Xecˈojeˈ kiqˈui, pero ma ye kachibil ta. Ruma wi ta ye kachibil, can ta xecˈojeˈ kiqˈui jurayil. Y xeˈel cˈa el kiqˈui, riche (rixin) chi xekˈalajin chi xa ma quinojel ta chi ye kachibil. 	 Bunlar aramızdan çıktılar, ama bizden değildiler. Bizden olsalardı, bizimle kalırlardı. Ayrılmaları hiçbirinin bizden olmadığını ortaya çıkardı.


Ri ixok ma rucˈamon ta chi ri ruchˈacul xaxu (xaxe wi) riche (rixin) ka riyaˈ, ruma can riche (rixin) wi ri rachijil. Y queriˈ chukaˈ ri achi, ma rucˈamon ta chi ri ruchˈacul xaxu (xaxe wi) riche (rixin) ka riyaˈ, xa can riche (rixin) wi ri rixjayil. 	 Kadının bedeni kendisine değil, kocasına aittir. Bunun gibi, erkeğin bedeni de kendisine değil, karısına aittir.


Y riyaˈ xubij: Riyin ya ri César ri nwajoˈ chi nikˈato tzij pa nuwiˈ, xchaˈ. Y rumariˈ tek riyin cˈa nuyaˈon na pa cárcel, y cˈa ya tek xquicowin, cˈa yariˈ tek xtintek el pa Roma chuwech ri César, xchaˈ ri Festo. 	 Ama kendisi davasını İmparatora iletti, İmparatorun kararına dek tutuklu kalmak istedi. Ben de onu İmparatora göndereceğim zamana kadar tutuklu kalmasını buyurdum.››


Man cˈa tiben ta riyix achiˈel niquiben ri ye riche (rixin) ri kˈekuˈm, ruma wi xa queriˈ niben majun utz nucˈom pe chiwe. Pa ruqˈuexel chi yixoc cachibil ri yebano queriˈ, xa queˈikˈilaˈ, tibij chique chi riyeˈ xa ma utz ta ri yetajin chubanic. 	 Karanlığın meyvesiz işlerine katılmayın. Tersine, onları açığa çıkarın.


Pero ri yebin queriˈ xaxu (xaxe) wi cˈa nwajoˈ nbij chique chi can achiˈel wi rubanic ri chˈabel ri ye katzˈiban el chupan ri wuj ri ye katakon el, xa can queriˈ chukaˈ xtibekabanaˈ tek xkojapon chilaˈ iwuqˈui. 	 Böyle diyenler şunu bilsin ki, uzaktayken mektuplarımızda ne diyorsak, aranızdayken de öyle davranıyoruz.


Y ya cˈa ri Nataˈ Dios ri xtako pe wuche (wixin), Riyaˈ can cˈo utz ri rukˈalajsan pe chuwij riyin. Y riyix majun bey iwacˈaxan ta achique rubanic nichˈo, ni majun bey chukaˈ itzˈeton ta ruwech. 	 Beni gönderen Baba da benim için tanıklık etmiştir. Siz hiçbir zaman ne Onun sesini işittiniz, ne de şeklini gördünüz.


Y tek rubin chic cˈa ka ri chˈabel riˈ, Riyaˈ xeruxupuj y xubij chique: Can ticˈuluˈ cˈa ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Bunu söyledikten sonra onların üzerine üfleyerek, ‹‹Kutsal Ruhu alın!›› dedi.


Y riqˈui ri queriˈ nibij, xa yix cˈa riyix ri yixkˈalajsan ka chiwij chi yix quiy quimam ca ri xecamisan quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 Böylece, peygamberleri öldürenlerin torunları olduğunuza kendiniz tanıklık ediyorsunuz.


Y ri achiˈaˈ chapoy tak car riˈ xequicˈom pe ri quijucuˈ cˈa chuchiˈ ri yaˈ. Ri achiˈaˈ riˈ xquiyaˈ ca ri quisamaj y xquitzekelbej el ri Jesús. 	 Sonra onlar tekneleri karaya çektiler ve her şeyi bırakıp İsanın ardından gittiler.


Y ri rajaf ri ulef xerutakalaˈ cˈa nicˈaj chic achiˈaˈ ri ye rumozos. Sibilaj ye qˈuiy chic cˈa ri xerutek. Xa yacˈa ri achiˈaˈ kajoy tak ulef xa can queriˈ chukaˈ xquibanalaˈ pe chique. 	 Bağ sahibi bu kez ilkinden daha çok sayıda köle yolladı. Bağcılar bunlara da aynı şeyi yaptılar.


Y ri Jesús xubij chare: ¿Achique cˈa ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe) wi cˈa Jun ri utz y riˈ ya ri Dios. Wi riyit can nawajoˈ cˈa yatapon chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, can queˈanimaj cˈa ri pixaˈ, xchaˈ chare. 	 İsa, ‹‹Bana neden iyilik hakkında soru soruyorsun?›› dedi. ‹‹İyi olan yalnız biri var. Yaşama kavuşmak istiyorsan, Onun buyruklarını yerine getir.››


Y ri Dios xubij cˈa chiquij ri ma xeniman ta riche (rixin): Riyin xinben jurar ruma ri woyowal y xinbij: Kas kitzij chi ma xqueˈoc ta chupan ri uxlanen ri nyaˈ riyin. 	 Biz inanmış olanlar huzur diyarına gireriz. Nitekim Tanrı şöyle demiştir: ‹‹Öfkelendiğimde ant içtiğim gibi, Onlar huzur diyarıma asla girmeyecekler.››


Xa xubij cˈa ca chique chi can nicˈatzin chi cˈo pa Jerusalem ri kˈij riche (rixin) ri nimakˈij ri petenak. Pero xquitzolin chic pe jun bey iwuqˈui, wi queriˈ nrajoˈ ri Dios, xchaˈ. Y tek chˈonak chic cˈa ca chique quinojel, xuyaˈ cˈa ca ri tinamit Efeso y xoc chic el pa barco. 	 Ama onlara veda ederken, ‹‹Tanrı dilerse yanınıza yine döneceğim›› dedi. Sonra Efesten denize açıldı.


Y cˈo cˈa jun achi siquirnek ucˈuan apo cuma caˈiˈ oxiˈ achiˈaˈ chuwech ri ruwarabel. Y riyeˈ xcajoˈ cˈa xeˈoc ta apo pa jay cˈa riqˈui ri Jesús, riche (rixin) chi niquiyaˈ ri quiyawaˈ chuwech. 	 O sırada birkaç kişi, yatak üzerinde taşıdıkları felçli bir adamı evden içeri sokup İsanın önüne koymaya çalışıyordu.


Y xapon cˈa ri kˈij ri ruchˈobon pe ri Dios Kacolonel chi xukˈalajsaj ri ruchˈabel y can xkˈalajin wi cˈa ri ruchˈabel ruma ri samaj ri nben riyin tek ntzijoj ri chˈabel ri xuchilabej chuwe chi ntzijoj. 	 Kurtarıcımız Tanrının buyruğuyla bana emanet edilen bildiride Tanrı, kendi sözünü uygun zamanda açıklamıştır.


Can kitzij wi cˈa nbij chiwe chi ri patrón riˈ can xtuyaˈ wi cˈa ronojel ri rubeyomal pa rukˈaˈ ri mozo riˈ riche (rixin) chi nuchajij. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, efendisi onu bütün malının üzerinde yetkili kılacak.


Y wi can nikajoˈ cˈa ri Dios, majun achique ta ruma nikaxibij kiˈ chuwech. Ruma jun ajowabel ri can tzˈaket nrelesaj el xibinriˈil pa tak kánima. Yacˈa ri nuxibij riˈ chuwech ri Dios, ma tzˈaket ta ri ajowabel ri cˈo pa ránima, y reˈ nucˈom pe rucˈayewal chare. 	 Sevgide korku yoktur. Tersine, yetkin sevgi korkuyu siler atar. Çünkü korku işkencedir. Korkan kişi sevgide yetkin kılınmamıştır.


Y tek kˈaxnek chic oxiˈ junaˈ, cˈacˈariˈ tek xijoteˈ pa tinamit Jerusalem riche (rixin) chi xinwetamaj ruwech ri apóstol Pedro, y xicˈojeˈ cˈa pe caˈiˈ semanas riqˈui. 	 Bundan üç yıl sonra Kefasla tanışmak üzere Yeruşalime gittim, on beş gün onun yanında kaldım.


Wacami cˈo cˈa nwajoˈ nchilabej chique ri ancianos quiche (quixin) ri iglesias. Y riyin, yin jun chukaˈ chique riyeˈ. Y riyin can xintzˈet tek xutij pokon ri Cristo. Y yin jun chukaˈ chique ri xquetzˈeto ri rukˈij rucˈojlen ri Cristo tek xtikˈalajin pe. 	 Bu nedenle aranızdaki ihtiyarlara, onlar gibi bir ihtiyar, Mesihin çektiği acıların tanığı, açığa çıkacak olan yüceliğin paydaşı olarak rica ediyorum: Tanrının size verdiği sürüyü güdün. Zorunluymuş gibi değil, Tanrının istediği gibi gönüllü gözetmenlik yapın. Para hırsıyla değil, gönül rızasıyla, size emanet edilenlere egemenlik taslamadan, sürüye örnek olarak görevinizi yapın.


Can quinojel cˈa ma ya ta ri bey ri nika chuwech ri Dios ri xquichaˈ. Majun utz ta ri quicˈaslen. Can ni jun cˈa winek ri nibano ta ri utz. Can ni xa ta jun. 	 Hepsi saptı, Tümü yararsız oldu. İyilik eden yok, tek kişi bile!››


Yacˈa tek jun kachˈalal nukˈalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, can chique cˈa ri yeˈacˈaxan riche (rixin) nichˈo wi. Y nuben chique chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. Y nucˈom pe utzilaj pixabanic riche (rixin) chi nicukeˈ quicˈuˈx. 	 Peygamberlikte bulunansa insanların ruhça gelişmesi, cesaret ve teselli bulması için insanlara seslenir.


Yacˈa ri cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, can cˈo wi. ¿La ma isiqˈuin ta cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca ruma ri Moisés, tek ri Dios xchˈo pe chare chupan ri juwiˈ kˈayis ri cˈo ruqˈuixal? Tek ri Dios xubij: Yin cˈa riyin ri ru‑Dios ri Abraham, ri ru‑Dios ri Isaac y ri ru‑Dios chukaˈ ri Jacob, xchaˈ chare. 	 Ölülerin dirilmesi konusuna gelince, Musanın Kitabında, alevlenen çalıyla ilgili bölümde Tanrının Musaya söylediklerini okumadınız mı? ‹Ben İbrahimin Tanrısı, İshakın Tanrısı ve Yakupun Tanrısıyım› diyor.


Riyoj queriˈ nikacˈutuj chare ri Dios, ruma nikajoˈ chi riyix nicˈuaj ta jun cˈaslen achiˈel ri rucˈamon chi nicˈuaj chuwech ri Ajaf, chi ma yixtaneˈ ta chi nicˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech. Niwachin ta ri icˈaslen riqˈui chi nibanalaˈ utzil, y yixqˈuiy ta chiretamaxic ri Dios. 	 Rabbe yaraşır biçimde yaşamanız, Onu her yönden hoşnut etmeniz, her iyi işte meyve vererek Tanrıyı tanımakta ilerlemeniz için dua ediyoruz.


Ajaf, xequiwulaj ri altares ri awuche (awixin) riyit y xequicamisaj ri profetas ri xekˈalajsan ri achˈabel. Xa nuyon chic oc riyin yincˈo ca, pero yinquicanoj chukaˈ riche (rixin) chi yinquicamisaj. Queriˈ xubij ri Elías chare ri Dios. 	 ‹‹Ya Rab, senin peygamberlerini öldürdüler, senin sunaklarını yıktılar. Yalnız ben kaldım. Beni de öldürmeye çalışıyorlar.››


Queriˈ nubij ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruchˈabel ri nimalaj Dios ri nikayaˈ rukˈij rucˈojlen. Y ya cˈa chˈabel reˈ ri chilaben chuwe riyin chi ntzijoj. 	 Mübarek Tanrının bana emanet edilen yüce Müjdesine göre bu böyledir.


Yacˈa ri Jesús can jabel retaman ri niquichˈob pa tak cánima ri achiˈaˈ riˈ. Y rumariˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma tek riyix queriˈ nichˈob pa tak iwánima? 	 Akıllarından geçeni hemen ruhunda sezen İsa onlara, ‹‹Aklınızdan neden böyle şeyler geçiriyorsunuz?›› dedi.


Quinojel cˈa riyeˈ can xquicukubaˈ wi quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y rumariˈ tzˈibatal ca chi xquicot ránima ri Dios quiqˈui. Pero tek xecom, can cˈa ma jane cˈa tiquicˈul ri rutzujun (rusujun) ri Dios chique. 	 İmanları sayesinde bunların hepsi Tanrının beğenisini kazandıkları halde, hiçbiri vaat edilene kavuşmadı.


Riyix ibanon cˈa chare ri Jesús chi xa majun rejkalen can achiˈel niquiben ri nicˈaj aj banoy tak jay chare jun abej, ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj. Pero ri Jesús riˈ xa ya Riyaˈ ri achiˈel ri abej ri ucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. 	 İsa, ‹Siz yapıcılar tarafından hiçe sayılan, Ama köşenin baş taşı durumuna gelen taş›tır.


Y cˈacˈariˈ xpe ri Jesús xubij chique ri winek ri ye benak chuchapic: ¿Achique cˈa xichˈob riyix? ¿Xichˈob chi yix petenak chuchapic jun alekˈom y rumariˈ icˈamom pe cheˈ y espada? 	 İsa onlara, ‹‹Niçin bir haydutmuşum gibi beni kılıç ve sopalarla yakalamaya geldiniz?›› dedi.


Ruma ri cánima re winek reˈ xa xquicowirisaj. Cˈayef (cuesta) chi ntoc pa tak quixquin ri niquicˈaxaj. Ri runakˈ tak quiwech, quiyupuban, ruma ma nicajoˈ ta yetzuˈun. Riyeˈ can majun nicajoˈ, can ma nicajoˈ ta niquicˈaxaj, can ma nicajoˈ ta nika pa tak cánima, ma nicajoˈ ta nitzolin pe quicˈuˈx, riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen. 	 Çünkü bu halkın yüreği duygusuzlaştı, Kulakları ağırlaştı. Gözlerini de kapadılar. Öyle ki, gözleri görmesin, Kulakları duymasın, yürekleri anlamasın, Ve bana dönmesinler. Dönselerdi, onları iyileştirirdim.›


Pero ri Jesús can majun cˈa chˈabel ri xubij ta chare ri Pilato. Y rumariˈ tek ri aj kˈatbel tzij riˈ xumey, ruma majun bey rutzˈeton ta chi cˈo ta jun winek ri que ta riˈ nuben. 	 İsa tek konuda bile ona yanıt vermedi. Vali buna çok şaştı.


Y ya cˈa tiempo riˈ tek ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús, y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique chake riyoj ri más nim rukˈij ri xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj? xechaˈ. 	 Bu sırada öğrencileri İsaya yaklaşıp, ‹‹Göklerin Egemenliğinde en büyük kimdir?›› diye sordular.


Y ri Jesús xwer el, tek quichapon el bey pa ruwiˈ ri choy. Y xpe cˈa jun nimalaj cakˈikˈ chiriˈ pa ruwiˈ ri choy. Rumariˈ ri jucuˈ ri ye benak wi, xuchop ninoj pe chi yaˈ, y xa jubaˈ ma yebe chuxeˈ yaˈ. Can pa rucˈayewal cˈa yecˈo wi. 	 Teknede giderlerken İsa uykuya daldı. O sırada gölde fırtına koptu. Tekne su almaya başlayınca tehlikeli bir duruma düştüler.


Yacˈa riyix aj tzˈibaˈ y riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej, ¡can juyiˈ oc iwech! ruma xa can ikˈaton cˈa quibey ri winek riche (rixin) chi ma yeˈoc ta pa rajawaren ri caj. Y ni xa ta cˈa yixoc riyix y ni xa ta niyaˈ kˈij chique ri winek chi yeˈoc. 	 ‹‹Vay halinize ey din bilginleri ve Ferisiler, ikiyüzlüler! Göklerin Egemenliğinin kapısını insanların yüzüne kapıyorsunuz; ne kendiniz içeri giriyor, ne de girmek isteyenleri bırakıyorsunuz!


Ri Jesús y ri rudiscípulos xejoteˈ cˈa anej pa ruwiˈ jun juyuˈ; y Riyaˈ xtzˈuyeˈ cˈa chiquicojol ri rudiscípulos. 	 İsa dağa çıkıp orada öğrencileriyle birlikte oturdu.


Tek ri mozos riˈ xquicˈul ri cajel y xquitzˈet chi xa junan ri xquicˈul quiqˈui ri nicˈaj chic, xexebexot (xexebeloj) chrij ri tataˈaj. 	 Paralarını alınca bağ sahibine söylenmeye başladılar:


Yacˈa ri achi xubij cˈa chique ri rumozo: Mani, ma yixbe ta chucˈukic, man xa ruma chi nicˈuk ri itzel kˈayis yecˈukutej chukaˈ ri trigo. 	 ‹‹ ‹Hayır› dedi adam. ‹Deliceleri toplarken belki buğdayı da sökersiniz.


Y ri Moisés quecˈareˈ xubij chique ri ye katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca: Ri Kajaf Dios xtuyec cˈa pe jun profeta chiquicojol ri kachˈalal aj Israel ri xtikˈalajsan ri ruchˈabel chique ri kech aj Israel, jun profeta ri can achiˈel riyin. Can tiwacˈaxaj cˈa ronojel ri xtubij chiwe. 	 Musa şöyle demişti: ‹Tanrınız Rab size, kendi kardeşlerinizin arasından benim gibi bir peygamber çıkaracak. Onun size söyleyeceği her sözü dinleyin.


Y ri fariseos xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Wi ma utz ta chi queriˈ niban, ¿achique cˈa ruma tek ri Moisés xubij chi ri achi, utz nutzˈibaj jun wuj y tubij chupan chi xquijech quiˈ riqˈui ri rixjayil y tuyaˈ chare ri ixok y tuyaˈ ca? 	 Ferisiler İsaya, ‹‹Öyleyse›› dediler, ‹‹Musa neden erkeğin boşanma belgesi verip karısını boşayabileceğini söyledi?››


Y xentzˈet cˈa ri ye wukuˈ ángeles ri ye paˈel apo chuwech ri Dios. Y chique cˈa ri wukuˈ ángeles riˈ xjach jojun trompeta. 	 Tanrının önünde duran yedi meleği gördüm. Onlara yedi borazan verildi.


Y tek rukasan chic cˈa pe ri ruchˈacul ri Jesús chuwech ri cruz, riyaˈ xubor pa jun sakilaj tziek. Y cˈacˈariˈ xberuyaˈ ca pa jun jul riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) caminek chupan, ri cˈoton chuwech jun nimabej. Can cˈa ma jane jun caminek ri yaˈon ta chupan ri jul riˈ. 	 Cesedi çarmıhtan indirip keten beze sardı, hiç kimsenin konulmadığı, kayaya oyulmuş bir mezara yatırdı.


Ri Caifás tek xchˈo y xubij queriˈ, ma ya ta ri nuchˈob ka riyaˈ ri xubij, ma que ta riˈ. Ri chˈabel ri xerubij riyaˈ, can ya cˈa ri Dios ri xyaˈo pe chare. Y ruma chi can ya cˈa riyaˈ ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ, rumariˈ tek ri Dios xuyaˈ cˈa kˈij chare chi xubij yan apo chi ri Jesús cˈo cˈa chi nicom na pa quiqˈuexel ri winek riche (rixin) ri ruwachˈulef Israel. 	 Bunu kendiliğinden söylemiyordu. O yılın başkâhini olarak İsanın, ulusun uğruna, ve yalnız ulusun uğruna değil, Tanrının dağılmış çocuklarını toplayıp birleştirmek için de öleceğine ilişkin peygamberlikte bulunuyordu.


Y ri Moisés xuchicaj chukaˈ ri quicˈ chrij ri rachoch ri Dios y chrij ronojel ri cosas ri nucusex pa rusamaj ri Dios. 	 Aynı biçimde çadırın ve tapınmada kullanılan bütün eşyaların üzerine kan serpti.


Y ri Jesús xbe chic cˈa chubanic orar. Y tek xtzolin pe ri pa rox mul, Riyaˈ xubij cˈa chique ri ye oxiˈ rudiscípulos: Wacami can quixwer cˈa y quixuxlan. Ya xa riqˈui cˈa reˈ. Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can ya wi cˈa reˈ xoka ri hora, chi xquijach cˈa el pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ. 	 İsa üçüncü kez yanlarına döndü, ‹‹Hâlâ uyuyor, dinleniyor musunuz?›› dedi. ‹‹Yeter! Saat geldi. İşte İnsanoğlu günahkârların eline veriliyor.


Y ri Jesús xubij chic cˈa chique: Can kitzij wi cˈa chi riyix xticochˈ na wi achiˈel ri xtiban chuwe riyin. Chukaˈ can xticochˈ jun tijoj pokonal achiˈel ri xtinkˈaxaj riyin. Yacˈa ri nicˈutuj chuwe, chi riyix niwajoˈ chi jun nitzˈuyeˈ ri pa wajquikˈaˈ y jun nitzˈuyeˈ ri pa wajxocon, riˈ ma pa nukˈaˈ ta riyin cˈo wi chi nyaˈ chiwe. Ruma ri nicˈutuj riyix, riˈ xa quiche (quixin) chic cˈa ri xtubij ri Nataˈ chi utz chi xquetzˈuyeˈ chiriˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa onlara, ‹‹Elbette benim kâsemden içeceksiniz›› dedi, ‹‹Ama sağımda ya da solumda oturmanıza izin vermek benim elimde değil. Babam bu yerleri belirli kişiler için hazırlamıştır.››


Sibilaj yojquicot riyoj wacami, ruma nikanaˈ pa kánima chi ronojel ri yekabanalaˈ can chˈajchˈoj y can choj wi chuwech ri Dios. Y ma kanaˈoj ta cˈa riyoj ri nikacusaj. Ri nikacusaj cˈa riyoj ya ri utzil ri kacˈulun chare ri Dios. Can que wi cˈa riˈ ri kacˈaslen ri kacˈutun chiquiwech ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, yacˈa riyix kachˈalal más itzˈeton. Chukaˈ iwetaman achique rubanic ri cˈaslen ri kacˈuan. 	 Dünyaya ve özellikle size, insan bilgeliğiyle değil, Tanrının lütfuyla, Tanrıdan gelen kutsallık ve içtenlikle davrandığımıza vicdanımız tanıktır. Ve biz bununla övünüyoruz.


Riyix nicˈutuj cˈa chake wacami chrij ri jun utzil ri xkaben chare jun achi yawaˈ, riche (rixin) chi niwetamaj achique rubanic tek xcˈachoj. 	 Eğer bugün bir hastaya yapılan iyilik nedeniyle bizden hesap soruluyor ve bu adamın nasıl iyileştiği soruşturuluyorsa, hepiniz ve bütün İsrail halkı şunu bilin: Bu adam, sizin çarmıha gerdiğiniz, ama Tanrının ölümden dirilttiği Nasıralı İsa Mesihin adı sayesinde önünüzde sapasağlam duruyor.


Rumariˈ riyin xinbij cˈa chare: Ajaf, riyeˈ quetaman cˈa chi yin cˈa riyin ri xinapon ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi xebenchapaˈ pe ri ye nimayon awuche (awixin), xencˈuaj pa cárcel y xenchˈey. 	 ‹‹ ‹Ya Rab› dedim, ‹Benim havradan havraya giderek sana inananları tutuklayıp dövdüğümü biliyorlar.


Y riqˈui riˈ, ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios ri pa tak tinamit riˈ, can xcukeˈ wi quicˈuˈx, y kˈij kˈij quichapon yeqˈuiyer ruma yecˈo ri yeˈoc apo quiqˈui riche (rixin) chi niquinimaj ri Ajaf. 	 Böylelikle toplulukların imanı güçleniyor ve sayıları günden güne artıyordu.


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, ma tika ta pe riche (rixin) chi ntoc pa rachoch riche (rixin) chi cˈo na ri nberucˈamaˈ pe. Xa choj queriˈ tanmej el. 	 Damda olan, evinden bir şey almak için aşağı inmesin, içeri girmesin.


Riyix ri ma yix israelitas ta, tek rubanon ca ma xinimaj ta ri Dios. Pero ruma ri wech aj Israel ma xquinimaj ta chic rutzij ri Dios, rumariˈ ri Dios xujoyowaj iwech riyix, y xuyaˈ ri colotajic chiwe. 	 Bir zamanlar Tanrının sözünü dinlemeyen sizler şimdi İsraillilerin sözdinlemezliğinin sonucu merhamete kavuştunuz.


Quecˈareˈ xubij chique ri aj tzˈibaˈ, ruma chi riyeˈ niquibij cˈa chare, chi Riyaˈ cˈo itzel espíritu riqˈui. 	 İsa bu sözleri, ‹‹Onda kötü ruh var›› dedikleri için söyledi.


Yacˈa riyit Timoteo yit rusamajel ri Dios, ma taben ta queriˈ. Xa can tatijaˈ akˈij chi nacˈuaj jun cˈaslen choj. Can tabanaˈ ri nika chuwech ri Dios. Can tacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. Queˈawajoˈ quinojel. Cacochˈon. Y can chˈuchˈuj ta ri awánima. 	 Ama sen, ey Tanrı adamı, bu şeylerden kaç! Doğruluğun, Tanrı yolunun, imanın, sevginin, sabrın, uysallığın ardından koş.


Rumariˈ riyaˈ junanin (anibel) xnabeyej el y xbejoteˈ pa ruwiˈ jun cheˈ ri sicómoro rubiˈ, riche (rixin) chi queriˈ nutzˈet el ri Jesús, ruma cˈo chi nikˈax el queriˈ. 	 İsayı görebilmek için önden koşup bir yabanıl incir ağacına tırmandı. Çünkü İsa oradan geçecekti.


Y chupan ri nabey kˈij riche (rixin) ri semana, xkamol kiˈ quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ riche (rixin) chi nikatij ri caxlan wey natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf Jesucristo. Y ri Pablo xchˈo cˈa chiquiwech ri kachˈalal, y xapon cˈa nicˈaj akˈaˈ, ruma ya ri rucaˈn kˈij cˈo chi nibe. 	 Haftanın ilk günü ekmek bölmek için bir araya toplandığımızda Pavlus imanlılara bir konuşma yaptı. Ertesi gün oradan ayrılacağı için konuşmasını gece yarısına dek sürdürdü.


Y yacˈa tek ri Saulo xapon pa tinamit Jerusalem, xrajoˈ cˈa chi xcˈojeˈ ka quiqˈui ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ. Pero riyeˈ ma xcajoˈ ta, ruma ma can ta cukul quicˈuˈx chi ri Saulo jalatajnek chic ri rucˈaslen y jun ri can runiman chic ri Jesús. 	 Saul Yeruşalime varınca oradaki öğrencilere katılmaya çalıştı. Ama hepsi ondan korkuyor, İsanın öğrencisi olduğuna inanamıyorlardı.


Can tachojmirisaj yan cˈa apo ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi, riche (rixin) chi tek xquinel el waweˈ pa cárcel, yinapon chilaˈ awuqˈui. Ruma riyin can woyoben chic chi ri Dios can xtuben wi achiˈel ri icˈutun chare pan oración. 	 Bu arada bana kalabileceğim bir yer hazırla. Çünkü dualarınız aracılığıyla sizlere bağışlanacağımı umuyorum.


Rumacˈariˈ wacami majun chic jun sipanic ri man ta yatajnek chiwe ruma ri Dios, ruma can yatajnek chiwe chi yixcowin niben ri rusamaj Riyaˈ ri chicojol, y xa can xu (xe wi) chic cˈa iwoyoben ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo. 	 Şöyle ki, Rabbimiz İsa Mesihin görünmesini beklerken hiçbir ruhsal armağandan yoksun değilsiniz.


Toka chacˈuˈx chi ri Jesucristo xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, Riyaˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. Y yariˈ ri nbij tek ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Yaydığım Müjdede açıklandığı gibi, Davutun soyundan olup ölümden dirilmiş olan İsa Mesihi anımsa.


Y can yacˈariˈ tek xinnaˈ chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon wuche (wixin). Xintzˈet cˈa chi ri chicaj cˈo jun lokˈolaj chˈaquet y pa ruwiˈ ri chˈaquet riˈ cˈo cˈa Jun ri tzˈuyul. 	 O anda Ruhun etkisinde kalarak gökte bir taht ve tahtta oturan birini gördüm.


Achiˈel tek jun cˈajol ri xcˈuleˈ can yetzijon chic cˈa riqˈui ri kˈopoj ri xoc rixjayil y ri ramigo ri cˈajol can niquicot cˈa tek yeracˈaxaj chi ri cˈajol y ri kˈopoj ri xecˈuleˈ yetzijon chiquiwech. Quecˈariˈ riyin can niquicot ri wánima wacami, ruma xinwacˈaxaj chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yeˈapon chic riqˈui ri Jesucristo. 	 Gelin kiminse, güvey odur. Ama güveyin yanında duran ve onu dinleyen dostu onun sesini işitince çok sevinir. İşte benim sevincim böylece tamamlandı.


Y ri discípulos can xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Jesús chiriˈ. Cˈacˈariˈ xetzolin pa tinamit Jerusalem. Riyeˈ can sibilaj cˈa quicoten ri cˈo pa tak cánima. 	 Öğrencileri Ona tapındılar ve büyük sevinç içinde Yeruşalime döndüler.


Xa ichapon yixkˈolotej pa rukˈaˈ ri ntajin rucˈutic chiwech wacami, y can kˈalaj chi ma riqˈui ta ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) petenak wi ri tijonic riˈ. 	 Buna kanmanız sizi çağıranın isteği değildir.


Y xcatintoˈ cˈa chuwech ronojel pokonal ri xticajoˈ xtiquiben chawe ri awinak, y chukaˈ chiquiwech ri winek ri ma ye israelitas ta. Y quiqˈui cˈa ri winek riˈ yatintek wi el re wacami. 	 Seni kendi halkının ve öteki ulusların elinden kurtaracağım. Seni, ulusların gözlerini açmak ve onları karanlıktan ışığa, Şeytanın hükümranlığından Tanrıya döndürmek için gönderiyorum. Öyle ki, bana iman ederek günahlarının affına kavuşsunlar ve kutsal kılınanların arasında yer alsınlar.›


Y ri ye caˈiˈ ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ri xecˈastej el, xquicˈaxaj cˈa chi cˈo jun ri nichˈo pe chique riqˈui ruchukˈaˈ ri chilaˈ chicaj, y nubij cˈa pe chique: Quixjoteˈ pe waweˈ, xchaˈ. Y ri ye caˈiˈ riˈ can xebe cˈa el chicaj pa jun sutzˈ. Y ri winek ri xeˈetzelan quiche (quixin), can xequitzˈet cˈa el tek xebe chilaˈ chicaj. 	 İki peygamber gökten gelen yüksek bir sesin, ‹‹Buraya çıkın!›› dediğini işittiler. Sonra düşmanlarının gözü önünde bir bulut içinde göğe yükseldiler.


Y tek ri Jesús tzˈuyul chic cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Olivos rubiˈ, yacˈariˈ tek ri rudiscípulos xejel apo riqˈui y xquicˈutuj chare: Tabij cˈa chake, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Achique cˈa retal nibanatej riche (rixin) chi queriˈ ninabex tek xcape chic jun bey, y riche (rixin) chi queriˈ ninabex chi xa napon yan ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) re tiempo reˈ? xechaˈ. 	 İsa, Zeytin Dağında otururken öğrencileri yalnız olarak yanına geldiler. ‹‹Söyle bize›› dediler, ‹‹Bu dediklerin ne zaman olacak, senin gelişini ve çağın bitimini gösteren belirti ne olacak?››


Yacˈa riyeˈ xa ma que ta riˈ xquiben tek ye elenak chic pe chiriˈ riqˈui ri Jesús. Riyeˈ xa xquichop cˈa rutzijoxic pa ronojel ri ruwachˈulef riˈ, ri xuben ri Jesús. 	 Onlar ise çıkıp İsayla ilgili haberi bütün bölgeye yaydılar.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek chi quetzˈuyeˈ ka ri pan ulef. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej ri wukuˈ caxlan wey y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ y xuyalaˈ el chique ri rudiscípulos riche (rixin) chi niquiyaˈ chique ri winek. Y ri rudiscípulos can xquiyaˈ wi chique ri sibilaj winek riˈ. 	 Bunun üzerine İsa, halka yere oturmalarını buyurdu. Sonra yedi ekmeği aldı, şükredip bunları böldü, dağıtmaları için öğrencilerine verdi. Onlar da halka dağıttılar.


Y ri Salmón y ri Rahab ri rixjayil xcalcˈualaj ri Booz; ri Booz y ri Rut ri rixjayil xcalcˈualaj ri Obed; y ri Obed xralcˈualaj ri Isaí. 	 Salmon, Rahavdan doğan Boazın babasıydı, Boaz, Ruttan doğan Ovetin babasıydı, Ovet İşayın babasıydı,


Y xubij cˈa chique: Can tzˈibatal wi ca, chi riyin ri Cristo cˈo chi nkˈaxaj tijoj pokonal, y chi can yicom na wi, y pa rox kˈij yicˈastej pe, 	 Onlara dedi ki, ‹‹Şöyle yazılmıştır: Mesih acı çekecek ve üçüncü gün ölümden dirilecek; günahların bağışlanması için tövbe çağrısı da Yeruşalimden başlayarak bütün uluslara Onun adıyla duyurulacak.


Y majun cˈa xtibin chi man ta queriˈ. Rumariˈ ma tichˈujirisaj ta ka ri iwánima, tichˈoboˈ na jabel, y ma tiben ta ri xa ma rucˈamon ta. 	 Bunları hiç kimse inkâr edemez. Bunun için sakin olmanız ve düşüncesiz bir şey yapmamanız gerekir.


Y chiriˈ chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ, cˈo cˈa jun achi chakiˈj jun rukˈaˈ. Xepe cˈa ri winek riˈ xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿La rucˈamon cami chi nicˈachojsex jun yawaˈ pa jun uxlanibel kˈij? xechaˈ chare. Queriˈ cˈa ri xquicˈutuj chare ruma nicajoˈ yetzujun (yesujun) chrij. 	 Orada eli sakat bir adam vardı. İsayı suçlamak amacıyla kendisine, ‹‹Şabat Günü bir hastayı iyileştirmek Kutsal Yasaya uygun mudur?›› diye sordular.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel. Y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 Ne var ki, birincilerin birçoğu sonuncu, sonuncuların birçoğu da birinci olacak.››


Y pa ruwiˈ ronojel reˈ cˈo chic na jun ri más nicˈatzin y riˈ ya chi nicˈojeˈ ri ajowabel iwuqˈui. Ruma wi yeˈiwajoˈ ri nicˈaj chic, can nuben chiwe chi junan iwech chiˈiwachibil iwiˈ. 	 Bunların hepsinin üzerine yetkin birliğin bağı olan sevgiyi giyinin.


Chupan cˈa ri kˈij riˈ ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xel el pa jay y xbetzˈuyeˈ chuchiˈ ri choy. 	 Aynı gün İsa evden çıktı, gidip göl kıyısında oturdu.


Y xu (xe) wi xeˈel pe pa jucuˈ, ri winek ri yecˈo chiriˈ chuchiˈ yaˈ, chanin cˈa xquetamaj ruwech chi ya ri Jesús ri xel pe pa jucuˈ. 	 Onlar tekneden inince, halk İsayı hemen tanıdı.


Y jun cˈa chique ri ye lajuj achiˈaˈ riˈ, tek xutzˈet chi can xcˈachojsex wi chare ri ruyabil, riyaˈ xtzolin. Y can nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios, y can nurek ruchiˈ chubixic. 	 Onlardan biri, iyileştiğini görünce yüksek sesle Tanrıyı yücelterek geri döndü, yüzüstü İsanın ayaklarına kapanıp Ona teşekkür etti. Bu adam Samiriyeliydi.


Y riyeˈ can rucˈamon chi yecˈo ta pe waweˈ chawech re wacami y niquibij ta apo chawe wi cˈo ri nicajoˈ niquikˈalajsaj chuwij, wi cˈo numac chiquiwech. 	 Onların bana karşı bir diyecekleri varsa, senin önüne çıkıp suçlamalarını belirtmeleri gerekir.


Y tek riyeˈ xetaneˈ ka chi tzij, xpe ri Jacobo y xubij cˈa: Quiniwacˈaxaj cˈa, wachˈalal wech aj Israel: 	 Onlar konuşmalarını bitirince Yakup söz aldı: ‹‹Kardeşler, beni dinleyin›› dedi.


Y tawetamaj cˈa chukaˈ ca, chi ri Elisabet ri awachˈalal xtralaj jun acˈal, astapeˈ ma alanel ta y chukaˈ can riˈj chic. Y re wacami cˈo chic wakiˈ ricˈ. 	 Bak, senin akrabalarından Elizabet de yaşlılığında bir oğula gebe kaldı. Kısır bilinen bu kadın şimdi altıncı ayındadır.


Y ri Jesús xubij chare: Catzuˈun cˈa. Ruma chi xacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui, rumariˈ xacˈachoj. 	 İsa, ‹‹Gözlerin görsün›› dedi. ‹‹İmanın seni kurtardı.››


¡Juyiˈ oc iwech riyix fariseos! ruma can ya oc ri nabey tak chˈaquet yeˈicanolaˈ ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ nibix chi riyix can cˈo ikˈij. Y can más chukaˈ nika chiwech ri niyaˈox (nyaˈ) ca rutzil tak iwech ri pa tak cˈaybel. 	 Vay halinize, ey Ferisiler! Havralarda en seçkin yerlere kurulmaya, meydanlarda selamlanmaya bayılırsınız.


Y can yacˈariˈ tek xbe ri nabey ángel y xberutixaˈ ca pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ri cˈo el chupan ri vaso ri rucˈuan. Can yacˈariˈ tek ri winek ri quicˈuan retal ri nabey chicop y can niquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri ruwachbel ri nabey chicop riˈ, xeˈel pe itzel tak chˈaˈc chiquij. 	 Birinci melek gidip tasını yeryüzüne boşalttı. Canavarın işaretini taşıyıp heykeline tapanların üzerinde acı veren iğrenç yaralar oluştu.


Yacˈa ri Jesús sibilaj xuchilabej chique ri ye rudiscípulos chi majun achoj chare tiquitzijoj wi chi ya Riyaˈ ri Cristo. 	 İsa, onları uyararak bunu hiç kimseye söylememelerini buyurdu.


Y tek ri Pedro xerutzˈet ri winek, xubij cˈa chique: Wech aj Israel, ¿achique cˈa ruma tek nimey re xbanatej? ¿Y achique ruma tek xa yoj cˈa riyoj ri yojitzuˈ? Ruma re achi reˈ xbiyin, pero ma ya ta ri kachukˈaˈ riyoj ri xbano, y chukaˈ ma ya ta ri utz ri nikaben chuwech ri Dios ri xbano. 	 Bunu gören Petrus halka şöyle seslendi: ‹‹Ey İsrailliler, buna neden şaştınız? Neden gözlerinizi dikmiş bize bakıyorsunuz? Kendi gücümüz ya da dindarlığımızla bu adamın yürümesini sağlamışız gibi...!


Y can riqˈui cˈa chukaˈ rucˈayewal yoj benak, kacˈuan el ri ruchiˈ yaˈ, y pa kajquikˈaˈ cˈo wi ca ri Creta. Y tek xbekilaˈ jun lugar ri Utzilaj tak Puertos nibix chare, ri cˈo chukaˈ pa rucuenta ri Creta, xojcˈojeˈ cˈa el chiriˈ. Ri lugar riˈ chunakajal cˈa ri tinamit Lasea cˈo wi. 	 Kıyı boyunca güçlükle ilerleyerek Laseya Kentinin yakınlarında bulunan ve Güzel Limanlar denilen bir yere geldik.


Xa can junan cˈa riqˈui ri chˈom (levadura) ri nberucˈamaˈ pe jun ixok y nuyaˈ ca chupan oxiˈ pajbel harina, y nuchˈomirisaj ronojel, xchaˈ ri Jesús. 	 ‹‹O, bir kadının üç ölçek una karıştırdığı mayaya benzer. Sonunda bütün hamur kabarır.››


Y rumariˈ ncˈutuj jun utzil chiwe chi ticˈuaj jun cˈaslen utz, can achiˈel ri nucˈaslen riyin. 	 Bu nedenle beni örnek almaya çağırıyorum sizi.


Ri winek ri chˈajchˈoj ri quicˈaslen, utz niquitzˈet ronojel ri utz. Yacˈa ri winek ri ma chˈajchˈoj ta ri quicˈaslen y ma quiniman ta chukaˈ ri Dios, ronojel ri utz xa itzel niquitzˈet chare, ruma xa yojtajnek ri quinaˈoj y ma niquinaˈ ta pa cánima chi ma utz ta ri quicˈaslen chuwech ri Dios. 	 Yüreği temiz olanlar için her şey temizdir, ama yüreği kirli olanlar ve imansızlar için hiçbir şey temiz değildir. Çünkü onların zihinleri de vicdanları da kirlenmiştir.


Y ri Pedro xuyec cˈa anej ri Cornelio y xubij cˈa chare: Capaˈeˈ, ma caxuqueˈ ta chinuwech riyin riche (rixin) chi nayaˈ nukˈij, ruma riyin xa yin jun chukaˈ winek achiˈel riyit. 	 Petrus ise onu ayağa kaldırarak, ‹‹Kalk, ben de insanım›› dedi.


Ri José y ri María can xquiben wi cˈa ri nubij chupan ri ruley ri Ajaf Dios, ri nichˈo chrij ri chˈajchˈojirisanic. Riyeˈ xequiyaˈ cˈa caˈiˈ palomax riche (rixin) chi xecamisex chuwech ri Dios, ruma ri ley can nubij wi cˈa: Caˈiˈ palomax ye nimaˈk o caˈiˈ tak cocoj. 	 Ayrıca Rabbin Yasasında buyrulduğu gibi, kurban olarak ‹‹bir çift kumru ya da iki güvercin yavrusu›› sunacaklardı.


Can xincˈul cˈa ronojel ri xitek pe riyix chrij ri kachˈalal Epafrodito riche (rixin) chi xoruyaˈ chuwe. Rumacˈariˈ can qˈuiy chic cˈo wuqˈui nnaˈ riyin riche (rixin) chi ncusaj. Re ofrenda reˈ can jubul ruxlaˈ nunaˈ ri Dios y can nika wi chuwech, y yojcowin nikabij chi can chare ri Dios xiyaˈ wi, y Riyaˈ xucˈul. 	 Benim her şeyim var, bolluk içindeyim. Epafroditusun eliyle gönderdiğiniz armağanları alınca bir eksiğim kalmadı. Bunlar güzel kokulu sunular, Tanrının beğenisini kazanan, Onu hoşnut eden kurbanlardır.


¿Achique ta cˈa nibano chiwe tek yeˈibanalaˈ chˈaˈoj y oyowal? Ri nibano cˈa chiwe tek cˈo chˈaˈoj y oyowal chicojol ya ri itzel tak raybel ri yecˈo iwuqˈui y nicajoˈ yixquichˈec. 	 Aranızdaki kavgaların, çekişmelerin kaynağı nedir? Bedeninizin üyelerinde savaşan tutkularınız değil mi?


Yacˈa wi cˈo jun ri nrajoˈ nuben chawe chi yaka pa mac, man cˈa tabij ta chi ya ri Dios ri nibano queriˈ chawe. Ruma ri Dios can ma nuben ta chare jun winek chi nika pa mac, y chukaˈ majun nicowin nibano ta chare ri Dios chi nika ta pa mac. 	 Ayartılan kişi, ‹‹Tanrı beni ayartıyor›› demesin. Çünkü Tanrı kötülükle ayartılmadığı gibi kendisi de kimseyi ayartmaz.


Y xquebecˈulun pe chukaˈ ye qˈuiy ri xquebin chi ye profetas y xtiquibij chi niquikˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta. Y ruma cˈa can queriˈ ri niquibij, can ye qˈuiy wi cˈa winek ri xquekˈolotej pa quikˈaˈ. 	 Birçok sahte peygamber türeyecek ve bunlar birçok kişiyi saptıracak.


Y yacˈa tek ri Apolos cˈo pa tinamit Corinto, yacˈariˈ tek ri Pablo ruchapon cˈa benak pa tak tinamit ri yecˈo el chuwijuyuˈ ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia y Frigia. Y cˈacˈariˈ xapon pa tinamit Efeso, y xeberilaˈ nicˈaj chic kachˈalal chiriˈ. 	 Apollos Korintteyken Pavlus, iç bölgelerden geçerek Efese geldi. Orada bazı öğrencileri bularak onlara, ‹‹İman ettiğiniz zaman Kutsal Ruhu aldınız mı?›› diye sordu. ‹‹Kutsal Ruhun varlığından haberimiz yok ki!›› dediler.


Ruma ri diácono, wi utz nuben chare ri rusamaj, xtitzˈetetej cuma ri kachˈalal chi cˈo rukˈij, y chukaˈ más xticukeˈ rucˈuˈx chi nutzijoj chique ri winek chi tiquinimaj ri Cristo Jesús. 	 Görevlerini iyi yapanlar, kendileri için iyi bir yer edinir, Mesih İsaya imanda büyük cesaret kazanırlar.


Y riyix teˈej tataˈaj, ma tikˈax ta ruwiˈ ri niben chique ri iwalcˈual. Ma utz ta cˈa ri niben wi nikˈax ruwiˈ niben chique y rumariˈ ri iwalcˈual nipe coyowal chiwe. Xa can queˈiqˈuiytisaj cˈa riqˈui ri nubij ri ruchˈabel ri Ajaf, y tek nicˈatzin tiyaˈ jun ti quixcˈaˈy. 	 Ey babalar, siz de çocuklarınızın öfkesini uyandırmayın. Onları Rabbin terbiye ve öğüdüyle büyütün.


Y ticˈutuˈ cˈa chiquiwech chi tiquinimaj ronojel ri pixaˈ ri nbin ca. Y riyin can ronojel cˈa kˈij xquicˈojeˈ iwuqˈui; y majun bey xquixinyaˈ ta ca, cˈa tek xtapon ri ruqˈuisbel kˈij chare re ruwachˈulef. Amén. 	 size buyurduğum her şeye uymayı onlara öğretin. İşte ben, dünyanın sonuna dek her an sizinle birlikteyim.››


Y ri acuchi (achique) yixapon wi, wi ri winek ma nicajoˈ ta yixquicˈul, y ma nicajoˈ ta chukaˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijoj riyix chique, can quixel cˈa pe chiriˈ, y titotalaˈ (tiquiralaˈ) ca ri pokolaj ri cˈo chiwaken chiquiwech ri winek riˈ, riche (rixin) tiquetamaj chi ma utz ta ri xquiben. Ruma can nbij wi cˈa chiwe, chi chupan ri kˈij tek xtibanatej ri kˈatoj tzij, más xtikˈax wi cˈa ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ ri winek riche (rixin) ri tinamit ri can ma xquixquicˈul ta, que chuwech ri Sodoma y Gomorra, xchaˈ el chique. 	 ‹‹İnsanların sizi kabul etmedikleri, sizi dinlemedikleri bir yerden ayrılırken, onlara uyarı olsun diye ayağınızın altındaki tozu silkin!››


Queˈitzuˈ re nukˈaˈ waken. Quinichapaˈ na peˈ, y xtitzˈet chi can yin wi riyin. Ruma xa ta yin jun ánima achiˈel ri nichˈob riyix, man ta cˈo nuchˈacul. Y riyix nitzˈet chi riyin can cˈo nuchˈacul y cˈo nubakil, xchaˈ ri Jesús chique. 	 ‹‹Ellerime, ayaklarıma bakın; işte benim! Dokunun da görün. Hayaletin eti kemiği olmaz, ama görüyorsunuz, benim var.››


Pero wi cˈo ta jun ri nibin chiwe: Re tiˈij reˈ ma utz ta chi nitij ruma xa tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, nichaˈ ta chiwe, riyix can man cˈa titij ta ri tiˈij riˈ, riche (rixin) chi queriˈ man ta jun nisocotej ránima. Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachˈulef y ronojel ri yeqˈuiy chuwech. 	 Ama biri size, ‹‹Bu kurban etidir›› derse, hem bunu söyleyen için, hem de vicdan huzuru için yemeyin.


Y ri Pablo y ri Bernabé man cˈa xquixibij ta quiˈ chiquiwech riche (rixin) chi xquibij chique: Can rajawaxic cˈa chi nabey na chiwe riyix ri yix kech aj Israel nokabij wi ri ruchˈabel ri Dios, pero riyix xa ma nika ta chiwech. Y riqˈui riˈ can nikˈalajin cˈa chi ma rucˈamon ta chiwe riyix ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Rumariˈ quiqˈui ri winek ri ma ye israelitas ta ri yojbe wi. 	 Pavlusla Barnaba ise cesaretle karşılık verdiler: ‹‹Tanrının sözünü ilk önce size bildirmemiz gerekiyordu. Siz onu reddettiğinize ve kendinizi sonsuz yaşama layık görmediğinize göre, biz şimdi öteki uluslara gidiyoruz.


Y ri Dios can xtusuˈ cˈa el ri ruyaˈal runakˈ tak quiwech, y can xtuben chi xtiqˈuis el ri camic, ri okˈej, ri jiloj y ri kˈaxomal. Ruma ronojel ri xecˈojeˈ ojer xeqˈuis, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 Onların gözlerinden bütün yaşları silecek. Artık ölüm olmayacak. Artık ne yas, ne ağlayış, ne de ıstırap olacak. Çünkü önceki düzen ortadan kalktı.››


Y riyix, astapeˈ can jabel iwetaman re xtinbij chiwe, yacˈa re wacami nwajoˈ cˈa nnataj chiwe ri xuben ri Ajaf Dios ojer ca. Riyaˈ xerelesaj pe ri israelitas pan Egipto, y tek ye colotajnek chic pe, yecˈo ri ma xeniman ta chic rutzij, y rumariˈ xeruqˈuis. 	 Bütün bunları bildiğiniz halde, size anımsatmak isterim ki, ilk ve son kez halkı Mısırdan kurtaran Rab iman etmeyenleri daha sonra yok etti.


Y yecˈo cˈa chique ri aj tzˈibaˈ y yecˈo chukaˈ chique ri achiˈaˈ fariseos ri xechˈo apo chare ri Jesús, y xquibij cˈa: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj nikajoˈ nikatzˈet cˈa chi naben jun milagro chkawech, xechaˈ. 	 Bunun üzerine bazı din bilginleri ve Ferisiler, ‹‹Öğretmenimiz, senden doğaüstü bir belirti görmek istiyoruz›› dediler.


Y riche (rixin) cˈa chi xtikˈalajin ri iwetzelal, riyin yareˈ yentek el chicojol, profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, yentek cˈa achiˈaˈ ri cˈo quinaˈoj, y yentek chukaˈ aj tzˈibaˈ. Yacˈa riyix yecˈo cˈa chique riyeˈ ri xqueˈicamisaj y yecˈo ri xqueˈibajij chuwech tak cruz. Yecˈo cˈa xqueˈichˈey chiriˈ pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios; y xabachique cˈa tinamit yebe wi riyeˈ, riyix chukaˈ xquixapon chiriˈ riche (rixin) chi yeˈiwokotan. 	 İşte bunun için size peygamberler, bilge kişiler ve din bilginleri gönderiyorum. Bunlardan kimini öldürecek, çarmıha gereceksiniz. Kimini havralarınızda kamçılayacak, kentten kente kovalayacaksınız.


Yacˈa jun chique ri yebano chˈaˈoj, ri can nikˈax ruwiˈ nuben, xunim el ri Moisés, y xubij chare: ¿Achique xyaˈo kˈatbel tzij pan akˈaˈ y achique xbin chawe chi nakˈet tzij pa kawiˈ? 	 ‹‹Ne var ki, soydaşına haksızlık eden kişi Musayı yana iterek, ‹Kim seni başımıza yönetici ve yargıç atadı?› dedi.


Rumariˈ, wi jun chiwe riyix nrajoˈ yirutzekelbej, cˈo cˈa chi nuchˈob nabey chi rajawaxic chi nuyaˈ ca ronojel ri cˈo riqˈui. Wi ma nuben ta queriˈ, ma nicowin ta ntoc tzekelbey wuche (wixin). 	 Aynı şekilde sizden kim varını yoğunu gözden çıkarmazsa, öğrencim olamaz.


Y riqˈui riˈ ketaman, wi can nikajoˈ ri Dios, y yekaben ri nubij ri rupixaˈ, can yekajoˈ wi cˈa ri ye ralcˈual chic Riyaˈ. 	 Tanrıyı sevip buyruklarını yerine getirmekle, Tanrının çocuklarını sevdiğimizi anlarız.


Y tichajij cˈa ri icˈaslen. Ma xaxu (xaxe) ta wi chrij ri waˈin tibe wi ri iwánima, y tichajij ri icˈaslen chi ma quixkˈaber ta; y chukaˈ ma xaxu (xaxe) ta wi ri nicˈatzin chiwe chuwech re ruwachˈulef ri nichˈob, y xa cˈa tek xtinaˈ, xa yariˈ xoka ri kˈij riche (rixin) chi riyin xquinoka. 	 ‹‹Kendinize dikkat edin! Yürekleriniz sefahat, sarhoşluk ve bu yaşamın kaygılarıyla ağırlaşmasın. O gün, üzerinize bir tuzak gibi aniden inmesin. Çünkü o gün bütün yeryüzünde yaşayan herkesin üzerine gelecektir.


Y tek ri Rucˈajol xcom chuwech ri cruz y xbiyin ri ruquiqˈuel, Riyaˈ xujek bey chiquiwech quinojel ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef y chiquiwech chukaˈ ri yecˈo chicaj riche (rixin) chi queriˈ yecowin chi junan quiwech niquiben riqˈui ri Dios, ruma xuben chi xcˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chiquicojol ruma ri Rucˈajol xcom chuwech ri cruz. 	 Mesihin çarmıhta akıtılan kanı aracılığıyla esenliği sağlamış olarak yerdeki ve gökteki her şeyi Onun aracılığıyla kendisiyle barıştırmaya razı oldu.


Queriˈ chukaˈ ri rijitaˈk tak ixokiˈ, yekˈalajin ta chi can quicˈuan jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, man ta yekˈaban tzij chiquij winek, man ta yekˈaber, y niquicˈut ta jun chˈajchˈojlaj cˈaslen chiquiwech ri winek. 	 Aynı şekilde yaşlı kadınlar saygın bir yaşam sürmeli. İftiracı, şaraba tutsak olmamalı; iyi olanı öğretmeli.


Ri Pablo y ri Silas xeˈapon cˈa ri pa Derbe y ri pa Listra. Y ri chiriˈ pa tinamit Listra cˈo jun kachˈalal ri Timoteo rubiˈ, ral jun ixok israelita ri runiman cˈa chukaˈ ri Jesucristo, yacˈa ri rutataˈ xa griego. 	 Pavlus, Derbe ve Listraya da uğradı. Listrada Timoteos adında bir İsa öğrencisi vardı. Annesi imanlı bir Yahudi, babası ise Grekti.


Y riqˈui riˈ chukaˈ xbanatej ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, tek nubij: Ri Abraham can xunimaj ri Dios y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y ri Abraham xbix chare chi kas junan quiwech riqˈui ri Dios. 	 Böylelikle, ‹‹İbrahim Tanrıya iman etti, böylece aklanmış sayıldı›› diyen Kutsal Yazı yerine gelmiş oldu. İbrahime de Tanrının dostu dendi.


Y riyeˈ xekˈax cˈa pa ruwiˈ ri choy riˈ y xeˈapon chuchiˈ yaˈ chiriˈ pa Genesaret. 	 Gölü aşıp Ginnesarda karaya çıktılar.


Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can yin Rajaf ri uxlanibel kˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 Çünkü İnsanoğlu Şabat Gününün de Rabbidir.››


Y tek kˈaxnek chic cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri Jesús xtzolin ri pa tinamit Capernaum, y yacˈariˈ tek ri winek xquicˈaxaj chi Riyaˈ cˈo pa jun jay chiriˈ pa tinamit. 	 Birkaç gün sonra İsa tekrar Kefarnahuma geldiğinde, evde olduğu duyuldu.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes, ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa xtikabij chare wacami? xechaˈ ka. Ruma wi nikabij chi ri Juan ya ri Dios ri takayon pe, ri Jesús xa xtubij cˈa chake chi achique cˈa ruma tek ma xinimaj ta ri xubij. 	 Bunu aralarında şöyle tartıştılar: ‹‹ ‹Tanrıdan› dersek, ‹Ona niçin inanmadınız?› diyecek.


Yecˈo kachˈalal ri niquibij chi yecˈo na kˈij ri cˈo chi nichajix. Y yecˈo kachˈalal chukaˈ ri niquibij chi ronojel kˈij xa ye junan. Y rumariˈ utz chi tikachˈoboˈ na jabel chikajujunal achique ri nikaben. 	 Kimi bir günü başka bir günden üstün sayar, kimi her günü bir sayar. Herkesin kendi görüşüne tam güveni olsun.


Ma tiyaˈ ta quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek, ma tiben ta achiˈel ri xquiben riyeˈ, ruma yecˈo nicˈaj chique riyeˈ ri xquiyaˈ rukˈij jun dios ri xa ye riyeˈ xebano, achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Ri winek xetzˈuyeˈ chuwech ri wachbel riˈ riche (rixin) chi xewaˈ xeˈucˈyaˈ, y tek xecˈachoj chare ri waˈin, xeyacatej el riche (rixin) chi xquichop jun itzel etzˈanen. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Onlardan bazıları gibi puta tapanlar olmayın. Nitekim şöyle yazılmıştır: ‹‹Halk yiyip içmeye oturdu, sonra kalkıp çılgınca eğlendi.››


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Ri Katataˈ Dios, ri qui‑Dios ri Abraham, ri Isaac, ri Jacob, qui‑Dios chukaˈ ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca; Riyaˈ can xuben cˈa chare ri Jesús, ri Rucˈajol, chi cˈo rukˈij rucˈojlen. Pero riyix ma xiwajoˈ ta xinimaj chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. Xa xiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. Y tek ri aj kˈatbel tzij can rubin chic chi nucol el, riyix ma xiwajoˈ ta. Riyix xa qˈuiy ri xibij apo chrij. 	 İbrahimin, İshakın ve Yakupun Tanrısı, atalarımızın Tanrısı, Kulu İsayı yüceltti. Siz Onu ele verdiniz. Pilatus Onu serbest bırakmaya karar verdiği halde, siz Onu Pilatusun önünde reddettiniz.


Chubanic cˈa icˈojlibel tek yibe, y can yipe cˈa chukaˈ chic jun bey, y yixincˈuaj wuqˈui; riche (rixin) chi queriˈ ri acuchi (achique) yicˈojeˈ wi riyin, chiriˈ chukaˈ xquixcˈojeˈ wi riyix. 	 Gider ve size yer hazırlarsam, siz de benim bulunduğum yerde olasınız diye yine gelip sizi yanıma alacağım.


Chupan ri tiempo riˈ, ri Jesús cˈo achiˈel xa juwinek lajuj rujunaˈ. Can yacˈariˈ tek xuchop ri rusamaj. Y pa quicˈuˈx ri winek chi ri Jesús can rucˈajol wi ri José. Ri José rucˈajol ca ri Elí. 	 İsa görevine başladığı zaman otuz yaşlarındaydı. Yusufun oğlu olduğu sanılıyordu. Yusuf da Eli oğlu,


Xa titijaˈ ikˈij riche (rixin) chi ya ta ri iwánima jabel wikil chuwech ri Dios. Tiwikaˈ iwiˈ riqˈui jun cˈaslen chˈuchˈuj y riqˈui jun cˈaslen ri nucˈut chi jabel inaˈoj. Ruma ri wikbel riˈ ma xtiqˈuis ta, y yariˈ ri más rejkalen chuwech ri Dios. 	 Gizli olan iç varlığınız, sakin ve yumuşak bir ruhun solmayan güzelliğiyle süsünüz olsun. Bu, Tanrının gözünde çok değerlidir.


Yacˈa tek ri kachˈalal quimolon apo quiˈ chrij ri Pablo, riyaˈ xa xbepaˈeˈ pe chiquiwech, y xtzolin chic cˈa pa tinamit. Y pa rucaˈn kˈij riyaˈ y ri Bernabé xebe cˈa pa jun tinamit Derbe rubiˈ. 	 Ama öğrenciler çevresinde toplanınca Pavlus ayağa kalkıp kente döndü. Ertesi gün Barnabayla birlikte Derbeye gitti.


Riyeˈ xquequitzujuj (xquequisujuj) ri cachibil. Ma xtiquichˈob ta jubaˈ achique ri niquiben. Sibilaj nimaˈk niquinaˈ ka quiˈ. Más xticajoˈ ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef, que chuwech chi xticajoˈ ta ri Dios. 	 Hain, aceleci, kendini beğenmiş, Tanrıdan çok eğlenceyi seven, Tanrı yolundaymış gibi görünüp bu yolun gücünü inkâr edenler olacaklar. Böylelerinden uzak dur.


Y chukaˈ jabel ta quicˈuaxic rubanon chique ri ye aj pa rachoch. Ri ralcˈual jabel ta rucˈutun chiquiwech chi niquinimaj rutzij y niquiyaˈ ta chukaˈ rukˈij. 	 Evini iyi yönetmeli, çocuklarına söz dinletmeli, her yönden saygılı olmalarını sağlamalı.


Ri lajuj aj kˈatbel tak tzij ri cˈa ma jane yekˈato ta tzij, can junan wi cˈa quichˈobonic. Y chi ye lajuj xtiquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi niquiyaˈ ri quikˈatbel tzij y ri quichukˈaˈ pa rukˈaˈ ri chicop riˈ. 	 Düşünce birliği içinde olan bu krallar güçlerini ve yetkilerini canavara verecekler.


Y tek yecˈo chic pa tinamit Salamina ri chiriˈ pa rucuenta ri Chipre, xquichop cˈa rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri can riche (rixin) wi chi ri israelitas niquimol quiˈ riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Ri Bernabé y ri Saulo quicˈuan cˈa el ri Juan riche (rixin) chi yerutoˈ chubanic ri samaj. 	 Salamise varınca Yahudilerin havralarında Tanrının sözünü duyurmaya başladılar. Yuhannayı da yardımcı olarak yanlarına almışlardı.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Can tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe, chi can tichajij cˈa iwiˈ chuwech ri chˈom (levadura) quiche (quixin) ri fariseos y riche (rixin) ri Herodes, xchaˈ chique. 	 İsa onlara şu uyarıda bulundu: ‹‹Dikkatli olun, Ferisilerin mayasından ve Hirodesin mayasından sakının!››


Y can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Jesús, xquiyaˈ ca ruyon y xeˈanmej el. 	 O zaman öğrencilerinin hepsi Onu bırakıp kaçtı.


Y ri Esteban xmuk y sibilaj cˈa xokˈex cuma ri achiˈaˈ ri can cˈo cˈa Dios pa cánima. 	 Bazı dindar kişiler, İstefanosu gömdükten sonra onun için büyük yas tuttular.


Y quinojel can achiˈel xeban bautizar pa rubiˈ ri Moisés pa sutzˈ y pa mar. 	 Musaya bağlanmak üzere hepsi bulutta ve denizde vaftiz edildi.


Y xatinyaˈ cˈa ca pa Creta ruma xinwajoˈ chi nachojmirisaj ri nicˈatzin chi nichojmirisex. Y chukaˈ xinbij chawe: Ronojel tinamit ri can yecˈo kachˈalal, queˈachaˈ cˈa achiˈaˈ chiquicojol ri yeˈoc ancianos, riche (rixin) chi ye riyeˈ ri yeˈucˈuan quiche (quixin) ri kachˈalal. 	 Geri kalan işleri düzene sokman ve sana buyurduğum gibi her kentte ihtiyarlar ataman için seni Giritte bıraktım.


Ri Jesús can ye qˈuiy wi cˈa ri ye rucˈachojsan chic. Pero ruma quinojel cˈa ri ye yawaˈiˈ nicajoˈ chukaˈ chi yecˈachojsex ruma ri Jesús, rumariˈ niquimajlaˈ cˈa quiˈ chrij, riche (rixin) chi niquichop ta apo ri rutziak, ruma nicajoˈ yecˈachoj chare ri quiyabil. 	 Birçoklarını iyileştirmiş olduğundan, çeşitli hastalıklara yakalananlar Ona dokunmak için üzerine üşüşüyordu.


Y can achiˈel ri mozo riˈ, queriˈ chukaˈ riyix. Tek ibanon chic ri samaj ri nubij ri Dios chiwe, tibij: Riyoj yoj mozos ri majun yojcˈatzin wi. Ruma xaxu (xaxe) wi ri bin chake, xaxu (xaxe) wi riˈ ri xkaben, quixchaˈ, xchaˈ ri Jesús chique ri ye rudiscípulos. 	 Siz de böylece, size verilen buyrukların hepsini yerine getirdikten sonra, ‹Biz değersiz kullarız; sadece yapmamız gerekeni yaptık› deyin.››


Y ri fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin) ri Jesús, tek xutzˈet ri xuben ri ixok, xuchˈob ka: Wi ta re achi reˈ kas kitzij wi chi jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, nunabej ta achique nichapo la raken, y achique chi winek la ixok laˈ. Ruma la jun ixok laˈ xa itzel ri rucˈaslen, xchaˈ ka pa ránima. 	 İsayı evine çağırmış olan Ferisi bunu görünce kendi kendine, ‹‹Bu adam peygamber olsaydı, kendisine dokunan bu kadının kim ve ne tür bir kadın olduğunu, günahkâr biri olduğunu anlardı›› dedi.


Yecˈa ri ma yinquinimaj ta y ri xa niquixibij quiˈ niquikˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin, xquentek pa kˈakˈ. Y can queriˈ cˈa chukaˈ xtinben chique ri ma utz ta ri quicˈaslen, ri yecamisan, ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ y niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun, ri aj itzaˈ, ri yeyaˈo quikˈij dios ri xa ye banon cuma winek y ri ye tzˈucuy tak tzij. Can xquentek cˈa pa kˈakˈ; kˈakˈ ri rachibilan azufre, ri can achiˈel jun nimalaj choy ri ntajin nicˈat. Y yacˈariˈ ri rucaˈn camic. 	 Ama korkak, imansız, iğrenç, adam öldüren, fuhuş yapan, büyücü, putperest ve bütün yalancılara gelince, onların yeri, kükürtle yanan ateş gölüdür. İkinci ölüm budur.››


Ruma riyix ri can nikum cˈa ri ruyaˈal uva riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf, can ma rucˈamon ta chi nikum chukaˈ jun cosa ri xa quiche (quixin) ri itzel tak espíritu. Riyix ri nitij ri caxlan wey riche (rixin) chi ninataj ri rucamic ri Ajaf, can ma rucˈamon ta chi nitij chukaˈ jun cosa ri xa quiche (quixin) ri itzel tak espíritu. 	 Hem Rabbin, hem cinlerin kâsesinden içemezsiniz; hem Rabbin, hem cinlerin sofrasına ortak olamazsınız.


Ncˈutuj chare ri Dios chi ri Lokˈolaj Espíritu ri niyaˈo ri naˈoj, can ta xtuyaˈ pa ruqˈuiyal chiwe. Ri Lokˈolaj Espíritu qˈuiy ta xtukˈalajsaj chiwech, riche (rixin) chi niwetamaj ruwech ri Dios. Yareˈ ri ncˈutuj chare ri Tataˈixel ri cˈo rukˈij rucˈojlen; ri Dios ri riche (rixin) ri Kajaf Jesucristo. 	 Rabbimiz İsa Mesihin Tanrısı, yüce Baba, kendisini tanımanız için size bilgelik ve vahiy ruhunu versin diye dua ediyorum.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye cachibil ri pa moc (comon) yekˈato tzij chkacojol, yeriˈ ri xebano chi xcamisex chuwech cruz. 	 Başkâhinlerle yöneticilerimiz Onu, ölüm cezasına çarptırmak için valiye teslim ederek çarmıha gerdirdiler; oysa biz Onun, İsraili kurtaracak kişi olduğunu ummuştuk. Dahası var, bu olaylar olalı üç gün oldu ve aramızdan bazı kadınlar bizi şaşkına çevirdiler. Bu sabah erkenden mezara gittiklerinde, Onun cesedini bulamamışlar. Sonra geldiler, bir görümde, İsanın yaşamakta olduğunu bildiren melekler gördüklerini söylediler.


Riyaˈ qˈuiy cˈa ri xubij chique, xa yacˈa chi ruyon riqˈui cˈambel tak tzij. Y jun cˈa chique ri cˈambel tak tzij ri xucusaj, yareˈ: Cˈo cˈa jun achi ri xbe pa jopin ijaˈtz. 	 İsa onlara benzetmelerle birçok şey anlattı. ‹‹Bakın›› dedi, ‹‹Ekincinin biri tohum ekmeye çıktı.


Pero wetaman chi cˈo jun chic ley ri ucˈuayon wuche (wixin); ri can yerucusaj ri nukˈaˈ waken. Y re jun ley reˈ, ley riche (rixin) ri mac y nuben chˈaˈoj riqˈui ri utz ri nurayij ri wánima. Y can yin ximil pa rukˈaˈ. 	 Ama bedenimin üyelerinde bambaşka bir yasa görüyorum. Bu da aklımın onayladığı yasaya karşı savaşıyor ve beni bedenimin üyelerindeki günah yasasına tutsak ediyor.


Y xabachique cˈa winek ri niyokˈon chuwij riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈa nicuyutej na rumac. Yacˈa ri niyokˈon chrij ri Lokˈolaj Espíritu, man cˈa xticuyutej ta rumac. 	 İnsanoğluna karşı bir söz söyleyen herkes bağışlanacak. Oysa Kutsal Ruha küfreden bağışlanmayacaktır.


Riyaˈ xutzˈet cˈa chi ri caj jakatajnek, y chilaˈ cˈa nika wi pe jun nimalaj achiˈel tziek, y ye ximon ri cajiˈ rutzaˈn. Y ri achiˈel tziek nika cˈa pe chuwech re ruwachˈulef. 	 Göğün açıldığını ve büyük bir çarşafı andıran bir nesnenin dört köşesinden sarkıtılarak yeryüzüne indirildiğini gördü.


Y ri chilaˈ chicaj xbanatej cˈa jun nimalaj chˈaˈoj. Ri arcángel Miguel ye rachibilan ri ruˈángeles, xquiben chˈaˈoj riqˈui ri itzel dragón y quiqˈui ri ye itzel tak ruˈángeles. 	 Gökte savaş oldu. Mikaille melekleri ejderhayla savaştılar. Ejderha kendi melekleriyle birlikte karşı koydu, ama gücü yetmedi. Bu yüzden gökteki yerlerini yitirdiler.


Can iwuma wi riyix tek riyoj cˈo kakˈij y cˈo quicoten pa tak kánima. 	 Evet, övüncümüz ve sevincimiz sizsiniz.


Y man cˈa tabij ta chukaˈ chare ri awachˈalal: Tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi nwelesaj re ti kˈayis kˈatel pa runakˈ awech, y ma nayaˈ ta ka pa cuenta ri cheˈ kˈeˈel pa runakˈ awech riyit. Tek nabij queriˈ xa caˈiˈ apalej. Nabey na tachojmirisaj ka ri acˈaslen riyit, cˈacˈariˈ utz natoˈ ri awachˈalal chi nuchojmirisaj ri rucˈaslen. 	 Kendi gözündeki merteği görmezken, kardeşine nasıl, ‹Kardeş, izin ver, gözündeki çöpü çıkarayım› dersin? Seni ikiyüzlü! Önce kendi gözündeki merteği çıkar, o zaman kardeşinin gözündeki çöpü çıkarmak için daha iyi görürsün.››


Y ronojel bey tek riyin nben orar, can riqˈui cˈa quicoten ncˈutuj ri rutzil ri Dios pan iwiˈ. 	 İlk günden şimdiye dek Müjdenin yayılmasındaki işbirliğinizden dolayı her duamda hepiniz için her zaman sevinçle dilekte bulunuyorum.


Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel reˈ chique ri ye rachˈalal, Riyaˈ cˈa xcˈojeˈ na ca ri chiriˈ pa Galilea. 	 İsa bu sözleri söyleyip Celilede kaldı.


Ruma ri rumac re achi reˈ xa chiwech ka riyix. Xa chrij chˈabel, chrij ri iley y chrij ri biˈaj Jesús. Riyin ma nwajoˈ ta cˈa nben ruchojmil reˈ. Xa tichojmirisaj ka chiwech riyix, xchaˈ. 	 Ama sorun bir öğreti, bazı adlar ve kendi yasanızla ilgili olduğuna göre, bu davaya kendiniz bakın. Ben böyle şeylere yargıçlık etmek istemem.››


Ruma chi xa can ya cˈa ri rey Herodes ri xbin chi tichapatej ri Juan. Y cˈacˈariˈ xuyaˈ pa cárcel y xximeˈ pa cadena. Ruma ri Herodes rucˈamon ka ri Herodías rixjayil ri Felipe, y ri Felipe riˈ xa can rachˈalal ri Herodes. 	 Hirodesin kendisi, kardeşi Filipusun karısı Hirodiyanın yüzünden adam gönderip Yahyayı tutuklatmış, zindana attırıp zincire vurdurmuştu. Çünkü Hirodes bu kadınla evlenince Yahya ona, ‹‹Kardeşinin karısıyla evlenmen Kutsal Yasaya aykırıdır›› demişti.


Y can queriˈ chukaˈ xcˈulwachitej quiqˈui ri yawaˈiˈ pa rutiempo ri profeta Eliseo, ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Pa rutiempo cˈa ri Eliseo, ri waweˈ pan Israel can yecˈo cˈa qˈuiy yawaˈiˈ riqˈui ri jun yabil ri lepra rubiˈ. Pero majun ri xcˈachojsex ta chique ri cˈo ri yabil riˈ chiquij, xaxu (xaxe wi) cˈa ri Naamán ri xcˈachojsex y riyaˈ xa ma israelita ta, xa jun achi ri nipe pa Siria. 	 Peygamber Elişanın zamanında İsrailde çok sayıda cüzamlı vardı. Bunlardan hiçbiri iyileştirilmedi; yalnız Suriyeli Naaman iyileştirildi.››


Yacˈa ri Pablo xa xubij chake: ¿Achique ruma tek riyix niyaˈ pe bis pa wánima ruma yixokˈ pe? Riyin man cˈa npokonaj ta chi yicamisex ruma ntzijoj ri ruchˈabel ri Ajaf Jesús, cˈa ta cˈa chi xaxu (xaxe) wi chi yixim chilaˈ pa tinamit Jerusalem, xchaˈ ri Pablo. 	 Bunun üzerine Pavlus şöyle karşılık verdi: ‹‹Ne yapıyorsunuz, ne diye ağlayıp yüreğimi sızlatıyorsunuz? Ben Rab İsanın adı uğruna Yeruşalimde yalnız bağlanmaya değil, ölmeye de hazırım.››


Y ma quixtaneˈ ta chi niben orar, can riqˈui ronojel iwánima ticˈutuj rutzil ri Dios, y tek niben orar can ya ta ri Lokˈolaj Espíritu nitoˈo iwuche (iwixin). Y man cˈa timalij ta ri oración, xa can ronojel kˈij ticˈutuj rutzil ri Dios pa quiwiˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 Her türlü dua ve yalvarışla, her zaman Ruhun yönetiminde dua edin. Bu amaçla, bütün kutsallar için yalvarışta bulunarak tam bir adanmışlıkla uyanık durun.


Y ri Jesús tzuliben cˈa apo cuma sibilaj ye qˈuiy winek y cuma chukaˈ ri achiˈaˈ ri can yekˈato wi tzij chiquicojol ri israelitas. Y quinojel cˈa ri winek riˈ niquitzeˈej apo, y niquibilaˈ cˈa: Riyaˈ can yecˈo wi cˈa ri xerucol. Wacami tucoloˈ cˈa riˈ ruyon, wi kas kitzij chi ya Riyaˈ ri Cristo ri chaˈon pe ruma ri Dios, xechaˈ. 	 Halk orada durmuş, olanları seyrediyordu. Yöneticiler İsayla alay ederek, ‹‹Başkalarını kurtardı; eğer Tanrının Mesihi, Tanrının seçtiği O ise, kendini de kurtarsın›› diyorlardı.


Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo ri cˈaslen. 	 Yaşam ekmeği Benim.


Rumacˈariˈ nbij chique ri malcaniˈ tak ixokiˈ ri cˈa ye kˈopojiˈ na chi quecˈuleˈ chic jun bey, chi quequiqˈuiytisaj cal. Y tiquicˈuaj jabel rupan ri cachoch. Riche (rixin) chi ri winek ri yeˈetzelan kiche (kixin) ma yecowin ta niquibij jun tzij chikij. 	 Bu nedenle, daha genç dulların evlenmelerini, çocuk yapmalarını, evlerini yönetmelerini, düşmana hiçbir iftira fırsatı vermemelerini isterim.


Y chukaˈ ketaman chi xa jun chic kabanon riqˈui ri Dios y Riyaˈ can cˈo pa tak kánima, ruma can ruyaˈon ri Rulokˈolaj Espíritu chake. 	 Tanrıda yaşadığımızı ve Onun bizde yaşadığını bize kendi Ruhundan vermiş olmasından anlıyoruz.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri achi riˈ: Xa tayaˈ cˈa ca chi ri caminakiˈ quemuk na cuma ri ye caminek chupan ri quimac. Yacˈa riyit jet, jatzijoj achique rubanic ri rajawaren ri Dios. 	 İsa ona şöyle dedi: ‹‹Bırak ölüleri, kendi ölülerini kendileri gömsün. Sen gidip Tanrının Egemenliğini duyur.››


Ri Nataˈ ri yin takayon pe, can cˈo wuqˈui. Man cˈa yiruyaˈ ta ca nuyon, ruma riyin can nben wi ri nika chuwech Riyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Beni gönderen benimledir, O beni yalnız bırakmadı. Çünkü ben her zaman Onu hoşnut edeni yaparım.››


Ri Cristo xojrucol yan chuwech ri ley riche (rixin) ri Moisés. Rumacˈariˈ, cof quixcˈojeˈ chupan ri colotajic riˈ. Y man cˈa quixoc ta chic jun bey chuxeˈ ri ley. 	 Mesih bizi özgür olalım diye özgür kıldı. Bunun için dayanın. Bir daha kölelik boyunduruğuna girmeyin.


Ruma ma niquiyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri cˈaslic Dios ri ma nicom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Xa ye ri yecom ri niquiyaˈ quikˈij. Ruma can ye quibanon quiwachbel winek, quiwachbel aj xicˈ tak chicop, quiwachbel cumatz y quiwachbel ri chicop cajquej caken; y xa yeriˈ ri niquiyaˈ quikˈij. 	 Ölümsüz Tanrının yüceliği yerine ölümlü insana, kuşlara, dört ayaklılara, sürüngenlere benzeyen putları yeğlediler.


Y ri lajuj rucˈaˈ ri chicop ri xatzˈet, xa ye lajuj cˈa aj kˈatbel tak tzij ri cˈa ma jane yekˈato ta tzij. Ri ye lajuj aj kˈatbel tak tzij riˈ cachibilan ri chicop, can xtijach wi cˈa kˈatbel tzij pa quikˈaˈ, pero ri kˈatbel tzij ri xtijach chique, xa man cˈa xtiyaloj ta. Xa jun oc hora xtuben. 	 Gördüğün on boynuz henüz egemenlik sürmemiş on kraldır; canavarla birlikte bir saat egemenlik sürmek üzere yetki alacaklar.


Y can majun chic jun quicoten ri más rejkalen que chuwech reˈ, tek nwacˈaxaj chi ri ye achiˈel tak walcˈual jabel quitzekelben ri kitzij. 	 Benim için, çocuklarımın gerçeğin izinden yürüdüklerini duymaktan daha büyük bir sevinç olamaz!


Y ri Jesús can yariˈ xubij chare ri ixok: Can nikˈalajin chi nim ri acukbel cˈuˈx. Can tibanatej cˈa ri nawajoˈ riyit, xchaˈ ri Jesús. Y ri ti kˈopoj, ral ri ixok, can chupan cˈa ri hora riˈ xel el ri itzel espíritu riqˈui. 	 O zaman İsa ona şu karşılığı verdi: ‹‹Ey kadın, imanın büyük! Dilediğin gibi olsun.›› Ve kadının kızı o saatte iyileşti.


nichaˈ ri Dios. Yacˈa riyoj ma yoj cachibil ta ri yeyaˈo ca ri Dios ri xa pa rucˈayewal xquebeka wi. Riyoj yoj cachibil ri quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios riche (rixin) chi yojcolotej. 	 Bizler geri çekilip mahvolanlardan değiliz; iman edip canlarının kurtuluşuna kavuşanlardanız.


Pero ri Simón xubij cˈa chique ri apóstoles: Tibanaˈ cˈa orar pa nuwiˈ riyin, y ticˈutuj chare ri Ajaf Dios riche (rixin) chi man ta xtincˈulwachij ri achiˈel ri xibij ka chuwij, xchaˈ. 	 Simun, ‹‹Benim için Rabbe yalvarın da söylediklerinizden hiçbiri başıma gelmesin›› diye karşılık verdi.


Y yacˈariˈ tek ri ruwuk ángel xuxupuj ri rutrompeta. Y yecˈo ri riqˈui quichukˈaˈ xechˈo pe ri chilaˈ chicaj, y xquibilaˈ cˈa: Ri tinamit ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, wacami ye riche (rixin) chic ri Kajaf Dios y ye riche (rixin) chic chukaˈ ri Cristo ri chaˈon pe ruma ri Dios. Y can ya Riyaˈ ri xtikˈato tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xechaˈ. 	 Yedinci melek borazanını çaldı. Gökte yüksek sesler duyuldu: ‹‹Dünyanın egemenliği Rabbimizin ve Mesihinin oldu. O sonsuzlara dek egemenlik sürecek.››


Ri kachˈalal Epafras ri cˈo wuqˈui waweˈ pa cárcel ruma ri rubiˈ ri Cristo Jesús, nutek el rutzil awech. 	 Mesih İsa uğruna kendisiyle birlikte tutuklu bulunduğum Epafras, emektaşlarım Markos, Aristarhus, Dimas ve Luka sana selam ederler.


Ri bis cˈa riˈ junan riqˈui ri kˈaxon ri nukˈaxaj jun ixok tek napon ri rukˈijul riche (rixin) chi nralaj jun acˈal. Pero tek ri acˈal alaxnek chic, ri teˈej riˈ man cˈa noka ta chic chucˈuˈx achique chi kˈaxomal ri xukˈaxaj, ruma sibilaj niquicot ri ránima chi xalex chic jun acˈal chuwech re ruwachˈulef. 	 Kadın doğum yapacağı zaman ağrı çeker. Çünkü saati gelmiştir. Ama doğurunca, dünyaya bir çocuk getirmenin sevinciyle çektiği acıyı unutur.


Y tatzˈibaj cˈa chukaˈ el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique, ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Tiatira, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri Rucˈajol ri Dios, ri can achiˈel ruxak kˈakˈ ri runakˈ tak nuwech y can niperekˈun (nirapakˈun) ri waken achiˈel bronce, nbij cˈa: 	 ‹‹Tiyatiradaki kilisenin meleğine yaz. Gözleri alev alev yanan ateşe, ayakları parlak tunca benzeyen Tanrının Oğlu şöyle diyor:


Jun cˈa chique ri ixokiˈ ri xquimol quiˈ chiriˈ, Lidia rubiˈ. Y riyaˈ pa jun cˈa tinamit ri Tiatira rubiˈ ri nipe wi. Riyaˈ nucˈayij cˈa juley tziek ri morado nitzuˈun, y nibix púrpura chare. Y ri Lidia riˈ can nuyaˈ wi cˈa rukˈij ri Dios, y nracˈaxaj cˈa apo ri nubij ri Pablo. Y ri Ajaf Dios can xchˈo wi cˈa pa ránima ri ixok riˈ. Rumariˈ tek riyaˈ can xunimaj. 	 Bizi dinleyenler arasında Tiyatira Kentinden Lidya adında bir kadın vardı. Mor kumaş ticareti yapan Lidya, Tanrıya tapan biriydi. Pavlusun söylediklerine kulak vermesi için Rab onun yüreğini açtı.


Quecˈareˈ rubanic tek xtiquir pe rutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ruchˈabel ri Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios. 	 Tanrının Oğlu İsa Mesihle ilgili Müjdenin başlangıcı.


Kachˈalal, ri Jesús can xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel kuma riyoj, y rumariˈ tek cukul kacˈuˈx yojjel apo chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri acuchi (achique) cˈo wi ri Dios. 	 Bu nedenle, ey kardeşler, İsanın kanı sayesinde perdede, yani kendi bedeninde bize açtığı yeni ve diri yoldan kutsal yere girmeye cesaretimiz vardır.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chique ri ruteˈ rutataˈ ri achi: ¿La ya iwalcˈual reˈ, ri nibij chi can moy tek xalex? Wi moy cˈa tek xalex, ¿achique cˈa ruma tek nitzuˈun chic wacami? xechaˈ chique. 	 Onlara, ‹‹Kör doğdu dediğiniz oğlunuz bu mu? Peki, şimdi nasıl görüyor?›› diye sordular.


Y ri Cristo xrelesaj ri uchukˈaˈ ri cˈo pa quikˈaˈ ri cajawalul ri itzel tak espíritu y pa quikˈaˈ chukaˈ ri cˈo kˈatbel tzij pa quikˈaˈ y xkˈalajin chiquiwech quinojel chi xukasaj quikˈij. Can xchˈacon wi chiquij tek xcom chuwech ri cruz. 	 Yönetimlerin ve hükümranlıkların elindeki silahları alıp onları çarmıhta yenerek açıkça gözler önüne serdi.


Pero riyaˈ xuben cˈa retal riqˈui ri rukˈaˈ riche (rixin) chi ma quewolol ta chic. Y xuchop rutzijoxic chique ri xuben ri Ajaf Dios riche (rixin) chi xrelesaj pe pa cárcel, y xubij chukaˈ chique chi tiquiyaˈ rutzijol chique ri Jacobo y ri nicˈaj chic kachˈalal. Y riyaˈ xel cˈa el y xbe pa jun chic lugar. 	 Petrus, eliyle susmalarını işaret ederek Rabbin onu zindandan nasıl çıkardığını anlattı. Sonra, ‹‹Bu haberleri Yakupla öbür kardeşlere iletin›› diyerek oradan ayrılıp başka bir yere gitti.


Y nbij chic cˈa jun bey chique ri achiˈaˈ ri can nicajoˈ chi niban ri circuncisión chique: Wi can nicajoˈ chi niban ri circuncisión chique, can nicˈatzin chi niquiben cˈa ronojel ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés riche (rixin) chi queriˈ yecolotej. 	 Sünnet edilen her adamı bir daha uyarıyorum: Kutsal Yasanın tümünü yerine getirmek zorundadır.


Pero ri Ajaf can xirutoˈ wi. Xuyaˈ wuchukˈaˈ. Y rumariˈ xicowin xinqˈuis rukˈalajsaxic ri ruchˈabel ri Dios chique quinojel ri winek ri ma ye israelitas ta y ruma chi xirutoˈ ri Ajaf, rumariˈ tek xicolotej pe ri pa ruchiˈ ri jun achiˈel coj. 	 Ama Tanrı bildirisi aracılığımla tam olarak açıklansın, bütün uluslar bunu duysun diye Rab yardımıma gelip beni güçlendirdi. Aslanın ağzından böyle kurtuldum!


Y chuwech ri Dios nbij chiwe chi re ntzˈibaj el, can kitzij wi. Ma ntzˈuc ta tzij. 	 Bakın, size yazdıklarımın yalan olmadığını Tanrının önünde belirtiyorum.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chare ri rutataˈ ri cˈajol: ¿Janipeˈ chic tiempo rucˈulwachin pe quereˈ re cˈajol reˈ? xchaˈ ri Jesús. Y ri tataˈaj xubij: Can cˈa coˈol tek quereˈ rucˈulwachin pe. 	 İsa çocuğun babasına, ‹‹Bu hal çocuğun başına geleli ne kadar oldu?›› diye sordu. ‹‹Küçüklüğünden beri böyle›› dedi babası.


Y ri winek riˈ ruma chi can benak cánima chrij ri puek, xtiquibij cˈa chi can riche (rixin) wi ri Dios ri chˈabel ri niquicˈut. Y xa ma que ta riˈ. Y riqˈui chi queriˈ niquiben can xtiquelesaj el puek chiwe. Y ri winek cˈa ri yebano queriˈ, can yecˈo chic cˈa chi xqueqˈuis, ruma can ojer ojer riˈ rubin pe ri Dios chi xtuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ. Ri rucˈayewal riˈ can nipe wi. 	 Açgözlülüklerinden ötürü uydurma sözlerle sizi sömürecekler. Onlar için çoktan beri verilmiş olan yargı gecikmez. Onları bekleyen yıkım da uyuklamaz.


Y quinojel cˈa ri yebin chi tiban ri circuncisión chiwe, niquibij queriˈ xaxu (xaxe wi) ruma nicajoˈ chi yetzˈet y yenimex chi can niquiben wi ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y ma nicajoˈ ta cˈa niquitzijoj chi ri colotajic xbanatej xaxu (xaxe wi) ruma chi xcom ri Jesucristo chuwech cruz, ruma riyeˈ ma nicajoˈ ta niquikˈaxaj tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri winek. 	 Bedende gösterişe önem verenler, yalnız Mesihin çarmıhı uğruna zulüm görmemek için sizi sünnet olmaya zorluyorlar.


Y quecˈariˈ quibanon ri winek chupan ri kˈij tek ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey, sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xa riqˈui ronojel ri cˈo quiqˈui benak wi ri cánima. 	 ‹‹İnsanoğlunun ortaya çıkacağı gün durum aynı olacaktır.


Yacˈa riyix man xa tichˈob chi riyin y ri ye wachibil nikaben mandar chiwe achique ri utz chi ninimaj. Ma que ta riˈ. Ruma riyix can cof chic yixcˈo chupan ri icukbel cˈuˈx riqˈui ri Cristo. Ri nikaben riyoj xaxu (xaxe wi) cˈa nikajoˈ yixkatoˈ, riche (rixin) chi cˈo ta más quicoten pa tak iwánima. 	 İmanınıza egemen olmak istemiyoruz, sevinmeniz için sizinle birlikte çalışıyoruz. Çünkü imanda dimdik duruyorsunuz.


Y tek quimolon quiˈ ri achiˈaˈ fariseos, xpe ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: 	 Ferisiler toplu haldeyken İsa onlara şunu sordu: ‹‹Mesihle ilgili olarak ne düşünüyorsunuz? O kimin oğludur?›› Onlar da, ‹‹Davutun Oğlu›› dediler.


Can sibilaj wi cˈa tijoj pokonal ri nikakˈaxaj riyoj, xa can achiˈel wi ri tijoj pokonal ri xukˈaxaj ri Cristo. Pero ri Cristo xa can sibilaj chukaˈ nucukubaˈ kacˈuˈx chupan ri tijoj pokonal ri nikakˈaxaj. 	 Çünkü Mesihin acılarını nasıl büyük ölçüde çekiyorsak, Mesih sayesinde büyük teselli de buluyoruz.


Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. Y pa nabey mul, ronojel reˈ man cˈa xkˈax ta chiquiwech ri rudiscípulos. Y xkˈax chiquiwech can cˈa ya tek ri Jesús cˈastajnek chic el chiquicojol ri caminakiˈ y tek cˈo chic rukˈij rucˈojlen. Cˈacˈariˈ tek xnatej chique chi ronojel reˈ can tzˈibatajnek wi ca; y can queriˈ wi ri xbanatej. 	 Öğrencileri ilkin bunları anlamadılar. Ama İsa yüceltildikten sonra bu sözlerin Onun hakkında yazıldığını, halkın bunları Onun için yaptığını hatırladılar.


Y pa rucaˈn kˈij, tek ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiˈ rudiscípulos xka pe pa ruwiˈ ri juyuˈ, can ye sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek ri xecˈulu apo riche (rixin). 	 Ertesi gün dağdan indikleri zaman, İsayı büyük bir kalabalık karşıladı.


Chukaˈ ri wukuˈ rujolon (ruwiˈ) ri chicop, xa ye wukuˈ cˈa aj kˈatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Ye wuˈoˈ cˈa chique ri aj kˈatbel tak tzij riˈ ye tzaknek chic. Ri ruwakak, yariˈ ri nikˈato tzij wacami. Yacˈa ri ruwuk aj kˈatbel tzij ma jane tocˈulun ta. Pero tek xtocˈulun, xa man cˈa xtiyaloj ta xtikˈato tzij. 	 Bunların beşi düştü, biri duruyor, ötekiyse henüz gelmedi. Gelince kısa süre kalması gerek.


Yacˈa wi cˈo jun anciano riche (rixin) ri iglesia nimacun y ma nuyaˈ ta ca rubanic ri mac, tabij cˈa chare chi ma utz ta ri ntajin chubanic. Pero chiquiwech ri kachˈalal nabij wi chare. Riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic niquixibij quiˈ yemacun. 	 Günah işleyenleri herkesin önünde azarla ki, öbürleri de korksun.


Wacami cˈa, quixbiyin ri pa tak bey y queˈisiqˈuij (queˈiwoyoj) pe quinojel ri xqueˈiwil riche (rixin) chi yepe chupan re jun cˈulanen reˈ, xchaˈ chique. 	 Gidin yol kavşaklarına, kimi bulursanız düğüne çağırın.›


Xpe ri Jesús xubij cˈa chare: Judas, ¿Achique cˈa ri nawajoˈ? xchaˈ chare. Y can yacˈariˈ tek ri winek ri ye benak riqˈui ri Judas xejel apo riqˈui ri Jesús y xquichop cˈa. 	 İsa, ‹‹Arkadaş, ne yapacaksan yap!›› dedi. Bunun üzerine adamlar yaklaştı, İsayı yakalayıp tutukladılar.


Ri jubaˈ ijaˈtz ri xka pa bey, yariˈ ri nichˈo chrij ri chˈabel riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, ri nacˈaxex ruma jun winek, y xa ma nikˈax ta chuwech. Rumariˈ nipe ri itzel nrelesaj el ri chˈabel ri xtic pa ránima. 	 Kim göksel egemenlikle ilgili sözü işitir de anlamazsa, kötü olan gelir, onun yüreğine ekileni söker götürür. Yol kenarına ekilen tohum işte budur.


Ruma riyix iwetaman chi ri Juan riqˈui yaˈ xeruben wi bautizar ri winek. Yacˈa riyix, pa caˈiˈ oxiˈ kˈij apo, riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu xquixban wi bautizar, xchaˈ ri Jesús. 	 Şöyle ki, Yahya suyla vaftiz etti, ama sizler birkaç güne kadar Kutsal Ruhla vaftiz edileceksiniz.››


Y yacˈariˈ tek riyaˈ xxuqueˈ ka, y can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Wajaf, man cˈa tayaˈ ta pa cuenta re mac re yetajin chubanic, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ tek xcom ka. 	 Sonra diz çökerek yüksek sesle şöyle dedi: ‹‹Ya Rab, bu günahı onlara yükleme!›› Bunu söyledikten sonra gözlerini yaşama kapadı.


Y can quixcˈojeˈ cˈa chupan ri ajowabel riche (rixin) ri Dios ri cˈo pan iwiˈ. Y tiwoyobej cˈa apo ri kˈij tek ri Kajaf Jesucristo xtujoyowaj cˈa iwech y xtuyaˈ ri icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Rabbimiz İsa Mesihin sizi sonsuz yaşama kavuşturacak olan merhametini beklerken kendinizi Tanrının sevgisinde koruyun.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés rubin pe chi can xu (xe) wi ri ye riy rumam ca ri Leví ri yeˈoc sacerdotes, y ri Jesucristo xa ma riy rumam ta ca ri Leví. Pero Riyaˈ xoc Sacerdote, ruma cˈo rucˈaslen ri can cˈo ruchukˈaˈ, jun cˈaslen ri majun bey xtiqˈuis ta. 	 O, Yasanın soyla ilgili önkoşuluna göre değil, yok edilemez bir yaşamın gücüne göre kâhin olmuştur.


Y wi queriˈ naben can jabel cˈa ruwaˈakˈij, ruma ri winek ri xeˈasiqˈuij (xeˈawoyoj), ma yecowin ta niquiyaˈ rajel ruqˈuexel chawe. Yacˈa riyit xtacˈul ri rajel ruqˈuexel, tek junan xcacˈastej el quiqˈui ri chojmilaj tak winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Böylece mutlu olursun. Çünkü bunlar sana karşılık verecek durumda değildirler. Karşılığı sana, doğru kişiler dirildiği zaman verilecektir.››


Y xuyaˈ cˈa rukˈaˈ pa ruwiˈ ri ixok. Y ri ixok can yacˈariˈ xchojmir, xpaˈeˈ jabel. Y ri ixok can yacˈariˈ xuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Ellerini kadının üzerine koydu. Kadın hemen doğruldu ve Tanrıyı yüceltmeye başladı.


Yacˈa ri achi cˈulan ma can ta nicowin nuchˈob ri achique nrajoˈ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachˈulef, yariˈ nuchˈob, y nutij rukˈij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rixjayil. 	 Evli erkekse karısını nasıl hoşnut edeceğini düşünerek dünya işleri için kaygılanır.


Y tek ri Jesús xoc cˈa pa tinamit Capernaum, cˈo cˈa jun achi ri xapon riqˈui. Y ri achi riˈ jun capitán y xucˈutuj cˈa jun utzil chare ri Jesús. 	 İsa Kefarnahuma varınca bir yüzbaşı Ona gelip, ‹‹Ya Rab›› diye yalvardı, ‹‹Uşağım felç oldu, evde yatıyor; korkunç acı çekiyor.››


Yacˈa ri kech aj Israel, can niquitij wi quikˈij ruma nicajoˈ yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. Can niquitij quikˈij riche (rixin) chi niquiben ta ri nubij ri ruley ri Dios, pero ma yecowin ta. 	 Aklanmak için Yasanın ardından giden İsrail ise Yasayı yerine getiremedi.


Ruma riyaˈ, astapeˈ xa ti mebaˈ, xa can xuyaˈ cˈa ca ronojel ri cˈo riqˈui; astapeˈ xa can yariˈ ri nicˈatzin chare riche (rixin) chi nutzukbej riˈ. Yacˈa la nicˈaj chic, astapeˈ qˈuiy puek xquiyalaˈ ca, xa jubaˈ oc chare ronojel ri beyomel ri cˈo quiqˈui ri xquiyalaˈ ca, xchaˈ ri Jesús. 	 Çünkü ötekilerin hepsi, zenginliklerinden artanı attılar. Bu kadın ise yoksulluğuna karşın, varını yoğunu, geçinmek için elinde ne varsa, tümünü verdi.››


Can yix tiquil cˈa pa ruwiˈ jun cimiento, y ri cimiento riˈ ya ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijox cuma ri apóstoles y ri profetas. Y can ya cˈa ri Jesucristo ri achiˈel abej ri nucusex chare ri xquina riche (rixin) ri jay riˈ riche (rixin) chi ma nitzak ta. 	 Elçilerle peygamberlerden oluşan temel üzerine inşa edildiniz. Köşe taşı Mesih İsanın kendisidir.


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈapon chic cˈa pa tinamit Jerusalem. Y nibiyalaˈ (nibiyajlan) cˈa pa rachoch ri Dios tek xeˈapon ri principaliˈ tak sacerdotes riqˈui, chukaˈ ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Yine Yeruşalime geldiler. İsa tapınakta gezinirken başkâhinler, din bilginleri ve ileri gelenler Onun yanına gelip, ‹‹Bunları hangi yetkiyle yapıyorsun, bunları yapma yetkisini sana kim verdi?›› diye sordular.


Y ri Jesús xucˈom chukaˈ apo ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan; y tek rumatioxin chic chare ri Dios, xuyaˈ chique, y quinojel cˈa xquikum ri ruyaˈal uva. 	 Sonra bir kâse alıp şükretti ve bunu öğrencilerine verdi. Hepsi bundan içti.


Y riyix can yix riche (rixin) chic ri Cristo, rumariˈ ma tiben ta ri xa iraybel ka riyix. Ri winek ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ ma tiquicanoj ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Ni ma ticˈuaj ta jun cˈaslen tzˈil. Ma tirayij ta apo ri cˈo riqˈui jun chic, ruma ronojel reˈ ma rucˈamon ta ni xa ta riche (rixin) chi yeˈitzijoj riyix, ruma can yix lokˈolaj tak ralcˈual chic ri Dios. 	 Aranızda fuhuş, pislik ya da açgözlülük anılmasın bile. Kutsallara yaraşmaz bu.


Jubaˈ chic cˈa oc re yicˈojeˈ el iwuqˈui riyix ri can achiˈel tak walcˈual nbanon chiwe. Cˈacˈariˈ xquinicanoj. Pero re wacami can nbij cˈa ca chiwe, achiˈel ri nbin chique nicˈaj aj Israel, chi ri xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon chinucanoxic. 	 Çocuklar! Kısa bir süre daha sizinleyim. Beni arayacaksınız, ama Yahudilere söylediğim gibi, şimdi size de söylüyorum, benim gideceğim yere siz gelemezsiniz.


Yacˈa ri rutataˈ ri Publio kajnek pa chˈat ruma yabil. Nimalaj cˈaten y quicˈ chupan ri ntoc cˈa chare. Y ri Pablo xapon cˈa chutzˈetic. Xuben orar, y xuyaˈ chukaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ, y ri yawaˈ xcˈachoj. 	 O sırada Publiusun babası kanlı ishale yakalanmış ateşler içinde yatıyordu. Hastanın yanına giren Pavlus dua etti, ellerini üzerine koyup onu iyileştirdi.


Y ri ralaxbel ri Jesucristo quecˈareˈ ri rubanic: Ri María ruteˈ ri Jesucristo, jun cˈa kˈopoj ri cˈutun chic ruma ri José. Y xcˈulwachitej cˈa chi tek cˈa ma jane quicˈuan ta quiˈ, xnabetej chi ri María yawaˈ chic riche (rixin) chi nicˈojeˈ ral. Yacˈa ri María queriˈ xril ruma ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 İsa Mesihin doğumu şöyle oldu: Annesi Meryem, Yusufla nişanlıydı. Ama birlikte olmalarından önce Meryemin Kutsal Ruhtan gebe olduğu anlaşıldı.


Y tek ri Jesús xracˈaxaj cˈa ri takon el rubixic chare, Riyaˈ xubij: Ri Lázaro yawaˈ, pero ma riche (rixin) ta camic. Xa riche (rixin) chi xtikˈalajin na cˈa ri ruchukˈaˈ ri Dios, riche (rixin) chi queriˈ riyin ri Rucˈajol ri Dios xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa nukˈij nucˈojlen, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa bunu işitince, ‹‹Bu hastalık ölümle sonuçlanmayacak; Tanrının yüceliğine, Tanrı Oğlunun yüceltilmesine hizmet edecek›› dedi.


Yacˈa ri Ajaf majun bey xquixruyaˈ ta ca, xa can xtuyaˈ iwuchukˈaˈ y xquixruchajij chuwech ri itzel winek. 	 Ama Rab güvenilirdir. O sizi pekiştirecek, kötü olandan koruyacaktır.


Ri achi cˈa ri chajiy quiche (quixin) ri yecˈo pa cárcel, xunaˈ ruwech ruma ri silonel. Y tek riyaˈ xutzˈet chi ri ruchiˈ ri cárcel xa ye jakatajnek chic, xrelesaj cˈa ruˈespada riche (rixin) chi nucamisaj ka riˈ, ruma riyaˈ xuchˈob chi quinojel ri yecˈo pa cárcel xeˈanmej el. 	 Zindancı uyandı. Zindan kapılarını açık görünce kılıcını çekip canına kıymak istedi. Çünkü tutukluların kaçtığını sanmıştı.


Y pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús yerutijoj cˈa ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios, pa jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Bir Şabat Günü İsa, havralardan birinde öğretiyordu.


Yacˈa ri achiˈaˈ fariseos niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Titzuˈ laˈ xa majun nikachˈec, ruma xa ma niquinimaj ta katzij y xa quinojel ri winek ye benak riqˈui, yechaˈ. 	 Ferisiler ise birbirlerine, ‹‹Görüyorsunuz, elinizden hiçbir şey gelmiyor. Bütün dünya Onun peşine takıldı›› dediler.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Riyix can yix aj ruwachˈulef wi y riyin yin aj chilaˈ chicaj. Can yix riche (rixin) wi re ruwachˈulef, yacˈa riyin ma yin riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 İsa onlara, ‹‹Siz aşağıdansınız, ben yukarıdanım›› dedi. ‹‹Siz bu dünyadansınız, ben bu dünyadan değilim.


ri kˈij cˈa riˈ ya ri Zacarías ri xkajben chi ntoc apo pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nuporoj ri pon, can achiˈel ri kas niquiben wi ri rech sacerdotes chi jalajoj ruwech samaj yequibanalaˈ. 	 Kâhinlik geleneği uyarınca Rabbin Tapınağına girip buhur yakma görevi kurayla ona verilmişti.


Y majun chukaˈ winek ri nutzij jun kˈakˈ y cˈa ta riˈ nutzˈapij rij riqˈui jun bojoˈy o nuyaˈ ta chuxeˈ ri ruchˈat. Ma que ta riˈ nuben. Ri kˈakˈ riˈ nicˈatzin nicanox jun rucˈojlibel ri acuchi (achique) nipaˈeˈ wi, riche (rixin) chi queriˈ ri yeˈoc apo pa jay yetzuˈun jabel. 	 ‹‹Hiç kimse kandil yakıp bunu bir kapla örtmez, ya da yatağın altına koymaz. Tersine, içeri girenler ışığı görsünler diye onu kandilliğe koyar.


Y ruma cˈa chi ma xanimaj ta ri xinbij chawe, xcamemur cˈa ca, man cˈa xcachˈo ta chic, cˈa ya tek xtalex na ri awalcˈual, cˈacˈariˈ xcachˈo chic jun bey. Ronojel cˈa riˈ can xtibanatej na wi, pero cˈa ya tek xtapon na ri kˈij, xchaˈ. 	 İşte, belirlenen zamanda yerine gelecek olan sözlerime inanmadığın için dilin tutulacak, bunların gerçekleşeceği güne dek konuşamayacaksın.››


Yacˈa ri ixok ri xaxu (xaxe) chic ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef ri nuchˈob, astapeˈ cˈa qˈues na, xa caminek chuwech ri Dios. 	 Kendini zevke veren dul kadınsa daha yaşarken ölmüştür.


Y tek xinquil, majun oyowal yitajin ta chubanic riqˈui jun chic winek riqˈui chˈabel. Ni xa ta ye nuyacon ta chukaˈ el winek riche (rixin) chi niquiben oyowal, ri chiriˈ pa rachoch ri Dios y ni xa ta ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y chukaˈ ni xa ta ri pa tak bey riche (rixin) ri tinamit xinquil ta chi cˈo ta ri yitajin chubanic. 	 Beni ne tapınakta, ne havralarda, ne de kentin başka bir yerinde herhangi biriyle tartışırken ya da halkı ayaklandırmaya çalışırken görmüşlerdir.


Y tek ri Dios xuben ri trato riqˈui ri Abraham ojer ca, xutzuj (xusuj) cˈa ri utzil chare ri Abraham y chare ri riy rumam ri xticˈojeˈ. Ri Dios ma xchˈo ta cˈa chiquij quinojel ri ye riy rumam ri Abraham ri xquecˈojeˈ. Ma que ta riˈ. Xaxu (xaxe wi) chrij jun ri xchˈo wi. Y ri jun riˈ, ya ri Cristo. 	 Vaatler İbrahime ve soyundan olana verildi. Tanrı birçok kişiden söz ediyormuş gibi, ‹‹Ve soyundan olanlara›› demiyor; ‹‹Soyundan olana›› demekle tek bir kişiden, yani Mesihten söz ediyor.


Y can quecˈariˈ chukaˈ nubij chupan ri xintzˈibaj yan el chiwe nabey, riche (rixin) chi tek riyin xquinapon iwuqˈui, man ta xquixinyaˈ chic pa bis, xa can ta xtiwil ri quicoten quiqˈui ri kachˈalal ri can rucˈamon chi niquiyaˈ quicoten pa wánima. Y can cukul nucˈuˈx chi tek riyin yiquicot, chiˈiwonojel chukaˈ riyix xquixquicot wuqˈui. 	 Bunu yazdım ki, geldiğimde beni sevindirmesi gerekenler beni kederlendirmesin. Sevincimin hepinizin sevinci olduğuna ilişkin hepinize güvenim var.


Y cˈo cˈa jun cˈajol achi ri xapon riqˈui ri Jesús y xubij: Riyit ri can yit utzilaj Tijonel, tabij cˈa chuwe: ¿Achique cˈa ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ chare ri Jesús. 	 Adamın biri İsaya gelip, ‹‹Öğretmenim, sonsuz yaşama kavuşmak için nasıl bir iyilik yapmalıyım?›› diye sordu.


Y ri Jesús xutzijoj cˈa jun cˈambel tzij chique ri ye rudiscípulos riche (rixin) chi nucˈut chiquiwech chi can rajawaxic wi chi ma quetaneˈ ta chi niquiben orar y ma tiquimalij ta ca rubanic. 	 İsa öğrencilerine, hiç usanmadan, her zaman dua etmeleri gerektiğini belirten şu benzetmeyi anlattı: ‹‹Kentin birinde Tanrıdan korkmayan, insana saygı duymayan bir yargıç vardı.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rudiscípulos riˈ: ¿Achique ruma tek xa yix warnek? Quixyacatej, tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex, xchaˈ chique. 	 Onlara, ‹‹Niçin uyuyorsunuz?›› dedi. ‹‹Kalkıp dua edin ki ayartılmayasınız.››


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa quinojel ri quimolon quiˈ chiriˈ. Xchˈo chare ri achi ri chakiˈj rukˈaˈ, y xubij: Tayukuˈ la akˈaˈ. Y ri achi can xu (xe) wi xuyuk ri rukˈaˈ achiˈel ri xbix chare ruma ri Jesús, can yacˈariˈ xchojmir ca ri rukˈaˈ. 	 Gözlerini hepsinin üzerinde gezdirdikten sonra adama, ‹‹Elini uzat›› dedi. Adam elini uzattı, eli yine sapasağlam oluverdi.


Y ri ye rudiscípulos ri Juan ri Bautista xbequitzijoj cˈa chare ronojel ri nuben ri Jesús. Rumariˈ ri Juan xerusiqˈuij (xeroyoj) ye caˈiˈ chique ri ye rudiscípulos, 	 Yahyanın öğrencileri bütün bu olup bitenleri kendisine bildirdiler. Öğrencilerinden ikisini yanına çağıran Yahya, ‹‹Gelecek Olan sen misin, yoksa başkasını mı bekleyelim?›› diye sormaları için onları Rabbe gönderdi.


Y xbanatej cˈa chi pa rutiempo ri Augusto César tek ya riyaˈ ri aj kˈatbel tzij, riyaˈ xutek cˈa rubixic chique quinojel ri winek chi tiquitzˈibaj quibiˈ. 	 O günlerde Sezar Avgustus bütün Roma dünyasında bir nüfus sayımının yapılması için buyruk çıkardı.


Yacˈa ri chˈabel ri xubij ri acˈal chique ri José y ri María, ma xkˈax ta chiquiwech. 	 Ne var ki onlar ne demek istediğini anlamadılar.


Y can ya cˈa kˈij riˈ tek xquiyaˈ yan cˈa chiquiwech chi xtiquicamisaj ri Jesús. 	 Böylece o günden itibaren İsayı öldürmek için düzen kurmaya başladılar.


Queriˈ xquiben ruma ri ruley ri Ajaf Dios nubij chi ronojel ri nabey acˈal, wi ti cˈajol (alaˈ), can nijach wi chare ri Dios riche (rixin) chi ntoc rusamajel. 	 Nitekim Rabbin Yasasında, ‹‹İlk doğan her erkek çocuk Rabbe adanmış sayılacak›› diye yazılmıştır.


Y riyix beyomaˈ, juyiˈ oc iwech, ruma xikˈaxaj yan jun cˈaslen sibilaj jabel chuwech re ruwachˈulef. Yacˈa ri kˈij ri ye petenak chiwij ma ye que ta chic riˈ. 	 Ama vay halinize, ey zenginler, Çünkü tesellinizi almış bulunuyorsunuz!


Y chiquicojol ri winek ri yecˈo chupan ri nimakˈij riˈ, qˈuiy cˈa ri niquibij chrij ri Jesús. Yecˈo ri niquibij chi ri Jesús can utzilaj achi wi. Yecˈo ri ma que ta riˈ niquibij, xa niquibilaˈ cˈa chi ri Jesús xa yerukˈol ri winek. 	 Kalabalık arasında Onunla ilgili bir sürü laf fısıldanıyordu. Bazıları, ‹‹İyi adamdır››, bazıları da, ‹‹Hayır, tam tersine, halkı saptırıyor›› diyorlardı.


Y ruma cˈa ri xbanatej, can sibilaj cˈa ye qˈuiy winek xquichop niquinimaj ri ruchˈabel ri Ajaf Dios, y can xkˈalajin chi ri ruchˈabel ri Dios sibilaj nim ri ruchukˈaˈ. 	 Böylelikle Rabbin sözü güçlü biçimde yayılıp etkinlik kazanıyordu.


Y tek cˈa ma jane cˈa tuchop ta samaj ri Juan ri Bautista, can cˈa ya na cˈa ri ley riche (rixin) ri Moisés ri nitzijox. Y can cˈa ya na chukaˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, can cˈa ya na cˈa chukaˈ riˈ nitzijox. Yacˈa tek xuchop samaj ri Juan, yacˈariˈ tek xchapatej rutzijoxic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. Y ye qˈuiy cˈa winek ri sibilaj niquitij quikˈij riche (rixin) chi yeˈoc chupan. 	 ‹‹Kutsal Yasa ve peygamberlerin devri Yahyanın zamanına dek sürdü. O zamandan bu yana Tanrının Egemenliği müjdeleniyor ve herkes oraya zorla girmeye çalışıyor.


Nikayaˈ cˈa chukaˈ rukˈij ri Dios ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo. Riyaˈ can sibilaj xujoyowaj kawech, y rumariˈ tek xutek pe ri Jesucristo riche (rixin) chi xcom y xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, riche (rixin) chi xuyaˈ jun cˈacˈacˈ kacˈaslen. Y re cˈacˈacˈ kacˈaslen reˈ can nuben cˈa chake chi can qˈues chikacˈuˈx chi koyoben jun nimalaj utzil ri xtikacˈul ri chkawech apo. 	 Rabbimiz İsa Mesihin Tanrısı ve Babasına övgüler olsun. Çünkü O büyük merhametiyle yeniden doğmamızı sağladı. İsa Mesihi ölümden diriltmekle bizi yaşayan bir umuda, çürümez, lekesiz, solmaz bir mirasa kavuşturdu. Bu miras sizin için göklerde saklıdır.


Wachˈalal, queriˈ chukaˈ ri cheˈ higo rubiˈ, ma xtuyaˈ ta aceituna. Ni ri uva ma xtuyaˈ ta higo, chukaˈ pa jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ ma xtel ta pe tzaylaj yaˈ y utzilaj yaˈ. 	 Kardeşlerim, incir ağacı zeytin ya da asma incir verebilir mi? Bunun gibi, tuzlu su kaynağı tatlı su veremez.


Rumacˈariˈ ticukubalaˈ icˈuˈx chiˈiwachibil iwiˈ. Y chukaˈ titolaˈ iwiˈ riche (rixin) chi yixqˈuiy chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios, can achiˈel ri ibanon pe. 	 Bunun için şimdi yaptığınız gibi, birbirinizi yüreklendirip ruhça geliştirin.


Pero wi cˈo jun ixok ri nujech riˈ riqˈui ri rachijil, man cˈa tucˈom ta ruwech jun chic achi. Wi ma nrajoˈ ta nicˈojeˈ ruyon, xa tiquichojmij chic chiquiwech riqˈui ri rachijil y titzolin riqˈui. Y queriˈ chukaˈ ri achiˈaˈ, ma tiquijech ta quiˈ quiqˈui ri quixjaylal. 	 Ayrılırsa evlenmesin, ya da kocasıyla barışsın. Erkek de karısını boşamasın.


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek yecˈo caˈiˈ oxiˈ soldados ri ye aponak riqˈui ri Juan, xquicˈutuj apo chare: Y riyoj, ¿achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. Ri Juan xubij cˈa chique: Man cˈa queˈiwelesalaˈ ta quicosas ri winek, ma ruma ta chi cˈo kˈatbel tzij pan ikˈaˈ. Ni ma tikˈabaj ta tzij chiquij ri winek riche (rixin) chi cˈo niwelesaj chique. Xa quixquicot cˈa riqˈui ri irajil ri nichˈec, xchaˈ ri Juan. 	 Bazı askerler de, ‹‹Ya biz ne yapalım?›› diye sordular. O da, ‹‹Kaba kuvvetle ya da yalan suçlamalarla kimseden para koparmayın›› dedi, ‹‹Ücretinizle yetinin.››


Y tek xeˈapon cˈa chrachoch ri Jairo, ri Jesús xaxu (xaxe) wi cˈa chique ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan, y ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal xuyaˈ kˈij riche (rixin) chi xeˈoc pa jay riqˈui ri ti kˈopoj ri caminek. 	 İsa adamın evine gelince Petrus, Yuhanna, Yakup ve kızın annesi babası dışında hiç kimsenin kendisiyle birlikte içeri girmesine izin vermedi.


Rumariˈ más utz ma tikatij ta tiˈij ni ma tikakum ta ruyaˈal uva, ni ma tikaben ta xabachique wi xa nuben chare jun kachˈalal chi nuben caˈiˈ rucˈuˈx, nimacun o nitzak. 	 Et yememen, şarap içmemen, kardeşinin sürçmesine yol açacak bir şey yapmaman iyidir.


Riyoj can sibilaj yojcos chi samaj riche (rixin) chi nikachˈec kaway. Y astapeˈ cˈo ri yeyokˈo kiche (kixin), riyoj xa nikacˈutuj ri rutzil ri Dios pa quiwiˈ. Y astapeˈ cˈo pokon niquiben ri winek chake ruma ri rubiˈ ri Cristo, riyoj can nikacochˈ. 	 Kendi ellerimizle çalışıp emek veriyoruz. Bize sövenlere iyilik diliyoruz, zulmedilince sabrediyoruz.


Y yacˈareˈ ri rucaˈn milagro ri xuben ri Jesús chiriˈ pa Galilea, y reˈ xuben tek tzolijnek chic pe quelaˈ pa Judea. 	 İsa, bu ikinci belirtiyi de Yahudiye'den Celile'ye döndükten sonra gerçekleştirdi.


nichaˈ ri Dios. ¿Achique cˈa ri xeyaco royowal ri Dios astapeˈ can quicˈaxan chic ri ruchˈabel? Ri xebano queriˈ, quinojel ri xeˈel pe ri pa ruwachˈulef Egipto, ri xecolotej pe ruma ri Moisés. 	 Onun sesini işitip başkaldıran kimlerdi? Musa önderliğinde Mısırdan çıkanların hepsi değil mi?


Juyiˈ oc quiwech ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, ruma yecˈo ri yebano chique chi yemacun. Can cˈo wi cˈa chi queriˈ nicˈulwachitej chuwech re ruwachˈulef. Pero juyiˈ cˈa oc ruwech ri winek ri nibano chare jun chic chi nimacun. 	 İnsanı günaha düşüren tuzaklardan ötürü vay dünyanın haline! Böyle tuzakların olması kaçınılmazdır. Ama bu tuzaklara aracılık eden kişinin vay haline!


Ruma chupan ri rajawaren ri caj, can nibanatej cˈa achiˈel ri xuben jun rey, tek xrajoˈ cˈa xuchojmirisaj janipeˈ quicˈas chiquijujunal ri rumozos. 	 Şöyle ki, Göklerin Egemenliği, köleleriyle hesaplaşmak isteyen bir krala benzer.


Yacˈa tek ye cˈulunak chic ri kachˈalal riˈ, ri Pablo xubij chique: Riyix jabel iwetaman achique rubanic ri nucˈaslen ri xincˈuaj chiwech ronojel tiempo ri xicˈojeˈ chicojol re waweˈ pa ruwachˈulef Asia. 	 Yanına geldikleri zaman onlara şöyle dedi: ‹‹Asya İline ayak bastığım ilk günden beri, sizinle bulunduğum bütün süre boyunca, nasıl davrandığımı biliyorsunuz.


Y ri rey Herodes can xpe bis pa ránima ruma ri xcˈutux chare, pero ruma chi can rubanon chic jurar chi can xtuyaˈ wi ri xtrajoˈ ri kˈopoj y ruma chukaˈ chi can chiquiwech ri ye rachibilan pa mesa tek xubij; rumariˈ riyaˈ xubij cˈa chi ticˈamer pe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista chare ri kˈopoj ral ri Herodías. 	 Kral buna çok üzüldüyse de, konuklarının önünde içtiği anttan ötürü bu dileğin yerine getirilmesini buyurdu.


Ri kachˈalal cˈa ri xqueˈapon chilaˈ iwuqˈui, can chi ye oxiˈ sibilaj ye utz. Ruma ri kachˈalal Tito can wachibil wi, y can yirutoˈ wi cˈa chubanic ri samaj chicojol riyix. Y ri ye caˈiˈ chic kachˈalal, riyeˈ can ye takon cˈa pe cuma ri iglesias y ruma ri quicˈaslen riyeˈ, ri Cristo can niyaˈox (nyaˈ) rukˈij rucˈojlen. 	 Titusa gelince, o benim paydaşım ve aranızdaki emektaşımdır. Öbür kardeşlerimizse kiliselerin elçileri, Mesihin kıvancıdırlar.


Tek ri ijaˈtz cˈo chic cˈa pan ulef, ri ticonel majun chic ri nuben. Riyaˈ nbewer tek ntoc pe ri akˈaˈ y niyacatej el tek niseker pe, y queriˈ nuben ronojel kˈij. Y tek napon ri kˈij, ri ijaˈtz ntzˈuc pe y niqˈuiy, yacˈa ri xtico ka riche (rixin) ri ijaˈtz ma retaman ta achique rubanic tek ri ijaˈtz ntzˈuc pe y achique rubanic tek niqˈuiy. 	 Gece olur, uyur; gündüz olur, kalkar. Kendisi nasıl olduğunu bilmez ama, tohum filizlenir, gelişir.


Jabel ruwaquikˈij ri chˈuchˈuj cánima, ruma riyeˈ xtoc quiche (quixin) ri ruwachˈulef ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios chique. 	 Ne mutlu yumuşak huylu olanlara! Çünkü onlar yeryüzünü miras alacaklar.


Ruma wi yejalatej el ri sacerdotes, nicˈatzin chukaˈ chi nijalatej ri ley. 	 Çünkü kâhinlik değişince, Yasa da zorunlu olarak değişir.


Yacˈa re wacami can tinaˈ cˈa ka iwiˈ riyix, wi can kitzij chi cukul icˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. ¿O xa ma iwetaman ta chi ri Jesucristo cˈo chic pa tak iwánima? Cˈo na cˈa, wi kas kitzij chi iniman chic ri Jesucristo. 	 İman yolunda olup olmadığınızı anlamak için kendinizi sınayıp yoklayın. İsa Mesihin içinizde olduğunu bilmiyor musunuz? Yoksa sınavdan başarısız çıkarsınız.


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa chare: Re acuchi (achique) yojcˈo wi xa majun cˈo. ¿Acuchi (achique) ta cˈa nbekilaˈ wi pe wey riche (rixin) chi yekatzuk jabel re winek reˈ? xechaˈ chare ri Jesús. 	 Öğrencileri buna karşılık, ‹‹Böyle ıssız bir yerde bu kadar kişiyi doyuracak ekmeği insan nereden bulabilir?›› dediler.


Y ri chiriˈ pa tinamit Listra, cˈo cˈa jun achi ri can pa ralaxic pe chi ma nicowin ta nibiyin. Can majun bey cˈa biyinek ta jubaˈ. Y ri achi cˈa riˈ tzˈuyul chiriˈ. 	 Listrada, ayakları tutmayan bir adam vardı. Doğuştan kötürümdü, hiç yürüyemiyordu.


Pero ri Jesús xubij chare: Ri ruchˈajchˈojsan chic riˈ, xaxu (xaxe) wi cˈa ri raken ri rajawaxic chi nuchˈej, ruma riyaˈ can chˈajchˈoj chic. Riyix can yix chˈajchˈoj chic, astapeˈ ma chiˈiwonojel ta, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa ona dedi ki, ‹‹Yıkanmış olan tamamen temizdir; ayaklarının yıkanmasından başka şeye ihtiyacı yoktur. Sizler temizsiniz, ama hepiniz değil.››


Y tek ri winek xquicˈaxaj ri xubij ri Pedro, xkˈaxo ri cánima, y xquicˈutuj cˈa chare ri Pedro y chique ri nicˈaj chic apóstoles: Kech aj Israel, ¿achique ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. 	 Bu sözleri duyanlar, yüreklerine hançer saplanmış gibi oldular. Petrus ve öbür elçilere, ‹‹Kardeşler, ne yapmalıyız?›› diye sordular.


Y ri Jesús xubij cˈa chique quinojel ri rudiscípulos: Riyix chukaˈ rajawaxic chi nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 İsa onlara şöyle karşılık verdi: ‹‹Tanrıya iman edin.


Rumariˈ ma yojtaneˈ ta chi nikaben orar pan iwiˈ, chi ri ka‑Dios xtuben ta chiwe chi yixcowin nicˈuaj jun utzilaj cˈaslen. Ruma yariˈ ri rucˈamon chake konojel ri xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xoj‑oc riche (rixin) Riyaˈ. Chukaˈ nikacˈutuj chare ri Dios chi riqˈui ri ruchukˈaˈ xtuben chiwe chi yixcowin ta xtiben ronojel ri utz ri nirayij, y chi xquixcowin ta xtiqˈuis ronojel ri samaj ri ichapon riqˈui icukbel cˈuˈx. 	 İşte bu nedenle Tanrımız sizi çağrısına layık görsün, iyiliğe yönelik her dileğinizi, imana dayanan her uğraşınızı kendi gücüyle sonuçlandırsın diye sizin için her zaman dua ediyoruz.


Majun winek ri nicowin nipe wuqˈui, wi ma ya ta ri Tataˈixel ri takayon pe wuche (wixin) ri nibano pe chare chi nipe wuqˈui. Y ri yeniman wuche (wixin) xquencˈasoj cˈa el chiquicojol ri caminakiˈ ri pa ruqˈuisbel kˈij. 	 ‹‹Beni gönderen Baba bir kimseyi bana çekmedikçe, o kimse bana gelemez. Bana geleni de son günde dirilteceğim.


Riyix jabel iwetaman chi pa jun etzˈanen achiˈel ri anin (anibel), quinojel niquitij quikˈij, pero xaxu (xaxe wi) jun ri nichˈacon. Rumacˈariˈ riyix titijaˈ cˈa ikˈij riche (rixin) chi nichˈec ri utzilaj sipanic ri xtuyaˈ ri Dios. 	 Koşu alanında yarışanların hepsi koştuğu halde ödülü bir kişinin kazandığını bilmiyor musunuz? Öyle koşun ki ödülü kazanasınız.


Yacˈa ri Jesús xchapon chare ri itzel espíritu y xubij: Ma cachˈo ta chic, y catel el. Y ri itzel espíritu riˈ tek xel el riqˈui ri achi xuben ca chare chi xtzak pan ulef, chiriˈ chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ, pero majun chic achique ta xuben ca chare. 	 İsa, ‹‹Sus, çık adamdan!›› diyerek cini azarladı. Cin adamı herkesin önünde yere vurduktan sonra, ona hiç zarar vermeden içinden çıktı.


Yacˈa ri ruchukˈaˈ ri sakil ri xintzˈet can xirumoyirisaj cˈa, y rumariˈ xa chinukˈaˈ chic xiyukex wi el cuma ri wachibil riche (rixin) chi xojapon cˈa pa tinamit Damasco. 	 Parlayan ışığın görkeminden gözlerim görmez olduğundan, yanımdakiler elimden tutup beni Şama götürdüler.


Jabel ruwaˈikˈij chukaˈ riyix tek yixetzelex cuma ri winek, y yixquelesaj pe chiquicojol, yixyokˈ, chukaˈ itzel yixtzˈet ruma yin iniman riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 İnsanoğluna bağlılığınız yüzünden İnsanlar sizden nefret ettikleri, Sizi toplum dışı edip aşağıladıkları Ve adınızı kötüleyip sizi reddettikleri zaman Ne mutlu size!


Yacˈa ri Jesús xubij chare: Pedro, riyin nbij cˈa chawe, chi chupan re jun akˈaˈ re wacami, cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús chare ri Pedro. 	 İsa, ‹‹Sana şunu söyleyeyim, Petrus, bu gece horoz ötmeden beni tanıdığını üç kez inkâr edeceksin›› dedi.


Wachˈalal, riyix iwetaman chi ri ye rufamilia ri kachˈalal Estéfanas y riyaˈ, yeriˈ ri nabey xeniman ri Cristo chiriˈ pa ruwachˈulef Acaya, y riyeˈ can riqˈui cˈa ronojel cánima quichapon quitoˈic ri lokˈolaj tak kachˈalal. Ruma ya samaj riˈ ri xquichaˈ chi niquiben. 	 Ahayada ilk iman eden ve kendilerini kutsalların hizmetine adayan İstefanasın ev halkını bilirsiniz. Kardeşler, size yalvarırım, bu gibilere ve onlarla birlikte çalışıp emek verenlerin hepsine bağımlı olun.


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xquiyaˈ cˈa quinaˈoj ri winek riche (rixin) chi tiquicˈutuj chi ya ri Barrabás ri trelesaj el y ri Jesús ticamisex. 	 Başkâhinler ve ileri gelenler ise, Barabbanın salıverilmesini ve İsanın öldürülmesini istesinler diye halkı kışkırttılar.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma yariˈ ri ruraybel ri Dios. Y ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix lokˈolaj tak wachˈalal, ri yixcˈo pa tinamit Efeso; riyix ri can cukul wi icˈuˈx riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Tanrının isteğiyle Mesih İsanın elçisi atanan ben Pavlustan Efeste bulunan kutsallara, Mesih İsaya ait olan sadıklara selam!


Yacˈa riyit Tito, can tacˈutuˈ ri utzilaj tak chˈabel chiquiwech ri kachˈalal. 	 Sana gelince, sağlam öğretiye uygun olanı öğret.


Y xtiwacˈaxalaˈ cˈa chi yecˈo ruwachˈulef ri cˈo chˈaˈoj ntajin chiquicojol. Y xtiwacˈaxalaˈ rutzijol chi cˈo chukaˈ chˈaˈoj ri xquepe. Yacˈa riyix ma tisach ta icˈuˈx, ruma ronojel riˈ xa can cˈo cˈa chi yebanatej na. Pero xa ma ya ta riˈ ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef. 	 Savaş gürültüleri, savaş haberleri duyacaksınız. Sakın korkmayın! Bunların olması gerek, ama bu daha son demek değildir.


Y ri Moisés tek xuyaˈ ri ley, xubij cˈa chi tiban ri circuncisión chique ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ). Pero xa ma ya ta cˈa riyaˈ ri xtiquiriban pe, xa ye ri ojer tak katiˈt kamamaˈ ri xetiquiriban pe. Y rumariˈ riyix, tek napon ri wakxakiˈ kˈij talex wi jun acˈal ti cˈajol (alaˈ), astapeˈ pa jun uxlanibel kˈij, can niben wi cˈa ri circuncisión chare. 	 ‹‹Musa size sünneti buyurduğu için -aslında bu, Musadan değil, atalarınızdan kalmadır- Şabat Günü birini sünnet edersiniz.


Y ri achiˈaˈ riˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Tabij cˈa chake: ¿Achique chi kˈatbel tzij cˈo pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek ri yecˈayin waweˈ pa rachoch ri Dios? ¿Y achique chukaˈ xyaˈo ri kˈatbel tzij riˈ pan akˈaˈ chi yeˈabanalaˈ quereˈ? xechaˈ chare. 	 Ona, ‹‹Söyle bize, bunları hangi yetkiyle yapıyorsun? Bu yetkiyi sana kim verdi?›› diye sordular.


Can queˈiwajoˈ cˈa quinojel, achiˈel chukaˈ xojrajoˈ ri Cristo; Riyaˈ ma xupokonaj ta cˈa xuyaˈ riˈ pa camic kuma riyoj, riche (rixin) chi xutzuj (xusuj) riˈ achiˈel jun ofrenda ri jubul ruxlaˈ chuwech ri Dios, achiˈel xban chique ri chicop ri xecamisex y xeporox chuwech ri Dios. 	 Mesih bizi nasıl sevdiyse ve bizim için kendisini güzel kokulu bir sunu ve kurban olarak nasıl Tanrıya sunduysa, siz de öylece sevgi yolunda yürüyün.


Xa majun cˈa nicˈatzin wi chi niquiyaˈ nukˈij, ruma ri chˈabel ri niquicˈut xa pixaˈ quiche (quixin) winek y niquibij chi can yariˈ ri rajawaxic chi niban. 	 Bana boşuna taparlar. Çünkü öğrettikleri, sadece insan buyruklarıdır.›


Yacˈa riyix xa ma que ta riˈ niben y nicˈut. Xa ma niben ta achiˈel ri rubin ca ri Dios. Riyix xa yeˈitijoj ri alcˈualaxelaˈ chi ma rajawaxic ta chi yequitoˈ ri quiteˈ quitataˈ. Riyix xa nibij chique ri alcˈualaxelaˈ chi xa tiquibij chique ri quiteˈ quitataˈ: Riyin ma yicowin ta yixintoˈ riqˈui ri nicˈatzin chiwe, ruma ri cˈo wuqˈui xa ntzujun (nsujun) chic chare ri Dios, yixchaˈ chique. Y riqˈui niquibij queriˈ chi quitzujun (quisujun) chic chare ri Dios, xa riche (rixin) chi ma yequitoˈ ta ri quiteˈ quitataˈ. 	 Ama siz, ‹Her kim anne ya da babasına, benden alacağın bütün yardım Tanrıya adanmıştır derse, artık babasına saygı göstermek zorunda değildir› diyorsunuz. Böylelikle, töreniz uğruna Tanrının sözünü geçersiz kılmış oluyorsunuz.


Y ri acˈal xuchop cˈa ruqˈuiyen, y petenak más ruchukˈaˈ. Y petenak chukaˈ más runaˈoj, y cˈo ri rutzil ri Dios pa ruwiˈ. 	 Çocuk büyüyor, güçleniyor ve bilgelikte yetkinleşiyordu. Tanrının lütfu Onun üzerindeydi.


Y rumacˈariˈ, achique cˈa ri ma ruyaˈon ta ránima wuqˈui, xa can yiretzelaj wi cˈa riˈ. Y achique ri ma nitoˈo ta wuche (wixin), xa yariˈ ri niyojo ronojel ri yenben riyin. 	 Benden yana olmayan bana karşıdır, benimle birlikte toplamayan dağıtıyor demektir.


Y chukaˈ jun anciano pan iglesia nicˈatzin chi utz nitzˈetetej ri rucˈaslen cuma ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo, riche (rixin) chi majun itzel nilitej ta chrij, y queriˈ ma nitzak ta pa rukˈaˈ ri itzel winek. 	 Topluluğun dışındakiler tarafından da iyi bir insan olarak tanınmalıdır. Öyle ki, ayıplanacak duruma ve İblisin tuzağına düşmesin.


Y que chukaˈ riˈ jun ri oconek pa jun etzˈanen. Wi xa ma nutij ta rukˈij chi pa ruchojmilal nuben ri etzˈanen, ma nichˈacon ta. 	 Bunun gibi, spor yarışmasına katılan kişi de kurallar uyarınca yarışmazsa zafer tacını giyemez.


Ri jubaˈ ijaˈtz ri xeka pa bey, ye achiˈel ri winek tek quicˈaxan chic ri ruchˈabel ri Dios, y ri Satanás chanin napon quiqˈui y nrelesaj el ri chˈabel ri xtic pa tak cánima. 	 Bazı insanlar sözün ekildiği yerde yol kenarına düşen tohumlara benzer. Bunlar sözü işitir işitmez, Şeytan gelir, yüreklerine ekilen sözü alır götürür.


Y tek ri Jesús rubin chic ka ronojel reˈ, xchˈo chic jun bey chique ri rudiscípulos y xubij: Ri Lázaro ri ketaman ruwech, xa warnek. Rumacˈariˈ wacami yacˈareˈ yibe chucˈasoxic. 	 Bu sözleri söyledikten sonra, ‹‹Dostumuz Lazar uyudu›› diye ekledi, ‹‹Onu uyandırmaya gidiyorum.››