Ma kande a kaagi di den abi fu mi, na fu san mi be bali taki na a kuutu anda. Mi be taki, na di mi e biibi taki, Masaa Gadu o weki dede kon a libi ya baka. Na dati meke mi de fu teke sitaafu so.” 	 בלתי אם הדבר האחד ההוא אשר קראתי בעמדי בתוכם כי על תחית המתים אני נדון היום לפניכם׃


Ma efu yu fende taki, yu yonkuu umanpikin mu tan sondee fu libi anga man, da yu abi pasi fu fika en so. Na wan bun sani tu. A á mu de namo taki, na sama dwengi yu fu wooko so. 	 ומי שהוא נכון בלבו ואיננו מכרח ויוכל לעשות כרצונו ויגמר זאת בלבו לשמר את בתולתו טוב עשה׃


Ma a nyun fasi fu dini Masaa Gadu, tyai wi go doo Masaa Gadu Kondee a tapu anda seefi, na a Jelusalem Foto pe a sidon libilibi anda. A tapu fu Siyon Mongo, pe dunsu dunsu Engel fi en lontu, fu piisii te a bigi naamo. 	 כי אם באתם אל הר ציון ואל עיר אלהים חיים אל ירושלים שבשמים׃


A pikin o de enke a apaiti takiman fu Masaa Gadu di den be e kai Eliya, enke fa a Jeje fu Masaa Gadu be de a Eliya tapu. Soseefi, leti enke fa a Jeje fu Masaa Gadu be e tii Eliya, na soseefi a o tii a pikin ya tu. Da a o waka a Masaa fesi, fu seeka ala sani gi en, fosi a kon. Da a o daai den dda anga den pikin ati, meke den daai libi bun anga denseefi. A o meke den di á be e aliki Masaa Gadu daai libi kon e libi, enke den sama di e libi bun a Masaa Gadu ain. Leti enke fa mi taki ya, na so a o pasa.” 	 והוא ילך לפניו ברוח אליהו ובגבורתו להשיב את לב אבות על בנים ואת הסוררים לתבונת הצדיקים להעמיד ליהוה עם מתקן׃


We, mi e taigi u taki: U á mu pai ogii, fu ogii baka. Ma efu wan sama naki i wan baala ana a i letise sikin fesi, da poti a taase gi en, meke a naki tu. 	 אבל אני אמר לכם אל תתקוממו לרע אך המכה אותך על הלפי הימנית הטה לו גם את האחרת׃


Ma namo, Jowsef na be wan sama di e pakisei fu du san fiti Masaa Gadu. Ne a denki namo fu paati anga Maliya saafi bakabaka, sondee fu bolotyasi a taki. Bika a á wani gi Maliya sen. 	 ויוסף בעלה היה איש צדיק ולא אבה לתתה לבוז ויאמר בלבו לשלחה בסתר׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “On pe u poti en?” Ne den taigi en taki: “Masaa, kon, da i sa si!” 	 ויאמר איפה שמתם אתו ויאמרו אליו אדני בא וראה׃


Soseefi a meti ya, e meke ala sama fiya kisi wan maiki a den leti ana ofu a den fesi ede, gaanwan anga pikinwan, guduwan anga pootiwan, den sama di de a saafu anga den sama di á de a saafu. 	 ותעש כי כלם למקטן ועד גדול אם אביון ואם עשיר גם בני החרים גם העבדים יתוו תו על די ימינם או על מצחתם׃


Bika a be gwenti sidon nyan makandii anga taa foluku biibiwan. Ma a koti mofu wanten di Jakowbesi sende biibi Dyusama kon luku den biibiwan de. A feele san den o taki fi en. Bika den dati koti a maiki a manpeesi, fu toon Masaa Gadu sama di e oli weiti. 	 כי לפני בא אנשים מאת יעקב היה אכל עם הגוים יחדו וכבאם היה מתרחק ופורש מהם מיראתו את בני המילה׃


Da di Masaa Jesesi taigi den sama den sani de kaba, ne a daai go baka a Kafalnayemu. 	 ויהי אחרי כלותו לדבר את כל דבריו באזני העם ויבא אל כפר נחום׃


We, ne den sama di be si san pasa, taigi den taawan di kon de, fa Masaa Jesesi puu den takuu jeje na a man tapu. 	 ויספרו להם הראים איך נרפא אחוז השדים׃


We, na a bigin, a Wowtu be de kaba. A Wowtu be de a Masaa Gadu. Da a Wowtu ya, na be Masaa Gadu seefi. 	 בראשית היה הדבר והדבר היה את האלהים ואלהים היה הדבר׃


We, fa u teke fu biibi Kelestesi Jesesi de, da na fu meke a wooko enke gaan Masaa a u tapu. Da tan teke fu waka fiti fa ai taki, fu mokisa libi anga en. 	 לכן כאשר קבלתם את המשיח את ישוע אדנינו כן גם התהלכו בו׃


Bika, kande i sa meke a man fi i daai teke a biibi seefi. Kande i sa meke a uman fi i daai teke a biibi seefi tu. 	 כי מה תדעי את האשה אם תושיעי את האיש ומה תדע אתה האיש אם תושיע את האשה׃


Ma fosi Masaa Jesesi kon baka so, da a didibii sama ya o du somen gaan foondoo sani, fu koli sama kisi. A didibii seefi o gi en a makiti, fu du ala sowtu foondoo sani. Ma a o du enke na Masaa Gadu gi en a makiti fu du den sani ya. 	 את אשר יבוא כחזקת השטן ברב כח ובאתות ובמופתי שקר׃


Meke Masaa Gadu di e switi sama meke u libi de apaiti fasi gi en. Meke u hii libi, sikin fasi doo jeje fasi wooko sondee fowtu, te wi Masaa Jesesi Kelestesi sa kon baka. 	 והוא אלהי השלום יקדש אתכם קדשה שלמה וכל רוחכם ונפשכם וגופכם ישמר תמים בבוא אדנינו ישוע המשיח׃


Mi e taigi u taki: ‘Ná wan fu den fosi sama di mi be kai, mofu sa tesi a nyanyan fu mi ya.’ ” 	 כי אני אמר לכם אין אחד מן האנשים הקרואים ההם אשר יטעם סעודתי׃


Ne den kuutu taki: ‘Fa a sani ya kan? Den man di kon dyonson ya, den wooko wankodo yuu langa namo, ne i pai wi anga den a seefi moni. Wi, di be de ya e pina e sweti hiihii dei a ini a gaan ati san.’ 	 אלה האחרונים לא עשו כי אם שעה אחת ואתה השויתם אלינו אשר סבלנו את כבד היום ואת חמו׃


Na so u sikin o faandi fu noiti moo poi dede loto poli. Da sani waka de enke fa Masaa Gadu Buku taki: “Dede komoto a pasi, fu tego. Na so gaan wini kon.” 	 וכשילבש מה שעתה לכליון אל כליון ומה שעתה למות ילבש אל מות אז יהיה דבר הכתוב בלע המות לנצח׃


Namo Helowdesi poti wan dei fu piisii makandii na a kondee. A dei de, ne a wei en moi kownu koosi, teke peesi ne en kownu sutuu. Da ai taki anga den somen sama di be kon dyunta de. 	 ויהי ביום המועד וילבש הורדוס לבוש מלכות וישב על כסא המשפט ויטף אליהם אמרתו׃


Bika a yu gi daa bun, ma toku seefi a á tyai yeepi gi den taawan di nái fusutan, fu den kon taampu moo taanga na a biibi. 	 הן אתה תיטיב להודות אבל רעך לא יבנה׃


Den taigi u taki: ‘Den á si a dede sikin fi en de moo. Ne den taigi u go doo taki, den si tu Basiya fu Masaa Gadu Kondee, di taigi den taki, Masaa Jesesi opo komoto a dede baka. Da ai libi baka.’ ” 	 ולא מצאו את גויתו ותבאנה ותאמרנה כי ראו גם מראה מלאכים האמרים כי הוא חי׃


We, dyonson moo, da fa goontapu e waka nownow ya o pasa gwe. Da libi anga fusutan anga leti denki. De anga ain fu si san e pasa lontu yu. Da i sa poi begi fu ala dati. 	 הן קץ הכל קרב לכן היו צנועים וערים להתפלל׃


Bika ne en wawan kodo namo de enke gaanlanti fu kuutu den di e booko en weiti anga ala fu kaba den a soso. Soseefi a poi puu sama na a pasi fu takuudu anga ogii. Da fa yu e denki fi yu seefi, fu go teke kuutu wooko? 	 אחד הוא המחקק אשר יכול להושיע ולאבד ומי אתה כי תדין את עמיתך׃


Ne Masaa Jesesi oli a pikin ana, ne a taigi en taki: “ 	 ויאחז ביד הנערה ויאמר אליה טליתא קומי אשר פרושו הילדה אני אמר לך קומי נא׃


Ma ná wan sama be de a Masaa Gadu Kondee efu goontapu ya efu ondoo goontapu di be poi booko den lenti fu a buku, fu luku go a ini. 	 ולא יכל איש גם בשמים גם בארץ גם מתחת לארץ לפתח את הספר או להביט אליו׃


Ma sama e taki ogii fi en, da noiti ai piki baka. Takuuduman e sitaafu en, da noiti ai pii ain gi den baka. Ma ai fika ala sani a Masaa Gadu ana. Bika a sabi taki, na dati mu kuutu ala sani wan leti fasi, fu pai ibiiwan. 	 אשר שמע חרפתו ולא השיב נענה ולא גער כי אם מסר דינו לשפט צדק ואת חטאתנו הוא נשא בגויתו על העץ׃


Ne, den seibin Engel di be abi den seibin sitaafu komoto a na a osu fu Masaa Gadu. Den wei weti kiin koosi e beenki mala mala anga wan gowtu banti lontu den boo ati. 	 ויצאו מן ההיכל שבעה המלאכים הנשאים את שבע המכות מלבשים בד טהור וצח וחגורים אזורי זהב על לבביהם׃


Ma wanboo wanboo so, te fu den denki, ne Jesesi kengi tan wan hii taa fasi. En fesi e beenki enke a san. Da den koosi di a wei weti kiin enke wan gaan kiin faya. 	 וישתנה לעיניהם ויזהירו פניו כשמש ובגדיו כאור הלבינו׃


Ne a uman fika a bungu fi en de, ne a lon go a ini a foto go kai sama taki: 	 ותעזב האשה את כדה ותלך העירה ותאמר אל האנשים׃


Mi abi somen sani di mi sa teke kuutu u. Bika a sama di sende mi kon, na tuutuu sani ai taki. Da na san a taigi mi, na dati mi e taigi goontapu.” 	 רבות עמי לדבר ולשפט עליכם אכן שלחי נאמן הוא ואשר שמעתי ממנו אתו אני מדבר אל העולם׃


“Sikiifi gi a Engel fu a keliki a Saadesi taki, mi di e taki ya, na mi abi den seibin jeje fu Masaa Gadu anga den seibin sitali: 	 ואל מלאך קהל סרדיס כתב כה אמר אשר לו שבע רוחות האלהים ושבעת הכוכבים ידעתי את מעשיך כי לך שם כאלו אתה חי והנך מת׃


A taigi den doo taki: “Na Masaa Gadu du a foondoo wooko ya. Wi avo Abalaham be e dini en. Isaki anga Jakopu doo ala taa avo tu. A gi en wookoman Jesesi dyendee. Ma u enke Dyusama ya be kisi en gi Gaaman Pilatesi, fu du ogii anga en gi u. Ma a á be poi fende fowtu fi en, fu sitaafu so, ne a be wani u losi en. Ma u á be wani, bika u á be abi bisi anga en. 	 אלהי אברהם אלהי יצחק ואלהי יעקב אלהי אבותינו הוא פאר את עבדו ישוע אשר אתם מסרתם אותו וכחשתם בו בפני פילטוס כשהיה דן לפטרו׃


A yuu de, da Kownu Helowdesi be opo fu kisi biibiwan pina anga ala sitaafu. 	 בעת ההיא שלח המלך הורדוס את ידו להרע לאנשים מן הקהל׃


Efu yu be e fufuu, da kaba anga dati. Go wooko leti fasi fende san i fanowdu, fu solugu iseefi. Da i sa poi yeepi taa mofinawan seefi anga dati. 	 מי שגנב אל יסף לגנב כי אם ייגע ובידיו יעשה את הטוב למען יהיה לו לתת לאיש מחסור׃


Ma na fu di den á sabi mi Tata di sende mi kon, meke den o du ala den sani ya anga u fu mi ede. 	 אבל כל זאת יעשו לכם בעבור שמי כי לא ידעו את שלחי׃


Wanboo wanboo so, ne den e yee wan sani e bali a tapu a doose anda huuw, enke wan gaan winta e wai. A sani wai kon fuu a hii osu ini pe den de. 	 ויהי פתאם קול רעש מן השמים כקול רוח סערה וימלא את כל הבית אשר ישבו בו׃


Mi nái lei, dati sa tan so tu. Kelestesi e wooko a ini mi sondee fu taki lei. Sama fu Akasi pisiwataa anda noiti o poi tapu mi taki, a gafa fu mi ya á de leti. 	 באמתו של המשיח אשר בי מעיד אני בכם כי תהלתי זאת לא תכלא ממני בגלילות אכיא׃


Den be wei wan sani enke insii impi. Te den e fee, den mapaapi e bali enke te somen asi e hali wagi e go a feti. 	 ושרינים להם כשריני ברזל וקול כנפיהם כקול מרכבות סוסים רבים הרצים למלחמה׃


Da u o suku mi, ma u ná o fende mi. Da soseefi tu, u ná o poi kon a pe mi o de.” 	 תשחרנני ולא תמצאנני ובאשר אני שם אתם לא תוכלו לבוא׃


Namo den Peitilisi piki taki: “U mu daai libi, fu teke dopu a ini a nen fu Jesesi Kelestesi. Meke Masaa Gadu sa gi u paadon, fu u takuudu anga ogii. Soseefi, a o meke u fende a gaanbigi bun di taki, en Apaiti Jeje kon teke peesi a ini u. 	 ויאמר פטרוס אליהם שובו מדרכיכם והטבלו כל איש מכם על שם ישוע המשיח לסליחת חטאיכם וקבלתם את מתנת רוח הקדש׃


Da a hii pisi toli ya waka enke fa a fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu den e kai Jelemija be taki, taki: “Den sama fu Islayeli Kondee oli en, fu wan sama di waiti diitenti pisi solufu moni namo. 	 אז נתמלא מה שנאמר ביד ירמיה הנביא ויקחו שלשים הכסף אדר היקר אשר יקר מעל בני ישראל׃


A hii toli di pasa, da mi Pawlesi kai miseefi anga Apolos nen, fu soi fa u á mu pasa a maiki di sikiifi a Masaa Gadu Buku fu keli sama. A taki: “Ná keli taawan poti a hei ofu poti lagi, wan fasi di á fiti Masaa Gadu.” Da u á sa poi gafa useefi fu dati tu. 	 ואת זאת אחי הסבתי על עצמי ועל אפולוס בעבורכם למען תלמדו בנו שלא יתחכם איש יותר ממה שכתוב פן תתגאו איש בשם איש לנגד רעהו׃


Ma fa i si a san pii, ne a boon den. Da fu di den á be abi lutu, ne den dede. 	 ויהי כזרח השמש ויצרב וייבש כי לא היה לו שרש׃


Fu tuutuu mi e taigi u taki, sama di poti biibi a mi, a sa du den wooko di mi e du tu. Da moo gaan wooko seefi a sa du. Bika mi e go a mi Tata. 	 אמן אמן אני אמר לכם המאמין בי יעשה גם הוא את המעשים אשר אנכי עשה וגדלות מאלה יעשה כי אני הולך אל אבי׃


Ne, mi si wan ngonini e fee, te a tapu. Ne, mi yee a bali anga gaan taanga tongo taki: “Heelu! Heelu! Heelu fu den sama di e tan a goontapu! Fu den dii tutu di fika ete, fu den dii Engel boo.” 	 וארא ואשמע מלאך אחד מעופף במרום הרקיע הקורא בקול גדול אוי אוי אוי לישבי הארץ משאר קלות שופר שלשת המלאכים העתידים לתקע׃


Ne a taigi den taki: “Efu wan sama wani de wan bakaman fu mi, da a mu lobi mi moo en mma anga en dda, anga en pikin anga den baala anga sisa fi en. Soseefi a mu lobi mi moo en eigi libi seefi. Efu a á du dati, da a ná o poi de wan bakaman fu mi. 	 איש כי יבוא אלי ולא ישנא את אביו ואת אמו ואת אשתו ואת בניו ואת אחיו ואת אחיתיו ואף גם את נפשו לא יוכל להיות תלמידי׃


Mi Pawlesi e sikiifi a biifi ya enke apaiti bosikopuman fu Masaa Jesesi. A ná sama poti mi na a wooko ya, meke sama á de fu gafa fu dati. Na Jesesi Kelestesi anga u Tata, Masaa Gadu, di be weki en kon a libi baka. 	 פולוס השליח לא מבני אדם ולא על ידי בן אדם כי אם על ידי ישוע המשיח ואלהים האב אשר העירו מן המתים׃


Oho, Masaa! Sama sa de di ná o lesipeki yu? Sama sa de di ná o opo taampu gafa yu nen? Bika na yu wawan namo de apaiti fasi. Ala den sama fu den foluku o kon, da den boigi saka kini gi yu gaandi. Bika now, ala sama si taki yu e du ala sani anga leti sondee kukutu fasi.” 	 מי לא ייראך יהוה ולא יכבד את שמך כי קדוש אתה לבדך כי כל הגוים יבאו וישתחוו לפניך כי נגלו משפטי צדקך׃


Ne den iti den seepi a wataa. Ne den kisi fisi te, a seepi e suku fu piiti. 	 ויעשו כן וילכדו דגים הרבה מאד ותקרע מכמרתם׃


Soseefi a kai den sama taki: “Ibii sama anga nowtu, u kon teke boo a mi! 	 לכו אלי כל העמלים והטעונים ואני אניח לכם׃


“U á feele, sama fu Siyon! U luku a kownu fu u, sidon a wan pikin yonkuu buliki tapu e kon.” 	 אל תיראי בת ציון הנה מלכך יבוא לך רכב על עיר בן אתנות׃


“Da te wan sama o kon a u taki: ‘Masaa Jesesi Kelestesi de ya.’ Ofu, ‘A de so.’ Kweti Kweti! U á biibi den, ye! 	 ואז אם יאמר איש אליכם הנה פה המשיח או הנהו שם אל תאמינו׃


Ne Yowsiya meke Yekoniya anga den taa baala fu Yekoniya. Da na a ten de, ne den sama fu Babilon Kondee be kon meke oloku anga den Dyusama. Ne den kisi den Dyusama puu a Dyu Kondee tyai go poti a Babilon. 	 ויאשיהו הוליד את יכניהו ואת אחיו לעת גלות בבל׃


Da fu den manengee wawan di be nyan, da a moo enke feifi dunsu. 	 והאכלים מן הלחם היו כחמשת אלפי איש׃


Da a sani di Masaa Jesesi soi den ya, gi den gaan piisii. Da fu piisii ede meke den á be wani biibi taki, na Masaa Jesesi de ape. Da fu soi den taki ne en de ape tuutuu, ne a akisi den taki: “U abi wan sani ya, fu nyan?” 	 והם עוד לא האמינו משמחה ותמהו ויאמר אליהם היש לכם פה דבר אכל׃


Soseefi, u abi a seefi Masaa Jesesi di e tii wi ala. U abi a seefi biibi a Masaa Jesesi tu. Soseefi a seefi dopu fi en. 	 אדון אחד אמונה אחת טבילה אחת׃


Den ati mu taampu kiin, sondee konsensi fonfon. Bika na sowan fasi bun, fu oli a tuutuu leli di Masaa Gadu gi wi. 	 כי אם ישמרו את סוד האמונה ברוח טהורה׃


Ne a luku den sama di be sidon lontu en, ne a taki: “Luku mi mma anga mi baala ya. 	 ויבט סביב אל הישבים סביביו ויאמר הנה אמי ואחי׃


We, ne Anasi sende en go anga teitei ana a Kayafasi, a moo hei apaiti begiman. 	 וישלחהו חנן אסור בזקים אל קיפא הכהן הגדול׃


Ná wan tabiki efu mongo di be de fu si moo. Ala fiya wai go lasi. 	 וינס כל אי וההרים לא נמצאו׃


Da sabi taki, biibi, ma fu a biibi libi nái wooko, da a tan enke te a boo fu wan libi nái wooko. Da na dedewan. 	 כי כאשר הגוף בלי נשמה מת הוא כן גם האמונה בלי מעשים מתה היא׃


Da, di a opo komoto a dede baka, ne den bakaman fi en kisi den seefi taki a be taki so wan sani gi den. Ne den biibi den sani di sikiifi a Gadu Buku anga ala sani di Masaa Jesesi be taigi den. 	 ואחרי קומו מן המתים זכרו תלמידיו כי זאת אמר להם ויאמינו בכתוב ובדבר אשר דבר ישוע׃


Ma wi dati, wi fende wan nyun libi a Masaa Gadu. Wan libi di u á be abi ete a fesi. Fosi u be de enke dedesama, a di na u be e boo namo. Ma nownow, u sabi taki u fende wan nyunyun libi a Masaa Gadu. Bika u lobi den sama fu Masaa Gadu tuutuu. Ma sama di á lobi den taa biibisama, da sowan sama de enke wan dedesama ete, a di na ai boo namo. 	 אנחנו ידענו כי עברנו מן המות אל החיים על כי נאהב את אחינו איש אשר לא יאהב את אחיו ישאר במות׃


Ne di den go wan sani fu feifi kilomeiti so, ne den si Masaa Jesesi e waka na a wataa tapu e kon miti den na a sipiboto. Ne den feele, te ná sipowtu. 	 והם חתרו במשוטיהם כדרך עשרים וחמש או שלשים ריס ויראו את ישוע מתהלך על הים הלוך וקרב אל האניה וייראו׃


Johanisi anga Peitilisi be kaba de. Den soi san den be si fu Masaa Jesesi anga ala fini fini sama a dati. Ne den e gwe a Jelusalem baka, da den e miti somen Samaliya sama kondee a pasi. Da den e gi den a Bun Nyunsu tu. 	 והמה אחרי אשר העידה ודברו את דבר יהוה שבו ירושלים ויבשרו את הבשורה בכפרים רבים אשר לשמרונים׃


Efu mi sende den go a osu so, den sa faaw a pasi fu a angii. Somen fu den e tan faawe.” 	 והיה בשלחי אותם רעבים לבתיהם יתעלפו בדרך כי יש מהם אשר באו ממרחק׃


Namo Masaa Jesesi piki den taki: “U dati e feti fu wai a leli fu Masaa Gadu poti a wanse, soso fu oli den avo gwenti. Saide? 	 ויען ויאמר אליהם מדוע גם אתם עברים את מצות אלהים בעבור קבלתכם׃


Ne a go, ne a bendi kiin den soo fi en, lobi deesi gi den, tei den moi, te a kaba. Ne a opo en poti na a buliki fi en tapu, ne a lei anga en, te a wan lanti osu. Ne a seeka en baka, te a kaba. 	 ויגש אליו ויחבש את פצעיו ויסוכם בשמן ויין ויעלהו על בהמתו ויוליכהו אל המלון ויכלכלהו׃


Ma now, ne den Faliseiman taigi en taki: “Yu e taki fu iseefi. Da wi á poi teke a taki fi i de taki na tuu.” 	 ויאמרו הפרושים על נשפך מעיד אתה עדותך איננה נאמנה׃


Da somen sama o komoto na ala se fu goontapu go doo a ini a Nyun Tii a Masaa Gadu Kondee. Da ala den o sidon a tafaa anda. 	 ויבאו ממזרח וממערב ומצפון ומדרום ויסבו במלכות האלהים׃


Aitin te anga tin dei langa Gaaman Festesi tan anga den a Jelusalem Foto de. Ne a daai gwe a Sesaleya Foto baka. A dei bakadati, ne a teke peesi na a gaaman sutuu pe a mu e kuutu sani. Namo a meke suudati tyai Pawlesi kon ne en fesi. 	 וישב בתוכם יותר מימים עשרה וירד אל קסרין וממחרת ישב על כסא המשפט ויצו להביא את פולוס׃


Ne a lon go a den sama fesi a pe den be o waka pasa. Ne a subi go a ini wan figasii bon fu a be sa si Masaa Jesesi, te a be o waka pasa de. 	 ויקדם וירץ ויעל על שקמה לראותו כי שם הדרך אשר יעבר בה׃


Da den man tyai Masaa Jesesi go na a moo hei apaiti begiman. Da den hei apaiti begiman anga den gaansama fu kondee be ali kon miti de. Soseefi den leliman fu Dyuweiti tu. 	 ויוליכו את ישוע אל הכהן הגדול ויקהלו אתו כל הכהנים הגדולים והזקנים והסופרים׃


Ma Masaa Jesesi daai luku Peitilisi. Ne a kaasi en taki: “Pasa komoto a mi baka ya! Yu didibii, saatan yu! Yu de enke wan siton a mi pasi, fu mi naki futu kai na a pasi fu Masaa Gadu. Peitilisi! A sani di i taki de, á de enke fa Masaa Gadu e pakisei. I taki enke fa libisama e pakisei.” 	 ויפן ויאמר לפטרוס סור מעלי השטן למכשול אתה לי כי אין לבך לדברי אלהים כי אם לדברי בני אדם׃


On di fu u sa soi finga a mi taki, mi du ogii wan dei? We, efu na tuutuu sani mi e taki, da saide meke u nái biibi mi? 	 מי בכם על עון יוכיחני ואם אמת דברתי מדוע לא תאמינו לי׃


Namo Masaa Jesesi piki baka taki: “Da saide a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu be piki Kownu Dafeti seefi, fu kai a Kelestesi, Masaa? Bika Kownu Dafeti seefi be taki a ini Masaa Gadu Buku taki: 	 ויאמר אליהם ואיך קרא לו דוד ברוח אדון באמרו׃


“A Gadu de bigi pasa peesi. Gadu osu di meke anga ana á poi oli en. Bika na dati meke hii goontapu anga ala san de a ini. 	 האל אשר עשה את העולם וכל אשר בו לא ישכן בהיכלות מעשה ידים כי הוא אדון השמים והארץ׃


Namo a wai a sipi anga taanga tyai gwe a mindii fu a ze. U meke moiti te u weli, u á poi tii en go baka a pe u be komoto. Ne ai wai wi te a mindii fu a gaanbigi ze ya. 	 ותטרף האניה ולא יכלה לעמד נגד הרוח ונרף ידינו ממנה וננדף׃


Dati wani taki, a biibi fi yu o gi mi taanga sikin. Soseefi di fu mi biibi o gi yu taanga sikin de. 	 והוא להתנחם עמכם זה בזה באמונה אשר לכם וגם לי׃


A soi de taki, na a ati fu sama ai luku, fu si efu a wani dini en. Da ai gi dati en Apaiti Jeje soi dati. Mi de kotoigi si fa a wooko so anga taa foluku enke fa a wooko anga wi Dyu ya tu. 	 והאלהים ידע הלבבות העיד עליהם בתתו גם להם את רוח הקדש כאשר נתן לנו׃


We, a Tata nái kuutu ná wan sama, ma a poti ala a kuutu a ini ana fu a Manpikin. 	 כי האב לא ידין איש כי אם כל המשפט נתן לבן למען יכבדו כלם את הבן כאשר יכבדו את האב׃


Da u hii libi anga manii sa de bun sani gi Masaa Gadu enke fa Jesesi Kelestesi seeka en. A libi de o meke Masaa Gadu fende gafa anga gaandi. 	 מלאים פרי הצדקה על ידי ישוע המשיח לכבוד אלהים ותהלתו׃


Bakadati, ne mi si wan doo opo a Masaa Gadu Kondee a tapu anda. Ne mi si wan weti asi. Da na Awan di sidon na a asi ya tapu den e kai, Awan di de fu Fitoow. A Tuutuu Wan. Te ai kuutu sama, da ai kuutu anga leti. Te ai feti, da ai feti anga leti tu. 	 וארא את השמים נפתחים והנה סוס לבן והרכב עליו נקרא נאמן ואמתי ובצדק הוא שפט ולחם׃


Bika iniiwan bon, na a sii fi en meke i sa sabi en. Leti enke fa i si wan makabon ná o meke figasii, na soseefi, yu ná o fende figasii nyanyan a wan makabon. 	 כי כל עץ נכר בפריו כי אין אספים תאנים מן הקצים אף אין בצרים ענב מן הסנה׃


Da, di Masaa Jesesi de a Jelusalem na a Pasika Piisii, da somen sama daai kon e biibi ne en, fu di den be si den gaan foondoo foondoo sani di a be e du. 	 ויהי בהיתו בירושלים בחג הפסח האמינו רבים בשמו כי ראו האתות אשר עשה׃


Fa ai kon luku u anda á de taki, na wi ya e sende en so. Ma ne enseefi teke fu du dati. Ai piisii en, da ai wani du dati seefi fosi mi ya denki fu sende en. 	 כי שמע לבקשתנו ובשקידתו היתרה הלך אליכם מרצון נפשו׃


Ne a man piki den taki: “Efu a man de na wan ogiilibi sama mi á sabi. Ma san mi sabi, na taki mi be beendi, ma now mi e si.” 	 ויען ויאמר אם האיש חטא הוא אינני ידע אחת ידעתי כי עור הייתי ועתה הנני ראה׃


Na sowan fasi u sa poi teke a se fu bun ibii yuu. Soseefi, mi e begi meke u sa de tuutuu letiopu fasi, fu taampu enke fa Masaa Gadu wani. Soseefi, meke u á sa du sani, fu finga sa poi soi kaagi u anga leti doo a gaan kuutu dei fu Kelestesi. 	 למען תבחנו את המבחרות והייתם זכים ובלי מכשול עד יום המשיח׃


Ma Kownu Agiipa piki Pawlesi taki: “San i wani seefi? Na fu meke gawgaw ya mi daai toon sama fi yu Kelestesi?” 	 ויאמר אגרפס אל פולוס עוד מעט ופתיתני להיות נצרי׃


Biibiwan! Fa u sabi, da fa wi dise be waka kon a u anda á komoto fu soso. 	 כי אתם אחי הנכם ידעים את מבואנו אליכם כי לא היה לריק׃


Na Gamaliyeli enke wan fu den man a ini a lanti fu kuutu tapu dati. Na wan Faliseiman di de leliman fu Dyuweiti tu. Ala sama e lesipeki en. Ne en meke den poti den apaiti bosikopuman a doose fosi. 	 ויקם בתוך הסנהדרין אחד מן הפרושים גמליאל שמו והוא מורה התורה מכבד בעיני כל העם ויצו להוציא את השליחים החוצה לזמן מעט׃


Ne a taki go doo taki: “Da tu sama o de a wan kama tapu, da Masaa Gadu o teke wan tyai gwe, da a o fika wan a baka. 	 אני אמר לכם בלילה ההוא שנים יהיו במטה אחת האחד יאסף והאחר יעזב׃


Da di den sama taigi Masaa Jesesi a sani ya, ne a foondoo en te, ná sipowtu. Ne a daai luku den sama di be e waka anga en. Ne a taigi den taki: “A sani ya bigi gi mi tuutuu! Bika a sama ya, di a ná wan Islayeli sama, ne en e biibi mi moo enke u Islayeli sama seefi.” 	 וישמע ישוע את דבריו ויתמה עליו ויפן ויאמר אל ההמון ההלך אחריו אמר אני לכם גם בישראל לא מצאתי אמונה גדולה כזאת׃


Ne den teke wan pisi fu Gadu wowtu, di Jesaja, wan fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu sikiifi, ne den langa gi en. Ne a opo en, ne a leisi a pisi di sikiifi taki: 	 ויתן לו ספר ישעיה הנביא ויפתח את הספר וימצא את המקום אשר היה כתוב בו׃


A sama di den be yuu lon gwe fi en. Bika na yuu namo den yuu en. A ná abi toobi anga den sikapu, bika a ná fi en. 	 השכיר ינוס כי שכיר הוא ולא ידאג לצאן׃


Soseefi a soi ete taki: “Na a Gadu ya wi avo gaansama be e dini. Ne en weki Jesesi puu a dede, di u Dyusama de sipikii kii a koloisi. 	 אלהי אבותינו הקים את ישוע אשר שלחתם ידכם בו ותתלו אותו על העץ׃


Ma, a sama di e waka pasa na a doo go a ini a pen fu den sikapu, ne en na wan soluguman fu den sikapu. 	 ואשר יבוא דרך השער הוא רעה הצאן׃


Namo a go a Gaaman Pilatesi go akisi en, fu a gi en pasi, fu a teke a dede sikin fu Masaa Jesesi tyai go beli. Ne Pilatesi sende den suudati fi en, go puu a dede sikin fu Masaa Jesesi na a koloisi gi en. 	 ויגש אל פילטוס לשאל את גוית ישוע ויצו פליטוס כי תנתן לו׃


Ma den á sabi fa fu den du fu kii en. Bika ala sama be lobi e go ne en, go e aliki Masaa Gadu wowtu. 	 ולא מצאו מה לעשות כי כל העם דבקו אחריו לשמע אתו׃


We, na wi Masaa Gadu e si enke sama di koti a maiki fu toon fi enseefi! Bika en Apaiti Jeje teke peesi a ini wi, meke u poi dini en. Da u e piisii fu san Kelestesi Jesesi du gi wi sondee fu teli san useefi de. 	 כי אנחנו בני המילה העבדים את האלהים ברוח ומתפארים במשיח ישוע ואיננו בטחים בבשר׃


Ne den de, te a dei doo fu den kii a pikin sikapu fu den nyan a piisii ya. 	 ויבא יום המצות אשר זבוח יזבח בו הפסח׃


Efu u tan a ini mi, ne den leli fu mi tan na u ini, da u sa begi akisi san u wani, da u sa fende en. 	 והיה אם תעמדו בי ודברי יהיו בכם ככל חפצכם תשאלו ויעשה לכם׃


We, a seefi yuu de, ne den bakaman fu Masaa Jesesi kon doo a pe a be de. Ne den foondoo fu si taki a be e taki anga wan uman sama. Ma toku seefi ná wan fu den di taki wan sani fu akisi en taki, san yu akisi en, efu san yu anga en be e taki. 	 ויהי הוא מדבר ככה ותלמידיו באו ויתמהו על דברו עם אשה אך לא אמר לו איש מה זה תשאל או מה תדבר עמה׃


Da di Jesesi e komoto a ini a wataa, ne a si, tapu a den woluku piiti opo palan. Ne a si a Jeje fu Masaa Gadu e kon ne en tapu enke wan doifi. 	 ויהי אך עלה עלה מן המים וירא את השמים נבקעים והרוח כיונה ירדת עליו׃


U gwenti teke gafaman taki di den e leli u de kaba. Bika u denki taki, u sabi wooko leti. 	 כי נשאים אתם ברצון את הסכלים בהיותכם חכמים׃


Ma a subi go doo a dyendee peesi fu Masaa Gadu a tapu anda pe sama fi en e dede komoto ya go. San a miti anga san a yee anda foondoo te, ne fasi á de ya fu poi taki dati. Da a á sabi fa fu soi taawan ala dati. 	 אשר העלה אל הפרדס וישמע דברים נסתרים אשר נמנע מאיש למללם׃


We, a gaan kuutu dei fu Masaa Gadu, da a poti Jesesi Kelestesi, fu kuutu sani, fiti fa a Bun Nyunsu di mi e gi ya taki. Da ala sani o kon a kiin fini fini, fa ibiiwan be libi, go doo fa a be e denki sani seefi. Soseefi a o kon a kiin sowtu fasi a be e libi, enke fa konsensi be e piki en na ati, fu san fiti ofu fowtu. 	 ביום אשר ישפט האלהים את כל תעלמות בני האדם ביד ישוע המשיח כפי בשורתי׃


“Soseefi sama o poti u a kuutu fesi, fu di u e biibi mi ede. Den o pina u, te enke den e kii u seefi. Bika a ten de, da ala sama o buuse u, fu mi ede. 	 אז ימסרו אתכם לעני והמיתו אתכם והייתם שנואים לכל הגוים למען שמי׃


Da te fu den poti pakisei, ne wanboo wanboo so wan woluku saka kon tapu den. Ne wan Tongo taki a ini a woluku ini taki: “Disi na mi Manpikin, di mi lobi tuutuu. U aliki ne en san ai taigi u.” 	 ויהי ענן סוכך עליהם ויצא מן הענן קול אמר זה בני ידידי אליו שמעו׃


“Da den o piki a Kownu taki: ‘Oho! Masaa, on yuu u be si yu anga angii, sondee fu gi yu nyanyan? On yuu wataa be e moo yu, ma u á be e gi yu wataa? On yuu i be tan enke wakaman, ma u á be teke yu poti a osu? On yuu i be pina fu koosi, ma u á be solugu yu anga koosi? On yuu i be siki, ne u á be solugu yu? On yuu i be de a dunguu osu, ne u á be kon luku yu?’ 	 וענו גם הם ואמרו אדנינו מתי ראינוך רעב או צמא או גר או ערום או חולה או במשמר ולא שרתנוך׃


Ne den piki en taki: “Wan didibii de a yu tapu. Sama e suku fu kii yu?” 	 ויען העם ויאמר שד בקרבך מי מבקש להרגך׃


Da mi e begi u taki, solugu biibiwan a u ondoo enke fa bun soluguman fu sikapu e solugu en sikapu. Wooko gi Masaa Gadu sondee fu gei na dwengi ai dwengi yu. Noiti suku wini fi iseefi namo anga ala moni! Ma wooko anga piisii fu piisii Masaa Gadu namo. 	 רעו את עדר האלהים אשר בידכם והשגיחו עליהם לא באנס כי אם בנדבה אף לא עקב בצע כי אם בנפש חפצה׃


Ma Towmasi, wan fu den twalufu bakaman fu Masaa Jesesi, di den be e kai Toolengi tu, á be de a den taawan mindii, di Masaa Jesesi be kon a den. 	 ותומא אחד משנים העשר הנקרא דידומוס לא היה בתוכם כבוא ישוע׃


Da sama ná abi leti, fu go a wan taawan osu, fu go kuutu a taawan de wookoman? Na a basi di abi den wookoman, e si sowtu wookoman e piisii en. Na soseefi, da wi Masaa taanga, fu meke den taawan waka piisii Masaa Gadu tu. 	 מי אתה כי תדין את עבד האחר הן לאדניו הוא יקום או יפל אבל יוקם כי יכל האלהים להקימו׃


Seigi fu sama di ati kiin a Masaa Gadu fesi. Bika dati o meke den go doo Masaa Gadu Kondee, te go si Masaa Gadu seefi anga ain. 	 אשרי ברי לבב כי הם יחזו את האלהים׃


Biibiwan! Fosi wi tapu a biifi ya, da wi dise wani sende u anda wan sani. Libi fu piisii Masaa Gadu! Bika u na sama fu Masaa Jesesi. Wi sabi taki, u anda e libi enke fa wi dise be leli u anda kaba. Ma toku wi wani u suku fu libi moo betee moo so. 	 ועוד נבקשה מכם אחי ונזהיר אתכם באדנינו ישוע כי כאשר קבלתם מאתנו איך לכם להתהלך ולמצא חן בעיני האלהים כן תוסיפו וכן תרבו עוד׃


Da u sabi taki Masaa Jesesi be kon a goontapu ya, fu pai puu wi a takuudu anga ogii. Da u ala sabi tu taki, Masaa Jesesi á du ogii ná wan dei, bika, ná wan pikin dunguu seefi di de a ini en ati. 	 וידעתם כי הוא נגלה לשאת את חטאינו ובו אין חטא׃


Ma, da Masaa Jesesi be sabi kaba, san den be e pakisei a ini den ati. A dati meke a kai a siki ana man taki: “Man! Opo kon taampu a fesi ya. Ne a man opo, ne a kon taampu de.” 	 והוא ידע את מחשבותם ויאמר אל האיש אשר ידו יבשה קום ועמוד בתוך ויקם ויעמד׃


Bika dyalusu suku hei peesi e denki yu wawan namo á mu wooko enke basi a biibiwan tapu. Dati sa tyai buuya anga ala sowtu takuudu a u mindii de. 	 כי במקום קנאה ומריבה שם מהומה וכל מעשה רע׃


Ma den si a toli hii taa fasi. Den fusutan taki, na Masaa Gadu seefi poti mi, fu soi foluku di á de Dyu, a Bun Nyunsu. A poti Peitilisi tu, ma na fu soi Dyusama a seefi bosikopu ya. 	 ותהי להפך בראותם כי הפקדה לי הבשורה אל הערלים כמו שהפקד כיפא אל המולים׃


Da u be sende biifi akisi mi fu yonkuu uman mu tan libi sondee man. We, Masaa seefi á poti weiti fini fini fu dati. Ma mi o soi san miseefi e denki. Da di na Masaa teke tyali ati fasi namo luku mi, da u sa fitoow mi taki. 	 ועל דבר הבתולות אין לי מצוה מאת האדון רק אודיע את עצתי אחרי אשר חנני האדון להיות נאמן׃


Da na a seefi ten ya, da somen fesiwan ya o toon bakaman. Da somen di de bakaman ya o daai toon fesiwan.” 	 ואולם רבים מן הראשונים יהיו אחרונים והאחרונים ראשונים׃


Na so den de, te wan dei, ne Helowdiya fende pasi fu kii Johanisi. Bika wan dei, Helowdesi oli wan gaan fuuyali piisii fi en a ini en paleisi. Da a be kai ala den sama di e wooko ne en ondoo, den edeman fu suudati den hei hei man fu Galileya. 	 ויבא היום המכשר כי הורדוס ביום הלדת אתו עשה משתה לגדוליו ולשרי האלפים ולראשי הגליל׃


Ma a apaiti takiman dati e taki sani di taawan e fusutan. Da ai yeepi den, fu kon moo taanga. Ai bali den puu a sani di á bun. Soseefi ai gi taanga sikin anga koo ati na a biibi. 	 והמתנבא הוא מדבר לבני אדם לבנותם וליסרם ולנחמם׃


Odi mu go doo mi eigi Dyusama Adonikesi anga en uman, Yuniya, di be sooto makandii anga mi. Ala sama sabi taki, Kelestesi Jesesi teke den enke apaiti bosikopuman. Den be de biibisama fosi mi ya seefi. 	 שאלו לשלום אנדרוניקוס ויוניס שהם קרובי ואסורים אתי ולהם שם בשליחים ולפני היו במשיח׃


Ne a taki go doo taki: “Na den sani di e komoto a u ati e meke u kon tyobo a Masaa Gadu fesi. 	 ויאמר היצא מן האדם הוא מטמא את האדם׃


Namo den kuutu puu moo kaasi fu tapu den. Bakadati, ne den losi den fii fu gwe. Bika den á poi fende fowtu a den, fu gi sitaafu. Soseefi, a hii foluku be e gafa Masaa Gadu fu san pasa anga a lanman. 	 ויוסיפו לגער בם ויפטרו אתם באשר לא מצאו דבר לענוש אתם מפני העם כי כלם מהללים את האלהים על הנעשה׃


We, mi e gi Masaa Gadu daa, fu di mi sa taki taa tongo di sama nái fusutan moo u ala de. 	 אודה לאלהי כי יותר מכלכם אני מדבר בלשנות׃


Dafeti seefi be sikiifi fu dati taki: “Meke weiti gei tafaa sete gi den, fu go nyan. Ma na sani fu kisi den enke kaapana. Den o naki futu na a siton, di poti tapu pasi anda, meke den dyakata so. Da den sa fende a paiman di fiti den. 	 ודוד הוא אמר יהי שלחנם לפח ולרשת ולמוקש ולשלומים להם׃


Na so meke wi nái wooko anga gaan kufaliki wowtu fu goontapu koniman, fu taki Masaa Gadu sani. Bika na a Jeje fi en seefi e gi u wowtu fu taki. Soseefi ai piki wi ala san a wani u taki. 	 ואת זאת נדבר לא בדברים אשר תלמדם חכמת בני אדם כי אם בדברים אשר רוח הקדש תלמדם ונבאר דברים רוחניים על פי הרוח׃


Fu tuu, da fu ala den sama di komoto a mama bee, da ná wan fu den di hei enke Johanisi ya. Ma toku, ibiiwan mofina di de a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu, fende gaan bun moo enke Johanisi seefi.” 	 אמן אמר אני לכם לא קם בילודי אשה איש גדול מיוחנן המטביל אך הקטן במלכות השמים גדול הוא ממנו׃


We, a sama di saka kon ya, da na a seefi sama de musu opo gwe na a moo hei peesi a tapu anda tu, fu teke peesi enke gaan winiman fu tii ala sani anda. 	 הירד הוא אשר גם עלה למעלה מכל השמים למען ימלא את הכל׃


We, ne a gi en makiti tu fu kuutu libisama fu di enseefi de a Manpikin di saka kon toon libisama ya. 	 ואף שלטן נתן לו לעשות משפט כי בן אדם הוא׃


Namo a Tongo piki di fu tu leisi taki: “Mi enke Masaa Gadu ya sende yu taki, nownow den fiti fi yu enke Dyusama nyan. Da yu á mu piki taki, den á de kiin fasi gi yu enke Dyusama.” 	 ויהי עוד קול אליו פעם שנית לאמר את אשר טהר האלהים אתה אל תטמאנו׃


We, ne den bakaman fi en taigi en taki: “We, efu ai siibi, da a o betee.” 	 ויאמרו תלמידיו אדני אם ישן הוא יושע׃


Na so meke mi sende Timotiyesi di de mi lobi biibi manpikin kon luku u de gi mi. Ai dini Masaa wan fitoow fasi. Da a sa soi u baka fa mi e libi enke sama fu Kelestesi Jesesi. Soseefi fa mi e leli ala biibi kulu sama na ala se. 	 ובעבור זאת שלחתי אליכם את טימותיוס בני האהוב והנאמן באדון והוא יזכיר לכם את דרכי במשיח כאשר מלמד אנכי בכל מקום בכל קהלה וקהלה׃


Efu a sama ya, a ná Gadu a be komoto, da a á be o poi du so wan sani.” 	 לולא היה זה מאת אלהים לא היה יכל לעשות מאומה׃


Ma namo, da den Masaa Jesesi doo na a kondee di den e kai Betaniya. Ne den go na a osu fu Simon a Gwasiman, go nyan. 	 ויהי בהיות ישוע בית היני בבית שמעון המצרע׃


Da meke ibiiwan pakisei baka, fa a be bigin anga a biibi. Na Masaa Gadu bosikopu be kon a kiin gi yu, fu waka so. Namo, da u be tyotyo fu a libi ya, sondee fu tyotyo be poi towe u puu na a biibi. 	 אבל זכרו נא את הימים הראשונים כי אז אחרי ארו עיניכם נשאתם כבד ענוים רבים׃


Soseefi, da Awan di de a tapu anda enke moo hei apaiti begiman fu wi, na a fesiman fu a hii foluku di de fu kai Masaa Gadu osu sama. 	 ובהיות לנו כהן גדול על בית אלהים׃


Da disi na di fu dii toon, di Masaa Jesesi tyai enseefi kon soi den bakaman fi en baka di a weki baka komoto a dede. 	 וזאת היא הפעם השלישית אשר נגלה ישוע אל תלמידיו אחרי קומו מעם המתים׃


Ma u si enke na ogii taki, mi be saka miseefi du son wooko enke ibii taawan de? We, na fu be soi fa u mu libi fu taampu hei gi Masaa Gadu de. Ne mi gi u Masaa Gadu Bun Nyunsu sondee fu meke u pai mi fu dati. 	 או החטא חטאתי בהשפילי את עצמי למען הגביהכם כי בשרתי אתכם בלא מחיר את בשורת האלהים׃


Ne ala sama nyan te den bee fuu. 	 ויאכלו כלם וישבעו׃


We, a ná enke Masaa Gadu bosikopu ná abi kufaliki koni. Ma na sama di lepi fiti fu wi soi den pisi de. Da a taki nái de enke gaan kufaliki taki fu goontapu koniman ofu goontapu bigiman di Masaa Gadu o puu poti a wanse. 	 אכן חכמה נדבר בין השלמים לא חכמת העולם הזה גם לא של שרי העולם הזה אשר יאבדו׃


Namo a man de kon luku mi na a osu pe mi be e tan a Damasikosi Foto de. Ne a taampu a mi fesi taki: ‘Sawlesi, mi baala! Si sani baka wanten!’ Namo, mi si wanten baka. 	 ויבא אלי ויעמד ויאמר אלי שאול אחי שוב ראה ובשעה ההיא נפקחו עיני וראיתיהו׃


Bika a angii di mi abi, soseefi san mi e luku fu fende, na fu mi á de feele fasi. Soseefi fu mi á du sani tyai sen gi miseefi. Ma ibii yuu mi mu wooko leti fasi sondee feele wan enkii sama, doo fa mi de ya nownow seefi. Da mi sa tan gi a Kelestesi gaandi fa mi e taki sani doo fa mi e du sani seefi, winsi mi o dede ofu mi o libi. 	 ואוחיל ואקוה שלא אבוש בכל דבר כי אם בכל בטחון כאשר מאז כן גם עתה יתגדל המשיח בגופי אם בחיי אם במותי׃


Masaa Jesesi aliki, fa a ofisii fu suudati ya taki, te a kaba. Ne a sani foondoo en te, a daai wanten luku ala sama di taampu ape taki: “Oho! A man di biibi mi a biibi ya! A ná Dyusama, seefi! Ma Dyusama seefi á de di biibi mi a fasi ya wanten. Senten mi e waka lontu a Dyu Kondee, mi á si Dyusama di biibi mi so wanten.” 	 וישמע ישוע ויתמה ויאמר אל ההלכים אחריו אמן אמר אני לכם גם בישראל לא מצאתי אמונה גדולה כזאת׃


A waka na ala den peesi anda. Da ai taki sani, fu meke den biibiwan biibi fende moo kaakiti. Soseefi a pasa go doo Giiki Kondee. 	 ויעבר במדינות ההן ויזהר אתם בדברים רבים ויבא אל ארץ יון׃


Fa fu go bolotyasi en bosikopu, ma enseefi á sende yu go?” Ma kaba anga den sowtu denki de! Bika en Buku piki u taki: “Bali baya! Den di a sende anga en bosikopu futu kisi de. Da piisii seefi.” 	 ואיך יגידו אם אינם שלוחים ככתוב מה נאוו רגלי מבשר שלום מבשר טוב׃


Ma Johanisi piki den taki: “Nono! Mi e dopu u anga wataa. Ma u luku Awan di makiti bigi moo mi, a o kon a mi baka! Ma mi á dyendee sai fu losi susu puu a futu gi en seefi. En dati o dopu sama anga a Apaiti Jeje anga faya. 	 ויען יוחנן ויאמר לכלם הן אני טובל אתכם במים אבל בוא יבוא החזק ממני אשר אינני כדי להתיר את שרוך נעליו הוא יטבל אתכם ברוח הקדש ובאש׃


Bika Mosesi seefi be sikiifi on ten weiti sa seeka sama kon bun. A taki: “Na sondee fowtu i mu wooko anga den weiti fosi, da i sa fende libi tego.” 	 כי משה כתב על דבר הצדקה מתוך התורה אשר יעשה אתם האדם וחי בהם׃


Ma di Peitilisi daai luku baka, ne a si taki a bakaman fu Masaa Jesesi di a be lobi te, e waka ne en baka tu. Da na a seefi bakaman fu Masaa Jesesi ya be sidon koosube fu Masaa Jesesi di den be e nyan a Pasika Piisii na a neti, di a be akisi en taki: “Masaa, sama na a sama di o seli yu?” 	 ויפן פטרוס וירא את התלמיד אשר ישוע אהבו הלך אחריהם הוא הנפל על לבו בעת הסעודה וגם שאל אדני מי הוא זה אשר ימסרך׃


A bosikopu seefi e soi taki, taa foluku seefi sa fende bun di Masaa Gadu be paamisi Dyusama tu. Soseefi a mokisa den anga biibi Dyusama toon a seefi kulu sama, di de a sikin fu Masaa Jesesi. Bika den mokisa libi anga Kelestesi Jesesi di den biibi a Bun Nyunsu. 	 להיות הגוים גם הם בני ירשתו וגוף אחד אתו וחברי הבטחתו במשיח על ידי הבשרה׃


We, da a sende en wookoman Jesesi kon a u mindii ya kaba. A fosi peesi pe a bigin wooko, da na u kondee ya a kon, fu seigi u taki, a o puu u a takuudu anga ogii.” 	 לכם בראשונה העמיד האלהים את עבדו ישוע וישלחהו לברך אתכם בשובכם כל איש מרע מעלליכם׃


Bika u be de feyanti fu Masaa Gadu ete, di a sende en Manpikin kon teke dede, seeka wi kon toon bun sama gi enseefi. Da u toon mati fi en now. We, da a seefi Manpikin fi en ya de a libi! Da a musu moo luku wi go doo a libi fu tego anga en. 	 כי אם נרצינו לאלהים במות בנו בהיותנו איבים אף כי נושע עתה בחייו אחרי אשר נרצינו׃


We, da fa a kan taki, u á poi fusutan taki a ná beele mi e taki? U luku bun anga sowda fu den Faliseiman anga den Saduseisama!” 	 איך לא תבינו כי לא על הלחם אמרתי אליכם השמרו לכם משאר הפרושים והצדוקים׃


Na a seefi pisiten de Johanisi a Dopuman be de a ini a gaan sabana fu Judeja Kondee e bali a bosikopu fu Masaa Gadu 	 בימים ההם בא יוחנן המטביל ויהי קרא במדבר יהודה לאמר׃


We, ne baka di Kownu Helowdesi dede, ne na wan Basiya fu Masaa Gadu Kondee kon a Jowsef, a ini wan deen a Egepte Kondee anda. 	 ויהי אחרי מות הורדוס והנה מלאך יהוה נראה בחלום אל יוסף בארץ מצרים׃


Wi abi a seefi Masaa Gadu e dini, di de Tata fu wi ala. A de a tapu fu tii ibiiwan, da a teke peesi a ini ibiiwan fu wi. Soseefi ai gi ibiiwan a wooko di a wani a du. 	 אל ואב אחד לכל שהוא על כל ובכל ובתוך כלכם׃


Kaba! Da na leti fa u avo gaansama mu kisi sitaafu a Masaa Gadu, na a seefi fasi u dati sa fiti fu kisi sitaafu tu. Bika u ala o pai fu a buulu fu Abeli, a fosi letiopu sama di u be kii. U o pai fu dati te go doo a buulu fu Sakalia, a pikin fu Belekiya di u be kii koosube fu a apaiti begi tafaa a Mama Keliki. 	 למען יבא עליכם כל דם נקי הנשפך בארץ מדם הבל הצדיק עד דם זכריה בן ברכיה אשר רצחתם אותו בין ההיכל ולמזבח׃


Ma wantu fu den sama kosi Masaa Jesesi taki: “A nái foondoo wi taki, ai yaki takuu jeje puu a sama tapu. Bika anga Belisebulu, a edeman fu den didibii ai puu den.” 	 ויש אשר אמרו בבעל זבוב שר השדים הוא מגרש את השדים׃


Di mi luku, a sama di sidon na a kownu sutuu ya, ne mi si ai beenki e koti faya enke den dii dyamanti siton di den e kai jasipisi anga saldiyosi. Da, wan mutyama de lontu a kownu sutuu ya. Ai beenki e koti faya enke a dii dyamanti siton di den e kai, simalagi. 	 והישב מראהו כמראה אבן ישפה ואדם וקשת סביב לכסא ומראיה כעין ברקת׃


We, ne Masaa Jesesi akisi den taki: “Fa mi e taki anga u ya, u e fusutan mi?” Ne den piki taki: “Iya Masaa! U e fusutan yu!” 	 ויאמר אליהם ישוע האתם הבינותם את כל זאת ויאמרו אליו כן אדנינו׃


Luku fini fini sowtu biibi uman de, di man dede fika a ganda. Ne den fika tuutuu sondee sama fu solugu den. Da na den dati u biibisama de mu poti solugu. 	 כבד את האלמנות אשר באמת אלמנות הנה׃


Ma namo, a feti te ala a koosi komoto ne en sikin, ne a lon gwe piipii sondee koosi ne en sikin. 	 והוא עזב את הסדין בידם וינס ערם מפניהם׃


Di i sabi ala san Masaa Gadu wani, da a sai fu gafa iseefi? Bika i leli den weiti fu Mosesi, ne i sabi san fiti ofu fowtu. Ma dati seefi á sai fu gafa iseefi tu. 	 וידעת הראוי ובהיותך מלמד בתורה תבין בין טוב לרע׃


We, Masaa Gadu poti yu wan apaiti fasi toon sama di a lobi tuutuu. Da teke booko ede fu taawan. Wooko switi anga taawan. Noiti si yuseefi hei moo taawan. Ná suku wini fi yu wawan namo. Teke pasensi anga taawan. 	 לכן אתם כבחירי האלהים הקדשים והחביבים לבשו המון רחמים ונדיבות ונמיכות רוח וענוה וארך אפים׃


Da u losi en tyai kon. Da efu wan sama akisi u saide meke u e teke en, da u mu taigi den taki: ‘Masaa abi en fanowdu. Ma u o tyai en kon baka esi esi.’ ” 	 וכי יאמר אליכם איש למה תעשו זאת ואמרתם האדון צריך לו וברגע ישלחנו הנה׃


“Da fu tuu, mi e taigi u: San di u tei a goontapu, sa tei a Masaa Gadu Kondee. San di u losi a goontapu ya sa losi a Masaa Gadu Kondee tu. 	 אמן אמר אני לכם כל אשר תאסרו על הארץ אסור יהיה בשמים וכל אשר תתירו על הארץ מתר יהיה בשמים׃


Bika mi gi den yu wowtu. Da den teke den. We, den kon sabi kiinkiin tu taki na yu mi komoto. Da den e biibi tu taki na yuseefi be sende mi kon. 	 כי הדברים אשר נתת לי נתתי להם והם קבלום ויכירו באמת כי מעמך יצאתי ויאמינו כי אתה שלחתני׃


Bika den fika a leti pasi, enke sama di lasi pasi, fu buuya moo anga moo dipi naamo. Den waka enke Biliyam, a manpikin fu Beyoli. Fafa ati fu moni meke a á be e tapu baka, fu du ogii seefi. 	 את הדרך הישר עזבו ויתעו וילכו בדרך בלעם בן בעור אשר אהב שכר העולה׃


Ma namo, di a doo de, da wan futuboi fu wan ofisii fu Loma Foto suudati be siki. A ofisii ya be lobi a futuboi fi en ya te, ná sipowtu. Ma, da a be siki tuutuu. Ala yuu na yuu fu a be dede namo. 	 ועבד לאחד משרי המאות חלה למות והוא יקר לו מאד׃


Meke sama anga buduufu sabi taki, buduufu ya á de fu tan tego. Meke sama anga piisii sabi taki, piisii ya á de fu tan tego. 	 והבכים כאינם בכים והשמחים כאינם שמחים והקונים כאלו אין קנין בידם׃


Na a kedee ya tapun den e kai, Tapun fu Paadon. Tu gowtu siton pobiki fu Engel sidon ne en tapu anga mapaapi di wai tapu en. Den pobiki Engel de e soi a dyendee fasi fu Masaa Gadu, di de leti ape. Ma u ná o go moo dipi anga a pisi toli ya. 	 וממעל לו כרובי הכבוד הסככים על הכפרת לא נדבר כעת על כל אחד מהם בפרט׃


Da mi e gi yu a sooto, fu a Nyun Tii fu Masaa Gadu. Da san i tei a goontapu ya, da a o de teitei a Masaa Gadu, a tapu anda tu. Soseefi san i losi a goontapu ya, da a o de losilosi a Masaa Gadu, a tapu anda.” 	 ואתן לך את מפתחות מלכות השמים וכל אשר תאסר על הארץ אסור יהיה בשמים וכל אשר תתיר על הארץ מתר יהיה בשמים׃


Da heelu fu u di e taki: ‘U ná abi Masaa Gadu fanowdu moo, fu di u sete u libi poti kaba enke fa u wani.’ Bika wan ten e kon, di u o de sondee san u abi fanowdu. Soseefi heelu fu u di e dyombo e lafu, e meke piisii. Bika wan ten e kon, na soso kee u o go e kee, fu pina ede. 	 אוי לכם השבעים כי תרעבו אוי לכם השחקים כעת כי תתאבלו ותבכו׃


We, efu wan sama wani toon edeman, fu luku taa biibiwan, da ai suku wan gaan bun wooko. Dati na wan tuutuu taki. 	 אמת הדבר איש כי יבקש לו פקידות הוא מתאוה מעשה טוב׃


Sama di wani toon fesiman fu taawan mu toon saafu gi den taawan. 	 והחפץ להיות בכם לראש יהי לכם עבד׃


Bunbun wipi den wipi den. Ne den meke suudati tyai den go sooto a dunguu osu. Soseefi den taigi a basi wakitiman na a dunguu osu taki, den mu koni fu den á lowe. 	 ויהי אחרי הכות אתם מכה רבה וישליכום במשמר ויצוו את שומר האסורים לשמרם היטב׃


Na dati meke mi waka lontu somen peesi anga a wooko ya. Da na dati e tapu mi, fu kon luku u de. Ma a ná enke mi nái denki naamo, fu kon luku, u fu Loma Foto de! 	 וזה הוא הדבר אשר נעצרתי בגללו פעם ושתים מבוא אליכם׃


Ne a taa dei fi en, ne Masaa Jesesi opo fu go baka a Galileya. Ne a si wan man den e kai Filipi. Ne a kai en taki: “Kon go anga mi.” 	 ויהי ממחרת ויואל ישוע לצאת הגלילה וימצא את פילפוס ויאמר אליו לך אחרי׃


Na a sani ya a be piki en apaiti takiman fu sikiifi taki: ‘A Apaiti Sama fi en ya, noiti a o meke dati sikin dugu dugu dede loto poli.’ 	 על כן הוא אמר גם במקום אחר לא תתן חסידך לראות שחת׃


Na soseefi a be de na a ten fu a apaiti takiman fu Masaa Gadu di den be e kai Elisa. A ten de, da somen sama fu Islayeli be de anga gwasi siki. Ma Elisa á deesi ná wan fu den. Ma a fika den go deesi Naamani, wan man di komoto te a wan taa kondee den kai Siliya.” 	 ומצרעים רבים היו בישראל בימי אלישע הנביא ולא טהר אחד מהם זולתי נעמן הארמי׃


“Meke den sama fu Siyon sabi taki, a kownu fu den e kon. Ai kon a den anga ala gaan saka fasi a wan buliki tapu.” 	 אמרו לבת ציון הנה מלכך יבוא לך עני ורכב על חמור ועל עיר בן אתנות׃


Da u sabi taki, ala libisama na fu dede. Da leti a baka fu dati, da den o doo Masaa Gadu fesi a kuutu, fu fa den be libi ya. 	 וכאשר נגזר על בני אדם פעם אחת המות ואחריו הדין׃


Ma namo, da wan ogii kiiman den be e kai Balabasi, be de a dunguu osu a ten de. A man ya anga wantu taa man be kii sama di den be opo feti anga a Loma lanti. 	 ויהי איש הנקרא בשם בר אבא אסור עם המורדים אשר רצחו רצח בעת המרד׃


Kusumi moo mi, anga ala booko ede. 	 כי גדול עצבוני ואין קץ לדאבון לבי׃


Ne a sende ala den sama go sidon a gaasi tapu. Ne a teke den feifi beele anga den tu fisi, ne a opo ede luku tapu, ne a gi Masaa Gadu daa, te a kaba. Ne a booko den feifi beele anga den tu fisi pisipisi gi den bakaman, fu den go paati. Ne den bakaman gi den sama. 	 ויצו את העם לשבת על הדשא ויקח את חמשת ככרות הלחם ואת שני הדגים וישא עיניו השמימה ויברך ויפרס ויתן את הלחם לתלמידים והתלמידים נתנו לעם׃


Filemon! Ala yuu mi pakisei yu a ini mi begi, da mi e gi Masaa Gadu daa, fi yu ede. 	 מודה אני לאלהי בכל עת בהזכירי אתך בתפלותי׃


Da, enke fa Gadu sende mi kon ya, da a de anga mi. A nái fika mi wawan. Bika alaten mi e du san kai anga en.” 	 ואשר שלח אתי הוא עמדי האב לא עזבני לבדד כי את הטוב בעיניו אני עשה תמיד׃


Gaan sipi a ze, di gaan taanga winta e toosi, a wan pikin pali di de ondoo wataa den e tii en, fu poti a hii sipi a pasi. 	 והנה האניות אף כי גדלות הנה ורוחות קשות יהדפום ינהג אתן משוט קטן אל כל אשר יחפץ החבל כן גם הלשון אבר קטן היא וגדלות תדבר׃


Den tei en poti fu leli buba. Ma a piki a ofisii di mu meke den du dati taki: “U tei mi enke foluku fu Loma Foto fu wipi ondoosuku! Ma kownu anda weiti taki: ‘Na lanti fu kuutu mu ondoosuku foluku fu Loma Foto. A sowtu wipi ya a ganda mindii noiti mu pasa.’ ” 	 ויהי כאשר אסר להכותו ברצועות ויאמר אל שר המאה העמד עליו האף רשיון לכם להכות איש רומי בלא דין ומשפט׃


Ne, a Engel di meke di fu seibin, kandi di fi en komiki kon a ini a winta a tapu. Ne, wan gaan taanga Tongo taki komoto na a kownu sutuu a ini a osu fu Masaa Gadu taki: “A kaba!” 	 וישפך המלאך השביעי את קערתו על האור ויצא קול גדול מהיכל השמים מן הכסא ויאמר היה נהיתה׃


Ne den tu bakaman fu Masaa Jesesi go enke fa a sende den. Ne den si ala sani enke fa a be taigi den. 	 וילכו השלוחים וימצאו כאשר דבר אליהם׃


Ne Gaaman Pilatesi taigi en taki: “Tuu? San na tuu?” 	 ויאמר אליו פילטוס מה היא האמת ואחרי דברו זאת יצא שנית אל היהודים ויאמר אליהם אני לא מצאתי בו כל עון׃


Ma, da a o pai den sama di e pina u ya anga pina baka. 	 באשר צדיק האלהים לגמל לחץ ללחציכם׃


Te fu kaba, da wi ala sa abi a seefi fasi fu biibi. Soseefi u sa sabi Masaa Gadu Manpikin, Jesesi Kelestesi wan leti fasi. Da a sa wooko taanga a ini u libi, fu poi abi a sowtu biibi di Kelestesi be abi a Masaa Gadu tu. 	 עד כי נגיע כלנו לאחדות האמונה ודעת בן האלהים כאיש אחד שלם לשעור קומת מלוא המשיח׃


Ma son sama wai komoto na a pasi ya, ne den e waka e sitee, fu taki wisiwasi taki di á de fanowdu. 	 יש אשר תעו ממנה ויפנו אחרי למודי תהו׃


Da, mi o gi tu kotoigi fu mi, di o wei tyali koosi, makiti, twalufu ondoo anga sigisitenti (1.260) dei langa fu taki, san mi tyai kon a kiin gi den.” 	 ואתן לשני עדי ונבאו ימים אלף ומאתים וששים מתכסים בשקים׃


Ma ná wan fu den di piki en. Ne Masaa Jesesi langa ana oli a man, ne a deesi en te a kaba, ne a sende gwe. 	 ויאחז בו וירפאהו וישלחהו׃


We, mi si tyaipi kownu sutuu tu. Da den sama di be kisi a makiti fu kuutu be sidon na a den kownu sutuu ya. Ne di mi luku, ne mi si den akaa fu den sama, di den be koti den neki kii, fu di den be e kotoigi fu Masaa Jesesi anga a wowtu fu Masaa Gadu. Da den sama ya á be gi a meti gaandi efu gi a meti di gei en. Da soseefi den á teke a maiki fi en a den fesi ede anga den ana. Den sama ya kon a libi baka, da den e tii makandii anga Jesesi wan dunsu yali. 	 וארא כסאות וישבו עליהם והמשפט נתן בידם ונפשות ההרוגים על עדות ישוע ועל דבר האלהים ואשר לא השתחוו לחיה ולצלמה ולא קבלו את תוה על מצחותם ועל ידם ויקומו ויחיו וימלכו עם המשיח אלף שנים׃


“Da a ten de, da a gaan baala be de a ini goon e wooko. Ne di a komoto a goon e kon, ne a yee den e pee, e meke piisii e dansi. 	 ובנו הגדול היה בשדה ויהי כאשר בא ויקרב אל הבית וישמע קול זמרה ומחלות׃


ma den booko fu a libi anga a feti fu fende tyaipi gudu anga taa sani a goontapu anga a lobi fu goontapu sani seefi, e tyoko a wowtu a ini den ati ini kii, meke a á poi meke nyanyan. 	 ודאגות העולם הזה ומרמת העשר ותאות שאר הדברים באות וממעכות את הדבר ופרי לא יהיה לו׃


Da kande a sa gi nyanyan. Ma efu a á meke ná wan nyanyan, da te i daai kon baka, da i sa faa en towe tuu.’ ” 	 אולי תעשה פרי ואם לא בשנה הבאה תגדענה׃


Winta e wai go a pe a wani. Na a bali fi en namo yu e yee. Ma yu á sabi na on pe a komoto efu na on pe ai go. We, na letiso a de anga ibii sama di a Jeje fu Masaa Gadu a tapu meke baka ete wan toon. Yu nái si a nyunyun meke efu fusutan en, leti enke fa yu nái fusutan a winta. Ma yu sabi taki sowan sani pasa tuu.” 	 הרוח באשר יחפץ שם הוא נשב ואתה תשמע את קולו אך לא תדע מאין בא ואנה הוא הולך כן כל הנולד מן הרוח׃


A sani ya meke biibiwan wegi libi luku moo fini fini, sowtu ogii den be du kibii kibii. Da den e puu a taki kon a doo. Den taki ala afokodeei sani di den be du kon a doo tu. 	 ורבים מן המאמינים באו ויתודו ויודיעו את אשר עשו׃


Namo den pantan taki, kande a sipi o naki booko a siton a ini a ze. Ne den towe hii fo sipi ankaa a lasi boto a wataa, fu oli a boto, meke a á sa waka esi. Namo den sutu kini begi, fu dei mu booko, meke u si pe u e go. 	 וייראו פן יפגעו בשני הסלעים וישליכו מעל אחורי האניה ארבעה עוגינים אל הים ויכספו לאור היום׃


Bika Masaa Gadu soi mi fa fu sabi waka go fende libi tego. Da ai piisii mi ati tuutuu, fu fa a de anga mi so.’ ” 	 תודיעני ארחות חיים שבע שמחות את פניך׃


Ne a taigi den: “Masaa Gadu Buku sikiifi taki: ‘A osu fu Masaa Gadu mu de wan osu pe sama e kon makandii, fu begi.’ Ma san u e meke Gadu osu toon? U e meke a toon wan osu fu fufuuman.” 	 ויאמר אליהם הן כתוב ביתי בית תפלה הוא ואתם עשתים אותו למערת פריצים׃


We, na wan bun sani fu sabi ala sani fu Masaa Gadu, fu leli taawan. Ma san ogii! Na di yu seefi nái leli waka enke fa den weiti de taki. Bika yu e leli taawan taki, den á mu fufuu. Ma luku bun, yuseefi nái fufuu! 	 ואתה אשר תורה אחרים את נפשך לא תורה אמרת לא תגנב והנך גנב׃


We, ne Masaa Jesesi kai wan pikin kon ne en. Ne a meke a taampu a den mindii de. 	 ויקרא ישוע אליו ילד קטן ויעמידהו בתוכם׃


Na fu dati ede meke Simon Peitilisi soi en anga ana kibii kibii fu a akisi Masaa Jesesi sama na a sama di o seli en. 	 וירמז לו שמעון פטרוס לדרש מי הוא זה אשר דבר עליו׃


Da, di Masaa Jesesi de a ini a Mama Keliki e leli den sama, te wan pisi, ne a akisi den sama taki: “Fa den leliman fu Dyuweiti sa leli u taki, a Kelestesi na Bakaten Manpikin fu Kownu Dafeti paansu namo, da a kaba? 	 ויאמר אליהם איך יאמרו על המשיח כי הוא בן דוד׃


We, da feti fu wooko anga tuutuu lobi. Ma suku den apaiti taanga di a Jeje e gi tu. Moomoo fu de wan apaiti takiman. 	 רדפו אחרי האהבה והתאוו מתנות הרוח וביותר אשר תתנבאו׃


Ma a ná den Dyu wawan a o dede gi, ma a o tyai ala den sama fu Masaa Gadu, di de paati paati a hii goontapu, kon makandii a wan ipi.” 	 ולא בעד העם לבד כי אם לקבץ גם את בני אלהים המפזרים והיו לאחדים׃


We, Masaa Jesesi be sabi taki en Tata be poti ala sani a ini en ana. Bika a sabi taki na Masaa Gadu a komoto, da na Masaa Gadu ai go baka tu. 	 וידע ישוע כי נתן אביו את הכל בידו וכי מאלהים בא ואל אלהים ישוב׃


A taki: ‘Na mi Masaa Gadu de ya. Mi na a Gadu fi yu avo Abalaham, Isaki anga Jakopu.’ Namo Mosesi dyombo te, en hii sikin e dansi. A á be abi ati fu luku go de moo seefi.” 	 אנכי אלהי אבותיך אלהי אברהם אלהי יצחק ואלהי יעקב ויחרד משה ויירא מהביט׃


Sabi taki, wi o yeepi Masaa Gadu fu kuutu Engel seefi. Da u musu fu poi koti pikin toobi di e pasa ibii dei de. 	 הלא ידעתם כי נדין את המלאכים אף כי דברי ממונות׃


Ma Masaa Jesesi taigi en taki: “Nono! Toosi i fetihow go a ini a saka baka! Bika a sama di teke fetihow fu feti, na fetihow sa kii den. 	 ויאמר אליו ישוע השב את חרבך אל תערה כי כל אחזי חרב בחרב יאבדו׃


Masaa! On yuu u be si yu sikisiki ofu si yu a dunguu osu, ne u be kon luku yu?’ 	 ומתי ראינוך חולה או במשמר ונבא אליך׃


Ne Gaaman Pilatesi taigi den moo hei begiman anga ala den taa sama di be kon de taki: “We, a man di u tyai kon a mi ya, mi á fende ná wan fowtu ne en, fu mi mu sitaafu en. Bika a sani di a taki de, a ná wan ogii sani.” 	 ויאמר פילטוס אל ראשי הכהנים ואל המון העם לא מצאתי דבר אשם באיש הזה׃


Ne a komoto langa langa anga den, te ne en tapu sodoo. Ne a sete tafaa gi den nyanyan. A piisii fi en bigi fu fii taki, en anga ala sama fi en osu fende a leti fasi, fu biibi Masaa Gadu. 	 ויעלם אל ביתו וישם שלחן לפניהם ויגל עם כל ביתו על היותו מאמין באלהים׃


Ne den bakaman fu Masaa Jesesi feele, te den e akisi denseefi taki: “Sama na a sama ya seefi? A winta anga a ze seefi e teke en taki!” 	 וייראו יראה גדולה ויאמרו איש אל רעהו מי אפוא הוא אשר גם הרוח והים שמעים לו׃


Soseefi Masaa Gadu poti yu, fu si taki, taa foluku á de Dyu nái denki leti, fu seeka den fusutan. Na yu mu soi den, fa fu oli weiti fu Mosesi. Yu sabi ala san de fu sabi fu Masaa Gadu, fu leli den, enke gaansama di sabi ala sani, fu leli pikinengee di á poi opo mofu piki de. 	 מיסר לחסרי לב ומורה הפתאים ויש לך צורת המדע והאמת בתורה׃


Hii tu yali langa ai oli taki de. Da sama e kon yee, da den e waka e taki baka. Namo a bosikopu panya na a pisiwataa fu Asiya anda. Ibiiwan yee, Dyu anga taa foluku. 	 וכן היתה כשנתים ימים עד כי שמעו כל ישבי אסיא גם יהודים גם יונים את דבר ישוע האדון׃


Tapu den sama soseefi, fu den á mu poti denki a lawlaw toli. Soseefi haw lolo fositen sama sani. Den sani de e tyai soso sitee anga buuya a sama mindii, pe fu soi fa Masaa Gadu wani den biibi, fu komoto a takuudu anga ogii. 	 ולא ישימו לבם להגדות וללמודי תולדות אין קץ המביאים יותר לשאלות מלבנות בית אלהים באמונה׃


Kaba denki, wi e gafa useefi ya! Wi nái tyai a wooko ya anga lenti a pampila di sama maiki fu u mu soi taki, na Masaa Gadu bosikopu. U anda seefi u á fanowdu fu gi u a maiki de. 	 הנחל עוד לשבח עצמנו האם נצטרך כמקצת אנשים לאגרות אליכם או מכם המזכירות אתנו לשבח׃


Sama di abi yesi, da meke a yee san a Jeje fu Masaa Gadu e taigi den keliki.” 	 מי אשר אזן לו ישמע את אשר הרוח אמר לקהלות׃


Den dati be taanga yesi na a ten fu Nowa. Den á be wani go kibii a ini a gaan boto di ai meke, ala fa Masaa Gadu gi den somen ten seefi fu teke biibi. Namo, ne a be meke gaan wataa kon sungu hii goontapu kii den. Ma Nowa anga ete seibin sama di be go kibii a ini a boto de dati be diipi pasa a wataa. 	 אשר לפנים לא האמינו כאשר חכה אלהים בארך אפו בימי נח בהעשות התבה אשר נמלטו אליה מעטים והם שמנה נפשות במים׃


We, ne wan man den e kai Jowsef fu Alimateya Kondee, di be e waka a Masaa Jesesi baka tu kon. Dati be de wan kibii toli. Bika a be e feele den edeman fu den Dyu. Ne a go begi Gaaman Pilatesi, fu a puu a dede sikin fu Masaa Jesesi na a koloisi. Ne Gaaman Pilatesi gi en pasi. Ne a go, ne a go puu a dede sikin fu Masaa Jesesi. 	 ויהי אחרי כן בא יוסף הרמתי והוא תלמיד ישוע אך בסתר מפני היהודים וישאל מאת פילטוס אשר יתנהו לשאת את גופת ישוע וינח לו פילטוס ויבא וישא את גופת ישוע׃


Bika fa mi de ya, san i denki? Mi sa begi mi Tata, da wanten a sa sende onmen tenti dunsu Masaa Gadu Kondee Basiya fi en, kon puu mi a den sama ya ana. 	 או היחשב לבך כי לא יכלתי לשאל עתה מאת אבי והוא יצוה לי יותר משנים עשר לגיונות של מלאכים׃


Ma Masaa Jesesi taigi Peitilisi taki: “Peitilisi! Toosi i fetihow poti baka a ini en saka! I denki taki a fiti fu mi wai komoto a pasi gi a pina sitaafu di mi Tata poti gi mi fu pina ya?” 	 ויאמר ישוע אל פטרוס השב חרבך אל נדנה הכי לא אשתה את הכוס אשר נתן לי אבי׃


Da dati o opo pasi meke wi ya sa go doo taa pisiwataa di á kisi a Bun Nyunsu ete. Wi ya nái go sidon e gafa e wooko a pe taa sama fosi wooko kaba taki, u bigi. Kweti! 	 כדי לבשר הבשורה גם להלאה מכם ולא להתהלל במה שמוכן כבר בגבול אחרים׃


A yuu ten de, da peesi be kon e dunguu kaba. Ma, den bakaman fi en be de, te a mindii wataa kaba anga a boto. Ne en wawan be de a soo ete. 	 ויהי ערב והאניה באה בתוך הים והוא לבדו ביבשה׃


Da den go a wan peesi den e kai Getsemanei Dyali. 	 ויבאו אל חצר גת שמני שמו ויאמר אל תלמידיו שבו לכם פה עד אשר אתפלל׃


Ne, mi si a Engel fu Masaa Gadu, di be taampu anga wanse futu a ze anga wanse a soo, opo en letise ana a tapu. 	 והמלאך אשר ראיתיו עמד על הים ועל הארץ הרים ידו אל השמים׃


Ma fa i si wan sani miti en fu a wowtu ede, da a nái oli go doo. Wanten ai fika a biibi, daai baka gi Masaa Gadu. Bika a wowtu fu Masaa Gadu á be doo na a dipi fu den ati. 	 אך אין לו שרש תחתיו ורק לשעה יעמד ובהיות צרה ורדיפה על אדות הדבר מיד נכשל׃


Da wan dei, da Masaa Jesesi be de a ini a Mama Keliki e leli den sama Masaa Gadu wowtu, e gi den a Bun Nyunsu. Ne den leliman fu Dyuweiti anga den moo hei begiman anga gaansama fu kondee kon ne en. 	 ויהי היום והוא מלמד את העם במקדש ומבשר ויגשו הכהנים והסופרים עם הזקנים׃


Da a ná fu soso Masaa Gadu Buku sikiifi taki, Masaa Gadu e dyalusu. A de enke a man di e booko ede, fu paati á mu kon fi en anga a jeje di a gi sama. 	 או התדמו בנפשכם כי לריק אמר הכתוב בקנאה יתאוה לרוח השכן בקרבנו׃


Da meke den uman ya libi pii anga ala saka fasi, fu teke Masaa Gadu leli. 	 האשה תלמד דומם בכל הכנעה׃


Soseefi sete iseefi enke suudati wei a susu fu waka soi taawan a Bun Nyunsu di e tyai sama ati kon de switi. 	 ורגליכם מנעלות להיותכם מוכנים לבשורת השלום׃


Mi o taigi u san a avo gaansama fu u di den be e kai Mosesi be sikiifi a Gadu Buku. A be sikiifi taki: ‘U mu lesipeki u dda anga u mma. Da iniiwan sama di kosi en mma efu en dda mu dede.’ 	 כי משה אמר כבד את אביך ואת אמך ומקלל אביו ואמו מות יומת׃


Masaa Gadu bosikopu dati paati lontu a hii peesi de. 	 ויפרץ דבר יהוה בכל המקום׃


Den e waka e suku taawan mofu. A hii fusutan fu den poli te, ne den á poi denki bunbun sani. Den lasi a pasi fu a tuutuu bosikopu. Ne den kon e si a biibi libi enke sani fu suku wini fu denseefi namo. 	 וכוחי הבל של אנשים נשחתי דעת ומחסרי אמת השמים את החסידות לדבר בצע סור מאנשים כאלה׃


Timotiyesi na be wan bunbun biibisama. Ala biibiwan fu Lisita Foto be sabi en so. Biibiwan fu Ikoniyemu Foto seefi e taki so fi en. 	 ויהי לו שם טוב בין האחים אשר בלוסטרא ובאיקניון׃


Da efu wan sama de, di e sen gi mi anga mi wowtu, da na soseefi a Manpikin di saka kon toon libisama ya o sen gi en tu, te a o daai kon baka. Bika, te mi o kon anga a gaan dyendee fasi fu mi, anga di fu mi Tata anga di fu den apaiti Basiya fu Masaa Gadu Kondee, da mi o sen gi sowan sama tu.” 	 כי כל אשר הייתי אני ודברי לו לחרפה הוא יהיה לחרפה לבן האדם כאשר יבא בכבודו ובכבוד האב והמלאכים הקדושים׃


We, fa i si a kina dei pasa, a fosi dei fu a wiki fuuku mamanten, ne Maliya fu Makidala anga a taa Maliya go luku a geebi fu Masaa Jesesi. 	 ואחרי מוצאי השבת כשהאיר לאחד בשבת באה מרים המגדלית ומרים האחרת לראות את הקבר׃


Da di Masaa Jesesi taki so, te a kaba, ne Peitilisi akisi en taki: “Masaa! Den sani di yu e taigi u ya, na fu ala sama, ofu na fu u wawan?” 	 ויאמר פטרוס אדנינו הלנו אתה אמר את המשל הזה אם גם לכל אדם׃


Di a keliki komoto, ne somen de waka a den baka gwe. Dyusama, soseefi taa foluku di teke Dyusama fasi, fu dini Masaa Gadu tu. Namo Pawlesi anga Balnabasi e soi den, fu tan biibi fa Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi namo luku sama. 	 ורבים מן היהודים ומגרי הצדק הלכו אחרי פולוס ובר נבא בהפרד הקהל והמה דברו על לבם ויזהירום לעמד בחסד האלהים׃


Na so meke mi sikiifi piki u, pe fu kon taki a ogii di be pasa de. Da a sa seeka fosi mi kon, meke u di mu piisii mi ná o de fu buduufu mi. Mi sabi taki, u o du enke fa mi be soi na a biifi de, fu u sa piisii makandii. 	 וזאת כתבתי לכם פן יהיה לי בבואי עצב מאלה אשר היה לי לשמח עליהם ובטח אני בכלכם כי שמחתי היא שמחת כלכם׃


Ne a seefi dei de, fuuku mamanten, ne Masaa Jesesi kon taampu a mofu wataa de. Ma den bakaman fi en á be sabi taki na Masaa Jesesi de ape. 	 הבקר אור וישוע עמד על שפת הים ולא ידעו התלמידים כי ישוע הוא׃


Namo suudati tyai Pawlesi kon taampu na a kuutu fesi. Ne Telitelesi, sete gi den kaagi fu Pawlesi. A taki: 	 ויהי כאשר קראו לו ויחל טרטלוס לשטנו ויאמר׃


“Da mi e taki, u fika den man di u kisi ya. Efu a basi fu den na libisama tu, da a wooko fu den musu booko so tu. A leli di den e tyai seefi o doo wan kaba tu. 	 ועתה אני אמר אליכם חדלו לכם מן האנשים האלה והניחו להם כי העצה והפעלה הזאת אם מאת אדם היא תפר׃


Ná diingi te fu duungu! Dati o poli yu libi. Ma meke a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu lai yu libi. 	 ואל תשתכרו מיין המביא לידי פריצות כי אם המלאו ברוח׃


Filemon! Da mi e begi yu, fu teke Onesimesi oli, leti enke fa yu be sa teke miseefi oli. Du dati fu di yu sabi fa mi anga yu e libi switi makandii. 	 והנה אם תחשבני לחבר לך תקבלנו כמוני׃


Ne ai begi en taki: “Masaa! Gaantangi, abi tyali ati fu wan manpikin fu mi, baa? Pikinengee siki kisi en ogii ogii. Na somen leisi kaba, a siki ya e naki en towe a ini faya. Soseefi ai naki en iti a wataa. 	 ויאמר אדני רחם נא על בני כי מכה ירח הוא וחליו רע כי פעמים רבות הוא נפל באש ופעמים רבות אל תוך המים׃


A Apaiti Jeje teke Stefanisi hii libi. Ne a taampu e luku tapu, da ai si sani a tapu anda, fa Masaa Gadu dyendee fu gi gaandi. Masaa Jesesi taampu anda a Masaa Gadu letise. 	 והוא מלא רוח הקדש ויבט השמימה וירא את כבוד אלהים ואת ישוע נצב לימין האלהים׃


We, ne Masaa Jesesi piki en baka taki: “Seigi fi yu Simon, manpikin fu Jowna! Bika a ná libisama meke i sabi a sani de. Ma na mi Tata a tapu anda, ne puu en kon a kiin gi yu. 	 ויען ויאמר אליו אשריך שמעון בר יונה כי בשר ודם לא גלה לך את זאת כי אם אבי שבשמים׃


Ma na a dede fu Lasalesi Masaa Jesesi be e taki. Ma den bakaman fi en be denki taki na fu siibi wawan a be e taki. 	 וישוע דבר על מותו והמה חשבו כי על מנוחת השנה דבר׃


Uman á mu sete takitaki de, ma a mu saka enseefi anga ala tan pii de. Na so Masaa Gadu weiti taki, fu dati. 	 נשיכם בכנסיות תשתקנה כי לא נתנה להן רשות לדבר כי אם להכנע כאשר גם אמרה התורה׃


Ne den sama di be de a ini a boto saka kini a doti ne en fesi de. Ne den taki: “Fu tuu! Yu na a Pikin fu Masaa Gadu tuu.” 	 ואנשי האניה נגשו וישתחוו לו לאמר באמת בן אלהים אתה׃


Ne Masaa Jesesi gi den bakaman fi en wan ageisi toli, fu soi den taki, den á mu kon weli fu begi. 	 וגם משל דבר אליהם להתפלל תמיד ולא להתרפות׃


Mi nái taki ala dati fu soi enke sama de ape e kaagi wi ya fu den sani de. Ma na fa mi be taki kaba. A ná sipowtu lobi u lobi u de na ati. Dede ofu libi á poi tapu dati. 	 לא לחיב אתכם אני מדבר הלא הקדמתי לאמר כי אתם בלבנו יחד למות ויחד לחיות׃


Da na fu dati ede meke, mi e taki anga ageisi toli. ‘Bika anga opo opo ain den á wani si. Anga opo opo yesi, den á wani yee. Soseefi den á wani fusutan tu.’ 	 על כן במשלים אדבר אליהם כי בראתם לא יראו ובשמעם לא ישמעו אף לא יבינו׃


Ma fa i si ai deesi den, da ai taigi den taki: “Ma te u gwe, u á mu taigi sama, sama deesi u so, ye!” 	 ויצו אתם בגערה שלא יגלהו׃


Da san a be sikiifi de, na fu Masaa Jesesi. Bika u si fa Masaa Gadu weki en kon a libi ya baka, noiti moo fu dede. Da en sikin dati noiti poi loto poli. 	 ואשר האלהים הקים אותו הוא לא ראה השחת׃


We, ne Masaa Jesesi akisi en taki: “Saide meke yu e akisi, sowtu bun de? Yu á sabi taki, na Masaa Gadu wawan namo bun, no? We, efi i wani fende a libi fu tego, da i mu oli iseefi a den weiti fi en.” 	 ויאמר אליו מה תקראני טוב אין טוב כי אם אחד האלהים ואם חפצך לבוא אל החיים שמר את המצות׃


Dati wani taki, yu mokisa libi anga Kelestesi. Ne a puu yu na a libi pe losutu fu sikin be e wooko enke basi a yu tapu, fu kon toon sama fi en. Dati na wan sowtu maiki di kengi anga fa Dyusama dati be e koti maiki, fu toon sama fu Masaa Gadu. 	 ובו אתם גם נמולים מילה שלא בידים בהפשטת גוף הבשר החוטא היא מילת המשיח׃


Ma ná mosoo anga sama di e du san nái tyai yeepi. Bika sani fu Masaa Gadu dunguu gi den fu sabi. Da den e du soso wisiwasi sani. Ma tyai yuseefi meke a sa kon a kiin gi den taki, a libi fu den á bun. 	 ואל תשתתפו עם מעשי החשך אשר לא יעשו פרי כי אם הוכח תוכיחו אותם׃


Ma di a wookoman go, ne den man kisi en, ne den fonmi en te a fon, ne den sende en gwe anga soso ana ne en masaa baka. 	 ויחזיקו בו ויכהו וישלחהו ריקם׃


Ne Masaa Jesesi waka gwe baka, ne a begi a seefi begi enke fa a be begi kaba. 	 ויסף לסור ויתפלל באמרו עוד הפעם כדברים ההמה׃


Namo Masaa Jesesi piki den taki: “Na fu di u ná abi biibi sai! Bika mi e taigi u taki, efu u abi wan pikintoin biibi namo, enke a sii den e kai mosite, da u sa taigi wan gaan mongo taki komoto de. Da a sa wai komoto de tuu. Da ná wan sani o de, di u ná o poi du. 	 ויאמר ישוע אליהם מפני אשר אינכם מאמינים כי אמן אמר אני לכם אם יש לכם אמונה כגרגר החרדל ואמרתם אל ההר הזה העתק מזה שמה ונעתק ממקומו ואין דבר אשר יבצר מכם׃


Ma di den doo na a olo, ne den si taki a olo de wongong. A gaanbigi siton di den be lolo tapu a geebi wai komoto na a olo mofu. 	 וימצאו את האבן גלולה מן הקבר׃


Ma fa a de, da mi de a Efese Foto ya fosi, te enke Penkisite Fesa sa kai pasa. 	 אבל אשב באפסוס עד חג השבועות׃


Namo u kon doo Loma Foto. Ne Pawlesi fende pasi fi en wawan sa tan a wan osu. Ma namo, den suudati di mu oli wakiti ne en, be mu tan ape tu. 	 ואחר באנו אל רומי העביר שר המאה את האסירים אל שר הצבא ולפולוס הניחו לשבת לבדו עם איש הצבא השמר אותו׃


“Namo mi piki taki: ‘Masaa, sama a yu?’ “Ne a piki taki: ‘Mi na Jesesi di kiya a Nasaleti Foto. Na mi baka yu e lon suku fu du ogii pina so.’ 	 ואען ואמר מי אתה אדני ויאמר אלי אני ישוע הנצרי אשר אתה רדפו׃


Den foluku ati be boon. Ma now yu ati o boon. Da now a yuu doo, fu kuutu den sama di dede. Da soseefi, a yuu doo fi i pai den wookoman, den apaiti takiman fi yu. Ma soseefi a yuu doo tu fu pai den sama fi yu anga den sama di abi lesipeki gi yu. Pikinwan anga gaanwan. Da, now a yuu doo, fi i poli den sama di be poli a goontapu ya.” 	 והגוים קצפו ויבא קצפך ועת המתים להשפט ולתת שכר לעבדיך הנביאים ולקדשים וליראי שמך למקטנם ועד גדולם ולהשחית את משחיתי הארץ׃


Da di den de a pasi e tyai Masaa Jesesi fu go sipikii kii, ne den miti a dda fu Aleksandi anga Lufosi di den be e kai Simon fu Sileni Kondee a pasi. Ne den dwengi en fu tyai a koloisi fu Masaa Jesesi gi en. 	 ויאנסו איש עבר אחד הבא מן השדה ושמו שמעון הקוריני אבי אלכסנדרוס ורופוס לשאת את צלבו׃


Dati sikiifi a Masaa Gadu Buku taki: “Moo lati, da sama di be dyunta tyaipi, da den á be abi pasa maiki. Soseefi den di á be dyunta tyaipi moo lati á be abi mendii tu.” 	 ככתוב לא העדיף המרבה והממעיט לא החסיר׃


Taa biibiwan de a ini taanga ten? Da dyombo go yeepi anga san yu abi. Yu osu doo mu opo gi taawan di doo yu, fu gi siibipe anga ala nyanyan seefi. 	 השתתפו בצרכי הקדושים רדפו הכנסת ארחים׃


Da na den twalufu bakaman fi en ya, a sende na a wooko. A taigi den taki: “Fa i si u o go de, u á mu go a ná wan taa sowtu sama moo enke den Dyusama. Ná den sama fu Samaliya Kondee seefi u mu go. 	 את שנים העשר האלה שלח ישוע ויצו אתם לאמר אל דרך הגוים אל תלכו ואל עיר השמרונים אל תבאו׃


Ma a o pai den di e wooko enke fa a wani. Bika a o gafa den, fu poti fende gaandi makandii anga enseefi. A o meke den dati ati de switi anga en. Na so o pasa anga Dyu ofu foluku di á de Dyu. 	 וכבוד והדר ושלום לכל עשה הטוב ליהודי בראשונה וכן גם ליוני׃


Biibiwan! Masaa Gadu kai u kon toon sama fi enseefi, ne a puu u tuutuu na a katibo fu weiti. Ma fu komoto na a katibo libi fu weiti á wani taki, pasi opo fu waka du takuu losutu di fuu wi ati libisama fasi. Kweti! Ma na fu libi seefi soi taawan taki, u lobi den. 	 כי אתם אחי לחרות נקראתם ובלבד שלא תהיה החרות תאנה לבשר אלא שתעבדו איש את רעהו באהבה׃


Somen sama de enke sii di paandi a wan pisi doti di abi tyaipi siton. Solanga den yee a wowtu fu Masaa Gadu, den e teke en wanten wanten anga gaan piisii. 	 וכן הנזרעים על מקמות הסלע הם השמעים את הדבר ומהר בשמחה יקחהו׃


Bika den taanga den ati. Den tapu den yesi anga den ain. Ne den ati á poi teke sani fu mi. Den yesi á poi fusutan sani fu mi. Den ain á poi si sani fu mi. Ne den á poi daai libi fa mi wani tu, fu komoto a takuudu anga ogii. Namo den á poi fende a yeepi ya.’ ” 	 כי שמן לב העם הזה ואזניו כבדו ואת עיניו השע פן יראה בעיניו ובאזניו ישמע ולבבו יבין ושב ורפאתיו׃


Na fu dati ede meke a lon go a Simon Peitilisi anga a taa bakaman fu Masaa Jesesi di a be lobi te. Ne a taigi den taki: “Den puu Masaa na a geebi, da wi á sabi pe den poti en.” 	 ותרץ ותבא אל שמעון פטרוס ואל התלמיד האחר אשר חשק בו ישוע ותאמר אליהם הנה נשאו את האדון מקברו ולא ידענו איפה הניחהו׃


Namo di den doo na ala den taa sama, ne wan sama kon a Masaa Jesesi. Ne a kai ne en futu a doti. 	 ויהי כבואם אל המון העם ויגש אליו איש ויכרע על ברכיו לנגדו׃


Bika didibii abi taanga, fu katibo libisama hiihii libi langa. Ai du san a wani anga den. Soseefi, den sama e feele dede ogii ogii tu. Ma mi o puu den a ini den katibo de.” 	 ולהתיר את אלה אשר מאימת המות היו נתנים לעבדות כל ימי חייהם׃


Luku wan gaan meti enke asi. Anga wan pikin tetei namo den e tei en mofu fu tii en hii sikin, fu poti a pasi. 	 הנה בפי הסוסים נשים את הרסן למען אשר ישמעו לנו ונהגנו בו את כל גויתם׃


Da u seefi mu luku bun, fu u á sa fika enke sama di Masaa Gadu taki, noiti sa poi go doo pe den ati sa fende boo. Bika a paamisi tide ete seefi, fu tyai sama fi en go doo a peesi de. 	 על כן נירא נא בהמצא עוד ההבטחה לבוא אל מנוחתו פן יראה איש מכם מאחר פעמיו׃


Mi begi wi Masaa te doo dii leisi seefi, fu puu a banowtu ya a mi buba. 	 על זאת התחננתי שלש פעמים אל האדון להסירו ממני׃


Namo a denki kon a mi, fu san Masaa Jesesi be taigi wi taki, Johanisi be e dopu sama anga wataa. Ma mi o dopu biibiwan anga a Apaiti Jeje. 	 ואזכר את דבר האדון אשר אמר יוחנן הטביל במים ואתם תטבלו ברוח הקדש׃


Ma namo, da Masaa Jesesi meke na a pisiwataa fu Judeja, na a foto den kai Betelehem. A pisiten de, da na Kownu Helowdesi be e taki fu a hii pisiwataa anda. Ma wan duupu koniman komoto a doose kondee go a Jelusalem Foto. Den komoto na a se pe san e opo. Den koniman ya na sama di e sabi san o pasa, te den luku den sitali a tapu. 	 ויהי כאשר נולד ישוע בבית לחם יהודה בימי הורדוס המלך ויבאו מגושים מארץ מזרח ירושלימה לאמר׃


Da efu wi tei ati oli doo, da wi anga en o tii ala sani makandii a bakaten. Da efu wi piki taki, wi á sabi en, da en seefi o piki a fesi fi en Tata tu taki a á sabi wi. 	 אם נסבל גם נמלך אתו ואם ננכר גם הוא ינכר אתנו׃


Da du ala sani anga koni, doo ala san yu e taki seefi! Masaa Gadu o kuutu ala dati fini fini, na a fasi fa a poti en weiti fu tyai sama puu a takuudu anga ogii. 	 כן דברו וכן עשו כאנשים העתידים להשפט על פי תורת החרות׃


Da a hii tyotyo fu wi ya na fu yeepi u anda, fu meke moo sama yee fu biibi, fa ai teke gaan bun ati fasi namo, fu gi paadon. Da moo anga moo sama sa de tu, fu gi en daa, bali gafa gi en gaandi. 	 כי כל זאת למענכם למען אשר ירבה החסד על ידי רבים ותפרץ התודה לכבוד האלהים׃


A meke u dopu en anga ala sama fi en osu. Ne a taigi wi taki: “U e si fa mi daai e biibi wi Masaa tuu. Da u kon tan namo namo anga mi te enke u de fu gwe ya baka.” Na so ai feti anga wi te enke u go tan ne en osu. 	 ותטבל היא ובני ביתה ותבקש ממנו לאמר אם חשבתם אתי נאמנה לאדון באו נא אל ביתי ושבו בו ותפצר בנו׃


Bika sama á de fu komoto a Masaa Gadu fesi taki, en dati de sondee takuudu anga ogii. Ibiiwan nái luku san e tyai wini gi a dyendee Masaa Gadu. 	 כי כלם חטאו וחסרי כבוד אלהים המה׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “Onmen beele u abi?” Ne den piki en taki: “Wi abi seibin beele.” 	 וישאל אותם כמה ככרות לחם יש לכם ויאמרו שבע׃


Bika paiman di takuudu anga ogii e tyai, dati na paati anga Masaa Gadu tego. Ma Masaa Gadu gi wi wan gaan bun, di a teke gaan bun ati fasi namo luku wi. Ne a meke wi mokisa libi tego anga Kelestesi Jesesi, di de wi Masaa. 	 כי שכר החטא הוא המות ומתנת חסד אלהים היא חיי העולם במשיח ישוע אדנינו׃


Da den o taki: “Yu na wi Masaa! Yu na wi Gadu! I waiti fu kisi bigi nen anga ala gaandi anga ala makiti. Bika na yu meke ala sani. Da yu meke den, fu di yu be wani taki ala den sani ya be mu de.” 	 לך נאה אדנינו לקחת כבוד והדר ועז כי אתה בראת הכל והכל ברצונך היו ונבראו׃


Da gaan piisii bali o piki taki: “Dede! Yu á poi de winiman moo! Bika i fika sondee tifi, fu feele.” 	 איה עקצף המות איה שאול בצחונך׃


Da biibiwan mu waka a lanti ondoo. A ná fu a feele ede taki, den poi sitaafu yu. Ma konsensi seefi e piki yu taki, dati na a leti fasi. 	 על כן עלינו להכנע לא לבד בעבור הקצף כי גם בעבור דעת חובתנו׃


Na so ibii sama, winsi pe a de, ma a de fu Kelestesi, da a sa fende a seigi, di Masaa Gadu be paamisi Abalaham. Soseefi a sa meke en Apaiti Jeje teke peesi a ini a libi fu a sama di teke biibi fitoow so! 	 למען אשר תבא ברכת אברהם במשיח ישוע על הגוים למען אשר נשא את הבטחת הרוח על ידי האמונה׃


We, mi si en fanowdu fu sende wi lobi biibi baala Eipafoditesi kon gi u de baka. U be gi mi en, fu teke u peesi waka yeepi mi wooko. Da a yeepi mi so tuu, te mi be abi en fanowdu. Na wan man di be mokisa wooko anga mi tuutuu. Wi feti makandii sowan fasi enke tu suudati di e tyai wini gi a basi. Na so u wooko soi fa Masaa Gadu bosikopu di wi e taki na a tuutuu wan. 	 ואחשב מן הצרך לשלח אליכם את אפפרודיטוס אחי ועזרי וחברי בצבא והוא שליחכם ומשרתי בצרכי׃


Da a Manpikin di saka kon toon libisama ya á kon fu libisama yeepi en. Ma a kon fu dini den, yeepi den a sani. A dati meke a o dede gi ala libisama fu puu den a ogii tyai den kon a Masaa Gadu baka.” 	 כי בן האדם אף הוא לא בא למען ישרתוהו כי אם לשרת ולתת את נפשו כפר תחת רבים׃


Da di den doo koosube fu a Oleifi Mongo na a pisi fu Betifage anga Betaniya, ne Masaa Jesesi taigi tu bakaman fi en taki: 	 ויהי בקרבו אל בית פגי ובית היני בהר הנקרא הר הזיתים וישלח שנים מתלמידיו לאמר׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “U á sabi san u e akisi. Bika na goontapu ya wawan uman anga man libi de. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם בני העולם הזה ישאו נשים ותנשאנה׃


Da a á be e taki anga den sondee fu gi den, den sowtu toli ya. Ma, te en anga den bakaman fi en wawan be de, da a be e puu ala sani gi den fini fini. 	 ובבלי משל לא דבר אליהם והיה בהיותו עם תלמידיו לבדם יבאר להם את הכל׃


Da di takuu ati bon nái meke bun sii kaba, da na fu koti go iti a ini faya, fu boon. 	 וכל עץ אשר לא יעשה פרי טוב יגדע וישלך באש׃


Mi á de a goontapu moo, ma den de a goontapu ete. Da, mi e kon a yu. Mi Tata di de apaiti fu ala sani di de. Tata, kibii den sama di i gi mi ya a ini a kaakiti fu a nen fi yu, meke den de wan makandii, leti enke fa mi anga yu de wan. 	 ואני אינני עוד בעולם והם בעולם המה ואני בא אליך אבי הקדוש נצר בשמך את אשר נתתם לי למען יהיו אחד כמנו׃


Na so wi avo Jowsef anga en dda Jakopu anga den elufu baala go fika a Egepte Kondee. Den tan ape, te enke ibiiwan dede dei doo, di a mu dede. 	 וירד יעקב מצרימה וימת הוא ואבותינו׃


We, biibiwan! Son wan e diipi fika biibi a tuutuu leli fu Masaa Gadu. Ma ná fika den sama de wai gwe so! Meke moiti tyai den kon baka na a leti pasi ya. 	 אחי כי יתעה איש בכם מן האמת ואיש אחר ישיבנו׃


Namo a lanman luku den a den mindii fesi baka. Da ai pakisei taki: “Mi o fende wan bun a den tu man ya.” 	 וישם פניו אליהם בקותו לקחת מאתם דבר׃


We, u biibi baala Timotiyesi komoto a dunguu osu kaba. Efu a kon doo mi ya gaw, fosi mi losi ya, da mi o tyai en, te mi e kon luku u anda. 	 ודעו כי טימותיוס אחינו יצא מבית האסורים והיה אם יבא במהרה אראה אתו את פניכם׃


Den hei apaiti begiman bigin taki ala sowtu ogii anga lei fu Masaa Jesesi. 	 וראשי הכהנים הרבו לשטנו׃


Bika sama di e angii fu sabi san nyunyun biibisama abi fusutan tan enke a á doo peesi ete. Da a á kaba sabi waka fu piisii Masaa Gadu ati ete, enke te nyunyun pikin á kaba sabi sani. Da a nái kaba sabi tuutuu kukutu anga letise. 	 כי כל אשר מאכלו חלב איננו מבין בדבר צדק כי עודנו עולל׃


Da, wanten wanten, di a sii meke nyanyan lepi, ne a goonman teke en babun nefi, ne a go koti den. Bika, a yuu fu koti den sii ya, be doo kaba.” 	 וכאשר גמל הפרי ימהר לשלח את המגל כי בשל הקציר׃


Namo a taigi a Dyulanti di e kuutu de taki: “Nownow, mi e si a Manpikin di saka kon toon libisama ya. A taampu anda na a moo hei peesi a Masaa Gadu letise ana.” 	 ויאמר הנני ראה את השמים נפתחים ואת בן האדם נצב לימין האלהים׃


Moo lati, ne Masaa Jesesi go a Peitilisi osu. Ne a go si a main fu Peitilisi didon anga feba a kama tapu anda. 	 ויבא ישוע ביתה פטרוס וירא את חמותו נפלת למשכב כי אחזתה הקדחת׃


Ma a taki fu a moo gaan Manpikin fi en, di a gi ala san a abi toon fi enseefi, Awan di de fu saka kon a goontapu nownow baka taki: “Meke ala den Engel di mi abi, saka denseefi gi en gaandi.” 	 ובהביאו את הבכור שנית לעולם אמר והשתחוו לו כל מלאכים אלהים׃


Ne den taigi Masaa Jesesi taki: “I mma anga den baala fi yu de a doose. Den wani si yu.” 	 ויגד לו לאמר אמך ואחיך עמדים בחוץ והם חפצים לראותך׃


We, ne a meti opo en mofu fu kosi Masaa Gadu, fu taki ogii fu Masaa Gadu anga fu kosi a apaiti peesi, pe Masaa Gadu e tan anga ala den sama di de a Masaa Gadu Kondee a tapu anda. 	 ותפתח את פיה לנאצה אל האלהים ותנאץ את שמו ואת משכנו ואת החנים בשמים׃


Ma namo, da den Faliseiman yee taki somen sama e biibi taki Masaa Jesesi na a Kelestesi. Na fu dati ede meke den Faliseiman anga den begiman fu keliki sende sikowtu fu go kisi Masaa Jesesi. 	 והפרושים שמעו את העם מתלחשים עליו כזאת וישלחו הפרושים וראשי הכהנים משרתים לתפשו׃


Ne bakadati, ne Masaa Jesesi komoto de e go a Jelusalem. Da ai leli den sama fu den kondee kondee pe ai pasa, Masaa Gadu wowtu. 	 ויעבר בערים ובכפרים עבור ולמד וישם את דרכו לבוא ירושלים׃


Pakisei di u dda a goontapu ya feti kiya wi. Da wi e gi den daa fu dati. Da na moo saka fasi u mu soi u Tata, Masaa Gadu a tapu, fu dati. Bika a kiya fi en o tyai libi gi wi, makandii anga enseefi tego doo. 	 ועוד אם אבות בשרנו היו מיסרים אתנו ונירא מהם אף כי נכנע לפני אבי הרוחות ונחיה׃


Ma Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi namo luku mi. Ne mi de san mi de tide ya. Ma dati á waka fu soso. Bika somen sama toon biibisama, di mi tyotyo wooko moo ala taa apaiti bosikopuman fi en. A ná anga taanga fu miseefi libisama fasi. Ma anga gaan bun ati fasi namo di ai teke, fu wooko a ini mi anga en taanga. 	 אבל בחסד אלהים הייתי מה שהייתי וחסדו עלי לא היה לריק כי יותר מכלם עבדתי ולא אני כי אם חסד אלהים אשר עמדי׃


Namo den Masaa Gadu Kondee Basiya taigi den taki: “Den manengee fu Galileya pisiwataa ya! San u taampu e luku ete? A Jesesi di opo gwe a tapu tide ya, na leti ya a o saka wan dei baka komoto a tapu anda.” 	 ויאמרו אתם אנשי הגליל מה תעמדו פה ועיניכם השמימה ישוע זה אשר לקח מאתכם השמימה כן בוא יבוא כאשר ראיתם אתו עלה השמימה׃


Na dati meke mi e angii taanga, fu doo u fu Loma Foto de seefi tu, anga a Bun Nyunsu ya. 	 לכן נדבני לבי להשמיע את הבשורה גם אתכם אשר ברומי׃


Bika efi i e pee bigi fi i seefi, sondee taki i de wan sani, da na koli yu e koli iseefi! 	 כי החשב את עצמו להיות מה ואיננו מאומה את נפשו הוא מרמה׃


A meti di i si de, na a meti di be de a libi, ma now a dede. Da a o opo komoto a na abisi, a peti di ná abi ondoo, fu kisi en sitaafu fu tego. Ma toku, a o libi baka. Da, den sama di e tan a goontapu, di nen á sikiifi a ini a buku fu libi, senten di goontapu sete, sa foondoo, di den o si a meti ya. Bika, a meti be de, ma a á de moo. Ne, te wan pisi, ne, a kon a goontapu baka. 	 החיה אשר ראיתה היתה ואיננה ועתידה לעלות מן התהום וללכת לאבדון וישבי הארץ אשר שמם איננו נכתב בספר החיים מיום הוסד תבל ישתוממו בראתם את החיה אשר היתה ואיננה ותבוא׃


Mi kon fu paati sama anga sama. Bika wan manpikin anga en dda o paati. Wan umanpikin anga en mma o paati. Main anga main o paati. Bika den o kisi gaan toobi fu mi ede. 	 כי באתי להפריד איש מאביו ובת מאמה וכלה מחמותה׃


Fu tuu, da na u anda e gi wi dise gaandi anga piisii! Bika na u na a hei anga a piisii fu wi dise. 	 אמנם אתם כבודנו ושמחתנו׃


Ma den Pawlesi á be de a osu a yuu de. Ne na Yason anga wantu taa biibiwan den puu a boon ati. Den seepi den tyai go kaagi a gaanlanti di e kuutu sani de taki: “Wantu man e buuya goontapu doo ya, fu buuya sani ya tu! 	 וכאשר לא מצאו אותם סחבו את יסון ואנשים מן האחים לפני ראשי העיר ויצעקו לאמר הנה המדיחים את כל ישבי תבל באו גם הלום׃


Ma Masaa Jesesi de pii. A á piki ná wan sani. Da Gaaman Pilatesi be foondoo di Masaa Jesesi á piki. 	 וישוע לא השיב עוד אף דבר אחד ויתמה פילטוס׃


Namo Masaa Jesesi komoto a Tilosi waka go a Sidon. Ne a waka go na a pisi di den e kai Dekapolisi na abaase fu a ze fu Galileya. 	 וישב ויצא מגבול צור וצידון ויבא אל ים הגליל בתוך גבול עשר הערים׃


Dati na a Jeje fu Masaa Gadu, di e soi u den tuutuu sani fu Gadu. Da den sama fu a goontapu ya di á de a Gadu pasi ná o poi fende a Jeje ya. Bika den á si en. Da soseefi den á sabi en tu. Ma u sabi en, bika ai tan anga u. Da soseefi a o tan a ini u tu. 	 את רוח האמת אשר לא יכל העולם להשיגו באשר לא יראהו ולא ידעהו ואתם ידעתם אתו כי אתכם שכן הוא אף יהיה בתוככם׃


Da wan sa denki, dei abi kina fu oli enke weiti. Taawan sa denki, dei ná abi kina fu oli enke weiti. Da meke ibiiwan denki san enseefi e si fiti, fu teke wooko sondee fu go muliki taawan di nái denki enke en. 	 יש מבדיל בין יום ליום ויש אשר כל הימים שוים בעיניו ויהי כל איש נכון בדעתו׃


Tan biibi dati fu kaba koti paati anga takuudu anga ogii, fu fende san Masaa Gadu paamisi. Ma efu u fika a biibi ya, da u sa lasi ala dati. Da na fu soso u be teke a biibi. 	 אשר גם תושעו בה אם תחזיקו בדבר אשר בשרתי אתכם אך אם לא לשוא האמנתם׃


Biibiwan! Mi o teke a nen fu Masaa Jesesi Kelestesi sende u anda fa fu du anga lesi biibiwan. U á mu mosoo anga den. Bika den nái waka na a fasi fa wi dise be soi u anda. 	 והננו מצוים אתכם אחים בשם אדנינו ישוע המשיח אשר תבדלו מכל אח מעקש דרכיו ואיננו מתהלך על פי הקבלה אשר קבל מאתנו׃


Ne den bakaman fu Johanisi kon teke a dede sikin, ne den beli. Bakadati, ne den go piki Masaa Jesesi taki, na so wan sani pasa. 	 ויגשו תלמידיו וישאו את גויתו ויקברוה וילכו ויגידו לישוע׃


Leti na a yuu di sama o taki: “Goontapu sidon switi, ala sani e waka moi.” Fosi den poti pakisei, da sani kon banowtu den. Da den ná o poi kibii gi a gaan banowtu enke fa bee uman á poi kibii gi a bee ati fu go meke. Ai de fi en moi moi, ma te fu a denki, da a bee musu kon nyanmi en. 	 כי בעת אמרם שלום ושלוה יבא עליהם השבר פתאם כחבלים על ההרה ולא יוכלו להמלט׃


Namo Masaa Jesesi piki en taki: “Oho! San mi miti anga den sowtu sama ya? Den nái biibi sai! Taanga yesi namo di den abi so. On langa mi mu de anga u ya, fu oli pasensi ete, fosi u o biibi?” Ne a taigi a man taki: “Tyai a pikin kon gi mi!” 	 ויען ישוע ויאמר הוי דור בלתי מאמין ופתלתל עד מתי אהיה עמכם עד מתי אסבל אתכם הביאו אותו אלי הנה׃


We, a de enke wan pikintoin sowda di wan uman teke iti a ini wan gaan tyaipi bolon. Da a sowda soopu ala a bolon, te doo. Na so a Nyun Tii fu Masaa Gadu de.” 	 דומה היא לשאר אשר לקחתו אשה ותטמנהו בשלש סאים קמח עד כי יחמץ כלו׃


Na so pasa anga Himeneyesi anga Aleksandi. Ne mi fika den a wanse gi didibii, meke a tii den. Da den sa kon si taki, den mu kaba lei, fu gi Masaa Gadu polinen. 	 ומהם הומניוס ואלכסנדר אשר מסרתים לשטן למען יוסרו לבלתי גדף עוד׃


Da mi sabi taki, taanga libi anga ala dede seefi á poi wini wi. Engel anga taa jeje di de fu tii sani seefi á poi. Ogii lontu goontapu nownow go doo bakaten seefi á poi. Makiti á de a goontapu di poi tu. 	 ובטוח אנכי כי לא המות ולא החיים לא מלאכים ולא שררות ולא גבורות לא ההוה ולא העתיד׃


Si enke den e go kai a faya, da feti ali den puu. Son wan de anga waka libi, fu piisii denseefi ati namo. Teke tyali ati yeepi den tu. Ma kenisi anga yuseefi. Wai a pasi gi dati! Bika den koosi fu den di de e wei seefi tyobo anga a ogii fasi fu den de. 	 ואת אלה תושיעו באימה וחלצתם אתם מתוך האש וגעלתם גם את הלבוש המגאל בחלאת הבשר׃


U libi na san Kelestesi lenti fu soi enke maiki taki, a bosikopu di wi ya tyai kengi u. Da a á de pampila di sikiifi tiki maiki. Na a Jeje fi en teke u libi di á de siton fu maiki, ma sama sa fende leisi de taki, a libi ya de a u ati. 	 כי בידוע שאתם אגרת המשיח ערוכה על ידי שרותנו כתובה לא בדיו כי אם ברוח אלהים חיים ולא על לוחות אבן כי אם על לוחות בשר הלב׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Solanga u á si gaan foondoo sani anga gaan maiki, u nái biibi.” 	 ויאמר אליו ישוע אם לא תראו אתות ומופתים לא תאמינו׃


Yu wooko na fu keli i seefi luku, fa yu e wooko anga yu biibi. Da efu yu si taki, yu e waka leti, da i sa poolo anga iseefi. Ma a ná fu go maiki iseefi anga taawan taki, i bun moo den. Kweti! 	 אבל יבחן כל איש את מעשהו ואז לו לבדו תהיה תהלתו ולא לנגד אחר׃


A yonkuman di be komoto kai dede gwe a osu libilibi baka anga den taa sama. A sani ya gi ala sama anda taanga sikin. 	 והם הביאו את הנער חי וינחמו עד מאד׃


Ne Masaa Jesesi kai a uman kon ne en! Ne a taigi en taki: “Uman! I kon bun fu a siki ya!” 	 ויהי בראות אתה ישוע ויקרא אליה ויאמר לה אשה החלצי מחליך׃


Da fa na wan beele namo wi e booko pisipisi nyan e soi fa wi ala na awan kodo sikin fu Kelestesi. Winsi fa wi ipi seefi, ma ibiiwan na wan pisi fu a sikin. 	 כי לחם אחד הוא לכן גם נוף אחד אנחנו הרבים באשר לכלנו חלק בלחם האחד׃


Ma wi na sama di e si enke u de a kiin fu dei, fu sabi san e pasa. Da meke wi poti ede bun. Meke wi wooko anga a biibi di wi abi. Meke wi wooko anga lobi tu. Meke wi tan luku a yeepi di Masaa o tyai kon. Den sani ya sa kibii wi enke insii sani di suudati e wei fu kibii den seefi a feti. 	 ואנחנו בני היום ננזרה נא ונלבש את שריון האמונה והאהבה וככובע את תקות הישועה׃


Ma di Masaa Jesesi taki so, ne den e suku baka fu kisi en tyai gwe. Ma a waka saafi komoto a den ini de gwe. 	 אז ישובו ויבקשו לתפשו וימלט מידם׃


Ma, namo di Masaa Jesesi e taki, ne wan uman di be de a ini den sama ini de, bali taki: “Oho! Masaa Gadu seigi a uman di meke yu, fu di Masaa Gadu fende taki, na a uman ya be mu meke yu.” 	 ויהי כדברו את הדברים האלה ואשה אחת מן העם נשאה את קולה ותאמר אליו אשרי הבטן אשר נשאתך והשדים אשר ינקת׃


Biibiwan di siki didon mu sende kai fesiman fu keliki, meke den taampu a ini a nen fu Masaa, da den lobi fatu ne en sikin, poti ana ne en tapu begi gi en. Da a sa kon bun baka. 	 איש כי יחלה בכם יקרא את זקני הקהלה ויתפללו בעדו ויסוכהו שמן בשם יהוה׃


Ma a be puu a man den e kai Lot de, fosi a boon den tu foto ya. Bika a be e piisii en, fa dati e libi letiopu fasi. Bika taawan be de anga waka libi fu pasa Masaa Gadu weiti, da a be e koti Lot na ati enke nefi. 	 ויצל את לוט הצדיק אשר הלאוהו אנשי בליעל ההם בדרך זמתם׃


Bika takuu losutu fuu wi ati libisama fasi. Da den nái fiti anga san a Apaiti Jeje wani. Soseefi san Masaa Gadu Apaiti Jeje wani nái fiti anga den takuu losutu di fuu wi ati libisama fasi. Den e feti fu anga denseefi, a ini wi. Na so meke sama sa poti fu du wan sani, a á poi du en. 	 כי הבשר מתאוה הפך מן הרוח והרוח הפך מן הבשר ושניהם מתקוממים זה לזה עד שלא תוכלו לעשות את אשר תחפצו׃


Ma namo, ne wantu Faliseiman bali gi den taki: “Luku de! U si san u e du? Saide meke u e booko den sani na a kina dei ya fu du? U á si taki fa u e du de na Gadu weiti u e poli, no?” 	 ויש מן הפרושים אשר אמרו אליהם למה אתם עשים את אשר איננו מתר לעשות בשבת׃


Ne den poti boto a Genesaleti, ne den go a soo. 	 ויעברו את הים ויבאו ארצה גניסר ויקרבו אל היבשה׃


Ne a teke den pikinengee wai kon ne en, ne a poti ana a den ede, ne a begi gi den. 	 ויחבקם ויברכם בשומו את ידיו עליהם׃


Balnabasi anga Sawlesi be tyai a moni go, di biibiwan fu Antiyokiya Foto be piki sende gi biibiwan fu Jelusalem Foto. Ne den daai komoto anda baka. Namo den tyai Johanisi di den e kai Maakusi tu anga den. 	 וישובו בר נבא ושאול מירושלים אחרי כלותם את השמוש ויקחו אתם את יוחנן המכנה מרקוס׃


Na so Masaa Gadu meke wi enke sama fi en, fu luku den bun di de fu kon de. Da en Jeje di a sende kon teke peesi a wi, na a maiki fu soi wi taki, tuutuu u sa fende ala taa sani di de fu kon ete. 	 והמכין אתנו לזאת הוא האלהים אשר אף נתן לנו את ערבון הרוח׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Na fu di mi taigi yu taki: ‘Mi be si yu na a figasii bon ondoo,’ meke yu e biibi? Yu o si moo gaan foondoo sani moo enke dati.” 	 ויען ישוע ויאמר אליו על אמרי לך כי תחת התאנה ראיתיך האמנת הנה גדלות מאלה תראה׃


Bika na Kelestesi di noiti abi takuudu anga ogii, ne Masaa Gadu kengi en poti a u peesi. Da a teke a sitaafu fu wi takuudu anga ogii, meke sama mokisa libi anga en kon de bun gi Masaa Gadu kaba. 	 כי את אשר לא ידע חטאת אתו עשה לחטאת בעדנו למען נהיה בו אנחנו לצדקת אלהים׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Efi i be sabi a gaan bun di Masaa Gadu be wani gi yu, anga efi i be sabi a sama di e begi i wataa fu diingi ya, da i be o begi en wataa, da a be o gi yu a wataa di e gi sama libi.” 	 ויען ישוע ויאמר אליה לו ידעת את מתת אלהים ומי הוא האמר אליך תני נא לי לשתות כי עתה שאלת ממנו ונתן לך מים חיים׃


“Tyali fu den sama e kisi mi. Den de ya dii dei anga mi kaba. Da den ná abi ná wan sani fu nyan. 	 נכמרו רחמי על העם כי זה שלשת ימים עמדו עמדי ואין להם לחם לאכל׃


Ne a waka go pikinso moo faawe, ne a losi enseefi towe a doti holow. 	 ויעבר משם מעט והלאה ויפל ארצה ויתפלל אשר אם יוכל היות תעבר נא מעליו השעה הזאת׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Yu á be poi abi ná wan sowtu makiti a mi tapu, efu a ná Gadu be gi yu en. Na fu dati ede meke a sama di i si tyai mi kon gi yu ya, du moo gaan ogii moo yu.” 	 ויען ישוע לא היתה לך רשות עלי לולא נתן לך מלמעלה לכן עון המסגיר אתי אליך גדול מעונך׃


Fa Simon soi de, da u e si taki, Masaa Gadu e puu taa foluku sama kon toon wan nyun sowtu foluku enke sama fi en. 	 שמעון ספר איך האלהים ראה לו בראשונה לקחת מבין הגוים עם לשמו׃


Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “U tyai wantu fu den fisi di u kisi dyonson de kon gi mi.” 	 ויאמר אליהם ישוע הביאו הלם מן הדגים אשר אחזתם עתה׃


Ala a taki de waka libisama fasi. Ma Masaa Gadu weiti taki fu dati tu. 	 הכי לפי דרכו של אדם אני מדבר כזאת הלא גם התורה אמרת כן׃


Ma Masaa Jesesi waka go, ne a oli den taki: “U opo! U á feele so!” 	 ויגש ישוע ויגע בם ויאמר קומו ואל תיראו׃


Ne Gaaman Pilatesi akisi Masaa Jesesi taki: “Yu na a kownu fu den Dyu?” Ne Masaa Jesesi piki taki: “Na letiso a de, enke fa i si i taki de.” 	 וישאל אותו פילטוס האתה מלך היהודים ויען ויאמר אליו אתה אמרת׃


We, Titesi seefi di e yeepi mi wooko na wan lala Giiki sama. Da den be sa sende en go koti maiki a manpeesi taki, na so namo a sa poi kon toon bun sama gi Masaa Gadu. Ma kweti! 	 אבל גם טיטוס אשר אתי אף כי יוני הוא לא הכרח להמול׃


Bika yu tesi kaba taki, Masaa abi gaan bun fasi. 	 אם אמנם טעמתם כי טוב האדון׃


Ne den taki: “Masaa! U membee wan sani di a bidiigiman be taki, fosi a dede. A be gafa taki: ‘A o dede. Ma baka dii dei, a o weki baka kon a libi.’ 	 ויאמרו אדנינו זכרנו כי אמר המתעה ההוא בעודנו חי מקצה שלשת ימים קום אקום׃


Ne fosi den poti pakisei baka, ne tu man kon taampu ne en se, e taki anga en. Den tu man ya na Mosesi anga Eliya. 	 והנה נראו אליהם משה ואליהו מדברים אתו׃


Ma mi e akisi miseefi taki: “Sama di naki futu e dyakata kai, ma a ná fu tan didon fika de?” Da mi e piki taki: “Kweti!” Bika di Dyusama á biibi, ne Masaa Gadu yeepi go doo taa foluku. Meke a sa tyai dyalusu gi den, fu suku a yeepi de tu. 	 ובכן אני אמר הנכשלו למען יפלו חלילה אך בפשעם יצאה הישועה לגוים למען הקניאם׃


Na a biibi ya seefi be tyai Isaki bakaten, di a be begi seigi a Masaa Gadu, gi en moo yonkuu manpikin Jakopu. Soseefi gi en moo gaan manpikin Esaw. A poti den a Masaa Gadu fesi, fu teke den wooko go doo, fu tyai a seigi bakaten go doo goontapu. 	 באמונה ברך יצחק את יעקב ואת עשו וידבר על העתידות׃


Eli na be a pikin fu Josuwa. Da Josuwa na be a pikin fu Eliyesolu. Da Eliyesolu na be a pikin fu Yolemu. Da Yolemu na be a pikin fu Matati. Da Matati na be a pikin fu Leifi. 	 בן יוסי בן אליעזר בן יורים בן מתת בן לוי׃


Ma, di Kownu Helowdesi seefi yee a sani ya, ne a taki: “Na Johanisi di mi be meke den kii, ne weki komoto a dede tuu.” 	 וישמע הורדוס ויאמר יוחנן אשר אנכי נשאתי את ראשו מעליו הוא קם מן המתים׃


We, fa i si ala sama e piisii anga yu de, na soseefi piisii de a Masaa Gadu tu, te wan takuulibi sama daai libi. Da den e piisii anga en, moo enke den neigintenti a neigin, di ná abi fu daai libi moo.” 	 אני אמר לכם כי כן תהיה שמחה בשמים על חוטא אחד השב יותר מעל תשעים ותשעה צדיקים אשר לא יצטרכו לתשובה׃


Namo, da Peitilisi be e waka te a baka e fiingi ain e luku pe den o tyai Masaa Jesesi go. Da a waka anga den fu te a ini a dyali fu a moo hei apaiti begiman. Ne a go sidon e waan faya makandii anga den man di be e oli waki. 	 ופטרוס הלך אחריו מרחוק עד לחצר הכהן הגדול פנימה וישב שם עם המשרתים ויתחמם נגד האור׃


Te taawan du sani anga yu, da ná puubei fu pai en anga ogii baka. Teke fu libi leti anga taawan, da yu o de sondee kaagi taki, yu libi á bun. 	 אל תשלמו לאיש רעה תחת רעה דרשו הטוב בעיני כל אדם׃


Wi enke libisama á be o poi du a wooko ya. Sani á de fu useefi be sa du te, da a be o doo peesi gi Masaa Gadu. Ne enseefi be abi fu wooko so anga wi. 	 יען אשר לא נוכל אנחנו לדין דין מעצמנו כי יכלתנו מאת האלהים היא׃


Ne den piki en taki: “Efu a sama ya á be du ná wan ogii, u á be o tyai en kon a yu.” 	 ויענו ויאמרו אליו לולא היה זה עשה רע כי עתה לא הסגרנהו אליך׃


Pikinso moo a baka, ne den sama di taampu de kon a Peitilisi, ne den taigi en taki: “Na tuu! Yu na wan fu den man di be e waka a Masaa Jesesi fu Galileya baka tuu. Bika yu e taki enke wan sama fu Galileya.” 	 וכמעט אחרי כן ויגשו העמדים שם ויאמרו אל פטרוס אמת כי גם אתה מהם כי גם לשונך מגלה אותך׃


Da Judasi Iskaliyotu, wan fu den twalufu bakaman fi en komoto peb, ne a waka tilo tilo, te a den hei apaiti begiman. Ne a taigi den taki: “Efu u wani, mi sa yeepi u fu kisi a man Jesesi.” 	 ויהודה איש קריות אחד משנים העשר הלך אל ראשי הכהנים למסר אותו אליהם׃


Ma a ten e kon, da meke u taki, a de kaba, di den sama di e libi wan letiopu fasi o begi anga den hii ati a ini jeje anga tuu. Bika na den sowtu sama ya Gadu Tata e suku fu begi en na a sowtu fasi ya. 	 אולם תבוא שעה ועתה היא אשר עבדי אל האמתים ישתחוו לאב ברוח ובאמת כי במשתחוים כאלה חפץ האב׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “Ma u, no? Sama u e taki a mi?” 	 ויאמר אליהם ואתם מה תאמרו מי אני׃


Bakadati, ne a Engel teke a gowtu peeti, ne a teke faya na a apaiti begi tafaa lai a ini. Ne, a fiingi a faya kon a goontapu. Ne, donduu e bali, tapu e meke gwullu e koti faya, te hii goontapu e seke. 	 ויקח המלאך את המחתה וימלאה אש מעל המזבח וישלך על הארץ ויהי קולות ורעמים וברקים ורעש׃


Da u á mu si banowtu di u e miti ya enke gaan sani. Bika mi sabi taki, a dyendee di a poti fu gi u bakaten, bigi pasa peesi tumisi. 	 כי אחשב אשר ענויי הזמן הזה אינם שקולים כנגד הכבוד העתיד להגלות עלינו׃


Te i soi wi, da u sa teke dati poti a Judasi peesi, fu du a apaiti bosikopuman fu Masaa Jesesi wooko. Bika a dede komoto a u mindii, fu go na a peesi di fiti en, fu san a du.” 	 לקחת את גורל השרות הזה והשליחות אשר סר ממנה יהודה להלך אל מקומו׃


Ma enke tide, te Dyusama e wooko anga a gaandi fasi fu dini, da wan sani e tapu den fusutan go doo den ati seefi. 	 אבל עד היום הזה בקראם את משה מונח מסוה על לבם׃


Da na letiso tide seefi wantu Dyusama e biibi ete. Ne a teke den disi e kai osu sama fi enseefi, di a teke gaan bun ati fasi namo luku. 	 וכן גם בעת הזאת נותרה שארית על פי בחירת החסד׃


Ma mi á be o poi go gafa a pe Masaa Gadu á sende mi go wooko. Da den be o abi leti, efu mi á be wooko pasa u de. Ma koloku, na wi ya fosi doo u de anga a Bun Nyunsu fosi den. 	 כי לולא הגענו עדיכם לא נשתרע למעלה מערכנו הלא כבר קדמנו גם אתכם בבשורת המשיח׃


Ne, a fosi Engel boo a tutu fi en. Ne, wan sowtu alen, gei pisipisi eisi mokisa anga faya anga buulu e kai kon a goontapu. Da, efi i paati goontapu a dii, da wan fu den dii pisi fu goontapu boon, te a kaba kelle. Da, na soseefi wan fu ala dii udu bon anga guun uwii boon tu. 	 והמלאך הראשון תקע בשופר ויהי ברד ואש בלולים בדם ותשלך ארצה ותשרף שלישית העץ וכל ירק עשב נשרף׃


Efu mi e taki sani fu miseefi, da a taki fu mi á de leti. 	 אם אנכי מעיד עלי עדותי איננה נאמנה׃


A bigin libi takuu anga den avo fu wi. A koli den poti a pina, da ai dwengi den fu towe ibiiwan yonkuu pikin di den meke.” 	 וזה התחכם למשפחתנו וירע לאבותינו ויצו אתם להשליך את עלליהם אל פני השדה לבלתי החיותם׃


Da, di Masaa Jesesi de a ini a sabana, ne saatan, a didibii kon. Ne a tesi en fotenti dei anga neti langa. Da, den ogii meti fu a sabana be de ape tu. Ma den Basiya fu Masaa Gadu Kondee be de anga Masaa Jesesi, e yeepi en. 	 ויהי שם במדבר ארבעים יום והשטן נסהו ויהי עם החיות והמלאכים שרתוהו׃


Den twalufu doo be meke anga wan gaan dii dyamanti siton den e kai, paaleli. Iniiwan fu den doo mofu ya den be wei anga wan paaleli. Den sitaati fu a foto be meke anga soifili gowtu. Da i sa luku pasa ne en enke fa i sa luku pasa gaasi. 	 ושנים עשר השערים הם שתים עשרה מרגליות כל שער ושער מרגלית אחת ורחוב העיר זהב מופז כזכוכית בהירה׃


Ne Masaa Jesesi piki taki: “Eeye, wan fu u twalufu di e dipi beele anga mi a ini awan baafun ya, o seli mi. 	 ויען ויאמר אליהם אחד משנים העשר הוא הטבל עמי בקערה׃


Ne a seefi yuu de, ne den bakaman fu Masaa Jesesi kisi wan gaan toobi anga denseefi. Den e sitee anga denseefi on di fu den na a moo heiwan a den mindii. 	 וגם מריבה היתה ביניהם מי יחשב להיות הגדול בהם׃


Namo Masaa Jesesi daai wasikoi den sama fu Jelusalem Foto taki: “Den sama fu Jelusalem Foto! A ná u dati e waka e kii somen apaiti takiman fu Masaa Gadu, no? Weeno! U e naki somen sama di Masaa Gadu sende kon, fu taki sani fu Masaa Gadu, kii anga siton. Ma i sabi onmen leisi, mi ya suku, fu meke u ali kon tan a mi ondoo, meke mi solugu. Bika mi be wani poti u solugu a mi ondoo, enke fa mama foo e tapu en pikin solugu. Ma kweti! U á wani dati. 	 ירושלים ירושלים ההרגת את הנביאים והסקלת את השלוחים אליה כמה פעמים רציתי לקבץ את בניך כתרנגלת המקבצת את אפרחיה תחת כנפיה ולא אביתם׃


Angii kii en te, a be wani den nyanyan fu den agu fu nyan. Ma dati seefi den á wani gi en. 	 ויתאו למלא את בטנו בחרובים אשר יאכלו החזירים ואין נתן לו׃


We, wi dati e tyai a bosikopu fa Kelestesi weki kon a libi ya baka. Da fa sama sa sitee anda taki, dede á poi weki kon a libi baka? 	 ואם הגד הגד כי הוקם המשיח מן המתים איך יאמרו אנשים מכם כי אין תחיה למתים׃


Da mi e libi na a fasi di dipi fu mi ati e buuse, fu libi. Da a kon, mi e libi ogii naamo! Ma a ná anga mi wani. Na ogii a mi ati namo di taanga so, fu feti a ini mi te, ne miseefi á poi tapu en. 	 ואם את אשר לא רציתי בו אני עשה לא עוד אנכי הפעל כי החטא הישב בקרבי׃


Wi sikin ya de enke masanga a kampu di á meke fu libi tego. Wi de a ini e dyeme e kusumi e tyotyo. U nái wani komoto go fika sondee sani fu wei tapu useefi enke sikin. Ma u e wani a nyun sikin, meke wi libisama fasi kengi toon sani fu libi tego. 	 כי גם עתה באהלנו זה נאנח מפני הכבד ולא חפצנו להתפשט כי אם להתעטף למען יבלע המות על ידי החיים׃


Da yu sa poi fusutan fa Kelestesi lobi yu de wan fasi di bigi pasa wi fusutan. Da na so Masaa Gadu sa teke peesi tii yu hii libi de. 	 וידעתם את אהבת המשיח הנעלה על כל דעת ונמלאתם את כל מלוא האלהים׃


Bika Johanisi a Dopuman be kon, a á be e nyan beele efu diingi win. Ne den fende taki, na didibii de ne en tapu. 	 כי בא יוחנן המטביל לחם לא אכל ויין לא שתה ואמרתם שד בו׃


Bika Balnabasi be de wan bun libisama di sabi yeepi taawan. A Apaiti Jeje be teke en hii libi. A be abi taanga biibi a Masaa Jesesi tu. Namo moo anga moo sama e teke a biibi. 	 כי איש טוב היה ומלא רוח הקדש ואמונה ויאספו לאדון עם רב׃


Namo Elimasi toto futu fu buuya a sani ya. Dati na a nen Baljesesi enke a tofuuman a ini Giiki Tongo. Ai dyombo a mindii fu leli a gaaman sani, fu a á sa teke a biibi. 	 ויעמד לנגדם אלימא המגוש כי זה תרגום שמו ויבקש להטות את השר מן האמונה׃


Ne a uman piki en taki: “Masaa, ná wan sama.” Ne Masaa Jesesi taigi en taki: “We, miseefi nái kuutu yu tu. Go a osu. Ma ná du ogii moo.” 	 ותאמר לא אדני ויאמר לכן גם אני לא ארשיעך לכי לדרכך ואל תחטאי עוד׃


Da u taampu na a se fu Masaa Gadu de ete. Enseefi di de letiopu fasi sondee wan doopu kukutu fasi nái feegete a lobi di u e soi den apaiti sama fi en, fi en ede. Bika u e gi en gaandi anga a yeepi di u e gi taawan de. 	 כי האלהים לא יעות צדק לשכח את מעשיכם ואת עמל אהבתכם אשר הראיתם לשמו ששרתם ועודכם משרתים את הקדשים׃


Ma a hii kulu Dyusama e piki buuya buuya. Ibiiwan e taki disi dati. A gaan komandanti á poi fusutan. Ne a meke suudati tyai Pawlesi gwe na a gaan suudati dyali di be meke a wan sodoo, fu tan luku sani a ondoo. 	 ויענו מן העם אלה בכה ואלה בכה ולא יכל לדעת מאומה אל נכון מרב השאון ויצו להוליכו אל המצד׃


Da mi e sende u taki, saka useefi a ondoo fu Masaa Gadu, fu kibii u anga en makiti. Da te en yuu doo fu gi u gaandi, da a sa du dati. 	 השפילו נפשכם תחת יד אלהים החזקה למען ירומם אתכם בעתו׃