Rumariˈ xquelesaj cˈa rutzijol pa ronojel lugar ri yecˈo pe nakaj, chi ri Jesús cˈo chiriˈ. Y ri winek xequicˈamalaˈ cˈa pe ri quiyawaˈiˈ. Can ronojel wi cˈa lugar xecˈamalox wi pe yawaˈiˈ; y chuwech cˈa ri quiwarabel ye quicˈamalon wi pe, y xequicˈamalaˈ pe chuwech ri Jesús ri acuchi (achique) niquicˈaxaj chi cˈo wi. 	 Bazıları koşarak bütün yöreyi dolaştı. İsanın bulunduğu yeri öğrenenler, hastaları şilteleriyle oraya götürmeye başladılar.


Ri Judas xa can xu (xe) wi cˈa tek xuqˈuis el ri juwechˈ caxlan wey, xa can yacˈariˈ tek xel el. Tek xel cˈa el riyaˈ, xa can chakˈaˈ chic. 	 Yahuda lokmayı aldıktan hemen sonra dışarı çıktı. Gece olmuştu.


Riyin ri Juan, yin anciano chiquicojol ri kachˈalal, ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit wachˈalal ixok ri can yit chaˈon ruma ri Dios, y chique chukaˈ ri awal. Riyin can kitzij chi yixinwajoˈ. Y ma xu (xe) ta wi riyin ri yinajowan iwuche (iwixin), xa can yixcajoˈ chukaˈ quinojel ri nicˈaj chic kachˈalal ri quetaman chic ri kitzij. 	 Ben ihtiyardan, Tanrının seçtiği, gerçekten sevdiğim hanımefendiye ve çocuklarına selamlar! Yalnız ben değil, gerçeği bilenlerin hepsi de sizleri seviyor.


Wachˈalal, can ma nbij ta cˈa chi wuche (wixin) chic riyin ronojel ri yecˈo riqˈui ri Cristo, y rumariˈ can yitajin ntij nukˈij chrij. Xaxu (xaxe wi) chic riˈ ri nchˈob re chinuwech apo y ma yecˈatzin ta chic chi nchˈob ri xekˈax yan ca. 	 Kardeşler, kendimi bunu kazanmış saymıyorum. Ancak şunu yapıyorum: Geride kalan her şeyi unutup ileride olanlara uzanarak, Tanrının Mesih İsa aracılığıyla yaptığı göksel çağrıda öngörülen ödülü kazanmak için hedefe doğru koşuyorum.


Y ri jun ri xiyaˈo pa bis riyin, ma xu (xe) ta cˈa riyin ri xiruyaˈ pa bis, xa can queriˈ chukaˈ xuben jubaˈ chiwe riyix. Xa jubaˈ yichaˈ chiwe ruma ma nwajoˈ ta chi nyaˈ el ruwiˈ ri xbanatej. 	 Eğer biri bir başkasını kederlendirdiyse, beni değil -abartmadan söyleyeyim- bir dereceye kadar hepinizi kederlendirmiş olur.


Y ruma chi can ye qˈuiy ri achiˈel quisutin quiˈ chikij ri niquicˈut chkawech chi can xquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios, quecˈariˈ tikabanaˈ riyoj, tikayaˈ ca ri mac y xabachique ri yojkˈato, ri nuben chake chi ma yojbiyin ta jabel riqˈui ri Dios. Y xa tikatijaˈ kakˈij yojbiyin riqˈui cochˈonic, riche (rixin) chi queriˈ yojcowin nbekaqˈuisaˈ ri bey ri cˈa cˈo na chkawech. 	 İşte çevremizi bu denli büyük bir tanıklar bulutu sardığına göre, biz de her yükü ve bizi kolayca kuşatan günahı üzerimizden sıyırıp atalım ve önümüze konan yarışı sabırla koşalım.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare: Riyit nawajoˈ nawetamaj achique xchapo ri atziak, pero re waweˈ ma xtawetamaj ta. Yeˈatzˈet chi re winek yatquipitzˈ, y riyit nacˈutuj: ¿Achique xichapo? 	 Öğrencileri Ona, ‹‹Seni sıkıştıran kalabalığı görüyorsun! Nasıl oluyor da, ‹Bana kim dokundu› diye soruyorsun?›› dediler.


Xa junan cˈa riqˈui ri ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza ri nitic ka pan ulef. Ruma yariˈ ri ijaˈtz ri más tak cocoj ri cˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Tanrının Egemenliği, hardal tanesine benzer. Hardal, yeryüzünde toprağa ekilen tohumların en küçüğü olmakla birlikte, ekildikten sonra gelişir, bütün bahçe bitkilerinin boyunu aşar. Öylesine dal budak salar ki, kuşlar gölgesinde barınabilir.››


Jabel ruwaquikˈij ri yeˈokˈ chuwech ri Dios, ruma riyeˈ xquebochiˈix ruma ri Dios. Y xquequicot. 	 Ne mutlu yaslı olanlara! Çünkü onlar teselli edilecekler.


Riyeˈ nimaˈk tak ejkaˈn niquiyalaˈ chiquikul ri winek, ejkaˈn ri can cˈo calal y cˈayef (cuesta) quicˈuaxic. Ri ejkaˈn riˈ xaxu (xaxe) wi chiquikul ri winek niquiyaˈ wi y riyeˈ ni xa ta jun ti ruwiˈ quikˈaˈ niquisiloj riche (rixin) chi niquicˈuaj ri ejkaˈn ri niquibij ri cˈo chi niquicˈuaj ri winek. 	 Ağır ve taşınması güç yükleri bağlayıp başkalarının sırtına yüklerler, kendileriyse bu yükleri taşımak için parmaklarını bile oynatmak istemezler.


Tiqˈuis ronojel ri nijaro pa tak iwánima. Ma itzel ta tinaˈ chare jun chic. Ma ticˈojeˈ ta ri oyowal pa tak iwánima, ni ma queˈibanalaˈ ta ri xa ma rucˈamon ta ruma ri iwoyowal. Ma tirek ta ichiˈ tek yixchˈo. Tiqˈuis chukaˈ el pa tak iwánima ri raybel chi niben etzelal chique nicˈaj chic. 	 Her kötü niyetle birlikte her türlü kin, öfke, kızgınlık, bağrışma ve iftira sizden uzak olsun.


Y tek ri achiˈaˈ riˈ xequitzˈet chi yecˈo chique ri rudiscípulos ri Jesús ri yetajin chi waˈin y xa ma xquichˈej ta quikˈaˈ achiˈel rubanic ri niquiben riyeˈ, ma utz ta xequitzˈet, y rumariˈ qˈuiy cˈa ri xquibij chiquij. 	 Onun öğrencilerinden bazılarının murdar, yani yıkanmamış ellerle yemek yediklerini gördüler.


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ. Wetaman chi can cˈo ajowabel iwuqˈui, chi can cukul icˈuˈx wuqˈui, chi can yixtoˈon, chi can iwetaman wi yixcochˈon, y chi can más wi ri yixtajin chubanic wacami que chuwech ri nabey mul. 	 ‹Yaptıklarını, sevgini, imanını, hizmetini, sabrını biliyorum. Son yaptıklarının ilk yaptıklarını aştığını da biliyorum.


Quecˈariˈ ri xticˈulwachitej pa ruqˈuisbel chare re tiempo re kachapon. Ri ángeles xquepe cˈa chiquichaˈic ri winek. Jucˈan xquequiyaˈ wi ri choj chic quicˈaslen, y xquequelesaj cˈa ca ri ma ye utz ta. 	 Çağın sonunda da böyle olacak. Melekler gelecek, kötü kişileri doğruların arasından ayırıp kızgın fırına atacaklar. Orada ağlayış ve diş gıcırtısı olacaktır.››


Y xpe cˈa ri Juan xubij chare ri Jesús: Tijonel, riyoj katzˈeton cˈa jun achi ri pan abiˈ riyit yerelesalaˈ itzel tak espíritu. Pero ruma xa ma kachibil ta, xkakˈil ca, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Yuhanna buna karşılık, ‹‹Efendimiz›› dedi, ‹‹Senin adınla cin kovan birini gördük, ama bizimle birlikte seni izlemediği için ona engel olmaya çalıştık.››


Y ri winek cˈa ri ye nabeynek el chuwech ri Jesús, xquikˈil cˈa ri achi chi ma turek ta chic ruchiˈ. Pero riyaˈ xa más xurek ruchiˈ, y xubij: Riyit ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma ri nbanon, xchaˈ. 	 Önden gidenler onu azarlayarak susturmak istedilerse de o, ‹‹Ey Davut Oğlu, halime acı!›› diyerek daha çok bağırdı.


Y wacami nikajoˈ cˈa chi riyix y ri nicˈaj chic ri pa moc (comon) yixkˈato tzij nbeˈibij ta chare ri achi achiˈel jun coronel, chi riyix niwajoˈ chi chuaˈk nucˈuex apo ri Pablo chiwech ruma cˈa cˈo na qˈuiy ri niwajoˈ nicˈutuj chare. Y riyoj xtikoyobej pa bey, y xtikacamisaj ri Pablo, xechaˈ. 	 Şimdi siz Yüksek Kurulla birlikte, Pavlusa ilişkin durumu daha ayrıntılı bir şekilde araştıracakmış gibi, komutanın onu size getirmesini rica edin. Biz de, Pavlus daha Kurula gelmeden onu öldürmeye hazır olacağız.››


Queˈapixabaj chukaˈ ri ye cˈajolaˈ, chi can tiquikˈilaˈ quiˈ chare ri mac. 	 Genç erkekleri de sağduyulu olmaya özendir.


Rumariˈ, riyix lokˈolaj tak wachˈalal ri yix siqˈuin (oyon) chukaˈ ruma ri Dios riche (rixin) chi yixbecˈojeˈ riqˈui chilaˈ chicaj, can tichˈobotej cˈa chiwech chi ya cˈa ri Cristo Jesús ri rutakoˈn ri Dios y ya chukaˈ Riyaˈ ri Kanimalaj Sacerdote riyoj ri kaniman. 	 Bunun için, göksel çağrıya ortak olan kutsal kardeşlerim, dikkatinizi açıkça benimsediğimiz inancın elçisi ve başkâhini İsaya çevirin.


Yacˈa jun winek ri ma nukˈalajsaj ta riˈ chiquiwech ri winek chi yin runiman riyin, queriˈ chukaˈ xtinben riyin, man cˈa xtinkˈalajsaj ta chiquiwech ri ruˈángeles ri Dios, ruma ri winek riˈ xa ma wuche (wixin) ta riyin. 	 Ama kim beni insanlar önünde inkâr ederse, kendisi de Tanrının melekleri önünde inkâr edilecek.


Y queriˈ chukaˈ qˈuiy ruwech chˈaculaj yecˈo. Ri kachˈacul riyoj winek ma junan ta riqˈui ri quichˈacul ri chicop, y ri quichˈacul ri aj xicˈ tak chicop ma junan ta riqˈui ri quichˈacul ri car y ri nicˈaj chic chicop. 	 Her canlının eti aynı değildir. İnsan eti başka, hayvan eti başka, kuş eti, balık eti başka başkadır.


Y cˈacˈariˈ tek xerucˈuaj chrachoch riche (rixin) chi xerutzuk pe. Y riyaˈ y ri ye aj pa rachoch sibilaj cˈa xquicot ri cánima, ruma xquinimaj ri Dios. 	 Pavlusla Silası evine götürerek sofra kurdu. Tanrıya inanmak, onu ve evindekilerin hepsini sevince boğmuştu.


Y xintzˈet chukaˈ chi cˈo jun chic ángel ri nijoteˈ chicaj quereˈ pa relebel kˈij, rucˈuan ri sello pa rukˈaˈ riche (rixin) ri cˈaslic Dios. Y ri ángel riˈ xurek apo ruchiˈ chique ri ye cajiˈ chic ángeles, ri can yaˈon wi pe uchukˈaˈ chique riche (rixin) chi nbequiyaˈ rucˈayewal pa ruwiˈ ri ruwachˈulef y ri mar. 	 Sonra gündoğusundan yükselen başka bir melek gördüm. Yaşayan Tanrının mührünü taşıyordu. Karaya, denize zarar vermek için yetki verilen dört meleğe yüksek sesle bağırdı:


Tek xseker cˈa, ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon riche (rixin) ri barco ma quetaman ta achique ruwachˈulef xebeka wi. Xaxu (xaxe) wi cˈa xquitzˈet chi cˈo jun rukˈaˈ yaˈ, y jabel ri ruchiˈ. Rumariˈ xquichˈob cˈa chi riqˈui jubaˈ yecowin niquicˈuaj apo ri barco chiriˈ. 	 Gündüz olunca gördükleri karayı tanıyamadılar. Ama kumsalı olan bir körfez farkederek, mümkünse gemiyi orada karaya oturtmaya karar verdiler.


Y ri Jesús, y ri ye rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek ri ye benak quiqˈui, xa jubaˈ chic cˈa nrajoˈ chi ma yeˈapon pa tinamit Jerusalem, ruma xa can pa tinamit Betfagé chic yecˈo wi, tinamit ri cˈo chunakajal ri juyuˈ Olivos. Y xpe cˈa ri Jesús xerutek cˈa el ye caˈiˈ rudiscípulos. 	 Yeruşalime yaklaşıp Zeytin Dağının yamacındaki Beytfaci Köyüne geldiklerinde İsa, iki öğrencisini önden gönderdi. Onlara, ‹‹Karşınızdaki köye gidin›› dedi, ‹‹Hemen orada bağlı bir dişi eşek ve yanında bir sıpa bulacaksınız. Onları çözüp bana getirin.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi riˈ: Tek jun achi nisamej pa juyuˈ riqˈui ri arado, ma utz ta chi nitzuˈun ca chrij. Queriˈ cˈa chukaˈ ri winek ri niniman riche (rixin) ri Dios, ma utz ta chi nitzuˈun ca chrij. Ruma wi queriˈ nuben, ma rucˈamon ta chi nisamej chupan ri samaj riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa ona, ‹‹Sabanı tutup da geriye bakan, Tanrı'nın Egemenliği'ne layık değildir›› dedi.


Y can iwetaman cˈa chi tek riyaˈ xrajoˈ chi xyaˈox (xyaˈ) ta ri bendición pa ruwiˈ ruma ri rutataˈ; xa xbix chare chi majun chic bendición riche (rixin) riyaˈ; y astapeˈ can xokˈ chucˈutuxic, pero majun ri xcowin ta ri xuben riche (rixin) chi xucˈul ta chic ri bendición riˈ. 	 Biliyorsunuz, Esav daha sonra kutsanma hakkını miras almak istediyse de geri çevrildi. Kutsanmak için gözyaşı döküp yalvarmasına karşın, vermiş olduğu kararın sonucunu değiştiremedi.


Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej ri wukuˈ caxlan wey y ri car pa rukˈaˈ y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ y xuyalaˈ el chique ri rudiscípulos, y ri discípulos xequiyaˈ chique ri sibilaj winek riˈ. 	 Yedi ekmekle balıkları aldı, şükredip bunları böldü, öğrencilerine verdi. Onlar da halka dağıttılar.


Tabij chique ri beyomaˈ chi quequibanalaˈ qˈuiy utzil, y ye beyomaˈ ta chubanic ri utz chique nicˈaj chic. Chi ma tiquiqˈueqˈuej ta yequitoˈ nicˈaj chic ri nicˈatzin quitoˈic. Xa can quequitoˈ jabel. 	 İyilik yapmalarını, iyilikten yana zengin, eliaçık ve paylaşmaya istekli olmalarını buyur.


Y tek yetajin chic cˈa chi waˈin, ri Jesús xubij cˈa: Kas kitzij cˈa nbij chiwe, chi jun chiwe riyix ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ chique. 	 Yemek yerlerken, ‹‹Size doğrusunu söyleyeyim, sizden biri bana ihanet edecek›› dedi.


Y kitzij cˈa re nbij chiwe, chi yecˈo nicˈaj chiwe riyix ri yecˈo waweˈ ri ma xquecom ta na, xquecom pero cˈa ya tek quitzˈeton chic na ca ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol petenak riqˈui rukˈij rucˈojlen, xchaˈ ri Jesús. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, burada bulunanlar arasında, İnsanoğlu'nun kendi egemenliği içinde gelişini görmeden ölümü tatmayacak olanlar var.››


Pero ma ruma ta riˈ chi riyix utz nichˈob ka: Wi xa riqˈui cˈa ri Dios nipe wi chi nujoyowaj ruwech jun winek, y wi xa riqˈui chukaˈ Riyaˈ nipe wi chi nucowirisaj ránima jun winek, y wi xa majun winek rucˈamon ta chi nupabaˈ riˈ chuwech ri nrajoˈ nuben ri Dios kiqˈui, ¿achique cˈa ruma tek nubij aj maquiˈ chake? yixchaˈ. 	 Şimdi bana, ‹‹Öyleyse Tanrı insanı neden hâlâ suçlu buluyor? Onun isteğine kim karşı durabilir?›› diyeceksin.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek chanin xuchop rukˈaˈ ri Pedro y xubij chare: ¿Achique cˈa ruma tek xa jubaˈ oc xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui? xchaˈ chare. 	 İsa hemen elini uzatıp onu tuttu. Ona, ‹‹Ey kıt imanlı, neden kuşku duydun?›› dedi.


Ruma yecˈo chake riyoj ri ye aj pa Judea, yecˈo ye petenak ri pa Partia, ri pa Media, ri pan Elam, ri pa Mesopotamia, ri pa Capadocia, ri pa Ponto, ri pan Asia, 	 Aramızda Partlar, Medler, Elamlılar var. Mezopotamyada, Yahudiye ve Kapadokyada, Pontus ve Asya İlinde, Frikya ve Pamfilyada, Mısır ve Libyanın Kireneye yakın bölgelerinde yaşayanlar var. Hem Yahudi hem de Yahudiliğe dönen Romalı konuklar, Giritliler ve Araplar var aramızda. Ama her birimiz Tanrının büyük işlerinin kendi dilimizde konuşulduğunu işitiyoruz.››


Ruma tek xtapon ri kˈij chi ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey, can xtuben wi cˈa achiˈel jun coyopaˈ, ri can nusakirisaj ruwech ri caj ruma can nitzˈetetej cuma quinojel ri winek. 	 Şimşek çakıp göğü bir ucundan öbür ucuna dek nasıl aydınlatırsa, İnsanoğlu kendi gününde öyle olacaktır.


Pero cˈa ye qˈuiy na chiwe riyix ri ma yinquinimaj ta, xchaˈ ri Jesús. Queriˈ xubij ruma Riyaˈ can pa rutiquiribel retaman chic pe achique winek ri ma xqueniman ta riche (rixin), y ri achique ri xtijacho el riche (rixin) pa quikˈaˈ ri winek. 	 Yine de aranızda iman etmeyenler var.›› İsa iman etmeyenlerin ve kendisine ihanet edecek kişinin kim olduğunu baştan beri biliyordu.


Tek ri Jesús xtaneˈ riche (rixin) chi nichˈo quiqˈui ri winek riˈ, Riyaˈ xubij chare ri Simón: Joˈ apo pa raxal yaˈ, y queˈiyaˈ ka ri iyaˈl chapabel car pa yaˈ. 	 Konuşmasını bitirince Simuna, ‹‹Derin sulara açılın, balık tutmak için ağlarınızı atın›› dedi.


Y majun bey tiqˈuis ta ri cochˈonic pa tak iwánima riche (rixin) chi can nuben jun samaj tzˈaket, riche (rixin) chi queriˈ ri icˈaslen niqˈuiy, nitzˈaket y man ta cˈa nrajoˈ na jubaˈ. 	 Dayanma gücü de, hiçbir eksiği olmayan, olgun, yetkin kişiler olmanız için tam bir etkinliğe erişsin.


Y ri xtzˈeto chi queriˈ xbanatej, can nukˈalajsaj cˈa, y ri nukˈalajsaj riyaˈ can kitzij wi. Ri can rutzˈeton y retaman, can kitzij wi ri nutzijoj chupan re wuj reˈ, riche (rixin) chi iwonojel riyix ninimaj chukaˈ. 	 Bunu gören adam tanıklık etmiştir ve tanıklığı doğrudur. Doğruyu söylediğini bilir. Siz de iman edesiniz diye tanıklık etmiştir.


Ri ye nucarneˈl can quetaman ri nuchˈabel, y can yinquitzekelbej y riyin can wetaman chukaˈ quiwech riyeˈ. 	 Koyunlarım sesimi işitir. Ben onları tanırım, onlar da beni izler.


Pero ruma cˈa chi ma yix ta mekˈen, chukaˈ ma yix ta tef, xa yix liloj, rumariˈ xquixinxaˈ cˈa el. 	 Oysa ne sıcak ne soğuksun, ılıksın. Bu yüzden seni ağzımdan kusacağım.


Y tek banatajnek chic ronojel riˈ, yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈut chic cˈa riˈ jun bey chiquiwech ri rudiscípulos. Riyaˈ can ya cˈa ri chuchiˈ choy ri Tiberias rubiˈ, chiriˈ xucˈut wi riˈ chiquiwech. Y quecˈareˈ rubanic tek Riyaˈ xucˈut riˈ chiquiwech: 	 Bundan sonra İsa Taberiye Gölünün kenarında öğrencilerine yine göründü. Bu da şöyle oldu: Simun Petrus, ‹‹İkiz›› diye anılan Tomas, Celilenin Kana Köyünden Natanel, Zebedinin oğulları ve İsanın öğrencilerinden iki kişi daha birlikte bulunuyorlardı.


Chukaˈ yecˈo cˈa aj kˈatbel tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef Asia ri yecˈo chiriˈ pan Efeso, ri xquitek rubixic chare ri Pablo chi ma tapon ta ri acuchi (achique) quimolon wi quiˈ ri winek. Queriˈ xquiben ri achiˈaˈ riˈ, ruma can camigo quiˈ riqˈui ri Pablo. 	 Hatta, Pavlusun dostu olan bazı Asya İli yöneticileri ona haber yollayarak tiyatroda görünmemesi için yalvardılar.


Rumacˈariˈ riyix nicˈatzin chi can quiniwoyobej apo, ruma riqˈui jubaˈ ri hora tek xa ma yin ta riyin ri yinichˈob, yariˈ tek xquipe riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xchaˈ ri Jesús. 	 Siz de hazır olun. Çünkü İnsanoğlu beklemediğiniz saatte gelecektir.››


Ri ninatan cˈa ri altar riche (rixin) chi nuben jurar, can nunataj cˈa ronojel. Nunataj ri altar y nunataj chukaˈ ri ofrenda ri yaˈon pa ruwiˈ ri altar. 	 Öyleyse sunak üzerine ant içen, hem sunağın hem de sunaktaki her şeyin üzerine ant içmiş olur.


Y re chˈabel re nbij chawe wacami, can kitzij wi, y rucˈamon chi ninimex cuma quinojel: Chi ri Jesucristo xpe chuwech re ruwachˈulef chiquicolic ri aj maquiˈ, y yin cˈa riyin ri más yin aj mac que chiquiwech ri nicˈaj chic aj maquiˈ. 	 ‹‹Mesih İsa günahkârları kurtarmak için dünyaya geldi›› sözü, güvenilir ve her bakımdan kabule layık bir sözdür. Günahkârların en kötüsü benim.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicanolaˈ cˈa kˈaban tak tzij chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquitek pa camic. 	 Başkâhinlerle Yüksek Kurulun öteki üyeleri, İsayı ölüm cezasına çarptırmak için kendisine karşı yalancı tanıklar arıyorlardı.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Riyix winek ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, majun chiwe ri cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Chiˈiwonojel xa yix sachnek. ¿Riyix nichˈob chi riyin can ronojel kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui, y man cˈa xquitaneˈ ta chi yixincochˈ? Tacˈamaˈ pe ri acˈajol waweˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa şöyle karşılık verdi: ‹‹Ey imansız ve sapmış kuşak! Sizinle daha ne kadar kalıp size katlanacağım? Oğlunu buraya getir.››


Y tek ri ye caˈiˈ achiˈaˈ ri ye rutakon pe ri Juan xebe el, ri Jesús xerubilaˈ cˈa utzilaj tak chˈabel chrij ri Juan chiquiwech ri winek ri yecˈo chiriˈ. Y quecˈareˈ ri nubij ri Jesús chique ri winek: ¿Achique ri xbeˈitzˈetaˈ riyix pa desierto? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi chiriˈ, chi xa achiˈel jun aj, ri xa nibe quelaˈ y xa nibe chic quelaˈ pa rukˈaˈ ri cakˈikˈ? Ma que ta riˈ. 	 Yahyanın gönderdiği haberciler gittikten sonra İsa, halka Yahyadan söz etmeye başladı. ‹‹Çöle ne görmeye gittiniz?›› dedi. ‹‹Rüzgarda sallanan bir kamış mı?


Yacˈa re wacami ya chic ri Cristo ri Nimalaj Sacerdote riche (rixin) ri cˈacˈacˈ trato ri cˈamayon pe ri utzil ri tzujun (sujun) ojer ca. Y ri rachoch ri Dios ri nisamej wi ri Cristo wacami más nim y más jabel que chuwech ri rachoch ri Dios chochˈulef. Ruma ri jay riˈ ma banon ta cuma winek y reˈ ntel chi tzij chi xa ma riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 Ama Mesih, gelecek iyi şeylerin başkâhini olarak ortaya çıktı. İnsan eliyle yapılmamış, yani bu yaratılıştan olmayan daha büyük, daha yetkin çadırdan geçti.


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xquimey tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús, y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa rubanic ri ruchukˈaˈ ri ruchˈabel re achi reˈ? Ruma ri ruchˈabel can nucˈut cˈa chi Riyaˈ can cˈo kˈatbel tzij pa rukˈaˈ. Ri itzel tak espíritu can niquinimaj rutzij y yeˈel el, yechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 Herkes şaşkına dönmüştü. Birbirlerine, ‹‹Bu nasıl söz? Güç ve yetkiyle kötü ruhlara çıkmalarını buyuruyor, onlar da çıkıyor!›› diyorlardı.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek ri itzel winek xucˈuaj ri Jesús, cˈa pa tinamit Jerusalem, y cˈa pa ruwiˈ ri rachoch ri Dios xberuyaˈ wi. Y tek yecˈo chic chiriˈ, ri itzel winek xubij chare ri Jesús: Tacˈakaˈ ka awiˈ waweˈ, wi kas kitzij chi yit Rucˈajol ri Dios. 	 İblis Onu Yeruşalime götürüp tapınağın tepesine çıkardı. ‹‹Tanrının Oğluysan, kendini buradan aşağı at›› dedi.


Y wacami riyin cˈo cˈa jun ri nwajoˈ nbij chiwe y can utz wi nuben chiwe riyix. Y yacˈareˈ ri nwajoˈ nnataj: Can junabir ca xalex pan iwánima riche (rixin) chi xichop rumolic ri ofrenda quiche (quixin) ri nicˈaj chic kachˈalal. 	 Bu konuda size yararlı olanı salık veriyorum. Geçen yıl bağış toplamaya ilk girişen, hatta buna ilk heveslenen siz oldunuz.


Ri rutataˈ ri acˈal xucˈutuj jun tzˈalan ri yeˈucusex riche (rixin) tzˈibanen y chuwech cˈa ri tzˈalan riˈ xutzˈibaj: Ri acˈal xtubiniˈaj Juan. Y quinojel cˈa ri quimolon apo quiˈ quiqˈui ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal, xquimey, ruma can ya ri biˈaj ri xubij ri teˈej, can ya chukaˈ riˈ xutzˈibaj ri Zacarías chuwech ri tzˈalan. 	 Zekeriya bir yazı levhası istedi ve, ‹‹Adı Yahyadır›› diye yazdı. Herkes şaşakaldı.


Y chukaˈ can xtapon wi cˈa ri kˈij tek xquebanatej ri xajan chupan ri lokˈolaj lugar ri xa ma rucˈamon ta chi nibanatej chiriˈ. Can achiˈel ri tzˈibatal ca ruma ri Daniel, jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri nitzˈeto cˈa ri tzˈibatal ca, tikˈax cˈa chuwech ri nutzˈet. Riche (rixin) chi queriˈ tek xtitzˈet chi can ya chic riˈ ri nibanatej, ri yixcˈo pa Judea xa can quixanmej cˈa el y tiwewaj iwiˈ ri pa tak juyuˈ. 	 ‹‹Yıkıcı iğrenç şeyin, bulunmaması gereken yerde dikildiğini gördüğünüz zaman -okuyan anlasın- Yahudiyede bulunanlar dağlara kaçsın.


Pero ri Simón Pedro rucˈuan cˈa jun espada, y yariˈ ri xrelesaj pe y xusoc ri rumozo ri nimalaj sacerdote. Y can ya cˈa ri ruxquin ri cˈo pa rajquikˈaˈ ri xuchoy. Y ri mozo riˈ Malco rubiˈ. 	 Simun Petrus yanında taşıdığı kılıcı çekti, başkâhinin Malkus adındaki kölesine vurup sağ kulağını kopardı.


Wachˈalal, nbij cˈa chiwe riyix ri can icˈuan jun cˈaslen achiˈel ri nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu: Wi cˈo cˈa jun kachˈalal ri nika pa mac, riqˈui cˈa chˈuchˈujil tibeyacaˈ pe, riche (rixin) chi queriˈ nitzolij chic pe rucˈuˈx riqˈui ri Dios. Y can tibanaˈ cˈa cuenta iwiˈ riche (rixin) chi ma yixtzak ta chukaˈ riyix. 	 Kardeşler, eğer biri suç işlerken yakalanırsa, ruhsal olan sizler, böyle birini yumuşak ruhla yola getirin. Siz de ayartılmamak için kendinizi kollayın.


Y ri ye aj Samaria riˈ xbequicˈutuj cˈa utzil chare ri Jesús chi ticˈojeˈ ka quiqˈui. Y Riyaˈ xcˈojeˈ cˈa ka caˈiˈ kˈij quiqˈui. 	 Samiriyeliler Ona gelip yanlarında kalması için rica ettiler. O da orada iki gün kaldı.


Y ri winek ri yebin chi ya numac riˈ ri ye nubanalon, xa can ma xtel ta wi chi kitzij ri niquibij, xa ta nicˈutux chique chi tiquikˈalajsaj. 	 Şu anda bana yönelttikleri suçlamaları da sana kanıtlayamazlar.


Y cˈacˈariˈ Riyaˈ xubij chique ri rudiscípulos chi tiquibij chique ri winek chi quetzˈuyeˈ quinojel pa ruwiˈ ri rexlaj kˈayis, y pa tak moc quetzˈuyeˈ cˈa. 	 İsa herkesi küme küme yeşil çayıra oturtmalarını buyurdu.


Ma tikayoj ta ri samaj ri rubanon ri Dios pa ránima jun kachˈalal xa ruma ri yekatij. Can kitzij wi chi ronojel utz yetij, yacˈa wi cˈo jun kachˈalal ri nitzak ruma nikatij jun cosa, riyoj xa can ma utz ta cˈa ri nikaben riˈ. 	 Yiyecek uğruna Tanrının işini bozma! Her yiyecek temizdir, ama yedikleriyle başkasının sürçmesine yol açan kişi kötülük etmiş olur.


Ruma ri Dios can retaman wi chi riyin sibilaj yixinwajoˈ chiˈiwonojel, can achiˈel yojrajoˈ ri Jesucristo. 	 Hepinizi Mesih İsanın sevgisiyle nasıl özlediğime Tanrı tanıktır.


Ri Cristo xuyaˈ uxlanibel cˈuˈx chkacojol riyoj israelitas iwuqˈui riyix ri ma yix israelitas ta y xa jun tinamit xuben chake, ruma ri Cristo xuwulaj ri cˈo chkacojol. 	 Çünkü Mesihin kendisi barışımızdır. Kutsal Yasayı, buyrukları ve kurallarıyla birlikte etkisiz kılarak iki topluluğu birleştirdi, aradaki engel duvarını, yani düşmanlığı kendi bedeninde yıktı. Amacı bu iki topluluktan kendisinde yeni bir insan yaratarak esenliği sağlamak, düşmanlığı çarmıhta öldürmek ve çarmıh aracılığıyla bir bedende iki topluluğu Tanrıyla barıştırmaktı.


Yacˈa riyit Timoteo, animan ri utzilaj chˈabel ri ncˈut riyin. Awetaman chukaˈ chi xincˈuaj jun utzilaj cˈaslen y can nwajoˈ nben ronojel ri chilaben chuwe ruma ri Dios. Awetaman chi can nucukuban wi nucˈuˈx riqˈui ri Dios, yicochˈon, y yenwajoˈ quinojel. 	 Sense benim öğretimi, davranışımı, amacımı, imanımı, sabrımı, sevgimi, dayanma gücümü, çektiğim zulüm ve acıları, örneğin Antakyada, Konyada ve Listrada başıma gelenleri yakından izledin. Ne zulümlere katlandım! Ama Rab beni hepsinden kurtardı.


Rumariˈ ri kachˈalal achi ri ruchojmirisan chic chi nicˈuleˈ, ma tutzolij ta riˈ chrij. Y ri kachˈalal ri ma ruchˈobon ta chi nucanoj ixok, man cˈa tucanoj ta, xa ticˈojeˈ chi queriˈ. 	 Karın varsa, boşanmayı isteme. Karın yoksa, kendine eş arama.


Ruma wi xticˈom ka ruwech, can xtiwejkalej chukaˈ riyix ri etzelal ri yerubanalaˈ ri jun winek riˈ. 	 Çünkü böyle birine selam veren, kötü işlerine ortak olur.


Y riˈ, xaxu (xaxe) wi ruma chi ri ka‑Dios nujoyowaj kawech riqˈui ronojel ajowabel. Rumariˈ tek cˈa chilaˈ chicaj nutek wi pe Jun ri nosakirisan kiche (kixin), ri can achiˈel tek ntel pe ri kˈij. 	 Çünkü Tanrımızın yüreği merhamet doludur. Onun merhameti sayesinde, Yücelerden doğan Güneş, Karanlıkta ve ölümün gölgesinde yaşayanlara ışık saçmak Ve ayaklarımızı esenlik yoluna yöneltmek üzere Yardımımıza gelecektir.››


Rumariˈ ri Pilato xubij chique: ¿Achique cˈa rumac rubanon chiwech? Pero riyeˈ xa ma yetaneˈ ta ka. Xa más xquirek apo quichiˈ y niquibilaˈ apo: ¡Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz! xechaˈ. 	 Pilatus onlara, ‹‹O ne kötülük yaptı ki?›› dedi. Onlar ise daha yüksek sesle, ‹‹Onu çarmıha ger!›› diye bağrıştılar.


Tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtincˈutuj chiwe. ¿Ri Juan xtak pe ruma ri Dios riche (rixin) chi xeruben bautizar ri winek? ¿O xa ye ri winek xebin chare chi xuben queriˈ? Tibij cˈa chuwe ri achique nichˈob, xchaˈ chique. 	 Yahyanın vaftiz etme yetkisi Tanrıdan mıydı, insanlardan mı? Yanıt verin bana.››


Ruma wi xaxu (xaxe wi) ri winek ri yebano ri nubij ri ley ri yecˈulu ri tzujun (sujun) ca ruma ri Dios, man ta jun nicˈatzin wi chi cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma man ta jun nucˈom pe chake ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios. 	 Eğer Yasaya bağlı olanlar mirasçı olursa, iman boş ve vaat geçersizdir.


Ri chˈaculaj cˈa ri kacˈuan wacami, majun oc rucˈojlen, pero xtapon na jun kˈij tek Riyaˈ xtujel el y xkoj‑oc cˈa achiˈel Riyaˈ ri cˈo rukˈij rucˈojlen. Queriˈ xtuben kiqˈui ruma can sibilaj nim ri uchukˈaˈ ri cˈo riqˈui y ya uchukˈaˈ riˈ ri nucusaj riche (rixin) chi nicˈojeˈ ronojel pa rukˈaˈ. 	 O her şeyi kendine bağlı kılmaya yeten gücünün etkinliğiyle zavallı bedenlerimizi değiştirip kendi yüce bedenine benzer hale getirecektir.


Y ri Pedro chanin cˈa xoka chucˈuˈx, y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tatzuˈ la juwiˈ higo ri xabij ca chare chi majun bey chic xtiwachin ta, xa can xchakiˈj wi ka, xchaˈ ri Pedro. 	 Olayı hatırlayan Petrus, ‹‹Rabbî, bak! Lanetlediğin incir ağacı kurumuş!›› dedi.


Ye wuˈoˈ cˈa chique ri kˈopojiˈ riˈ can cˈo wi quinaˈoj. Yecˈa ri ye wuˈoˈ chic man cˈo ta quinaˈoj. 	 Bunların beşi akıllı, beşi akılsızdı.


Yacˈa ri Jesús ma xrajoˈ ta. Xa xubij cˈa chare: Catzolin chawachoch, y jatzijoj chique ri ye aj pan awachoch ri xuben ri Dios awuqˈui riyit, ruma xjoyowex awech ruma ri Ajaf. 	 Ama İsa adama izin vermedi. Ona, ‹‹Evine, yakınlarının yanına dön›› dedi. ‹‹Rabbin senin için neler yaptığını, sana nasıl merhamet ettiğini onlara anlat.››


Y riyix iwetaman chic ronojel reˈ, chi majun achi y majun ixok ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ y niquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi yemacun, ni majun chique ri yebano etzelal ri xtoc ta quiche (quixin) ri rajawaren ri Dios. Y queriˈ chukaˈ ri chak benak cánima chi niquirayij ri cosas ri cˈo riqˈui jun chic, majun quiherencia pa rajawaren ri Dios y ri Cristo, ruma ri yebano queriˈ xa yetajin chubanic achiˈel ri yeyaˈo quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek. 	 Şunu kesinlikle bilin ki, fuhuş yapanın, pisliğe düşkün olanın ya da putperest demek olan açgözlü kişinin, Mesihin ve Tanrının Egemenliğinde mirası yoktur.


Pero riyeˈ xquichˈob chi ri niquitzˈet xa ya cˈa ri ánima riche (rixin) ri Jesús, rumariˈ sibilaj xquixibij quiˈ. 	 Ürktüler, bir hayalet gördüklerini sanarak korkuya kapıldılar.


Riyin astapeˈ xquibe, ma xquixinmalij ta ca; ma xquixcˈojeˈ ta ca achiˈel jun mebaˈ, ruma xa can yipe chic iwuqˈui. 	 Sizi öksüz bırakmayacağım, size geri döneceğim.


Y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri ye tzekelbeyon el riche (rixin) ri Jesús. Y tek Riyaˈ xtzuˈun cˈa ca chrij y xerutzˈet ri winek riˈ, xpaˈeˈ, y xuchop cˈa rubixic chique: 	 Kalabalık halk toplulukları İsayla birlikte yol alıyordu. İsa dönüp onlara şöyle dedi: ‹‹Biri bana gelip de babasını, annesini, karısını, çocuklarını, kardeşlerini, hatta kendi canını bile gözden çıkarmazsa, öğrencim olamaz.


Queriˈ nubij ri Dios chupan ri tzˈibatal ca. Yecˈo wech aj Israel ri xquetzelaj ri Dios, ruma ma xquinimaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y ruma cˈa ri ma xquinimaj ta, rumariˈ ri Dios xuyaˈ ri ruchˈabel chiwe riyix ri ma yix israelitas ta. Pero ri Dios cˈa yerajoˈ na ri wech aj Israel, ruma ye ruchaˈon y ruma chukaˈ chi can rutzujun (rusujun) ri rutzil chique ri ojer tak katiˈt kamamaˈ. 	 İsrailliler Müjdeyi reddederek sizin uğrunuza Tanrıya düşman oldular; ama Tanrının seçimine göre, ataları sayesinde sevilmektedirler.


Ruma can xukˈalajsaj wi cˈa chkawech ri ruraybel Riyaˈ ri majun bey kˈalajsan ta; y can pa ránima cˈa Riyaˈ xpe wi chi xukˈalajsaj chkawech ri ruchˈobon pe, 	 Tanrı sır olan isteğini, Mesihte edindiği iyi amaç uyarınca bize açıkladı.


Ri xbanatej cˈa chiriˈ, xbe cˈa rutzijol ri pa tak tinamit chupan ri ruwachˈulef riˈ. 	 Bu haber bütün bölgeye yayıldı.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xuyuk apo rukˈaˈ y xuchop apo ri achi ri cˈo ri itzel yabil chrij y xubij chare: Nwajoˈ chi yacˈachoj. Tiqˈuis cˈa el re yabil reˈ chawij, xchaˈ chare. Y can xu (xe) wi xubij queriˈ ri Jesús, ri achi xchˈajchˈojir chare ri ruyabil. 	 İsa elini uzatıp adama dokundu, ‹‹İsterim, temiz ol!›› dedi. Adam anında cüzamdan temizlendi.


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. 	 Kulağı olan, Ruh'un kiliselere ne dediğini işitsin.› ››


Y ri Pablo xerucˈuaj cˈa el ri cajiˈ achiˈaˈ riˈ, y pa rucaˈn kˈij xquichˈajchˈojsaj cˈa el quiˈ, y xebe pa rachoch ri Dios ri cˈo chiriˈ pa Jerusalem, riche (rixin) chi xbequibij ca achique kˈij xtitzˈaket ri kˈij riche (rixin) ri chˈajchˈojirisanic y chiquijujunal xtiquiyaˈ chare ri Dios ri cˈo chi niquiyaˈ. 	 Bunun üzerine Pavlus o dört kişiyi yanına aldı, ertesi gün onlarla birlikte arınma törenine katıldı. Sonra tapınağa girerek arınma günlerinin ne zaman tamamlanacağını, her birinin adına ne zaman kurban sunulacağını bildirdi.


Y xa pa jun hora xqˈuis ri janiˈ chi beyomel ri cˈo riqˈui. Y ri achiˈaˈ ri yeˈucˈuan quiche (quixin) ri barcos y ri nicˈaj chic ri yesamej pa tak barcos, ri winek ri ye petenak pa tak barcos, y can quinojel wi cˈa ri winek ri yesamej pa ruwiˈ yaˈ, man cˈa xejel ta apo chunakajal ri tinamit Babilonia. Xa can cˈanej xepaˈeˈ wi apo. 	 Onca büyük zenginlik Bir saat içinde yok oldu.› ateşin dumanını görünce uzakta durup, ‹Koca kent gibisi var mı?› diye feryat ettiler.


Wi chiquiwech nicˈaj chic riyin ma yin ta apóstol, chiwech riyix can yin wi. Ruma tek riyin xintzijoj ri ruchˈabel chiwe, riyix can xinimaj ri Ajaf, y reˈ can jun retal chi yin jun apóstol riche (rixin) ri Ajaf. 	 Başkaları için elçi değilsem bile, sizler için elçiyim ya! Rab yolunda elçiliğimin kanıtı sizsiniz.


Ronojel cˈa ri xquicˈulwachij riyeˈ, jun cˈambel naˈoj chkawech riyoj. Ye tzˈibatal cˈa ca riche (rixin) chi riyoj ri yojcˈo chupan re ruqˈuisbel tak tiempo riche (rixin) re ruwachˈulef, can tikachajij kiˈ riche (rixin) chi ma xtikacˈulwachij ta chukaˈ riyoj queriˈ. 	 Bu olaylar başkalarına ders olsun diye onların başına geldi; çağların sonuna ulaşmış olan bizleri uyarmak için yazıya geçirildi.


Y xtacuy ta cˈa ronojel ri kamac ri yekaben chawech, can achiˈel yekacuy ri winek ri cˈo pokon niquiben chake. Y man cˈa tayaˈ ta kˈij chi ri itzel nuben ta chake chi yojtzak pa mac. Xa can kojacoloˈ cˈa chuwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Günahlarımızı bağışla. Çünkü biz de bize karşı suç işleyen herkesi bağışlıyoruz. Ayartılmamıza izin verme.››


nichaˈ ri rutzˈiban ca ri David. Y yacˈa chukaˈ riˈ tek ri Pedro xubij: Wech aj Israel, riyix iwetaman chi ri katataˈ David ri xcˈojeˈ ojer ca, xcom y xmuk. Y ri panteón ri mukun wi ca, can cˈa cˈo na re wacami. 	 ‹‹Kardeşler, size açıkça söyleyebilirim ki, büyük atamız Davut öldü, gömüldü, mezarı da bugüne dek yanıbaşımızda duruyor.


Ruma riyoj majun ri chak ta queriˈ xkatij. Xa can sibilaj xojsamej chi pa kˈij chi chakˈaˈ riche (rixin) chi xkachˈec ri xkatij. Queriˈ xkaben, ruma ma xkajoˈ ta xkayaˈ jun ejkaˈn chiwij. 	 Kimsenin ekmeğini karşılıksız yemedik. Herhangi birinize yük olmamak için uğraşıp didindik, gece gündüz çalıştık.


Chupan cˈa chukaˈ ri tiempo riˈ, ri Juan ri Bautista cˈo cˈa ri chiriˈ pa Enón, ri cˈo chunakajal ri tinamit Salim. Riyaˈ chiriˈ cˈa yeruben wi bautizar ri winek, ruma chupan ri lugar riˈ jabel yaˈ cˈo y ri winek yeˈapon cˈa riqˈui riche (rixin) chi yeban el bautizar. 	 Yahya da Salim yakınındaki Aynonda vaftiz ediyordu. Çünkü orada bol su vardı. İnsanlar gelip vaftiz oluyorlardı.


Ruma ri lokˈolaj tak kachˈalal ri ma ye israelitas ta ri yecˈo waweˈ pa ruwachˈulef Macedonia y pa ruwachˈulef Acaya, xalex pa cánima chi niquitek el jun ofrenda chique ri pobres ri yecˈo chiquicojol ri lokˈolaj tak kachˈalal israelitas ri yecˈo pa Jerusalem. 	 Çünkü Makedonya ve Ahayada bulunanlar, Yeruşalimdeki kutsallar arasında yoksul olanlar için yardım toplamayı uygun gördüler.


Y ye qˈuiy cˈa ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij ri Jesús riche (rixin) chi niquinimaj niquilij, riyeˈ yetzuˈun cˈa apo, xa yacˈa chi cˈanej yecˈo wi el. 	 Orada, olup bitenleri uzaktan izleyen birçok kadın vardı. Bunlar, Celileden İsanın ardından gelip Ona hizmet etmişlerdi.


Y can kitzij wi ri nibix chi ri kaway riche (rixin) chi nunojsaj ri kapan y ri kapan riche (rixin) chi nucˈul ri kaway. Pero xtapon na jun kˈij tek ri cosas riˈ xa xqueqˈuis, ruma ri Dios can que wi riˈ xtuben chique. Yacˈa ri Ajaf Dios xuyaˈ ri kachˈacul riche (rixin) chi ntoc riche (rixin) Riyaˈ y ri Ajaf ntoc kiche (kixin) riyoj. Y ma xuyaˈ ta ri kachˈacul riche (rixin) chi nikacusaj chubanic ri mac, ma que ta riˈ. Ma nrajoˈ ta chi ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun. 	 ‹‹Yemek mide için, mide de yemek içindir›› diyorsunuz, ama Tanrı hem mideyi hem de yemeği ortadan kaldıracaktır. Beden fuhuş için değil, Rab içindir. Rab de beden içindir.


Y riyin ma yininimaj ta ruma can ya ri kitzij ri nbij chiwe. 	 Ama ben gerçeği söylüyorum. İşte bunun için bana iman etmiyorsunuz.


Yacˈa tek ri rey Herodes xracˈaxaj cˈa riˈ, xubij: Ri Jesús xa ya ri Juan ri Bautista ri xintek rutzaqˈuixic rujolon (ruwiˈ), ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Hirodes bunları duyunca, ‹‹Başını kestirdiğim Yahya dirildi!›› dedi.


Wachˈalal, ri sibilaj yatinwajoˈ, nbij cˈa chawe: Ma tatzekelbej ta ri xa ma utz ta. Xa tatzekelbej ri utz. Ruma ri nibano ri utz, can riche (rixin) cˈa ri Dios. Yacˈa ri nibano ri xa ma utz ta, ma retaman ta ruwech ri Dios. 	 Sevgili kardeşim, kötüyü değil, iyiyi örnek al. İyilik yapan kişi Tanrıdandır. Kötülük yapansa Tanrıyı görmemiştir.


Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo cˈaslen ri xika pe chilaˈ chicaj. Ri xquetijo cˈa re caxlan wey reˈ, xquecˈaseˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Ri caxlan wey cˈa ri xtinyaˈ riyin chique can ya cˈa ri nuchˈacul, ri xtapon pa camic riche (rixin) chi nuyaˈ quicˈaslen ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Gökten inmiş olan diri ekmek Benim. Bu ekmekten yiyen sonsuza dek yaşayacak. Dünyanın yaşamı uğruna vereceğim ekmek de benim bedenimdir.››


Y ri Pedro cˈa ntajin na cˈa chuchˈobic rij ri jun achiˈel achicˈ, can yacˈariˈ tek ri Lokˈolaj Espíritu xubij chare ri Pedro: Yecˈo ye oxiˈ achiˈaˈ ri yatquicanoj. 	 Petrus hâlâ görümün anlamını düşünürken Ruh ona, ‹‹Bak, üç kişi seni arıyor›› dedi.


Pero ri quichˈacul, pa jun lugar Siquem rubiˈ, chiriˈ xemuk wi. Xemuk pa jun ti pedazo ulef, ri acuchi (achique) can cˈo cˈojlibel riche (rixin) chi yebemuk ca caminakiˈ. Ri jun ti ulef riˈ, can ya cˈa ri Abraham ri lokˈoyon ca chique ri ye ralcˈual ri jun achi Hamor rubiˈ. 	 Kemikleri sonra Şekeme getirilerek İbrahimin Şekemde Hamor oğullarından bir miktar gümüş karşılığında satın almış olduğu mezara konuldu.


Y ri ángel riˈ xubij cˈa chuwe: Cˈo cˈa chi nakˈalajsaj jun bey chic ri nubij ri Dios chawe chiquij ye qˈuiy tinamit, chiquij cocoj y nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, chiquij ri aj kˈatbel tak tzij, y chiquij ri winek ri ma junan ta quichˈabel, xinucheˈex. 	 Sonra bana şöyle dendi: ‹‹Yine birçok halk, ulus, dil ve kralla ilgili olarak peygamberlikte bulunmalısın.››


Rumariˈ ri más rajawaxic chi niben riyix ya ri ticanoj ri rajawaren ri Dios. Y wi queriˈ xtiben, ri Dios can xtuyaˈ cˈa pe ronojel ri nicˈatzin chiwe. 	 Siz Onun egemenliğinin ardından gidin, o zaman size bunlar da verilecektir.


Rumariˈ ri achi riˈ can chanin cˈa xerumol pe ri achiˈaˈ ri yecˈo pa rukˈaˈ, ri soldados y ri capitanes, y junanin (anibel) xebe acuchi (achique) quimolon wi quiˈ ri winek. Y ri winek, can xu (xe) wi cˈa xequitzˈet, xquitanabaˈ ruchˈayic ri Pablo. 	 Komutan hemen yüzbaşılarla askerleri yanına alarak kalabalığın olduğu yere koştu. Komutanla askerleri gören halk Pavlusu dövmeyi bıraktı.


Yacˈareˈ ri rucaˈn wuj ri ntzˈibaj el chiwe riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, riyix ri can cˈo chˈajchˈojlaj chˈobonic iwuqˈui. Chupan cˈa re caˈiˈ wuj reˈ, can nnataj cˈa chiwe chi quixchˈobon jabel. 	 Sevgili kardeşler, şimdi bu benim size yazdığım ikinci mektuptur. Her iki mektubumda da bu konuları anımsatarak temiz düşüncelerinizi uyandırmaya çalıştım.


Y ri Jesucristo xchˈo cˈa y xubij: Riyin xa yipe yan. Jabel cˈa ruwaquikˈij quinojel winek ri yeniman ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ. 	 ‹‹İşte tez geliyorum! Bu kitaptaki peygamberlik sözlerine uyana ne mutlu!››


Y wetaman chi tek xquinapon iwuqˈui, can nim wi ri utzil ri xticˈul ruma ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri xtincˈuaj chiwe. 	 Yanınıza geldiğimde, Mesihin bereketinin doluluğuyla geleceğimi biliyorum.


Y can yacˈariˈ tek ri winek xebeyacatej pe chiquij ri Pablo y ri Silas. Y chukaˈ ri aj kˈatbel tak tzij xquichˈanabaˈ ri Pablo y ri Silas, y cˈacˈariˈ xquitek quichˈayic tzan xcˈaˈy. 	 Halk da Pavlusla Silasa yapılan saldırıya katıldı. Yargıçlar onların giysilerini yırtıp sıyırarak değnekle dövülmeleri için buyruk verdi.


Y ri jun achi riˈ, ri Felipe rubiˈ, aj pa tinamit Betsaida, ri tinamit ri quitinamit chukaˈ ri Andrés y ri Pedro. 	 Filipus da Andreas ile Petrusun kenti olan Beytsaydadandı.


Tek xseker cˈa pe, xquimol cˈa quiˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, ri principaliˈ tak sacerdotes, y chukaˈ ri aj tzˈibaˈ. Y ri Jesús xucˈuex cˈa apo chiquiwech ri achiˈaˈ riˈ, ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: 	 Gün doğunca halkın ileri gelenleri, başkâhinler ve din bilginleri toplandılar. İsa, bunlardan oluşan Yüksek Kurulun önüne çıkarıldı.


Y cˈacˈariˈ, quinojel ri yecˈo chiriˈ xeyacatej cˈa el, y xquicˈuaj el ri Jesús riche (rixin) chi nbequijachaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. 	 Sonra bütün kurul üyeleri kalkıp İsayı Pilatusa götürdüler.


Wacami xintzˈet yan cˈa. Y rumariˈ nkˈalajsaj chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ben de gördüm ve ‹Tanrının Oğlu budur› diye tanıklık ettim.››


Y yecˈo cˈa aj yukˈaˈ yequiwaraj quicarneˈl pa jun juyuˈ, ri nakaj nicanaj wi ca chare ri tinamit Belén. 	 Aynı yörede, sürülerinin yanında nöbet tutarak geceyi kırlarda geçiren çobanlar vardı.


Y ronojel ri niben, can riqˈui cˈa ronojel iwánima tibanaˈ. Y ma riqˈui ta caˈiˈ icˈuˈx, ni ma riqˈui ta oyowal. 	 Her şeyi söylenmeden ve çekişmeden yapın ki, yaşam sözüne sımsıkı sarılarak aralarında evrendeki yıldızlar gibi parladığınız bu eğri ve sapık kuşağın ortasında kusursuz ve saf, Tanrının lekesiz çocukları olasınız. Öyle ki, boşuna koşmadığımı, boşuna emek vermediğimi görerek Mesihin gününde övünecek bir nedenim olsun.


Y chukaˈ ri acuchi (achique) yecˈo wi tek ri Dios xubij chique: Riyix ma yix nutinamit ta, can chiriˈ chukaˈ xtibix wi chique: Riyix yix ralcˈual chic ri cˈaslic Dios. 	 ‹‹Kendilerine, ‹Siz halkım değilsiniz› denilen yerde, Yaşayan Tanrının çocukları diye adlandırılacaklar.››


Ri ruwakak ángel xberutixaˈ cˈa ca ri rucˈuan el chupan ri vaso pa ruwiˈ ri nimalaj raken yaˈ ri Eufrates rubiˈ. Y ri raken yaˈ riˈ xchakiˈj ka riche (rixin) chi xchojmitej jun bey ri xquekˈax wi ri aj kˈatbel tak tzij ri ye petenak pa relebel kˈij. 	 Altıncı melek tasını büyük Fırat Irmağına boşalttı. Gündoğusundan gelen kralların yolu açılsın diye ırmağın suları kurudu.


Queriˈ nbij chiwe ruma ri wánima can achiˈel ránima ri Dios chi nwajoˈ nchajij ri icˈaslen. Queriˈ cˈo pa wánima ruma riyix xinimaj cˈa ri Cristo tek riyin xintzijoj ri ruchˈabel chiwe. Y chinuwech riyin can yix achiˈel cˈa jun numiˈal ri nbecˈuleˈ yan, can chˈajchˈoj wi cˈa nwajoˈ njech el chare ri jun ri xtoc rachijil. Can quecˈariˈ rubaniquil ri icˈaslen nwajoˈ riyin chi riyix icˈuan tek xquixinjech el pa cˈulanen riqˈui ri Cristo. 	 Sizler için tanrısal bir kıskançlık duyuyorum. Çünkü sizleri el değmemiş kız gibi tek ere, Mesihe sunmak üzere nişanladım.


Y ri winek riˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ri nika chuwech ri Dios chi nikaben riche (rixin) chi queriˈ nikaben ri nrajoˈ Riyaˈ? xechaˈ. 	 Onlar da şunu sordular: ‹‹Tanrının istediği işleri yapmak için ne yapmalıyız?››


Queriˈ nwajoˈ nben riyin ruma nwajoˈ nwetamaj más ruwech ri Cristo y nisamej ta ri ruchukˈaˈ ri Dios pa nucˈaslen riyin; can achiˈel ri uchukˈaˈ ri xucusaj tek xucˈasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ. Nwajoˈ ntij pokon ruma rubiˈ ri Dios, can achiˈel ri pokon ri xutij ri Cristo. Nwajoˈ cˈa ncˈut chi riyin can achiˈel ta chi can xicom riqˈui ri Cristo chuwech ri cruz. Y yacˈariˈ nwajoˈ nben. 	 Ölümünde Onunla özdeşleşerek Onu tanımak, dirilişinin gücünü ve acılarına ortak olmanın ne demek olduğunu bilmek ve böylece ne yapıp yapıp ölümden dirilişe erişmek istiyorum.


Y tek ri Ajaf Jesús xutzˈet ri ixok ri xcom el ri ral, xujoyowaj ruwech, y xubij cˈa chare: Man cˈa catokˈ ta chic. 	 Rab kadını görünce ona acıdı. Kadına, ‹‹Ağlama›› dedi.


Man cˈa rucˈamon ta chic chi nabij acˈajol chuwe. Xa más utz tabanaˈ chuwe chi yinoc jun amozo, xchaˈ ka pa ránima. 	 Ben artık senin oğlun olarak anılmaya layık değilim. Beni işçilerinden biri gibi kabul et.›


Y yecˈo ri yecˈo apo chiriˈ chunakajal ri Jesús, tek xquicˈaxaj ri xubij, xquibilaˈ cˈa: ¿Xiwacˈaxaj? Riyaˈ ya ri Elías ri nusiqˈuij (nroyoj), xechaˈ cˈa. 	 Orada duranlardan bazıları bunu işitince, ‹‹Bakın, İlyası çağırıyor›› dediler.


Ri chˈumil cˈa riˈ cˈayilaj kˈayis rubiˈ, y xa jubaˈ ma pa nicˈaj chique ri yaˈ qˈuey qˈuey xuben chique. Y rumariˈ ye qˈuiy cˈa winek ri xecom. 	 Bu yıldızın adı Pelindir. Suların üçte biri pelin gibi acılaştı. Acılaşan sulardan içen birçok insan öldü.


Yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic ri can tzekelbey riche (rixin) ri Jesús, xubij cˈa apo chare: Ajaf, riyin can nwajoˈ wi yatintzekelbej. Xa yacˈa chi tayaˈ na kˈij chuwe chi nmuk na el ri nataˈ, cˈacˈariˈ tek xcatintzekelbej chic, xchaˈ. 	 Başka bir öğrencisi İsaya, ‹‹Ya Rab, izin ver, önce gidip babamı gömeyim›› dedi.


Y ri tataˈaj riˈ chanin cˈa xoka chucˈuˈx chi ya hora riˈ tek ri Jesús xubij chare chi ri rucˈajol nicˈaseˈ. Y riyaˈ y ri ye aj pa rachoch can xquinimaj cˈa ri Jesús. 	 Baba bunun, İsanın, ‹‹Oğlun yaşayacak›› dediği saat olduğunu anladı. Kendisi ve bütün ev halkı iman etti.


Juyiˈ oc nuwech riqˈui re ncˈulwachin, ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui xa camic niquicˈom pe chuwe. ¿Achique cami ri yicolo pa rukˈaˈ reˈ? 	 Ne zavallı insanım! Ölüme götüren bu bedenden beni kim kurtaracak?


Tek xquil cˈa, xquibij chare: Quinojel ri winek yatquicanoj, xechaˈ. 	 Onu bulunca, ‹‹Herkes seni arıyor!›› dediler.


Wachˈalal, ruma ri Jesucristo ri Kajaf, y ruma chukaˈ chi ri Lokˈolaj Espíritu ruyaˈon pa tak kánima chi nikajoˈ kiˈ, rumariˈ ncˈutuj jun utzil chiwe chi riqˈui ronojel iwánima quinitoˈ riqˈui ri oración, 	 Kardeşler, Rabbimiz İsa Mesih ve Ruhun sevgisi adına size yalvarıyorum, benim için Tanrıya dua ederek uğraşıma katılın.


Y riyeˈ xquibij cˈa: Xecˈojeˈ cˈa ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ. Y xbanatej cˈa chi ri nimalaxel xcˈuleˈ. Pero ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual ri xcˈojeˈ ta ca. 	 Yedi kardeş vardı. Birincisi evlendi ve çocuk bırakmadan öldü.


Y ri winek xquibij chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ri yacowin naben? Tabanaˈ jun milagro chkawech riche (rixin) chi queriˈ nikatzˈet y yatkanimaj. 	 Bunun üzerine, ‹‹Görüp sana iman etmemiz için nasıl bir belirti gerçekleştireceksin? Ne yapacaksın?›› dediler.


Ri Pedro y ri Juan cachibilan quiˈ ye jotol cˈa el riche (rixin) chi yebe pa rachoch ri Dios. A las tres riche (rixin) ri tikakˈij yacˈariˈ tek ye benak el chupan ri hora riche (rixin) ri oración. 	 Bir gün Petrusla Yuhanna, saat üçte, dua vaktinde tapınağa çıkıyorlardı.


Yacˈa wi ri runakˈ tak awech ma ye utz ta, riyit yitcˈo pa jun kˈekuˈm. Rumariˈ wi xa nichuptej ri sakil ri ruyaˈon ri Dios pan awánima, can pa jun nimalaj kˈekuˈm yacˈojeˈ wi. 	 Gözünüz bozuksa, bütün bedeniniz karanlık olur. Buna göre, içinizdeki ‹ışık› karanlıksa, ne korkunçtur o karanlık!


Y ri chicop ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), xintzˈet cˈa chi jun chique ri rujolon (ruwiˈ) xucˈulwachij jun socotajic ri can riche (rixin) chi nicom. Pero xa ma xcom ta, y rumariˈ ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can xel quicˈuˈx tek xquitzˈet chi xa xcˈachoj y rumariˈ can xquitzekelbej. 	 Canavarın başlarından biri ölümcül bir yara almışa benziyordu. Ne var ki, bu ölümcül yara iyileşmişti. Bütün dünya şaşkınlık içinde canavarın ardından gitti.


Wachˈalal, sibilaj utz ri ibanon pe, chi iwajowan pe iwiˈ. Man cˈa tiyaˈ ta ca ri ajowabel riˈ. 	 Kardeş sevgisi sürekli olsun.


Riyin xinyaˈ yan akˈij acˈojlen waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Y xinqˈuis yan cˈa chukaˈ rubanic ronojel ri samaj ri achilaben pe chuwe riche (rixin) chi nben. 	 Yapmam için bana verdiğin işi tamamlamakla seni yeryüzünde yücelttim.


Riqˈui ronojel ri kachapon pe rubixic chiwe, rajawaxic chi nikˈax chiwech chi can cˈo jun Kanimalaj Sacerdote riyoj, y Riyaˈ xtzˈuyeˈ chilaˈ chicaj pa rajquikˈaˈ ri lokˈolaj chˈaquet ri acuchi (achique) tzˈuyul wi ri Dios. 	 Söylediklerimizin özü şudur: Göklerde, Yüce Olanın tahtının sağında oturan, kutsal yerde, insanın değil, Rabbin kurduğu asıl tapınma çadırında görev yapan böyle bir başkâhinimiz vardır.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Ma rajawaxic ta chi yebe riche (rixin) chi niquicanoj quiway, xa tiyaˈ quiway riyix, xchaˈ chique. 	 İsa, ‹‹Gitmelerine gerek yok, onlara siz yiyecek verin›› dedi.


Ri Cornelio y ri ye aj pa rachoch can niquiyaˈ wi cˈa rukˈij ri Dios, y niquixibij cˈa quiˈ chi yemacun chuwech ri Dios. Y riyaˈ can ma nitaneˈ ta chi nuben orar, y can qˈuiy cˈa yerutolaˈ wi ri winek ri majun cˈo quiqˈui. 	 Dindar bir adamdı. Hem kendisi hem de bütün ev halkı Tanrıdan korkardı. Halka çok yardımda bulunur, Tanrıya sürekli dua ederdi.


Y queriˈ chukaˈ wi nabij chi animan chic ri Dios, y xa majun utzil naben ta, majun nicˈatzin wi ri nabij chi animan chic. Xa yit achiˈel jun caminek ri xa majun nicowin nuben. 	 Bunun gibi, tek başına eylemsiz iman da ölüdür.


Riyin ma xipe ta chiquicanoxic winek ri choj quicˈaslen. Riyin xipe chiquicanoxic ri aj maquiˈ, ri rajawaxic chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Quixbiyin cˈa chiretamaxic ri achique ntel wi chi tzij ri ruchˈabel ri Dios tek nubij: Riyin ri más nika chinuwech chi niben riyix ya chi nijoyowaj quiwech ri winek, ya cˈa riˈ ri más nika chinuwech, que chuwech ri chicop ri yecamisex y yeˈitzuj (yeˈisuj) chinuwech. 	 Gidin de, ‹Ben kurban değil, merhamet isterim› sözünün anlamını öğrenin. Çünkü ben doğru kişileri değil, günahkârları çağırmaya geldim.››


Y riyin xibe, ruma can ya ri Dios ri xkˈalajsan chinuwech chi yibe. Y xaxu (xaxe wi) ri kachˈalal ri cˈo quikˈij y riyin ri xkamol kiˈ. Y xinbij cˈa chique ri achique rubanic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri ntzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Queriˈ xinben ruma nwajoˈ chi man ta jun nibano chare ri samaj ri nbanon pe y ri yitajin chubanic chi xa majun nicˈatzin wi. 	 Vahiy uyarınca gittim. Boş yere koşmayayım ya da koşmuş olmayayım diye, öteki uluslar arasında yaydığım Müjdeyi özel olarak ileri gelenlere sundum.


Ri oxiˈ itzel tak espíritu riˈ, riqˈui cˈa ri itzel winek ye petenak wi y can yequibanalaˈ cˈa milagros. Y yebe cˈa quiqˈui quinojel ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri ruwachˈulef. Yequimol apo riche (rixin) ri kˈij tek xtiquiben chˈaˈoj riqˈui ri Dios, Dios ri can cˈo wi ronojel uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel. 	 Bunlar doğaüstü belirtiler gerçekleştiren cinlerin ruhlarıdır. Her Şeye Gücü Yeten Tanrının büyük gününde olacak savaş için bütün dünyanın krallarını toplamaya gidiyorlar.


Y queriˈ chukaˈ yecˈo achiˈaˈ ri ma ixokiˈ ta chic ri xequirayij, xa quech achiˈaˈ chic ri xequirayij. Sibilaj itzel ri xquiben, y xa ma xeqˈuix ta; can xquiqˈuek quiˈ chupan ri etzelal ri xquirayij. Y riyeˈ can xquicˈul cˈa el rutojbalil ri itzel bey ri xquitzekelbej. 	 Aynı şekilde erkekler de kadınla doğal ilişkilerini bırakıp birbirleri için şehvetle yanıp tutuştular. Erkekler erkeklerle utanç verici ilişkilere girdiler ve kendi bedenlerinde sapıklıklarına yaraşan karşılığı aldılar.


O nicˈutuj chare ri Dios, pero ma nuyaˈ ta chiwe, ruma riyix ma utz ta ri nicˈutuj. Ruma ri nicˈutuj, ma utz ta rucusaxic niben, ruma xa nicusaj riche (rixin) chi niben ri itzel tak iraybel. 	 Dilediğiniz zaman da dileğinize kavuşamıyorsunuz. Çünkü kötü amaçla, tutkularınız uğruna kullanmak için diliyorsunuz.


Yacˈa ri ijaˈtz ri xeka pa jun utzilaj ulef, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. Riyeˈ riqˈui ronojel cánima niquicˈaxaj y niquiben ri nubij. Y can niquiyec pa cánima ri ruchˈabel ri Dios, y niwachin jabel ri quicˈaslen ronojel tiempo. 	 İyi toprağa düşenler ise, sözü işitince onu iyi ve sağlam bir yürekte saklayanlardır. Bunlar sabırla dayanarak ürün verirler.››


Y quinojel cˈa ri winek riche (rixin) ri tinamit Efeso xebeyacatej pe, astapeˈ ma quetaman ta achique ruma. Riyeˈ xa yecˈa ri caˈiˈ achiˈaˈ ri yepe pa Macedonia, ri ye rachibil ri Pablo ri xequichop el. Ri achiˈaˈ riˈ, jun Gayo rubiˈ y ri jun chic Aristarco rubiˈ. Y xeˈucˈuex cˈa ri acuchi (achique) niquimol wi quiˈ ri winek riˈ. 	 Kent büsbütün karıştı. Halk, Pavlusun yol arkadaşlarından Makedonyalı Gayus ve Aristarhusu yakalayıp sürükleyerek birlikte tiyatroya koşuştu.


Y tek ye benak cˈa ri rudiscípulos pa tinamit chulokˈic riche (rixin) ri niquitij, xapon cˈa jun ixok aj Samaria chuchiˈ ri pozo chirelesaxic ruyaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chare ri ixok riˈ: Tasipaj jubaˈ nuyaˈ riche (rixin) chi nkum, xchaˈ chare. 	 Samiriyeli bir kadın su çekmeye geldi. İsa ona, ‹‹Bana su ver, içeyim›› dedi.


Y xubij cˈa chukaˈ chique: Chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij chi ri wachoch, jay riche (rixin) oración. Yacˈa riyix xa achiˈel jul quiche (quixin) alekˈomaˈ ibanon chare, xchaˈ chique. 	 Onlara, ‹‹ ‹Evim dua evi olacak› diye yazılmıştır. Ama siz onu haydut inine çevirdiniz›› dedi.


Can niquicot wi ri wánima ruma xininataj chic pe, pero ma ruma ta cˈa ri ofrenda ri xitek pe chuwe, ma que ta riˈ. Ri wánima niquicot ruma wetaman chi ri ofrenda riˈ cˈo cˈa chukaˈ utz ri nucˈom pe chiwe riyix. 	 Armağan peşinde değilim, ama ruhsal kazancın hesabınızda birikmesini istiyorum.


Ri rucaˈn achi can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij el, riyaˈ xcom el y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. Ri rox achi can queriˈ chukaˈ xucˈulwachij el, achiˈel ri caˈiˈ nabey tak rachˈalal y ri ixok cˈa xcˈojeˈ na ca. Y quecˈariˈ xquicˈulwachilaˈ el chi ye wukuˈ cachˈalal quiˈ. 	 İkincisi, üçüncüsü, yedincisine kadar hepsine aynı şey oldu.


Y ma nyaˈ ta kˈij chique ri ixokiˈ riche (rixin) chi yequitijoj ri kachˈalal, y ma nyaˈ ta kˈij chi nikˈax ri quitzij pa quiwiˈ ri achiˈaˈ y tek nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, xaxu (xaxe) wi tiquicˈaxaj. 	 Kadının öğretmesine, erkeğe egemen olmasına izin vermiyorum; sakin olsun.


Yacˈariˈ tek ri rey xchˈo chic quiqˈui ri rumozos y xubij cˈa chique: Can kitzij wi chi ronojel cˈo chic riche (rixin) chi nibanatej ri cˈulanen, xa yacˈa ri xensiqˈuij (xenwoyoj) ma xcajoˈ ta xepe, y riqˈui riˈ xkˈalajin chi ma rucˈamon ta (takal ta chiquij) chi yepe. 	 ‹‹Sonra kölelerine şöyle dedi: ‹Düğün şöleni hazır, ama çağırdıklarım buna layık değilmiş.


Y yecˈo cˈa ri yebin chuwij chi riyin majun achique ta ncˈutuj chiwe y nben chi achiˈel majun ejkaˈn nyaˈ chiwij, pero xa jabel yix nkˈolon chaˈ, can cˈo nunaˈoj chinubanic y xa yix kajnek pa nukˈaˈ riche (rixin) chi cˈo puek nwelesaj chiwe, queriˈ niquibij chuwij. 	 Öyle olsun, ben size yük olmadım. Ama kurnaz biri olduğumdan sizi hileyle elde etmişim!


Ruma tek xkatzijoj chiwe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ma kayon ta riyoj ri xojtzijon. Xa can ya ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri xojtoˈo chutzijoxic. Y xkˈalajin chi ri xkatzijoj chiwe, can ruchˈabel wi ri Dios. Y chukaˈ tek xojcˈojeˈ chicojol, riyix xitzˈet ri utzilaj cˈaslen ri xkacˈuaj. Ruma xkajoˈ chi xinimaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Çünkü yaydığımız Müjde size yalnız sözle değil, kudretle, Kutsal Ruhla ve büyük güvenle ulaştı. Nitekim aranızdayken sizin yararınıza nasıl yaşadığımızı bilirsiniz.


Ri Dios xtuyaˈ ta cˈa ronojel rutzil chiwe, riche (rixin) chi xquixcowin ta xtiben ri ruraybel Riyaˈ. Y riqˈui ri rusamaj ri Jesucristo ri nuben pa tak iwánima, ri Dios xtuben ta cˈa chukaˈ chiwe chi riyix can niwajoˈ niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 Tanrı, isteğini yerine getirebilmeniz için sizi her iyilikle donatsın; kendisini hoşnut eden şeyi İsa Mesih aracılığıyla bizlerde gerçekleştirsin. Mesihe sonsuzlara dek yücelik olsun! Amin.


Y ri rachoch ri Dios riˈ, caˈiˈ cˈa rupan xban chare. Chupan cˈa ri nabey rupan jay chiriˈ cˈo wi ri lámpara y cˈo chukaˈ jun mesa. Y pa ruwiˈ ri mesa riˈ yecˈo wi ri lokˈolaj tak caxlan wey. Y ri nabey rupan jay riˈ nibix cˈa Lokˈolaj lugar chare. 	 Bir çadır kurulmuştu. Kutsal Yer denen birinci bölmede kandillik, masa ve adak ekmekleri bulunurdu.


Y can queriˈ cˈa chukaˈ xcˈulwachitej pa rutiempo ri Lot. Ri winek riˈ xaxu (xaxe) wi cˈa chrij ri quiway quicˈuyaˈ benak wi cánima, riqˈui ri quilokˈoj, ri quicˈayij, ri quiticoˈn y ri paban tak jay. 	 Lutun günlerinde de durum aynıydı. İnsanlar yiyip içiyor, alıp satıyor, tohum ekiyor, ev yapıyorlardı.


Rumariˈ xa ta riyin nwajoˈ nyaˈ nukˈij, riˈ ma yin sachnek ta riqˈui ri nben, ruma ri nbij can kitzij wi, pero riyin ma nwajoˈ ta nyaˈ nukˈij, ruma ma nwajoˈ ta chi ri winek nikˈax ruwiˈ niquiyaˈ nukˈij, ruma ri winek ma xu (xe) ta wi ri niquitzˈet o niquicˈaxaj chawij ri niquiben, xa can nikˈax chic jubaˈ ruwiˈ niquiyaˈ akˈij. 	 Övünmek istesem bile akılsız olmayacağım. Çünkü gerçeği söylemiş olacağım. Ama kimse beni gördüğünden ya da işittiğinden daha üstün görmesin diye övünmekten kaçınıyorum.


Ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta, utz chi xa ye caˈiˈ o kas más ye oxiˈ yechˈo tek nimol iwiˈ. Y chukaˈ nicˈatzin chi xa chi jojun quechˈo, y cˈo rajawaxic chi jun kachˈalal ri nikˈaxan pa quichˈabel ri yeˈacˈaxan quiche (quixin). 	 Eğer bilinmeyen dillerle konuşulacaksa, iki ya da en çok üç kişi sırayla konuşsun, biri de söylenenleri çevirsin.


Tek cˈachojnek chic ca ri cˈulanen riˈ, ri Jesús rachibilan ri ruteˈ, ri ye rachˈalal y ri rudiscípulos xebe pa tinamit Capernaum. Y xecˈojeˈ cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij chiriˈ. 	 Bundan sonra İsa, annesi, kardeşleri ve öğrencileri Kefarnahuma gidip orada birkaç gün kaldılar.


Ri rucˈayewal ri nuyaˈ ri Dios xa nipe yan. Riyaˈ can xtuben achiˈel nuben jun achi ri cˈo chic ri iquej pa rukˈaˈ riche (rixin) chi xqueruchoy ri cheˈ ri xa ma yewachin ta jabel. Y ronojel cˈa ri xqueruchoy el, xqueruqˈuek pa kˈakˈ. 	 Balta ağaçların köküne dayanmış bile. İyi meyve vermeyen her ağaç kesilip ateşe atılır.


Wachˈalal, chikajujunal achiˈel kabanon tek xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios, can quecˈariˈ kojcanaj chupan ri cˈacˈacˈ kacˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Kardeşler, herkes ne durumda çağrıldıysa, Tanrı önünde o durumda kalsın.


Y tek niban jun pokon chiwe, man cˈa titzolij ta ruqˈuexel. Y tek nibix chˈabel ri sibilaj ye pokon chiwe, man cˈa chukaˈ titzolij ta ruqˈuexel, xa ticˈutuj chare ri Dios chi tutoˈ ri winek ri nibano queriˈ chiwe. Ruma ri Dios can yix rusiqˈuin (royon) wi riche (rixin) chi nicˈul bendición. 	 Kötülüğe kötülükle, sövgüye sövgüyle değil, tersine, kutsamayla karşılık verin. Çünkü kutsanmayı miras almak için çağrıldınız.


Y ri chˈabel ri petenak chilaˈ chicaj ri xinwacˈaxaj yan ka, xchˈo chic cˈa pe chuwe jun bey y xubij: Cabiyin y jacˈamaˈ pe la jun ti libro jakel ri rucˈuan pa rukˈaˈ la jun ángel la ruyaˈon jun raken pa ruwiˈ ri mar, y la jun chic ruyaˈon pa ruwiˈ la ruwachˈulef, xchaˈ chuwe. 	 Gökten işittiğim ses benimle yine konuşmaya başladı: ‹‹Git, denizle karanın üzerinde duran meleğin elindeki açık tomarı al›› dedi.


Yacˈa tek riyin yin tzolijnek chic chilaˈ chicaj riqˈui ri Nataˈ, xtintek cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu ri xtitoˈo iwuche (iwixin), y xquixrutijoj cˈa riqˈui ri kitzij. Y ri Lokˈolaj Espíritu riˈ riqˈui cˈa ri Nataˈ nipe wi, y tek xtipe, can xquirukˈalajsaj chukaˈ riyin. 	 ‹‹Babadan size göndereceğim Yardımcı, yani Babadan çıkan Gerçeğin Ruhu geldiği zaman, bana tanıklık edecek.


Tichˈoboˈ cˈa jabel. ¿La utz cami chi ri ixok ma nucuch ta rujolon (ruwiˈ) tek nichˈo riqˈui ri Dios pan oración? 	 Siz kendiniz karar verin: Kadının açık başla Tanrıya dua etmesi uygun mu?


Y riche (rixin) cˈa chi xkajech kiˈ quiqˈui, xkakˈetelaˈ ca kiˈ. Riyoj xoj‑oc el pa barco, y ri kachˈalal xetzolin chcachoch. 	 Birbirimizle vedalaştıktan sonra biz gemiye bindik, onlar da evlerine döndüler.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes xquiyaˈ cˈa quinaˈoj ri winek, chi tiquibij apo chare ri Pilato chi xa ya ri Barrabás ri trelesaj el. Y ri winek can queriˈ xquibij. 	 Ne var ki başkâhinler, İsanın değil, Barabbanın salıverilmesini istemeleri için halkı kışkırttılar.


Y riyin ri Juan, can xinwacˈaxaj y xintzˈet cˈa chukaˈ ronojel riˈ. Y yacˈa tek ye wacˈaxan y ye ntzˈeton chic ka, yacˈariˈ tek xixuqueˈ ximajeˈ ka xerukˈaˈ xeraken ri ángel ri xcˈutu ronojel riˈ chinuwech riche (rixin) chi nyaˈ rukˈij. 	 Bunları işiten ve gören ben Yuhannayım. İşitip gördüğümde bunları bana gösteren meleğe tapmak için ayaklarına kapandım.


Y tek ri Jesús xuqˈuis rubixic chique ri cablajuj rudiscípulos ri achique chi samaj ri nbequibanaˈ, Riyaˈ can ma xcˈojeˈ ta chic ca chiriˈ, xa xbe cˈa pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chiriˈ pan Israel, chucˈutic y chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. 	 İsa, on iki öğrencisine bu buyrukları verdikten sonra onların kentlerinde öğretmek ve Tanrı sözünü duyurmak üzere oradan ayrıldı.


Y ri rey riˈ can utz cˈa xtzˈetetej ruma ri Dios. Rumariˈ tek ri David xucˈutuj cˈa utzil chare ri Dios chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nuben jun jay ri ntoc rachoch ri mismo Dios ri can ru‑Dios wi ri kamamaˈ Jacob. 	 Tanrının beğenisini kazanmış olan Davut, Yakupun Tanrısı için bir konut yapmaya izin istedi.


Can tachajij cˈa ronojel ri yatajnek chawe ruma ri Dios. Y ya ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo pa tak kánima ri xtitoˈo awuche (awixin). 	 Sana emanet edilen iyi öğretileri içimizde yaşayan Kutsal Ruh aracılığıyla koru.


Y xuben chukaˈ chi ri pa ruwachˈulef Canaán xeqˈuis ri winek quiche (quixin) wukuˈ tinamit, y ri culef ri winek riˈ xuyaˈ ca pa quikˈaˈ ri ye katiˈt kamamaˈ. 	 Kenan ülkesinde yenilgiye uğrattığı yedi ulusun topraklarını İsrail halkına miras olarak verdi. Bütün bunlar aşağı yukarı dört yüz elli yıl sürdü. ‹‹Sonra Tanrı, Peygamber Samuelin zamanına kadar onlar için hakimler yetiştirdi.


Y tek ri Jesús y ri rudiscípulos quiyon chic cˈa yecˈo, xepe ri discípulos xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿Achique ruma riyoj ma xojcowin ta xkelesaj el ri itzel espíritu? xechaˈ chare. 	 Sonra öğrenciler tek başlarına İsaya gelip, ‹‹Biz cini neden kovamadık?›› diye sordular.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, xquibij chare ri Jesús: ¿Achique cˈa chi milagro nacˈut chkawech riche (rixin) chi niketamaj chi cˈo kˈatbel tzij pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek waweˈ? xechaˈ chare. 	 Yahudi yetkililer İsaya, ‹‹Bunları yaptığına göre, bize nasıl bir belirti göstereceksin?›› diye sordular.


Y yacˈa tek kˈaxnek chic ri jun mil junaˈ, ri Satanás xtiskˈopix cˈa pe chupan ri lugar ri tzˈapel wi. 	 Bin yıl tamamlanınca Şeytan atıldığı zindandan serbest bırakılacak.


Ruma ya cˈa Riyaˈ xbano ronojel ri cˈo chilaˈ chicaj y ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. Ruma cˈa Riyaˈ tek yecˈo ri ye tzˈetetel y ri ma ye tzˈetetel ta. Ruma chukaˈ Riyaˈ tek yecˈo ri ángeles, ri ye aj kˈatbel tak tzij, ri nimaˈk quikˈij y ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ; can quinojel cˈa ruma Riyaˈ tek yecˈo, y can riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij tek xeruben. 	 Nitekim yerde ve gökte, görünen ve görünmeyen her şey -tahtlar, egemenlikler, yönetimler, hükümranlıklar- Onda yaratıldı. Her şey Onun aracılığıyla ve Onun için yaratıldı.


Wi riyix yeˈicuy ri winek ri cˈo pokon niquiben chiwe, ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj can xquixrucuy cˈa chukaˈ riyix. 	 ‹‹Başkalarının suçlarını bağışlarsanız, göksel Babanız da sizin suçlarınızı bağışlar.


Ruma jun winek ri cˈo pa rajawaren ri Dios, nikˈalajin ri ruchukˈaˈ ri Dios pa rucˈaslen, y ma xu (xe) ta wi nubij chi cˈo pa rajawaren ri Dios. 	 Çünkü Tanrının Egemenliği lafta değil, güçtedir.


Yacˈa ri yitajin chubixic chiwe sibilaj nim rukˈij, y xa ma kˈalajsan ta pe ojer ca. Yacˈa wacami riyin nbij reˈ chiwe. Y reˈ can chrij wi ri Cristo y chikij riyoj ri kaniman chic ri nibix iglesia chake nichˈo wi. 	 Bu sır büyüktür; ben bunu Mesih ve kiliseyle ilgili olarak söylüyorum.


¿O xa nawajoˈ yinacamisaj, achiˈel xaben chare ri jun achi aj waweˈ pan Egipto ri iwir? xchaˈ chare. 	 ‹Yoksa dün Mısırlıyı öldürdüğün gibi beni de mi öldürmek istiyorsun?›


Yacˈa ri discípulo ri Tomás rubiˈ, y nibix chukaˈ Dídimo chare; riyaˈ xubij cˈa chique ri rech discípulos: Joˈ cˈa, tikatzekelbej ri Jesús, riche (rixin) chi wi Riyaˈ xticamisex, can kojcamisex chukaˈ riyoj junan riqˈui Riyaˈ, xchaˈ. 	 ‹‹İkiz›› diye anılan Tomas öbür öğrencilere, ‹‹Biz de gidelim, Onunla birlikte ölelim!›› dedi.


¿La cˈo ta cami cˈa jun chiwe riyix ri nicowin chi niqˈuiy chic nicˈaj vara ri rupalen, ruma can nuchˈujirisaj riˈ? Majun. 	 Hangi biriniz kaygılanmakla ömrünü bir anlık uzatabilir?


Y xquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiriˈ pa tinamit Perge. Y cˈacˈariˈ xebe pa tinamit Atalia. 	 Pergede Tanrı sözünü bildirdikten sonra Antalyaya gittiler.


Queriˈ nbij chiwe ruma riyoj ketaman achique riˈ ri biyon re chˈabel reˈ: Pa nukˈaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ rutojbalil chique ri yemacun. Y cˈo chic jun ri tzˈibatal ca, ri nubij: Ri Ajaf xtukˈet tzij pa ruwiˈ ri rutinamit. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Çünkü, ‹‹Öç benimdir, karşılığını ben vereceğim›› ve yine, ‹‹Rab halkını yargılayacak›› diyeni tanıyoruz.


Can majun cˈa jubaˈ tumacuj jun winek chiquiwech, can chanin yebe chucamisaxic. 	 ‹‹Ayakları kan dökmeye seğirtir.


Y nubij cˈa chukaˈ chupan ri wuj Salmos rubiˈ: Man cˈa xtayaˈ ta kˈij chi ri ruchˈacul ri Lokˈolaj Acˈajol nikˈey, nichaˈ cˈa. 	 ‹‹Bunun için başka bir yerde de şöyle der: ‹Kutsalının çürümesine izin vermeyeceksin.›


¿Y achique cˈa nibij riyix wacami chi nikaben chare? xchaˈ. Y ri nicˈaj chic ri quimolon quiˈ chiriˈ xquibij cˈa: Rucˈamon cˈa chi nicamisex, xechaˈ. 	 Buna ne diyorsunuz?›› ‹‹Ölümü hak etti!›› diye karşılık verdiler.


Y ruma xa ma junan ta cˈa quiwech, xquichop chi xebe el. Pero can cˈa xquicˈaxaj na el ri ruqˈuisbel tak chˈabel ri xubij ri Pablo. Y riyaˈ xubij: Ri chˈabel ri xuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chare ri profeta Isaías ri xkˈalajsan ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi xubij chique ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca, can utz chukaˈ nuben chi nibix chiwe riyix, ruma ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa: 	 Birbirleriyle anlaşamayınca, Pavlusun şu son sözünden sonra ayrıldılar: ‹‹Peygamber Yeşaya aracılığıyla atalarınıza seslenen Kutsal Ruh doğru söyledi.


Ruma ronojel ri cˈo chuwech re ruwachˈulef, xa ya ri itzel tak raybel riche (rixin) ri chˈaculaj, ri itzel tak raybel riche (rixin) ri runakˈ tak kawech, y ri nikanimirisaj kiˈ. Y ronojel riˈ xa ma riche (rixin) ta ri Katataˈ Dios, xa ye riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 Çünkü dünyaya ait olan her şey -benliğin tutkuları, gözün tutkuları, maddi yaşamın verdiği gurur- Babadan değil, dünyadandır.


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cˈa ri xtichˈacon, xtinyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi nutij ruwech ri cheˈ ri riche (rixin) cˈaslen, ri cˈo pa runicˈajal ri lugar riche (rixin) quicoten ri cˈo wi ri Dios. 	 Kulağı olan, Ruhun kiliselere ne dediğini işitsin. Galip gelene Tanrının cennetinde bulunan yaşam ağacından yeme hakkını vereceğim.› ››


Ri rajaf ri ulef xtipe cˈa y xquerucamisaj ri kajoy tak ulef riˈ y ri rulef xtuyaˈ chic ca pa kajic chique nicˈaj chic, xchaˈ ri Jesús. Tek ri winek quicˈaxan chic ka ri cˈambel tzij riˈ, xquibij: Dios ta cˈa xkojtoˈo chi man ta xtibanatej queriˈ, xechaˈ. 	 Gelip o bağcıları yok edecek, bağı da başkalarına verecek.›› Halk bunu duyunca, ‹‹Tanrı korusun!›› dedi.


Y can kitzij cˈa nbij chiwe, chi ri xa ma niquiben ta achiˈel ri acˈalaˈ riche (rixin) chi niquijech quiˈ pa rukˈaˈ ri Dios, can man cˈa xqueˈoc ta pa rajawaren ri Dios, xchaˈ chique. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, Tanrının Egemenliğini bir çocuk gibi kabul etmeyen, bu egemenliğe asla giremez.››


Y ri Pedro xubij chic cˈa chukaˈ chique ri winek: Ri chapatajnek ca rubixic ruma ri Samuel y ri xquibij cˈa ri profetas ri xecˈojeˈ tek man cˈo ta chic ri Samuel, can chrij wi cˈa ri xquebanatej chupan re tiempo reˈ ye chˈonak wi ca. 	 ‹‹Samuel ve ondan sonra konuşan peygamberlerin hepsi bu günleri duyurdu.


Y rumariˈ riyin xitzak pan ulef. Y yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj jun chˈabel, y ri chˈabel riˈ nubij cˈa: Saulo, Saulo, ¿achique cˈa ruma achapon wokotaxic? xchaˈ. 	 Yere yıkıldım. Bir sesin bana, ‹Saul, Saul! Neden bana zulmediyorsun?› dediğini işittim.


Pero ma ya ta Riyaˈ ri Cristo, ruma xa can ketaman cˈa acuchi (achique) nipe wi. Ruma tek xtoka ri kitzij Cristo, xa man cˈa xtetamex ta achique lugar nbecˈulun wi pe, yechaˈ ri winek aj Jerusalem. 	 Ama biz bu adamın nereden geldiğini biliyoruz. Oysa Mesih geldiği zaman Onun nereden geldiğini kimse bilmeyecek.››


Y ri Jesús xoc cˈa el pa jun jucuˈ y ri ye rudiscípulos xquitzekelbej el. 	 İsa tekneye binince, ardından öğrencileri de bindi.


Ri rey xchˈo cˈa riqˈui ri achi riˈ, ri can rusiqˈuin (royon) wi chukaˈ chupan ri jun cˈulanen riˈ, y xucˈutuj cˈa chare: Y riyit ¿achique cˈa modo xatoc pe waweˈ, tek xa ma xacusaj ta ri tziek ri nicˈatzin chupan re jun cˈulanen reˈ? xchaˈ ri rey chare. Y ri achi ma xchˈo ta. 	 Ona, ‹Arkadaş, düğün giysisi giymeden buraya nasıl girdin?› diye sorunca, adamın dili tutuldu.


Wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nuben ri xkabij yan ka chupan re wuj reˈ, can tiyaˈ cˈa rubixic achique chi winek riˈ, y chukaˈ ma ticˈuaj ta iwiˈ riqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ruyonil riyaˈ niqˈuix ka. 	 Eğer bu mektuptaki sözlerimize uymayan olursa onu mimleyin. Yaptıklarından utanması için onunla ilişkinizi kesin.


Ronojel cˈa ri nbin chic ka chiwe, can riqˈui cˈambel tak tzij nbin wi, pero xtoka cˈa ri kˈij tek ma riqˈui ta chic cˈambel tak tzij xquichˈo wi iwuqˈui. Xa can kˈalaj kˈalaj chic cˈa ri rubixic xtinben chiwe chrij ri Tataˈixel. 	 ‹‹Size bunları örneklerle anlattım. Öyle bir saat geliyor ki, artık örneklerle konuşmayacağım; Babayı size açıkça tanıtacağım.


Ri kˈij tek xmuk ri Jesús, ya kˈij chukaˈ riˈ tek ri winek niquibanalaˈ chic ruchojmil ronojel ri xticˈatzin chique ri pa rucaˈn kˈij, ruma yariˈ napon ri uxlanibel kˈij. Y pa rucaˈn kˈij, tek yecˈo chic chupan ri uxlanibel kˈij, yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ fariseos xquiben cˈa chi xbequicˈuluˈ quiˈ chuwech ri Pilato ri aj kˈatbel tzij. 	 Ertesi gün, yani Hazırlık Gününden sonraki gün, başkâhinlerle Ferisiler Pilatusun önünde toplanarak, ‹‹Efendimiz›› dediler, ‹‹O aldatıcının, daha yaşarken, ‹Ben öldükten üç gün sonra dirileceğim› dediğini hatırlıyoruz.


Rumacˈariˈ nicˈatzin chi yoj cˈa riyoj ri yojyaˈo ri nicˈatzin chique riche (rixin) chi queriˈ riyoj chukaˈ nikaben jubaˈ ri rusamaj ri Dios, ruma yekatoˈ el tek ye benak chutzijoxic ri kitzij. 	 Bu nedenle, gerçek uğruna emektaşlar olmak için böylelerini desteklemeliyiz.


¿O riyix nichˈob chukaˈ chi ri ye wakxaklajuj ri xecom acuchi (achique) cˈo wi ri atinibel ri Siloé rubiˈ, tek xtzak ri torre chiquij, chi más cˈo quimac que chiquiwech quinojel ri nicˈaj chic winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Jerusalem? 	 Ya da, Şiloahtaki kule üzerlerine yıkılınca ölen o on sekiz kişinin, Yeruşalimde yaşayan öbür insanların hepsinden daha suçlu olduğunu mu sanıyorsunuz?


Y yacˈariˈ tek ri rey Agripa xubij chare ri Pablo: Nyaˈ cˈa kˈij chawe riche (rixin) chi yachˈo, xchaˈ chare. Y ri Pablo xuyec cˈa rukˈaˈ, y yareˈ ri chˈabel ri xerucusaj riche (rixin) chi nutoˈ riˈ y nukˈalajsaj chi majun rumac. Y xuchop rubixic: 	 Agrippa Pavlusa, ‹‹Kendini savunabilirsin›› dedi. Bunun üzerine Pavlus elini uzatarak savunmasına şöyle başladı: ‹‹Kral Agrippa! Yahudilerin bana yönelttiği bütün suçlamalarla ilgili olarak savunmamı bugün senin önünde yapacağım için kendimi mutlu sayıyorum.


Y ri achi achiˈel jun coronel xuyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi tichˈo. Y ri Pablo xpaˈeˈ ri chiriˈ pa tak gradas, y xuben pe retal riqˈui ri rukˈaˈ chique ri winek riche (rixin) chi quetaneˈ ka. Y tek majun chic cˈa nikˈajan, riyaˈ xbechˈo pe chiquiwech pan hebreo, ri quichˈabel ri israelitas, y xubij: 	 Komutanın izin vermesi üzerine Pavlus merdivende dikilip eliyle halka bir işaret yaptı. Derin bir sessizlik olunca, İbrani dilinde konuşmaya başladı.


Ruma ri utzilaj ruchˈabel ri Dios tzijon chake riyoj, can xtzijox chukaˈ chique ri katiˈt kamamaˈ ri ojer ca. Xa yacˈa chi riyeˈ xa ma xquinimaj ta ri utzilaj ruchˈabel ri Dios, y rumariˈ majun utz xucˈom pe chique. 	 Çünkü onlar gibi biz de iyi haberi aldık. Ama onlar duydukları sözü imanla birleştirmedikleri için bunun kendilerine bir yararı olmadı.


Y jubaˈ ma quinojel ri kachˈalal ri xcˈojeˈ quichukˈaˈ riche (rixin) chi niquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek. Ruma re kachˈalal reˈ xquitzˈet chi ri Dios can cˈo wi wuqˈui y majun xibinriˈil wuqˈui riche (rixin) chi ntzijoj ri ruchˈabel waweˈ pa cárcel. Rumariˈ ri kachˈalal can majun xibinriˈil chiquiwech, xa más xquicukubaˈ el quicˈuˈx chubanic ri rusamaj ri Ajaf. 	 Kardeşlerin çoğu da zincire vuruluşumdan ötürü Rabbe güvenerek Tanrının sözünü korkusuzca söylemekte daha da cesur davranıyorlar.


Yacˈareˈ nicˈachoj ri trato ri xinben quiqˈui. Chi riyin xtincuy ri quimac, 	 Onların günahlarını kaldıracağım zaman Kendileriyle yapacağım antlaşma budur.››


Y yacˈa tek cˈo chic ri boron wuj pa rukˈaˈ, ri ye cajiˈ ri can cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech y ye cachibilan ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij, xexuqueˈ xemajeˈ ka chuwech ri achiˈel Alaj Carneˈl. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ riˈ quicˈualon cˈa arpa y quicˈualon chukaˈ achiˈel vasos ri ye banon riqˈui kˈanapuek ri quiyalon pon chupan. Y ri pon riˈ, ruqˈuexewach ri quiˈoraciones ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. 	 Tomarı alınca, dört yaratıkla yirmi dört ihtiyar Onun önünde yere kapandılar. Her birinin elinde birer lir ve kutsalların duaları olan buhur dolu altın taslar vardı.


Y riqˈui riˈ, riyix ibanon chare ri rupixaˈ ri Dios chi majun rejkalen. Y queriˈ ibanon xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi niben ri achique quibin ca ri iwatiˈt imamaˈ. Y yecˈo chukaˈ nicˈaj chic achiˈel reˈ ri yeˈibanalaˈ. Queriˈ xubij ri Jesús chique ri achiˈaˈ fariseos y ri ye aj tzˈibaˈ. 	 Böylece kuşaktan kuşağa aktardığınız törelerle Tanrının sözünü geçersiz kılıyorsunuz. Buna benzer daha birçok şey yapıyorsunuz.››


Tek ri iwatiˈt imamaˈ xekˈax chupan ri desierto, riyeˈ xquitij ri caxlan wey ri xubiniˈaj maná, pero ma xuyaˈ ta quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xa xecom. 	 Atalarınız çölde man yediler, yine de öldüler.


Rumariˈ can xinchop cˈa rutzijoxic nabey chique ri winek ri yecˈo pa Damasco, cˈacˈariˈ chique ri winek ri yecˈo pa Jerusalem y chique cˈa chukaˈ ri winek ri yecˈo pa ronojel tinamit waweˈ pa rucuenta ri Judea, y cˈacˈariˈ chique cˈa ri winek ri ma ye israelitas ta, chi nej chi nakaj. Chique quinojel cˈa xinbij wi chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, tijalatej ri quicˈaslen, y can tiquikˈalajsaj quiˈ riqˈui ri yequibanalaˈ chi ye jalatajnek chic. 	 Önce Şam ve Yeruşalim halkını, sonra bütün Yahudiye bölgesini ve öteki ulusları, tövbe edip Tanrıya dönmeye ve bu tövbeye yaraşır işler yapmaya çağırdım.


Y ri Jesús xuchop chic cˈa rubey y xapon pa jun aldea. Y chiriˈ chupan ri aldea riˈ cˈo cˈa jun ixok ri Marta rubiˈ, y riyaˈ xucˈul apo ri Jesús pa rachoch. 	 İsa, öğrencileriyle birlikte yola devam edip bir köye girdi. Marta adında bir kadın İsayı evinde konuk etti.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xubij chique ri caˈiˈ discípulos riˈ: Ya xapon ri kˈij, riche (rixin) chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xtiyaˈox (xtyaˈ) chic nukˈij nucˈojlen chilaˈ chicaj. 	 İsa, ‹‹İnsanoğlunun yüceltileceği saat geldi›› diye karşılık verdi.


Y riyix xa juyiˈ oc cˈa iwech tek ninimirisex ikˈij cuma ri winek ri xa ma ye riche (rixin) ta ri Dios. Ruma can queriˈ chukaˈ xquiben ri quiteˈ quitataˈ riyeˈ, ruma ri quiteˈ quitataˈ riyeˈ xquinimirisaj quikˈij ri xebin chi ye profetas y xa ma kitzij ta chi ye profetas. 	 Bütün insanlar sizin için iyi sözler söyledikleri zaman, Vay halinize! Çünkü onların ataları da Sahte peygamberlere böyle davrandılar.››


Wi ri kˈayis riche (rixin) pa juyuˈ wacami jabel oc rubanon, yacˈa ri chuaˈk xa chakiˈj chic y nicˈak pa kˈakˈ, y ma riqˈui wi riˈ ri Dios yeruwik, ¿cˈa ta cˈa riyix winek chi man ta xtuyaˈ itziak ri Dios? ¿Achique cˈa ruma tek xa ma nicukubaˈ ta icˈuˈx riqˈui? 	 Bugün var olup yarın ocağa atılacak olan kır otunu böyle giydiren Tanrının sizi de giydireceği çok daha kesin değil mi, ey kıt imanlılar?


Y tek qˈuiy cˈa chic ye chˈonak ka chrij ri naˈoj riˈ, ri Pedro xpaˈeˈ, y xubij cˈa: Wachˈalal, wech aj Israel, riyix iwetaman chi cˈo yan chic jubaˈ tiempo tek ri Dios xiruchaˈ el chicojol riche (rixin) chi xintzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta, ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, riche (rixin) chi queriˈ tiquinimaj chukaˈ riyeˈ. 	 Uzunca bir tartışmadan sonra Petrus ayağa kalkıp onlara, ‹‹Kardeşler›› dedi, ‹‹Öteki uluslar Müjdenin bildirisini benim ağzımdan duyup inansınlar diye Tanrının uzun zaman önce aranızdan beni seçtiğini biliyorsunuz.


Can ta ronojel ri nibij cˈo ta rutzil. Can ta achiˈel cˈo atzˈan riqˈui ri ichˈabel riche (rixin) chi cˈo ruquiˈil, riche (rixin) chi queriˈ tek cˈo nicˈutux chiwe, iwetaman achique nibij chique quinojel. 	 Sözünüz tuzla terbiye edilmiş gibi her zaman lütufla dolu olsun. Böylece herkese nasıl karşılık vermek gerektiğini bileceksiniz.


Y yit cˈa riyit ri xcakˈalajsan chique quinojel ri winek ri xatzˈet y ri xawacˈaxaj. 	 ‹Görüp işittiklerini bütün insanlara duyurarak Onun tanıklığını yapacaksın.


Y riyin ri Jesús ntakon cˈa el ri nuˈángel riche (rixin) chi nberukˈalajsaj ca ronojel reˈ chiquiwech ri iglesias. Y can yin cˈa riyin ri rusiˈj rujotay ca ri rey David. Y can yin chukaˈ riyin ri Jun ri achiˈel nimachˈumil ri ntel pe ri pa rusekeric. 	 ‹‹Ben İsa, kiliselerle ilgili bu tanıklığı sizlere iletsin diye meleğimi gönderdim. Davutun kökü ve soyu Benim, parlak sabah yıldızı Benim.››


Pero riyix jabel iwetaman chi ma que ta riˈ. ¿O la xixinkˈol cami riyin riqˈui jun chique ri kachˈalal ri xentek chilaˈ iwuqˈui? 	 Size gönderdiğim adamlardan biri aracılığıyla sizi sömürdüm mü?


Y chiriˈ pa Damasco cˈo cˈa jun ri runiman ri Jesucristo, ri Ananías rubiˈ. Y ri Ajaf Jesucristo pa jun achiˈel achicˈ xucˈut riˈ chuwech, y xubij chare: ¡Ananías! xchaˈ. Y ri Ananías xubij: Yareˈ yincˈo waweˈ, Ajaf, xchaˈ. 	 Şamda Hananya adında bir İsa öğrencisi vardı. Bir görümde Rab ona, ‹‹Hananya!›› diye seslendi. ‹‹Buradayım, ya Rab›› dedi Hananya.


Y astapeˈ sibilaj qˈuiy ri beyomel ri cˈo riqˈui ri winek, xa can ma xticowin ta nulokˈ ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 İnsan kendi canına karşılık ne verebilir?


Y riyoj can xkacˈaxaj ri chˈabel ri xbix pe chilaˈ chicaj tek xojcˈojeˈ riqˈui ri Jesucristo ri chiriˈ pa ruwiˈ ri lokˈolaj juyuˈ. 	 Kutsal dağda Onunla birlikte bulunduğumuz için gökten gelen bu sesi biz de işittik.


Y tek ri Pilato xracˈaxaj ri xa cˈariˈ niquibij ka, xucˈutuj cˈa chi wi aj Galilea ri Jesús. 	 Pilatus bunu duyunca, ‹‹Bu adam Celileli mi?›› diye sordu.


Y xubij cˈa chukaˈ chique: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈo chi nkˈaxaj na qˈuiy tijoj pokonal. Y xquinetzelex cuma ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. Xquinetzelex cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y cuma ri aj tzˈibaˈ. Y xquicamisex. Pero pa rox kˈij xquicˈastej pe, xchaˈ ri Jesús. 	 İnsanoğlunun çok acı çekmesi, ileri gelenler, başkâhinler ve din bilginlerince reddedilmesi, öldürülmesi ve üçüncü gün dirilmesi gerektiğini söyledi.


Yacˈa riyin nbij chi jun ixok malcaˈn xa más ta utz chi man ta nicˈuleˈ chic jun bey; ruma más quicoten chare riyaˈ wi nicˈojeˈ ruyonil. Y riyin nchˈob chi queriˈ chukaˈ nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri cˈo wuqˈui. 	 Ama dul kadın, olduğu gibi kalırsa daha mutlu olur. Ben böyle düşünüyorum ve sanırım bende de Tanrı'nın Ruhu vardır.


Xa quixbiyin nabey quiqˈui ri israelitas ri ye sachnek ca. Ruma riyeˈ quibanon cˈa achiˈel niquiben ri carneˈl tek yesach ca. 	 Bunun yerine, İsrail halkının yitik koyunlarına gidin.


Y ri Felipe jun cˈa chique ri kachˈalal ri xebano queriˈ. Riyaˈ xapon cˈa chupan jun tinamit ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Samaria. Y tek cˈo chic chiriˈ, xuchop cˈa rutzijoxic ri Cristo chique ri winek ri ye aj chiriˈ. 	 Filipus, Samiriye Kentine gidip oradakilere Mesihi tanıtmaya başladı.


Ri ancianos riche (rixin) ri iglesia ri can jabel quicˈuaxic niquiben chique ri kachˈalal, can utz wi chi niyaˈox (nyaˈ) quikˈij y niyaˈox (nyaˈ) ri nicˈatzin chique cuma ri kachˈalal. Pero reˈ, más niyaˈox (nyaˈ) chique ri yecowin chukaˈ niquitzijoj y niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios. 	 Topluluğu iyi yöneten ihtiyarlar, özellikle Tanrı sözünü duyurup öğretmeye emek verenler iki kat saygıya layık görülsün.


Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xquentek cˈa ri nuˈángeles chiquimolic quinojel ri yebano etzelal y ri yebano chique ri nicˈaj chic chi yetzak. Ruma ma nwajoˈ ta cˈa chi yecˈo ta ri winek riˈ chiquicojol ri yecˈo pa rajawaren ri Dios. 	 İnsanoğlu meleklerini gönderecek, onlar da insanları günaha düşüren her şeyi, kötülük yapan herkesi Onun egemenliğinden toplayıp kızgın fırına atacaklar. Orada ağlayış ve diş gıcırtısı olacaktır.


Y ri Jun cˈa ri xtipe, can ruchojmirisan chic riˈ riche (rixin) chi nuben achiˈel nuben jun achi tek nujoskˈij ri rutrigo pan era, ri can cˈo chic jun horqueta pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nuqˈuek chuwacakˈikˈ ri trigo ri chˈayon chic. Ri trigo ri nuchayuj ca riˈ, yariˈ ri numol y nuyec. Yacˈa ri raken ri trigo ri nucˈuaj el cakˈikˈ, xa nuporoj pa kˈakˈ ri majun bey nichuptej ta. Can quecˈariˈ xtuben ri jun achi ri xtipe, xchaˈ ri Juan. 	 Harman yerini temizlemek ve buğdayı toplayıp ambarına yığmak için yabası elinde hazır duruyor. Samanı ise sönmeyen ateşte yakacak.››


Rumacˈariˈ tiyaˈ ca ronojel ri ma chˈajchˈoj ta y ronojel ri etzelal. Y can tikasaj iwiˈ chi ninimaj ri ruchˈabel ri Dios ri cˈo chic pa tak iwánima. Ruma ya chˈabel riˈ ri nicolo iwuche (iwixin). 	 Bunun için, her türlü pisliği ve her tarafa yayılmış olan kötülüğü üstünüzden sıyırıp atarak, içinize ekilmiş, canlarınızı kurtaracak güçte olan sözü alçakgönüllülükle kabul edin.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, ri Jesús y ri ye cablajuj rudiscípulos xebetzˈuyeˈ cˈa pa mesa riche (rixin) ri waˈin. 	 Akşam olunca İsa on iki öğrencisiyle yemeğe oturdu.


Y tek rubanon ca, ma yix ta rutinamit ri Dios. Yacˈa re wacami, can yix rutinamit chic. Y tek rubanon ca chukaˈ, majun ri xjoyowan ta iwech. Yacˈa re wacami ri Dios can rujoyowan chic iwech. 	 Bir zamanlar halk değildiniz, ama şimdi Tanrının halkısınız. Bir zamanlar merhamete erişmemiştiniz, şimdiyse merhamete eriştiniz.


Rumariˈ ri rey David xucamuluj ca ri ruchˈabel ri Jesús tek xubij: Can ronojel kˈij ntzˈet ruwech ri Ajaf. Y ruma chi Riyaˈ can cˈo pe ri pa wajquikˈaˈ, rumariˈ majun achique ta xtibano chuwe chi xtuben ta caˈiˈ nucˈuˈx. 	 Onunla ilgili olarak Davut şöyle der: ‹Rabbi her zaman önümde gördüm, Sağımda durduğu için sarsılmam.


Ruma wi cˈo rukˈij ri nabey trato ri xban ri xa camic xucˈom pe pa kawiˈ; wi queriˈ, can más na wi nim rukˈij ri trato ri nuben chake chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 İnsanı suçlu çıkaran hizmetin yüceliği varsa, aklanmayı sağlayan hizmetin yüceliği çok daha aşkındır.


Y riyix ri yixcˈo pa tinamit Capernaum can nichˈob chi yixbe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios y xtinimirisex ikˈij. Pero xa ma que ta riˈ. Xa xtikasex ikˈij, ruma xa cˈa chupan ri lugar riche (rixin) ri tijoj pokonal xquixbeka wi. 	 Ya sen, ey Kefarnahum, göğe mi çıkarılacaksın? Hayır, ölüler diyarına indirileceksin!


y Riyaˈ xtipe chuwij ca riyin re chkawech apo, pero can ya Riyaˈ ri cˈo nabey que chinuwech riyin. Y riyin can ma yin rucˈamon ta (takal ta chuwij) riche (rixin) chi nquir ri ruximbel ri ruxajab. 	 Benden sonra gelen Odur. Ben Onun çarığının bağını çözmeye bile layık değilim.››


Chupan cˈa jun nimalaj jay qˈuiy ruwech lek y bojoˈy yecˈo. Yecˈo ri ye banon riqˈui kˈanapuek, yecˈo ri ye banon riqˈui sakapuek, yecˈo ri ye banon riqˈui cheˈ, y yecˈo ri ye banon riqˈui ulef. Yecˈo ri yeˈucusex chare ri cosas nimaˈk quejkalen, y yecˈo chukaˈ ri yeˈucusex chare ri ma can ta cˈo quejkalen. 	 Büyük bir evde yalnız altın ve gümüş kaplar bulunmaz; tahta ve toprak kaplar da vardır. Kimi onurlu, kimi bayağı iş için kullanılır.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos xquibij cˈa chique ri ye aj chˈameˈy: ¿Riyix chukaˈ xixkˈolotej pe pa rukˈaˈ? 	 Ferisiler, ‹‹Yoksa siz de mi aldandınız?›› dediler.


Riyoj cˈo cˈa jun kaˈaltar, pero ma junan ta riqˈui ri altar ri yetzuj (yesuj) chicop pa ruwiˈ chiriˈ pa rachoch ri Dios. Riyoj can ya ri Cristo ri xcom kuma riche (rixin) chi xcuyutej kamac. Rumariˈ ri yesamej pa rachoch ri Dios, ma yatajnek ta chique chi niquitij ri nitzuj (nisuj) pa ruwiˈ ri kaˈaltar riyoj. 	 Bir sunağımız var ki, tapınma çadırında hizmet edenlerin ondan yemeye hakları yoktur.


¿La ma nikˈax ta cami chiwech ri tzij ri nubij chi ri nutij ka ri winek, xa ma ya ta riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin)? Ruma ri nutij ka xa chupan nibe wi y cˈacˈariˈ ntel el. 	 ‹‹Ağza giren her şeyin mideye indiğini, oradan da helaya atıldığını bilmiyor musunuz?


Ri Chipre jun cˈa ti ruwachˈulef ri pa yaˈ cˈo wi. Rumariˈ, tek ri Bernabé, ri Saulo y ri Juan xeˈapon ri jucˈan chic ruchiˈ ri ti ruwachˈulef riˈ, xeˈapon cˈa ri pa tinamit Pafos. Y chupan ri tinamit riˈ cˈo cˈa jun achi israelita ri Barjesús rubiˈ, y nibix chukaˈ Elimas chare, jun achi aj itz, ri rupoˈon anej riˈ chi jun profeta. 	 Adayı baştan başa geçerek Bafa geldiler. Orada büyücü ve sahte peygamber Baryeşu adında bir Yahudiyle karşılaştılar.


Y can yekˈalajin wi cˈa ri banobel ri xa ruraybel ri chˈaculaj, ruma xa ruyon achiˈel reˈ: Ri ixok ri cˈo rachijil y nucˈom ruwech jun chic achi y ri achi ri cˈo rixjayil y nucanoj jun chic ixok. Ri winek ri niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Ri winek ri can sibilaj cˈa etzelal niquiben y niquiben mac ri sibilaj qˈuixbel. 	 Benliğin işleri bellidir. Bunlar fuhuş, pislik, sefahat, putperestlik, büyücülük, düşmanlık, çekişme, kıskançlık, öfke, bencil tutkular, ayrılıklar, bölünmeler, çekememezlik, sarhoşluk, çılgın eğlenceler ve benzeri şeylerdir. Sizi daha önce uyardığım gibi yine uyarıyorum, böyle davrananlar Tanrı Egemenliğini miras alamayacaklar.


Y tek ri Jesús xtzuˈun ca chrij y xerutzˈet ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan chi ye tzeketel el chrij, Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique nicanoj? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Rabí, riyoj nikajoˈ niketamaj acuchi (achique) cˈo wi ri awachoch, xechaˈ chare. Rabí ntel chi tzij nimalaj tijonel. 	 İsa arkasına dönüp ardından geldiklerini görünce, ‹‹Ne arıyorsunuz?›› diye sordu. Onlar da, ‹‹Rabbî, nerede oturuyorsun?›› dediler. Rabbî, öğretmenim anlamına gelir.


Y tek riyin xquipe chic jun bey, yacˈariˈ tek xtibanatej chi yecˈo ye caˈiˈ ye warnek pa jun chˈat, jun xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 Size şunu söyleyeyim, o gece aynı yatakta olan iki kişiden biri alınacak, öbürü bırakılacak.


Chare cˈa jun rumozo xuyaˈ ca wuˈoˈ puek ri nibix talento chare, y chare jun chic xuyaˈ cˈa ca caˈiˈ, y chare ri jun chic xuyaˈ cˈa ca xa jun. Riyaˈ xuyaˈ cˈa ca chique chiquijujunal xaxu (xaxe wi) ri puek ri yecowin yesamej riqˈui. Y ri achi riˈ can xu (xe) wi xuben ca queriˈ, xbe cˈa el cˈanej. 	 ‹‹Adam, her birinin yeteneğine göre, birine beş, birine iki, birine de bir talant vererek yola çıktı.


Y jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ. 	 Kimi, dikenler arasına düştü. Dikenler büyüdü, filizleri boğdu.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Riyix winek ri yixcˈo chuwech re ruwachˈulef, can majun chiwe ri cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri Dios. ¿Riyix nichˈob chi riyin can ronojel kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui y man cˈa xquitaneˈ ta chi yixincochˈ? Ticˈamaˈ cˈa pe ri cˈajol waweˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa onlara, ‹‹Ey imansız kuşak!›› dedi. ‹‹Sizinle daha ne kadar kalacağım? Size daha ne kadar katlanacağım? Çocuğu bana getirin!››


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ xeˈapon cˈa riqˈui ri Jesús; quicˈuan apo jun ixok ri nimacun riqˈui jun achi ri xbeˈilitej pe. Xbequipabaˈ chuwech ri Jesús, chiriˈ pa quinicˈajal. 	 Din bilginleri ve Ferisiler, zina ederken yakalanmış bir kadın getirdiler. Kadını orta yere çıkararak İsaya, ‹‹Öğretmen, bu kadın tam zina ederken yakalandı›› dediler.


Y can xu (xe) wi cˈa xtaneˈ chi nichˈo apo ri Pablo, ri rey Agripa y ri Berenice, ri Festo ri aj kˈatbel tzij y ri nicˈaj chic ri can ye tzˈuyul chukaˈ quiqˈui, xeyacatej y xeˈel el. 	 Kral, vali, Berniki ve onlarla birlikte oturanlar kalkıp dışarı çıktıktan sonra aralarında şöyle konuştular: ‹‹Bu adamın, ölüm ya da hapis cezasını gerektiren bir şey yaptığı yok.››


Y chuwech ri Dios y chuwech ri Ajaf Jesucristo y chiquiwech ri ángeles ri ye chaˈon ruma ri Dios, nchilabej cˈa chawe riyit Timoteo, chi tanimaj tatakej re tzij reˈ, can junan y pa ruchojmil tabanaˈ quiqˈui quinojel ri cˈo mac quibanon. 	 Bu söylediklerimi yan tutmadan, kimseyi kayırmadan yerine getirmen için seni Tanrının, Mesih İsanın ve seçilmiş meleklerin önünde uyarıyorum.


Y kitzij chi queriˈ quibanon pe chake y cˈa que na riˈ yetajin wacami. Ruma yojwayjan, nichakiˈj kachiˈ, lawaloˈ ti katziak, nipakˈilox kapalej chi kˈaˈ, y majun kachoch. 	 Şu ana dek aç, susuz, çıplağız. Dövülüyoruz, barınacak yerimiz yok.


Y can yacˈariˈ xtzak ka ri ixok chiriˈ chuwech ri Pedro, y xcom ka. Tek xeˈoka cˈa ri cˈajolaˈ ri xebemuku ca ri Ananías, y xquitzˈet chi caminek chic chukaˈ ri ixok, xquicˈuaj y xbequimukuˈ ca riqˈui ri rachijil. 	 Kadın o anda Petrusun ayakları dibine yıkılıp can verdi. İçeri giren gençler onu ölmüş buldular, onu da dışarı taşıyarak kocasının yanına gömdüler.


Y tek ri Jesús xracˈaxaj chi ri Juan ri Bautista xchapatej y xyaˈox (xyaˈ) pa cárcel, yacˈariˈ tek ri Jesús xtzolin chic pa ruwachˈulef Galilea. 	 İsa, Yahyanın tutuklandığını duyunca Celileye döndü.


Y quinojel riyeˈ can junan quiwech quibanon y can ma yetaneˈ ta chi niquiben orar, ye cachibilan ri ixokiˈ, y chukaˈ ri María ri ruteˈ ri Jesús, y ri ye rachˈalal ri Jesús. 	 Bunlar İsanın annesi Meryem, öbür kadınlar ve İsanın kardeşleriyle tam bir birlik içinde sürekli dua ediyordu.


Ri Nataˈ Dios can yirajoˈ wi ruma chi riyin nyaˈ wiˈ chi yicamisex pa quiqˈuexel ri nucarneˈl, riche (rixin) chi nicˈojeˈ chic el jun bey ri nucˈaslen. 	 Canımı, tekrar geri almak üzere veririm. Bunun için Baba beni sever.


Y ri winek ri ye benak chuchapic ri Jesús can yacˈariˈ tek xquichop. 	 Onlar da İsayı yakalayıp tutukladılar.


Ri Jesús tek elenak chic cˈa el chiriˈ, xbe cˈa ri acuchi (achique) kas tibe wi. Riyaˈ xbe cˈa ri pa juyuˈ ri Olivos rubiˈ. Y ri rudiscípulos can ye tzeketel wi el chrij. 	 İsa dışarı çıktı, her zamanki gibi Zeytin Dağına gitti. Öğrenciler de Onun ardından gittiler.


Can sibilaj xcajoˈ ri achiˈaˈ riˈ chi xquichop ta el ri Jesús, pero xa ma xecowin ta chic jun bey; ruma xa xbe el chiquiwech. 	 Onu yine yakalamaya çalıştılarsa da, ellerinden sıyrılıp kurtuldu.


Ri jucˈulaj winek riˈ majun cˈa calcˈual, ruma ri Elisabet ma alanel ta. Y chi ye caˈiˈ ye rijitaˈk chic. 	 Elizabet kısır olduğu için çocukları olmuyordu. İkisinin de yaşı ilerlemişti.


Y tek rucˈutun chic cˈa riˈ chiquiwech ri pa ciento kachˈalal riˈ, yacˈariˈ tek xucˈut chukaˈ riˈ chuwech ri Jacobo. Y ya tek rucˈutun chic riˈ chuwech ri kachˈalal riˈ, cˈacˈariˈ tek xucˈut riˈ chiquiwech quinojel ri ye ruˈapóstoles. 	 Bundan sonra Yakupa, sonra bütün elçilere, son olarak zamansız doğmuş bir çocuğa benzeyen bana da göründü.


Ruma wi chuwe riyin ri achiˈel jun cheˈ rex can niban chi cˈo chi nkˈaxaj tijoj pokonal, ¿achique ta cami ri ma xtiban ta chique ri xa ye achiˈel chakiˈj tak cheˈ? xchaˈ ri Jesús. 	 Çünkü yaş ağaca böyle yaparlarsa, kuruya neler olacaktır?››


Astapeˈ riyoj ma yoj choj ta riqˈui Riyaˈ, Riyaˈ can choj wi kiqˈui riyoj. Ruma Riyaˈ can ma nujel ta ri ruchˈabel. 	 Biz sadık kalmasak da, O sadık kalacak. Çünkü kendi özüne aykırı davranamaz.››


Y riyoj ya ri Espíritu riˈ kacˈulun, ri petenak riqˈui ri Dios, y ma ya ta ri espíritu riche (rixin) re ruwachˈulef. Ri Dios ruyaˈon cˈa ri Lokˈolaj Espíritu riˈ chake, riche (rixin) chi niketamaj ronojel ri achique ri nuyaˈ pe ri Dios chake. 	 Tanrının bize lütfettiklerini bilelim diye, bu dünyanın ruhunu değil, Tanrıdan gelen Ruhu aldık.


Rumacˈariˈ can xtiwetamaj quiwech ri winek ri yeˈapon iwuqˈui, xaxu (xaxe wi) riqˈui nitzˈet ri rubanic ri quicˈaslen. 	 Böylece sahte peygamberleri meyvelerinden tanıyacaksınız.


Wachˈalal, riyin nwajoˈ chi riyix niwetamaj jabel chi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri xintzijoj chiwe, ma runaˈoj ta jun achi. 	 Kardeşlerim, yaydığım Müjdenin insandan kaynaklanmadığını bilmenizi istiyorum.


Rumariˈ nicˈatzin nichajij iwiˈ chiquiwech ri winek ri yebin chi niquikˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta ri niquibij. Ruma tek xa can cˈariˈ yeˈapon iwuqˈui, niquicˈut chi can jabel ri quicˈaslen, achiˈel quibanic ri tak carneˈl; can majun itzel nitzˈetetej ta chiquij. Yacˈa tek nbecˈulun pe ri etzelal ri cˈo pa tak cánima, xa ye achiˈel chic quibanic ri utiwaˈ (coyotes); yequiqˈuis cˈa ri achoj quiqˈui yeˈapon wi. 	 ‹‹Sahte peygamberlerden sakının! Onlar size kuzu postuna bürünerek yaklaşırlar, ama özde yırtıcı kurtlardır.


Y tek xeˈapon cˈa ri pan aldea Emaús, ri Jesús xuben chi can choj nikˈax el. 	 Gitmekte oldukları köye yaklaştıkları sırada İsa, yoluna devam edecekmiş gibi davrandı. Ama onlar, ‹‹Bizimle kal. Neredeyse akşam olacak, gün batmak üzere›› diyerek Onu zorladılar. Böylece İsa onlarla birlikte kalmak üzere içeri girdi.


Y riche (rixin) cˈa chi nichojmirisex jun bey, can nicˈatzin cˈa chi yenojsex ri jul. Nicˈatzin chukaˈ yejunumex ri tanatek. Ri xotoxek tak bey, choj niban chique. Y ri cujquek tak bey, liˈan cˈa chukaˈ niban chique. 	 ‹Her vadi doldurulacak, Her dağ ve her tepe alçaltılacak. Dolambaçlı yollar doğrultulacak, Engebeli yollar düzleştirilecek.


Wachˈalal, riyin jabel wetaman chi riyix can nojnek ri utzil pa tak iwánima. Wetaman chukaˈ chi riyix cˈo qˈuiy iwetaman, rumariˈ tek yixcowin nipixabalaˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. 	 Size gelince, kardeşlerim, iyilikle dolu, her bilgiyle donanmış olduğunuzdan ben eminim. Ayrıca, birbirinize öğüt verebilecek durumdasınız.


Yacˈa ri Dios can cˈo pe wuqˈui. Rumariˈ majun cˈa ri ncˈulwachin pa quikˈaˈ ri winek. Can nbin cˈa pe ri ruchˈabel ri Dios chique quinojel ri winek, chique ri sibilaj cˈo quikˈij y chique chukaˈ ri majun quikˈij. Y xaxu (xaxe) wi cˈa ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri ojer ca, y ri rubin ca ri Moisés, xaxu (xaxe wi) riˈ ri ntzijoj riyin, ruma yecˈa riyeˈ ri ye biyon ca ri nibanatej. 	 Ama bugüne dek Tanrı yardımcım oldu. Bu sayede burada duruyor, büyük küçük herkese tanıklık ediyorum. Benim söylediklerim, peygamberlerin ve Musanın önceden haber verdiği olaylardan başka bir şey değildir.


Xcatquiliˈej pa quikˈaˈ, riche (rixin) chi queriˈ ma xtachakˈij (xtatochˈ) ta awaken chuwech abej. 	 ‹Ayağın bir taşa çarpmasın diye Seni elleri üzerinde taşıyacaklar.› ››


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Can kitzij wi chi ri samaj riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj nim; yecˈa ri yetzijon ri chˈabel riˈ xa ma ye qˈuiy ta oc. 	 O zaman İsa öğrencilerine, ‹‹Ürün bol, ama işçi az›› dedi,


Y astapeˈ majun bey itzˈeton ta ri Jesucristo, can niwajoˈ wi, y astapeˈ chukaˈ ma nitzˈet ta re wacami, can icukuban wi icˈuˈx riqˈui. Y can yixquicot wi pa tak iwánima riqˈui jun nimalaj quicoten ri ma niwil ta chukaˈ rubixic. 	 Mesihi görmemiş olsanız da Onu seviyorsunuz. Şu anda Onu görmediğiniz halde Ona iman ediyor, sözle anlatılmaz yüce bir sevinçle coşuyorsunuz.


Pero xaxu (xaxe wi) cˈa jun ri más rajawaxic y más utz, y yacˈariˈ ri xuchaˈ ri María. Y ri xuchaˈ riyaˈ, majun xtelesan ta chare. 	 Oysa gerekli olan tek bir şey vardır. Meryem iyi olanı seçti ve bu kendisinden alınmayacak.››


Y ri Ajaf xubij cˈa chare: Cayacatej el. Cabiyin cˈa pa rachoch ri Judas, ri cˈo pa jun bey ri nibix Choj chare. Chiriˈ cˈa jacanoj wi jun achi aj Tarso ri Saulo rubiˈ. Can cabiyin cˈa, ruma re wacami, riyaˈ ntajin cˈa nuben orar. 	 Rab ona, ‹‹Kalk›› dedi, ‹‹Doğru Sokak denilen sokağa git ve Yahudanın evinde Saul adında Tarsuslu birini sor. Şu anda orada dua ediyor.


Y ri Natanael xubij: ¿La xtel ta cˈa pe jun utzilaj achi chiriˈ pa tinamit Nazaret? xchaˈ. Pero ri Felipe xubij chare: Wi ma nanimaj ta, catam pe, joˈ tikatzuˈ. 	 Natanel Filipusa, ‹‹Nasıradan iyi bir şey çıkabilir mi?›› diye sordu. Filipus, ‹‹Gel de gör›› dedi.


Rumariˈ, can tikˈilaˈ cˈa iwiˈ riyix achiˈaˈ y riyix ixokiˈ chi ma ticanolaˈ ta iwiˈ riche (rixin) chi yixmacun. Can sibilaj qˈuiy cˈa ruwech mac ri yecˈo, pero ri mac tek jun achi y jun ixok yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ, xa can chrij ri quichˈacul yemacun wi ka, y majun chic jun mac ri más itzel nuben chare ri winek, achiˈel nuben ri jun mac riˈ. 	 Fuhuştan kaçının. İnsanın işlediği bütün öbür günahlar bedenin dışındadır; ama fuhuş yapan, kendi bedenine karşı günah işler.


Ri wech israelitas wuˈoˈ cˈa mul yin quichˈayon tzan tzˈum, can treinta y nueve jichˈ cˈa quiyaˈon chuwe chi jojun bey. 	 Beş kez Yahudilerden otuz dokuzar kırbaç yedim.


Y can yacˈariˈ tek ri Bernabé y ri Saulo xetak el ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Rumariˈ riyeˈ xebe pa Seleucia. Y chiriˈ xeˈoc el pa jun barco riche (rixin) chi xekˈax apo pa Chipre. 	 Kutsal Ruhun buyruğuyla yola çıkan Barnabayla Saul, Selefkiyeye gittiler, oradan da gemiyle Kıbrısa geçtiler.


Tek tzˈaket chic ruwuk kˈij ri kojcˈojeˈ wi chiriˈ, xkachojmirisaj kiˈ riche (rixin) chi yojbe. Y quinojel ri kachˈalal cachibilan ri quixjaylal y ri calcˈual, xojbequijachaˈ cˈa ca chuchiˈ ri mar. Y ri chiriˈ ri chuchiˈ yaˈ, xojxuqueˈ ka y xkaben orar. 	 Günümüz dolunca kentten ayrılıp yolumuza devam ettik. İmanlıların hepsi, eşleri ve çocuklarıyla birlikte bizi kentin dışına kadar geçirdiler. Deniz kıyısında diz çöküp dua ettik.


Y ruma cˈa chi ri Jesús nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios ri chiriˈ pa rachoch ri Dios, can ye qˈuiy cˈa winek ri yeˈapon nimakˈaˈ yan riche (rixin) chi niquicˈaxaj. 	 Sabah erkenden bütün halk O'nu tapınakta dinlemek için O'na akın ediyordu.


Y ri rajaf ri jay xquixrucˈuaj cˈa pa jun rucaˈn tanaj (wik) chare ri jay. Y chiriˈ cˈo jun nimajay ri chojmirisan chic rupan. Ya ri chiriˈ tibanaˈ wi ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua, xeˈucheˈex el. 	 Ev sahibi size üst katta, döşenmiş büyük bir oda gösterecek. Orada hazırlık yapın.››


Achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri wuj ri tzˈiban ca ruma ri Oseas: Ri winek ri ma ye nutinamit ta, xtinben chique chi xqueˈoc nutinamit. Ma ye wajowan ta pe, pero xquenwajoˈ cˈa. 	 Tanrı Hoşea Kitabında şöyle diyor: ‹‹Halkım olmayana halkım, Sevgili olmayana sevgili diyeceğim.››


Yacˈa ri ruchˈacul ri Jesús ma xkˈey ta, ruma ri Dios can xucˈasoj wi el chiquicojol ri caminakiˈ. 	 Oysa Tanrının dirilttiği Kişinin bedeni çürümedi.


Hasta ri arcángel Miguel ma xuben ta achiˈel niquiben ri achiˈaˈ riˈ. Ruma ri arcángel riˈ tek xquiben chˈaˈoj riqˈui ri itzel winek chrij ri ruchˈacul ri Moisés, ni xa ta xubij ri ránima chi xubij ta pokon tak chˈabel chare ri itzel winek. Xaxu (xaxe) wi cˈa xubij chare: Ri Ajaf xtichapon cˈa chawe, xchaˈ chare. 	 Oysa Başmelek Mikail bile Musanın cesedi konusunda İblisle çekişip tartışırken, söverek onu yargılamaya kalkışmadı. Ancak, ‹‹Seni Rab azarlasın›› dedi.


Y ri Pilato xrelesaj cˈa el ri Barrabás, ruma nrajoˈ chi nuben ri quiraybel ri winek. Cˈacˈariˈ xutek ruchˈayic ri Jesús y xujech el riche (rixin) chi ticamisex chuwech cruz. 	 Halkı memnun etmek isteyen Pilatus, onlar için Barabbayı salıverdi. İsayı ise kamçılattıktan sonra çarmıha gerilmek üzere askerlere teslim etti.


Y can yecˈo wi ri xeniman ri Ajaf Jesucristo. Yecˈo israelitas, y sibilaj ye qˈuiy chukaˈ ri ye griegos ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. Y ye qˈuiy chukaˈ ixokiˈ ri nimaˈk quikˈij ri xeniman. Y quinojel cˈa riyeˈ xequitzekelbej el ri Pablo y ri Silas. 	 Onlardan bazıları, Tanrıya tapan Greklerden büyük bir topluluk ve ileri gelen kadınların da birçoğu ikna olup Pavlusla Silasa katıldılar.


Ri Pablo y riyoj can yoj tzekelben cˈa ruma ri jun kˈopoj riˈ. Can nurakalaˈ cˈa ruchiˈ chikij y nubilaˈ: Re achiˈaˈ reˈ ye rusamajel ri nimalaj Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, y niquitzijoj cˈa ri bey riche (rixin) ri colotajic chiwe, nichaˈ cˈa. 	 Pavlusu ve bizleri izleyerek, ‹‹Bu adamlar yüce Tanrının kullarıdır, size kurtuluş yolunu bildiriyorlar!›› diye bağırıp durdu.


Y riqˈui ri xinbij ka, ¿achique nibij riyix? ¿La ya cami ri nika chiquiwech ri winek ri ntzijoj riche (rixin) chi ncˈul nukˈij? Ma que ta riˈ. Riyin can ya ri nika chuwech ri Dios ri ntzijoj. Ruma xa ta ya ri nika chiquiwech ri winek ri nben, man ta yin rusamajel ri Cristo. 	 Şimdi ben insanların onayını mı, Tanrının onayını mı arıyorum? Yoksa insanları mı hoşnut etmeye çalışıyorum? Eğer hâlâ insanları hoşnut etmek isteseydim, Mesihin kulu olmazdım.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can jabel cˈa tichajij iwiˈ riche (rixin) chi ma xquixkˈolotej ta. 	 İsa onlara şu karşılığı verdi: ‹‹Sakın kimse sizi saptırmasın!


Y can xetak wi cˈa el ri achiˈaˈ ri ye chaˈon riche (rixin) chi yebe cˈa pa Jerusalem. Xetak cˈa el cuma ri kachˈalal ri can niquimol wi quiˈ pa rubiˈ ri Dios chupan ri tinamit Antioquía. Y ri ye chaˈon el xebe cˈa, y xekˈax ri pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Fenicia y pa rucuenta ri Samaria, y niquitzijolaˈ cˈa ca chique ri kachˈalal chi ye qˈuiy winek ri ma ye israelitas ta ri xquinimaj ri Jesucristo y xjalatej ri quicˈaslen. Y ri kachˈalal cˈa ri xeˈacˈaxan ca, can sibilaj cˈa xquicot ca ri cánima. 	 Böylece kilise tarafından gönderilenler, öteki uluslardan olanların Tanrıya nasıl döndüğünü anlata anlata Fenike ve Samiriye bölgelerinden geçerek bütün kardeşlere büyük sevinç verdiler.


Y chunakajal apo ri lugar ri yojcˈo wi, cˈo cˈa jun liˈaj ulef riche (rixin) jun achi ri Publio rubiˈ. Y riyaˈ, yariˈ ri aj kˈatbel tzij chupan ri lugar riˈ. Jabel xojrucˈul ri pa rachoch, y oxiˈ cˈa kˈij ri jabel xojrilij. 	 Bulunduğumuz yerin yakınında adanın baş yetkilisi olan Publius adlı birinin toprakları vardı. Bu adam bizi evine kabul ederek üç gün dostça ağırladı.


Y tek xojapon cˈa pa tinamit Jerusalem, riqˈui cˈa quicoten xojcˈul cuma ri kachˈalal. 	 Yeruşalime vardığımız zaman kardeşler bizi sevinçle karşıladılar.


Ri rucˈaslen ri ichˈacul, ya ri ruˈespíritu ri niyaˈo. Ri ichˈacul xa majun rejkalen. Yacˈa ri chˈabel ri ye nbin chic ka chiwe ye espíritu y ye cˈaslen. 	 Yaşam veren Ruhtur. Beden bir yarar sağlamaz. Sizlere söylediğim sözler ruhtur, yaşamdır.


Y rumariˈ, wi ri Dios ma yixruyaˈ ta pa tijoj pokonal riche (rixin) chi yixrupixabaj, xa can nikˈalajin chi ma yix ta ralcˈual, ni majun itataˈ ri nitijon iwuche (iwixin). 	 Herkesin gördüğü terbiyeden yoksunsanız, oğullar değil, yasadışı evlatlarsınız.