Namo a piki den taki: “We, na a sama di mi anga en dipi beele go a ini a seefi baafun. Ne en o seli mi so. 	 ויען ויאמר האיש אשר טבל עמי את ידו בקערה הוא ימסרני׃


Bika u be piki mi de fa mi e taki anga u taki, na Kelestesi seefi tongo u e yee a mi. Namo u sabi de fa a wooko anga en taanga a u mindii de tuu, di nái waka swaki libisama fasi. 	 יען בקשכם לבחן את המשיח המדבר בי אשר איננו חלש לכם כי אם גבור הוא בתוככם׃


We, da ai gei fu wooko anga weiti e sitee anga te Masaa Gadu paamisi sama bun! Ma kweti! Bika efu weiti be poi gi sama libi fu tego, da wooko anga den be o meke sama toon bun sama gi Masaa Gadu. 	 ועתה הכי התורה סתרת את הבטחות האלהים חלילה כי אלו נתנה תורה אשר בכחה להחיות אז באמת היתה הצדקה על ידי התורה׃


Yu di gudu seefi mu poolo taki, i lagi a Masaa Gadu ain. Bika guduman seefi e dede ibii yuu, enke moi boomiki e dede, fosi a poti membee. 	 והעשיר יתהלל בשפלותו כי יעבר כציץ החציר׃


Te wan sama wani du ogii anga den tu kotoigi fu mi ya, da faya e komoto a ini den mofu kii den feyanti fu den. Da, te wan sama o peefuu fu du ogii anga den, da na sowan fasi a o dede. 	 וכי יבקש איש להרע להם תצא אש מפיהם ואכלה את איביהם וכן כל המבקש להרע להם מות יומת׃


“A o tyai somen sama fu Islayeli kon daai libi baka kon a Masaa Gadu. 	 ורבים מבני ישראל ישיב אל יהוה אלהיהם׃


Ne di Masaa Jesesi taki so, ne den bakaman fi en luku denseefi te doo. Bika den á sabi on di fu den a be e taki. 	 ויתראו תלמידיו ויתמהו איש אל רעהו לדעת על מי דבר׃


Bika a taki den weiti wan tumisi hebi fasi de. Soseefi ibiiwan fu den Dyusama ofu meti fu den, di be peefuu lobi sikin na a mongo de, da taawan be mu naki en kii anga siton. 	 כי לא יכלו לשאת את אשר צוו ואם בהמה תגע בהר סקל תקסל או ירה תירה בחצים׃


Namo Kelestesi soi enseefi libilibi a Kefasi enke wan fu den twalufu bakaman fi en. Bakadati, a soi enseefi na ala den twalufu makandii. 	 וכי נראה אל כיפא ואחריו אל שנים העשר׃


Ne di den doo Jelusalem, ne den go a ini a Mama Keliki go e begi Masaa Gadu e gi en gaandi e gafa en naamo. 	 ויהיו תמיד במקדש מהללים ומברכים את האלהים אמן׃


Libi apaiti fasi enke fa Masaa Gadu seefi libi de apaiti fasi. Bika ne en kai u kon toon sama fi enseefi. Da wai a pasi gi takuudu anga ogii. Meke yu libi sa de apaiti fasi a ini ala yu waka. 	 כי אם היו קדשים בכל דרכיכם כאשר קדוש הוא אשר קרא אתכם׃


We, na so den teke en fu ogii. Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Na so a de tuu. Wan apaiti takiman fu Masaa Gadu sa fende lesipeki anga gafa na ala taa peesi fu goontapu, boiti en eigi kondee.” 	 ויהי להם למכשול ויאמר ישוע אליהם אין הנביא נקלה כי אם בארצו ובביתו׃


Da miseefi á be sabi en. Ma na fu di Dyu Kondee be mu sabi en meke Masaa Gadu sende mi fu dopu sama anga wataa.” 	 ואני לא ידעתיו כי אם בעבור יגלה בישראל באתי אני לטבל במים׃


Soseefi, fa a makiti di a abi bigi pasa maiki, fu yeepi sama di teke biibi. A makiti fi en ya bigi! 	 ואי זה הוא יתרון גדלת גבורתו בנו המאמינים כפי פעלת עצת כחו׃


Bika san wi ya e leli sama á de fu gi useefi gaandi. Na Kelestesi wi e soi taawan fu si fa a de Masaa, fu teke en taki. Wi ya na wookoman namo fu di enseefi sende u kon wooko gi u de. 	 כי לא אתנו מכריזים אנחנו כי אם את המשיח ישוע לאמר הוא האדון ואנחנו עבדיכם למען ישוע׃


Ne enseefi be teke dede, fu losi wi puu a takuudu anga ogii. Soseefi, fu wasi wi ati kon kiin. Ne u toon a foluku fi en, di lobi fu feti du soso bun sani. 	 אשר נתן את נפשו בעדנו לגאלנו מכל עול ולטהר לו עם סגלה הזריז במעשים טובים׃


Da te yu abi tei ati fu oli doo, da i sa tan enke fa Masaa Gadu wani sama mu de seefi. Bika na tei ati fu oli doo mu tyai yu pasa ala tesi. 	 והסבלנות שלמה תהיה בפעלה להיותכם שלמים ותמימים ולא תחסרו כל דבר׃


We, na Pawlesi e taki na a biifi ya. Ma na mi enke Telitiyosi e sikiifi gi en ya. Mi seefi e sende odi gi u anda tu. Bika mi anga u e biibi a seefi Masaa makandii. 	 אני טרטיוס כותב האגרת הזאת שאל לשלומכם באדנינו׃


Bika dati sikiifi gi wi enke wookoman fi en. Sama di wooko a wan goon mu poi luku fu fende wini fu dati. Sama di koti a nyanyan fu a goon tu. 	 או אך למעננו מדבר אכן למעננו נכתב כי החרש יחרש אלי תקוה והדש ידוש אלי תקוה לקחת חלקו בתקוה׃


Da u á be sa teke biibi komoto a gaan kufaliki taki fu libisama. Ma na a taanga fu Masaa Gadu be sa wooko anga u, fu teke biibi. 	 למען אשר לא תהיה אמונתכם בחכמת בני אדם כי אם בגבורת אלהים׃


Ma a ná o langa moo, fosi a Manpikin di saka kon toon libisama ya, o sidon na a leti ana se fu Masaa Gadu, a pe a de anga a gaan taanga fi en.” 	 אבל מעתה יהיה בן האדם ישב לימין גבורת האלהים׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “U á kuutu kuutu fu dati. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם אל תלינו איש אל רעהו׃


Ma Masaa Jesesi taigi den taki: “Mi du somen gaan foondoo foondoo wooko a u mindii fu soi u a kaakiti fu Gadu. We, fu on di fu den sani ya ede, meke u wani naki mi kii anga siton?” 	 ויען אתם ישוע מעשים טובים רבים הראיתי אתכם מאת אבי על אי זה מן המעשים ההם תסקלני׃


Bika sama á de fu wooko anga weiti te, da Masaa Gadu si enke a nái meke fowtu. Da ná wan sama de di libi seeka letiopu fasi sai. Da weiti di Masaa Gadu poti, na fu soi taki, takuudu fu sama bigi te, ne den á poi oli den weiti ya. 	 יען אשר ממעשי התורה לא יצדק לפניו כל בשר כי על ידי התורה דעת החטא׃


Saka go a den, bika den kon kai yu fu go anga den a pe den komoto. Na foluku di á de Dyusama, ma go anga den sondee fu meke sani. Bika na mi sende den kon kai yu.” 	 לכן קום רד ולכה נא אתם ואל תתמהמה כי אנכי שלחתים׃


We, di den Faliseiman anga den leliman fu Dyuweiti si taki Masaa Jesesi deesi a man, ne den ati teke faya. Ne den oli wan kuutu, fu luku fa den sa fende wan fasi fu kii Masaa Jesesi. 	 והמה נמלאו חמה ויוסדו יחד מה לעשות לישוע׃


Ma u mu luku bun fu u á teke a fasi fu den fu libi. Bika den e teke somen sani fu den pooti uman di man dede fika a ganda. Te anga den osu fu den uman ya seefi den e teke. Da anga ala a fasi de, den e begi gaan langa begi fu soi sama fa den bun anga fa den lobi Gadu. Da den sama ya o kisi a moo gaan sitaafu fu Masaa Gadu.” 	 הבלעים את בתי האלמנות ומאריכים בתפלה למראה עינים המה משפט על יתר יקחו׃


Den taki: “Yu di be taki, yu o booko a Mama Keliki meke a ini dii dei baka! We, da san meke yu á poi yeepi iseefi nownow, puu na a koloisi? Efi yu na a Pikin fu Masaa Gadu tuu, da saka komoto na a koloisi de meke u si, no?” 	 ויאמרו אתה ההרס את ההיכל ובנהו בשלשת ימים הושע לנפשך ואם בן האלהים אתה רדה מן הצלב׃


Den sani fu gowtu, solufu, dyamanti siton anga gaan dii kaala anga ala sowtu gaan dii fini ain koosi, baaw wan anga lebi wan anga ala sowtu dii udu di e sumee switi. Ná wan sama de di e bai den moo. A den sani di e meke anga olifanti tifi, dii udu, sani di e meke anga insii, kopoo anga sani di den e tembee anga moi siton, ná wan sama de di e bai den moo. 	 את משא זהב וכסף ואבן יקרה ופנינים ובוץ וארגמן ומשי ושני וכל עצי בשם וכל כלי שנהבים וכל כלי עץ יקר וכלי נחשת וברזל ושיש׃


Ná weli fu begi, ma begi naamo. 	 התמידו בתפלה׃


Bika na a yuu de, da Masaa Gadu o sitaafu Jelusalem tuutuu, enke fa a be meke den apaiti takiman fi en be taki a fesi kaba. 	 כי ימי נקם המה למלאת כל הכתוב׃


Ne Peitilisi e sitee te ai sweli, taki a á sabi Masaa Jesesi. 	 ויחל להחרים את נפשו ולהשבע לאמר לא יעדתי את האיש הזה אשר אמרתם׃


Mi o kon a yu anda. Ma tan leisi Masaa Gadu Buku gi den taawan. Tan leli den a tuutuu leli. Tan soi den fa fu tyai denseefi naamo. 	 והיה שקוד לקרות ולהוכיח ולהורת עד כי אבוא׃


Da wantu leliman fu Dyuweiti be sidon e aliki en tu. Da di den yee Masaa Jesesi taki so, ne den taki a ini den ati taki: 	 ויהיו מן הסופרים ישבים שם וחשבים בלבם לאמר׃


Da a yuu ten de, da wan gaan ipi sama be e waka a futu e faaka Masaa Jesesi e kon, fu di den be si den gaan foondoo sani, di a be du, deesi den sikiman. 	 וילכו אחריו המון עם רב כי ראו אותתיו אשר עשה עם החולים׃


Ne a bali den man di be e seli doifi taki: “U gwe komoto ya! U á teke a osu fu mi Tata meke toon wowoyo!” 	 ואל מכרי היונים אמר הוציאו אלה מזה ואל תעשו את בית אבי לבית מסחר׃


We, di Masaa Jesesi taki so, ne gaan tyali kisi den bakaman fi en, te ná sipowtu. Ne ibiiwan fu den bigin akisi en taki: “Masaa! A sa de taki, na mi o seli yu?” 	 ויתעצבו מאד ויחלו איש ואיש לאמר לו האנכי הוא אדני׃


Ma sondee biibi, da sama á poi piisii Masaa Gadu. Da sama di wani piisii Masaa Gadu, da a mu wooko anga biibi taki, Masaa Gadu de libilibi, fu pai ala sama di e suku yeepi ne en. 	 ובלי אמונה לא יוכל איש להיות רצוי אל האלהים כי כל הקרב אליו צריך להאמין כי יש אלהים וגמול הוא משיב לדרשיו׃


Ne den bakaman fi en e gi en gaandi, e gafa en, te a gafa. Ne bakadati, ne den go a Jelusalem baka anga gaan piisii a den ati. 	 והם השתחוו לו וישובו לירושלים בשמחה גדולה׃


A yuu di den taawan e akisi de, te fu den denki, ne wan fu den koti a letise yesi fu wan fu den wookoman fu a moo hei begiman falan. 	 ויך אחד מהם את עבד הכהן הגדול ויקצץ את אזנו הימנית׃


Da seigi fu yu, di libisama e buuse, fu di u poti biibi na a Manpikin di saka kon toon libisama ya. Seigi o de gi u, anga ala fa den e puu u a den mindii. Den e kosi u, e poli u nen na ala se a kondee. 	 אשריכם אם ישנאו אתכם האנשים ואם ינדו אתכם וחרפו והדיחו את שמכם כשם רע בעבור בן האדם׃


Da mi sa gi en a sitali di e tyai dei kon. 	 ונתתי לו כוכב השחר׃


Da di den e waka, ne den tu manpikin fu Da Sebedi di den e kai Jakowbesi anga Johanisi akisi en taki: “Masaa, u wani begi i wan sani baa. U wani begi yu fi i du wan sani gi u.” 	 ויקרבו אליו יעקב ויוחנן בני זבדי ויאמרו רבי אותה נפשנו כי תעשה לנו את אשר נשאל ממך׃


Meke a Nyun Tii fi yu sa paati a hii goontapu. Meke ala sani sa waka ya enke fa yu wani, leti enke fa ai waka a yu kondee a tapu anda. 	 תבא מלכותך יעשה רצונך כמו בשמים כן בארץ׃


Da fu tuu, mi e taigi u, a masaa de o poti a futuboi toon a basi di e luku ala en gudu gi en. Na so a masaa ya o du. 	 אמן אמר אני לכם כי יפקידהו על כל אשר לו׃


Da, somen somen agu be de a wan mongo koosube de, e suku sani fu nyan. 	 ועדר חזירים רבים היה שם במרעה ההרים׃


We, mi e begi u de fu solugu taki, te mi kon doo de, mi á fende sama kaasi de. Bika den e libi anga a denki taki, wi ya de goontapu fasi ete. 	 ואתחננה שלא אצטרך בבאי להתאמץ בבטחון ההוא אשר אחשב להתגבר בו נגד האנשים החשבים אתנו כמתהלכים לפי הבשר׃


Ne a taa dei, ne den somen sama di be kon na a piisii yee taki Masaa Jesesi de a pasi e kon a Jelusalem. 	 ויהי ממחרת כשמוע המון רב אשר באו לחג החג כי יבא ישוע ירושלים׃


Bika Johanisi be de enke wan lampu di be de leti leti e kiin dyelle. Da a be bun gi u fu wan pisiten fu aliki san a be e taki. 	 הוא היה הנר הדלק והמאיר ואתם רציתם לשוש כשעה לאורו׃


We, fosi mi tapu a biifi ya, da mi e sende u fu taampu taanga fitoow Masaa Jesesi. Teke en taanga lai yu libi, fu gi yu makiti fu feti biibi fasi. 	 סוף דבר אחי חזקו באדנינו ובעז גבורתו׃


“We, na den mi e begi gi. Ná den sama fu a goontapu ya mi e begi gi. Ma na fu den wawan di i be gi mi. Bika den na fi yu. 	 אני בעדם אעתיר לך לא בעד העולם אעתיר כי אם בעד אלה אשר נתת לי כי לך המה׃


We, ne Masaa Jesesi taki baka taki: “U na a sawtu fu goontapu. Da efu sawtu lasi en tesi, da anga san den o sawtu en fu a kisi tesi baka? Nono! A á bun fu du wan enkii sani moo enke na fu fiingi towe a dyiko namo, da a kaba, fu sama waka ne en tapu. Bika taa sani á de, fu poti gi en moo, fu a kisi tesi, baka. 	 אתם מלח הארץ ואם המלח היה תפל במה ימלח הן לא יצלח עוד לכל כי אם להשליך חוצה והיה מרמס לבני אדם׃


Na so meke a bun fu suku den apaiti taanga di a Jeje e gi. Ma suku moomoo den apaiti taanga di sa yeepi den sama fu Masaa Gadu, fu den sa taampu moo taanga. 	 כן גם אתם בהיותכם מתאוים לכחות רוחניות בקשו להעדיף במה שיבנה את העדה׃


Namo wan fu den dei, ne Peitilisi opo taampu a den mindii. Den be de ape wan ondoo anga twenti biibisama so. 	 ובימים האלה קם פטרוס בתוך התלמידים ומספר שמות הנקהלים יחד כמאה ועשרים ויאמר׃


Ma di u doo Milite Foto de, ne toku Pawlesi tan ape sende go kai den gaanwan fu biibiwan keliki a Efese Foto, fu kon ne en. 	 וממיליטוס שלח אל אפסוס ויקרא את זקני הקהלה׃


Ma a á de taki na bun den weiti fu Mosesi anga den di fu den apaiti takiman fu Masaa Gadu á bun moo. Nono! Bika tapu anda anga goontapu a doti ya, sa pasa gwe, sondee fu wan pikintoin sani a ini den weiti ya lasi gwe.” 	 אבל נקל כי יעברו השמים והארץ מאשר יפל קוץ אחד מן התורה׃


Bika a wooko fu a nyun apaiti begiman ya sa waka na a fasi fu Melsisedek. Da dati e moo tyai kon a kiin, fa a nyun sowtu apaiti begiman ya de seefi. 	 ועוד יותר ברור הוא אם יוקם על דמיון מלכי צדק כהן אחר׃


Ma Timotiyesi, yu á mu feegete taki, Jesesi Kelestesi be dede koti boo pii, ma Masaa Gadu weki en puu a dede kon a libi ya baka. A be meke enke bakaten pikin fu Kownu Dafeti paansu tuu. Disi na a Bun Nyunsu fu mi, di mi e waka e bali na ala pe mi go. 	 זכור תזכר את ישוע המשיח הנעור מן המתים אשר הוא מזרע דוד כפי בשורתי׃


Ne Masaa Jesesi go sidon, ne a kai den kon. Ne a taigi den taki: “U aliki mi bun. Sama fu u di wani de a moo heiwan mu de a moo pikinwan a u mindii.” 	 וישב ויקרא אל שנים העשר ויאמר אליהם איש כי יחפץ להיות הראשון הוא יהיה האחרון לכלם ומשרת כלם׃


A dda e poti wookoman na a pikin tapu seefi, fu leli en waka, anga fu luku en. Soseefi wookoman di abi fusutan fu tii a gudu. Ma te a dei doo pe a dda fii taki, en pikin bigi, da ai poti a gudu ne en ana, fu de basi fi en. 	 אלא הוא תחת יד אמנים ופקידי הבית עד לזמן המיעד לו מאת אביו׃


Ma, di Johanisi si en, ne a á wani dopu en. A taigi Masaa Jesesi taki: “Mi ná o dopu yu! Bika na yu mu dopu mi.” 	 ויוחנן חשך אותו לאמר אני צריך להטבל על ידך ואתה בא אלי׃


Bika na fosi i be toon biibisama, ne i be de a sowtu sama anga takuudu. 	 אשר גם אתם הלכתם בהם מלפנים בחיותכם בתוכם׃


Da sama di nái wooko tyali ati fasi anga taawan, da Masaa Gadu seefi ná o wooko tyali ati fasi anga en baka na a gaan kuutu dei. Bika wooko tyali ati fasi anga taawan e tyai wini, fu meke den wooko tyali ati fasi anga yu seefi baka a kuutu. 	 כי אין חסד בדין לאשר לא עשה חסד והחסד יתגאה על הדין׃


Ne a didibii go tesi en anda. Bika Masaa Jesesi poti nyanyan a wanse, fu begi fotenti dei anga fotenti neti langa a ini a gaan sabana anda. Na so di den fotenti dei pasa, ne angii moo en. 	 וינסהו השטן ארבעים יום ולא אכל מאומה בימים ההם ואחרי אשר תמו וירעב׃


U de sete sete, fu kaasi ibii taanga yesi fasi a sama. U sa go doo, te enke sama di wani teke taki seeka doo peesi fa Kelestesi wani. 	 ונכונים לנקם נקמה מאת כל מרי אם תשלם משמעתכם׃


A toli ya dipi gi libisama! Da u o taki en libisama fasi taki, i be e poti i sikin e du poli sani naamo, di e booko Masaa Gadu weiti. Ma now, da poti i sikin fu wooko leti fasi gi Masaa Gadu, meke a kon de apaiti fasi gi en. 	 כדרך בני אדם אני מדבר מפני רפיון בשרכם כי כאשר לפנים הכינותם את אבריכם לעבודת החטאה והרשע להרשיע כן עתה הכינו את אבריכם לעבודת הצדקה להתקדש׃


Masaa Gadu dati e meke ai du somen gaan foondoo sani de. 	 וגבורות גדלות עשה האלהים על ידי פולוס׃


A pisi yuu ya, da sowtu a sowtu Dyusama di e tan a taa taa doose kondee fu goontapu be kon a Jelusalem Foto de. Na be Dyusama di lobi Masaa Gadu. 	 ובירושלים שכנו יהודים אנשי חסד מכל גוי וגוי אשר תחת השמים׃


Ma fosi den doo seisei, namo a ede boto sutu fasi kinkin a wan santi bangi a mindii wataa anda. Ne a seke wataa booko a lasi boto puu. 	 ויפגעו במקום אשר הים משני עבריו ותדבק בו האניה ותעמד ראשה לא ינוע ואחוריה נשברו משאון הגלים׃


Mi e tyotyo wooko pasa son neti sondee siibi. Mi pasa dei sondee nyan anga diingi wataa kaba. Son leisi, koosi fu wei e mankei mi sikin, da mi fika gi gaan koo. 	 בעמל ובתלאה בשקידות הרבה ברעב ובצמא בצומות הרבה בקר ובעירום׃


Filemon! Ma toku, gaantangi mi e begi yu wan sani, gi wan sama di mi e kai, wan lobi pikin fu mi. Bika a teke a biibi libi a mi a dunguu osu ya. 	 אבקשה ממך על בני אשר הוללתיו במוסרי על אניסימוס׃


Da di den e tyai Masaa Jesesi gwe, da wan kiyoo be e waka a den baka e luku pe den be e tyai Masaa Jesesi go. A boi ya be wei wan koosi enke pangi ne en neki lasi. Ne den ogii man di kisi Masaa Jesesi e tyai gwe lon kon kisi a kiyoo ya tu gwulu. 	 ונער אחד הלך אחריו מעטף בסדין לכסות את ערותו ויאחזהו הנערים׃


Namo Balnabasi piki taki: “A bun!” Ma a wani den mu tyai Johanisi di den e kai Maakusi tu, fu waka anga den baka. 	 ובר נבא יעץ לקחת אתם את יוחנן המכנה מרקוס׃


Ne a man go. Ne ai paati a mofu fu san di Masaa Jesesi du gi en na a hii pisi kondee di den e kai Dekapolisi . Da ala sama be e foondoo fu a sani ya. 	 וילך לו ויחל לקרא בעשר הערים את הגדלות אשר עשה לו ישוע ויתמהו כלם׃


Di mi luku inise, ne mi si sowtu a sowtu fo futu meti, busi meti, meti di e hali anga bee a doti anga foo di e fee a tapu. 	 והסתכלתי בה ואבין וארא את בהמת הארץ ואת החיה ורמש האדמה ועוף השמים׃


Biibiwan! Gaantangi, mi e begi u! U waka enke mi. Komoto na a katibo, pe weiti e wooko enke gaan basi a sama tapu. Bika mi enke Dyu komoto a dati kon tan enke u di á de Dyu de. Da luku fa u be diki mi, tyai a tapu a fosi leisi di mi be kon de. U be libi bun anga mi ala fasi. 	 היו נא כמוני כי גם אני כמוכם מתחנן אני לכם אחי לא הרעתם לי מאומה׃


Ma a sowtu libi de á mu de a u mindii. A sama di e saka enseefi fu dini den taawan, ne en na a moo heiwan na u mindii. 	 ואתם לא כן כי הגדול בכם יהיה כצעיר והמשל יהיה כמשרת׃


We, den sama aliki doo a lasiti wowtu di a taki, a waka lontu a mindii fu taa foluku. Ne den e bali taki: “San a taki de, da a fiti fu kii puu! A á mu libi go doo a goontapu.” 	 וישמעו אליו עד הדבר הזה וישאו את קולם ויאמרו הסירו איש כזה מעל האדמה כי איננו ראוי כי יחיה׃


Ma toku a moo gaanse fu den á tyai denseefi piisii Masaa Gadu. Na dati meke a hii sabana doti be tiingi ala se anga dedewan fu den di kai fika de. 	 אבל ברבם לא רצה האלהים ופגריהם נפלו במדבר׃


We, da feti seefi fu go doo pe yu ati sa fende a boo de. Da wan enkii wan de á sa misi dati enke den avo Dyusama, fu taanga yesi gi Masaa Gadu. 	 לכן נשקדה נא לבוא אל המנוחה ההיא למען אשר לא יכשל איש והיה ממרה כמוהם׃


Ma kaba gi Masaa Gadu ogii nen taki, ne en meke tesi e miti yu. Bika tesi á de fu kon miti Masaa Gadu seefi te, da a sa poi du ogii. Da a nái meke tesi miti sama fu du ogii tu. 	 אל יאמר המנסה האלהים נסני כי האלהים איננו מנסה ברע והוא לא ינסה איש׃


Den sama di o de a goon e wooko á mu daai fu go a osu fu go teke koosi. Den mu lon. 	 ואשר בשדה אל ישב הביתה לשאת מלבושו׃


We, a afokodeei gadu osu de a doose fu a foto ya. Namo begiman fu a gadu osu de komoto gwe na a pasi mofu anda anga kaw, fu kii enke paiman, fu boon begi Pawlesi anga Balnabasi. Soseefi den tyai moi boomiki, fu towe a den neki. Da sama booko gwullu go luku a hii sani ya. 	 וכהן בית בל אשר מחוץ לעירם הביא השערה שורים ועטרות ויחפץ לזבח הוא והמון העם׃


“U mu de leti enke den futuboi di den masaa go a wan gaan fesa. Ne den de kaba kaba e luku on ten a masaa fu den o kon. Da te a masaa kon, da den sa opo doo gi en wanten. Bika den de kaba kaba. 	 ואתם היו דמים לאנשים המחכים לאדניהם מתי ישוב מן החתנה וכאשר יבוא ודפק יפתחו לו כרגע׃


A meke den akisi en taki: “Fa i de ape? Na yu na a sama di Masaa Gadu be paamisi fu sende kon tyai yeepi kaba? Boiti yu, da taawan á de fu a sende kon moo, no?” 	 ויאמר אליו האתה הוא הבא אם נחכה לאחר׃


Da di a Faliseiman si a sani ya, ne ai kuutu a ini enseefi taki: “Ma Jesesi sa de wan apaiti takiman fu Gadu tuutuu? A ná kan! Bika efu a be de wan apaiti takiman fu Gadu, da a be musu sabi sama na a uman di e oli en de. Na wan polinen uman.” 	 וירא הפרוש הקרא אתו ויאמר בלבו אלו היה זה נביא כי עתה ידע ידע מי היא זאת ואי זו היא הנגעת בו כי אשה חטאת היא׃


Mi anga den taa apaiti bosikopuman fu Masaa Gadu seefi si Masaa Jesesi di a kon tuu. Ne i si u teke e taigi sama taki, Masaa Gadu, u Tata sende en Manpikin kon enke Yeepiman gi a hii goontapu. 	 ואנחנו חזינו ונעידה כי האב שלח את הבן מושיע העולם׃


Da booko fu a weiti de namo e poli a hii weiti fu Masaa Gadu seefi. Bika winsi ala taa weiti e oli, ma wan kodo booko, da toku a kisi a hii weiti sikin. 	 כי איש אשר יקים את כל התורה ונכשל בדבר אחד הוא אשם אשם בכלם׃


Ne wanten di a Basiya taki so, ne onmen tenti taa Basiya fu Masaa Gadu Kondee kon mokisa anga en. Ne den bali baaya gi Masaa Gadu gaandi taki: 	 ויהי פתאם אצל המלאך המון צבא השמים והם משבחים את האלהים ואמרים׃


Soseefi wan sikoo pikin á poi sabi sani enke a mesiti fi en. Ma te a leli ala sani fu a mesiti, fosi a o de enke a mesiti.” 	 אין תלמיד נעלה על רבו ודי לכל תלמיד שלם להיות כרבו׃


Sama be pina son wan, di á be wani kaba biibi te! Den e wipi taawan e wisiwasi a ganda mindii. Moo ogii seefi, den e bwui taawan sooto a dunguu osu. 	 מהם נסו בתעלולים ובמכות וגם נמסרו לכבל ומסגר׃


Ne den taki go doo taki: “San wani taki, pikinso moo? We, wi á sabi san a sani de wani taki.” 	 ויאמרו מה זה אשר אמר מעט לא ידענו מה דבר׃


Ma a kisi wan pingi fu dati. Ná sipowtu lulu fu kisi en kii den sete dei anga neti na ala den pasi mofu fu waka kon a ini a foto. 	 ויודע לשאול ארבם והמה שמרו את השערים יומם ולילה למען ימיתהו׃


Namo den taigi Masaa Jesesi taki: “Mesiti! Masaa Gadu be meke Mosesi sikiifi a Gadu Buku gi wi taki: ‘Ofu wan man anga wan uman libi, ma a man dede sondee fu meke pikin anga a uman, da a baka baala fu a man mu libi anga a uman fu meke pikin gi a baala di dede.’ Da na so a weiti fu Mosesi e leli wi. 	 רבי כתב לנו משה כי ימות אחי איש ועזב אשה ובנים אין לו ייבם אחיו את אשתו ויקם זרע לאחיו׃


A dati meke u mu koni anga den fu a á de taki, na fu soso u meke moiti anga u na a biibi libi. Ma u mu e meke moiti fu fende a hiihii paiman fu u di Masaa Gadu paamisi u. 	 השמרו לכם פן תאבד ממנו פעלתנו כי אם נקח משכרתנו שלמה׃


Da ala yuu sama sa fitoow en, fu tyai den makandii anga den begi go doo Masaa Gadu fesi a tapu anda. Bika a abi a makiti fu seeka den sama apaiti fasi gi Masaa Gadu. Soseefi ai taki anga Masaa Gadu a tapu anda naamo gi den tu. 	 אשר על כן יוכל גם להושיע בכל וכל את הנגשים על ידו לאלהים כי חי הוא תמיד להפגיע בעדם׃


Ibii biibiwan ape be suku onmen sani a poi poti, fu sende go yeepi den biibiwan na a pisiwataa fu Judeja. 	 ויועצו התלמידים לשלח איש איש מאשר תשיג ידו לעזרת האחים הישבים ביהודה׃


Ma mi ná abi toobi anga den. Den e sitee ofu den lobi mi, ma den e taki a bosikopu ya namo, da ai piisii mi kaba. Na so mi o piisii go doo seefi. 	 אך מה בכך הלא בכל אופן אם בעלילה או באמת יגד המשיח ואני הנני שמח בזאת וגם אשמח׃


“Ne a opo, ne a daai go ne en dda baka. Ne a waka te a opo uku. A di en dda luku, ne a si wan sama, te a faawe anda e kon. Ne tyali fu a pikin kisi en. Ne a dyombo peb, lon go miti en a pasi. Ne a kisi en gwulu baasa, bosi, piisii anga en, te a bigi. 	 ויקם ויבא אל אביו עודנו מרחוק ואביו ראהו ויהמו מעיו וירץ ויפל על צואריו וישקהו׃


U mu kaba koli useefi! Sabi taki, sama di e du ogii, da a ná o fende a bun di de a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu. Da motyo sama mu luku bun! Sama di e dini afokodeei sani tu. Sama di e suku taawan uman ofu man. Manengee di e makume pikin manpikin. Manengee di e libi anga taa manengee. 	 הלא ידעתם כי הרשעים לא יירשו את מלכות האלהים אל תתעו את נפשותיכם לא הזנים לא עבדי אלילים לא המנאפים ולא הקדשים ולא השכבים את זכר׃


Timotiyesi! Na den sani ya i mu e bali taanga a taawan yesi, fu den teke leli. 	 את זאת תצוה ותלמד׃


Namo Peitilisi piki en baka taki: “Kweti! Mi fu taki dati? Winsi mi mu dede anga yu seefi, mi ná o sitee taki mi á sabi yu.” We, ne ala den taa bakaman fu Masaa Jesesi piki so, enke fa Peitilisi piki tu. 	 ויאמר אליו פטרוס גם כי יהיה עלי למות אתך כחש לא אכחש בך וכן אמרו גם כל התלמידים׃


Ma a poti ete fu meke sama nownow fende a boo de tu. Bika Dafeti sikiifi a ini en Buku, somen yali baka di den avo Dyu gaansama be taanga yesi pasa kaba taki: “Tide ete seefi! Masaa Gadu taki sa doo yu yesi. Da ná tapu yu ati anga ala taanga yesi gi en.” 	 לכן הוסיף לקבוע יום באמרו היום על ידי דוד מקץ ימים רבים כמו שנאמר היום אם בקלו תשמעו אל תקשו לבבכם׃


Wan dei baka dati, ne den de a pasi. Den be doo koosube fu Jopa Foto kaba. A ten de Peitilisi de a Jopa Foto e subi go a tapu sodoo fu a osu anda, fu go begi na a mindii dei twalufu yuu de. 	 ויהי ממחרת והמה הלכים בדרך וקרבים לעיר ויעל פטרוס על הגג להתפלל כשעה הששית׃


Bika a win ya na mi buulu di o lon, fu Masaa Gadu sa meke wan nyun kuudei anga libisama. Na a buulu ya o lon gi somen sama, fu gi den paadon fu takuudu anga ogii.” 	 כי זה הוא דמי דם הברית החדשה הנשפך בעד רבים לסליחת חטאים׃


Ne den bakaman fi en opo go paati a Bun Nyunsu na ala se. Da Masaa Gadu taampu gi den seefi seefi. Bika den du somen foondoo foondoo sani di e soi taki a Bun Nyunsu di den e tyai, na Masaa Gadu a komoto tuu! 	 והמה יצאו ויקראו בכל המקמות והאדון עזרם ויחזק את הדבר באתות הבאות אחרי דברם אמן׃


Useefi á sabi ete taki, a sani di wan sama e nyan, e go ne en bee. Da te wan pisi, da a kon komoto baka, no? We, kweti! Dati á poi meke i tyobo a Masaa Gadu ain. 	 העוד לא תשכילו כי כל הבא אל הפה יורד אל הכרש וישפך משם למוצאות׃


Namo, den tan begi doo anga angii. Soseefi den poti ana begi gi Balnabasi anga Sawlesi. Bakadati, ne den meke den go bigin a apaiti wooko. 	 ויצומו ויתפללו ויסמכו את ידיהם עליהם וישלחום׃


“Na so den du ala san Masaa Gadu be piki fositen apaiti takiman fu sikiifi taki, musu fu pasa. Te doo kii en a koloisi seefi, ne den puu en tyai go beli na a sowtu geebi di u gwenti beli dede. 	 וכאשר השלימו את כל הדברים הכתובים עליו הורידו אותו מן העץ ויניחהו בקבר׃


We, meke wi á teke motyo fasi enke son fu den. Ne Masaa Gadu be mu kii twenti a dii dunsu (23.000) fu den a ini wan dei namo. 	 ולא נהיה זנים כאשר זנו מקצתם ויפלו ביום אחד שלשה ועשרים אלף איש׃


Ne den tyai a moni kon gi en. Ne a akisi den taki: “Sama fesi de na a moni ya tapu? Sama nen sikiifi ne en?” Ne den piki taki: “Na a moo gaan kownu a Loma Foto.” 	 ויביאו ויאמר אליהם של מי הצורה הזאת והמכתב אשר עליו ויאמרו אליו של הקיסר׃


Ma mi abi taa sikapu ete, di á de na a kulu ya ete. Da den dati seefi mi mu tyai kon na a kulu ya tu. Bika den o yee mi tongo, da den kon a mi. Da na so a o de: Wankodo ipi sikapu anga wankodo soluguman. 	 וצאן אחרות יש לי אשר אינן מן המכלה הזאת ועלי לנהל גם אתן ותשמענה קולי והיה עדר אחד ורעה אחד׃


A ten de, da den man di anga mi be e waka seefi be si a faya di lontu mi sikin. Ma den á be e fusutan san a Sama e taki anga mi. 	 והאנשים אשר אתי ראו את האור וייראו ואת קול המדבר אלי לא שמעו׃


Namo den fiti taki: “San fu du anga den? Bika na wan gaan foondoo sani den du tuutuu enke wan maiki a hii lanti fesi. Wi á poi kibii a taki de. Ala sama a Jelusalem Foto ya si dati. 	 ויאמרו מה נעשה לאנשים האלה הנה אות גלוי נעשה על ידיהם וגם מפרסם לכל ישבי ירושלים ולא נוכל לכחש בו׃


Da biibiwan seefi o fende a bun di de a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu, di noiti poi kengi. Na dati meke u mu libi anga a gaan bun ati fasi, di Masaa Gadu teke luku wi so. Soseefi a taanga di a gi wi, fu poi dini en, fu piisii en ati. Soseefi lesipeki en go doo feele, anga ala wai komoto a pasi, gi sani di nái fiti en. 	 לכן אנחנו המקבלים מלכות אשר לא תמוט נבאה נא בתודה ונעבד בה את האלהים לרצון לו בצניעות וביראה׃


Na fu dati ede meke den edeman fu den Dyu taigi a sikiman di kon bun ya taki: “Man! Yu á sabi taki tide na kina dei, no? Yu á mu wooko e tyai i kama na a kina dei ya.” 	 ויאמרו היהודים אל האיש הנרפא שבת היום אסור לך לשאת את משכבך׃


We, a basi fu wakitiman anga den moo hei apaiti begiman, na a Mama Keliki aliki, te a kaba. Ne den á sabi san fu du. Den e pakisei taki: “San pasa anga den man di u be sooto?” 	 ויהי כשמע הכהן ונגיד המקדש וראשי הכהנים את הדברים האלה ויבהלו עליהם ויאמרו איך יפל הדבר הזה׃


Ne, den sama e taigi den gaan mongo anga den gaanbigi siton taki: “U kai a u tapu kibii u, fu Awan di sidon na a kownu sutuu á si u anga fu a Pikin Sikapu á sitaafu u. 	 ויאמרו אל ההרים ואל הסלעים נפלו עלינו וכסונו מפני הישב על הכסא ומפני חמת השה׃


We, ne den suudati di be de ape e waki feele te, den e beifi. Namo den de pii enke den dede. 	 ומפחדו נבהלו השמרים ויהיו כמתים׃


We, di a ofisii yee so, ne a lon go na a komandanti taki: “A man di u tei fu wipi ya na foluku fu Loma Foto, da wi á poi wipi en! San u mu du?” 	 וילך שר המאה כשמעו את הדבר הזה ויגד לשר האלף לאמר ראה מה תעשה כי האיש הזה רומי הוא׃


“Ma son sama de a u mindii di ná biibi.” Bika Masaa Jesesi be sabi kaba, sama anga sama á be o poti biibi ne en. Da soseefi a be sabi sama be o seli en tu. 	 אך יש מכם אשר לא יאמינו כי ישוע ידע מראש מי הם אשר אינם מאמינים ומי המוסר אתו׃


Bika a gaan kuutu dei, da na ape yu o si taki, ala sani o kon a kiin fa ibiiwan be bow. Bika na faya o tesi ibiiwan pisi wooko luku. 	 מעשה כל איש יגלה כי היום הוא יבררהו כי באש יראה ואת מה מעשה כל איש ואיש האש תבחננו׃


Da Timotiyesi, den sani di mi o taigi yu ya now, na tuutuu sani fu teke: Bika efu wi anga Kelestesi Jesesi dede makandii, da wi anga en o libi makandii tu. 	 נאמן הדבר הזה כי אם מתנו אתו גם אתו נחיה׃


Da leti enke fa u sa luku wan figasii bon fu si taki a o meke nyanyan dyonson, na so u sa luku den sani di mi taigi u de fu si taki a kaba fu goontapu de koosube.” 	 כן אף אתם בראתכם כי היו כל אלה דעו כי קרוב הוא לפתח׃


Mi e begi ya baka, meke wi Masaa Jesesi Kelestesi tan teke gaan bun ati fasi namo luku u de. Amen, na so a de! 	 חסד אדנינו ישוע המשיח עם כלכם אמן׃


Ne Masaa Jesesi luku den anga atiboon. Ma soseefi a ati en tu, fu di a si taki den sama taanga den ati gi Masaa Gadu te, tyali fu taa sama nái kisi den moo. Ne Masaa Jesesi taigi a man taki: “Langa i ana!” Ne a man langa en ana. Ne a ana kon bun kelle baka. 	 ויבט אליהם סביב בחמה ויתעצב על טמטום לבבם ויאמר אל האיש פשט את ידך ויפשט ידו ותרפא ותשב כאחרת׃


Ma a toli de á de gi wi di nái daai baka, fu lasi pasi go kai na a faya di e boon tego. Kweti! Wi dati e oli biibi, fu waka go kai a Masaa Gadu Kondee. Fu fende libi anga en anda tego. 	 אמנם אנחנו איננו מן הנסוגים אחור לאבדם כי אם מן המאמינים להצלת הנפש׃


Ne a taigi den sama taki: “U ala fiya sidon a doti.” Da ala den sama sidon enke fa Masaa Jesesi taki. Ne a teke den seibin beele, ne a gi Masaa Gadu daa moi, te a kaba. Ne a booko den beele pisipisi, ne a gi den bakaman fi en. Ne den teke den beele paati gi den sama. 	 ויצו את העם לשבת לארץ ויקח את שבע ככרות הלחם ויברך ויפרס ויתן אותם לתלמידיו לשום לפניהם וישימו לפני העם׃


We, na mi Tata mi komoto kon a goontapu tuu. Da na soseefi mi o fika a goontapu ya baka go a mi Tata baka.” 	 מאת האב יצאתי ואבא לעולם אשובה אעזב את העולם ואלך אל אבי׃


Bika en Buku piki u taki: “Ibiiwan di begi kai Masaa fu suku yeepi, a o yeepi dati.” 	 כי כל אשר יקרא בשם יהוה ימלט׃


Fa i si Ananiyasi taki so, Sawlesi si baka wanten. A fii enke na fisi buba be tapu en ain komoto kai. Bakadati, ne a opo go meke den dopu en. 	 וכרגע נפלו מעל עיניו כמו קשקשים וישב פתאם לראות ויקם ויטבל׃


Dyalusu fu taawan sani Diingi duungu Teke gaan duungu kulu, waka wooko duunguman fasi, a kondee ganda. Somen taa sowtu takuu losutu de ete seefi. Mi be bali u de kaba taki, sama di e du den sani ya, ná o poi fende a bun di de a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu. 	 צרות עין ושפיכות דמים ושרון וזוללות ודומיהן אשר אמר עליהן כמו שאמרתי כבר כי עשי אלה לא ינחלו מלכות האלהים׃


Mi á wani kon anga wan taki de, fu meke u fii de enke wi ya e basi u anga a biibi. Na makandii wi ala mu taampu fu wooko anga a biibi, da piisii sa de a u de. Bika na biibi Kelestesi namo e meke u ala taampu taanga. 	 לא שנמשל באמונתכם כי אם עזרים אנחנו לשמחתכם כי באמונה עמדתם׃


Soseefi Masaa Jesesi soi den ete taki: “Ala san mi taki ya o pasa. Ma sama á sabi a dei di den o pasa, boiti mi Tata, Masaa Gadu a tapu wawan. A Manpikin seefi anga den Basiya fu Masaa Gadu Kondee di e dini Masaa Gadu seefi á sabi a dei tu. 	 אך היום ההוא והשעה ההיא אין איש יודע אתה גם לא מלאכי השמים בלתי אבי לבדו׃


We, lobi baala Filemon! Da, na so mi e begi yu, fu du san mi akisi yu, fu di mi anga yu e biibi Kelestesi makandii. Gaantangi! Da mi o kisi moo koo ati a ini a biibi. 	 כן אחי אהנה נא ממך באדון נחם נא את מעי באדון׃


Bika a ná u o sabi taki so, ma a Apaiti Jeje fu mi Tata di de a u ini, ne en o taki komoto a ini u, kon a doo. 	 כי לא אתם הם המדברים כי רוח אביכם הוא המדבר בפיכם׃


Da u go kii a moo fatu kaw tyai kon, meke u boli nyan meke piisii anga a manpikin fu mi ya. 	 והביאו את עגל המרבק וטבחו אתו ונאכלה ונשמח׃


Ne a pikin baala di waka ne en baka teke a uman libi. Ma enseefi dede, sondee fu meke wan pikin anga en. 	 ויקח אתה השני וימת גם הוא לא בנים׃


Ma, di u nái biibi san a sikiifi, da fa u o du biibi mi?” 	 ואם לכתביו אינכם מאמינים איכה לדברי תאמינו׃


Ne den akisi en taki: “We, fa i taki de, da yu na a Pikin fu Masaa Gadu?” Ne a taigi den taki: “We, a de letiso enke fa i si, useefi taki de.” 	 ויאמרו כלם הכי אתה הוא בן האלהים ויאמר אליהם אתם אמרתם כי אני הוא׃


Di den kaba nyan, ne a teke wan kan win poti taki: “A kan win ya na mi buulu fu diingi. Da u e membee fa a lon fu Masaa Gadu meke wan nyun kuudei wooko anga sama fi en. Tan diingi en naamo seefi, fu membee a wooko di mi du de.” 	 וכן גם את הכוס אחר הסעודה ויאמר הכוס הזאת היא הברית החדשה בדמי עשו זאת לזכרוני בכל עת שתשתו׃


Ala den dati mu tyai biibiwan kon sabi fa fu seeka denseefi, fu poi du a wooko fu Kelestesi. Da a hii kulu sama di de sikin fi enseefi sa poi goo kon taampu taanga a ini a biibi. 	 להשלים את הקדשים למעשה העבודה לבנין גוף המשיח׃


Da a Jeje fu Masaa Gadu kon a Sakalia tapu, ne a taki wan bosikopu fu Masaa Gadu. 	 וימלא זכריה אביו רוח הקדש וינבא לאמר׃


Soseefi, i sabi taki, yu sikin na a osu pe Masaa Gadu Apaiti Jeje e tan. Bika Masaa Gadu sende en kon teke peesi de. Da yu á de fi iseefi moo. 	 או הלא ידעתם כי גופכם הוא היכל רוח הקדש השכן בקרבכם אשר קבלתם מאת האלהים וכי לא לעצמכם אתם׃


Ne a piki den taki: “U go na a kondee di de leti a u fesi so, da u go a sowan sowan sama. Da u taigi en taki: ‘A yuu fu Masaa doo. A wani kon nyan a Pasika Fesa a yu osu, makandii anga den bakaman fi en.’ ” 	 ויאמר לכו העירה אל פלני אלמני ואמרתם אליו כה אמר הרב עתי קרובה היא ובביתך אעשה את הפסח עם תלמידי׃


Da di Masaa Jesesi de ape e taki den sani ya, ne en mma anga den baala fi en kon luku en. Den be wani taki anga en. Ma a osu pe Masaa Jesesi be de fuu te, ne den á poi doo Masaa Jesesi. 	 עודנו מדבר אל המון העם והנה אמו ואחיו עמדו בחוץ מבקשים לדבר אתו׃


Bika kande a be mu lowe gwe fu wan pisiten, fu a paati de be sa meke a daai kon a yu baka, fu tan anga yu fu tego sondee paati. 	 כי אולי נפרד ממך לשעה בעבור אשר יהיה לך לעולם׃


We, ne di a taki so, ne a bali den bakaman fi en taki, den á mu taigi sama taki, en na a Kelestesi. 	 אז צוה את התלמידים בגערה לבלתי הגיד לאיש כי הוא ישוע המשיח׃


Da den be e tyai tu taa man, fu go sipikii kii anga Masaa Jesesi makandii. Den tu man ya be du gaan ogii na a kondee. 	 וגם שנים אחרים אנשי בליעל מוצאים אתו למות׃


Ne a piki en taki: “We, a sikiifi taki: ‘I mu lobi Masaa Gadu anga yu hiihii ati anga i hii fii anga hii i taanga anga hii i fusutan. Da i mu lobi taawan a i se leti enke fa i lobi iseefi.’ ” 	 ויען ויאמר ואהבת את יהוה אלהיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מאדך ובכל מדעך ואת רעך כמוך׃


We, da sama di á de biibisama sa kai yu a tee. Go nyan efu yu wani. Winsi san den puu gi yu, nyan sondee konsensi piki yu taki, na meti di kii fu nyan begi falisi gadu. 	 ואם יקרא אתכם איש מאשר אינם מאמינים ותרצו ללכת אליו אכול תאכלו מכל אשר ישימו לפניכם ואל תחקרו מפני מכשול הלב׃


Ne a taigi en taki: “Manpikin fu didibii! I fuu anga koli bidiigi fasi! Yu e lei taki, sani fu Masaa Gadu á de tuu! I mu kon kaba anga a fasi de! Yu feyantiman fu ala bunbun sani! 	 ויאמר אתה המלא כל מרמה וכל עולה בן בליעל ושונא כל צדק הלא תחדל לסלף את דרכי יהוה הישרים׃


Da di den de a pasi e gwe, da den be e gi den toli, fu san pasa anga Masaa Jesesi. 	 והם נדברו איש אל רעהו על כל הקרות האלה׃


Fosi u be teke biibi, da u be abi den takuu fasi de tu. Ma u kon wasi kiin nownow. Ne u libi kon de apaiti fasi. U kon de letiopu gi Masaa Gadu, fu di u taampu a ini a nen fu Masaa Jesesi Kelestesi anga a Apaiti Jeje fu wi Masaa Gadu. 	 וכאלה לפנים היו מקצתכם אבל רחצתם אבל קדשתם אבל הצדקתם בשם האדון ישוע וברוח אלהינו׃


Soseefi a uman kownu fu a kondee na a se fu san dongo, o opo na a gaan kuutu dei, di Masaa Gadu o kuutu sama, fu kuutu den sama fu a ten ya. Bika en dati be komoto langa langa te na a taase fu goontapu fu kon a Salomo, fu kon yee den koni fi en. Ma wan Sama de a u mindii ya, di hei moo Salomo seefi, ma toku, u nái teke en taki.” 	 מלכת תימן תקום במשפט עם הדור הזה ותרשיענו כי באה מקצות הארץ לשמע את חכמה שלמה והנה פה גדול משלמה׃


Stefanisi soi ete taki: “Kownu Dafeti na wan man di Masaa Gadu lobi. A teke gaan bun ati fasi luku en somen fasi. Namo, Dafeti akisi a Gadu fu wi avo gaansama Jakopu ya, fu meke wan osu poti a Gadu ya. 	 והוא מצא חן בעיני אלהים וישאל למצא משכנות לאלהי יעקב׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Mi abi wan nyanyan fu nyan di u á sabi.” 	 ויאמר אליהם יש לי אכל לאכל אשר אתם לא ידעתם׃


Bika Masaa Jesesi seefi be dede koo pii. Ma Masaa Gadu weki en kon libi baka. Na so wi di e biibi kon sabi taki, biibisama di dede kaba, da Masaa Gadu o weki den kon a libi baka enke Jesesi. Da a o tyai den go libi a Jesesi. 	 כי אם נאמין אשר מת ישוע ויחי כן יביא האלהים על ידי ישוע גם את הישנים אתו׃


Ma winsi fa den futuboi go taki dati, toku den sama á wani kon. Bika den abi taa taa fuka e du. Taawan taki, ai go a goon. Taawan abi taa taa sowtu sani e du. 	 והם לא שתו לבם לזאת וילכו להם זה אל שדהו וזה אל מסחרו׃


A ten ya, a Bun Nyunsu fu Masaa Gadu nái paati fu soso na a peesi. 	 ודבר אלהים הולך ורב׃


Na so di Masaa Gadu o weki dede baka. Da sikin di dede ya e beli loto poli, ma te a o weki baka, da a o toon sikin di noiti moo sa poi loto poli. 	 וכן גם בתחיה המתים הן יזרע בכליון ויקום בלא כליון׃


A uman á mu denki taki, en sikin na fi en wawan teke wooko fa a wani. Bika en sikin toon fu a man tu. A man seefi á mu denki taki, en sikin na fi en wawan teke wooko fa a wani. Bika en sikin toon fu a uman tu. 	 האשה איננה שלטת על גופה כי אם בעלה וכמו כן גם האיש איננו שלט על גופו כי אם אשתו׃


Bika Masaa Gadu á de wan buuya Gadu. Ma sani fi en e waka switi fasi. Luku ibii taa peesi pe Masaa Gadu sama e kon makandii. Meke sani waka a u de so tu. 	 כי לא אלהי מבוכה האלהים כי אם אלהי השלום כאשר בכל קהלות הקדשים׃


Da wan dei di Masaa Jesesi e waka pasa na a sikin liba fu a ze fu Galileya, ne a si tu man e towe seepi. Wan fu den man ya na Simon. Da a taawan ne en baala Andeleyasi. Da na sete seepi kisi fisi, na den wooko di den be e du kaba. 	 ויהי בהתהלכו על יד ים הגליל וירא את שמעון ואת אנדרי אחי שמעון פרשים מצודה בים כי דיגים היו׃


Namo wan fu den bakaman fu Masaa Jesesi dati kon taigi Masaa Jesesi taki: “Masaa! Fosi mi kon waka a yu baka, i sa gi mi pasi fu go beli mi dda fosi, baa?” 	 ואחר מן התלמידים אמר אליו אדני הניחה לי בראשונה ללכת ולקבר את אבי׃


Ma den e bali namo taki: “Nono! Kii Jesesi! Kii Jesesi! Sipikii en kii puu de!” 	 והמה צעקו אליו לאמר הצלב אותו הצלב׃


Ma meke den di e taki dati luku bun san sikiifi a ini biifi di mi sende komoto dise. Da den o si te mi doo de, fa mi o du enke fa mi sikiifi. 	 ידע נא האמר כזאת כי כמו שאנחנו בדבור על ידי אגרות בהיותנו רחוקים כן גם בפעל אנחנו בהיותנו קרובים׃


Ne di den gwe kaba, ne den sende wantu Faliseiman anga wantu bakaman fu Kownu Helowdesi go a Masaa Jesesi. Da den be mu suku Masaa Jesesi mofu fu a taki sani di á bun fu den be sa fende en kii. 	 וישלחו אליו אנשים מן הפרושים ומן ההורדוסים ללכד אתו בדברו׃


We, da u sabi taki, Masaa Gadu sende weiti kon poti, fu soi wi ala fa fu libi. Da dati e tapu ibii sama mofu, fu den á sa poi sitee taki, den á be sabi fa fu libi. Hii goontapu sa poi si de tu, fa a fiti fu Masaa Gadu sitaafu sama. 	 ואנחנו ידענו כי כל מה שאמרה התורה מדברת אל אלה אשר תחת התורה למען יסכר כל פה והיה כל העולם מחיב לפני אלהים׃


Ne Masaa Jesesi daai luku Peitilisi. Ne a membee wanten fa Masaa Jesesi be taigi en taki: “A neti ya seefi, fosi wan kaka foo bali, yu o lei dii toon, taki yu á sabi mi.” 	 ויפן האדון ויבט אל פטרוס ויזכר פטרוס את דבר האדון אשר דבר אליו כי בטרם יקרא התרנגל תכחש בי שלש פעמים׃


Namo Pawlesi sete fu piki, ma Gaaman Galiyo piki fosi en taki: “Dyusama! Mi nái kuutu ala sani di kon doo mi. A mu de taki, a sama misi weiti fu kondee ofu du wan taa ogii a kondee fosi! Da na den kaagi de namo sa tyai kon a mi! 	 ויהי אך בקש פולוס לפתח את פיו וגליון אמר אל היהודים לאמר אם היה דבר פשע או מעשה נבלה כי עתה נשאתי ושמעתי אתכם היהודים כמשפט׃


Bika a ná sama di e gafa enseefi sa de waiti fu fende gafa taki, a bigi tuu. Ma na sama di wooko e soi taki, na Masaa Gadu sende en. 	 כי לא המשבח נפשו משבח הוא כי אם אשר ישבחנו יהוה׃


Na dati meke u ati á mu dege dege. Bika u waiti onmen toon moo enke den pikin foo. 	 לכן אל תיראו הנכם יקרים מצפרים רבות׃


Di mi be de piipii sondee koosi a sikin, u be teke koosi gi mi, mi wei. Di mi be siki, u be kon luku mi, solugu mi. Di mi be de a dunguu osu, u be kon luku mi.’ 	 ערום ותכסוני חולה ותבקרוני במשמר הייתי ותבאו אלי׃


Bika yu sabi sani. Ma kande wan swakiwan di á sabi sani enke yu de ape. Da ai si yu sidon e nyan a peesi pe meti e nyan di kii fu begi falisi gadu. Da yu o meke enseefi teke nyan tu. 	 כי האיש הראה אתך אשר לך הדעת מסב בבית אלילים הלא יעז ברוחו החלוש לאכל מזבחי אלילים׃


Ma son fu den taki: “Den mu luku bun fu den á kisi Masaa Jesesi na a Pasika Fesa. Bika, da a o tyai gaan opuulu a ini a kondee.” 	 ויאמרו אך לא בחג פן תהיה מהומה בעם׃


U be pakisei taki, na wan modoman di e wei gaan dii koosi, u be e go luku anda? Nono! Bika, da na kownu osu u be sa go luku dati.” 	 ואם לא מה זה יצאתם לראות האיש לבוש בגדי עדנים הנה הלבשים עדנים בבתי המלכים המה׃


Bika sama di du dati o fika fu teke gaan feele, fu denki fa wi Masaa e kon kuutu sama wan dei. Da a o yaki feyantiwan di taanga yesi gi en, fu gwe faawe fi en, na a gaan faya di e boon tego. 	 כי אם בעותי הדין העתיד ואש קנאה אשר תאכל את הצררים׃


Mi e piki u taki, Kelestesi na Awan di kon fu wooko gi Dyusama. Masaa Gadu be paamisi wi avo Dyu gaansama taki, a o de wan paansu sama di lo o waka komoto a den. 	 ואני אמר כי ישוע המשיח היה למשרת בני המילה למען אמת האלהים לקים את ההבטחות אשר לאבות׃


“Da heelu fu u di e taki: ‘U gudu kaba, da u ná abi Masaa Gadu fanowdu moo.’ Bika, bakaten den gudu fu u ná o de a teli moo. Da u o fika piipii sondee wan sani. Bika u be nyan den bun fu u pasa a fesi kaba. 	 אך אוי לכם העשירים כי כבר לקחתם את נחמתכם׃


Ma luku bun namo, te yu sabi taki, yu abi pasi fu du wan sani. Bika swaki sama di á sabi enke yu konsensi o kaagi den de. Da yu o meke dati naki en futu! 	 אבל הזהרו פן יהיה אתו הרשיון שלכם למכשל החלשים׃


Mi e begi Masaa Jesesi Kelestesi, fu teke gaan bun ati fasi namo luku u de. Fu u ala anda sa si a dipi fasi di Masaa Gadu lobi u. Da meke a Jeje fu Masaa Gadu teke ibiiwan de libi tu, meke u sa wooko switi makandii. 	 חסד האדון ישוע המשיח ואהבת האלהים והתחברות רוח הקדש עם כלכם אמן׃


Ne wan dei, ne a kai den twalufu apaiti bosikopuman fi en kon, ne a sende den, tu tu man, fu den go a den kondee kondee go paati Masaa Gadu wowtu. Ne a taigi den taki: “U go! Mi gi u taanga fu u puu takuu jeje a sama tapu. 	 ויקרא אל שנים העשר ויחל לשלח אותם שנים שנים ויתן להם שלטן על רוחות הטמאה׃


Ne a taigi den taki: “We, a puu fu a ageisi toli de so. A sii, dati na a wowtu fu Masaa Gadu. 	 וזה הוא המשל הזרע דבר אלהים הוא׃


A dati meke, den de a fesi fu a kownu sutuu fu Masaa Gadu. Den e dini en dei anga neti a ini en osu. Awan di sidon na a kownu sutuu o de a den mindii. Da a o kibii den fu ná wan sani du den moo. 	 לכן הנם לפני כסא האלהים ומשרתים אותו בהיכלו יומם ולילה והישב על הכסא יתן משכנו עליהם׃


“Ne a man pakisei a ini enseefi taki: ‘Oho! San mi o du di a basi o puu mi a wooko? A ganda mi o de sondee wooko. Bika fa mi de ya, mi á taanga sai fu wooko goon fu meke nyanyan gi miseefi. Fu waka a sama osu e begi, mi ná o poi, bika sen e kisi mi.’ 	 ויאמר הפקיד בלבו מה אעשה כי יקח אדני ממני את הפקדה לעדר לא אוכל ולשאל על הפתחים אני בוש׃


Ne a taigi a man di a be poti e luku a goon taki: ‘Faa a bon ya towe. Bika na fu soso a taampu a ini a goon ya! Na dii yali langa kaba di mi e kon e suku nyanyan na a bon ya, sondee fu fende wan kodo.’ 	 ויאמר אל הכרם הנה זה שלש שנים אנכי בא לבקש פרי בתאנה הזאת ואינני מוצא גדע אותה למה זה תשחית את האדמה׃


Soseefi hii goontapu foondoo sani o pasa a tapu anda fu si. Ondoo goontapu ya dati maiki fu san e pasa o soi fa mi bigi. Buulu o kai, gaan faya o koti anga ala gaan koko somoko. 	 ונתתי מופתים בשמים ממעל ואתות בארץ מתחת דם ואש ותימרות עשן׃


A sani ya waka leti enke fa Masaa Gadu be piki Jesaja enke wan apaiti takiman fu taki, fi en: “A tongo fu wan bosikopuman o bali a ini a gaan sabana taki: ‘U seeka pasi gi a Masaa, meke a pasi sa kon taampu letiopu tollo.’ ” 	 הלא זה הוא אשר נבא עליו ישעיהו הנביא לאמר קול קורא במדבר פנו דרך יהוה ישרו מסלותיו׃


Bika a fesi, da u seefi be de a dunguu tu. Ma yu toon sama fi en now, meke sani fi en de a kiin gi yu fu sabi. Da waka enke sama di sani fi en de a kiin gi. 	 כי מלפנים הייתם חשך ועתה הנכם אור באדנינו התהלכו נא כבני אור׃


Ne fo man poti wan lanman a wan daagi tapu, tyai kon a Masaa Jesesi. 	 ויבאו אליו אנשים נשאים איש נכה אברים וישאהו בארבעה׃


Ma Masaa Jesesi sabi fa den e denki so! Ne a piki den anga wan ageisi toli taki: “I be abi wan kownu, di e tii wan gaan kondee. We, den sama fu a kondee ya opo e feti anga denseefi. Da a hii kondee fu a kownu ya ná o booko saka, no? Soseefi wan gaan famii ofuso wan foto de. Ne den sama a ini, sete fu feti anga den seefi. Da den sama ya o booko den seefi saka tu. 	 וישוע ידע את מחשבותם ויאמר אליהם כל ממלכה הנחלקה על עצמה תחרב וכל עיר ובית הנחלקים על עצמם לא יכונו׃


Da, a peesi pe a sii be kai na a maka ini, dati na a sama di yee a wowtu. Ma a abi booko fu dyendee libi anga pina a goontapu ya e meke a wowtu nái puu a wini di a be mu puu. 	 והנזרע בין הקצים הוא השמע את הדבר ודאגת העולם הזה ומרמת העשר ימעכו את הדבר ופרי לא יהיה לו׃


Da gaantangi! Kaba kaagi, ofu soso wan taa biibiwan di e denki taa fasi. Fika ala sani gi bakaten, te u ala sa doo Masaa Gadu fesi, fu a kuutu. 	 ואתה למה זה תדין את אחיך או אתה למה תבוז לאחיך הלא כלנו עתידים לעמד לפני כסא דין אלהים׃


Weiti á be poi tapu a ogii libi de. Ne Masaa Gadu sende en Manpikin wan libisama fasi kon a goontapu. Ogii á poi wooko enke basi ne en tapu. Namo a poti en sikin teke dede enke paiman gi wi, meke wi ogii libi mokisa dede anga en de. 	 כי מה שלא יכלה התורה לעשות הנחלשה על יד הבשר עשה האלהים בשלחו את בנו בתואר בשר החטא ובעד החטא וירשיע את החטא בבשר׃


We, sama di e du san Jesesi Kelestesi e sende en fu a du, da sowan sama anga Jesesi Kelestesi de wan makandii. Ai libi anga Jesesi Kelestesi, da Jesesi Kelestesi e libi anga en baka. Da a Jeje fu Masaa Gadu di a poti a ini wi ati e soi wi kiinkiin a ini wi ati, taki wi anga Masaa Gadu de wan. 	 והשמר את מצותיו יקום בו והוא בו ובזאת נדע כי הוא שכן בנו ברוח אשר נתן לנו׃


Den doo fu a foto o de opo opo hii dei. Noiti den o tapu den, bika neti á de anda moo. 	 ושעריה יומם לא יסגרו כי לילה לא יהיה שם׃


Mi anga yu e kisi a sitaafu, fu a ogii di u du. Ma a man ya á du ná wan enkii ogii, fu a mu kisi a sitaafu ya. Da kaba anga a sani de.” 	 והן אנחנו בו כמשפט כי לקחנו כפי מעשינו אבל זה לא עשה מאומה רע׃


Ne di Masaa Jesesi taki so, ne den akisi en taki: “Da efu a guduman ya á poi go a Masaa Gadu, da sama o poi go seefi?” 	 ויאמרו השמעים ומי יוכל להושע׃


A be e lon pasa a mindii fu a gaan sitaati fu a foto. Da na ala den tu se fu a liba ya, bon be de di be e gi libi. Da twalufu leisi ai meke nyanyan wan yali. Ibii mun ai meke nyanyan wan leisi. Den uwii fi en be de fu deesi den nasi fu goontapu. 	 ובתוך רחוב העיר ואל שפת הנחל מזה ומזה עץ חיים עשה פרי שנים עשר כי מדי חדש בחדשו יתן את פריו ועלה העץ לתרופת הגוים׃


Ma ete wan weiti de fanowdu fu oli enke dati tu. Dati taki: ‘U mu lobi ala taa sama enke fa u lobi u seefi.’ 	 והשנית דומה לה ואהבת לרעך כמוך׃


Masaa Gadu soi Jesesi Kelestesi den kibii sani, di mu pasa dyonson. Masaa Gadu gi en den sani ya, fu a soi den sama, di e dini en. Ne Masaa Jesesi sende a Engel fi en go a Johanisi go soi en den sani ya. 	 חזון ישוע המשיח אשר נתן לו האלהים להראות את עבדיו את אשר היה יהיה במהרה והוא הודיע בשלחו ביד מלאכו לעבדו יוחנן׃


Da di Masaa Jesesi taigi den so kaba, ne a fika den, ne a go a ini wan osu. Ne den bakaman fi en akisi en taki: “San wani taki a toli di i gi den sama de?” 	 ויהי כאשר שב הביתה מן ההמון וישאלהו תלמידיו על דבר המשל׃


Moo ogii seefi, na yu teke fu du ogii anga taawan de. Yu e bidiigi taawan anga sani go doo taa biibiwan enke u seefi! 	 אבל מונים אתם ועשקים אף את אחיכם׃


Ne a Jeje fu Masaa Gadu kon a mi tapu wan apaiti fasi. Ne a Engel tyai mi gwe a wan gaan hei mongo tapu. Ne a soi mi a apaiti foto, Jelusalem. A saka komoto a tapu, a pe Masaa Gadu e tan, e kon. 	 ויוליכני ברוח על הר גדול וגבה ויראני העיר הגדולה ירושלים הקדושה ירדת מן השמים מאת האלהים׃


Namo Peitilisi langa ana hali en letise ana, fu a opo taampu. Wanten so den futu fi en kisi kaakiti taanga a doti, fu waka. A betee. 	 ויאחז ביד ימינו ויקם אותו ויתחזקו פתאם רגליו וקרסליו׃


Da yu á sabi san i mu du fi i fende a libi fu tego ete, no? We, fi i mu fende a libi fu tego: ‘Da i á mu waka anga taa uman ofu man, boiti di fi yu! I á mu kii! Soseefi i sabi taki, i á mu fufuu! I á mu lei. I mu lesipeki i mma anga i dda!’ ” 	 את המצות אתה יודע לא תנאף לא תרצח לא תגנב לא תענה עד שקר כבד את אביך ואת אמך׃


Namo a komandanti meke den suudati tyai Pawlesi gwe a ini a suudati dyali. A poti fu ondoosuku en luku saide den e meke ogii anga en so. Fu ondoosuku, da anga wipi Loma suudati e wooko yu, fu taki. 	 ויצו שר האלף להוליכו אל המצד ויאמר לבדקו במלקות למען ידע מדוע המה ככה צעקים עליו׃


Da, efu wan sama e biibi a ini a Manpikin fu Masaa Gadu ya, da a ná o kisi sitaafu. Ma sama di nái biibi a ini en, da a kuutu i kaba fi i kisi a sitaafu de. Da a o kuutu yu fu di yu á biibi a ini a nen, fu a wankodo Manpikin di Masaa Gadu sende kon gi u. 	 המאמין בו לא ידון ואשר לא יאמין בו כבר נדון כי לא האמין בשם בן האלהים היחיד׃


We, ne Pilatesi go baka a ini en paleisi, na a pisi pe a kuutu be e oli, ne a kai Masaa Jesesi kon. Ne a akisi Masaa Jesesi taki: “We, san yu e taki? Yu na a kownu fu den Dyu?” 	 וישב פילטוס אל בית המשפט ויקרא אל ישוע ויאמר אליו האתה הוא מלך היהודים׃


Da kande sama o akisi fu saide meke u e teke en. Da u mu taigi den taki: ‘Masaa abi en fanowdu!’ ” 	 וכי ישאל אתכם איש למה תתירהו כה תאמרו אליו יען כי האדון צריך לו׃


Ne a akisi den taki: “San pasa? San meke u e sitee ya so?” 	 וישאל את הסופרים מה אתם מתוכחים עמהם׃


Ma di a si fa a winta e wai taanga, ne a feele. Ne ai bigin saka seefi go a ondoo wataa. Ne a bali taki: “Masaa! Yeepi mi oo!” 	 ויהי כראתו את הרוח כי חזקה היא ויירא ויחל לטבע ויצעק לאמר אדני הושיעני׃


Da u be e waka enke sikapu di lasi pasi. Ma nownow, da u daai teke Kelestesi baka futu di de a leti pasi, fu waka. Da ai luku wi anga ala kibii wi enke fa soluguman fu sikapu e kibii en sikapu, fu takuu meti á mu poi du ogii anga den. 	 אשר בחברתו נרפא לכם כי הייתם כצאן אבדות ועתה שבתם אל הרעה פקיד נפשתיכם׃


Ala sama di biibi dati, da Masaa Gadu o teli en fu leti sama. U ala e angii fu dati, ma noiti dati be o poi pasa winsi u suku fu oli weiti di Mosesi fika gi u seefi. 	 ובכל אשר לא יכלתם להצטדק בתורת משה כל המאמין יצדק על ידו׃


Ma te taa sama o kon, da den ná o komoto go waka ne en baka. Ma den o lon gwe, bika den á sabi a sama de.” 	 ואחרי זר לא תלכנה כי אם ינוסו מפניו כי את קול הזרים לא ידעו׃


We, na te dii leisi seefi a taigi Peitilisi a seefi sani ya. Namo wantoon so, Peitilisi si a duku anga den meti e gwe a tapu baka, te doo pe a be komoto a tapu anda. 	 וכן היה שלש פעמים והכלי שב והעלה השמימה׃


Den pootiman de alaten anga u ya. Ma mi ná o de alaten a u mindii.” 	 כי העניים תמיד המה עמכם ואני אינני תמיד עמכם׃


Bika, a ná a boi fu Jowsef, a tembeeman de ya, no? Na Maliya ne en mma. Den baala fi en na Jakopu anga Judasi anga Jowsef anga Simon. 	 הלא זה הוא בן החרש הלא אמו שמה מרים ואחיו יעקב ויוסי ושמעון ויהודה׃


Namo Gaaman Festesi taki: “Kownu Agiipa anga ala taa sama ya! A man di taampu ya, ala Dyusama a Jelusalem Foto te doo Sesaleya Foto gi kaagi fi en a mi. Den taki, a du gaan ogii, fu sitaafu. Libi seefi a á fiti fu tan go doo. 	 ויאמר פסטוס אגרפס המלך וכל האישים אשר אתם פה אתנו הנכם ראים את האיש אשר בעבורו פגעו בי כל המון היהודים גם בירושלים וגם פה ויצעקו כי אינו בדין שיחיה עוד׃


We, bika ná wan sama sa lobi wan sama moo enke a sama di ná abi toobi fu poti en libi gi wan taa sama. 	 אין לאיש אהבה יתרה מתתו את נפשו בעד ידידיו׃


Ma den dagu, den tofuuman, den motyoman, den kiiman, den sama di e du afokodeei anga ala den sama di lobi lei, na doose den o tan.” 	 ומחוץ לה הכלבים והמכשפים והזנים והמרצחים ועבדי האלילים וכל אהב שקר ועשהו׃


Mi e taampu gi yu, da sama seefi á de fu du ogii anga yu. A foto pe i de ya seefi abi somen sama di de fu mi.” 	 כי עמך אנכי ואיש אל יגע בך להרע לך כי גוי גדול לי בעיר הזאת׃


Ne Masaa Jesesi si tu boto a lampeesi de. Den boto ya na be fu wanlo fisiman di be komoto a peesi kon e losi den seepi e seeka. 	 וירא שתי אניות עמדות על יד הים והדיגים יצאו מהן וידיחו את המכמרות׃


Ma, na fu di goontapu mu kon sabi kiinkiin taki, mi lobi mi Tata, na dati ede meke mi e du enke fa mi Tata taigi mi. We, u opo meke u gwe komoto ya.” 	 אך למען ידע העולם כי את אבי אני אהב וכאשר צוני אבי כן אני עשה קומו ונלכה מזה׃


Ne a go si wan lanman den e kai Eneya ape. Aitin yali langa a didon sondee waka. 	 וימצא שם איש שמו אניס והוא שכב על משכבו זה שמנה שנים והוא נכה אברים׃


We, efu taawan e lon du ogii anga yu, da ná fuuku en. Ma begi seigi gi en. Mi e taki en baka! Begi seigi gi en, ma ná fuuku en! 	 ברכו את רדפיכם ברכו ואל תקללו׃


Namo Masaa Jesesi taigi den baka taki: “U á leisi san sikiifi a Masaa Gadu Buku, no? A sikiifi taki: ‘Disi na a siton di meseeman be oli fu wan soso sani. Na dati daai kon toon a siton futu fu a hii osu. Na so Masaa du en wooko. A foondoo gi wi, fu si.’ 	 ויאמר ישוע אליהם הכי קרא לא קראתם בכתובים אבן מאסו הבונים היתה לראש פנה מאת יהוה היתה זאת היא נפלאת בעינינו׃


Goontapu abi somen sowtu foluku. Ma di a be bigin, da somen sowtu á be de. Na wan sama namo a be meke, ne dati paansu fuu goontapu meke somen foluku so. Ne a paati ibiiwan poti na a pisi doti pe a gi dati. A poti te anga on ten wan foluku o de doo on ten a ná o de moo. 	 ויושב כל עממי בני אדם על כל פני האדמה מדם אחד ויצב מועדים קבועים וגבולת מושבם׃


Ne a komoto a doo, poti ana a mindii ede bali wan gaan adyumadye. 	 ויצא פטרוס החוצה וימרר בבכי׃


We, ne di Masaa Jesesi anga den bakaman fi en komoto a Jelikow e gwe, ne tyaipi sama e waka ne en baka. 	 ויהי כצאתם מיריחו וילך אחריו המון עם רב׃


Yu Apaiti Jeje be piki yu wookoman Dafeti di de wi avo gaansama, fu sikiifi taki: ‘Den di á sabi Masaa Gadu abi gaan boon ati e puu kaasi. Foluku fu goontapu e fiti makandii fu du ogii. Ma saide, no? 	 אשר אמרת בפי עבדך דוד למה רגשו גוים ולאמים יהגו ריק׃


Bika ala san de ya komoto a Masaa Gadu seefi. Ne a poti ala den sani enke fa a wani. Da ai daai den sani go doo kaba so tu. Da a fiti fu bali gafa en naamo tego. Amen, na so a de! 	 הלא הכל ממנו והכל בו והכל אליו אשר לו הכבוד לעולמים אמן׃


Ne den teke a seefi diitenti pisi solufu moni de bai a pisi tokotoko doti, na a man di e meke doti patu. Na so Masaa Gadu taigi mi fu du.” 	 ויתנו אתם אל שדה היוצר כאשר צוני יהוה׃


Bika sama di de sondee den fasi de, da a sa tan enke a nái luku sani dipi. A feegete taki, en libi be wasi kiin puu takuudu anga ogii, di a be du pasa kaba. Meke a be fende paadon. 	 כי האיש אשר אין אלה לו עור הוא קצר הראות ושכח את טהרתו מחטאתיו הראשנות׃


Sikin fu tyai go beli de libisama fasi a goontapu. Ma a nyun sikin de fu libi jeje fasi a tapu anda. Da fa i si u fende sikin fu libi ya, na so u o fende a sikin fu libi a tapu anda tu. 	 יזרע גוף נפשי ויקום גוף רוחני יש גוף נפשי ויש גוף רוחני׃


We, ne den lulu a manpikin ya, fu te a kon doo. Ne den ali en puu a ini a goon tyai go kii.” 	 ויחזיקו בו וידחפוהו אל מחוץ לכרם ויהרגו אתו׃


Da, efu wan sama e poti biibi na a Manpikin fu Masaa Gadu ya, da i abi a libi fu tego kaba. Ma, efu wan sama á wani poti biibi na a Manpikin fu Masaa Gadu ya tapu, da i ná o fende a libi fu tego ya. Bika a atiboon fu Masaa Gadu de a yu tapu kaba.” 	 כל המאמין בבן יש לו חיי עולמים ואשר לא יאמין בבן לא יראה חיים כי אם חרון אלהים ישכן עליו׃


Ne wanten wanten, Masaa Jesesi sabi taki na so den e denki. Ne a akisi den taki: “Saide meke u e denki so du? 	 וידע ישוע ברוחו כי ככה חשבו בלבבם ויאמר אליהם מדוע תחשבו כאלה בלבבכם׃


Ne Masaa Jesesi piki en anga wan ageisi toli taki: “Wan sama oli wan gaan piisii wan dei. Ne a kai tyaipi sama kon na a piisii ya. 	 והוא אמר אליו איש אחד עשה סעודה גדולה ויקרא לרבים׃


Namo a oli a uman de wan ana namo, ne a feba saka wanten. Ne a main fu Peitilisi ya opo go seeka sani fu nyan gi Masaa Jesesi anga den taawan wanten. 	 ויגע בידה ותרף ממנה הקדחת ותקם ותשרתם׃


Namo u e si nownow taki, en di yali be gaandi pasa, doo fu dede kaba seefi. Ma pikin di kon waka a ini a lo bakaten paansu sama fi en, dati ipi pasa sitali a tapu anda seefi. Sama á poi teli den, enke fa santi a doti fu ze seefi á poi teli. 	 על כן מאחד אשר כמעט מת גופו יצאו ככוכבי השמים לרב וכחול על שפת הים אשר לא יספר׃


We, ne den waka te den doo na a peesi. Na a peesi ya den e kai go kai Golgata. Dati wani taki, Edebon Peesi. 	 ויבאו אל המקום הנקרא גלגלתא הוא מקום גלגלת׃


Da di a leli, te wan pisi, ne en ain kai anga wan uman a ini a keliki osu. A uman ya be siki te, a fika bukubuku. A á poi opo en ede luku tapu moo seefi. Na tin na aitin yali kaba, di a de anga a siki ya. Da na wan takuu sani namo, i si be siki en poti so. 	 והנה אשה טעונת רוח חלי כשמנה עשרה שנה ותהי כפופה ולא יכלה לקום קומה זקופה׃


Ne den go a taa kondee go suku peesi siibi. 	 כי בן האדם לא בא לאבד נפשות אדם כי אם להושיעם וילכו להם אל כפר אחר׃


Ma wi ya dati, e denki fu fende, san a paamisi wi. Dati na wan nyun goontapu anga wan nyun peesi a tapu anda. Ala sani o de leti fasi fiti Masaa Gadu, na a tanpeesi de. 	 ואנחנו כפי הבטחתו מחכים לשמים חדשים ולארץ חדשה אשר צדק ילין בם׃


Namo a yuu doo fu Gaaman Festesi sende Pawlesi anga taa sitaafuman anga boto gwe a Italiya Kondee. A poti a waka gi wan apaiti kulu suudati fu a moo gaan kownu a Loma Foto. Ofisii Yuliyusu abi a faantiwowtu. Mi ya seefi anga taa biibiwan teke fu go tu. 	 וכאשר נגמר הדין כי נעבר באניה אל איטליא מסרו את פולוס ומקצת אסירים אחרים אל שר המאה לגדוד אגוסטוס ושמו יוליוס׃


Bika Mosesi wooko di waka kon dyendee fasi de bosikopu taki, sama á poi oli weiti, meke den fiti fu dede tego. Ma di a sende kon nownow e puu sama a takuudu anga ogii fende libi tego. Da a musu waka moo dyendee fasi kon a sama. 	 כי אם השרות אשר לחיב כבוד הוא כמה יעדף בכבוד השרות אשר לזכות׃


Na so a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu teke ibiiwan hii libi abaa. Da ai gi ibiiwan, wan taa kondee sama tongo, di enseefi á be sabi taki. Ibiiwan fende a sowtu tongo di a poti gi en. 	 וימלאו כלם רוח הקדש ויחלו לדבר בלשנות אחרות כאשר נתנם הרוח להטיף׃


Wan dei, da u be e waka gwe na a lampeesi pe u gwenti miti fu begi. Ne u miti wan uman a pasi. Na wan saafu uman, da wan takuu jeje teke en hii libi, da ai meke ai si sani. Da anga dati ai wooko tyaipi moni gi den saafu basi fi en. 	 ויהי בלכתנו למקום התפלה ותפגע בנו שפחה בעלת אוב אשר עשתה הון רב לאדניה בקסמיה׃


Na so Pawlesi e taki, fu puu den kaagi. Namo Gaaman Festesi bali koti en a mindii taki: “Pawlesi! I law pasa peesi! Yu e taki soso lawlaw sani! I leli te, ne a daai toon law gi yu!” 	 ויהי הוא מצטדק כזאת ויען פסטוס בקול גדול לאמר הנך משתגע פולוס רב הלמוד הביאך לידי שגעון׃


Mi sabi namo taki, a Apaiti Jeje e piki mi naamo a ibii foto pe mi e waka lontu taki, sama o go e kisi mi e sooto. Ala sowtu tyotyo mi o miti. 	 אפס כי רוח הקדש מעיד בכל עיר ועיר לאמר כי מוסרות וצרות נכונו לי׃


Gi odi doo Maliya de gi mi. A de wan bun wookoman fu Masaa Jesesi, di tyotyo tyai somen yeepi gi u de seefi. 	 שאלו לשלום מרים שעמלה עמל רב בעבורנו׃


Ne den akisi en taki: “Saide den bakaman fi yu mu e du sani di wi avo á be gwenti? Bika den e nyan sondee wasi ana enke fa avo fu u be poti gi.” 	 ויאמרו מדוע תלמידיך עברים את קבלת הזקנים כי אינם רחצים את ידיהם באכלם לחם׃


Tuutuu! Ai taanga gi mi sowtu se fu teke. Mi e angii taanga fu dede gwe a Kelestesi anda. Bika dati moo bun seefi. 	 כי משוך אני מן השנים נפשי אותה להפטר ולהיות עם המשיח כי זה המבחר׃


Da na fu di mi e du a wooko ya, meke mi e kisi gaan banowtu so. Ma mi nái sen fu dati fu lasi ati booko saka. Bika mi sabi tuutuu a sama tapu mi poti mi fitoow. Bika Masaa pe mi poti mi fitoow abi tuutuu kaakiti fu kibii a Bun Nyunsu fi en di a poti a mi ana doo te na a dei di a o kuutu ala sama. 	 ובעבור זאת אסבל כאלה ולא אבוש כי יודע אנכי במי האמנתי ומבטח אנכי כי היכלת לו לשמר את פקדוני עד היום ההוא׃


Den go luku sama be teke biibi a den peesi de. Den wani gi den taanga sikin na a biibi taki, den mu oli a biibi doo. Ma den mu sabi taki, biibiwan sa tuka anga somen toko na a pasi fu go doo pe Masaa Gadu e tii sama tego. 	 ויחזקו את נפשות התלמידים ויזהירו אתם לעמד באמונה וכי רק בצרות רבות בוא נבוא אל מלכות האלהים׃


Mi leli á taanga fu tyai. Bika anga miseefi taanga u o tyai en, meke u sa poi tyai a libi de.” 	 כי עלי נעים הוא וקל משאי׃


Ne ala den fiya feele te, ná sipowtu. Bika den be denki taki, na wan yooka den be e si. 	 והמה חתו ונבעתו ויחשבו כי רוח ראו׃


Ne Masaa Jesesi akisi en taki: “Saide meke yu e kai mi bun Masaa? I sabi san yu e taki, di yu e kai mi, bun Masaa? Bunbun ati sama á de boiti Masaa Gadu wawan. 	 ויאמר אליו ישוע מדוע קראת לי טוב אין טוב בלתי אחד האלהים׃


Ala den sani de pasa, fu wasikoi wi san u á mu du. Ne Masaa Gadu meke den sikiifi fika gi wi, na a pisi yuu ten pe goontapu de fu kaba ya! 	 כל זאת מצאתם להיות למופת ותכתב למוסר לנו אשר הגיעו אלינו קצי העולמים׃


“We, ne den wookoman go kai ala sama di den miti, fu go na a toow osu. Namo a toow osu bigi te, ai meke huuw anga sama. Bika ala sowtu sama be kon, bun ati wan anga takuu ati wan. 	 ויצאו העבדים ההם אל הדרכים ויאספו את כל אשר מצאו גם רעים גם טובים וימלא בית החתנה מסבים׃


Bika a sweli fu dati seefi, fu meke u sa gaapu a hii paamisi oli, fu fitoow. We, ne u komoto a takuudu anga ogii tuu, enke fa a be paamisi wi. We, da a musu gi u den taa gaan bun di bigi pasa peesi bakaten seefi tu. Bika na tuutuu paamisi di á poi seke seke fu kengi, meke a wani u mu luku fu fende den, sondee pantan. 	 למען על פי שני דברים בלתי משתנים אשר חלילה לאלהים לשקר בם יהיה לנו אשר נסנו עליו זרוז גדול לאחז בתקוה הנתונה לפנינו׃


Da u daai go esi baka a osu, fu taigi den bakaman fi en taki, a weki baka komoto a dede. Da a o waka a den fesi go a Galileya. Na anda en anga den o miti, enke fa a be taigi den. We, da na so mi soi u kaba.” 	 ומהרתן ללכת ואמרתן אל תלמידיו כי קם מן המתים והנה הוא הולך לפניכם הגלילה ושם תראהו הנה אמרתי לכן׃


Ma, da a be de so taki, te a Pasika Fesa doo, da a gaaman be abi a gwenti, fu puu wan sama di lanti wani, a dunguu osu gi den. 	 ומנהג ההגמון היה לפטר לעם בכל חג אסיר אחד את אשר יחפצו׃


Yu enke biibiwan di pooti seefi mu poolo taki, i hei a Masaa Gadu ain. 	 אבל האח השפל יתהלל ברוממתו׃


We, a san boon somen sama. Ne den sama bigin kosi Masaa Gadu, di abi ala makiti a den sitaafu ya tapu. Da, den á daai libi fika a fasi fa den e libi, fu gafa en nen. 	 ויצרבו בני אדם בחם גדול ויגדפו את שם אלהים אשר לו הממשלה על המכות האלה ולא שבו לתת לו הכבוד׃


Da di a kina dei fu den Dyu pasa, ne Maliya fu Makidala anga Salome anga Maliya a mma fu Jakowbesi, bai switi sumee sani fu go lobi na a dede sikin fu Masaa Jesesi. 	 ויהי כאשר עבר יום השבת ותקנינה מרים המגגדלית ומרים אם יעקב ושלמית סמים לבוא ולסוך אתו בהם׃


Bika a wooko fu Masaa Gadu, na fu soi sama fu lobi makandii. Soseefi, fu meke sama ati kon de kiin sondee konsensi fonfon. Soseefi, fu sama mu abi tuutuu biibi. 	 כי תכלית המצוה היא האהבה בלב טהור וברוח טובה ובאמונה לא צבועה׃


U sa poi sabi Masaa Gadu denki, di a abi? U sa poi soi en taki, na disi anga dati bun, fu a du? 	 כי מי תכן את רוח יהוה ואיש עצתו יודיענו׃


Mi be dyadya a ini ala san Masaa Gadu wani mi du. Ne mi lon du ogii anga den di e waka a Kelestesi baka. Fu oli weiti be e meke sama kon de bun gi Masaa Gadu, da mi be o de sondee fowtu. 	 לפי התורה פרוש בקנאתי רדף את העדה ולפי צדקת התורה בלי שמץ׃


Da kiinkiin u sabi fa bakaten, Esaw be wani fende ala a seigi de baka. A be suku fi en dda Isaki gi en ala a seigi di komoto a Masaa Gadu de. Ma fasi á be de fi en dda kengi san a be fiti poti kaba. Esaw kee begi seefi, ma na sondee fu poi fende a seigi de baka. 	 הלא ידעתם כי גם נמאס אחרי כן כאשר רצה לרשת את הברכה כי לא מצא מקום לתשובה אף בקש אותה בדמעות׃


We, mi á wani taki, falisi gadu de wan sani. Meti di kii fu nyan begi falisi gadu seefi á de wan sani tu. 	 ועתה מה אמר היש ממש באליל אם יש ממש בזבחי אלילים׃


A lo fu Sebulon abi 12.000 A lo fu Jowsef abi 12.000 A lo fu Benyameni abi 12.000. 	 לשבט זבלון חתומים שנים עשר אלף לשבט יוסף חתומים שנים עשר אלף לשבט בנימן חתומים שנים עשר אלף׃


Na so sani o waka na a kon fu wi Masaa Jesesi. Da ibiiwan fu den sama fi en o gi en gaandi anga gafa, fu fa a be tyai den. U anda seefi o de a ini hei en nen so. Bika u be biibi den sani fi en, di wi dise be kon taki anda. 	 בבאו ביום ההוא להכבד בקדשיו ולהתפלא בכל המאמינים כי האמנתם לעדותנו אליכם׃


Ma a teke afu fu a moni di a doti puu oli fi enseefi. Ne a tyai afu go gi den apaiti bosikopuman, fu yeepi a wooko. Da ai leli taki, na ala dati. Na so en anga en uman Safila be miti mofu a baka. 	 ויקח מן המחיר ויסתירהו ואשתו ידעת גם היא וחלק אחד הביא וישם לרגלי השליחים׃


Yu gi libisama wan hei peesi, fu fende gaandi anga ala a dyendee di bigi pasa peesi. Ma na fu a satu pisiten a goontapu ya namo yu saka en lagi moo den Engel fu yu. 	 ותחסרהו מעט מאלהים וכבוד והדר תעטרהו ותמשילהו במעשי ידיך׃


Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “U á sabi, no? Na u mi e taki. Na libisama ain, ai soi enke u na bunbun sama. Ma Masaa Gadu sabi u ati, te doo. Bika a sani di u e si enke na wan gaan hei sani a libisama, da na gaan wisiwasi sani a Masaa Gadu ain.” 	 ויאמר אליהם אתם הם המצטדקים לפני האדם ואלהים יודע את לבבכם כי הגבה באדם תועבה הוא לפני האלהים׃


We, di mi luku, mi si somen Engel fu Masaa Gadu Kondee. Tin dunsu toon tin dunsu, dunsu toon dunsu. Den taampu lontu a kownu sutuu fu Masaa Gadu anga den fo libilibi sani anga den twenti a fo gaansama. 	 וארא ואשמע קול מלאכים רבים סביב לכסא ולחיות ולזקנים מספרם רבו רבבות ואלפי אלפים׃


Namo a kai den taki: ‘U kon go wooko gi mi, a mi goon. Mi o pai u enke fa a fiti.’ Ne den go. 	 ויאמר להם לכו גם אתם אל כרמי וכישר אתן לכם וילכו׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “San a weiti di Mosesi sikiifi fika gi u e soi wi?” 	 ויען ויאמר אליהם מה צוה אתכם משה׃


Ma a o sitaafu son taawan anga taanga atiboon. Bika den dati libi soi taki, den á be wani pakisei fa Masaa Gadu tan seefi, fu wooko enke fa a wani. Den á be abi bisi anga taawan a goontapu tu. Den be e suku wini fu den wawan namo. Den be si enke na te den libi takuu anga taawan, da a bun. 	 ועל בני המרי ואשר לא ישמעו לאמת כי אם לעולה שמעו חרון אף וחמה׃


Efu u sabi mi, da u o sabi mi Tata tu. We, fanafu now, da u sabi en. Bika u be si en.” 	 לו ידעתם אתי גם את אבי ידעתם ומעתה ידעתם אתו וראיתם אתו׃


Bika di dede bigin a goontapu, da Mosesi weiti á be kon ete. Da u á poi taki, na a taanga yesi fu weiti be e kii sama so. 	 כי עד זמן התורה היה החטא בעולם אך לא יחשב חטא באין תורה׃


We, da bali gafa Masaa Gadu! Luku fa a kaakiti fi en e wooko taanga a ini wi libi kaba. Da a poi du moo sani ete pasa san u e denki anga san u e begi seefi. 	 ולו אשר יכל להרבות גמוליו עלינו יותר מכל משאלותינו ומחשבותינו לפי הכח הפעל בקרבנו׃


Namo Masaa Jesesi taki go doo taki: “U denki taki na ala sama di e kai mi, ‘Masaa! Masaa!’ o go doo a Nyun Tii fu Masaa Gadu Kondee a tapu anda. Kweti! A ná ala sama di e kai mi, ‘Masaa! Masaa!’ o doo anda. Ma na sama di e libi enke fa mi Tata wani, o doo a tapu anda. 	 לא כל האמר לי אדני אדני יבוא אל מלכות השמים כי אם העשה רצון אבי שבשמים׃


We, mi wani leli u wan sani ya. Bika mi á poi gafa u fa u e du en anda. U e poti nyanyan fu nyan diingi membee Masaa, ma a nái waka fu yeepi taawan. U e du ogii anga taawan de. 	 והנה בצותי את זאת לא אוכל לשבח אתכם על אשר תקהלו יחד לא להועיל כי אם לרעה׃


Ne Johanisi opo e bali bosikopu gi den sama fu den kondee kondee, na a pisiwataa fu a Joodani Liba taki, fu den kon teke dopu, fu daai libi. Meke Masaa Gadu sa gi den paadon, fu takuudu anga ogii. 	 ויבא אל כל ככר הירדן ויקרא טבילת התשובה לסליחת החטאים׃


Namo Masaa Gadu Buku sikiifi fu dati taki: “Bika Abalaham biibi mi Masaa Gadu ya, ne mi seeka en kon toon bun sama gi mi.” 	 על כן גם נחשבה לו לצדקה׃


Da u sa piki mi de baka taki: “Da na weiti á bun!” Ma kaba! Bika sondee weiti, da wi á be o sabi takuudu anga nen. Wi á be o sabi san na takuu losutu, efu weiti á be taki: “Kaba anga takuu losutu!” 	 אם כן מה נאמר הכי התורה חטא היא חלילה אלא לא ידעתי את החטא בלתי על ידי התורה כי לא הייתי יודע החמוד לולי אמרה התורה לא תחמד׃


Ma di neti doo, ne Masaa Gadu sende wan Basiya fi en go opo a dunguu osu doo. Ne a puu den apaiti bosikopuman go poti a doose fu a dunguu osu. Ne a taigi den taki: 	 ויהי בלילה ויפתח מלאך יהוה את דלתי בית הכלא ויוציאם לאמר׃


We, fa i si den sama e piisii fu di den fende awan kodo solufu moni di be lasi de, da na soseefi den Basiya fu Masaa Gadu Kondee seefi e piisii tu, te wan kodo takuulibi sama daai en libi.” 	 כן אני אמר לכם תהיה שמחה לנפי מלאכי אלהים על חוטא אחד אשר שב מחטאו׃


Ma libi be waka bun gi yu enke guduman. Yu be fende pasi du sani pasa peesi a goontapu. Na so meti seefi e kweki solugu kon fatu doo peesi, fosi den kii en. Na dati meke i fende pasi du sani doo peesi, fu fende sitaafu na a gaan kuutu dei fu Masaa Gadu so. 	 התעדנתם בארץ והתענגתם והשמנתם את לבכם כמו ליום טבחה׃


Ne den bakaman fu Johanisi kon ne en, ne den taigi en taki: “Labai! I sabi a sama di i be taigi wi somen sani fi en? A de na abaase anda e dopu sama. Da ala den sama fiya e go ne en. Na a sama di i be taigi wi somen sani fi en.” 	 ויבאו אל יוחנן ויאמרו אליו רבי האיש אשר היה עמך בעבר הירדן ואשר העידת לו הנו טבל וכלם באים אליו׃


Efu wan kownu fu kondee opo e feti anga enseefi, da a kondee de, a ná booko a o booko, no? 	 ואם נחלקה ממלכה על עצמה לא תוכל לעמד הממלכה ההיא׃


Na so fo ondoo anga feifitenti yali kon pasa. Ne a bigin gi den taanga tiiman, fu tyai den feti anga den feyanti, te enke a lasiti wan fu den. Dati na Samuweli enke apaiti takiman fu Masaa Gadu. 	 ואחרי כן נתן להם שפטים כארבע מאות וחמשים שנה עד ימי שמואל הנביא׃


Da wi be fiti mofu ya kaba, fu kon luku u anda baka. Mi Pawlesi ya, na moo enke wan leisi mi puubei fu kon kaba. Ma nono! Saatan, a didibii e tapu a pasi gi wi, fu kon. 	 ועל כן חפצנו לבוא אליכם אני פולוס פעם ושתים והשטן עצרנו׃


Namo den abaa go kai na Antiyokiya pe den be bigin a wooko. Ne biibiwan be poti den a Masaa Gadu ana de, fu teke gaan bun ati fasi namo luku den, anga a wooko di den go kon ya. 	 ומשם באו באניה אל אנטיוכיא אשר נמסרו שם לחסד אלהים על המלאכה אשר מלאו אתה׃


Bika a winsi fa, toku Masaa á fika mi. Ma a be taampu gi mi. A gi mi taanga anga kaakiti. Na so mi be poi fu soi den taki mi e tyai a bosikopu enke fa a mu de. Da na sowan fasi pasi opo gi a Bun Nyunsu, te sama di á de Dyu seefi kon yee en. Da na so Masaa yeepi mi. A puu mi a dede mofu. 	 אבל האדון הוא עזרני וחזקני למען תשלם על ידי הבשורה וישמעוה כל הגוים ואנצל מפי אריה׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “Pikin, san u kisi?” Ne den piki en taki: “Iya, nono!” 	 ויאמר אליהם ישוע בני היש לכם אכל מאומה ויענו אתו אין׃


Da bali sama di e tyai den sowtu kwali de, tu leisi. Efu den á wani yee, da fika den. Da kaba mumui anga den. 	 ואיש החולק על האמונה אם הוכח פעם ושתים שטה מעליו׃


We, da manengee di mu taampu a baka fu den edeman, mu abi wan kodo uman namo tu. Soseefi, den mu sabi tii den osu libi anga den pikin fu den bun tu. 	 השמשים יהיו כל אחד בעל אשה אחת ומנהלים בטוב את בניהם ואת בתיהם׃


Namo Ananiyasi enke moo hei apaiti begiman piki taki: “Naki en ne en mofu gi mi!” Na so a sende wantu Dyu di be taampu koosube fu Pawlesi. 	 ויצו חנניה הכהן הגדול את העמדים עליו להכותו על פיו׃


Ma u kon fu akisi yu wan sani. Taigi u, efu a de fanowdu fu u pai a moo gaan kownu a Loma Foto, a lantimoni.” 	 המתר לנו לתת מס אל הקיסר אם לא׃


A wooko fu ala moo hei apaiti begiman, na fu tyai paiman di taawan kon gi Masaa Gadu, go doo Masaa Gadu. Soseefi den e kii meti enke paiman, fu boon begi paadon gi sama. Da na so paiman mu de, fu tyai gi Masaa Gadu, na a nyun sowtu fu a wooko ya tu. 	 כי כל כהן גדול הוא מפקד להקריב מנחות וזבחים ועל כן צריך שיהיה גם לזה דבר להקריב׃


Ma wi kon sabi taki, na wan kodo Gadu namo de. Dati na a Tata fu wi pe ala sani komoto. A libi seefi. Wan kodo Masaa namo de tu. Masaa Jesesi Kelestesi di Masaa Gadu sende meke ala sani. U mokisa libi anga en fende a libi fu Masaa Gadu di a abi. 	 אמנם לנו אך לא אחד האב אשר הכל ממנו ואנחנו אליו ואדון אחד ישוע המשיח אשר הכל על ידו ונחנו על ידו׃


We, leti enke fa mi, a Masaa anga a Mesiti fu u wasi u futu, na soseefi u mu wasi u na u futu tu. 	 לכן אם אני המורה והאדון רחצתי את רגליכם גם אתם חיבים לרחץ איש את רגלי אחיו׃


Ne, wan tongo taigi mi taki, na tu ondoo miliyun (200.000.000) suudati de, di e lei a den asi tapu. 	 ויהי מספר צבאות הפרשים שתי רבוא רבבות ואני שמעתי מספרם׃


Da, ala dei Masaa Jesesi be e de a ini a Mama Keliki e leli sama Masaa Gadu wowtu. Da den moo hei begiman anga den leliman fu Dyuweiti anga den gaansama fu Islayeli Kondee be e suku namo, fu fende wan fasi fu kii en puu a pasi. 	 ויהי מלמד יום יום במקדש והכהנים הגדולים והסופרים וגם ראשי העם מבקשים לאבדו׃


We, mi o sende Tikikesi kon luku u de, fu soi fa ala sani didon a mi dise. Na mi lobi baala, soseefi fitoow wookoman na a wooko makandii anga mi ya. 	 את כל הקרת אותי וידיעכם טוכיקוס האח החביב והמשרת הנאמן ועבד עמיתי באדון׃


Namo Pawlesi piki taki: “Kweti! Wi seefi na foluku fu Loma Foto di kownu weiti e tapu sama fu wipi sooto so. Den wipi u sondee fowtu seefi. U ná o komoto ya saafi gwe so. Den mu kon begi paadon puu wi a ini a foto lesipeki fasi!” 	 ויאמר פולוס אליהם הכה הכונו נגד כל העם בלא דין ומשפט ואנחנו אנשים רומיים וישליכו אתנו במשמר ועתה נסתר יגרשונו אל נא כי אם יבאו המה ויוציאונו׃


We, mi be taki den sani ya gi u a fesi, fu te a yuu o doo di den o pasa, fu u sa biibi. 	 ועתה הנה הגדתי זאת לכם בטרם היותה למען בבואה תאמינו׃


Ma den á fusutan taki na sani fi en Tata a be e taki. 	 והם לא התבוננו כי על האב אמר אליהם׃


We, wi Tata, Masaa Gadu anga wi Masaa Jesesi Kelestesi meke wi ala kisi taanga fu oli biibi doo tego seefi. Soseefi, fu tan luku fu fende sani di Masaa Gadu paamisi. Na gaan bun ati fasi namo di Masaa teke luku u, meke a paamisi wi ala den sani ya. Bika a lobi wi ala, pasa peesi. 	 והוא אדנינו ישוע המשיח ואלהינו אבינו אשר אהב אתנו ויתן לנו בחסדו נחמת עולם ותקוה טובה׃


Da den sani ya be e pasa na a seefi dei di den be seeka sani fu nyan a Pasika Piisii. Da a be sa de wan sani fu twalufu yuu so. Ne Gaaman Pilatesi taigi den Dyu taki: “We, u luku a kownu fu u ya!” 	 ואז היתה הכנת הפסח והשעה כשעה הששית ויאמר אל היהודים הנה מלככם והם צעקו טול טול צלב אתו׃


Ma Peitilisi piki en taki: “Ananiyasi! Saide i meke didibii lai yu ati so, fu puubei koli wi so? Bika i oli afu fu a moni di a doti puu! We, koli wi, da na a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu seefi i puubei fu koli de! 	 ויאמר פטרוס חנניה למה זה מלא השטן את לבבך לשקר ברוח הקדש ולהסתיר ממחיר השדה׃


Biibiwan! Masaa Gadu teke u libi poti apaiti fasi, fu fende gaan bun, doo en kondee a tapu anda. Da luku Jesesi naamo taki, na a apaiti bosikopuman di Masaa Gadu sende kon tyai en nyun fasi, fu dini. Wi ya biibi, ne u e soi taawan. En na a moo hei apaiti begiman gi wi, a Masaa Gadu fesi tu. 	 לכן אחי הקדושים חברים לקריאה של מעלה הביטו אל השליח וכהן הודיתנו הגדול אל המשיח ישוע׃


Masaa Gadu be fika a meti di be komoto a ondoo doti ya, fu a du den foondoo foondoo sani fi en na a fosi meti fesi. Da anga den gaan foondoo sani di ai du ya, ai koli den sama di e tan a goontapu. Soseefi, a taigi den sama di e tan a goontapu, fu den meke wan gaan pobiki, di gei a fosi meti, di fetihow be koti ne en ede, gi mankei sondee fu a dede. 	 ותתעה את ישבי הארץ על ידי האותות אשר נתן לה לעשות בפני החיה באמרה אל ישבי הארץ לעשות צלם לחיה אשר הכתה מכת חרב ותחי׃


“Da efu wan sama taigi u taki: ‘Luku, a Kelestesi leti ya!’ ofu ‘A Kelestesi de so!’ U á mu biibi den, kweti kweti! 	 וכי יאמר אליכם איש בעת ההיא הנה פה המשיח או הנו שם אל תאמינו׃


Bika ne en gi u en taanga fu teke en taki, meke u poi libi so. Da u sa poi du den sani di a fiti poti. 	 כי האלהים הוא הפעל בכם גם לחפץ גם לפעל כפי רצונו׃


Fu tuutuu mi e taigi u taki, wan futuboi á hei moo en masaa. Da soseefi wan bosikopuman á bigi moo a sama di sende en a bosikopu. 	 אמן אמן אני אמר לכם כי העבד איננו גדול מאדניו והשלוח איננו גדול משלחו׃


Da, te den falisi takiman ya e taki, da den sama fu a goontapu e du san den e taki. Bika den e taki enke fa den wani. 	 המה מן העולם על כן מהעולם ידברו והעולם ישמע אליהם׃


U gei pikinengee di sidon a ganda e bali gi denseefi taki: ‘U pee finyoo gi u fu u dansi, ma u á dansi. U singi tuka gi u fu u kee, ma u á kee.’ 	 דמים הם לילדים הישבים בשוק וקראים זה אל זה ואמרים חללנו לכם בחלילים ולא רקדתם קוננו לכם קינה ולא בכיתם׃


Ná wan sama o poi go a ini a osu fu wan gaan taanga man go teke en gudu. Efu a wani go, da a mu kisi a gaan taanga man tei banda fosi. Da, te a tei en banda so kaba, da a sa go a ini a taanga man osu, go teke en gudu. 	 אין איש אשר יכל לבוא לבית הגבור ולגזל את כליו אם לא יאסר בראשונה את הגבור ואחר ישסה את ביתו׃


Wan fu den leisi di a soi den enseefi, namo a tapu den taki, den á mu komoto a Jelusalem Foto ete. Bika na ape den o fende a gaanbigi bun di Masaa Jesesi be taigi den kaba taki, en Tata be paamisi. 	 ובאכלו לחם עמהם צוה אתם לבלתי סור מירושלים כי אם להוחיל להבטחת האב אשר שמעתם ממני׃


fa mi be paati feifi beele gi feifi dunsu sama? Da onmen bakisi be de fanowdu fu u be poti san den sama be nyan fika?” Ne den piki en taki: “We, Masaa, na twalufu bakisi be fika.” 	 כאשר פרסתי את חמשת ככרות הלחם לחמשת אלפי איש כמה סלים מלאי פתותים נשאתם ויאמרו אליו שנים עשר׃


Namo nyunsu fu dise go doo Jelusalem Foto a den apaiti bosikopuman. Den yee fa Samaliya pisiwataa teke Masaa Gadu bosikopu, fu Masaa Jesesi. Ne den puu tu fu den, Johanisi anga Peitilisi go luku den sama anda. 	 וישמעו השליחים אשר בירושלים כי קבלה שמרון את דבר האלהים וישלחו אליהם את פטרוס ואת יוחנן׃


Da, leti enke fa wan gaan taanga winta sa wai den guun nyanyan fu wan bon towe a doti, na so den sitali kai komoto a tapu kon a goontapu. 	 וכוכבי השמים נפלו ארצה כאשר תנוע תאנה ברוח חזקה והשליכה פגיה׃


We, a weki baka toli di a bigin ya, meke son wan si san ai taki enke na sipowtu sani. Ma son fu den fende a toli bun. Den dati wani a soi den moo fini fi en wan taa leisi. 	 וכאשר שמעו תחית מתים אלה הלעיגו לו ואלה אמרו על זאת נשמעך בעת אחרת׃


Ma somen fu den sama be daai kon e biibi ne en. Ne den akisi taki: “Te Kelestesi o kon, a o du moo gaan foondoo sani moo den di a sama ya e du?” 	 ורבים מן העם האמינו בו ויאמרו אם יבא המשיח הגם יעשה אתות רבות מאשר עשה זה׃


Ma Masaa Jesesi piki en taki: “Masaa Gadu Buku sikiifi tu taki: ‘Ná tesi Masaa Gadu, di de u Gadu.’ ” 	 ויאמר אליו ישוע ועוד כתוב לא תנסה את יהוה אלהיך׃


We, e keli luku naamo, fu sabi san fu du, fu piisii Masaa Gadu. 	 ובחנו מה הוא רצוי בעיני אדנינו׃


Bika na wan man namo taanga yesi, meke somen taawan toon takuudu man. Ne a taa man teke Masaa Gadu taki, meke somen taawan seeka kon bun gi Masaa Gadu. 	 כי כאשר במרי האדם האחד היו הרבים לחטאים ככה גם על ידי משמעת האחד יהיו הרבים לצדיקים׃


Waka anga leti koni fu wooko a mindii fu sama di nái biibi. De sete sete, fu gaapu ibii okasi di kon fu taki anga den. 	 התהלכו בחכמה עם אשר בחוץ והוקירו את העת׃


We ne, di Masaa Jesesi taki so, ne wan fu den sikowtu di be taampu de, naki en wan baala ana kwaa ne en sikin fesi taki: “On fa? Na so yu e taki anga a moo hei apaiti begiman fu a Mama Keliki?” 	 ויהי כדברו הדברים האלה ויך אחד המשרתים העמד שמה את ישוע על הלחי ויאמר הכזאת תענה את הכהן הגדול׃


Da so wan sama o fende wan ondoo toon nownow fu san a fika fu kon waka a mi baka a goontapu ya, efu na osu, baala, mma, pikin anga gudu. Ma sama o de di o go e pina den fu mi ede tu. Da den o fende a libi fu tego a Masaa Gadu a bakaten tu. 	 אשר לא יקח עתה בזמן הזה בכל הרדיפות מאה פעמים כהמה בתים ואחים ואחיות ואמות ובנים ושדות ובעולם הבא חיי עולמים׃


Bika a sama de mu kon moo anga moo a fesi fu teke peesi, ma mi mu go moo anga moo a baka. 	 הוא יגדל הלוך וגדל ואני אחסר הלוך וחסור׃


Ne a Jeje anga a uman fu a Pikin Sikapu e taki: “Eeye! Kon!” Da meke ala sama di yee den sani ya taki: “Eeye! Kon!” Meke sama di wataa e kii kon. Da meke sama di wani diingi fu a wataa di e gi libi, teke, da den diingi, sondee fu pai. 	 והרוח והכלה אמרים בא והשמע יאמר בא והצמא יבוא והחפץ יקח מים חיים חנם׃


Mi e taigi u a sani ya a fesi. Fu te a pasa so, fu u sa sabi taki, na mi na a sama di mi be taigi u taki mi de. 	 מעתה אני אמר לכם בטרם היותה למען בבואה תאמינו כי אני הוא׃


Da mi e begi naamo, fu yu sa tan fusutan a makandii libi fu wi biibisama. Da yu o moo sabi ala bun di wi abi, fu di wi e biibi. 	 למען אשר תאמץ התחברות אמונתך בדעת כל טוב אשר בכם לשם המשיח׃


Bika di a dede weki baka, da na den ai soi enseefi libilibi somen leisi. Hii fotenti dei, fu den si fa a dede weki tuu. Soseefi ai leli den moo sani, fu sabi fa Masaa Gadu poti fu tii sani. 	 ואשר גם התיצב להם חי אחרי ענותו באתות רבות בהראותו אליהם ארבעים יום וידבר על מלכות האלהים׃


Ma ná du sani fu bangula taawan tyai futu go naki. Winsi na Dyusama ofu taa foluku ofu na a kulu biibiwan fu Masaa Gadu seefi. 	 ואל תתנו מכשול לא ליהודים ולא ליונים ולא לקהלת אלהים׃


Ma den bali taki: “U kii en! U kii en! U sipikii en a koloisi kii!” Ne Gaaman Pilatesi taigi den taki: “Na a kownu fu u, mi mu sipikii a koloisi kii?” Ma den hei apaiti begiman piki en taki: “Wi ná abi ná wan enkii kownu boiti a moo gaan kownu a Loma Foto!” 	 ויאמר אליהם פילטוס הצלב אצלב את מלככם ויענו ראשי הכהנים אין לנו מלך כי אם הקיסר׃


Wan taawan baka taigi en taki: ‘Man, a dyonson ya mi libi anga uman. Da taigi i basi gi mi taki, mi ná o poi kon, ye!’ 	 ואחר אמר אשה לקחתי ובעבור זאת לא אוכל לבוא׃


ma mofu namo e taigi en taki: “Gadu o yeepi yu. Gwe anga wan switi ati! Wei deki koosi waan yu sikin! Nyan fuu i bee!” Da a biibi libi nái wooko, fu meke a fende bun de. 	 ואיש מכם יאמר אליהם לכו לשלום והתחממו ושבעו ולא תתנו להם די מחסור גופם מה תועיל זאת׃


Ne a man luku lontu, ne a piki taki: “We, mi e si sama e waka. Ma a gei enke na udu bon e waka e lontu.” 	 ויבט ויאמר אראה את בני האדם כי מתהלכים כאילנות אני ראה׃


Da efu a seefi Apaiti Jeje fu Awan, di be weki Jesesi sikin kon a libi ya baka, teke peesi a ini yu libi tuutuu. Da fa a Jeje de be weki Kelestesi Jesesi sikin, na so a o weki yu sikin, di be dede, baka tu. 	 ואם ישכן בקרבכם רוח המעיר את ישוע מן המתים הוא אשר העיר את המשיח מן המתים גם את גויותיכם המתות יחיה על ידי רוחו השכן בקרבכם׃


We, biibiwan! Na Masaa Jesesi Kelestesi di u e biibi namo abi ala gaandi anga ala gaan dyendee. Da kaba keli sama hei moo sama. 	 אחי אל יהי משא פנים באמונתכם בישוע המשיח אדנינו אדון הכבוד׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “A sama di mi o gi a pisi beele di mi o dipi go a ini a baafun ya, ne en o seli mi.” Ne na so Masaa Jesesi dipi a beele go a ini a baafun, ne a gi Judasi, a pikin fu Simon Iskaliyotu. 	 ויען ישוע הנה זה הוא אשר אטבל פתי לתתו לו ויטבל את פתו ויתן אל יהודה בן שמעון איש קריות׃


A taa dei fu dati, ne en anga den go doo Sesaleya Foto. Koneilisi be seeka fu a kon fi en. A kai ala en famii poti sidon makandii anga ala en bun mati fi en. 	 ולמחרתו באו אל קסרין וקרניליוס מחכה להם ועמו בני משפחתו וקרוביו ומידעיו הנקהלים אליו׃


Wan gwasiman dati be de a ini den sama. Ne a lon kon sutu kini a doti gi Masaa Jesesi. Da ai begi taki: “Masaa! Yu sa wani deesi mi? We, da gaantangi deesi mi, no baa?” 	 והנה איש מצרע בא וישתחו לו ויאמר אדני אם תרצה תוכל לטהרני׃


Ne den piki en taki: “We, son sama e taki, yu na Johanisi a Dopuman di Kownu Helowdesi be kii. Ne en weki kon ya baka. Taawan taki, yu na Eliya, a fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu, ne en weki kon baka a goontapu. Efu ná so, da na wan fu den taa fositen apaiti takiman weki komoto a dede.” 	 ויענו ויאמרו יוחנן המטביל ואחרים אמרים אליהו ואחרים אמרים נביא קם מן הקדמונים׃


Ne Nataniyeli akisi en taki: “Fa i du sabi mi?” Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Fosi Filipi be kai yu, di i be de na a figasii bon ondoo de, mi be si yu kaba.” 	 ויאמר אליו נתנאל מאין ידעתני ויען ישוע ויאמר לו בטרם קרא לך פילפוס בהיותך תחת התאנה אנכי ראיתיך׃


We, da na a fosi dei di den Dyu be e bigin fu nyan a beele sondee sowda na a Pasika Fesa, ne den bakaman fu Masaa Jesesi kon ne en. Ne den akisi en taki: “Masaa! On se i wani u seeka peesi gi yu fi i nyan a Pasika Fesa?” 	 ויהי בראשון לחג המצות ויגשו התלמידים אל ישוע לאמר באי זה מקום תחפץ כי נכין לך לאכל את הפסח׃


Da fa useefi be mu teke biibi a Kelestesi, fu toon bun sama gi Masaa Gadu, da dati e soi fa useefi taampu enke fa takuuduman a ini foluku di á de Dyu seefi taampu. A hii toli ya e gei Kelestesi taampu a baka fu takuuduman di e booko weiti! Ma kweti! 	 ואם בבקשנו להצדק במשיח נמצא גם אנחנו חטאים הנה המשיח משרת החטא חלילה׃


Ma den piki en anda taki: “Kaba anga a law taki de!” Ma ai tan taki so go doo. Ne den piki en baka taki: “Da kande na a Basiya fu Masaa Gadu Kondee di de fu taampu gi en, kon de!” 	 ויאמרו אליה משגעת את והיא מתאמצת כי כן הוא ויאמרו מלאכו הוא׃


Da wantu sama be tyai den pikin kon a Masaa Jesesi, fu a be poti ana a den pikin tapu, begi Masaa Gadu gi den. Ma den bakaman fi en bali den, fu den á tyai den pikin kon a Masaa Jesesi. 	 ויביאו אליו ילדים למען יגע בהם ויגערו התלמידים במביאיהם׃


Ne a bigin leli den taki: 	 ויפתח את פיהו וילמד אותם לאמר׃


Ma efu sowan sama á de biibisama, da mi ná abi den fu kuutu. Mi wooko á de fu kuutu sama a doose fu biibisama. Ma na fu kuutu a kulu fu biibiwan. 	 כי מה לי לשפט את אשר בחוץ הלא תשפטו את אשר בבית׃


We, mi yee dise fa u taa foluku sama anda teke biibi poti fitoow a wi Masaa Jesesi. Soseefi u kon abi lobi fu ala sama di Masaa Gadu teke poti apaiti fasi de. 	 בעבור זאת גם אנכי אחרי שמעי אמונתכם באדנינו ישוע והאהבה אשר אהבתם את כל הקדשים׃


Na so Johanisi e bali den sama naamo e gi den a Bun Nyunsu fu Masaa Gadu. 	 וכן עוד דברים אחרים הרבה בשר וגם הזהיר את העם׃


Bika fu tuu! A tuutuu leli di Masaa Gadu puu kon a kiin gi wi ya bigi. Na dati e soi wi fa fu libi fiti Masaa Gadu. A leli ya taki: “Masaa saka kon soi enseefi libisama fasi. Ne a libi wan letiopu fasi anga a Jeje fu Masaa Gadu. Den Engel seefi si, fu kotoigi fi en. En nen bali na ala sowtu nasi mindii. Da den teke biibi fi en na ala se fu goontapu. A subi go teke a dyendee fasi fu Masaa Gadu Kondee.” 	 ובודי גדול סוד החסידות אלהים נגלה בבשר נצדק ברוח נראה למלאכים הגד בגוים נתקבל באמונה בעולם נעלה בכבוד׃


Timotiyesi, pakisei den sani di mi e taki ya bun. Bika Masaa Gadu o yeepi yu fi i fusutan ala fa den de anga fa i mu du a wooko fi i. 	 בין באשר אני אמר כי האדון יתן לך חכמה בכל דבר׃


Ma fu di sama be ipi so, meke den á be poi doo. Ne den subi go na a osu tapu. Ne den booko wan olo na a osu tapu leti a pe Masaa Jesesi be taampu. Ne den saka a lanman anga a daagi pasa na a olo, go a Masaa Jesesi a doti anda. 	 ולא יכלו לגשת אליו מפני העם ויסירו את הגג במקום אשר היה שם ויחתרו חתירה ויורידו את המשכב אשר שכב עליה נכה האברים׃


Da di a luku faawe, ne a si wan figasii bon guun anga uwii pii. Na fu dati ede meke a go luku efu a sa fende nyanyan ne en fu a booko nyan. Ma di a doo na a bon, ne a si taki na soso guun uwii a bon abi. A ná abi ná wan enkii nyanyan. Bika a pisiten fu a yali, fu a bon ya be meke nyanyan á be doo ete. 	 וירא תאנה מרחוק ולא עלים ויבא לראות הימצא בה פרי ויקרב אליה ולא מצא בה כי אם עלים לבד כי לא היתה עת תאנים׃


We, na bigin fu taki taa fasi Sawlesi be de. Bika na moo anga moo ai tyai sani kon a fesi, fu soi fa Jesesi na a Kelestesi di sende kon, fu tii ala sani. Dyusama á be de fu taampu ne en fesi sitee anga san ai taki. 	 ושאול היה הולך וחזק ויהם את היהודים ישבי דמשק בהוכיחו כי זה הוא המשיח׃


We, biibiwan! Da moomoo seefi, ná sweli seefi fosi i paamisi taawan wan sani. Ná kai sani nen fu soi taki yu ná o lei. Ná kai Masaa Gadu nen ofu en kondee a tapu anda seefi. Goontapu ya nen seefi yu á mu teke kai. Ma te i taki, ya ofu nono, da a sai kaba. Bika sitaafu fu dati sa de na a gaan kuutu dei fu Masaa Gadu taki, na gaan ogii. 	 וראש דבר אחי לא תשבעו לא בשמים ולא בארץ ולא בכל שבועה אחרת ויהי הן שלכם הן ולא שלכם לא פן תפלו בידי הדין׃


Da a foondoo den fu a fasi fa Masaa Jesesi piki den. Den de pii. Den á sabi san fu piki en moo. A sani di den be kon fu du a puu ná wan wini gi den. 	 ולא יכלו ללכדו בדבר לפני העם ויתמהו על מענהו ויחרישו׃


Ma anga ala fa Masaa Jesesi bali a man de, toku sama yee sani fu Masaa Jesesi na a hii peesi de. Ne ala sama e kon a Masaa Jesesi, fu a deesi den fu den siki di den abi. 	 ושמעו הולך הלוך וגדל ויקבצו עם רב לשמוע ולהרפא בידו מתחלואיהם׃


A dati meke, den sama fu Masaa Gadu, di e du san a taigi den anga den di e tan poti den biibi a Jesesi, mu oli doo.” 	 בזה סבלנות הקדשים בזה השמרים את מצות האלהים ואת אמונת ישוע׃


We, di Maliya doo na a peesi pe Masaa Jesesi de, di a si en, ne a kai a Masaa Jesesi futu, ne a taki: “Masaa, efi i be de ya, mi baala á be o dede, baa!” 	 ותבא מרים אל המקום אשר ישוע עמד שם ותרא אתו ותפל לרגליו ותאמר לו אדני אלו היית פה כי אז לא מת אחי׃


Ma sowtu wini a abi efu wan sama abi ala gudu fu goontapu, ma a lasi go kai a didibii faya? Bika sani seefi á de a goontapu ya, di waiti sai fu kengi anga a libi fu tego? 	 כי מה יועיל האדם כי יקנה את כל העולם ונפשו תשחת או מה יתן האדם פדיון נפשו׃


Ne, di a opo en, ne somoko e komoto ini enke a somoko fu wan gaan onfuu. Da a somoko ya dunguu a hii tapu pii, te yu nái si a san moo. 	 ויפתח את באר התהום ויעל עשן מן הבאר כעשן כבשן גדול ויחשך השמש והרקיע מקיטר הבאר׃


We, fu tuu, mi e taigi u! Ala se fu goontapu pe den sa taki fu a Bun Nyunsu fu mi, den sa taki fu a gaan bun di a uman ya du gi mi ya tu.” 	 אמן אמר אני לכם באשר תקרא הבשורה הזאת בכל העולם גם את אשר היא עשתה יספר לזכרון לה׃


Namo Masaa Jesesi piki den taki: “U enke bakaman fu mi, u naki bun ede, fu kon sabi den dipi toli fu Masaa Gadu. Bika u dati sa kon fusutan a Nyun Tii fi en. Ma den sama anda á fende a gaan bun de, fu di den á wani aliki mi. 	 ויען ויאמר כי לכם נתן לדעת את סודות מלכות השמים ולהם לא נתן׃


We, da a masaa be o kon wan dei di a futuboi ya á poti pakisei. Bika a futuboi seefi á be sabi on dei a masaa o kon baka. 	 בוא יבוא אדני העבד ההוא ביום לא יצפה ובשעה לא ידע׃


A á mu de wan wooko fu sidon enke basi a taawan tapu. Ma meke den sa luku yu, fu si a leti fasi fu libi so tu. 	 גם לא כמתעמרים בנחלת יהוה כי אם בהיותכם מופת לצאן׃


Di peesi kiin, da gaan dyugu dyugu pasa a den suudati fu Helowdesi mindii. Den á poi fusutan san sa pasa anga Peitilisi. 	 הבקר אור ומבוכה לא קטנה היתה בין אנשי הצבא על פטרוס מה היה לו׃


A ten de, wan Dyuman den e kai Apolos be doo Efese Foto. A be meke a Egepte Kondee a Alekisandiya Foto. A be abi wan gaan dipi sabi fu Masaa Gadu Buku. 	 ואיש יהודי בא אל אפסוס ועיר מולדתו אלכסנדריא ושמו אפולוס איש דברים ותקיף בכתובים׃


Ma wantu Dyusama dyalusu anga den Pawlesi de. Den sete ogii, suku ogiiman poti a ganda, fu du ogii anga den gi den. Seke a hii foto, lon go a pe den Pawlesi be e tan anga a man den e kai Yason, fu seepi den go poti gi a foluku fu kaagi. 	 ויקנאו הסוררים שביהודים ויקחו להם אנשי בליעל מבטלני השוק ויקבצו המון ויהמו את העיר ויסבו על בית יסון ויבקשו להביאם חוצה אל העם׃


Soseefi, u be de ape si, fa mi be booko seibin beele paati gi fo dunsu sama. Ma toku, a be sai den, te onmen tenti bakisi be fika a tapu tu. 	 ואת שבע ככרות לחם לארבעת אלפי איש וכמה דודים נשאתם׃


Efu wan sama be de saafu a katibo, meke a de fi en so, sondee booko ede. Mi á taki, okasi kon fu komoto saafu a katibo, da yu á mu gaapu dati. 	 אם נקראת בהיותך עבד אל ירע בעיניך אלא אם תשיג ידך לצאת לחפשי בחר בזה׃


Mi Pawlesi ya na Masaa Gadu wani, ne a poti mi apaiti bosikopuman fu Kelestesi Jesesi. Na mi anga u biibi baala Timotiyesi e sikiifi a biifi ya. 	 פולוס שליח ישוע המשיח ברצון אלהים וטימותיוס אחינו׃


Da di den doo Betelehem, da Maliya yuu be doo fu a meke. 	 ויהי בהיותם שם וימלאו ימיה ללדת׃


Nono! Ná wan fu u. Te a wookoman kon a osu, da yu o meke a lon go seeka enseefi esi esi. Da i meke a go boli nyanyan, sete tafaa gi i fi i go nyan. Da, te yu kaba nyan fosi, da yu o meke a wookoman ya kon nyan. 	 הלא יאמר אליו הכן לי ארוחת הערב וחגר מתניך ושרתני עד אם כליתי לאכל ולשתות ואחר תאכל ותשתה גם אתה׃


Bika a Jeje e taki anga wi. Jesesi Kelestesi teke dopu a ini wataa. Da soseefi a dede towe en buulu gi wi. Da na den dii sani ya e kotoigi makandii taki Jesesi Kelestesi na a Manpikin fu Masaa Gadu. 	 ושלשה המה המעידים בארץ הרוח המים והדם ושלשתם לאחת המה׃


Da te a kai wan sama kon gi gaan bun kaba, fu a teke wooko, da noiti ai puu dati baka na a sama ana. 	 כי לא ינחם האלהים על מתנותיו ועל קריאתו׃


Da Masaa Gadu o meke u ati de switi fasi. Bika u abi fitoow a Kelestesi Jesesi, fu yeepi u. Da dati o meke Masaa Gadu koo u ati wan fasi di useefi á poi fusutan na a ten fu booko ede de. 	 ושלום אלהים הנשגב מכל שכל ינצר את לבבכם ואת מחשבותיכם במשיח ישוע׃


Ma Masaa Jesesi piki en taki: “Yu á sabi san i e akisi mi ya! Bika wan gaan pina de a pasi e kon fu mi nyan. U denki u sa poi nyanmi en anga mi?” Namo den piki en taki: “Eeye Masaa! U sa poi nyanmi en anga yu.” 	 ויען ישוע ויאמר לא ידעתם את אשר שאלתם היכל תוכלו שתות את הכוס אשר אני עתיד לשתותו והטבל בטבילה אשר אני נבטל בה ויאמרו אליו נוכל׃


Fu tuutuu mi e taigi u taki: ‘Efu wan sama teke den sani di mi e leli ya, da a ná o dede noiti wanten moo.’ ” 	 אמן אמן אני אמר לכם אם ישמר איש את דברי לא יראה מות לנצח׃


We, heelu fu u! Bika u de leti enke gaandi geebi, di sama e waka e pasa a den tapu, sondee fu den sabi taki, a sowan ogii tapu, den e waka e pasa de.” 	 אוי לכם הסופרים והפרושים החנפים כי אתם כקברים הנסתרים ובני האדם מתהלכים עליהם ולא ידעו׃


We, mi lobi biibiwan! U seefi mu luku bun anga a sowtu takuu ati di nái teke Masaa Gadu taki moo. Bika, da u sa daai baka gi a libilibi Masaa Gadu de seefi! 	 ראו עתה אחי פן יש באחד מכם לב רע וחסר אמונה לסור מאלהים חיים׃


Senten fositen, a be paamisi den gaan bun, di a du gi u ya kaba. Namo, ne a kon puu wi nownow tuu, na a poli goontapu fasi, pe libisama e piisii anga den losutu fu den namo. Na so u kon toon a paansu sama fi en, di de wan anga Masaa Gadu seefi. 	 אשר בהם נתן לנו הבטחות גדלות מאד ויקרות למען תקחו על ידן חלק בטבע אלהים בהמלטכם מכליון התאוה אשר בעולם׃


Somen fu den sama den o kii anga fetihow. Da taawan den o kisi tyai go panya na ala se fu goontapu. Da den o teke Jelusalem fu den e du anga en enke fa den wani. Da den doose kondee sama o tan a Jelusalem, fu te a ten di Masaa Gadu be poti gi den doo, da a sa puu den de.” 	 ונפלו לפי חרב והגלו אל כל הגוים וירושלים תרמס ברגלי גוים עד כי ימלאו עתות הגוים׃


Di wi be de anda, da na somen leisi wi be soi u kaba taki, ná masi sikin solugu lesiman di á wani wooko. 	 כי גם בהיותנו אצלכם צוינו אתכם לאמר מי שלא ירצה לעבד גם אכול לא יאכל׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “Meke u go a den taa kondee di de koosube ya. Mi mu paati a Bun Nyunsu fu Masaa Gadu anda tu. Bika na fu dati ede mi kon a goontapu.” 	 ויאמר אליהם נעברה מזה אל ערי הפרזות הקרבות ואקרא גם שם כי בעבור זאת יצאתי׃


We, a ná a tide Dyusama bigin wooko so anga sama. Bika pakisei fa den fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu. Taade ya, ne den kii Masaa Jesesi tu. Nownow seefi, den e lon du ogii anga wi tu. Den nái wooko bun anga sama. Da dati nái piisii Masaa Gadu. 	 אשר אף המיתו את האדון ישוע ואת נביאיהם ואותנו רדפו ואינם טובים בעיני אלהים ואיבים לכל אדם׃


Ma di Jesesi diingi a asin kaba, ne a taki: “A kaba!” Ne na so a bendi en ede, ne a tapu boo. 	 ויקח ישוע את החמץ ויאמר כלה ויט את ראשו ויפקד את רוחו׃


Iniiwan sani di u sa begi akisi na mi nen, mi sa gi u.” 	 כי תשאלו דבר בשמי אני אעשנו׃


Ma a yuu o kon di den o tyai a toowman puu a den de. Da den sa abi ten di den o go e de anga angii fu begi Masaa Gadu.” 	 הנה ימים באים ולקח מאתם החתן ואז יצומו בימים ההם׃


Da den sama di be e waka pasa be e seke ede, da den be e bali gi en taki: “O! Luku de. A ná a sama di be o booko a Mama Keliki, da a be meke en baka a ini dii dei, no? 	 והעברים גדפו אותו ויניעו ראשם לאמר האח אתה ההורס את ההיכל ובונה אותו בשלשת ימים׃


Ala den sama di mi Tata gi mi o kon a mi. Da ala sama di kon a mi, mi ná o daai den baka, fu sende den gwe. 	 כל אשר יתננו לי אבי יבוא אלי והבא אלי לא אהדפנו החוצה׃


Motyo biibiwan á mu de ape tu. Meke biibiwan ede á de feke fasi a Masaa Gadu. Bika na so Esaw be tan, ne a be seli a bun di en dda Isaki be o fika gi en, enke moo gaan manpikin. Fu wan peeti nyanyan ede! 	 פן ימצא בכם זנה או חלל כעשו אשר בנזיד אחד מכר את בכורתו׃


Ne a man taki: “Na a man di be abi tyali ati fi en!” Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Weeno! Na so a de enke fa i piki de tuu. Go, da i libi enke fa a man ya libi.” 	 ויאמר העשה עמו את החסד ויאמר אליו ישוע לך ועשה כן גם אתה׃


Ne bakadati, ne Masaa Jesesi go a boto, ne a abaa go na abaase, na a foto pe a be e tan. 	 וירד באניה ויעבר ויבא אל עירו׃


Namo Pawlesi piki taki: “Eeye! Gawgaw ofu bakaten seefi, a ná abi toobi. Mi e begi seefi, fi i ala libi sa kon tan enke mi. Soseefi ala taawan di e aliki mi tide ya tu. Ma na boiti fu u tyai bwui fi en ede, enke mi ya.” 	 ויאמר פולוס אבקשה מאלהים אשר אם במעט ואם בהרבה לא אתה לבדך כי גם כל השמעים אותי יהיו כמוני זולתי המוסרות האלה׃


Ma Kownu Dafeti á be puu foluku di á de Dyusama a ini den di o fende a gaan seigi de. Bika Dyusama sa denki taki, na den wawan di koti maiki a manpeesi. Ma Masaa Gadu Buku sikiifi taki, na di Abalaham biibi Masaa Gadu namo, ne a kon de wan bun sama gi Masaa Gadu. 	 ועתה האשור הזה העל המילה הוא אם גם על הערלה הלא אמרנו כי לאברהם נחשבה אמונתו לצדקה׃


Mi Pawlesi anga Silfanas anga Timotiyesi e sikiifi a biifi ya sende gi a hii kulu Tesalonika biibiwan, di de sama fu u Tata Masaa Gadu anga Masaa Jesesi Kelestesi anda. Meke Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi namo luku u de. Soseefi, meke u ati de switi. 	 פולוס וסלונוס וטימותיוס אל קהלת התסלוניקים באלהים האב ובאדון ישוע המשיח חסד לכם ושלום מאת אלהים אבינו ואדנינו ישוע המשיח׃


Ma wan sani fu u de, di á bun a mi. Bika, u lasi a fosi fasi fu lobi, di u be lobi mi fosi. 	 אך יש לי עליך כי עזבת את אהבתך הראשונה׃


We, biibiwan! U tan luku a konbaka fu wi Masaa anga ala pasensi. U pakisei fa wan sama di paandi goon mu e tei ati oli gaan pasensi. Bika ai denki a ten di a goon o puu nyanyan. Da ai tan luku ala sowtu fasi di alen mu kai nati a doti, fu puu bunbun paansu. 	 לכן אחי דמו והוחילו עד בוא האדון הנה האכר מחכה לטוב תבואת האדמה בהוחילו כי ירד עליה גשם יורה ומלקוש׃


Te u go, da u taigi den taki, a Nyun Tii fu Masaa Gadu de koosube. 	 ובלכתכם קראו לאמר למכות השמים קרבה לבוא׃


Di den doo anda, ne den subi go a tapu sodoo na a kambaa pe den be e tan na a yuu di den de a Jelusalem Foto de. Den be de ape: Peitilisi Johanisi Jakowbesi Andeleyasi Filipi Towmasi Baatomeyosi Mateyesi Jakowbesi, a manpikin fu Alefeyosi Simon Selotu Judasi, a manpikin fu Jakowbesi. 	 ויבאו העירה ויעלו אל העליה אשר היו ישבים בה פטרוס ויעקב ויוחנן ואנדרי פילפוס ותומא בר תלמי ומתי יעקב בן חלפי ושמעון הקנא ויהודה בן יעקב׃


Ma namo, di den sidon fu nyan, ne wan uman kon doo anga wan moi bataa anga wan gaan dii sumee switi fatu a ini. Ne a waka langa langa, te a Masaa Jesesi, a pe a sidon na a tafaa. Ne a kandi a apaiti fatu a Masaa Jesesi ede anga ala fa a sidon a tafaa fu nyan de. 	 ותקרב אליו אשה ובידה פך שמן יקר מאד ותצק על ראשו בהסבו על השלחן׃


Meke wi á tesi Masaa enke somen fu den. Ne a be mu puu sineki go nyan den kii. 	 ולא ננסה את המשיח כאשר נסוהו מקצתם ויאבדום הנחשים׃


Ne a sama akisi den taki: “San pasa?” Ne den taigi en taki: “Yu á yee san den du anga a apaiti takiman fu Masaa Gadu, di den be e kai Jesesi, no? Na be wan sama fu Nasaleti. A man ya be e du gaan foondoo sani a goontapu ya, e leli sama wan apaiti fasi. A be de wan bunbun sama a Masaa Gadu ain anga libisama. 	 ויאמר אליהם ומה המה ויגידו אליו מעשה ישוע הנצרי אשר היה איש נביא גבור בפעל ובאמר לפני האלהים ולפני כל העם׃


“Na soseefi, a á fiti fu u poti nyun meke win go a ini gaandi saka di meke anga meti buba. Bika a dee taanga kaba. Da di a win o kuku, da a o soopu a gaandi saka basi towe a win poli. Da a kon, i lasi win, i lasi saka. 	 ואין איש נתן יין חדש בנאדות בלים כי אז היין החדש יבקע את הנאדות והוא ישפך והנאדות יאבדו׃


U pasa Efese Foto a mindii wataa. Pawlesi á wani u koti go lasi ten de. Bika a wani u pasa a hii pisiwataa fu Asiya ya esi esi, fu doo Jelusalem Foto ete a ini a Penkisite Fesa. 	 כי פולוס אמר לעבר מעל פני אפסוס פן יצטרך להתמהמה באסיא כי אץ לבוא אם יוכל עד חג השבועות ירושלים׃


We, ne den hei apaiti begiman piki a moni teke. Ne den taki: “A moni ya á bun fu poti na a keliki kasi. Bika a weiti sikiifi taki: ‘Moni di towe buulu á mu go a ini a keliki kasi.’ ” 	 ויקחו ראשי הכהנים את הכסף ויאמרו לא נכון לנו לתתו אל ארון הקרבן כי מחיר דמים הוא׃