jera ite Judea jawa̱ta̱na mineju̱ etäbä kicha däkmini Galileaka. 	 Hayet yabenilo Comam Jesús ta yabe ebnaj fariseo huneˈ tuˈ, yel Comam yul ismajul Judea, ismeltzoto bey yul ismajul Galilea,


Jera Pablo te isha: —Juan te sä wäukewa̱ rä wäoka̱ne sa̱ je̱k manewa̱kläksa̱ shtä wà. Je te isha ditsä ia̱, sa kiana ije itäki̱ däkju̱ biketsäk, je rä Jesús. 	 Yalnipaxo naj Pablo tet ebnaj: ―Wal naj Juan yacan̈ naj haˈ iswiˈ anma yun̈e isyenilo anma tato chisna isba yin̈ ismul. Yaj xin yalpaxcano naj Juan tuˈ tet anma tato ay huneˈxa mac tzujan yul yinta naj, yuxin caw yilal yin̈ huneˈxa naj tuˈ chaco yanma anma, haˈ ton Comam Jesucristo, haˈ chal naj Juan tuˈ, ẍi naj Pablo.


Jera Jesús te ikúka te isha: —Jäiyi ekla biteju̱ Jerusalén ska damiju̱ Jericó ska ra, jakbläk wa te ikukawa̱. Jewa te ipaiklä baka tsa̱mi te iwakei kpa ta̱i, jekäi iminejulu te iju̱a baklata̱na yee iduärawa̱ käi. 	 Yalni Comam tet naj: ―Yet hunel ay huneˈ naj winaj lan̈an isto yul isbelal Jerusalén chiˈapni bey con̈ob Jericó, ay huntekˈan ebnaj elkˈom elilo yin̈ naj yul beh tuˈ. Yinilo ebnaj sunil tzet ikˈbil yu naj, yinipaxilo ebnaj xil iskˈap naj. Ismakˈni taho ebnaj naj, etza cam naj yu ebnaj, lahwi tuˈ yelcan̈ ebnaj.


Jera Jesús te ijewa kúka: —¡Ji shäk kjäbata ebä wà wa! Bulee Isaías te bas ktei bata sha rä, iyöle katke käi: ‘Jí ditsä wa te yis dälätseke̱ rä kjäbata ebä ska, ata ije̱r ska ra ijewa rä butsäle tulämi ka̱mii yis yika. 	 Istakˈwi Comam tet ebnaj: ―Caw cˈul hexmi heyalni, teyin̈ halbilcano yu naj Isaías, yet yalnicano naj: Huntekˈan anma tiˈ istiˈn̈e chinakˈni binahojan, wal yanma xin nahat yehilo win̈an.


Ka̱wei me̱leta̱na rä Moisés oloi ja̱mi. Ata je̱r bäi she irä, ñakäi ji rä iyina si̱ irä, je deksa̱ sa̱ ia̱ rä Jesucristo ne oloi ja̱mi. 	 Yul iskˈab naj Moisés yakˈ Comam Dios huneˈ chejbanile caw how yakˈni naj jet, haxa Comam Jesucristo xin, hul akˈno sunil iscˈulal iscˈul yeb xin isyelal Comam Dios jet.


Jera ije̱r ianawa̱ e̱e̱na si̱. Je ne ki̱ka ika̱kia ji̱a ki̱ta, jera iparina pi käi wäta ta̱i ta̱i jolona ishäkä ki̱ka. 	 Caw occano niman isyaˈil yin̈ yanma Comam, yuxin caw islahico Comam istxahli yin̈ sunil yanma. Caw xin chˈel haˈ yin̈ Comam hacaˈ nimeta tuˈan chicˈ yaycˈay sat txˈotxˈ.


“Ba ku̱ tapanak Filadelfia ska wa ángel í ia̱ iyuö: ‘Ale sikii, ale iyina si̱, David llaveí ta, ji kjäyä ja̱wa̱k ka kjäita̱nakni yi a̱ni ia̱, ñakäi ji kjätiäkwa̱ ka kjäyenakni yi a̱ni ia̱, je te ishe jikäi: 	 Yalnipaxo Comam: ―Hac tiˈ chu hatzˈibn̈ento tet inchejaban chitan̈en macta ayxaco yul inkˈaban ay yul con̈ob Filadelfia: “Comam machi nino istxˈojal yin̈, yeb isyelaln̈eticˈa chala, Comam ikˈn̈e islawe naj rey David. Comam hayet chishajni pulta machi hunu mac chu ispebani, hayet chispeban pulta, mach mac chu ishajni, chihalni hacaˈ tiˈ:


Jekäi ra ka sä rä yabala ji̱a kuna, wäbuka̱nak däyë tjuäke̱ wa̱, minaktse̱ sa pauta̱nake̱ saka saka biköle je si̱we̱i wa̱, wäyölewa̱ ditsä wa̱ wäsi̱wa, je̱r me̱lewa̱ kte shirilewa̱ wà. 	 Hac tuˈ xin matxa lahanojon̈ yeb niẍte unin, caw yin̈ an̈e chishel isnabal. Matxa comono chíjato conabal yin̈ hunuxa nan cuybanile, yuto ay anma tiˈ caw helan yakˈni subchaho anma yin̈ hunuxa nan cuybanile, hacaˈ chiyu yinito jakˈekˈ hunu tzet ye tuˈ bayejtuˈwalil.


Ata Jesús te yabala kiaté iwäki̱ te isha: —Yabala jöwa̱, ibitäklä yis wäki̱ka, ke iwätkewa̱. Ka irä jiye kuna ta, ijewa käi wa ne dämiwa̱ Säkeklä gobierno ja̱mi rä. 	 Yawten xin Comam ebnaj, yalni Comam tet ebnaj: ―Mach checach istit niẍte unin incˈatan̈an, yuto haˈ mac chute isnabal hacaˈ niẍte unin tiˈ haˈ chu yoc yul iskˈab Comam Dios.


Je ssa Jesús te ra, ite isha ijewa ia̱: —Sa̱ tso̱ bäi wa ki̱ ka sä bäiwa̱k sher kuna, ata sä duäke̱ wa ne ki̱ isherke̱ rä. Ka yis dene rä sä wämo wa kiäk kuna, ata yis de rä ji yakei wakbläk wa ne kiäk. 	 Hayet yaben Comam huneˈ tuˈ, yalni Comam tet ebnaj: ―Haˈ anma mach yaˈo ay matzet chiocnico naj an̈lom yu, walxinto haˈ anma yaˈay haˈ chiocnico naj an̈lom yu. Mach quinhulan wawteˈan anma chalni tato cˈul yecoj, walxinto haˈ anma mulum, ẍi Comam.


Ñerä guardia wa cien wäsikäk te ji o̱na su̱a ra, ite Säkeklä kjeisha kte baa wà te isha: —Iyina si̱ jí ditsä rä wämo. 	 Hayet yilni naj yahawil ebnaj soldado ah Roma huneˈ tuˈ, yoc naj yalno cˈulla tzotiˈ yin̈ Comam Dios, yalni naj: ―Yin̈ caw yeli, huneˈ winaj tiˈ mach ismul, ẍi naj.


Ata ije katke kuna ka̱jiska ra ka irä chui kuna. Ka irä jiye kuna ta, chui wa tso̱ kja e̱ná jile me̱le ma̱kka̱ ka̱wei te ishe ja̱mi. 	 Ta aytocˈo Comam yul sat yiban̈kˈinal tiˈ matxam yilalo chioc Comam sacerdotehal, yuto ay ebnaj sacerdote akˈbil ismunil yakˈni xahanbal hacaˈ yalni isley naj Moisés.


Ata säkätä ijewa kiana rä mablenak su̱nak. Jeska ideksa̱ ka she ta ra, ikiarmi däkwa̱ sa̱ tsa̱tkäk wa ye. 	 Babel yilal yillaxi ta mach ismul ebnaj, lahwi tuˈ xin cat yakˈlax ismunil ebnaj yin̈ diáconohal.


Jekäi ite je perfume tkaka̱ yis yaka ki̱ka, je wá̱ kja ije te rä yis itäbinakläwa̱. 	 Huneˈ ix tiˈ masjobayo ix huneˈ an̈ caw xukˈ sam wiban̈an yun̈e cˈulxa ye innimanilan yet chinmujlaxan.


Jera Jesús a̱mi irä iel wa irä dejulu, ata ka idäwa̱ ikaldu ska, sa̱ tso̱ chu̱li̱i̱ wa̱ kju̱ei. 	 Apni ismiˈ Comam Jesús yeb ebnaj yuẍta Comam bay aycˈo Comam tuˈ, yajaˈ machi yu yocto ebnaj yeb ismiˈ Comam tuˈ iscˈatan̈, yuto caw witzˈan yehico anma yin̈ Comam.


jewa ia̱ ite isha: —Bas cho̱ a̱mi bas wäsaka jukläyäkä tsi̱ne juerke̱ ska. Jera ñawäsaka bas te burro ku̱emi mo̱lewa̱ yaba ta. Je yeksa̱, jeté bas te 'sia̱. 	 yalni Comam tet ebnaj: ―Asiˈwe bey aldea cosatacˈto tiˈ, yet chexapno bey tuˈ cheyilaˈ huneˈ noˈ miˈe burro xecan, ayco yunin noˈ iscˈatan̈; chepuholo noˈ cat heyinoti noˈ wetan.


Jekäi Jesús te isha ijewa ia̱: —¿Ata kte yöle jikäi rä ka wayile kuna bas wa̱ na? ‘Jak ju̱leksa̱ ju yuäk wa wa̱, je ne rä delewa̱ ju ñak wäkukäk bäi si̱ ye rä. Säkekewa ne wa̱ je o̱le rä, juer ta baa si̱ sä wäna rä. 	 Yalni Comam Jesús: ―¿Tom maẍto cheyil yul Yum Comam Dios bay chal hacaˈ tiˈ?: Haˈ huneˈ chˈen chˈen mach isje ebnaj watxˈemcan̈ n̈a yakˈaco yin̈ ismunil, haˈ chˈen caw ecˈbalto cˈul yoc xeˈo n̈a. Haˈ Comam watxˈen̈e huneˈ tuˈ, caw xin chicˈay cocˈul jilni, ẍiayoj.


Jera ji tso̱ däyë na kseka kuna bala pa̱leksa̱ mañayäkä ra je eyaka tuanacha̱wa̱, ñakäi ko̱no kuna bala pa̱leksa̱ mañayäkä ra je eyaka weikanacha̱wa̱. 	 Hanicˈxan̈e mach yictajo no nokˈ ay xol haˈ mar tuˈ camiloj. Hanicˈxan̈epaxo mach yictajo teˈ barco etaxtoj.


“Bäije sä ssërke̱ sa̱ je̱r ska shi̱ana ka jita käi wa rä, jewa ne ia̱ ka̱jöir gobiernoí rä ki̱ka. 	 ―Sakˈal yet mac chitxumchalo yu ta mach chu iscolni isba ischuquil, yuxin yin̈n̈e Comam chicawxi iscˈul. Huneˈ mac tuˈ yet ay yoc yul iskˈab Comam Dios.


Jekäi bas dä je ji o̱na biköle su̱a bas te je pakäk wa. 	 Hex tiˈ, cheyakˈaco heba heyalnolo huntekˈan tiˈ, yuto hex cawex heyilaˈ.


Jera Pedro je̱r ja̱na jiräni Jesús te isha iia̱ ska: “Ka oshkoro a̱rka̱ba yikaba, ba ka̱yuämiwa̱ mañatäbä kicha, ka ba wa̱ yis su̱le ni.” Ñerä Pedro mineksa̱ju̱ jeska iji̱á e̱e̱na. 	 Hac tuˈ yu isnaniti naj Pedro yin̈ tzet yal Comam yet yalni Comam hacaˈ tiˈ: “Oxelxa chawala ta mach quinhawohtajojan yet chiokˈcan̈ noˈ icham chiyo,” ẍi Comam. Lahwi tuˈ yelti naj Pedro bey tuˈ, yoc naj okˈo sicˈlebil.


Ata isaka te isha: —Ije ne rä Säbäkäkksa̱ rä. Ata isaka te isha: —¿Baishe Säbäkäkksa̱ bitämi Galilea ska na? 	 Aypaxo mac halni hacaˈ tiˈ: ―Haˈ ton naj tiˈ Cristo, echmabil yul ju, ẍi. Aypaxo huneˈxa majan anma halni: ―Naj Cristo tuˈ, ¿tom Galilea chitit naj heyalni?


Je ji juena rä däläna si̱, ki̱ka Moisés te isha: “Yis suanawa̱, yis paju̱naka̱.” 	 Caw xiwquilta tzet yil ebnaj tuˈ, yuxin haˈ hun naj Moisés halni hacaˈ tiˈ: “Caw chinluyluncan̈an yu xiwquilal,” ẍi naj.


Mika̱ yie Artemas iräle Tíquico iräle patka demi bä wäki̱ ra, bä bitä pjoo yis wäki̱ Nicópolis ska. Ka irä jiye kuna ta, yis te ibiketsa ka̱tse̱l ke̱i ki̱ssäk jeska ki̱ka. 	 Hayet chinchejnitojan juẍta Artemas maca yuẍta Tíquico tacˈatan̈, chawaco yin̈ hacˈul hato bey con̈ob Nicópolis quinhawilaˈan, yuto chiwochehan ta haˈ bey tuˈ ayinan yet chiecˈ n̈abil.


Je ne ki̱ka ji we̱ ka̱jiska ja̱mi ktöwa̱ bas ku̱ bas yaka wäjienaklä ska, ka̱wakblewe̱ käi, ji rä shi̱ana käi, tärene käi, ji yakei ebä sherke̱ sa̱ ki̱ käi, ji ki̱tker sa̱ ja̱mi käi. Je rä jile kekläí me̱i kja̱nei we̱ ebä. 	 Wal tinan̈ xin, awecano sunil beybale yet yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, hacaˈ ixloj, maca winajloj, yeb sunil tzettaj caw machiswalil, yeb tzettaj istxˈojal chi‑la‑heyochecoj. Mach cheyaco heyanma yin̈ kˈalomal, yuto huneˈ tuˈ chu yoc hediosalo selelo Comam Dios.


Jera ka̱wä ju̱naka̱, ka̱ bulanaka̱, tala bulanaka̱; ñakäi ka̱ wäbuka̱naka̱ e̱e̱na si̱, a̱ni ka je kjekla täkili ta ka̱ wäbukle ditsä se̱le̱té ishäkä ki̱ka kje. 	 Lahwi tuˈ isjeplahi, isn̈irlapaxoj, iskˈan̈ipaxoj, isbili txˈo txˈotxˈ yu huneˈ niman chixcab. Maẍtoticˈa xin hunu chixcab chiecˈ hacaˈ huneˈ tuˈ yichitax ispitzcˈa anma yul sat yiban̈kˈinal tiˈ.


Ata sá wa̱ je ji säkei ta tso̱ rä u̱ yaka u̱í na, je wà ijuenaklä je täkili e̱e̱na si̱ je rä Säkeklä ne cha, ka je rä sá wakwa cha kuna. 	 Hacaˈ hunu kˈalomal ayayto yul hunu txˈotxˈ xi, hac tuˈ ye Istzotiˈ Comam Dios yin̈ conimanil, yun̈e isyenilo isba ta haˈ Istzotiˈ Comam caw aycano yip; yin̈ Comam Dios chitita, mach jetojan̈ yehi.


Jira yie je she ka io̱rba yikaba. Je rä mika̱ je o̱na ra bas wa̱ ibiketsäklä yis ne irä. 	 Yalan̈to chiwalnicanojan huneˈ tiˈ teyet haxinwal yet chiyijno isba, caw cheyayto yul heyanma tato haninan Cristo hinan.


Je ne ki̱ka Säkeklä te iwäyuäklä patkemi ijewa wa̱ ka̱yue kukäklä kte si̱ ye, 	 Yu mach chischah anma isyelal Comam Dios, yuxin ton̈e chil Comam chiakˈlax somchahoto isnabal cat yanito isba xol huntekˈan lekˈtiˈal tuˈ.


Jesús mineju̱ni etäbä kicha tipä kjä ja̱mi. Jera ditsä biköle demijulu iwäki̱. Jewa pakta ite. 	 Lahwi tuˈ istopaxo Comam Jesús istiˈ haˈ lago Galilea, caw hantan̈e anma apni iscˈatan̈ Comam. Yoc Comam iscuyno anma apni iscˈatan̈ tuˈ.


Jera etäbä kicha Pilato te ichakani te isha ijewa ia̱: —¿Jera ji shena bas ki̱ yis wa̱ o̱nak, jí bas wa̱ kinak Judío wa Tsa̱ku̱i ni, je ukä ja̱mi rä na? 	 Iskˈamben naj Pilato tet anma: ―¿Tzet wal wutenan naj isreyal Israel tiˈ, chal tuˈ? ẍi naj.


Jera ite isha bena ia̱: —Yilé shkakle yis ja̱mi ra, ke je je̱k biketsa, ata je cruz kpöka̱ buliri buliri, minak yis da. 	 Lahwi tuˈ xin, yalni Comam tet sunil anma: ―Ta ay hunu mac chiyoche chioc tzujno wintajan, caw yilal ta matxa yeto isba ischuquil. Hinanojab yaben isyaˈtajil yin̈ sunilbal tiempo, waxan̈ca chiˈalaxico yin̈ camical. Ta hinan yetan yanma hacaˈ tuˈ, ecˈojab tzujtzun cuywo wintajan.


Je ssa ijewa te ra, sa̱ñirebä ikjawa̱julu Templo ska, te sa paktami. Je dälei ja̱mi chui wa tsa̱ku̱i irä itsa̱tkäk wa irä jewa ñatapawa̱wa̱. Jewa te Sanedrín wa irä Israel batala wäkiri wa kalabe irä kia jaté tapanakwa̱. Kjepa ijewa te Templo kjänanak wa patkami sä wätiäklä ska ijewa jäkté. 	 Yuxin haxa yet issajbilo yin̈ hunxa tzˈayic, isyijen ebnaj cawan̈ tuˈ tzet yal naj ángel, isto ebnaj yul yatut Comam Dios, yoc ebnaj iscuyni anma. Wal naj yahawil yeco yin̈ ebnaj sacerdote yeb yetbi tuˈ, yawte ebnaj sunil ebnaj ichamta iswiˈehal yin̈ lahtiˈ xol ebnaj Israel yu islahtiˈn̈en isba. Ischejnito ebnaj haywan̈ ebnaj chitan̈en yatut Comam Dios, ikˈwal yin̈ ebnaj cawan̈ ischejab Comam tuˈ.


Jera je alaklä te isu̱a ka ibler ji̱a ra, ibiteju̱ paju̱leka̱ je̱tkawa̱ wakte iwäja̱mi. Jera ite ishaka̱ biköle wäna jiye ite ipassa rä käi, maikäi je plaa ra ibäinani rä käi. 	 Hayet yilni ix ta mach chu yebanayo ix huneˈ tuˈ, toxan̈e chicˈarla yah ix, yay jahno ix sata Comam. Yalnilo ix yin̈ sat sunil anma tuˈ tzet yin̈ yuxin ispit ix Comam, yeb tzet yu yan̈cha ix yin̈ an̈e.


Ji täkili tso̱ ma wa̱, me̱le ma ia̱ sä wäkiri wa te ji bata sha oloi ja̱mi, jula me̱leka̱ wà, ke je weikawa̱ ba ku̱. 	 Caw mach chahincˈuln̈e huneˈ hahelanil akˈbil tawet yu Comam Dios, huneˈ hallaxilto yet yanayo iskˈab ebnaj anciano tawiban̈.


Jekäi Cristo rä deleju̱ e̱ná. Je rä ji bäi rä däkwa̱ ji̱a je chui tsa̱ku̱i. Je kjawa̱ju ju wäjienak bakleka̱ deleksa̱ bäi ebä ja̱rka, je rä ka yöle kuna jula wà, je rä ka jí ji yöleksa̱ shtä kuna, 	 Yajaˈ xahulicˈo Comam Cristo, haˈ Comam Yahawil sacerdote xayakˈ iscˈulal jet, huntekˈan yilalticˈa yuli. Haxa huneˈ yatut Comam Dios bay ayco Comam Jesús sacerdotehal caw ecˈbal iscˈulal yeb tzˈajan yehi, maẍtaj ebnaj winaj watxˈen̈e, mach yeto yul sat yiban̈kˈinal tiˈ yehi.


Jera plaa ijewa te ikla jawa̱ta̱na minejulumi ira. 	 Yet yaben ebnaj yalni Comam hacaˈ tuˈ, isbejnicano ebnaj ishacˈ, yoc tzujno ebnaj yinta Comam.


Iwa rä je yikaba ijewa te Trófimo Éfeso wa su̱a idami ira je jukläyäkä sha̱na, je biketsa ijewa te rä Pablo te je kiawa̱ Templo na ni. 	 Hac tuˈ yute yalni ebnaj yuto yil ebnaj yecˈ naj Pablo yet yalan̈tocano yeb naj Trófimo yul con̈ob Jerusalén; naj tiˈ ah con̈ob Efeso naj. Haˈ yute isnani ebnaj to yicto naj Pablo huneˈ naj mach Israelo yul yatut Comam Dios, yaj machoj.


Tkäbe si̱ yäbeila, bas dä yakei, ¿je ia̱ maikäi jile bäi yir na? Ka irä maikäi kuna ta, ji tso̱ sa̱ je̱r ska je ne ja̱mi sä kjäbata ska sä ktä rä. 	 Hex tiˈ lahanex yeb noˈ laba, caw txˈojex. ¿Tzet chu heyalni tzotiˈ cˈul tato txˈoj ayayto yul heyanma? Wal xin haˈ tzet ayayto yul heyanma haˈ chal hetiˈ.


Je wà ijuena Cristo ktei yile bas sha̱na je rä iyina si̱. 	 Yuxin sunil tzet halbil teyet yin̈ Comam Jesucristo caw lan̈an isyenilo isba teyin̈.


Jekäi Tiro ska sá ju̱naté dejulu Tolemaida. Jeskabä sa shkata̱na kono ki̱. Jeska sá mine ji̱a sa el wa chakäk, jekäi sá se̱na ijewa ra ka̱ etka. 	 Jelan̈ yul con̈ob Tiro, japnihan̈ yul con̈ob Tolemaida. Haˈ bey tuˈ xin con̈elcanojan̈ yul teˈ barco, cokˈambehan̈ hanicˈ ye ebnaj juẍta sunil. Cocancanojan̈ iscˈatan̈ ebnaj huneˈ tzˈayic.


Ñerä Jesús te Natanael daju̱ iwäki̱ su̱a ra, ite isha: —Isu̱o, a̱mi daju̱ rä Israel wa si̱, ka irä sä wäyuäk kuna. 	 Yet yilnito Comam Jesús yapni naj Natanael iscˈatan̈ tuˈ xin, yalni Comam: ―Haˈ huneˈ naj lan̈an yul tiˈ, caw Israel naj yul sat Comam Dios, caw machi nino lekˈtiˈal ayco yin̈ naj, ẍi Comam.


Je rä ije wa̱ iju̱ñer chui tsa̱ku̱i wa je̱r ki̱ Jesús ianawa̱ rä chu̱li̱i̱ wa wäbätsäke̱ Jesús wà ijewa tsa̱ta kju̱ei, je ki̱ka ijewa te iju̱aksa̱ iia̱ rä. 	 Hac tuˈ yute yalni naj, yuto yohta naj ta ton̈e chichiwaco iscˈul ebnaj yahawil sacerdote tuˈ yin̈ Comam, yuxin yaco ebnaj Comam yul iskˈab naj.


Je ne ki̱ka Jesús ktani ijewa ra te isha: “Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, yis ne rä oveja kjäkläwa̱ rä. 	 Yalnipaxo Comam Jesús: ―Yin̈ caw yeli chiwalan teyet, hanintiˈan hacaˈ ispultahil ispeyab noˈ meˈ, caw hac tuˈ wehan.


“Ata mika̱ bas te isu̱e ale ji dokoitsalewa̱ ji weikäkwa̱ e̱e̱na je dewa̱ mai ka ikiar däkwa̱ shtä ska ra (je kte washäk je̱r ko̱nopa je ia̱), jera yi tso̱ Judea ska julunomipa ka̱tsä naka iyika. 	 Tzˈibn̈ebilcano yu huneˈ ischejab Comam Dios chiyij Daniel, tato yilal yul naj chietanto yatut Comam Dios yu istxˈojal chiswatxˈe. Haˈ mac chiilni huneˈ tiˈ txumchahojabilo yu. Yin̈ huneˈ tzˈayic tuˈ, mac hex ayex bey Judea tiˈ, chexelcan̈ cat heto iswiˈla witz.


Ñakäi ite isha ijewa ia̱: —Ditsä yäbei, je rä sábado wäkirií. 	 Wal xin Hanin Akˈbilintijan texol yu Comam Dios, chu walnihan yin̈ tzet cheyu yin̈ istzˈayical xewilal, ẍi Comam tet ebnaj fariseo tuˈ.


Jera Jesús te ijewa je̱r ku̱a jile she ja̱mi sa kiana ka̱kiäk maitjä ka shtirile ta, 	 Yalnipaxo Comam Jesús huneˈ yechel tiˈ tet ebnaj iscuywom yu istxumni ebnaj ta caw yilal istxahli yin̈ sunil yanma tet Comam Dios yin̈ sunilbal tiempo.


Jekäi ñaebä saje wa rä chu̱li̱i̱, jewa dewa̱ rä ekla yaka yebä Cristo ja̱mi, wäjielewa̱ ñara. 	 Hac tuˈ xin je han̈on̈ tiˈ yin̈ Comam, waxan̈ca caw txˈiˈalon̈, yajaˈ huneˈn̈e nimanile je yin̈ Comam Jesucristo, yuxin jetbixa coba yuto hunxan̈e nimanile jehi.


“Bäije sä weikanak ji wämo ki̱ka wa rä, jewa ia̱ ka̱jöir gobiernoí rä ki̱ka. 	 Sakˈal yet mac caj chiillaxi yu chiswatxˈe istoholal hacaˈ choche Comam, yuto ayxaco yul iskˈab Comam Dios ay yul satcan̈.


Jekjepa ñayöle ka̱wei wà wa irä fariseo wa irä sha̱ te ikúka te isha: —Sapaktäk, sá ssëna ba te ji we̱ ijuenaklä ye su̱ete. 	 Yet hunel tuˈ, ay huntekˈan ebnaj cuywawom yin̈ isley naj Moisés yeb ebnaj fariseo halni tet Comam: ―Mam cuywawom chijochehan̈ chaye hunu cˈaybalcˈule jilaˈan̈, ẍi ebnaj.


ka je rä ji äina wakbläk kuna, ka je rä je̱k ebä biketsäk kuna, ka je rä je̱r ki̱ ji ianak plaa kuna, ka je rä ji yakei o̱le iukä ja̱mi biketsäk kuna ji̱a, 	 Machi xin chijilo istxˈixobal hunu jet anmahil, machn̈etaj jet chijaco yin̈ cocˈul, mach chitit cohowal, wal xin chiconahuln̈eto istxˈojal chiswatxˈe jin̈.


Ka irä jiye kuna ta, Säkeklä wa̱ ka sa̱ ia̱ wikblu sa pakäk suanak shtä me̱ne, ata ite sa̱ ia̱ wikblu sä täkiwa̱k, sä ssëwa̱k ñashka̱li̱bläk, sä ssëwa̱k ji wa̱k tsa̱na shtä ne ma̱. 	 Wal xin, huneˈ Espíritu xayakˈ Comam Dios jet, mach chiyakˈ xiwquilal yul janma, walxinto chakˈ yip janma, yeb coxahann̈en coba, yebpaxo cocachni coba yin̈ej istxˈojal.


Jera ka̱jöir ska Säkeklä templo kjäyena ju̱nami; ñakäi sä kablele ñaia̱ je cajón í juenawa̱ je ja̱rka. Jera ka̱wä ju̱naka̱, ka̱ bulanaka̱, tala bulanaka̱, ka̱ wäbuka̱naka̱, ñakäi ka̱li̱ wäkole ja̱nawa̱ täkii. 	 Lahwi tuˈ, ishajni isba yatut Comam Dios yul satcan̈, chi‑xin‑jilicto huneˈ caẍa yet istrato Comam ayicto yul yatut tuˈ. Yichico isjepla cˈuh, iskˈan̈i satcan̈, isn̈irlapaxoj, yecˈ huneˈ chixcab, yakˈnipaxo huneˈ niman sajbat.


¡Je ne ki̱ka ka̱jöir irä jeska se̱nak wa irä ssëno a̱naa! ¡Ata wekte ishäkä irä, däyë irä jewa rä! Ka irä jiye kuna ta, be tsa̱ku̱i bitewa̱ju̱ bas wäki̱, kju̱atkelewa̱ e̱e̱na si̱, iwa̱ iju̱ñer ike̱i tso̱ ji̱a rä elkjebä ki̱ka.” 	 ¡Yuxin tzalahojab satcan̈ yeb mac ay yul satcan̈! Yajaˈ cˈanchˈanex hex ayex sat txˈo txˈotxˈ yeb tzet ay xol haˈ mar, yuto sunil ishowal naj matzwalil maayapno texol, yuto yohta naj ta hanicˈxan̈e tiempo aycˈo naj, ẍiaytij.


Jekäi ibata ska wa moska rä däkwa̱ isäkätä wa ye, ata isäkätä wa moska rä ja̱nakcha̱wa̱ta̱na ibata ska wa ye. 	 Ay mac machi yelapno yul sat anma tinan̈, yaj caw ay yelapno ye yul sat Comam Dios, haˈ caw cˈul chˈelcanico yet bakˈin. Aypaxo anma, caw ay yelapno ye tinan̈ yul sat anma, yaj mach cˈulu chˈeloco yet bakˈin, ẍi Comam.


Je ne wà Säkeklä te ije oloi kaka̱ ji biköle tsa̱ta, te kie ma iia̱ ji biköle kie saka tsa̱ta rä, 	 Yuxin caw akˈlaxcano yip, yilaxcan̈ yu Comam Dios, yanico Comam huneˈ isbi Comam Jesucristo tuˈ ecˈbal yelapno yiban̈ sunil bihe.


Ke ji yakei tu̱noka̱pa ba ki̱ka. Ata ji bäi ne wà ba tu̱noka̱pa ji yakei ki̱ka rä. 	 Machojab chikˈoji istxˈojal teyin̈, wal xin haˈojab iscˈulal chewatxˈe, haxinwal chexkˈoji yin̈ istxˈojal.


Jekäi sä wäsikewa̱k rä Säkeklä ji wakja̱neiwa̱k ki̱ka je kiana rä ka palei ta, ka je̱k ssäk kuna tu̱leka̱ käi, ka kju̱atkäk kuna tjabana käi, ka se̱nak kuna di yëë käi, ka ñakpäk kuna käi, ka wäbätsäk kuna sä wäyuäk jile wà sa̱ ia̱ inaklä däkläksa̱pa wà käi. 	 Yuto ebnaj chioc ijbalomal yin̈ yuninal Comam Dios cˈulojab isbeybal ebnaj, yuto yilomal ismunil Comam Dios ye ebnaj. Mach cˈuluj ta han̈e ebnaj ay yoc yin̈ sunil tzet ye tuˈ, yeb machojab ishowal iswiˈ ebnaj. Machojab chucˈpaxo ebnaj teˈ uqˈue, yebpaxo istzan yin̈ yakˈlen howal, yebpaxo yikˈni ismelyu yin̈ tzet ye tuˈ mach cˈuloj.


Santiago, Säkeklä irä Säkekewa Jesucristo irä kjanaklä, te ji yue mar ditsei wä däka̱ doce minelemi kju̱awa kju̱awa wa ia̱. Bas ssënopa bäi. 	 Hanin Santiago intiˈan, ischejab Comam Dios yeb Comam Jesucristo wehan. Chiwaltojan teyet cheyil heba yin̈ hecawil, hex cablahon̈eb majan wet con̈ob Israel, hex pujanexto yul sat yiban̈kˈinal tiˈ.


Ata yi te ije wa̱ ktei yinak kuka kte si̱ ye ra, je wà ijuena ite ibiketse Säkeklä ktä rä iyina si̱. 	 Yaj tato ay mac chichahni tzet chal Comam tuˈ yul yanma, huneˈ mac tuˈ chaco isba yalniloj ta haˈ tzet chal Comam Dios caw yeli.


Jekäi sä dulecha̱wa̱ wa rä ka shki̱nakka̱ni kuna ra, ka Cristo shki̱neka̱ni kuna. 	 Tato yeli mach chiitzitzbican̈ anma camnaxa, machmi itzitzbican̈ Comam Jesucristo.


Jera Herodes irä iguardia wa irä te Jesús kukawa̱ weikanak ja̱ñetsanak, jekäi ite ipajiawa̱ baa si̱, kjepa ite ipatkamini Pilato wäki̱. 	 Naj Herodes yeb ebnaj issoldado tuˈ oc ebnaj isbuchuˈ Comam. Yanico ebnaj huneˈ xilkˈape yin̈ Comam hacaˈ chaco ebnaj rey yun̈e yoc ebnaj tzebo yin̈ Comam. Lahwi tuˈ xin, yanipaxto naj Herodes tuˈ Comam yul iskˈab naj Pilato hunelxa.


Jekäi ijewa te jile sha ta̱i iia̱ saka saka iweikäklä. 	 Hantato buchwal tzotiˈ yal ebnaj yin̈ Comam.


Ata Herodes ki̱ año deka̱ni, je ke̱i kjewa̱ ite ra, Herodías yaba busi klä ju̱a ijewa sha̱na; je wà Herodes wäbatsawa̱. 	 Yet hunel xin, yecˈtze naj Herodes huneˈ kˈin̈ yuto tzˈajna naj yin̈ ishabilal, caw xin txˈiˈal anma yawte naj. Yin̈ kˈin̈ tuˈ, can̈alwi ix yunin ix Herodías yin̈ sat naj Herodes yeb yin̈ sat sunil anma awtebil. Caw xin cˈulchˈan yu iscan̈alwi ix yil naj,


jile kekläí me̱i kja̱nei we̱ käi, jalibashe käi, ñasu̱e sälwii käi, ñakpe käi, jile kju̱eiketse käi, kju̱atke käi, je̱k ssë tu̱leka̱ käi, ñabalabutse käi, ka̱ju̱ñe kju̱awa wawe̱ käi, 	 Chiay jahno sata tioẍ, chiscunn̈e yet anmahil, caw chichiwa iscˈul yin̈ yet anmahil, howaln̈eticˈa chu, ton̈eticˈa chichichon iscˈul, chaco ishowal yin̈ yet anmahil. Txˈojn̈eticˈa chu istxumni, chaco pohlebahil cat isbosnilo isba.


Ikablele sä kiäkwa̱ ije wa̱ je̱räklä tso̱ ska je rami ji̱a ra, bas suano iö bas sha̱ manele a̱ta̱nakta̱na ka däkmi kuna käi. 	 Yuxin yakˈ isba chito haltelax joc yin̈ huneˈ xewilal chakˈ Comam Dios, huneˈ haltebilcano yu Comam, yuxin caw yilal cheyil heba, tajca ayex mach chexoc yin̈ huneˈ xewilal tuˈ.


Jí ne käi yie isheke̱ rä: Ka̱wei me̱le cuatrociento treinta año ukä ska, je wa̱ ijewa kablele ñaia̱ yile kja Säkeklä wa̱ iyina, je ka tse̱neju̱mi. Ke jekäi ikuna ra, ikablele rä wäyilewa̱. 	 Haˈ chal yelapno huneˈ chiwaltiˈan, to iswatxˈe Comam Dios istrato yeb icham Abraham, caw xin tˈin̈an yutecano Comam. Cuatro ciento treinta habilxa iswatxˈencano Comam huneˈ istrato tuˈ yul isley naj Moisés, yuxin caw mach chu istan̈tzenilo isley naj Moisés tuˈ tzet haltebilcano yu Comam, yeb xin mach chu yinilo yip.


Ata ije te isha ji̱a ki̱ta: —Ikuna yis kiana duäkwa̱ña ba ra, jeiräta a̱ni ka yis ka̱yuäkwa̱ ka yis wa̱ ba su̱le ni. Jera biköle te isha ñassëta. 	 Islahnico naj Pedro, yalni: ―Waxan̈ca chinakˈlax camojan tawintaj yajaˈ mach chiwalan ta mach cachwohtajojan, ẍi naj tet Comam. Sunil xin ebnaj iscuywom Comam halni hacaˈ tuˈ.


Je su̱ta je kausu̱ak wa yaka yakei tewa̱ke̱, jewa te ka̱wei ta wa dokoitseke̱, ñakäi ijewa te oloi kaleka̱ wa sheke̱ kte yakei wà. 	 Waxan̈ca hac tuˈ yute Comam Dios, yakˈni isyaˈtajil tet huntekˈan anma yet payat tuˈ, yajaˈ huntekˈan ebnaj ayco texol tinan̈, chisman̈cˈo ebnaj cuybanile aycano yu Comam Dios. Yu isyijen ebnaj tzet chal iswayic, chetan ebnaj isnimanil. Chalnipaxo ebnaj tzotiˈ txˈoj yin̈ ebnaj ángel.


Jera Natanael te isha Jesús ia̱: —Rabí, ba ne rä Säkeklä yaba rä. Ba ne rä Israel wa tsa̱ku̱i rä. 	 Istakˈwi naj Natanael tuˈ: ―Mam cuywawom, yin̈ caw yeli hach tiˈ Iscˈahol Comam Dios, Yahawil con̈ob Israel hawehi, ẍican̈ naj tet Comam.


Jishtä iKá se̱r je̱k oloi ja̱mi, je su̱ta ite ima̱ iyaba ia̱ ije se̱naklä je̱k oloi ja̱mi. 	 Wal Inmaman, haˈticˈa ikˈn̈e iskˈinal, haquinpaxtuˈan win̈an ayco inkˈinalan yu Inmaman. Hacaˈ chu yakˈni Inmaman iskˈinal anma, hac tuˈ chu wakˈnipaxojan.


Ñerä ideksa̱ju̱ ra, ite je chu̱li̱i̱wa̱ su̱a, jera ije̱r ja̱mi jewa dälänacha̱wa̱, ijewa rä oveja ka kjänanak ta käi ki̱ka. Jera ite ijewa paktami kte saka saka wa. 	 Hayet yelti Comam yul teˈ barco tuˈ, yilni Comam anma tenanayo tuˈ, istzˈaycan̈ iscˈul Comam yin̈ anma yuto lahan anma tuˈ hacaˈ noˈ meˈ machi mac chitan̈eni. Hac tuˈ yu yocpaxo Comam yalni txˈiˈal cuybanile tet anma.


Ka irä jiye kuna ta, sá ia̱ ka̱wei me̱le sa patkäklä. Ikuna je wà yis je̱k ssäke̱ka̱ elkje ji̱a ra, jera ka je ia̱ yis äinakwa̱. Je rä me̱le Säkekewa wa̱ sá ia̱ sá wa̱ bas ki̱wäjiäklä, ka je rä bas weikäkläwa̱ kuna. 	 Waxan̈ca chiwican̈ hanicˈ inbahan yin̈ huneˈ inmuniltiˈan, yajaˈ mach chintxˈixwihan, yuto haˈ Comam Dios akˈn̈e huneˈ inmuniltiˈan yun̈e helin̈ban heba yin̈ Comam, maẍtaj yu quexwetantojan.


“Ka yis ia̱ jile o̱nak je̱r wà. Ata yis te issëke̱ käi, je ja̱mi yie sä ktei wabiketseksa̱ rä. Je ne ki̱ka yis te sä ktei wabiketseksa̱ rä wämo ebä. Ka irä jiye kuna ta, yis te iwe̱ke̱ rä ka yis wakei ki̱ ishene o̱nak käi kuna, ata jishtä yis patkäkté ki̱ isherke̱ o̱nak käi. 	 Yalnipaxo Comam Jesús tet ebnaj yahawil yeco yin̈ con̈ob Israel: ―Wal hanintiˈan, caw machi hunu tiˈ chinwatxˈehan yul wetan inchuquilan. Hacaˈ halbil wetan yu Inmaman hac tuˈ chu wilnihan yin̈ tzet chielico anma, yajaˈ chiwilan yin̈ tzet chielico yin̈ caw istoholal. Yuxin haˈ tzet chal iscˈul Inmaman an̈eintijan, haˈ chinwatxˈehan, maẍtaj tzet chiwochehan.


Ka̱jiska wa je̱r ki̱ ka bas iar kuna, ata jewa je̱r ki̱ yis ne iarke̱ rä, je rä ji we̱ke̱ ijewa te je sheke̱ yis te je rä yakei ni ki̱ka. 	 Anma yul sat yiban̈kˈinal tiˈ mach chexisyaha, walinan xin caw caj chinillaxan, yuto chiwalan tato caw machiswalil sunil tzet chiswatxˈe anma.


Je ukä ki̱ seis día ra, Jesús te Pedro irä Jacobo irä Juan irä kia jámi iwakwa ebä, ka̱tsä bata ka̱miika. Jeska ra imanenaksa̱ kju̱awa ijewa wäna. 	 Iswajxa tzˈayic xin, isto Comam Jesús yin̈ iswiˈ huneˈ witz nahat yecan̈, han̈e xin naj Pedro, naj Jacobo yeb naj Juan yito Comam yintaj, haˈ bey tuˈ xin ishel isba yillax Comam.


Ata Pedro te ikaka̱, te isha iia̱: —Ma je̱k duöka̱ni, yis dä ditsä ebä ba käi. 	 Yaj ilaxcan̈ naj yu naj Pedro, yalni naj xin: ―Ahan̈wanoj yuto caw lahan anma hon̈, ẍi naj tet naj.


Jera ite isha yis ia̱: “Jí kte rä iyina si̱, ka wäshäkwa̱ ta. Säkekewa ale Säkeklä ji bata shäk wa je̱r ssëwa̱k ji shäk, je ne te iángel patka ikjanaklä wa ia̱ ji kiana o̱nak kukjuna kjashäkba rä.” 	 Yalnipaxo naj ángel wetan: ―Huntekˈan tzotiˈ tiˈ caw yeli, iscawxobal iscˈul anma yehi. Comam Dios Jahawil, Comam chiiptzen ischejab yalnicˈo Istzotiˈ, haˈ chejniti yángel yalno tet ischejab yin̈ huntekˈan tzet toxa chiyuhi, ẍi naj.


Je bewak su̱a ba te, je rä bakleju̱, jira ka je kuna ji̱a, ata yewa̱ idaka̱ju̱ kja ka̱ ja̱r ka̱mii ska, minakju̱ weikanakwa̱ rä. Jekäi se̱nak ishäkä ki̱ka wa, ka kie yöle kuna se̱nak kseka wa äyëí ki̱ka ka̱jiska yöleksa̱ skaté, jewa male̱te̱rcha̱miwa̱ ite je bewak bakleju̱ irä, jira ka kuna ji̱a irä, je däke̱ka̱ju̱ ji̱a su̱awa̱ ra. 	 No nokˈ maxawil tuˈ, haˈ ton huneˈ naj ayticˈa yet payxa, yajaˈ matxa naj aycˈo tinan̈, yaj chiahilo naj yul huneˈ niman xab yet yalan̈to maẍto chitocano naj yin̈ isyaˈtajil. Haxa anma ay sat txˈo txˈotxˈ tiˈ, huntekˈan mach ayayo isbi yul teˈ hum yet kˈinale mach istan̈bal yettaxticˈa iswatxˈi huneˈ yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, caw chicˈay iscˈul yilni naj Nokˈ isbi tuˈ, naj ayticˈa payxa, yajaˈ machi naj tinan̈, yajaˈ xin chihulupaxoj.


Bikö ije je̱k oloi kaka̱, ñakäi ji tkenak ija̱mi kjei ssa ite, je ja̱mi ipakö ji shka̱l ssäk, je̱r iane ssäk. Ka irä jiye kuna ta, ije̱r na ite ibiketse: ‘Yis dä je̱tkelewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye, ka yis dä chichö kuna, mik a̱ni ka yis wa̱ je̱r iane ssënak.’ 	 Hacaˈticˈa yu isloloˈn̈en isba yeb yakˈni tzet choche yanma, hac tuˈ chu heyakˈni ecˈoyaˈ yanma cat heyakˈni isyaˈtajil tet, yuto chal huneˈ con̈ob Babilonia tuˈ hacaˈ tiˈ: “Hanintiˈan caw reinainan, tzˈon̈aninan yul intzˈon̈obalan, man hunixojan, mach bakˈinal chiecˈyaˈ wanmahan,” ẍi ix.


Bas wakwa ia̱ iyirmi jiräni yie isha käi, ka yis dä Säbäkäkksa̱ kuna, ata yis dä patkele ije wätsa̱kba. 	 Walex hex tiˈ, xaheyabe tzet walan teyet tato maẍtajinan Cristo hinan. Wal xin caw babel quinchejlaxtijan yalan̈to yet maẍto chihul Comam Cristo yul sat yiban̈kˈinal tiˈ.


Jesús te issa Juan kolonawa̱ ra, ibiteju̱ni Galilea ska. 	 Hayet yaben Comam Jesús tato alaxicto naj Juan anican̈ haˈ iswiˈ anma yul preso, isto Comam yul ismajul Galilea.


“¡Issö! Yie bas patke mar jishtä oveja patke tulemi lobo sha̱na käi. Je ki̱ka bas se̱no je̱r ta ta̱i tkäbe käi, ñakäi bitaba namala käi. 	 Yalnipaxo Comam Jesús tet ebnaj iscuywom tuˈ: ―Chexinchejtojan xol anma hacaˈ noˈ meˈ chito xol noˈ oj. Yuxin helan cheyute heba hacaˈ noˈ laba, yajaˈ huncuentan̈e cheyute hecˈul hacaˈ noˈ cuwis.


Jera iwa̱ dulanak wa ñasikawa̱ ishki̱wa̱k te isha: —¡Säkekewa, Säkekewa! ¡Sa tuar dawa̱ irä! Jekäi ishki̱naka̱ te si̱wa̱ irä tipä tjuäke̱ irä je uña. Jera ñawäsaka iwäkolonawa̱ bitaba. 	 Yuxin oc ebnaj yikˈalo iswayan̈ Comam. Yalni ebnaj tet Comam: ―Mam cuywawom, Mam cuywawom, lan̈anxa coto yich haˈ, ẍi ebnaj tet Comam. Yaben̈e Comam tzet yal ebnaj xin, yahwano Comam, yalni Comam tet jakˈekˈ yeb tet ha haˈ ta chislin̈ba isba, ispaxtzˈin̈na xin.


Säktäkwa̱ bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä tkenawa̱ kja ra, Jesús wa̱ iju̱ñer ihoraí dewa̱ iminakläju̱ ka̱jiska däkmi Sa Ká wäki̱. Ije wa̱ iwakei ja̱mi wa tso̱ ka̱jiska jewa rä shka̱li̱blenak, jekäi ite ijewa shka̱li̱bla ma rä ibata jekje. 	 Yet hecalxan̈e chiichico kˈin̈ Pascua, caw yohtaxa Comam Jesús tato apni istiempohal bay chiyacano Comam huneˈ yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, cat isto Comam iscˈatan̈ Comam Dios. Caw xahan yil Comam macta yaco isba yul iskˈab yul sat yiban̈kˈinal tiˈ. Wal tinan̈ xin caw chisyecanilo Comam tato caw xahan ay sunil anma tuˈ yu.


Ka irä jiye kuna ta, ka sä ktä ssäk kuna wa, ji ka wata pakäk wa, sä wäyuäk wa tso̱ ta̱i, bäi si̱ ra sa pakäk tene shkiri wa̱k wa rä jeshtä wa. 	 Wal xin ay ebnaj mach chischah yabeˈ istoholal cuybanile, han̈e huntekˈan tzotiˈ matzet chal yelapno chal ebnaj, cat yakˈni subchaho ebnaj anma, haˈ ton ebnaj xin chalni ta yilal yakˈlax circuncidar macta ayxaco yul iskˈab Comam.


Yis wa̱ iju̱ñer mai ba se̱r dä, je rä mai Satanás je̱tkäkläwa̱ sa̱ tsa̱ku̱i ye katke ska. Antipas, ale chatkelewa̱ yis ktei shäkka̱, je ko̱tälewa̱ bas sha̱na mai Satanás se̱r ska, je ke̱i wà ra ba te yis kie kukawa̱ därërë, yis biketse ka janewa̱ ba wa̱. 	 Hanintiˈan caw wohtajan tzet chewatxˈe. Caw wohtajan tato ayexayo bay caw ay yip naj matzwalil, yajaˈ huneˈn̈eticˈa haˈ heyijen wetan. Machi xin chebej heyanayto yul heyanma win̈an waxan̈ca heyil isyaˈtajil yet iscam naj Antipas, naj caw yijem yute isba yalnicˈo intzotiˈan bay caw ay yip naj matzwalil.


Je yakei biköle datse̱ rä sa̱ ja̱rka, je ne te sa iawe̱ ñá ye rä. 	 Sunil huntekˈan tuˈ yul yanma anma chipitzcˈatij, haˈ xin chietanto yanma anma yul sat Comam Dios, ẍi Comam.


Bas ñapajiöcha̱wa̱ je̱k tsa̱tkäklä tso̱ Säkeklä wa̱ kalabe wà, bas täkili däkläka̱ je̱k wätkäk be tsa̱ku̱i te sä wäyueke̱ yika. 	 Chahwe tzet chakˈ Comam Dios teyet, hacaˈ huntekˈan chiocnico yu ebnaj soldado akˈom howal, yun̈e chu hepahni sunil islekˈtiˈal naj matzwalil chakˈ teyet.


¡Yi rä kukä ta ra, je ku̱ issö ji sheke̱ Säkeklä wikblu te tapanak eyaka eyaka wa ia̱ rä käi!’ 	 ¡Maquex cheyabe huneˈ tiˈ, akˈwe heyanma hetxumnilo tzet chal Comam Espíritu tetej mac ayxaco yul inkˈaban!” ẍi Comam.


je wakei ku̱ bas je̱r pablewo̱pa, bas je̱r täkiwo̱pa, ji biköle bäi wa̱klä shäklä bas wa̱. 	 Haˈojab Comam Dios chiakˈni yip heyanma cat quexislin̈bani, haxinwal cˈul tzet chewatxˈe yul sat Comam yeb tzet cheyala.


Ata Pablo te isha guardia wa cien wäsikäk ia̱, ñakäi iguardiaí wa ia̱: —Ijewa minejulumi ra, ka bas tsa̱tkenakksa̱. 	 Wal naj Pablo xin, caw yin̈ an̈e yal naj tet naj capitán yeb tet ebnaj soldado hacaˈ tiˈ: ―Tato chiˈel ebnaj yul teˈ barco tiˈ, caw mach chexcolcha hex tiˈ, ẍi naj.


Ñaebä jíka kje ije rä ka̱wei ta me̱le iia̱ chui tsa̱ku̱i wa wa̱, je wà iwa̱ ba a̱netsäk ba kie wà wa biköle kukächa̱kläwa̱. 	 Tinan̈ xin, xahul naj bey tiˈ, xaakˈlax hum yul iskˈab naj yu naj yahawil ebnaj sacerdote yin̈ ebnaj Israel. Chul naj istzabaˈto anma ayxaco yul hakˈab, ẍi naj tet Comam.


Ata ka Jesús wäyöne ijewa ia̱, jishtä ijewa biköle je̱rikä rä ju̱ñer iwa̱ ki̱ka. 	 Yajaˈ machi cawxi iscˈul Comam yin̈ anma, yuto caw yohta Comam anma sunil.


Je ne rä ale daju̱ ji̱a yis itäka rä, ata ka yis dä bäi kuna isandalia wämu̱aklä wäyäkksa̱bä jibä. 	 Tzujan yul naj wintajan, yaj caw ecˈbal naj insatajan, yuxin mach chu inpuhnilojan istxˈan̈al isxan̈ab naj chiwabehan, ẍi naj Juan.


je kabla etkabä, ale se̱nak sa̱ ke̱i etkä etkä jekjeyemi, ale ka̱jöir irä ji biköle tso̱ jeska irä, ishäkä irä ji biköle tso̱ jeska irä, däyë irä ji biköle tso̱ je na irä, je yuäkksa̱ wäkata ska te isha: “Ka iwätkenak ji̱a, 	 yanico naj Comam testigohal, Comam itzitzn̈eticˈa yin̈ sunilbal tzˈayic, Comam watxˈen̈e satcan̈ yeb sunil tzet ay satcan̈, Comam watxˈen̈e txˈo txˈotxˈ yeb sunil tzet ay sat txˈotxˈ, Comam watxˈen̈e haˈ mar yeb sunil tzet ay xol haˈ, yalni naj hacaˈ tiˈ: ―Tinan̈ matxa chiecˈ tiempo,


Ata je bewak kolonawa̱, ji bata shäk ka iyina kuna je ra ñara, je ne rä ale ji wa̱k ijuenaklä ye ikaldu iwäna ra. Je wà ite sa̱ tso̱ nile bewak wa̱ sa̱ niaklä wà wa irä, ime̱i dälätsäk wa irä wäyuacha̱wa̱. Je bol wa tulunami kseka yökö tipei wäkaleka̱ azufre ra ja̱rka. 	 Istzablaxayo naj Nokˈ isbi yeb naj isbalico isba ischejabo Comam Dios, naj yeni nimeta cˈaybalcˈule sata naj Nokˈ isbi. Yu huntekˈan nimeta cˈaybalcˈule isye naj yakˈ subchaho naj anma yun̈e yalaxico yechel naj Nokˈ isbi tuˈ yin̈, yinipaxayo isba anma tet yechel naj. Caw xin itzitz naj Nokˈ isbi, yeb naj isbalico isba ischejabo Comam Dios iskˈojlaxto ebnaj xol huneˈ niman kˈaˈ chiah xaj yu azufre.


Bas te Andrónico irä Junias irä ia̱ ishe yie ichakami. Ijewa rä yis saka wa, ñaebä yis da wätelewa̱ña. Ijewa ne rä Jesús ktei bata shäk wa ia̱ ra palei ta bäi rä, ñakäi Jesús biketsäk yis wätsa̱kba rä. 	 Halwepaxo tet ebnaj wet con̈oban, naj juẍta Andrónico yeb juẍta Junias ta chil isba ebnaj. Ebnaj cawan̈ tuˈ hun yu wocan preso yeb ebnaj, caw xin ay yelapno ebnaj yul sat ebnaj ischejab Comam, babel xin yaco isba ebnaj yul iskˈab Comam Dios insatajan.


Ba te le ishemi: “Je ijula klashäleksa̱ rä yis ne tkenakläwa̱ je itäri ska” ni. 	 Yajaˈ chimheyal hacaˈ tiˈ: “Tzocˈlaxilto teˈ iskˈab tuˈ yun̈e cotzacˈbalaxico yin̈ teˈ yoj olivo tuˈ,” quexchimi.


Jewa kuka ite doce, se̱nak käjäklä ije ra, ñakäi iwa̱ patkenak sa paktäk, ñakäi täkili ma̱klä ijewa ia̱ be kjäiä tuläkläksa̱. Jewa kia ite iktei bata shäk wa ni. 	 Lahwi tuˈ issicˈlenilo Comam cablahon̈wan̈ ebnaj yu yoccano tzujno yinta Comam yeb yu yalnicˈo Istzotiˈ Comam Dios tet anma.


Ba ku̱ Säkeklä rä je̱r bäi, ñakäi irä sä kpäk därërë je biketsö. Ale jololecha̱wa̱ wa kpa ite därërë, ata ije je̱r dä bäi ba ia̱, ikuna ba chatkawa̱ ije̱r dä bäi ja̱mi ra. Ata ka jekäi kuna ra, ba rä tenakksa̱ ñaebä. 	 Txumweloj tato caw cˈulchˈan iscˈul Comam, yajaˈ xin caw howpaxoj. Caw yiti Comam ishowal yin̈ ebnaj yetato isba, wal teyin̈ xin caw cˈulchˈan yute iscˈul Comam, yajaˈ tan̈e yin̈n̈e iscˈulchˈanil iscˈul Comam chelahico iscawxi hecˈul, ta mach xin haˈ hunex chextzocˈlaxiltoj.


Je rä ijewa wa̱ alaklä wa paktäklä ise̱naklä wa irä iyabala irä shka̱li̱bläk, 	 Isyebabilo ebix janab ixnamtaxa tuˈ tet ebix kˈopotaj yin̈ tzet chute isxahann̈en yichamil yeb isyaˈiln̈en yunin.


Jekäi ijewa ekla kie Cleofas ni te ikúka te isha iia̱: —¿Ka̱ etkä wa déle Jerusalén ska wa sha̱na, ba ebä ne wa̱ ji o̱na jeska jí bala na ka ju̱ñer dä na? 	 istakˈwi huneˈ naj chiyij Cleofas: ―Sunil anma ohtan̈e tzet yu yul con̈ob Jerusalén yin̈ huntekˈan tzˈayic tiˈ. ¿Tom hach xan̈e yul con̈ob tiˈ mach hawohtajoj? ẍi naj.


Jera ka̱ wäkiri te Pablo ia̱ ikjasha jula wà iktäklä. Jera ite isha: —Yis wa̱ iju̱ñer ka̱mikleté ba rä jí ke̱i ska wa ktei wabiketsäk, je ki̱ka ka yis suane je̱k wetsäk ba ia̱. 	 Lahwi tuˈ xin, yakˈni naj gobernador tuˈ yechel tet naj Pablo yun̈e istzotel naj, yalni naj Pablo tuˈ hacaˈ tiˈ: ―Mam gobernador, caw chintzalahan chincolni inbahan yin̈ hasat, yuto caw wohtajan tato hach tiˈ caw payxa cachoc yahawil yin̈ txˈotxˈ Israel tiˈ.


Ke sa̱ ku̱ ñatapawe̱ jawa̱, jishtä moska wädular käi, ata bäi si̱ ra bas ñaje̱rtäkiwo̱. Jekäi sa̱ ku̱ je wo̱pa ki̱ta si̱ sa te ike̱i dawa̱ju̱ kja su̱a ki̱ka. 	 Machojab chicobej cocutxban coba yin̈ culto, hacaˈ chute huntekˈan ebnaj, wal xin jiptzewe coba hununon̈, yuto lan̈an isyenilo isba tato lan̈an ishitzti tiempo bay chihul Comam Jesucristo.


Ñerä idejuluni Capernaúm ska. Jekäi ikajali ju ska ra, Jesús te ijewa chaka: —¿Jibä te bas ktewe̱ dar ña̱la wà rä na? 	 Lahwi tuˈ xin, yapni Comam Jesús yeb ebnaj iscuywom yul con̈ob Capernaum. Haxa yet ayxa Comam yul n̈a bayticˈa chicani, iskˈamben Comam tet ebnaj: ―¿Baytet yin̈ heteyele heba yet ayon̈ico yin̈ cobel? ẍi Comam.


Jera ijewa wa̱ je dami tse̱ ra, ekla Simón Cirene wa tso̱ kju̱awaka daju̱téni, je kukawa̱ ijewa te ki̱ka ite cruz kpaka̱ tse̱nakmi iwa̱ Jesús itä ki̱. 	 Yet lan̈an yilaxto Comam Jesús bay chˈalaxcan̈ yin̈ culus, istzabnayo ebnaj huneˈ naj, Simón isbi. Lan̈an yocto naj yul con̈ob tuˈ, haˈ bey txˈotxˈ Cirene ay naj. Yalaxico isculus Comam yiban̈ naj, yoc tzujno naj yinta Comam.


Ikuna bas dä shki̱le tuläka̱niña Cristo ra, jera bas ku̱ ji tso̱ ka̱sha̱ka ne yulö rä, mai Cristo katke je̱tkelewa̱ Säkeklä jula wämo kja̱ne ska. 	 Wal tinan̈, yu xacon̈itzitzbican̈ yeb Comam Jesucristo yul sat Comam Dios, yuxin cosayaˈwelo cowatxˈen tzet ye tuˈ yet yul satcan̈ yehi, bay tzˈon̈an Comam Jesucristo yin̈ iswatxˈkˈab Comam Dios yin̈ sunil yip.


Ñakäi yi te ka yis sheka̱ ditsä wäkata ska ra, jera ñaebä yis wa̱ ka ije yinakka̱ yis Ká se̱nak ka̱jöir wäkata ska. 	 Yajaˈ wal mac chihalni yin̈ sat anma tato mach wetojan yehi, chiwalpaxojan yin̈ sat Inmaman ay yul satcan̈ tato mach wetojan yehi, ẍi Comam.


Suane irä, ji kjämi ji̱a ka̱ biköle ska biketse irä, je te sa̱ ja̱lmawe̱che̱miwa̱. Ka irä jiye kuna ta, ka̱jöir ji tso̱ oloi ta wa wäbuka̱namika̱. 	 Chipaxilo yip anma yu xiwquilal yu isnani tzet chu yul sat yiban̈kˈinal tiˈ. Yebpaxo sunil tzet caw ay yip satcan̈ chitzicobtan̈elaxi.


ñerä ite isha ijewa ia̱: —Yi te jí yaba kiawa̱, yis kie oloi ja̱mi ra, je te rä yis wakei ne kiawa̱. Ñakäi yi te yis kiawa̱ ra, je te rä yis patkäkté ne kiawa̱. Ka irä jiye kuna ta, yi rä ja̱lewa̱ bas bena katäbäka, je ne rä bakleka̱ bäi si̱ rä. 	 Yalni Comam tet ebnaj: ―Haˈ mac chichahni hunu nichˈan unin yuto wetan yehi, Haninan chinischahan. Hac tuˈ xin mac chinchahnihan, chischahpaxo Mac an̈eintijan. Haˈ mac chiyo isba texol, haˈ ecˈbal yelapno ye yul insatan, ẍi Comam.


Ka irä jiye kuna ta, biköle wätsikile Säkeklä wa̱ wa rä tu̱nakka̱ ka̱jiska ji tso̱ ki̱. Jí ne wà tu̱neka̱ rä, je ne wà sä rä tu̱le̱ka̱ ka̱jiska ji tso̱ ki̱ rä: je rä saje wa te ji biketse etkabä ne wà. 	 Yuxin sunil yuninal Comam Dios, chikˈoji yin̈ sunil istxˈojal ay yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, yuto yet chijanico janma yin̈ Comam Dios chon̈kˈoji yin̈ istxˈojal ay yul sat yiban̈kˈinal tiˈ.


Jera Jesús te isha ijewa ia̱: —Kte si̱ kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, ka bas wa̱ ditsä yäbei je yaka kata̱ne ra, ñakäi ka je pi yane ra, ka bas dä kseka kuna. 	 Yalni Comam xin: ―Yin̈ caw isyelal chiwalan teyet, hacaˈ tato mach checˈux innimaniltiˈan, Hanin Akˈbilintijan texol yu Comam Dios, yeb xin hacaˈ ta mach cheyucˈ inchiqˈuilan, mach chechah hekˈinal mach istan̈bal.


“Yis ne rä ikicha rä, bas dä ijula. Yi se̱r balewa̱ yis ja̱mi ra, ñakäi yis dä balewa̱ ije ja̱mi ra, jera je wärmi ta̱i. Ata bala butsäle yis yika ra, ji a̱ni ka o̱nak bas ia̱. 	 Wal hanintiˈan, caw lahaninan yeb xin yoj teˈ uva. Wal hexpaxo xin, caw lahanex hacaˈ teˈ iskˈab. Yuxin ta ayexn̈eticˈaco win̈an, ay inpaxicˈojan teyin̈, lahanex hacaˈ hunu iskˈab teˈ uva caw cˈul issatni. Wal tato machijinan teyin̈, caw machi hunu tiˈ chiyu hewatxˈen hechuquil.


Ñakäi yi ssëna däkwa̱ isäkätä ye bas sha̱na ra, je kiana rä bena kjanaklä ye. 	 Yeb xin ta ay hunu mac choche chioc iswiˈehalo texol, yakˈabico isba hechejaboj.


Bas ktäke̱ kiana rä del bäi ebä, däyë ta bäi käi, je wà bas je̱r ko̱naklä maikäi sä kúke ekla ekla rä käi. 	 Hayet chextzotel tet anma, haˈojab tzotiˈ caw cˈul cheyal tet, huntekˈan tzotiˈ caw chiyoche yabeˈ, yeb xin tzˈajanojab cheyute hecˈul hetxumnilo ispaj iskˈambebal chiyakˈ teyet.


“Ka yis ka̱kiä kuna ijewa ebä ki̱ka, ata ijewa te sa pakteke̱ oloi ja̱mi yi dämiwa̱ ji̱a yis biketsäk ye, jewa ki̱ka ñaebä yis ka̱ kiäke̱, 	 Maẍn̈etajpaxo yin̈ ebnaj tiˈ chinkˈanan hacˈulal, caw chinkˈanpaxojan hacˈulal yin̈ sunil anma chinchahnihan yul yanma yu Hatzotiˈ chalaˈco ebnaj tiˈ.


Je ne ki̱ka ka sá tjuäkcha̱wa̱. Sá pa ki̱ka sá e̱r dami, jeiräta sá ja̱rka sá spa̱na terke̱ni buliri buliri. 	 Yu huneˈ tuˈ, yuxin mach chicabcon cocˈulan̈ waxan̈ca lan̈an ispax yip conimanilan̈, yajaˈ wal janmahan̈ xin hunun tzˈayic yoc yin̈ yacˈtohal.


je ki̱ka mika̱ yis maju̱mi España ska ra, yie ibiketsa kjäkju̱ bas kja̱ne bas su̱ak. Jeska sa̱ ñasu̱a bäi e̱ná ra, bas te yis tsa̱tke jile wà yis minakläju̱. 	 Yuxin hayet chintohan yin̈ inbelan bey España cat wecˈan quexwilnojan, lahwi istzala wanmahan quexwilnihan yin̈ hayebo tzˈayic xin, chiwochehan tato chexcolwa win̈an inlahnihan inbeltuˈan.


Jekäi dos talento kukäk deju̱té iwäki̱ te isha: ‘Säkekewa, ba te dos talento ma yis ia̱, ata ¡isu̱o! Yis te iki̱tapawa̱ni dos talento.’ 	 Lahwi tuˈ xin yapni naj chahnicano chˈen cab mil, yalni naj tet naj yahaw melyu tuˈ: “Mamin, cab mil chˈen hawacano wetan, yajaˈ xin cabtopaxo mil chˈen wikˈan yiban̈ilo chˈen,” ẍi naj.


“Sä wäbala rä tsi̱ni käi sa wakei ia̱. Je ne ki̱ka bä wäbala rä bäi ra, jera ba wakei kalabe rä wäñinakka̱. 	 Isbakˈ cosat cantil yehico yin̈ conimanil, yuxin ta han̈cˈan̈e iscˈulal choche yilaˈ hesat tuˈ, sunil henimanil ayco yin̈ sajilkˈinal.


Jera ñawäsaka Jesús jula tkacha̱ te ikukawa̱, je te isha iia̱: —¡Ba rä ka ji biketsäk etkabä si̱ kuna, jiye ka ba wa̱ ibiketsane rä na? 	 Yin̈ an̈e xin oc tzabno Comam yin̈ iskˈab naj, yalni Comam tet naj: ―Hach tiˈ caw mach ayoco hawanma win̈an. ¿Tzet yin̈ xin macabconcan̈ hacˈul? ẍi Comam.


Pablo se̱na deka̱ dos año ju peitale iwa̱ tsa̱to̱nak naka. Jeska biköle däke̱ iwäki̱ka wa kieke̱wa̱ ite bäi ebä. 	 Wal naj Pablo xin, caw cab habil cancano naj yul huneˈ n̈a cˈamn̈ebil yu tuˈ. Caw xin chitzala iscˈul naj chischahni naj anma chˈapni tuclenoj.


Ata alaklä wa ka se̱le kuna iräle, busi wa iräle, jewa te Säkekewa ki̱ ji sherke̱ biketse, je wà idäkläwa̱ sikii, yakaje wikbluje. Ata alaklä wa se̱lewa̱ wa te ji tso̱ ka̱jiska biketse, maikäi ra ite ise̱naklä ssëwe̱mi bäi käi. 	 Hacpax tuˈ ebix kˈopo maẍto chimohyi yeb ebix maẍticˈa yichamil, haˈ yin̈ yet Comam bay ayco yanma ebix yeb sunil isnabal. Wal ebix ay yichamil xin, haˈ tzet ay yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, yeb tzet choche yichamil, haˈ ayco yin̈ iscˈul ebix iswatxˈeni.


Jera ite ichaka ijewa ia̱: —Ata ¿ñe jini bas te ishe, yi yis dä na? Jera Pedro te ikúka: —Ba ne rä kolole Säkeklä wa̱ Säbäkäkksa̱ ye rä. 	 Lahwi tuˈ xin, iskˈamben Comam tet ebnaj: ―Haxaca hex tiˈ, ¿mac anmahilinan heyalni? ẍi Comam. Istakˈwi naj Pedro: ―Hach tiˈ, Cristo hach, akˈbil hamunil yu Comam Dios, ẍi naj.


“Je ke̱i wà yi kaldu ju tsi̱bata yöle shpatke ki̱ ra, ke je bitawa̱ni iwa̱ jile tso̱ ju na tsa̱kksa̱. Yi kaldu shka̱bläklä ska ra, ke ibitani shäbeka. 	 Yet huneˈ tzˈayical tuˈ, haˈ mac ayahto yiban̈ yacˈalil yatut mach chu yayti yinolti iskˈuybe yul yatut, yeb mac ayto xol ismunil, matxa chu ispaxti yatut.


“El wa, Wikblu Sikina ktele ña̱la wätsa̱kba David kjäbata ja̱mi, je te Judas ale Jesús kukäkwa̱ wa kiäk jämi je ktei sha, je ktei yöle wa̱ iyile ja̱mi ikiana o̱nak. 	 ―Hex wuẍtaj, hex wanab, caw yilal yijni isba hacaˈ yu istzˈibn̈encano naj rey David yet payxa yu Comam Espíritu Santo yin̈ naj Judas, naj yewa tet ebnaj tzabnayo Comam Jesús.


Ka irä jiye kuna ta, bäli te yis ktawa̱ ra, ka bas wa̱ yis dené; yis je̱r banawa̱ ra, ka bas wa̱ yis tene; 	 Yuto yet inn̈ohchahan, maẍticˈa heyakˈ nino tzet inlohan, yet istaj intiˈan, maẍticˈa heyakˈ nichˈano haˈ wucˈuˈan.


Judá wa ditsei wä nina doce mil, Rubén wa ditsei wä doce mil, Gad wa ditsei wä doce mil, 	 Yin̈ ebnaj titna yin̈ yuninal naj Judá cablahon̈eb mil ebnaj alaxico yechel, yeb cablahon̈eb mil ebnaj titna yin̈ yuninal naj Rubén, yeb cablahon̈eb mil ebnaj titna yin̈ yuninal naj Gad.


Jera yie ji iräle däyë käi ja̱r ta jalána vidrio käi, ji̱akaleka̱ yökö wà su̱a, ñakäi yie tu̱leka̱ bewak ki̱ka wa, ime̱i ki̱ka wa, ikie númeroí ki̱ka wa tapar tso̱ däyë jalána ki̱ka klä ki̱, Säkeklä arpaí ta jewa su̱a. 	 Wilnipaxojan huneˈ hacaˈ haˈ mar leyantoj, hacaˈ chˈen vidrio jilni, soman ye yeb kˈa kˈaˈ. Ay xin huntekˈan anma lin̈ancan̈ yiban̈ huneˈ hacaˈ haˈ mar tuˈ, ikˈbil yarpa akˈbil yu Comam Dios. Huntekˈan anma tuˈ haˈ ton sunil mac kˈoji yin̈ naj Nokˈ isbi yeb yin̈ yechel naj, yeb yin̈ isnumerohal isbi naj.


Ite jekäi isha ra, ije̱k manewa̱ shäbeka. Jera Jesús kaldu su̱a ite, ata ka iwäna ijuene ije ne irä. 	 Hunepixto tuˈ xin, istˈan̈xito ix yintaj, yilni ix xin lin̈anxacan̈ Comam Jesús iscˈatan̈ ix, yaj mach istxumilo ix tato haˈ Comam.


Jera Judío wa te ikúka: —Sá wa̱ ka̱wei tso̱, je sá ka̱wei ja̱mi ra ikiana duäkwa̱, ije̱k sha irä Säkeklä yaba ni ki̱ka. 	 Yalni xin ebnaj Israel tuˈ tet naj: ―Wal coleyan̈ xin, chala tato caw yilal iscam naj, yuto caw chalico isba naj Iscˈaholo Comam Dios, ẍi ebnaj.


Ka irä maikäi kuna ta, ka sá ia̱ ji a̱ni o̱nak ji rä iyina si̱ ukä ja̱mi, ata ji rä iyina si̱ ebä shka̱l ja̱mi sá ia̱ ji o̱r dä. 	 Yuto mach chisje cowatxˈenan̈ istxˈojal yin̈ huneˈ cuybanile caw yel chal tiˈ, wal xin haˈ jetan̈ caw ayon̈icojan̈ colwal yin̈.


Je ne kju̱ei yis kju̱atkawa̱ je sa bakle wa ra. Jera yie isha: ‘Del ijewa shirir dami ije̱r ska. Ka ijewa je̱r ko̱ne yis ña̱le̱i ia̱.’ 	 Yuxin tit inhowalan yin̈ huntekˈan anma tuˈ, walnihan: “Nanantan̈eticˈa bay chato huntekˈan anma tuˈ isnabal, maẍticˈa chohtan̈elo inbehan,” quinchiyan.


Jira ka̱jiska wa ktei wabiketsarmiksa̱, jira ka̱jiska tsa̱ku̱i ju̱rmiksa̱. 	 Wal tinan̈ xin, yilchaxati anma ay yul sat yiban̈kˈinal tiˈ yu Comam Dios yin̈ tzet chi‑la‑iswatxˈe, cat yinilo Comam naj yahawil yehico yul sat yiban̈kˈinal tiˈ.


Ka irä jiye kuna ta, je wäsaka ra Wikblu Sikina te bas je̱r ku̱emi jiräni bas kiana ishäk rä käi.” 	 Yuto hayet chiˈapni istiempohal heyilaxto sata ebnaj, haˈ Comam Espíritu Santo chakˈni hehelanil hetzoteli, ẍi Comam tet anma.


Je ne ki̱ka ji ñá käi biköle, ji we̱mika̱ wäsi̱wa ki̱ta käi, je ju̱oksa̱ bas ku̱. Ata bas ku̱ kte tkelema̱ bas je̱r ska, täkili ta bas tsa̱tkäkksa̱, je kukö je̱k jalewa̱ wà. 	 Yuxin bejwecano sunil istxˈojal yeb sunil ismachiswalilal caw chipoh yul yiban̈kˈinal tiˈ. Cˈulchˈanojab chu hechahni Istzotiˈ Comam Dios challax teyet, huneˈ tzˈunbilxa yul heyanma yu Comam, yuto haˈ chexcolni tet sunil istxˈojal.


Je ne ki̱ka yis, ale wätelewa̱ Säkekewa kju̱ei, je te bas pake shkäk tsa̱na, jiye bas kile bas kina ra rä je ja̱mi, 	 Yuton Comam Jesucristo yuxinto preso wehan. Caw chiwaltojan teyet: cˈul cheyute heba inkˈanaˈan hacaˈ caw yehi, yuto caw awtebilexxa yu Comam Dios.


Je Kte manenaksa̱ yaka ye, je se̱na sa̱ sha̱na. Sá te iji wá̱ baa su̱a tsa̱na, je iji wá̱ baa je rä Sa Ká yaba eklabä je ne oloi. Ije rä je̱r bäi shäk ebä, kte si̱ shäk ebä. 	 Comam Tzotiˈ tuˈ, yaco isba anmahil. Hulicˈo coxol isyeni isyelal jet, yebpaxo iscˈulal iscˈul Comam Dios. Jilnipaxo iskˈakˈal yip Comam ischah tet Ismam. Wal xin han̈cˈan̈e hunpilan Iscˈahol Comam Dios tuˈ.


Jera je te ije̱k ki̱ shönak ju̱amita̱na, ije̱k kpa plaa deju̱té Jesús wäki̱. 	 Hayet yaben naj hacaˈ tuˈ, yah lin̈no naj yin̈ an̈e, isbejnicano naj huneˈ xil iskˈap hucanico yin̈, istit naj iscˈatan̈ Comam.


Je ne bata ki̱ka bas sha̱na chu̱li̱i̱ wa tso̱ duë ta rä, ja̱lma̱lecha̱wa̱ rä, ñakäi chu̱li̱i̱ wa duacha̱wa̱ rä. 	 Yu huneˈ tuˈ, yuxin ay mac yaˈay texol, aypaxo mac tzˈontan̈e, yebpaxo xin ay mac xacami.


Bas Filipos wa wa̱ iju̱ñer, mika̱ säkätä kte baa wapauta̱nami ra, Macedonia ska yis mineju̱ ra, tapanak kju̱awa ska wa wa̱ ka ji me̱ne irä ji kolone irä iwa̱ ikja̱nei wa̱kläña yis da, ata bas ebä te. 	 Yet welan yul ismajul Macedonia, yet wichenicojan walnicˈojan Tzotiˈ cˈul yet colbanile yul huntekˈanxa nan con̈obal, han̈cˈan̈e hex ay yul iskˈab Comam bey yul con̈ob Filipos quexcolwa win̈an. Haˈ ton tuˈ heyakˈ ispajo wetan, yuto hechah colbanile yu inmunilan texol. Wal hunmajanxa ebnaj ayxaco yul iskˈab Comam yul huntekˈanxa con̈ob bey tuˈ, matzet yakˈa.


Ata Jesús a̱na täkii, jera iduawa̱. 	 Lahwi tuˈ yah yaw Comam yin̈ caw ip, iscamiloj.


Yis ja̱na Griego wa irä, ka Griego kuna wa irä, ñayöle wa irä, ka ñayöle kuna wa irä jewa tsa̱tkäk. 	 Yuto incˈasan ye walnilojan Istzotiˈ Comam Dios tet macxan̈eticˈa anmahil, tet anma ay iscuyu maca tet anma mach iscuyu, tet anma ay yitzˈatil iswiˈ maca tet anma machi yitzˈatil iswiˈ.


Ata ale jäiyi ska be mineleksa̱julu je wakei te ka̱kia pjoo Jesús ia̱ iminakläña ira. Ata ite ipatkamini te isha iia̱: 	 Iskˈanto isba naj bay el ischejab naj matzwalil tuˈ yinta Comam. Yalni Comam tet naj ta chican naj bayticˈa ay tuˈ.


Jekäi ebä däka̱ jira kje, ka̱wei me̱le Moisés wa̱ wayirke̱ ra, ijewa je̱rike rä ki̱kololewa̱ sua wa̱. 	 Yuxin hayet chiyilni ebnaj isley naj Moisés tinan̈ hacaˈtan̈e aytoco kˈap kˈap yen̈elo isnabal ebnaj.


Jekäi bas ñadulawa̱wa̱ sá irä Säkekewa irä mabläk. Bas te kte kuka weikane ta̱i sha̱na ssële a̱naa Wikblu Sikina oloi ja̱mi. 	 Haxa hex tiˈ xin quexoc tzujno yin̈ej iscˈulal coyecanojan̈, yeb xin beybale isyecano Comam Jesucristo, hechahnicano Istzotiˈ Comam yin̈ caw tzalahilal chiyakˈ Comam Espíritu Santo, waxan̈ca yet hechahni tuˈ heyil isyaˈtajil yu anma.


Ñerä je te ijewa male̱che̱ kajali ra, ñawäsaka jäiyi wa bol ñajaklaka̱ ijewa wäja̱mi ñapajiele wäñileka̱ olóo. 	 Caw cˈayilo iscˈul ebix yu huneˈ tuˈ. Haxa yet yilniti ebix xin lin̈anxacan̈ cawan̈ ebnaj yángel Comam Dios, toxan̈e chitzejtzon xil iskˈap ebnaj ayco yin̈.


je rä Säkeklä rä eklabä ki̱ka. Jebä te tene shkiri ta wa wabiketseksa̱ wämo ye ijewa te ji biketsa etkabä oloi ja̱mi, ñakäi ka tene shkiri ta wa wabiketseksa̱ wämo ye ijewa te ji biketsa etkabä oloi ja̱mi. 	 Yuto huneˈn̈echˈan Comam Dios, yuxin macta ayco circuncisión yin̈, yeb macta machi circuncisión yin̈, chioc cˈulal yul sat Comam Dios, yaj yu yanico yanma yin̈ Comam Jesucristo.


Je rä ike̱i biketsale dewa̱ ra, jeska ji biköle tapanakläwa̱ etka yebä Cristo ja̱mi, ji tso̱ ka̱jöir irä ka̱jiska irä käi. 	 Huneˈ nabilticˈa yu Comam Dios tuˈ, tˈin̈an yijni isba yin̈ istzˈayical bay halbilcanoj yu Comam, tato chishunbaco Comam sunil tzet ay yul satcan̈, yeb sunil tzet ay yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, cat iscancano yalan̈ yip Comam Jesucristo.


Jera Pilato te isha iia̱: —¿Jera iyina si̱ ba rä sa̱ tsa̱ku̱i na? Jera Jesús te ikúka: —Ba te ishe yis dä sa̱ tsa̱ku̱i. Ata je ne ye yis ko̱na rä, ñakäi je ne ye yis de ka̱jiska rä, je rä yis wa̱ ji rä iyina si̱ ktei shäklä. Jekäi mane wa rä ji rä iyina si̱ ja̱mi wa biköle te yis ktä ssëke̱. 	 Yalni naj Pilato tuˈ: ―¿Tom yelticˈa yahawil hach, chal tuˈ? ẍi naj. ―Hoˈ Yahawil wehan hacaˈ hawalni tiˈ. Quinpitzcˈahan yul sat yiban̈kˈinal tiˈ yun̈e walnihan isyelal. Yuxin macn̈eticˈa yetxaticˈa isyelal yehi chiyabe tzet chiwalan, ẍi Comam.


Ke yi a̱ni ku̱ ji we̱ bäi je̱k ia̱ biketsa, ata je ku̱ ji rä bäi isaka ia̱ ne biketsö rä. 	 Machojabn̈etaj iscˈulal jet chicosayicˈoj, wal xin caw yilal janico conabal yin̈ iscˈulalo yin̈ jet anmahil.


Ekla kie Lázaro duärawa̱. Je se̱r dä jukläyäkä tsi̱ne Betania ska. Jeska María irä iel Marta irä se̱r dä. 	 Bey con̈ob Betania ay huneˈ naj chiyij Lázaro yaˈbi ay, haˈ bey tuˈ xin aypaxo cawan̈ yanab naj, María isbi huneˈ ix, huneˈxa ix xin Marta isbi. Ix María tuˈ, haˈ ix anico aceite caw xukˈ sam yin̈ yoj Comam Jesús, lahwi tuˈ, issuni tajo ix yoj Comam yu xil iswiˈ.


Jera yäkäk wa jäiyi wa ebä däka̱ rä cuatro mil, ka alaklä wa irä yabala irä, jewa rä shtao̱leña kuna. 	 Xol sunil anma waˈ tuˈ can̈eb mil isbisil ebnaj winaj, machi xin oc ebix ix yeb niẍte unin istzˈajo yin̈ huneˈ isbisil tiˈ.


Bas chichar ji bäi wa̱k pjoo ra ¿yi te ji we̱mi yakei bas ukä ja̱mi na? 	 Ta han̈e iscˈulal chesaya, cat hebelwi yin̈ caw cˈul, ¿macticˈa chiutenico istxˈojal teyin̈? Machi maca.


Tapanak eyaka eyaka wa saka te yis ia̱ inaklä ma̱ yis wa̱ bas tsa̱tkäklä kte wà. Je rä sa̱me̱ishärä yie ijewa waña käi. 	 Hayet inmunlahan texol yet wecˈan walnocˈojan Tzotiˈ cˈul yet colbanile, haˈ huntekˈanxa ebnaj juẍta nan con̈obal, haˈ ebnaj colwa win̈an yun̈e yecˈ wuhan texol.


¡Issö! Shka̱bläk wa te bas ka̱ ki̱ däli wä tia, je säkei ka me̱ne bas wa̱ ijewa ia̱ je kjoyir kate, ñakäi je däli wä kukäk wa a̱r ssëna deka̱ guardia wa Säkekewaí ska kje. 	 Hanta istohol ebnaj hemunlawom mach heyakˈ yin̈ hemunil. Haˈ huneˈ tuˈ xin chitit istzˈactiˈal teyiban̈, yuto xayabe Comam Dios yel yaw ebnaj munlawom tuˈ, Comam yahawil yin̈ ebnaj ángel ay satcan̈.


Del ka̱piana tuina, ia̱rke̱ ije̱k shka̱wa̱ke̱ jak wà, sä itäbiäklä ska irä, ka̱tsä na irä. 	 Yet tzˈayical yeb yet akˈbalil chˈecˈ naj yin̈la istzalanil witz yeb xolaj panteón, caw xin chiel yaw naj yet chiecˈ naj; chi‑xin‑ismakˈico isba naj yin̈ej chˈen chˈen yeqˈui.


Jewa demijulu jeska ra, ika̱kia ijewa ki̱ka Wikblu Sikina me̱naklä ijewa ia̱. 	 Yet yapni ebnaj cawan̈ tuˈ, yoc ebnaj txahlo yeb anma ayxaco yul iskˈab Comam yun̈e ischahnicano Comam Espíritu Santo yul yanma,


Jera ite ijewa ia̱ isha: —Bas ia̱ Säkeklä gobiernoí ji blelewa̱ me̱na ju̱ñenak, ata kju̱awa ia̱, ji biköle yirke̱ rä jile she ja̱mi ebä. 	 Istakˈwi Comam tet ebnaj: ―Teyetn̈e chakˈ Comam Dios heyohtan̈elo huntekˈan ewanticˈa yehi, yun̈e hetxumni yin̈ tzet chu yoc anma yul iskˈab Comam Dios. Wal tet comon anma xin yecheln̈e chakˈ Comam tet.


Yis da shka̱bläkña Marcos irä Aristarco irä Demas irä, Lucas irä te ba chakami. 	 Chalpaxto juẍta Marcos, juẍta Aristarco, juẍta Demas yeb juẍta Lucas ta cheyil heba bey tuˈ; ebnaj tiˈ wet munlawomalan yin̈ ismunil Comam Dios.


Bas weikarte jishtä yis weikale su̱le bas wa̱ käi, ñakäi jira bas te issa yis ukä ja̱mi je o̱rte ji̱a. 	 Hex tiˈ, hun lahan heyakˈni heyip helin̈ban heba xol isyaˈtajil hacaˈ intiˈan. Caw xaheyila tato caw wakˈ wanmahan inlin̈ban inbahan xol isyaˈtajil texol, tinan̈ xin lan̈an heyabeni tato huneˈn̈e haˈ wakˈni wanmahan xol isyaˈtajil.


Jekäi ka̱ñinawa̱ ra, je ke̱i ska wäkiri wa, ale chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä tapanawa̱ ñara. Jera ijewa wa̱ iminetse̱mi ijewa Sanedrín wa tapanawa̱ wäki̱. 	 Hayet issajbilo xin, iscutxbanico isba ebnaj ichamta winaj yin̈ con̈ob Israel, yeb ebnaj yahawil yin̈ ebnaj sacerdote, yeb ebnaj chicuywa yin̈ isley naj Moisés; ischejni ebnaj ilaxoti Comam Jesús sataj. Iskˈamben ebnaj tet Comam:


Je rä pautäle Säkekewa ña̱le̱i ktei wà. Ije je̱r ssërke̱ täkii ji wa̱k, je te Jesús ktei pakeke̱, wapakteke̱ tsa̱na. Ata Juan wa̱ sa pautäle wäoka̱ne ktei wà je ebä ne ju̱ñer iwa̱ rä. 	 Cuybilpaxo naj yin̈ cuybanile yin̈ yet Comam Jesucristo, yuxin yin̈ caw sunil yanma naj iscuy naj anma yin̈ yet Comam. Waxan̈ca han̈echˈan cuybanile yal naj Juan yin̈ yahbal haˈ iswiˈ anma yohta naj.


plaabä sä wätiä pishä kjelabä, kökö bata jekje bulanak bulana ra. Ka irä maikäi kuna ta, kökö bularmi, jera dulecha̱wa̱ wa rä shki̱nak tuläkka̱ni ka tjabanakwa̱ni, ñakäi saje wa rä manenakksa̱ni. 	 yuto yin̈ caw lembil, hacaˈn̈e ismutzˈla cosat, yet chiokˈ chˈen islahobal trompeta cat yitzitzbican̈ macta ayxaco yul iskˈab Comam xacami, matxa xin bakˈinal chicami. Walon̈ itzitzon̈ tiˈ yet chiyuni huneˈ tuˈ chihellax conimanil.


Ñerä yie kte ssaté täkii Templo ska, te ishe ángel wa siete ia̱: “Bas cho̱ Säkeklä kju̱atkawa̱ tazaí siete watkä tulämi ishäkä ki̱ka.” 	 Lahwi tuˈ wabenan yelilti yaw huneˈ yul nukˈe yin̈ caw ip yul yatut Comam Dios, yalni tet ebnaj hujwan̈ ángel: ―As jobweyo ishowal Comam Dios ayayto yul hunun vaso tiˈ yiban̈ txˈo txˈotxˈ, ẍi naj.


Ka irä jiye kuna ta, sa̱ je̱r ja̱mi ka yi daläne ra, je wabiketsarmiksa̱ ka däläle ta. Jekäi je̱r ja̱mi sä dälänak, je tu̱rmika̱ ktei wabiketsaneksa̱ ki̱ka. 	 Ta mach chitzˈay cocˈul yin̈ jet anmahil, mach chitzˈaypaxo iscˈul Comam jin̈ yin̈ huneˈ tzˈayic yet chiyilni Comam Dios yin̈ tzet chielico anma. Yaj tato chitzˈay cocˈul yin̈ jet anmahil, chitzˈaypaxo iscˈul Comam jin̈.


Ata ka yis wa̱ Jesús ktei bata shäk wa saka su̱ne, ata Jacobo Säkekewa el ebä. 	 Yet hunel tuˈ, machi hunuxa ebnaj ischejab Comam Jesús wilan yin̈, cachann̈echˈan naj Jacobo, naj yuẍta Comam Jesús.


Je ne ki̱ka ije oloi ja̱mi däkwa̱ Säkeklä ja̱mi wa tsa̱tkerksa̱ iia̱ del. Je rä ije dul del ye ijewa ktei shäk ki̱ka. 	 Yuxin chˈakˈ Comam colbanile mach istan̈bal tet macta chihitzico iscˈatan̈ Comam Dios yu Comam Jesús. Haˈ Comam xin chitzotel jin̈ tet Comam Dios yin̈ sunilbal tiempo yu mach chicam Comam.


¿Ka ba wa̱ ibiketsane iyina si̱ yis tso̱ rä Sa Ká ja̱mi, ñakäi ije tso̱ rä yis ja̱mi na? Kte yinak yis wa̱ bas ia̱, ka je she kuna yis te yis wakei je̱r wà. Ata Sa Ká se̱nak yis ja̱rka te ji tso̱ iwa̱ o̱nak je ne we̱ kate rä. 	 ¿Tom caw maẍto chawayto yul hawanma tato wetbi inbahan yeb Inmaman, yetbipaxo Inmaman wehan? Yuxinto sunil tzet chiwalan teyet mach wetojan inchuquilan, haˈ Inmaman ayico wetbihojan, haˈ chiwatxˈen ismunil.


Jekäi sä ktei wabiketsanakläksa̱ ke̱i ska, Nínive wa ñajämika̱ te jira sa̱ tso̱ wa kjatiemika̱. Ka irä jiye kuna ta, Jonás te sa pakta ra ijewa ñamanewa̱ksa̱. Ata ¡issö! Jiska ekla kaldu, je rä Jonás tsa̱ta. 	 Yet isbey naj Jonás tuˈ yalno Istzotiˈ Comam Dios tet anma ay yul con̈ob Nínive isbejnicano anma iswatxˈen istxˈojal. Wal tzet chiwaltiˈan ecˈbalto yelapno sata tzet yal naj Jonás tuˈ, yajaˈ mach chebejcano hetxˈojal. Yuxin hayet islahobal tzˈayic haˈ huneˈ con̈obal anma ah Nínive tuˈ haˈ chihalnilo hemul.


Jera je su̱ak wa te ipaka ijewa ia̱ maikäi je wäialeksa̱ be wa̱ tsa̱tkenaksa̱ rä käi. 	 Haˈ ebnaj ilni huntekˈan tzet iswatxˈe Comam Jesús tuˈ, haˈ ebnaj halni tet huntekˈanxa anma apni ilno yin̈ tzet yu iscawxican̈ naj bay ayico ischejab naj matzwalil.


Jera Jesús te Pedro kúka: —Ikuna yis ki̱ ije shena se̱nak ji̱a yis däni ke̱i kje ra, ¿je wa̱ ji tso̱ ba ia̱ na? Ata ba shkä yis da. 	 Istakˈwi Comam: ―Tato chiwochehan ayton̈eticˈacˈo naj yet chinhulan hunelxa, wal xin machi hawoc yin̈. Hachcachann̈e chachoc tzujno wintajan, ẍi Comam tet naj Pedro tuˈ.


Ji kätäk, je ku̱ ji ka kätäk kuna ke dokoitsa. Ñakäi ka ji kätäk kuna, je ku̱ ji kätäk ke wabiketsa yakei, Säkeklä wa̱ je rä kilewa̱ ñaebä ki̱ka. 	 Wal xin haˈ mac chiloni sunil tzettaj ye tuˈ machojab chisyah mac mach chiloni sunil tzettaj ye tuˈ. Haxa mac mach chiloni sunil tzettaj ye tuˈ, machojab chal iskˈumal mac chiloni sunil tzettaj ye tuˈ, yuto haˈ huneˈ mac tuˈ chabilxa Comam yu.


Ata je Elimas (je kie wà rä ka̱ chakäk ni) je te ijewa wätkewa̱ ka je ka̱ wäkiri wa̱ Jesús biketsäklä kuna. 	 Huneˈ naj nawal tuˈ, Elimas isbi naj yin̈ abxubal griego, caw oc naj cajwal yin̈ ebnaj cawan̈ tuˈ, yuto mach choche iscˈul naj tato chaco naj Sergio tuˈ Istzotiˈ Comam Dios yul yanma.


Jekäi sä rä ije shka̱ble, yöleksa̱ Cristo Jesús ja̱mi. Je rä sa̱ wa̱ Säkeklä wa̱ ji bäi biketsale kja sa̱ wa̱ o̱nak je wa̱klä. 	 Wal xin haˈ Comam Dios con̈watxˈeni, con̈yanico yin̈ Comam Jesucristo yun̈e cowatxˈen sunil iscˈulal. Yuto hac tuˈ el yin̈ iscˈul Comam yet yalan̈tocanoj.


Ite je paka jile she ja̱mi, je ssa chui tsa̱ku̱i wa irä fariseo wa irä te ra, je te ijewa je̱r ku̱a, ijewa ne sheke̱ ite rä. 	 Hayet yaben ebnaj iswiˈehal ebnaj sacerdote, yeb ebnaj fariseo yalni Comam hacaˈ tuˈ, istxumni ebnaj tato yin̈ ebnaj yal Comam huntekˈan yechel tuˈ.


Jesús te isha ji̱a: “¿Jibä ja̱mi yis te ditsä tso̱ jira wa pakemi na? ¿Jishtä käi ijewa rä na? 	 Yalnipaxo Comam Jesús tet anma: ―¿Mac yeb lahan anma yin̈ huneˈ tiempohal tiˈ?


Ata je je̱r ta wa te ikúka te isha: ‘Kai, jekäi ra tsi ikiarwa̱ ka däkksa̱ sá wakwa ia̱ irä bas ia̱ irä. Bäi si̱ ra bas ma itju̱ak bas wakwa ia̱ iwatju̱ak wa ska.’ 	 Istakˈwi ebix helan tet ebix mach helano tuˈ: “Mach chu jakˈnihan̈ heyet, yuto ta chijakˈan̈ hanicˈo heyet mach chimchabe hanicˈ tiˈ teyin̈, mach chimchabepaxocan̈ jetan̈. Wal xin, cˈul ta chexto helokˈo heyet,” ẍi ebix.


jera yie wekte sheke̱ ka jalewa̱ ta bas ki̱ka, yis te bas ktei sheke̱ yis ka̱kiäke̱ ra, 	 Yuxin mach chinsiquilojan wakˈnihan yuchˈandiosal tet Comam teyin̈ yet chintxahlihan.


Jeiräta tene shkiri ta wa wakwa si̱ ne te ka ka̱wei dälätse kuna, ata ijewa ki̱ bas shena tene shkiri wa̱k rä iñassäklä bas yaka wà. 	 Ebnaj chichahni circuncisión tuˈ, caw maẍticˈa chikˈoji ebnaj isyijen tzet chal ley, yajaˈ chischilba ebnaj yalni teyet tato yilal heyakˈni circuncidar heba, yun̈e yoc iswinajil ebnaj yet cheyijen yechel circuncisión yin̈ henimanil.


Je te isha iia̱: ‘Ma ke̱i jöwa̱ta̱na. Ba saka wa jöwa̱ta̱na, bä ma mai yie ma ia̱ ka̱ kjasheke̱ ska.’ 	 Yalnicano Comam Dios tet icham hacaˈ tiˈ: ―Bejcano hatxˈotxˈ tiˈ yeb sunil hawicˈal, cat hato bey huneˈ txˈotxˈ chinyecanojan tawet, ẍi Comam tet icham.


Ba ssënopa baa. Sa salibä wa te ba chakami, ñakäi ba te sa salibä wa chake ekla ekla iwakwa kie ja̱mi. 	 Caw chawil haba bey tuˈ. Chiskˈamben ebnaj juẍtaj ay bey tiˈ hanicˈ hawe bey tuˈ yin̈ hacawil, cat xin hawalnipaxo tet ebnaj juẍta bey tuˈ ta chil isba ebnaj. Hal tet ebnaj yin̈ hununtajil inkˈanaˈan.


Je kte rä bulee, je rä kianak kinakwa̱ biköle wa̱. 	 Haˈ huneˈ chiwaltiˈan caw yeli, sunil anma yilal yanayto yul yanma.


Ñakäi ije oloi ja̱mi je̱r bäi yina sa̱ ia̱, sa te ibiketsa etkabä ki̱ka. Je ja̱mi sä rä chatkelewa̱. Jekäi Säkeklä ji baa ki̱ssënak sa̱ wa̱ ki̱ka sa̱ ñassäke̱. 	 Yu Comam Jesucristo yuxin xacochah iscˈulchˈanil iscˈul Comam Dios, yu jaco janma yin̈ Comam. Caw xin lin̈anon̈ yin̈ iscˈulal Comam tuˈ, yeb caw chon̈tzalahi yuto ayco yipo janma tato chakˈ Comam Dios iscˈulal jet, hacaˈ iscˈulchˈanil Comam.


jera ije̱käka̱ kjanaklä wa saka kpäk, yäkäk ta̱i, ji yäk ta̱i se̱nak diyëë wa ra, 	 Cat yoc naj ismakˈni ebnaj chejab tuˈ, cat yoc naj waˈoj yeb xin ucˈu xol ebnaj ucˈum teˈ.


Ñakäi bas te ñatapawa̱k ijewa ju ska wa ia̱ ishe yie ichakami. Bas te yis el shka̱ta Epeneto ia̱ ishe yie ichakami. Ije ne rä jile wä säkätä käi Cristo ia̱ Acaya ska rä. 	 Halwepaxo tet sunil mac ayxaco yul iskˈab Comam chiscutxba isba yul yatut janab yeb juẍta tuˈ ta chil isba. Halwepaxo tet juẍta Epeneto tato chil isba, naj juẍta tuˈ caw xahan ay naj wuhan. Haˈ naj babel yaco isba yul iskˈab Comam Dios yul ismajul Asia.


Yilé ssëna ji wa̱k ijewa ukä ja̱mi ra, yökö däke̱ksa̱ ikjä ja̱rka te ibolki wa däläwe̱che̱ke̱wa̱. Yilé ssëna ji wa̱k ijewa ukä ja̱mi ra, je ka̱wä ta duäkwa̱ jekäi. 	 Ta ay mac choche chioc etloco yin̈ ebnaj cawan̈ tiˈ chielti kˈaˈ yul istiˈ ebnaj, cat isn̈usnicanto ebnaj mac chichiwa iscˈul yin̈ ebnaj. Hac tuˈ chu iscamcanilo macta chiwatxˈen istxˈojal yin̈ ebnaj.


Jesús ktei bata shäk wa irä, sa el wa tso̱ Judea ska wa irä te issa ka Judío kuna wa te Säkeklä ktä kukawa̱. 	 Yapni iskˈumal tet ebnaj ischejab Comam Jesús yeb tet ebnaj ayxaco yul iskˈab Comam ay yul ismajul Judea tato ay ebnaj mach Israelo yaco isba yul iskˈab Comam Dios.


Ñerä Pilato te je ssa ra, ite chaka je ditsä rä galilea waí̱. 	 Hayet yaben naj Pilato huneˈ tuˈ, iskˈamben naj ta ah Galilea Comam.


Jí äyë wayina e̱ná bas sha̱na ra, jera Laodicea ska tapanak wa pake bas te iwashäk, ñaebä Laodicea wa ia̱ ipatkele washe bas te. 	 Hayet chilahwi heyawten huneˈ hum tiˈ tet ebnaj juẍta yeb ebix janab, cat xin heyanito teˈ illaxo bey con̈ob Laodicea. Hacticˈapax tuˈ xin, cheyilpaxo teˈ chati ebnaj juẍta bey tuˈ.


Cristo ktä rä iyina si̱, je tso̱ yis wa̱. Je wà yis te ishe, jí yis je̱k kjeishä ka je wätkenak Acaya ke̱i ska wa ia̱. 	 Haˈ isyelal Comam Jesucristo ayco win̈an, yuxin chiwalan tato matzet inkˈanan yet wecˈan texol hex wuẍta ay yul ismajul Acaya; haˈ huneˈ tuˈ ayco istzalabalo incˈulan. Huneˈ tzalahilal tuˈ machi mac chiinilo wetan.


Jekäi ale pokolemi Esteban ko̱tälewa̱ ke̱i ska weikane dewa̱ kju̱ei jewa minemi Fenicia ska, Chipre ska, Antioquía ska. Jekäi ka ijewa wa̱ Jesús ktei pakane yi a̱ni ia̱, ata Judío wa ebä ia̱ ite ipaka rä. 	 Yet lahwi iscamcano naj Esteban, yichico ebnaj Israel issaywa yin̈ ebnaj ayxaco yul iskˈab Comam, yu huneˈ tuˈ xin ispujnacan̈ ebnaj. Ay ebnaj apni bey yul ismajul Fenicia yeb xin bey ismajul Chipre, yeb yul con̈ob Antioquía. Istzabnico ebnaj yalnicˈo huneˈ cuybanil yet colbanile tet anma bay apni ebnaj. Yaj matzet yal ebnaj tet anma mach Israeloj, caw han̈cˈan̈e tet anma Israel yal ebnaj.


Iwa rä ije rä wämo, ka nui ta, ka ñá telewa̱ kuna, je̱k butsäleju̱mi ji yakei wakbläk wa yika, bakleka̱ ka̱jöir etkä etkä ekta wà. Jeshtä chui tsa̱ku̱i ne kiarke̱ sa̱ ki̱ rä. 	 Haˈ Comam Jesucristo tuˈ haˈn̈echˈan Comam chu yoc tzotelo jin̈ tet Comam Dios; yahawil sacerdote Comam, caw cˈulcano Comam, machi nino istxˈojal ayco yin̈, machi nichˈano ismul, pohbililo isba xol anma mulum. Ilaxto Comam iscˈatan̈ Comam Dios satato satcan̈.


Jekäi ije̱k buawa̱ te isu̱a ra ibuträklä suruu ebä kalmeta̱na. Ata ka iminenewa̱ ija̱rka. 	 Apnin̈e naj xin yay cˈon̈no naj, istˈan̈xicto naj bay alaxicto isnimanil Comam. Yilni naj xin tato haxan̈cˈan̈e kˈap kˈap pichlaxico yin̈ Comam wojanayoj, yajaˈ xin machi octo naj.


Jera Jesús te isha iia̱: —¡Issö! Ka bä te je she kuna yi a̱ni ia̱, ata ma cho̱ chui ia̱ je̱k kjashäk. Jeska ji rä me̱nak je mo̱ Säkeklä wäna, jiräni Moisés wa̱ sa pakale iwa̱k käi, ijewa wa̱ isu̱aklä. 	 Lahwi tuˈ, yalni Comam tet naj: ―Machi mac tet chawalicˈo huneˈ tiˈ, wal xin as ye haba tet naj sacerdote, cat hawakˈni haxahanbal hacaˈ yalni isley naj Moisés, yun̈e yohtan̈encanilo anma tato xaelcano huneˈ yabil tiˈ tawin̈, ẍi Comam tet naj.


Jekäi el wa, bas kina rä bas se̱nakläni bakleksa̱ käi. Ata sä rä bakleksa̱ ke je wà bas ñajawa̱ sa yaka ki̱ ji sherke̱ je wa̱k kuna, ata bas ñatsa̱tkö a̱miji̱a a̱miji̱a ñashka̱li̱ble wà. 	 Hex wuẍtaj, hex wanab, caw awtebilex yu hecollaxcanoj, yajaˈ maẍtaj yu hewatxˈen sunil ismachiswalilal choche iscˈul henimanil. Haˈ wal heyuten heba to cheyakˈle chejaˈ heba teyet hununex, yun̈e heyeniloj tato caw xahan cheyil heba.


Ata ikuna bas wa̱ me̱nakka̱ bas wa̱ kja̱nei o̱nak bas te ji biketseke̱ etkabä ki̱ka, je ki̱ yis dä tkenakju̱mi ra, jera yis wakei ssërmi a̱naa, ñakäi yis ssërmiña a̱naa bas biköle ra. 	 Waxan̈ca xin caw chiwaco innimaniltiˈan xahanbalil, yun̈e istzˈajnacano xahanbal cheyakˈ tet Comam Dios yu heyanma yin̈ Comam, caw chintzalahan cat inpohniltojan huneˈ tzalahilal tiˈ texol.


Ijewa wa̱ iju̱ñer ji wakbläk jekäi wa biketsale Säkeklä wa̱ rä ikiana duäkcha̱wa̱. Jeiräta ka jekäi ebä ijewa te iwe̱ kuna. Ata ñaebä kju̱awa wa te iwe̱ke̱ jekäi ra, je te ijewa ssëwe̱ke̱ baa. 	 Caw yohta huntekˈan anma tuˈ ta halbilcano yu Comam Dios tato haˈ mac chiwatxˈen huntekˈan istxˈojal tuˈ chitocano yin̈ camical mach istan̈bal, yajaˈ wal anma tuˈ caw chislahico iswatxˈen istxˈojal, chitzalapaxoj tato ay mac chiwatxˈen istxˈojal.


Ñerä ikju̱atkawa̱ te ipája̱mi tso̱ wa su̱aksa̱, ñakäi ije̱r ianawa̱ ijewa je̱r dä därërë ki̱ka. Jera ite isha je ekla ia̱: —Bä jula paruöksa̱. Jera ite iparuaksa̱, jekäi ijula bäinani. 	 Ishowbican̈ Comam, yecˈ tˈan̈tˈon yin̈ anma ayicto yul capilla tuˈ. Caw xin biscˈulal elpaxico iscˈul Comam yuto mach chisje ebnaj yabeto yin̈ tzet chal Comam. Lahwi tuˈ xin yalni Comam tet naj camnajilo iskˈab: ―Toholban̈elto hakˈab, ẍi Comam. Istoholban̈enilto naj iskˈab, iswatxˈicaniloj.


Jekäi Säkeklä saje wa Ká irä Säkekewa Jesucristo irä je̱r bäi shöpa bas ia̱, jewa ku̱ bas je̱r ssëwo̱pa baa. 	 Yakˈab Comam Dios yeb Comam Jesucristo iscˈulchˈanil iscˈul teyet, yeb akˈancˈulal yul heyanma.


Ji kte rä bulee: Ikuna sa duawa̱ ije ra, jera sa̱ se̱rmini ije raña. 	 Huneˈ cuybanile tiˈ caw yel chala: Tato xacon̈cam yeb Comam, chon̈itzitzbipaxocan̈ yeb Comam yin̈ sunilbal tiempo.


ñakäi ka yis deneka̱ Jerusalénka Jesús ktei bata shäk yis yikaba wa wäki̱. Ata yis mineju̱mi Arabia ska, jekjepa yis deni etäbä kicha Damasco ska. 	 Mach quinbeypaxicˈojan bey yul con̈ob Jerusalén inkˈambeˈan tet ebnaj ischejab Comam Jesús babel ocna insatajan. Wal xin caw yin̈ an̈e quintohan yul ismajul txˈotxˈ Arabia, lahwi tuˈ xin inpaxtijan yul ismajul txˈotxˈ Damasco.


Sá ká wa te maná ña ka̱ ssi̱lewa̱ pjoo ska. Je rä jishtä iyöle katke käi: ‘Ije te pan dar ka̱jöir ma̱ ijewa ia̱ iwa̱ ñanak.’ 	 Ebnaj jichmaman̈ yet payat, ay huneˈ cˈaybalcˈule ilbil yu ebnaj yet isloni ebnaj maná bey txˈotxˈ desierto. Hacaˈ yalni Istzotiˈ Comam Dios bay chal hacaˈ tiˈ: “Yati Comam Dios huneˈ itah satcan̈ islob sunil anma,” ẍiayoj, ẍi anma tet Comam.


Kte bäi ka duëi ta ssële ba wa̱ yis ja̱mi je kuköwa̱ ji̱a, ji biketsale etkabä, ñashka̱li̱blele Cristo Jesús ja̱mi. 	 Huntekˈan cuybanile akˈbil tawet wuhan, yin̈ caw yeli yet Comam Dios yehi. Haˈ huntekˈan cuybanile tiˈ chawilto habeybaln̈eni. Tinan̈ hunxan̈e je yeb Comam Jesucristo, yuxin aco hawanma yin̈ Comam, yeb xin xahan chawil hawet anmahil.


Naasón rä Aminadab yaba, Aminadab dä Admín yaba, Admín rä Arni yaba, Arni rä Esrom yaba, Esrom rä Fares yaba, Fares dä Judá yaba, 	 naj Aminadab, naj Admin, naj Aram, naj Esrom, naj Fares, naj Judá,


Jekäi irä ta, ka yis wa̱ bas jile kine kuna. Ata bä rä yis dä je̱rikä ta ki̱ka wäsi̱wa yie bas je̱r ma̱ kolonakcha̱wa̱ rä. 	 Yajaˈ waxan̈ca ay ebnaj yohtaj ta machi hunelo tiˈ waco inbahan heyijatzo yin̈ tzet chiocnico wuhan, yajaˈ chal ebnaj tato yu inhelanilan yin̈ istxˈojal yuxin quexwakˈ subchahojan inkˈannihan tzet ye tuˈ teyet.


Jesús bitewa̱ju̱ni ijewa ra dewa̱ni ka̱ kje̱i ki̱. Jeska iwa̱ dulanak wa chu̱li̱i̱wa̱ tapana iwakei ra, ñakäi Judea ke̱i kalabe ska wa, Jerusalén ska wa, ñakäi Tiro irä Sidón irä däyë kjäí ska se̱nak wa, jewa date chu̱li̱i̱wa̱ iktä ssäk irä, ijewa kteke̱ duë te bäinaklä irä. 	 Yet ispaxayti Comam Jesús yin̈ huneˈ won̈an yeb ebnaj chicuywi yintaj, yayilo Comam sat huneˈ chekˈan̈. Caw tzetcˈacano anma chi‑ticˈa‑cuywi yinta Comam cutxico bey tuˈ. Ay anma ispeto ismajul Judea yeb yul con̈ob Jerusalén, yebpaxo anma ispeto istila haˈ mar Mediterráneo yul ismajul Tiro, yeb yul ismajul Sidón. Apni anma yabeˈ cuybanile chal Comam yeb xin apni yun̈e yakˈni cawxo Comam macta ayco yabil yin̈, yeb xin macta chˈecˈyaˈ yu naj matzwalil, yu iscawxicanocan̈ yu Comam.


El wa, yie ishe bas ia̱, yie bas pake se̱nak je̱r ki̱i̱ sa bala butsäk, sä wäbutrewa̱k kte kju̱awa wà ka ale bas pautäle ja̱mi kuna, jewa yika. Jewa yika bas ñabutsö tulömi. 	 Hex wuẍtaj hex wanab, caw cheyil heba tet ebnaj choche yakˈaco pohlebahil texol, yeb choche quexyakˈa aycˈayoj. Haˈ huntekˈan chu ebnaj tuˈ mach chischah isba yeb cuybanile chabilxa heyu. Huntekˈan ebnaj tuˈ mach chechah ebnaj texol.


Jeiräta jí kju̱ei yie ba uñeke̱, je rä ka ba wa̱ yis shka̱ta ji̱a säkätä käi ki̱ka. 	 Yajaˈ ay hanicˈ mach chischah inwiˈan, yuto matxa ayoco heyanma win̈an hacaˈ yet heyichicoj.


Je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä wäja̱mi däyë käi kate ja̱r ta jalána vidrio su̱ta; je sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä moska irä, ipája̱mi shkiritke irä, ji kseka wa kajali cuatro wäbala ebä, iwä kja̱ne irä, ishäbe kja̱ne irä. 	 Sata tzˈon̈obal tuˈ aypaxo huneˈ hacaˈ haˈ mar jilni, chikˈaxpon comujlubal yul hacaˈ chˈen vidrio. Haxa yictabal bay ay tzˈon̈obal tuˈ yeb yin̈ ishoyanil ay can̈wan̈ ebnaj querubín. Caw txˈiˈalcano isbakˈsat ebnaj, ay isbakˈsat ayco sataj, aypaxo isbakˈsat ebnaj yintaj.


Jekjepa ángel täki ta ta̱i te jak kaka̱, jak ta̱i waunak su̱ta, je ju̱ami ite däyë na te ishe: “Jí su̱ta Babilonia jukläyäkä bäi si̱ weikarmiwa̱ sälwiwa̱, mik a̱ni ka je ko̱nakni itjä. 	 Lahwi tuˈ wilnihan yinican̈ huneˈ naj ángel caw ay yip, huneˈ chˈen niman chˈen hacaˈ chˈen molino yet trigo, iskˈojnayto naj chˈen xol haˈ mar, yalni naj: Hac tiˈ chu iskˈojlaxayto huneˈ niman con̈ob Babilonia, matxa bakˈinal xin chiillaxi.


Sá je̱r ska ka sa ssër ta kjatele käi. Jishtä sá ñawäsikle ka̱jiska, bäi si̱ ra jishtä sá ñawäsikle bas wäna, ka je̱k ssë wà kuna ka wäsi̱wa kuna, jishtä Säkeklä käi, ka ditsä je̱rikä ja̱mi kuna, ata Säkeklä je̱r bäi shäke̱ wà, je ne wà sá ñassäke̱ rä. 	 Ay huneˈ tzet chiakˈni tzalaho cocˈulan̈ yuto janmahan̈ chalni tato cˈul cobeybalan̈ yin̈ sat sunil anma. Hacpax tuˈ yet jecˈan̈ texol cˈul cobeybalan̈, yajaˈ maẍtaj yu istzˈajanil cocˈulan̈ yuxinto cˈul chijute cobahan̈, machoj, walxinto haˈ iscˈulchˈanil iscˈul Comam Dios chicolwa jin̈an̈.


Yi wa̱ yis wa̱ ji yile o̱nak ju̱ñer, ñakäi je wawá̱ ite ra, je ne wa̱ yis shka̱l dä. Jekäi yi wa̱ yis shka̱l da, je shka̱li̱blemi yis Ká te. Jekäi yie ije shka̱li̱blemi, ñakäi yis je̱k kjashämi ije ia̱.” 	 Macta chiaben tzet chiwalan, cat xin isyijeni, haˈ huntekˈan tuˈ caw chon̈ochenan̈. Yuxin macn̈eticˈa chinochenan, caw xahan ay yu Inmaman, xahan aypaxo wuhan, cat xin inyenilo inbahan tet, ẍi Comam.


jewa biketsö bäi si̱ shka̱li̱blele, ijewa te ji kja̱nei we̱ke̱ ki̱ka. Jekäi bas se̱no ñara bitaba. 	 Nimanojab yelapno ebnaj yul hesat, xahanojab cheyil ebnaj, yuto yin̈ yet Comam chimunla ebnaj. Ehan̈we yin̈ akˈancˈulal, machojab howal texol hununex.


Ba te Prisca irä Aquila irä Onesíforo ju ska tso̱ wa irä jewa ia̱ ishe yie ichakami jela. 	 Chawal tet ix janab Prisca yeb tet juẍta Aquila ta chil isba. Chawalpaxo tet yuninal juẍta Onesíforo ta chilpaxo isba.


Jeiräta yis ia̱ ka̱ tso̱ je̱k yaka biketsäk. Ikuna yilé ia̱ je̱k yaka biketsar da ra, je tsa̱ta yis ia̱ ka̱ tso̱ cha biketsäk, je rä jikäi: 	 Hanintiˈan wal wanico wanmahan yin̈ huntekˈan chileyal ebnaj tuˈ, yuto caw tzˈajan inwatxˈehan sunil tzet chal isley naj Moisés.


Jekäi ka ije denewa̱ chui ye rä ka̱wei te ishe je shtä ditsei ne sherke̱ rä ki̱ka kuna, ata irä ka duäk kuna ne oloi ja̱mi idewa̱ rä. 	 Oc sacerdotehal yajaˈ maẍtaj yu huneˈ ley chalni tato yilal istit yin̈ huneˈ majan icˈale, machoj, to yu yip iskˈinal Comam mach istan̈bal.


Jera ite isha ijewa ia̱: —¿Jera ji wá̱ ije te yakei rä na? Ata ijewa kjoyina ki̱ta si̱, te isha: —¡Iwätiöka̱ cruz ja̱mi! 	 Iskˈamben naj Pilato tuˈ: ―¿Tzet xin istxˈojal iswatxˈe naj? ẍi naj. Yajaˈ wal anma tuˈ caw ecˈbalto ah yaw, yalni hacaˈ tiˈ: ―¡Camojab naj yin̈ culus! ẍixan̈e anma.


je wà yis dewa̱ Jesucristo kja̱nei wa̱k ye ka Judío kuna wa ia̱, yis wa̱ Säkeklä wa̱ kte baa tso̱ je wakja̱nei wa̱klä chui ye. Je rä ka Judío kuna wa däkläwa̱ jile me̱nak Säkeklä ia̱ ye kianak iwakei ki̱, siki tele Wikblu Sikina wà. 	 Ischejab Comam Jesucristo wecojan xol anma mach Israeloj, haˈ inmunilan xin haˈ ton walnicˈojan Tzotiˈ cˈul yet colbanile chalte Comam Dios, yun̈e yaltelax anma mach Israelo tet Comam hacaˈ hunu xahanbal caw chitzala Comam yin̈, sajn̈ebilxa yu Comam Espíritu Santo.


Ka irä jiye kuna ta, yis de rä jäiyi kju̱atkäkläka̱ iká ra, sä yaba alaklä kju̱atkäkläka̱ ia̱mi ra, sä yak kju̱atkäkläka̱ iyak ra. 	 Quinhulan yu yakˈnican̈ howal naj cˈahole yeb ismam, ix unine chioc ix howal yin̈ ismiˈ, ix alibe chioc ix howal yin̈ ixnam alibe,


Je kju̱ei yis maju̱ ba ska ra, yie sa̱ je̱r ku̱emi ite ji we̱ kate wà, je rä ite kte yakei wà sá sheke̱ sälwi wà. Ka je ebä te issëwe̱ kuna bäi, ata ñakäi ka ite sa el wa kiewa̱ kuna, ñakäi yi te ikiaklewa̱ jewa wätkewe̱ke̱ ite, tu̱leke̱ksa̱ ite ñatapawe̱ ska. 	 Yuxin hayet chinapnihan bey tuˈ, caw chiwalicojan istxˈojal naj yin̈ sat, yuto caw chiˈecˈ naj yalacˈo cokˈumalan̈ teyet bey tuˈ, yeb lekˈtiˈal chal naj jin̈an̈. Maẍn̈etaj tuˈ, to caw mach chischahpaxo naj ebnaj jetbihan̈ chiˈapni bey tuˈ, yaj tato ay ebnaj juẍta bey tuˈ chichahni ebnaj xin, caw chicachwa naj yin̈, cat xin yinilo naj ebnaj texol.


Jera ñawäsaka ije wä wajuena, jekäi imineju̱ ira te Säkeklä kjeishe rami. Jekäi bena tso̱ te je su̱a ra, ijewa te Säkeklä kjeisha kte bäi wà. 	 Yaln̈ena Comam huneˈ tuˈ, ishajlo sat naj. Yoc tzujno naj yinta Comam, yakˈni naj yuchˈandiosal tet Comam Dios. Sunil anma ilni huneˈ tuˈ yalpaxo cˈulla tzotiˈ yin̈ Comam Dios.


Jekäi ijewa te iktä ssa deka̱ ite jekäi ishaka̱ ska ra, ijewa kjoyina täkii te isha: —Je ditsä weiköwa̱, je shtä ka kiar ji̱a se̱nak ka̱jiska. 	 Haˈ yin̈ tuˈ xin, cachna yaben ebnaj tzet yal naj Pablo, istzabnico ebnaj yalni yin̈ caw ip hacaˈ tiˈ: ―¡Camojab naj! ¡Matxa yeto ay ischahni iskˈinal naj tiˈ tinan̈! ẍi ebnaj.


Je te isu̱a ka̱miika ra, ijewa chicharte ko̱no ju̱ak, si̱wa̱ te ijewa patke kate shäbeka ki̱ka. Ñerä sä wäñinaklä tuina idäkläka̱ cuatro wa ra, idaju̱ ijewa wäki̱ klä wà tipä bata ki̱. Jekäi issëna ijewa ktä cha̱k kjäkju̱ba. 	 Yilnito Comam tato caw yaˈta chakˈle ebnaj iscuywom tuˈ ismakˈni haˈ yu yinicˈo teˈ barco tuˈ yiban̈ ha haˈ, yuto caw ay yip istit jakˈekˈ sata teˈ barco tuˈ. Haxa yet lan̈anxa issajbilo xin isto Comam istzujnoyo ebnaj, isbelwito Comam yiban̈ haˈ, yajaˈ isyelo Comam hacaˈtan̈e palan̈ yecˈto Comam sata ebnaj iscuywom tuˈ.


Säktäkwa̱ Bakleju̱ ke̱i kjewa̱klä, pan ñaklä ka levadura ta je ke̱i sher ji̱a böiki shtä ebä. Jera chui tsa̱ku̱i wa irä ñayöle ka̱wei wà wa irä jewa te ibiketse kate maikäi si̱ ra iia̱ Jesús kolormiwa̱ ka̱yue wà kota̱nakwa̱ käi. 	 Yet cabexan̈e kˈin̈ Pascua, yet chiwahlax ixim pan machi yan̈al chialaxicoj, yichico ebnaj yahawil yin̈ ebnaj sacerdote yeb ebnaj cuywawom yin̈ isley naj Moisés issayni yin̈ tzet chu yaycˈay Comam yin̈ hunu istxˈojal; yun̈e istzabnayo ebnaj cat ispotxˈni ebnaj Comam yalni.


Ata chu̱li̱i̱ wa kjoyina täkii ñakataka te isha: —¡Iweiköwa̱! ¡Barrabás ne wäyöksa̱ni sá ia̱ rä! 	 Yaj sunil anma cutxanico bey tuˈ, ah yaw yin̈ caw ip: ―¡Ilo huneˈ naj tiˈ yin̈ cosatan̈, cat hebejtzon naj Barrabás! ẍixan̈e anma.


Jera ditsä te isha: —Sá wa̱ issële ka̱wei yöle te ishe rä Säbäkäkksa̱ se̱rmi rä jekjeye. ¿Jera maikäi ba te ishe ditsä yäbei kiana tkenakka̱ ka̱sha̱ ki̱ ni na? Ata yibä je ditsä yäbei rä na? 	 Istakˈwi anma tet Comam: ―Chal Istzotiˈ Comam Dios yin̈ ley aycano jet, tato yaˈ Cristo chiehocˈo yaˈ yin̈ sunilbal tiempo. ¿Tzet yin̈ yuxinto chawal hacaˈ tiˈ?: “Wal Hanin Akˈbilintijan texol yu Comam Dios, caw yilal chinilaxcan̈an,” cachi. ¿Mac xin huneˈ Akˈbilti coxolan̈ yu Comam Dios tuˈ? ẍi ebnaj tet Comam.


Ñerä jeska ikajali bala na ra, María ke̱i dewa̱ iyaba su̱aklä. 	 Hayet ay naj yeb ix María bey Belén, yayilo istzˈayical iswatxˈi iscˈul ix.


Jekäi ite isha ikja̱nei wa̱k wa ia̱: “Ije rä Juan säwäukewa̱k, je ne shki̱naka̱ni dulecha̱wa̱ wa sha̱na rä. Je ne ki̱ka ije wa̱ täkili tso̱ jile wa̱klä kju̱awa rä.” 	 Yuxin yal naj tet ebnaj chimunla yinta tuˈ: ―Huneˈ naj chibina tuˈ, ham naj Juan anican̈ haˈ iswiˈ anma itzitzbican̈, yuxin ay yip naj iswatxˈen huntekˈan cˈaybalcˈule tuˈ, ẍi naj.


Elisabet ke̱i dewa̱ iyaba ko̱naklä ra, je ku̱a ite jäiyi. 	 Hayet yapni istiempohal, ispitzcˈa nichˈan iswinaj unin ixnam Elizabet tuˈ,


Ka irä jiye kuna ta, ka sa̱ wa̱ ji a̱ni dene kuna ka̱jiska. Jekäi ka sa̱ ia̱ ji a̱ni minak tse̱mi kuna. 	 Wal xin, matzet ikˈbil ju yet copitzcˈa yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, yeb xin matzet chijipaxto jintaj yet chon̈camtoj.


Bas te ji we̱ke̱ sa saka ukä ja̱mi, bas te sa saka wañeke̱, je rä ka bäi kuna. Jeiräta je we̱ke̱ bas te rä sä el wa ebä ukä ja̱mi, je ne rä shi̱ana si̱ rä. 	 Walxinto hexticˈa chewatxˈe tzet ye tuˈ mach cˈuloj, cat heyelkˈawipaxo yin̈ ebnaj juẍtaj.


Ka ije rä je ka̱ oloi kuna, ata ije de rä je ka̱ oloi ktei shäk. 	 Haˈ naj Juan tuˈ xin, maẍtaj naj huneˈ issajilkˈinal tuˈ, caw ton̈e hul naj tzotelo yin̈ issajilkˈinal.


Ata yie ishe bas ia̱, yi te ialaklä jawa̱ta̱na, ata ka irä ika̱wakblewa̱ ki̱ka kuna ra, je wakei se̱nawa̱ni isaka ra, jera je rä imaner. 	 Yuxin chiwalan teyet, haˈ mac chibejnicano yixal, yajaˈ ta mach taj yu issayni ix hunuxa winaj, cat ismohyipaxo naj yeb hunuxa ix, yin̈ hacaˈ tuˈ chaco naj ismul yul sat Comam Dios, ẍi Comam.


Jekäi kololewa̱ kjanaklä ye cha ko̱na rä sa wakwa yaka ja̱mi, ata ka kololewa̱ kjanaklä ye kuna cha ko̱na rä Säkeklä kablele oloi ja̱mi. 	 Naj Ismael, yunin ix Agar, mach cˈaybalo cˈule yu ispitzcˈa naj. Wal naj Isaac, yunin ix Sara, cˈaybalcˈule yu ispitzcˈa naj yu Comam Dios, yuto caw ixnamxa ix yet ispitzcˈa naj, yun̈e yijni isba tzet haltebilcano yu Comam Dios yin̈ naj.


Je tsi̱ni duäkläka̱ wa sha̱na yie ekla su̱a ditsä yäbei su̱ta, je̱k pajiele so̱lo̱o̱ delemi iklasku bataka, je̱r bata pamu̱aklä ta yöle oro wà. 	 Xolbal hujeb candelero tuˈ wilan huneˈ mac hacaˈ anma jilni. Caw nimajal ishojayo istel xil iskˈap ayicoj, masanta chiayilo yin̈ yoj. Aypaxico huneˈ iscincho naba oro, nimajal ispakˈi sat chiah apno istxam iscˈul.


Je ki̱ka sá te wekte sheke̱ Säkeklä ia̱ ka jalewa̱ ta. Ka irä jiye kuna ta, sá te Säkeklä ktä bata sha je ssa je kuka bas te ra, ka bas wa̱ ikolone ditsä ktä käi kuna, ata je kiawa̱ bas te jishtä Säkeklä ktä käi. Iyina si̱ ra je rä jekäi. Je kte ne te ji we̱ke̱ bas ji biketsäk etkabä wà sha̱na rä. 	 Yu huneˈ tuˈ, chijakˈan̈ yuchˈandiosal tet Comam Dios, yuto yet heyaben Istzotiˈ Comam jalan̈ teyet, hacaˈ caw Istzotiˈ Comam yu hechahnicanoj, mach hacaˈo comon tzotiˈ chal anma. Yin̈ caw yeli Istzotiˈ Comam Dios huneˈ tuˈ, haˈ xin chimunla yul heyanma yettax hechahnicanoj.


Je ukä ki̱ ije̱k kjasha Jacobo ia̱, je itäki̱ iktei bata shäk wa biköle ia̱. 	 Isyenipaxo isba Comam tet naj Jacobo, lahwi tuˈ xin isyenipaxo isba Comam tet ebnaj ischejab.


Jekäi jira je tapawe̱ e̱newo̱ bas ku̱. Je rä jishtä bas je̱r ssëna bäi je ma̱k käi, ñaebä bas je̱r ssënaklä itapawa̱k si̱ bikö bas wa̱ ji tso̱ ja̱mi. 	 Wal tinan̈ xin mach chebej heyakˈni heyofrenda tuˈ. Wal xin akˈwe yin̈ sunil heyanma hacaˈojab yu heyichenicoj, hacojab tuˈ xin cheyute tinan̈, hataticˈa tzet ayex.


“Ata säli bas blu wa rä, bas dä je̱r pablele e̱ná jile wà ki̱ka. 	 Walex kˈalomex tiˈ, ¡caw cˈanchˈanex! yuto xaquextzalahi.


Bä el kolole Säkeklä wa̱ je yabala te ba chakami. 	 Haˈ ej yuninal hanoh ay bey tiˈ, sicˈbililo yu Comam Dios, chikˈambeni hanicˈ hawe bey tuˈ. ¡Hacojab tuˈ!


“Bäije bas kteke̱ bäli te jira wa rä, bas ssërcha̱miwa̱ ji̱a ki̱ka. “Bäije bas ji̱ake̱ jira wa rä, bas ja̱ñami ji̱a ki̱ka. 	 Sakˈal heyet hex chexn̈ohchahi, yuto chˈakˈlaxo noho hecˈul. Sakˈal heyet hex chexokˈi, yuto chechab tzalahilal.


Je rä ijewa te yis irä bas irä je̱r pabla ki̱ka. Jekäi yi rä ijewa käi wa kjeishöpa. 	 Yin̈ caw yeli ebnaj tiˈ yakˈ tzalaho ebnaj incˈulan, hacaˈ yu yakˈni tzalaho ebnaj hecˈul. Ebnaj juẍta hacaˈ ebnaj tiˈ, ayojab yelapno ebnaj yul hesat.


Ka irä jiye kuna ta, iKá wa̱ iyaba shka̱l ta̱i. Jekäi ji we̱ke̱ ite je kjasheke̱ ite iyaba ia̱. Ata ji o̱le iwa̱ je tsa̱ta iKá te ikjashemi iyaba ia̱ iwa̱ o̱nak. Je te tsi bas male̱che̱che̱wa̱. 	 Wal hanintiˈan, Iscˈahol Dios wehan, caw xin xahan ayinan yu Inmamtuˈan. Sunil tzet chinwatxˈehan Inmamtuˈan chiyeni wetan. Ayto xin huntekˈan tzet caw ay yelapno chisye Inmamtuˈan wetan cat inwatxˈenan, hac tuˈ xin chicˈay hecˈul heyilni.


Jera ite ijewa je̱r ku̱a biköle kte yöle wa̱ iwakei ktei pakale käi je wà. Je shami ite Moisés wa̱ iyile skaté mine rämi jile bata shäk wa wa̱ iyile ska. 	 Yoc Comam yalno yin̈ caw haban yin̈ sunil tzet tzˈibn̈ebilcanayo yin̈ Comam Cristo yul Yum Comam Dios. Ichico bay tzˈibn̈ebilcano yu naj Moisés, masanta apni yin̈ sunil tzet tzˈibn̈ebilcano yu ebnaj ischejab Comam Dios yet payat.


Je biköle o̱na ijewa ukä ja̱mi rä sä wäji̱atkäklä ye, je katke yöle rä saje wa tso̱ jí sa̱ ke̱i etkä etkä bakle bata jekje ska wa je̱r ko̱naklä. 	 Sunil huntekˈan tzet yu ebnaj jichmam tuˈ, cuybanile yecano jin̈ tinan̈, tzˈibn̈ebilpaxcanayoj yun̈e johtan̈eni ta mach chu cowatxˈen istxˈojal, han̈on̈ ayon̈xaco yin̈ islahobal tzˈayic tiˈ.


Ata sä rä biketsä ta ra, je juerke̱ rä sä te biköle ji we̱ke̱ ja̱mi.” 	 Yaj wal anma ayco ishelanil Comam Dios yin̈, haban isyenilo isba yin̈ tzettaj cˈul chi‑la‑iswatxˈe, ẍi Comam.


Ije wakei te iyaka ska sa̱ nui tsa̱mi kal ja̱mi, jeska ra sä duäkläwa̱ sa̱ nui yika, sa̱ se̱nakläni ji wämo ia̱. Jekäi ije shka̱le wà bas dä bäileni. 	 Haˈ Comam Jesucristo ijnicanocan̈ comul yin̈ isnimanil yet iscam yin̈ teˈ culus. Hac tuˈ xin matxa chu yakˈni cabo isba istxˈojal jin̈, yuto camnajon̈xalo yin̈ mule, hac tuˈ utebilon̈cano yu Comam, yuxin chu cowatxˈenico cobeybal yin̈ istoholal. Caw yabe Comam isyaˈtajil yin̈ isnimanil ju yun̈e cocolcha yul iskˈab huneˈ yabil ayco yin̈ janma, haˈ ton comul.


Ata idemijulu Jesús ska ra, ite isu̱a iduawa̱ e̱ná. Je ne ki̱ka ka iwa̱ iklä pa̱newa̱. 	 Yet yapni ebnaj yin̈ Comam Jesús xin, yilni ebnaj tato xacamnalo Comam, yuxinto matxa iskˈahilto ebnaj yoj Comam.


Je ukä ska Jesús je̱kaka̱ mineksa̱ju̱ ñapaktäklä jui ska, minewa̱ju̱ Simón ju na. Jeska Simón yak kalme wäkalewa̱ oloowa̱, jekäi ijewa te Jesús payula je kju̱ei. 	 Hayet yelti Comam Jesús yul capilla tuˈ, isto Comam yatut naj Simón. Caw ay kˈaˈ yin̈ ismiˈ yixal naj, yuxin kˈanlax tet Comam ta chakˈ cawxo Comam ixnam.


Kte si̱ wà yis te ishe bas ia̱, ka̱jöir irä ka̱jiska irä ka kjäju̱ba bala na ka̱wei yöle äyë wä tsi̱neí, itsa̱tkeleíbä jibä ka tse̱nak ju̱nakmi etka wä a̱ni, ata je biköle wao̱na e̱ná kjepa itse̱rju̱mi rä. 	 Yin̈ caw yeli chiwalan teyet ta caw yilal yijni isba sunil tzet tzˈibn̈ebilcano yul Yum Comam Dios. Yulbal yul sat yiban̈kˈinal tiˈ yeb satcan̈, machi hun txˈinano ayayo yin̈ ley mach chˈecˈto yet yijni isba.


te isha: —Säkekewa, yis kjanaklä karanawa̱ kalme kipaka ju na, je te ji shka̱l ssë kalme e̱e̱na. 	 Yalni naj tet Comam: ―Mamin, ay huneˈ inchejaban caw yaˈay, mach chibili isnimanil, caw xin chˈecˈyaˈ yanma naj yu huneˈ yabil tuˈ, ẍi naj tet Comam.


je Säkeklä eklabä ka̱biketsä ta, je ne oloi kanoka̱pa sa̱ ke̱i etkä etkä rami, Jesucristo oloi ja̱mi. Amén. 	 Yu tzet iswatxˈe Comam Jesucristo yuxin alaxojabico ismay Comam Dios yin̈ sunilbal tiempo, Comam huneˈn̈echˈan yeb caw ay ishelanil. ¡Hacojab tuˈ!


Je de Jesús je̱r na, jera ite isha ijewa ia̱: —¿Jiye bas ktewe̱ke̱ ka bas wa̱ pan shkä te rä na? ¿Ka bas je̱r na ji däba, ka bas je̱r ko̱rba na? ¿Bas je̱r ko̱la rä doloiebä na? 	 Yohtan̈enilo Comam yin̈ tzet chal ebnaj, yalni Comam: ―¿Tzet yin̈ xin cheyala tato machi pan ikˈbil heyu? ¿Tom maẍto chexkˈoji hetxumniloj yeb maẍto cheyohtan̈eloj? Caw cawto henabal.


Jekäi yis da yilé ktäke̱ ka ssër 'sia̱ ra, yis dä ije ia̱ ra jishtä ka̱ etkä wa käi, ñaebä ije rä yis ia̱ ra jishtä ka̱ etkä wa käi. 	 Yajaˈ ta mach wohtajojan yabxubal hunu mac chitzotel wetan, nan con̈obalinan yul sat huneˈ mac chitzotel tuˈ, nanpaxo con̈obal naj yul insatan.


Yilé te ibiketse iwa̱ jile ju̱ñer ta̱i ni ra, jera ka iwa̱ ji a̱ni ju̱ñerba jishtä ikiana ju̱ñenak käi. 	 Tato ay hunu mac caw ay isnabal chute istxumni, maẍto isnabal huneˈ mac tuˈ yin̈ hacaˈ caw yelapno yehi.


Iwa rä yis ia̱ ra sa̱ se̱r kseka rä Cristo ia̱, ata duewa̱ rä ji bäi däkläksa̱. 	 Yuto yulbal yet itzitzinan, han̈cˈan̈e ismunil Comam Cristo ayco yin̈ wanmahan inwatxˈenan; taca chincaman xin ecˈbal caw cˈul chinelicojan.


Jera ka̱li̱ ja̱nawa̱, diklä deju̱té, siwa̱ ju̱naté, tena je ju ja̱mi; jekäi iyenaju̱mi, jera weikanawa̱ itjä.” 	 Lahwi tuˈ, yakˈni huneˈ niman jakˈekˈ n̈ab, ischˈibcan̈ ha haˈ, ismakˈnico isba haˈ yin̈ teˈ yaycˈay teˈ, yuchcˈacanto teˈ, ẍi Comam.


Jera säkekewa veinticuatro kajali ñajäklelewa̱ ijewa ñajäkläklä sa̱ tsa̱ku̱i ye wa ki̱ka Säkeklä wäja̱mi, jewa ñatulawa̱ wakte wätkelecha̱wa̱ i̱ski̱, jewa te Säkeklä oloitsawa̱, 	 Wal ebnaj veinticuatro anciano tzˈon̈an yul istzˈon̈obal sata Comam Dios ay jahno ebnaj, yay xulno ebnaj, yanico ebnaj ismay Comam.


Jekäi ka̱wakblewe̱ cho̱ bas ku̱. Ji yakei wakble saka biköle je we̱ sa te rä ka sa yaka ska kuna. Ata sa̱ ka̱wakblewa̱ ra, je rä sä te iwakbla sa wakei yaka ukä ja̱mi. 	 Wal xin nann̈e heyu, machojab cheyakˈ hamanil tet ixloj maca winajloj. Tzijxan̈e istxˈojal chaco hunu mac maẍtaj isnimanil chetatoj, yajaˈ wal mac chiixli maca chiwinajli, caw haˈ yin̈ isnimanil chaco ismul.


Yi wa̱ iyaba tso̱ ra, je rä se̱ne kseka ta. Ata yi wa̱ ka Säkeklä yaba kuna ra, ka je rä se̱ne kseka ta. 	 Yuxin haˈ mac xaischah Iscˈahol Comam Dios yul yanma, caw ay huneˈ iskˈinal mach chitan̈i. Yaj wal mac machi Iscˈahol Comam yul yanma xin, machi huneˈ iskˈinal tuˈ.


Jesús mineju̱mi iwa̱ dulanak wa ra Cesarea Filipo ke̱i sha̱na jukläyäkä tsi̱dala shtä ska. Ñerä ña̱la wà ite ichaka iwa̱ dulanak wa ia̱, te isha: —¿Jiräni ditsä te ishe yi yis dä na? 	 Lahwi tuˈ xin, isto Comam yeb ebnaj iscuywom yulaj aldea ayco yul ismajul txˈotxˈ Cesarea Filipo. Hayet ayco Comam yin̈ isbel yeb ebnaj iscuywom tuˈ, iskˈamben Comam tet ebnaj: ―¿Mac anmahilinan yalni anma? ẍi Comam.


Jera jewa te ija̱ñetsa te isha: —Ba rä ije ktä kukäk. Ata sá rä Moisés ktä kukäk. 	 Yet yalni naj hacaˈ tuˈ, istzabnico ebnaj isbahni naj, yalni ebnaj tet naj: ―Hach tiˈ, ayachxaco yinta naj, wal han̈on̈tiˈan̈ yinta iscuybanil naj Moisés tzujanon̈an̈.


Jera Pedro deka̱ni Jerusalén ska ra, sa pakäk tene shkiri wa̱k wa kju̱atkaka̱ ira, 	 Hayet yapni naj Pedro yul con̈ob Jerusalén hunelxa, yoc ebnaj juẍta Israel buchwal yin̈ naj, yuto isnati ebnaj isley naj Moisés tet naj.


Ñakäi ikuna ka̱jiska ji biköle deksa̱ sa̱ ia̱, ata sa̱ ju̱naksa̱, sa wakei weikanawa̱ ra, jiye je kiar sa̱ ki̱ na? 	 Kˈinalo ta ay mac chikˈoji ismajnicˈo sunil tzet ay yul sat yiban̈kˈinal tiˈ, yajaˈ ta chitocano yanma huneˈ mac tuˈ yin̈ isyaˈtajil yin̈ huneln̈e, ¿aymi iscˈulal chischab huneˈ mac tuˈ? ¡Machoj!


Bas ñajöcho̱wa̱ Säkekewa wäna, jera ije te bas oloi kemika̱. 	 Iweyo heba tet Comam Dios, hac tuˈ xin chexilaxcan̈ yu Comam.


César Tiberio deka̱ quince año sa̱ tsa̱ku̱i ye ra, jera Poncio Pilato tso̱ kja patkele Judea ska ka̱ wäkiri ye, ata Herodes dä Galilea ke̱i tsa̱ku̱i, ñakäi itsi̱se̱k Felipe rä Iturea ke̱i irä Traconite ke̱i irä je tsa̱ku̱i, ata Lisanias dä Abilinia ke̱i tsa̱ku̱i. 	 Ayxaco yin̈ isholan̈eb habil yoc naj Tiberio yahawilo Roma, walpaxo naj Poncio Pilato, haˈ naj ayco gobernadoral yin̈ txˈotxˈ Judea, haxapaxo xin naj Herodes ayco gobernadoral yin̈ txˈotxˈ Galilea. Haxa yuẍta naj chiyij Felipe, haˈ naj ayco gobernadoral yin̈ huneˈxa txˈotxˈ chiyij Iturea yeb txˈotxˈ Traconite. Haxa naj Lisanias, ayco naj gobernadoral yin̈ txˈotxˈ Abilinia.


Tsa̱na, ke bas ku̱ ale ktäke̱ bas da je ju̱akksa̱. Ka irä jiye kuna ta, ijewa je̱r ku̱ak ka̱jiska ka ssëne ijewa wa̱ ki̱ka ijewa ka baka̱ne shiri ra, jera saje wa si̱ ka kjäk shiri ji shäk ka̱jöir skaté yika ikuna sa te iktä ju̱aksa̱ ra. 	 Yuxin nann̈e heyu tajca cheman̈cˈoto Comam Dios chitzotel jet, yuto ta huntekˈan mac man̈cˈonto Comam Dios yet istzotel tet sat txˈo txˈotxˈ tiˈ mach colchahi, ¿haˈ tom xin han̈on̈ chon̈colchahi ta chicoman̈cˈoto Comam Dios chitzotel jet yul satcan̈? Machoj.


Je su̱ta mika̱ bas te jekäi ji o̱rke̱ su̱a ra, jera je ku̱ bas je̱r ku̱opa Säkeklä gobiernoí kjäkläwa̱ tkenawa̱ kja alemana irä. 	 Hacpax tuˈ, yet chiyuni huntekˈan tiˈ cheyohtan̈eweloj tato toxa chˈoc Comam Dios Yahawiloj.


Ije wa̱ ka iwakei yaba si̱ kjeo̱ne kuna, ata je ma̱ksa̱ ite sä biköle bata ki̱ka ra, ¿maikäi ka je wa̱ sa̱ ia̱ ji biköle me̱nakña kjermita ije ra na? 	 Mach isman̈cˈo Comam yakˈni Iscˈahol yul iskˈab camical jin̈ cosunil, ¿hatocˈanab xin iscˈulal mach chakˈ Comam jet yinta Iscˈahol tuˈ? Wal xin chakˈ Comam.


Jekäi Juan te sa pakta kte saka saka chu̱li̱i̱ wà, je wà ite kte baa bata sha ditsä ia̱. 	 Caw txˈiˈal cuybanil yakˈcano naj Juan tet anma, hac tuˈ yu yalnicˈo naj Tzotiˈ cˈul yet colbanile.


Je ekla ne wà yis je̱k ssämi rä. Ka yis wakei je̱k kjeishä kuna, ata yis je̱k kjeishä rä yis dä ja̱lma̱lewa̱ ne wà. 	 Haˈ huneˈ naj tuˈ chisje winican̈an, wal intiˈan xin haˈ yin̈ huntekˈan isyaˈtajil chiwilan, haˈ bay chiwican̈ inbahan.


Jera ijewa te kte ssa täkii ka̱jöir, je te ishe ijewa ia̱: “¡Bas kuteka̱ jíka!” Jekäi ijewa mineka̱julu ka̱jöir mo̱ naka, je su̱a ibolki wa te. 	 Yaben ebnaj cawan̈ tuˈ huneˈ yul nukˈe awi yin̈ caw ip yul satcan̈, yalni hacaˈ tiˈ: ―Ahan̈weti bey tiˈ, ẍi tet ebnaj. Isto ebnaj satcan̈ xol huneˈ moyan, sunil ebnaj ayco ishowal yin̈ ebnaj ilni huneˈ tuˈ.


Säkeklä te Abraham kia ra, ite ji biketsa etkabä ki̱ka ite issawa̱ mineju̱mi ka̱ me̱rke̱ iia̱ däli ukä ye ska. Jekäi imineju̱ wa̱ ka iju̱ñer mai imike̱ räle käi. 	 Yu yayto naj Abraham yul yanma yin̈ Comam Dios, yuxin hayet yawtenilo Comam naj, caw yijem yute isba naj, isto naj sat huneˈ txˈo txˈotxˈ halbilcano yu Comam Dios ta chakˈlax ismajulo naj. Waxan̈ca xin mach yohtajo naj bay ay txˈotxˈ, yajaˈ isbejcano naj iscon̈ob, isto naj.


Jera ale je̱tkelewa̱ sa̱ tsa̱ku̱i je̱tkäklä ki̱ka te isha: “¡Issö! Yie ji biköle yuemi spa̱na.” Jera ite ishe: “Iyuö. Ka irä jiye kuna ta, jí kte rä iyina si̱, ka wäshäkwa̱ ta.” 	 Yalni Comam tzˈon̈an yul istzˈon̈obal wetan: ―Hanintiˈan chiwakˈ acˈbojan sunil tzettaj ye tuˈ, ẍi Comam. Yalnipaxo Comam wetan: ―Tzˈibn̈ecano huntekˈan tzotiˈ tiˈ yuto isyelal yehi, yeb chu iscawxi iscˈul anma yin̈, ẍi.


Jera María te isha je ángel ia̱: —¿Maikäi je o̱rmi, ka yis wa̱ jäiyi wa ju̱ñerba ra na? 	 Iskˈamben ix María tet naj: ―¿Tzet chu yijno isba huneˈ chawal tiˈ? Hanintiˈan maẍto wichamilan, ẍi ix tet naj.


Ata ijewa biköle ñajaka̱ ñawetsäk ekla ekla. Isäkätä te isha: ‘Yie ma ia̱ ka̱ kieke̱ ba wa̱ 'sjäkläwa̱pa. Iwa rä yie ka̱ tju̱a, je su̱ak 'skiana minak pjoo.’ 	 Hayet yaben ebnaj tzet yal naj cˈamteˈ tuˈ, yalni naj babel: “Lan̈anto inlokˈnihan huneˈ intxˈotxˈan, haˈ txˈotxˈ chintohan wilaˈan tinan̈, yuxinto akˈ nimancˈulal win̈an, mach chu wapnojan,” ẍi naj.


te isha: —Bas dikäla, yie isu̱a ra, sa̱ ju̱na ji̱a ra sä weikarmi e̱e̱na, jile weikarmi ta̱i, ka däli irä, ko̱no irä ebä kuna, ata sa wakwa duächa̱miwa̱ ñaebä. 	 hacaˈ tiˈ: ―Hex wetbi yin̈ huneˈ cobel tiˈ, caw txahulxa jeco chiwilan, yuto ay ismay yetaxto teˈ barco tiˈ, cat iscˈayto jijatz, aypaxo ismay han̈hunon̈ chon̈cami, ẍi naj.


Ñakäi je ke̱i ska ra bas tso̱ rä ka Cristo ta, bala butsäle ka delewa̱ Israel wa ye, ñakäi Säkeklä ñaje̱rko̱le ijewa ra saka saka ikablele ji wa̱k ki̱ka, je ka kuna bas wa̱, ñakäi bas dä ka ji bäi ta ki̱ssënak, ka Kekläí ta ka̱jiska. 	 Wal yet payxa tuˈ caw machijexico yul iskˈab Comam Jesucristo; machi heyoc yin̈ con̈ob Israel, yeb yin̈ huneˈ trato akˈbilcano yu Comam Dios, yeb yin̈ tzet haltebilcano yu Comam. Yuxinto machi baytet yin̈ chicawxi hecˈul, machipaxo hediosal yul sat yiban̈kˈinal tiˈ.


Jekäi Säkeklä wa̱ ji tso̱ ssër ta ka wata käi, je rä wata ditsä cha tsa̱ta. Ñakäi Säkeklä wa̱ ji tso̱ ssër ta ka täki ta käi, je rä täkili ta ditsä cha tsa̱ta. 	 Huntekˈan sucal ye yin̈ Comam Dios yalni anma, haˈ ecˈbal yelapno sata ishelanil anma. Haxa huntekˈan machi yip yin̈ Comam Dios yalni anma xin, haˈ caw ecˈbal yip sata yip anma.


Jera ite isha ijewa ia̱: —Bas dä ka ji biketsäk etkabä si̱ kuna ki̱ka. Ka irä jiye kuna ta, kte si̱ wà yie ishe bas ia̱, bas kuna ji biketsäk etkabä mostaza wä doloi kjelabä ra, bas te ishemi jí ka̱tsä ia̱: ‘Ma je̱k tso̱ ju̱omi jeska’, jera je tse̱rju̱mi. Jekäi ka ji a̱ni kuna ka bas ia̱ o̱nak käi. 	 Istakˈwi Comam tet ebnaj: ―Yuto hex tiˈ ayto mach chiapni heyanico heyanma yin̈ Comam Dios. Yin̈ caw isyelal chiwalan teyet ta chicawxi hecˈul yin̈ Comam Dios waxan̈ca txann̈e yeco heyanma yin̈ Comam hacaˈn̈e hunu nichˈan yin̈atil teˈ mostaza, chu heyalni tet hunu witz hacaˈ tiˈ: “Heqˈuilo haba bey tiˈ, asiˈ hunuxa bayah,” ta quexchi, chisyije huneˈ witz tuˈ tzet cheyala. Sunil chu hewatxˈeni ta ayco heyanma yin̈ Comam Dios.


Ata Jesús mike̱ ka yi kuna shtä ska, jeska ika̱kiäke̱. 	 Wal Comam xin, chibey Comam txahlo bay machi anma chieqˈui.


Yie iyua ñatapawa̱k wa ia̱, ata Diótrefes wäbatsa däkwa̱ bakleka̱ ijewa tsa̱ta, ka je te sá ktä ssë. 	 Wuẍtaj, xaticˈa watojan huneˈ wuman teyet maquex ayexxaco yul iskˈab Comam Dios bey tuˈ. Yaj wal naj Diótrefes xin, caw chaco isba naj iswiˈehalo yalni. Waxan̈ca hanta tzet chiwaltojan yul hum, yaj caw machi yelapno ye yul sat naj yin̈ tzet chiwaltojan.


Ñerä Jesús wämanewa̱té ijewa su̱ak te isha ijewa ia̱: —Alaklä wa Jerusalén wa, ke yis ji̱etsa, ata bas wakwa ne ñaji̱etsö rä, ñakäi bas yabala ne ji̱etsö rä. 	 Istˈan̈xiti Comam yin̈ ebix, yalni Comam tet ebix: ―Hex ix ah Jerusalén tiˈ, mach chexokˈ win̈an. Okˈan̈we teyin̈ yeb yin̈ niẍtej heyunin.


Ñakäi ije̱k dulawa̱ke̱ ka ji wa̱k kuna, shkäk ju etkä ju etkä. Ka irä iñadulawa̱ke̱ ka ji wa̱k ebä kuna, ata biyö bläk, je̱k patkäk ji kju̱awa sha̱naka, ji ka kiar yinak ebä shäk. 	 Yeb istila xan̈e n̈a chˈecˈ ebix choche, cat iskˈayilo ebix isahil. Maẍn̈etaj huneˈ tuˈ, wal xin chikˈaypaxilo ebix halo kˈumal, chanito isba ebix xol tzettaj ye tuˈ yeb tzotiˈ mach chiyoc ebix yin̈.


Jera ángel idäkläka̱ tkil te kökö bulawa̱. Jera ka̱wä kuna bala pa̱leksa̱ mañatkä ra je etka irä, tulu kuna bala pa̱leksa̱ mañatkä ra je etka irä, bekwä kuna bala pa̱leksa̱ mañayäkä ra je eyaka irä jewa shka̱na, jewa bala pa̱le mañayäkä je eyaka wätuinacha̱kläwa̱. Je ki̱ka día kuna bala pa̱le manatkä ra, je etka ka oloi ta ji̱a, je su̱ta tuina ñaebä. 	 Haxa yet yokˈtzen naj iscan̈ ángel istrompeta, caw etza hanicˈxan̈e mach yictajo ismujlubal tzˈayic tan̈iloj yebpaxo xin ixahaw yebej txˈumel. Hac tuˈ xin hanicˈxan̈e mach yictajo tzˈayical mujli tzˈayic, yebpaxo xin etza yictaxan̈e akˈbalil mujli ixahaw yebej txˈumel.


Jekäi itkäkma̱ iräle, diklä tkäk iki̱ iräle, jewa rä ñaebä, ata ekla ekla to̱rmi ishka̱bla ja̱mi. 	 Yuxin naj chitzˈunni hunu tzet ye tuˈ yeb naj chihayeni lahan ismunil ebnaj, chischah ebnaj ispaj selel ismunil tuˈ tet Comam Dios hataticˈa hanta munil chiswatxˈe hunun ebnaj.


jeska ka ijewa wa̱ inu̱l ko̱ne ji̱a, jekäi idejuluni te isha ángel wa kjayina su̱a ite; jewa te ishe ije katke rä kseka ni. 	 Yuto hayet maapni ebix, matxa isnimanil yaˈ ayictoj. Yuxin hayet mameltzo ebix, mayalni ebix jetan̈ ta mayil ebix huntekˈan ebnaj ángel, mayalni ebnaj ta itzitz yaˈ.


Isaka te isheke̱ Elías ne juenani rä. Isaka te isheke̱ jile bata shäk wa bakle mikle wa je ne shki̱naka̱ni rä. 	 Aypaxo anma chihalni: ―Haˈ naj Elías chihul isyeb isba hunelxa, ẍi anma. Ay xin anma chalnipaxoj: ―Etza haˈ huno ebnaj ischejab Comam Dios ecˈlena yet payat, haˈ hulcan̈ iscˈul xol camom, ẍi ebnaj.


Mika̱ ijewa te ibiketsaksa̱ e̱ná sá patkäkmi ko̱no ki̱ Italiaka ra, ijewa te Pablo irä, kololecha̱wa̱ wa saka irä, tulaksa̱ guardia wa cien wäsikäk ekla kie Julio ia̱. Je rä guardia wa eyaka wa kie Augusto ni wa sha̱. 	 Yet yoc yin̈ isnabal ebnaj yanito naj Pablo bey yul niman con̈ob Italia, yalaxico naj yeb huntekˈanxa ebnaj presowom yul iskˈab huneˈ naj capitán, Julio isbi, naj ayco yahawil yin̈ huneˈ majan ebnaj soldado chiyij Batallón Emperador Augusto.


Jera ite isha täkii: —Ba ia̱ Säkeklä je̱r bäi sha alaklä wa biköle tsa̱ta. Ñakäi ije̱r bäi sha ba yaba tso̱ ji̱a ma sha̱ wà je ia̱. 	 Yuxinto yal ixnam hacaˈ tiˈ yin̈ caw ip: ―Hach tiˈ María, caw niman iscˈulal Comam Dios chakˈ tawet sata sunil ebix jet ixal. Nimanpaxo iscˈulal Comam chakˈ tet huneˈ hawunin chipitzcˈaho tiˈ.


Ji rä bulia ku̱ ke bas je̱r iawa̱k. Ka irä jiye kuna ta, bulia ra ji tso̱ni sa̱ je̱r iawa̱k. Ji rä jir iyakei ne kjela kata irä. 	 Mach cheyaco yin̈ hecˈul yin̈ tzet chu yecˈ heyu yet hecal, yuto yet hecal tuˈ nanto tzet cheyaco yin̈ hecˈul yin̈ tzet cheyu, yuto masan ay isyaˈtajil yetbi hunun tzˈayic, ẍi Comam.


Jekjepa Juan mineju̱ Jordán ke̱i biköle sha̱na, je te sa pakta rä sa kiana wäoka̱nak sa̱ je̱k manewa̱kläksa̱, sa̱ nui janakläwa̱ bitaba ni. 	 Yu tzet yal Comam Dios tet naj, yuxin to naj bey sunilej txˈotxˈ ayco istila haˈ niman Jordán. Yalni naj tet anma tato caw yilal isbejnicano sunil ismachiswalilal, cat yahcano haˈ iswiˈ; hac tuˈ xin chu yakˈnicano nimancˈulal Comam Dios yin̈ ismul anma tuˈ.


Je je̱tkawa̱ wakte wätkawa̱ i̱ski̱ Jesús klä kicha ska te wekte sha iia̱. Ata ije rä Samaria wa. 	 Hayet yapni naj iscˈatan̈ Comam Jesús, yay jahno naj sata Comam yu yakˈni naj yuchˈandiosal tet Comam. Huneˈ naj tuˈ, ah Samaria naj.


Jera je kjanaklä je̱tkawa̱ wakte iwä ja̱mi, te isha: ‘Yis ki̱ssöpa ji̱a yis wa̱ ma tju̱a ju̱aklämi kalabe.’ 	 Wal naj ay iscˈas tuˈ xin ay jahno naj sata naj rey, yoc naj yalno tet naj hacaˈ tiˈ: “Mamin, caw niman chawute hacˈul win̈an hayeboxa tzˈayic, chinkˈuyayojan chˈen cat wakˈnihan sunil incˈastuˈan tawet,” ẍi naj.


jera Egipto tsa̱ku̱i saka dewa̱ni. Ata ka je wa̱ José pake ju̱ñer. 	 Yet huneˈ tiempohal tuˈ xin, oc huneˈxa naj reyal yin̈ txˈotxˈ Egipto tuˈ, yaj matxa ohtabilo naj José tuˈ yu naj, yuto caw payxa camto naj José.


Jekäi Leví wa ekla damiju̱ jeska te je su̱a ra, ite iktächa̱ kjaju̱ ñaebä. 	 Yecˈpaxto huneˈ naj levita yul huneˈ beh tuˈ, ton̈e yilpaxico naj yin̈ naj, ishecˈnipaxo isba naj, isto naj xin.


Ka irä jiye kuna ta, ishäkä rä Säkekewa cha, ji tso̱ iki̱ biköle ñaebä. 	 Yuto huneˈ yul yiban̈kˈinal tiˈ, yeb sunil tzet ayayo sat, yet Comam Dios yehi.


Jera ite ikúka: —El dikä, ata ¿yi te yis kuka bas ktei wabiketsäkksa̱ ye bas ia̱ däli bala pja̱k ye rä na? 	 Yaj yal Comam tet naj: ―Hach wet anmahil, hanintiˈan mach alcalo wecojan texol, cat inpohnitojan tzet ye tuˈ teyin̈, ẍi Comam.


Jera Jesús te ikúka: —Pedro, yie ishe ba ia̱, jir ebä ka oshkoro a̱rka̱ba yikaba, ba ka̱yuämiwa̱ mañatabä kicha ka ba wa̱ yis su̱le ni. 	 Yalni Comam Jesús tet naj xin: ―Pedro, chiwalan tawet, yalan̈to maẍto chiˈokˈ noˈ icham chiyo, oxelxa chawala ta mach quinhawohtajojan, ẍi Comam tet naj.


—Ije wa̱ iyile ssa sá te jikäi: ‘Yie jí Templo yöle jula wà je mie̱tkemiwa̱, ata tres día ra yie isaka yuemika̱ni ka jula wà kuna.’ 	 ―Jabehan̈ yalni naj: “Huneˈ yatut Comam Dios tiˈ chiwuchcˈayojan, oxebn̈e xin tzˈayic chiwacan̈an selel, yajaˈ mach anmaho chiwatxˈencan̈,” ẍi naj tiˈ, ẍi ebnaj yin̈ Comam.