Yacˈa tek ri Pedro xbecˈojeˈ cˈa ri pa tinamit Antioquía, xichapon chare, ruma ma choj ta ri ntajin chubanic chiriˈ. 	 Ne var ki, Kefas Antakyaya geldiği zaman, suçlu olduğu için ona açıkça karşı geldim.


Y ri Pedro can xbe cˈa quiqˈui cˈa pa Jope. Tek xeˈapon, ri Pedro xucusex cˈa pa jay ri liˈan wi ri caminek. Y ri malcaniˈ tak ixokiˈ xeˈapon riqˈui ri Pedro, yeˈokˈ y niquicˈutulaˈ cˈa apo chuwech ri tziek ri xerubanalaˈ ri Dorcas tek cˈa qˈues na. 	 Petrus kalkıp onlarla birlikte gitti. Eve varınca onu üst kattaki odaya çıkardılar. Bütün dul kadınlar ağlayarak Petrusun çevresinde toplandılar. Ona, Ceylanın kendileriyle birlikteyken diktiği entarilerle üstlükleri gösterdiler.


Yacˈa riyit tachˈoboˈ jabel ronojel ri naben. Tacochˈoˈ ri tijoj pokonal ri nipe chawij. Ma cataneˈ ta chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Tabanaˈ cˈa ronojel ri samaj ri yaˈon chawe ruma ri Dios. 	 Ama sen her durumda ayık ol, sıkıntıya göğüs ger, müjdeci olarak işini yap, görevini tamamla.


Y oxmul cˈa ri xbitej queriˈ, y cˈacˈariˈ ri jun nimalaj achiˈel tziek riˈ xtzolin chic cˈa el chicaj. 	 Bu, üç kez tekrarlandı; sonra her şey yeniden göğe alındı.


Queriˈ nbij chiwe ruma kas kitzij chi xabachique ri nibin chare re juyuˈ reˈ chi tel el waweˈ y tikˈax pa mar, can queriˈ wi nibanatej wi can kitzij nucukubaˈ rucˈuˈx y ma nuben ta caˈiˈ rucˈuˈx. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, kim şu dağa, ‹Kalk, denize atıl!› der ve yüreğinde kuşku duymadan dediğinin olacağına inanırsa, dileği yerine gelecektir.


Nkˈalajsaj cˈa chawech achique rubanic ri wukuˈ chˈumilaˈ ri xatzˈet pa wajquikˈaˈ y ri wukuˈ candeleros ri ye banon riqˈui kˈanapuek. Ri wukuˈ chˈumilaˈ ri yecˈo pa wajquikˈaˈ, yeriˈ ri wukuˈ ángeles ri yecˈo pa quiwiˈ ri wukuˈ iglesias. Y ri wukuˈ candeleros ri ye banon riqˈui kˈanapuek, yeriˈ ri wukuˈ iglesias. 	 Sağ elimde gördüğün yedi yıldızla yedi altın kandilliğin sırrına gelince, yedi yıldız yedi kilisenin melekleri, yedi kandillikse yedi kilisedir.››


Y tek ya xa nitzˈaket cˈa ri wukuˈ kˈij, ri Pablo cˈo cˈa ri chiriˈ pa rachoch ri Dios; y yacˈariˈ tek xtzˈet cuma nicˈaj israelitas ri yepe cˈa quelaˈ pan Asia. Y ri israelitas riˈ xquiyaˈ cˈa chukaˈ quinaˈoj ri nicˈaj chic quech aj Israel riche (rixin) chi xquichop ri Pablo. 	 Yedi günlük süre bitmek üzereydi. Asya İlinden bazı Yahudiler Pavlusu tapınakta görünce bütün kalabalığı kışkırtarak onu yakaladılar.


Can kitzij cˈa nbij chiwe chi ri patrón can xtuyaˈ wi cˈa ronojel ri rubeyomal pa rukˈaˈ ri mozo riche (rixin) chi nuchajij. 	 Size gerçeği söyleyeyim, efendisi onu bütün malının üzerinde yetkili kılacak.


Y tek xseker pe pa rucaˈn kˈij, ri Jesús xel el pa tinamit y xbe pa jun lugar ri acuchi (achique) majun winek cˈo. Pero ri winek xa xebe chucanoxic y xbequilaˈ pe. Ri winek cˈa riˈ xcajoˈ xquikˈet ka ri Jesús ruma ma nicajoˈ ta chi nibe el. 	 Sabah olunca İsa dışarı çıkıp ıssız bir yere gitti. Halk ise Onu arıyordu. Bulunduğu yere geldiklerinde Onu yanlarında alıkoymaya çalıştılar.


Ri Jesucristo xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef; riqˈui yaˈ xban wi bautizar; xcom chuwech ri cruz y xbiyin ri ruquiqˈuel. Ma xu (xe) ta wi xban bautizar, xa can xbiyin cˈa chukaˈ ri ruquiqˈuel. Y reˈ can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nikˈalajsan chkawech, ruma ri Lokˈolaj Espíritu can xu (xe) wi ri kitzij nubij. 	 Suyla ve kanla gelen İsa Mesihtir. O yalnız suyla değil, suyla ve kanla gelmiştir. Buna tanıklık eden Ruhtur. Çünkü Ruh gerçektir.


Can ruma cˈa ri xuben ri Jesús quiqˈui ri yawaˈiˈ, ri winek can xquimey tek xquitzˈet. Ruma ri memaˈ tek rubanon ca, wacami yechˈo chic. Ri ma utz ta ri quikˈaˈ caken, xecˈachoj. Ri ye cojo, choj chic yebiyin. Ri moyiˈ, yetzuˈun chic. Ri winek can xquiyaˈ wi cˈa rukˈij rucˈojlen ri Dios riche (rixin) ri Israel. 	 Halk, dilsizlerin konuştuğunu, çolakların iyileştiğini, körlerin gördüğünü, kötürümlerin yürüdüğünü görünce şaştı ve İsrailin Tanrısını yüceltti.


Y sibilaj cˈa ye qˈuiy ri winek ri xeˈapon riqˈui ri Juan ri Bautista. Yecˈo aj Jerusalem, ri tinamit ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo riche (rixin) ri nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Judea. Ri winek cˈa riˈ xeban cˈa el bautizar ruma riyaˈ chiriˈ pa raken yaˈ Jordán. Y can xequikˈalajsaj wi cˈa ri quimac. 	 Bütün Yahudiye halkı ve Yeruşalimlilerin hepsi ona geliyor, günahlarını itiraf ediyor, onun tarafından Şeria Irmağında vaftiz ediliyordu.


Quecˈariˈ nubij ri tzˈibatajnek ca. Riyin kitzij nbij chiwe, chiquicojol quinojel ri ye alaxnek chuwech ri ruwachˈulef, majun chic jun profeta ri más ta nim rukˈij que chuwech ri Juan ri Bautista. Pero wacami ri pa rajawaren ri Dios, astapeˈ jun winek xa coˈol oc rukˈij, hasta riˈ más nim rukˈij que chuwech ri Juan. 	 Size şunu söyleyeyim, kadından doğanlar arasında Yahyadan daha üstün olanı yoktur. Bununla birlikte, Tanrının Egemenliğinde en küçük olan ondan üstündür.››


Ri Dios xubij chare ri Abraham chi xtuyaˈ ri ruwachˈulef chare, y chique ri ye riy rumam ca. Ri Dios queriˈ xubij chare ri Abraham pero ma ruma ta chi rubanon ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Ma que ta riˈ, xa ruma chi can xunimaj chi can xtiyatej wi chare ri xutzuj (xusuj) ri Dios chare y ruma chukaˈ riˈ tek xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Çünkü İbrahime ve soyuna dünyanın mirasçısı olma vaadi Kutsal Yasa yoluyla değil, imandan gelen aklanma yoluyla verildi.


Pero tek ri apóstol Bernabé y ri apóstol Pablo xquinabej ri niquichˈob ri winek, riyeˈ xkˈaxo ri cánima, y rumariˈ riyeˈ xquiretzelaˈ (xquitzerelaˈ) ri quitziak ri quicusan. Y can yacˈariˈ tek xeˈoc chiquicojol ri winek, y niquibilaˈ cˈa chique: 	 Ne var ki elçiler, Barnabayla Pavlus, bunu duyunca giysilerini yırtarak kalabalığın içine daldılar.


Tinaˈ cˈa kˈaxon pa tak iwánima, quixbison y quixokˈ ruma ri imac. Riyix ri yixtzeˈen ruma ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef, ma quixtzeˈen ta chic. Xa quixokˈ. Riyix ri sibilaj quicoten inaˈon chuwech re ruwachˈulef, xa quixbison pa tak iwánima. 	 Kederlenin, yas tutup ağlayın. Gülüşünüz yasa, sevinciniz üzüntüye dönüşsün.


Yecˈa ri winek ri choj chic quicˈaslen can xquetzˈitzˈan cˈa achiˈel ri kˈij, pa rajawaren ri Tataˈixel ri cˈo chilaˈ chicaj. Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús. 	 Doğru kişiler o zaman Babalarının egemenliğinde güneş gibi parlayacaklar. Kulağı olan işitsin!››


Y riqˈui ri queriˈ yixtajin chubanic, riyin nxibij wiˈ chi riqˈui jubaˈ ri samaj ri xinben iwuqˈui, xa majun xcˈatzin wi. 	 Sizin için korkuyorum. Yoksa uğrunuza boş yere mi emek verdim?


Y ri discípulos riˈ xquichop cˈa yechˈojin pa ruwiˈ chi achique ri más nim rukˈij chiquicojol riyeˈ. 	 Ayrıca aralarında hangisinin en üstün sayılacağı konusunda bir çekişme oldu.


Ri Isaac ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ, tek riˈj chic, xubij ca chique ri Jacob y ri Esaú, ri ye rucˈajol, achique chi utzil ri petenak chiquiwech apo. 	 İman sayesinde İshak gelecek olaylarla ilgili olarak Yakupla Esavı kutsadı.


Ruma xaxu (xaxe) wi cˈa jun Dios cˈo, y quinojel ri niquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui, banon o ma banon ta ri circuncisión chique, Riyaˈ nuben chique chi majun quimac yerutzˈet ruma xquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui. 	 Çünkü sünnetlileri imanları sayesinde, sünnetsizleri de aynı imanla aklayacak olan Tanrı tektir.


Ruma yecˈo chic cˈa malcaniˈ tak ixokiˈ ri quiyaˈon chic ca ri utzilaj cˈaslen y xetzekeˈ el chrij ri Satanás. 	 Kimisi zaten sapmış, Şeytanın ardına düşmüştür.


Xpe ri Pilato xchˈo chic apo riqˈui ri Jesús y xubij cˈa chare: Riyeˈ, qˈuiy ri niquibilaˈ pe chawij chi yatquitzujuj (yatquisujuj), y riyit ¿can majun cˈa jun chˈabel ri nabij chi natobej awiˈ? xchaˈ ri Pilato chare. 	 Pilatus Ona yeniden, ‹‹Hiç yanıt vermeyecek misin?›› diye sordu. ‹‹Bak, seni ne çok şeyle suçluyorlar!››


Ya Riyaˈ achiˈel ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ riyoj ri kaniman, ri nibix iglesia chake y yoj oconek achiˈel ruchˈacul. Ya chukaˈ Riyaˈ ri niyaˈo rucˈaslen ri chˈaculaj riˈ. Y can ya chukaˈ Riyaˈ ri nabey ri xcˈastej el chiquicojol ri caminakiˈ. Y rumariˈ ya Riyaˈ ri nabey chuwech ronojel. 	 Bedenin, yani kilisenin başı Odur. Her şeyde ilk yeri alsın diye başlangıç olan ve ölüler arasından ilk doğan Odur.


Ri winek ri yeˈetzelan iwuche (iwixin) y niquiben chiwe chi nitij pokon, ticˈutuj ri rutzil ri Dios pa quiwiˈ, y ma ticˈutuj ta chi nika rucˈayewal pa quiwiˈ ruma ri itzel yequibanalaˈ. 	 Size zulmedenler için iyilik dileyin. İyilik dileyin, lanet etmeyin.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij wi chi ri Elías nipe nabey y nuben cˈa ruchojmil ronojel ri rajawaxic chi nichojmirisex. 	 İsa, ‹‹İlyas gerçekten gelecek ve her şeyi yeniden düzene koyacak›› diye yanıtladı.


Y ri Jesús xubij: Man ta jun akˈatbel tzij pa nuwiˈ, wi man ta ruma ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Ruma can ya Riyaˈ ri yayon pe kˈatbel tzij pan akˈaˈ, y rumariˈ tek cˈo akˈatbel tzij pa nuwiˈ. Y wi xquinatek pa camic, can cˈo cˈa amac, pero ri más cˈo rumac ya ri xijacho pan akˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa, ‹‹Sana gökten verilmeseydi, benim üzerimde hiçbir yetkin olmazdı›› diye karşılık verdi. ‹‹Bu nedenle beni sana teslim edenin günahı daha büyüktür.››


Y ri achiˈaˈ saduceos xquibij cˈa chare ri Jesús: Riyit nabij chi xtapon na jun kˈij tek ri caminakiˈ xquecˈastej pe. Y tek xtapon ri kˈij riˈ, ¿achoj rixjayil cˈa xtoc wi ri ixok riˈ? Ruma chi ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ xecˈojeˈ riqˈui, xechaˈ chare. 	 Buna göre diriliş günü kadın bu yedi kardeşten hangisinin karısı olacak? Çünkü hepsi de onunla evlendi.››


Y can queriˈ chukaˈ ri Pablo y ri Bernabé, xecˈojeˈ ca ri chiriˈ pan Antioquía. Ye cachibilan cˈa nicˈaj chic, xequitijoj ri kachˈalal chupan ri ruchˈabel ri Ajaf, y xquitzijoj chukaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri winek. Can ye qˈuiy wi cˈa ri xebano ri samaj. 	 Pavlusla Barnaba ise Antakyada kaldılar, birçoklarıyla birlikte öğretip Rabbin sözünü müjdelediler.


Can jabel cˈa ruwaquikˈij ri niquichˈajchˈojsaj ri quicˈaslen; ruma can yeriˈ ri niyatej chique chi niquitij ruwech ri cheˈ ri niyaˈo cˈaslen, y yecowin chukaˈ yeˈoc ri pa tak puertas riche (rixin) ri cˈacˈacˈ tinamit. 	 ‹‹Kaftanlarını yıkayan, böylelikle yaşam ağacından yemeye hak kazanarak kapılardan geçip kente girenlere ne mutlu!


Y ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri lokˈolaj chˈaquet riˈ, can achiˈel cˈa nitzuˈun ri abej ri nibix jaspe y cornalina chique, can sibilaj cˈa nitzˈitzˈan. Ri lokˈolaj chˈaquet riˈ sutin cˈa pe rij ruma jun xcokˈaˈ. Y ri xcokˈaˈ riˈ rex cˈa nitzuˈun, achiˈel ri abej ri nibix esmeralda chare. 	 Tahtta oturanın, yeşim ve kırmızı akik taşına benzer bir görünüşü vardı. Zümrüdü andıran bir gökkuşağı tahtı çevreliyordu.


Y ruma cˈa ri mozo riˈ ma nicowin ta nutoj ri rucˈas ri rubanon, ri rey xubij cˈa chi ticˈayix ri mozo riˈ rachibilan ri rixjayil y ri ye calcˈual. Y chukaˈ can quecˈayix ri rucosas riche (rixin) chi ri rajel ntoc tojbel ri cˈas. 	 Kölenin ödeme gücü olmadığından efendisi onun, karısının, çocuklarının ve bütün malının satılıp borcun ödenmesini buyurdu.


Y re ruwachˈulef y ri caj re yekatzˈet wacami, ri Dios can rubin chic chi ye yaquel apo riche (rixin) chi yecˈat pa kˈakˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij y xtuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri winek ri xa itzel quicˈaslen. 	 Şimdiki yer ve göklerse ateşe verilmek üzere aynı sözle saklanıyor, tanrısızların yargılanarak mahvolacağı güne dek korunuyorlar.


Y ri xuben ri Jesús chupan ri kˈij riˈ, xetamex pa ronojel ri Judea, y xbe chukaˈ rutzijol ri pa tak tinamit ri yecˈo pe chunakajal ri Judea. 	 İsayla ilgili bu haber bütün Yahudiyeye ve çevre bölgelere yayıldı.


Yacˈa quinojel ri xecˈulu riche (rixin) tek xoka chuwech re ruwachˈulef, ri xeniman riche (rixin), can xuben cˈa chique chi xeˈoc ralcˈual ri Dios. 	 Kendisini kabul edip adına iman edenlerin hepsine Tanrının çocukları olma hakkını verdi.


Ri Pablo y ri nicˈaj chic xejoteˈ chic el ri pa jay. Riyaˈ xuwechˈ cˈa ri caxlan wey, y xquitij. Y xuchop chic cˈa tzij jun bey, y cˈa ya tek niseker pe tek xtaneˈ. Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek xbe. 	 Sonra yukarı çıkıp ekmek böldü ve yemek yedi. Gün doğuncaya dek onlarla uzun uzun konuştu, sonra oradan ayrıldı.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Jun ri xtipe, chanin xtoka. Xa nakaj chic cˈo pe ri kˈij riche (rixin) chi nipe. 	 Artık, ‹‹Gelecek olan pek yakında gelecek Ve gecikmeyecek.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij apo chare ri Jesús: Tijonel, xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj, jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ ri jun chic riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare ri Jesús. 	 Petrus İsaya, ‹‹Rabbî, burada bulunmamız ne iyi oldu! Üç çardak kuralım: Biri sana, biri Musaya, biri de İlyasa›› dedi.


Rumariˈ xinbij yan chi ma nuyon ta riyin ri yibano ri mac, ruma can ma nwajoˈ ta nben. Xa ya ri mac ri ucˈuayon wuche (wixin), yariˈ ri nibano chuwe. 	 İstemediğimi yapıyorsam, bunu yapan artık ben değil, içimde yaşayan günahtır.


Y ri Pilato can yacˈariˈ xbechˈo chic pe jun bey y xucˈutuj cˈa chique: ¿Y achique cˈa ri niwajoˈ chi nben chare re achi ri nibij chi i‑Rey riyix israelitas? xchaˈ chique. 	 Pilatus onlara tekrar seslenerek, ‹‹Öyleyse Yahudilerin Kralı dediğiniz adamı ne yapayım?›› diye sordu.


Y ye qˈuiy cˈa winek ri xquikˈil ri moy chi ma turek ta chic ruchiˈ. Pero riyaˈ xa can más nurek ruchiˈ y nubij: Riyit ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Birçok kimse onu azarlayarak susturmak istediyse de o, ‹‹Ey Davut Oğlu, halime acı!›› diyerek daha çok bağırdı.


Y wi ya ri Dios ri yayon pe uchukˈaˈ chuwe riche (rixin) chi yenwelesaj ri itzel tak espíritu, ntel chi tzij chi xoka yan ri rajawaren ri Dios iwuqˈui riyix. 	 Ama ben cinleri Tanrının eliyle kovuyorsam, Tanrının Egemenliği üzerinize gelmiş demektir.


Y ri María Magdalena y ri María ri quiteˈ ri José y ri Jacobo, xquitzuˈ cˈa jabel acuchi (achique) xmuk wi ca ri Jesús. 	 Mecdelli Meryem ile Yose'nin annesi Meryem, İsa'nın nereye konulduğunu gördüler.


Y tek ri Jesús ntajin cˈa chubixic re tzij reˈ chiquiwech ri sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ riqˈui, yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ixok chiriˈ chiquicojol xurek pe ruchiˈ, y xubij cˈa: Jabel ruwarukˈij ri teˈej ri xalan awuche (awixin) chuwech re ruwachˈulef y xaqˈuiytisan riqˈui tzˈumaj, xchaˈ ri ixok chare ri Jesús. 	 İsa bu sözleri söylerken kalabalığın içinden bir kadın Ona, ‹‹Ne mutlu seni taşımış olan rahme, emzirmiş olan memelere!›› diye seslendi.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Nbin chic cˈa chiwe y ma iniman ta. Y ronojel ri samaj ri yenben, can pa rubiˈ cˈa ri Nataˈ Dios yenben wi. Y ri samaj riˈ can nukˈalajsaj wi cˈa yin achique riyin. 	 İsa onlara şu karşılığı verdi: ‹‹Size söyledim, ama iman etmiyorsunuz. Babamın adıyla yaptığım işler bana tanıklık ediyor.


Y ri caˈiˈ discípulos xebe cˈa. Y can achiˈel ri rubin el ri Jesús chique, can queriˈ ri xbanatej. Y riyeˈ can xquiben wi cˈa ruchojmil ronojel ri nicˈatzin chare ri waˈin chupan ri pascua riˈ. 	 Onlar da gittiler, her şeyi İsanın kendilerine söylediği gibi buldular ve Fısıh yemeği için hazırlık yaptılar.


Y tek bin chic cˈa chi ri Pablo y nicˈaj chic ri yecˈo pa cárcel yetak el cˈa pa Roma, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Italia, xejach cˈa el pa rukˈaˈ jun achi ri Julio rubiˈ. Ri Julio riˈ jun capitán quiche (quixin) jun ciento soldados, y ri soldados riˈ ye riche (rixin) ri jumoc soldados ri ye riche (rixin) ri Augusto nibix chique. 	 İtalyaya doğru yelken açmamıza karar verilince, Pavlusla öteki bazı tutukluları Avgustus taburundan Yulius adlı bir yüzbaşıya teslim ettiler.


Quecˈariˈ rubanon ri Dios chake konojel riyoj ri kaniman ri Cristo, ri nibix iglesia chake. Chikajujunal ruyaˈon kasamaj, ruma cˈo rajawaxic. Ri ye nabey ye ri apóstoles. Ri rucaˈn ye ri profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios. Ri rox ye ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yequitijoj ri kachˈalal riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Cˈacˈariˈ yecˈo ri kachˈalal ri yatajnek chique chi yecowin niquiben milagros. Yecˈo ri yecˈachojsan quiche (quixin) yawaˈiˈ. Yecˈo ri yetoˈo quiche (quixin) ri nicˈaj chic kachˈalal. Yecˈo ri yatajnek chique ruma ri Dios chi yecowin yequiyukˈuj ri nicˈaj chic kachˈalal. Yecˈo ri yecowin yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel ri ma ye quichˈabel ta. Ri Dios can ruyaˈon wi kasamaj chikajujunal. 	 Tanrı kilisede ilkin elçileri, ikinci olarak peygamberleri, üçüncü olarak öğretmenleri, sonra mucize yapanları, hastaları iyileştirme armağanlarına sahip olanları, başkalarına yardım edenleri, yönetme yeteneği olanları ve çeşitli dillerle konuşanları atadı.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Judá. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Rubén. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Gad. 	 Yahuda oymağından 12 000 kişi mühürlenmişti. Ruben oymağından 12 000, Gad oymağından 12 000,


Ronojel cˈa ri etzelal achiˈel riˈ, pa ránima cˈa ri winek yepe wi, y yacˈariˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin). Quecˈariˈ xubij ri Jesús chique ri rudiscípulos. 	 Bu kötülüklerin hepsi içten kaynaklanır ve insanı kirletir.››


Y ri ruteˈ y ri ye rachˈalal ri Jesús xepe cˈa ri acuchi (achique) cˈo wi Riyaˈ. Pero xa ma xecowin ta xeˈoc apo riqˈui, ruma sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon apo quiˈ riqˈui. 	 İsanın annesiyle kardeşleri Ona geldiler, ama kalabalıktan ötürü kendisine yaklaşamadılar.


Can sibilaj nika chiquiwech ri niyaˈox (nyaˈ) rutzil quiwech ri pa tak cˈaybel. Y chukaˈ can sibilaj nika chiquiwech nibix Tijonel, Tijonel chique cuma ri winek, ruma cˈo quikˈij yetzˈet. 	 Meydanlarda selamlanmaktan ve insanların kendilerini ‹Rabbî› diye çağırmalarından zevk duyarlar.


Ri Pablo y ri Silas quichapon cˈa bey xekˈax ri pa tinamit Anfípolis y xekˈax ri pa tinamit Apolonia, y cˈacˈariˈ xeˈapon ri pa tinamit Tesalónica. Y ri winek israelitas ri yecˈo chiriˈ, cˈo cˈa jun jay ri niquimol wi quiˈ ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Amfipolis ve Apollonyadan geçerek Selanike geldiler. Burada Yahudilerin bir havrası vardı.


Yacˈa riyeˈ majun xquibij. Rumariˈ ri Jesús xuchop apo ri yawaˈ y xucˈachojsaj y xubij chare chi tibe el. 	 Onlar ses çıkarmadılar. İsa adamı tutup iyileştirdi, sonra eve gönderdi.


queriˈ chukaˈ tiwetamaj chi quinojel ri yeniman riche (rixin) ri Dios, achiˈel xuben ri Abraham, can yeˈoc achiˈel ye ralcˈual ri Abraham. 	 Öyleyse şunu bilin ki, İbrahimin gerçek oğulları iman edenlerdir.


Riyoj ketaman wi cˈa chi ri Moisés can xchˈo wi ri Dios riqˈui, yacˈa ri achi riˈ xa ma ketaman ta acuchi (achique) tipe wi, xechaˈ. 	 Tanrının Musayla konuştuğunu biliyoruz. Ama bu adamın nereden geldiğini bilmiyoruz.››


Ruma ri ixok riˈ can rubilon cˈa pe pa ránima: Xa riqˈui ta nchop el jubaˈ rutziak ri Jesús, yicˈachoj. 	 İçinden, ‹‹Giysilerine bile dokunsam kurtulurum›› diyordu.


Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Kajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel riyix kachˈalal; xtiban ta cˈa chiwe ruma ri Dios y ri Jesucristo chi xticˈojeˈ ta cˈa jun icukbel cˈuˈx pero jun cukbel cˈuˈx rachibilan ri ajowabel. 	 Baba Tanrıdan ve Rab İsa Mesihten kardeşlere imanla birlikte esenlik ve sevgi diliyorum.


Yacˈa ri discípulos xa ma xkˈax ta chiquiwech ri xbix chique ruma ri Jesús. Y niquixibij cˈa quiˈ niquicˈutuj chare chi achique ri xubij chique. 	 Onlar bu sözleri anlamıyor, İsaya soru sormaktan da korkuyorlardı.


Xa tiwacˈaxaj na jabel ri nubij, riche (rixin) chi queriˈ riyix niwetamaj wi kitzij o ma kitzij ta ri nubij. Y ya ri kas kitzij tiyacaˈ ka pan iwánima. 	 Her şeyi sınayın, iyi olana sımsıkı tutunun.


Wi ta can xchˈajchˈojir ri cánima cuma ri chicop ri xequitzuj (xequisuj), man ta cˈa yetajin na chi yequitzuj (yequisuj), ruma niquinaˈ chi majun chic quimac. 	 Erdirebilseydi, kurban sunmaya son verilmez miydi? Çünkü tapınanlar bir kez günahlarından arındıktan sonra artık günahlılık duygusu kalmazdı.


Majun utzilaj cheˈ xtuyaˈ ta itzel tak ruwech, ni majun chukaˈ itzel cheˈ ri xtuyaˈ ta utzilaj tak ruwech. 	 İyi ağaç kötü meyve, kötü ağaç da iyi meyve veremez.


Y chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, ri kˈij riˈ cˈo cˈa apo jun achi ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi, riqˈui ruchukˈaˈ xurek ruchiˈ y xubij: 	 Havrada cinli, içinde kötü ruh olan bir adam vardı. Adam yüksek sesle, ‹‹Ey Nasıralı İsa, bırak bizi! Bizden ne istiyorsun?›› diye bağırdı. ‹‹Bizi mahvetmeye mi geldin? Senin kim olduğunu biliyorum, Tanrının Kutsalısın sen!››


Quecˈariˈ niquibilaˈ ri winek riˈ, ruma quitzˈeton ri pa tinamit chi ri Pablo junan benak riqˈui ri jun achi ri Trófimo rubiˈ, ri aj Efeso, y riyeˈ xquichˈob chi ri Pablo rucˈuan chukaˈ apo ri Trófimo ri pa rachoch ri Dios. 	 Bu Yahudiler, daha önce kentte Pavlusun yanında gördükleri Efesli Trofimosun, Pavlus tarafından tapınağa sokulduğunu sanıyorlardı.


Y wi cˈo cˈa jun ri xa nrelesaj ruchukˈaˈ o nujel rubixic ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ, ri Dios can xtuben cˈa chare ri winek riˈ chi ma nucˈul ta ri utzil ri niquicˈul ri winek ri tzˈiban quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, y ma xtuyaˈ ta chukaˈ kˈij chare riche (rixin) chi ntoc apo chupan ri lokˈolaj tinamit, ni ma xtiyatej ta chare ri utzil ri nubij chupan re wuj reˈ. 	 Her kim bu peygamberlik kitabının sözlerinden bir şey çıkarırsa, Tanrı da bu kitapta yazılı yaşam ağacından ve kutsal kentten ona düşen payı çıkaracaktır.


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa pa Betania. Ri kˈij cˈa tek xeˈapon riyeˈ, cˈo chic cajiˈ kˈij timuk wi ri Lázaro. 	 İsa Beytanyaya yaklaşınca Lazarın dört gündür mezarda olduğunu öğrendi.


Ri Jesús xalex cˈa pa tinamit Belén, ri tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Judea. Tek xalex ri Jesús, ya cˈa ri Herodes ri rey, y yacˈariˈ tek jun caˈiˈ achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, xeˈapon pa Jerusalem. Ri achiˈaˈ riˈ, pa relebel kˈij ye petenak wi, 	 İsanın Kral Hirodes devrinde Yahudiyenin Beytlehem Kentinde doğmasından sonra bazı yıldızbilimciler doğudan Yeruşalime gelip şöyle dediler: ‹‹Yahudilerin Kralı olarak doğan çocuk nerede? Doğuda Onun yıldızını gördük ve Ona tapınmaya geldik.››


Y xepe ri discípulos xquicˈasoj cˈa ri Jesús y xquibij chare: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Kojacoloˈ cˈa. Wacami yojcom, xechaˈ chare. 	 Öğrenciler gidip Onu uyandırarak, ‹‹Ya Rab, kurtar bizi, yoksa öleceğiz!›› dediler.


Ruma ri bis ri nuyaˈ ri Dios can nuben chare ri winek chi nitzolin pe rucˈuˈx, y riqˈui riˈ nicolotej. Y ri xtitzolin pe rucˈuˈx riqˈui ri Dios majun bey cˈa xtutzolij ta chic riˈ chrij, ruma ruyon utz ri nucˈom pe chare. Yacˈa ri bis ri cˈo quiqˈui ri winek ri xa riqˈui ri ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, xa camic cˈa ri nucˈom pe chique, ruma ma nuben ta chique chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 Tanrının isteğiyle çekilen acı, kişiyi kurtuluşla sonuçlanan ve pişmanlık doğurmayan tövbeye götürür. Dünyanın acılarıysa ölüm getirir.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ xbeˈel pe jun chic ángel chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can nurek apo ruchiˈ chare ri tzˈuyul pa ruwiˈ ri sutzˈ. Y nubij cˈa apo chare: Tacusaj cˈa la ajos (awos) y takˈataˈ la ticoˈn, ruma ya xoka yan ri hora y can kˈen chic ri ticoˈn riche (rixin) ri ruwachˈulef. 	 Tapınaktan çıkan başka bir melek bulutun üzerinde oturana yüksek sesle bağırdı: ‹‹Orağını uzat ve biç! Biçme saati geldi. Çünkü yerin ekini olgunlaşmış bulunuyor.››


Can quecˈariˈ riyix, wacami cˈo chic bis pa tak iwánima, pero riyin yipe chic jun bey chiˈitzˈetic. Y yacˈariˈ tek xtitzolin chic pe ri quicoten pa tak iwánima, y ri quicoten riˈ can majun cˈa xtelesan ta iwuqˈui. 	 Bunun gibi, siz de şimdi kederleniyorsunuz, ama sizi yine göreceğim. O zaman yürekten sevineceksiniz. Sevincinizi kimse sizden alamaz.


Ri Dios xiruchaˈ riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel riˈ, y xuben chukaˈ chuwe chi xinoc apóstol y jun tijonel quiche (quixin) ri winek ri ma ye israelitas ta. 	 Ben Müjdenin habercisi, elçisi ve öğretmeni atandım.


Ruma xquetamaj chi cˈo Dios, xa yacˈa riyeˈ ma xquiyaˈ ta rukˈij rucˈojlen ri Dios, ni ma xematioxin ta chare, y xa ruyon ri ma nicˈatzin ta ri xequichˈob; ye nacanek y xa pa kˈekuˈm chic cˈo wi ri cánima. 	 Tanrıyı bildikleri halde Onu Tanrı olarak yüceltmediler, Ona şükretmediler. Tersine, düşüncelerinde budalalığa düştüler; anlayışsız yüreklerini karanlık bürüdü.


Y riyoj can junan cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma can cˈo ri Espíritu riche (rixin) ri cukbel cˈuˈx kiqˈui achiˈel ri tzˈibatal ca, tek nubij: Riyin xinnimaj y rumariˈ tek ntzijoj ri nuniman, nichaˈ ri tzˈibatal ca, y quecˈariˈ nikaben riyoj wacami nikatzijoj ri kaniman. 	 ‹‹İman ettim, bu nedenle konuştum›› diye yazılmıştır. Aynı iman ruhuna sahip olarak biz de iman ediyor ve bu nedenle konuşuyoruz.


Y riyaˈ xuchop cˈa rutzijoxic chake chi cˈo jun ángel ri xucˈut riˈ chuwech pa rachoch, y chi ri ángel riˈ paˈel apo riqˈui tek xubij chare: Queˈatakaˈ cˈa el achiˈaˈ cˈa pa Jope chusiqˈuixic (chroyoxic) ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 Adam bize, evinde beliren meleği nasıl gördüğünü anlattı. Melek ona şöyle demiş: ‹Yafaya adam yolla, Petrus diye tanınan Simunu çağırt.


Riyix nibij chuwe chi xa uchukˈaˈ riche (rixin) ri Beelzebú ri ncusaj riyin tek yenwelesaj ri itzel tak espíritu, pero ri ye tzekelbey iwuche (iwixin) riyix yequelesaj chukaˈ itzel tak espíritu. ¿La ya cami ruchukˈaˈ ri Beelzebú ri niquicusaj chukaˈ riyeˈ nichˈob riyix? Rumariˈ yecˈa ri ye tzekelbey iwuche (iwixin) riyix, yecˈa riyeˈ ri xquebin chiwe chi xa ma kitzij ta ri xibij chuwe. 	 Eğer ben cinleri Baalzevulun gücüyle kovuyorsam, sizin adamlarınız kimin gücüyle kovuyor? Bu durumda sizi kendi adamlarınız yargılayacak.


Y riyin ri Juan xinwacˈaxaj cˈa jun chˈabel chilaˈ chicaj y xubij cˈa chuwe: Tatzˈibaj cˈa re xtinbij chawe: Ya cˈa tiempo re nuchop el wacami chi can jabel ruwaquikˈij quinojel ri can xa jun chic quibanon riqˈui ri Ajaf tek xquecom el, xchaˈ. Jaˈ (je) can kitzij wi, xchaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. Ruma can xqueˈuxlan chare ri quisamaj, y xtiquicˈul cˈa ri rutojbalil ri utzilaj tak quisamaj. 	 Gökten bir ses işittim. ‹‹Yaz! Bundan böyle Rabbe ait olarak ölenlere ne mutlu!›› diyordu. Ruh, ‹‹Evet›› diyor, ‹‹Uğraşlarından dinlenecekler. Çünkü yaptıkları onları izleyecek.››


Riyin can chuwech wi cˈa ri Dios nbij chiwe achique ri cˈo pa wánima, y achique ruma ma yin aponak ta iwuqˈui. Xa ruma chi sibilaj njoyowaj iwech y ruma chukaˈ chi ma nwajoˈ ta yibechapon chiwe, rumariˈ tek ma jane quinapon chic jun bey chilaˈ pa Corinto iwuqˈui riyix. 	 Tanrıyı tanık tutarım ki, Korinte dönmeyişimin nedeni sizi esirgemekti.


Yacˈa ri Jesús xchapon cˈa chique chi ma tiquiyaˈ ta rutzijol chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 Ama İsa, kim olduğunu açıklamamaları için onları sıkı sıkıya uyardı.


Y ketaman chukaˈ chi xocˈulun yan ka ri Rucˈajol ri Dios chuwech re ruwachˈulef. Riyaˈ xuyaˈ naˈoj chake riche (rixin) chi xketamaj ruwech ri kitzij Dios. Y wacami riyoj xa jun chic kabanon riqˈui ri Dios, ruma can jun chic kabanon riqˈui ri Jesucristo ri Rucˈajol. Riyaˈ can kitzij Dios wi, y riqˈui Riyaˈ petenak wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Yine biliyoruz ki, Tanrının Oğlu gelmiş ve gerçek Olanı tanımamız için bize anlama gücü vermiştir. Biz gerçek Olandayız, Onun Oğlu İsa Mesihteyiz. O gerçek Tanrı ve sonsuz yaşamdır.


Wacami cˈa nbij chawe: Can nicˈatzin chi nikaben orar, tikatijaˈ rukˈijul chi nikacˈutuj utzil chare ri Dios, can tikacˈutuj achique ri nicˈatzin y kojmatioxin chukaˈ chare ri Dios. Quecˈariˈ tikabanaˈ pa quiwiˈ quinojel ri winek. 	 Her şeyden önce şunu öğütlerim: Tanrı yoluna tam bir bağlılık ve ağırbaşlılık içinde sakin ve huzurlu bir yaşam sürelim diye, krallarla bütün üst yöneticiler dahil, bütün insanlar için dilekler, dualar, yakarışlar ve şükürler sunulsun.


Ruma konojel ri kaniman chic ri Jesucristo, ma yoj riche (rixin) ta chic ri kˈekuˈm, yoj riche (rixin) chic ri sakil. 	 Hepiniz ışık çocukları, gündüz çocuklarısınız. Geceye ya da karanlığa ait değiliz.


Y cˈo cˈa jun ixok ri cˈo jun ruyabil riche (rixin) icˈ chare. Ri ixok riˈ cˈo chic cˈa cablajuj junaˈ ri ma tanel ta ri ruquiqˈuel, xjel cˈa apo chrij ri Jesús, y xberuchapaˈ cˈa ca jubaˈ ri ruchiˈ rutziak ri Jesús. 	 Tam o sırada, on iki yıldır kanaması olan bir kadın İsanın arkasından yetişip giysisinin eteğine dokundu.


Can queriˈ cˈa chukaˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj, can ma ruraybel ta cˈa Riyaˈ chi nisach ta ca jun chique re tak acˈalaˈ reˈ. 	 Bunun gibi, göklerdeki Babanız da bu küçüklerden hiçbirinin kaybolmasını istemez.››


Riyin xintzˈibaj re wuj reˈ chawe ruma can cukul wi nucˈuˈx awuqˈui chi can xtaben wi ri xincˈutuj chawe. Y ma xu (xe) ta wi ri utzil riˈ xtaben, xa can wetaman wi chi cˈo chic nicˈaj utzil ri xtaben. 	 Sözümü dinleyeceğinden emin olarak ve istediğimden fazlasını da yapacağını bilerek sana yazıyorum.


Queriˈ ri xubij ri Dios chare ri Cristo. Y tek ri Cristo xcˈojeˈ waweˈ chuwech re ruwachˈulef can xubanalaˈ wi orar y xucˈutuj rutoˈic chare ri Dios. Retaman cˈa chi ri Dios can nicowin wi nutoˈ chuwech ri camic. Riyaˈ can riqˈui cˈa ronojel ruchukˈaˈ xchˈo riche (rixin) chi xuben orar, y chukaˈ xokˈ. Y ri Dios can xracˈaxaj wi ri Cristo, ruma ri Cristo can ruyaˈon wi rukˈij ri Dios, ri Rutataˈ. 	 Mesih, yeryüzünde olduğu günlerde kendisini ölümden kurtaracak güçte olan Tanrıya büyük feryat ve gözyaşlarıyla dua etti, yakardı ve Tanrı korkusu nedeniyle işitildi.


Y tek ri beyon nutij chic cˈa pokonal chupan ri lugar ri yeˈapon wi ri caminakiˈ ri ma xquinimaj ta el ri Dios, riyaˈ xtzuˈun anej chicaj, y yacˈariˈ tek xutzˈet ri Abraham, pero cˈanej cˈa cˈo wi. Xutzˈet cˈa chukaˈ ri Lázaro rakˈel apo chuwarucˈuˈx ri Abraham. 	 Ölüler diyarında ıstırap çeken zengin adam başını kaldırıp uzakta İbrahimi ve onun yanında Lazarı gördü.


Y ya chukaˈ riˈ tek quinojel xcukeˈ ka jubaˈ quicˈuˈx, y xquichop waˈin. 	 Hepsi bundan cesaret alarak yemek yedi.


Pero ketaman chi can majun winek ri nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac xaxu (xaxe wi) riqˈui chi nuben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Xa can rajawaxic chi nikanimaj ri Jesucristo riche (rixin) chi queriˈ yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. Rumariˈ tek ma xu (xe) ta wi ri ma ye israelitas ta ri ye nimayon ri Jesucristo, xa can queriˈ chukaˈ riyoj israelitas, kaniman ri Jesucristo riche (rixin) chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. Ma ya ta cˈa chi nikaben ri nubij chupan ri ley ri nibano chake chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 Yine de insanın Kutsal Yasanın gereklerini yaparak değil, İsa Mesihe iman ederek aklandığını biliyoruz. Bunun için biz de Yasanın gereklerini yaparak değil, Mesihe iman ederek aklanalım diye Mesih İsaya iman ettik. Çünkü hiç kimse Yasanın gereklerini yaparak aklanmaz.


Y tek riyin ri Juan ye ntzˈeton chic ka ronojel riˈ, xintzˈet chi xjakatej ri lokˈolaj lugar ri kas kitzij chi rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, ri acuchi (achique) yaquel wi ri nikˈalajsan ri rutrato ri Dios ri xuben quiqˈui ri winek. 	 Bundan sonra gökteki tapınağın, yani Tanıklık Çadırının açıldığını gördüm.


Yacˈa tek ri achiˈaˈ riˈ xeˈoc apo pa jay, can xquitzˈet wi cˈa ri acˈal y ri María ri ruteˈ ri acˈal, y can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri acˈal. Y chukaˈ can xequijakalaˈ cˈa ri quiyaconobal y xquisipaj cˈa ca kˈanapuek, pon y mirra chare. 	 Eve girip çocuğu annesi Meryemle birlikte görünce yere kapanarak Ona tapındılar. Hazinelerini açıp Ona armağan olarak altın, günnük ve mür sundular.


Y ri Jesús xubij: Riyin xipe cˈa chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi xtikˈalajin achique quibanon ri winek. Riche (rixin) chi queriˈ ri winek ri xa ye achiˈel moyiˈ quibanon, can xquetzuˈun, y ri winek ri niquibij chi can yetzuˈun, xa xqueˈoc achiˈel moyiˈ. 	 İsa, ‹‹Görmeyenler görsün, görenler kör olsun diye yargıçlık etmek üzere bu dünyaya geldim›› dedi.


Yacˈa tek xapon jun chic mozo ri rucˈulun ca chukaˈ puek ri nibix mina chare, xubij: Ajaf, ya cˈa arajil reˈ nonjachaˈ ca chawe. Re puek reˈ ximpis pa jun suˈt riche (rixin) chi xinyec. 	 ‹‹Başka biri geldi, ‹Efendimiz› dedi, ‹İşte senin minan! Onu bir mendile sarıp sakladım.


Y ri chiriˈ pa nicˈaj ruwajay, xquibox cˈa jun kˈakˈ, y xetzˈuyeˈ apo quinojel chuchiˈ. Y chukaˈ ri Pedro xtzˈuyeˈ apo chiquicojol. 	 Avlunun ortasında ateş yakıp çevresinde oturduklarında Petrus da gelip onlarla birlikte oturdu.


Riyin sibilaj quicoten xuyaˈ pa wánima tek xenwil chi yecˈo nicˈaj chique ri awal quitzekelben ri kitzij, can achiˈel ruchilaben ri Katataˈ Dios chake. 	 Senin çocuklarından bazılarının Babadan aldığımız buyruğa uyarak gerçeğin izinden yürüdüğünü görünce çok sevindim.


Riyix can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri tzij ri bin ojer ca. Ri tzij riˈ nubij: Can utz wi chi queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Yacˈa ri yeˈetzelan awuche (awixin), can queˈawetzelaj. 	 ‹‹ ‹Komşunu seveceksin, düşmanından nefret edeceksin› dendiğini duydunuz.


Y ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij cˈa chare ri Jesús: Kitzij wi cˈa ri nikabij chawij chi riyit xa yit jun winek ri yape pa Samaria y cˈo itzel espíritu awuqˈui, xechaˈ chare. 	 Yahudiler Ona şu karşılığı verdiler: ‹‹ ‹Sen, cin çarpmış bir Samiriyelisin› demekte haklı değil miyiz?››


Ronojel re chˈabel reˈ can kitzij wi, y yecˈareˈ ri nwajoˈ chi can cukul acˈuˈx chubixic chi can kitzij wi ri nabij riche (rixin) chi queriˈ ri quiniman ri Dios can niquitij ta quikˈij chi niquiben utzilaj tak samaj, ruma reˈ utz y nicˈatzin chique quinojel ri winek. 	 Bu güvenilir bir sözdür. Tanrıya iman etmiş olanların, kendilerini iyi işlere vermeye özen göstermeleri için bu konularda ısrarlı olmanı istiyorum. Bunlar insan için iyi ve yararlıdır.


Y ri Jesucristo xixrusiqˈuij (xixroyoj) chukaˈ riyix riche (rixin) chi xixoc riche (rixin) Riyaˈ. 	 İsa Mesihin çağrılmışları olan sizler de bu uluslardansınız.


Y rumariˈ ye qˈuiy chiwe riyix ri majun quichukˈaˈ, ye yawaˈiˈ, y hasta yecˈo xecom yan el. 	 İşte bu yüzden birçoğunuz zayıf ve hastadır, bazılarınız da ölmüştür.


Y yecˈo cˈa nicˈaj chique ri aj tzˈibaˈ ri xquibij chare ri Jesús: Tijonel, can kitzij wi ri xabij, xechaˈ chare. 	 Artık Ona başka soru sormaya cesaret edemeyen din bilginlerinden bazıları, ‹‹Öğretmenimiz, güzel konuştun›› dediler.


Wachˈalal, wi cˈo cˈa jun ri nibin chi runiman chic ri Dios, y xa majun utzil nuben ta, xa majun cˈa nicˈatzin wi ri nubij chi runiman. Ruma xa ma xtril ta cˈa rucolotajic xaxu (xaxe wi) riqˈui ri nubij chi runiman chic ri Dios. 	 Kardeşlerim, bir kimse iyi eylemleri yokken imanı olduğunu söylerse, bu neye yarar? Böylesi bir iman onu kurtarabilir mi?


Yacˈa ri julajuj rudiscípulos ri Jesús, xebe cˈa pa Galilea. Y xebe cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ ri bin ca chique ruma ri Jesús. 	 On bir öğrenci Celileye, İsanın kendilerine bildirdiği dağa gittiler.


Y ri Jesús xubij chukaˈ el chique: Tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij, ri winek quiche (quixin) ri tinamit ri ma xtiquicˈul ta ri ruchˈabel ri Dios ri nibij riyix chique, más cˈa xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ riyeˈ, que chuwech ri tinamit Sodoma. 	 Size şunu söyleyeyim, yargı günü o kentin hali Sodom Kentinin halinden beter olacaktır.


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech caxlan wey y car ri xmolotej ca. 	 Herkes yiyip doydu. Artakalan parçalardan on iki sepet dolusu toplandı.


Y ri winek cˈa ri ye nabeynek chuwech ri Jesús y ri yecˈo ca chrij, can riqˈui cˈa ronojel quichukˈaˈ niquibij: ¡Matiox chi petenak ralcˈual ca ri rey David! ¡Riyaˈ can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios! ¡Y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! ¡Matiox chare ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj! yechaˈ cˈa. 	 Önden giden ve arkadan gelen kalabalıklar şöyle bağırıyorlardı: ‹‹Davut Oğluna hozana! Rabbin adıyla gelene övgüler olsun, En yücelerde hozana!››


Ruma ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios queriˈ niquiben, yacˈa riyix cˈo ri Itataˈ chilaˈ chicaj y retaman chi ronojel riˈ nicˈatzin chiwe. 	 Uluslar hep bu şeylerin peşinden giderler. Oysa göksel Babanız bütün bunlara gereksinmeniz olduğunu bilir.


Ri cukbel cˈuˈx quecˈareˈ rubanic: Jun ri can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, can riqˈui ronojel ránima nroyobej ri tzujun (sujun) chare, y can retaman chi can xtucˈul wi ri royoben, astapeˈ ma nutzˈet ta riqˈui runakˈ ruwech. 	 İman, umut edilenlere güvenmek, görünmeyen şeylerin varlığından emin olmaktır.


Ri tinamit riˈ man cˈa rajawaxic ta ri rusakil ri kˈij y ri icˈ chare, ruma ri nisakirisan riche (rixin), ya ri nimalaj sakil riche (rixin) ri Dios y riche (rixin) ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Aydınlanmak için kentin güneş ya da aya gereksinimi yoktur. Çünkü Tanrının görkemi onu aydınlatıyor. Kuzu da onun çırasıdır.


Y ri teˈej tataˈaj can xquimey tek xquitzˈet ri xbanatej riqˈui ri calcˈual. Y ri Jesús xubij chique chi majun achoj chare tiquitzijoj wi ri xbanatej. 	 Kızın annesiyle babası şaşkınlık içindeydi. İsa, olanları hiç kimseye anlatmamaları için onları uyardı.


Y tek ri winek ri yecˈo chupan jun tinamit niquichop yixquiyaˈ pa tijoj pokonal, utz niyaˈ ca y yixanmej cˈa el chuwech ronojel riˈ, y yixbe pa jun chic tinamit. Y nbij cˈa chiwe chi ma jane quixkˈax ta pa ronojel tinamit ri yecˈo waweˈ pan Israel, tek riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xapon yan ri kˈij chi yipe. 	 Bir kentte size zulmettikleri zaman ötekine kaçın. Size doğrusunu söyleyeyim, İnsanoğlu gelinceye dek İsrailin bütün kentlerini dolaşmış olmayacaksınız.


Y tek xinoka riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, riyin ntij caxlan wey y nkum chukaˈ ruyaˈal uva. Y ye qˈuiy yebin chi xu (xe wi) waˈin nwajoˈ, y niquibij chukaˈ chi yin jun kˈabarel, chi yin cachibil ri cˈutuy tak alcawal y yin cachibil chukaˈ ri aj maquiˈ. Yacˈa ri runaˈoj ri Dios can nikˈalajin pa quicˈaslen ri ye ralcˈual chic, chi can choj wi, xchaˈ ri Jesús. 	 İnsanoğlu geldiği zaman yiyip içti. Bu kez de diyorlar ki, ‹Şu obur ve ayyaş adama bakın! Vergi görevlileri ve günahkârlarla dost oldu!› Ne var ki bilgelik, ortaya koyduğu işlerle doğrulanır.››


Wachˈalal, ri Dios can nujoyowaj cˈa kawech. Rumariˈ ncˈutuj utzil chiwe chi can tijachaˈ ri ikˈaˈ iwaken pa rusamaj ri Dios. Can achiˈel xban chique ri chicop ri yecamisex y yetzuj (yesuj) chuwech ri Dios, wacami riyix ya ri icˈaslen tijachaˈ chare ri Dios. Jun lokˈolaj cˈaslen ri nika chuwech ri Dios, yariˈ tiyaˈ chare, y queriˈ nicˈatzin chi niben riche (rixin) chi nikˈalajin chi can kitzij niyaˈ rukˈij ri Dios. 	 Öyleyse kardeşlerim, Tanrının merhameti adına size yalvarırım: Bedenlerinizi diri, kutsal, Tanrıyı hoşnut eden birer kurban olarak sunun. Ruhsal tapınmanız budur.


Riyix sibilaj ninimirisaj iwiˈ ruma cˈo ri ruley ri Dios iwuqˈui. Pero xa ma ninimaj ta ri nubij ri ley riˈ y rumariˈ xa yixtajin nikasaj rukˈij ri Dios. 	 Kutsal Yasayla övünürken, Yasaya karşı gelerek Tanrıyı aşağılar mısın?


Yacˈa tek xquitzˈet ri jul, xquitzˈet chi xa jakel chic. Ri nimalaj abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, xa elesan chic el. 	 Başlarını kaldırıp bakınca, o kocaman taşın yana yuvarlanmış olduğunu gördüler.


Yacˈa tek ye rutakon chic ca ri winek chi tak cachoch, ruyon cˈa xjoteˈ el pa ruwiˈ ri juyuˈ chubanic orar. Y cˈa chiriˈ cˈa cˈo wi tek xoc pe ri akˈaˈ. 	 Halkı gönderdikten sonra dua etmek için tek başına dağa çıktı. Akşam olurken orada yalnızdı.


Y tek xojapon cˈa ri pa Roma, ri Julio ri capitán xerujech cˈa ri presos pa rukˈaˈ ri jun achi ri ucˈuey quiche (quixin) ri achiˈaˈ ye chajinel. Yacˈa chare ri Pablo xbix chi utz nicˈojeˈ ruyonil pa jun jay, y xtichajix ruma jun soldado. 	 Romaya girdiğimizde Pavlusun, bir asker gözetiminde yalnız başına kalmasına izin verildi.


Riyeˈ xquibij cˈa: Riyoj ya ri Jesús aj Nazaret ri nikacanoj, xechaˈ. Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Yin cˈa riyin riˈ, xchaˈ. Y ri Judas ri nijacho el riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, can cˈo chukaˈ apo quiqˈui ri winek riˈ. 	 ‹‹Nasıralı İsayı›› diye karşılık verdiler. İsa onlara, ‹‹Benim›› dedi. Ona ihanet eden Yahuda da onlarla birlikte duruyordu.


Ri katataˈ xquiyaˈ xcˈaˈy chake riche (rixin) jun caˈiˈ oxiˈ kˈij, y can ya cˈa ri xcajoˈ riyeˈ, yariˈ ri xquiben chake. Yacˈa ri Katataˈ Dios yojruyaˈ pa tijoj pokonal, riche (rixin) chi cˈo utzil nucˈom pe ri pa kacˈaslen; riche (rixin) chi yoj‑oc lokˈolaj tak winek, y yoj‑oc ta achiˈel Riyaˈ, ri can Lokˈolaj wi. 	 Babalarımız bizi kısa bir süre için, uygun gördükleri gibi terbiye ettiler. Ama Tanrı, kutsallığına ortak olalım diye bizi kendi yararımıza terbiye ediyor.


Ma can ta xicˈojeˈ ri pa tak tinamit riche (rixin) ri Judea, y rumariˈ ri iglesias ri ye riche (rixin) ri Cristo ri yecˈo chiriˈ ma quetaman ta nuwech. 	 Yahudiyenin Mesihe ait kiliseleri beni şahsen tanımıyorlardı.


Y quiqˈui ri apóstoles chiriˈ pa tinamit Jerusalem xoka cˈa rutzijol chi ri winek ri yecˈo pa Samaria yetajin cˈa niquicˈul y niquinimaj ri ruchˈabel ri Dios. Rumariˈ xequitek cˈa el ri apóstol Pedro y ri apóstol Juan chiquitzˈetic. 	 Yeruşalimdeki elçiler, Samiriye halkının, Tanrının sözünü benimsediğini duyunca Petrusla Yuhannayı onlara gönderdiler.


Y tek ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ quicˈaxan chic cˈa ri chˈabel ri xbix el chique ruma ri rey Herodes, xebe. Y ri chˈumil ri quitzˈeton pe riyeˈ ri cˈa acuchi (achique) quepe wi, pa relebel kˈij, can rucˈuan cˈa el quibey. Y tek xeˈapon, ri chˈumil riˈ xpaˈeˈ pa ruwiˈ ri acuchi (achique) cˈo wi ri acˈal. 	 Yıldızbilimciler, kralı dinledikten sonra yola çıktılar. Doğuda görmüş oldukları yıldız onlara yol gösteriyordu, çocuğun bulunduğu yerin üzerine varınca durdu.


Yecˈo xechˈobo chi xtak el ruma ri Jesús chulokˈic ronojel ri nicˈatzin chique chupan ri nimakˈij riˈ. Y yecˈo chic nicˈaj chique ri discípulos xechˈobo chi xtak el riche (rixin) chi cˈo nberuyalaˈ ca chique ri pobres, ruma ri discípulos can quetaman wi chi ya ri Judas ri yacol puek. 	 Para kutusu Yahudada olduğundan, bazıları İsanın ona, ‹‹Bayram için bize gerekli şeyleri al›› ya da, ‹‹Yoksullara bir şey ver›› demek istediğini sandılar.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Xa ticochˈoˈ ri nibano jun pokon chiwe. Wi xa cˈo cˈa jun ri xupakˈij jucˈan apalej chi kˈaˈ ri cˈo pan awajquikˈaˈ, xa tayaˈ chic apo ri jucˈan apalej chuwech. 	 Ama ben size diyorum ki, kötüye karşı direnmeyin. Sağ yanağınıza bir tokat atana öbür yanağınızı da çevirin.


Cˈa ta cˈa jun achi chi man ta nicˈachojsex, tek xa can cˈo más rukˈij que chuwech jun carneˈl. Xa rumacˈariˈ tek can rucˈamon wi chi niban ri utz pa jun uxlanibel kˈij. 	 İnsan koyundan çok daha değerlidir! Demek ki, Şabat Günü iyilik yapmak Yasaya uygundur.››


Y ri ye oconek cˈa ri rucimiento ri tzˈak riˈ, cˈo cˈa cablajuj abej y chrij cˈa ri abej riˈ cˈo quibiˈ ri ye cablajuj ruˈapóstoles ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 Kenti çevreleyen surların on iki temel taşı bulunuyordu. Bunların üzerinde Kuzunun on iki elçisinin adları yazılıydı.


Xa yacˈa chikajujunal cˈo cˈa jojun samaj ri yatajnek chake ruma rutzil ri Cristo y can ya cˈa ri Cristo ri nibin ri achique chi samaj ri nuyaˈ pe chake. 	 Ama lütuf her birimize Mesihin armağanı ölçüsünde bağışlandı.


Ruma ri cánima re winek reˈ xa xquicowirisaj. Cˈayef (cuesta) chi ntoc pa tak quixquin ri niquicˈaxaj. Ri runakˈ tak quiwech quiyupuban, ruma ma nicajoˈ ta yetzuˈun. Riyeˈ can majun nicajoˈ, can ma nicajoˈ ta niquicˈaxaj, can ma nicajoˈ ta nika pa tak cánima, ma nicajoˈ ta nitzolin pe quicˈuˈx, riche (rixin) chi riyin nchojmirisaj ri quicˈaslen. 	 Çünkü bu halkın yüreği duygusuzlaştı, Kulakları ağırlaştı. Gözlerini kapadılar. Öyle ki, gözleri görmesin, Kulakları duymasın, yürekleri anlamasın Ve bana dönmesinler. Dönselerdi, onları iyileştirirdim.›


Qˈuiy cˈa rucˈayewal ri ye nkˈaxan pa tak bey chubanic ri rusamaj ri Dios. Ruma ri bey ri ye nkˈaxan yecˈo nimaˈk tak raken yaˈ, yecˈo alekˈomaˈ, yecˈo wech israelitas ri yeˈetzelan wuche (wixin) y queriˈ chukaˈ ri nicˈaj chic winek ri xa ma ye israelitas ta, nkˈaxan rucˈayewal pa tak tinamit, pa tak lugar ri acuchi (achique) majun winek yecˈo, queriˈ chukaˈ ncˈulwachin pa ruwiˈ ri mar y pa quikˈaˈ ri ma ye kitzij ta chi ye kachˈalal. Can qˈuiy wi cˈa ri nkˈaxan. 	 Sık sık yolculuk ettim. Irmaklarda, haydutlar arasında, gerek soydaşlarımın gerekse öteki ulusların arasında tehlikelere uğradım. Kentte, kırda, denizde, sahte kardeşler arasında tehlikelere düştüm.


Y astapeˈ ri achi riˈ cˈa yecˈo na ri noventa y nueve rucarneˈl ri ma xesach ta ca, riyin nbij chi riyaˈ más niquicot ránima riqˈui ri jun rucarneˈl ri sachnek ca, tek nberilaˈ pe. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, eğer onu bulursa, yolunu şaşırmamış doksan dokuz koyun için sevindiğinden daha çok onun için sevinir.


Y astapeˈ ta can xquicamisex, ruma ri samaj ri nben chicojol, pero riyin can yiquicot. Ruma riyix can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios y ri cukbel cˈuˈx riˈ can achiˈel jun ofrenda ri niyaˈ chare ri Dios, y ri nuquiqˈuel ri xtitix can xtoc chukaˈ jun ofrenda. Riche (rixin) chi queriˈ, riyix y riyin junan ta cˈa nikayaˈ jun ofrenda chare ri Dios. Y queriˈ riyin yiquicot iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 Kanım imanınızın sunusu ve hizmeti üzerine adak şarabı gibi dökülecek olsa da seviniyor, hepinizin sevincine katılıyorum.


Y chilaˈ cˈo wi, royoben ri kˈij riche (rixin) chi yejach pa rukˈaˈ pa raken, quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin). 	 O zamandan beri düşmanlarının, kendi ayaklarının altına serilmesini bekliyor.


Achiˈel riyin, tek xiqˈuiy pe, xinben achiˈel niquiben ri acˈalaˈ. Xichˈo achiˈel yechˈo ri acˈalaˈ; xinchˈob achiˈel niquichˈob ri acˈalaˈ; ri nunaˈoj can achiˈel quinaˈoj ri tak acˈalaˈ. Yacˈa tek xinoc anej achi, ma xinben ta chic achiˈel niquiben ri acˈalaˈ. 	 Çocukken çocuk gibi konuşur, çocuk gibi anlar, çocuk gibi düşünürdüm. Yetişkin biri olunca çocukça davranışları bıraktım.


Queriˈ rubin ca ri Dios, xchaˈ ri Pablo. Y yacˈa tek ri Pablo y ri Bernabé xeˈel pe chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, yacˈariˈ tek ri winek ri ma ye israelitas ta xquibij cˈa chique: Nikacˈutuj cˈa jun utzil chiwe chi yixpe chic kiqˈui ri wukbix (kubix) apo riche (rixin) chi noˈitzijoj chic jun bey chkawech ri chˈabel ri icˈamom pe, xechaˈ. 	 Pavlusla Barnaba havradan çıkarken halk onları, bir sonraki Şabat Günü aynı konular üzerinde konuşmaya çağırdı.


Y ri Félix xubij cˈa chare ri capitán chi can tuchajij chi utz ri Pablo, pero chukaˈ tuyaˈ jubaˈ kˈij chare chi ntel jubaˈ. Y ma querukˈet ta ri yeˈapon riqˈui riche (rixin) chi nbequibanaˈ ca jun utzil chare o nbequitzˈetaˈ ca. 	 Oradaki yüzbaşıya da Pavlusu gözaltında tutmasını, ama kendisine biraz serbestlik tanımasını, ona yardımda bulunmak isteyen dostlarından hiçbirine engel olmamasını buyurdu.


Ruma ri katinamit chuwech re ruwachˈulef xa ma riche (rixin) ta xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri tinamit ri koyoben apo can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y chiriˈ xkojcˈojeˈ wi. 	 Çünkü burada kalıcı bir kentimiz yoktur, biz gelecekteki kenti özlüyoruz.


Ya cˈa riyaˈ ri nchˈobon chi ntek el iwuqˈui, xa yacˈa ri cˈo chi nwetamaj na nabey achique xtibix chuwe pa kˈatbel tzij; wi yinelesex el pa cárcel o cˈo quichˈobon ri niquiben chuwe. Y cˈacˈariˈ tek xtintek el ri Timoteo iwuqˈui. 	 Durumum belli olur olmaz onu size göndermeyi umuyorum.


Y cˈacˈariˈ tek Riyaˈ xubij: Ri Nataˈ Dios can ronojel cosas rujachon pa nukˈaˈ. Y majun chic cˈa etamayon ta yin achique riyin, xaxu (xaxe) wi ri Nataˈ ri etamayon. Y majun chukaˈ etamayon ta achique riˈ ri Nataˈ, xaxu (xaxe) wi riyin ri Rucˈajol ri etamayon, y ri winek ri achoj chare xtinwajoˈ xtinkˈalajsaj wi riyin, xtretamaj achique cˈa riˈ ri Nataˈ. 	 ‹‹Babam her şeyi bana teslim etti. Oğulun kim olduğunu Babadan başka kimse bilmez. Babanın kim olduğunu da Oğuldan ve Oğulun Onu tanıtmak istediği kişilerden başkası bilmez.››


Yacˈa tek riyin yinapon pa jun iglesia, can nwajoˈ yichˈo pa jun chˈabel ri can nikˈax wi chiquiwech ri kachˈalal riche (rixin) chi queriˈ cˈo niquetamaj. Astapeˈ xa ta wuˈoˈ chˈabel ri nbij chique riche (rixin) chi yentijoj, pero más nwajoˈ nben queriˈ que chuwech nbij ta lajuj mil chˈabel pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chiquiwech. 	 Ama inanlılar topluluğunda dillerle on bin söz söylemektense, başkalarını eğitmek için zihnimden beş söz söylemeyi yeğlerim.


Ri xintek cˈa rubixic chiwe, can riqˈui cˈa okˈej xinben el. Can riqˈui cˈa kˈaxomal y pokonal, ruma sibilaj yixinchˈob ruma ri icˈulwachin. Ri xintek cˈa el rubixic chiwe ma riche (rixin) ta cˈa chi yixinyaˈ pa bis riyix, ma que ta riˈ, xa riche (rixin) chi riyix niwetamaj y titzˈetaˈ chi riyin can sibilaj cˈa yixinwajoˈ. 	 Kederlenesiniz diye değil, size beslediğim derin sevgiyi anlayasınız diye büyük bir sıkıntı ve yürek acısıyla gözyaşları içinde size yazdım.


Ri kachˈalal ri yecˈo wuqˈui can majun chic jun ri can achiˈel ri Timoteo, ri can junan kánima riqˈui, ri can kitzij chi nuchˈob ri achique ibanon. 	 Timoteos gibi düşünen, durumunuzla içtenlikle ilgilenecek başka kimsem yok.


Pero riyin, can yacˈariˈ tek xtinbij chique ri yebin queriˈ: Riyin can ma wetaman ta cˈa iwech. Quixel el chinuwech riyix ri xa yix banoy tak etzelal, xquichaˈ chique. 	 O zaman ben de onlara açıkça, ‹Sizi hiç tanımadım, uzak durun benden, ey kötülük yapanlar!› diyeceğim.››


Y cˈo cˈa jun chic chukaˈ ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios chrij ri Jesús, y nubij: Xtiquitzuˈ cˈa ri Jun ri xquitekˈuj el ri ruchˈacul. 	 Yine başka bir Yazıda, ‹‹Bedenini deştiklerine bakacaklar›› deniyor.


Nbij queriˈ chiwe riche (rixin) chi quixqˈuixbitej jubaˈ. ¿La majun cami jun kachˈalal chicojol ri cˈo runaˈoj riche (rixin) chi nuchojmirisaj jun oyowal chiquicojol ri kachˈalal? 	 Sizi utandırmak için söylüyorum bunu. Kardeşler arasındaki davalarda yargıçlık edecek kadar bilge biri yok mu aranızda?


Y ri winek ri ye sachnek, can ye achiˈel jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ ri xa chakiˈj chic. Chukaˈ can ye achiˈel sutzˈ ri ye rucˈamom pe cakˈikˈ. Ri winek cˈa riˈ, can ye oyoben wi ruma ri lugar ri sibilaj kˈekuˈm kˈekuˈm rupan riche (rixin) tijoj pokonal. Y xquebe chiriˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Bu kişiler, susuz pınarlar, fırtınanın dağıttığı sis gibidirler. Onları koyu karanlık bekliyor.


Y tek xquichop niquirek quichiˈ, xquibilaˈ cˈa: ¡Kojitoˈ! ¡Kojitoˈ, riyix kech aj Israel! ¡Ya achi reˈ ri nibiyaj pa ronojel tinamit, y yerutijoj ri winek chi ma tiquiben ta ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y can itzel chukaˈ nichˈo chrij re rachoch ri Dios re cˈo waweˈ pa Jerusalem. Qˈuiy cˈa chukaˈ ri nubij chikij riyoj israelitas, y ruma chi wacami ye rucusan pe winek ri ma ye israelitas ta chupan re rachoch ri Dios, tzˈil cˈa xuben chare re lokˈolaj jay re! 	 ‹‹Ey İsrailliler, yardım edin!›› diye bağırdılar. ‹‹Her yerde herkese, halkımıza, Kutsal Yasaya ve bu kutsal yere karşı öğretiler yayan adam budur. Üstelik tapınağa bazı Grekleri sokarak bu kutsal yeri kirletti.››


Y tek cˈa yetajin na cˈa chi waˈin, ri Jesús xucˈom cˈa apo jun caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, xuwechˈelaˈ ri caxlan wey riˈ y xuyaˈ chique ri rudiscípulos, y xubij cˈa chique: Ticˈamaˈ y titijaˈ re caxlan wey reˈ. Ruma yacˈareˈ ri nuchˈacul. 	 Yemek sırasında İsa eline ekmek aldı, şükredip ekmeği böldü ve öğrencilerine verdi. ‹‹Alın, yiyin›› dedi, ‹‹Bu benim bedenimdir.››


Yacˈa tek xsiqˈuix yan ka ruwech ri ley riche (rixin) ri Moisés y ri ye quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri principaliˈ chupan ri jay riˈ cˈo cˈa jun ri xquitek apo riqˈui ri Pablo y ri Bernabé, riche (rixin) chi xberubij chique: Wachˈalal, wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri nrajoˈ nubij caˈiˈ oxiˈ chˈabel riche (rixin) chi nuyaˈ jun pixabanic chique ri quimolon quiˈ waweˈ, xa utz chi nubij, xchaˈ ri xapon quiqˈui. 	 Kutsal Yasa ve peygamberlerin yazıları okunduktan sonra, havranın yöneticileri onlara, ‹‹Kardeşler, halka verecek bir öğüdünüz varsa buyurun, konuşun›› diye haber yolladılar.


Y riyix ri can xitzˈet, tikˈalajsaj cˈa ri xitzˈet. 	 Sizler bu olayların tanıklarısınız.


Ri discípulo cˈo chi nukˈaxaj tijoj pokonal achiˈel ri rutijonel, y ri mozo cˈo chi nukˈaxaj tijoj pokonal achiˈel ri rupatrón. Riyin ri Tataˈixel, wi ri winek quibin Beelzebú chuwe, ¿cˈa ta cˈa chiwe riyix ri yix walcˈual man ta xtiquibij itzel chiwe? 	 Öğrencinin öğretmeni gibi, kölenin de efendisi gibi olması yeterlidir. İnsanlar evin efendisine Baalzevul derlerse, ev halkına neler demezler!››


Y tek ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, xutzˈet chi jun milagro ri xbanatej ruma sibilaj qˈuiy car xbequiyaˈ pe quiˈ, riyaˈ xbexuqueˈ chuwech ri Jesús, y xubij chare: Ajaf, riyin xa yin jun achi aj mac, ma yin rucˈamon ta (ma takal ta chuwij) chi yacˈojeˈ pe wuqˈui, ruma chi riyit can cˈo akˈij acˈojlen, xchaˈ. 	 Simun Petrus bunu görünce, ‹‹Ya Rab, benden uzak dur, ben günahlı bir adamım›› diyerek İsanın dizlerine kapandı.


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique: Chiwe cˈa riyix can yaˈon cˈa kˈij riche (rixin) chi niwetamaj chrij ri rajawaren ri Dios, ri ma kˈalaj ta chiquiwech nicˈaj chic winek, ruma riyeˈ ma yaˈon ta kˈij chique riche (rixin) chi niquetamaj. 	 İsa şöyle yanıtladı: ‹‹Göklerin Egemenliğinin sırlarını bilme ayrıcalığı size verildi, ama onlara verilmedi.


Ruma ri rutzil ri Dios xokˈalajin waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi yojcolotej konojel riyoj ri yoj winek. 	 Çünkü Tanrının bütün insanlara kurtuluş sağlayan lütfu ortaya çıkmıştır.


Ri Jesús xucusaj chukaˈ re jun cˈambel tzij reˈ chiquiwech: Majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma wi cˈo jun ri nibano queriˈ, ma utz ta. Ruma can nuretz (nutzer) ka ri tziek cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nrelesaj jun cˈojobel chare, y ri cˈojobel riˈ xa ma numej ta riˈ riqˈui jun rutziak ri xa riˈj chic. 	 İsa onlara şu benzetmeyi de anlattı: ‹‹Hiç kimse yeni giysiden bir parça yırtıp eski giysiyi yamamaz. Yoksa hem yeni giysi yırtılır, hem de o giysiden koparılan yama eskisine uymaz.


Y astapeˈ can ye qˈuiy cˈa ri yesiqˈuix (yeˈoyox), xa ma ye qˈuiy ta ri xquechatej riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 ‹‹Çünkü çağrılanlar çok, ama seçilenler azdır.››


Rumariˈ ma tixibij ta iwiˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. 	 Onun için korkmayın, siz birçok serçeden daha değerlisiniz.


Y ri rajaf ri ulef xutek cˈa jun rumozo quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, tek xapon rukˈijul riche (rixin) chi nberucˈuluˈ pe ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. 	 Mevsimi gelince bağın ürününden payına düşeni almak üzere bağcılara bir köle yolladı.


Y cˈo cˈa jun achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley chiquiwech ri winek ri xbeyacatej pe y xbechˈo riqˈui ri Jesús, y ruma chi nrajoˈ nutojtobej ri Jesús, xubij cˈa chare: Tijonel, ¿achique ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ. 	 Bir Kutsal Yasa uzmanı İsayı denemek amacıyla gelip şöyle dedi: ‹‹Öğretmenim, sonsuz yaşamı miras almak için ne yapmalıyım?››


Tatzˈibaj cˈa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Efeso, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri yecˈo ri wukuˈ achiˈel chˈumilaˈ pa wajquikˈaˈ y riyin ri yibiyaj chukaˈ chiquicojol ri wukuˈ candeleros ri ye banon riqˈui kˈanapuek. nbij cˈa: 	 ‹‹Efesteki kilisenin meleğine yaz. Yedi yıldızı sağ elinde tutan, yedi altın kandilliğin ortasında yürüyen şöyle diyor:


Queriˈ nwajoˈ chiwe, y rumariˈ xintek el ri kachˈalal Timoteo iwuqˈui, riche (rixin) chi nunataj chiwe ri achique rubanic ri cˈaslen riqˈui ri Cristo, ri xiwetamaj ca tek xicˈojeˈ chilaˈ iwuqˈui. Riyin sibilaj nwajoˈ ri Timoteo. Riyaˈ can achiˈel walcˈual; y can nuben wi achiˈel nrajoˈ ri Ajaf. Y achiˈel xtubij riyaˈ chiwe chi rajawaxic chi riyix nicˈuaj jun cˈaslen utz, can queriˈ chukaˈ ncˈut riyin chiquiwech quinojel ri iglesias xabacuchi (xabachique) ta na yecˈo wi. 	 Rabbe sadık olan sevgili çocuğum Timoteosu bu amaçla size gönderiyorum. Her yerde, her kilisede öğrettiğim ve Mesihte izlediğim yolları o size anımsatacaktır.


Y wi cˈo jun xtibin pe chiwe chi achique ruma yixtajin niquir ri ti alaj bur, tibij cˈa ca chare chi nicˈatzin chare ri Ajaf, pero chanin xtorutzolij ca, quixchaˈ ca chare, xeˈucheˈex el ruma ri Jesús. 	 Biri size, ‹Bunu niye yapıyorsunuz?› derse, ‹Rabbin ona ihtiyacı var, hemen geri gönderecek› dersiniz.››


Ri winek cˈa ri yekˈax el riqˈui ri Jesús, niquisiloj apo quijolon (quiwiˈ) chuwech, y cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ ca chare, ruma can ma niquinimaj ta chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. Ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa ca chare ri Jesús: ¡Ah! riyit ri xabin chi can nawulaj ri rachoch ri Dios y pan oxiˈ kˈij napabaˈ chic jun bey, 	 Oradan geçenler başlarını sallayıp İsaya sövüyor, ‹‹Hani sen tapınağı yıkıp üç günde yeniden kuracaktın? Çarmıhtan in de kurtar kendini!›› diyorlardı.


Y kitzij na wi chi re wacami ri kánima can sibilaj nijilo chupan ri chˈaculaj ruma sibilaj cˈa nrajoˈ chi ntoc yan ta chupan ri jun chic rachoch ri cˈo chilaˈ chicaj, 	 Şimdiyse göksel evimizi giyinmeyi özleyerek inliyoruz.


Y quinojel ri can coyoben ri kˈij riˈ, quichapon niquiben chˈajchˈoj chare ri quicˈaslen. Ruma ri Jesucristo can chˈajchˈoj wi. 	 Mesihte bu umuda sahip olan, Mesih pak olduğu gibi kendini pak kılar.


Y rumacˈariˈ wachˈalal, can titijaˈ ikˈij riche (rixin) chi can nikˈalajin chi kitzij yix siqˈuin (oyon) y yix chaˈon ruma ri Dios. Ruma wi niben achiˈel re ntzˈibaj chiwe, majun bey xquixtzak ta. 	 Bunun için, ey kardeşler, çağrılmışlığınızı ve seçilmişliğinizi kökleştirmeye daha çok gayret edin. Bunları yaparsanız, hiçbir zaman tökezlemezsiniz.


¿Achique cˈa ntel wi chi tzij reˈ tek xubij: Xquinicanoj y ma xquiniwil ta, y ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon riyix? yechaˈ cˈa. 	 ‹Beni arayacaksınız ama bulamayacaksınız. Ve benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz› diyor. Ne demek istiyor?››


Chukaˈ xinben bautizar ri kachˈalal Estéfanas y ri rufamilia. Y ma ninatej ta chuwe wi yecˈo nicˈaj chic ri xenben bautizar. Xaxu (xaxe wi) riˈ ri yenatej chuwe wacami. 	 Evet, bir de İstefanasın ev halkını vaftiz ettim; bunun dışında kimseyi vaftiz ettiğimi anımsamıyorum.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri Jesús elenak pe pa tinamit Nazaret ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Galilea y xapon riqˈui ri Juan. Y Riyaˈ chukaˈ xban cˈa bautizar ruma ri Juan ri pa raken yaˈ Jordán. 	 O günlerde Celilenin Nasıra Kentinden çıkıp gelen İsa, Yahya tarafından Şeria Irmağında vaftiz edildi.


Y tek xa nakaj chic cˈa yecˈo wi apo chique ri tinamit Betfagé y Betania, xa jubaˈ chic cˈa nrajoˈ chi ma yeˈapon pa tinamit Jerusalem, ruma can chunakajal chic apo ri juyuˈ Olivos yecˈo wi. Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerutek el ye caˈiˈ chique ri rudiscípulos. 	 Yeruşalime yaklaşıp Zeytin Dağının yamacındaki Beytfaci ile Beytanyaya geldiklerinde İsa iki öğrencisini önden gönderdi. Onlara, ‹‹Karşınızdaki köye gidin›› dedi, ‹‹Köye girer girmez, üzerine daha hiç kimsenin binmediği, bağlı duran bir sıpa bulacaksınız. Onu çözüp bana getirin.


Y ri rajaf ri ulef xutek chic cˈa jun rumozo quiqˈui ri kajoy tak ulef, chucˈamaric ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. Pero tek xapon ri mozo, xa xquichop rucˈakic chi abej y xquisocolaˈ el ri rujolon (ruwiˈ). Qˈuiy cˈa pokon ri xquibanalaˈ el chare, y queriˈ xquitek el. 	 Bağ sahibi bu kez onlara başka bir köle yolladı. Onu da başından yaralayıp aşağıladılar.


Can yacˈariˈ tek ri ángel xberucˈamaˈ chic pe ri pucˈbel (ponobel) y xberuyaˈ pe rachek kˈakˈ chupan, ri cˈo pa ruwiˈ ri altar. Y cˈacˈariˈ xuqˈuek ri kˈakˈ cˈa pa ruwiˈ ri ruwachˈulef xintzˈet riyin. Y yariˈ tek xepe coklajay, chˈabel, coyopaˈ, y xuben chukaˈ jun nimalaj silonel. 	 Melek buhurdanı aldı, sunağın ateşiyle doldurup yeryüzüne attı. Gök gürlemeleri, uğultular işitildi, şimşekler çaktı, yer sarsıldı.


Riyix xquinicanoj cˈa, y ma xquiniwil ta chic; ruma acuchi (achique) ri xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon chinucanoxic, xchaˈ ri Jesús. 	 Beni arayacaksınız ama bulamayacaksınız. Ve benim bulunduğum yere siz gelemezsiniz.››


Y ri ruteˈ y ri ye rachˈalal ri Jesús xepe cˈa ri acuchi (achique) cˈo wi Riyaˈ. Pero ma xeˈoc ta apo riqˈui. Xaxu (xaxe) wi cˈa xquitek rubixic chare chi nicajoˈ yetzijon riqˈui. 	 Daha sonra İsanın annesiyle kardeşleri geldi. Dışarıda durdular, haber gönderip Onu çağırdılar.


Quinojel cˈa ri niquicˈuaj jun cˈaslen achiˈel nubij re chˈabel reˈ, xticˈojeˈ ta cˈa uxlanibel cˈuˈx quiqˈui. Y can xtijoyowex ta cˈa chukaˈ quiwech ruma ri Dios. Y que chukaˈ riˈ ri kitzij israelitas ri can ye rutinamit wi ri Dios. 	 Bu kurala uyan herkese ve Tanrının İsrailine esenlik ve merhamet olsun.


Wachˈalal, ronojel ri xinbij chiwe tek xichˈo chrij ri kachˈalal Apolos y tek xichˈo chuwij ka riyin, riˈ xa jun cˈambel naˈoj chiwe riyix. Y reˈ xinbij ruma nwajoˈ chi ma yixkˈax ta pa ruwiˈ ri ye tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. Riche (rixin) chi queriˈ ma ninimirisaj ta iwiˈ pa ruwiˈ jun chic. Ruma ri nibij chi cˈo jun rusamajel ri Dios ri más niwajoˈ que chuwech jun chic, xa yixtajin nikasaj rukˈij ri jun chic. 	 Kardeşler, bizden örnek alarak, ‹‹Yazılmış olanın dışına çıkmayın›› sözünün anlamını öğrenmeniz için bu ilkeleri sizin yararınıza kendime ve Apollosa uyguladım. Öyle ki, hiç kimse biriyle övünüp bir başkasını hor görmesin.


Rumariˈ nbij chawe riyit Simón, chi re ixok reˈ sibilaj nrajoˈ ri xcuyu ri rumac. Y rumariˈ ri janipeˈ chi mac ri ye rubanalon pe xecuyutej yan. Yacˈa jun winek ri nunaˈ chi xa ma qˈuiy ta ri rumac ri xecuy, xa ma can ta nrajoˈ ri xcuyu ri rumac. 	 Bu nedenle sana şunu söyleyeyim, kendisinin çok olan günahları bağışlanmıştır. Çok sevgi göstermesinin nedeni budur. Oysa kendisine az bağışlanan, az sever.››


Y can kitzij cˈa re xtinbij chiwe: Ya cˈa ri ma pa ruchiˈ ta ri quicoral ri carneˈl ntoc wi, y xa pa jucˈan chic ri ntoc wi, ya cˈa riˈ xa alekˈom, y xa achiˈel jun ri nalekˈ ca pa tak bey. 	 ‹‹Size doğrusunu söyleyeyim, koyun ağılına kapıdan girmeyip başka yoldan giren kişi hırsız ve hayduttur.


Ruma ri Lokˈolaj Espíritu riˈ ruyaˈon chique nicˈaj kachˈalal chi yecowin niquibij chˈabel riche (rixin) naˈoj. Y chique nicˈaj chic kachˈalal ruyaˈon etamabel chique chi yecowin niquiyaˈ tijonic chique ri kachˈalal. 	 Ruh aracılığıyla birine bilgece konuşma yeteneği, ötekine aynı Ruhtan bilgi iletme yeteneği, birine aynı Ruh aracılığıyla iman, ötekine aynı Ruh aracılığıyla hastaları iyileştirme armağanları, birine mucize yapma olanakları, birine peygamberlikte bulunma, birine ruhları ayırt etme, birine çeşitli dillerle konuşma, bir başkasına da bu dilleri çevirme armağanı veriliyor.


Y ri rumiˈal ri rey Faraón xuben achiˈel ral chare ri Moisés. Pero ri Moisés ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek ya intera achi chic ma xrajoˈ ta chic chi xbix ral ri rumiˈal ri Faraón chare. 	 Musa büyüyünce iman sayesinde firavunun kızının oğlu olarak tanınmayı reddetti.


Queriˈ nikacˈutuj chare ri Dios, ruma nikajoˈ chi riqˈui ta ri utzilaj cˈaslen ri nicˈuaj riyix, ri Kajaf Jesucristo xtiyaˈox (xtyaˈ) ta rukˈij rucˈojlen, y Riyaˈ xtuben ta chukaˈ chiwe riyix chi xticˈojeˈ ikˈij, ruma riqˈui ri ka‑Dios y ri Ajaf Jesucristo, can cˈo wi sibilaj utzil. 	 Öyle ki, Tanrımız'ın ve Rab İsa Mesih'in lütfuyla Rabbimiz İsa'nın adı sizde yüceltilsin, siz de O'nda yüceltilesiniz.


Queriˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios. Y ruma nubij chi xbe chic chilaˈ chicaj, ntel chi tzij chi xpe chuwech re ruwachˈulef. 	 Şimdi bu ‹‹çıktı›› sözcüğü, Mesih önce aşağılara, yeryüzüne indi demek değil de nedir?


Ri Jesús xcom chukaˈ riche (rixin) chi yerucol ri winek ri can ronojel kˈij yecˈo pa rukˈaˈ ri xibinriˈil ruma niquixibij quiˈ chuwech ri camic. 	 Bunu, ölüm korkusu yüzünden yaşamları boyunca köle olanların hepsini özgür kılmak için yaptı.


Y riyit Tito, rajawaxic chukaˈ chi can tacˈuaj jun utzilaj cˈaslen riqˈui ronojel ri yeˈabanalaˈ, riche (rixin) chi queriˈ yatoc cˈambel naˈoj chiquiwech. Can queˈabanalaˈ cˈa utzil, y tek yeˈatijoj chare ri ruchˈabel ri Dios, can pa ruchojmil tabanaˈ chare. Y tikˈalajin chi can cˈo rejkalen ri nabij. 	 İyi olanı yaparak her konuda onlara örnek ol. Öğretişinde dürüst ve ağırbaşlı ol, kimsenin kınayamayacağı doğru sözler söyle. Öyle ki bize karşı gelen, hakkımızda söyleyecek kötü bir söz bulamayıp utansın.


Pero ri Jesús xubij: Ri utzilaj tak chˈabel ri yencˈut riyin, can ya ri yin takayon pe ri chilabeyon pe chuwe. Reˈ ma wuche (wixin) ta cˈa riyin. 	 İsa onlara, ‹‹Benim öğretim benim değil, beni gönderenindir›› diye karşılık verdi.


Y quinojel ri winek ye yawaˈiˈ nicajoˈ cˈa niquichop apo ri rutziak ri Jesús, ruma Riyaˈ cˈo uchukˈaˈ riqˈui riche (rixin) chi yerucˈachojsaj quinojel. 	 Kalabalıkta herkes İsaya dokunmak için çabalıyordu. Çünkü Onun içinden akan bir güç herkese şifa veriyordu.


Nimalaj Teófilo, chupan cˈa ri jun wuj ri xintzˈibaj el chawe nabey, ntzˈiban cˈa el ri samaj ri xutiquiribaˈ ca rubanic ri Jesús, y ri xutiquiribaˈ chukaˈ ca rucˈutic chiquiwech ri winek. 	 Ey Teofilos, İlk kitabımda İsanın yapıp öğretmeye başladığı her şeyi, seçmiş olduğu elçilere Kutsal Ruh aracılığıyla buyruklar verip yukarı alındığı güne dek olanları yazmıştım.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xoc apo ri pa tinamit Jericó, y nikˈax cˈa el. 	 İsa Erihaya girdi. Kentin içinden geçiyordu.


Y ri Jesús xtzuˈun chicaj, xjikˈjoˈx (xjikˈjoˈt) ránima y xubij: Efata. Re tzij reˈ nubij cˈa: Tijakatej. 	 Sonra göğe bakarak içini çekti ve adama, ‹‹Effata››, yani ‹‹Açıl!›› dedi.


Tek Riyaˈ xbeyacatej pe chare ri oración, xpe cˈa quiqˈui ri ye rudiscípulos, pero tek xoka quiqˈui, xa quichapon waran, ruma yebison. 	 İsa duadan kalkıp öğrencilerin yanına dönünce onları üzüntüden uyumuş buldu.


Quecˈariˈ chukaˈ yixtajin chubanic, yeˈiwajoˈ quinojel ri kachˈalal ri yecˈo pa ruwachˈulef riche (rixin) ri Macedonia. Pero chukaˈ nikabij chiwe chi can ta sibilaj niqˈuiy ri ajowabel iwuqˈui. 	 Gerçekte bütün Makedonyadaki kardeşlerin hepsini seviyorsunuz. Kardeşler, size rica ediyoruz, bu konuda daha da ilerleyin.


Y xubij chique: Riqˈui cˈa re quicˈ reˈ can nikˈalajin wi chi yareˈ xuchop ri trato ri xubij ri Dios chi nikaben, xchaˈ ri Moisés chique ri winek. 	 ‹‹Tanrının uymanızı buyurduğu antlaşmanın kanı budur›› dedi.


Ri kachˈalal Tíquico xintek el pa tinamit Efeso. 	 Tihikosu Efese gönderdim.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ israelitas ri yebiyaj, ri can ye elesey wi itzel tak espíritu. Nicˈaj cˈa chique riyeˈ can nicajoˈ cˈa niquicusaj ri rubiˈ ri Ajaf Jesús riche (rixin) chi yequelesaj ri itzel tak espíritu. Rumariˈ riyeˈ niquibij cˈa chique ri itzel tak espíritu: Pa rubiˈ ri Ajaf Jesús ri nutzijoj ri Pablo nikabij cˈa chiwe chi quixel el, yechaˈ cˈa chique. 	 Çevrede dolaşıp kötü ruhları kovmakla uğraşan bazı Yahudiler de kötü ruhlara tutsak olanları Rab İsanın adını anarak kurtarmaya kalkıştılar. ‹‹Pavlusun tanıttığı İsanın adıyla size emrediyoruz!›› diyorlardı.


¿O la nuyaˈ ta cˈa jun alacrán (kˈasnaˈj) pa rukˈaˈ, tek ri acˈal xa jun sakmoloˈ ri nucˈutuj chare? 	 Ya da yumurta isterse ona akrep verir?


Ri winek ri quimolon quiˈ quinojsan cˈa el ruwech ri ruwachˈulef xejoteˈ el y xbequisutij rij ri acuchi (achique) yecˈo wi ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios. Y xbequisutij rij ri tinamit ri sibilaj najowex ruma ri Dios. Pero ri Dios xuben chi xbeka pe kˈakˈ pa quiwiˈ, y xeruqˈuis. 	 Yeryüzünün dört bir yanından gelerek kutsalların ordugahını ve sevilen kenti kuşattılar. Ama gökten ateş yağdı, onları yakıp yok etti.


Y ri quimolon cˈa quiˈ ri chiriˈ xeˈokˈ, xquikˈetelaˈ y xquitzˈumaj (xquitzˈubaj) ruchiˈ chukaˈ ri Pablo. 	 Sonra hepsi acı acı ağlayarak Pavlusun boynuna sarıldılar, onu öptüler.


Y wi xa ma ninimaj ta ri ye tzˈibatal ca ruma ri Moisés, ¿achique ta cˈa modo tek xtinimaj ri chˈabel ri yenbij chiwe riyin? xchaˈ ri Jesús. 	 Ama onun yazılarına iman etmezseniz, benim sözlerime nasıl iman edeceksiniz?››


¡Oh rey! Pero ri pa nicˈaj kˈij tek nchapon el bey pa Damasco, xintzˈet jun nimalaj sakil ri petenak chilaˈ chicaj, ri kˈaxnek ruchukˈaˈ chuwech ri kˈij, y xka pe pa nuwiˈ riyin y pa quiwiˈ chukaˈ ri wachibil. 	 Ey kralım, öğlende yolda giderken, gökten gelip benim ve yol arkadaşlarımın çevresini aydınlatan, güneşten daha parlak bir ışık gördüm.


Y can xu (xe) wi xuchop rutziak ri Jesús, can yacˈariˈ xkˈatakˈo ri ruquiqˈuel. Riyaˈ can xunaˈ cˈa chi xcˈachoj chare ri ruyabil ri rucˈulwachin. 	 O anda kanaması kesiliverdi. Kadın, bedeninin derinliğinde acıdan kurtulduğunu hissetti.


Y ronojel ri xerubanalaˈ ri Jesús ri pa Jerusalem y ri pa tak nicˈaj chic tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Judea, can xkatzˈet cˈa riyoj ri yoj apóstoles riche (rixin) Riyaˈ. Y yacˈariˈ ri nikakˈalajsaj chiquiwech ri winek. Ri Jesús xbajix cˈa chuwech jun crusin cheˈ riche (rixin) chi xcamisex. 	 ‹‹Biz İsanın, Yahudilerin ülkesinde ve Yeruşalimde yaptıklarının hepsine tanık olduk. Onu çarmıha gerip öldürdüler.


Riyoj can yoj elenak chic pe chupan ri camic, riche (rixin) chi xojkˈax chupan ri cˈaslen, ketaman chi queriˈ ruma can nikajoˈ chic kiˈ chikachˈalal kiˈ. Yacˈa ri ma nrajoˈ ta ri rachˈalal, can cˈa caminek na chupan ri rumac. 	 Biz kardeşleri sevdiğimiz için ölümden yaşama geçtiğimizi biliyoruz. Sevmeyen ölümde kalır.


Y chuwech ri Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xtipe chic jun bey, ri xtikˈalajin chi can cˈo wi rajawaren, y xtorukˈataˈ ka tzij pa quiwiˈ ri ye qˈues, y pa quiwiˈ chukaˈ ri ye caminek chic el, nbij cˈa chawe riyit Timoteo: 	 Tanrının ve dirilerle ölüleri yargılayacak olan Mesih İsanın önünde, Onun gelişi ve egemenliği hakkı için sana buyuruyorum: Tanrı sözünü duyur. Zaman uygun olsun olmasın, bu görevi sürdür. İnsanları tam bir sabırla eğiterek ikna et, uyar, isteklendir.


Yacˈa riyix ri iniman chic ri Jesucristo, chuxeˈ ri juyuˈ Sion rubiˈ yixcˈo wi apo. Yixcˈo chic nakaj chare ri tinamit riche (rixin) ri cˈaslic Dios, ri nibix Jerusalem chare, y chilaˈ chicaj cˈo wi, ri acuchi (achique) quimolon wi quiˈ pa tak mil chi ángeles. 	 Oysa sizler Siyon Dağına, yaşayan Tanrının kenti olan göksel Yeruşalime, bir bayram şenliği içindeki on binlerce meleğe, adları göklerde yazılmış ilk doğanların topluluğuna yaklaştınız. Herkesin yargıcı olan Tanrıya, yetkinliğe erdirilmiş doğru kişilerin ruhlarına, yeni antlaşmanın aracısı olan İsaya ve Habilin kanından daha üstün bir anlam taşıyan serpmelik kana yaklaştınız.


Ncˈutuj cˈa chare ri Dios chi xtusakirisaj ta ri inaˈoj, riche (rixin) chi nikˈax ta chiwech ri utzil ri koyoben ri rutzujun (rusujun) ri Dios chake, ruma can riche (rixin) chi niwoyobej ri utzil riˈ tek xixrusiqˈuij (xixroyoj). Ncˈutuj chukaˈ chi nikˈax ta chiwech chi ri herencia riche (rixin) ri chilaˈ chicaj can utz y jabel, jun herencia ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y can xtoc wi kiche (kixin) junan quiqˈui quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal. 	 Onun çağrısından doğan umudu, kutsallara verdiği mirasın yüce zenginliğini ve iman eden bizler için etkin olan kudretinin aşkın büyüklüğünü anlamanız için, yüreklerinizin gözleri aydınlansın diye dua ediyorum. Bu kudret, Tanrının, Mesihi ölümden diriltirken ve göksel yerlerde sağında oturturken Onda sergilediği üstün güçle aynı etkinliktedir.


Y riyin xincˈutuj cˈa: ¿Yit achique cˈa riyit táta? xichaˈ. Y xubij cˈa chuwe: Yin cˈa riyin ri Jesús aj Nazaret ri achapon wokotaxic, xchaˈ chuwe. 	 ‹‹ ‹Ey Efendim, sen kimsin?› diye sordum. ‹‹Ses bana, ‹Ben senin zulmettiğin Nasıralı İsayım› dedi.


Y ri José rachibilan ri María ri yaˈon chic chare riche (rixin) chi ntoc rixjayil, xebe cˈa pa Belén chutzˈibaxic quibiˈ. Y ri María xa nakaj chic cˈa ri alanic chrij. 	 Orada, hamile olan nişanlısı Meryemle birlikte yazılacaktı.


Ruma ronojel ri samaj ri xinbanalaˈ chicojol, reˈ jun retal chi can yin apóstol wi. Ruma can cˈo xyatej chuwe chi xenbanalaˈ ri can ximey riyix tek xitzˈet, y cˈo chukaˈ nimaˈk tak milagros ri xenbanalaˈ. Y riyin can xincochˈ wi ronojel riche (rixin) chi xinben ri samaj chicojol. 	 Elçiliğimin kanıtları aranızda büyük bir sabırla, belirtiler, harikalar ve mucizelerle gösterildi.


Yacˈariˈ ri nibano chake riyoj chi can ma nikamalij ta kacˈuˈx chubanic ri samaj, astapeˈ ta cˈo tijoj pokonal. Ri chˈaculaj ri kacˈuan riyoj can nunaˈ wi ruma ruchapon ka ruqˈuisen. Yacˈa ri kaˈespíritu ma que ta riˈ. Ruma ri espíritu ri cˈo kiqˈui pa ruqˈuexel chi niqˈuis ta ka ruchukˈaˈ, xa kˈij kˈij más ruchukˈaˈ nicˈojeˈ. 	 Bu nedenle cesaretimizi yitirmeyiz. Her ne kadar dış varlığımız harap oluyorsa da, iç varlığımız günden güne yenileniyor.


Y ri Jesús can xbe wi cˈa. Y can sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri xetzekeˈ el chrij. Y rumariˈ niquipitzˈilaˈ cˈa quiˈ chrij, ye benak. 	 İsa adamla birlikte gitti. Büyük bir kalabalık da ardından gidiyor, Onu sıkıştırıyordu.


Rumacˈariˈ tiyalaˈ quikˈij y can sibilaj queˈiwajoˈ ruma ri samaj ri niquiben. Y chukaˈ jabel ticˈuaj iwiˈ y cˈo ta uxlanibel cˈuˈx chicojol. 	 Yaptıkları işten ötürü onlara sınırsız saygı, sevgi gösterin. Birbirinizle barış içinde yaşayın.


Y ruma queriˈ xquiben, ri Dios xeruyaˈ ca chi queˈucˈuex na cˈa ruma ri itzel tak raybel ri cˈo pa tak cánima; ri sibilaj niyaˈo (nitzako) qˈuix. Ruma yecˈo ixokiˈ ri ma achiˈaˈ ta chic ri xequirayij, xa quech ixokiˈ chic ri xequirayij. 	 İşte böylece Tanrı onları utanç verici tutkulara teslim etti. Kadınları bile doğal ilişki yerine doğal olmayanı yeğlediler.


Riqˈui chukaˈ Riyaˈ nikil wi ri kachukˈaˈ riche (rixin) chi yojqˈuiy. Xa can achiˈel nuben ri ruchˈacul ri winek, tek ronojel ri rukˈaˈ raken ye utz y niquitolaˈ quiˈ, can cˈo cˈa ruchukˈaˈ. Can queriˈ wi cˈa nikaben riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. Tek junan kawech konojel y nikaben ri samaj ri yaˈon chake chikajujunal, can ntajin cˈa yojqˈuiy chupan ri kacˈaslen riqˈui ri Dios. Queriˈ nibanatej tek cˈo ajowabel kiqˈui. 	 Onun önderliğinde bütün beden, her eklemin yardımıyla kenetlenip kaynaşmış olarak her üyesinin düzenli işleyişiyle büyüyüp sevgide gelişiyor.


Y ri israelitas riˈ xquibij cˈa chare chi ticˈojeˈ ka jubaˈ quiqˈui chiriˈ pan Efeso, pero riyaˈ ma xrajoˈ ta. 	 Bunlar daha uzun bir süre kalmasını istedilerse de, Pavlus kabul etmedi.


Yacˈa ri Jesús chanin xchˈo pe chique, y xubij cˈa: Ma tixibij ta iwiˈ. Xa ticukubaˈ icˈuˈx, xa yin cˈa riyin, xchaˈ chique. 	 Ama İsa hemen onlara seslenerek, ‹‹Cesur olun, benim, korkmayın!›› dedi.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xerucusaj el ri rudiscípulos chupan ri jucuˈ, riche (rixin) chi yenabeyej el chuwech; chi quebe cˈa pa Betsaida, tinamit ri cˈo jucˈan chic ruchiˈ yaˈ. Y Riyaˈ xerutek na cˈa el ri winek chi tak cachoch. 	 Bundan hemen sonra İsa öğrencilerine, tekneye binip kendisinden önce karşı yakada bulunan Beytsaydaya geçmelerini buyurdu. Bu arada kendisi halkı evlerine gönderecekti.


Pero wi can yixcˈo chic riqˈui ri Ajaf, xa jun chic ibanon riqˈui Riyaˈ. 	 Rable birleşen kişiyse Onunla tek ruh olur.


Yacˈa ri Pilato man cˈa nunimaj ta chi can xcom yan chanin ri Jesús. Rumariˈ riyaˈ xusiqˈuij (xroyoj) ri capitán, y xucˈutuj chare wi kitzij chi caminek chic ri Jesús. 	 Pilatus, İsanın bu kadar çabuk ölmüş olmasına şaştı. Yüzbaşıyı çağırıp, ‹‹Öleli çok oldu mu?›› diye sordu.


Chukaˈ ri winek can xquixquicˈuaj cˈa chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij; chiquiwech reyes y nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij. Y xa wuma cˈa riyin tek xticˈulwachij queriˈ, pero xa can xquixcowin cˈa xquinikˈalajsaj chiquiwech riyeˈ y chiquiwech chukaˈ ri winek ri ma ye israelitas ta. 	 Benden ötürü valilerin, kralların önüne çıkarılacak, böylece onlara ve uluslara tanıklık edeceksiniz.


Ri Simón xubij: Riyin nbij chi ya ri más qˈuiy rucˈas rubanon riqˈui. Jaˈ (je), can queriˈ achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús chare ri Simón. 	 Simun, ‹‹Sanırım, kendisine daha çok bağışlanan›› diye yanıtladı. İsa ona, ‹‹Doğru söyledin›› dedi.


Ri Alejandro ri aj chˈayol chˈichˈ, qˈuiy cˈa etzelal ri rubanon chuwe. Y ya cˈa ri Ajaf ri xtiyaˈo ri rutojbalil chare, can achiˈel ri yerubanalaˈ. 	 Bakırcı İskender bana çok kötülük etti. Rab ona yaptıklarının karşılığını verecektir.


Rumacˈariˈ tek cˈo jun ri nisiqˈuin (noyon) awuche (awixin) pa jun cˈulanen, catzˈuyeˈ ri pa ruqˈuisbel tak chˈaquet riche (rixin) chi queriˈ tek yarutzˈet pe ri xsiqˈuin (xoyon) awuche (awixin), xtoka cˈa awuqˈui riyit y xtubij chawe: Tabanaˈ jun utzil cajoteˈ pe waweˈ. Y tek queriˈ xtiban chawe, quinojel cˈa ri yetzˈuyeˈ awuqˈui ri pa mesa riche (rixin) ri waˈin, xtiquetamaj chi can cˈo akˈij. 	 Bir yere çağrıldığın zaman git, en arkada otur. Öyle ki, seni çağıran gelince, ‹Arkadaşım, daha öne buyurmaz mısın?› desin. O zaman seninle birlikte sofrada oturan herkesin önünde onurlandırılmış olursun.


Ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa chupan ri lugar ri Getsemaní rubiˈ. Xpe ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Riyix quixtzˈuyeˈ na cˈa ca jubaˈ waweˈ, y riyin nbenbanaˈ na orar, xchaˈ ca chique. 	 Sonra Getsemani denilen yere geldiler. İsa öğrencilerine, ‹‹Ben dua ederken siz burada oturun›› dedi.


Ruma ri ixok riˈ can yerubilaˈ cˈa pa ránima: Xa riqˈui ta nchop el jubaˈ ruchiˈ rutziak ri Jesús, yicˈachoj, chinek pa ránima. 	 İçinden, ‹‹Giysisine bir dokunsam kurtulurum›› diyordu.


Y tek ri Judas xapon, can choj cˈa xbe apo riqˈui ri Jesús y xubij chare: Nutijonel, Nutijonel, xchaˈ chare y cˈacˈariˈ xutzˈumaj (xutzˈubaj) ruchiˈ. 	 Gelir gelmez İsaya yaklaştı, ‹‹Rabbî›› diyerek Onu öptü.


Y ri winek xequikˈil cˈa ri moyiˈ riˈ chi ma tiquirek ta chic quichiˈ. Yacˈa riyeˈ xa más niquirek quichiˈ y xquibij: Riyit Ajaf, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj cˈa kawech ruma re kabanon, xechaˈ. 	 Kalabalık onları azarlayarak susturmak istediyse de onlar, ‹‹Ya Rab, ey Davut Oğlu, halimize acı!›› diyerek daha çok bağırdılar.


Y can choj nuben ri Dios. Ruma can xtuyaˈ chukaˈ tijoj pokonal pa quiwiˈ ri winek ri yebano chiwe chi nitij pokon pa quikˈaˈ. 	 Tanrı adil olanı yapacak: Size sıkıntı çektirenlere sıkıntı ile karşılık verecek, sıkıntı çeken sizleriyse bizimle birlikte rahata kavuşturacaktır. Bütün bunlar Rab İsa alev alev yanan ateş içinde güçlü melekleriyle gökten gelip göründüğü zaman olacak. Rabbimiz İsa, Tanrıyı tanımayanları ve kendisiyle ilgili Müjdeye uymayanları cezalandıracak.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés xjach chique ri katiˈt kamamaˈ pa quitiempo ri sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Pero ri quisamaj ri sacerdotes riˈ, ma xcowin ta xuben chique ri katiˈt kamamaˈ chi xetzˈetetej ta ruma ri Dios chi majun quimac, y rumariˈ xcˈatzin cˈa chi xpe jun chic Sacerdote can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec, y man achiˈel ta ri Aarón y man achiˈel ta ri nicˈaj chic sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. 	 Eğer Levililerin kâhinliği aracılığıyla yetkinliğe erişilebilseydi -nitekim Kutsal Yasa bu kâhinliği öngörerek halka verildi- Harun düzenine göre değil de, Melkisedek düzenine göre başka bir kâhinin gelmesinden söz etmeye ne gerek kalırdı?


Y ya cˈa chˈabel reˈ ri xerubij ri Jesús chique ri winek tek ruchapon quitijoxic, tek quimolon quiˈ ri acuchi (achique) yeyalox wi ca ri ofrenda chiriˈ pa rachoch ri Dios. Y astapeˈ xerubilaˈ chˈabel queriˈ chique ri winek, can majun ri xchapo ta el ri Jesús, ruma ri hora cˈa ma jane napon ta. 	 İsa bu sözleri tapınakta öğretirken, bağış toplanan yerde söyledi. Kimse Onu yakalamadı. Çünkü saati henüz gelmemişti.


Y wi xa nbenchapaˈ chic pe ruyaˈic rukˈij ri xa nyaˈon chic ca, can nikˈalajin chi xa mac ri xinben. 	 Yıktığımı yeniden kurarsam, yasayı çiğnediğimi kanıtlamış olurum.


Y tek riyaˈ xutzˈet chi can ye qˈuiy cˈa chique ri achiˈaˈ fariseos y ye qˈuiy chukaˈ chique ri achiˈaˈ saduceos yeˈapon riqˈui ruma nicajoˈ chi yeban el bautizar ruma riyaˈ, riyaˈ xubij cˈa chique: Riyix xa yix achiˈel itzel tak cumatz, ruma niwajoˈ yixanmej chuwech ri rucˈayewal. ¿Achique xbin chiwe chi utz yixanmej chuwech ri rucˈayewal ri xtutek pe ri Dios, re chkawech apo? 	 Ne var ki, birçok Ferisiyle Sadukinin vaftiz olmak için kendisine geldiğini gören Yahya onlara şöyle seslendi: ‹‹Ey engerekler soyu! Gelecek gazaptan kaçmak için sizi kim uyardı?


Y ri Pedro xubij chare: Ajaf, ¿achique cˈa ruma tek ma yicowin ta yatintzekelbej el wacami? Ruma wi nicˈatzin, can nyaˈ cˈa ri nucˈaslen awuma riyit, xchaˈ. 	 Petrus, ‹‹Ya Rab, neden şimdi senin ardından gelemeyeyim? Senin için canımı veririm!›› dedi.


Xaxu (xaxe wi) cˈa xquichilabej chake chi can queˈoka cˈa chikacˈuˈx chi yekatoˈ ri pobres. Y can yacˈariˈ ri ntijon pe nukˈij chi nben. 	 Ancak yoksulları anımsamamızı istediler. Zaten ben de bunu yapmaya gayret ediyordum.


Ruma ri Dios, ni xa ta ri ángeles xucuy quimac tek xemacun. Xa xeruqˈuek chupan ri lugar riche (rixin) tijoj pokonal. Xeruqˈuek cˈa chupan ri lugar riche (rixin) kˈekuˈm. Chiriˈ ye yacon wi, coyoben ri kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ. 	 Tanrı günah işleyen melekleri esirgemedi; onları cehenneme atıp karanlıkta zincire vurdu. Yargılanıncaya dek orada tutulacaklar.


Riyaˈ can pa ránima cˈa xpe wi riche (rixin) chi nibe chilaˈ iwuqˈui. Queriˈ xuchˈob ruma can sibilaj nrajoˈ yixrutoˈ y ma xu (xe) ta wi ruma chi xkabij chare chi utz nibe chilaˈ iwuqˈui. 	 Çünkü Titus yalnız ricamızı kabul etmekle kalmadı, size derin ilgi duyduğu için kendi isteğiyle yanınıza geliyor.


Y nbij chukaˈ chi tek nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, ri ixokiˈ nicˈatzin chi cˈo niquetamaj y rumariˈ xaxu (xaxe wi) tiquicˈaxaj y tiquinimaj ri nibix. 	 Kadın sükûnet ve tam bir uysallık içinde öğrensin.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri ixok riˈ: Tanimaj cˈa re xtinbij chawe. Can xtoka wi cˈa jun kˈij tek quinojel ri winek ma ya ta chic pa ruwiˈ re juyuˈ reˈ, ni ma pa Jerusalem ta chukaˈ xtiquiyaˈ wi rukˈij ri Katataˈ Dios. 	 İsa ona şöyle dedi: ‹‹Kadın, bana inan, öyle bir saat geliyor ki, Babaya ne bu dağda, ne de Yeruşalimde tapınacaksınız!


Wacami riyix can ticˈutuˈ cˈa ri utzil ri cˈo iwuqˈui y can ta napon rutzijol cˈa quiqˈui ri iglesias chi riyix can yeˈiwajoˈ wi ri kachˈalal. Can achiˈel ta cˈa ri itzijol ri kelesan riyoj, chi sibilaj yix jabel, can que cˈa riˈ tibanaˈ. 	 Bunun için onlara sevginizi kanıtlayın, kiliselerin önünde sizinle övünmemizin nedenini gösterin.


Rumacˈariˈ wachˈalal, riyoj ri kaniman chic ri Jesucristo, yoj achiˈel ri ral ri rixjayil ri Abraham, y ma yoj ral ta ri aj icˈ. 	 İşte böyle, kardeşler, bizler köle kadının değil, özgür kadının çocuklarıyız.


Ri yewayjan, can xuyaˈ cˈa ronojel ri nicˈatzin chique; yecˈa ri beyomaˈ xa choj queriˈ xetak el. Can majun xuyaˈ el chique. 	 Aç olanları iyiliklerle doyurdu, Zenginleri ise elleri boş çevirdi.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ xubij ri Dios Kacolonel y queriˈ chukaˈ xubij ri Kajaf Jesucristo. Y can chrij wi cˈa ri Ajaf Jesucristo cukul wi apo kacˈuˈx. 	 Kurtarıcımız Tanrının ve umudumuz Mesih İsanın buyruğuyla Mesih İsanın elçisi atanan ben Pavlustan imanda öz oğlum Timoteosa selam! Baba Tanrıdan ve Rabbimiz Mesih İsadan sana lütuf, merhamet ve esenlik olsun.


Ruma riyin can pa rubiˈ ri Nataˈ Dios yin petenak wi y xa ma yinicˈul ta. Pero xa ta cˈo jun chic ri petenak pa rubiˈ ka riyaˈ y xa ma pa rubiˈ ta ri Dios petenak wi, yariˈ can nicˈul wi. 	 Ben Babamın adına geldim, ama beni kabul etmiyorsunuz. Oysa başka birisi kendi adına gelirse, onu kabul edeceksiniz.


Ri Jesús ruchapon bey nikˈax cˈa el queriˈ. Yacˈariˈ tek xutzˈet cˈa jun achi ri can moy pe tek xalex. 	 İsa yolda giderken doğuştan kör bir adam gördü.


Ruma wi awetaman achique ri utz, y xa ma naben ta, yamacun chuwech ri Dios. 	 Bu nedenle, yapılması gereken iyi şeyi bilip de yapmayan, günah işlemiş olur.


Achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios: ¿la cˈo cami jun winek ri kˈaxnek chuwech achique ri nuchˈob ri Ajaf Dios? ¿O la cˈo ta cami jun winek ri cowinek rubin chare ri Dios ri achique ri utz chi nuben? 	 ‹‹Rabbin düşüncesini kim bilebildi? Ya da kim Onun öğütçüsü olabildi?››


Y queriˈ nikˈalajin chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, chi ri nabey achi ri xubiniˈaj Adán tek xwinakirisex ruma ri Dios, nabey xuben ri ruchˈacul y cˈacˈariˈ xuyaˈ jun cˈaslen riche (rixin) re ruwachˈulef chare. Queriˈ ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. Yacˈa ri jun chic Adán, ri Cristo mismo, cˈo más rejkalen ruma ma xu (xe) ta wi cˈo rucˈaslen, xa can nuyaˈ cˈaslen riche (rixin) chilaˈ chicaj. 	 Nitekim şöyle yazılmıştır: ‹‹İlk insan Adem yaşayan can oldu.›› Son Ademse yaşam veren ruh oldu.


Yacˈa riyoj ri cˈo ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios pa tak kánima, ma yoj ucˈuan ta chic ruma ri itzel tak karaybel, xa can ya chic ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon kiche (kixin). Pero ri winek ri man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Cristo quiqˈui, ma ye riche (rixin) ta ri Cristo. 	 Ne var ki, Tanrının Ruhu içinizde yaşıyorsa, benliğin değil, Ruhun denetimindesiniz. Ama içinde Mesihin Ruhu olmayan kişi Mesihin değildir.


Yacˈa riyoj ri xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xojrucol, chi israelitas y chi ma israelitas ta, can ketaman wi chi riqˈui ri Cristo nikil wi ri runaˈoj y ri ruchukˈaˈ ri Dios. 	 Oysa Mesih, çağrılmış olanlar için -ister Yahudi ister Grek olsun- Tanrının gücü ve Tanrının bilgeliğidir.


Y rumariˈ hasta kachˈobon chic chi yojapon ta iwuqˈui. Riyin ri Pablo caˈiˈ oxiˈ yan mul xinben chi xojbe, pero ri Satanás xojrukˈet. 	 Evet, yanınıza gelmek istiyorduk. Hele ben Pavlus, bunu birkaç kez istedim. Ama Şeytan bize engel oldu.


Y chupan cˈa ri tiempo riˈ, yecˈo cˈa jojun chique ri profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, xeˈel el pa Jerusalem, y xebe cˈa pan Antioquía. 	 O günlerde Yeruşalimden Antakyaya bazı peygamberler geldi.


Yacˈa ri ángel xubij chique: Ma tixibij ta iwiˈ. Tiwacˈaxaj na peˈ re nwajoˈ nbij chiwe, can riche (rixin) sibilaj quicoten. Y ma xu (xe) ta wi iwuche (iwixin) riyix re quicoten reˈ, xa can quiche (quixin) chukaˈ quinojel winek. 	 Melek onlara, ‹‹Korkmayın!›› dedi. ‹‹Size, bütün halkı çok sevindirecek bir haber müjdeliyorum: Bugün size, Davutun kentinde bir Kurtarıcı doğdu. Bu, Rab olan Mesihtir.


Y ruma chi ri nimalaj sacerdote xa jun relic winek, rumariˈ riyaˈ rajawaxic chi yerucamisaj chicop riche (rixin) chi yerutzuj (yerusuj) chuwech ri Dios, y ma xu (xe) ta wi ruma ri quimac ri winek, xa can ruma chukaˈ ri rumac riyaˈ. 	 Bundan ötürü, halk için olduğu gibi, kendisi için de günah sunusu sunmak zorundadır.


Riyoj ketaman chi ri ley riˈ can utz wi. Pero nicˈatzin chi nucusex pa ruchojmil. 	 Yasayı özüne uygun biçimde kullanan için Yasanın iyi olduğunu biliyoruz.


Y cˈo chic jun ri nwajoˈ nbij chawe. Y chuwech ri Dios nbij wi, Dios ri niyaˈo quicˈaslen quinojel ri yecˈo. Y chukaˈ chuwech ri Jesucristo nbij wi, ri Jesucristo ri ma xuxibij ta riˈ chi xukˈalajsaj ri kas kitzij chuwech ri aj kˈatbel tzij ri xubiniˈaj Poncio Pilato. Y yacˈareˈ ri nwajoˈ nbij chawe: 	 Her şeye yaşam veren Tanrının ve Pontius Pilatus önünde yüce inanca tanıklık etmiş olan Mesih İsanın huzurunda sana buyuruyorum: Rabbimiz İsa Mesihin gelişine dek Tanrı buyruğunu lekesiz ve kusursuz olarak koru.


Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 Baba Tanrıdan ve Rab İsa Mesihten sizlere lütuf ve esenlik olsun.


Ri nwajoˈ nbij chiwe can kitzij wi, ruma nuniman ri Cristo y ma ntzˈuc ta tzij. Ri wánima can nunaˈ wi chi kitzij ri nbij, ruma queriˈ chukaˈ nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu chuwe. 	 Mesihe ait biri olarak gerçeği söylüyorum, yalan söylemiyorum. Vicdanım da söylediklerimi Kutsal Ruh aracılığıyla doğruluyor.


Yacˈa ri Ajaf Jesús xubij chique: Xa riqˈui ta nicukubaˈ jubaˈ icˈuˈx riqˈui ri Dios, astapeˈ jun cukbel cˈuˈx ri xa achiˈel jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza, xa riqˈui riˈ can yixcowin wi nibij chare re jun cheˈ ri sicómoro rubiˈ chi tel el waweˈ y tikˈax chupan ri mar riche (rixin) chi nberuticaˈ riˈ chiriˈ, y re cheˈ reˈ can xtunimaj wi itzij. 	 Rab şöyle dedi: ‹‹Bir hardal tanesi kadar imanınız olsa, şu dut ağacına, ‹Kökünden sökül ve denizin içine dikil› dersiniz, o da sözünüzü dinler.


Yacˈa ri ijaˈtz ri xka pa jun utzilaj ulef, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek, y ri winek riˈ can nikˈax cˈa ri ruchˈabel ri Dios chuwech y ri rucˈaslen niwachin jabel. Can niwachin wi cˈa achiˈel niquiben ri ijaˈtz. Ruma cˈo ijaˈtz ri niquiyaˈ a treinta quiwech, yecˈo ri niquiyaˈ a sesenta quiwech y yecˈo ri can jojun ciento cˈa quiwech niquiyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İyi toprağa ekilen tohum ise, sözü işitip anlayan birine benzer. Böylesi elbette ürün verir, kimi yüz, kimi altmış, kimi de otuz kat.››


Y pa jun uxlanibel kˈij, riyoj xoj‑el cˈa el ri pa tinamit riche (rixin) chi xojbe chuchiˈ jun raken yaˈ, jun lugar ri can niban wi oración. Y xojbetzˈuyeˈ cˈa chiriˈ, y xkachop cˈa rutzijoxic chique ri ixokiˈ ri xquimol quiˈ chiriˈ, ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Şabat Günü kent kapısından çıkıp ırmak kıyısına gittik. Orada bir dua yeri olacağını düşünüyorduk. Oturduk, orada toplanmış kadınlarla konuşmaya başladık.


Ri jun cˈa chique ri ye caˈiˈ discípulos ri xeˈacˈaxan el achique ri xubij ri Juan y xquitzekelbej el ri Jesús, ya cˈa ri Andrés ri rachˈalal ri Simón Pedro. 	 Yahyayı işitip İsanın ardından giden iki kişiden biri Simun Petrusun kardeşi Andreastı.


Can jabel cˈa ruwarukˈij ri mozo riˈ, ruma ntajin chubanic ri samaj tek noˈilitej ruma ri rupatrón. 	 Efendisi eve döndüğünde işinin başında bulacağı o köleye ne mutlu!


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Kitzij ri xabij, y chukaˈ can nbij wi cˈa chiwe chi can xu (xe wi) xtinkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ, can yacˈariˈ tek xquinitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, yin tzˈuyul pa rajquikˈaˈ ri Dios ri nicowin nuben ronojel. Y xquinitzˈet tek yipe pa sutzˈ ri chilaˈ chicaj, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa, ‹‹Söylediğin gibidir›› karşılığını verdi. ‹‹Üstelik size şunu söyleyeyim, bundan sonra İnsanoğlunun, Kudretli Olanın sağında oturduğunu ve göğün bulutları üzerinde geldiğini göreceksiniz.››


Y ri winek ri ye ucˈuayon apo riche (rixin) ri Jesús chuwech ri aj kˈatbel tzij, xquibij chare: Wi ta re achi reˈ man ta banoy etzelal, man ta xokajachaˈ pan akˈaˈ, xechaˈ chare. 	 Ona şu karşılığı verdiler: ‹‹Bu adam kötülük eden biri olmasaydı, Onu sana getirmezdik.››


Ruma ri can cˈo qˈuiy riqˈui, xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa más chare y qˈuiy cˈa ri xticˈojeˈ riqˈui. Yacˈa ri xa jubaˈ oc cˈo riqˈui hasta ri jubaˈ riˈ xa xtelesex chare. 	 Çünkü kimde varsa, ona daha çok verilecek ve o bolluk içinde olacak. Ama kimde yoksa, kendisinde olan da elinden alınacak.


Xa ye chic cˈa ri ye katiˈt kamamaˈ ma xeniman ta chare ri Moisés. Pa ruqˈuexel chi xeniman ta chare, xa xquetzelaj. Ri cánima riyeˈ xa chanin xtzolin chilaˈ pan Egipto. 	 ‹‹Ne var ki, atalarımız onun sözünü dinlemek istemediler. Onu reddettiler, Mısıra dönmeyi özler oldular.


Y ri rox ángel xberutixaˈ cˈa ca ri rucˈuan el chupan ri vaso pa quiwiˈ ri raken tak yaˈ y pa quiwiˈ ri ralaxbel (rutzˈucbel) tak yaˈ. Y ri yaˈ riˈ xpotej chi quicˈ. 	 Üçüncü melek tasını ırmaklara, su pınarlarına boşalttı; bunlar da kana dönüştü.


Y riyin can nyaˈ ca jun cˈacˈacˈ pixaˈ chiwe. Riyin nbij cˈa chiwe chi can tiwajoˈ iwiˈ. Riyin can yixinwajoˈ wi. Can queriˈ cˈa chukaˈ tibanaˈ riyix. Can tiwajoˈ cˈa iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Yacˈareˈ ri nbij ca chiwe wacami. 	 Size yeni bir buyruk veriyorum: Birbirinizi sevin. Sizi sevdiğim gibi siz de birbirinizi sevin.


Y tek ri Jesús xutzˈet chi ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon apo ri achi siquirnek chi can quicukuban wi quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ, xubij chare ri achi siquirnek: Ri amac xecuyutej yan. 	 İsa onların imanını görünce, ‹‹Dostum, günahların bağışlandı›› dedi.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Kitzij re xtinbij chiwe: Tiwacˈaxaj na peˈ. Ri caxlan wey ri xpe chilaˈ chicaj, ma ya ta cˈa ri Moisés ri xyaˈo, ya cˈa ri Nataˈ ri xyaˈo. Ya cˈa chukaˈ Riyaˈ ri niyaˈo chiwe wacami ri kitzij caxlan wey riche (rixin) chilaˈ chicaj. 	 İsa onlara dedi ki, ‹‹Size doğrusunu söyleyeyim, gökten ekmeği size Musa vermedi, gökten size gerçek ekmeği Babam verir.


Queriˈ nben ruma nwajoˈ cˈa chi nicukeˈ ta más icˈuˈx chiˈiwonojel y chi junan ta iwech niwajoˈ iwiˈ. Nwajoˈ chi ri etamabel nicˈojeˈ iwuqˈui can ta qˈuiy, can ta achiˈel jun beyomel, riche (rixin) chi niwetamaj ri xa ma kˈalajsan ta pe ojer ca chrij ri Katataˈ Dios y chrij ri Cristo. 	 Yüreklerinin cesaret bulmasını, sevgide birleşmelerini dilerim. Öyle ki, anlayışın verdiği tam güvenliğin bütün zenginliğine kavuşsunlar ve Tanrının sırrını, yani bilginin ve bilgeliğin bütün hazinelerinin saklı olduğu Mesihi tanısınlar.


Y tek nipe ri cakˈikˈ quereˈ pa sur, ya cˈa retal riˈ iyaˈon chi nuchop rukˈijul ri sakˈij. Y can nuchop wi cˈa ri sakˈij. 	 Rüzgarın güneyden estiğini görünce, ‹Çok sıcak olacak› diyorsunuz, ve öyle oluyor.


Ruma ri chˈabel ri ye rutzˈiban ca ri Moisés, nubij: Tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ. Y wi cˈo jun nibin pokon tak chˈabel chique ri ruteˈ rutataˈ, can majun chic cˈa ri nrajoˈ, xa can ticamisex. Quecˈariˈ ri tzˈibatal ca. 	 Musa, ‹Annene babana saygı göstereceksin› ve, ‹Annesine ya da babasına söven kesinlikle öldürülecektir› diye buyurmuştu.


Xpe ri Jesús xubij cˈa chique: ¿La can majun bey cˈa isiqˈuin ta ri jun tzij tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios? Ri tzij riˈ nubij cˈa: Cˈo cˈa jun abej ri ma xka ta chiquiwech chi xquicusaj ri nicˈaj aj banoy tak jay. Pero re abej reˈ xa can cˈo wi xucusan chare ri xquina riche (rixin) ri jay, riche (rixin) chi ri jay riˈ ma nitzak ta. Ri xbano cˈa reˈ can ya wi ri Ajaf, y reˈ can nikamey ruma majun bey katzˈeton ta chi nibanatej ta quereˈ. 	 İsa onlara şunu sordu: ‹‹Kutsal Yazılarda şu sözleri hiç okumadınız mı? ‹Yapıcıların reddettiği taş, İşte köşenin baş taşı oldu. Rabbin işidir bu, Gözümüzde harika bir iş!›


Ri Ajaf xtuben ta cˈa chiwe chi riyix can ninaˈ ta ri pa tak iwánima chi yixrajoˈ ri Dios, y chi yixcochˈon ta achiˈel xcochˈon ri Cristo. 	 Rab yüreklerinizi Tanrının sevgisine, Mesihin sabrına yöneltsin.


Y ri ángel ri benak wuqˈui, xubij cˈa chuwe: Tatzˈibaj cˈa, chi jabel ruwaquikˈij ri ye siqˈuin (oyon) chupan ri nimakˈij riche (rixin) ri rucˈulanen ri Jesucristo ri can achiˈel Alaj Carneˈl, xchaˈ. Y ri ángel riˈ xubij cˈa chuwe: Re tzij re xinbij chawe, kitzij ruma reˈ can ruchˈabel ri Dios. 	 Sonra melek bana, ‹‹Yaz!›› dedi. ‹‹Ne mutlu Kuzunun düğün şölenine çağrılmış olanlara!›› Ardından ekledi: ‹‹Bunlar gerçek sözlerdir, Tanrının sözleridir.››


Can nicˈatzin chukaˈ chi ri iwánima nojnek riqˈui ri ruchˈabel ri Cristo. Can riqˈui ronojel etamabel titijolaˈ iwiˈ y tipixabalaˈ iwiˈ chiˈiwachibil iwiˈ. Y tibixaj rubiˈ ri Ajaf ruma ri matioxinic ri cˈo pa tak iwánima. Queˈibixaj salmos, queˈibixaj himnos y queˈibixaj nicˈaj chic bix ri yeˈalex pa tak iwánima ruma ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Mesihin sözü bütün zenginliğiyle içinizde yaşasın. Tam bir bilgelikle birbirinize öğretin, öğüt verin, mezmurlar, ilahiler, ruhsal ezgiler söyleyerek yüreklerinizde şükranla Tanrıya nağmeler yükseltin.


Y tek ri kachˈalal xquisiqˈuij ri wuj, sibilaj cˈa xequicot, y xcukeˈ ka quicˈuˈx ruma ri chˈabel ri yecˈo el chupan. 	 İmanlılar, mektuptaki yüreklendirici sözleri okuyunca sevindiler.


Y ri achiˈaˈ ri xecˈutun chare ri Jesús, man cˈa xechˈacon ta chrij chiquiwech ri winek, ruma chi ri Jesús ronojel tzij pa ruchojmil cˈa yerubilaˈ chique. Y ri achiˈaˈ riˈ can xquimey cˈa tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chique. Y rumariˈ ma xechˈo ta chic apo. 	 İsayı, halkın önünde söylediği sözlerle tuzağa düşüremediler. Verdiği yanıta şaşarak susup kaldılar.


Queriˈ ri rutzˈiban ca ri Isaías, xchaˈ ri Jesús. Y can yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) apo ri winek riqˈui, ri quimolon quiˈ chiriˈ, y xubij cˈa chique: Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe y tikˈax chiwech. 	 İsa, halkı yanına çağırıp onlara, ‹‹Dinleyin ve şunu belleyin›› dedi.


Y chukaˈ xquinquijech el pa quikˈaˈ winek ri xa ma ye israelitas ta. Y ri winek riˈ xquetzeˈen chuwij, xquinquichˈey y cˈacˈariˈ xquinquibajij chuwech jun cruz riche (rixin) chi yinquicamisaj. Pero pa rox kˈij xquicˈastej cˈa pe, xchaˈ ri Jesús. 	 Onunla alay etmeleri, kamçılayıp çarmıha germeleri için Onu öteki uluslara teslim edecekler. Ne var ki O, üçüncü gün dirilecek.››


Y wi riyoj nikaben ri nubij ri rupixaˈ ri Dios, can nikˈalajin cˈa chi ketaman chic ruwech Riyaˈ. 	 Buyruklarını yerine getirirsek, Onu tanıdığımızdan emin olabiliriz.


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique ri xcˈulwachitej? Y riyeˈ xquibij: Ri xucˈulwachij ri Jesús aj Nazaret, jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Y chukaˈ can xucˈut chi cˈo ruchukˈaˈ ruma cˈo nimaˈk tak milagros ri xerubanalaˈ y chukaˈ cˈo ruchukˈaˈ ri ruchˈabel. Queriˈ cˈa xkˈalajin chiquiwech ri winek y chukaˈ chuwech ri Dios. 	 İsa onlara, ‹‹Hangi olup bitenleri?›› dedi. Ona, ‹‹Nasıralı İsayla ilgili olayları›› dediler. ‹‹O adam, Tanrının ve bütün halkın önünde gerek söz, gerek eylemde güçlü bir peygamberdi.


Y ronojel ri ma kˈalajsan ta, xtikˈalajin pe. Y ronojel ri tzˈapel ca rij, xtel cˈa pe chuwasakil. 	 Örtülü olup da açığa çıkarılmayacak, gizli olup da bilinmeyecek hiçbir şey yoktur.


Kachˈalal, ri Dios nrajoˈ cˈa chi riyix nichˈajchˈojsaj iwiˈ chare ronojel ri xa ma utz ta, tiyaˈ ca rubanic ri mac, achiˈel ri mac ri niquiben ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 Tanrının isteği şudur: Kutsal olmanız, fuhuştan kaçınmanız,


Y ri Jesús xberucˈamaˈ cˈa pe jun ti acˈal y xuyaˈ chiriˈ pa quinicˈajal. Cˈacˈariˈ xuchˈelej; y Riyaˈ xubij cˈa chique ri rudiscípulos: 	 Küçük bir çocuğu alıp orta yere dikti, sonra onu kucağına alarak onlara şöyle dedi: ‹‹Böyle bir çocuğu benim adım uğruna kabul eden, beni kabul etmiş olur. Beni kabul eden de beni değil, beni göndereni kabul etmiş olur.››


Y can sibilaj cˈa kˈaxon ri cˈo pa ránima Riyaˈ. Rumariˈ can riqˈui cˈa ronojel ránima nuben orar. Y ruma chukaˈ ri kˈaxon riˈ, ri yaˈ ri ntel chrij, xa can achiˈel chic nimaˈk tak tzˈuj quicˈ ri yeka pan ulef. 	 Derin bir acı içinde olan İsa daha hararetle dua etti. Teri, toprağa düşen kan damlalarını andırıyordu.


Y can yacˈariˈ tek ri winek ri yeˈacˈaxan apo riche (rixin) ri Juan, xquicˈutuj chare: ¿Achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. 	 Halk ona, ‹‹Öyleyse biz ne yapalım?›› diye sordu.


Yecˈo ri niquiben chake chi achiˈel xa ma quetaman ta kawech, pero xa jabel etaman kawech. Can yoj rutzekelben ri camic, pero xa cˈa yoj qˈues na. Yoj yaˈon pa tijoj pokonal, pero ma yoj caminek ta. 	 Tanınmıyor gibiyiz, ama iyi tanınıyoruz. Ölümün ağzındayız, ama işte yaşıyoruz. Dövülüyorsak bile öldürülmüş değiliz.


Y xtacuy ta cˈa ronojel ri kamac ri yekaben chawech, achiˈel yekacuy ri winek ri cˈo pokon niquiben chake. 	 Bize karşı suç işleyenleri bağışladığımız gibi, Sen de bizim suçlarımızı bağışla.


Ma chanin ta tayaˈ ri akˈaˈ pa ruwiˈ jun kachˈalal riche (rixin) chi ntoc pa rusamaj ri Dios, wi xa ma awetaman ta achique chi cˈaslen rucˈuan, riche (rixin) chi queriˈ majun nawejkalej, wi cˈo mac rubanon. Riyit xa can tachajij awiˈ jabel. 	 Birinin üzerine ellerini koymakta aceleci davranma, başkalarının günahlarına ortak olma. Kendini temiz tut.


Ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 Rabbimiz İsa Mesih'in lütfu hepinizle birlikte olsun.


Y ri Jesús xbe chic cˈa jun bey chuchiˈ ri choy; y quinojel cˈa ri winek xeˈapon riqˈui, y Riyaˈ xerutijoj cˈa riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. 	 İsa yine çıkıp göl kıyısına gitti. Bütün halk yanına geldi, O da onlara öğretmeye başladı.


Ruma ri chilaˈ chicaj yecˈo cˈa oxiˈ ri yekˈalajsan riche (rixin) ri Jesucristo, y ri ye oxiˈ riˈ ya ri Tataˈixel, ri Jesucristo mismo ri nibix Chˈabel chare y ri Lokˈolaj Espíritu. Y re ye oxiˈ reˈ xa ye jun. 	 Şöyle ki, tanıklık edenler üçtür: Ruh, su ve kan. Bunların üçü de uyum içindedir.


Chiquij cˈa ri ángeles, ri tzˈibatal ca xaxu (xaxe) wi nubij: Ri ruˈángeles ri Dios sibilaj yebiyin chubanic ri rusamaj, ruma nuben chique chi ye achiˈel ri cakˈikˈ y nuben chique ri rusamajelaˈ chi ye achiˈel ri ruxak kˈakˈ. 	 Melekler için, ‹‹Kendi meleklerini rüzgar, Hizmetkârlarını ateş alevi yapar›› diyor.