Ma a ná Dyusama Masaa Gadu o tyai go a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu Kondee a tapu anda, no? Weeno! Ma toku, somen fu den o kai gwe a ini a sitaafu peesi pe soso kee anga tyali de, fu di den nái biibi mi.” 	 אבל בני המלכות המה יגרשו אל החשך החיצון שם תהיה היללה וחרוק השנים׃


Ma te mi e denki yu Timotiyesi, da mi e denki fa yuseefi e biibi Gadu tu. I tiiki a fasi fa yu gaan mama Luwisa, anga i mma Enike, be e biibi Gadu a fesi tu. Da mi sabi taki yu abi a taanga sowtu biibi enke den. 	 כי באתי לזכר את אמונתך בלתי צבועה ששכנה כבר בלואיס זקנתך ובאבניקה אמך ומבטח אני כי תשכן גם בך׃


Ne Masaa Jesesi teke a kan win, ne a gi Masaa Gadu daa, ne a gi den bakaman fi en taki: “U luku ya! U teke, da u diingi lontu. 	 ויקח את הכוס ויברך ויאמר קחו אתה וחלקו ביניכם׃


Kaba taki wan fasi fu sutu taawan na ati. Ma taki sani di sa yeepi taawan anga a biibi libi. Meke ibii okasi di kon fu taki sani sa poi opo pasi soi taawan, fa Masaa Gadu poi teke gaan bun ati fasi namo luku denseefi tu. 	 כל דבר נבול לא יצא מפיכם כי אם הטוב והמועיל לבנות לפי הצרך למען יתן חן לשמעיו׃


Da den be o tan faawe fu Masaa Gadu, te den boo be o koti. Bika den gei sama di de a ini dunguu. Ma den ain o kon kiin, enke fa peesi e kiin fu si. Bika den o kon sabi Masaa Gadu, da den o toon sama di abi pasi fu tan a Masaa Gadu se.” 	 העם ההלכים בחשך ראו אור גדול וישבי בארץ צלמות אור נגה עליהם׃


We, fu tuutuu mi e taigi u taki, wan yuu e kon, da a de kaba, di u o paati fika mi wawan kodo. Ibiiwan fu u o go ne en osu. Ma toku seefi, a ná mi wawan de. Bika mi Tata de anga mi. 	 הנה שעה באה ועתה זה הגיעה ונפצותם איש איש לביתו ואתי תעזבו לבדי ואינני לבדי כי אבי עמדי׃


We, da wi enke apaiti bosikopuman abi pasi fu meke yu biibiwan de mu solugu wi anga nyanyan anga diingi. 	 האין רשות בידנו לאכל ולשתות׃


Ma mi ná abi toobi fu tuka, te anga dede seefi! Efu mi sa kaba du a wooko di Masaa Jesesi poti a mi ana namo. Bika mi mu taki en Bun Nyunsu, fu fa Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi namo luku sama. 	 אבל לא אחוש לאחת מהנה וגם נפשי לא יקרה בעיני למען אשלים בשמחה את מרוצתי ואת השרות אשר קבלתי מאת האדון ישוע להעיד על בשורת חסד אליהם׃


Ma den Faliseiman seefi kon ne en de tu, fu tesi en meke a sa taki sani di á fiti. Namo den akisi en taki: “Fa a weiti fu Gadu de? Wan man sa paati anga en uman, fu iniiwan pikin sani di en anga en abi?” 	 ויגשו אליו הפרושים לנסותו לאמר היוכל איש לשלח את אשתו על כל דבר׃


Ne den sama de a doose te, fosi Sakalia kon a doo. Ma di Sakalia kon a doo, ne na anga ana ai taki anga den sama. Bika a á be poi taki moo. Ne den sama sabi kaba taki, Sakalia miti anga wan sani a ini a keliki osu. Bika a be e soi den anga ana. 	 ויהי בצאתו לא יכל לדבר אליהם וידעו כי מראה ראה בהיכל וירמז להם ועודנו נאלם׃


Bika u sabi taki, Jowna be beli dii dei anga neti a ini a gaan fisi bee. We, na so den o beli a Manpikin di saka kon toon libisama ya, dii dei anga neti a ondoo doti tu. 	 כי כאשר היה יונה במעי הדג שלשה ימים ושלשה לילות כן יהיה בן האדם בלב האדמה שלשה ימים ושלשה לילות׃


Namo den kaba taki, ne Jakowbesi seefi piki taki: “Biibiwan! U aliki mi! 	 ויכלו לדבר ויען יעקב ויאמר אנשים אחים שמעו אלי׃


Bika a abi a yuu, da wan Basiya fu Masaa Gadu Kondee e saka komoto a tapu kon seke a wataa. Da te a wataa seke so kaba, da a sama di o go a ini enke fosi sama, da a sama de e kon bun baka, wansi sowtu siki a be abi. 	 כי מלאך ירד במועדו אל הברכה וירעש את מימיה והיה הירד ראשון אל תוכה אחרי התגעשו המים הוא נרפא מכל מחלה אשר דבקה בו׃


Mi Pawlesi seefi sikiifi a wowtu ya taigi yu taki, mi o pai yu baka. Ma Filemon! Mi ná o membee yu taki, mi abi wan paiman fu teke a yu tu, fu di mi be yeepi yu kon toon wan pikin fu Masaa Gadu. 	 אני פולוס כתבתי בידי אני אשלם ולא אמר כי אתה חיב לי גם את נפשך׃


We, san u e si tide dei? Ala sama di teke biibi fitoow Masaa Gadu, da na so ai seigi den tuu, enke fa a be seigi Abalaham, di Abalaham be biibi en. 	 על כן בני האמונה יתברכו עם אברהם המאמין׃


Da a á de fanowdu fu tan sikiifi naamo taki, u mu piki sani fu sende go yeepi a nowtu fu biibiwan, di de apaiti fasi gi Masaa Gadu. 	 אמנם אין צרך לכתב אליכם על דבר השרות אשר לעזרת הקדשים׃


Namo somen somen sama e kon a Masaa Jesesi, ne a taki: “Saide meke den sama fu a ten ya abi takuu ati so du? Den e feti fu si maiki fu Gadu. Ma den ná o si ná wan taa maiki moo enke a maiki fu a apaiti takiman fu Masaa Gadu, di den be e kai Jowna. 	 ויקבצו עם רב ויחל לדבר הדור הזה דור רע הוא אות הוא מבקש ואות לא ינתן לו בלתי אם אות יונה הנביא׃


We, den di ai kai pikin fu Masaa Gadu de na sama di de libisama fasi ya. Na so meke a saka kon yeepi den dati taki: “Mi mu go a goontapu anga a seefi libisama fasi di denseefi abi. Da mi sa poi teke dede, fu puu den na a dwengi fu dede di didibii e tyai. 	 ויען כי הילדים כלם יחדו בשר ודם אף הוא לבש בשר ודם כמוהם למען אשר יבטל על ידי המות את אשר לו ממשלת המות הוא השטן׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “Mi be taigi u kaba. Ma u á wani biibi mi san mi taigi u. Bika den wooko di mi e du, a mi Tata nen e soi kiinkiin sama a mi. 	 ויען אתם ישוע הן אמרתי אליכם ולא האמנתם בי המעשים אשר אני עשה בשם אבי הם יעידו עלי׃


We, a nyun sowtu apaiti begiman soi taki, en wooko na wan nyun sowtu apaiti begiman, fu a seefi wooko de tuu. Bika a teke fu meke a ini wan taa lo fu Dyusama doose fu Leifi Lo, di á be de fu wooko anga a apaiti begi tafaa. Noiti bifo apaiti begiman be meke na a lo de, fu e tyai paiman di taawan kon gi Masaa Gadu, go doo Masaa Gadu. 	 כי אשר מדבר בו כזאת הוא משבט אחר אשר מעולם לא שרת איש ממנו את המזבח׃


Ma mi, mi sabi en. Bika na anda mi komoto. Ne en sende mi kon ya.” 	 ואני ידעתיו כי מאתו אני והוא שלחני׃


Bika libisama fasi, da ogii be e wooko enke basi a ini wi, fu du san e piisii u seefi ati namo. Ma weiti e bali u naamo na a libi de, ma a á be poi tapu wi. Dati e puu a taanga di takuudu anga ogii abi a ini wi, kon a kiin. Da na libi fu tyai paati gi wi anga Masaa Gadu tego. 	 כי בעת היותנו בבשר תשוקות החטא אשר התעוררו על ידי התורה היו פעלות באברינו לעשות פרי למות׃


We, ne a pakisei a sani, di Masaa Jesesi be taigi en taki: “Peitilisi! Fosi kakafoo bali, yu o lei dii boo taki, yu á sabi mi.” We, ne gaan tyali fuu Peitilisi ati wanten, fu san a du ya. Ne a komoto a doo, poti ana a mindii ede bali wan gaan adyumadye. 	 ויזכר פטרוס את דבר ישוע אשר אמר אליו לאמר בטרם יקרא התרנגול תכחש בי שלש פעמים ויצא החוצה וימרר בבכי׃


“Efu yu anga wan taawan abi sani, da feti fu seeka a taki, meke a toli á go doo kuutu. Bika efu a go doo anda, den o poti yu a sikowtu ana, fu sooto. 	 מהר התרצה לאיש ריבך בעודך בדרך אתו פן יסגיר אתך איש ריבך אל השפט והשפט יסגירך לשוטר והשלכת את בית הכלא׃


“We, leti enke fa Mosesi be meke a kopoo sineki opo poti a hei a ini a sabana, na soseefi den o opo a Manpikin di saka kon toon libisama ya, poti a hei tu. 	 וכאשר הגביה משה את הנחש במדבר כן צריך בן האדם להנשא׃


Ne bakadati, ne den suudati teke wan tetei di gei agwago maka, ne den beei en kon enke wan kownu ati. Ne den toosi en gi Masaa Jesesi ne en ede suu. Ne den teke wan baaw lebi dyakiti, ne den wei gi en. 	 וישרגו אנשי הצבא עטרת קצים וישימו אתו על ראשו ויעטהו לבוש ארגמן׃


“Bika sama sa kon taigi u taki: ‘A Kelestesi kon, meke u go luku en a ini a gaan sabana ini.’ Soseefi den sa taki: ‘A Kelestesi kon, meke u go luku en a wan kibii kibii peesi.’ U á mu biibi den seefi seefi! 	 לכן כי יאמרו אליכם הנו במדבר אל תצאו הנו בחדרים אל תאמינו׃


We, mi manpikin Timotiyesi! I mu gi Jesesi Kelestesi pasi fu a teke en bun ati fasi wooko a ini yu. Meke i fende taanga anga kaakiti fu oli taanga go doo a ini a wooko. 	 לכן בני התחזק בחסד אשר במשיח ישוע׃


We, u na pikin fu Masaa Gadu di a lobi. Da waka enke fa u sabi enseefi be o waka fu du sani ya. 	 לכן לכו בדרך האלהים כבנים חביבים׃


Ne baka di a taki a sani ya, ne a taigi den bakaman fi en taki: ‘A mati fu wi, Lasalesi siibi. Ma mi e go anda fu weki en.’ ” 	 כזאת דבר ואחרי כן אמר אליהם לעזר ידידנו ישן הוא ואנכי הלך למען אעירנו׃


We, ne di Judasi teke a beele, ne wanten, ne a go a doose. Ne neti kai, peesi be dunguu pii. 	 והוא בקחתו את פת הלחם מהר לצאת החוצה ויהי לילה׃


Ala sama di be teke a biibi be mokisa libi enke wan makandii anga denseefi. Den be e yeepi den seefi a sani anga san den abi. 	 וכל המאמינים התאחדו יחד ויהי להם הכל בשתפות׃


“Ne Jowsef sende teke en dda Jakopu kon poti a Egepte Kondee. Soseefi ala taa famii fi en a Kanahan Kondee. Makandii den be de seibintenti na feifi sama. 	 וישלח יוסף ויקרא ליעקב אביו ולכל משפחתו בשבעים וחמש נפש׃


Ma namo, da a Pasika Piisii fu den Dyu be de koosube fu doo. Da somen sama fu a pisi de, be subi go a Jelusalem fu go kiin denseefi enke fa a weiti taki fu den be sa de kaba kaba fosi a Pasika Piisii doo. 	 ויקרבו ימי הפסח ליהודים ועם רב עלו מן הארץ ירושלימה לפני הפסח למען יטהרו׃


Namo Filipi piki en taki: “Yu e biibi Masaa Jesesi tuutuu a ini yu ati? Da a bun! Taa fasi á de, na fu dopu namo.” Namo a man piki taki: “Mi e biibi tuutuu taki, Jesesi na a Kelestesi, dati na a Manpikin fu Masaa Gadu.” 	 ויאמר פילפוס אם מאמין אתה בכל לבבך מתר לך ויען ויאמר אני מאמין כי ישוע המשיח בן האלהים הוא׃


Seigi fu sama di e wooko saka fasi anga taawan. Bika wanten e kon, pe na den anga Masaa Gadu o tii goontapu. 	 אשרי הענוים כי המה יירשו הארץ׃


Namo, ne Masaa Jesesi go a ini a boto. Ne den bakaman fi en seefi teke ne en baka. 	 וירד אל האניה וירדו אתו תלמידיו׃


Na so meke Jesesi be mu teke dede a doose fu Jelusalem Foto. Da ala lanti sa si a sikin di teke dede, fu yeepi sama nownow. Da sama di biibi dati sa kon de bun sama gi Masaa Gadu. Bika a buulu di pai de poi wasi libi kon de apaiti fasi gi Masaa Gadu. 	 בעבור זאת גם ישוע למען קדש בדמו את העם ענה מחוץ לשער׃


Ma namo, di a doo, ne tyaipi sama booko kon ne en, kon e waka ne en baka. Ne a deesi den sikiman ape. 	 וילכו אחריו המון עם רב וירפאם שם׃


Bika fu libi enke sani fi en de a kiin gi yu fu sabi, da yu mu e du san bun. Soseefi du san leti. Libi tuutuu fasi enke fa Masaa Gadu wani. 	 כי פרי הרוח כל מעשי חסד וצדק ואמת׃


We, mi e begi u Tata, Masaa Gadu anga Masaa Jesesi Kelestesi, meke u ala di teke biibi anda ati sa de switi. Soseefi fu u ati sa opo lobi useefi makandii. 	 השלום לאחים והאהבה עם האמונה מאת האלהים האב ומאת האדון ישוע המשיח׃


Da den e deleigi en taki: “Kelestesi! I taki yu anga Masaa Gadu e taki, puu gi wi, osi? Sama naki yu?” 	 ויאמרו הנבא לנו המשיח מי הוא המכה אותך׃


Da ala den sani ya be e pasa a Betaniya Kondee na abaase fu a Joodani Liba, pe Johanisi be e dopu sama. 	 זאת היתה בבית עברה מעבר לירדן מקום אשר יוחנן מטביל שם׃


Bika Eipafalasi e booko ede ya, da ai feti fa a poi, fu yeepi u. Soseefi yeepi biibisama fu Laodiseya Foto anga biibiwan fu Hiyelapolesi Foto tu. Mi sa taki, Eipafalasi tan so tuu, bika na mi seefi ain e si ya fa ai feti so tuu. 	 כי מעיד אני עליו כי קנאה גדולה הוא מקנא לכם ולאנשי לודקיא ולאנשי הירפוליס׃


Ma Awan di a poti fu wooko na a nyun sowtu fasi nownow, dati e libi tego. Da a á de fanowdu fu taawan mu teke en peesi enke apaiti begiman a Masaa Gadu fesi. 	 אבל זה בעמדו לעולם יש לו כהנה אשר לא תעבר ממנו׃


Ne wan fu den tu man ya, di den be e kai Keleyopasi, piki en taki: “Na yu wawan na awan kodo sama di á yee a gaan ogii di pasa a Jelusalem de?” 	 ויען האחד אשר שמו קליופס ויאמר אליו האתה לבדך גר בירושלים ואינך ידע את הקרת בה בימים האלה׃


Ne a teke wan kan win, ne a gi Masaa Gadu daa, ne a gi den bakaman fi en taki: “U luku ya! U diingi.” Ne den diingi. 	 ויקח את הכוס ויברך ויתן להם וישתו ממנה כלם׃


“U aliki bun san mi o taigi u! A á langa moo, da libisama o seli a Manpikin di saka kon toon libisama ya, gi sama fu kii.” 	 שימו אתם באזניכם את הדברים האלה כי עתיד בן האדם להמסר בידי בני האדם׃


Ne Masaa Jesesi kosi den now taki: “Heelu fu u enke leliman fu weiti! Bika u e leli den sama Masaa Gadu weiti, da u e suku fu poti ibi a den sama neki tapu, fu den tyai. Ma useefi nái meke moiti, fu diki wan pikinso fu dati tyai seefi. 	 ויאמר אוי גם לכם בעלי התורה כי עמסים אתם על בני האדם משאות כבדים מסבל ואתם בעצמכם אינכם נגעים במשאות גם באחת מאצבעותיכם׃


“U aliki mi bun! Meke u taki wan fu u abi wan ondoo sikapu. Ne i tyai den go poti a sabana fu den nyan. Ne wan fu den komoto a den taawan mindii go lasi, san yu o du? Yu ná o seeka den taa neigintenti a neigin te a kaba, da i go suku awan kodo di lasi fu te i fende en, no? 	 מי זה האיש מכם אשר לו מאה כבשים ואבד לו אחד מהם ולא יטוש את התשעים ותשעה במדבר והלך אחרי האבד עד כי ימצאהו׃


Ma, da den sama foondoo seefi, di den si fa den babawman e taki. Den lanman e waka. Den masimasi wan kon bun. Den beendiman e si. Da den sama foondoo tuutuu. Ne den gafa Masaa Gadu, a Gadu fu Islayeli Kondee. 	 ויתמהו העם בראותם את האלמים מדברים והקטעים בריאים והפסחים מתהלכים והעורים ראים וישבחו את אלהי ישראל׃


Ma now! Da mi wani akisi yu ete wan sani, fu du gi mi. Gaantangi! Seeka wan peesi poti de gi mi. Bika mi e luku fu komoto a sitaafu osu ya. Da na Masaa Gadu yee den begi fi yu, fu mi sa komoto a sitaafu, fu kon luku yu baka. 	 ועם זה גם תכין לי בית מלון כי אקוה אשר אנתן לכם על ידי תפלותיכם׃


Biibisama di u e si lagi fasi enke noti de seefi sa musu abi abi a koni, fu koti toobi di e pasa ibii dei de! Poti den sidon du dati, da i sa si. 	 ואתם כאשר יש לכם דיני ממונות מושיבים אתם את הנחשבים לאין בקהל לשפטיכם׃


Ne den tu bakaman daai go baka a Jelusalem go taigi den taawan. Ma den taawan á be wani biibi den tu. 	 והם הלכו ויגידו לאחרים וגם להם לא האמינו׃


Ma mi lobi biibiwan! Mi nái taki, u dati tan takuu fasi so! Bika mi e si den bun di u e du de ete anga a biibi, fu yeepi taawan. U libi e puu bun, fu soi taki, u komoto a takuudu anga ogii, kon mokisa libi makandii anga Kelestesi tuutuu. 	 אמנם ידידי מבטחים אנחנו בכם טבות מאלה וקרבות לישועה אף כי דברנו כזאת׃


Da du fu tu leisi mi be doo a u de, da mi be wasikoi u de fosi leisi. Mi e sende wasikoi u de komoto a faawe ya anga a biifi ya baka, meke tu. Mi poti fu kon luku u de, fu wasikoi sama de anga takuu libi de ete, meke dii. Da a sa sai fu mi gi sitaafu tu. 	 מקדם אמרתי בהיותי אצלכם בפעם השנית ומקדם אני אמר וכתב עתה ברחקי מכם לאשר חטאו לפני מזה ולכל הנשארים כי בשובי לבוא לא אחוס׃


Ma sama di sa du ogii anga sowan saka fasi sama mu luku bun! Sani ná o waka bun gi en. A sitaafu di Masaa Gadu o gi en sa bigi. A be sa moo betee, den be tei wan gaanbigi siton ne en neki, da den tyai en go towe na a moo dipi peesi fu a ze, meke a dede. 	 וכל המכשיל את אחד מן הקטנים האלה המאמינים בי נוח לו שיתלה פלח רכב על צוארו וטבע במצולות ים׃


Bika na piipii u kon a goontapu. Da na piipii wi o gwe ya baka. 	 כי לא הבאנו מאומה לעולם בידוע שגם לא נוכל להוציא ממנו מאומה׃


Ne Masaa Jesesi taigi den baka taki: “Wan bon di e meke soso sii, a ná wan bun bon. Soseefi, wan bon di e meke bun sii, a ná wan soso bon. 	 כי עץ טוב איננו עשה פרי משחת וגם עץ משחת איננו עשה פרי טוב׃


Ma u taawan mu kaba sidon gafa useefi de anga ala fa wan gaan motyo sama de a u mindii de so. Bika wan nongo koti taki, wan pikintoin sowda e kengi a hii bolon. 	 לא טוב התהללכם הלא ידעתם כי מעט שאר מחמץ את כל העסה׃


Bika den hei apaiti begiman anga den Faliseiman be poti taki, efu wan sama sabi pe a de, den mu taigi den, fu den go kisi en. 	 והכהנים הגדולים והפרושים גזרו גזרה אשר אם ידע איש את מקומו יודיענו למען יתפשהו׃


Da a sama di e taki den sani ya, ne enseefi si den anga ain. Da fa ai taki ya, da na tuutuu sani ai taki, fu te i yee den, fi i sa daai teke biibi. 	 והראה זאת העיד ועדותו נאמנה והוא יודע כי האמת יגיד למען גם אתם תאמינו׃


Bakadati, ne a kaba taki, ne a komoto de e gwe. 	 ובכן יצא פולוס מתוכם׃


Namo Pawlesi daai akisi Kownu Agiipa taki: “Mi gaan lesipeki Kownu! Mi sabi taki, yu e biibi sani di Masaa Gadu be piki fositen apaiti takiman fu sikiifi!” 	 המלך אגרפס המאמין אתה בנביאים ידעתי כי מאמין אתה׃


A meke mi e du foondoo sani, enke maiki fu soi taki, en Apaiti Jeje gi mi taanga. Na so mi wooko komoto a Jelusalem Foto, lontu doo faawe pisiwataa enke Ililiya seefi. Da mi kaba bali Kelestesi Bun Nyunsu a den somen peesi anda. 	 בגבורת אתות ומופתים ובגבורת רוח אלהים עד כי מלאתי מירושלים וסביבותיה ועד לאלוריקון את בשורת המשיח׃


Ma a sani di a uman du ya, á bun gi den bakaman fu Masaa Jesesi seefi seefi. Ne den taki: “Saide meke a towe a dii switi fatu de poli so du? 	 ויראו התלמידים ויתרעמו לאמר על מה האבוד הזה׃


Ma a sama di e taki a wan taa tongo di a Apaiti Jeje e gi en, da ne en wawan di e taki namo e kon taanga. Ma a apaiti takiman, e yeepi a hii kulu biibiwan fu den kon taanga tu. 	 המדבר בלשון בונה את נפשו והמתנבא בונה את העדה׃


Da di den sooto Johanisi a Dopuman ne Masaa Jesesi daai go a Galileya, go e gi den sama a Bun Nyunsu. 	 ואחרי אשר הסגר יוחנן בא ישוע הגלילה ויקרא את בשורת מלכות האלהים לאמר׃


Ne Gaaman Pilatesi taigi en taki: “Oho! Yu nái piki mi, no? Yu á sabi taki mi abi makiti fu meke den sipikii yu a koloisi kii, ma mi abi makiti fu meke den losi yu tu, no?” 	 ויאמר אליו פילטוס אלי לא תדבר הלא ידעת כי יש לאל ידי לצלבך ויש לאל ידי לשלחך׃


Wan taa sani! Da Masaa Gadu be paamisi Abalaham ala san a meke, fu toon fi enseefi, makandii anga a lo paansu sama di de bakaten pikin fi en. A ten de, da weiti á be sende kon anga Mosesi ete. Dati e soi fa a á paamisi Abalaham sani, fu di ai wooko anga weiti. Na biibi, meke a be seeka Abalaham kon toon bun sama gi enseefi. 	 כי לא על ידי תורה באה ההבטחה לאברהם ולזרעו להיותו ירש העולם כי אם על ידי צדקת האמונה׃


Da den be sikiifi wan sani poti na a koloisi fu Masaa Jesesi a tapu de taki: 	 וגם מכתב היה ממעל לו בכתב יוני ורומי ועברי זה הוא מלך היהודים׃


Ne a gi den wan toli taki: “Wan yali ten, da wan sama be paandi wan sii den e kai figasii a ini en goon. Ne, di a sama de, te wan dei, ne a go na a goon fi en go suku nyanyan na a figasii bon. Ma a á fende ná wan kodo nyanyan ne en. 	 וישא משלו ויאמר איש אחד היתה לו תאנה נטועה בכרמו ויבא לבקש בה פרי ולא מצא׃


Ma, u á feele pina, di o kon miti u. Bika, didibii o sooto son fu u a dunguu osu fu tesi u. Da, tin dei langa u o nyan a pina de. Ma, u mu tan biibi, winsi u o dede seefi. Da mi sa gi u a libi fu tego enke paiman fu di u wini a feti. 	 אל תירא את אשר עליך לסבל הנה עתיד המלשין להשליך מכם לבית המשמר למען תנסו והייתם בצרה עשרת ימים היה נאמן עד מות ואתנה לך עטרת החיים׃


Ma Kayafasi, wan fu den man, di be de a moo hei apaiti begiman, na a yali de, taigi den taki: “U á sabi ná wan sani! 	 ואחד מהם קיפא שמו והוא כהן גדול בשנה ההיא אמר אליהם הן לא תדעו מאומה׃


Namo den tyai Pawlesi go ondoosuku moo dipi dipi, a fesi fu lanti di e kuutu sani di den e kai Aleyopakesi de. Den dati taigi en taki: “A nyun leli di yu e leli sama, meke u yee dati, osi! 	 ויאחזוהו ויביאהו אל גבעת המשפט הנקראה בשם אריופגוס ויאמרו הנוכל לדעת מה היא זו התורה החדשה אשר אתה משמיע׃


Namo, mi si wan sani a fesi fu a kownu sutuu ya, di gei wan gaan ze. A gei enke a meke anga gaasi di e beenki kiin enke a dii dyamanti siton di den e kai kelestali. Da fo libilibi sani de lontu a kownu sutuu. Da fesise anga bakase fu den lai anga soso kaali ain. 	 ולפני הכסא ים זכוכית כעין הקרח ובין הכסא וסביב לכסא ארבע חיות מלאות עינים מלפניהם ומאחריהם׃


Bika foluku o feti ete anga foluku. Soseefi den kondee anga kondee fu goontapu sa e feti anga denseefi. Gaan angiiten o naki somen peesi fu goontapu tu. Soseefi doti o go e seke e piiti son pisi fu goontapu. 	 כי יקום גוי על גוי וממלכה על ממלכה והיה רעב ודבר ורעש הנה והנה׃


Ne Masaa Jesesi taigi den go doo taki: “Na fa u e aliki den sani di u e yee, na so u o fusutan den tu fu teke koni. Bika a de leti enke wan nongo di taki: ‘Fa yu e maiki sani gi sama, na so sama o maiki sani gi yu baka.’ Da moo ipi seefi yu o kisi a tapu. 	 ויאמר אליהם ראו מה אתם שמעים במדה אשר אתם מודדים בה ימד לכם ועוד יוסף לכם השמעים׃


“Mi fika u a baka now gi Masaa Gadu anga en bosikopu, di e soi fa ai teke gaan bun ati fasi namo luku sama. Na dati sa meke u taampu a ini biibi, fu fende den bun di Masaa Gadu paamisi, fu gi sama di libi waiti sai en. 	 ועתה אחי אני מסר אתכם לאלהים ולדבר חסדו אשר לו היכלת לבנות אתכם ולתת לכם נחלה בקרב כל המקדשים׃


Ne a man e denki a ini enseefi taki: ‘San mi mu du? Sama mi o sende go moo?’ Bika na awan kodo manpikin fi en be fika, di a be sa sende. Ne a taki: ‘I sabi san? Mi o sende awan kodo manpikin fu mi go. Bika disi na mi manpikin, da den musu abi lesipeki gi en.’ 	 ויהי לו עוד בן יחיד אשר אהבו וישלח גם אתו אליהם באחרנה לאמר מפני בני יגורו׃


Soseefi, efu wan sama e dwengi yu, fu waka wan yuu langa anga en, da waka tu yuu langa anga en. 	 והאנס אותך ללכת עמו דרך מיל לך אתו שנים׃


Namo wan leliman fu Dyuweiti lon kon akisi en taki: “Mesiti! Mi wani kon waka a i baka. Mi wani go na ala pe yu e go.” 	 ויגש אליו אחד הסופרים ויאמר אליו רבי אלכה אחריך אל כל אשר תלך׃


Da efu u piki taki: ‘Ná libisama be sende en,’ da den sama fu a kondee o opo meke toobi anga wi.” Bika den sama fu a kondee be de sabi sabi taki Johanisi na be wan apaiti takiman fu Masaa Gadu. 	 או הנאמר מבני אדם וייראו את העם כי כלם חשבו את יוחנן לנביא באמת׃


Ma a dei di a o kon baka, da na enke fufuuman di nái piki a fesi. A dei de, da ala sani a tapu anda o sutu panya boon, fu bali lolo gwe enke donduu. Hii goontapu seefi o teke faya boon kiin, kelle. 	 בא יבא יום יהוה כגנב בלילה אז השמים בשאון יחלפו והיסדות יבערו והתמגגו והארץ והמעשים אשר עליה ישרפו׃


Da ala en biifi e sikiifi den sowtu sani ya. Ma son sani e taanga fu sama fusutan. Da sama di á taampu taanga, soseefi sama di á wani teke taki, e denki den sani de enke fa a á taki den. Da den e daai den poti fa denseefi wani. Den e du so anga ala taa pisi fu Masaa Gadu Buku tu. Da ai tyai den lasi pasi, fu fende kaba a soso. 	 וכן בכל אגרותיו בדברו שם על אלה ובהם יש דברים קשי ההבנה והבערים והפתאים יהפכו אתם כאשר גם יעשו לכתבים האחרים לאבדן נפשם׃


Bika na Kelestesi e du Masaa Gadu wooko. Da mi á poi gafa taa fasi, boiti fa mi si ai wooko anga mi, fu tyai taa foluku kon teke Masaa Gadu taki. Bika den yee, soseefi si en taanga, di ai wooko a ini mi. 	 כי לא אעז פני לדבר דבר זולתי אשר עשה המשיח בידי למען הטות באמר ובמעשה את לב הגוים לסור למשמעתו׃


A de a Tata tuu fu ibii paansu fu libiwan di a meke ya doo tapu anda seefi. 	 אשר נקרא על שמו כל בית אבות שבשמים ושבארץ׃


Da lesipeki ibii taawan. Lobi yeepi taa biibiwan. Abi dipi lesipeki fu Masaa Gadu, fu teke en taki. Tan waka soseefi a ondoo fu a gaan kownu. 	 נהגו כבוד בכל איש אהבו את האחים יראו את אלהים כבדו את המלך׃


Ma pisi fu a sikin di soi swaki seefi moo de fanowdu gi a sikin. 	 כי להפך אברי הגוף הנראים רפים הם לנו לצרך ביותר׃


Ma now den akisi en taki: “We, sama na yu seefi?” Ne Masaa Jesesi piki den taki: “We, leti enke fa mi be taigi u kaba na a bigin, na a seefi sama de mi de. 	 ויאמרו אליו מי זה אתה ויאמר אליהם ישוע מה שגם מראש דברתי אליכם׃


Bika, Masaa Gadu Buku sikiifi taki: ‘Den teli mi anga den takuu ati sama enke mi anga den na awan.’ Da ala san Masaa Gadu Buku be sikiifi fu mi, a yuu doo, fu ala den mu pasa tuu.” 	 כי אמר אני לכם אשר צריך עוד להתמלא בי הכתוב הזה ואת פשעים נמנה כי כל הכתוב עלי בא עד קצו׃


Ne a yuu de, ne wan gaan takitaki opo a den bakaman fu Masaa Jesesi mindii. Den e akisi den na den taki, on di fu u na a moo heiwan fu u ala? 	 ויעל על לבבם לחשוב מי הוא הגדול בהם׃


Da na di fu tin na feifi yali, fu a tii fu Tibeliyasi, di be de a moo gaan kownu a Loma Foto, ne Johanisi bigin wooko. Kownu Tibeliyasi be abi somen taa edeman ne en ondoo, di be e wooko gi en, fu tii taa pisiwataa enke edeman. Gaaman Pontiyesi Pilatesi be e tii a pisiwataa den be e kai Judeja. Kownu Helowdesi be e tii a pisiwataa den be e kai Galileya. Filipi, a baala fu Kownu Helowdesi, be e tii den tu pisiwataa den e kai Ituleya anga Takownisi. Da Gaaman Lisaniyasi be e tii a pisiwataa den e kai Abileina. 	 בשנת חמש עשרה למלכות הקיסר טיבריוס בהיות פונטיוס פילטוס הגמון ביהודה והורדוס שר רבע על הגליל ואחיו פילפוס שר רבע על מדינות יטור וטרכונה ולוסניס שר רבע על אבילין׃


Da saka a Masaa Gadu ondoo fu teke en taki. Ma toto futu sitee anga didibii, da a o wai a yu pasi. 	 לכן הכנעו לאלהים התיצבו נגד השטן ויברח מפניכם׃


Te wan pisi, ne den si taki, te son fu den bakaman fu Masaa Jesesi e nyan, da den nái wasi ana na a fasi fa den Dyu gwenti fu wasi ana na a apaiti fasi fosi den go nyan. 	 ויהי כראותם מתלמידיו אכלים לחם בטמאת ידיהם בלא נטילה ויוכיחו אתם׃


Da u o moo poi gafa Kelestesi Jesesi gi sama taki, a oli mi a libi, fu kon doo u anda baka seefi. 	 למען תרבה על ידי תהלתכם במשיח ישוע בשובי לבוא אליכם׃


Ne Masaa Jesesi piki en baka taki: “Ma Masaa Gadu Buku sikiifi tu taki: ‘Wi á mu tesi Masaa di de a Gadu fu wi.’ ” 	 ויען ישוע ויאמר אליו נאמר לא תנסה את יהוה אלהיך׃


Soseefi a sani ya foondoo Johanisi anga Jakowbesi, den tu manpikin fu Da Sebedi di be e wooko anga Simon Peitilisi. Ne Masaa Jesesi taigi Simon taki: “Simon! Ná feele moo! I be e kisi fisi. Ma fanafu now, mi o meke i toon sama di e kisi libisama enke fisi tyai kon biibi a mi.” 	 וכן גם את יעקב ואת יוחנן בני זבדי אשר התחברו עם שמעון ויאמר ישוע אל שמעון אל תירא מעתה צוד תצוד אנשים׃


Da fa u peefuu du so? Bika u abi osu fu nyan diingi fuu bee fosi u kon de. U á be abi fu kon du dati a mindii fu Masaa Gadu sama, fu gi pootiwan sen? U wani soi taki, u hei moo den? Fa mi mu taki a sani ya? Mi á poi gafa u! 	 האין לכם בתים לאכל ולשתות בהם או התבוזו את קהל אלהים ותכלימו את אשר אין בידם מאומה מה אמר לכם העל זאת אשבח אתכם אינני משבח׃


Namo den poti dei, fu taki. Ne tyaipi kon a pe ai tan de. A teke ten fuuku mamanten doo lati neti e soi den fa Masaa Gadu poti fu tii sani. Sowtu fasi Mosesi anga fositen apaiti takiman be sikiifi fu Jesesi. 	 וישימו לו יום מועד ויבאו אליו רבים אל מלונו ויעד בהם ויבאר את מלכות אלהים ויוכח להם עניני ישוע מתורת משה ומן הנביאים מבקר עד ערב׃


Bika en Buku sikiifi taki: “Solanga mi Masaa Gadu ya de! Mi e sweli taki, ibiiwan musu kon sutu kini a mi fesi. Da ibiiwan o bali kai mi: ‘Masaa,’ na ala lanti fesi.” 	 כי כתוב חי אני נאם יהוה כי לי תכרע כל ברך וכל לשון תודה לאלהים׃


We, ala den á fende a yeepi di Masaa Gadu be paamisi den. Ma a fowtu fu dati á de a Masaa Gadu. Bika na di a nái si ala den fu kai Islayeli. 	 אבל לא כאלו נפל דבר אלהים ארצה כי לא כל אשר הם מישראל גם ישראל המה׃


Soseefi, te mi doo biibiwan di swaki libisama fasi ete, da mi nái du sani enke mi sabi moo den. Na so mi e wooko ala fasi gi ala sowtu sama, fu yeepi onmen mi poi wini gi Kelestesi. 	 ולחלשים הייתי כחלש לקנות את החלשים הכל לכלם נהייתי למען בכל דרך אושיע אחדים׃


Ne a Basiya fu Masaa Gadu Kondee taigi en taki: “Ná feele, Maliya! Masaa Gadu teke yu poti apaiti fasi, fu du wan bun gi yu. 	 ויאמר לה המלאך אל תיראי מרים כי מצאת חן לפני האלהים׃


We, den gaan manengee! Mi e meke a biifi ya sende gi u tu. Bika u sabi a Awan di be de fanafu a bigin. Mi e meke a biifi ya sende gi u tu den yonkuman. Bika u wini didibii kaba. We, den pikin! Mi meke a biifi ya sende gi u seefi. Bika u sabi u Tata, a tapu anda kaba. 	 כתב אני אליכם האבות יען כי הכרתם אתו אשר הוא מראש כתב אני אליכם הבחורים יען כי התגברתם על הרע כתב אני אליכם הילדים יען כי הכרתם את האב׃


Diipi go koosube fu Masaa Gadu, da a o kon koosube fi yu baka. Meke sama di e waka anga tu ati seeka dati leti. Meke den di ati á sidon a wan peesi seeka dati. 	 קרבו לאלהים ויקרב אליכם רחצו ידיכם החטאים טהרו לבבכם חלוקי הלבב׃


Ne den Faliseiman gwe komoto na a keliki. Da den anga den bakaman fu Kownu Helowdesi meke mofu luku fa den sa fende wan Masaa Jesesi kii. 	 והפרושים יצאו מהרה ויתיעצו עליו עם ההורדוסיים לאבדו׃


Ne a bali anga gaan taanga tongo taki: “U feele Masaa Gadu o! U gi en bigi nen! Bika a yuu di a o kuutu doo kaba. U gi Masaa Gadu, di meke tapu anga goontapu, a ze anga ala den peesi a ondoo doti, di e gi den liba wataa, gaandi.” 	 ויאמר בקול גדול יראו את האלהים והבו לו כבוד כי באה עת משפטו והשתחוו לעשה שמים וארץ את הים ומעינות המים׃


We, meke mi piki u taki, mi be kisi ala den gaan bun di u be sende gi Eipafoditesi tyai den doo a mi. Den be ipi pasa peesi. Masaa Gadu e si dati enke te Dyu kii wan bunbun meti boon gi en daa. 	 ואני קבלתי את הכל ויש לי די והותר ואני נמלאתי ריח ניחח בקבלי מידי אפפרודיטוס את כל אשר שלחתם זבח ערב ורצוי לאלהים׃


Na fu be soi u fa u seefi mu wooko tu, fu tyai yeepi gi taawan di abi yeepi fanowdu. Bika pakisei san Masaa Jesesi seefi be taki! A leli u taki: ‘A moo seigi fu gi sani, moo enke fu teke sani a taawan.’ ” 	 ובכל הראיתי אתכם כי כן עלינו לעמל ולתמך את החלשים ולזכר את דברי האדון ישוע כי הוא אמר טוב אשר תתן משתקח׃


Ne wan tutu bali na a hii peesi, namo en tongo piki gaan makiti fasi, fu taki anga den Dyusama. Ne den feele te, den begi Mosesi, fi en e taki anga Masaa Gadu gi den. Noiti den wani yee en tongo pikinso moo seefi. 	 ולא לקול שופר ולקול הדברים אשר שמעיו בקשו שלא יוסיף לדבר עמהם עוד׃


Baka di u komoto a Tilosi Foto de, ne u go doo a kondee den e kai Potolemayesi. Namo u miti anga biibiwan de tu. Ne u tan ape wan dei anga den. 	 ואנחנו כלינו את דרך הים ונרד מצור אל עכו ונשאל לשלום האחים ונשב אתם יום אחד׃


Da di den piki Masaa Jesesi so, ne a akisi den taki: “We u, no? Sama na mi?” Ne Peitilisi piki en taki: “Yu na a Kelestesi di Masaa Gadu sende kon!” 	 וישאל אתם לאמר ואתם מה תאמרו עלי מי אני ויען פטרוס ויאמר אליו אתה הוא המשיח׃


Da wantoon so, Masaa Gadu o tyai wi di de a libi makandii anga den di weki gwe a Masaa a den woluku tapu. Da a miti di wi ala o miti ya, a ná fu paati moo wanten. Wi anga Masaa o libi makandii tego. 	 אחרי כן אנחנו החיים הנשארים נלקח אתם יחדו בעננים לקראת האדון לרקיע ובכן נהיה תמיד עם האדון׃


Na so Mosesi kiya enke Egepte sama. A leli ala koni di den be abi fu leli wooko. Ala en du anga ala en taki be e dwengi lesipeki.” 	 וילמד משה בכל חכמת מצרים ויהי גבור בדברים ובמעשים׃


Da bakadati, ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en go a wan foto den e kai Nain. Da somen sama be e waka ne en baka. 	 ויהי ממחרת וילך אל עיר ושמה נעים ורבים מתלמידיו הלכים אתו והמון עם רב׃


We, ne di debooko, mamanten fuuku, ne den moo hei apaiti begiman anga den gaansama fu kondee oli wan gaan kuutu, fu luku fa den o du fu kii Masaa Jesesi. 	 ויהי לפנות הבקר ויתיעצו כל ראשי הכהנים וזקני העם על ישוע להמיתו׃


Bika u tan libisama fasi ete. Sani enke dyalusu anga kwali de a u mindii de ete. Da u tan libisama fasi de ete. Soseefi u tan enke ibii taa sama a goontapu ya di nái biibi. 	 כי באשר קנאה ומריבה ומחלקים ביניכם הלא של הבשר אתם ומתהלכים לפי דרך בני אדם׃


Ma ai kai en Manpikin dati taa fasi taki: “We, yu di de Masaa Gadu de! Na yu abi a bangi fu sidon tii sani, nownow tego! A kownu tiki fu tii sani enke kownu de a yu ana, fu seeka sama libi poti letiopu. 	 אך על הבן אמר כסאך אלהים עולם ועד שבט מישר שבט מלכותך׃


Ma a teke wi dati toon sama fi enseefi, fu wooko enke apaiti begiman, a fesi fu Masaa Gadu a pe ai tii sani enke kownu. Wi na a foluku di de apaiti fasi, fu soi fa ai puu takuudu anga ogii, wan foondoo fasi. Soseefi, fa a teke gaan bun ati fasi namo luku wi, fu puu wi a ini a dunguu fu didibii. Ne a poti u go a pe en sani de a kiin gi wi, fu wooko enke basi a wi tapu. 	 ואתם הנכם זרע נבחר ממלכת כהנים וגוי קדוש ועם סגלה למען תספרו תהלות הקורא אתכם מחשך אל אורו הנפלא׃


We, mi si wan taa Engel fu Masaa Gadu, te a tapu e kon. Da a bali a Bun Nyunsu, di ná abi kaba, gi ala sama, di e tan a goontapu. A bali en gi ala foluku, ala lo, den sama fu ala den tongo taki anga ala den sama a den sowtu a sowtu kondee. 	 וארא מלאך אחר מעופף במרום הרקיע אשר היה לו בשורת עולם לבשר את ישבי הארץ ואת כל גוי ונשפחה ולשון ועם׃


Da u ná abi fu du enke fa Mosesi be abi fu du. A be tapu a dyendee fasi fu Masaa Gadu ne en fesi, di á meke fu tan tego de seefi anga koosi. Da taa Dyusama ain á be sa kai ne en. 	 ולא כמשה אשר נתן מסוה על פניו פן יביטו בני ישראל אל סוף העמד להבטל׃


Suku fi yu se naamo, fi yu ati sa de switi a taawan. 	 אם תוכלו ככל אשר תמצא ידכם היו בשלום עם כל אדם׃


Da fa i sa taigi i baala taki: ‘Baala! Kon mi puu a pikin mbalu a ini yu ain gi yu.’ Ma wan gaan gobo de a ini iseefi ain? 	 ואיך תאמר אל אחיך הניחה לי ואסירה את הקסם מעינך והנה הקורה בעינך׃


Na dati meke wi ya kon toon Masaa Gadu wookoman. Enseefi wooko tyali ati fasi gi u sani di useefi á poi wooko fu fende. Da noiti wi o lasi ati, fu booko saka anga a wooko ya. Kweti! 	 על כן בהיות לנו השרות הזה כאשר חננו לא נחת׃


Ma meke u taki moo fu a kon di wi Masaa Jesesi Kelestesi o kon baka, fu piki ala biibiwan tyai go poti ape enseefi de. Ma biibiwan! Gaantangi, wi o begi u anda wan sani fu dati. 	 והננו מבקשים מכם אחי על אדות ביאת אדנינו ישוע המשיח ואסיפתנו אליו׃


Bika a bun, fu miti sitaafu sondee i du sani, fu di i de biibisama. Da Masaa Gadu sa piisii anga yu, fu teke gaan bun ati fasi namo luku yu. Da a o tyai bun gi yu. 	 כי חסד הוא לאיש אם ישבע ממררים ויענה חנם למען דעת האלהים׃


Mi sabi namo fa sani waka anga a man de. Fu na anga ala en libisama fasi ofu jeje fasi namo, mi á kaba fusutan. 	 וידעתי את האיש ההוא אם בגוף או מחוץ לגוף לא ידעתי האלהים יודע׃


A sani ya meke tyali fu Pawlesi kisi wi di e waka anga en. Ne wi anga taa biibiwan fu ape e begi en, meke a kengi a go fi en anda. 	 ויהי כאשר שמענו את זאת ונבקש ממנו אנחנו ואנשי המקום אשר לא יעלה ירושלים׃


“Bika on di fu u de ya di e go sete wan osu, sondee fu a sidon pakisei bun fosi luku onmen moni a osu o teke? A mu sabi fosi efu a abi moni sai fu pai fu ala den sani. 	 כי מי מכם החפץ לבנות מגדל הלא ישב בראשונה ויחשב את ההוצאות אם השג תשיג ידו להשלימו׃


Da en Apaiti Jeje e taampu gi wi, te wi á taanga sai. Da kande u be sa begi misi, ma Apaiti Jeje e teke peesi, fusutan san fu begi. Da u e fii ai dyeme a ini wi naamo gi Masaa Gadu, wan fasi di u mofu seefi á poi taki. 	 וכן גם הרוח תמך אתנו בחלשותינו כי לא ידענו מה להתפלל כראוי אכן הרוח הוא מפגיע בעדנו באנחות עמקות מדבר׃


Bika u sabi taki, den be sipikii en sikin kii a koloisi, da na useefi sikin anga ala a u takuu libi mokisa dede anga en de tu. Na so meke dati á poi wooko enke basi a u tapu moo. 	 באשר ידעים אנחנו כי נצלב אתו האדם הישן אשר בנו למען תבטל גוית החטא לבלתי היותנו עוד עבדים לחטא׃


Bika a poti wan dei fu kuutu ala sama leti fasi. A gi wan man a kuutu wooko fu du. Fu soi taki, na a man de, ne a weki en puu a dede kon a libi ya baka.” 	 יען אשר שת יום לשפט תבל בצדק על ידי איש אשר הפקידו ויתן עדות נאמנה לכלם בהקימו אתו מן המתים׃


Ma u mu sabi taki, a Manpikin di saka kon toon libisama ya abi makiti a goontapu, fu gi sama paadon fu takuudu anga ogii.” Ne a daai, ne a taigi a lanman taki: “Opo taampu! Teke i daagi waka go a osu!” 	 אך למען תדעון כי בן האדם יש לו השלטן בארץ לסלח חטאים ויאמר אל נכה האברים קום שא את מטתך ולך לך אל ביתך׃


We, da di fu tu heelu pasa! Ma luku bun! Di fu dii o doo dyonson. 	 הצרה השנית חלפה הלכה לה והנה הצרה השלישית מהרה תבוא׃


Namo wan edeman fu wan Dyu keliki kon sutu kini a Masaa Jesesi fesi e kee taki: “Masaa! Wan pikin umanpikin fu mi dede dyonson dyonson ya a osu. Ma mi e biibi taki, yu poi weki en baka.” 	 ויהי הוא מדבר אליהם את אלה והנה אחד השרים בא וישתחו לו ויאמר עתה זה מתה בתי בא נא ושים את ידך עליה ותחיה׃


Bika efu mi be e du a wooko ya anga miseefi wani, da mi be o teke paiman fi en. Ma kweti! Na Kelestesi sende mi. Da na mi wooko di mi musu fu du. 	 כי אם ברצוני אעשה כן יהיה לי שכר ואם בעל כרחי פקדת משמרתי היא׃


Ne a tyai den hiihii fotenti yali langa a ini a gaan sabana anga ala fa den be e taanga yesi gi en. Ma a teke ala dati anga langa pasensi te go doo Kanahan Kondee. 	 וישא אתם ויכלכלם במדבר כארבעים שנה׃


Taa foluku á be fende weiti fi en, fu si san fiti ofu fowtu. Ma takuudu anga ogii fu den o meke den go lasi tego. Ma a be sende Mosesi sikiifi weiti tyai go gi Dyusama. Da na dati o kaagi den, fu den takuudu anga ogii. 	 כי כל אלה אשר חטאו בלי תורה גם בבלי תורה יאבדו ואשר חטאו בתורה גם על פי התורה ישפטו׃


Da u á mu peefuu wooko sondee lesipeki lagi pootiwan de. Bika na guduman makiti e dwengi u de soso kaali. Na den makiti e seepi u tyai go kuutu a gaanlanti fesi. A ná pootiwan e du dati. 	 ואתם הכלמתם את העני הלא העשירים הם העשקים אתכם והם הסחבים אתכם אל בתי דין׃


Namo a hii peesi de pii baka. Ne Pawlesi kai taa biibiwan taki sani fu Masaa Gadu anga den, fu den biibi fende moo kaakiti. Ne a taigi den taki, a o gwe a Masadoniya pisiwataa. Namo a bali adyosi, ne a gwe. 	 ואחרי אשר שקטה המהומה קרא פולוס לתלמידים ויברכם ויצא ללכת אל מקדוניא׃


A san a tapu anda o kon dunguu. A mun o kon lebi enke buulu. Na so o pasa fosi a gaan dei fu Masaa kon doo. 	 השמש יהפך לחשך והירח לדם לפני בוא יום יהוה הגדול והנורא׃


We, efu u sa koti wan pikin manpikin a kina dei poti a maiki gi en, soso fu di a weiti fu Mosesi á mu booko, da saide meke u e kuutu, fu di mi deesi wan hiihii libisama a kina dei? 	 ועתה אם ימול זכר בשבת למען אשר לא תופר תורת משה מה תקצפו עלי כי רפאתי איש כלו בשבת׃


Soseefi Abalaham be tan naamo anga a denki taki, Masaa Gadu kai en a tata fu somen taa foluku. Da dati musu pasa so. A á luku ne enseefi, bika, da a be sa lasi ati. Ne Masaa Gadu meke a toon a dda fu somen taa foluku tuu, enke fa a paamisi en taki: “Abalaham! A paansu sama di de o de bakaten pikin fi yu, o ipi pasa sitali di de a tapu anda.” 	 באשר אין תקוה קוה ויאמן למען אשר יהיה לאב המון גוים כמו שנאמר כה יהיה זרעך׃


Ma namo, da doti be seke te, ná sipowtu. Bika wan Basiya fu Masaa Gadu Kondee saka komoto a tapu anda kon na a geebi. Ne a puu a gaanbigi siton di be tapu a olo mofu. Ne a sidon na a siton de tapu. 	 והנה רעש גדול היה כי מלאך יהוה ירד מן השמים ויגש ויגל את האבן מן הפתח וישב עליה׃


Da somen sama de enke sii di kai a sikin pasi. Solanga den yee a wowtu fu Masaa Gadu, da a didibii e kon, da a piki a wowtu di paandi a ini en ati ini puu wanten wanten. 	 ואלה הם הנזרעים על יד הדרך אשר יזרע בם הדבר וכשמעם אותו מיד בא השטן וישא את הדבר הזרוע בלבבם׃


Namo Masaa Jesesi taki baka taki: “Wan taa ageisi toli e kon ya, fu soi wan sani. Wan gaan masaa be abi wan goon, fu paandi wan sii enke doloifi. Ne a meke wan wooko sani poti ape, fu kwinsi a sii ya kon toon win. Soseefi a lontu a hii goon anga a hii wooko sani ya poti a ini dyali. Ne a meke wan hei osu go a tapu fu den wakiti man oli waki na a goon. Ne a kai wan duupu sama kon poti a hii wooko ya a den ana, fu du. Bika enseefi o go koi a taa kondee. 	 משל אחר שמעו איש בעל בית היה ויטע האיש כרם ויעש גדר סביב לו ויחצב יקב ויבן מגדל בתוכו ויתנהו אל כרמים וילך בדרך מרחוק׃


Mi e wasikoi ibii sama di e yee a bosikopu fu Masaa Gadu di de a ini a buku ya taki: “Ná wan sama di mu poti sani a tapu fu san sikiifi ya kaba. Bika efi wan sama du so, da Masaa Gadu o sitaafu en anga den sitaafu di sikiifi a ini a buku ya. 	 מעיד אני בכל השמע דברי נבואת הספר הזה אם יוסיף איש עליהם יוסיף עליו האלהים את המכות הכתובות בספר הזה׃


Da wi di e wooko makandii anga Masaa Gadu ya e bali u anda taki, luku bun! A gi u paadon sondee useefi wooko fu fende dati. Ma u á mu wisiwasi a sani ya taki, u komoto go baka a ini takuu libi. 	 ואנחנו כעזרים נזהירה אתכם שלא תקבלו לריק את חסד אלהים׃


Ne Masaa Jesesi tyai a man ya puu a ini den somen sama go a wanse. Ne a toosi en finga go a ini a man yesi. Ne a puu en ana baka, ne a towe wataa mofu ne en ana, ne a nama ana na a man tongo. 	 ויקח אתו לבדו מקרב ההמון וישם את אצבעותיו באזניו וירק ויגע על לשנו׃


Ma pe fu dati, da kai den pootiman anga den malengiiman anga den beendi ain wan anga den lanman meke den kon nyan anga yu. 	 אבל כי תעשה משתה קרא לעניים ולנשברים ולפסחים ולעורים׃


Ne Masaa Jesesi taigi Towmasi taki: “Luku mi ana ya. Langa i finga kon fii a maiki a ini mi ana. Da tyai ana kon poti na lansi mofu a mi sikin bansa. I mu fika a fasi di yu abi de, taki yu ná biibi. Ma biibi!” 	 ואחר אמר אל תומא שלח אצבעך הנה וראה את ידי ושלח את ידך הנה ושים בצדי ואל תהי חסר אמונה כי אם מאמין׃


Ma di a ofisii yee fu ala den sani di Masaa Jesesi e du, ne a go begi wantu gaansama fu Dyu Kondee, fu den go begi Masaa Jesesi, fu a kon deesi a futuboi fi en gi en. 	 וישמע את שמע ישוע וישלח אליו מזקני היהודים וישאל מאתו לבוא ולהושיע את עבדו׃


Mi o de a pasi fu gwe a Sipanyoo Kondee anga ala a pisiwataa anda. Da mi o tapu pikinso a u de, fu u sa yeepi mi go doo anga a waka ya. Mi be sa wani tan langa a u de, fu abi wan switi ten makandii. Ma mi ná o poi. 	 אבוא אליכם בלכתי לאספמיא כי מקוה אנכי לראותכם בעברי ואתם תשלחוני שמה ואשבעה מעט מכם בראשונה׃


We, Maliya! Fu di i du san Masaa Gadu wani, da i sa fende seigi ne en. Bika ala den sani di a taigi yu de, o pasa tuu.” 	 ואשרי המאמינה כי המלא תמלא אשר דבר לה מאת יהוה׃


Ma wantu fu den taki: “We, a ná a man ya be e meke den beendiman kon si baka, no? Ne fa a waka a á be poi yeepi a man ya, fu a á dede?” 	 ומקצתם אמרו הפקח עיני העור הלא יכל לעשות שגם זה לא ימות׃


Namo Pawlesi meke den waka a fesi gwe a Towasi Foto go wakiti wi anga en anda. 	 ואלה הלכו לפנינו ויוחילו לנו בטרואס׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Nono! U gi den nyanyan meke den nyan.” Ne den bakaman fi en akisi en taki: “We, u ná abi beele fu gi den somen sama ya. I wani meke u go bai beele gi den? A o dii fu u mu bai nyanyan gi ala den somen sama ya.” 	 ויען ויאמר אליהם תנו אתם להם לאכלה ויאמרו אליו הנלך לקנות לחם במאתים דינר ונתן להם לאכלה׃


Ne a taa dei fi en, ne Johanisi si Masaa Jesesi e waka e kon ne en. Ne a taki: “U luku a Pikin Sikapu di Masaa Gadu gi wi fu puu ala takuudu anga ogii fu libisama gi den. 	 ויהי ממחרת וירא יוחנן את ישוע בא אליו ויאמר הנה שה האלהים הנשא חטאת העולם׃


Den mofu e puu taki, fu fuuku taawan, anga ala sende ogii gi den. 	 אשר אלה פיהם מלא ומררות׃


Ma Masaa Gadu fuuku ala sama di á poi wooko fini fini anga weiti taki, den mu dede. Wi enke biibiwan á de a ini, winsi fa useefi nái wooko fini fini anga weiti. Bika Kelestesi teke a fuuku a wi peesi. Bika Masaa Gadu Buku sikiifi taki: “Ibii sama di den tei lenge lenge a wan udu ponsu kii, fuuku.” 	 המשיח פדנו מקללת התורה בהיותו לקללה בעדנו שנאמר קללת אלהים תלוי׃


Da meke sama á gafa sama enke edeman di baka futu ai teke, fu waka de. Bika fa a de seefi, da na u enke biibiwan de Masaa Gadu gi ala san u fanowdu sowan fasi. 	 על כן אל יתהלל איש באדם כי הכל הוא שלכם׃


“We, ne a gaan masaa luku taki: ‘Efu mi sende a manpikin fu miseefi go a den sama tu, da den o feele fu du ogii anga en, fu di na a manpikin di miseefi abi.’ 	 ובאחרונה שלח אליהם את בנו באמרו מפני בני יגורו׃


Da libisama o feele te, den ná o sabi fa fu du, fu di den e si dede a den fesi. Bika den á sabi san e kon a goontapu. Da tapu a den woluku o seke te, ala den sani a tapu anda seefi o seke. 	 וימוגו בני האדם מאימה ומחרדת הבאות על כל הארץ כי כחות השמים יתמוטטו׃


Da anga ala fa Masaa Jesesi taki ya, da na a Jeje fu Masaa Gadu a be e taki. Bika a Jeje fu Masaa Gadu e gi libi. Da Masaa Gadu o gi den sama di e biibi ne en, a Jeje fi en. Bika a á be gi den sama a Jeje fi en ete, fu di Masaa Jesesi á be opo go fu Masaa Gadu fu teke a waiti fasi fi en ete. 	 וזאת אמר על הרוח אשר יקחהו המאמינים בו כי לא נתן רוח הקדש עדנה יען אשר ישוע עוד לא נתפאר׃


Da ala den sama foondoo te, ná sipowtu. Ala den sama fu a pikin kondee a den mongo mindii de be e taki fu san pasa. 	 ותפל אימה על כל שכניהם ויספר כל הדברים האלה בכל הרי יהודה׃


Gowtu doo solufu sani di i dyunta de, o fika fuunsu kaba a soso tu. A kaba a soso fu den sani ya na wan wasikoi taki, iseefi musu fu kaba a soso. Fasi á de fu kibii gi a sitaafu di mu kon tuka anga yu. Bika Masaa Gadu o puu guduman a pasi enke fa faya e boon sani poli. Da bali kee kusumi fu den gudu di i dyunta kibii, a den lasiti dei pe goontapu de fu kaba ya. 	 זהבכם וכספכם כסתם חלאה והיתה חלאתם בכם לעדות ואכלה כמו אש את בשרכם אצרתם לכם אוצרות בקץ הימים׃


Ma tide mamanten fuuku, da wantu umansama fu u be go na a geebi fu go lobi switi sumee sani gi a dede sikin fi en. Ne di den daai kon baka, ne den taigi u wan gaan foondoo sani. 	 והנה גם נשים מקרבנו החרידנו אשר קדמו בבקר לבא לקבר׃


Ma toku seefi, mi nái teke a taki fu libisama. Ma mi be taki disi namo fu u be sa komoto a ini takuudu anga ogii kon a Masaa Gadu. 	 ואני אינני לקח עדות מאדם אך אמרתי זאת למען תושעון׃


A ná enke man di libi anga uman baka du wan ogii. Yonkuu uman di teke wan man libi seefi tu. Ma sama di sete wan libi mu sabi taki, a libi de abi tyotyo libisama fasi. Da mi á be sa wani u miti dati. 	 וגם כי תקח אשה אינך חטא והבתולה כי תהיה לאיש איננה חטאת אך יבאום צרות בבשרם והנני חס עליכם׃


We, ne den Dyu piki en taki: “We, a ná fu wan fu den foondoo foondoo wooko di i du meke u wani kii yu. Ma na fu di yu e oli Gadu a sipowtu. Bika yu na wan kuwownu libisama enke u ya. Ma yu e poti iseefi enke Gadu.” 	 ויענו היהודים אתו לאמר על מעשה טוב לא נסקל אתך כי אם על גדפך את אלהים ועל כי אדם אתה ותעש את עצמך לאלהים׃


We, mi si enke u feegete kaba taki, na Masaa Gadu fasi fu wooko de ape. Bika en Buku sikiifi taki: “Mi pikin! Son leisi, yu e tuka anga toko. Da yu e denki taki, na mi e sitaafu yu so. Ma luku sowtu bun a hii sani de mu leli yu, sondee fu lasi ati. Bika ai tyai kon soi, yu ogii di yuseefi mu fika ete. 	 ותשכחו דבר הנחומים המדבר אליכם כמו אל בנים לאמר מוסר יהוה בני אל תמאס ואל תקץ בתוכחתו׃


Ma pakisei fa Dyusama e si yu, enke taa foluku. Den taki, yu á de fu Masaa Gadu enke den. Soseefi yu á koti maiki a manpeesi enke den. We, ala dati na sani fu du libisama fasi anga sikin namo. 	 על כן זכרו כי אתם הגוים בבשר הנקראים ערלים בפי הנקראים בני המילה שהיא מעשה ידים בבשר׃


Ne a uman taigi en taki: “Mi ná abi man.” Ne Jesesi taigi en taki: “Na tuu san i taki, taki i ná abi man. 	 ותען האשה ותאמר אין לי איש ויאמר אליה ישוע כן דברת אין לי איש׃


Bika mi á de a u mindii de libisama fasi. Ma mi hii ati de a u anda. Da jeje fasi mi de ape. Soseefi mi e piisii fu e yee u e libi fiti anga useefi de enke tuutuu biibi famii. Mi e yee tu, fa u tan poti fitoow a Kelestesi sondee pantan. 	 כי גם אם בבשרי אני רחוק מכם הנה ברוחי אני אצלכם ואשמח בראתי את תכונתכם ואמץ אמונתכם במשיח׃


Dati taki, fu Masaa Gadu se, da a denki fu goontapu koniman wai poti a wanse enke wisiwasi sani. Soseefi di fu leliman fu Dyuweiti anga goontapu takiman tu. 	 איה חכם איה ספר איה דרש העולם הזה הלא סכל האלהים את חכמת העולם הזה׃


Soseefi siteeman á poi meke u pantan na a pasi ya, fu meke u feele sani. Da den o kon si taki, na den o lasi a hii sitee ya. Bika u dati abi Masaa Gadu di taampu gi u, meke u sa wini. 	 ואינכם חרדים מאומה מפני המתקוממים אשר זאת להם אות לאבדם ולכם לישועתכם ומאת האלהים היא׃


A fasi fa i wani sama libi anga yu, na letiso i mu libi anga sama tu. 	 וכאשר תחפצו כי יעשו לכם בני האדם כן תעשו להם גם אתם׃


A basi Soluguman fu ala edeman seefi na Kelestesi. A o kon baka meke ala sama si. Da a o gi u dyendee gaandi fu a wooko ya, fu tego. 	 והיה בהגלות שר הרעים תשאו עטרת הכבוד אשר לא תבל׃


Da, te den o kaba anga a bosikopu fu den, da gaan takuu ogii meti o komoto na Abisi, a peti di ná abi ondoo, kon feti anga den. Da, a o wini den. Da a o kii den. 	 ואחרי השלימם עדותם החיה העלה מן התהום תעשה עמהם מלחמה ותוכל להם והרגתם׃


Da na ape den sipikii Masaa Jesesi na a koloisi. Da den sipikii ete tu man makandii anga en tu. Wan ne en kukutuse ana, a taawan ne en letise ana. Masaa Jesesi seefi de a mindii. 	 ויצלבו אתו שמה ושני אנשים אחרים עמו מזה אחד ומזה אחד וישוע בתוך׃


Soseefi, da wan gaan tutu o piki a tapu tu. Da a o sende den Basiya fu Masaa Gadu Kondee di e dini en, kon a goontapu, fu piki ala den sama fi en, puu na ala uku fu goontapu tyai kon ne en.” 	 וישלח את מלאכיו בקול שופר גדול ויקבצו את בחיריו מארבע הרוחות למקצה השמים ועד קצה השמים׃


Di mi luku moo, ne mi si twenti a fo taa kownu sutuu lontu a sutuu de poti a mindii. Da twenti a fo gaansama sidon a den sutuu ya. Den gaansama ya, wei weti koosi fann anga gowtu kownu ati a den ede. 	 וסביב לכסא ארבעה ועשרים כסאות ועל הכסאות ראיתי את ארבעה ועשרים הזקנים ישבים והם לבשי בגדים לבנים ועטרות זהב בראשיהם׃


We, na so ala sani o poli kaba a soso. Da meke wi libi de apaiti fasi gi Masaa Gadu. Meke u libi fu lesipeki en, a ini ala sani. 	 ועתה אם כל אלה ימוגו מה מאד חיבים אתם להתהלך בקדשה ובחסידות׃


Ma namo, da seibin baala be de. A moo gaanwan libi anga wan uman te a dede, a á meke ná wankodo pikin anga a uman. 	 והנה היו שבעה אחים והראשון לקח אשה וימת לא בנים׃


We, na so a de tuu! Ma Dafeti seefi sikiifi wan sani a wan pisi fu Masaa Gadu Buku. A sikiifi taki: ‘Masaa Gadu taigi mi Masaa taki: “Sidon a mi leti ana se ya, 	 והוא דוד אמר בספר תהלים נאם יהוה לאדני שב לימיני׃


Ma baka wan pisiten, ne den Dyusama fiti mofu fu kisi en kii. 	 ויהי כי ארכו לו שם הימים ויועצו היהודים יחדו להמיתו׃


Ma toku u fiti de fu gafa, fu di u sende sani gi mi so, meke mi abi ala san mi fanowdu a ini mi banowtu ten ya. 	 אבל היטבתם לעשות בהתחברכם אלי בצרתי׃


A taigi en ete taki: ‘Manpikin di meke a yu paansu sama, da u mu koti maiki a manpeesi gi en, fu toon sama fu mi. Da san mi paamisi yu o de gi den tu.’ We, Isaki meke, a koti so baka aitin dei. Jakopu meke, letiso. Den twalufu baala di sete den twalufu lo soseefi.” 	 ויתן לו את ברית המילה ובכן הוליד את יצחק וימל אתו ביום השמיני ויצחק הוליד את יעקב ויעקב הוליד את שנים עשר האבות׃


We, na mi Johanisi, a gaansama fu keliki, e meke a biifi ya sende gi yu, mi lobi mati Gaayosi, di mi lobi tuutuu. 	 הזקן אל גיוס החביב אשר אני אהב אתו באמת׃


“Namo a masaa piki wan fu den taki: ‘Mi mati! San mi du anga u so, meke u e kuutu mi? Mi á pai u wan hiihii dei moni, enke fa u be kuudei, no? 	 ויען ויאמר אל אחד מהם רעי לא עשקתיך הלא שכר דינר התנית עמי׃


We, fu di Masaa Jesesi be sabi ala san be o miti en a fesi kaba, na fu dati ede meke a waka go miti den. Ne a akisi den taki: “Sama u e suku?” 	 וישוע ידע את כל אשר יבא עליו ויצא ויאמר אליהם את מי תבקשו׃


Lobi biibiwan! Ma u dati mu membee naamo san den apaiti bosikopuman fu wi Masaa Jesesi Kelestesi be piki u fu den sowtu sama de. 	 ואתם האהובים זכרו את הדברים הנאמרים מקדם ביד שליחי אדנינו ישוע המשיח׃


U teke wan seili boto be komoto na Adamitiyeni Foto kon a Sesaleya Foto ya. A be o pasa den foto na a hii sikin liba fu Asiya pisiwataa. Alestakesi, wan biibiwan fu Tesalonika Foto a Masadoniya pisiwataa be de na a waka ya tu. 	 ונרד אל אניה אדרמטית נכנים לבוא על פני חוף אסיא ונעבר הימה ויהי אתנו ארסטרכוס מוקדון מן תסלוניקי׃


Da ala den fiya o weki komoto a dede baka komoto a ini geebi kon a libi. Da den di be libi bun a Gadu ain, o weki baka fu libi anga Gadu fu tego. Ma den di be libi takuu a Gadu ain, sa opo baka komoto a ini geebi fu go a kuutu poti go a sitaafu. 	 ויצאו עשי הטוב לתקומת החיים ועשי הרע לתקומת המשפט׃


Namo wantu Dyusama de biibi, te bigin wan makandii libi anga den. Wan gaan kulu Giiki sama di e lesipeki a Gadu fu Dyusama seefi teke biibi tu. Wantu gudu balinen uman fu a foto seefi. 	 ויאמינו מקצתם ויספחו על פולוס וסילא וגם יראי אלהים מן היונים לרב וגם נשים חשובות מספר לא מעט׃


Ne a daai gwe baka go begi, di fu tu toon. A begi taki: “Mi Tata! Efu taa fasi á de, da yeepi mi, meke mi diingi a kan di de gi mi fu diingi ya. Bika na san yu wani, na dati mu pasa.” 	 ויוסף ללכת לו שנית ויתפלל לאמר אבי אם לא תוכל הכוס הזאת לעבר ממני מבלי שתותי אתה יהי כרצונך׃


We, ne Simon Peitilisi piki en taki: “Yu na a Kelestesi, a Manpikin fu a libilibi Masaa Gadu!” 	 ויען שמעון פטרוס ויאמר אתה הוא המשיח בן אלהים חיים׃


Namo, ne Peitilisi taki a o sitee now. Ne ai sitee, ai fuuku enseefi, ai sweli taki: “Mi e taigi u taki, a man de, mi á sabi en wan dei.” Ne di Peitilisi taki so, ne wanten, ne wan kakafoo bali kokoliyekee! 	 ויחל להחרים את נפשו ולהשבע לאמר לא ידעתי את האיש ומיד קרא התרנגול׃


Ma biibiwan di libi anga uman ofu man di á de biibisama? Masaa seefi á poti wan weiti fini fini fu dati. Ma mi seefi denki taki, wan biibi man mu tan libi anga sowan uman, efu a uman de wani so. 	 והנה אל האחרים אמר אנכי ולא האדון כי תהיה לאח אשה אשר איננה מאמנת ורצונה לשבת עמו לא יעזבנה׃


Bika anga a taanga fu Masaa Gadu mi e puu den takuu jeje a sama tapu. Den sani di mi e du anga a taanga fu Masaa Gadu ya, de enke wan maiki fu soi u taki, a Nyun Tii fu Masaa Gadu doo a u mindii now.” 	 ואם באצבע אלהים מגרש אני את השדים הנה הגיעה אליכם מלכות האלהים׃


“U dati se, na fu solugu taki, u biibi tan bun doo. Solugu taawan di a Apaiti Jeje poti a u ondoo tu. Wooko anga den enke bun soluguman fu sikapu e luku en sikapu. Bika den waiti sai Masaa Gadu taki, en eigi Manpikin teke dede, fi en buulu pai gi den. 	 לכן שמרו את נפשותיכם ואת כל העדר אשר הקים אתכם רוח הקדש לפקידים בו לרעות את עדת האלהים אשר קנה לו בדם נפשו׃


Ne Masaa Jesesi dyeme, ne a akisi den taki: “Oho! Libisama! Saide meke u wani meke mi soi u maiki taki, na Masaa Gadu sende mi kon? Fu tuutuu mi ná o soi u ná wan maiki enke fa u wani de!” 	 ויאנח ברוחו ויאמר מה הדור הזה מבקש לו אות אמן אמר אני לכם אם ינתן אות לדור הזה׃


Ma, baka den dii dei anga afu, da Masaa Gadu o gi den tu kotoigi ya libi baka. Da, den o opo taampu a den futu tapu. Da ala sama di be e luku den feele te, ná sipowtu. 	 ויהי אחרי ימים שלשה וחצי ותבא בהם רוח חיים מאת האלהים ויעמדו על רגליהם ואימה גדולה נפלה על כל ראיהם׃


Den bali anga gaan taanga tongo taki: “Oho! Masaa Gadu di á poi fudaagi ogii! Di á poi lei! On langa yu o tan moo, fosi i kuutu den sama fu goontapu, di kii u, fu gi den, sitaafu?” 	 ויזעקו בקול גדול ויאמרו עד מתי אדני הקדוש והאמתי לא תשפט ולא תקום את דמינו מישבי הארץ׃


A baki ya, be de a doose fu a foto. Da, na ape den masi den doloifi. Ne mi si buulu e komoto a ini a baki e lon seefi dyullu enke liba. A baki be langa dii ondoo kilomeiti. Da, a dipi tu meiti. 	 ותדרך הגת מחוץ לעיר ויצא דם מן הגת עד רסני הסוסים דרך אלף ושש מאות ריס׃


Bika ai piisii fu si wi enke a switi fatu fu Kelestesi di a lobi fu tyatya doo en fesi. Ai doo sama o teke dati tu, fu fende libi tego anga sama ná o teke fu fende sitaafu tego. 	 כי ריח ניחח המשיח אנחנו לאלהים גם בתוך הנושעים וגם בתוך האבדים׃


Ma fosi mi doo u de, da a waka fu mi o lolo a somen peesi a ini a hii pisiwataa fu Masadoniya, fu go luku den sama anda fosi. 	 ואני אבא אליכם אחרי עברי את מקדוניא כי את מקדוניא אעברה׃


Namo den lesipeki wi ala sowtu fasi. Den du somen sani soi wi lesipeki. Fosi u toosi komoto de baka, den seeka u anga ala san u fanowdu, fu gwe moo faawe. 	 ויכבדנו כבוד גדול ובלכתנו משם ספקו לנו די צרכנו׃


Biibiwan! Pakisei wi avo gaansama. U sabi fa ala den be waka makandii komoto a saafu a Egepte Kondee anga Mosesi! Masaa Gadu poti wan woluku a den fesi a tapu, fu kibii den. A piiti a ze a mindii dee wan pasi fu waka abaa. 	 ולא אכחד מכם אחי אשר אבותינו היו כלם תחת הענן וכלם עברו בתוך הים׃


Da dyombo piisii seefi taki yu e miti banowtu na a pasi fu Masaa Jesesi. Bika a o daai kon baka a goontapu, fu ala en gaan dyendee makiti sa soi. Da gaan piisii o de gi yu de, pasa peesi. 	 כי אם שמחו על אשר חלק לכם בענויי המשיח למען גם תשמחו ותעלצו בהגלות כבודו׃


Di den taigi den biibiwan ala sani, ne den tan de wan hii pisiten anga den ete. 	 וישבו שם עם התלמידים ימים לא מעטים׃


Na tuu taki! Luku fa den opo makandii ya, fu feti anga yu wookoman Jesesi di de apaiti gi yu. En di yu poti fu tii ala sani. Den simpan ana e feti fu Gaaman Pontiyesi Pilatesi doo Kownu Helowdesi anga a hii Dyu foluku. 	 כי אמנם נוסדו הורדוס ופנטיוס פילטוס עם הגוים ולאמי ישראל על ישוע עבדך הקדוש אשר משחת׃


Soseefi tu, efu a tutu á piki kiin, da den suudati ná o sabi taki, den mu seeka fu opo go a feti. 	 גם השופר אם יתן את קולו בלתי ברור מי יחלץ למלחמה׃


Da a moo hei apaiti begiman, di be sidon a mindii fu a kuutu opo taampu, ne a akisi Masaa Jesesi taki: “Saide meke i nái piki a tapu fu den sani di den sama e taki fi i ya? Den sani ya na tuu, efu na lei den e lei gi yu?” 	 ויקם הכהן הגדול ויעמד בתוך וישאל את ישוע לאמר האינך משיב דבר מה זה אלה ענים בך׃


We, ne na nowfosi Masaa Jesesi o piki a uman taki: “Uman! Masaa Gadu á sende mi, fu mi go a taa foluku, moo enke den lasi sikapu fu Islayeli Kondee.” 	 ויען ויאמר לא שלחתי כי אם אל הצאן האבדות לבית ישראל׃


Da a ten ya, da a gaan piisii fu den Dyu di den e kai Pasika be de koosube. Ne Masaa Jesesi teke pasi e subi go a Jelusalem. 	 ויקרבו ימי חג הפסח אשר ליהודים ויעל ישוע ירושלים׃


Ne a leliman fu Dyuweiti taigi en taki: “Na tuu Masaa, san yu taki. Na wan kodo tuutuu Gadu namo de. Da ná wan taa Gadu de enke en. 	 ויאמר אליו הסופר אמנם רבי יפה דברת כי אלהים אחד הוא ואין עוד מלבדו׃


Da di Kownu Helowdesi si den tyai Masaa Jesesi kon ne en, ne a piisii te a bigi. Bika a be e yee fu den gaan foondoo sani di Masaa Jesesi e du. Ma a á be si Masaa Jesesi seefi anga en ain wan dei. A dati meke a be switi gi en so. Da a be e luku fu Masaa Jesesi du wan foondoo sani, fu a be si anga en eigi ain. 	 וישמח הורדוס עד מאד כראותו את ישוע כי מימים רבים אוה לראת אתו על כי שמע את שמעו ויקו לראת אות אשר יעשה׃


Ma Balnabasi luku a toli bun, ne a teke en tyai go miti den apaiti bosikopuman. Ne a soi ala fa Sawlesi si Masaa Jesesi, taki mofu mofu anga en a Damasikosi Pasi. Fa Sawlesi á be feele fu taampu a lanti fesi anda, taki sani a ini a nen fu Jesesi. 	 ויקח אתו בר נבא ויביאהו אל השליחים ויספר להם את אשר ראה בדרך את האדון וכי הוא דבר אליו ואיך בדמשק השמיע בבטחון את שם ישוע׃


Ne bakadati, ne Masaa Jesesi go a wan osu. Da sama kon fuu a osu fu Masaa Jesesi, te en anga den bakaman fi en á be poi nyan. 	 ויבאו הביתה וישב המון העם להתאסף עד כי לא יכלו אף לאכל לחם׃


Ma wan duupu leliman fu Dyuweiti de ape, yee san Masaa Jesesi taki. Ne den kuutu a ini den ati taki: “Ai sipowtu e kosi Masaa Gadu! We, moo so poli fu poli Gadu nen á de!” 	 והנה אנשים מן הסופרים אמרו בלבבם מגדף הוא׃


Fu tuutuu mi e taigi u, den paansu sama ya ná o dede fosi den sani di mi e taigi u ya pasa. 	 אמן אמר אני לכם כי לא יעבר הדור הזה עד אשר יהיו כל אלה׃


Mi e piisii tuu a ini mi ati anga a Gadu fu mi. Ne en na mi Yeepiman. 	 ותגל רוחי באלהי ישעי׃


Ala sama di de apaiti fasi gi Masaa Gadu seefi e sende bigi odi. Moomoo, den biibiwan di e wooko na a paleisi, fu a moo gaan kownu a Loma Foto. 	 כל הקדשים שאלים לשלומכם וביותר אלה אשר מבית הקיסר׃


Ne den begi en taki: “Gaantangi! Meke den sikiman fu wi lobi ana a yu koosi namo, baa?” Ne Masaa Jesesi gi den fu den du dati. Namo, ala sikiman di lobi ana ne en koosi mofu, kon bun kele kele fu ibii sowtu siki di den be abi. 	 ויבקשו ממנו כי יגעו רק בציצת בגדו וכל הנגעים נושעו׃


A sani ya bigi na a Atena Foto. Bika sama ape be lobi te sama e kon anga nyun taki, fu yee. Den lobi taki nyun sani tu, fu taawan yee. Taa foluku di á de fu ape di kon tan ape seefi teke a gwenti de tu. 	 כי האתיניים כלם וגם הנכרים הגרים שם לא חשו לדבר אחר כי אם לספר או לשמע חדשות׃


We, a Dyulanti di e kuutu sani de aliki san a taki fu den de, ne den ati boon te. Ala den mofu e dansi seefi. 	 ויהי כשמעם את אלה התרגזו בלבבם ויחרקו עליו שניהם׃


Ne a meke u kon de a ini a Nyun Tii fi en, pe a sidon enke kownu fu tii den foluku. Soseefi, a meke u toon begiman fu tyai sama kon a Masaa Gadu fesi. A dati meke, ne en fiti fu fende ala gaandi anga makiti fu tego. Amen, na so a de! 	 ויעש אתנו למלכים וכהנים לאלהים אביו הכבוד והעז לעולמי עולמים אמן׃


We, ne Masaa Jesesi taki: “U puu a siton na a geebi mofu!” Ma Malita, a sisa fu a man di dede, taigi en taki: “Masaa! Ai tingi kaba. Bika na fo dei kaba di a de a ini a geebi.” 	 ויאמר ישוע שאו את האבן מעליה ותאמר אליו מרתא אחות המת אדני הנה כבר באש כי ארבעה ימים לו׃


Odi komoto a den biibiwan fu Babilon pisiwataa dise gi u anda. Den na sama di Masaa Gadu teke toon fi enseefi enke u de. Maakusi enke wan lobi biibiwan sende odi gi u anda. Fa u sabi, da mi e si en dati enke mi eigi manpikin a ini a biibi. 	 חברתכם אשר בבבל הנבחרה אתכם ומרקוס בני שאלים לשלומכם׃


Luku ya! Masaa Gadu taigi mi wan bosikopu di noiti a be soi sama wanten. Da a be de wan kibii toli. A taki, somen fu wi ná o dede seefi, fosi wi ala faandi teke a nyun sowtu sikin. 	 הנה סוד אגידה לכם הן לא כלנו נישן המות אבל כלנו נתחלף׃


Poti ede bun naamo! Luku lontu, fu koti wakiti anga a biibi. Bika u de a ini gaan toko feti! A gaan feyanti na didibii di e lulu na ala se. Te a fende okasi, da ai dyombo kon du ogii enke angii e kii gaan bubu, fu dyombo kii sani puu a pasi. 	 התעוררו שקדו כי מריבכם השטן משוטט כאריה שאג ומבקש את אשר יבלע׃


We, fu puu bun gi u anda, meke mi e teke sitaafu a dunguu osu ya. Da anga ala piisii. Bika ibii wookoman fu a Kelestesi musu teke pina sowan fasi, fu yeepi tyai a pina di en wookoman mu tyai ete a sikin buba, fu yeepi a hii kulu sama fi en. Da na fa a poti gi mi, na so mi e tyai ya, fu puu bun gi u enke sama fi anda. Bika sama fi en ne enseefi sikin. 	 עתה הנני שמח בענויי אשר אני סבל למענכם ואמלא את החסר ביסורי המשיח בבשרי בעד גופו היא העדה׃


Da mi e begi wi Masaa Jesesi Kelestesi, fu teke gaan bun ati fasi namo luku u de. Meke u jeje libi sa taampu moo anga moo taanga de. Amen, na so de! 	 חסד ישוע המשיח אדנינו יהי עם רוחכם אחי אמן׃


Masaa Gadu meke sani a tapu anda anga goontapu ya tu. Da den di fu tapu sikin e beenki kengi anga di fu goontapu ya. 	 ויש גופות שבשמים וגופות שבארץ אבל אחר הוא כבוד הגופות שבשמים וגופות שבארץ אבל אחר הוא כבוד הגופות שבשמים ואחר הוא כבוד הגופות שבארץ׃


Ne Masaa Jesesi bali en taki: “Ná taigi ná wan sama san mi du gi yu. Ma go na apaiti begiman fu a Mama Keliki, meke den si taki i kon bun. Da du san a weiti fu Mosesi e taigi yu fu du, te i kon bun fu gwasi siki. Bika Masaa Gadu be gi Mosesi wan weiti a sikiifi taki: ‘Wan Islayeli sama di kon bun fu gwasi siki mu tyai wan paiman go gi Masaa Gadu, fu sama sa si taki, a kon bun tuu.’ ” 	 ויעד בו לבלתי ספר לאיש כי אם לך והראה אל הכהן והקרב קרבן על טהרתך כאשר צוה משה לעדות להם׃


Da somen Dyu be leisi a sani di sikiifi na a koloisi a tapu anda. Bika a peesi pe den be sipikii Masaa Jesesi na a koloisi be de koosube fu a foto. Da a be sikiifi a sani ya a ini den tongo fu den Dyu, den Loma anga den Giiki sama. 	 ויהודים רבים קראו את המכתב הזה כי המקום אשר נצלב שם ישוע היה קרוב אל העיר והמכתב היה בלשון עבר יון ורומי׃


Ma, te mi o weki baka, da mi sa waka go a u fesi a Galileya Kondee.” 	 ואחרי קומי אלך לפניכם הגלילה׃


Ma fosi a ten de, da wan tofuuman den e kai Simon be e tan a ini a foto fu Samalitan sama ya. A be e kai enseefi bigiman. Ala sama fu a foto be e foondoo, fu den tofuu di ai du. 	 ואיש אחד ושמו שמעון היה מלפנים בעיר מכשף ומשמים את עם שמרון באמרו על נפשו כי גדול הוא׃


Da na so a o go yeepi a foluku fu Islayeli Kondee baka. Bika a apaiti takiman be sikiifi piki fu dati taki: “A Masaa fu yeepi Islayeli Kondee o saka komoto a Siyon a tapu. Da a o meke a paansu sama fu Jakopu kaba anga a dini fu falisi sani, di á de Gadu. 	 ובכן כל ישראל יושע ככתוב ובא לציון גואל וישיב פשע מיעקב׃


Te den de a ini den Dyu keliki den lobi sidon te a fesi enke bigiman. Da soseefi den e suku a moo bun peesi te den sidon a tafaa fu nyan. Da na so den e poti denseefi enke bunbun sama. 	 ואת מושבי הראש בבתי כנסיות ואת מסבות הראש בסעודות׃


Twalufu dei pasa, da mi be go a Jelusalem Foto, ma na fu go begi anda. Akisi sama i wani, a sa piki taki, na so. 	 אתה תוכל לדעת אשר לא עברו יותר משנים עשר יום מעת עלותי ירושלים להשתחות׃


Da mi si taki, Kownu Helowdesi á fende fowtu ne en tu. A dati meke, a sende en kon gi mi baka. A á du ná wan ogii fu a mu dede. 	 וגם הורדוס לא מצא כי שלחתי אתכם אליו והנה אין בו חטא משפט מות׃


Bika a bui di keti mi ya, na di mi e biibi san Masaa Gadu be paamisi wi wi enke Dyu, fu denki fu fende. Na ala dati mi kai u kon soi!” 	 ובעבור זאת קראתי לכם לראותכם ולדבר עמכם כי בגלל תקות ישראל אסור אני בכבל הזה׃


Efu wan sama naki i wan baala ana a i sikin fesi, daai a taase fesi gi en, meke a naki tu. Efu wan sama teke i dyakiti, puu i impi gi en tu. 	 המכה אתך על הלחי הטה לו גם את האחרת והלקח את מעילך אל תמנע ממנו גם את כתנתך׃


Ne Simon piki en taki: “Nono! Kweti kweti! Yu ná o wasi mi futu.” Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Efu mi á wasi yu futu, da yu ná o poi de wan bakaman fu mi moo.” 	 ויאמר אליו פטרוס לעולם לא תרחץ את רגלי ויען ישוע אם לא ארחץ אתך אין לך חלק עמי׃


I si gaan lesipeki Kownu Agiipa di sidon de? Mi sabi taki, ai fusutan den taki fu mi! Bika na toli di pasa tuutuu a Dyu Kondee ganda na ala lanti fesi. Da mi sa puu den kon a doo, sondee wan kibii fasi. Bika enseefi be musu yee den kaba.” 	 כי המלך יודע את אלה ועל זאת גם בבטחון אני מדבר אליו יען אשר לא אאמין כי נעלם ממנו דבר מן הדברים האלה כי לא בקרן זוית נעשתה זאת׃


We, da gawgaw mi e sende en kon gi u anda baka. Bika mi wani u piisii de, te u sa si en baka. Efu mi yee dise taki, u piisii so, da wan koko sa losi komoto a mi ati. 	 לכן מהרתי לשלחו אליכם למען תראהו ותשובו לשמוח וגם ימעט יגוני׃


We, Masaa Gadu de enke mi kotoigi fu piki taki, mi nái lei taki mi e angii fu miti u de! Soseefi mi lobi u enke fa Masaa Jesesi lobi u tu! 	 כי האלהים לי לעד אשר לכלכם נכספתי באהבת ישוע המשיח׃


Kaba lei. Bika yu komoto a ini a fasi di i be de fosi. 	 ואל תשקרו איש בעמיתו כי פשטתם את האדם הישן עם פעלותיו׃


Ne Jowsef go, ne a bai sibikoosi te a kaba. Ne a puu a dede sikin fu Masaa Jesesi na a koloisi. Ne a lolo en a ini a sibikoosi. Ne a tyai a dede sikin fu Masaa Jesesi go poti a ini wan siton olo di den be diki poti de fu beli sama. Da di a poti a dede sikin go a ini a olo kaba, ne den lolo wan gaanbigi siton tapu a olo mofu. 	 והוא קנה סדין ויורד אתו ויכרכהו בסדין וישימהו בקבר חצוב בסלע ויגל אבן על פתח הקבר׃


A ten ya, Dyusama di e teke a biibi kon ipi. Ma wan sowtu buuya kon a den mindii. A kulu di e taki Giiki Tongo fende taki, Hebelei Tongo wan e paati bee ibii dei anga den. Te den e du a wooko, fu paati nyanyan gi biibi uman di man dede fika a ganda. Da den e moo luku a kulu fu denseefi. 	 בימים ההם כאשר רבו התלמידים היתה תלונת היונים על העבריים על אשר העלימו עיניהם מאלמנותיהם לבלתי תת להן יום יום את ארוחתן׃


Soseefi Masaa Gadu seefi fiti poti, ne a sende en kon teke dede a koloisi, meke en buulu lon. Na so a pai fu sama takuudu anga ogii, fu tyai ala sani kon de bun gi Masaa Gadu baka. Dati wani taki, ala san de a ondoo goontapu ya anga Masaa Gadu Kondee a tapu seefi, kon de mati fasi anga en. 	 ולרצות אל עצמו את הכל על ידו בעשותו שלום בדם צלבו על ידו הן אשר בארץ הן אשר בשמים׃


Ma Peitilisi e koko naamo. Ne den go opo waka go na a doo, ne haa! Peitilisi de ape tuu! A foondoo den, fu taampu opo opo mofu. 	 ופטרוס הרבה לדפק ויפתחו ויראהו וישתוממו׃


Namo, ne Masaa Jesesi taigi en taki: “Simon! Mi abi wan sani di mi fu taigi yu.” Ne Simon taki: “We, Mesiti, i sa taki!” 	 ויען ישוע ויאמר אליו שמעון דבר לי אליך ויאמר רבי דבר׃


Ne a Basiya fu Masaa Gadu Kondee piki en taki: “Mi na Gabiliyeli . Mi e tan koosube fu Masaa Gadu. Ne en sende mi kon, fu taigi yu den sani ya. Ma yu á biibi mi. 	 ויען המלאך ויאמר אליו אני גבריאל העומד לפני האלהים ושלוח אנכי לדבר אליך ולבשרך את זאת׃


Namo Masaa Jesesi taki go doo taki: “Efi i baala du wan sani anga yu di á bun, da yu wawan go taki anga en fosi. Da efu a yee san i taki, ne a begi paadon, da i wini en tyai kon poti a pasi kaba. 	 וכי יחטא לך אחיך לך והוכחת אותו בינך ובינו לבדו ואם ישמע אליך קנית לך אחיך׃


Bika somen apaiti takiman fu Masaa Gadu anga kownu fu fesiten be angii fu si den sani di u e si ya. Ma den á be si den. Soseefi den be angii fu yee san u e yee ya, ma den á be yee den.” 	 כי אני אמר לכם נביאים ומלכים רבים חפצו לראות את אשר אתם ראים ולא ראו ולשמע את אשר אתם שמעים ולא שמעו׃


Ne Masaa Jesesi luku tapu, ne a ali wan dipi boo. Ne a taki: “ 	 ויבט השמימה ויאנח ויאמר אליו אפתח ופרושו הפתח׃


Ne Masaa Jesesi gi den wan ageisi toli fu wan gaan masaa di koti wan goon. A taki: “Di a kaba koti en, ne a paandi en, te a kaba anga wan sii den e kai doloifi. Di a kaba paandi en, ne a lontu en a dyali, fu sama á kon a ini a goon lawlaw. Soseefi a meke wan siton baki fu mii a doloifi. Ne a meke wan hei sodoo masanga go a tapu a ini a goon, fu waki a goon. Da di a du ala den sani ya, ne a yuu a goon gi taa paandi goon man. Ne a gwe a taa kondee. 	 ויחל לדבר אליהם במשלים לאמר איש נטע כרם ויעש גדר סביבותיו ויחצב יקב ויבן מגדל ויתנהו אל כרמים וילך למרחקים׃


Namo, di den nyan te den kaba, ne den singi wan singi gi Masaa Gadu gaandi. Ne den opo komoto de e gwe na a mongo, di den e kai Oleifi Mongo. 	 ויהי אחרי גמרם את ההלל ויצאו אל הר הזיתים׃


We, soseefi den tu fufuu kiiman di den be sipikii a koloisi ne en se de be e wisiwasi en, e kosi en meke sipowtu. 	 וגם הפריצים הנצלבים אתו חרפהו כדברים האלה׃


Noiti suku wini fi i wawan namo. Noiti suku gafanen fi iseefi. Noiti keli iseefi hei moo taawan. Lesipeki taawan moo iseefi. 	 ולא תעשו דבר בדרך מריבה או כבוד שוא כי אם בשפלות רוח תחשבו איש את רעהו יותר מעצמו׃


Namo den bakaman fu Masaa Jesesi piki Masaa Jesesi taki: “Ai! Uman anga man toli taanga! Bika efu na so a weiti fu Masaa Gadu de, da a á de fu man teke uman libi. Soseefi a á de fu uman teke man fu libi tu.” 	 ויאמרו אליו התלמידים אם ככה הוא ענין איש ואשתו לא טוב לקחת אשה׃


Da u di de fu Kelestesi, na a paansu sama fu Abalaham. Na u dati abi fu fende den bun di Masaa Gadu be paamisi Abalaham anga en paansu sama. 	 ואם אתם למשיח הנכם זרע אברהם ונחלים כפי ההבטחה׃


Da taa sama sa taki, mi á de apaiti bosikopuman fi en. Ma u anda á poi taki dati. Bika fa mi tyai u kon toon biibisama na wan maiki fu soi dati. 	 ואם אינני שליח לאחרים אך לכם הנני שליח כי חותם שליחותי אתם באדנינו׃


Bika efu uman á wani wei sani tapu en ede, da meke a go pii en ede fika sondee uwii tu. Ma efu dati na wan sen sani gi wan uman, da meke a tapu en ede de. 	 כי האשה אם לא תתכסה גם תתגלח ואם בזיון הוא לאשה להכסם או להתגלח תתכסה׃


Ma toku, now mi sabi taki ala sani di i begi akisi Masaa Gadu, a o gi yu en.” 	 וגם עתה ידעתי כי כל אשר תשאל מאת אלהים יתן לך אלהים׃


We, bakadati, ne mi si den opo a apaiti peesi a ini a osu fu Masaa Gadu. Ne, di mi luku moo, ne mi si a kedee, di e soi a mofu di Masaa Gadu be meke anga libisama. 	 ואחרי כן ראיתי והנה נפתח היכל משכן העדות בשמים׃


Na so mi o feti fu fende san mi wani wini enke paiman, fu go teke a Masaa Gadu Kondee a tapu. Bika na fu dati Masaa Gadu kai wi kon mokisa libi anga Kelestesi Jesesi. 	 וארדף את מטרת שכר הנצחון אשר הוא בקריאה של מעלה מאת האלהים במשיח ישוע׃


Na lobi wi dise lobi u anda bigi so! Na dati meke wi kon gi u anda a Bun Nyunsu di Masaa Gadu sende wi, fu taki. Ma a ná taki namo, da a kaba. Wi hii libi seefi wi poti fu yeepi u anda, di de a wi ya ati tuutuu. 	 ובחבבנו ככה אתכם חפצנו לתת לכם לא לבד את בשורת האלהים כי גם את נפשתינו יען כי הייתם חביבים עלינו׃


Bika na nownow u á kaba sabi ala san de fu sabi. Bosikopu fu apaiti takiman seefi nái kaba soi kiinkiin san de fu kon bakaten seefi. 	 כי קצת הוא שידענו וקצת הוא שנבאנו׃


“Ne Abalaham piki en taki: ‘Den sama fu goontapu anda abi den buku fu Mosesi anga den buku fu den apaiti takiman fu Masaa Gadu kaba. Meke den baala fi yu leisi san den buku de e taki. Da den libi so.’ 	 ויאמר אברהם יש להם משה והנביאים אליהם ישמעון׃


Ma den Dyu e kuutu fu di a taigi den taki en na a beele di komoto a tapu saka kon a goontapu. 	 וילנו עליו היהודים על אמרו אנכי הוא הלחם הירד מן השמים׃


Bika Kelestesi seefi á be libi, fu tyai wini gi enseefi namo. Ma a be libi enke fa Masaa Gadu Buku sikiifi taki: “Te den e saanti yu Masaa Gadu de, da ai kai a miseefi buba.” 	 כי גם המשיח לא בקש הנאת עצמו אלא ככתוב חרפות חורפיך נפלו עלי׃


Da na mi Tata di abi ala libi sende mi kon. Da, leti enke fa mi Tata di e gi libi gi mi libi, da na letiso den sama di nyan mi sikin sa libi, bika mi e gi den libi. 	 כאשר שלחני האב החי ואנכי חי בגלל אבי כן האכל אתי גם הוא יחיה בגללי׃


Ne Masaa Jesesi daai luku den, ne a taigi den taki: “Uman fu Jelusalem! U á kee gi mi. Ma u kee gi useefi anga den pikin fu u. 	 ויפן ישוע ויאמר אליהן בנות ירושלים אל תבכינה עלי כי אם על נפשכן בכינה ועל בניכן׃


Ma a yeepi fi en pasa go doo taa foluku tu. Na so denseefi sa gafa en tu. Bika a luku denseefi anga tyali ati fasi tu. A be meke en apaiti takiman sikiifi a sani ya a fositen anda taki: “Yu tyali ati fasi de gi taa foluku seefi. Da te mi doo den mindii, da mi o singi gi yu gaandi!” 	 והגוים המה יכבדו את האלהים למען רחמיו ככתוב על כן אודך בגוים ולשמך אזמרה׃


Saide meke u á be kisi mi, di mi be de ibii dei a ini a Mama Keliki e leli sama Masaa Gadu wowtu? Ma a bun! Now, da na a yuu fu u anga didibii doo. Bika ne en abi taki a u tapu nownow.” 	 ואהי אצלכם יום יום בהיכל ולא שלחתם בי יד ואולם זאת היא שעתכם ושלטן החשך׃


Ne a taigi den taki: “Da a sama di o kai na a siton ya tapu, o booko en sikin. Ma efu a siton seefi kai a i tapu, da a o masi yu fini fini.” 	 כל הנפל על האבן ההיא ישבר ואת אשר תפל עליו תשחקהו׃


Pikinso pantan á be de ne en seefi taki, Masaa Gadu o paamisi en wan sani, da a o taanga gi Masaa Gadu, fu du. 	 וידע בלבב שלם כי את אשר הבטיח גם יכל לעשותו׃


Biibisama di nái solugu famii te go taki, sama a ini en osu baka, da ai gi a biibi libi ogii nen. Da a ogii moo sama di nái biibi. 	 אבל מי שלא יפרנס את קרוביו וביותר את בני ביתו כפר באמונה והוא גרוע מאשר איננו מאמין׃


Da a Jeje ya e puu kon a kiin sowtu apaiti taanga a gi ibiiwan, fu wooko. Da ibii yuu dati e de fu yeepi taawan. 	 ולכל איש ואיש נתנה לו התגלות הרוח להועיל׃


Ma Dyusama be de ape di á be teke biibi. Den dati tyai opuulu kon a mindii. Den leli taa foluku sama ape, fu meke toko anga Pawlesi anga Balnabasi. 	 אך היהודים אשר לא האמינו עוררו והכעיסו את נפשות הגוים על האחים׃


Ne den bakaman fi en taigi den seefi taki: “Tan! A sa de taki wan sama be tyai nyanyan kon gi en fu a nyan?” 	 ויאמרו התלמידים איש אל רעהו הכי הביא לו איש לאכל׃


Da a pikin o fii enke na sitaafu. Ma sama di á fende kiya so noiti sa poi taki, a de tuutuu pikin. Ma a sa de wan yayo ganda pikin di á kiya bun. 	 אך אם תהיו באין מוסר אשר היה מנת כלם אז ממזרים אתם ולא בנים׃


Efu na fu wasikoi taawan a Masaa Gadu pasi, da wasikoi den! Efu na fu paati yu sani anga taawan, fu fende san den fanowdu. Da paati en anga den, sondee fu tapu baka! Efu na fu tii taa biibiwan, da feti tii den! Efu na fu wooko tyali ati fasi anga taawan. Da teke piisii fasi, wooko tyali ati fasi anga den. 	 ואם מוכיח בתוכחה הנותן יעשה בתם לבב והמנהיג בשקידה והגמל חסד בסבר פנים יפות׃


Tuutuu bun fasi sama ape be solugu wi. Gaan alen be e fon wi, da koo e kii wi. Namo den meke faya gi wi, fu waan. 	 והנכרים לא המעיטו חסדם עמנו כי בערו אש ויאספו את כלנו אליהם מפני הגשם היורד ומפני הקר׃


Bika takuu losutu fu sikin anga losutu fu ain anga bigilibi, na sani fu a goontapu ya. Den á de fu Masaa Gadu, u Tata. 	 כי כל אשר בחלד תאות הבשר ותאות העינים וגאות ההון איננו מן אבינו כי אם מן החלד׃


Ma Peitilisi hali en opo taampu taki: “Opo taampu! Mi á de wan sani moo yu. Bika mi anga yu na libisama anga libisama!” 	 ויקם אותו פטרוס ויאמר קום כי גם אני אנוש אנכי׃


Ne Masaa Jesesi taigi en taki: “Opo! Teke i kama, da i waka go.” 	 ויאמר אליו ישוע קום שא את משכבך והתהלך׃


“Wan pikin boi de ya di abi feifi pikin beele anga tu fisi. Ma san dati o poi yeepi den somen sama ya?” 	 יש פה נער אשר לו חמש ככרות לחם שערים ושני דגים אך אלה מה המה לעם רב כזה׃


Ne Simon Peitilisi go a ini boto, ne a ali a seepi kon a soo. Da a seepi be fuu anga wan ondoo feifitenti a dii gaanbigi fisi. Ma anga ala fa a seepi ya be abi den tyaipi fisi ya, toku a á piiti. 	 ויעל שמעון פטרוס וימשך את המכמרת אל היבשה והיא מלאה דגים גדולים מאה וחמשים ושלשה ולא נקרעה המכמרת אף כי רבים היו׃


Da sama di nái biibi mu sabi en enke wan bunbun sama. Ofu so, den o fende olo kaagi en anga leti. Bika a didibii o sete sani gi en, fu meke a tyai nen fu takuudu man. 	 והוא גם צריך לשם טוב בפי אלה אשר בחוץ פן יפל בחרפה ובמוקש המשטין׃


Da den hei apaiti begiman anga den leliman fu Dyuweiti be e suku wan koni fasi, fu kii Masaa Jesesi. Ma den á poi, bika den be e feele a foluku. 	 והכהנים הגדולים והסופרים מבקשים איך יהרגהו כי יראו מפני העם׃


Bika na a gaan kuutu fi en bigin so a goontapu ya kaba. Ne wi di ai kai en osu sama e fende fu u se sitaafu sowan fasi. Ma, da fa sani sa waka bakaten gi den di e taanga yesi nownow gi en Bun Nyunsu? 	 כי עת החל המשפט מבית אלהים ואם ממנו ראשנה מה אפוא תהיה אחרית הממרים את בשורת אלהים׃


Namo Masaa Jesesi taigi en taki: “Yee ya! Yu á mu go taigi sama fa i du kon bun so! San i mu du, da go a den apaiti begiman na a Mama Keliki a Jelusalem Foto, meke den si fa i kon bun. Soseefi tyai a paiman go pai de, enke fa Mosesi weiti taki, gwasiman mu pai, te den kon bun. Da na dati o meke den sama de si taki, i kon bun tuutuu.” 	 ויאמר אליו ישוע ראה פן תספר לאיש כי אם לך לך והראה אל הכהן והקרב את הקרבן אשר צוה משה לעדות להם׃


Da a fika fu Masaa Jesesi Kelestesi de anga u ala, fu tan teke gaan bun ati fasi namo luku u. Amen, na so a de! 	 חסד ישוע המשיח אדנינו עם כלכם אמן׃


Bika a buulu fu kaw anga kaabita á sai, enke paiman fu takuudu anga ogii. Den á poi wai ala dati puu a Masaa Gadu pakisei, fu gi sama paadon tego. 	 כי דם הפרים והשעירים לא יוכל להסיר חטאים׃


Meke ala dipi saka peesi kon hei. Meke ala mongo kon booko saka miti doti. Meke ala bendi bendi fu a pasi kon taampu letiopu. Ala den olo olo seefi mu kon seeka silli miti doti. 	 כל גיא ינשא וכל הר וגבעה ישפלו והיה העקב למישור והרכסים לבקעה׃


Soseefi a kaakiti fu Masaa Gadu opo en tyai gwe a tapu anda, na a moo hei peesi ne en letise ana. Wi Tata, Masaa Gadu gi en a Apaiti Jeje fi en, di a be paamisi. Da ai gi sama dati enke fa u si pasa anga wi tide ya.” 	 ועתה אחרי הנשאו בימין האלהים לקח מאת האב את הבטחת רוח הקדש וישפך את אשר אתם ראים ושמעים׃


Ne bakadati, ne a taigi ala den sama taki: “Efu wan sama wani waka a mi baka, da a á mu teli enseefi moo. Ibii dei a mu e tyai a sitaafu di o kon ne en tapu enke wan sama e tyai wan koloisi, fu den go sipikii en kii. 	 ואל כלם אמר איש כי יחפץ ללכת אחרי יכחש בנפשו ויום יום ישא את צלבו והלך אחרי׃


Ma Johanisi piki den taki: “Ná wan libisama sa du wan sani, efu a ná Masaa Gadu a tapu seefi de anga en. 	 ויען יוחנן לא יוכל איש לקחת דבר בלתי אם נתן לו מן השמים׃


Soseefi, ibiiwan sama di gi a moo mofina bakaman fu mi soso wan gaasi wataa namo, sa fende paiman fu dati baka. Bika Masaa Gadu o pai en fu dati.” 	 והמשקה את אחד הקטנים האלה רק כוס מים קרים לשם תלמיד אמן אמר אני לכם כי לא יאבד שכרו׃


A soso taki fu den taanga fu kisi sama poti a den ondoo, fu leli a waka libi fu den. Dati taki, a ná ogii fu sama du motyo sani anga sikin, fu piisii denseefi ati. We, da a sani ya e muliki sama di komoto nyunyun na a waka libi. Soseefi sama di komoto nyunyun na a dini fu falisi gadu. 	 כי בדברם בגאות דברי שוא יצודו בתאות הבשר על ידי זמתם את אשר אך נמלטו מידי ההלכים בדרך תועה׃


Da, efu wan sama taki a sabi Masaa Gadu, ma a nái du san a taki, da sowan sama na wan leiman. Soseefi a wowtu fu Masaa Gadu á de a ini en ati tu. 	 האמר הכרתיו ואת מצותיו לא ישמר כזב הוא והאמת אין בו׃


We, di Masaa Jesesi taigi den bakaman fi en ala den sani ya, ne den akisi en taki: “Masaa! On se fu goontapu a sani ya o pasa?” Ne Masaa Jesesi koti wan nongo gi den taki: “Na pe wan meti dede fika, na ape tingi foo e kon.” 	 ויענו ויאמרו אליו איה זאת אדנינו ויאמר אליהם באשר הפגר שם יקבצו הנשרים׃


Na dati meke a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu e wasikoi wi taki: “Tide ete seefi! Masaa Gadu taki sa doo yu yesi! 	 לכן כמאמר רוח הקדש היום אם בקלו תשמעו׃


Namo, den pasa a fosi peesi pe wakiti e oli. Den pasa di fu tu, go doo a insii doo, fu a gaan doo mofu, fu doo sitaati a ini a foto. Dati seefi wai opo waa. Ne a Masaa Gadu Kondee Basiya waka wan hii sitaati langa anga en, ne woo. Peitilisi á si en moo. 	 ויעברו דרך המשמרת הראשונה והשניה ויבאו עד שער הברזל אשר יצאו בו העירה ויפתח השער לפניהם מאליו ויצאו החוצה וילכו מהלך רחוב אחד והמלאך סר מעליו פתאם׃


Ma sama di poti mi a wanse, ne a á wani teke a leli fu mi, da so wan sama abi en kuutuman kaba. Da a seefi leli di a yee mi e leli ya, sa kuutu en na a kiiboi dei. 	 ואיש אשר יבזני ולא יקח אמרי יש אחד אשר ידין אתו הדבר אשר דברתי הוא ידין אתו ביום האחרון׃


Bika den moo hei apaiti begiman mu de libisama fasi enke den taawan. Da na Masaa Gadu mu teke en poti fu wooko so, fosi a sa tyai paiman fu taawan go doo Masaa Gadu fesi anda. Soseefi, fu kii meti boon begi paadon gi taawan. 	 כי כל כהן גדול הלקוח מתוך בני אדם מפקד הוא בעבור בני אדם בעניני אלהים להקריב מנחה וזבח על החטאים׃


We, biibiwan! Ibiiwan sama sa taki anga mofu taki, a abi biibi. Ma efu a biibi libi nái wooko, da bun fu dati ná o poi fende a Masaa Gadu. 	 אחי מה יועיל לאיש אם יאמר כי יש לו אמונה ומעשים אין בו התוכל האמונה להושיעו׃


Ne, di fu seibin Engel boo di fi en tutu. Ne somen tongo e taki a tapu taki: “Goontapu komoto a ini a ana fu den kownu fu goontapu! A kon de a ini a Nyun Tii fu wi Masaa Gadu anga Kelestesi, a kownu fi en di a be paamisi goontapu, fu tii sani tego.” 	 והמלאך השביעי תקע בשופר ויהי קלות גדולים בשמים ויאמרו הנה ממלכת העולם היתה לאדיניו ולמשיחו והוא ימלך לעולמי עולמים׃


Na so meke u e fende banowtu de enke fa u be si dati be miti mi de. Soseefi u e yee fa ai miti mi ya ete. 	 כי גם לכם המלחמה אשר ראיתם בי ואשר עתה שמעים אתם עלי׃


I dyunta tyaipi gudu goo mongo, ma na fu loto poli. Moi koosi di i abi seefi na fu mitimiti nyan poli. 	 עשרכם בלה ובגדיכם אכלם עש׃


Wi e gafa u fu toko fu dati na ala se a taa kulu biibiwan fu Masaa Gadu mindii. Wi e soi den fa u tei ati fu oli doo. Soseefi fa u tan biibi ete, winsi sama e lon du ogii anga u fu dati. 	 עד כי נתהלל בכם אף אנחנו בקהלות אלהים על סבלנותכם ועל אמונתכם בכל הרדיפות ובכל הלחץ אשר סבלתם׃


“Da soseefi a Nyun Tii fu Masaa Gadu de enke wan wenkiiman di e suku gaan dii dyamanti siton, fu bai seli baka. Ne ai waka e suku, te a go fende wan di waiti moo ala taawan. 	 עוד דומה מלכות השמים לסחר המבקש מרגליות טבות׃


Dyonson moo, da sama ná o teli a wooko fu u ya moo. A gadu osu fu wi gaan uman gadu Altemasi doo enseefi dyendee o toon soso sani. Bika sama be e dini en na a hii Asiya pisiwataa dise doo hii goontapu o poti en a wanse.” 	 ועתה עוד מעט ולא לבד חלקנו זה יהיה לבוז כי אם גם היכל ארטמיס המלכת הגדולה יחשב לאין ותכלה תפארתה אשר כל אסיא וכל ישבי תבל מכבדים אותה׃


U gwe te enke u e pasa a gaan tabiki kondee Sipolosi, a kukutuse ana fu wi. Ma u poti boto ede langa langa e gwe na a pisiwataa fu Siliya, te a Tilosi Foto. Bika a sipi di be tyai wi be mu puu lai de. 	 ונרא את פני קפרוס ונעזבנה לשמאל ונעבר אל סוריא ונגיע אל צור כי שמה יוציאו את מעמסת האניה׃


Na ape den de e taki anga den sama. Namo wantu apaiti begiman anga wantu Saduseiman waka kon a den tapu. A basi fu den wakiti na a Mama Keliki seefi tu. 	 ויהי בדברם אל העם ויקומו עליהם הכהנים ונגיד בית המקדש והצדוקים׃


Ma iseefi sabi den somen bun di a man ya du gi mi a Efese Foto. Mi ná abi fu taigi yu moo fa a be yeepi mi kisi. Da meke Masaa yeepi en baka na a gaan kuutu dei a Masaa fesi. Meke a abi tyali ati fi en. 	 יתן לו האדון למצא רחמים מלפני יהוה ביום ההוא ורב שרותו אשר שרת באפסוס אתה ידעת היטב׃


Dati e soi fa Masaa Gadu e teli sama taki, a de bun gi en. Na sama di biibi libi e wooko, na dati ai teli so. Ma a nái tan teli sama soso kaali so, fu di den mofu namo e taki, den e biibi. 	 הנכם ראים כי במעשים יצדק האיש ולא באמונה לבדה׃


Te wan pisi, ne Kownu Helowdesi anga den bakaman fi en seefi bigin sipowtu anga Masaa Jesesi, e poti en wisiwasi. Ne den teke wan gaan moi koosi enke di kownu e wei, ne den wei gi en. Ne den e poti en wisiwasi e soso en tee, ne den sende en go a Gaaman Pilatesi baka. 	 ויבז אתו הורדוס עם צבאותיו ויהתל בו וילבש אותו בגד זהורית וישלחהו אל פילטוס׃


We, ne Masaa Jesesi taigi en taki: “Uman! Saide meke yu e kee so? Sama yu e suku?” Ma Maliya denki taki na a man di be e kiinmi a dyali e luku den boomiki be e taki anga en. Na fu dati ede meke a taigi a man taki: “Masaa, efu na yu tyai en gwe, taigi mi, pe i poti en, mi sa go teke en.” 	 ויאמר אליה ישוע אשה למה תבכי את מי תבקשי והיא חשבה כי הוא שמר הגן ותאמר אליו אדני אם אתה נשאת אתו מזה הגידה נא לי איפה הנחתו ולקחתיו משם׃


Bika den yee den dati e gi Masaa Gadu gaandi a ini sowtu a sowtu taa kondee tongo di á de denseefi tongo. Namo Peitilisi taki, 	 כי שמעו אתם ממללים בלשנות ומגדלים את האלהים׃


Da efu u abi tanpeesi, nyanyan anga koosi fu libi, da de tifeedi. 	 ועל כן אם יש לנו מזון וכסות נסתפקה בהם׃


Sama di wini a feti, mi sa teke en poti enke wan ponsu na a osu fu Masaa Gadu. Da noti moo a o komoto de. Da mi o sikiifi a nen fu mi Gadu anga a nyun nen fu mi anga a nen fu a foto fu mi Gadu, a Nyun Jelusalem, di o saka komoto a Masaa Gadu ne en, tapu. 	 המנצח אתננו לעמוד בהיכל אלהי ולא יצא עוד החוצה וכתבתי עליו את שם אלהי ואת שם עיר אלהי ירושלים החדשה הירדת משמים מעם אלהי ואת שמי החדש׃


We, di den sama be pasa a mindii fu a piisii ya, ne Masaa Jesesi opo go a ini a Mama Keliki. Ne ai leli den sama. 	 ויהי בחצי ימי החג עלה ישוע אל המקדש וילמד׃


Da Nikodeimisi, di be kon a Masaa Jesesi a wan neti seefi kon tu. Da a tyai sumee switi sani di den e seeka dede sikin te anga wan sani fu diitenti a dii kilo so. Da a be mokisa den sani ya te a mokisa. 	 ויבא גם נקדימון אשר בא לפנים בלילה אל ישוע ויבא ערוב מר ואהלות כמאה ליטרין׃


Da a wankodo lasiti leisi baka wani taki, wan lasiti leisi namo. Ala sani di a meke o seke, da san be meke, fu fika tego sa taampu go doo. Ma san di á be meke fu fika tego, dati o lasi gwe. 	 וזו עוד אחת שאמר משמיע חליפת הנרעשים אשר הם עשוים למען יעמד אשר איננו נרעש׃


Namo den be taampu makandii na a mongo di abi a nen fu Oleifi. A á de faawe fu Jelusalem Foto, ma na wan kilomeiti faawe so. Da di sani waka so kaba, ne den komoto de gwe a Jelusalem Foto. 	 ויפנו וילכו ירושלימה מן ההר הנקרא הר הזיתים והוא קרוב לירושלים דרך תחום שבת׃


We, sama di wani fu fusutan a sani ya, mu poti ede pakisei dipi.” 	 מי אשר אזנים לו לשמע ישמע׃


“We, di a wookoman ya taki so, ne a masaa ati boon. Ne a piki en taki: ‘Yu lesi, takuu ati man, yu! Di i sabi taki, mi e koti sani a pe mi á paandi, mi e piki sani a pe mi á tyatya, 	 ויען אדניו ויאמר אליו העבד הרע והעצל אתה ידעת כי קצר אנכי באשר לא זרעתי וכנס מאשר לא פזרתי׃


A poti edeman enke mi anga Apolos anga Kefasi enke wookoman gi u. Soseefi ala bun di a meke ya go doo a libi tego seefi. A yeepi di e kon baka dede seefi tu. Sani fu nownow anga san de fu kon seefi. Ala meke fu piisii u. 	 אם פולוס אם אפולוס ואם כיפא אם העולם אם החיים ואם המות אם ההוה ואם העתיד הכל הוא שלכם׃


Ma gaantangi fu Masaa Gadu di e koo saka fasi sama ati. Bika a be meke Titesi komoto a u anda kon doo wi ya, ne dati koo wi ati ya. 	 אבל האלהים המנחם את השפלים נחם אתנו בבוא טיטוס׃


Da na so Masaa Jesesi piki den sama, fu di den be taki na Belisebulu, a basi fu didibii, de ne en tapu. 	 כי המה אמרו רוח טמאה בו׃


Namo Masaa Jesesi go taigi den taki: “U pasa gwe a doo anga u sani di u e meke! Bika a pikin á dede, na siibi ai siibi.” We, di Masaa Jesesi taki so, ne den sama kii en anga lafu. 	 סורו מפה כי לא מתה הילדה אך ישנה היא וישחקו לו׃


Te wan sama toow anga wan uman, ne en na a man fu a uman. Ma a man o abi wan mati di e seeka ala sani gi en na a toow dei. A ná en o toow anga a uman, ma na seeka namo ai seeka sani gi en. Te a kaba seeka sani, da a o go de fi en a wanse pii fu yee a toowman tongo. Da te a yee en tongo, da a o piisii gaan piisii. We, na a gaan piisii di a mati fu a toowman e piisii de, na so miseefi e piisii tu. 	 אשר לו הכלה הוא החתן ורע החתן העמד ושמע אתו שמוח ישמח לקול החתן הנה שמחתי זאת עתה שלמה׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Yu na wan gaan leliman fu Islayeli Kondee, ne yu á sabi den sani ya?” 	 ויען ישוע ויאמר אליו רבן של ישראל אתה וזאת לא ידעת׃


Da a sani ya foondoo den sama, te den taki: “A kaakiti fu Masaa Gadu bigi! Ai! Masaa Gadu abi tuutuu kaakiti!” 	 וישתוממו כלם על גדלת האלהים ויהי בתמהם כלם על כל אשר עשה ויאמר ישוע אל תלמידיו׃


Peitilisi soi ete taki: “Di mi bigin taki sani fu Masaa Gadu, ne a Apaiti Jeje saka kon teke peesi a den libi, na a seefi fasi enke a fosi dei di dati be saka kon a wi enke Dyu. 	 וכאשר החלותי לדבר צלחה עליהם רוח הקדש כאשר צלחה עלינו בתחלה׃


a wan yonkuu uman den e kai Maliya. Jowsef be poti mofu ne en fu libi. Jowsef na be wan bakaten pikin fu Kownu Dafeti paansu. 	 אל בתולה מארשה לאיש אשר שמו יוסף מבית דוד ושם הבתולה מרים׃


Ne Peitilisi bali den taki: “U fika mi! Mi á sabi a man di u taki de!” Ne wanten fa i si Peitilisi kaba sitee so, ne a kakafoo bali kokoliyekee. 	 ויאמר פטרוס בן אדם לא ידעתי מה אתה אמר והוא עודנו מדבר והתרנגול קרא׃


Ne Masaa Jesesi taigi den bakaman fi en taki: “Den sani di e kon fu ali sama puu a Masaa Gadu pasi, ná o kaba a goontapu noiti. Ma heelu, fu den sama di e tyai den tesi ya kon miti taawan! 	 ויאמר אל תלמידיו אי אפשר שלא יבאו המכשלים אבל אוי לאיש אשר על ידו יבאו׃


We, efi i letise ain wani tyai yu go du ogii, da a moo betee i diki en puu fiingi towe. Bika a moo bun fi i lasi wan pisi fi i sikin, da i doo Masaa Gadu Kondee, moo enke pe fi i de anga i hii sikin bunbun, da den iti yu go a didibii faya. 	 ואם תכשילך עין ימינך נקר אותה והשלך ממך כי טוב לך אשר יאבד אחד מאבריך מרדת כל גופך אל גיהנם׃


We, ne Jowsef opo, ne a teke a pikin anga en mma na a neti, ne a gwe a Egepte Kondee. 	 ויקם ויקח את הילד ואת אמו בלילה ויברח מצרימה׃


Da te a kon baka, da biibiwan di de a libi sa tan libi anga en. Soseefi, biibiwan di dede kaba seefi o weki go libi anga en tu. 	 אשר מת בעדנו למען אם נשקד ואם נישן חיה נחיה עמו יחד׃


Anga ala dati, mi e begi en ala yuu, fu opo pasi gi mi, te en yuu doo di a wani, fu mi sa kon luku u de. 	 בהעתירי בתפלותי בכל עת למען אשר רק הפעם אצליח ברצון אלהים לבוא אליכם׃


A gi somen apaiti taanga fu wooko. Ma na a seefi Masaa Gadu e du sani sowtu a sowtu fasi a ini wi so. 	 ושנות הנה הפעלות והאלהים הוא אחד הפעל את הכל בכל׃


Ibiiwan wooko á de fu poi deesi sowtu a sowtu siki. Ibiiwan wooko á de fu poi taki tongo. Ibiiwan wooko á de fu poi fusutan tongo, fu taigi taawan. 	 הלכלם מתנות רפאות הכלם מדברים בלשנות הכלם מפרשי לשנות׃


Da, sonde mamanten fuuku, di a kina dei fu den Dyu pasa, ne den teke den switi sumee sani di den be seeka fu go lobi na a dede sikin fu Masaa Jesesi enke fa den Dyusama be gwenti. Ne den go na a siton olo geebi, a pe den be beli Masaa Jesesi. 	 ובאחד בשבת לפני עלות השחר באו אל הקבר ותביאינה את הסמים אשר הכינו ועמהן עוד אחרות׃


Ma namo, di Elisabeti yee a odi fu Maliya, ne a pikin dyombo a ini en bee e sikopu futu. Ne a Jeje fu Masaa Gadu kon a Elisabeti tapu. 	 ויהי כשמע אלישבע את ברכת מרים וירקד הילד במעיה ותמלא אלישבע רוח הקדש׃


Da, na so den bakaman fu Masaa Jesesi gwe. Ne den go a den kondee kondee go e bali den sama taki, meke den daai libi. 	 ויצאו ויקראו לשוב בתשובה׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “Den sowtu takuu jeje ya nái gwe efi i á de sondee nyan fu begi Masaa Gadu.” 	 ויאמר אליהם המין הזה יצא לא יצא כי אם בתפלה ובצום׃


Ma sabi namo taki, Masaa Gadu Apaiti Jeje o teke u hii libi. A o gi u kaakiti, fu puu mi toli taigi taawan a Jelusalem Foto doo Judeja pisiwataa. Soseefi Samaliya pisiwataa doo ala taa uku fu goontapu.” 	 אבל תקבלו גבורה בבוא עליכם רוח הקדש והייתם עדי בירושלים ובכל יהודה ובשמרון ועד קצה הארץ׃


Na fu dati ede meke en dda anga en mma be taigi den taki meke den akisi en enseefi, a bigi sai kaba fu taki. 	 על כן אמרו יולדיו בן דעת הוא שאלו את פיהו׃


Namo den kon si tu taki, den á du ogii fu gi sitaafu. Bika a lanman di deesi seefi de leti ape. 	 ובראותם את האיש הנרפא עמד אצלם לא מצאו לדבר נגדם דבר׃


Da na a ogii fu den, meke yeepi go doo taa foluku. Na di den dyakata, ne taa foluku fende pasi kon taampu. We, da di den o taampu baka, no? Da dati musu moo tyai bun gi taa foluku. 	 ואם פשעם עשר העולם וחסרונם עשר הגוים מלאם על אחת כמה וכמה׃


We, ne di Masaa Jesesi taki so, ne a bali kai Lasalesi taanga taki: “Lasalesi! Kon a doo!” 	 ויהי ככלותו לדבר ויקרא בקול גדול לעזר קום צא׃


We, da a Kownu o piki den taki: ‘Fu tuu! Fa u á be yeepi den pootisama fu mi, da na mi seefi u á be yeepi de!’ 	 אז יענה אתם לאמר אמן אמר אני לכם מה שלא עשיתם לאחד מן הצעירים האלה גם לי לא עשיתם׃


A toli ya dipi! Bika a gei den tu sowtu kuudei di Masaa Gadu meke anga libisama. A fosiwan dati, a meke anga Mosesi a Sinai Mongo. Dati na fu weiti wooko enke gaan basi a sama tapu. Da a gei Aakali enke saafu mma di e meke paansu di de saafu, a katibo. 	 והדברים הם לרמז כי שתי הבריתות הנה האחת מן הר סיני היולדת לעבדות והיא הגר׃


Bika luku. U be sende sama go a Johanisi fu akisi en sani. Ne a piki u, leti enke fa a de tuu. 	 אתם שלחתם אל יוחנן והוא העיד על האמת׃


Ma fa mi á be kaba de gusontu fasi, da a siki fu mi be musu tan ogii gi u, fu oli mi enke seekitiman. Da u be sa wai fesi gi mi. Ma kweti! U be puu mi a boto anga piisii seefi, te moo so á be de. Winsi na wan Engel seefi be doo de, u á be o libi bun anga en moo so. Bika u be libi anga mi enke mi na Kelestesi Jesesi seefi. 	 ואתם לא בזיתם את נסיוני אשר נסיתי בבשרי ולא געלתם אתו כי אם קבלתם אתי כמלאך אלהים כמשיח ישוע׃


Ne a seefi dei de, ne Masaa Jesesi komoto a ini a osu, ne a go sidon a wataa mofu anda. 	 ויהי ביום ההוא ויצא ישוע מן הבית וישב על הים׃


Namo wan duupu sama kon sitee anga en, fu a leli fu Masaa Gadu di ai tyai. Dyusama fu Sileni Kondee anga Alekisandiya Foto, fu wan Dyu keliki den e kai, Fii Saafu Keliki. Wantu Dyusama fu Silisiya anga Asiya seefi kon anga den. 	 ויקומו אנשים מבית הכנסת הנקרא על שם הליברטינים ושל קורינים ואלכסנדריים ומן בני קיליקיא ואסיא ויתוכחו עם אסטפנוס׃


Meke u Tata, Masaa Gadu anga Masaa Jesesi Kelestesi teke gaan bun ati fasi namo luku u de. Soseefi, meke u ati de switi. 	 חסד לכם ושלום מאת אלהים אבינו ואדנינו ישוע המשיח׃


Ne den bigin meke sipowtu anga en e soso en taki: “Odiyoo lesipeki Kownu fu Dyu!” 	 ויחלו לברכו לאמר שלום לך מלך היהודים׃


Noiti lobi e du ogii anga taawan. Libi sowan fasi, da na fa a hii weiti fu Masaa Gadu e taki dati. 	 האהבה לא תרע לרע על כן האהבה קיום התורה כלה׃


Da meke den du bun anga den sani ya. Da den sa teli dati enke a tuutuu gudu di den abi. Da den á mu giili fu gi sama sani. Ma meke den lobi gi taawan san den abi fanowdu. 	 ויגמלו טוב ויעשירו במעשים טובים לתת מהונם ולעזר לזולתם׃


We, sama, di abi yesi, meke a yee san a Jeje fu Masaa Gadu e taigi den keliki. A sama di o wini a feti, da mi sa gi en den sii fu a bon fu libi, di de a ini Masaa Gadu Paladeisi, fu a nyan. 	 מי אשר אזן לו ישמע את אשר הרוח אמר לקהלות המנצח אתן לו לאכל מעץ החיים אשר בתוך גן עדן לאלהים׃


Da den be abi sigisi gaan dabisan de. Da na ini den dabisan ya den be e lai wataa fu wasi enke fa a weiti fu den Dyu be de. Da iniiwan fu den dabisan ya be sa oli wan sani fu wan ondoo liti so. 	 והנה ששה כדי אבן ערוכים שם כמשפט היהודים לטהרתם שתים או שלש בתים יכיל כל אחד׃


Bika pikinengee ten fu wan sama, da ai taki sani pikinengee fasi. Ai denki sani pikinengee fasi. Ma te a toon manengee, da ala a pikinengee fasi e kon kaba. 	 כאשר הייתי עולל כעולל דברתי כעולל הגיתי כעולל חשבתי וכאשר הייתי לאיש הסירתי דברי העולל׃


Den suudati seefi be e sipowtu anga en tu. Ne den tyai wan win anga bita deesi a ini kon gi en fu a diingi. 	 ויהתלו בו אנשי הצבא ויגשו ויביאו לו חמץ׃


Moo ogii seefi! Mi teli den sani de enke soso sani, fu mi sa fende a moo gaan waiti sani seefi. Dati na fu kon sabi Kelestesi Jesesi enke mi Masaa. Na fi en ede meke mi fika ala den sani de enke tyobo sani a dyiko, fu fende wini a Kelestesi. 	 וגם עודני חשב את כלן לחסרון לעמת מעלת ידיעת ישוע המשיח אדני אשר בעבורו חסרתי את נפשי מכל אלה ואחשבם לסחי להרויח את המשיח ולהמצא בו׃


Ma a ná dati wawan. Moomoo di a taigi wi ya taki u anda biibi libi tyai bun gi en. Soseefi u e buduufu de anga ala booko ede piiti ati fu mi ede. Tuutuu a hii fasi fu u ape gi mi ya piisii. 	 ולא בבאו לבד כי אם גם בנחמה אשר נחם בכם בהגידו לנו את תשוקתכם ואת אבלכם ואת קנאתכם לי ובכן הוספתי לשמוח׃


Bika wi ya nái waka paati dati enke sama di e lontu, fu meke moni. Ma enke wookoman di mokisa libi anga Kelestesi, da wi sabi fa Masaa Gadu ain de a wi tapu, fu si wi e paati en tuutuu bosikopu di a sende wi. 	 כי אנחנו איננו כמו הרבים העשים סחורה בדבר האלהים כי אם מתוך ישר לבב ומאלהים לפני אלהים נדבר במשיח׃


Namo Masaa Jesesi piki den taki: “U takuu ati sama, di á de fu fitoow! Bika na a sowtu sama enke u de wani si wonduu, enke maiki fosi den sa biibi. Ma mi ya dati ná o soi u wan enkii maiki, moo enke a foondoo toli fu Jowna. 	 ויען ויאמר אליהם דור רע ומנאף מבקש לו אות ואות לא ינתן לו בלתי אם אות יונה הנביא׃


Ma fu daai baka, fu wooko anga weiti taki, da a o poti mi toon bun sama gi Masaa Gadu, da na gaan ogii mi du. Bika, da mi komoto na a biibi namo, di poti mi toon bun sama gi Masaa Gadu. 	 כי אם אשוב ואבנה את מה שסתרתי אני עשה את עצמי פשע׃


Di a komoto de baka, ne a gwe te a Taasisi Foto go suku Sawlesi. 	 וילך בר נבא משם אל טרסוס לבקש את שאול וימצא אתו ויביאהו אל אנטיוכיא׃


Bika na Masaa Gadu seefi sende a bosikopu ya kon, fu biibi Masaa Jesesi. Na so meke takuudu anga ogii á poi wooko enke basi a yu tapu de moo. Da ala yuu i sa lobi taa biibiwan now, sondee peepee fasi. 	 זכו את נפשתיכם על ידי הרוח בשמעכם בקול האמת לאהבת אחים בלא חנפה ואהבתם איש את רעהו אהבה חזקה בלב טהור׃


Namo Pawlesi sutu ain luku a Dyulanti, di e kuutu sani de taki: “Mi eigi Dyu Kondee baala! Mi e waka lontu sondee konsensi e fon mi ati taki, mi fowtu a Masaa Gadu fesi. Te enke tide mi ati nái kuutu mi fu wan enkii sani.” 	 ויבט פולוס אל הסנהדרין ויאמר אנשים אחים בכל תמת לבבי התהלכתי לפני אלהים עד היום הזה׃


Ne a takuu jeje subi te en sikin e dansi. Ne a bali taanga komoto gwe. 	 ויסחבהו רוח הטמאה ויצעק בקול גדול ויצא ממנו׃


Ma a sama di komoto a Masaa Gadu hei moo ala taa sama. Da a sama de e taki fu san a si anga san a yee. Ma toku, ná wan libisama wani teke sani ai taki. 	 ואת אשר ראה ושמע את זאת יעיד ואין מקבל עדותו׃


Den e towe wataa mofu ne en. Ne den puu a tiki a ini en ana, ne den e naki en anga en, ne en ede seefi, gwogwo onmen tenti leisi. 	 וירקו בו ויקחו את הקנה ויכהו על ראשו׃


“Sikiifi gi a Engel fu a keliki a Efese taki: 	 אל מלאך קהל אפסוס כתב כה אמר האחז בימינו שבעת הכוכבים המתהלך בתוך שבע מנרות הזהב׃


We baka fu dati, ne Masaa Jesesi waka go a wan fu den Dyu keliki osu anda. 	 ויעבר משם אל בית כנסתם׃


Bika, te wan sama e taigi u wan sani di a si anga en ain, u e biibi en. Da a sani, di Masaa Gadu e taigi u ya, de moo fanowdu moo enke den sani di libisama e taigi u. Bika en na Gadu. Da ai taigi u sani fi enseefi Manpikin. 	 אם נקבל עדות בני אדם הנה עדות האלהים גדולה ממנה כי זאת היא עדות האלהים אשר העיד על בנו׃


Ma a sani ya doo den Pawlesi yesi, ne den fika a foto de gwe te na a pisiwataa fu Likowoniya. Ne den go a son foto enke Lisita Foto, soseefi Delbe Foto. 	 ויודע להם ויברחו לערי לוקוניא אל לוסטרא ודרבי וסביבותן׃


Son biibiwan wani teke a wooko, fu leli taawan a biibi libi. Ma sabi taki, na yu libi Masaa Gadu o moo kuutu fini fini. 	 אחי אל יהיו רבים מכם למורים באשר ידעתם כי בזאת נכביד עלינו את הדין׃


Mi be begi den bakaman fi yu, fu den be kaasi a takuu jeje puu ne en tapu gi mi. Ma den á be poi puu en.” 	 ואבקש מתלמידיך לגרשו ולא יכלו׃


Ne, mi si den seibin Engel, di e taampu a Masaa Gadu fesi. Den gi ibiiwan fu den wan tutu. 	 וארא את שבעת המלאכים אשר עמדו לפני האלהים וינתנו להם שבעה שופרות׃


Gi wi paadon fu ogii di wi e du a yu fesi, leti enke fa wiseefi e gi taawan di e du ogii anga wi paadon. 	 וסלח לנו את חבותינו כאשר סלחנו גם אנחנו לחיבינו׃


“Mi ná o fika u enke pikin di de sondee mma anga dda a baka. Mi o daai kon a u baka. 	 לא אעזבכם יתומים אבואה אליכם׃


We, da a yuu ten de, da Kownu Helowdesi yee fu den gaan foondoo sani di Masaa Jesesi e du. 	 בעת ההיא שמע הורדוס שר רבע המדינה את שמע ישוע׃


We, ne en na Masaa Gadu di abi ala makiti, fu tii ala sani tego. Amen, na so a de. 	 לו הכבוד והעז לעולמי עולמים אמן׃


We bika, den avo avo fu wi be nyan mana di den be a ini a gaan sabana ini. Bika Buku sikiifi taki: ‘A gi den beele komoto a Gadu Kondee a tapu fu den nyan.’ ” 	 אבותינו אכלו את המן במדבר כאשר כתוב לחם מן השמים נתן למו לאכל׃


Ala sani fu a fesa seeka te a kaba. Ne a kownu sende futuboi go kai wan paitei sama, fu kon nyan toow osu. Ma den sama ya á wani kon. 	 וישלח את עבדיו לקרא הקרואים אל החתנה ולא אבו לבוא׃


“Da u á mu denki taki mi kon fu leli sama taki den á mu oli den weiti di Masaa Gadu be meke Mosesi anga den taa apaiti takiman be sikiifi. Kweti! Mi á kon fu leli sama fu den ná oli den weiti moo. Nono. Ma mi kon fu soi sama tuutuu, fa fu libi leti enke fa den weiti taki! Da mi seefi o libi leti enke fa den weiti taki, meke sama si. 	 אל תחשבו כי באתי להפר את התורה או את דברי הנביאים לא באתי להפר כי אם למלאת׃


Meke ala den goo kon makandii. Te den lepi fu koti, da mi sa meke den wookoman di e koti lepi sii, go koti den takuu paansu puu a ini den bun wan. Da den o tei den a bosu go gi faya. Ma den sa tyai den bun wan go kibii a magisin.’ ” 	 הניחו אתם ויגדלו שניהם יחד עד הקציר והיה בעת הקציר אמר לקוצרים לקטו בראשונה את הזונין ואגדו אתם אגדות לשרפם ואת החטים אספו לאוצרי׃


Da di Masaa Jesesi bali den so, ne den e akisi denseefi taki: “San a taki? San wani taki a sani di a taki de? Oo, a fu di u á bai beele meke a taki so.” 	 ויחשבו ויאמרו איש אל רעהו על כי לחם אין אתנו׃


Fu tuutuu mi e taigi yu Simon, di i be moo yonkuu, da iseefi be e wei i koosi, da i be e go a pe i be wani. Ma te yu o gaandi, da yu o langa i ana fu sama tei koosi gi yu, da den o tyai yu go a pe yu á be sa wani go.” 	 אמן אמן אני אמר לך בהיותך צעיר לימים אתה חגרת את עצמך ותלך אל אשר חפצת והיה כאשר תזקן ופרשת כפיך ואחר יחגרך ונשאך אל אשר לא תחפץ׃


Na so den sikowtu tyai a bosikopu ya gi gaanlanti de. Namo a dyombo den fu yee taki, anga foluku fu Loma Foto den du ogii so. 	 ויגידו השטרים לשרים את הדברים האלה ויהי כשמעם כי רומיים הם וייראו׃