Queriˈ xquibij ri achiˈaˈ ri ye takon el. 	 ‹‹Doğru ve Tanrıdan korkan, bütün Yahudi ulusunca iyiliğiyle tanınan, Kornelius adında bir yüzbaşı var›› dediler. ‹‹Kutsal bir melek ona, seni evine çağırtıp senin söyleyeceklerini dinlemesini buyurdu.››


Xpe cˈa ri María ranaˈ ri Lázaro, xberucˈamaˈ cˈa pe jun libra akˈom ri jubul ruxlaˈ ri nardo rubiˈ, ri sibilaj jotol rajel y xuyaˈ chrij raken ri Jesús y xerusulaˈ ca riqˈui ri rusmal tak ruwiˈ. Y ri jay riˈ can xnoj cˈa riqˈui ri ruxlaˈ ri akˈom riˈ. 	 Meryem, çok değerli saf hintsümbülü yağından yarım litre kadar getirerek İsanın ayaklarına sürdü ve saçlarıyla ayaklarını sildi. Ev yağın güzel kokusuyla doldu.


Pero ri winek ri quimolon apo quiˈ, riqˈui cˈa quichukˈaˈ xquirek apo quichiˈ y xquibij: ¡Ticamisex! ¡Ticamisex! ¡Ticamisex chuwech cruz! xechaˈ apo. Y ri Pilato xubij cˈa chique: ¿Ya ri i‑Rey ri niwajoˈ chi ntek rucamisaxic chuwech cruz? Pero ri achiˈaˈ principaliˈ tak sacerdotes xa xquibij cˈa apo: Majun chic jun ka‑rey riyoj. Xaxu (xaxe) wi ri César, xechaˈ. 	 Onlar, ‹‹Yok et Onu! Yok et, çarmıha ger!›› diye bağrıştılar. Pilatus, ‹‹Kralınızı mı çarmıha gereyim?›› diye sordu. Başkâhinler, ‹‹Sezardan başka kralımız yok!›› karşılığını verdiler.


Queriˈ xquiben, ruma riyeˈ más nika chiquiwech ri quikˈij ri niyaˈox (nyaˈ) cuma ri winek, que chuwech ri quikˈij ri niyaˈox (nyaˈ) ruma ri Dios. 	 Çünkü insandan gelen övgüyü, Tanrıdan gelen övgüden daha çok seviyorlardı.


Y ri Jesús xuchop cˈa rubixic chique ri rudiscípulos: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈo chi nkˈaxaj na qˈuiy tijoj pokonal. Xquinetzelex cuma ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. Xquinetzelex cuma ri principaliˈ tak sacerdotes. Chukaˈ xquinetzelex cuma ri aj tzˈibaˈ. Y xquicamisex. Yacˈa ri pa rox kˈij xquicˈastej pe, xchaˈ ri Jesús chique. 	 İsa, İnsanoğlunun çok acı çekmesi, ileri gelenler, başkâhinler ve din bilginlerince reddedilmesi, öldürülmesi ve üç gün sonra dirilmesi gerektiğini onlara anlatmaya başladı.


Y ri discípulos, cˈacˈariˈ xkˈax chiquiwech chi ma chuwech ta cˈa ri chˈom (levadura) ri niquicusaj ri fariseos y saduceos ri cˈo chi niquichajij wi quiˈ. Xa chuwech ri niquicˈut ri achiˈaˈ riˈ, ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ekmek mayasından değil de, Ferisilerle Sadukilerin öğretisinden kaçının dediğini o zaman anladılar.


Rumacˈariˈ wachˈalal, can tiwoyobej na cˈa iwiˈ tek nimol iwiˈ riche (rixin) chi niben ri waˈin natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf Jesucristo. 	 Öyleyse kardeşlerim, yemek için bir araya geldiğinizde birbirinizi bekleyin.


Y riyeˈ xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Y achique cˈa xtelesan el ri abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul chkawech? xechaˈ. 	 Aralarında, ‹‹Mezarın girişindeki taşı bizim için kim yana yuvarlayacak?›› diye konuşuyorlardı.


Y tek xa napon yan ri nimakˈij pascua, ri Jesús retaman chic cˈa chi napon yan ri hora riche (rixin) chi Riyaˈ ntel el waweˈ chuwech re ruwachˈulef y nitzolin chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios, ri Rutataˈ. Ri Jesús sibilaj cˈa ye rajowan pe quinojel ri can ye riche (rixin) chic Riyaˈ ri yecˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef, y can achiˈel ye rajowan pe, can quecˈariˈ xuqˈuis pa ruwiˈ. 	 Fısıh Bayramından önceydi. İsa, bu dünyadan ayrılıp Babaya gideceği saatin geldiğini biliyordu. Dünyada kendisine ait olanları hep sevmişti; sonuna kadar da sevdi.


Ruma wi cˈo jun ri nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios, y xa ma nuben ta ri nubij, xa junan cˈa riqˈui jun winek ri nutzuˈ riˈ pa jun espejo, can nutzuˈ wi riˈ achique rubanic. 	 Çünkü sözün dinleyicisi olup da uygulayıcısı olmayan kişi, aynada kendi doğal yüzüne bakan kişiye benzer.


Yacˈa ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ, xyacatej coyowal y niquicˈutulaˈ chukaˈ chiquiwech achique niquiben chare ri Jesús riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 Onlar ise öfkeden deliye döndüler ve aralarında İsaya ne yapabileceklerini tartışmaya başladılar.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij ri xeniman riche (rixin): Wi riyix can xquixcˈojeˈ jabel chupan ri nuchˈabel, can xquixoc cˈa kitzij tzekelbey wuche (wixin). 	 İsa kendisine iman etmiş olan Yahudilere, ‹‹Eğer benim sözüme bağlı kalırsanız, gerçekten öğrencilerim olursunuz. Gerçeği bileceksiniz ve gerçek sizi özgür kılacak›› dedi.


Yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj cˈa chi cˈo jun ri nichˈo pe chilaˈ chicaj y nubij: Riyix ri can yix wuche (wixin) chic riyin, quixel cˈa pe ri pa tinamit Babilonia, man xa quixka chukaˈ pa mac y xquixilon chukaˈ riyix riqˈui ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ ri winek aj chiriˈ. 	 Gökten başka bir ses işittim: ‹‹Ey halkım!›› diyordu. ‹‹Onun günahlarına ortak olmamak, Uğradığı belalara uğramamak için çık oradan!


Ruma ri xecamisan quiche (quixin) ri lokˈolaj tak awalcˈual y ri xecamisan quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri achˈabel, riyit can xayaˈ rutojbalil chique. Y can utz wi cˈa rubanic chique chi niquikum quicˈ, ruma can queriˈ rucˈamon chi naben chique. 	 Kutsalların ve peygamberlerin kanını döktükleri için, İçecek olarak sen de onlara kan verdin. Bunu hak ettiler.››


Y wi ronojel cˈa reˈ cˈo iwuqˈui, y ruchapon qˈuiyen, riyix niwetamaj más ruwech ri Kajaf Jesucristo. Y ri icˈaslen niwachin y cˈo rejkalen. 	 Çünkü bu niteliklere artan ölçüde sahip olursanız, Rabbimiz İsa Mesihi tanımakta etkisiz ve verimsiz olmazsınız.


Y can titijaˈ cˈa ikˈij chiretamaxic chi niben ri nika chuwech ri Ajaf. 	 Rabbi neyin hoşnut ettiğini ayırt edin.


Ri winek cˈa riˈ, majun nikˈax chiquiwech ruma ri Satanás ri rajawalul re tiempo reˈ, can ye rumoyirisan cˈa riche (rixin) chi majun nikˈax chiquiwech. Riche (rixin) chi queriˈ can ma yesakirisex ta cˈa ruma ri sakil riche (rixin) ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri nikˈalajsan rukˈij rucˈojlen ri Cristo. Y ri Cristo can xorukˈalajsaj wi cˈa ri Dios chkawech, ruma Riyaˈ can Dios wi. 	 Tanrının görünümü olan Mesihin yüceliğiyle ilgili Müjdenin ışığı imansızların üzerine doğmasın diye, bu çağın ilahı onların zihinlerini kör etmiştir.


Y ri Simón Pedro xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, ¿achoj riqˈui ta cˈa chic yojbe wi? Majun chic jun achoj riqˈui yojbe wi, ruma xaxu (xaxe) wi ri achˈabel riyit ri niyaˈo cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Simun Petrus şu yanıtı verdi: ‹‹Rab, biz kime gidelim? Sonsuz yaşamın sözleri sendedir.


Ye qˈuiy cˈa ri can xquetzak ca, yecˈo chukaˈ xtiquitzujuj (xtiquisujuj) quiˈ y yecˈo ri xtiquetzelaj quiˈ. 	 O zaman birçok kişi imandan sapacak, birbirlerini ele verecek ve birbirlerinden nefret edecekler.


Riyin ma yiqˈuix ta cˈa ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruma ri lokˈolaj chˈabel reˈ can ruchukˈaˈ wi ri Dios riche (rixin) chi yerucol ri yeniman riche (rixin). Ri chˈabel cˈa riˈ nabey xtzijox chique ri israelitas; y cˈacˈariˈ xtzijox chukaˈ chique ri ma ye israelitas ta. 	 Çünkü Müjdeden utanmıyorum. Müjde iman eden herkesin -önce Yahudilerin, sonra Yahudi olmayanların- kurtuluşu için Tanrı gücüdür.


Riyin sibilaj yiquicot y yimatioxin chare ri Dios ruma yatajnek chuwe ruma ri Lokˈolaj Espíritu, chi yicowin yichˈo pa nicˈaj chic chˈabel, más que chiwech iwonojel riyix. 	 Dillerle hepinizden çok konuştuğum için Tanrıya şükrediyorum.


Y yareˈ ri nibano chi niquicot ri iwánima, astapeˈ cˈo cˈa jun caˈiˈ oxiˈ kˈij ri nikˈaxaj tijoj pokonal ruma yixapon chupan qˈuiy ruwech tojtobenic, wi queriˈ nrajoˈ ri Dios. 	 Bu nedenle şimdi kısa bir süre çeşitli denemeler sonucu acı çekmeniz gerekiyorsa da, sevinçle coşmaktasınız.


Riyin can ncˈutuj cˈa jun utzil chawe riyit pa quiwiˈ riyeˈ re wacami, y ma pa quiwiˈ ta ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Can pa quiwiˈ cˈa re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe ncˈutuj wi chi tayaˈ ri awutzil pa quiwiˈ, ruma can ye awuche (awixin) chukaˈ riyit. 	 Onlar için istekte bulunuyorum. Dünya için değil, bana verdiğin kimseler için istekte bulunuyorum. Çünkü onlar senindir.


Y ruma ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel riˈ, ntij pokon, y hasta xixim re pa tak cárcel. Y xban chuwe achiˈel jun itzel achi. Yacˈa ri ruchˈabel ri Dios ma ximil ta. 	 Bu Müjde uğruna bir suçlu gibi zincire vurulmaya kadar varan sıkıntılara katlanıyorum. Ama Tanrının sözü zincire vurulmuş değildir.


Y tek rubanon ca, yecˈo chiwe riyix ri xebano mac achiˈel ri xinbij yan ka. Yacˈa re wacami can chˈajchˈoj chic banon chare ri iwánima, yix riche (rixin) chic ri Dios ruma can chˈajchˈojsan chic ri icˈaslen, y majun chic imac ri yixtzˈetetej ruma Riyaˈ. Queriˈ ri utzil ri xicˈul ruma ri Ajaf Jesús y ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri ka‑Dios. 	 Bazılarınız böyleydiniz; ama yıkandınız, kutsal kılındınız, Rab İsa Mesih adıyla ve Tanrımızın Ruhu aracılığıyla aklandınız.


Ruma cˈa chi yix ralcˈual chic ri Dios y sibilaj chukaˈ yixrajoˈ, can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nuben Riyaˈ. 	 Bunun için, sevgili çocukları olarak Tanrıyı örnek alın.


Y quecˈariˈ xkˈax ca ri rucaˈn rucˈayewal pa ruwiˈ ri ruwachˈulef. Y can ya chic cˈa riˈ chanin petenak ri rox rucˈayewal. 	 İkinci ‹‹vay›› geçti. İşte, üçüncü ‹‹vay›› tez geliyor.


Can tinicˈoj cˈa jabel rupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, ruma iwetaman chi chupan riˈ niwil wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri ruchˈabel ri Dios can ya cˈa riˈ ri nikˈalajsan wuche (wixin) riyin. 	 Kutsal Yazıları araştırıyorsunuz. Çünkü bunlar aracılığıyla sonsuz yaşama sahip olduğunuzu sanıyorsunuz. Bana tanıklık eden de bu yazılardır!


Y riyoj ruma chi kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek nikˈax chkawech chi can ya wi ri Dios ri xbano re ruwachˈulef y ronojel ri cˈo chicaj. Y riche (rixin) chi xuben ronojel reˈ ma xucusaj ta ni jun cosa tzˈetetel. Xaxu (xaxe wi) xubij chi quecˈojeˈ y can yariˈ tek xecˈojeˈ. 	 Evrenin Tanrının buyruğuyla yaratıldığını, böylece görülenlerin görünmeyenlerden oluştuğunu iman sayesinde anlıyoruz.


Y wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri cˈo nicˈutux chare ruma jun winek, can tuyaˈ cˈa el chare. Y wi cˈo chukaˈ jun ri cˈo nrajoˈ nukej el chare, ma tupokonaj ta nuyaˈ el chare. 	 Sizden bir şey dileyene verin, sizden ödünç isteyeni geri çevirmeyin.››


Ri tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef yacatajnek cˈa coyowal chawij riyit, pero xa can xoka ri kˈij riche (rixin) chi riyit nayaˈ ri awoyowal pa quiwiˈ. Y can yacˈa chukaˈ reˈ xoka ri kˈij riche (rixin) chi riyit nakˈet tzij pa quiwiˈ ri caminakiˈ. Pero chique ri asamajel ri yekˈalajsan ri achˈabel ri nibix profetas chique y chique ri lokˈolaj tak awalcˈual y ri yeyaˈo akˈij, can xtayaˈ cˈa utzilaj rajel ruqˈuexel chique, chi chˈutiˈk chi nimaˈk. Y can xoka cˈa chukaˈ ri kˈij chi riyit naqˈuis quikˈij ri winek ri yetajin niquiqˈuis rukˈij ri ruwachˈulef, xechaˈ ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij. 	 Uluslar gazaba gelmişlerdi. Şimdiyse senin gazabın üzerlerine geldi. Ölüleri yargılamak, Kulların olan peygamberleri, kutsalları, Küçük olsun büyük olsun, Senin adından korkanları ödüllendirmek Ve yeryüzünü mahvedenleri mahvetmek zamanı da geldi.››


Yacˈa ri acuchi (achique) ntajin wi ri molojriˈil, ri winek sibilaj pa quichiˈ niquiben. Yecˈo ri jun wi niquibij. Y yecˈo nicˈaj ri jun wi chic ri niquibilaˈ. Pero sibilaj cˈa ye qˈuiy ri ma quetaman ta achique ruma tek quibanon ri molojriˈil riˈ. Can sachnek cˈa quicˈuˈx ri winek ri quimolon quiˈ. 	 Tiyatrodaki topluluk karışıklık içindeydi. Her kafadan bir ses çıkıyordu. Çoğu ne için toplandığını bile bilmiyordu.


Y pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús xbe pa rachoch jun principal quiche (quixin) ri achiˈaˈ fariseos. Ri Jesús siqˈuin (oyon) cˈa ruma ri achi riˈ riche (rixin) jun waˈin. Y ri yecˈo chiriˈ niquitzulaˈ cˈa apo ri Jesús. 	 Bir Şabat Günü İsa Ferisilerin ileri gelenlerinden birinin evine yemek yemeye gitti. Herkes Onu dikkatle gözlüyordu.


Y wi riyix can niben ri nubij ri nupixaˈ, can xquixcˈojeˈ cˈa jurayil chupan ri ajowabel wuche (wixin) riyin. Achiˈel ri nbanon riyin; can nben ri yerubij ri Nataˈ, y rumariˈ can jurayil yincˈo chupan ri ajowabel riche (rixin) Riyaˈ. 	 Eğer buyruklarımı yerine getirirseniz sevgimde kalırsınız, tıpkı benim de Babamın buyruklarını yerine getirdiğim ve sevgisinde kaldığım gibi...


Ri xinwajoˈ xinbij chiwe riqˈui reˈ, ya chi nikatolaˈ kiˈ konojel, riche (rixin) chi nicukeˈ kacˈuˈx. Riyix yinitoˈ riyin riche (rixin) chi nicukeˈ nucˈuˈx, y riyin chukaˈ yixintoˈ riyix riche (rixin) chi nicukeˈ icˈuˈx. Queriˈ xtikaben ruma kaniman ri Jesucristo. 	 Yani, ben aranızdayken karşılıklı olarak birbirimizin imanıyla cesaret buluruz demek istiyorum.


Yacˈa tek xeˈapon riqˈui ri Jesús, ma xquikˈip (xquikˈapuj) ta chic ri raken, ruma xquitzˈet chi xa caminek chic. 	 İsaya gelince Onun ölmüş olduğunu gördüler. Bu yüzden bacaklarını kırmadılar.


Y chiriˈ pa tinamit Derbe xquitzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xeniman ri Jesús. Y cˈacˈariˈ xetzolin. Y xebekˈax chic cˈa pe ri pa Listra, ri pan Iconio y ri pan Antioquía. 	 O kentte de Müjdeyi duyurup birçok öğrenci edindiler. Pavlusla Barnaba daha sonra Listra, Konya ve Antakyaya dönerek öğrencileri ruhça pekiştirdiler, imana bağlı kalmaları için onlara cesaret verdiler. ‹‹Tanrının Egemenliğine, birçok sıkıntıdan geçerek girmemiz gerekir›› diyorlardı.


¿Achique nibij riyix? ¿Cˈo cami jun soldado ri xa ya ri rurajil riyaˈ nucusaj riche (rixin) chi nutzukbej riˈ tek cˈo pa cuartel? ¿O cˈo cami jun achi ri ruticon uva y xa man ta nutij ruwech tek ntel pe? ¿O cˈo ta chukaˈ cami jun aj yukˈ quiche (quixin) chicop, ri ma nukum ta jubaˈ ri leche ri niquiyaˈ ri chicop? 	 Kim kendi parasıyla askerlik yapar? Kim bağ diker de ürününü yemez? Kim sürüyü güder de sütünden içmez?