Y pa rox mul ri Pilato xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa mac rubanon chiwech re jun achi reˈ? Riyin can majun achique ta mac nwil ta chrij, riche (rixin) chi rucˈamon ta chi nicamisex. Xtintek cˈa ruchˈayic, y cˈacˈariˈ ncol el, xchaˈ. 	 Pilatus üçüncü kez, ‹‹Bu adam ne kötülük yaptı ki?›› dedi. ‹‹Ölüm cezasını gerektirecek hiçbir suç bulmadım Onda. Bu nedenle Onu dövdürüp salıvereceğim.››


Y ri Rey xtubij cˈa: Can kitzij wi cˈa ri nbij chiwe chi ronojel ri utzil ri xiben chare jun wachˈalal ri majun oc rukˈij, ntel chi tzij chi can chuwe cˈa riyin xiben wi ri utzil riˈ, xtichaˈ ri Rey. 	 ‹‹Kral da onları şöyle yanıtlayacak: ‹Size doğrusunu söyleyeyim, bu en basit kardeşlerimden biri için yaptığınızı, benim için yapmış oldunuz.›


Y pa rucaˈn kˈij, ruma ri achi achiˈel jun coronel nrajoˈ nretamaj achique xumacuj ri Pablo chiquiwech ri israelitas, rumariˈ riyaˈ xutek quisiqˈuixic (coyoxic) ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye cachibil ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y cˈacˈariˈ tek xberelesaj pe ri Pablo, y xberupabaˈ chiquiwech. 	 Komutan ertesi gün, Yahudiler'in Pavlus'u tam olarak neyle suçladıklarını öğrenmek için onu hapisten getirtti, başkâhinlerle bütün Yüksek Kurul'un toplanması için buyruk verdi ve onu aşağı indirip Kurul'un önüne çıkardı.


Riyix ticˈuaj cˈa ri nuyugo chrij tak iwiˈ, y tiwetamaj cˈa chuwij riyin, chi riyin ncˈuan jun cˈaslen chˈuchˈuj y nchˈutinirisan wiˈ. Can quecˈariˈ tibanaˈ riyix riche (rixin) chi ri iwánima xtril uxlanen. 	 Boyunduruğumu yüklenin, benden öğrenin. Çünkü ben yumuşak huylu, alçakgönüllüyüm. Böylece canlarınız rahata kavuşur.


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique ri winek ri yecˈo chiriˈ: Riyin nwajoˈ cˈa ncˈutuj chiwe: ¿La más cami rucˈamon chi niban utzil pa jun uxlanibel kˈij o xa ya ri etzelal? ¿Ri nicol jun winek chuwech ri camic o ri nicamisex? ¿Achique nichˈob riyix? xchaˈ chique. Pero quinojel majun xquibij ta. 	 Sonra havradakilere, ‹‹Kutsal Yasaya göre Şabat Günü iyilik yapmak mı doğru, kötülük yapmak mı? Can kurtarmak mı doğru, can almak mı?›› diye sordu. Onlardan ses çıkmadı.


Yacˈa tek ye benak chuwech ri gradas ri yecˈo chuwech ri cuartel, ri soldados riˈ cˈo chi xquitzekej ri Pablo chicaj, ruma ri winek sibilaj yacatajnek coyowal. 	 Pavlus merdivenlere geldiğinde kalabalık öylesine azmıştı ki, askerler onu taşımak zorunda kaldılar.


Riyix can irayin cˈa chi niwetamaj, wi riyin can ya ri Cristo ri nibin pe ri chˈabel chuwe ri nbij chiwe. Wacami can xtitzˈet wi cˈa chi ri Cristo can xtucˈut wi riˈ chiwech riyix wuma riyin, chi Riyaˈ can cˈo wi ruchukˈaˈ riche (rixin) chi nuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri ye kajnek pa mac. 	 Mesihin benim aracılığımla konuştuğuna ilişkin kanıt istiyorsunuz. Mesih size karşı güçsüz değildir; Onun gücü sizde etkindir.


Y ri Pablo, can achiˈel cˈa rubanalon pa tak nicˈaj chic tinamit chi nabey na napon ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, can ya chukaˈ riˈ ri xuben chiriˈ pa Tesalónica. Riyaˈ xbe cˈa chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios pa tak uxlanibel kˈij, riche (rixin) chi xquichˈob rij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, y oxiˈ cˈa uxlanibel tak kˈij ri queriˈ xuben. 	 Pavlus, her zamanki gibi Yahudilere giderek art arda üç Şabat Günü onlarla Kutsal Yazılar üzerinde tartıştı.


Y ri achi moy can yacˈariˈ tek xtzuˈun y xtzekeˈ el chrij ri Jesús. Ri achi cˈa chukaˈ riˈ nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. Y quinojel ri winek ri xetzˈeto chi xtzuˈun ri moy, can xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. 	 Adam o anda yeniden görmeye başladı ve Tanrı'yı yücelterek İsa'nın ardından gitti. Bunu gören bütün halk Tanrı'ya övgüler sundu.


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, ri Ajaf Jesús xeruchaˈ cˈa nicˈaj chic achiˈaˈ riche (rixin) chi yesamej riqˈui; y can ye setenta cˈa achiˈaˈ ri xeruchaˈ, riche (rixin) chi xerutek el chi ye cacaˈ. Xerutek ri pa tak tinamit y pa tak nicˈaj chic lugar ri acuchi (achique) cˈo chi xtapon wi Riyaˈ. 	 Bu olaylardan sonra Rab yetmiş kişi daha görevlendirdi. Bunları ikişer ikişer, kendisinin gideceği her kente, her yere kendi önünden gönderdi.


Quecˈariˈ ri xquequibanalaˈ ri winek chiwe, ruma ma quetaman ta ruwech ri Nataˈ y ma quetaman ta chukaˈ nuwech riyin. 	 Bunları, Babayı ve beni tanımadıkları için yapacaklar.


Y ri Pedro y ri Juan xeˈelesex cˈa el ri acuchi (achique) yecˈo wi ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, riche (rixin) chi queriˈ pa quiyonil na ri aj kˈatbel tzij riˈ niquichˈob na ca ri achique ri xtiquiben chique. 	 Kurul üyeleri onlara dışarı çıkmalarını buyurduktan sonra durumu kendi aralarında tartışmaya başladılar.


Ruma wi riyit nanaˈ raybel chi naben jun mac, riˈ xa awuqˈui cˈa riyit nipe wi. Xa ya ri itzel tak raybel ri yecˈo awuqˈui ri yebano queriˈ chawe. 	 Herkes kendi arzularıyla sürüklenip aldanarak ayartılır.


Y chiquicojol ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios pan Antioquía, yecˈo cˈa profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, y yecˈo chukaˈ tijonel ri yetijon quiche (quixin) ri kachˈalal chupan ri ruchˈabel ri Dios, achiˈel ri Bernabé, ri Simón ri nibix chukaˈ Niger chare, ri Lucio ri aj Cirene, ri Manaén ri xqˈuiytisex junan riqˈui ri Herodes ri xkˈato tzij chiriˈ pa Galilea, y ri Saulo. 	 Antakyadaki kilisede peygamberler ve öğretmenler vardı: Barnaba, Niger denilen Şimon, Kireneli Lukius, bölge kralı Hirodesle birlikte büyümüş olan Menahem ve Saul.


Yacˈa riyin ma ncanoj ta nukˈij achiˈel ri niquiben riyeˈ. Riyin xa can xu (xe) wi ri Kajaf Jesucristo ri xcom chuwech cruz ri nyaˈ rukˈij, y ya cˈa chukaˈ Riyaˈ ri banayon chuwe chi achiˈel xa xicom yan chiquiwech ri naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef. Y ronojel ri naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef, riˈ xecom yan chinuwech riyin. 	 Bana gelince, Rabbimiz İsa Mesihin çarmıhından başka bir şeyle asla övünmem. Onun çarmıhı aracılığıyla dünya benim için ölüdür, ben de dünya için.


Ri jun kˈij ri xinbij chawe chi nipe, wacami riˈ, tek quinojel ri winek ri can kitzij chi niquiyaˈ rukˈij ri Katataˈ Dios, can xtiquiyaˈ wi rukˈij chi kitzij pan espíritu, astapeˈ ma niquitzˈet ta, ruma chi can ye ri yebano queriˈ ri yerucanoj ri Tataˈixel. 	 Ama içtenlikle tapınanların Babaya ruhta ve gerçekte tapınacakları saat geliyor. İşte, o saat şimdidir. Baba da kendisine böyle tapınanları arıyor.


Y xeˈapon chic cˈa pa tinamit Jerusalem. Y ri Jesús xoc cˈa pa rachoch ri Dios. Yacˈa tek Riyaˈ cˈo chic chiriˈ, xerokotaj cˈa pe ri yetajin yecˈayin y ri yelokˈonaj chiriˈ. Y ri aj qˈuexoy tak puek, xerutecmayilaˈ ca ri quimesas. Y queriˈ chukaˈ xuben ca chique ri quichˈacat ri yecˈayin palomax. 	 Oradan Yeruşalime geldiler. İsa tapınağın avlusuna girerek oradaki alıcı ve satıcıları dışarı kovdu. Para bozanların masalarını, güvercin satanların sehpalarını devirdi.


Yecˈo cˈa nicˈaj chic, ruma chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios rumariˈ tek qˈuiy xquicˈulwachij, ruma yecˈo ri xetzeˈex y xechˈay, y ma xu (xe) ta wi riˈ, yecˈo chukaˈ xexim riqˈui cadena, y yecˈo xetzˈapix pa tak cárcel. 	 Daha başkaları alaya alınıp kamçılandı, hatta zincire vurulup hapsedildi.


Y ri Juan xukˈalajsaj cˈa chukaˈ y xubij: Riyin can xintzˈet cˈa ri Lokˈolaj Espíritu tek xka pe chilaˈ chicaj achiˈel nika jun palomax, y xka pa ruwiˈ y can xcˈojeˈ riqˈui. 	 Yahya tanıklığını şöyle sürdürdü: ‹‹Ruhun güvercin gibi gökten indiğini, Onun üzerinde durduğunu gördüm.


Yacˈa ri itzel tak chˈabel ri nubij ri winek, can pa ránima cˈa yepe wi, y ya cˈa riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin). 	 Ne var ki ağızdan çıkan, yürekten kaynaklanır. İnsanı kirleten de budur.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, waweˈ cˈo caˈiˈ espada, xechaˈ. Yacˈa ri Jesús xubij chique: Xa riqˈui cˈa riˈ, xchaˈ. 	 ‹‹Ya Rab, işte burada iki kılıç var›› dediler. O da onlara, ‹‹Yeter!›› dedi.


Y rumariˈ riyin can ronojel kˈij ntij cˈa nukˈij chi ma nben ta ri etzelal chuwech ri Dios y chiquiwech chukaˈ ri winek. Y queriˈ ri wánima can utz wi cˈa nunaˈ. 	 Bu nedenle ben gerek Tanrı, gerek insanlar önünde vicdanımı temiz tutmaya her zaman özen gösteriyorum.


Rumariˈ ri Dios xtutek cˈa pe rajawalul ri kˈoloj riche (rixin) chi yekˈolotej ri winek riˈ y tiquinimaj na cˈa ri xa ma kitzij ta, 	 İşte bu nedenle Tanrı yalana kanmaları için onların üzerine yanıltıcı bir güç gönderiyor.


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa achique ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cˈa ri xtichˈacon, ma xtapon ta cˈa chupan ri tijoj pokonal riche (rixin) ri rucaˈn camic. 	 Kulağı olan, Ruhun kiliselere ne dediğini işitsin. Galip gelen, ikinci ölümden hiçbir zarar görmeyecek.› ››


Y ya cˈa kˈij riˈ tek nicˈaj chique ri achiˈaˈ saduceos xeˈapon riqˈui ri Jesús, ruma cˈo nicajoˈ niquicˈutuj chare. Ri achiˈaˈ riˈ ma niquinimaj ta chi ri caminakiˈ xquecˈastej chic pe. 	 Ölümden sonra diriliş olmadığını söyleyen Sadukiler, aynı gün İsaya gelip şunu sordular: ‹‹Öğretmenimiz, Musa şöyle buyurmuştur: ‹Eğer bir adam çocuk sahibi olmadan ölürse, kardeşi onun karısını alsın, soyunu sürdürsün.›


Ri Jesús xuchop chic cˈa tzij quiqˈui ri winek, y xerucusaj nicˈaj chic cˈambel tak tzij. Riyaˈ xuchop cˈa rubixic: 	 İsa söz alıp onlara yine benzetmelerle şöyle seslendi: ‹‹Göklerin Egemenliği, oğlu için düğün şöleni hazırlayan bir krala benzer.


Pero riyeˈ xa ma xecowin ta xeˈoc apo cˈa riqˈui ri Jesús, cuma ri winek ri quimolon apo quiˈ sibilaj ye qˈuiy. Ma xecowin ta cˈa xekˈax chiquicojol ri winek riˈ, rumariˈ xa ya chic ruwiˈ ri jay ri xquelesaj el jubaˈ. Y chiriˈ cˈa xquikasaj wi ka ri yawaˈ, rachibilan ri ruwarabel. 	 Kalabalıktan Ona yaklaşamadıkları için, bulunduğu yerin üzerindeki damı delip açarak felçliyi üstünde yattığı şilteyle birlikte aşağı indirdiler.


Yacˈa ri jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka pa jun utzilaj ulef, y xeˈel pe y xeqˈuiy jabel. Y cˈo cˈa ijaˈtz xquiyalaˈ a treinta quiwech, cˈo xquiyalaˈ a sesenta y cˈo ri xquiyalaˈ jojun ciento quiwech. 	 Kimi ise iyi toprağa düştü, büyüyüp çoğaldı, ürün verdi. Bazısı otuz, bazısı altmış, bazısı da yüz kat ürün verdi.››


Ruma tek cˈa qˈues na ri winek ri banayon ri wuj, majun rejkalen ri wuj, pero tek caminek chic el, cˈacˈariˈ cˈo rejkalen ri wuj riˈ. 	 Çünkü vasiyet ancak ölümden sonra geçerli olur. Vasiyet eden yaşadıkça, vasiyetin hiçbir etkinliği yoktur.


Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta rucˈamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben, xa yacˈa ri ma rucˈamon ta chi nibe ri wánima chrij ronojel ruma ma nwajoˈ ta chi yichˈacatej pa rukˈaˈ. 	 ‹‹Bana her şey serbest›› diyorsunuz, ama her şey yararlı değildir. ‹‹Bana her şey serbest›› diyorsunuz, ama hiçbir şeyin tutsağı olmayacağım.


¿Achique cˈa ri xbeˈitzˈetaˈ riyix chiriˈ? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi ri jabel tak tziek ye rucusan? Ma que ta riˈ. Ruma ri achiˈaˈ ri ye quicusalon jabel tak tziek y cˈo ronojel quiqˈui, riyeˈ can pa tak cachoch reyes yecˈojeˈ wi. 	 Söyleyin, ne görmeye gittiniz? Pahalı giysiler giymiş bir adam mı? Oysa şahane giysiler giyip bolluk içinde yaşayanlar kral saraylarında bulunur.


Y ri Jesús can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj el ronojel ri xbanatej, xbe, ye rachibilan el ri rudiscípulos. Xeˈoc el pa jun jucuˈ y xekˈax cˈa jucˈan chic ruchiˈ choy, xebe cˈa pa jun desierto. Yacˈa tek ri winek xquicˈaxaj el, chicaken cˈa xeˈel el ri pa tak tinamit riche (rixin) chi xeˈapon cˈa acuchi (achique) xbe wi ri Jesús. 	 İsa bunu duyunca, tek başına tenha bir yere çekilmek üzere bir tekneyle oradan ayrıldı. Bunu öğrenen halk, kentlerden çıkıp Onu yaya olarak izledi.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj chare ri María Magdalena: ¿Nána, achique cˈa ri nacanoj y achique chukaˈ ruma tek sibilaj yatokˈ? xchaˈ chare. Y ri María Magdalena xuchˈob cˈa chi ri nichˈo apo riqˈui, ya ri nisamajin ri ulef riˈ, ri ticon ruwech riqˈui cotzˈiˈj y cheˈ; rumariˈ tek riyaˈ xubij cˈa chare: Wi yit cˈa riyit ri xatucˈuan el ri ruchˈacul ri Wajaf Jesús, tabij cˈa chuwe acuchi (achique) xayaˈ wi, y riyin xtincanoj cˈa acuchi (achique) xtinyaˈ wi, xchaˈ chare. 	 İsa, ‹‹Kadın, niçin ağlıyorsun?›› dedi. ‹‹Kimi arıyorsun?›› Meryem Onu bahçıvan sanarak, ‹‹Efendim›› dedi, ‹‹Eğer Onu sen götürdünse, nereye koyduğunu söyle de gidip Onu alayım.››


Y tek yetajin chuquiric ri ti alaj bur, xetzˈet pe cuma jun caˈiˈ ri yecˈo chiriˈ y xquibij chique ri ye caˈiˈ discípulos: ¿Achique yixtajin chubanic chiriˈ? ¿Achique ruma yixtajin chuquiric ri ti alaj bur? xechaˈ pe chique. 	 Orada duranlardan bazıları, ‹‹Sıpayı ne diye çözüyorsunuz?›› dediler.


Y yacˈariˈ tek riyeˈ chukaˈ xtiquibij: Ajaf, riyoj majun bey xatkatzˈet ta chi natij ta wayjal, nichakiˈj ta achiˈ, chukaˈ majun bey xatkatzˈet ta pa katinamit chi nicˈatzin aposada, o chi man ta jun atziak, yit yawaˈ ta, yitcˈo ta pa cárcel. Riyoj majun bey xatkatzˈet ta chi que ta riˈ acˈulwachin, rumariˈ can majun wi cˈa utzil xkaben chawe, xquechaˈ. 	 ‹‹O vakit onlar da şöyle karşılık verecekler: ‹Ya Rab, seni ne zaman aç, susuz, yabancı, çıplak, hasta ya da zindanda gördük de yardım etmedik?›


Xpe ri rucaˈn achi, ri rachˈalal ca ri achi ri caminek chic el, xcˈuleˈ cˈa riqˈui ri malcaˈn ixok. Pero chukaˈ ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. 	 İkincisi de, üçüncüsü de kadını aldı; böylece kardeşlerin yedisi de çocuk bırakmadan öldü.


Y chukaˈ ri Anás ri nimalaj sacerdote, ri Caifás, ri Juan, ri Alejandro, y quinojel cˈa ri ye quiy quimam ca ri ye nimalaj tak sacerdotes, xquimol chukaˈ apo quiˈ quiqˈui. 	 Başkâhin Hananın yanısıra, Kayafa, Yuhanna, İskender ve başkâhin soyundan gelen herkes oradaydı.


Y wi ri Demetrio y ri ye rachibil cˈo chˈaˈoj nicajoˈ niquiyec chrij jun winek, can yecˈo cˈa aj kˈatbel tzij, pa tak kˈatbel tzij, ri acuchi (achique) rucˈamon chi niquichojmirisaj wi quiˈ. 	 Dimitrios ve sanatçı arkadaşlarının herhangi birinden şikâyeti varsa, mahkemeler açık, yargıçlar da var. Karşılıklı suçlamalarını orada yapsınlar.


Yecˈa riyeˈ riˈ ri yekapixabaj pa rubiˈ ri Ajaf Jesucristo y nikabij cˈa chique chi xa can quesamej cˈa. Pero ma tiquichˈujirisaj ta quiˈ. Xa ekal tiquicanoj ri nicˈatzin chique. Pero can cˈo chi yesamej riche (rixin) chi niquichˈec quiway. 	 Böylelerine Rab İsa Mesih adına yalvarıyor, şunu buyuruyoruz: Sakin bir şekilde çalışıp kendi kazançlarından yesinler.


Ruma rajawaxic chi ya ri Cristo ri aj kˈatbel tzij hasta que xtichˈacon chiquij quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin), y xtuben chique chi xqueka pa rukˈaˈ pa raken. 	 Çünkü Tanrı bütün düşmanlarını ayakları altına serinceye dek Onun egemenlik sürmesi gerekir.


Yecˈa ri rudiscípulos ri yecˈo apo ri pa mesa riqˈui ma xkˈax ta chiquiwech achique ruma tek xubij el queriˈ chare ri Judas. 	 Sofrada oturanların hiçbiri, İsanın ona bu sözleri neden söylediğini anlamadı.


Y xcˈojeˈ na cˈa el jubaˈ ri chiriˈ pan Antioquía. Cˈacˈariˈ xtzolin chic jun bey chucukubaxic quicˈuˈx ri kachˈalal ri yecˈo pa tak tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galacia y ri yecˈo chukaˈ pa rucuenta ri Frigia. 	 Bir süre orada kaldıktan sonra yola çıktı; Galatya bölgesini ve Frikyayı dolaşarak bütün öğrencileri ruhça pekiştirdi.


Wachˈalal, man cˈa quixchˈobonaj ta achiˈel yechˈobonaj ri acˈalaˈ, xa quixchˈobon achiˈel yechˈobon ri ye rijitaˈk chic. Pero ri rucˈamon chi niben, tibanaˈ achiˈel niquiben ri tak neˈy, ruma ri tak neˈy ma quetaman ta yemacun. 	 Kardeşler, çocuk gibi düşünmeyin. Kötülük konusunda çocuklar gibi, ama düşünmekte yetişkinler gibi olun.


Pero riyin can nbanon wi orar pan awiˈ riyit, riche (rixin) chi queriˈ can nacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Can xcatapon wi pa rukˈaˈ ri Satanás. Pero tek xtitzolin pe acˈuˈx wuqˈui, tabanaˈ chique ri nicˈaj chic awachˈalal chi can niquicukubaˈ quicˈuˈx wuqˈui, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama ben, imanını yitirmeyesin diye senin için dua ettim. Geri döndüğün zaman kardeşlerini güçlendir.››


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chare ri xbano queriˈ: Tayacaˈ la awespada pa rucˈojlibel. Ruma achique yecamisan chi espada, can chi espada cˈa chukaˈ yecamisex wi. 	 O zaman İsa ona, ‹‹Kılıcını yerine koy!›› dedi. ‹‹Kılıç çekenlerin hepsi kılıçla ölecek.


Y can ya cˈa riqˈui ri Juan xbanatej wi ri rutzˈiban ca ri profeta Isaías, jun chique ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Quecˈareˈ ri rutzˈiban ca: Cˈo cˈa jun achi ri xticˈojeˈ pa desierto. Y riyaˈ xturek cˈa ruchiˈ riche (rixin) chi xtubij chique ri winek ri xqueˈapon riqˈui: Tichojmirisaj apo rubey ri Ajaf y can choj tibanaˈ chare. 	 Nitekim Peygamber Yeşayanın sözlerini içeren kitapta şöyle yazılmıştır: ‹‹Çölde haykıran, ‹Rabbin yolunu hazırlayın, Geçeceği patikaları düzleyin› diye sesleniyor.


Ri Herodes jun chique ri ye cajiˈ aj kˈatbel tak tzij chupan ri tiempo riˈ, xracˈaxaj cˈa chi ri Jesús sibilaj rutzijol cˈo chiquicojol ri winek. 	 O günlerde İsayla ilgili haberleri duyan bölge kralı Hirodes, adamlarına, ‹‹Bu, Vaftizci Yahyadır›› dedi. ‹‹Ölümden dirildi. Olağanüstü güçlerin onda etkin olmasının nedeni budur.››


Rumariˈ, pa ruqˈuexel chi riyix can cˈa nibij na más chˈabel chare riche (rixin) chi nipixabaj, xa ticuyuˈ rumac y ticukubaˈ rucˈuˈx. Riyix iwetaman chi wacami yariˈ ri más utz chi niben riqˈui riche (rixin) chi queriˈ ri jun riˈ ma nicom ta ruma bis. 	 Aşırı kedere boğulmasın diye o kişiyi daha fazla cezalandırmayıp bağışlamalı ve teselli etmelisiniz.


Y xaxu (xaxe wi) cˈa ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri xerucˈuaj el. Yacˈariˈ tek Riyaˈ can xunaˈ yan kˈaxon ruma ri xtiberucˈulwachij. Can jun nimalaj bis cˈa ri xpe pa ránima. 	 Petrusu, Yakupu ve Yuhannayı yanına aldı. Hüzünlenmeye ve ağır bir sıkıntı duymaya başlamıştı.


Y sibilaj qˈuiy ri tijoj pokonal ri xinkˈaxaj ruma ri yabil. Pero ma riqˈui ta chi yin yawaˈ, riyix ma itzel ta xinitzˈet, ni ma xiniwetzelaj ta. Xa can jabel nucˈulic xiben. Achiˈel xa ta jun ángel riche (rixin) ri Dios, o achiˈel xa ta can yin cˈa riyin ri Cristo Jesús ri xiben chuwe tek xinicˈul. 	 Bedensel durumum sizin için çetin bir deneme olduğu halde beni ne hor gördünüz ne de reddettiniz. Tanrının bir meleğini, hatta Mesih İsayı kabul eder gibi kabul ettiniz beni.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique: Chuwech re ruwachˈulef, ri achi nicˈojeˈ rixjayil y ri ixok nicˈojeˈ rachijil ruma cˈa cˈo na cˈulanen nibanatej. 	 İsa onlara şöyle dedi: ‹‹Bu çağın insanları evlenip evlendirilirler.


Y ruma cˈo ri kitzij ri pa tak kánima, rumariˈ nikajoˈ kiˈ. Y ri kitzij xticˈojeˈ cˈa kiqˈui riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Çünkü gerçek içimizde yaşıyor ve sonsuza dek bizimle olacak.


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, xa utz chi tanmej el. Y ma tika ta pe riche (rixin) chi ntoc pa rachoch riche (rixin) chi nberucˈamaˈ pe ri rucosas ri cˈo pa jay. Y wi cˈo cˈa chukaˈ jun ri nisamej pa juyuˈ chupan ri kˈij riˈ, ma titzolin ta chic pa rachoch. 	 O gün damda olan, evdeki eşyalarını almak için aşağı inmesin. Tarlada olan da geri dönmesin.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 Ve işte, sonuncu olan bazıları birinci, birinci olan bazıları da sonuncu olacak.››


Y quinojel cˈa ri winek ri yeˈacˈaxan quiche (quixin), can xquimey ri utzilaj tak chˈabel ri niquitzijoj ri aj yukˈaˈ. 	 Bunu duyanların hepsi, çobanların söylediklerine şaşıp kaldılar.


Y ri kachˈalal Zenas ri nikˈaxan rubixic ri nubij ri ley y ri kachˈalal Apolos, can tatijaˈ akˈij chi nayaˈ el ronojel ri nicˈatzin chique riche (rixin) ri quibey, riche (rixin) chi queriˈ cˈo ronojel ri nicˈatzin chique. 	 Hukukçu Zenasla Apollosu yolcu ederken bir eksikleri olmamasına dikkat et.


Y chupan cˈa chukaˈ ri kˈij riˈ, yecˈo achiˈaˈ fariseos ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, y xquibij chare: Ri Herodes, ri aj kˈatbel tzij, nrajoˈ yarucamisaj. Catel cˈa el waweˈ chanin, xechaˈ chare. 	 Tam o sırada bazı Ferisiler gelip İsaya, ‹‹Buradan ayrılıp başka yere git. Hirodes seni öldürmek istiyor›› dediler.


Yacˈa ri Jesús can jabel retaman ri niquichˈob ka. Rumariˈ Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma tek riyix nichˈob queriˈ pa tak iwánima? 	 Akıllarından geçenleri bilen İsa onlara şöyle seslendi: ‹‹Aklınızdan neden böyle şeyler geçiriyorsunuz?


Yacˈariˈ tek ri Jesús xbe ka pa tinamit Capernaum, jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea. Y Riyaˈ nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios pa tak uxlanibel kˈij. 	 Sonra İsa Celilenin Kefarnahum Kentine gitti. Şabat Günü halka öğretiyordu.


Y yacˈariˈ tek yecˈo achiˈaˈ fariseos y yecˈo chukaˈ achiˈaˈ saduceos xeˈapon riqˈui ri Jesús. Ri achiˈaˈ riˈ xeˈapon cˈa riqˈui ri Jesús ruma nicajoˈ niquitojtobej y xquibij cˈa chare chi tubanaˈ chi cˈo jun retal nibanatej chuwech ri caj. 	 Ferisilerle Sadukiler İsanın yanına geldiler. Onu denemek amacıyla kendilerine gökten bir belirti göstermesini istediler.


Can ya cˈa ri xiwetamaj, ri xicˈul, ri xiwacˈaxaj y ri xitzˈet wuqˈui, ya cˈa riˈ ri tibanaˈ. Y ri Dios ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx, can xticˈojeˈ wi iwuqˈui. 	 Benden öğrendiğiniz, kabul ettiğiniz, işittiğiniz, bende gördüğünüz ne varsa, onu yapın. O zaman esenlik veren Tanrı sizinle olacaktır.


Y ri kech aj Israel can quetaman cˈa pe achique rubanic ri nucˈaslen tek cˈa yin cˈajol na, queriˈ ri pa nutinamit y queriˈ chukaˈ ri pa Jerusalem. 	 ‹‹Bütün Yahudiler, gerek başlangıçta kendi memleketimde, gerek Yeruşalimde, gençliğimden beri nasıl yaşadığımı bilirler.


Y xutzˈet cˈa chi cˈo jun aj Egipto ri sibilaj pokon nuben chare jun rech aj Israel. Y riche (rixin) chi nutoˈ ri rech aj Israel y riche (rixin) chi nuyaˈ ruqˈuexel chare ri achi ri nibano ri pokon, xucamisaj. 	 Onlardan birine haksızlık edildiğini gören Musa, onu savundu. Haksızlığı yapan Mısırlıyı öldürerek ezilenin öcünü aldı.


Riyeˈ jubaˈ ma xecom chinucolic riyin, y riyin sibilaj nmatioxij chique. Y queriˈ chukaˈ quinojel ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, can yematioxin chukaˈ chique. 	 Onlar benim uğruma yaşamlarını tehlikeye attılar. Yalnız ben değil, öteki ulusların bütün kiliseleri de onlara minnettardır.


Y majun utzilaj cheˈ ri nuyaˈ ta itzel tak ruwech. Majun chukaˈ itzel cheˈ ri nuyaˈ ta utzilaj tak ruwech. 	 ‹‹İyi ağaç kötü meyve, kötü ağaç da iyi meyve vermez.


Ruma tek xpe ri Juan ri Bautista, riyaˈ ma nutij ta caxlan wey, ma nukum ta chukaˈ ruyaˈal uva. Yacˈa riyix xibij chi riyaˈ xa cˈo itzel espíritu riqˈui. 	 Vaftizci Yahya geldiği zaman oruç tutup şaraptan kaçındı, ona ‹cinli› diyorsunuz.


Y tek riyin xicˈojeˈ chilaˈ iwuqˈui, y tek cˈo rajawaxic chuwe, majun chiwe riyix ri cˈo ta xincˈutuj chare, ruma ma xinwajoˈ ta xinyaˈ jun ejkaˈn chiwij. Ri xcˈatzin chuwe chiriˈ pan itinamit, xa ye ri kachˈalal aj Macedonia ri xeˈapon wuqˈui chilaˈ ri xetoˈo ca wuche (wixin), riche (rixin) chi xikˈax chupan ri kˈij riˈ. Can xintij cˈa nukˈij riche (rixin) chi majun ejkaˈn xinyaˈ ta chiwij. Y cˈa que na riˈ ri nchˈob nben re chinuwech apo chi majun xtincˈutuj ta chiwe. 	 Aranızdayken ihtiyacım olduğu halde hiçbirinize yük olmadım. Çünkü Makedonyadan gelen kardeşler eksiklerimi tamamladılar. Size yük olmamaya hep özen gösterdim, bundan böyle de özen göstereceğim.


Y ri Pedro xubij cˈa chare ri Jesús: Tabij jubaˈ chake chrij ri nitzˈilobisan riche (rixin) jun winek, ruma can ma xkˈax ta chkawech, xchaˈ ri Pedro. 	 Petrus, ‹‹Bu benzetmeyi bize açıkla›› dedi.


Ruma tek xtipe chic jun bey ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol, can xtikˈalajin wi cˈa jabel achiˈel nuben ri coyopaˈ tek ntel pe ri pa relebel kˈij y nbekˈalajin cˈa pa rukajbel kˈij, can quinojel cˈa yetzˈeto. Y quecˈariˈ xtibanatej. 	 Çünkü İnsanoğlunun gelişi, doğuda çakıp batıya kadar her taraftan görülen şimşek gibi olacaktır.


Y tek ri Jesús benak cˈa chuchiˈ ri choy Galilea, xerutzˈet cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ; Simón rubiˈ ri jun y Andrés rubiˈ ri jun chic. Ri caˈiˈ cˈa achiˈaˈ riˈ ye chapoy tak car, rumariˈ tek yetajin niquiqˈuek ka ri quiyaˈl chapabel car chupan ri choy. 	 İsa, Celile Gölünün kıyısından geçerken, göle ağ atmakta olan Simun ile kardeşi Andreası gördü. Bu adamlar balıkçıydı.


Yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare: Riyin majun kˈanapuek ni sakapuek ri cˈo ta wuqˈui riche (rixin) chi nyaˈ ta chawe. Yacˈa ri cˈo wuqˈui, yariˈ xtinyaˈ chawe, xchaˈ. Y can yacˈariˈ tek xubij chare: Pa rubiˈ ri Jesucristo ri aj Nazaret cayacatej, y cabiyin el, xchaˈ chare. 	 Petrus, ‹‹Bende altın ve gümüş yok, ama bende olanı sana veriyorum›› dedi. ‹‹Nasıralı İsa Mesihin adıyla, yürü!››


Y tek riyin nbij chiwe chi man ta jun nisocotej ránima, ma yix ta riyix ri yixinataj, ma que ta riˈ. Xa ruma ri jun chic, chi riqˈui jubaˈ nisocotej ri ránima. Pero riqˈui jubaˈ yecˈo chiwe riyix ri niquichˈob ka pa tak cánima: ¿Achique ruma nubij jun chuwe chi ma utz ta ntij tiˈij, xa ruma chi chuwech riyaˈ ma utz ta nitij ri tiˈij ri tzujun (sujun) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek? 	 Senin değil, öbür adamın vicdan huzuru için demek istiyorum. Benim özgürlüğümü neden başkasının vicdanı yargılasın?


Ruma chi quinojel ri winek queriˈ niquiben. Yacˈa riyix cˈo jun Itataˈ ri can retaman chi ronojel riˈ nicˈatzin chiwe. 	 Dünya ulusları hep bu şeylerin peşinden giderler. Oysa Babanız, bunlara gereksinmeniz olduğunu bilir.


Chiquicojol cˈa ri winek, benak jun ixok ri cˈo jun ruyabil riche (rixin) icˈ chare. Ri ixok riˈ cˈo chic cˈa cablajuj junaˈ ri ma tanel ta ri ruquiqˈuel. Xuqˈuis yan cˈa ronojel rurajil, ruma benak chic quiqˈui qˈuiy ajkˈomanel, y majun chique ri ajkˈomanel cowinek ta rakˈoman ri ruyabil. 	 On iki yıldır kanaması olan bir kadın da oradaydı. Varını yoğunu hekimlere harcamıştı; ama hiçbiri onu iyileştirememişti.


Man cˈa tichˈob ta chi ruma xipe riyin chuwech re ruwachˈulef, ruma ta riˈ can ta cˈo uxlanibel cˈuˈx quiqˈui quinojel. Ma que ta riˈ. Xa wuma riyin xqueyojtej ri winek chiquiwech y xtiquiben chˈaˈoj. 	 ‹‹Yeryüzüne barış getirmeye geldiğimi sanmayın! Barış değil, kılıç getirmeye geldim.


Y ri aj kˈatbel tak tzij xeˈapon cˈa quiqˈui ri Pablo y ri Silas ri chiriˈ pa cárcel, y xquicˈutuj cˈa cuybel quimac chiquiwech. Cˈacˈariˈ xequelesaj pe ri pa cárcel y chukaˈ xquibij chique chi man chic cˈa quecˈojeˈ ta ka chiriˈ pa tinamit. 	 Gelip özür dilediler. Sonra onları dışarı çıkararak kentten ayrılmalarını rica ettiler.


Y chukaˈ ri ixok ri Rahab rubiˈ ri xcˈojeˈ ojer ca, astapeˈ ma utz ta rucˈaslen xucˈuaj, pero xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac ruma ri xuben. Ruma riyaˈ xerewaj ri caˈiˈ achiˈaˈ israelitas ri ye takon el ruma ri Josué, y xerutek el pa jun chic bey riche (rixin) chi majun xquicˈulwachij. 	 Aynı biçimde, ulakları konuk edip değişik bir yoldan geri gönderen fahişe Rahav da bu eylemiyle aklanmadı mı?


Ri chiriˈ, tek xetamex cˈa ruwech ri Jesús cuma ri achiˈaˈ, riyeˈ xquelesaj cˈa rutzijol chanin pa ronojel lugar ri yecˈo pe chunakajal ri quitinamit, y ri winek xequicˈamalaˈ cˈa pe ri yawaˈiˈ. 	 Yöre halkı İsayı tanıyınca çevreye haber saldı. Bütün hastaları Ona getirdiler.


Y tek ri Jesús xchˈo quiqˈui ri caˈiˈ aj chapoy tak car riˈ, xubij chique: Quinitzekelbej y xtincˈut chiwech achique rubanic yeˈichˈec pe winek riche (rixin) chi yinquitzekelbej. 	 Onlara, ‹‹Ardımdan gelin›› dedi, ‹‹Sizleri insan tutan balıkçılar yapacağım.››


Y yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Jesús niquibilaˈ ka chiquiwech chi achique cami ri xtijacho el riche (rixin) ri Jesús. 	 Elçiler, aralarında bunu kimin yapabileceğini tartışmaya başladılar.


Y tek yecˈo chic cˈa chiriˈ, xquitzuj (xquisuj) chare ri Jesús ruyaˈal uva xolon riqˈui ruyaˈal jun ti cheˈ ri mirra rubiˈ. Yacˈa ri Jesús ma xrajoˈ ta xukum. 	 Ona mürle karışık şarap vermek istediler, ama içmedi.


Y chukaˈ tek xixban cˈa bautizar, yacˈariˈ tek can achiˈel xixmuk junan riqˈui ri Cristo, y yariˈ chukaˈ can achiˈel cˈa xixcˈastej el junan riqˈui. Queriˈ xiben ruma chi can xicukubaˈ wi cˈa icˈuˈx riqˈui ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios, uchukˈaˈ ri xcˈason riche (rixin) ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ. Rumariˈ xiwil cˈa ri icˈaslen riqˈui. 	 Vaftizde Onunla birlikte gömüldünüz, Onu ölümden dirilten Tanrının gücüne iman ederek Onunla birlikte dirildiniz.


Tek ri Jesús, ri Jacobo y ri Juan xeˈel cˈa pe ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riyeˈ xebe cˈa chcachoch ri Simón y ri Andrés. 	 İsa havradan çıkar çıkmaz, Yakup ve Yuhanna ile birlikte Simun ve Andreasın evine gitti.


Pero wi nitij pokon ruma iniman ri Cristo, man cˈa quixqˈuix ta. Xa tiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios ruma can yix riche (rixin) wi chic ri Cristo. 	 Ama Mesih inanlısı olduğu için acı çeken, bundan utanç duymasın. Taşıdığı bu adla Tanrıyı yüceltsin.


Y chiriˈ cˈo cˈa apo jun yabel yaˈ nojnek riqˈui chˈomilaj ruyaˈal uva. Y ri soldados chupan riˈ xquimubaˈ wi el jun esponja, y xquiyaˈ el chutzaˈn jun ti cheˈ ri hisopo rubiˈ, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ chare riche (rixin) chi nutzˈub (nutzˈubaj). 	 Orada ekşi şarap dolu bir kap vardı. Şaraba batırılmış bir süngeri mercanköşk dalına takarak Onun ağzına uzattılar.


Y ri Jesús ma xuyaˈ ta kˈij chi yecˈo ta chic nicˈaj ri xetzekeˈ ta el chrij, xaxu (xaxe) wi cˈa ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri rachˈalal ri Jacobo, ri xerucˈuaj el. 	 İsa, Petrus, Yakup ve Yakupun kardeşi Yuhannadan başka hiç kimsenin kendisiyle birlikte gitmesine izin vermedi.


Y riyin nbij chi riyit jabel awetaman ri rupixaˈ ri Dios: chi riyit achi ri cˈo awixjayil man cˈa tacanoj ta jun chic ixok, ma cacamisan ta; ma catelekˈ ta; ma tatzˈuc ta tzij chrij jun chic winek; tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 Onun buyruklarını biliyorsun: ‹Zina etmeyeceksin, adam öldürmeyeceksin, çalmayacaksın, yalan yere tanıklık etmeyeceksin, annene babana saygı göstereceksin.› ››


Wacami cˈo cˈa ri nwajoˈ nchilabej chique ri ye cˈulan. Y ri nchilabej chique ma yin ta riyin yibin. Can ya ri Ajaf biyon: Chi ri ixokiˈ ma tiquijech ta quiˈ quiqˈui ri cachijlal. 	 Evlilereyse şunu buyuruyorum, daha doğrusu Rab buyuruyor: Kadın kocasından ayrılmasın.


Y chupan cˈa ri uxlanibel kˈij ri jun chic semana, xa jubaˈ ma quinojel ri winek ri yecˈo chiriˈ pa tinamit ri xquimol quiˈ riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. 	 Ertesi Şabat Günü kent halkının hemen hemen tümü Rabbin sözünü dinlemek için toplanmıştı.


Ruma ri caxlan wey ri nuyaˈ ri Dios, can ya cˈa ri Cˈajolaxel ri petenak chilaˈ chicaj. Y yariˈ ri niyaˈo cˈaslen chique ri winek chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ chique. 	 Çünkü Tanrının ekmeği, gökten inen ve dünyaya yaşam verendir.››


Más utz quitzolin na riqˈui ri nataˈ, y xtinbij cˈa chare: Táta, ximacun chuwech ri Dios, y can ximacun chukaˈ chawech riyit. 	 Kalkıp babamın yanına döneceğim, ona, Baba diyeceğim, Tanrıya ve sana karşı günah işledim.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xquecˈastej cˈa pe ri winek aj Nínive y xtiquibij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma ri winek ri xecˈojeˈ pa tinamit Nínive ri ojer ca, can xu (xe) wi cˈa xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri xutzijoj ri Jonás chique, can yacˈariˈ tek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri Jonás, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 Ninova halkı, yargı günü bu kuşakla birlikte kalkıp bu kuşağı yargılayacak. Çünkü Ninovalılar, Yunusun çağrısı üzerine tövbe ettiler. Bakın, Yunustan daha üstün olan buradadır.


Ticˈutuj cˈa chare ri Dios chi can yicowin nkˈalajsaj ri ruchˈabel, can achiˈel ri rucˈamon chi nbij. 	 Bu sırrı gerektiği gibi açıklıkla bildirebilmem için dua edin.


Ye qˈuiy cˈa chique ri yawaˈiˈ riˈ xa ma relic ta yabil ntoc chique. Xa itzel tak espíritu yecˈo quiqˈui. Pero ri Jesús xerelesaj chukaˈ el. Y ri itzel tak espíritu, tek yeˈel cˈa el quiqˈui ri yawaˈiˈ riˈ, can riqˈui cˈa quichukˈaˈ yechˈo y niquibij: Yit cˈa riyit ri Rucˈajol ri Dios, yechaˈ. Y ri Jesús xerukˈil riqˈui ri ruchˈabel y ma xuyaˈ ta kˈij chique riche (rixin) chi xechˈo chic. Ruma ri itzel tak espíritu riˈ can quetaman chi ri Jesús, yariˈ ri Cristo. 	 Birçoğunun içinden cinler de, ‹‹Sen Tanrının Oğlusun!›› diye bağırarak çıkıyordu. Ne var ki, İsa onları azarladı, konuşmalarına izin vermedi. Çünkü kendisinin Mesih olduğunu biliyorlardı.


Ri Juan xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Majun jun winek nicowin nuben jun samaj queriˈ, wi xa ma ya ta ri Dios yayon pe chare chi nuben queriˈ. 	 Yahya şöyle yanıt verdi: ‹‹İnsan, kendisine gökten verilmedikçe hiçbir şey alamaz.


Y ri winek cˈa ri xetzˈeto riche (rixin) ri Jesús tek xusiqˈuij (xroyoj) ri Lázaro ri caminek chic el riche (rixin) chi xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, can niquitzijolaˈ cˈa chique ri nicˈaj chic winek. 	 Lazarı mezardan çağırıp ölümden dirilttiği sırada İsayla birlikte bulunan kalabalık buna tanıklık etti.


Yacˈa ri winek y ri principaliˈ, astapeˈ majun rumac ri Jesús xquil riche (rixin) chi nicamisex, riyeˈ xquicˈutuj chare ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ, chi ticamisex. 	 Onda ölüm cezasını gerektiren herhangi bir suç bulamadıkları halde, Pilatustan Onun idamını istediler.


Y ri Uzías xralcˈualaj ri Jotam; ri Jotam xralcˈualaj ri Acaz; y ri Acaz xralcˈualaj ri Ezequías. 	 Uzziya Yotamın babasıydı, Yotam Ahazın babasıydı, Ahaz Hizkiyanın babasıydı,


Riyoj can qˈuiy mul nikatzˈet cˈa ruwech ri kacamic ruma nikatzijoj ri ruchˈabel ri Dios. Yacˈa chiwe riyix xa nucˈom pe ri utzilaj cˈaslen. 	 Böylece ölüm bizde, yaşamsa sizde etkin olmaktadır.


¿Achique cami ruma tek ma nwajoˈ ta chi yinitzuk? ¿La ruma cami chi riyin ma yixinwajoˈ ta? Ma que ta riˈ. Ri Dios retaman chi riyin can yixinwajoˈ wi, y rumariˈ tek ma nwajoˈ ta nyaˈ jun ejkaˈn chiwij. 	 Neden mi? Sizi sevmediğimden mi? Tanrı biliyor ki, sizi seviyorum.


Y xa ta can kitzij chi queriˈ, ri xeniman el riche (rixin) ri Cristo, tek xecom el, xa ta pa kˈakˈ xebeka wi. 	 Buna göre Mesihe ait olarak ölmüş olanlar da mahvolmuşlardır.


Rumacˈariˈ ri beyon riˈ xuchˈob ka pa ránima: ¿Achique ta jun nben riche (rixin) chi queriˈ nyec ronojel ri nucosecha? Ruma majun chic nyaˈ wi re nicˈaj chic, xchaˈ. 	 Adam kendi kendine, ‹Ne yapacağım? Ürünlerimi koyacak yerim yok› diye düşündü.


Kitzij wi chi itijon ikˈij chrij ri mac, pero cˈa ma jane ikˈaxan ta jun tijoj pokonal ri can ta yix rucˈuan pa camic. 	 Günaha karşı verdiğiniz mücadelede henüz kanınızı akıtacak kadar direnmiş değilsiniz.


Re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe, can nyaˈon wi cˈa ri achˈabel chique. Rumariˈ tek xeˈetzelex cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, ruma re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe ma ye riche (rixin) ta chic re ruwachˈulef. Can ye achiˈel chic cˈa riyin chi ma yin riche (rixin) ta re ruwachˈulef. 	 Ben onlara senin sözünü ilettim, dünya ise onlardan nefret etti. Çünkü ben dünyadan olmadığım gibi, onlar da dünyadan değiller.


Y xcˈulwachitej cˈa chi tek xbetzolin pe riyaˈ, tek cˈo chic pe rukˈij rucˈojlen, y tek cˈo chic ri pa ruruwachˈulef, xutek cˈa quisiqˈuixic (coyoxic) ri rumozos ri ruyaˈon ca puek chique tek riyaˈ cˈa ma jane tibe. Queriˈ xuben ruma nrajoˈ nretamaj janipeˈ puek quichˈacon chiquijujunal. 	 ‹‹Adam kral atanmış olarak geri döndüğünde, parayı vermiş olduğu köleleri çağırtıp ne kazandıklarını öğrenmek istedi.


Y yacˈariˈ ri nabey tak kˈaxomal, y cˈacˈariˈ tek xquepe cˈa nicˈaj chic quiwech tijoj pokonal. 	 Bütün bunlar, doğum sancılarının başlangıcıdır.


Y xucˈuex chukaˈ chilaˈ chicaj ruma ri ruchukˈaˈ ri Dios, y xucˈul cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri tzujun (sujun) ruma ri Tataˈixel. Y tek Riyaˈ xucˈul yan cˈa ri Lokˈolaj Espíritu, xutek cˈa pe kiqˈui riyoj, y ya cˈa rusamaj reˈ ri xitzˈet y xiwacˈaxaj el kiqˈui re wacami. 	 O, Tanrının sağına yüceltilmiş, vaat edilen Kutsal Ruhu Babadan almış ve şimdi gördüğünüz ve işittiğiniz gibi, bu Ruhu üzerimize dökmüştür.


Ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek ma ya ta cˈa ri nutij ka, xa ya ri itzel tak chˈabel ri yerubij ri nitzˈilobisan riche (rixin), xchaˈ ri Jesús. 	 ‹‹Ağızdan giren şey insanı kirletmez. İnsanı kirleten ağızdan çıkandır.››


Yacˈa ri Ajaf Jesús can yacˈariˈ tek xubij chare: Riyit xa caˈiˈ apalej. ¿Chiˈijujunal riyix la ma yeˈiquir ta cˈa el jubaˈ ri iwáquix, ri iquiej pa jun uxlanibel kˈij, riche (rixin) chi yixbe chuyaˈic quiyaˈ? 	 Rab ona şu karşılığı verdi: ‹‹Sizi ikiyüzlüler! Her biriniz Şabat Günü kendi öküzünü ya da eşeğini yemlikten çözüp suya götürmez mi?


Yacˈa tek ri Elisabet ruchapon chic wakiˈ icˈ yawaˈ pe, yacˈariˈ tek ri Dios xutek chic ri ángel Gabriel pa jun tinamit ri Nazaret rubiˈ, jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea. 	 Elizabetin hamileliğinin altıncı ayında Tanrı, Melek Cebraili Celilede bulunan Nasıra adlı kente, Davutun soyundan Yusuf adındaki adamla nişanlı kıza gönderdi. Kızın adı Meryemdi.


Y rumariˈ can riqˈui cˈa ronojel icˈuˈx yixcowin nibij: Riyin ya ri Ajaf ri nitoˈo wuche (wixin). Rumariˈ ma nxibij ta wiˈ chiquiwech ri winek ri nicajoˈ niquiben xabachique pokon chuwe. 	 Böylece cesaretle diyoruz ki, ‹‹Rab benim yardımcımdır, korkmam; İnsan bana ne yapabilir?››


Yacˈa riyoj ri kaniman ri Jesucristo, can koyoben cˈacˈacˈ caj y jun cˈacˈacˈ ruwachˈulef ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios, ri acuchi (achique) ri can ruyon pa ruchojmilal ri nibanatej. 	 Ama biz Tanrının vaadi uyarınca doğruluğun barınacağı yeni gökleri, yeni yeryüzünü bekliyoruz.


Y yecˈo cˈa nicˈaj chic ri xebin: Reˈ yareˈ ri Jesús, ri profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri nipe pa tinamit Nazaret; tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea, yechaˈ. 	 Kalabalıklar, ‹‹Bu, Celilenin Nasıra Kentinden Peygamber İsadır›› diyordu.


Y: Riyoj ri yojniman riche (rixin) ri Cristo, ri can nikajoˈ nikacˈuaj jun cˈaslen choj, riqˈui rucˈayewal yojcolotej. Cˈa ta cˈa ri aj maquiˈ, ri can ma quicˈuan ta jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, can xtika wi ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 ‹‹Doğru kişi güçlükle kurtuluyorsa, Tanrısız ve günahlı kişiye ne olacak?››


Ruma can nbij wi cˈa chiwe, chi majun bey xtinben ta chic re waˈin reˈ, cˈa ya tek banatajnek chic ronojel pa rajawaren ri Dios ri nucˈut re jun waˈin reˈ. Can cˈa yacˈariˈ tek xtinben chic re waˈin reˈ. 	 Size şunu söyleyeyim, Fısıh yemeğini, Tanrının Egemenliğinde yetkinliğe erişeceği zamana dek, bir daha yemeyeceğim.››


Cˈacˈariˈ ri Natanael xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Acuchi (achique) xawetamaj wi nuwech? Y ri Jesús xubij cˈa chare: Riyin xatintzˈet tek cˈa yitcˈo na chiriˈ chuxeˈ ri juwiˈ higo, tek cˈa ma jane carusiqˈuij (caroyoj) pe ri Felipe, xchaˈ ri Jesús chare. 	 Natanel, ‹‹Beni nereden tanıyorsun?›› diye sordu. İsa, ‹‹Filipus çağırmadan önce seni incir ağacının altında gördüm›› yanıtını verdi.


Kachˈalal, ri Ajaf ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx, can ya ta cˈa Riyaˈ ri xtiyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx riˈ chiwe chupan xabachique ta na ri nicˈulwachij. Y ri Ajaf xticˈojeˈ cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 Esenlik kaynağı olan Rabbin kendisi size her zaman, her durumda esenlik versin. Rab hepinizle birlikte olsun.


Tek xquicˈaxaj queriˈ ri winek, xquibij cˈa chare ri Jesús: Táta, can ronojel kˈij cˈa tayaˈ ri caxlan wey riˈ chake, xechaˈ. 	 Onlar da, ‹‹Efendimiz, bizlere her zaman bu ekmeği ver!›› dediler.


Rumariˈ sibilaj yiquicot tek can ruma ri Cristo cˈo ri yencˈulwachij ri xa niquicˈut chinuwech chi majun wuchukˈaˈ. Yiquicot tek cˈo niquiben ri winek chuwe riche (rixin) chi yinquiqˈuixbisaj, yiquicot tek cˈo rajawaxic chuwe y xa majun nipe wi, yiquicot tek yinetzelex y yiquicot chukaˈ ri pa kˈaxon. Ruma yacˈa tek riyin nnaˈ chi majun chic wuchukˈaˈ yariˈ tek nipe más wuchukˈaˈ. 	 Bu nedenle Mesih uğruna güçsüzlükleri, hakaretleri, zorlukları, zulümleri ve darlıkları sevinçle karşılıyorum. Çünkü ne zaman güçsüzsem, o zaman güçlüyüm.


Y ri itzel espíritu nurek ruchiˈ xel el. Y xuquiyicaˈ ca ri ruchˈacul ri achi ri achoj riqˈui xel wi el. 	 Kötü ruh adamı sarstı ve büyük bir çığlık atarak içinden çıktı.


Ri kachˈalal riˈ, can chanin cˈa xequitek el ri Pablo y ri Silas cˈa pa tinamit Berea. Chakˈaˈ cˈa xequitek el. Y tek ri Pablo y ri Silas yecˈo chic chiriˈ pa Berea, xebe cˈa pa jun jay ri niquimol wi quiˈ ri israelitas ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Kardeşler hemen o gece Pavlusla Silası Veriya Kentine gönderdiler. Onlar oraya varınca Yahudilerin havrasına gittiler.


Y ri Pedro can yacˈariˈ xel el, y junanin (anibel) xbe cˈa chuchiˈ ri jul. Y tek xtzuˈun cˈa apo chupan ri jul, xutzuˈ chi ri tziek yecˈo ca chiriˈ. Riyaˈ xtzolin cˈa el, y numey rij ri xbanatej. 	 Yine de, Petrus kalkıp mezara koştu. Eğilip içeri baktığında keten bezlerden başka bir şey görmedi. Olay karşısında şaşkına dönmüş bir halde oradan uzaklaştı.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ riqˈui ri Jesús, y tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús, xquibij: ¿La yoj moy ta cˈa chukaˈ riyoj, rumariˈ tek queriˈ nabij? xechaˈ. 	 Onun yanında bulunan bazı Ferisiler bu sözleri işitince, ‹‹Yoksa biz de mi körüz?›› diye sordular.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xchˈobotej chuwech, y xubij: Wacami cˈa, xinwetamaj chi ri ángel can kitzij wi chi takon pe ruma ri Ajaf riche (rixin) chi xinorucoloˈ ca pa rukˈaˈ ri Herodes y chuwech ronojel ri quichˈobon ri nuwinak israelitas chi niquiben chuwe, nichaˈ ka pa ránima. 	 O zaman kendine gelen Petrus, ‹‹Rabbin bana meleğini gönderdiğini şimdi gerçekten anlıyorum›› dedi. ‹‹O beni Hirodesin elinden ve Yahudi halkının uğrayacağımı umduğu bütün belalardan kurtardı.››


Y riyeˈ xquetaj ri rupan ri yaˈ. Y xquitzˈet cˈa chi treinta y seis metros rupan ri yaˈ tek xquetaj ri pa nabey mul. Yacˈa tek yoj biyinek chic apo jubaˈ, xquitzˈet cˈa chi xa xax nuben ka ri yaˈ ruma xaxu (xaxe) wi chic veinte y siete metros rupan. 	 Denizin derinliğini ölçtüler ve yirmi kulaç olduğunu gördüler. Biraz ilerledikten sonra bir daha ölçtüler, on beş kulaç olduğunu gördüler.


Y queriˈ cˈa nbij chiwe ruma riyix can man cˈa xquinitzˈet ta chic. Y xquinitzˈet chic cˈa jun bey, cˈa ya tek xtibij chuwe: ¡Matiox chi petenak re jun achi reˈ! ¡Riyaˈ banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios! ¡Y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! xquixchaˈ chuwe, xchaˈ ri Jesús. 	 Size şunu söyleyeyim: ‹Rab'bin adıyla gelene övgüler olsun!› diyeceğiniz zamana dek beni bir daha görmeyeceksiniz.››


Y wi jun kachˈalal xa cˈa jubaˈ tunimaj ri Dios, ma utz ta chi riyaˈ ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia. Ruma wi ta ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia, riqˈui jubaˈ nunimirisaj riˈ, y riqˈui riˈ xtucˈulwachij achiˈel ri xucˈulwachij ri itzel winek, y xtika ri nimalaj rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 Gözetmen yeni iman etmiş biri olmamalı. Yoksa gurura kapılıp İblisin uğradığı yargıya uğrayabilir.


Y ri Jesús xubij chique: Tek xquixapon ri pa tinamit Jerusalem, xtitzˈet cˈa chi cˈo jun achi ri rucˈamom pe yaˈ pa jun cucuˈ. Titzekelbej cˈa el ri achi riˈ cˈa achique jay xtoc wi. 	 İsa onlara, ‹‹Bakın›› dedi, ‹‹Kente girdiğinizde karşınıza su testisi taşıyan bir adam çıkacak. Adamı, gideceği eve kadar izleyin ve evin sahibine şöyle deyin: ‹Öğretmen, öğrencilerimle birlikte Fısıh yemeğini yiyeceğim konuk odası nerede? diye soruyor.›


Y nimakˈaˈ pa rucaˈn kˈij ri aj kˈatbel tak tzij xequitek cˈa nicˈaj chic chajinel riche (rixin) chi xbequibij chare ri achi chajiy quiche (quixin) ri yecˈo pa cárcel, chi utz cˈa queˈelesex el ri Pablo y ri Silas. 	 Gün doğunca yargıçlar görevlileri göndererek, ‹‹O adamları serbest bırak›› dediler.


Y tek xkayaˈ cˈa ca ri tinamit Neápolis, xojbe pa tinamit Filipos. Y ri Filipos jun cˈa nimalaj tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Macedonia. Y ri winek cˈa ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, ye romanos. Tek xojapon ri pa tinamit riˈ, xojcˈojeˈ cˈa ka caˈiˈ oxiˈ kˈij chiriˈ. 	 Oradan da Filipiye geçtik. Burası bir Roma yerleşim merkezi ve Makedonyanın o bölgesinde önemli bir kentti. Birkaç gün bu kentte kaldık.


Yacˈa ri jun chique ri rudiscípulos, ri sibilaj najowex ruma ri Jesús, ye rakˈel cˈa junan riqˈui ri Jesús. 	 Öğrencilerinden biri İsanın göğsüne yaslanmıştı. İsa onu severdi.


Riyix wacami ma jane ninimaj ta tzij, pero tek can xtinimaj tzij y xtiben ri achique nubij ri ruchˈabel ri Dios chiwe, yacˈariˈ tek riyoj xtikacˈajsaj quiwech ri nicˈaj chic ri xa ma xtiquichˈutinirisaj ta quiˈ riche (rixin) chi niquinimaj tzij. 	 Mesihe tümüyle bağımlı olduğunuz zaman, Ona bağımlı olmayan her eylemi cezalandırmaya hazır olacağız.


Pero ri Jesús xchˈo chic cˈa apo chare y xubij cˈa: María, xchaˈ. Y ri María Magdalena can yacˈariˈ xretamaj chi ya ri Jesús ri nichˈo pe riqˈui, y rumariˈ xtzuˈun chic apo riqˈui y xubij chare: Raboni, xchaˈ. Re jun chˈabel reˈ ntel chi tzij Tijonel. 	 İsa ona, ‹‹Meryem!›› dedi. O da döndü, İsaya İbranice, ‹‹Rabbuni!›› dedi. Rabbuni, öğretmenim demektir.


Wachˈalal ri iniman chic ri Kajaf Jesucristo ri sibilaj nim rukˈij rucˈojlen, riyin nbij cˈa chiwe chi ma titzuˈ ta achique rubanic jun winek. Xa tikanaˈ cˈa kiˈ chi xa yoj junan konojel. 	 Kardeşlerim, yüce Rabbimiz İsa Mesihe iman edenler olarak insanlar arasında ayrım yapmayın.


Achiˈel ri nubij chupan ri ley riˈ, chi jun ixok can ximil wi riqˈui ri rachijil y ma utz ta chi niquijech quiˈ riqˈui, tek xa cˈa qˈues na ri rachijil. Pero wi nicom el ri rachijil, ri ixok nicanaj ca libre chuwech ri ley riche (rixin) ri cˈulanen. 	 Örneğin, evli kadın, kocası yaşadıkça yasayla ona bağlıdır; kocası ölürse, onu kocasına bağlayan yasadan özgür olur.


Riyin nchˈob chi riyix aj Filipos cˈa ninatej na chiwe, chi tek riyin xinchop rutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, y tek xinel pe chiriˈ pa Macedonia, majun chic jun iglesia ri xyaˈo ta jun ofrenda chuwe, xa can xu (xe) wi cˈa riyix. 	 Siz de bilirsiniz, ey Filipililer, Müjde yayılmaya başladığında, Makedonyadan ayrılışımdan sonra sizden başka hiçbir topluluk karşılıklı yardımlaşma konusunda benimle işbirliği yapmadı.


Y chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar riˈ cˈo jun altar riche (rixin) chi niporox pon pa ruwiˈ, y kˈanapuek ronojel rij. Cˈo cˈa chukaˈ ri cáxa riche (rixin) ri rutrato ri Dios. Y ri cáxa riˈ kˈanapuek ronojel rij y queriˈ chukaˈ ri rupan. Chupan cˈa ri cáxa cˈo jun lek banon riqˈui kˈanapuek y chupan ri lek cˈo jubaˈ maná, ri wey ri xka pe chilaˈ chicaj. Y chupan ri cáxa riˈ cˈo chukaˈ ri ruchˈameˈy ri Aarón, ri xjotayin chic pe. Y chukaˈ cˈo ri tzˈalan tak abej ri tzˈibatal wi ca ri trato ri xuben ri Dios quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ. 	 Altın buhur sunağıyla her yanı altınla kaplanmış Antlaşma Sandığı buradaydı. Sandığın içinde altından yapılmış man testisi, Harunun filizlenmiş değneği ve antlaşma levhaları vardı.


Ri kas kitzij caxlan wey, ri kajnek pe chilaˈ chicaj, ma junan ta riqˈui ri maná ri xquitij ri iwatiˈt imamaˈ, ruma riyeˈ xquitij ri maná pero ma riqˈui wi riˈ, ma xecˈaseˈ ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xa xecom. Yacˈa ri niquitij ri kitzij caxlan wey ri kajnek pe chilaˈ chicaj, xticˈojeˈ quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 İşte gökten inmiş olan ekmek budur. Atalarınızın yedikleri man gibi değildir. Atalarınız öldüler. Oysa bu ekmeği yiyen sonsuza dek yaşar.››


Y chukaˈ ri rutziak can xjalatej ri yetzuˈun. Can sibilaj rusakil xuben, can achiˈel ri chumatef ri nika, y hasta nitzˈitzˈan. Y majun cˈa jun aj chˈajoy tziek ri nicowin ta nuben queriˈ rusakil chare jun tziek. 	 Giysileri göz kamaştırıcı bir beyazlığa büründü; yeryüzünde hiçbir çamaşırcının erişemeyeceği bir beyazlıktı bu.


Yacˈariˈ tek xtibanatej chi ye caˈiˈ achiˈaˈ ri junan yesamej pa juyuˈ, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 O gün tarlada bulunan iki kişiden biri alınacak, biri bırakılacak.


Rumariˈ ri rudiscípulos can chanin xoka chiquicˈuˈx ri jun tzij tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. Ri tzij cˈa riˈ nubij: Sibilaj nikˈaxo chic wánima ruma ri itzel yetajin chubanic ri winek chupan ri awachoch, nichaˈ. 	 Öğrencileri, ‹‹Evin için gösterdiğim gayret beni yiyip bitirecek›› diye yazılmış olan sözü hatırladılar.


Xa ta xcˈojeˈ ca chi queriˈ ri awulef y man ta xacˈayij, ¿la cˈo ta cami jun nibin chawe chi xa ma awuche (awixin) ta riyit? Y tek xacˈayij, ¿la cˈo ta cami jun ri nibin ta chawe chi ma awuche (awixin) ta riyit ri rajel ri awulef? ¿Achique cˈa ruma tek xpe ri jun itzel naˈoj awuqˈui? Riyit ma chiquiwech ta cˈa ri winek xatzˈuc wi tzij, riyit can chuwech cˈa ri Dios xatzˈuc wi tzij. 	 ‹‹Tarla satılmadan önce sana ait değil miydi? Sen onu sattıktan sonra da parayı dilediğin gibi kullanamaz mıydın? Neden yüreğinde böyle bir düzen kurdun? Sen insanlara değil, Tanrıya yalan söylemiş oldun.››


Riyoj ya cˈa ri kachˈalal Judas y ri kachˈalal Silas ri yekatek el riche (rixin) chi xquebechˈo iwuqˈui, y xtiquikˈalajsaj cˈa jabel chiwech ri pixaˈ ri katzˈiban el chiwe. 	 Kararımız uyarınca size Yahuda ile Silası gönderiyoruz. Onlar aynı şeyleri sözlü olarak da aktaracaklar.


Y sibilaj ye qˈuiyirnek ri winek ri yeniman ri Ajaf Jesucristo, can chi achiˈaˈ y chi ixokiˈ. 	 Buna karşın, Rabbe inanıp topluluğa katılan erkek ve kadınların sayısı giderek arttı.


Y cˈacˈariˈ riyaˈ xerelesaj pe ri pa cárcel, y xucˈutuj chique: ¿Achique cˈa rajawaxic chi nben riche (rixin) chi yicolotej? xchaˈ. 	 Onları dışarı çıkararak, ‹‹Efendiler, kurtulmak için ne yapmam gerekir?›› diye sordu.


Y ruma can icukuban icˈuˈx riqˈui, can nicˈul na wi ri colotajic riche (rixin) ri iwánima. 	 Çünkü imanınızın sonucu olarak canlarınızın kurtuluşuna erişiyorsunuz.


Rumacˈariˈ riyoj can ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix kachˈalal. Ruma tek xkatzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, can xicˈul wi. Y ma xibij ta ka chi xa ruchˈabel winek. Xa can xibij chi can ruchˈabel wi ri Dios. Y can kitzij wi chi queriˈ, y wacami ya cˈa chˈabel riˈ ri nisamej pan icˈaslen riyix ri iniman chic ri Jesucristo. 	 Tanrıya sürekli şükretmemiz için bir neden daha var: Tanrı sözünü bizden duyup kabul ettiğiniz zaman bunu insan sözü olarak değil, gerçekte olduğu gibi, Tanrı sözü olarak benimsediniz. Siz imanlılarda etkin olan da bu sözdür.


Y wacami cˈo nikajoˈ nikabij chiwe chrij ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo riche (rixin) chi yojorucˈamaˈ ka. Nikacˈutuj jun utzil chiwe riyix kachˈalal, chi 	 Rabbimiz İsa Mesihin gelişine ve Onunla birlikte olmak üzere toplanmamıza gelince: Kardeşler, size rica ediyoruz, Rabbin gününün geldiğini ileri süren herhangi bir ruh, bir söz ya da bizden gelmiş gibi gösterilen bir mektup hemen aklınızı karıştırmasın, sizi telaşlandırmasın.


Y can kitzij wi chi ri naˈoj ri cˈo riqˈui ri Dios sibilaj nim, ruma jun naˈoj ri xa coˈol chuwech ri Dios, majun winek nikˈiˈo ta, astapeˈ jun winek ri can qˈuiy runaˈoj cˈo. Y queriˈ chukaˈ ri uchukˈaˈ ri xa coˈol chuwech ri Dios, majun winek nikˈiˈo ta, ruma más nim que chuwech ri uchukˈaˈ riche (rixin) ri winek. 	 Çünkü Tanrının ‹‹saçmalığı›› insan bilgeliğinden daha üstün, Tanrının ‹‹zayıflığı›› insan gücünden daha güçlüdür.


Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachˈulef y ronojel ri yeqˈuiy chuwech. 	 Çünkü ‹‹Yeryüzü ve içindeki her şey Rabbindir.››


Yacˈa tek xa yeˈapon yan apo acuchi (achique) nuchop nixuleˈ wi el ri bey chuwech ri juyuˈ Olivos, quinojel ri ye tzekelbey riche (rixin) ri Jesús ri ye benak, ruma niquicot ri cánima, xquichop cˈa niquirek quichiˈ chuyaˈic rukˈij ri Dios. Niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios ruma ye quitzˈeton ri milagros ri ye rubanalon ri Jesús. 	 İsa Zeytin Dağından aşağı inen yola yaklaştığı sırada, öğrencilerinden oluşan kalabalığın tümü, görmüş oldukları bütün mucizelerden ötürü, sevinç içinde yüksek sesle Tanrıyı övmeye başladılar.


Y ri ángel cˈa ri ucˈuayon wuche (wixin) xubij chuwe: Re chˈabel reˈ can ye kitzij wi y utz chi nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui. Ruma can ya cˈa ri Ajaf, ri Dios quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel, can ya chukaˈ Riyaˈ ri takayon riche (rixin) ri ruˈángel riche (rixin) chi nukˈalajsaj chique ri ye rusamajel ri xquebanatej yan chanin. 	 Melek bana, ‹‹Bu sözler güvenilir ve gerçektir›› dedi. ‹‹Peygamberlerin ruhlarının Tanrısı olan Rab, yakın zamanda olması gereken olayları kullarına göstermek için meleğini gönderdi.››


Y ri winek ri rucukuban rucˈuˈx wuqˈui, can majun rumac xtintzˈet chare, y can xtril ri kitzij cˈaslen. Pero wi yiruyaˈ ca, ma xtiquicot ta wánima riqˈui, 	 Doğru adamım, imanla yaşayacaktır. Ama geri çekilirse, ondan hoşnut olmayacağım.››


Yacˈa ri Pablo man cˈa nrajoˈ ta chi nibe ri Marcos quiqˈui, ruma tek xquicˈuaj pa nabey mul, xa xeruyaˈ ca quiyon chiriˈ pa Panfilia, y ma xbe ta chic quiqˈui riyeˈ chubanic ri samaj. 	 Ama Pavlus, Pamfilyada kendilerini yüzüstü bırakıp birlikte göreve devam etmeyen Markosu yanlarında götürmeyi uygun görmedi.


Riyix can jabel cˈa inaˈon y jabel chukaˈ nitzˈet chi cˈo ri nibano chiwe chi yix achiˈel jun mozo ri ximil pa samaj riqˈui jun patrón. Can jabel chukaˈ inaˈon riyix chi cˈo jun ri ntajin yixruqˈuis y nrelesaj el chiwe ri cˈo iwuqˈui, chi cˈo ri palbeyon iwuche (iwixin) y majun ikˈij chuwech, y cˈo chukaˈ nipakˈilon ipalej chi kˈaˈ. Riyix can jabel cˈa itzˈeton riˈ. 	 Aslında sizi köle edenlere, sömürenlere, sizden yararlananlara, büyüklük taslayanlara ya da sizi tokatlayanlara katlanıyorsunuz.


Can tibij cˈa chukaˈ chare chi can jabel ruwarukˈij ri winek ri can rucukuban rucˈuˈx wuqˈui y ma yirumalij ta ca. Quecˈariˈ xbix el chique ri caˈiˈ discípulos. 	 Benden ötürü sendeleyip düşmeyene ne mutlu!››


Riyix can yixkajoˈ wi riqˈui ronojel kánima, yacˈa riyix xa ma que ta riˈ ri iwánima kiqˈui riyoj, ruma ma can ta yojiwajoˈ. 	 Sizden sevgimizi esirgemedik, ama siz bizden sevginizi esirgediniz.


Yacˈariˈ tek ri Jesús can jabel cˈa kˈalaj rubixic ri xubij chique tek xubij: Ri Lázaro, xa caminek chic. 	 Bunun üzerine İsa açıkça, ‹‹Lazar öldü›› dedi.


Y xa ruma cˈa ri queriˈ yequibanalaˈ ri winek ri ma niquinimaj ta rutzij ri Dios, rumariˈ tek nipe royowal ri Dios pa quiwiˈ. 	 Bunlar yüzünden Tanrının gazabı söz dinlemeyenlerin üzerine geliyor.


Ri nabey trato, can xcˈojeˈ wi cˈa rukˈij, pero ma junan ta rukˈij riqˈui ri cˈacˈacˈ trato, ruma ri cˈacˈacˈ trato can más wi nim rukˈij. 	 Çünkü eskiden yüceltilmiş olanın, şimdi yücelikte aşkın olana göre yüceliği yoktur.


Y ri rajaf ri samaj xubij cˈa chare jun chique ri mozos riˈ: Riqˈui ri junan xentoj ri nicˈaj chic mozos majun itzel ta xinben chawe riyit. Ruma awuqˈui riyit xkayaˈ chkawech chi jun denario ri nyaˈ chawe. ¿Ninatej chawe? 	 ‹‹Bağ sahibi onlardan birine şöyle karşılık verdi: ‹Arkadaş, sana haksızlık etmiyorum ki! Seninle bir dinara anlaşmadık mı?


Quinojel cˈa ri kachˈalal niquitek el rutzil iwech. Y chukaˈ nbij chiwe chi tiyalaˈ rutzil iwech chiˈijujunal riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij. 	 Buradaki bütün kardeşlerin size selamı var. Birbirinizi kutsal öpüşle selamlayın.


Can kitzij cˈa ri nbij chiwe: Ri niniman cˈa wuche (wixin), can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Size doğrusunu söyleyeyim, iman edenin sonsuz yaşamı vardır.


Y yecˈo cˈa sibilaj ye qˈuiy winek ri xeˈapon riqˈui y ye quicˈuan apo yawaˈiˈ. Chique ri yawaˈiˈ ri ye quicˈuan apo, yecˈo ri xa ma choj ta yebiyin ruma ye cojo, yecˈo moyiˈ, yecˈo memaˈ, yecˈo ri ma utz ta ri quikˈaˈ caken, y yecˈo nicˈaj chic ri jun wi chic ruwech chi yabil ri ntoc chique. Ri winek riˈ xequiyaˈ cˈa apo ri yawaˈiˈ chuwech ri Jesús, y Riyaˈ xerucˈachojsaj. 	 Yanına büyük bir kalabalık geldi. Beraberlerinde kötürüm, kör, çolak, dilsiz ve daha birçok hasta getirdiler. Hastaları Onun ayaklarının dibine bıraktılar. O da onları iyileştirdi.


Ye qˈuiy cˈa ri quiniman chic ri Ajaf Jesús, ye aj itzaˈ ri rubanon ca. Rumariˈ xequicanolaˈ pe ri quiwuj riche (rixin) itz, y can ya ri chiquiwech ri winek xequiporoj wi ri quiwuj riˈ. Y ri rajel ri qˈuiy wuj riche (rixin) itz ri xporox, achiˈel xa cincuenta mil sakapuek. 	 Büyücülükle uğraşmış bir sürü kişi de kitaplarını toplayıp herkesin önünde yaktılar. Kitapların değerini hesapladıklarında toplam elli bin gümüş tuttuğunu gördüler.


Y queriˈ chukaˈ xkaben chiwe riyix. Can sibilaj xixkajoˈ. Rumacˈariˈ xkabilaˈ chiwe ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic. Y ma xu (xe) ta riˈ. Ruma wi ta xcˈatzin chi xojapon ta chuwech ri camic chiˈitoˈic, can xkaben ta. Ruma sibilaj yixkajoˈ. 	 Sizlere öylesine gönülden bağlanmıştık ki, sizinle yalnız Tanrının Müjdesini değil, kendi canlarımızı da paylaşmaya razıydık. Çünkü sizi o denli çok sevdik!


Y ri Josías xralcˈualaj ri Jeconías y ri ye nicˈaj chic rachˈalal ri Jeconías. Y ya tiempo riˈ tek ri kech aj Israel xechapatej el y xeˈucˈuex cˈa pa Babilonia. 	 Yoşiya, Babil sürgünü sırasında doğan Yehoyakinle kardeşlerinin babasıydı,


¿Achique ruma tek riyix nibij chi achiˈel xa majun ikˈij nbanon chiwe que chiquiwech ri nicˈaj chic iglesias ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit? ¿O xa ruma chi majun xincˈutuj ta chiwe riche (rixin) chi ntzukbej wiˈ rumariˈ tek queriˈ nibij? Wi xa rumariˈ, ticuyuˈ cˈa jubaˈ numac ruma ri nbanon chiwe. 	 Size yük olmayışımdan başka öbür kiliselerden ne eksiğiniz var ki? Bu haksızlığımı bağışlayın!


Ruma cˈa jun achi tek xpe ri camic chuwech re ruwachˈulef, y riˈ ya ri Adán. Y konojel cˈo cˈa ri camic pa kawiˈ. Queriˈ chukaˈ, ruma jun achi tek xquecˈastej el ri caminakiˈ. Y ri jun achi riˈ ya ri Cristo. 	 Ölüm bir insan aracılığıyla geldiğine göre, ölümden diriliş de bir insan aracılığıyla gelir.


Y cˈo cˈa jun kˈij ri Leví xuben cˈa jun nimawaˈin pa rachoch, jun nimawaˈin ri can riche (rixin) wi ri Jesús, pero chukaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ri ye cˈutuy tak alcawal y chukaˈ nicˈaj chic winek. Y quinojel cˈa riˈ junan ye tzˈuyul ri pa mesa riqˈui ri Jesús y ri rudiscípulos. 	 Sonra Levi, evinde İsanın onuruna büyük bir şölen verdi. Vergi görevlileriyle başka kişilerden oluşan büyük bir kalabalık onlarla birlikte yemeğe oturmuştu.


Ri Pedro cˈa cˈo na cˈa chiriˈ, y ma nichˈobotej ta cˈa chuwech ri achiˈel achicˈ ri xuben. Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri ye takon el ruma ri Cornelio xeˈapon, niquicanoj cˈa ri rachoch ri achi ri Simón rubiˈ. Y tek xquil ri jay, ri achiˈaˈ ri ye takon el xeˈoc apo chuchiˈ ri jay, 	 Petrus şaşkınlık içindeydi. Gördüğü görümün ne anlama gelebileceğini düşünürken, Korneliusun gönderdiği adamlar sora sora Simunun evinin kapısına kadar geldiler.


Y tek ri soldados quibajin chic ri Jesús chuwech cruz, xesaquin cˈa chrij ri rutziak ri Jesús riche (rixin) chi xquijech chiquiwech. Y riqˈui riˈ can xbanatej cˈa ri bin ca ruma ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, tek xubij: Xequijech ri nutziak chiquiwech y chukaˈ xesaquin chrij. Queriˈ ri rutzˈiban ca. 	 Askerler Onu çarmıha gerdikten sonra kura çekerek giysilerini aralarında paylaştılar.


Ri chˈabel ri xkabij chiwe, ma riche (rixin) ta chi yojtajin chic chubixic chiwe jun bey chi can utz yojicˈul. Ma que ta riˈ. Riyoj ma rajawaxic ta chi nikaben achiˈel niquiben ri nicˈaj chic. Riyeˈ quicˈualon apo wuj ri nubij chupan chi utz yeˈicˈul y chukaˈ niquicˈutuj chic el jun wuj chiwe riyix ri nubij chi quecˈul cuma ri kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit. Yacˈa riyoj ma rajawaxic ta chi queriˈ nikaben. 	 Kendimizi yine tavsiye etmeye mi başlıyoruz? Yoksa bazıları gibi size ya da sizden tavsiye mektuplarına ihtiyacımız mı var?


Y ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, ri kˈij riˈ cˈo cˈa apo jun achi ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi riˈ, xuchop nurakalaˈ ruchiˈ. 	 Tam o sırada havrada bulunan ve kötü ruha tutulmuş bir adam, ‹‹Ey Nasıralı İsa, bizden ne istiyorsun?›› diye bağırdı. ‹‹Bizi mahvetmeye mi geldin? Senin kim olduğunu biliyorum, Tanrının Kutsalısın sen!››


Y Riyaˈ xchˈo apo chique y xubij cˈa: Walcˈual, ¿la cˈo chic car ichapon riche (rixin) chi nitij? xchaˈ apo chique. Y ri discípulos xquibij pe chare: Majun, xechaˈ. 	 İsa, ‹‹Çocuklar, balığınız yok mu?›› diye sordu. ‹‹Yok›› dediler.


Y tek benak cˈa cánima riqˈui ri quitzij ri ye benak y riqˈui ri niquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech ka riyeˈ, ri Jesús cˈastajnek chic el, xeberukˈiˈ cˈa, y junan xebe. 	 Bunları konuşup tartışırlarken İsa yanlarına geldi ve onlarla birlikte yürümeye başladı.


Y yacˈa tek ri winek ye elenak chic el, ri Jesús xoc apo chupan ri jay ri acuchi (achique) cˈo wi ri ti kˈopoj ri caminek chic. Xpe Riyaˈ xuchop rukˈaˈ ri ti kˈopoj, y can yacˈariˈ tek xcˈastej. 	 Kalabalık dışarı çıkarılınca İsa içeri girip kızın elini tuttu, kız ayağa kalktı.


Ri yecˈutu ronojel riˈ nikˈalajin chi achiˈel cˈo qˈuiy naˈoj quiqˈui y xa ma que ta riˈ, xa majun quetaman. Niquibij chi nicˈatzin chi nikayaˈ quikˈij ángeles y nicˈaj chic cosas. Niquibij chi tikachˈutinirisaj kiˈ y tikayaˈ ri kachˈacul pa tijoj pokonal. Yacˈa ronojel riˈ xa majun utz nucˈom pe, ruma ma nuyaˈ ta kachukˈaˈ riche (rixin) chi yojchˈacon chrij ri itzel tak raybel. 	 Kuşkusuz bu kuralların gönüllü tapınma, sözde alçakgönüllülük, bedene eziyet açısından bilgece bir görünüşü vardır; ama benliğin tutkularını denetlemekte hiçbir yararları yoktur.


Y ri Jacobo y ri Juan, ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ, can yacˈariˈ tek xquiyaˈ ca ri quijucuˈ y ri quitataˈ y xquitzekelbej el ri Jesús. 	 Hemen tekneyi ve babalarını bırakıp İsanın ardından gittiler.


Ri rujolon (ruwiˈ) y ri rusmal tak ruwiˈ sek sek, achiˈel rusakil ri lana y ri chumatef ri nika. Y ri runakˈ tak ruwech achiˈel ruxak tak kˈakˈ. 	 Başı, saçı ak yapağı gibi beyaz, kar gibi bembeyazdı. Gözleri alev alev yanan ateşti sanki.


Ruma yecˈo wuˈoˈ wachˈalal, y nberubij ta chique riche (rixin) chi ma yepe ta chupan re jun lugar riche (rixin) tijoj pokonal, xchaˈ. 	 Çünkü beş kardeşim var. Lazar onları uyarsın ki, onlar da bu ıstırap yerine düşmesinler.›


Y ri discípulo ri rakˈel cˈa apo chunakajal ri ruwarucˈuˈx ri Jesús, yacˈariˈ tek xucˈutuj cˈa chare: Ajaf, ¿achique cˈa riˈ ri jun ri xtijacho el awuche (awixin)? xchaˈ chare ri Jesús. 	 O da İsanın göğsüne yaslanmış durumda, ‹‹Ya Rab, kimdir o?›› diye sordu.


Y riyin ri Pablo nbij cˈa chi ri Dios ma ye retzelan ta ca ri israelitas, ri rutinamit. Ruma riyin yin jun israelita y wilon rutzil ri Dios. Yin riy rumam ca ri Benjamín y ri Benjamín jun chique ri ye riy rumam ca ri Abraham. 	 Öyleyse soruyorum: Tanrı kendi halkından yüz mü çevirdi? Kesinlikle hayır! Ben de İbrahim soyundan, Benyamin oymağından bir İsrailliyim.


Y riyin ri chiriˈ can cˈa ma jane cˈa wetaman ta ruwech achique chi achi riˈ. Pero ri Dios ri yin takayon pe riche (rixin) chi yenben bautizar ri winek riqˈui yaˈ, can rukˈalajsan wi cˈa chic chinuwech chi tek xtintzˈet chi nika pe ri Lokˈolaj Espíritu y xtika pa ruwiˈ jun achi y can xticˈojeˈ riqˈui, ya cˈa achi riˈ ri nibano bautizar quiche (quixin) ri winek riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. 	 Ben Onu tanımıyordum. Ama suyla vaftiz etmek için beni gönderen, ‹Ruhun kimin üzerine inip durduğunu görürsen, Kutsal Ruhla vaftiz eden Odur› dedi.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, ri Lokˈolaj Espíritu nubij cˈa: Wi xtiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios wacami, 	 Bu nedenle, Kutsal Ruhun dediği gibi, ‹‹Bugün Onun sesini duyarsanız, Atalarınızın başkaldırdığı, Çölde Onu sınadığı günkü gibi Yüreklerinizi nasırlaştırmayın.


Ruma tek xtapon ri kˈij chi ri caminakiˈ xquecˈastej el, ri achi ma xticˈojeˈ ta chic rixjayil, ni ri ixok ma xticˈojeˈ ta chic rachijil, ruma can majun chic cˈulanen xtibanatej. Riyeˈ xa can xqueˈoc cˈa achiˈel ri ruˈángeles ri Dios chilaˈ chicaj. 	 ‹‹Dirilişten sonra insanlar ne evlenir, ne de evlendirilir, gökteki melekler gibidirler.


Y wi ri quipatrón ri mozos riˈ noka pa nicˈaj akˈaˈ o ya tek xa niseker yan pe, ri mozos riˈ can jabel ruwaquikˈij ruma cˈa ye qˈues na chiroyobexic ri quipatrón ri hora riˈ. 	 Efendi gecenin ister ikinci, ister üçüncü nöbetinde gelsin, uyanık bulacağı kölelere ne mutlu!


Can konojel cˈa riyoj kacˈulun ri rutzil ránima ri Cristo. Can ma nitaneˈ ta cˈa chi yeruyaˈ pe ri utzil riˈ pa kawiˈ. 	 Nitekim hepimiz Onun doluluğundan lütuf üzerine lütuf aldık.


Y sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri ye benak chrij. Ye qˈuiy cˈa chukaˈ ixokiˈ yeˈokˈ ri ye benak chrij ri Jesús, y can niquibisoj ruwech. 	 Büyük bir halk topluluğu da İsanın ardından gidiyordu. Aralarında İsa için dövünüp ağıt yakan kadınlar vardı.


Pero yecˈo cˈa nicˈaj ri xa xquicowirisaj ri cánima, y ma xeniman ta. Pa ruqˈuexel chi xeniman ta, xa xquichop itzel yechˈo chiquiwech ri winek chrij ri Ajaf Jesús, ri kitzij Bey. Rumariˈ ri Pablo xujech el riˈ quiqˈui y xerucˈuaj el ri quiniman chic ri Jesucristo, riche (rixin) chi nbequimoloˈ quiˈ pa jun jay ri acuchi (achique) yetijox wi ri winek ruma jun achi ri Tiranno rubiˈ, riche (rixin) chi niquichˈob rij ri ruchˈabel ri Dios ronojel kˈij. 	 Ne var ki, bazıları sert bir tutum takınıp ikna olmamakta direndiler ve İsanın yolunu halkın önünde kötülemeye başladılar. Bunun üzerine Pavlus onlardan ayrıldı. Öğrencilerini de alıp götürdü ve Tiranusun dershanesinde her gün tartışmalarını sürdürdü.


¿La ma iwetaman ta cˈa chi tek riyix yixapon riqˈui jun ixok achiˈel riˈ, xa jun niben riqˈui? Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri achi y ri ixok xa jun xtiquiben chi ye caˈiˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Yoksa fahişeyle birleşenin, onunla tek beden olduğunu bilmiyor musunuz? Çünkü ‹‹İkisi tek beden olacak›› deniyor.


Y ri ye riy rumam ca ri Leví ri niquicˈul ri diezmo, xa yecom. Yacˈa ri Melquisedec ri xcˈulu ri diezmo chuwirukˈaˈ ri Abraham, nibix chrij chi riyaˈ ma nicom ta. 	 Birinde ölümlü insanlar ondalık alıyor, ötekinde yaşadığına tanıklık edilen biri alıyor.


Y wi ta ri achi riˈ man ta riqˈui ri Dios petenak wi, man ta xcowin xuben ri milagro wuqˈui riyin, xchaˈ. 	 Bu adam Tanrıdan olmasaydı, hiçbir şey yapamazdı.››


Y yacˈariˈ tek xintzˈet y xinwacˈaxaj chukaˈ chi tiropop benak jun ángel pa runicˈajal ri caj, y can nurek cˈa ruchiˈ chubixic: Juyiˈ oc quiwech, juyiˈ oc quiwech ruma sibilaj rucˈayewal cˈa ri xtiquicˈulwachij ri winek chuwech ri ruwachˈulef, tek xquekˈajan pe ri oxiˈ chic trompetas ri xa yexupux yan cuma ri ángeles, xchaˈ. 	 Sonra göğün ortasında uçan bir kartal gördüm. Yüksek sesle şöyle bağırdığını işittim: ‹‹Borazanlarını çalacak olan öbür üç meleğin borazan seslerinden yeryüzünde yaşayanların vay, vay, vay haline!››


Y ri Pedro xubij: Jaˈ (je), nuyaˈ. Y tek ri Pedro xapon ri pa jay, nabey ri Jesús xbechˈo pe y xubij chare: Simón Pedro, ¿achique nabij riyit? Ri aj kˈatbel tak tzij chuwech re ruwachˈulef, ¿achoj chare cˈa niquicˈutuj wi ri alcawal o ri impuestos? ¿Chique ri calcˈual ka riyeˈ o chique ri nicˈaj chic ri xa ma ye calcˈual ta? xchaˈ ri Jesús. 	 Petrus, ‹‹Ödüyor›› dedi. Petrus eve gelince, daha kendisi bir şey söylemeden İsa ona, ‹‹Simun, ne dersin?›› dedi. ‹‹Dünya kralları gümrük ya da vergiyi kimlerden alır? Kendi oğullarından mı, yabancılardan mı?››


Riyaˈ can sibilaj cˈa ninum chic, y can nurayij cˈa chi niwaˈ yan. Y yacˈa tek royoben cˈa chi nichojmirisex ri xtutij, ri Dios can yacˈariˈ tek xuben chare ri Pedro chi xuben achiˈel jun achicˈ. 	 Acıkınca da yemek istedi. Yemek hazırlanırken Petrus kendinden geçti.


Y tiwacˈaxaj na peˈ jun chic cˈambel tzij, xchaˈ ri Jesús chique ri winek: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri can tetataˈ chic, ri xutic cˈa ruwech ri rulef riqˈui uva y xuben coral chrij ri rulef. Xuben chukaˈ achiˈel jun ti pila pan ulef riche (rixin) chi niyitzˈ ri uva chupan, y xuben chukaˈ jun setesic tzˈak ri nej xujotobaˈ chicaj, y pa ruwiˈ riˈ xcˈojeˈ wi rachoch ri chajinel. Cˈacˈariˈ xuyaˈ ca pa kajic chique caˈiˈ oxiˈ mozos, y riyaˈ xbe nej. 	 ‹‹Bir benzetme daha dinleyin: Toprak sahibi bir adam, bağ dikti, çevresini çitle çevirdi, üzüm sıkma çukuru kazdı, bir de bekçi kulesi yaptı. Sonra bağı bağcılara kiralayıp yolculuğa çıktı.


Y caˈiˈ yan cˈa semanas tuchop wi pe ri cakˈikˈ riˈ, y kachapon cˈa binen pa ruwiˈ ri mar ri Adriático rubiˈ. Y pa nicˈaj akˈaˈ riche (rixin) ri akˈaˈ riˈ tek ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon riche (rixin) ri barco xquinabej chi nakaj chic yojcˈo wi apo chare jun ruwachˈulef. 	 On dördüncü gece İyon Denizinde sürükleniyorduk. Gece yarısına doğru gemiciler karaya yaklaştıklarını sezinlediler.


Riyix riˈ noka chiˈicˈuˈx ronojel cˈa ri xbanatej ri tiempo riˈ pa ronojel Judea. Ri nabey mul, ya ri Juan ri Bautista ri xtzijon ri ruchˈabel ri Dios y xeruben bautizar ri winek. Y cˈariˈ xbetiquer pe rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios ruma ri Jesús chilaˈ pa Galilea. 	 Yahyanın vaftiz çağrısından sonra Celileden başlayarak bütün Yahudiyede meydana gelen olayları, Tanrının, Nasıralı İsayı nasıl Kutsal Ruhla ve kudretle meshettiğini biliyorsunuz. İsa her yanı dolaşarak iyilik yapıyor, İblisin baskısı altında olanların hepsini iyileştiriyordu. Çünkü Tanrı Onunla birlikteydi.


Y tek xeˈapon cˈa ri mozos ri xeˈoc pa samaj nabey riche (rixin) chi yebetoj pe, xquichˈob chi riyeˈ más qˈuiy cajel xtiquicˈul que chiquiwech ri nicˈaj chic ri xa majun kˈij ta ri xesamej. Yacˈa tek xquicˈul ri cajel, yacˈariˈ tek xquitzˈet chi riyeˈ chukaˈ xa jun puek ri nibix denario chare ri xquicˈul. 	 İlk başlayanlar gelince daha çok alacaklarını sandılar, ama onlara da birer dinar verildi.


Yacˈariˈ tek ri Pilato, xubij chique: Ticˈuaj chic cˈa el riyix re achi reˈ y tikˈataˈ tzij pa ruwiˈ can achiˈel ri nubij ri iley, xchaˈ chique. Pero ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij cˈa chare: Riyoj majun kˈatbel tzij pa kakˈaˈ riche (rixin) chi yoj cˈa riyoj yojbin chi ticamisex jun winek. 	 Pilatus, ‹‹Onu siz alın, kendi yasanıza göre yargılayın›› dedi. Yahudi yetkililer, ‹‹Bizim hiç kimseyi ölüm cezasına çarptırmaya yetkimiz yok›› dediler.


Y queriˈ chukaˈ tek ri Dios xuben ri nabey trato quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ, can xucusex wi ri quicˈ. 	 Bu nedenle ilk antlaşma bile kan akıtılmadan yürürlüğe girmedi.


Wi yecˈo chiwe riyix ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, ma quebison ta. Pero wi yecowin niquicol pe quiˈ, can tiquitijaˈ cˈa quikˈij riche (rixin) chi yeˈel pe. 	 Köleyken mi çağrıldın, üzülme. Ama özgür olabilirsen, fırsatı kaçırma!


Ruma xa ta queriˈ, riyoj cˈo ta modo nikabij chi tikabanaˈ ri etzelal riche (rixin) chi nipe qˈuiy utzil pa kacˈaslen. Achiˈel ri tzij ri niquikˈabaj ri winek chikij, ruma riyeˈ niquibij chi queriˈ nikacˈut y xa ma que ta riˈ. Ri yebin queriˈ xa rucˈamon chi nika ri rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Bazılarının bizi kötüleyerek, söylediğimizi ileri sürdüğü gibi niçin, ‹‹Kötülük yapalım da bundan iyilik çıksın›› demeyelim? Böylelerinin yargılanması yerindedir.


Y ri chiriˈ pa tinamit Efeso ri tiempo riˈ, xapon cˈa jun achi israelita ri Apolos rubiˈ, jun achi aj pa tinamit Alejandría. Y can jabel cˈa retaman ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, y jabel chukaˈ retaman nichˈo chiquiwech ri winek, rumariˈ jabel rubixic nuben chare. 	 Bu arada İskenderiye doğumlu Apollos adında bir Yahudi Efese geldi. Üstün bir konuşma yeteneği olan Apollos, Kutsal Yazıları çok iyi biliyordu.


Y yacˈa tek nucusex apo ri Pablo pa cuartel acuchi (achique) yecˈo wi ri soldados, ri Pablo xubij cˈa chare ri achi ri achiˈel jun coronel: ¿Nayaˈ kˈij chuwe chi yichˈo jubaˈ awuqˈui? xchaˈ. Y ri achi xubij chare ri Pablo: ¿Awetaman yachˈo chukaˈ pa quichˈabel ri aj Grecia? 	 Kaleden içeri girmek üzereyken Pavlus komutana, ‹‹Sana bir şey söyleyebilir miyim?›› dedi. Komutan, ‹‹Grekçe biliyor musun?›› dedi.


Ruma ri mac ya ri ley ri xucusaj riche (rixin) chi xirukˈol, y riqˈui riˈ xa can xirucamisaj. 	 Çünkü günah buyruğun verdiği fırsatla beni aldattı, buyruk aracılığıyla beni öldürdü.


Tek xtzˈetetej cˈa cuma ri nicˈaj chic cachibil ronojel ri xbanatej, can xpe cˈa bis pa cánima. Y riyeˈ xebe cˈa riqˈui ri rey ri quipatrón y xbequitzijoj cˈa chare ronojel ri xuben ri jun mozo riqˈui ri jun chic. 	 Öteki köleler, olanları görünce çok üzüldüler. Efendilerine gidip bütün olup bitenleri anlattılar.


Tek riyix niben cˈa orar, ma tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri ma quiniman ta ri Dios. Ruma riyeˈ, niquicamuluj chˈabel y qˈuiy chˈabel niquibij ruma riyeˈ niquichˈob chi riqˈui riˈ yeˈacˈaxex pe ruma ri Dios. 	 Dua ettiğinizde, putperestler gibi boş sözler tekrarlayıp durmayın. Onlar söz kalabalığıyla seslerini duyurabileceklerini sanırlar.


Yecˈo cˈa tinamit ri xeban wi sibilaj qˈuiy milagros ruma ri Jesús. Y ma riqˈui wi riˈ ri winek ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ ma xtzolin ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y rumariˈ ri Jesús qˈuiy ri xubij chiquij. 	 Sonra İsa, mucizelerinin çoğunu yapmış olduğu kentleri, tövbe etmedikleri için şöyle azarlamaya başladı: ‹‹Vay haline, ey Horazin! Vay haline, ey Beytsayda! Sizlerde yapılan mucizeler Sur ve Saydada yapılmış olsaydı, çoktan çul kuşanıp kül içinde oturarak tövbe etmiş olurlardı.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri ye caˈiˈ ral ri ixok riˈ: Riyix ma iwetaman ta cˈa ri nicˈutuj chuwe. ¿La nicochˈ cami riyix achiˈel ri xtiban chuwe riyin? ¿Y la nicochˈ cami chukaˈ riyix jun tijoj pokonal achiˈel ri xtinkˈaxaj riyin? xchaˈ ri Jesús. Y riyeˈ xquibij cˈa: Nikacochˈ, xechaˈ chare. 	 ‹‹Siz ne dilediğinizi bilmiyorsunuz›› diye karşılık verdi İsa. ‹‹Benim içeceğim kâseden siz içebilir misiniz?›› ‹‹Evet, içebiliriz›› dediler.


Quinojel cˈa ri kachˈalal ri cˈo quipatrón, can rucˈamon cˈa chi niquiyaˈ rukˈij ri quipatrón, riche (rixin) chi queriˈ ma niyokˈotej ta ri rubiˈ ri Dios y ri ruchˈabel. 	 Kölelik boyunduruğu altında olanların hepsi kendi efendilerini tam bir saygıya layık görsünler ki, Tanrının adı ve öğretisi kötülenmesin.


Rumariˈ ri chˈabel ri ntzˈibaj el chiwe, majun wi ta chic ri nubij, xa can achiˈel nikˈax chiwech tek nisiqˈuij, can que wi cˈa riˈ ri nrajoˈ nubij. Y riyin nrayij chiwe riyix chi can ta nikˈax chiwech jabel. 	 Okuyup anlayabileceğinizden başka bir şey yazmıyoruz. Bizi bir ölçüde anladığınız gibi, tümüyle anlayacağınızı umarım. Rabbimiz İsanın gününde bizim övüncümüz siz olacağınız gibi, sizin övüncünüz de biz olalım.


Xpe ri Jesús xubij chare ri aj tzˈib riˈ: Ri xwan can cˈo wi jul ri acuchi (achique) yecˈojeˈ wi; y queriˈ chukaˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, can cˈo chukaˈ quisoc. Yacˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can majun wachoch ri acuchi (achique) yinuxlan wi jubaˈ, xchaˈ chare. 	 İsa ona, ‹‹Tilkilerin ini, kuşların yuvası var, ama İnsanoğlunun başını yaslayacak bir yeri yok›› dedi.


Y yacˈariˈ tek jun ángel ri can cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, xberuliˈej cˈa pe jun nimalaj abej, ri achiˈel jun caˈ rubanic. Y ri ángel riˈ riqˈui ronojel ruchukˈaˈ xuqˈuek ri abej cˈa pa mar, y xubij cˈa: Quecˈareˈ ri xtiban chare ri nimalaj tinamit Babilonia riche (rixin) chi xtiqˈuis chiriˈ. Ri tinamit riˈ ma xtitzˈetetej ta chic. 	 Sonra güçlü bir melek değirmen taşına benzer büyük bir taşı kaldırıp denize atarak şöyle dedi: ‹‹Koca kent Babil de İşte böyle şiddetle atılacak Ve bir daha görülmeyecek.


Y cˈacˈariˈ xintzˈet y xinwacˈaxaj quichˈabel sibilaj qˈuiy ángeles, ri quisutin quiˈ chrij ri lokˈolaj chˈaquet, chiquij ri cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y chiquij ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij, y ri ángeles can pa millones ri yecˈo chiriˈ. 	 Sonra tahtın, yaratıkların ve ihtiyarların çevresinde çok sayıda melek gördüm, seslerini işittim. Sayıları binlerce binler, on binlerce on binlerdi.


ruma chi cˈo jun itzel espíritu nichapo. Y tek nuchop, nuben cˈa chare chi nurek ruchiˈ, nuben chare chi nibarbot (nibaybot) ri ruchˈacul, y nuben chukaˈ chare chi niwoko pa ruchiˈ. Ri itzel espíritu riˈ can nikˈax ruwiˈ nuben chare ri nucˈajol, y cˈarunaj nuyaˈ ca tek nuchop. 	 Bir ruh onu yakalıyor, o da birdenbire çığlık atıyor. Ruh onu, ağzından köpükler gelene dek şiddetle sarsıyor. Bedenini yara bere içinde bırakarak güçbela ayrılıyor.


Y ri Neri, rucˈajol ca jun chic achi Melqui rubiˈ, y ri Melqui rucˈajol ca ri Adi, y ri Adi rucˈajol ca ri Cosam, y ri Cosam rucˈajol ca ri Elmodam, y ri Elmodam rucˈajol ca ri Er. 	 Malki oğlu, Addi oğlu, Kosam oğlu, Elmadam oğlu, Er oğlu,


Rumacˈariˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Wi cˈo jun ri nrajoˈ nunimirisaj riˈ, más utz chi ya ri Ajaf tunimirisaj rukˈij. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 Bunun için yazılmış olduğu gibi, ‹‹Övünen, Rab'le övünsün.››


Y can nikˈalajin wi cˈa ri ye ralcˈual ri Dios. Y nikˈalajin chukaˈ ri ye ralcˈual ri itzel winek. Xabachique winek ri ma rucˈuan ta jun cˈaslen choj y ma yerajoˈ ta ri kachˈalal, yariˈ ri ma riche (rixin) ta ri Dios. 	 Doğru olanı yapmayan ve kardeşini sevmeyen kişi Tanrıdan değildir. İşte Tanrının çocuklarıyla İblisin çocukları böyle ayırt edilir.


Y tek cˈo jun nikˈaxan tzij, can nikˈalajin wi chi yecˈo nikˈaxex quitzij. Yacˈa ri Dios tek xutzuj (xusuj) ri utzil chare ri Abraham ma xcˈatzin ta chi cˈo ta na jun xucusaj ri xkˈaxan rutzij. 	 Aracı tek bir tarafa ait değildir; Tanrı ise birdir.


¿Y xtikabij ta cˈa chi ruma ye qˈuiy kech aj Israel ri ma xquinimaj ta, ruma ta riˈ ri Dios man ta xtuben ri rubin? 	 Peki, kimi Yahudiler güvenilmez çıkmışsa ne olur? Onların güvenilmezliği Tanrının güvenilirliğini ortadan kaldırır mı?


Y ri Juan xubij cˈa chique ri xecˈutun apo: Achique cˈa chiwe riyix ri cˈo caˈiˈ rutziak, tuyaˈ jun chare ri majun rutziak. Y xabachique cˈa chukaˈ chiwe riyix ri cˈo wey riqˈui, tuyaˈ cˈa chukaˈ ruway ri xa majun ruway, xchaˈ chique. 	 Yahya onlara, ‹‹İki mintanı olan birini mintanı olmayana versin; yiyeceği olan yiyeceği olmayanla paylaşsın›› yanıtını verdi.


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na caxlan wey y car ri xmol ca. Wukuˈ chaquech cˈa ri xnoj riqˈui ri caxlan wey y car ri xemolotej ca. 	 Herkes yiyip doydu. Artakalan parçalardan yedi küfe dolusu topladılar.


Y tek ri winek xquicˈaxaj chi cˈo Jun ri xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, xa xetzeˈen apo chrij ri Pablo. Y yecˈo xebin chare: Cˈa xcatkacˈaxaj na chic jun bey, xechaˈ. 	 Ölülerin dirilmesiyle ilgili sözleri duyunca kimi alay etti, kimi de, ‹‹Seni bu konuda bir daha dinlemek isteriz›› dedi.


Y wi nikakˈalajsaj cˈa ri kamac chuwech ri Dios, ri Dios can choj wi nuben kiqˈui y can nuben wi achiˈel nubij ri ruchˈabel chi can nucuy ri kamac y nuchˈajchˈojsaj ri kánima chare ronojel ri etzelal ri yekabanalaˈ. 	 Ama günahlarımızı itiraf edersek, güvenilir ve adil olan Tanrı günahlarımızı bağışlayıp bizi her kötülükten arındıracaktır.


Ruma can ya tek xtuxupuj ri rutrompeta ri ruwuk ángel, can yacˈariˈ tek xtibanatej ri ewatel pe ruma ri Dios. Can xtibanatej achiˈel ri xubij ca chique ri ye rusamajel ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca, ri nibix profetas chique, xchaˈ. 	 Yedinci melek borazanını çaldığı zaman, Tanrının sır olan tasarısı tamamlanacak. Nitekim Tanrı bunu, kulları peygamberlere müjdelemişti.››


Yacˈa tek nocˈulun chic cˈa jun achi ri más kˈaxnek ruchukˈaˈ que chuwech riyaˈ, nichˈacatej ruma ri achi riˈ y nelesex chare ronojel ri camisabel ri nucusaj ri can rucukuban rucˈuˈx riqˈui. Y ri achi ri más cˈo ruchukˈaˈ, ronojel cˈa ri cosas ri xerelesaj el nujachalaˈ chique ri rachibil. 	 Ne var ki, ondan daha güçlü biri saldırıp onu alt ettiğinde güvendiği bütün silahları elinden alır ve mallarını yağmalayarak bölüştürür.


Jun chic cˈa kˈij, ri Jesús xbe pa jun tinamit ri Naín rubiˈ, y ye benak chukaˈ ri rudiscípulos riqˈui. Y sibilaj ye qˈuiy chukaˈ winek ri ye tzeketel el chiquij. 	 Bundan kısa bir süre sonra İsa, Nain denilen bir kente gitti. Öğrencileriyle büyük bir kalabalık Ona eşlik ediyordu.


Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xemayamoˈ y xechakiˈj ka. Y ruma chi xa ma nej ta benak wi ka ri quicˈamal, rumariˈ xechakiˈj ka chanin. 	 Ne var ki, güneş doğunca kavruldular, kök salamadıkları için kuruyup gittiler.


Y ri Jesús can cˈa nichˈo na quiqˈui ri winek tek xapon ri ruteˈ y ri ye rachˈalal. Riyeˈ nicajoˈ cˈa yechˈo riqˈui ri Jesús, xa yacˈa ri ma xeˈoc ta apo cˈa riqˈui. 	 İsa daha halka konuşurken, annesiyle kardeşleri geldi. Dışarıda durmuş, Onunla konuşmak istiyorlardı.


¿Achique nibij riyix? ¿La xajan cami xinben chi xinchˈutinirisaj wiˈ riche (rixin) chi xinyaˈ ikˈij riyix? ¿La xajan cami xinben riyin chi majun wajel xincˈutuj chiwe tek xinapon iwuqˈui riche (rixin) chi xintzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic? Ma xajan ta. 	 Yücelmeniz için kendimi alçaltarak Tanrının Müjdesini size karşılıksız bildirmekle günah mı işledim?


Y ri anciano riche (rixin) ri iglesia, nicˈatzin chi can cukul rucˈuˈx riqˈui ri kas kitzij utzilaj chˈabel ri cˈutun chuwech. Y riqˈui riˈ nicowin yerupixabaj ri kachˈalal chupan ri utzilaj tijonic, y nicowin chukaˈ nubij pa ruchojmil chique ri winek chi tiquiyaˈ ca ri chˈabel ri yecˈut chiquiwech ri xa ma ye kitzij ta. 	 Hem başkalarını sağlam öğretiyle yüreklendirmek, hem de karşı çıkanları ikna edebilmek için imanlılara öğretilen güvenilir söze sımsıkı sarılmalı.


Ruma ronojel ri achique nutij ka ri winek, xa ma pa ránima ta nibe wi. Xa chupan nibe wi y cˈacˈariˈ ntel el. Y riqˈui ri queriˈ xubij ri Jesús, nikˈalajin chi ronojel ri yecˈo ca riche (rixin) chi yetij, can ye chˈajchˈoj wi. 	 Dıştan giren, insanın yüreğine değil, midesine gider, oradan da helaya atılır.›› İsa bu sözlerle, bütün yiyeceklerin temiz olduğunu bildirmiş oluyordu.


Y quinojel cˈa ri yatajnek jun samaj pa quikˈaˈ ruma ri Dios, can rajawaxic cˈa chi tiquibanaˈ ri samaj riˈ, ri achiˈel rucˈamon chi niquiben riqˈui. 	 Kâhyada aranan başlıca nitelik güvenilir olmasıdır.


Jun ri cˈo ajowabel riqˈui, ma xtiquicot ta tek xa ma choj ta ri nibanatej; riyaˈ niquicot tek can ya ri utz nibanatej. 	 Sevgi haksızlığa sevinmez, gerçek olanla sevinir.


Xepe cˈa quinojel ri winek xquibij cˈa: Xa can pa kawiˈ cˈa riyoj y pa quiwiˈ ri kalcˈual tika wi rutojbalil ri rucamic re jun achi reˈ, xechaˈ. 	 Bütün halk şu karşılığı verdi: ‹‹Onun kanının sorumluluğu bizim ve çocuklarımızın üzerinde olsun!››


Ri Dios can rutzˈeton wi pe y can rukˈalajsan wi chi quinojel ri winek can ye aj maquiˈ wi. Ri Dios queriˈ rubin ruma nrajoˈ chi nujoyowaj kawech konojel y nrajoˈ yojrucol. 	 Çünkü Tanrı, merhametini herkese göstermek için herkesi sözdinlemezliğin tutsağı kıldı.


Ri Jesús xubij cˈa el chare ri achi riˈ: Majun achoj chare tatzijoj wi ri xbanatej awuqˈui, xa choj jacˈutuˈ awiˈ chuwech ri sacerdote. Y can tayaˈ cˈa ri ofrenda ri rajawaxic chi nayaˈ, achiˈel nubij chupan ri rutzˈiban ca ri Moisés, riche (rixin) chi queriˈ nakˈalajsaj cˈa awiˈ chiquiwech chi yit chˈajchˈoj chic, xucheˈex el. 	 ‹‹Sakın kimseye bir şey söyleme!›› dedi. ‹‹Git, kâhine görün ve cüzamdan temizlendiğini herkese kanıtlamak için Musanın buyurduğu sunuları sun.››


Y wi cˈo jun ri jun wi chic chi chˈabel nucˈut chiquiwech ri kachˈalal, y ri chˈabel ri nucˈut ma junan ta riqˈui ri utzilaj chˈabel ri rucˈamom pe ri Kajaf Jesucristo, y ma junan ta riqˈui ri chˈabel ri nucˈom pe ri utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, 	 Eğer biri farklı öğretiler yayar, doğru sözleri, yani Rabbimiz İsa Mesihin sözlerini ve Tanrı yoluna dayanan öğretiyi onaylamazsa, kendini beğenmiş, bilgisiz bir kişidir. Böyle biri tartışmaları ve kelime kavgalarını hastalık derecesinde sever. Bu şeyler kıskançlığa, çekişmeye, iftiraya, kötü kuşkulara, düşünceleri yozlaşmış ve gerçeği yitirmiş kişilerin durmadan sürtüşmesine yol açar. Onlar Tanrı yolunu kazanç yolu sanıyorlar.


Riyin can nyaˈon kˈatbel tzij chiwe riche (rixin) chi yeˈipalbej cumatz y alacrán (kˈasnaˈj) y riche (rixin) chukaˈ chi yixchˈacon chrij ri ruchukˈaˈ ri itzel winek, y majun achique ta ri xticˈulwachij. 	 Ben size, yılanları ve akrepleri ayak altında ezmek ve düşmanın bütün gücünü alt etmek için yetki verdim. Hiçbir şey size zarar vermeyecektir.


Y ye qˈuiy cˈa ri xecˈojeˈ yan nabey que chinuwech riyin, ri xa ye junan quiqˈui ri alekˈomaˈ y xa ye achiˈel ri yeˈelekˈ ca pa tak bey. Pero ma xetzekelbex ta cuma ri tak nucarneˈl. 	 Benden önce gelenlerin hepsi hırsız ve hayduttu, ama koyunlar onları dinlemedi.


Riyix ma xu (xe) ta wi yatajnek chiwe chi ninimaj ri Cristo, xa can yatajnek chukaˈ chiwe chi nikˈaxaj tijoj pokonal ruma rubiˈ Riyaˈ. 	 Çünkü Mesih uğruna size yalnız Mesih'e iman etmek değil, daha önce bende gördüğünüz ve hâlâ sürdürdüğümü duyduğunuz zorlu çabanın aynısını göstererek Mesih uğruna acı çekmek ayrıcalığı da verildi.


Riyeˈ can yacˈariˈ tek xpe bis pa cánima. Y niquicˈutulaˈ cˈa apo chare ri Jesús: ¿La ma yin ta cami riyin ri xquibano queriˈ? xechaˈ cˈa chiquijujunal. 	 Onlar da kederlenerek birer birer kendisine, ‹‹Beni demek istemedin ya?›› diye sormaya başladılar.


¿Nichˈob cami riyix chi ri chˈabel ri yojtajin chutzˈibaxic chiwe xa riche (rixin) chi nikatobej kiˈ chiwech? Ma que ta riˈ. Ruma can chuwech ri Dios chi riyin y ri ye wachibil queriˈ nikabij chiwe ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo. Xa can riche (rixin) wi cˈa chi yixkatoˈ tek queriˈ nikabij chiwe iwonojel riyix ri sibilaj yixkajoˈ riche (rixin) chi can yixqˈuiy ta cˈa chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Bunca zamandır önünüzde kendimizi savunduğumuzu mu düşünüyorsunuz? Tanrının önünde, Mesihe ait kişiler olarak konuşuyoruz. Sevgili kardeşler, yaptığımız her şey sizin gelişmeniz içindir.


Ri Jesús man achiˈel ta cˈa ri nimalaj tak sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Ruma riyeˈ xa ye winek y ma can ta cˈo quichukˈaˈ. Pero ma riqˈui wi riˈ, ri ley riche (rixin) ri Moisés nubij chi yeˈoc nimalaj tak sacerdotes. Yacˈa ri Jesús can Rucˈajol wi ri Dios. Y astapeˈ can cˈo chic ri ley, ri Dios can xuben jurar chi ri Jesús xoc Nimalaj Sacerdote. Ruma ri Jesús can tzˈaket wi riqˈui ronojel riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 Kutsal Yasa, zayıflıkları olan insanları başkâhin atamaktadır. Ama Yasa'dan sonra gelen ant sözü, sonsuza dek yetkin kılınmış olan Oğul'u başkâhin atamıştır.


Y xequichojmirisaj ca ri samaj chiquicojol ri kachˈalal. Xequicanolaˈ ca ancianos pa tak iglesias. Queriˈ xquibanalaˈ ca ri pa tak tinamit ri xekˈax wi. Y can man cˈa xewaˈ ta riche (rixin) chi xquiben orar, y xequijech cˈa ca pa rukˈaˈ ri Ajaf ri quiniman riyeˈ. 	 İmanlılar için her kilisede ihtiyarlar seçtiler. Dua ve oruçla onları, inandıkları Rabbe emanet ettiler.


Y chukaˈ nubij: Ri Ajaf retaman ri niquichˈob ri winek ri niquinaˈ chi cˈo nimaˈk tak naˈoj quiqˈui, y chukaˈ retaman chi majun oc rejkalen ri chˈobonic riˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 Yine, ‹‹Rab bilgelerin düşüncelerinin boş olduğunu bilir›› diye yazılmıştır.


Rumacˈariˈ, can tichˈutinirisaj iwiˈ xerukˈaˈ xeraken ri Dios, ruma Riyaˈ can cˈo wi ruchukˈaˈ. Tichˈutinirisaj cˈa iwiˈ chuwech, riche (rixin) chi queriˈ tek xtapon ri kˈij Riyaˈ xtunimirisaj ikˈij. 	 Uygun zamanda sizi yüceltmesi için, Tanrının kudretli eli altında kendinizi alçaltın.


Ye qˈuiy yan cˈa quitijon chic quikˈij riche (rixin) chi niquitzˈibaj pa rucholajen ri can kitzij chi xebanatej chkacojol. 	 Sayın Teofilos, Birçok kişi aramızda olup bitenlerin tarihçesini yazmaya girişti. Nitekim başlangıçtan beri bu olayların görgü tanığı ve Tanrı sözünün hizmetkârı olanlar bunları bize ilettiler. Ben de bütün bu olayları ta başından özenle araştırmış biri olarak bunları sana sırasıyla yazmayı uygun gördüm.


Riyix can yix achiˈel cˈa rukˈaˈ jun olivo ri ma xtic ta, ri xa ruyon tzˈucnek pe, pero xixelesex pe riqˈui ri cheˈ riˈ y xixtic ka pa ruwiˈ ri olivo ri ticon, astapeˈ ma yix riche (rixin) ta ri cheˈ riˈ. Y wi queriˈ xban chiwe riyix, cˈa ta cˈa ri wech aj Israel chi man ta xquetic chic ka jun bey pa ruwiˈ ri cheˈ ticon; ruma riyeˈ can ye riche (rixin) wi ri cheˈ riˈ. 	 Eğer sen doğal yapısı yabanıl zeytin ağacından kesilip doğaya aykırı olarak cins zeytin ağacına aşılandınsa, asıl dalların öz zeytin ağacına aşılanacakları çok daha kesindir!


Pero tek ri achi xracˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús chare, xa can pokon xunaˈ ri ránima, ruma riyaˈ can qˈuiy ri beyomel cˈo riqˈui. Y nibison cˈa ránima xtzolin el, ruma ma nrajoˈ ta chi ntel ri rubeyomal pa rukˈaˈ. 	 Bu sözler üzerine adamın yüzü asıldı, üzüntü içinde oradan uzaklaştı. Çünkü çok malı vardı.


Riyoj ma nikayaˈ ta kakˈij ruma ri samaj ri xa banon cuma nicˈaj chic. Ri koyoben cˈa riyoj, ya ta chi riyix nicukeˈ más icˈuˈx, y tek can cukul chic más icˈuˈx, iwuma ta riyix más nej napon wi ri ruchˈabel ri Dios. Ruma ri Dios can que wi riˈ nrajoˈ chi nikacˈuaj ri ruchˈabel pa nicˈaj chic lugar ri acuchi (achique) nrajoˈ wi Riyaˈ. 	 Başkalarının emeğiyle övünüp haddimizi aşmayız. Umudumuz odur ki, sizin imanınız büyüdükçe sayenizde etkinlik alanımız alabildiğine genişleyecek.


Y jun kˈij, tek man cˈa ye waynek ta riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij ri Ajaf Dios, ri Lokˈolaj Espíritu xubij cˈa chique ri kachˈalal riˈ: Ri Bernabé y ri Saulo can ye nusiqˈuin (woyon) riche (rixin) chi cˈo jun samaj niquiben. Rumariˈ can queˈijachaˈ ca riche (rixin) chi yebe chubanic ri samaj riˈ, xchaˈ. 	 Bunlar Rabbe tapınıp oruç tutarlarken Kutsal Ruh kendilerine şöyle dedi: ‹‹Barnabayla Saulu, kendilerini çağırmış olduğum görev için bana ayırın.››


Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Ri Ajaf nubij: Yin cˈa riyin ri cˈaslic Dios y can kitzij wi ri nbij, chi quinojel winek xquexuqueˈ chinuwech riyin, y xtiquibij chi can kitzij wi chi yin cˈa riyin ri Dios. 	 Yazılmış olduğu gibi: ‹‹Rab şöyle diyor: ‹Varlığım hakkı için her diz önümde çökecek, Her dil Tanrı olduğumu açıkça söyleyecek.› ››


Ri niquitij cˈa ri nuchˈacul y niquikum chukaˈ ri nuquiqˈuel, xa jun cˈa ri xtikaben quiqˈui. Riyeˈ xquecˈojeˈ wuqˈui riyin y riyin quiqˈui riyeˈ. 	 Bedenimi yiyip kanımı içen bende yaşar, ben de onda.


Y ri nicˈaj chic rucˈajol ri Jacob itzel cˈa xquinaˈ chare ri quichakˈ ri José rubiˈ, ruma can ya riyaˈ ri más najowex. Y rumariˈ tek xquicˈayij el, y xucˈuex el cˈa pan Egipto. Yacˈa ri Dios can cˈo cˈa riqˈui ri José, 	 ‹‹Yusufu kıskanan atalarımız, onu köle olarak Mısıra sattılar. Ama Tanrı onunlaydı ve onu bütün sıkıntılarından kurtardı. Ona bilgelik vererek Mısır Firavununun gözüne girmesini sağladı. Firavun da onu Mısır ve bütün saray halkı üzerine yönetici atadı.


Wacami cˈa nikˈax chkawech chi riyit can ronojel wi cˈa awetaman. Ma rajawaxic ta chi cˈa nikacˈutuj na chawe, riyit xa awetaman ri nikachˈob. Y rumariˈ riyoj can nikanimaj wi chi riqˈui ri Dios yit petenak wi, xechaˈ. 	 ‹‹Şimdi senin her şeyi bildiğini anlıyoruz. Kimsenin sana soru sormasına gerek yok. Tanrıdan geldiğine bunun için iman ediyoruz.››


Xepe ri principaliˈ tak sacerdotes xquimol cˈa quiˈ quiqˈui ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij y xquiyaˈ cˈa chiquiwech chi niquiyaˈ qˈuiy quirajil ri soldados ri xechajin. 	 Başkâhinler ileri gelenlerle birlikte toplanıp birbirlerine danıştıktan sonra askerlere yüklü para vererek dediler ki, ‹‹Siz şöyle diyeceksiniz: ‹Öğrencileri geceleyin geldi, biz uyurken Onun cesedini çalıp götürdüler.›


Yacˈa ri chicojol riyix jun wi chic. Ruma ri nrajoˈ chi nicˈojeˈ rukˈij chicojol, xa tuchˈutinirisaj riˈ, y querunimaj querilij ri nicˈaj chic. 	 Sizin aranızda böyle olmayacak. Aranızda büyük olmak isteyen, ötekilerin hizmetkârı olsun.


Y tek cˈa ma jane toka ri Jesús, ri Juan ri Bautista xukˈalajsaj cˈa chique ri kech aj Israel chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y queban bautizar. 	 İsanın gelişinden önce Yahya, bütün İsrail halkını, tövbe edip vaftiz olmaya çağırdı.


Y tek ri Pablo ye royoben cˈa ri Silas y ri Timoteo ri chiriˈ pa tinamit Atenas, riyaˈ sibilaj cˈa xkˈaxo ránima, ruma ri sibilaj qˈuiy dios ri xa ye banon cuma winek ri yecˈo chupan ri tinamit riˈ, ri ye oconek qui‑dios ri winek. 	 Onları Atinada bekleyen Pavlus, kenti putlarla dolu görünce yüreğinde derin bir acı duydu.


Y can cˈa ma jane yojapon ta chuchiˈ ri mar, tek xbekilaˈ jun boloj sanayiˈ cˈo chuxeˈ yaˈ, y chiriˈ xberukebuj wi riˈ ri ruxeˈ ri rutzaˈn ri barco, y chiriˈ xkˈateˈ wi ca. Can ma xsilon ta chic. Y ri rachek ri barco can xuchop nijokˈotej ruma ri yaˈ can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ nberupaxij riˈ chiriˈ. 	 Gemi bir kum yükseltisine çarpıp karaya oturdu. Geminin başı kuma saplanıp kımıldamaz oldu, kıç tarafı ise dalgaların şiddetiyle dağılmaya başladı.


Y yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj chi cˈo jun ri can riqˈui ruchukˈaˈ nichˈo pe chilaˈ chicaj y nubij cˈa: Tatzuˈ na peˈ chi ri Dios cˈo quiqˈui ri winek, wacami ri Dios can nicˈojeˈ chiquicojol. Yecˈa riyeˈ ri yeˈoc rutinamit, y ya cˈa Riyaˈ ri qui‑Dios. 	 Tahttan yükselen gür bir sesin şöyle dediğini işittim: ‹‹İşte, Tanrının konutu insanların arasındadır. Tanrı onların arasında yaşayacak. Onlar Onun halkı olacaklar, Tanrının kendisi de onların arasında bulunacak.


Yacˈa ri Jesús xubij: Más jabel ruwaquikˈij ri yeˈacˈaxan y niquiben ronojel ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa, ‹‹Daha doğrusu, ne mutlu Tanrının sözünü dinleyip uygulayanlara!›› dedi.


Y xeˈapon cˈa chupan ri jun juyuˈ Gólgota rubiˈ. Gólgota ntel chi tzij rubakil rujolon (ruwiˈ) caminek. 	 Golgota, yani Kafatası denilen yere vardıklarında içmesi için İsaya ödle karışık şarap verdiler. İsa bunu tadınca içmek istemedi.


Queriˈ rubin ri Dios, ri nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu. Y rumacˈariˈ can nikˈalajin wi chi ma nicˈatzin ta chic chi yekatzuj (yekasuj) chicop chuwech ri Dios ruma ri kamac. Ri kamac xa cuyutajnek chic. 	 Bunların bağışlanması durumunda artık günah için sunuya gerek yoktur.


Y riqˈui riˈ nikˈalajin ta chi riyoj xa ma kitzij ta ri xkabij chrij ri Dios, tek xkabij chiwe chi Riyaˈ xucˈasoj el ri Cristo. Ruma xa ta kitzij chi majun cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, ri Cristo man ta chukaˈ xcˈastej el. 	 Bu durumda Tanrıyla ilgili tanıklığımız da yalan demektir. Çünkü Tanrının, Mesihi dirilttiğine tanıklık ettik. Ama ölüler gerçekten dirilmezse, Tanrı Mesihi de diriltmemiştir.


Y ri soldados xquipachˈuj chukaˈ jun kˈayis ri cˈo sibilaj ruqˈuixal. Xquiben jun corona chare, y cˈacˈariˈ xquiyaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. Cˈacˈariˈ xquiyaˈ chukaˈ jun tziek morado chrij ri Jesús, can achiˈel wi ri yequicusalaˈ ri reyes. 	 Askerler de dikenlerden bir taç örüp Onun başına geçirdiler. Sonra Ona mor bir kaftan giydirdiler.


Ruma ri ojer tak katiˈt kamamaˈ, tek xekˈax chupan ri jun desierto, ya cˈa ri caxlan wey ri xubiniˈaj maná ri xuyaˈ ri Moisés chique riche (rixin) chi xquitij. Can achiˈel wi cˈa ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Chiriˈ nubij: Caxlan wey cˈa ri petenak chilaˈ chicaj ri xuyaˈ chique riche (rixin) chi xquitij. 	 ‹‹Atalarımız çölde man yediler. Yazılmış olduğu gibi, ‹Yemeleri için onlara gökten ekmek verdi.› ››


Y can rumariˈ xinbij cˈa chiwe chi chupan ri imac yixcom wi, ruma wi xa ma yininimaj ta yin achique cˈa riyin, can xquixcom na wi chupan ri imac, xchaˈ. 	 İşte bu nedenle size, ‹Günahlarınızın içinde öleceksiniz› dedim. Benim O olduğuma iman etmezseniz, günahlarınızın içinde öleceksiniz.››


Chukaˈ ri Abraham ma xu (xe) ta wi xunimaj ri Dios, xa can xuben chukaˈ ri xbix chare ruma ri Dios. Y riqˈui riˈ can xutzˈakatisaj ri rucukbel cˈuˈx ri cˈo riqˈui ri Dios. 	 Görüyorsun, onun imanı eylemleriyle birlikte etkindi; imanı eylemleriyle tamamlandı.


Rumariˈ kachˈalal, queˈichaˈ pe wukuˈ achiˈaˈ chicojol, achiˈaˈ ri can etaman chi choj ri quicˈaslen, ri can cˈo naˈoj quiqˈui y nojnek ri cánima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, riche (rixin) chi queriˈ yesamej chiquilixic ri kachˈalal. 	 Bu nedenle, kardeşler, aranızdan Ruhla ve bilgelikle dolu, yedi saygın kişi seçin. Onları bu iş için görevlendirelim.


Sibilaj yit nacanic riqˈui ri anaˈoj. Xtincˈut na peˈ chawech wacami. Wi riyit nabij chi animan chic ri Dios y xa majun utzil naben ta, can majun nicˈatzin wi tek xabij chi xanimaj. Xa yit achiˈel jun caminek ri majun nicowin nuben. 	 Ey akılsız adam, eylem olmadan imanın yararsız olduğuna kanıt mı istiyorsun?


Y qˈuiy cˈa ri majun bey ye banatajnek ta y majun bey ye tzˈeton ta ri xquecˈulwachitej chuwech ri kˈij, ri icˈ y ri chˈumilaˈ. Y ri winek cˈa ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef ma xtiquil ta chic achique xtiquiben, xa xtisach quicˈuˈx ruma chi ri mar, can xtikˈax cˈa ruwiˈ xtikˈajan, ruma sibilaj xtibolkoˈt ri ruwiˈ yaˈ. 	 ‹‹Güneşte, ayda ve yıldızlarda belirtiler görülecek. Yeryüzünde uluslar denizin ve dalgaların uğultusundan şaşkına dönecek, dehşete düşecekler.


Y man cˈa tichˈob ta ri pa tak iwánima chi riyin xquitzujun (xquisujun) chiwij chuwech ri Nataˈ Dios. Ma que ta riˈ. Ri xtitzujun (xtisujun) cˈa chiwij chuwech ri Dios, ya ri Moisés; ri achoj riqˈui nibij chi can icukuban wi apo icˈuˈx. 	 Babanın önünde sizi suçlayacağımı sanmayın. Sizi suçlayan, umut bağladığınız Musadır.


Y ri chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri kˈij riˈ, yecˈo cˈa ye qˈuiy achiˈaˈ israelitas ri ye petenak pa ronojel ruwachˈulef, achiˈaˈ ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. 	 O sırada Yeruşalimde, dünyanın her ülkesinden gelmiş dindar Yahudiler bulunuyordu.


Yin cˈa riyin ri achiˈel juwiˈ uva, y riyix ri rukˈaˈ. Ri can jurayil nicˈojeˈ wuqˈui, y riyin riqˈui riyaˈ, ri rucˈaslen can xtiwachin wi. Ruma ri xa ma xticˈojeˈ ta wuqˈui, majun cˈa ri xticowin ta xtuben. 	 Ben asmayım, siz çubuklarsınız. Bende kalan ve benim kendisinde kaldığım kişi çok meyve verir. Bensiz hiçbir şey yapamazsınız.


Chiriˈ cˈa pa rachoch ri Dios cˈo cˈa jun ixok ri Ana rubiˈ. Riyaˈ jun ixok ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. Riyaˈ rumiˈal ca jun achi ri Fanuel rubiˈ, y jun chique ri ye riy rumam ca ri Aser, ri jun achi xcˈojeˈ ojer ca. Ri Ana cˈa riˈ ti riˈj chic. Riyaˈ cˈa coˈol tek xcˈuleˈ. Pero xaxu (xaxe wi) wukuˈ junaˈ xquicˈuaj quiˈ riqˈui ri rachijil, ruma xa chanin xcom el ri achi chuwech. 	 Anna adında çok yaşlı bir kadın peygamber vardı. Aşer oymağından Fanuelin kızıydı. Genç kız olarak evlenip kocasıyla yedi yıl yaşadıktan sonra dul kalmıştı. Şimdi seksen dört yaşındaydı. Tapınaktan ayrılmaz, oruç tutup dua ederek gece gündüz Tanrıya tapınırdı.


Ri Simón Pedro xa cˈariˈ nutzijoj ka chake ri achique rubanic xuben ri Dios tek xapon pa nabey mul quiqˈui ri winek ri xa ma ye israelitas ta. Can cˈo ri xeruchaˈ riche (rixin) chi yeˈoc rutinamit riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. 	 ‹‹Simun, Tanrının öteki uluslardan kendine ait olacak bir halk çıkarmak amacıyla onlara ilk kez nasıl yaklaştığını anlatmıştır.


Y tek ri Jesús xutzˈet chi xa xpe sibilaj bis pa ránima ri achi, xubij: Ri cˈo quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 Onun üzüntüsünü gören İsa, ‹‹Varlıklı kişilerin Tanrı Egemenliğine girmesi ne kadar güç!›› dedi.


Man xa tibanatej chi yecˈo kachˈalal achiˈaˈ y kachˈalal ixokiˈ niquicanoj quiˈ riche (rixin) chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Y can majun bey tikaben chare ri nusipaj ri Dios chake chi majun rejkalen achiˈel xuben ri Esaú ri ojer ca. Riyaˈ can cˈo ta wi jun bendición nim ri xucˈul, ruma ya riyaˈ ri nimalaxel, pero xa majun bendición ri xucˈul, ruma yariˈ ri xuyaˈ chuwech ri jun waˈin. Can majun cˈa rejkalen xuben chare chi ya riyaˈ ri nimalaxel. 	 Kimse fuhuş yapmasın ya da ilk oğulluk hakkını bir yemeğe karşılık satan Esav gibi kutsal değerlere saygısızlık etmesin.


Riyin y ri Nataˈ, xa yoj jun, xchaˈ ri Jesús. 	 Ben ve Baba biriz.››


Yacˈa ri quimolon quiˈ pa jay ma xquinimaj ta ri xberubij ri Rode chique. Xa xquibij chare: Xa xachˈujer laˈ. Y ri ti kˈopoj riˈ nubij cˈa chi can ya wi ri Pedro ri xracˈaxaj ca. Y riyeˈ xa xquibij chic chare: Riˈ xa ma ya ta ri Pedro ri xawacˈaxaj ca, riˈ ya ri ángel chajiy riche (rixin), xechaˈ chare. 	 ‹‹Çıldırmışsın sen!›› dediler ona. Ama kız üsteleyince, ‹‹Onun meleği olmalı›› dediler.


Ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx jabel riqˈui ri Cristo, pero nicajoˈ yeˈoc kiqˈui, nicˈatzin chi yekacˈul, pero ma quekacˈul ta xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi nikaben oyowal quiqˈui, ruma chi xa jun wi ri niquichˈob. 	 İmanı zayıf olanı aranıza kabul edin, ama tartışmalı konulara girmeyin.


Ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj nikˈalajin chi can petenak royowal pa quiwiˈ ri winek, ruma ma niquiyaˈ ta rukˈij ri Dios y ma niquijoyowaj ta quiwech nicˈaj chic winek, y riqˈui ri etzelal ri yetajin, ri winek riˈ can yetajin niquikˈet ruwech ri kitzij riche (rixin) ri Dios. Rumariˈ ri Dios can xtuyaˈ wi cˈa pe rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 Haksızlıkla gerçeğe engel olan insanların bütün tanrısızlığına ve haksızlığına karşı Tanrının gazabı gökten açıkça gösterilmektedir.


Ri Dios can rajowan wi chi nucˈut ri ruchukˈaˈ y ri royowal pa quiwiˈ ri winek ri yemacun. Pero Riyaˈ sibilaj ye rucochˈon ri winek ri can rumolon chic riˈ ri quimac chuwech, astapeˈ can utz wi chi xka yan ta ri royowal pa quiwiˈ y xeqˈuis yan ta ri pa rucˈayewal. 	 Eğer Tanrı gazabını göstermek ve gücünü tanıtmak isterken, gazabına hedef olup mahvolmaya hazırlananlara büyük sabırla katlandıysa, ne diyelim?


Riyin ma nxibij ta wiˈ chare ri nichˈob chuwij, o ri nuchˈob ri aj kˈatbel tzij chuwij, chi utz o ma utz ta ri nusamaj. Ruma majun winek xticowin ta xtibin chi utz o ma utz ta yitajin chare ri nusamaj. Y ni xa ta riyin yicowin ta nbij wi utz o ma utz ta yitajin chare ri nusamaj. 	 Sizin tarafınızdan ya da olağan bir mahkeme tarafından yargılanırsam hiç aldırmam. Kendi kendimi de yargılamıyorum.