Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex ri mozo. 	 ‹‹Efendisi ona, ‹Aferin, iyi ve güvenilir köle!› dedi. ‹Sen küçük işlerde güvenilir olduğunu gösterdin, ben de seni büyük işlerin başına geçireceğim. Gel, efendinin şenliğine katıl!›


Y ri Pilato xoc chic cˈa apo ri pa rupalacio. Y xusiqˈuij (xroyoj) cˈa ri Jesús y cˈacˈariˈ xucˈutuj chare: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. 	 Pilatus yine vali konağına girdi. İsayı çağırıp Ona, ‹‹Sen Yahudilerin Kralı mısın?›› diye sordu.


Pero chiˈijujunal quixcanaj achiˈel xuyaˈ ri Dios chiwe. Y chiˈijujunal quixcanaj achiˈel ri ibanon tek ma jane quixsiqˈuix (quixoyox) ruma ri Dios. Yacˈareˈ nchilabej chique quinojel ri iglesias ri yecˈo xabachique lugar. 	 Ancak herkes Rabbin kendisi için belirlediği duruma uygun biçimde, Tanrıdan aldığı çağrıya göre yaşasın. Bunu bütün kiliselere buyuruyorum.


Quinojel cˈa ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo waweˈ, niquitek cˈa rutzil iwech riyix. 	 Bütün kutsallar size selam eder.


Tek yicˈojeˈ chiquicojol ri wech aj Israel, can nben achiˈel niquiben riyeˈ, ruma can nwajoˈ chi niquinimaj ri Cristo. Riyeˈ chuxeˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés yecˈo wi, y riyin ma yincˈo ta chic chuxeˈ ri ley riˈ. Yacˈa tek yicˈojeˈ chiquicojol, can nben achiˈel can yincˈo chuxeˈ ri ley, ruma nwajoˈ chi yenchˈec riche (rixin) chi niquinimaj ri Cristo. 	 Yahudileri kazanmak için Yahudilere Yahudi gibi davrandım. Kendim Kutsal Yasanın denetimi altında olmadığım halde, Yasa altında olanları kazanmak için onlara Yasa altındaymışım gibi davrandım.


Yacˈa ri Juan ma nrajoˈ ta nuben bautizar ri Jesús, y nubij cˈa chare: Xa yin ta riyin riˈ ri utz chi yiban bautizar awuma riyit y mani chi can yit cˈa riyit ri xatoka wuqˈui riyin, riche (rixin) chi yatinben el bautizar, xchaˈ ri Juan. 	 Ne var ki Yahya, ‹‹Benim senin tarafından vaftiz edilmem gerekirken sen mi bana geliyorsun?›› diyerek Ona engel olmak istedi.


Y yacˈa tek ri Jesús tzˈuyul pa mesa ri chiriˈ pa rachoch ri Leví, ye qˈuiy cˈa chique ri ye cˈutuy tak alcawal y nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ ri xetzˈuyeˈ chukaˈ apo ri pa mesa junan riqˈui ri Jesús y quiqˈui ri rudiscípulos, ruma sibilaj ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin) ri Jesús ri yecˈo cˈa chiriˈ. 	 Sonra İsa, Levinin evinde yemek yerken, birçok vergi görevlisiyle günahkâr Onunla ve öğrencileriyle birlikte sofraya oturmuştu. Onu izleyen böyle birçok kişi vardı.


Titzˈetaˈ na peˈ, riyin can xtinben chique ri jumoc winek riche (rixin) ri Satanás chi xquexuqueˈ chiwech, winek ri yebin chi ye israelitas y xa ma que ta riˈ. Y quereˈ xtinben chique riche (rixin) chi riyeˈ tiquetamaj chi riyin can yixinwajoˈ wi. 	 Bak, Şeytanın havrasından olanları, Yahudi olmadıkları halde Yahudi olduklarını ileri süren yalancıları öyle edeceğim ki, gelip ayaklarına kapanacak, benim seni sevdiğimi anlayacaklar.


Ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique ri discípulos: Xabachique ta na tinamit ri yixapon wi; tek yixoc pa jun jay, chiriˈ quixcˈojeˈ wi ka. Xa can cˈa ya tek yixel pe chupan ri tinamit riˈ, cˈacˈariˈ utz chi niyaˈ ca ri jay ri xixcˈojeˈ wi. 	 ‹‹Bir yere gittiğiniz zaman, oradan ayrılıncaya dek hep aynı evde kalın›› diye devam etti.


Y yacˈa tek yix benak chic, can titzijoj ri ruchˈabel ri Dios y tibij cˈa: Nakaj chic cˈo wi pe ri rajawaren ri caj, quixchaˈ chique. 	 Gittiğiniz her yerde Göklerin Egemenliğinin yaklaştığını duyurun.


Y ri caˈiˈ discípulos, can yacˈariˈ tek xetzolin el chcachoch. 	 Bundan sonra öğrenciler yine evlerine döndüler.


Ri yaˈ cˈa ri xunataj ri Jesús, ya cˈa ri nichˈo chrij ri Lokˈolaj Espíritu; ruma can yacˈariˈ ri xtiquicˈul ri winek ri yeniman riche (rixin) ri Jesús. Y ri kˈij cˈa riˈ cˈa ma jane tika ta pe ri Lokˈolaj Espíritu, ruma cˈa ma jane tibe ri Jesús chilaˈ chicaj riche (rixin) chi nucˈul chic jun bey ri rukˈij rucˈojlen. 	 Bunu, kendisine iman edenlerin alacağı Ruhla ilgili olarak söylüyordu. Ruh henüz verilmemişti. Çünkü İsa henüz yüceltilmemişti.


Nchˈobon chi tek xquinapon, nwajoˈ yiyaloj el jubaˈ iwuqˈui. O riqˈui jubaˈ xa can xtinkˈaxaj na chukaˈ el ri rukˈijul ri job chiriˈ. Y tek xquinel el chiriˈ iwuqˈui, re wacami cˈa ma jane kˈalaj ta ri acuchi (achique) xquibe wi. Xaxu (xaxe wi) nwajoˈ chi riyix yinitoˈ ta el riqˈui ri nicˈatzin chuwe chupan ri nubey, ri acuchi (achique) xquibe wi. 	 Belki bir süre yanınızda kalırım, hatta kışı da sizinle geçirebilirim. Öyle ki, sonra nereye gidecek olsam, bana yardım edebilesiniz.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, qˈuiy cˈa ri niquibilaˈ apo chare ri Pilato, chi niquitzujuj (niquisujuj) ri Jesús. 	 Başkâhinler Ona karşı birçok suçlamada bulundular.


Y wi riyoj achiˈel can xojcom riqˈui ri Cristo tek Riyaˈ xcom, chukaˈ cukul kacˈuˈx chi xkojcˈaseˈ riqˈui. 	 Mesihle birlikte ölmüşsek, Onunla birlikte yaşayacağımıza da inanıyoruz.


Ruma riyin nxibij wiˈ chawech. Ruma yit jun cˈaˈnlaj (cˈaˈelaj) achi. Riyit xa yit junan riqˈui jun achi ri nberucˈutuj pe rurajil y xa majun puek ruyaˈon ca chiriˈ. Y chukaˈ nawajoˈ nacˈul ri ntel pe chuwech ri ticoˈn ri xa ma riyit ta xatico ka, xchaˈ ri mozo chare ri rey. 	 Çünkü senden korktum, sert adamsın; kendinden koymadığını alır, ekmediğini biçersin.›


Pa rucaˈn kˈij xojapon cˈa ri pa tinamit Sidón. Ri chiriˈ, ri Julio ri ucˈuey quiche (quixin) ri soldados, xuben cˈa jun nimalaj utzil chare ri Pablo, ruma xuyaˈ kˈij chare chi xbe chuyaˈic rutzil quiwech ri kachˈalal y riche (rixin) chukaˈ chi ri kachˈalal xquitoˈ pe ri Pablo. 	 Ertesi gün Saydaya uğradık. Pavlusa dostça davranan Yulius, ihtiyaçlarını karşılamaları için dostlarının yanına gitmesine izin verdi.


Riyoj, ri can yoj rusamajel ri Dios, ¿la can ma rajawaxic ta cami chi yojtzuk? 	 Yiyip içmeye hakkımız yok mu bizim?


Rumacˈariˈ wi xquinapon iwuqˈui, xtinbij cˈa chiquiwech ri kachˈalal ri nuben riyaˈ, chi cˈo ri yerubilaˈ chikij y xa ma ye kitzij ta. Y ma xu (xe) ta wi riˈ ri yeruben. Chukaˈ ma yerucˈul ta ri kachˈalal ri yekˈax pe riqˈui. Y ma nuyaˈ ta chukaˈ kˈij chique ri nicˈaj chic kachˈalal chi yequicˈul ri yeˈapon quiqˈui. Y wi ma niquinimaj ta rutzij, yerelesaj el chiquicojol ri kachˈalal. 	 Bunun için, eğer gelirsem, bize yönelttiği haksız suçlamalarla yaptığı kötülükleri anımsatacağım. Bununla yetinmeyerek kardeşleri de kabul etmiyor, kabul etmek isteyenlere de engel olup onları kiliseden dışarı atıyor.


Tek xa ma jane qˈuiy ta kˈij ticˈo ca ri xcˈulwachitej chiriˈ pa rachoch ri Dios, ri Elisabet ri rixjayil ri Zacarías xunabej chi riyaˈ xa yawaˈ chic, y rumariˈ ma xel ta pa bey wuˈoˈ icˈ. Ri Elisabet nubij cˈa: 	 Bir süre sonra karısı Elizabet gebe kaldı ve beş ay evine kapandı.


Y astapeˈ can ye qˈuiy cˈa ri xeˈapon ri xquitzˈuc tzij chrij ri Jesús, pero xa ma junan ta ri xquibij. Pa ruqˈuisbel xeˈapon ye caˈiˈ ri junan wi ri xquibij, xa yacˈa ri ma kitzij ta chukaˈ ri xquibij. 	 Ortaya birçok yalancı tanık çıktığı halde, aradıklarını bulamadılar. Sonunda ortaya çıkan iki kişi şöyle dedi: ‹‹Bu adam, ‹Ben Tanrının Tapınağını yıkıp üç günde yeniden kurabilirim› dedi.››


Tek xa wakiˈ chic cˈa kˈij nrajoˈ riche (rixin) chi ma napon ri kˈij riche (rixin) ri nimakˈij pascua, ri Jesús xbe pa tinamit Betania, ri rutinamit ri Lázaro; ri Lázaro ri xcom el y xbecˈasox pe chiquicojol ri caminakiˈ ruma ri Jesús. 	 İsa, Fısıh Bayramından altı gün önce, ölümden dirilttiği Lazarın bulunduğu Beytanyaya geldi.


Tek ri Jesús xoc cˈa apo, xubij chique ri winek: ¿Achique ruma yixokˈ y yixchˈujlan? Ri acˈal ma caminek ta, riyaˈ xa warnek, xchaˈ chique. 	 İçeri girerek onlara, ‹‹Niye gürültü edip ağlıyorsunuz?›› dedi. ‹‹Çocuk ölmedi, uyuyor.››


Y xtibanatej cˈa, chi yecˈo achiˈaˈ cachˈalal quiˈ, jun chique riyeˈ xtiyacatej y xtujech ri rachˈalal pa camic. Chukaˈ can yecˈo wi tataˈaj ri xqueyacatej chiquij ri calcˈual. Ri alcˈualaxelaˈ xqueyacatej chukaˈ chiquij ri quiteˈ quitataˈ y xquequiyaˈ pa camic. 	 ‹‹Kardeş kardeşi, baba çocuğunu ölüme teslim edecek. Çocuklar anne babaya başkaldırıp onları öldürtecek.


Riyaˈ ma nuben ta achiˈel niquiben ri nimalaj tak sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Leví. Riyeˈ ronojel kˈij yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios. Queriˈ niquiben ruma ri quimac riyeˈ y ruma chukaˈ ri quimac ri quiwinak. Yacˈa ri Jesús ma rajawaxic ta chi qˈuiy mul cˈo ta ri nutzuj (nusuj) chuwech ri Dios. Ruma Riyaˈ xa jun bey cˈa ri cˈo chi xcom chuwech ri cruz y can riche (rixin) ronojel tiempo nicˈatzin. 	 O, öbür başkâhinler gibi her gün önce kendi günahları, sonra da halkın günahları için kurbanlar sunmak zorunda değildir. Çünkü kendini sunmakla bunu ilk ve son kez yaptı.


Y tek ri Jesús xerutzˈet chi ye sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ, Riyaˈ xjoteˈ cˈa pa ruwiˈ jun juyuˈ, y xtzˈuyeˈ cˈa ka. Y cˈacˈariˈ xquimol apo quiˈ ri ye rudiscípulos riqˈui. 	 İsa kalabalıkları görünce dağa çıktı. Oturunca öğrencileri yanına geldi.


Pero jun anciano riche (rixin) ri iglesia cˈo chi rucˈuan jun utzilaj cˈaslen, riche (rixin) chi queriˈ majun tzij nibix ta chrij. Cˈo chi jun achi ri xaxu (xaxe wi) jun rixjayil cˈo, nuchˈob jabel ri yerubanalaˈ, retaman nukˈil riˈ chare ri mac, y rucˈamon chi nikayaˈ rukˈij, jun achi ri can jabel yerucˈul apo ri kachˈalal pa rachoch ri xa cˈa jun chic tinamit yepe wi, y can jabel nicowin nucˈut ri ruchˈabel ri Dios, 	 Ancak gözetmen ayıplanacak bir yanı olmayan, tek karılı, ölçülü, sağduyulu, saygın, konuksever, öğretmeye yetenekli biri olmalı.


Rumariˈ juyiˈ oc iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Corazín, y juyiˈ oc chukaˈ iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Betsaida, ruma sibilaj qˈuiy milagros xeban chiwech y ma xinimaj ta ri ruchˈabel ri Dios. Ruma xa ta ya ri pa tinamit Tiro y pa tinamit Sidón ri xeban ta wi ri milagros riˈ, ri winek aj chiriˈ xtzolin yan ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y quicusalon ta chic quitziak riche (rixin) bis, y quiyalon ta chic chaj chiquij, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi yebison ruma sibilaj qˈuiy quimac ri ye quibanalon. 	 ‹‹Vay haline, ey Horazin! Vay haline, ey Beytsayda! Sizlerde yapılan mucizeler Sur ve Saydada yapılmış olsaydı, çoktan çul kuşanıp kül içinde oturarak tövbe etmiş olurlardı.


Tek ri aj yukˈ ye relesan chic cˈa el quinojel ri rucarneˈl, ninabeyej cˈa el chiquiwech y ri carneˈl yetzekeˈ el chrij. Ri carneˈl can queriˈ wi niquiben, ruma quetaman cˈa ruchˈabel ri cajyukˈ. 	 Kendi koyunlarının hepsini dışarı çıkarınca önlerinden gider, koyunlar da onu izler. Çünkü onun sesini tanırlar.


Pero ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi can yojrajoˈ. Ruma astapeˈ can yoj aj maquiˈ, can xutek wi cˈa pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma riyoj. 	 Tanrı ise bizi sevdiğini şununla kanıtlıyor: Biz daha günahkârken, Mesih bizim için öldü.


nichaˈ. Rumacˈariˈ, can rajawaxic cˈa chi nikacanoj jun ruqˈuexel, pero can ya ri chiquicojol ri achiˈaˈ ri can ronojel tiempo yecˈo pe kiqˈui, y ri can ye benak wi kiqˈui tek xcˈojeˈ ri Ajaf Jesús. 	 ‹‹Buna göre, Yahyanın vaftiz döneminden başlayarak Rab İsanın aramızdan yukarı alındığı güne değin bizimle birlikte geçirdiği bütün süre boyunca yanımızda bulunan adamlardan birinin, İsanın dirilişine tanıklık etmek üzere bize katılması gerekir.››


Ri ka‑Dios ri can cˈo wi rukˈij rucˈojlen y sibilaj rubeyomal cˈo, xtuyaˈ cˈa ronojel ri nicˈatzin chiwe ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 Tanrım da her ihtiyacınızı kendi zenginliğiyle Mesih İsada görkemli bir biçimde karşılayacaktır.


Yacˈa re wacami xcanaj yan ca ronojel. Ma ticˈojeˈ ta ri oyowal pa tak iwánima, ni ma queˈibanalaˈ ta ri xa ma rucˈamon ta ruma ri iwoyowal. Man cˈa tirayij ta chic niben etzelal chique ri nicˈaj chic, y man cˈa quixyokˈon ta chic. Man chic tibij ta tzij ri xa ma ye rucˈamon ta. 	 Ama şimdi öfke, kızgınlık, kötü niyet dahil, hepsini üzerinizden sıyırıp atın. Ağzınızdan hiçbir iftira ya da edepsiz söz çıkmasın.


Riyin ri Santiago, yin jun rusamajel ri Dios y ri Ajaf Jesucristo. Y riyin ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix ri yix quiy quimam ca ri cablajuj rucˈajol ri Israel ri xecˈojeˈ ojer ca, ri ma yixcˈo ta chic chupan ri ruwachˈulef ri can iwuche (iwixin) wi riyix, xa pa tak quiruwachˈulef nicˈaj chic winek yixcˈo wi. Ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri ntek el riyin. 	 Tanrının ve Rab İsa Mesihin kulu ben Yakup, dağılmış olan on iki oymağa selam ederim.


Y Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa chi utzil ri niwajoˈ? xchaˈ chique. 	 İsa onlara, ‹‹Sizin için ne yapmamı istiyorsunuz?›› diye sordu.


Y riyix tikˈalajsaj cˈa ri kitzij chiquiwech ri winek ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon chi achique riˈ ri kas kitzij. 	 Kimi kararsızlara merhamet edin.


Ri matioxinic cˈa ri xaben pa jun chic chˈabel, can sibilaj utz wi, xa yacˈa ri xeˈacˈaxan awuche (awixin) majun cˈa xquetamaj riche (rixin) chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 Uygun biçimde şükrediyor olabilirsin, ama bu başkasını geliştirmez.


Yacˈa ri winek ri can yequibanalaˈ ri kitzij, can yebe chupan ri Sakil, riche (rixin) chi yekˈalajin jabel chi yecowin niquiben ri nrajoˈ ri Dios, ruma xa jun chic quibanon riqˈui Riyaˈ. 	 Ama gerçeği uygulayan kişi yaptıklarını, Tanrıya dayanarak yaptığını göstermek için ışığa gelir.››


Y cˈo chukaˈ jun rucaˈn pixaˈ ri nim rejkalen y jubaˈ ma junan riqˈui ri nabey. Y ri pixaˈ riˈ nubij cˈa: Can achiˈel ri nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ cˈa chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Y ya caˈiˈ pixaˈ reˈ ri más ye nimaˈk quejkalen, xchaˈ cˈa ri Jesús. 	 İkincisi de şudur: ‹Komşunu kendin gibi seveceksin.› Bunlardan daha büyük buyruk yoktur.››


Wi riyix ma ninimaj ta re nbij chiwe, y xa cosas riche (rixin) ri ruwachˈulef, ¿achique ta cˈa modo xtinimaj, wi ntzijoj chiwe ri cosas ri ye riche (rixin) chilaˈ chicaj? 	 Sizlere yeryüzüyle ilgili şeyleri söylediğim zaman inanmazsanız, gökle ilgili şeyleri söylediğimde nasıl inanacaksınız?


Y riyix ri majun ikˈij y yixetzelex cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, riyix cˈa riˈ xixruchaˈ ri Dios. Y queriˈ chukaˈ riyix ri niban chiwe chi can majun iwejkalen, ri Dios xixruchaˈ. Queriˈ xuben ri Dios riche (rixin) chi nikˈalajin chi ri can cˈo quikˈij waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa xuben chique chi majun quejkalen. 	 Dünyanın önemli gördüklerini hiçe indirmek için dünyanın önemsiz, soysuz, değersiz gördüklerini seçti.


Y cˈo yan caˈiˈ oxiˈ kˈij ri kojcˈojeˈ chiriˈ tek xocˈulun jun achi kiqˈui ri Agabo rubiˈ. Riyaˈ petenak cˈa pa Judea, y riyaˈ jun profeta ri nikˈalajsan ri nibix chare ruma ri Dios. 	 Oraya varışımızdan birkaç gün sonra Yahudiyeden Hagavos adlı bir peygamber geldi.


Y chiquij cˈa riyeˈ, tzˈibatal wi ca chupan ruchˈabel ri Dios, tek nubij cˈa: Riyin xtinben cˈa chique ri winek ri sibilaj qˈuiy quinaˈoj chuwech re ruwachˈulef chi yesach riqˈui ri quinaˈoj. Can xtinben chi majun nicˈatzin wi ri etamabel ri cˈo quiqˈui. 	 Nitekim şöyle yazılmıştır: ‹‹Bilgelerin bilgeliğini yok edeceğim, Akıllıların aklını boşa çıkaracağım.››


Y ruma ma xquiben ta ri xquibij nabey, xa xquikˈej ri quitzij, y riˈ can cˈo rucˈayewal nucˈom pe pa quiwiˈ. 	 Böylece verdikleri ilk sözü çiğneyerek hüküm giyerler.


Y jun cˈa chique ri jucuˈ riˈ riche (rixin) ri Simón. Y chupan ri rujucuˈ ri Simón, xoc wi ri Jesús. Y Riyaˈ xubij cˈa chare ri Simón chi tunimaˈ apo jubaˈ pa ruwiˈ yaˈ. Y cˈacˈariˈ xtzˈuyeˈ ka chiriˈ pa jucuˈ, y xuchop pe quitijoxic ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. 	 İki tekneden Simuna ait olanına binen İsa, ona kıyıdan biraz açılmasını rica etti. Sonra oturdu, teknenin içinden halka öğretmeye devam etti.


Tek xpe ri Cristo xoruyaˈ ri utzilaj rutzijol ri uxlanibel cˈuˈx chique ri winek. Xubij chique ri nej yecˈo wi el chare ri Dios, y xubij chukaˈ chique ri nakaj yecˈo wi chare ri Dios. 	 O gelip hem uzakta olan sizlere hem de yakındakilere esenliği müjdeledi.


riche (rixin) chi ri kánima can cˈo ta cˈa rutziak, y man ta chˈanel. 	 Onu giyinirsek çıplak kalmayız.


Yariˈ ri nabey mul niban queriˈ. Y tek xban ri nabey tzˈiban biˈaj riˈ, yariˈ tek cˈa nikˈato na tzij ri jun achi ri Cirenio rubiˈ, chilaˈ pa ruwachˈulef Siria. 	 Bu ilk sayım, Kiriniusun Suriye valiliği zamanında yapıldı.


Y riqˈui cˈa ri ruchukˈaˈ, can qˈuiy cˈa rubanalon. Riyaˈ rukasan quikˈij ri yechˈobo pa tak cánima chi can nimaˈk quikˈij. 	 Bileğiyle büyük işler yaptı; Gururluları yüreklerindeki kuruntularla darmadağın etti.


Riyix xa can nirayij chi iwuqˈui ta riyix cˈo wi ronojel cosas, y rumariˈ hasta yixcamisan. Pero xa ma niwil ta. Niben chˈaˈoj y oyowal. Y can qˈuiy oyowal niben. Pero ma niwil ta ri achique nirayij, ruma ma nicˈutuj ta chare ri Dios. 	 Bir şey arzu ediyor, elde edemeyince adam öldürüyorsunuz. Kıskanıyorsunuz, isteğinize erişemeyince çekişip kavga ediyorsunuz. Elde edemiyorsunuz, çünkü Tanrıdan dilemiyorsunuz.


Ri ye ruˈapóstoles ri Jesús tek xetzolin pe chubanic ri rusamaj ri Dios, can xquimol apo quiˈ riqˈui ri Jesús y xquitzijolaˈ cˈa chare ronojel ri xquibanalaˈ y ronojel ri tijonic ri xquiyalaˈ chique ri winek. 	 Elçiler, İsanın yanına dönerek yaptıkları ve öğrettikleri her şeyi Ona anlattılar.


Y wi cˈo jun nibin chi xa jun chic rubanon riqˈui ri Jesucristo, cˈo chi nucˈuaj jun cˈaslen achiˈel ri cˈaslen ri xucˈuaj ri Jesucristo. 	 ‹‹Tanrıda yaşıyorum›› diyen, Mesihin yürüdüğü yolda yürümelidir.


Yacˈa riyoj ri cˈo ri Cristo pa tak kánima, cˈo kacˈaslen ri ma niqˈuis ta. Y can kitzij wi chi ruma ri mac tek yojcom el chuwech re ruwachˈulef, yacˈa riqˈui ri Cristo cˈo kacˈaslen, ruma yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac. 	 Eğer Mesih içinizdeyse, bedeniniz günah yüzünden ölü olmakla birlikte, aklanmış olduğunuz için ruhunuz diridir.


Kachˈalal, ma quixcos ta chubanic ri utz. 	 Sizlerse kardeşler, iyilik yapmaktan usanmayın.


Yacˈa ri Pedro xcanaj ca ri chiriˈ pa puerta. Y ri discípulo ri etaman cˈa ruwech ruma ri nimalaj sacerdote, xbeˈel chic cˈa pe y xchˈo cˈa riqˈui ri ixok ri chajinel ri cˈo chiriˈ pa puerta, y xucusaj cˈa apo ri Pedro. 	 Petrus ise dışarıda, kapının yanında duruyordu. Başkâhinin tanıdığı öğrenci dışarı çıkıp kapıcı kızla konuştu ve Petrusu içeri getirdi.


Ruma ri awalcˈual xtoc jun samajel ri sibilaj nim rukˈij xtitzˈetetej ruma ri Dios. Ma xtukum ta ruyaˈal uva, ni nicˈaj chic quiwech yaˈ ri yekˈabarisan, ruma chi can pa ralaxic pe nojnek ri ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. 	 O, Rabbin gözünde büyük olacak. Hiç şarap ve içki içmeyecek; daha annesinin rahmindeyken Kutsal Ruhla dolacak.


Ticˈutuˈ cˈa pe ri puek ri niyaˈ riyix riche (rixin) chi nitoj ri alcawal, xchaˈ chique. Y riyeˈ can yacˈariˈ xquicˈut apo ri puek chuwech; y ri puek ri xquicˈut apo, ya cˈa ri niquibij denario chare. 	 Vergi öderken kullandığınız parayı gösterin bana!›› Ona bir dinar getirdiler.


Yacˈa ri Marta xa ma que ta riˈ xuben. Riyaˈ xa chˈujernek cˈa chubanic ri rusamaj. Rumacˈariˈ ri Marta xapon riqˈui ri Jesús y xubij chare: Ajaf, ¿chak utz chawe chi ri María nuyon riyin yin ruyaˈon ca chuwech re samaj? Tabij cˈa jubaˈ chare chi quirutoˈ, xchaˈ. 	 Marta ise işlerinin çokluğundan ötürü telaş içindeydi. İsanın yanına gelerek, ‹‹Ya Rab›› dedi, ‹‹Kardeşimin beni hizmet işlerinde yalnız bırakmasına aldırmıyor musun? Ona söyle de bana yardım etsin.››


Ri nben, can ya cˈa ri Nataˈ ri xitako pe chubanic, riche (rixin) chi ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, tiquetamaj chi riyin nwajoˈ ri Nataˈ. Kojyacatej cˈa el y koj‑el el waweˈ, xchaˈ. 	 Ama dünyanın, Baba'yı sevdiğimi ve Baba'nın bana buyurduğu her şeyi yerine getirdiğimi anlamasını istiyorum. Haydi kalkın, buradan gidelim.››


Xa queˈiyaˈ ca. Xa ye achiˈel moyiˈ y ye ucˈuey quiche (quixin) nicˈaj chic ri xa ye achiˈel moyiˈ chukaˈ. Y wi ri ye moyiˈ yequiyukej ri nicˈaj chic moyiˈ, junan cˈa xquetzak pa tak jul, xchaˈ ri Jesús. 	 Bırakın onları; onlar körlerin kör kılavuzlarıdır. Eğer kör köre kılavuzluk ederse, ikisi de çukura düşer.››


Y rumariˈ, wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, nbij cˈa chiwe: Can cof quixcˈojeˈ riqˈui ri Dios, y ma tiyaˈ ta ca ri kitzij. Can ma quixtaneˈ ta chi niben ri rusamaj ri Ajaf, y jabel tibanaˈ chare. Riyix iwetaman chi ronojel ri niben pa rusamaj ri Ajaf, can cˈo rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chiwe. 	 Bu nedenle, sevgili kardeşlerim, Rab yolunda verdiğiniz emeğin boşa gitmeyeceğini bilerek dayanın, sarsılmayın, Rab'bin işinde her zaman gayretli olun.


Y ri discípulos xquimestaj cˈa xquicˈuaj quiway, y chiriˈ pa jucuˈ xaxu (xaxe wi) cˈa jun caxlan wey cˈo ca. 	 Öğrenciler ekmek almayı unutmuşlardı. Teknede, yanlarında yalnız bir ekmek vardı.


Rumacˈariˈ, ¿achique ri más cˈo rukˈij, ya ri tzˈuyul pa mesa, o ya ri niyaˈo apo pa ruwiˈ mesa ronojel ri nitij? Can ya wi ri tzˈuyul pa mesa ri cˈo más rukˈij. Pero riyin ma que ta riˈ nben, ruma riyin yincˈo chicojol ri xa yin achiˈel jun ri niniman nilin apo pa mesa. 	 Hangisi daha büyük, sofrada oturan mı, hizmet eden mi? Sofrada oturan değil mi? Oysa ben aranızda hizmet eden biri gibi oldum.


Ruma riyoj can ma kacˈaxan ta ri natzijoj riyit, y rumariˈ nikajoˈ cˈa chi niketamaj achique rubanic riˈ, xechaˈ chare. 	 ‹‹Kulağımıza yabancı gelen bazı konulardan söz ediyorsun. Bunların anlamını öğrenmek isteriz.››


Ruma ri saduceos ma niquinimaj ta chi xquecˈastej ri caminakiˈ, ni ma niquinimaj ta chukaˈ chi yecˈo ángeles y yecˈo espíritus, yacˈa ri achiˈaˈ fariseos can niquinimaj wi chi xquecˈastej ri caminakiˈ y niquinimaj chi yecˈo ángeles y yecˈo chukaˈ espíritus. 	 Sadukiler, ölümden diriliş, melek ve ruh yoktur derler; Ferisiler ise bunların hepsine inanırlar.


Ri iglesias ri yecˈo quereˈ pa ruwachˈulef Asia, niquitek el rutzil iwech. Y queriˈ chukaˈ pa rubiˈ ri Ajaf can ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri niquitek el ri kachˈalal Aquila, ri Priscila, y quiche (quixin) ri kachˈalal ri niquimol quiˈ pa cachoch riyeˈ. 	 Asya İlindeki kiliseler size selam eder. Akvila ve Priska, evlerinde buluşan toplulukla birlikte Rabde size çok selam ederler.


Pero ri José majun xunek ta ri María cˈa ya tek alaxnek chic na ri nabey ral. Y tek xalex ri acˈal, JESUS ri rubiˈ xuyaˈ. 	 Ama oğlunu doğuruncaya dek Yusuf ona dokunmadı. Doğan çocuğun adını İsa koydu.


Ri Judas xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin can ximacun wi ruma xinjech ri Jesús pan ikˈaˈ, ruma Riyaˈ can majun mac rubanon riche (rixin) chi nicamisex, xchaˈ chique. Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xa xquibij cˈa pe chare ri Judas: Riyoj majun kacuenta chare riˈ. Riˈ chawech riyit cˈo wi, xechaˈ chare. 	 ‹‹Ben suçsuz birini ele vermekle günah işledim›› dedi. Onlar ise, ‹‹Bundan bize ne? Onu sen düşün›› dediler.


Y queriˈ chukaˈ ri ixok ri nujech ca ri rachijil y nibe chic riqˈui jun achi, ri ixok riˈ can nimacun chukaˈ. Queriˈ xubij chique. 	 ‹‹Kocasını boşayıp başkasıyla evlenen kadın da zina etmiş olur.››


Ruma chinuwech riyin can ma rucˈamon ta chi ntek el jun ri cˈo pa cárcel, wi xa ma ntek ta el rubixic achique rumac ye rubanon, xchaˈ ri Festo chare ri rey Agripa. 	 Bir tutukluyu İmparator'a gönderirken, kendisine yöneltilen suçlamaları belirtmemek bence anlamsız.››


Cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz cojol tak abej xka wi y chiriˈ xa ma qˈuiy ta ri ulef cˈo. Y chanin cˈa xeˈel pe ruma xa ma pim ta ri ulef. 	 Kimi, toprağı az kayalık yerlere düştü. Toprak derin olmadığından hemen filizlendi.


Ruma chi xa can rumac ri Lázaro tek ye qˈuiy quech aj Israel ri yeˈel el quiqˈui riyeˈ ruma niquinimaj ri Jesús. 	 Çünkü onun yüzünden birçok Yahudi gidip İsaya iman ediyordu.


Y tatzˈibaj cˈa el chare ri ángel ri nichajin quiche (quixin) ri yin quiniman riyin, ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Esmirna, y tatzˈibaj cˈa el chare, chi riyin ri can yincˈo pe pa rutiquiribel y cˈa pa ruqˈuisbel, ri xicamisex y xicˈastej, nbij cˈa ronojel reˈ: 	 ‹‹İzmirdeki kilisenin meleğine yaz. Ölmüş ve yaşama dönmüş, ilk ve son olan şöyle diyor:


Y ri Jesús, riqˈui cˈa cˈambel tak tzij xchˈo wi quiqˈui. Riyaˈ quecˈareˈ xubilaˈ chique: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri xutic ruwech ri rulef riqˈui uva. Xuben coral chrij ri ulef y xuben chukaˈ achiˈel jun ti pila ri pan ulef riche (rixin) chi niyitzˈ ri uva chupan. Xuben chukaˈ jun setesic tzˈak ri nej xujotobaˈ chicaj, y pa ruwiˈ riˈ xcˈojeˈ wi rachoch ri chajinel. Cˈacˈariˈ xuyaˈ ca pa kajic chique caˈiˈ oxiˈ mozos, y riyaˈ xbe nej. 	 İsa onlara benzetmelerle konuşmaya başladı. ‹‹Adamın biri bağ dikti, çevresini çitle çevirdi, üzüm sıkmak için bir çukur kazdı, bir de bekçi kulesi yaptı. Sonra bağı bağcılara kiralayıp yolculuğa çıktı.


Pero ri más nicˈatzin wachˈalal, nbij cˈa chiwe wacami chi tek riyix cˈo jun ri niwajoˈ nibij, choj tibij, wi kas kitzij o xa ma kitzij ta. Pero majun bey tinataj ta ri caj, re ruwachˈulef y nicˈaj chic cosas riche (rixin) chi niben jurar chi can kitzij ri nibij. Riche (rixin) chi queriˈ majun rucˈayewal xtika pan iwiˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij. 	 Kardeşlerim, öncelikle şunu söyleyeyim: Ne gök üzerine, ne yer üzerine, ne de başka bir şey üzerine ant için. ‹‹Evet››iniz evet, ‹‹hayır››ınız hayır olsun ki, yargıya uğramayasınız.


Y rumariˈ xejalajoˈ chiquiwech, y xquijech cˈa quiˈ. Ri Bernabé xrachibilaj el ri Marcos, y xeˈoc el pa jun barco riche (rixin) chi xebe cˈa pa Chipre. 	 Aralarında öylesine keskin bir anlaşmazlık çıktı ki, birbirlerinden ayrıldılar. Barnaba Markosu alıp Kıbrısa doğru yelken açtı.


Y tek riyaˈ xracˈaxaj cˈa chi ri nikˈax el queriˈ ya ri Jesús aj Nazaret, riyaˈ xurek ruchiˈ y xubij cˈa: Riyit Jesús, ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma re nbanon, xchaˈ. 	 Nasıralı İsanın orada olduğunu duyunca, ‹‹Ey Davut Oğlu İsa, halime acı!›› diye bağırmaya başladı.


Ri José chukaˈ can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y rumariˈ riyaˈ tek ya xa nicom yan ka, xunataj cˈa chique ri ye rech israelitas chi xtapon na wi jun kˈij tek ri quiy quimam xqueˈel el pan Egipto. Y xuchilabej ca chique chi tiquicˈuaj el ri rubakil tek xquebe. 	 Yusuf ölürken iman sayesinde İsrailoğullarının Mısırdan çıkacağını anımsattı ve kemiklerine ilişkin buyruk verdi.


Y ri Jesús xubij chukaˈ: Tek ri winek yeˈoc pa rajawaren ri Dios, nibanatej cˈa achiˈel nibanatej riqˈui jun ijaˈtz ri nbetic ca ruma jun achi pan ulef. 	 Sonra İsa şöyle dedi: ‹‹Tanrının Egemenliği, toprağa tohum saçan adama benzer.


Yacˈa Riyaˈ xubij chique ri rudiscípulos: Ronojel ticoˈn ri ma ticon ta ruma ri Nataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj xticˈuk el. 	 İsa şu karşılığı verdi: ‹‹Göksel Babamın dikmediği her fidan kökünden sökülecektir.


Ruma yecˈo nicˈaj ri xa xquiyaˈ ca rubanic ronojel reˈ. Xaxu (xaxe) wi chic tzij ri majun rejkalen ri yequibilaˈ. 	 Bazı kişiler bunlardan saparak boş konuşmalara daldılar.


Y ri winek ri nracˈaxaj ri nuchˈabel y xa ma nuyec ta pa ránima y ma nuben ta ri nracˈaxaj; ma yin ta cˈa riyin ri xquikˈato tzij pa ruwiˈ. Ruma riyin xipe chuwech re ruwachˈulef, ma riche (rixin) ta chi nkˈet tzij pa quiwiˈ ri winek. Riyin xipe riche (rixin) chi yencol ri winek. 	 Sözlerimi işitip de onlara uymayanı ben yargılamam. Çünkü ben dünyayı yargılamaya değil, dünyayı kurtarmaya geldim.


Ri ixok riˈ cˈo cˈa racˈaxan pe chrij ri milagros ri yeruben ri Jesús. Riyaˈ benak cˈa chukaˈ chiquicojol ri winek ri yecˈo ca chrij ri Jesús, y yacˈariˈ tek xberuchapaˈ ca jubaˈ ri rutziak ri Jesús. 	 Kadın, İsa hakkında anlatılanları duymuştu. Bu nedenle, kalabalıkta Onun arkasından gelip giysisine dokundu.


Ri Jesús xubij cˈa chare: ¿La ma awetaman ta cˈa achique rubanic reˈ, y can yit jun tijonel chiquicojol ri kech aj Israel? 	 İsa ona şöyle yanıt verdi: ‹‹Sen İsrailin öğretmeni olduğun halde bunları anlamıyor musun?


Y astapeˈ ri ángeles can más wi qˈuiy quichukˈaˈ y más qˈuiy ri yecowin niquiben, majun bey niquibij ta chare ri Dios chi tuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri yebano etzelal, y majun bey niquibij ta apo itzel tzij chuwech ri Ajaf Dios chiquij ri yebano etzelal. 	 Oysa melekler bile, güç ve kudrette daha üstün oldukları halde bu varlıkları Rabbin önünde söverek yargılamazlar.


Y ya re achi Jasón rubiˈ ri xcˈulu apo quiche (quixin) ri pa rachoch. Quinojel cˈa ri yetzekelben quiche (quixin) ri Pablo y ri Silas, riyeˈ xa ma niquinimaj ta ri nubij ri ley riche (rixin) ri César, ruma xa niquibij chi cˈo jun chic rey, y Jesús rubiˈ, xechaˈ. 	 ‹‹Yason onları evine aldı. Onların hepsi, İsa adında başka bir kral olduğunu söyleyerek Sezarın buyruklarına karşı geliyorlar.››


Y ri Jesús can xukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri cˈambel tzij, y xubij cˈa: Ri ticonel riche (rixin) ri utzilaj ijaˈtz, yin cˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 İsa, ‹‹İyi tohumu eken, İnsanoğludur›› diye karşılık verdi.


Riyin can cˈo cˈa ri nwajoˈ nben ca, riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ riyin xa ma yincˈo ta chic iwuqˈui ruma xa yibe yan, riyix can xtinatej chiwe ronojel re nbij el chiwe. 	 Ben bu dünyadan göçtükten sonra da bunları sürekli anımsayabilmeniz için şimdi her gayreti göstereceğim.


Y yacˈariˈ tek ri Judas, ri xtijacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, xubij apo: Riyit Nutijonel, ¿la yin cami riyin ri xquijacho el awuche (awixin)? xchaˈ. Y ri Jesús xubij: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús. 	 Ona ihanet edecek olan Yahuda, ‹‹Rabbî, yoksa beni mi demek istedin?›› diye sordu. İsa ona, ‹‹Söylediğin gibidir›› karşılığını verdi.


Y yacˈariˈ tek xtapon ri ruqˈuisbel. Ri Cristo xtichˈacon cˈa chiquij quinojel ri itzel tak espíritu, ri kˈatbel tak tzij, y ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ. Y tek chˈaconek chic chiquij quinojel, cˈacˈariˈ tek ri Cristo xtujech chic ri rajawaren pa rukˈaˈ ri Dios Tataˈixel. 	 Bundan sonra Mesih her yönetimi, her hükümranlığı, her gücü ortadan kaldırıp egemenliği Baba Tanrıya teslim ettiği zaman son gelmiş olacak.


Rumariˈ wi yecˈo chiwe riyix ri banon ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, queriˈ quecˈojeˈ. Wi yecˈo chukaˈ chiwe riyix ri ma banon ta ri circuncisión chique tek ri Dios xerusiqˈuij (xeroyoj) riche (rixin) chi xeˈoc ralcˈual, riyeˈ chukaˈ queriˈ quecˈojeˈ. 	 Biri sünnetliyken mi çağrıldı, sünnetsiz olmasın. Bir başkası sünnetsizken mi çağrıldı, sünnet olmasın.


Y ri Juan can xukˈalajsaj wi cˈa chi can kitzij wi ri ruchˈabel ri Dios, chi can kitzij ri xubij ri Jesucristo chare, y can kitzij chukaˈ ronojel ri xutzˈet. 	 Yuhanna, Tanrının sözüne ve İsa Mesihin tanıklığına -gördüğü her şeye- tanıklık etmektedir.


Y can quinojel cˈa ri winek chi chˈutiˈk chi nimaˈk can jabel niquiyaˈ quixquin chare ri nubij ri aj itz riˈ, y niquibilaˈ cˈa chrij: Ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios can cˈo cˈa riqˈui ri Simón, yechaˈ. 	 Küçük büyük, herkes onu dikkatle dinler, ‹‹Büyük Güç dedikleri Tanrı gücü işte budur›› derlerdi.


Pero ri cablajuj rudiscípulos can ma xkˈax ta cˈa chiquiwech ri xubij ri Jesús. Ri chˈabel riˈ xa ewatajnek cˈa chiquiwech riche (rixin) chi ma niquetamaj ta, rumacˈariˈ xaxu (xaxe) wi xquicˈaxaj y ma xkˈax ta chiquiwech achique ntel wi ri tzij riˈ. 	 Öğrenciler bu sözlerden hiçbir şey anlamadılar. Bu sözlerin anlamı onlardan gizlenmişti, anlatılanları kavrayamıyorlardı.


Y quinojel cˈa ri yebano ri etzelal, man cˈa nika ta chiquiwech ri Sakil, ni ma yeˈapon ta chukaˈ riqˈui ri Sakil; ruma re Sakil reˈ nuben cˈa chi yebekˈalajin pe ronojel ri etzelal ri yetajin chubanic. 	 Kötülük yapan herkes ışıktan nefret eder ve yaptıkları açığa çıkmasın diye ışığa yaklaşmaz.


Y chukaˈ can xquibij cˈa: Ma tikachop ta chupan re nimakˈij reˈ, riche (rixin) chi ma yeyacatej ta pe ri winek chikij. 	 Ama, ‹‹Bayramda olmasın ki, halk arasında kargaşalık çıkmasın›› diyorlardı.


Ri ixokiˈ ma rucˈamon ta chi yechˈo apo tek quimolon quiˈ ri kachˈalal. Rumariˈ wi cˈo jun tzij ri xa ma nikˈax ta chiquiwech, tiquicˈutuj cˈa chique ri cachijlal tek yeˈapon pa tak cachoch. 	 Öğrenmek istedikleri bir şey varsa, evde kocalarına sorsunlar. Çünkü kadının toplantı sırasında konuşması ayıptır.


Y ma xu (xe) ta wi cˈa riˈ ri numol riˈ chuwij, xa can cˈo chic nicˈaj. Can kˈij kˈij nnaˈ ri ralal ri samaj ruma sibilaj yenatej chuwe quinojel ri iglesias. 	 Öbür sorunların yanısıra, bütün kiliseler için her gün çektiğim kaygının baskısı var üzerimde.


Y ruma ronojel riˈ tek can cˈo chukaˈ ri xutzuj (xusuj) chake ri sibilaj jabel y nim rejkalen. Y ruma cˈa ri xutzuj (xusuj) chake tek yojcolotej pe chuwech ri etzelal ri cˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef, etzelal ri nibanatej ruma ri itzel tak raynic. Y xutzuj (xusuj) chukaˈ chake chi nujel ri kacˈaslen y can yoj‑oc cˈa achiˈel Riyaˈ. 	 Onun yüceliği ve erdemi sayesinde bize çok büyük ve değerli vaatler verildi. Öyle ki, dünyada kötü arzuların yol açtığı yozlaşmadan kurtulmuş olarak, bu vaatler aracılığıyla tanrısal özyapıya ortak olasınız.


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xuchop chic el ri rubey, cˈo jun achi junanin (anibel) xoka riqˈui, xxuqueˈ chuwech, y xubij cˈa chare: Riyit ri can yit utzilaj Tijonel, tabij cˈa chuwe: ¿Achique cˈa ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ chare ri Jesús. 	 İsa yola çıkarken, biri koşarak yanına geldi. Önünde diz çöküp Ona, ‹‹İyi öğretmenim, sonsuz yaşama kavuşmak için ne yapmalıyım?›› diye sordu.


Riyix aj Samaria niyaˈ cˈa rukˈij ri Dios pero ma kˈaxnek ta jabel chiwech achique riˈ. Yacˈa riyoj israelitas can ketaman wi ri achique ri nikayaˈ rukˈij; ruma can ya cˈa ri kiqˈui riyoj xtel wi pe ri nicolo quiche (quixin) ri winek chupan ri quimac. 	 Siz bilmediğinize tapıyorsunuz, biz bildiğimize tapıyoruz. Çünkü kurtuluş Yahudilerdendir.


Tek ye benak chic, xekˈax cˈa el ri pa rucuenta ri Siria y Cilicia, niquicukubalaˈ cˈa ca quicˈuˈx ri kachˈalal ri can pa rubiˈ ri Dios niquimol wi quiˈ. 	 Suriye ve Kilikya bölgelerini dolaşarak inanlı topluluklarını pekiştirdi.


Y cˈa ta cˈa riyix. Ruma riyix hasta ri rusmal tak iwiˈ ajlan ronojel. Ri Dios can sibilaj yixrajoˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. Rumacˈariˈ ma tixibij ta iwiˈ. 	 Nitekim başınızdaki bütün saçlar bile sayılıdır. Korkmayın, siz birçok serçeden daha değerlisiniz.


Y ri itzel espíritu nurek ruchiˈ, xel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y xuyicaj ca. Y ri cˈajol riˈ xcˈojeˈ ca pan ulef, achiˈel jun caminek. Y rumariˈ ye qˈuiy winek xquibij chi xcom. 	 Bunun üzerine ruh bir çığlık attı ve çocuğu şiddetle sarsarak çıktı. Çocuk ölü gibi hareketsiz kaldı, öyle ki oradakilerin birçoğu, ‹‹Öldü!›› diyordu.


Y ri achiˈaˈ fariseos tek xquitzˈet riˈ, xquibij cˈa chique ri ye rudiscípulos ri Jesús: ¿Achique ruma tek la Itijonel niwaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ? xechaˈ chique. 	 Bunu gören Ferisiler, İsanın öğrencilerine, ‹‹Sizin öğretmeniniz neden vergi görevlileri ve günahkârlarla birlikte yemek yiyor?›› diye sordular.


Y ri rey Herodes xerumol cˈa quinojel ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ chiquicojol ri israelitas, y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique chi acuchi (achique) cˈa nalex wi ri Cristo. 	 Bütün başkâhinleri ve halkın din bilginlerini toplayarak onlara Mesihin nerede doğacağını sordu.


Xaxu (xaxe) wi cˈa ruma ri rumac ri Adán, rumariˈ tek xpe ri camic pa quiwiˈ quinojel ri winek. Y ketaman chi ri samaj ri xuben ri Jesucristo más nim ri ruchukˈaˈ y rumariˈ can kˈalaj wi chi ri yecˈulu ri colotajic ri nusipaj Riyaˈ, can cˈo wi uchukˈaˈ pa quikˈaˈ riche (rixin) chi xquekˈato tzij pa jun cˈacˈacˈ cˈaslen. Ruma can nuben wi cˈa chique chi yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. 	 Çünkü ölüm bir tek adamın suçu yüzünden o tek adam aracılığıyla egemenlik sürdüyse, Tanrının bol lütfunu ve aklanma bağışını alanların bir tek adam, yani İsa Mesih sayesinde yaşamda egemenlik sürecekleri çok daha kesindir.


Y pa ruqˈuisbel xcom chukaˈ el ri ixok. 	 Son olarak kadın da öldü.


Chupan ri kˈij riˈ, wi yecˈo cˈa ri yebin chiwe: Titzuˈ, ya cˈa Cristo reˈ. O wi niquibij chiwe: Titzuˈ, ya cˈa Cristo laˈ, man cˈa tinimaj ta ri niquibij chiwe. 	 Eğer o zaman biri size, ‹İşte Mesih burada›, ya da, ‹İşte şurada› derse, inanmayın.


Can tichˈoboˈ cˈa chi utz ri nimalaj ajowabel ri cˈo riqˈui ri Dios Tataˈixel, ruma sibilaj yojrajoˈ, y rumariˈ tek kabiniˈan chi yoj ralcˈual ri Dios. Rumacˈariˈ ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, ma quetaman ta kawech chi yoj ralcˈual chic ri Dios, ruma riyeˈ ma quetaman ta ruwech ri Dios. 	 Bakın, Baba bizi o kadar çok seviyor ki, bize ‹‹Tanrının çocukları›› deniyor! Gerçekten de öyleyiz. Dünya Babayı tanımadığı için bizi de tanımıyor.


¿Achique cˈa ruma tek riyit xa chuwe riyin ri nacˈutuj wi? Tacˈutuj chique ri ye acˈaxayon wuche (wixin). Tacˈutuj chique achique ri ye nbin, y natzˈet na cˈa chi riyeˈ jabel quetaman achique ri nbin riyin chique. 	 Beni neden sorguya çekiyorsun? Konuştuklarımı işitenlerden sor. Onlar ne söylediğimi biliyorlar.››


Y ri achi ri xcˈachojsex ye ruchapon cˈa ri Pedro y ri Juan. Y quinojel cˈa ri winek chanin xquimol apo quiˈ quiqˈui ri Pedro y ri Juan chiriˈ chuchiˈ jun raken jay Riche (Rixin) ri Salomón nibix chare, riche (rixin) chi nbequitzˈetaˈ ri xbanatej chiriˈ. Ri winek cˈa riˈ xsach quicˈuˈx ruma majun bey quitzˈeton ta chi nibanatej ta queriˈ. 	 Adam, Petrusla Yuhannaya tutunuyordu. Bütün halk hayret içinde Süleymanın Eyvanı denilen yerde onlara doğru koşuştu.


Y tek ri Jesús rubin chic ka queriˈ chique, xerucˈut cˈa ri rukˈaˈ raken chiquiwech. 	 Bunu söyledikten sonra onlara ellerini ve ayaklarını gösterdi.


Pero ri Ajaf xubij chuwe: Riyit xaxu (xaxe wi) cˈa caquicot riqˈui ri wutzil ri nuyaˈon chawe y majun chic jun ri xticˈatzin ta chawe. Ruma tek yatajin chukˈaxaxic jun tijoj pokonal y can nanaˈ chi majun chic awuchukˈaˈ, yacˈariˈ tek xtikˈalajin ri wuchukˈaˈ riyin pan acˈaslen, xchaˈ chuwe. Rumariˈ riyin sibilaj yiquicot tek cˈo ri yencˈulwachij ri xa niquicˈut chinuwech chi majun wuchukˈaˈ, ruma can yariˈ tek nika cˈa pe ri ruchukˈaˈ ri Cristo pa nuwiˈ. 	 Ama O bana, ‹‹Lütfum sana yeter. Çünkü gücüm, güçsüzlükte tamamlanır›› dedi. İşte, Mesihin gücü içimde bulunsun diye güçsüzlüklerimle sevinerek daha çok övüneceğim.


Y tek ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos xquitzˈet ri Jesús chi xa niwaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui ri winek ri xa ye aj maquiˈ, xquicˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Achique ruma laˈ chi Riyaˈ niwaˈ y nucˈuyaˈ quiqˈui ri ye cˈutuy tak alcawal y quiqˈui nicˈaj chic winek ri xa ye aj maquiˈ? xechaˈ chique. 	 Ferisilerden bazı din bilginleri, Onu günahkârlar ve vergi görevlileriyle birlikte yemekte görünce öğrencilerine, ‹‹Niçin vergi görevlileri ve günahkârlarla birlikte yemek yiyor?›› diye sordular.


Y tek ri Pedro y ri Juan xeskˈopix el, choj xetzolin cˈa quiqˈui ri cachibil, y xbequitzijoj cˈa chique ronojel ri bin chique cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 Serbest bırakılan Petrusla Yuhanna, arkadaşlarının yanına dönerek başkâhinlerle ileri gelenlerin kendilerine söylediği her şeyi bildirdiler.


Riche (rixin) chi queriˈ, can achiˈel xuben ri mac chi xcˈojeˈ ri ruchukˈaˈ pa quiwiˈ ri winek riche (rixin) chi xerucˈuaj pa camic, can quecˈariˈ chukaˈ nuben ri rutzil ri Dios chake riyoj riche (rixin) chi yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac, riche (rixin) chi queriˈ nikil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, cˈaslen ri nuyaˈ ri Kajaf Jesucristo. 	 Öyle ki, günah nasıl ölüm yoluyla egemenlik sürdüyse, Tanrı'nın lütfu da Rabbimiz İsa Mesih aracılığıyla sonsuz yaşam vermek üzere doğrulukla egemenlik sürsün.


Wacami tibij na cˈa chuwe: ¿Achique cami ri más cˈayef (cuesta) rubanic nichˈob riyix? ¿La ya cami ri nbij chare re achi reˈ chi ri rumac xecuyutej yan, o ya ri nbij chare: Cayacatej y cabiyin el? 	 Hangisi daha kolay? ‹Günahların bağışlandı› demek mi, yoksa ‹Kalk, yürü› demek mi?


Can tichˈoboˈ cˈa jabel ri achique niben. Y can tichajij chukaˈ ri icˈaslen y ma quixwer ta ka. Ruma ri itzel winek, ri kacˈulel can nisutin pe chikij. Can achiˈel nuben jun coj ri nurek pe ruchiˈ queriˈ, tek nucanoj achique ri nutij. Can queriˈ nuben ri itzel winek chake riyoj. 	 Ayık ve uyanık olun. Düşmanınız İblis kükreyen aslan gibi yutacak birini arayarak dolaşıyor.


Can ya cˈa chukaˈ tiempo riˈ tek xalex ri Moisés chiriˈ pan Egipto. Y ri acˈal riˈ xka chuwech ri Dios. Oxiˈ cˈa icˈ ri xilix cuma ri ruteˈ rutataˈ. 	 ‹‹O sırada, son derece güzel bir çocuk olan Musa doğdu. Musa, üç ay babasının evinde beslendikten sonra açıkta bırakıldı. Firavunun kızı onu bulup evlat edindi ve kendi oğlu olarak yetiştirdi.


Y tek quereˈ nben, can nibanatej cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios: Chi ri winek ri majun quicˈaxan ta chrij Riyaˈ, xtiquicˈaxaj cˈa; y ri winek ri majun tzijon ta chique chrij Riyaˈ, xtikˈax chiquiwech. 	 Yazılmış olduğu gibi: ‹‹Ondan habersiz olanlar görecekler. Duymamış olanlar anlayacaklar.››


Riyin xintic ri ruchˈabel ri Dios pa tak iwánima. Ri kachˈalal Apolos xuben chi achiˈel xuyiˈaj ri chˈabel riˈ ruma xsamej chicojol. Pero ya ri Dios ri xbano chi xqˈuiy pa tak icˈaslen. 	 Tohumu ben ektim, Apollos suladı. Ama Tanrı büyüttü.


Ruma ri nuyugo riyin ma rucˈayewal ta rucˈuaxic y ma al ta ri wejkaˈn, xchaˈ ri Jesús. 	 Boyunduruğumu taşımak kolay, yüküm hafiftir.››


Y ri Jesús xubij cˈa: Jaˈ (je), yin cˈa riyin. Y xquinitzˈet chukaˈ riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol chi yin tzˈuyul pa rajquikˈaˈ ri Dios ri nicowin nuben ronojel. Y xquinitzˈet tek yipe pa sutzˈ ri chilaˈ chicaj. 	 İsa, ‹‹Benim›› dedi. ‹‹Ve sizler, İnsanoğlunun Kudretli Olanın sağında oturduğunu ve göğün bulutlarıyla geldiğini göreceksiniz.››


Y tek ri Jesús cˈo cˈa pa rachoch ri Dios, yecˈo cˈa winek ye moyiˈ y yecˈo chukaˈ ri ma yecowin ta yebiyin ruma chi ye cojo, ri xeˈapon riqˈui Riyaˈ, riche (rixin) chi yerucˈachojsaj el. Y Riyaˈ can xerucˈachojsaj wi el. 	 İsa tapınaktayken kendisine gelen kör ve kötürümleri iyileştirdi.


Tek nikanataj ri rucamic ri Cristo, nikamatioxij chare ri Dios ri ruyaˈal uva ri nikakum y yariˈ ruquiqˈuel ri Cristo. Y tek nikakum, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqˈui ri Cristo? Y queriˈ chukaˈ ri caxlan wey ri nikawechˈ, yariˈ ruchˈacul ri Cristo, y tek nikatij, ¿la ma junan ta cami kawech nuben chake riqˈui ri Cristo? 	 Tanrıya şükrettiğimiz şükran kâsesiyle Mesihin kanına paydaş olmuyor muyuz? Bölüp yediğimiz ekmekle Mesihin bedenine paydaş olmuyor muyuz?


Yacˈa wi riyin riqˈui ri ru‑Espíritu ri Dios yenwelesaj wi ri itzel tak espíritu, ntel chi tzij chi kitzij chi xoka yan ri rajawaren ri Dios iwuqˈui riyix. 	 Ama ben cinleri Tanrının Ruhuyla kovuyorsam, Tanrının Egemenliği üzerinize gelmiş demektir.


Tek ri Elisabet xracˈaxaj ri rutzil ruwech ri xyaˈox (xyaˈ) ruma ri María, can sibilaj xropin ri acˈal ri royoben xunaˈ riyaˈ. Y ri Elisabet xnoj ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, 	 Elizabet Meryemin selamını duyunca rahmindeki çocuk hopladı. Kutsal Ruhla dolan Elizabet yüksek sesle şöyle dedi: ‹‹Kadınlar arasında kutsanmış bulunuyorsun, rahminin ürünü de kutsanmıştır!


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xbe chic cˈa chuchiˈ ri choy y Riyaˈ yerutijoj cˈa ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Y sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol apo quiˈ. Rumariˈ ri Jesús xoc apo pa jun jucuˈ ri chiriˈ pa ruwiˈ yaˈ, y xtzˈuyeˈ cˈa chupan. Y ri chiriˈ chuchiˈ apo ri choy, yecˈo cˈa ri winek niquicˈaxaj apo ri Jesús. 	 İsa göl kıyısında halka yine öğretmeye başladı. Çevresinde çok büyük bir kalabalık toplandı. Bu yüzden İsa göldeki bir tekneye binip oturdu. Bütün kalabalık göl kıyısında duruyordu.


Y xel el ri kˈopoj y xberubij chare ri ruteˈ: ¿Achique ri utz chi ncˈutuj? xchaˈ. Y ri teˈej xubij cˈa chare: Tacˈutuj chi tiyaˈox (tyaˈ) pe chawe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista. 	 Kız dışarı çıkıp annesine, ‹‹Ne isteyeyim?›› diye sordu. ‹‹Vaftizci Yahyanın başını iste›› dedi annesi.


Y tek banatajnek chic ri tzˈiban biˈaj, xbecˈulun pe chukaˈ jun achi aj Galilea ri xubiniˈaj Judas, y riyaˈ xcowin cˈa xuben chi ye sibilaj ye qˈuiy winek ri xetzekelben riche (rixin). Pero tek xcamisex cˈa chukaˈ ri Judas riˈ, quinojel ri xeniman rutzij, xquitaluj el quiˈ. 	 Ondan sonra, sayım yapıldığı günlerde ortaya çıkan Celileli Yahuda, pek çok insanı ayartıp peşine taktı. Ama o da öldürüldü ve izleyicilerinin hepsi darmadağın oldu.


Sibilaj ye qˈuiy cˈa winek ri xquecamisex tzan espada cuma ri achiˈaˈ ye banoy tak chˈaˈoj. Y ri nicˈaj chic chique ri winek xqueˈucˈuex preso cuma ri achiˈaˈ ye banoy chˈaˈoj. Xqueˈucˈuex cˈa pa nicˈaj chic ruwachˈulef. Y re tinamit Jerusalem xtixakˈ cˈa chi aken cuma winek ri xa ma ye israelitas ta, cˈa ya tek xtitzˈaket na ri tiempo ri xticˈojeˈ pa quikˈaˈ. 	 Kılıçtan geçirilecek, tutsak olarak bütün uluslar arasına sürülecekler. Yeruşalim, öteki ulusların dönemleri tamamlanıncaya dek onların ayakları altında çiğnenecektir.


Pero ri jay ri xubij ri Jesús chique ri winek riˈ, ya ri ruchˈacul Riyaˈ mismo. 	 Ama İsanın sözünü ettiği tapınak kendi bedeniydi.


Quecˈariˈ xquibij ri ruteˈ rutataˈ ri achi chique ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, ruma quixibin quiˈ chiquiwech. Ruma ri achiˈaˈ riˈ quiyaˈon chic rubixic chiquiwech chi xabachique jun winek ri xtibin chi ri Jesús yariˈ ri Cristo, ri winek riˈ can nokotex cˈa pe chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 Yahudi yetkililerden korktukları için böyle konuştular. Çünkü yetkililer, İsanın Mesih olduğunu açıkça söyleyeni havra dışı etmek için aralarında sözbirliği etmişlerdi.


Rumacˈariˈ ma caqˈuix ta chi nakˈalajsaj ri ruchˈabel ri Kajaf. Ni ma caqˈuix ta chukaˈ nabij chi awetaman nuwech riyin, astapeˈ riyin yin yaˈon pa cárcel ruma ri rubiˈ Riyaˈ. Y ma tapokonaj ta nakˈaxaj tijoj pokonal ruma natzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Xa can tacochˈoˈ cˈa ronojel riqˈui ri uchukˈaˈ ri niyaˈox (nyaˈ) chawe ruma ri Dios. 	 Bunun için Rabbimize tanıklık etmekten de Onun uğruna tutuklu bulunan benden de utanma. Tanrının gücüyle Müjde uğruna benimle birlikte sıkıntıya göğüs ger.


Rumacˈariˈ, riyix nicˈatzin chi can quiniwoyobej apo, ruma riqˈui jubaˈ ri hora tek xa ma yin ta riyin ri yinichˈob, yariˈ tek xquipe riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. 	 Bunun için siz de hazır olun! Çünkü İnsanoğlu beklemediğiniz saatte gelecektir.


Wacami xkˈalajsex yan cˈa chkawech, y rumariˈ tek nikˈax chkawech ri ye tzˈiban ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri Dios ri majun bey xticom ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek rubin ca chi titzijox chique quinojel winek, y yariˈ ri ntajin wacami, riche (rixin) chi tiquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui Riyaˈ y tiquinimaj ri rutzij. 	 O sır şimdi aydınlığa çıkarılmış ve öncesiz Tanrının buyruğuna göre peygamberlerin yazıları aracılığıyla bütün ulusların iman ederek söz dinlemesi için bildirilmiştir.


Riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, riyoj nikajoˈ cˈa chi yojtzuˈun, xechaˈ. 	 Onlar da, ‹‹Ya Rab, gözlerimiz açılsın›› dediler.


Y reˈ can nicˈatzin wi riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi cˈo icukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Nicˈatzin chi yixtojtobex, achiˈel nitojtobex ri chˈichˈ rubiniˈan kˈanapuek. Ri chˈichˈ riˈ nikˈaxex pa kˈakˈ riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin pe wi kas kitzij kˈanapuek y nelesex ca ri xa ma kˈanapuek ta. Y riyix yixtojtobex chupan ri tijoj pokonal, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin ri icukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios ri can más wi nim rejkalen que chuwech ri kˈanapuek, ri xa niqˈuis. Y tek xixtojtobex yan y xicochˈ ronojel, xtibix cˈa chiwe chi utz ri cukbel cˈuˈx cˈo iwuqˈui. Y xticˈojeˈ cˈa chukaˈ ikˈij, tek xtipe chic ri Jesucristo. 	 Böylelikle içtenliği kanıtlanan imanınız, İsa Mesih göründüğünde size övgü, yücelik, onur kazandıracak. İmanınız, ateşle arıtıldığı halde yok olup giden altından daha değerlidir.


Y ri Jesús xerutzuˈ cˈa quinojel ri quisutin quiˈ chrij ye tzˈuyul y xubij chique: Yecˈareˈ ri ye oconek nteˈ y ye oconek wachˈalal. 	 Sonra çevresinde oturanlara bakıp şöyle dedi: ‹‹İşte annem, işte kardeşlerim!


Y xintzˈet cˈa chi yecˈo chˈaquet quiche (quixin) aj kˈatbel tak tzij, y chiriˈ ye tzˈuyul wi ri yaˈon chic kˈatbel tzij pa quikˈaˈ riche (rixin) chi niquikˈet tzij. Xentzˈet cˈa chukaˈ ri cánima ri yecamisan el ruma xtzaqˈuix quikul. Riyeˈ xecamisex el ruma xquikˈalajsaj ri xuben ri Jesús y xquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios. Quinojel cˈa riˈ, yeriˈ ri ma xeyaˈo ta rukˈij ri nabey chicop y ri ruwachbel. Ni ma xcajoˈ ta chukaˈ chi xyaˈox (xyaˈ) retal ri chicop riˈ chi nicˈaj tak quiwech o chrij tak quikˈaˈ. Y riyeˈ xecˈastej y junan cˈa yekˈato tzij riqˈui ri Cristo, chupan ri jun mil junaˈ. 	 Bazı tahtlar ve bunlara oturanları gördüm. Onlara yargılama yetkisi verilmişti. İsaya tanıklık ve Tanrının sözü uğruna başı kesilenlerin canlarını da gördüm. Bunlar, canavara ve heykeline tapmamış, alınlarına ve ellerine onun işaretini almamış olanlardı. Hepsi dirilip Mesihle birlikte bin yıl egemenlik sürdüler.


Riyoj xa can jun chic cˈa kabanon riqˈui ri Cristo, ruma xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui tek xkanimaj. Pero rajawaxic chi cof yojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y nbekaqˈuisaˈ cˈa pa ruwiˈ. 	 Çünkü Mesihe ortak olduk. Yalnız başlangıçtaki güvenimizi gevşemeden sonuna dek sürdürmeliyiz.


Ruma ri Cˈajolaxel ri xutek pe ri Dios chuwech re ruwachˈulef, can ya wi ri ruchˈabel ri Dios ri nutzijoj. Y ri Dios can ruyaˈon cˈa pe ri Lokˈolaj Espíritu chare. Y ri Lokˈolaj Espíritu ri nuyaˈ pe chare Riyaˈ, can ma pajtal ta. 	 Tanrının gönderdiği kişi Tanrının sözlerini söyler. Çünkü Tanrı, Ruhu ölçüyle vermez.


Y can niquiben cˈa chi achiˈel niquiyaˈ rutzil ruwech ri Jesús, y niquibilaˈ cˈa chare: Caquicot cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas, yechaˈ cˈa chare. 	 ‹‹Selam, ey Yahudilerin Kralı!›› diyerek Onu selamlamaya başladılar.


Y jun cˈa chique ri kachˈalal riˈ, Agabo rubiˈ. Y ruma ri Lokˈolaj Espíritu can xukˈalajsaj chuwech, rumariˈ tek xbepaˈeˈ pe chiquiwech ri kachˈalal, y can xubij cˈa chi xtipe na jun nimalaj wayjal pa ruwiˈ re ruwachˈulef; y ri nimalaj wayjal riˈ can xbanatej na wi pa rutiempo ri aj kˈatbel tzij Claudio César. 	 Bunlardan Hagavos adlı biri ortaya çıkıp bütün dünyada şiddetli bir kıtlık olacağını Ruh aracılığıyla bildirdi. Bu kıtlık, Klavdiusun imparatorluğu sırasında oldu.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Nataˈ Dios, pan akˈaˈ cˈa riyit njech wi ri wánima, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ xcom ka. 	 İsa yüksek sesle, ‹‹Baba, ruhumu ellerine bırakıyorum!›› diye seslendi. Bunu söyledikten sonra son nefesini verdi.


Y wi can iwetaman cˈa nuwech riyin, can iwetaman cˈa chukaˈ ruwech ri Nataˈ. Re wacami can itzˈeton chic, y chukaˈ iwetaman chic ruwech, xchaˈ ri Jesús. 	 Beni tanısaydınız, Babamı da tanırdınız. Artık Onu tanıyorsunuz, Onu gördünüz.››


Y ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Dios Tataˈixel y ri nuyaˈ chukaˈ ri Ajaf Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios Tataˈixel, yariˈ ri xticˈojeˈ ri pa tak iwánima. Can xticˈul wi cˈa ronojel reˈ, ruma icukuban icˈuˈx riqˈui ri kitzij y ruma chukaˈ chi can cˈo ajowabel pa tak iwánima. 	 Baba Tanrıdan ve Babanın Oğlu İsa Mesihten gelen lütuf, merhamet ve esenlik de gerçekte ve sevgide bizimle olacaktır.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri ixok: Ri rutzil ri Dios ma utz ta chi chare xabachique niyaˈox (nyaˈ) wi. Ruma ma rucˈamon ta chi nelesex quiway ri alcˈualaxelaˈ, riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) chique ri tak tzˈiˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa ona, ‹‹Çocukların ekmeğini alıp köpeklere atmak doğru değildir›› dedi.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic chique ri discípulos, ri Felipe rubiˈ xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, tacˈutuˈ cˈa ri Tataˈixel chkawech, y riqˈui riˈ xticukeˈ kacˈuˈx, xchaˈ. 	 Filipus, ‹‹Ya Rab, bize Babayı göster, bu bize yeter›› dedi.


Kayon riyoj majun yojcowin nikaben, astapeˈ can cˈo jubaˈ samaj kabanon, pero majun modo nikabij chi can yoj cˈa riyoj yojbano, ruma chi can ya ri Dios nibano chake chi yojcowin nikaben ri samaj riˈ. 	 Herhangi bir şeyi kendi başarımız olarak saymaya yeterliyiz demek istemiyorum; bizi yeterli kılan Tanrıdır.


Wachˈalal, riyin sibilaj yiquicot iwuma riyix, ruma can yinoka wi chiˈicˈuˈx. Y riyix can niben wi ri ncˈutun ca chiwech. 	 Her durumda beni anımsadığınız ve size ilettiğim öğretileri olduğu gibi koruduğunuz için sizi övüyorum.


Riyaˈ sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xetzekelben riche (rixin) y yecˈo cˈa chukaˈ ri xerucˈachojsaj ca chiriˈ. 	 Büyük halk toplulukları da Onun ardından gitti. Hasta olanları orada iyileştirdi.


Y ri Jesús xubij chare: ¿Achique ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe wi) ri Dios ri utz. 	 İsa, ‹‹Bana neden iyi diyorsun?›› dedi. ‹‹İyi olan yalnız biri var, O da Tanrıdır.


Riyeˈ yexebexot (yexebeloj) cˈa chrij ronojel, majun bey cˈa niquicot ta ri cánima. Xaxu (xaxe wi) ri itzel tak quiraybel yequibanalaˈ y yequibilaˈ cˈa chukaˈ chˈabel riche (rixin) chi niquinimirisaj quiˈ. Y yequinimirisaj chukaˈ quikˈij nicˈaj chic winek, pero xa ruma cˈo nicajoˈ chique. 	 Bunlar hep yakınıp söylenir, kendi tutkularının peşinden giderler. Ağızlarından kurumlu sözler çıkar, kendi çıkarları için başkalarını pohpohlarlar.


¿Achique cami nikabij chrij ri colotajic ri xril ri Abraham, ri katataˈ riyoj israelitas? 	 Şu halde soyumuzun atası İbrahimin durumu için ne diyelim?


Queriˈ niquiben ruma ri kˈalajsan ca cuma quinojel ri profetas y ri nukˈalajsaj chukaˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés, can chrij wi cˈa tek ri winek yeˈoc pa rajawaren ri caj chˈonak wi pe, hasta que xocˈulun ri Juan. 	 Yahyaya dek bütün peygamberlerle Kutsal Yasa, olacakları önceden bildirdiler.


Pero riyeˈ xa ma xetaneˈ ta ka, xa más niquirek apo quichiˈ, niquicˈutuj chi ticamisex ri Jesús chuwech cruz. Can nikˈalajin cˈa chi ya ri chˈabel ri xquibilaˈ apo ri winek y ri principaliˈ tak sacerdotes ri xtichˈacon. 	 Ne var ki onlar, yüksek sesle bağrışarak İsanın çarmıha gerilmesi için direttiler. Sonunda bağırışları baskın çıktı ve Pilatus, onların isteğinin yerine getirilmesine karar verdi.


Yacˈa re wacami xinqˈuis yan ri nusamaj ri pa tak tinamit ri xinnataj yan ka chiwe. Y qˈuiy yan cˈa junaˈ wajowan chi yinapon iwuqˈui. 	 Şimdiyse bu yörelerde artık yapacağım bir şey kalmadığından, yıllardır da yanınıza gelmeyi arzuladığımdan, İspanyaya giderken size uğrarım. Yol üzerinde sizi görüp bir süre arkadaşlığınıza doyduktan sonra beni oraya uğurlayacağınızı umarım.


Ri capitán xucˈuaj cˈa el ri ti cˈajol cˈa chuwech ri achi achiˈel jun coronel, y xberubij chare: Ri Pablo ri cˈo pa cárcel xirusiqˈuij (xiroyoj), y xucˈutuj jun utzil chuwe riche (rixin) chi ncˈom pe re ti cˈajol reˈ chawech, ruma cˈo nrajoˈ nubij chawe, xchaˈ. 	 Yüzbaşı, genci alıp komutana götürdü. ‹‹Tutuklu Pavlus beni çağırıp bu genci sana getirmemi rica etti. Sana bir söyleyeceği varmış›› dedi.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xubij el chique ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan: Wacami quixtzolin, y jebeˈitzijoj chare ri xitzˈet ca y ri xiwacˈaxaj el re waweˈ. Jebeˈitzijoj chare achique rubanic tek ri moyiˈ yecowin yetzuˈun el, achique rubanic tek ri winek ye cojo yebiyin el jabel, y achique rubanic tek ri ye yawaˈiˈ riqˈui ri yabil lepra yechˈajchˈojir el. Jebeˈitzijoj chukaˈ chare ri achique rubanic tek ri ma yeˈacˈaxan ta yecˈachoj, ri caminakiˈ yecˈastej, y chique ri pobres ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 Sonra Yahyanın öğrencilerine şöyle karşılık verdi: ‹‹Gidin, görüp işittiklerinizi Yahyaya bildirin. Körlerin gözleri açılıyor, kötürümler yürüyor, cüzamlılar temiz kılınıyor, sağırlar işitiyor, ölüler diriliyor ve Müjde yoksullara duyuruluyor.


Yacˈa ri José ri nbeˈoc rachijil ri María, can jun chojmilaj winek wi; y man cˈa xrajoˈ ta xuyaˈ (xutzek) ruqˈuix ri María chiquiwech ri winek, rumariˈ xrajoˈ chi man ta ninabex chi nuyaˈ ca. 	 Nişanlısı Yusuf, doğru bir adam olduğu ve onu herkesin önünde utandırmak istemediği için ondan sessizce ayrılmak niyetindeydi.


Y ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, can xkˈalajsex cˈa chiquiwech ri pa cachicˈ, chi man chic quetzolin ta pa quibey riche (rixin) chi nbequiyaˈ ca rubixic chare ri rey Herodes. Y can queriˈ wi xquiben ri achiˈaˈ riˈ, ruma tek xetzolin chic el pa quiruwachˈulef, xa jun wi chic chi bey ri xquicˈuaj el. 	 Sonra gördükleri bir düşte Hirodesin yanına dönmemeleri için uyarılınca ülkelerine başka yoldan döndüler.


Y pa jun tikakˈij pa tak a las tres, can jabel cˈa kˈalaj ri xutzˈet pa jun achiˈel achicˈ chi cˈo jun ángel riche (rixin) ri Dios ri xoc apo riqˈui y xubij chare: ¡Cornelio! xchaˈ ri ángel riˈ. 	 Bir gün saat üç sularında, bir görümde Tanrının bir meleğinin kendisine geldiğini açıkça gördü. Melek ona, ‹‹Kornelius›› diye seslendi.


Pero ri achi riˈ netzelex cˈa cuma ri ruwinak, rumariˈ tek riyaˈ cˈo chic chupan ri ruwachˈulef ri acuchi (achique) cˈo chi napon wi riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) pe kˈatbel tzij pa rukˈaˈ riche (rixin) chi ntoc pe rey, ri ye ruwinak xequitek cˈa el achiˈaˈ ri xeˈapon ri cˈa acuchi (achique) cˈo wi riyaˈ riche (rixin) chi xbequibij: Riyoj ma nikajoˈ ta chi re achi reˈ ntoc jun aj kˈatbel tzij pa kawiˈ, xechaˈ. 	 ‹‹Ne var ki, ülkesinin halkı adamdan nefret ediyordu. Arkasından temsilciler göndererek, ‹Bu adamın üzerimize kral olmasını istemiyoruz› diye haber ilettiler.


Y wacami quereˈ nbij chiwe, ruma cˈo chi nibanatej achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Ri chiriˈ nubij cˈa: Can achiˈel chukaˈ jun aj mac xban chare. Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y riˈ can xtibanatej na wi wuqˈui riyin. Ronojel cˈa ri ye tzˈibatal ca chuwij riyin chupan ri ruchˈabel ri Dios, can xquebanatej na wi, xchaˈ ri Jesús. 	 Size şunu söyleyeyim, yazılmış olan şu sözün yaşamımda yerine gelmesi gerekiyor: ‹O, suçlularla bir sayıldı.› Gerçekten de benimle ilgili yazılmış olanlar yerine gelmektedir.››


Tek ri Zacarías xutzˈet ri ángel riˈ, xsach rucˈuˈx y xpe xibinriˈil chare. 	 Zekeriya onu görünce şaşırdı, korkuya kapıldı.


Yacˈariˈ tek yecˈo winek ri can chanin cˈa xquimol apo quiˈ ri achique jay cˈo wi ri Jesús, y ma xeruben ta chic chi xeˈoc chupan ri jay. Ri pa ruchiˈ jay can majun chic cˈa nicowin ta ntoc. Rumariˈ hasta chuwajay el yecˈo winek. Y ri Jesús can nubij cˈa ri ruchˈabel ri Dios chique quinojel ri xquimol apo quiˈ. 	 O kadar çok insan toplandı ki, artık kapının önünde bile duracak yer kalmamıştı. İsa onlara Tanrı sözünü anlatıyordu.


Ronojel cˈa reˈ, can ntajin chic rubanic, can achiˈel nubij ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios: Yinquetzelaj y xa ma kˈalaj ta achique ruma, ruma majun numac. Quecˈariˈ ri tzˈibatajnek ca. 	 Bu, yasalarında yazılı, ‹Yok yere benden nefret ettiler› sözü yerine gelsin diye oldu.


Y tek ri Moisés cˈa cˈo na pa ruwiˈ ri juyuˈ Sinaí, xquibij cˈa chare ri Aarón: Queˈabanaˈ cˈa wachbel riche (rixin) chi yeˈoc ka‑dios, y yeriˈ ri yeˈucˈuan kiche (kixin). Ruma ri Moisés ri xojelesan pe pan Egipto, ma ketaman ta achique ruma tek ma tzolijnek ta pe. 	 Haruna, ‹Bize öncülük edecek ilahlar yap› dediler. ‹Çünkü bizi Mısırdan çıkaran o Musaya ne oldu bilmiyoruz!›


Tek ri Pablo y ri Bernabé xeˈapon cˈa ri pa tinamit Iconio, riyeˈ xeˈapon cˈa pa jun jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y ri ruchˈabel ri Dios ri xquibij riyeˈ chique ri winek, can xuben cˈa chique chi sibilaj ye qˈuiy ri xquinimaj ri Jesucristo. Yecˈo cˈa israelitas y yecˈo cˈa chukaˈ ri ma ye israelitas ta ri xeniman. 	 Aynı şekilde Konyada da Yahudilerin havrasına giren Pavlusla Barnaba öyle etkili konuştular ki, hem Yahudilerden hem de Greklerden çok kişi iman etti.


Chupan ri iley, tzˈibatajnek cˈa chi tek yecˈo ye caˈiˈ winek ri junan niquibij, can kitzij wi ri niquibij. 	 Yasanızda da, ‹İki kişinin tanıklığı geçerlidir› diye yazılmıştır.


Y cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz riˈ xa cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal xka wi. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ y man cˈa xquiyaˈ ta quiwech. 	 Kimi, dikenler arasına düştü. Dikenler büyüdü, filizleri boğdu ve filizler ürün vermedi.


Y can yacˈariˈ riyin xintzˈet cˈa jun quiej sek rij, chˈocolben ruma jun ri rucˈuan jun chˈab pa rukˈaˈ. Xjach jun rucorona. Y riyaˈ xbe riche (rixin) chi nbechˈacon, y can xtibechˈacon wi. 	 Bakınca beyaz bir at gördüm. Binicisinin yayı vardı. Kendisine bir taç verildi ve galip gelen biri olarak zafer kazanmaya çıktı.


Riyix ri can yix tataˈaj chic, ntzˈibaj cˈa chiwe ruma can iwetaman wi chic ruwech ri Cristo ri can cˈo chic pe tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Riyix cˈajolaˈ ntzˈibaj cˈa chiwe ruma cˈo iwuchukˈaˈ, y ri ruchˈabel ri Dios cˈo pa tak iwánima, y can yix chˈaconek wi chrij ri itzel winek. 	 Babalar, size yazdım, Çünkü başlangıçtan beri var Olanı tanıyorsunuz. Gençler, size yazdım, Çünkü güçlüsünüz, Tanrının sözü içinizde yaşıyor, Kötü olanı yendiniz.


Y yecˈa winek riˈ ri yebano chique ri kachˈalal chi ma junan ta quiwech niquiben. Y can xu (xe) chukaˈ ri cˈaslen riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquichˈob. Man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui. 	 Bunlar bölücü, insan doğasıyla sınırlı, Kutsal Ruhtan yoksun kişilerdir.


Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex chukaˈ ri mozo riˈ. 	 ‹‹Efendisi ona, ‹Aferin, iyi ve güvenilir köle!› dedi. ‹Sen küçük işlerde güvenilir olduğunu gösterdin, ben de seni büyük işlerin başına geçireceğim. Gel, efendinin şenliğine katıl!›


Ruma xoka ri tiempo riche (rixin) chi nikakˈaxaj tijoj pokonal pa kacˈaslen riyoj ri yoj ralcˈual chic ri Dios, riche (rixin) chi nikachojmirisaj kiˈ y wi ri Dios nuyaˈ kˈij riche (rixin) chi nikakˈaxaj tijoj pokonal pa kacˈaslen riyoj, ¿achique ta cami ri man ta xtiban chique ri ma xquinimaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic? Can xtikˈax wi ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtika pa quiwiˈ. 	 Çünkü yargının, Tanrının ev halkından başlayacağı an gelmiştir. Eğer yargılama önce bizden başlarsa, Tanrının Müjdesine kulak asmayanların sonu ne olacak?


Tek ri Jesús y ri ye oxiˈ rudiscípulos xeˈapon ka acuchi (achique) quimolon wi quiˈ sibilaj ye qˈuiy winek, cˈo cˈa jun achi xocˈulun riqˈui ri Jesús y xoxuqueˈ chuwech. Ri achi riˈ xubij cˈa chare ri Jesús: 	 Kalabalığın yanına vardıklarında bir adam İsaya yaklaşıp önünde diz çöktü.


Ri rucˈayewal ri nuyaˈ ri Dios xa nipe yan. Riyaˈ can xtuben achiˈel nuben jun achi ri cˈo chic ri iquej pa rukˈaˈ riche (rixin) chi xqueruchoy ri cheˈ ri xa ma yewachin ta jabel. Y ronojel cˈa ri xqueruchoy el, xqueruqˈuek pa kˈakˈ, xchaˈ ri Juan. 	 Balta ağaçların köküne dayanmış bile. İyi meyve vermeyen her ağaç kesilip ateşe atılır.››


Y riqˈui cˈa reˈ nikˈalajin wi chi ri Dios can pa ruchojmilal wi nukˈet tzij. Y rumariˈ ruyaˈon iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi riyix yix cowinek icochˈon ri tijoj pokonal riˈ, riche (rixin) chi queriˈ can rucˈamon chi yixoc pa rajawaren ri Dios ri achoj ruma nikˈaxaj tijoj pokonal re wacami. 	 Bütün bunlar Tanrının adil yargısının belirtisidir. Sonuç olarak, uğrunda acı çektiğiniz Tanrı Egemenliğine layık sayılacaksınız.


Y chukaˈ ma utz ta chi choj yeˈoc ca diáconos. Nabey cˈo chi nitzˈetetej wi utz ri quicˈaslen. Y wi majun tzij nibix ta chiquij, cˈacˈariˈ queˈoc cˈa chupan ri samaj riˈ. 	 Bunlar da önce denensin; eleştirilecek bir yönleri yoksa görev alsınlar.


Y xa ta jun awaken ri nibano chawe chi yamacun, más ta utz chi nachoy el. Ruma más utz chi xaxu (xaxe) wi jun awaken cˈo y yatoc chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, que chuwech cˈo chi caˈiˈ awaken y xa pa kˈakˈ ri majun bey xtichuptej ta ri yatbecˈak wi ca, 	 Eğer ayağın günah işlemene neden olursa, onu kes. Tek ayakla yaşama kavuşman, iki ayakla cehenneme atılmandan iyidir.


Pero riyix itzˈeton y chukaˈ iwacˈaxan chic chi ri achi ri nibix Pablo chare, nubij cˈa chique ri winek chi ri dioses ri xa ye banon cuma winek ma ye dios ta. Y can ye qˈuiy ri rujalon chic quinaˈoj y quiniman chic, ma xu (xe) ta wi re waweˈ pan Efeso, xa can jubaˈ ma pa ronojel re ruwachˈulef Asia. 	 Ama Pavlus denen bu adamın, elle yapılan tanrıların gerçek tanrılar olmadığını söyleyerek yalnız Efeste değil, neredeyse bütün Asya İlinde çok sayıda kişiyi kandırıp saptırdığını görüyor ve duyuyorsunuz.


Rumariˈ, wi riyix can xixcˈastej riqˈui ri Cristo tek Riyaˈ xcˈastej, can tel cˈa icˈuˈx chucanoxic ri cosas riche (rixin) ri chicaj, ri acuchi (achique) cˈo wi ri Cristo, tzˈuyul pa rajquikˈaˈ ri Dios. 	 Mesihle birlikte dirildiğinize göre, gökteki değerlerin ardından gidin. Mesih orada, Tanrının sağında oturuyor.


Ronojel cˈa ri niben chiˈijujunal, ma tiben ta xa riche (rixin) chi ninimirisaj iwiˈ, ni ma riche (rixin) ta chi xaxu (xaxe wi) chiwe riyix nucˈom wi pe ri utz. Xa tichˈutinirisaj iwiˈ, y tibanaˈ ka chi riyix xa majun ikˈij que chiquiwech ri nicˈaj chic. 	 Hiçbir şeyi bencil tutkularla ya da boş övünmeyle yapmayın. Her biriniz alçakgönüllülükle öbürünü kendinden üstün saysın.


Y ri pa tak iwánima can nicˈatzin cˈa chukaˈ chi ticˈojeˈ ri uxlanibel cˈuˈx riche (rixin) ri Dios, y ya ta riˈ ri nucˈuan iwuche (iwixin). Can riche (rixin) wi chi nicˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chicojol tek ri Dios xixrusiqˈuij (xixroyoj) riyix ri xa jun chˈaculaj ibanon quiqˈui quinojel ri quiniman chic ri Dios. Y nicˈatzin cˈa chukaˈ chi ticˈojeˈ matioxinic pa tak iwánima. 	 Mesihin esenliği yüreklerinizde hakem olsun. Tek bir bedenin üyeleri olarak bu esenliğe çağrıldınız. Şükredici olun!


Ruma ketaman chi ri Dios ma nracˈaxaj ta ri niquicˈutuj ri aj maquiˈ chare. Pero jun winek ri can nuxibij riˈ chi nimacun chuwech ri Dios y can nuben chukaˈ ri nrajoˈ ri Dios, can nacˈaxex wi ruma ri Dios, y nibanatej ri nucˈutuj. 	 Tanrının, günahkârları dinlemediğini biliriz. Ama Tanrı, kendisine tapan ve isteğini yerine getiren kişiyi dinler.


Queriˈ xuben ri Cristo riche (rixin) chi xoj‑oc lokˈolaj tak winek. Riyaˈ can xuben wi cˈa chˈajchˈoj chake, xuben chˈajchˈoj chare ri kacˈaslen riqˈui ri ruchˈabel y riqˈui yaˈ. 	 Mesih kiliseyi suyla yıkayıp tanrısal sözle temizleyerek kutsal kılmak için kendini feda etti.


Can nchˈutinirisan cˈa wiˈ chuwech ri Ajaf Dios chubanic ri rusamaj. Astapeˈ riqˈui okˈej, nben ri rusamaj. Y astapeˈ chukaˈ ri wech aj Israel xinquiyaˈ pa tijoj pokonal ruma ri pokon ri xquichˈobolaˈ chi xquiben chuwe, pero riyin can xinben ri rusamaj ri Dios. 	 Yahudilerin kurduğu düzenlerden çektiğim sıkıntıların ortasında Rabbe tam bir alçakgönüllülükle, gözyaşları içinde kulluk ettim.


Ri Pablo y ri Silas xquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Ajaf chare riyaˈ y chique chukaˈ quinojel ri yecˈo pa rachoch ri chajinel riˈ. 	 Sonra kendisine ve ev halkının hepsine Rabbin sözünü bildirdiler.


Y chunakajal apo ri cˈo wi ri achi riˈ, sibilaj cˈa ye qˈuiy ak yetajin yewaˈ pa ruwiˈ jun juyuˈ, y rumariˈ ri itzel tak espíritu xquicˈutuj utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chique riche (rixin) chi yeˈoc quiqˈui ri ak riˈ. Y ri Jesús xuyaˈ kˈij chique. 	 Orada, dağın yamacında otlayan büyük bir domuz sürüsü vardı. Cinler, domuzların içine girmelerine izin vermesi için İsaya yalvardılar. O da onlara izin verdi.


Yacˈa ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ xexebexot (xexebeloj) apo chrij ri Jesús. Y niquibilaˈ cˈa: Re Jesús can junan ruwech quiqˈui ri xa ye aj maquiˈ. Ruma ma xu (xe) ta wi chi jabel quicˈulic nuben, xa can niwaˈ chukaˈ quiqˈui, yechaˈ cˈa. 	 Ferisilerle din bilginleri ise, ‹‹Bu adam günahkârları kabul ediyor, onlarla birlikte yemek yiyor›› diye söyleniyorlardı.


Y cˈa pa rucaˈn kˈij chare ri queˈel wi pe ri pa Jope, cˈacˈariˈ xeˈapon ri pa tinamit Cesarea. Y ri acuchi (achique) cˈo wi ri Cornelio ye rusiqˈuin (royon) cˈa ri ye rachˈalal y chukaˈ ye rusiqˈuin (royon) ri winek ri can sibilaj yerajoˈ, y ye coyoben apo ri Pedro. 	 İkinci gün Sezariyeye vardılar. Bu arada Kornelius, akraba ve yakın dostlarını toplamış onları bekliyordu.


Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Riche (rixin) ri César, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can tiyaˈ cˈa chare ri César ri can riche (rixin) wi ri César. Y can tiyaˈ cˈa chare ri Dios, ri can riche (rixin) wi ri Dios, xchaˈ chique. 	 ‹‹Sezarın›› dediler. O zaman İsa, ‹‹Öyleyse Sezarın hakkını Sezara, Tanrının hakkını Tanrıya verin›› dedi.


Can queriˈ cˈa rubin ca ri David. ¿Achique cˈa ri nucˈut re tzij reˈ chkawech? Reˈ nucˈut chkawech chi ma xu (xe) ta wi riyoj israelitas ri banon ri circuncisión chake ri jabel ruwakakˈij. Ma que ta riˈ. Xa can queriˈ chukaˈ ri ma ye israelitas ta, ri ma banon ta ri circuncisión chique, riyeˈ jabel chukaˈ ruwaquikˈij; ruma ri nicˈatzin xaxu (xaxe) wi cˈa tikanimaj ri Dios. Achiˈel xuben ri Abraham. Riyaˈ xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej wi ri xtzuj (xsuj) chare ruma ri Dios y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 Bu mutluluk yalnız sünnetliler için mi, yoksa aynı zamanda sünnetsizler için midir? Diyoruz ki, ‹‹İbrahim, imanı sayesinde aklanmış sayıldı.››


Ruma tek rubanon ca, riyoj chukaˈ yoj nacanek riqˈui ri kanaˈoj. Ma xojniman ta tzij. Sibilaj yoj sachnek. Xa can yoj ximil pa rukˈaˈ ri itzel raybel; y xbe kánima chrij ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef. Sibilaj itzel ri kacˈaslen xkacˈuaj. Itzel xkanaˈ chique nicˈaj chic ruma chi utz yecˈo. Chikachibil kiˈ xketzelaj kiˈ, y ruma chi ma utz ta ri kacˈaslen, xojetzelex cuma ri winek. 	 Çünkü bir zamanlar biz de anlayışsız, söz dinlemez, kolay aldanan, türlü arzulara ve zevklere köle olan, kötülük ve kıskançlık içinde yaşayan, nefret edilen ve birbirimizden nefret eden kişilerdik.


Wacami cˈa, Nataˈ, tayaˈ chic cˈa ri nukˈij nucˈojlen chiˈanakajal riyit, can achiˈel cˈa ri nukˈij nucˈojlen ri cˈo tek yincˈo awuqˈui, tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 Baba, dünya var olmadan önce ben senin yanındayken sahip olduğum yücelikle şimdi beni yanında yücelt.


Y yacˈa tek ri Pedro elenak chiquitzˈetic ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo pa tak nicˈaj chic tinamit, xapon cˈa chukaˈ quiqˈui ri yecˈo chiriˈ pa tinamit Lida. 	 Bu arada her tarafı dolaşan Petrus, Liddada yaşayan kutsallara da uğradı.


Y ri runúmero ri nabey chicop ya ri wakiˈ cientos riqˈui sesenta y seis; y riˈ jun número riche (rixin) winek. Can qˈuiy cˈa naˈoj nrajoˈ riche (rixin) chi netamex achique ntel wi chi tzij. Rumariˈ ri winek ri cˈo runaˈoj, can tucusaj cˈa riche (rixin) chi nuchˈob rij ri runúmero ri nabey chicop. 	 Bu konu bilgelik gerektirir. Anlayabilen, canavara ait sayıyı hesaplasın. Çünkü bu sayı insanı simgeler. Sayısı 666'dır.


Tek xikˈax cˈa ri acuchi (achique) niyaˈ wi quikˈij quinojel ri idioses xintzˈet cˈa jun altar ri acuchi (achique) nubij wi: RICHE (RIXIN) RI DIOS RI XA MA ETAMAN TA RUWECH, nichaˈ. Y ya cˈa Dios riˈ ri ma iwetaman ta ruwech, y can iyaˈon rukˈij riyix, yariˈ ri nkˈalajsaj riyin chiwech re wacami. 	 Ben çevrede dolaşırken, tapındığınız yerleri incelerken üzerinde, BİLİNMEYEN TANRIYA Tanrıyı ben size tanıtayım.


Y ri winek ri xesiqˈuix (xeˈoyox) ruma ri Simón ri fariseo y junan yecˈo riqˈui ri Jesús ri chiriˈ pa mesa, niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma can yerucuy chukaˈ mac, yechaˈ. 	 İsayla birlikte sofrada oturanlar kendi aralarında, ‹‹Kim bu adam? Günahları bile bağışlıyor!›› şeklinde konuşmaya başladılar.


Riyix ma nicˈatzin ta chi nichˈujirisaj iwiˈ ruma nichˈob yan riche (rixin) ri chuaˈk. Ri chuaˈk can cˈo wi ri xtucˈom pe. Tiyaˈ cˈa ca riche (rixin) chuaˈk, ruma ronojel kˈij can cˈo wi rucˈayewal nucˈom pe. 	 O halde yarın için kaygılanmayın. Yarının kaygısı yarının olsun. Her günün derdi kendine yeter.››


Y can nurek cˈa ruchiˈ chubixic: Tixibij iwiˈ y tinimaj rutzij ri Dios, y tiyaˈ chukaˈ rukˈij, ruma ri kˈij riche (rixin) chi nukˈet tzij xa xoka yan. Tiyaˈ cˈa rukˈij ri banayon ri caj, ri banayon ri ruwachˈulef, ri banayon ri mar y ri ralaxbel (rutzˈucbel) tak yaˈ. 	 Yüksek sesle şöyle diyordu: ‹‹Tanrıdan korkun! Onu yüceltin! Çünkü Onun yargılama saati geldi. Göğü, yeri, denizi, su pınarlarını yaratana tapının!››


Rumariˈ xpe woyowal chique ri winek ri xebano queriˈ. Y riyin xinbij cˈa: Ri cánima re winek reˈ xa ma wuqˈui ta riyin cˈo wi, xa chiquij nicˈaj chic benak wi. Can niquiben chi ma quetaman ta ri utzilaj bey ri ncˈutun chiquiwech. 	 Bu nedenle o kuşağa darıldım Ve dedim ki, ‹Yürekleri hep kötüye sapar, Yollarımı öğrenmediler.


Ruma ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca nubij chi ri Cristo jun chique ri ye riy rumam ri rey David. Y ri chiriˈ pa Belén ri tinamit ri xalex wi ri David, chiriˈ cˈo chi nipe wi ri Cristo, yechaˈ. 	 ‹‹Kutsal Yazıda, ‹Mesih, Davutun soyundan, Davutun yaşadığı Beytlehem Kentinden gelecek› denmemiş midir?››


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, xquicˈaxaj tek ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: 	 Bütün halk dinlerken İsa öğrencilerine şöyle dedi: ‹‹Uzun kaftanlar içinde dolaşmaktan hoşlanan, meydanlarda selamlanmaya, havralarda en seçkin yerlere, şölenlerde başköşelere kurulmaya bayılan din bilginlerinden sakının.


O tek nixupux jun trompeta riche (rixin) chi yerumol el ri soldados riche (rixin) chi yebe pa chˈaˈoj, wi xa majun ruchojmil niban chare tek nixupux, ¿la niquimol cami quiˈ ri soldados? Riˈ ma niquimol ta quiˈ. 	 Borazan belirgin bir ses çıkarmasa, kim savaşa hazırlanır?


Yecˈo achiˈaˈ y yecˈo ixokiˈ ri xquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi xemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ y rumariˈ pa jun kˈij xecom ye veintitrés mil winek. Man cˈa tikaben ta riyoj achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 Onlardan bazıları gibi fuhuş yapmayalım. Fuhuş yapanların yirmi üç bini bir günde yok oldu.


Y niquibij cˈa: Amén. Can ya cˈa ri rubiˈ ri ka‑Dios ri xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij. Ruma Riyaˈ can cˈo wi rucˈojlen, y ya Riyaˈ ri Rajaf ri naˈoj. Ya chukaˈ Riyaˈ ri rucˈamon (takal chrij) chi nicˈulu ri matioxinic. Riyaˈ can cˈo rukˈij, can ronojel wi nicowin nuben, y can cˈo ruchukˈaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén, yechaˈ. 	 ‹‹Amin! Övgü, yücelik, bilgelik, Şükran, saygı, güç, kudret, Sonsuzlara dek Tanrımızın olsun! Amin!››


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij xquibij chare ri Jesús: Riyit nabij chi xatzˈet ri katataˈ Abraham, pero riyit xa cˈa yit acˈal na. Xa cˈa ma jane cˈo ta nicˈaj ciento ajunaˈ. 	 Yahudiler, ‹‹Sen daha elli yaşında bile değilsin. İbrahimi de mi gördün?›› dediler.


Y can yacˈariˈ tek ri itzel winek xucˈuaj ri Jesús pa ruwiˈ jun juyuˈ ri nej jotol chicaj, y xa pa jun ti rato xucˈut chuwech ri Jesús ronojel ri cajawaren ri nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 Sonra İblis İsayı yükseklere çıkararak bir anda Ona dünyanın bütün ülkelerini gösterdi.


Achiˈel chrij ri tiˈij, riyoj cukul kacˈuˈx chi utz nikatij ronojel, yacˈa ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Cristo, cukul quicˈuˈx chi xaxu (xaxe) wi ri ichaj ri utz yequitij. 	 Biri her şeyi yiyebileceğine inanır; imanı zayıf olansa yalnız sebze yer.


Queriˈ xuben ruma can ruraybel wi cˈa chi riyoj ri yoj iglesia can cˈo cˈa kakˈij kacˈojlen y can yoj chˈajchˈoj tek xkojrucˈul. Y ma nrajoˈ ta chi cˈo ta jun tzˈil pa tak kacˈaslen. Xa nrajoˈ chi can yoj lokˈolaj tak ralcˈual, achiˈel jun tziek ri chˈajchˈoj chic; banon chic ruchojmil, y ma kˈochokˈek ta. 	 Öyle ki, kiliseyi üzerinde leke, buruşukluk ya da buna benzer bir şey olmadan, görkemli biçimde kendine sunabilsin. Amacı kilisenin kutsal ve kusursuz olmasıdır.


Can chanin cˈa xnabex pe ruma jun ixok ri cˈo jun ral ti kˈopoj, ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Ri ixok riˈ can xu (xe) wi cˈa xracˈaxaj pe chi ri Jesús cˈo chiriˈ, riyaˈ xpe cˈa riqˈui y xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech. 	 Küçük kızı kötü ruha tutulmuş bir kadın, İsayla ilgili haberi duyar duymaz geldi, ayaklarına kapandı.


Tek xapon cˈa ri mozo ri yaˈon ca wuˈoˈ talento chare, can ma xu (xe) ta wi riˈ ri rucˈuan apo, xa can rucˈuan cˈa apo wuˈoˈ chic talento y xubij cˈa chare ri rupatrón: Riyit wuˈoˈ cˈa talento ri xayaˈ ca chuwe. Yacˈareˈ cˈo, y ya chukaˈ reˈ cˈo wuˈoˈ talento ri xinchˈec riqˈui, xchaˈ ri mozo riˈ. 	 Beş talant alan gelip beş talant daha getirdi, ‹Efendimiz› dedi, ‹Bana beş talant emanet etmiştin; bak, beş talant daha kazandım.›


Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Riyin wetaman cˈa chi cˈo na jun kˈij tek xtoka chuwech re ruwachˈulef ri Mesías, ri nibix chukaˈ Cristo chare. Y ri kˈij tek xtoka Riyaˈ, ronojel cˈa xtukˈalajsaj chkawech, xchaˈ ri ixok. 	 Kadın İsaya, ‹‹Mesih denilen meshedilmiş Olanın geleceğini biliyorum›› dedi, ‹‹O gelince bize her şeyi bildirecek.››


Yacˈa tek xapon pa tinamit ri acuchi (achique) xqˈuiy wi, Riyaˈ xuchop cˈa rucˈutic ri ruchˈabel ri Dios ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y ruma cˈa ri chˈabel ri yerubij chique, ri winek riˈ can xquimey cˈa y xquibij: ¿Achique cˈa ruma tek re achi reˈ sibilaj qˈuiy etamabel cˈo riqˈui y nicowin yeruben milagros? 	 Kendi memleketine gitti ve oradaki havrada halka öğretmeye başladı. Halk şaşıp kalmıştı. ‹‹Adamın bu bilgeliği ve mucizeler yaratan gücü nereden geliyor?›› diyorlardı.


Ruma can riche (rixin) wi chi niben queriˈ tek xixsiqˈuix (xixoyox) ruma ri Dios. Ruma ri Cristo xutij chukaˈ pokon kuma riyoj. Y riqˈui riˈ xucˈut ca chkawech chi tikacochˈoˈ ri tijoj pokonal achiˈel ri xuben Riyaˈ. 	 Nitekim bunun için çağrıldınız. Mesih, izinden gidesiniz diye uğrunuza acı çekerek size örnek oldu.


Y can xcˈojeˈ pa desierto y ri chiriˈ can yecˈo apo ri itzel tak chicop. Chiriˈ cˈa xcˈojeˈ wi cawinek kˈij. Y tek ri Jesús cˈo cˈa chiriˈ, ri Satanás nutij cˈa rukˈij chrij ruma nrajoˈ chi nitzak pa rukˈaˈ, pero ma xcowin ta. Y ri ángeles xquichop niquinimaj niquilij ri Jesús. 	 İsa çölde kaldığı kırk gün boyunca Şeytan tarafından denendi. Yabanıl hayvanlar arasındaydı, melekler Ona hizmet ediyordu.


Y yecˈo cˈa acˈalaˈ ri xeˈucˈuex apo chuwech ri Jesús, chi nuyaˈ ta el ri rukˈaˈ pa quiwiˈ, riche (rixin) chi niquicˈul ri rubendición ri Dios. Yacˈa ri discípulos xa xechapon chique ri winek chi ma quequicˈom ta pe ri acˈalaˈ. 	 Bazıları bebekleri bile İsaya getiriyor, onlara dokunmasını istiyorlardı. Bunu gören öğrenciler onları azarladılar.


Y queriˈ chukaˈ wacami cˈa yecˈo na kech aj Israel ri yoj chaˈon quiqˈui ruma ri rutzil ri Dios. 	 Aynı şekilde, şimdiki dönemde de Tanrının lütfuyla seçilmiş küçük bir topluluk vardır.


Rumariˈ riyix xa quixquicot chupan ri kˈaxomal ri yixcˈo wi, ri can achiˈel ri kˈaxomal ri xukˈaxaj ri Cristo. Riche (rixin) chi queriˈ tek xtapon cˈa ri kˈij tek xtikˈalajin chi ri Cristo can cˈo wi rukˈij rucˈojlen, riyix can sibilaj cˈa xtiquicot ri iwánima. 	 Tersine, Mesihin acılarına ortak olduğunuz oranda sevinin ki, Mesihin görkemi göründüğünde de sevinçle coşasınız.


Queriˈ nubij ri rutzˈiban ca ri Isaías. Re winek reˈ can ma yecowin ta niquinimaj, ruma chupan ri rutzˈiban ca ri Isaías nubij chukaˈ: 	 İşte bu yüzden iman edemiyorlardı. Nitekim Yeşaya başka bir yerde de şöyle demişti: ‹‹Tanrı onların gözlerini kör etti Ve yüreklerini nasırlaştırdı. Öyle ki, gözleri görmesin, Yürekleri anlamasın Ve bana dönmesinler. Dönselerdi, onları iyileştirirdim.››


Queriˈ nbij chiwe ruma achiˈel can xixcom yan chuwech ri naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef, y ri icˈaslen can pa rukˈaˈ ri Cristo cˈo wi; Cristo ri xa jun chic rubanon riqˈui ri Dios. 	 Çünkü siz öldünüz, yaşamınız Mesihle birlikte Tanrıda saklıdır.


Xa yacˈa tek xutzˈet ri nuben ri nimalaj cakˈikˈ, xpe xibinriˈil chare. Y tek xunaˈ chi nibe ka chuxeˈ yaˈ, riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xubij: ¡Ajaf, quinacoloˈ! xchaˈ. 	 Ama rüzgarın ne kadar güçlü estiğini görünce korktu, batmaya başladı. ‹‹Ya Rab, beni kurtar!›› diye bağırdı.


Xa ma can ta cˈayef (cuesta) chi nikˈax ri jun chicop ri camello rubiˈ pa ti rachek jun bak riche (rixin) tˈisoˈn (tzˈisoˈn), que chuwech chi ntoc jun beyon pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 Devenin iğne deliğinden geçmesi, zenginin Tanrı Egemenliğine girmesinden daha kolaydır.››


Y riyin nbij cˈa chiwe chi chupan ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, ri winek ri xebin chˈabel ri xa majun rejkalen, can xtikˈat cˈa tzij pa quiwiˈ, ruma ronojel ri chˈabel ri xequibilaˈ. 	 Size şunu söyleyeyim, insanlar söyledikleri her boş söz için yargı günü hesap verecekler.


Tek ri Jesús xracˈaxaj queriˈ, xubij: Cˈa cˈo na cˈa jun ri ma abanon ta. Ma ayaˈon ta ri abeyomal chique ri pobres. Tacˈayij cˈa ronojel ri cˈo awuqˈui y ri rajel tayaˈ chique ri pobres, riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ abeyomal chilaˈ chicaj. Y catam pe wuqˈui y quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 İsa bunu duyunca ona, ‹‹Hâlâ bir eksiğin var›› dedi. ‹‹Neyin varsa hepsini sat, parasını yoksullara dağıt; böylece göklerde hazinen olur. Sonra gel, beni izle.››


Can queriˈ ta cˈa nuben ri icˈaslen riyix chiquiwech ri winek; can jun ta cˈa sakil. Riche (rixin) chi queriˈ niquitzˈet ta cˈa ri utz ri yeˈibanalaˈ, y ri winek can xtiquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj. 	 Sizin ışığınız insanların önünde öyle parlasın ki, iyi işlerinizi görerek göklerdeki Babanızı yüceltsinler!››


Tek rubanon ca, nej cˈa yixcˈo wi chare ri Dios. Yacˈa re wacami xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús, y rumariˈ xixjel yan apo riqˈui ri Dios. Xixcowin xixjel apo riqˈui ruma ri ruquiqˈuel ri Cristo ri xbiyin kuma konojel tek xcamisex. 	 Ama bir zamanlar uzak olan sizler, şimdi Mesih İsada Mesihin kanı sayesinde yakın kılındınız.


Ma tiquicusaj ta el caˈiˈ quitziak. Pero utz chi niquicusaj el ri quixajab. 	 Onlara çarık giymelerini söyledi. Ama, ‹‹İki mintan giymeyin›› dedi.


Ruma ri achi ri xcˈachoj ruma ri milagro riˈ xa más chic cawinek rujunaˈ. 	 Nitekim mucize sonucu iyileşen adamın yaşı kırkı geçmişti.


Y can ma nuxibij ta cˈa riˈ chi nutzijoj chique ri winek ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y ri Priscila y ri Aquila xquicˈaxaj cˈa. Y riyeˈ pa ruyonil cˈa xechˈo riqˈui, y más xquikˈalajsaj chuwech ri achique rubanic ri bey riche (rixin) ri Dios. 	 Havrada cesaretle konuşmaya başladı. Kendisini dinleyen Priskilla ile Akvila, onu yanlarına alarak Tanrı yolunu ona daha doğru biçimde açıkladılar.


Y ri nbequicˈayij ri ye cˈayinel riˈ, ya ri kˈanapuek, ri sakapuek, cosas ye banon riqˈui cobre y riqˈui chˈichˈ; ri abej ri sibilaj ye jabel, ri mármol, y ri abej ri nibix chukaˈ perla chare; ri tziek ri sibilaj ye jabel, ye banon riqˈui lino y riqˈui seda, y ri tziek morado y quek; ri cosas ri ye banon quiqˈui jabel tak cheˈ, cheˈ ri sibilaj jubul ruxlaˈ; y nbequicˈayij chukaˈ cosas ri ye banon quiqˈui bak. 	 Altını, gümüşü, değerli taşları, incileri, ince keteni, ipeği, mor ve kırmızı kumaşları, her çeşit kokulu ağacı, fildişinden yapılmış her çeşit eşyayı, en pahalı ağaçlardan, tunç, demir ve mermerden yapılmış her çeşit malı, tarçın ve kakule, buhur, güzel kokulu yağ, günnük, şarap, zeytinyağı, ince un ve buğdayı, sığırları, koyunları, atları, arabaları ve köleleri, insanların canını satın alacak kimse yok artık.


Y yacˈa tek ri winek israelitas riˈ y chukaˈ ri ma ye israelitas ta y ri ye aj kˈatbel tak tzij quiyaˈon chiquiwech chi niquiyaˈ (niquitzek) el quiqˈuix ri Pablo y ri Bernabé, y hasta xquequicamisaj chi abej, 	 Yahudilerle öteki uluslardan olanlar ve bunların yöneticileri, elçileri hırpalayıp taşa tutmak için düzen kurdular.


Y sibilaj cˈa pa quichiˈ niquiben. Y ri aj tzˈibaˈ ri yecˈo quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos xeyacatej cˈa y xquibij: Re jun achi reˈ majun itzel rubanon ta. Y riqˈui jubaˈ jun espíritu o jun ángel ri takon pe ruma ri Dios, ri biyon chare ri chˈabel ri yerukˈalajsaj chkawech. Y wi queriˈ, man cˈa rucˈamon ta chi nikaben chˈaˈoj chrij ri Dios, xechaˈ. 	 Kurulda büyük bir kargaşalık çıktı. Ferisi mezhebinden bazı din bilginleri kalkıp ateşli bir şekilde, ‹‹Bu adamda hiçbir suç görmüyoruz›› diye bağırdılar. ‹‹Bir ruh ya da bir melek kendisiyle konuşmuşsa, ne olmuş?››


Y ri Pedro xubij chic cˈa chare: Wi can rajawaxic chi yicom junan awuqˈui riyit, can quecˈariˈ riˈ, pero can ma xtinbij ta chi ma wetaman ta awech, xchaˈ ri Pedro. Y quinojel cˈa ri discípulos can queriˈ chukaˈ xquibij. 	 Petrus, ‹‹Seninle birlikte ölmem gerekse bile seni asla inkâr etmem›› dedi. Öğrencilerin hepsi de aynı şeyi söyledi.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈuex ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) chi xbe cˈa pa jun desierto, riche (rixin) chi nitojtobex cˈa ruma ri itzel winek. 	 Bundan sonra İsa, İblis tarafından denenmek üzere Ruh aracılığıyla çöle götürüldü.


Y chiriˈ chiquicojol ri winek, ye benak cˈa nicˈaj achiˈaˈ fariseos. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, queˈakˈilaˈ ri ye adiscípulos, xechaˈ chare. 	 Kalabalığın içinden bazı Ferisiler Ona, ‹‹Öğretmen, öğrencilerini sustur!›› dediler.


Y tek xquitzˈet cˈa ri chˈumil chi xpaˈeˈ, sibilaj xquicot ri cánima. 	 Yıldızı gördüklerinde olağanüstü bir sevinç duydular.


Y ri kachˈalal ri yecˈo pa Berea, can yacˈariˈ xquitek el ri Pablo cˈa chuchiˈ ri mar. Y ri Silas y ri Timoteo cˈa xecˈojeˈ na ca ri pa Berea quiqˈui ri kachˈalal. 	 Bunun üzerine kardeşler Pavlusu hemen deniz kıyısına yolladılar. Silas ile Timoteos ise Veriyada kaldılar.


Yacˈa riyin nbij chiwe chi majun chic jun lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Yecˈo winek ri xa jun wi chic ri niquicˈut, ri xa niquisech icˈuˈx. Ruma nicajoˈ cˈa niquijel rubixic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic. 	 Gerçekte başka bir müjde yoktur. Ancak aklınızı karıştırıp Mesihin Müjdesini çarpıtmak isteyenler vardır.


Tek quichapon cˈa el bey, xquicˈul jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ, quitataˈ ri Alejandro y ri Rufo. Y riyaˈ petenak pa juyuˈ. Y ri soldados xquiben cˈa chare ri achi riˈ chi xucˈuaj el ri rucruz ri Jesús. 	 Kırdan gelmekte olan Simun adında Kireneli bir adam oradan geçiyordu. İskender ve Rufusun babası olan bu adama İsanın çarmıhını zorla taşıttılar.


Yacˈa wi xa caˈiˈ kacˈuˈx nikaben tek nikatij jun cosa, yojmacun. Ruma xabachique cˈa ri nikaben ri xa riqˈui caˈiˈ kacˈuˈx tek nikaben, yojmacun. 	 Ama bir yiyecekten kuşkulanan kişi onu yerse yargılanır; çünkü imanla yemiyor. İmana dayanmayan her şey günahtır.


Y ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, ma xu (xe) ta wi cˈa riche (rixin) chi nikˈalajin achique rubaniquil tek ri Abraham xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, 	 ‹‹Aklanmış sayıldı›› sözü, yalnız onun için değil, aklanmış sayılacak olan bizler -Rabbimiz İsayı ölümden dirilten Tanrıya iman eden bizler- için de yazıldı.


Y wi queriˈ nibanatej, ¿la ma nichˈob ta cami riyix chi más rucˈayewal nika pa ruwiˈ ri winek ri nuxolkˈotij ri rubiˈ ri Rucˈajol ri Dios, y can nretzelaj chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri niyaˈo utzil pa kawiˈ, y nuben chukaˈ chi achiˈel xa majun rejkalen ri ruquiqˈuel ri Cristo ri xtix tek xcˈachoj ri cˈacˈacˈ trato, quicˈ ri xchˈajchˈojsan ri rucˈaslen ri winek riˈ? 	 Eğer bir kimse Tanrı Oğlunu ayaklar altına alır, kendisini kutsal kılan antlaşma kanını bayağı sayar ve lütufkâr Ruha hakaret ederse, bundan ne kadar daha ağır bir cezaya layık görülecek sanırsınız?


Y jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ. 	 Kimi, dikenler arasına düştü. Filizlerle birlikte büyüyen dikenler filizleri boğdu.


Yacˈa tek xtipe ri Lokˈolaj Espíritu, can xquixrutijoj y xquixrucˈuaj chupan ri kitzij. Riyaˈ ma pa ruyonil ta cˈa xtichˈo; ruma ri chˈabel cˈa ri xtuyalaˈ chiwe, can ya cˈa riˈ ri bin pe chare chilaˈ chicaj. Y rumariˈ tek Riyaˈ xquerukˈalajsaj yan cˈa chiwe ri xquebanatej ri chiwech apo. 	 Ne var ki O, yani Gerçeğin Ruhu gelince, sizi tüm gerçeğe yöneltecek. Çünkü kendiliğinden konuşmayacak, yalnız duyduklarını söyleyecek ve gelecekte olacakları size bildirecek.


Ri rutojbalil ri mac xa camic nucˈom pe pa kawiˈ. Yacˈa ri Dios nusipaj cˈa chake ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y Riyaˈ nusipaj cˈa ri cˈaslen chake ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Kajaf Cristo Jesús. 	 Çünkü günahın ücreti ölüm, Tanrı'nın armağanı ise Rabbimiz Mesih İsa'da sonsuz yaşamdır.


Yacˈa riyix xa ma que ta riˈ niben. Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ, xa yix cˈa riyix ri yixbano ri etzelal y can nicanoj rubanic riche (rixin) chi niben alekˈ y can chique ri kachˈalal niben wi. 	 Bunun yerine, siz kendiniz haksızlık edip başkasını dolandırıyorsunuz. Üstelik bunu kardeşlerinize yapıyorsunuz.


Quinojel cˈa ri achiˈel can xecom riqˈui ri Cristo, can majun cˈa quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 Çünkü ölmüş kişi günahtan özgür kılınmıştır.


Y jun cˈa chique ri winek xuchop apo rubixic chare ri Jesús: Tijonel, riyin ncˈamon cˈa pe ri nucˈajol awuqˈui, ruma cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y re itzel espíritu reˈ, rumemurisan. 	 Halktan biri Ona, ‹‹Öğretmenim›› diye karşılık verdi, ‹‹Dilsiz bir ruha tutulan oğlumu sana getirdim.


Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xeyacatej el ri pa mesa, y xquichop bey riche (rixin) chi xetzolin pa Jerusalem. Y xebequilaˈ cˈa ri julajuj discípulos y ri nicˈaj chic ri can ye tzekelbey wi riche (rixin) ri Jesús, quimolon quiˈ. 	 Kalkıp hemen Yeruşalime döndüler. Onbirleri ve onlarla birlikte olanları toplanmış buldular.


Y ri Jesús xelesex cˈa el pa rachoch ri Caifás, y xucˈuex pa palacio riche (rixin) chi xbejach pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. Y nimakˈaˈ cˈa tek xbanatej riˈ. Y ri ye ucˈuayon apo riche (rixin) ri Jesús man cˈa xeˈoc ta apo ri pa palacio, ruma chiquiwech riyeˈ can xajan. Y chukaˈ riche (rixin) chi queriˈ riyeˈ ma xajan ta cˈa niquitij ri achique ri nitij chupan ri nimakˈij pascua. 	 Sabah erkenden Yahudi yetkililer İsayı Kayafanın yanından alarak vali konağına götürdüler. Dinsel kuralları bozmamak ve Fısıh yemeğini yiyebilmek için kendileri vali konağına girmediler.


Kachˈalal, riyoj nicˈatzin chi ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix. Y riyoj can rucˈamon cˈa chi nikamatioxij, ruma kˈij kˈij icukuban pe más icˈuˈx riqˈui ri Dios, y kˈij kˈij más niwajowalaˈ iwiˈ. 	 Kardeşler, sizin için her zaman Tanrıya şükran borçluyuz. Böyle yapmamız da yerindedir. Çünkü imanınız büyüdükçe büyüyor, her birinizin öbürüne olan sevgisi artıyor.


Tachajij cˈa jabel ri acˈaslen y queriˈ chukaˈ tabanaˈ riqˈui ri utzilaj tijonic ri nacˈut chiquiwech ri kachˈalal. Y man tayaˈ ta ca rubanic re nchilabej chawe, ruma wi naben ronojel reˈ, xtacol awiˈ riyit y xqueˈacol chukaˈ ri yeˈacˈaxan awuche (awixin). 	 Kendine ve öğretine dikkat et, bu yolda yürümeye devam et. Çünkü bunu yapmakla hem kendini hem seni dinleyenleri kurtaracaksın.


Wi can ma nicajoˈ ta yixquicˈul, y ma nicajoˈ ta chukaˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nitzijoj riyix chique, can quixel cˈa pe chiriˈ quiqˈui pa cachoch o pa quitinamit. Y titotalaˈ (tiquiralaˈ) ca ri pokolaj ri cˈo chiwaken chiquiwech ri winek riˈ, riche (rixin) chi tiquetamaj chi ma utz ta ri xquiben. 	 Sizi kabul etmez, sözlerinizi dinlemezlerse o evden ya da kentten ayrılırken, ayaklarınızın tozunu silkin.


Y yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj jun chˈabel chilaˈ chicaj, y ri rubanic, can achiˈel cˈa tek sibilaj yewajin qˈuiy raken tak yaˈ, o achiˈel tek niwulul jun nimalaj coklajay, o can achiˈel tek yekˈojomex sibilaj qˈuiy arpas. 	 Gökten, gürül gürül akan suların sesini, güçlü gök gürlemesini andıran bir ses işittim. İşittiğim ses, lir çalanların çıkardığı sese benziyordu.


Rumariˈ ri rajaf ri ulef xubij chare ri achi ri samajiy rulef: Oxiˈ yan cˈa junaˈ reˈ noncanoj ruwech re cheˈ reˈ, y majun bey wilon ta jun ti ruwech. Rumacˈariˈ más utz tachoyoˈ el. ¿Achique nicˈatzin wi chi xaxu (xaxe wi) nuqˈuis ruchukˈaˈ re ulef? 	 Bağcıya, ‹Bak› dedi, ‹Ben üç yıldır gelip bu incir ağacında meyve arıyorum, bulamıyorum. Onu kes. Toprağın besinini neden boş yere tüketsin?›


Y ri soldados can xeˈapon wi cˈa quiqˈui ri yecˈo chuwech ri quicruz. Xepe riyeˈ xquikˈip (xquikˈapuj) cˈa raken ri nabey y can queriˈ chukaˈ xquiben riqˈui ri jun chic. 	 Bunun üzerine askerler gidip birinci adamın, sonra da İsayla birlikte çarmıha gerilen öteki adamın bacaklarını kırdılar.


Queriˈ chukaˈ rubin ca ri David, chi jabel ruwaquikˈij ri winek ri yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac, ruma xquinimaj y ma ruma ta chi sibilaj xesamej. 	 Nitekim, iyi işlerine bakmaksızın Tanrının aklanmış saydığı kişinin mutluluğunu Davut da şöyle anlatır:


Rumacˈariˈ ri achiˈel niwajoˈ riyix chi ri winek utz niquiben iwuqˈui, can quecˈariˈ tibanaˈ riyix quiqˈui riyeˈ. Ruma queriˈ ri tzˈibatal chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 ‹‹İnsanların size nasıl davranmasını istiyorsanız, siz de onlara öyle davranın. Çünkü Kutsal Yasanın ve peygamberlerin söylediği budur.››


Y riyix chukaˈ tijoyowaj quiwech ri winek, can achiˈel nuben ri Itataˈ Dios chi nujoyowaj quiwech quinojel. 	 Babanız merhametli olduğu gibi, siz de merhametli olun.››


Y rumariˈ riyit camic, ¿la cˈa cˈo na cami awuchukˈaˈ riche (rixin) chi nayaˈ kˈaxomal chake? Majun chic. Riyit camic, ¿la cˈa yachˈacon na cami? Ya mani chic. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 ‹‹Ey ölüm, zaferin nerede? Ey ölüm, dikenin nerede?››


Y ri nbanon pe chi can nuyon ntzuk wiˈ y majun wajel ncˈutun ta chiwe, can cˈa que na riˈ xtinben, ruma nwajoˈ chi ri winek ri quipoˈon anej quiˈ chi ye rusamajel ri Dios ma xquecowin ta xtiquibij chi can ye junan wi kiqˈui riyoj. 	 Övündükleri konuda bize eşit sayılmak isteyen fırsatçılara fırsat vermemek için, yaptığımı yapmaya devam edeceğim.


Riyoj can kacukuban wi kacˈuˈx riqˈui ri Dios, y nikajoˈ chi man ta yojcˈo chic chupan re chˈaculaj re kacˈuan, xa más ta utz chi can ta riqˈui chic ri Ajaf yojcˈo wi. 	 Cesaretimiz vardır diyorum ve bedenden uzakta, Rabbin yanında olmayı yeğleriz.


Tek ri winek riˈ xbequilaˈ ri Jesús ri jucˈan chic ruchiˈ choy, xquibij cˈa chare: Tijonel, ¿ajan (jampeˈ) catoka waweˈ? xechaˈ. 	 Onu gölün karşı yakasında buldukları zaman, ‹‹Rabbî, buraya ne zaman geldin?›› diye sordular.


Wacami riyit xaxu (xaxe wi) cˈa tacˈuaj la arajil y utz yabe. Y yacˈa chique ri mozos ri cˈa pa ruqˈuisbel xeˈoc pa samaj, can pa wánima cˈa riyin xpe wi tek xinyaˈ el ri cajel achiˈel ri awajel riyit. 	 Hakkını al, git! Sana verdiğimi sonuncuya da vermek istiyorum.


Y oxiˈ icˈ ri xojcˈojeˈ cˈa ri chiriˈ pa Malta. Y cˈo cˈa jun barco ri nipe cˈa quelaˈ pa tinamit Alejandría. Ri barco riˈ rucˈuan cˈa ri quiwachbel caˈiˈ dios chutzaˈn. Ri dios riˈ, Cástor y Pólux quibiˈ. Y cˈo cˈa ri chiriˈ pa Malta, ruma chiriˈ xcˈojeˈ wi chupan ri tiempo riche (rixin) cakˈikˈ. Y chupan cˈa ri barco riˈ xojbe wi. 	 Üç ay sonra, kışı adada geçiren ve ikiz tanrılar simgesini taşıyan bir İskenderiye gemisiyle denize açıldık.


Y yecˈo cˈa caˈiˈ oxiˈ winek ri xeniman ri Ajaf Jesucristo. Ri winek riˈ can xebe wi cˈa riqˈui ri Pablo. Chiquicojol ri winek ri xeniman, cˈo cˈa jun achi ri Dionisio rubiˈ, cachibil ri yekˈato tzij pan Areópago. Y cˈo cˈa chukaˈ jun ixok ri Dámaris rubiˈ ri xniman ri Ajaf Jesucristo. Y yecˈo chukaˈ nicˈaj chic. 	 Birkaç kişi ona katılıp inandı. Bunların arasında kurul üyesi Dionisios, Damaris adlı bir kadın ve birkaç kişi daha vardı.


Y cˈo yan chic cˈa junaˈ ri ma yin cˈulunak ta waweˈ. Y wacami xipe, ncˈamon cˈa pe jubaˈ puek ri numolon pe riche (rixin) chi nonjachaˈ chique ri nuwinak ri can nicˈatzin quitoˈic, y chukaˈ ncˈamom pe ri nu‑ofrenda riyin riche (rixin) pa rachoch ri Dios. 	 ‹‹Uzun yıllar sonra, ulusuma bağışlar getirmek ve adaklar sunmak için Yeruşalime geldim.


Pero ri Jesús xubij cˈa chique: Ma quixxebexot (quixxebeloj) ta pe chuwij. 	 İsa, ‹‹Aranızda söylenmeyin›› dedi.


Y riyin ri Juan nnaˈ cˈa chi xipaˈeˈ pa ruwiˈ ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar, y xintzˈet cˈa chi chupan ri yaˈ xbeˈel pe jun itzel chicop. Y ri chicop riˈ cˈo cˈa wukuˈ rujolon (ruwiˈ) y lajuj rucˈaˈ. Y pa quiwiˈ ri lajuj rucˈaˈ ri chicop riˈ, cˈo cˈa jojun corona. Y pa quiwiˈ jojun rujolon (ruwiˈ) ye tzˈibatal cˈa jojun biˈaj. Y riqˈui cˈa ri biˈaj riˈ nuyokˈ rubiˈ ri Dios. 	 Sonra on boynuzlu, yedi başlı bir canavarın denizden çıktığını gördüm. Boynuzlarının üzerinde on taç vardı, başlarının üzerinde küfür niteliğinde adlar yazılıydı.


Y can yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek ya ri Anás y ri Caifás ye nimalaj tak sacerdotes chiriˈ pa rachoch ri Dios. Yacˈa chukaˈ tiempo riˈ tek ri Dios xchˈo riqˈui ri Juan ri rucˈajol ri Zacarías, pa jun desierto. 	 Hanan ile Kayafa başkâhinlik ediyorlardı. Bu sırada Tanrı çölde bulunan Zekeriya oğlu Yahyaya seslendi.


Ruma quecˈareˈ rubin ri Ajaf Dios chake: Yit nuyaˈon cˈa riche (rixin) sakil quiche (quixin) ri winek ri ma ye israelitas ta. Y awuma riyit xtiquil ta ri colotajic ri winek ri yecˈo pa ronojel re ruwachˈulef. 	 Çünkü Rab bize şöyle buyurmuştur: ‹Yeryüzünün dört bucağına kurtuluş götürmen için Seni uluslara ışık yaptım.› ››


Y yecˈo cˈa ri ye tzulibeyon apo riche (rixin) ri Jesús, kˈalaj riˈ wi nucˈachojsaj ri achi, riche (rixin) chi queriˈ niquitzujuj (niquisujuj) chi ri Jesús xsamej chupan ri jun uxlanibel kˈij riˈ. 	 Bazıları İsayı suçlamak amacıyla, Şabat Günü hastayı iyileştirecek mi diye Onu gözlüyorlardı.


Y tek riyaˈ rubin chic cˈa ka ri chˈabel riˈ, xtzuˈun ca chrij. Riyaˈ can xutzˈet wi cˈa chi cˈo jun ri paˈel apo chiriˈ, pero ma xretamaj ta ruwech chi ya ri Jesús ri cˈo apo chiriˈ. 	 Bunları söyledikten sonra arkasına döndü, İsanın orada, ayakta durduğunu gördü. Ama Onun İsa olduğunu anlamadı.


Y ri nimalaj sacerdote xucˈutuj cˈa chare ri Esteban: ¿La kitzij cˈa ri xbix ka chawij? 	 Başkâhin, ‹‹Bu iddialar doğru mu?›› diye sordu.


Ri xebechapo pe riche (rixin) ri Jesús chiriˈ pa Getsemaní, xquicˈuaj cˈa riqˈui ri Caifás ri nimalaj sacerdote, ri acuchi (achique) quimolon wi ca quiˈ ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 İsayı tutuklayanlar, Onu başkâhin Kayafaya götürdüler. Din bilginleriyle ileri gelenler de orada toplanmışlardı.


Y xquibij chare chi ya ri Jesús aj Nazaret ri nikˈax el queriˈ. 	 Ona, ‹‹Nasıralı İsa geçiyor›› dediler.


Can chilaˈ wi cˈa pan Egipto xebecˈojeˈ wi y xetzolin pan Israel cˈa ya tek caminek chic ri rey Herodes. Riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej na cˈa ri rukˈalajsan ri Ajaf Dios chuwech ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri tzˈibatal cˈa ca nubij: Pan Egipto cˈa cˈo wi ri nucˈajol tek xinsiqˈuij (xinwoyoj). Quecˈariˈ ri rubin ri Dios. 	 Hirodesin ölümüne dek orada kaldı. Bu, Rabbin peygamber aracılığıyla bildirdiği şu söz yerine gelsin diye oldu: ‹‹Oğlumu Mısırdan çağırdım.››


Rumariˈ ri Ananías ri nimalaj sacerdote xubij cˈa chique ri yecˈo apo chunakajal ri Pablo, chi tiquipakˈij jun kˈaˈ xerey (pa ruchiˈ). 	 Başkâhin Hananya, Pavlusun yanında duranlara onun ağzına vurmaları için buyruk verdi.


Ruma can yecˈo chiwe riyix ri yebin, chi riyin tek cˈo wuj yentek el chiwe, can ruyon cowilaj tak chˈabel ri can ye pokon ri yentzˈibaj el chupan. Yacˈa tek yinapon cˈa chilaˈ iwuqˈui xa ma riqˈui ta chic cowilaj tak chˈabel ri yichˈo wi iwuqˈui, y ri nuchˈabel xa majun rejkalen, yechaˈ. 	 Çünkü bazıları, ‹‹Mektupları ağır ve etkilidir, ama kişisel varlığı etkisiz, konuşma yeteneği de sıfır›› diyormuş.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Riyin rajawaxic chi yibe pa nicˈaj chic tinamit, riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, ruma chi xa can rumariˈ tek xitak pe, xchaˈ ri Jesús. 	 Ama İsa, ‹‹Öbür kentlerde de Tanrının Egemenliğiyle ilgili Müjdeyi yaymam gerek›› dedi. ‹‹Çünkü bunun için gönderildim.››


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y ruma sibilaj nwajoˈ ntzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri ma quicˈaxan ta, rumariˈ ma yin cowinek ta yin aponak iwuqˈui. Astapeˈ can qˈuiy mul nrayin chi yin aponak ta. 	 İşte bu yüzden yanınıza gelmem kaç kez engellendi.


Y yacˈariˈ tek ri tziek ri achoj riqˈui jachon wi ri rupan ri rachoch ri Dios xel pa caˈiˈ. Xuchop pe cˈa pa ruwiˈ y xbeqˈuis cˈa chuxeˈ ka. Chukaˈ ri ruwachˈulef can xsilon cˈa y ri nimaˈk tak abej xepax. 	 O anda tapınaktaki perde yukarıdan aşağıya yırtılarak ikiye bölündü. Yer sarsıldı, kayalar yarıldı.


Junanin (anibel) xebe chi ye caˈiˈ. Xa yacˈa ri jun chic discípulo can aninek nibiyin, rumariˈ xuyaˈ ca ri Pedro, y yariˈ ri xapon nabey chuchiˈ ri jul. 	 İkisi birlikte koşuyordu. Ama öteki öğrenci Petrustan daha hızlı koşarak mezara önce vardı.