Dyusama di e tan na a gaan tabiki Keleita Kondee seefi tu. Dyusama seefi fu Alabiya Kondee. Ala den sowtu a sowtu kulu ya taki: “Wi abi sowtu a sowtu tongo e taki. Ma fa Galileya sama du poi taki den so? Bika den e taki gaan foondoo sani di Masaa Gadu e du, da wi e fusutan den.” 	 כרתים וערבים הנה אנחנו שמעים אתם מספרים בלשנותינו גדלות האלהים׃


Da seigi fu wan sama di e leisi den wowtu di Masaa Gadu puu kon a kiin a ini a buku ya, gi taa sama. Soseefi tu, seigi fu ibii sama, di e aliki anga ala teke den sani di sikiifi ya oli. Bika a ten koosube. 	 אשרי הקורא ואשרי השמעים את דברי הנבואה ושמרים את אשר כתוב בה כי קרובה העת׃


Bika u e taki fu u seefi taki u gudu, te u abi ala sani. Ná wan sani e mankei u. Ma u á sabi taki u na mofina sani, di de fu tyali gi. U pooti! U beendi! U de soso sikin! 	 כי אמרת אך עשרתי מצאתי און לי ולא חסרתי כל ולא ידעת כי אמלל אתה ודוי ועני ועור וערם׃


Di den de, te wan dei, ne a moo pikinwan kon ne en taki: ‘Mi dda! Mi wani i paati a gudu, da i gi mi fu mi se di mi be o fende wanten. Ne a dda paati a gudu, ne a gi den manpikin fu den se.’ 	 ויאמר הצעיר אל אביו אבי תנה לי את חלק הרכוש אשר יפל לי ויחלק להם את הנחלה׃


Ma dati á wani taki, na sama di á teke biibi. Bika hii goontapu, da yu musu waka miti den sowtu motyo sama de. Giiliman ofu bidiigiman seefi tu. Soseefi sama di e dini afokodeei sani. Fi yu á wani miti den dati, da i mu komoto a goontapu. 	 ואין דעתי בזאת על הזנים שבעולם הזה או על בצעי בצע וגזלנים ועבדי אלילים כי אז יהיה לכם לצאת מן העולם׃


Tuutuu lobi noiti e kaba. Ma fu de apaiti takiman sa kaba wan dei. Sowtu a sowtu tongo taki seefi sa kaba tu. Apaiti sabi fu Masaa Gadu bosikopu seefi tu. 	 האהבה לא תבל לעולם אך הנבואות הנה תבטלנה והלשנות תכלינה והדעת תבטל׃


Bika Masaa Gadu nái teli bigi, efu yu koti maiki ofu yu á koti maiki a manpeesi. San e teli dati na fu wan sama e teke Masaa Gadu taki, fu libi. 	 אין המילה נחשבה ואין הערלה נחשבה כי אם שמירת מצות האלהים׃


Namo Pawlesi tan ape hii yali anga sigisi mun, e leli sama a bosikopu fu Masaa Gadu de. 	 וישב שם שנה וששה חדשים וילמד בהם את דבר האלהים׃


Da somen sikiman be de didon didon a ini den baikon de. Beendiman, lanman anga malengiiman, ala den fiya be de ape didon didon. Ala den fiya de e luku on yuu a wataa o seke. 	 שמה שכבו חולים ועורים ופסחים ויבשי כח לרב והמה מיחלים לתנועת המים׃


Namo Masaa Jesesi á du somen foondoo wooko a Nasaleti de. Bika den á be poti biibi ne en. 	 ולא עשה שם גבורות רבות מפני חסר אמונתם׃


Ma anga ala fa u be yee en de seefi, toku mi e sikiifi en sende gi u baka ete wan toon enke wan nyun weiti. Bika, di Masaa Jesesi kon a goontapu, da a libi soi u fa u mu lobi useefi. Da a fasi fa u e libi seefi e soi taki, u kisi wan nyun weiti. Da moo anga moo a dunguu e wai komoto a ini u libi, bika a tuutuu leti fu Masaa Gadu booko doo. 	 ועוד מצוה חדשה אני כתב לכם אשר היא אמת גם בו גם בכם כי החשך עבר והאור האמתי כבר זורח׃


A sitee ya bigi te, ne den apaiti bosikopuman anga gaansama fu biibiwan keliki mu bendi a wanse, fu wegi a toli luku. 	 ויקהלו השליחים והזקנים לעין בדבר הזה׃


A taki: “Enke fa u de, da u sabi taki taa tamaa, da wi o fii a Pasika Fesa. Da den o kisi a Manpikin di saka kon toon libisama ya, tyai go gi sama, den sipikii a koloisi kii.” 	 אתם ידעתם כי אחרי יומים יהיה הפסח ובן האדם ימסר להצלב׃


Ne den naki en anga wan tiki ne en ede gwoo. Soseefi den towe wataa mofu ne en. Ne den saka kini a doti e meke sipowtu e soso en enke na lesipeki anga gaandi den e gi en so. 	 ויכו על ראשו בקנה וירקו בו ויכרעו על ברכיהם וישתחוו לו׃


Da Masaa Jesesi de a pasi e gwe a Jelusalem. Ne a kai den twalufu bakaman fi en go a wanse. Ne a taigi den taki: 	 ויהי כעלות ישוע ירושלים ויקח אליו את שנים העשר לבדם ויאמר להם בדרך׃


Da ná wan sama di o go e fitoow den moo seefi, bika den o go e konkuu taawan. Den o go e wooko goofu anga taawan. Ma soseefi tu, den o go e fii den seefi moo hei moo ala taa sama. Den o lobi nyan diingi meke piisii moo enke lobi fu Masaa Gadu. 	 ומסרים ופחזים וגבהי רוח והלכים אחרי תענוגים יותר מאחרי האלהים׃


Sama o koli u taki, den na Kelestesi. Taawan o koli u taki, den na apaiti takiman fu Masaa Gadu. Da den o go e du gaan foondoo sani tu fu puubei fu ali den sama di e biibi a Masaa Gadu puu ne en, efu den be man. 	 כי יקומו משיחי שקר ונביאי שקר ונתנו אתות ומופתים להתעות אף את הבחירים אם יוכלו׃


Ma ala den sani di den taki ya seefi be e kengi anga den seefi. 	 וגם בזאת עדותם לא שותה׃


Bika tanpeesi de nofu na pe mi Tata e tan. Efu a á be de so, da mi be o taigi u. Bika mi e go fu seeka peesi gi u. 	 בבית אבי מעונות רבות ואם לא כן הוא כי עתה הגדתי לכם הנני הלך להכין מקום לכם׃


Anasi, a moo hei apaiti begiman na a Mama Keliki seefi. Soseefi Kayafasi anga taa taa famii a ini a paansu sama di e tyai a wooko ya. Johanisi anga Aleksandi seefi tu. 	 וחנן הכהן הגדול וקיפא ויוחנן ואלכסנדרוס וכל אשר ממשפחת הכהן הגדול׃


Da sama á poi taki, mi kai mi nen dopu en de. 	 פן יאמרו כי לשמי טבלתי׃


Bika ne en e seeka taawan poti apaiti fasi gi Masaa Gadu. Te en anga den mokisa libi makandii, da den e abi a seefi Tata a tapu anda, di enseefi abi. Na so meke, a nái sen fu kai den dati taawan de tuutuu baala anga sisa, di de osu sama fi en. 	 כי גם המקדש גם המקדשים כלם מאחד המה ועל כן לא בוש מקרא להם אחים׃


Da seigi fu sama tu, di e angii fu de enke fa Masaa Gadu wani. Bika Masaa Gadu o gi yu a sani di yu e angii de. Soseefi seigi fu sama di e kee nownow. Bika bakaten, da a kee fu den o daai kon toon lafu. 	 אשריכם הרעבים כעת כי תשבעו אשריכם הבכים כעת כי תשחקו׃


Bika den be denki taki, son ten a be waka anga den taa sama di den anga den be go a Jelusalem na a Pasika Fesa. A dati meke den waka wan hii dei, te di neti fosi den bigin suku en. Den suku en a den famii anga den mati fu den, ma den á fende en. 	 ויחשבו כי עם חבל הארחים הוא וילכו כדרך יום ויבקשהו בין הקרובים והמידעים׃


Biibiwan! Ma Masaa Gadu lobi u anda bigi! Da wi dise abi fu e gi en daa naamo, fu u anda ede. Bika a teke u anda enke fosi wan di a puu a takuudu anga ogii. Bika di a meke en Jeje wooko taanga a u de, meke u libi de apaiti fasi. Soseefi, di u teke biibi na a tuutuu bosikopu fi en. 	 אבל אנחנו חיבים להודות לאלהים בכל עת בעבורכם אחי חביבי האדון אשר האלהים בחר בכם מראשית לישועה בקדוש הרוח ובאמונת האמת׃


Ne Johanisi piki den taki: “We, mi e dopu sama anga wataa. Ma wan Sama de a u mindii di u á sabi. 	 ויען אתם יוחנן ויאמר אנכי מטביל במים ובתוככם עומד אשר לא ידעתם אתו׃


da fa fu Masaa Gadu di abi bun ati? Efu den pikin fi en e begi en wan sani dei anga neti, a o daai daai fosi a gi den en? Nono! A ná o daai daai. 	 והאלהים הלא הוא יעשה דין בחיריו הקראים אליו יומם ולילה גם כי יתמהמה להושיעם׃


Namo Masaa Jesesi akisi taki: “Sama u e kai mi mma anga mi baala?” 	 ויען ויאמר אל האיש המגיד לו מי היא אמי ומי הם אחי׃


We, di Masaa Jesesi kon a Betaniya, ne den taigi en taki: “Lasalesi de a ini geebi fo dei kaba.” 	 ויבא ישוע וימצאהו זה ארבעה ימים שכב בקבר׃


da, nownow, a goontapu ya, den o fende onmen tenti toon fu den sani di den fika, fu kon waka a mi baka. Soseefi bakaten, den o fende a libi fu tego a Masaa Gadu.” 	 ולא יקח תחתיהם כפלים הרבה בעולם הזה ובעולם הבא חיי עולמים׃


Da dei anga neti wi dise e tan begi, meke wi anga u sa miti fesi a fesi baka. Da wi sa yeepi lapu a biibi fu u anda kisi moo futu a doti. 	 לילה ויומם מפילים אנחנו תחנתנו לראות את פניכם ולהשלים את מחסרי אמונתכם׃


Ma san den be e luku fu fende, dati na Masaa Gadu Kondee a tapu, di bigi pasa ala taa peesi. Den be e angii taanga fu dati. Da a ná sipowtu den be e meke taki, den e dini Masaa Gadu a tapu. Ne Masaa Gadu á fii sen fu kai enseefi, a Gadu fu den, di meke wan foto poti a tapu anda gi den, fu go tan. 	 אכן נכספו למושב טוב ממנו והוא בשמים ועל כן לא בוש האלהים להקרא אלהיהם כי הכין להם עיר׃


Ne a man kwinsi en fesi, ne a waka gwe anga gaanbigi tyali a ini en ati, bika a man ya be gudu tuutuu. 	 ויצר לו על הדבר הזה ויעצב וילך לו כי הון רב היה לו׃


A sikiifi taki: 	 קלודיוס לוסיאס אל פיליכס ההגמון האדיר שלום׃


Namo den sama di kisi Masaa Jesesi, tyai en go na a osu fu Kayafasi, a moo hei apaiti begiman. Da den leliman fu Dyuweiti anga gaansama fu kondee be kon de makandii, fu den tyai Masaa Jesesi kon. 	 והאנשים אשר תפשו את ישוע הוליכהו אל קיפא הכהן הגדול אשר נקהלו שם הסופרים והזקנים׃


Ne Masaa Jesesi opo, ne a kaasi a winta fu tan pii. Ne a taigi a ze taki: “Kaba! Tan pii!” Ne a winta tan pii. A ze seefi koo pii tu. A winta nái wai taanga moo, a ze nái seke moo. 	 ויעור ויגער ברוח ויאמר אל הים הס ודם ותשך הרוח ותהי דממה גדולה׃


Da den sama di be e waka, ne en fesi anga en baka be e piisii te. Den e bali baya taki: “Hosana! Seigi fu Awan di e kon a ini a nen fu Masaa. 	 וההלכים לפניו ואחריו צעקים לאמר הושע נא ברוך הבא בשם יהוה׃


We, fa i si Malita yee taki Masaa Jesesi kon de, ne wanten a opo go miti en. Ma Maliya fika sidon sidon a osu. 	 ויהי כשמע מרתא כי ישוע בא ותצא לקרתו ומרים יושבת בבית׃


Namo Peitilisi taki ete taki: “Da wi fanowdu wan taawan a u mindii ya fu poti na a wooko a Judasi peesi. Ma a mu de wan man di be waka makandii anga wi na a hii yuu di u be e lontu makandii anga Masaa Jesesi. 	 ועל כן מן הצרך כי מן האנשים האלה אשר התהלכו אתנו כל ימי היות אדנינו ישוע יוצא ובא לפנינו׃


Da den moo hei apaiti begiman fusutan bunbun taki, na den Masaa Jesesi be e poti na ageisi toli de so. Ne den ati boon ne en ogii ogii. Da na dati meke den be e suku wan fasi fu kisi Masaa Jesesi go sooto wanten wanten. Ma den á be poi kisi en, bika den be sabi taki den sama fu a kondee ati be o boon a den tuutuu. We, na fu dati ede meke den fika en, ne den gwe. 	 ויבקשו לתפשו וייראו מפני העם יען אשר הבינו כי עליהם דבר את המשל הזה ויעזבהו וילכו להם׃


“We, heelu fu u, leliman fu Dyuweiti anga Faliseiman! Bika u na bidiigiman. U e du wan bun, te u goon nyanyan lepi. Bika ibii sani di a goon puu, da u e paati dati a ini tin pisi. Da u e teke wan fu den tin pisi tyai go gi Masaa Gadu, enke fa weiti taki. Ma u e wai a mama fu Masaa Gadu weiti seefi poti a wanse. Bika dati taki, u mu teke tyali ati anga letiopu fasi libi anga biibi Masaa Gadu tu. Na so u be mu libi, sondee fu fika bun, di u gwenti du de kaba. 	 אוי לכם הסופרים והפרושים החנפים כי מעשרים אתם את המנתא ואת השבת ואת הכמן ותניחו את החמורות בתורה את המשפט ואת החסד ואת האמונה והיה לכם לעשות את אלה ולא להניח גם את אלה׃


A Tongo soi ete taki: “Ma opo go doo Damasikosi Foto. Sama de anda fu taigi yu san fu du.” 	 והוא חרד ונבעת ויאמר אדני מה תחפץ ואעשה ויען האדון קום לך העירה ויאמר לך את אשר עליך לעשות׃


Ne, a gaapu a gaanbigi lebi sowtu kaiman. A kaiman ya, na a gaan haw sineki, di be de senten fositen kaba. Dati na a didibii, saatan. Ne a bui en poti de, fu tan wan dunsu yali langa. 	 ויתפש את התנין את הנחש הקדמוני הוא המלשין והוא השטן ויאסרהו לאלף שנים׃


Bika saide a poti weiti fu sama wooko? Na fu soi den sama namo taki, a abi leti fu taki, den fiti sitaafu. Weiti kon fu soi efu yu e wooko bun ofu fowtu. Na so sani mu waka doo a yuu ten pe Awan kon doo, di de a Paansu Sama di Masaa Gadu be paamisi, fu kon du bun. Da luku fa weiti waka kon a goontapu. Masaa Gadu sende en anga Engel poti a Mosesi ana, fu gi den Dyusama. 	 אם כן התורה מה היא מפני הפשעים נוספה עד כי יבוא הזרע אשר לו ההבטחה ותושם התורה על ידי המלאכים וביד סרסר׃


We, di den bakaman fi en yee so, ne a sani fuka den. Ne den akisi en taki: “We, da sama sa fende a libi fu tego seefi?” 	 והתלמידים כשמעם זאת השתוממו מאד ויאמרו מי אפוא יוכל להושע׃


Ma u e du doo taki seefi, fu soi fa na tuutuu fasi wi e dini Masaa Gadu. Na so u e oli pasensi pasa ala sowtu banowtu anga banda fu sama. Te toko kon fu buuya wi tu. A ini ala sowtu taanga libi seefi. 	 כי אם נראה בכל דבר כמשרתי אלהים בסבלנות רבה בלחץ ובצרות ובמצוקות׃


Den gi en wan dii weti koosi, kiin e beenki fu a wei.” A dii weti koosi ya, na den bun wooko, di den sama fu Masaa Gadu be du. 	 וינתן לה ללבש בוץ טהור וצח כי הבוץ הוא צדקות הקדשים׃


We, ne den bakaman fu Masaa Jesesi kon ne en, ne den akisi en taki: “We, Masaa! Saide meke yu e leli sama anga ageisi toli?” 	 ויגשו אליו התלמידים ויאמרו למה זה במשלים תדבר אליהם׃


We, ne Masaa Jesesi piki den taki: “Mi o akisi u wan sani fosi. Te u kaba piki mi dati, da miseefi sa piki u san u akisi mi de. 	 ויען יושע ויאמר אליהם גם אני אשאלה אתכם דבר אחד אשר אם תגידו אתו לי גם אני אגיד לכם באי זו רשות אני עשה אלה׃


Saide mi be sikiifi a biifi de tu taki, u be mu puu en a u mindii. Mi be wani keli u luku efu u e du ala san mi e akisi u fu du. We, ne u soi dati kaba. 	 כי לבעבור זאת גם כתבתי למען אדע את תמתכם אם בכל תשמעון׃


We, da abi den fasi de, fu goo kon moo bigi seefi. Da yu musu leli sabi wi Masaa Jesesi Kelestesi, fu poi dini en wan fasi, di e puu wini. 	 כי אם אלה תמצאנה ותרבינה בכם לא תתנה אתכם להיות בטלים ובלא עשות פרי לדעת אדנינו ישוע המשיח׃


We, Timotiyesi! Da mi e pakisei fu kon luku yu anda esi esi. Ma toku, mi sikiifi a biifi ya, fu soi yu den sani di i mu soi den taa biibiwan de. 	 זאת אני כתב אליך ואקוה לבא אליך במהרה׃


Ma, te a sidon pakisei te a kaba, ne a si taki a á poi feti anga a kownu fu den twenti dunsu suudati, da a o puu man sende go a fesi go begi a taa kownu meke den koo a toobi fosi den bigin feti. 	 ואם לא ושלח אליו מלאכים בעודנו רחוק לבקש שלום׃


Ma pe fu a sen gi mi, ne fa i si a doo Loma Foto, ne a lon suku mi wanten na ala peesi. Na so a suku te a fende mi a pe mi de a dunguu osu. 	 כי אם בהיותו ברומי יגע לבקשני עד כי מצאני׃


Ne wanten, a waka go a Masaa Jesesi, ne a gi en odi taki: “Odi oo, Mesiti!” Ne a bosi en a sikin fesi piyow. 	 ומיד נגש אל ישוע ויאמר שלום לך רבי וינשק לו׃


Ne a taigi den go doo taki: “Te u si taki suudati fu taa kondee kon feti anga Jelusalem, lontu den poti a dyali, da u mu sabi taki, a ten doo fu den feti booko en kaba anga en a soso. 	 וכאשר תראו מחנות סובבים את ירושלים ידע תדעו כי קרב חרבנה׃


Da a kon, u mokisa dede anga Kelestesi. Da u e fitoow taki, u mokisa weki nyun fasi kon a libi anga en tu. 	 והנה אם מתנו עם המשיח נאמין כי גם נחיה עמו׃


Simon anga den taa bakaman e suku pe a de. 	 וירדפו אחריו שמעון והאנשים אשר אתו׃


“Bika ná wan sama sa dini tu masaa makandii. Dati á kan! Ofu yu o lobi awan moo a taawan. Ofu yu o booko a wan saka, da i opo a taawan. Ma yu á poi lobi ala den tu a seefi fasi. Yu á poi waka a Masaa Gadu baka, da yu e feti a moni baka tu. Yu o lobi awan moo a taawan.” 	 אין עבד אשר יוכל לעבד שני אדנים כי ישנא את האחד ויאהב את האחר או ידבק באחד ואת האחר יבזה לא תוכלו עבד את האלהים ואת הממון׃


saka a paiman di i tyai go gi Masaa Gadu de fika leti ape fosi. Da i go, da i meke en bun anga en te a kaba fosi, da i kon, da boon a paiman gi Masaa Gadu. 	 עזוב תעזב שם את קרבנך לפני המזבח וקדם ללכת לכפר פני אחיך ואחרי כן בוא הקרב את קרבנך׃


A ten ya, Peitilisi e waka lontu somen taa peesi anga a bosikopu fu Masaa Gadu. A go doo biibiwan na a foto den e kai Lida. 	 ויהי בסבב פטרוס בכל המקמות וירד גם אל הקדושים אשר ישבו בלד׃


We, ne Peitilisi piki taki: “Mi kon e si tuu taki, sama á de wan sani moo taawan gi Masaa Gadu. 	 ויפתח פטרוס את פיו ויאמר עתה ידעתי באמת כי האלהים איננו נשא פנים׃


Bika Masaa Gadu gi u a libi fi enseefi. Na so a meke u baka ete wan toon. Ne u kon de enke fa pikin e de paansu fi en tata, di paandi en a ini en mma. Ma a sii di meke a paansu fu wi dati á komoto a libisama, enke paansu di poi poli. Bika na a wowtu fu Masaa Gadu di taanga seefi, fu wooko tego a ini wi. 	 כנולדים מחדש לא מזרע נשחת כי אם מזרע לא ישחת במאמר אלהים החי והקים לעולם׃


Ne den Faliseiman anga den leliman fu Dyuweiti akisi Masaa Jesesi taki: “Saide meke den bakaman fi yu nái oli den weiti di den gaansama poti gi wi. Bika den e nyan sondee fu wasi den ana na a apaiti fasi.” 	 וישאלו אותו הפרושים והסופרים מדוע תלמידיך אינם נהגים על פי קבלת הזקנים כי אכלים לחם בלא נטבילת ידים׃


Ma, Masaa Jesesi yee, di den gi Yailesi a bosikopu. Ne a taigi Yailesi taki: “Ná feele! Ma biibi namo.” 	 וכשמע ישוע את הדבר אשר דברו ויאמר אל ראש הכנסת אל תירא רק האמינה׃


Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “We, efu a takuu ati kuutu bakaa ya, di nái teli Masaa Gadu anga di ná abi toobi anga libisama sabi fu taki so wan sani, fu yeepi a uman ya, 	 ויאמר האדון שמעו את אשר אמר דין העולה׃


‘Mi enke Masaa Gadu taki: “Luku fa mi o wooko a ini den dei na a ten pe goontapu o de fu kaba. Mi o sende mi Apaiti Jeje go na ala sowtu sama. Da a o piki yu umanpikin anga yu manpikin, fa mi fiti sani poti fu waka. Foondoo fasi enke na deen, na so yonkuman a u mindii de o si san mi wani. Gaansama de seefi o deen tuutuu san mi fiti poti fu du. 	 והיה באחרית הימים נאם אלהים אשפך את רוחי על כל בשר ונבאו בניכם ובנתיכם ובחוריכם חזינות יראו וזקניכם חלמות יחלמון׃


“Ma a basi piki den taki: ‘Nono! U á mu du dati! Bika fu u suku fu puu den nownow, u o misi puu den bun paansu wan a ini tu! 	 ויאמר לא פן בלקטכם את הזונין תשרשו גם את החטים׃


Namo Stefanisi soi ete taki: “Dyalusu meke den twalufu baala enke avo di sete den twalufu lo be seli Jowsef wan fu den baala gwe a Egepte Kondee. Ne dati toon saafu anda, ma Masaa Gadu de anga en. 	 ויקנאו האבות ביוסף וימכרו אותו מצרימה ואלהים היה עמו׃


Ma san u tyai kon ya na sitee fu wowtu anga nen. Fu san den wani taki anga sama abi a nen ya anga dati! U e sitee luku fa u Dyuweiti mu wooko. Da na taki fu u seefi seeka poti a u fasi! Mi ná o teke a wooko, fu kuutu dati.” 	 אבל אם היא שאלה על מלין ושמות והדת שלכם ראו אתם ואני אין רצוני להיות שפט על דברים כאלה׃


Foluku fu Loma Foto na moo gaanlanti fu wi. Den o kaagi wi taki, u misi den weiti. Da na gaan ogii. Bika u ná o poi piki san tyai u kon fanya fanya a ganda anga takitaki so.” 	 כי הלא בסכנה אנחנו להתחיב במרד בעבור היום הזה ודבר אין לנו לתת דין וחשבון על הרגשה הזאת׃


Da a taa dei fuuku mamanten, ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en e waka pasa a figasii bon di a be fuuku. A di den luku a bon, ne den si taki a dee te, a fika soso tyaka tyaka. 	 ויהי הם עברים בבקר ויראו את התאנה כי יבשה עם שרשיה׃


Ma Johanisi kon si taki, somen Faliseiman anga Saduseiman de a ini den sama di kon fu teke dopu de. Namo a bali kosi den taki: “U takuu tetei sineki! Fa u du sabi taki, u mu lon kibii gi a gaan atiboon fu Masaa Gadu di de a pasi e kon?” 	 ויהי כראותו רבים מן הפרושים והצדוקים נגשים לטבילתו ויאמר להם ילדי הצפעונים מי השכיל אתכם להמלט מן הקצף הבא׃


Mi Pawlesi ya libi mokisa anga Masaa Jesesi, da mi á poi lei. Tuutuu! Nyanyan sani á de, fu nyan poli yu libi gi Masaa Gadu! Ma sama di e denki taki, kina de fu nyan dati, da ai si dati enke dati poi poli sama libi. 	 ידעתי ומבטח אני באדון ישוע כי אין דבר טמא בפני עצמו ורק טמא הוא למי שיחשבנו לו לטמא׃


Bika efu a taki ya doo gaaman yesi, da wi sabi fa wi o taki anga en, fu koo en ati, fu u á kisi sitaafu.” 	 ואם ישמע הדבר לפני ההגמון אנחנו נפיסהו והייתם בלי פחד׃


Da kina dei doo baka. Pikinmoo a hii foto booko kon na a Dyu keliki. Mofu be paati, ne den kon aliki Masaa Gadu wowtu. 	 ובשבת השנית נקהלה כמעט כל העיר לשמע את דבר יהוה׃


“Namo a faya di lontu mi be kiin te, a meke mi beendi fu si wan enkii sani. Namo den di anga mi be e waka oli mi na ana tyai go doo Damasikosi Foto. 	 ואני לא יכלתי לראות מפני זהר האור ההוא והאנשים אשר אתי הוליכוני ביד ואבא לדמשק׃


Da u taki, mi e wooko anga didibii, fu puu takuu jeje a sama tapu. We, da na feti didibii e feti anga enseefi, fu booko a hii makiti anga a hii kondee fi enseefi, di ai tii. 	 וגם השטן אם נחלק על עצמו איככה תכון ממלכתו כי אמרתם שבבעל זבוב מגרש אני את השדים׃


We, na gaan bun ati fasi namo di Masaa Gadu teke luku mi so. Ne a du dati gi mi. A meke Kelestesi teke dede pai a mi peesi. Da dati á mu waka fu soso, taki sama e kon toon bun sama gi Masaa Gadu, te den wooko anga weiti. Kweti! 	 לא אמאס את חסד האלהים כי אלו תהיה על ידי התורה צדקה הנה חנם מת המשיח׃


Ma u aliki ya! Di na Masaa Gadu Jeje de a mi tapu kaba, fu puu takuu jeje, da u mu sabi taki, a Nyun Tii fu Masaa Gadu kon doo u ya. 	 אך אם ברוח אלהים אני מגרש את השדים הנה הגיעה אליכם מלכות האלהים׃


Na a biibi ya be tyai enseefi, fu leli Dyusama bakaten, fu kii sikapu tyatya a buulu a den lanki fu den osu doo. Bika ogii o miti ala osu di á du dati, te wan jeje o fee pasa a kondee de, fu kii ala fosi manpikin. Namo, a meke den e oli fesa fu a dei de, doo tide ete seefi. Den e kai dati, Pasika Fesa. 	 באמונה עשה את הפסח ונתינת הדם למען אשר לא יגע המשחית בבכוריהם׃


We, den lobi mati fu mi! Meke u tan lobi useefi. Bika na Masaa Gadu poti lobi a ini u ati. Da, efu wan sama lobi taa sama, da wi sa si taki, en na wan pikin fu Masaa Gadu tuu. Sowan sama sabi Masaa Gadu. 	 אהובי נאהב נא איש את רעהו כי האהבה מאלהים היא וכל אשר יאהב נולד מאלהים וידע את האלהים׃


Ma efu wan sama abi nofu sani fu libi, ne a si wan taa biibisama e pina fu wan sani, ma a tapu en ati gi en, da sowan sama á lobi Masaa Gadu. 	 ואיש אשר לו נכסי העולם והוא ראה את אחיו חסר לחם וקפץ את רחמיו ממנו איך תעמד בו אהבת אלהים׃


Bika te sama o opo baka a dede, da uman anga man libi ná o de moo. Den o de enke Basiya fu Masaa Gadu Kondee . 	 כי בעת קומם מן המתים האנשים לא ישאו נשים ולא תנשאנה אך יהיו כמלאכי השמים׃


Ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en e go, te den koosube fu a kondee di den e kai Jelikow. Da wan beendiman be sidon a sikin pasi e begi moni. 	 ויהי בקרבו אל יריחו והנה איש עור ישב על הדרך והוא משאל׃


We, na gaan bun ati fasi namo, di Masaa teke luku mi. Ne a meke mi kon poti hii fitoow ne en. Soseefi mi kon abi a lobi di ai gi wi di mokisa libi anga Kelestesi Jesesi. 	 ויגדל עלי במאד מאד חסד אדנינו עם האמונה והאהבה במשיח ישוע׃


Ma te den kisi u fu tyai go a kuutu, u á mu booko u ede san u o taki. U á mu taki fu useefi. A Jeje fu Masaa Gadu di de a ini u, o gi u, a u ati, san fu taki a yuu de. 	 וכאשר יוליכו ומסרו אתכם אל תדאגו ואל תחשבו מה תדברו כי הדבר אשר ינתן לכם בשעה ההיא אותו דברו יען לא אתם הם המדברים כי אם רוח הקדש׃


Bika u si fa pikinmoo sama meke takuu meti kii mi a Efese Foto. Da na bun fu goontapu mi e suku, fu tyai miseefi go so faawe? Bika fu Masaa Gadu ná o weki sama baka, “Da meke u nyan diingi piisii. Tamaa dede sa doo, fu ala sani kaba.” 	 אם לפי ררכו של אדם נלחמתי עם החיות הרעות באפסוס מה תועלת יש לי אם המתים לא יקומו נאכלה ונשתה כי מחר נמות׃


En Jeje di teke peesi a ini wi seefi e kotoigi a wi ati taki, wi na pikin fi en tuu. 	 והרוח ההוא מעיד ברוחנו כי בני אלהים אנחנו׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “San u denki a basi fu a goon o du di a o yee taki, den kii a manpikin fi en tu? Enseefi o go luku en goon, no? Ne enseefi o go! Da a o kii ala den yuuman fu a goon, da a yuu a goon gi taa sama.” Ne den sama bali taki: “Nono! Noiti a sani ya mu pasa so!” 	 יבוא ויאבד את הכרמים האלה ויתן את הכרם לאחרים ויהי כשמעם ויאמרו חלילה מהיות כזאת׃


Da mi lobi sisa! Meke u tan lobi useefi naamo sondee kaba. Disi a ná wan nyun weiti. Ma na a gaan haw wan, di Masaa Gadu be gi wi, senten di u be bigin waka a Jesesi Kelestesi baka. Na so mi sikiifi taigi u. 	 ועתה מבקש אני ממך הגבירה ולא ככתב אליך מצוה חדשה כי אם את אשר היתה לנו מראש לאהבה איש את רעהו׃


Na a seefi yali ya, wantu biibiwan komoto a Jelusalem kon luku biibiwan na Antiyokiya Foto de. Na be biibiwan di Masaa Jesesi e piki san fu taki. 	 ויהי בימים ההם ויבאו נביאים מירושלים אל אנטיוכיא׃


“Sikiifi gi a Engel fu a keliki a Peligamem taki, mi di e taki ya, na mi abi a koti fetihow, di saapu a tu se: 	 ואל מלאך קהל פרגמוס כתב כה אמר אשר לו חרב פיפיות החדה׃


Bika a sabi fa Masaa Gadu paamisi taki, wan bakaten paansu sama o waka a ini Dyusama lo, di sa de a Kelestesi, fu tyai yeepi a goontapu. Da enseefi e luku, fu fende a bun de a Masaa Gadu. Bika dati bigi moo ala gudu fu Egepte Kondee. Da den sa lagi en fu dati seefi, ma a ná abi toobi. 	 בחשבו את חרפת המשיח לעשר גדול מאצרות מצרים כי הביט אל הגמול׃


Nono! A ná fu di den ogii moo u. Mi e taigi u tuutuu. Efu u á daai libi, da na letiso useefi sa dede kaba a soso tu.” 	 לא כי אמר אני לכם אם לא תשובו תאבדו כלכם גם אתם׃


Masaa Gadu be seeka en fosi, ne a gi en a weiti di taki, a mu koti a maiki de. Da dati e soi fa biibi e waka, sondee fu koti a maiki de. Bika na so Masaa Gadu wani taa foluku di á de Dyusama mu si a toli ya. Bika den de enke fa Abalaham be de, sondee fu koti a maiki de, ma a be abi biibi. Da na so denseefi sa de a paansu sama, di de bakaten pikin fu Abalaham tu. 	 ואות המילה קבל לחותם צדקת האמונה אשר היתה לו בערלתו להיות לאב לכל המאמינים והם ערלים למען אף להם תחשב הצדקה׃


Mi lobi pikin! Mi e taigi u ete wan toon. Fa u de wan anga Masaa Jesesi makandii de, u á mu fika en noiti moo. Da, te a kon baka a goontapu, da sen ná o kisi u fu waka go miti en. Soseefi u ná o feele fu taampu ne en fesi tu. 	 ועתה בנים עמדו בו למען יאמץ לבנו בהראותו ולא נבוש מפניו בבואו׃


Balabasi, na be wan ogii kiiman di den be poti a dunguu osu a ten de. Bika en anga wantu taa man be kii sama, di den be opo feti anga a Loma lanti di be e tii Islayeli a ten de. 	 והוא היה משלך בית האסורים על דבר מרד אשר נהיה בעיר ועל דבר רצח׃


Dati wani taki, a be kuudei anga Abalaham taki: “Mi musu gi yu bun di mi paamisi yu.” Namo baka fo ondoo diitenti (430) yali, ne a sende weiti kon, fu sama wooko. Ma dati á poi booko a kuudei fi en anga Abalaham. Bika a nái kengi mofu. Bika a kuudei á be de fu Abalaham mu wooko fosi a gi Abalaham bun di a paamisi en. 	 וזאת אני אמר כי דיתיקי אשר קימה האלהים מאז לימות המשיח לא תוכל התורה אשר באה אחרי ארבע מאות ושלשים שנה להפר אותה ולבטל את ההבטחה׃


Ne den sikowtu piki den taki: “Di u go a taki anga u. Ma namo, di u yee fa ai taki, da u si taki ná wan sama u be yee taki so wanten.” 	 ויענו העבדים מעולם לא דבר איש כאיש הזה׃


Da na a Bun Nyunsu ya mi mu tyai taki enke apaiti bosikopuman fu Masaa Jesesi. Masaa Gadu poti mi, fu leli foluku di á de Dyusama, fa fu biibi na a tuutuu fasi di Masaa Gadu wani. Mi nái lei! Na tuutuu sani fu teke, mi e taki ya! 	 אשר אני הפקדתי לה לכרוז ולשליח אמת אני אמר במשיח ולא אשקר מורה הגוים באמונה ובאמת׃


Meke u Tata, Masaa Gadu anga Masaa Jesesi Kelestesi teke gaan bun ati fasi namo luku u de. Soseefi, meke u ati de switi. 	 חסד לכם ושלום מאת האלהים אבינו ומאת אדנינו ישוע המשיח׃


We, den koosi fu Johanisi di a be e wei be meke anga a uwii fu wan meti den e kai kameili. Da a be e banti en mindii anga wan leli buba. Da na makonkon anga busi oniki a be e nyan. 	 והוא יוחנן לבושו שער גמלים ואזור עור במתניו ומאכלו חגבים ודבש היער׃


Da fusutan de saide meti be mu kii enke paiman, fu wooko anga en buulu na a ten fu a gaandi fasi fu dini. 	 לכן גם הראשונה לא חנכה בלא דם׃


Ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en doo Jelikow. Ne moo lati di den e gwe, ne somen somen sama e waka a den baka. Da wan beendiman be sidon a sikin pasi e begi moni. Da na a man ya den be e kai Baatimeyosi. Da a nen ya wani taki, a pikin fu Timeyesi. 	 ויבאו יריחו ויהי כצאתו מיריחו הוא ותלמידיו והמון עם רב והנה ברטימי בן טימי איש עור ישב על יד הדרך לשאל נדבות׃


Ne Masaa Jesesi doo a peesi di den e kai Kaana, na a pisiwataa fu Galileya, pe a be meke a wataa toon win. Ne di a go doo de, ne wan bigiman di be e wooko a kownu paleisi yee taki a komoto a Judeja kon a Galileya de. Ne a go a Masaa Jesesi fu a kon deesi wan manpikin fi en gi en. Bika a pikin ya be siki swaki te na fu dede namo. 	 ויבא ישוע עוד הפעם אל קנה אשר בגליל מקום שומו המים ליין ואיש היה מעבדי המלך ובנו חלה בכפר נחום׃


Den mu go pii den ede, soseefi pai wan moni a den apaiti begiman na a Mama Keliki. Da go anga den, da pai dati gi den. Soseefi, da wasi a wataa anga den, fu kiin libi baka seibin dei. Da dati o soi, fa yu nái puu Dyusama fu oli Dyuweiti enke fa sama e lei gi yu. 	 הנה יש אתנו ארבעה אנשים אשר נדר עליהם אתם קח לך והטהר אתם ושלם ההוצאות בעדם למען אשר יגלחו את ראשם וידעו כלם כי שמועת שוא שמעו עליך וכי אתה בעצמך מתהלך בחקות התורה׃


Wi ya eigi yesi be yee fa a Tongo be piki gi en gaandi so. U be taampu anga en, na a apaiti mongo pe Masaa Gadu be soi wi en gaan dyendee fasi. 	 ואת הקול הזה שמענו באזנינו יצא משמים בהיותנו עמו בהר הקדש׃


Meke odi go doo biibiwan di e miti begi makandii a den Akwila osu. Odi mu go doo mi gaan mati Epeneitesi, di fosi teke biibi na a pisiwataa fu Asiya anda, fu komoto a takuudu anga ogii. Bika ne en baka futu taawan teke. 	 שאלו לשלום אפינטוס חביבי שהוא ראשית אכיא למשיח׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “Miseefi be si fa didibii makiti booko langa ten kaba. Mi si a komoto a tapu nyaw kai kon a doti, enke te donduu e koti faya. 	 ויאמר אליהם ראיתי את השטן נפל כברק מן השמים׃


Taa dei, ne Pawlesi go anga den fo man na a Mama Keliki. Ne den wasi a wataa fu kiin libi baka. Soseefi, a go soi den apaiti begiman na a Mama Keliki, fa a wasi dati kaba. Da en anga den taawan o teke a seibin dei di fanowdu fu libi kiin enke fa Dyuweiti taki. 	 ויקח פולוס את האנשים ויטהר אתם וממחרת בא אל המקדש ויגד כי מלאו ימי טהרתם עד כי הקרב קרבן כל אחד מהם׃


Biibiwan e tan ape, wi anga den miti. Den meke u tan wan hii wiki anga den. Bakadati, ne u komoto de gwe moo faawe go doo Loma Foto. 	 ושם מצאנו אחים ויבקשו ממנו לשבת אתם שבעת ימים ובכן הלכנו אל רומי׃


A á gei den moo hei apaiti begiman fu Leifi Lo, di be mu begi paadon gi denseefi, fosi fu begi gi a foluku seefi. Den be mu kii meti enke paiman, fu boon begi paadon ibii dei so. Ma en dati poti enseefi kii wan kodo leisi namo, ne a sai kaba gi Masaa Gadu fu teke dati enke a sani, fu begi paadon naamo tego. 	 אשר איננו צריך יום יום ככהנים הגדולים ההם להקריב בראשונה על חטאתיו ואחרי כן על חטאת העם כי זאת עשה בפעם אחת בהקריבו את נפשו׃


We, den gaan bun fu Masaa Gadu ya dipi! Soseefi a koni fi en, fu wooko leti fasi, anga a gaan sabi di a abi, fu du. Fasi á de fu sama kisi ala san a poti fu du tu. Soseefi fa a wani sani mu waka, bigi pasa u fusutan. 	 מה עמק עשר חכמת אלהים ועשר דעתו משפטיו מי יחקר ודרכיו מי ימצא׃


Ma a man di be seli Masaa Jesesi be gi den wan maiki a fesi kaba taki: “Awan di mi o bosi, ne en u mu kisi.” 	 והמסר אתו נתן להם אות לאמר האיש אשר אשקהו זה הוא תפשוהו׃


Fa i si neti e doo, sama fu a kondee de seefi tyai somen sama di abi takuu jeje a den tapu kon a Masaa Jesesi. Da Masaa Jesesi e bali den takuu jeje wan kodo mofu namo. Da ala den e komoto wanten wanten a den sama tapu gwe. Soseefi Masaa Jesesi be e deesi ala sama di be abi taanga siki de tu. Ala sikiman be kon betee so moimoi. 	 ויהי לעת ערב ויביאו אליו רבים אחוזי שדים ויגרש את הרוחות בדבר וירפא את כל החולים׃


Efu mi á be du so gaan foondoo sani a den mindii, di wan taawan á be du ete, da den á be o du ogii. Ma now den si ala san di mi du, ne toku den buuse mi. Da soseefi den buuse mi Tata tu. 	 לולא עשיתי בתוכם את המעשים אשר איש זולתי לא עשה לא היה בהם חטא ועתה ראו וישנאו גם אתי גם את אבי׃


A kambaa ya kaba anga wan deki gaiden di meke anga wan taanga sowtu koosi. Bakase fu dati na di fu tu kambaa den e kai, a Apaiti Kambaa di meke seeka gi a apaiti Masaa Gadu wawan. 	 ומבית לפרכת השנית משכן הנקרא קדש הקדשים׃


Ibii foluku sama, ma yu e dini en anga ala wooko leti fasi gi en, da dati e switi en ati kaba. 	 כי אם בכל עם ועם הירא אותו ועשה צדק רצוי הוא לפניו׃


Tata, mi e begi fu den ala fiya kon de wan makandii, leti enke fa mi anga yu de wan. Da efu den de wan, da goontapu sa sabi taki na yu be sende mi kon. 	 למען יהיו כלם אחד כאשר אתה אבי בי אתה ואני בך והיו גם המה בנו כאשר למען יאמין העולם כי אתה שלחתני׃


Ma, Masaa Jesesi á gi pasi fu dati. Pe fu dati, ne a taigi a man taki: “Nono! Go a osu a den sama fi yu, da taigi den san Masaa du gi yu, anga fa a be abi tyali ati fi yu.” 	 ולא הניח לו כי אם אמר אליו שוב לביתך אל בני משפחתך והגד להם את הגדלות אשר עשה לך יהוה ויחנך׃


Bika na san goontapu e soso, na dati Masaa Gadu teke fu wisiwasi goontapu koniman. Soseefi a teke u di goontapu e kai sama sondee makiti, fu wisiwasi goontapu makiti bigiman. 	 כי אם בסכל שבעולם בחר האל למען ביש את החכמים ובחלוש שבעולם בחר האל למען ביש את החזק׃


We, ala san mi sikiifi pasa de, a ná fu gi u sen. Ma na fu leli u bun sani enke lobi biibi pikin fu mi. 	 ולא לביש אתכם אני כתב הדברים האלה כי אם מזהיר אתכם כבני האהובים׃


‘Masaa Gadu taigi mi Masaa taki: “Sidon a mi leti ana se ya, te enke mi poti ala yu feyanti a yu futu ondoo.” ’ 	 נאם יהוה לאדני שב לימיני עד אשית איביך הדם לרגליך׃


Da a be kon fu taki sani a fesi fu a leti di de fu kon. Da a be mu taki fu ala sama be yee fu den kon a biibi. 	 הוא בא לעדות להעיד על האור למען יאמינו כלם על ידו׃


Ibiiwan pikin fi en mokisa de. Soseefi den di ai kai moo gaan Manpikin fi enseefi. Ala den disi nen sikiifi ne en buku, fu tan anda. Soseefi Masaa Gadu di mu kuutu ala sama de anda anga ala avo gaansama, di be libi fiti, fu de apaiti fasi gi Masaa Gadu nownow. 	 ואל עצרת רבבות המלאכים ועדת הבכורים הכתובים בשמים ואל אלהים שפט הכל ואל רוחות הצדיקים הנשלמים׃


Da a main fu Simon de a bedi anga feba. Da di den doo na a osu, ne den taigi Masaa Jesesi fu a siki fi en. 	 וחמות שמעון שכבה אחוזת הקדחת וימהרו לדבר אליו עליה׃


Den be puu mi a dede mofu seefi, soseefi poti den eigi libi a tiki ede, fu a wooko de ete. Da mi á poi gi den daa sai. Somen biibiwan anda mu fende a daa ya tu. Taa foluku biibiwan seefi mu gi den daa, fu san den du gi mi. 	 ואשר מסרו את צוארם בעד נפשי ולא אני לבדי אודה להם כי גם כל קהלות הגוים וגם לשלום הקהלה בביתם׃


Ne a akisi den baka taki: “San u pakisei fu den tin na aitin sama di a tolen fu Silowam be booko kai kii? U membee taki na fu di den sama de be e libi takuu moo ala taa sama fu Jelusalem meke den sani de pasa anga den? 	 או שמנה העשר ההם אשר נפל עליהם המגדל בשלח וימיתם החשבים אתם כי היו אשמים מכל האנשים הישבים בירושלים׃


Ma Masaa Jesesi be gi den a ageisi toli ya. Ma den á be fusutan seefi seefi san a be wani taki. 	 המשל הזה דבר ישוע באזניהם והמה לא ידעו מה זאת אשר אמר אליהם׃


We, ne di den dii bakaman fu Masaa Jesesi yee a Tongo ya, ne den feele te, den kai tapu fesi a doti. 	 ויהי כשמע התלמידים ויפלו על פניהם וייראו מאד׃


Ne a taki: ‘Nono! Mi ná o kon a osu. Bika luku on langa mi anga yu de ya. Ná wan dei di mi pasa i mofu, gaanengee gi yu. Ala san i sende mi, mi e du enke fa i sende mi. Mi e wooko e naki mi sikin gi yu enke sitaafuman. Ma ná wan pikin kaabita seefi di i gi mi, fu mi kii nyan meke piisii anga den mati fu mi. 	 ויען ויאמר אל אביו הנה זה שנים רבות אני עבד אתך ומימי לא עברתי את מצותך ומימי לא נתת לי גדי למען אשיש עם רעי׃


Ne a piki den taki: “U go a Jelusalem. Da te u go, da u o si wan man anga wan bungu wataa a pasi. Da u mu waka ne en baka, te na a osu pe ai go. Da te a go a ini a osu, da useefi mu go a ini tu. 	 ויאמר אליהם הנה אתם באים העירה ופגע אתכם איש נשא צפחת מים לכו אחריו אל הבית אשר יבוא שמה׃


Soseefi Masaa Jesesi taki go doo taki: “Sama di e teke mi taki de enke wan gaan koniman. Bika a koni, da a sabi luku bunbun peesi fu sete en osu. 	 לכן כל השמע את דברי אלה ועשה אתם אדמהו לאיש חכם אשר בנה את ביתו על הסלע׃


We, u tan a ini mi. Da u meke mi tan a ini u tu. Leti enke fa i si wan taka wawan á poi meke nyanyan, efu a á tan a na a bon, na leti soseefi u seefi ná o poi meke nyanyan tu, efu u á tan a ini mi. 	 עמדו בי ואני בכם כאשר השריג בל יעשה פרי מאליו אם לא יעמד בגפן כן גם אתם אם לא תעמדו בי׃


Yonkuman! Teke a taki fu edeman di e tii biibiwan. Meke ibiiwan yeepi taawan a sani de sondee fu si enseefi hei moo taawan. Bika, “Sama di hei enseefi, da na feti Masaa Gadu o feti booko dati saka. Na sama di saka ne en ondoo, fu teke en taki, sa fende en gaan bun ati fasi.” 	 וכן גם אתם הנערים הכנעו לפני הזקנים וחגרו כלכם שפלות רוח בהכנע איש לרעהו כי אלהים ללצים יליץ ולענוים יתן חן׃


Den o fende sitaafu fu san den e du. Bika den e piisii denseefi ati, fu peefuu du sani di fiti dunguu a gaandei seefi, sondee fu sen. Da den e tyobo a apaiti libi makandii fu biibiwan seefi, meke pasi e fende fu kaagi biibiwan de. Bika fesa fu piisii gi Masaa Gadu, da den e waka de, fu libi enke a koli fasi fu den e piisii Masaa Gadu. 	 אשר עדנת יומם לענג יחשבו מטנפים ומום בם המתפנקים במדוחי נפשם ואכלים ושתים עמכם׃


Ma namo, da wan dei, da Masaa Jesesi be de a wataa mofu, fu a ze fu Genesaleti. Da somen sama ali kon ne en te a ipi, fu yee Masaa Gadu wowtu. 	 ויהי כאשר נדחק המון העם לשמע את דבר האלהים והוא עמד על יד ים גניסר׃


Soseefi ala den sama fu Ninifei o opo, da den o kuutu den sama fu a ten ya. Bika den sama fu Ninifei be yee a wowtu fu Masaa Gadu di Jowna be gi den. Ne den teke en, ne den daai libi wanten. Ma wan Sama de a u mindii ya, di hei moo Jowna, ma toku, u nái teke en taki.” 	 אנשי נינוה יקומו במשפט עם הדור הזה והרשיעהו כי הם שבו בקריאת יונה והנה יש פה גדול מיונה׃


Ma na den sani di mi taigi u de, na den meke gaan tyali kisi u? 	 אך על דברי את אלה אליכם מלא לבבכם עצבת׃


“Ne a bali kai Abalaham taki: ‘Abalaham, tata! Gaantangi abi tyali ati fu mi, baa? Sende Lasalesi meke a dopu en finga a ini wataa tyai kon nati mi tongo gi mi, baa? Bika mi e boon dede a ini a faya ya.’ 	 ויצעק ויאמר אבי אברהם חנני ושלח נא את לעזר ויטבל את קצה אצבעו במים למען קרר את לשוני כי עניתי במוקד הזה׃


Bika u e libi anda so kaba anga ala taa biibiwan na a hii pisi fu Masadoniya. Biibiwan! Ma toku wi dise e soi u anda ete taki, teke a lobi ya wooko moo bigi moo so. 	 וגם עשים אתם כן לכל אחיכם אשר בכל מקדוניא אך נבקשה מכם אחי אשר תוסיפו ותרבו עוד׃


A gi mi a bosikopu taki: ‘Ná feele! I mu go doo namo namo, a pe yu e go na a moo gaan kownu a Loma Foto, fu kuutu yu! Masaa Gadu o kibii yu, fu sani á sa du yu ya! Ibiiwan taawan di de na a waka ya tapu anga yu seefi o kibii tu. Na so a sa teke gaan bun ati fasi namo luku yu.’ 	 ויאמר אל תירא פולוס עליך עוד לעמד לפני הקיסר ועתה הנה נתן לך האלהים את כל ההלכים אתך באניה׃


A wooko tyali ati fasi anga mi di fosi fosi be toto futu taki soso ogii fi en. Soseefi lon du ogii anga sama di e biibi en. Bika mi á be de biibisama ete, da mi á be sabi taki, na ogii mi be e du so. 	 אתי אשר מלפנים הייתי מגדף ומרדף ומחרף אבל רחמתי כי עשיתי מבלי דעת באין אמונה׃


Ma anga ala dati, toku wi Yeepiman, Masaa Gadu kon losi wi puu a takuu libi, fu soi wi en gaan bun ati fasi. Soseefi, fa a lobi wi. 	 אמנם כאשר נגלה נעם אלהים מושיענו ורחמנותו אל האדם׃


Namo Pawlesi saka taapu go bendi na a dedewan, fu luku en. A didon baasa en oli, da ai taigi den sama ape taki: “U á takitaki taanga na a peesi! Libi de a ini en nownow baka.” We, a de so tuu. 	 וירד פולוס ויגהר עליו ויחבקהו ויאמר אל תבהלו כי נשמתו בו׃


Dei anga neti a man ya be de a ini a belipe anga den mongo mindii e waka e bali gaan balibali e naki enseefi koti anga siton. 	 ותמיד לילה ויומם היה בהרים ובקברים צעק ופצע את עצמו באבנים׃


Wan fu den fisiman ya na be Simon. Ne a subi go a ini a boto fu Simon. Ne a taigi Simon fu a toosi a boto go a wataa afu, fu a sa taki anga den sama. 	 וירד אל אחת מן האניות אשר היא לשמעון ויבקש ממנו להוליכו מעט מן היבשה אל הים וישב וילמד את העם מתוך האניה׃


Wantu biibiwan fu Sesaleya pisiwataa de be sete waka anga wi. Den tyai wi go a wan biibiwan den e kai Manason. Ne a poti wi a osu. Na Sipolosi Kondee sama di de a biibi moi langa kaba. 	 וילכו אתנו גם תלמידים מקסרין ויביאו אתנו ללון בבית איש כתי ושמו מנסון והוא תלמיד ישן׃


We, da a wooko fu Jesesi, di de a nyun sowtu moo hei apaiti begiman, dati bigi moo di fu apaiti begiman a goontapu ya. Bika a kuudei di Masaa Gadu meke de, poi tyai sama go doo tapu anda seefi. Soseefi, Masaa Gadu be paamisi taki, a wooko de sa tyai moo gaan yeepi. A be sweli fu dati seefi. 	 ועתה הוא קבל שרות מעלה כפי מעלת הברית הנעשה על ידו אשר הוקמה על הבטחות טבות ויתרות׃


Da wi dise e begi meke u anda ati sa opo gi a lobi fu Masaa Gadu. Soseefi, meke u anda tei ati fu oli doo enke fa Kelestesi gi u dati. 	 והאדון הוא יישר את לבבכם לאהבת האלהים ולסבלנות המשיח׃


Da dati á mu foondoo u de tu. Bika wookoman fu didibii musu meke enke na Masaa Gadu e sende den leli sama leti fasi. Ma fika den gi Masaa Gadu. A o sitaafu den fiti a takuu wooko de. 	 לכן אין זה דבר גדול אם גם משרתיו יתחפשו למשרתי הצדק אשר אחריתם תהיה לפי מעלליהם׃


We, na ape Jakopu be abi wan peti wataa fi en di de a pe te enke tide. We, di Masaa Jesesi be doo de, da a be weli fu waka. Ne a go koosube na peti. Da a be sa de wan sani fu twalufu yuu mindii dei so. 	 ושם באר יעקב וישוע היה עיף מן הדרך וישב לו על הבאר והעת כשעה הששית׃


Namo Masaa Jesesi taki anga den go doo taki: “Mi o gi u wan ageisi toli fu teke poti pakisei bunbun! Wan sama be abi tu manpikin anga wan goon. Ne a sende a moo gaan manpikin fu go wooko na a goon. 	 אבל מה דעתכם איש היה ולו שני בנים ויגש אל הראשון ויאמר בני לך היום ועבד בכרמי׃


Den somen mati fu Masaa Jesesi anga den uman di be komoto a Galileya pisiwataa kon anga en be taampu, te a wanse, e luku fa a hii sani ya waka. 	 וכל מידעיו עמדו מרחוק וגם הנשים אשר הלכו אתו מן הגליל ועיניהן ראות את אלה׃


Ma te i du sani, da i miti sitaafu, da i fiti fu fende dati. Da winsi i oli pasensi teke dati seefi, ma toku gafa fu dati á sa de. Bika dati á poi piisii Masaa Gadu, fu tyai bun gi yu. 	 כי אם חטא תחטאו וסבלתם מכות אגרוף מה תתהללו אך אם תענו וסבלתם בעשותכם הטוב חסד הוא מלפני אלהים׃


Ne den bakaman meke den sama go sidon enke fa Masaa Jesesi taki. 	 ויעשו כן ויושיבו את כלם׃


Da den e tapu taki, sama ná abi pasi fu libi anga uman. Son sani á fiti fu sama nyan. Ma na soso lei! Bika na Masaa Gadu meke den sani ya fu sama nyan. Da biibisama di kon sabi a tuutuu leli fi en seefi sa teke den wooko tu, te den gi en daa fu dati namo. Da a sai kaba. 	 אסרים לקחת אשה ומנעים ממיני מאכל אשר בראם האלהים שיאכלות בתודה המאמינים וידעי האמת׃


Namo a Pikin Sikapu booko di fu dii lenti fu a buku. Ne mi yee di fu dii libilibi sani taki: “Kon!” Ne, mi si wan baaka asi kon. Da a sama di be sidon ne en tapu be abi wan wegi a ini en ana. 	 וכפתחו את החותם השלישי ואשמע את החיה השלישית אמרת בא וראה ואביט והנה סוס שחר והרכב עליו מאזנים בידו׃


Bika sama di e taki a wan tongo di a Apaiti Jeje gi en, nái taki anga libisama. Ma anga Masaa Gadu wawan ai taki. Bika taa sama nái fusutan san ai taki. Na a Apaiti Jeje gi en kibii toli fu taki. 	 כי המדבר בלשון איננו מדבר לאדם כי אם לאלהים כי אין איש אשר ישמעהו רק ברוח הוא מדבר סודות׃


Ma kaba wanten anga a denki de! Bika a biibi fu wi taki, u sikin dede komoto a pe takuudu anga ogii e wooko a sama tapu. Da u sikin á de a goontapu moo, fu teke wooko takuu fasi. 	 חלילה לנו כי מתנו לחטא ואיך נוסיף לחיות בו׃


Pakisei Eliya di be de libisama enke mi anga yu. Ma a be poi begi Masaa Gadu faya faya anga en hii ati, meke alen á kai moo a ini a kondee. Namo dii yali anga afu langa alen á kai. 	 אליהו אנוש אנוש היה כמנו והתפלל תפלה שלא יהיה מטר ולא היה מטר בארץ שלש שנים וששה חדשים׃


We, meke moo anga moo dyendee taanga fu Masaa Gadu teke peesi a u libi tu, fu u sa taampu moo taanga. Da sani á sa kon miti u, di sa poi moo u. Winsi san, ma toku u sa poi tei ati fu oli doo. Soseefi, u sa fudaagi ala sani. 	 להתחזק בכל כח כגבורת כבודו לכל סבלנות וארך רוח עם שמחה׃


Ne den daai luku denseefi san fu den piki. Ne den bende a se. Ne den taki saafi anga denseefi taki: “Efu u piki taki: ‘Na Gadu be sende en,’ da a o akisi u taki: ‘Saide meke u á be wani biibi en?’ 	 ויחשבו בלבם לאמר אם נאמר מן השמים ואמר למה זה לא האמנתם לו׃


Ma efu yu mokisa libi anga a Kelestesi tuu, da i mokisa dede weki anga en baka a wan hii nyun sowtu libi. Da poti denki suku san e teli fu gaan sani a Masaa Gadu Kondee. Bika na tapu anda a Kelestesi sidon a Masaa Gadu letise, fu fende gaandi. 	 לכן אם קמתם עם המשיח בקשו את אשר למעלה אשר המשיח ישב שם לימין האלהים׃


Bika a ná Masaa Jesesi wawan namo Masaa Gadu poti fu weki puu a dede. A o wooko anga en taanga makiti, fu weki wi ya seefi anga wi hii sikin. 	 והאלהים העיר גם את אדנינו ויעיר גם אתכם בגבורתו׃


Ma toku, wi wani u mu tan oli a seefi fasi fu biibi de go doo tu. Tan fitoow Kelestesi solanga u de ya ete, sondee fu feele wan enkii sani! Da Masaa Gadu o gi u den gaan bun, di bigi pasa peesi enke fa a poti gi wi, fu luku fu fende bakaten. 	 אבל חפצנו שכל אחד מכם גם ישקד שקוד להחזיק בשלמות התקוה עד הקץ׃


Bika leti enke fa Jowna be de enke wan maiki gi den sama fu Ninifei, na letiso a Manpikin di saka kon toon libisama ya, de enke wan maiki gi den sama fu a ten ya tu. 	 כי כאשר היה יונה לאנשי נינוה לאות כן יהיה גם בן האדם לדור הזה׃


Anga ala fa a uman ya, be pai anga ala a moni di a be abi fu suku yeepi a somen somen dataa, toku a á be poi fende yeepi. Pe fu dati, ne na moo a siki be e moo ogii. 	 והיא סבלה הרבה תחת ידי רפאים רבים והוציאה את כל אשר לה ולא להועיל ויהי חליה חזק מאד׃


Na so mofu namo sa taki: “Biibi de.” Ma efu a biibi libi nái wooko, da a tan enke te a boo fu wan libi nái wooko. Da na dedewan. 	 ככה גם האמונה אם אין בה מעשים מתה היא בעצמה׃


Da Masaa Gadu o gi u a tego libi, di a paamisi wi. 	 וההבטחה אשר הבטיחנו היא חיי עולמים׃


Ai tuka a ganda mindii anga Dyu di e sitee anga a biibi. Ai soi den, fa na den á taampu leti. Ai teke san be sikiifi a Masaa Gadu Buku soi fa na Jesesi na a Kelestesi. 	 כי בחזקה התוכח עם היהודים לפני כל העם ויראם מן המקראות כי ישוע הוא המשיח׃


Ma namo, da Maliya fu Makidala anga a taa Maliya be de ape tu. Den be sidon na abaase fu a geebi e luku. 	 ומרים המגדלית ומרים האחרת היו ישבות שם ממול הקבר׃


Ne a goonman sende wan taa wookoman go. Ma disi yaaso, na a seefi. Den fonmi en te a fon, kosi en te a kosi, ne den sende en gwe baka ne en basi anga soso ana. 	 ויסף שלח עבד אחר ויכו גם אתו ויחרפהו וישלחהו ריקם׃


Taki sani fu Masaa Gadu enke ne enseefi teke yu tongo fu taki. Yeepi taawan enke ne enseefi teke yu sikin fu yeepi. Da ibiiwan o si fa yu e dini Jesesi Kelestesi, fu gafa Masaa Gadu gi en gaandi, fu dati. Na a Masaa Gadu ya abi ala makiti e tii sani nownow tego. Amen, na so a de! 	 איש כי ידבר יהי כאמרי אל ואיש כי יעזר תהי עזרתו מתוך החיל אשר חננו אלהים למען יכבד אלהים בכל על ידי ישוע המשיח אשר לו הכבוד והעז לעולמי עולמים אמן׃


Namo mi lolo kai a doti, da mi e yee wan Tongo e taki: ‘Sawlesi! Sawlesi! Saide yu e lon suku fu du ogii pina mi so?’ 	 ואפל ארצה ואשמע קול מדבר אלי שאול שאול למה תרדפני׃


Da u sa piki mi baka taki: “We, son Dyusama kaba fitoow wowtu di Masaa Gadu taki. Da Masaa Gadu ná o poi wooko fitoow fasi go doo, fu du dyendee sani, di a taki anga den de.” 	 כי מה הוא אם מקצתם לא האמינו היבטל חסרון אמונתם את אמונת אלהים׃


We, biibiwan! Te u e tuka anga tesi, da kaba taki mandii fasi anga ala ogii fu taawan a u mindii de. Da Masaa Gadu ná o abi fu sitaafu u seefi sowan fasi. Bika ne en de fu kuutu ala sani, soseefi a taampu fu kon du dati kaba. 	 אחי אל תתאוננו איש על רעהו פן תשפטו הנה השופט עמד לפתח׃


We, di Jowsef weki na a siibi, ne a du leti enke fa a Basiya fu Masaa Gadu Kondee be taigi en, ne a teke Maliya poti a osu enke uman. 	 וייקץ יוסף משנתו ויעש כאשר צוהו מלאך יהוה ויקח אליו את אשתו׃


Da na wi ya wooko, fu gi u anda a Bun Nyunsu. Da a ná ogii, fu luku fu fende wini a u anda baka. 	 אם זרענו בכם עניני הרוח הכי דבר גדול הוא אם נקצר מכם עניני הבשר׃


Ne Gaaman Pilatesi akisi en taki: “Jesesi dede kaba? Mi á wani biibi!” Ne a sende kai a edeman fu suudati di be e oli waki na a koloisi fu Masaa Jesesi. Ne a man kon. Ne Gaaman Pilatesi akisi en taki: “A man Jesesi, di den sipikii a mamanten ya, a dede kaba?” 	 ויתמה פילטוס על אשר הוא כבר מת ויקרא אל שר המאה וישאלהו הגוע כבר׃


Bika den Dyu fasi anga weiti e soi sowtu sani fiti fu nyan ofu diingi. Soseefi gwenti fu wasi son wataa. Ma den á be poi doo pasa sikin go seeka a ati seefi kon kiin. Da sani be poti fu waka so doo, te a nyun fasi fu dini be sa kon. 	 אך משפטי הגוף המה עם המאכלות והמשקים והטבילות השנות אשר הושמו עד עת התקון׃


Da te Kelestesi kaba anga fi en se wooko taki, ala sani kon de ne en ondoo futu. Da a Manpikin fu Masaa Gadu ya o saka enseefi poti a ondoo fu Masaa Gadu, di be meke ala sani kon de na a Manpikin fi en ya ondoo futu. Da Masaa Gadu sa de a moo heiwan fu ala sani. 	 וכאשר יושת הכל תחתיו אז הבן גם הוא יושת תחת השת כל תחתיו למען יהיה האלהים הכל בכל׃


Namo fa u wooko de koo wi ya ati. Bika u du san mi be sende u. Moomoo seefi, a piisii wi ya fa u wooko anga Titesi de. Wi si taki, a piisii enseefi. Bika u ala tyai bun gi en biibi libi de. 	 ובעבור זאת נחמנו בנחמתכם ועוד שמחה יתרה היתה לנו בשמחת טיטוס כי הונח רוחו על ידי כלכם׃


Mi lobi biibiwan! Da teke a fasi fi en de tu. Masaa Gadu tyai yeepi puu u a takuudu anga ogii. Da enke fa u gwenti teke en taki de kaba, da feti naamo libi leti. Moo libi so seefi anga ala lesipeki anga gaan kenisi fi en. Ma a ná te mi de ape namo, ma winsi mi á de ape seefi. 	 לכן חביבי כאשר שמעתם לי בכל עת כן לא לבד בהיותי עמכם כי עוד יתר עתה אשר אני רחוק מכם תיגעו בתשועת נפשתיכם ביראה וברעדה׃


Bika mi ya sabi taki, mi e gwe. Ma leti a u mindii ya, taawan o kon wooko sondee tyali, fu leli lei sani. Den o puubei fu kisi u enke takuu meti e suku fu kisi sikapu kii. 	 כי ידע אני אשר אחרי צאתי יבואו בתוככם זאבים עזים אשר לא יחוסו על העדר׃


Da kaba aliki sama di e taki, yu ná o fende Masaa Gadu paamisi. Bika yu nái dini Masaa Gadu enke fa ai denki. Soseefi yu nái waka fa ai leli fu taawan wooko enke basi a yu tapu. Yu nái teke en leli fu begi den Engel tu. A taki, a si jeje sani fu Masaa Gadu enke ai deen, da yu nái teke tu. Bika na hei membee meke a sama de e denki taki, a sabi dini Masaa Gadu moo taawan, enke fa en takuu ati e soi en. 	 אל תתנו לאיש לעקב אתכם על ידי שפלות רוח ועבודה מלאכים המהלך בדברים אשר לא ראו עיניו ומלא רוח גאוה על לא דבר משכל בשרו׃


Da mi sa luku Masaa Gadu, fu weki miseefi komoto a dede kon a libi baka enke en. 	 להגיע אם אוכל אל תחית המתים׃


Den sama fu Masaa Gadu seefi wini a kaagiman ya, fu di a Pikin Sikapu be dede towe en buulu fu den ede, anga fu di den be kotoigi fu a biibi fu den. Da, soseefi den á be feele fu lasi den libi fu a wowtu ede. 	 והם נצחהו למען דם השה ולמען דבר עדותם ולא אהבו את נפשם עד למות׃


Bakadati, ne a gi den pasi den go a Betelehem Foto go suku a pikin. Ma fosi den gwe, ne a taigi den taki: “U go suku fini fini pe a pikin meke. Te u fende en, da u kon piki mi baka. Bika mi seefi wani go gi en gaandi tu.” 	 וישלחם בית לחם ויאמר לכו חקרו היטב על דבר הילד והיה כי תמצאון אתו והגדתם לי ואבאה להשתחות לו גם אני׃


Bika efu u hii ati kiin, sondee fu a abi wan baaka, da u sa leti kiin peesi gi taa sama, leti enke wan lampu di e leti kiin peesi gi sama.” 	 והנה אם גופך כלו אור ואין בו כל דבר חשך אז יאור כלו והיה כהאיר לך הנר בברק נגהו׃


Da den apaiti bosikopuman e du gaan foondoo sani naamo enke maiki fu si de taki, Masaa Gadu de anga den. Ala sama be abi gaan lesipeki fu san e pasa a den mindii. 	 ותפל אימה על כל נפש ומופתים רבים ואתות נעשו על ידי השליחים בירושלים׃


We, lobi biibiwan! Wi sabi fu tuu taki, na Masaa Gadu seefi teke u anda toon sama fi enseefi. Bika a lobi u tuutuu. 	 כי ידענו אחי חביבי האלהים את אשר נבחרתם׃


Da enke fa u sabi, da mosite sii nyoni moo ala sii di i sa paandi a goon. Ma te a goo kon kaba, da ai bigi moo ala taa sowtu sani a ini a goon. Da ai toon wan bon di foo fu ondoo goontapu e kon meke nesi a den taka fi en, fu tan.” 	 והוא קטן מכל הזרועים וכאשר צמח גדול הוא מן הירקות והיה לעץ עד אשר יבאו עוף השמים וקננו בענפיו׃


Ne Masaa Jesesi taigi a sama, di be kai en kon nyan ne en osu taki: “Te yu o kai sama fu kon nyan a yu osu moo, yu á mu kai den bun mati fi yu anga den baala fi i anga den famii fi i, efuso den guduman di e tan lontu yu wawan. Bika den sama ya sa du yu bun baka. 	 וגם אל האיש אשר קרא אותו אמר כי תעשה סעודת צהרים או סעודת ערב אל תקרא לאהביך ולאחיך ולקרוביך ולשכניך העשירים פן יקראו לך גם המה והיה לך לשלום׃


Soseefi, fu meke ibii yuu u sa wooko anga biibi, fu Kelestesi sa teke peesi a ini u ati de naamo enke osu fi en. Soseefi fu u sa denki doo du sani di e waka anga gaan lobi fu Masaa Gadu. 	 שישכן המשיח בלבבכם באמונה והייתם משרשים ומיסדים באהבה׃


Bika mi sabi fa u abi angii fu yeepi taawan nowtu anda. Mi e gafa u dise so naamo a Masadoniya biibiwan mindii taki, na u fu Akasi pisiwata fosi sete a angii fu du dati senten a yali di pasa de. Da na u meke denseefi teke fu du so tu. 	 כי ידעתי את נדיבתכם אשר עליה אני מתהלל בכם לפני אנשי מקדוניא לאמר אכיא מזמנת היא משנה שעברה ותער הקנאה היוצאת מכם את רוח רבם׃


Dda di abi yonkuu umanpikin! Efu yu e si enke i fowtu fu fika en sondee fu teke man libi, da gi en pasi fu du dati. Na wan bun sani, da a ná ogii. Bika a goo doo peesi kaba. 	 וכי יחשב איש למעשה שלא כהגן לבתולתו אם תעבר פרקה ודבר חובה הוא אז יעשה כאשר עם לבבו איננו חוטא ישיאנה׃


We, luku fa Masaa Gadu, u Tata, e kai wi en pikin! We, na so a de. U ne en pikin tuu. Da efu wi e tyai a nen taki, wi na pikin fu Masaa Gadu, ne na Masaa Gadu lobi wi tuutuu, no? Ma, na fu di den sama á sabi Masaa Gadu, u Tata, meke den á sabi taki wi na pikin fu Masaa Gadu. 	 ראו מה גדלה אהבת האב הנתונה לנו אשר נקרא בני האלהים על כן העולם איננו ידע אתנו יען כי אותו לא ידע׃


Son biibiwan abi a swaki fasi, fu san fiti ofu san á fiti. Ma teli den ete, sondee fu poli anga den. Sitee seefi á mu de a u mindii, fu dati. 	 ואת החלוש באמונה אותו קבלו ולא לדין את המחשבות׃


We, wan fu den bakaman fi en, a bakaman di a be lobi te, de ne en se de. 	 ואחד מתלמידיו מסב על חיק ישוע אשר ישוע אהבו׃


Da a kownu fu den makonkon, na a Engel fu a Abisi, a dipi peti di ná abi ondoo. Da a Hebelei Tongo den e kai a Engel ya, Abadon. Ma a Giiki Tongo den kai en, Apoliyon . 	 ומלאך התהום הוא מלך עליהם ושמו אבדון בעברית והוא אפוליון בלשון יון׃


Ne Masaa Jesesi opo ede luku a baki di den sama e poti moni a keliki. Ne a si fa den guduman e poti moni a ini a baki. 	 ויבט וירא את העשירים משליכים את נדבותם לארון האוצר׃


Ma a wi mindii ya, efu yu wani de basi a taawan tapu, da na yu mu saka yuseefi e dini den taawan. 	 והגדול בכם יהי לכם למשרת׃


Namo a go oli Peitilisi anga Johanisi na ana. Ala sama ape booko kon taampu e foondoo. Den be de na a baikon di meke langa langa a bansa se fu a Mama Keliki, den e kai Salomo Baikon. 	 ויהי הוא מחזיק בפטרוס וביוחנן וירץ אליהם כל העם אל האולם הנקרא אולם של שלמה וישתוממו׃


Wan duupu Dyusama ape sende wan den e kai Aleksandi go a fesi, fu taki gi den. Namo a go taampu e wai ana soi taki, den sama mu tan pii gi en, fu a taki. 	 וימשכו מתוך ההמון את אלכסנדר והיהודים דחו אתו עד צאתו וינף אלכסנדר את ידו ויבקש להצטדק לפני העם׃


We, na so Masaa Jesesi taigi a man di be siki ne ana taki: “Opo taampu a fesi fu ala sama ya.” 	 ויאמר אל האיש אשר יבשה ידו קום עמד בתוך׃


Mi feti a bun feti. Mi doo na a kaba pisi. Mi tan oli a biibi doo. 	 המלחמה הטובה נלחמתי את המרוצה השלמתי את האמונה שמרתי׃


We, bakadati, ne mi si wan gaan foondoo maiki a tapu. Mi si wan uman. Da a wei a san enke koosi, da a mun de ne en ondoo futu. A wei wan kownu ati ne en ede. A ati ya, meke anga twalufu sitali. 	 ואות גדולה נראתה בשמים אשה אשר השמש לבושה והירח תחת רגליה ועל ראשה עטרת שנים עשר כוכבים׃


Bika efu a dede á poi weki baka, da Kelestesi seefi á weki kon a libi baka! 	 אם אין תחיה למתים גם המשיח לא הוקם׃


Ma di Judasi si taki, den kuutu Masaa Jesesi taki, a mu dede, ne a sani ati en tee! A á sabi fa a mu du. Ne a teke den diitenti pisi moni di den be pai en, ne a tyai den go gi den moo hei apaiti begiman anga den gaansama fu kondee baka. 	 וירא יהודה המסר אותו כי הרשיעהו וינחם וישב את שלשים הכסף אל הכהנים הגדולים והזקנים לאמר׃


Bali odi na Asinkeletesi, soseefi Feleikon. Helilmesi, soseefi Patolobesi anga Helimasi. Gi odi doo ala biibiwan, di e miti fu begi makandii anga den disi. 	 שאלו לשלום אסונקריטוס ופליגון והרמס ופטרובס יהרמיס והאחים אשר אתם׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “We, da mi ná o taigi u tu, sama gi mi pasi fu du den sani ya.” 	 ויאמר ישוע אליהם גם אני לא אמר לכם באי זו רשות אני עשה אלה׃


Wi e begi yu fu kibii wi, meke wi á kai a ini tesi. Meke a didibii á sa poi tyai u go ini takuudu anga ogii tu.’ ” 	 ואל תביאנו לידי נסיון כי אם חלצנו מן הרע כי לך הממלכה והגבורה והתפארת לעולמי עולמים אמן׃


We, ibii yuu mi pakisei u ya, da mi e gi Masaa Gadu daa, fu u ede. 	 אודה לאלהי מדי זכרי אתכם׃


Ma di Masaa Jesesi si den e taki, ne a sabi kaba san den e taki. Ne a taigi den taki: “San u fende fowtu na a uman ya? Meke mi taigi u. A á du ogii, ye! Ma na wan gaan bun a du gi mi. 	 וידע ישוע ויאמר אליהם למה תוגו את האשה הלא מעשה טוב עשתה עמדי׃


Da, wan taa maiki be de fu si a tapu. Mi si wan gaanbigi lebi sowtu kaiman . A be abi seibin ede anga tin tutu. Da, na ibiiwan fu den ede a be wei wan kownu ati. 	 ותרא אות אחרת בשמים והנה תנין גדול אדם כאש ולו שבעה ראשים ועשר קרנים ועל ראשיו שבעה כתרים׃


Den du ogii anga ala pina en. En toli seefi, den á kuutu leti, ne den puu en futu a goontapu. Da fa a sa du poi meke paansu sama fu waka ne en baka ya?” 	 בעצר משפטו לקח ואת דורו מי ישוחח כי נגזרו מארץ חייו׃


We, mi anga u de, na sama fu Masaa makandii. Da mi sabi taki, u e denki enke mi, fu fa sama e toon bun sama gi Masaa Gadu. Ma den di e kon buuya u de, da Masaa Gadu musu sitaafu den, winsi sama a den. 	 מבטח אני בכם באדון שלא תהיה רוח אחרת עמכם והעכר אתכם ישא את עונו יהיה מי שיהיה׃


We, Timotiyesi de a waka tapu nownow. Efu a doo u de, da u á mu libi wan fasi anga en. Ma solugu taki, a fii switi a u mindii. Bika na fa mi ya e wooko gi Masaa Gadu, na so enseefi tu. 	 וכי יבוא אליכם טימותיוס ראו נא שיהיה עמכם בלי פחד כי מלאכת יהוה הוא עשה כמו גם אני׃


Bika fu wan sama poti wan dei, fu gi Masaa daa, da ai si dati fu gi Masaa Gadu gaandi. Efu wan taawan poti taki, kina á de fu son meti, da ai si dati fu gi Masaa Gadu gaandi. Efu wan poti taki, kina de, da ai si dati fu gi Masaa Gadu gaandi. Da ibiiwan e gi Masaa Gadu daa anga fi en fasi. 	 השמר את היום לאדון שמר אתו ואשר איננו שמר את היום לאדון איננו שמר האכל לאדון הוא אכל כי מודה הוא לאלהים ואשר איננו אכל לאדון איננו אכל ומודה הוא לאלהים׃


Ne Johanisi taki baka taki: “Miseefi si a Jeje fu Masaa Gadu saka komoto a tapu enke wan doifi de tan ne en tapu. 	 ויעד יוחנן ויאמר חזיתי הרוח כדמות יונה ירדת משמים ותנח עליו׃


Da Jesesi enke a paiman di teke dede pai gi wi, de a tapu anda nownow enke wi moo hei apaiti begiman. Da bali gafa Masaa Gadu fu dati, meke dati piisii Masaa Gadu. Taigi taawan naamo san a de gi wi. Soseefi fa wi de sama fi en, di e gi en gaandi. 	 לכן נקריב על ידו בכל עת זבח תודה לאלהים היא פרי שפתים המודות לשמו׃


Mi e begi u taki, gi wi ya u hii ati. Denki fa noiti wi libi kukutu fasi anga u de. Noiti u tyai poli gi u de biibi libi. Noiti u koli u suku wini gi u seefi namo. 	 תנו לנו מקום בלבבכם לא חמסנו איש לא חבלנו איש לא עשקנו איש׃


“We, mi e taigi u taki, u á mu feele ná wan enkii sama, di wani du ogii anga u! Kweti! Bika ná wan sani o kibii te, da a á kon a kiin wan dei. Da ná wan sani o pasa te, da sama á sabi. 	 על כן לא תיראום כי אין דבר מכסה אשר לא יגלה ואין נעלם אשר לא יודע׃


We ne, a seefi yuu de, ne wan duupu Faliseiman sama anga wan duupu leliman fu Dyuweiti komoto te a Jelusalem Foto, kon a Masaa Jesesi. 	 אז באו אל ישוע הסופרים והפרושים אשר מירושלים׃


We, ne Judasi teke wan lo Loma suudati anga wan lo sikowtu fu a Mama Keliki fu den Dyu a Jelusalem. Den Faliseiman anga den hei apaiti begiman be gi en den. Namo di den kon, da den kon anga lantei anga fambo anga feti sani. 	 ויקח יהודה את הגדוד ומשרתים מאת הכהנים הגדולים והפרושים ויבא שמה בנרות ובלפידים ובכלי נשק׃


Da u mu e teke san den e taki. Ma luku bun! U á mu teke a sowtu fasi, fa denseefi e libi. Bika den seefi nái waka enke a leli di den e gi. 	 לכן כל אשר יאמרו לכם תשמרו לעשות אך כמעשיהם לא תעשו כי אמרים הם ואינם עשים׃


Mi lobi biibiwan! Te taawan nái wooko leti anga yu, da noiti wooko takuu fasi anga en baka. Fika en gi Masaa Gadu. Bika en Buku sikiifi taki: “Na mi Masaa Gadu de fu pai sama. Da na mi o gi ibiiwan san fiti en.” Ma en Buku sikiifi tu taki: 	 אל תנקמו נקם ידידי כי אם תנו מקום לרגז כי כתוב לי נקם ושלם אמר יהוה׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “A moo hei weiti na a weti di taki: ‘U aliki, sama fu Islayeli Kondee. Masaa Gadu, a Gadu fu wi, ne na awan kodo Gadu di de. 	 ויען ישוע וידבר אליו הראשנה לכל המצות היא שמע ישראל יהוה אלהינו יהוה אחד׃


We, a taigi en de fosi taki: “Meti di kii enke paiman, fu begi paadon á sai. Paiman di sama e tyai go, fu gi daa seefi á sai. Meti di kii teke buulu begi paadon á sai. Soseefi meti di kii boon fu gi gaandi á sai. Den á poi koo yu ati.” Ma a sabi taki, na Masaa Gadu seefi be leli Dyusama fu dini en so. 	 אחרי אמרו למעלה זבח ומנחה עולה וחטאה לא חפצת ולא שאלת אשר יקריבו אתם על פי התורה׃


Ne, a Pikin Sikapu booko di fu fo lenti fu a buku. Ne mi yee di fu fo libilibi sani bali taki: “Kon!” 	 וכפתחו את החותם הרביעי ואשמע את החיה הרביעית אמרת בא וראה׃


Mi sikiifi a sani ya fu taki anga u enke sama anga fusutan. Da teke den keli luku efu na tuu. 	 כמו אל נבונים מדבר אנכי ושפטו אתם את אשר אמר׃


Da taa sii kai a ini maka, ne den goo. Soseefi, den maka seefi goo tu. Da fu di den goo makandii, meke den maka pasuma den sii kii. 	 ויש אשר נפל בין הקצים ויעלו הקצים וימעכהו׃


Ma Mikayeli enke moo makiti Engel, á be peefuu fu saanti ofu kaagi didibii seefi. Bika den tu be e feti e sitee fu teke a dede sikin fu Mosesi. Ma a piki didibii namo taki: “Mi o fika yu gi Masaa Gadu fi enseefi sitaafu yu.” 	 ומיכאל שר המלאכים בהתוכחו עם השטן וירב אתו על אדות גוית משה לא מלאו לבו לחרץ משפט גדופים כי אם אמר יגער יהוה בך׃


Ne den fo libilibi sani taki: “Amen, na so a de!” Ne den twenti a fo gaansama boigi ne en fesi fu gi en gaandi. 	 ותאמרנה ארבע החיות אמן ועשרים וארבעה הזקנים נפלו על פניהם וישתחוו לחי עולמי העולמים׃


Da winsi on ten fu goontapu, ibiiwan sa si a wi fa Masaa Gadu foondoo bigi pasa maiki. Sama á de fu fusutan fa a bigi so, te u luku fa a du gaan bun gi wi di a sende Kelestesi Jesesi kon. 	 להראות בדרות הבאים את גדלת עשר חסדו בטובתו עלינו במשיח ישוע׃


Wan taawan na be Johana, a uman fu Kusasi, wan edeman fu a paleisi fu Kownu Helowdesi anga wan taawan den e kai Susana. Soseefi somen somen taawan moo di be e waka anga Masaa Jesesi anga den bakaman fi en e lontu. Da den be e puu denseefi moni e bai san di Masaa Jesesi anga den bakaman fi en be abi fanowdu gi den. 	 ויוחנה אשת כוזא סוכן הורדוס ושושנה ואחרות רבות אשר שרתהו מנכסיהן׃


Ma Masaa Jesesi piki en taki: “Simon, yu á sabi san mi e du ete. Ma bakaten yu o sabi.” 	 ויען ישוע ויאמר אליו את אשר אני עשה אינך ידע כעת ואחרי כן תדע׃


Bika, efi i gi en odi, da i taampu anga en a wanse kaba fu du a ogii di ai du. 	 כי השאל בשלומו הוא משתתף במעשיו הרעים׃


Lobi biibiwan! Na so meke Masaa Gadu meke biibiwan mokisa dede anga Kelestesi, fu paati wi anga weiti, di de Masaa a wi tapu. Da u sa teke Awan di weki kon a libi ya baka, enke u nyun Masaa. Da bun sa de fu fende a wi libi, fu piisii Masaa Gadu. 	 לכן אחי הומתם גם אתם לתורה בגוית המשיח להיותכם לאחר לאשר נעור מן המתים למען נעשה פרי לאלהים׃


Bika u ala abi fu teke leli a dati, fu sabi saide dati be pasa anga den. Na di den á be wani tan anga biibi a Masaa Gadu go doo. Ne den á be poi fu go doo pe den ati sa fende boo. 	 ואנחנו ראים כי לא יכלו לבוא על אשר לא האמינו׃


We, di den taa tin bakaman fu Masaa Jesesi yee san pasa de, ne den ati boon seefi seefi. 	 ויהי כאשר שמעו זאת העשרה ויכעסו אל שני האחים׃


U poti biibi a yu, bika u sabi taki yu na a Apaiti Sama fu Masaa Gadu.” 	 ואנחנו האמנו ונדע כי אתה המשיח בן אל חי׃


Ne di Masaa Jesesi daai, ne a taki anga den somen sama di kon ne en de now taki: “Te u luku tapu, ne u si wan woluku na a se fu san opo, da u e taki alen o kon. Da ai kon tuu. 	 ויאמר גם אל המון העם כראתכם את הענן עלה במערב ואמרתם גשם בא וכן יהיה׃


We bika, Masaa Gadu Buku taki: ‘A Kelestesi na wan bakaten Manpikin fu Kownu Dafeti paansu. Da na Betelehem a o komoto, a pe Kownu Dafeti be e tan.’ ” 	 הלא הכתוב אמר כי מזרע דוד ומכפר בית לחם מקום דוד יצא המשיח׃


Ne den bakaman fi en akisi en taki: “Pe u o fende nyanyan a ini a sabana ya, pe ná wan sama e tan, fu gi ala den somen sama ya?” 	 ויענו אתו תלמידיו מאין יוכל איש להשביע את אלה פה במדבר לחם׃


Ala Masaa Gadu sama dise e bali u anda odi. Bali ala biibiwan anda wan switi odi a ini a nen fu Masaa gi wi. 	 האחים כלם שאלים לשלומכם שאלו לשלום איש את רעהו בנשקה הקדושה׃


We, den taki a tyai taa foluku kon de, ma na lei! Na di den be si en anga Tolofimesi fu Efese Foto a doose. Ne den denki, dati waka kon doo inise de anga en. 	 כי היו ראים את טרופימוס האפסי בעיר אתו ויחשבו כי פולוס הביא אתו אל המקדש׃


Da mi be fende pasi lowe. Ma na tetei biibi baala ape be tei a gaan bakisi kibii mi saka puu a wan fensee fu a gaan hei siton sikotu di meke lontu a foto. 	 ובעד החלון הורידו אתי בסל מעל החומה ואמלט מידיו׃


Tyai odi go doo Pelesela anga en man Akwila de. Den be mokisa makandii anga mi, na a wooko fu Kelestesi Jesesi. 	 שאלו לשלום פריסקלא ועקילס שהם חברי בעבודת המשיח ישוע׃


Meke wi Masaa Jesesi Kelestesi tan teke gaan bun ati fasi luku u ala go doo. 	 ת השלום מידי אני פולוס והיא האות בכל האגרות כן אנכי כתב׃ [ (II Thessalonians 3:19) חסד ישוע המשיח אדנינו עם כלכם אמן׃ ]


Ne den akisi en taki: “We, fa u mu du fu u sa du den wooko di Masaa Gadu wani meke u du?” 	 ויאמרו אליו מה נעשה לפעל פעלות אלהים׃


Soseefi, efu u piki taki: ‘Na libisama be gi en Johanisi a makiti,’ da wi anga a foluku fu kondee o de a toko. Bika a foluku e si Johanisi enke wan apaiti takiman fu Masaa Gadu.” 	 אם נאמר מן השמים יאמר אלינו מדוע אפוא לא האמונתם לו ואם נאמר מבני אדם יראים אנחנו את המון העם כי כלם חשבים את יוחנן לנביא׃


Ne den moo hei begiman anga den leliman fu Dyuweiti e taki, ala sowtu ogii anga lei fu Masaa Jesesi. 	 ויעמדו הכהנים הגדולים והסופרים ויתחזקו לדבר עליו שטנה׃


Mi lobi pikin! A yuu fu goontapu kaba de koosube kaba. U be taigi u a fesi taki: “A den kaba dei fu goontapu, da wan gaan buuseman fu Kelestesi be o kon a goontapu.” We, somen buuseman fu Kelestesi de a goontapu kaba. Da na a sani ya e meke u sabi taki, na a kaba ten fu goontapu u de. 	 ילדי הנה השעה האחרונה באה וכאשר שמעתם כי יבא צר המשיח כן עתה רבו צרי המשיח ובזאת נדע כי היא השעה האחרונה׃


Ne ai go te a go doo a wan foto fu Samaliya den e kai Sikali. Da Sikali de koosube anga wan pisi doti di a gaansama fu den Dyu den kai Jakopu be gi wan fu den pikin fi den kai Jowsef. 	 ויבא לעיר מערי שמרון ושמה סוכר היא ממול חלקת השדה אשר נתנה יעקב לבנו ליוסף׃


We, tan anga begi naamo. Da de anga ain e waki luku. Da wanten de gi Masaa Gadu seefi daa kaba fi en yeepi. 	 התמידו בתפלה ושקדו בה בתודה׃


Bika efu yu anga yu feyanti abi toobi, ne i si taki a wani tyai yu go a kuutu, da i mu meke moiti fu taki fiti anga en, fosi u doo a kuutuman. Ma efu yu á du dati, da den o iti yu go a ini dunguu osu. 	 כי כאשר תלך אל השר עם איש ריבך בעודך בדרך השתדל להנצל ממנו פן יסחב אותך אל השפט והשפט ימסרך אל השוטר והשוטר ישליכך אל בית הכלא׃


We, ne den akisi en taki: “We, sowtu maiki yu o du gi u fu u sa sabi taki na yu u mu biibi? 	 ויאמרו אליו מה אפוא האות אשר תעשה למעננראה ונאמין בך מה תפעל׃


Ne ala den sama booko gwullu komoto a den peesi, kon a Masaa Jesesi, fu kon luku san pasa anga denseefi ain. Ne den si a man di den takuu sani be de ne en tapu sidon a Masaa Jesesi se. A wei koosi, de fi en moi anga en bunbun fusutan. Da ala den sama feele fu san den si ya. 	 ויצאו לראת את אשר נעשה ויבאו אל ישוע וימצאו שם את האדם אשר יצאו ממנו השדים ישב לרגלי ישוע מלבש וטוב שכל וייראו׃


Na a biibi ya be tyai Abeli, fu kii meti enke paiman, boon begi Masaa Gadu a tapu, wan leti fasi. Ne dati piisii Masaa Gadu, meke a teke a paiman di ai gi en de. Tide ete seefi, da fa Abeli be wooko de fu si, fu teke a fasi de tu. Ma en baala Kain dati á be wooko bun enke en. 	 באמונה הקריב הבל לאלהים זבח טוב מקין אשר היה לו לעדות כי צדיק הוא בהעיד אלהים על מנחתיו ובה עודנו מדבר אחרי מותו׃


Ma te a Kelestesi o kon, ná wan sama o sabi pe a o komoto. Ma a sama ya, u sabi en bunbun. Da u sabi on se a komoto.” 	 אך את זה ידענו מאין הוא וכאשר יבוא המשיח לא ידע איש אי מזה הוא׃


“San wi anga yu abi, Jesesi fu Nasaleti? A kon i kon fu poli wi kaba a soso? Mi sabi sama a yu! Yu na a Apaiti Sama fu Masaa Gadu.” 	 אהה מה לנו ולך ישוע הנצרי באת להאבידנו ידעתי מי אתה קדוש האלהים׃


Ma gaantangi fu Masaa Gadu! A sende wi Masaa Jesesi Kelestesi kon teke dede pai fu wi takuudu anga ogii, meke u sa fende libi. Na so gaan wini kon gi wi. 	 אבל תודות לאלהים אשר נתן לנו הנצחון על ידי אדנינו ישוע המשיח׃


Da efu u wani sabi, san na tuutuu lobi, da u mu luku fa Jesesi Kelestesi be lobi u, te a be dede fu wi ede, fu puu wi a ini takuudu anga ogii. Dati na tuutuu lobi. Da useefi mu de kaba kaba fu yeepi den taa biibisama so tu, awansi u mu dede seefi. 	 בזאת הכרנו את האהבה כי הוא נתן את נפשו בעדנו גם אנחנו חיבים לתת את נפשתינו בעד אחינו׃


Ma wan fu den suudati sutu en anga wan lansi ne en sikin bee. Ne wanten, ne buulu anga wataa lon komoto a ini en sikin kon a doo. 	 אך אחד מאנשי הצבא דקר בחנית את צדו וכרגע יצא דם ומים׃


Sama di taki, ai dini Masaa Gadu mu dwengi en tongo. Bika fi yu á du dati, da yu e koli i seefi. A o de soso kaali, winsi yu e du ala taa sani fu Masaa Gadu ede seefi. 	 איש מכם אם ידמה להיות עבד אלהים ואיננו שם רסן ללשנו כי אם מתעה הוא את לבבו עבדתו אך לריק תהיה׃


A seefi dei de, ne a kulu fu den Saduseiman kon doo a Masaa Jesesi. Den sama ya e biibi taki, te wan sama dede, da a tan dede. Noiti moo a sa weki moo. 	 ביום ההוא נגשו אליו צדוקים האמרים כי אין תחית המתים וישאלו אתו לאמר׃


Dini falisi gadu Obiya ofu tofuu fasi, fu fuuku taawan Feyanti fasi Kwali Bigi ain fu sama sani Kaakeli feti anga taawan Meke paitei, fu sitee anga taawan Suku wini fi i wawan namo Go teke kulu, fu dini falisi sani 	 עבודת אלילים וכשוף איבות ומצות וקנאה ורגז מריבות מחלקות וכתות׃


We, u be e waka bunbun kaba anga a Bun Nyunsu. Ma sama kon daai u ede ape, meke u nái fusutan a tuutuu fasi fi en moo? 	 היטבתם לרוץ מי חשך אתכם משמע אל האמת׃


A ten de, da ala san a meke seefi ná o poi dede poli moo. Den pikin fi en seefi, di a o gi gaandi fu beenki dyendee fasi. Ala taa sani seefi o fende wan pisi bun a ini a dyendee ya. 	 אשר הבריאה גם היא תשחרר מעבדות הכליון אל חרות כבוד בני האלהים׃


Namo a dyombo opo taampu, da ai waka e go e kon. A á sabi pe fu poti enseefi. Ai waka e daai e lontu e dyombo a tapu, da ai bali e gafa Masaa Gadu. Na so ai waka e gwe makandii anga Peitilisi anga Johanisi a ini a Mama Keliki tu. 	 ויקפץ ויתהלך ויבא אתם אל המקדש מתהלך ומרקד ומשבח את האלהים׃


Ma sani ná o waka bun gi sama di sa suku fu wooko anga weiti. Bika na boon ati dati sa gi Masaa Gadu taki, den á poi wooko anga weiti, sondee fu booko den. Bika efu sama á mu booko weiti, da weiti á be mu de a goontapu. 	 כי התורה מביאה קצף כי באשר אין תורה גם אין שם עברה׃


Mi o gi u wan nyunyun weiti fu u oli. Dati na taki: U mu lobi useefi. Leti enke fa mi be lobi u, na soseefi u mu lobi useefi tu. 	 מצוה חדשה אני נתן לכם כי תאהבו איש את אחיו כאשר אהבתי אתכם כן גם אתם איש את אחיו תאהבון׃


Ma iniiwan sama di teke en enke den tiiman, na den a gi makiti fu toon pikin fu Masaa Gadu. 	 והמקבלים אתו נתן עז למו להיות בנים לאלהים המאמינים בשמו׃


Ne den tu sama begi a man taki: “Man! Ná pasa. Siibi anga u ya. Bika, a kon lati kaba.” Ne a taki: “A bun.” Ne a go anga den a osu, fu pasa a neti. 	 ויפצרו בו לאמר שבה אתנו כי עת ערב הגיע ונטה היום ויבא הביתה לשבת אתם׃


Meke wi á kaagi a Masaa yesi enke somen fu den. Ne a be sende wan Engel fi en go kii den kaba a soso. 	 גם לא תלינו כאשר הלינו מקצתם וימותו ביד המשחית׃


Ma wanboo so, ne a winta komoto a letise fu san dongo. Dati na a gaan takuu winta di ala sama e feele taki, ogii! 	 ויהי כמעט אחרי כן ותפגע בה רוח נחשל הנקראה אוריקלידון׃


Bika mokisa libi anga Kelestesi Jesesi e tyai en Apaiti Jeje go wooko enke basi na a libi de. Da ai kon de wan nyun libi. Ai booko a taanga di ogii be abi a ini wi, enke basi, fu tyai paati gi sama anga Masaa Gadu. 	 כי תורת רוח החיים במשיח ישוע שחררה אתי מתורת החטא והמות׃


We, di a doo Galileya, ne ala den sama di be si den sani di a be du a Jelusalem, teke en anga gaan piisii. Bika somen fu den be de a Jelusalem na a Pasika Piisii tu. 	 ויהי הוא בא ארץ הגליל ויאספהו אנשי הגליל כי ראו את כל אשר עשה בירושלים בימי החג כי גם הם עלו לחג את החג׃


Ne a Engel taigi mi taki: “Ná kibii a bosikopu fu a buku ya, poti a wanse. Bika a ten koosube. 	 ויאמר אלי אל תחתם את דברי נבואת הספר הזה כי קרוב המועד׃


Da na fosi goontapu be meke seefi, ne a Kelestesi be poti enseefi kaba, fu kon pai fu wi takuudu anga ogii so. Namo, ne a kon doo goontapu ya, na yuu ten pe goontapu de fu kaba ya. 	 הנודע מראש לפני מוסדות תבל ונגלה באחרית הימים למענכם׃


Namo Masaa Jesesi yee taki, den kisi Johanisi sooto. Ne a komoto ape go tan a Nasaleti Foto, pe a be kiya. Nasaleti Foto de na a pisiwataa fu Galileya. 	 ויהי כשמעו כי הסגירו את יוחנן וילך לו ארץ הגליל׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “A bun! Ma i sabi sama a mi mma anga mi baala? Na den sama di e yee Masaa Gadu wowtu, da den e du san Masaa Gadu taki. Na den na mi mma anga mi baala.” 	 ויען ויאמר אליהם אמי ואחי הם השמעים ועשים את דבר האלהים׃


Ne a taigi den taawan taki: “Mi eigi Dyusama! Mi o taki wan sani di u mu denki, fosi u du sani anga den man ya! 	 ויאמר אליהם אנשי ישראל השמרו לכם מפני האנשים האלה במה שאתם עשים להם׃


Ma dati á mu de so a u biibiwan de! Bika moo dipi taanga sani de na a bosikopu fu Masaa Gadu. Sama di o teke fu leli dati sa taampu taanga, fu gei gaansama di poi nyan taanga sani. Da den dati e sabi tuutuu kukutu anga letise. 	 אך לשלמים המאכל הבריא אשר על פי ההרגל יש להם חושים מנסים להבדיל בין טוב לרע׃


Ma di a edeman fu suudati anga den suudati fi en di be e oli waki a Masaa Jesesi si, fa a goontapu seke anga ala san pasa, ne den feele te. Den taki: “A sama ya, na be a Manpikin fu Masaa Gadu tuu.” 	 ושר המאה והאנשים אשר אתו השמרים את ישוע כראותם את הרעש ואת אשר נהיתה נבהלו מאד ויאמרו אכן זה היה בן אלהים׃


Ma u yee anga ala si a man Pawlesi di e taki sani, fu puu a beele ya a wi ana. Ai wini somen sama a Efese Foto ya doo hii Asiya pisiwataa, fu daai feti anga wi. Bika ai leli den taki, gadu di ana meke á de tuutuu Gadu. 	 ואתם ראים ושמעים אשר לא באפסוס לבדה כי גם כמעט באסיא כלה זה פולוס פתה והדיח המון עם רב לאמר לא אלהים אלה הנעשים בידים׃


Bika a lanman di deesi ya be pasa fotenti yali kaba. Na solanga a be abi a siki kaba. 	 כי בן ארבעים שנה ומעלה היה האיש ההוא אשר נעשה עמו אות הרפואה הזאת׃


‘Betelehem Foto! A ná yu de na a pisiwataa fu Judeja, sondee balinen, no? We toku so, yu o toon wan balinen foto. Bika na yu a gaan edeman, di o de wan soluguman fu mi sikapu, mi Dyu foluku, o meke.’ ” 	 ואתה בית לחם ארץ יהודה אינך צעיר באלפי יהודה כי ממך יצא מושל אשר ירעה את עמי ישראל׃


Ne di sapaten, ne den bakaman fi en go na a ze. 	 ויהי בערב וירדו תלמידיו אל הים ויבאו באניה ויעברו אל עבר הים אל כפר נחום׃


Bika na Masaa Gadu abi ala koni. Ma a á meke wan enkii sama a goontapu anga koni fu poi sabi enseefi. Namo a poti fu yeepi sama di teke biibi na a bosikopu di wi e paati, da sama e si dati enke na soso sani. 	 כי אחרי אשר בחכמת האלהים לא ידע העולם את האלהים בחכמה היה רצון לפניו להושיע בסכלות הקריאה את המאמינים׃


Da di Masaa Jesesi taki so, ne somen sama daai kon e biibi ne en. 	 ויהי בדברו זאת ויאמינו בו רבים׃


U á sabi taki na den sama ya di á sabi ná wan sani fu Gadu weiti e biibi ne en, no? We, heelu fu den!” 	 רק ההמון הזה אשר אינם ידעים את התורה ארורים המה׃


Kelestesi anga didibii den e kai Beliyali á poi go! Na so biibiwan seefi kengi anga sama di nái biibi. 	 ואי זה הסכמה למשיח עם בליאל או מה חלק המאמין עם שאיננו מאמין׃


Den be abi tee enke kukutu tee anga maka. Da a makiti fu gi sama sikin ati de na a tee fu den. Da feifi mun langa den o gi libisama pen. 	 וזנבות להם כזנבות עקרבים ועקצים בזנבותם והשלטו לענות את בני האדם חמשה חדשים׃


Na so a sa waka anga u tu, efu u e taki tongo di sama nái fusutan. A de leti enke yu e taki anga winta. 	 כן גם אתם אם לא תוציאו בלשונכם דבור מפרש איכה יודע האמור הלא תהיו כמדברים לרוח׃


Ma, den bakaman fi en be de, te a mindii wataa kaba anga a boto. Di den go te wan pisi, ne wan gaan winta anga seke wataa e baasi a boto fu den. 	 והאניה הלכה בתוך הים ותטרף מן הגלים כי הרוח לנגדה׃


“We, den sama di á sabi Masaa Gadu, lobi e begi gaan langa lolo begi. Bika den membee taki, na te den e lolo so fosi, da Masaa Gadu o yee den. 	 ובהתפללכם אל תפטפטו כגוים החשבים כי בהרבות דבריהם ישמעו׃


Bika den guduman poti a sakasaka di den á be abi fanowdu. Ma a uman ya poti ala san a be abi fu nyan. A á kibii ná wan kopoo sensi fi enseefi.” 	 כי כל אלה התנדבו לאלהים מהעדף שלהם והיא מחסרונה את כל רכושה נתנה׃


Ma a mu lobi fu du soso bun. En osu doo mu opo gi taawan. A mu e libi fiti Masaa Gadu. A mu de letiopu fasi. A mu e wooko anga bunbun fusutan. A mu poti ede bun tu. 	 כי אם יהי מכניס ארחים ואהב טוב וצנוע וצדיק וקדוש וכבש את יצרו׃


We, luku fa u sa satu a hii toli ya. U sa taki, na wi se Masaa Gadu nama. Da feyanti á sa poi feti te, da a wini wi na a biibi ya. 	 ועתה מה נאמר על זאת אם האלהים לנו מי יריב אתנו׃


Ne Masaa Jesesi sende a man ya gwe. Ne a bali en taanga taanga taki: 	 ויגער בו וימהר להוציאו החוצה׃


“Da ala osu ini di u o go, da u mu begi gi den sama taki: ‘Meke Masaa Gadu de anga den.’ 	 ולכל בית אשר תבאו שם אמרו בראשונה שלום לבית הזה׃


Ma mi e leli u taki: I mu kisi sitaafu kaba, winsi na boon yu ati boon a wan sama namo. Efu na wan taawan i kosi, kai en wisiwasi man, da na wan moo gaan kuutu bakaa mu leisi sitaafu gi yu! Efu yu e kai taawan lawman, da yu fiti kaba, fu go teke sitaafu a didibii faya. 	 אבל אני אמר לכם כל אשר יקצף על אחיו חנם מחיב הוא לבית דין ואשר יאמר אל אחיו רקא מחיב הוא לסנהדרין ואשר יאמר אתה הנבל מחיב לאש גיהנם׃


Ma ná wan fu den taawan di be de a tafaa be sabi fu saide meke Masaa Jesesi be taki so anga en. 	 ומן המסבים לא ידע איש על מה דבר אליו כזאת׃


Ma wantu biibi Dyuwan be de ape di oli a biibi fu Faliseiman sama ete. Den opo sitee wanten anga den taki, fu taa foluku mu toon biibisama, da den mu koti maiki a manpeesi gi en, enke fa Mosesi taki. 	 ויקומו אנשים מאמינים מכת הפרושים ויאמרו כי חובה היא למול אתם ולצותם לשמר את תורת משה׃


Dati mu leli wi taki, Dyusama be e tyai paiman go gi Masaa Gadu daa. Soseefi, den be mu kii meti enke paiman, fu boon begi Masaa Gadu paadon. Ma ala dati á be poi seeka den libi gi Masaa Gadu. Soseefi, a á be e meke konsensi kaba fon sama ati taki, den abi takuudu anga ogii. 	 והוא משל על העת ההוה אשר בה מקריבים מנחות וזבחים אשר לא יוכלו להשלים את לבב העבד׃


Den e paati lei, fu poli taawan nen. Den e buuse Masaa Gadu seefi. Den e si enke ibii taawan na wisiwasi sani fu teke kosi. Den e du enke den hei moo taawan. Soseefi den e suku moo kufaliki ogii fu du naamo, di taawan á be sabi du wanten. Soseefi, den ná abi bisi, fu lesipeki mma anga dda. 	 הלכי רכיל ומלשינים שנאי אלהים וגאים וזדים והוללים וחשבי און ואינם שמעים בקול אבותם׃


Mi taki dati, fu gi u sen. Bika fa a gei wan kodo fusutan biibisama á de a u mindii de seefi, fu kuutu toobi di u abi enke biibiwan de? 	 לבשתכם אמר אני את זאת הכי אין בכם חכם אחד שיוכל להוכיח בין איש לאחיו׃


Ma Masaa Gadu e kuutu letiopu fasi. Bika a o kuutu taki, u anda be tuka anga banowtu, fu di u e du san a wani. Da u waiti fu go doo a ini Nyun Tii fu Masaa Gadu. 	 לאות צדקת משפט אלהים למען תמצאו ראוים למלכות האלהים אשר בעבורה גם תענו׃


Ne a taigi den go doo taki: “We, na so a sikiifi a Masaa Gadu Buku taki: ‘A kownu di Masaa Gadu be paamisi fu sende kon a goontapu musu fu tyai pina, da a dede. Ma na di fu dii dei, da a opo baka komoto a dede.’ 	 ויאמר אליהם כן כתוב וכן נגזר אשר יענה המשיח ויקום מן המתים ביום השלישי׃


Da den hei apaiti begiman meke mofu, kuudei anga den seefi, fu kii Lasalesi tu. 	 וראשי הכהנים התיעצו להרג גם את לעזר׃


e begi en fu a puu a takuu jeje na a pikin fi en tapu. A uman ya na be wan Giiki sama di be meke na a kondee di den e kai Silofenisi. 	 והאשה יונית וארץ מולדתה כנען אשר לסוריא ותבקש ממנו לגרש אר השד מבתה׃


Bika wi ya noiti o teke useefi gafa a pe Masaa Gadu á poti wi fu wooko. Na pe a sende u go wooko mi ya o gafa fa mi wooko leti gi sama de. U anda na peesi pe mi wooko pasa so. 	 ואנחנו לא נתגדל לבלי מדה כי אם כפי מדת הגבול אשר חלק לנו האלהים לחק להגיע גם עדיכם׃


Den tin tutu di i be si, na den tin kownu, di nái tii ete enke kownu. Ma, den o kisi makiti fu tii makandii enke kownu anga a takuu meti, fu wan satu pisiten namo. 	 ועשר הקרנים אשר ראית עשרה מלכים הם אשר לא קבלו מלכות עד הנה רק לשעה אחת ממשלה כמלכים יקבלו עם החיה׃


Ma na fu u ede, mi piisii fu di mi á be de ape. Bika u abi a sani di o pasa de fanowdu. A o meke u a biibi fu u kon moo taanga. Ma, u meke u go ne en nownow.” 	 ושמח אני בגללכם כי לא הייתי שם למען תאמינו ועתה נסעה ונלכה אליו׃


“A uman kownu fu a kondee di den e kai Seba, na a se fu san dongo, o opo na a gaan kuutu dei, di Masaa Gadu o kuutu sama, fu kuutu den sama fu a ten ya. Bika en dati be komoto langa langa te na a taase fu goontapu fu kon a Salomo, fu kon yee den koni fi en. Ma wan Sama de a u mindii ya, di hei moo Salomo seefi, ma toku, u nái teke en taki. 	 מלכת תימן תקום במשפט עם אנשי הדור הזה והרשיעה אותם כי באה מקצות הארץ לשמע את חכמת שלמה והנה יש פה גדול משלמה׃


“Kee, mi Tata! Mi begi yu, puu a ogii di de fu miti mi ya a pasi gi mi. 	 אבי אם רצונך להעביר מעלי את הכוס הזאת אך אל יהי כרצוני כי אם כרצונך׃


Ne, di Masaa Jesesi go a ini a osu, ne a akisi den taki: “Saide meke u e kee e bali so du? A pikin á dede! Na siibi namo ai siibi!” 	 ובבאו אמר אליהם מה תהמו ותבכו הנערה לא מתה אך ישנה היא׃


Ma di sapaten mofu, ne wan guduman den be kai Jowsef fu Alimateya Kondee, kon doo de. Na wan man di be e biibi a Masaa Jesesi tu. 	 ויהי בערב ויבא איש עשיר מן הרמתים ושמו יוסף וגם הוא היה מתלמידי ישוע׃


Ma namo, da Masaa Jesesi be koosube anga Jelusalem Foto. Na dati meke somen sama di be e waka ne en baka fu go a Jelusalem be denki taki, a á be o langa moo fosi Masaa Gadu puu Islayeli a den feyanti fi en ondoo. Namo, ne a teke wan ageisi toli gi den, fu soi den taki, a Nyun Tii fu Masaa Gadu ná o kon enke fa den e pakisei de. 	 ויהי הם שמעים את זאת ויסף שאת משל על אשר קרב לירושלים והמה חשבים כי מהרה תגלה מלכות האלהים׃


Ma Gadu na jeje. Da den sama di e begi en mu begi en, e opo en nen a hei a wan tuutuu fasi anga a Jeje fu Masaa Gadu leti enke fa enseefi de tuutuu.” 	 האלהים רוח הוא והמשתחוים לו צריכים להשתחות ברוח ובאמת׃


A kownu sende futuboi ete wan leisi go kai den baka taki: ‘U kon! Mi seeka ala nyanyan sani, fu oli a feisiti kaba. Mi kii kaw anga taa taa fatu meti boli! U kon piisii na a fesa!’ 	 ויסף שלח עבדים אחרים לאמר אמרו אל הקרואים הנה ערכתי את סעודתי שורי ומריאי טבוחים והכל מוכן באו אל החתנה׃


We, ne Ananiyasi komoto wanten go na a osu pe Sawlesi de. Ne a poti ana a Sawlesi ede taki: “Baala Sawlesi! Na Masaa Jesesi soi enseefi a yu na a pasi di waka doo ya. Ne a sende mi, fu kon meke yu si baka. Soseefi fu kon meke a Apaiti Jeje lai yu hii libi.” 	 וילך חנניה ויבא הביתה וישם את ידיו עליו ויאמר שאול אחי האדון ישוע הנראה אליך בדרך אשר באת בה שלחני למען תשוב ותראה ותמלא רוח הקדש׃


We, ne a daai kon baka a den bakaman fi en, ne a taigi den taki: “A siibi u e siibi e boo sikin so? We, a yuu de koosube, di den sa tyai a Manpikin di saka kon toon libisama ya, go poti a ini den ogii ati sama ana. 	 ויבא אל התלמידים ויאמר אליהם נומו מעתה ונוחו הנה השעה קרובה ובן האדם נמסר לידי חטאים׃


We, a nyanyan di yu e nyan, nái go a yu ati, ma ai go a ini yu bee. Da te a yuu doo, da ai komoto baka.” Da anga disi Masaa Jesesi be wani taigi den taki, den á mu oli kina moo, ma den sa nyan ala san di de fu nyan sondee konsensi fonfon. 	 כי לא יבוא אל לבו כי אם אל כרשו ויצא למוצאות להבר כל אכל׃


Ne di den si en, ne den sutu kini a doti ne en fesi, ne den begi en. Ma son fu den be e tan enke den á be wani biibi. 	 ויהי כראותם אתו וישתחוו לו ומקצתם נחלקו בלבם׃


A moo gaan sani fu du a ini ala dati na fu wooko anga lobi fu taawan. Bika lobi sa tei u mokisa, fu poi libi makandii. 	 ועל כל אלה לבשו האהבה היא אגדת השלמות׃


Da Johanisi be e bali Helowdesi taki, a á bun fu a teke a uman fi en baala libi. 	 יען אשר אמר יוחנן אל הורדוס אשת אחיך איננה מתרת לך׃


Da meke a kulu biibiwan fi en gi en gaandi tego. Soseefi gi en gaandi fu di wi mokisa libi anga Kelestesi Jesesi. Amen, na so a de! 	 לו הכבוד בקרב הקהל במשיח ישוע לדר ודר עד עולמי עולמים אמן׃


Bika ná wan sani sa de a kibii te, da a á kon a doo. Soseefi ná wan sani sa pasa bakabaka te, da a á kon fu sama sabi. 	 ואין דבר מכסה אשר לא יגלה ואין נעלם אשר לא יודע׃


Ne di a waka, te a doo a wan pikin kondee, ne tin man e waka fu kon miti en. Ala den tin man ya be abi gwasi siki. Ne den taampu, te a faawe, 	 ויבא אל כפר אחד ויפגעהו עשרה אנשים מצרעים והם עמדים מרחוק׃


We, ne Pilatesi taigi en taki: “We, da meke u taki, da yu na wan kownu?” Ne Masaa Jesesi piki en taki: “A leti enke fa yu taki de. Mi na wan kownu! Na fu dati ede mi meke, mi kon a goontapu, fu soi den sama san na tuu. We, ala sama di lobi tuu, o go e aliki mi san mi e taki.” 	 ויאמר אליו פילטוס אם כן אפוא מלך אתה ויען ישוע אתה אמרת כי מלך אנכי לזה נולדתי ולזה באתי בעולם להעיד לאמת כל אשר הוא מן האמת ישמע בקולי׃


Di Pawlesi kaba taki, ne den sama fu a Dyu keliki ape akisi den, fu kon taa wiki kina dei baka. Den wani yee moo fu a toli de. 	 ובצאת היהודים מבית הכנסת בקשו מהם הגוים לדבר אליהם את הדברים האלה בשבת הבאה׃


Ne bakadati, ne Masaa Jesesi anga en mma anga en baala anga den bakaman fi en go na a kondee di den e kai Kafalnayemu. Da den tan ya wantu dei namo. 	 ויהי אחרי כן וירד אל כפר נחום הוא ואמו ואחיו ותלמידיו ולא ארכו ימי שבתם שם׃


Da a Dyu foluku kon taanga yesi nownow, ma na fu fende pasi daai go wooko tyali ati fasi baka anga den seefi, enke fa a kon wooko tyali ati fasi anga yu de. 	 כן גם אלה עתה ממרים היו למען על ידי חנינתכם גם הם יחנו׃


Efu Masaa Gadu wei den boomiki so moi, da san na yu di hei moo ala den boomiki ya? Bika tide yu e si den, ma tamaa den á de moo. Kee! Libisama, saide meke a biibi di u abi a Masaa Gadu swaki so du? 	 ואם ככה ילביש אלהים את חציר השדה אשר היום ישנו ומחר ישלך לתוך התנור אף כי אתכם קטני האמונה׃


Sakalia anga Elisabeti, na tu sama, di be e libi letiopu fasi gi Masaa Gadu. Den be e oli ala weiti fu Masaa Gadu. Ná wan sama, di be poi fende wan fowtu a den. 	 ושניהם היו צדיקים לפני האלהים והלכי תם בכל מצות יהוה ובחקתיו׃


“Da na pasi mi be de koosube fu doo, wanboo wanboo so na a gaan mindii dei de. Ne wan gaan kiin faya komoto a tapu kai kon lontu mi hii sikin. 	 ויהי אנכי הלך וקרב לדמשק כעת צהרים ופתאם נגה עלי מסביב אור גדול מן השמים׃


Ne di Masaa Jesesi taki so, te a kaba, ne den Faliseiman yee. Ne den meke tyuu. Ne den e wisiwasi en, e soso en. Bika den be abi giili ati fu moni enke fa Masaa Jesesi taki de. 	 וישמעו כל זאת גם הפרושים אשר הם אהבי כסף וילעגו לו׃


A hii ten de, da den man di anga en be de a waka tapu dyombo te, den de diin. Bika den e yee a Tongo e taki, ma den nái si a sama di e taki. 	 והאנשים אשר הלכו אתו עמדו נאלמים כי שמעו את הקול ואיש לא הביטו׃


Ne a piki den taki: “Te u e begi, da u begi so: ‘Kee! Wi Tata! Meke ala sani sa kon lesipeki yu nen, wan apaiti fasi. Meke a Nyun Tii fi yu sa paati a hii goontapu. 	 ויאמר אליהם כי תתפללו אמרו אבינו שבשמים יתקדש שמך תבוא מלכותך יעשה רצונך כמו בשמים כן בארץ׃


Da di Masaa Jesesi leli den sama te wan pisi, ne wantu man tyai wan lanman a wan daagi tapu kon a Masaa Jesesi. 	 והנה אנשים נושאים איש במטה והוא נכה אברים ויבקשו להביאו הביתה ולשום לפניו׃


Da meke u bali gafa en, fu a gaan dyendee di a teke gaan bun ati fasi namo luku wi. Tuutuu, a wooko switi anga wi. A meke en wankodo lobi Manpikin mokisa libi anga ibiiwan fu wi. 	 לתהלת כבוד חסדו אשר נתן אתנו בידידו׃


Da na so Masaa Jesesi be e go na a Mama Keliki ala dei, go leli den sama Masaa Gadu wowtu. Mamanten a be e leli den, te sapaten, da a be e komoto a Jelusalem, go siibi na a Oleifi Mongo enke fa a be gwenti. 	 ויהי מלמד יומם במקדש ובלילה יצא בהר הנקרא הר הזיתים ללון׃


Somen Dyusama ape teke biibi. Tyaipi taa foluku gudu balinen uman anga man di e lesipeki a Gadu fu Dyusama. 	 ויאמינו הרבה מהם וגם מן הנשים החשובות היוניות ומן האנשים לא מעט׃


Ma na di mi mu gafa, da meke mi gafa miseefi doo gaan jeje sani di Masaa Gadu meke mi si somen leisi tu. Ma a ná enke den gafa ya o tyai wini gi wan enkii sama. 	 אמנם להתהלל לא יועיל לי כי אבוא למראות האדון וחזינותיו׃


We, u leli fu kai Masaa Gadu u Tata. Ma sabi soseefi taki, a de fu kuutu ala sani, fu luku san fiti fu pai ibiiwan, sondee fu luku anga fesi. Da lesipeki en a ini ala san yu e du, solanga yu de enke wan wakaman di de nyun sowtu sama ya ete. 	 ואם אב תקראו לאלהים השפט בבלי משא פנים כפי מעללי איש ואיש התהלכו נא ביראה בימי מגוריכם׃


We, u enke libisama, no? Mi e taigi u taki, Masaa seefi sabi onmen uwii de a u ede. 	 ואתם גם שערות ראשכם נמנות כלן׃


Na fu kii Pawlesi den be de kaba. Ma sama be lon go piki a komandanti fu Loma Foto suudati di mu tapu opuulu a ini a kondee taki, Jelusalem Foto de anga opuulu. 	 והמה מבקשים להמיתו והשמועה באה אל שר האלף של הגדוד כי כל ירושלים נבוכה׃


Soseefi yu á mu teke i ede sweli. Bika yuseefi ná abi makiti fu meke yu ede uwii weti efu daai en kon toon baaka. 	 -63[ אף בראשך אל תשבע כי אין ביכלתך להפך שער אחד ללבן או לשחר אך יהי דברין הן הן לא לא והיותר מאלה מן הרע הוא׃


A moo bun, efu u de kaba kaba alaten. Bika, a Manpikin di saka kon toon libisama ya o daai kon baka, a wan yuu di libisama á poti pakisei.” 	 לכן גם אתם היו נכונים כי בשעה אשר לא פללתם יבוא בן האדם׃


A basi wakitiman fu a dunguu osu dyombo weki komoto a siibi. En ain kai a den doo fu a dunguu osu, den de wangang. A pakisei taki: “Mi mu kii mi seefi.” A ali en fetihow, kaka fu sutu enseefi. 	 ושומר האסורים נעור משנתו ויהי כראתו את דלתות המשמר נפתחות וישלף חרבו ויבקש לאבד את עצמו בחשבו כי ברחו האסורים׃


Mi o abi fu sitaafu a foluku di e saafu den, fu dwengi den losi den, meke den daai kon teke a peesi ya toon fu den seefi. Bika na ya den mu kon tan, fu dini mi.’ 	 וגם את הגוי אשר יעבדו דן אנכי אמר אלהים ואחרי כן יצאו ויעבדוני במקום הזה׃


Bika, efu wan futuboi sabi san en masaa wani a mu du, ma a nái seeka fu du dati, da a sa fende wan tumisi gaan fonfon. 	 -74[ והעבד ההוא אשר ידע את רצון אדניו ולא הכין ולא עשה כרצונו יכה מכות רבות, ואשר לא ידע ועשה דברים אשר עליהם בן הכות הוא לא יכה כי אם מעט כי כל איש אשר נתן לו הרבה דרוש ידרש ממנו הרבה ואשר הפקידו בידו הרבה ישאלו מאתו יותר׃


Da efu u e luku fu Masaa Jesesi daai kon baka, da u mu oli useefi kiin, leti enke Masaa Jesesi, fu u á du ogii. 	 וכל אשר לו תקוה כזאת יטהר את עצמו כאשר טהור גם הוא׃


Ne den edeman fu den Dyu kuutu kuutu anga den seefi. Den taki: “Da pe a o go te u ná o si en moo? A sa de taki a o go a den taa kondee pe den Dyu paati paati go e tan fu a go leli den Giiki sama? 	 ויאמרו היהודים איש רעהו אנה ילך זה ואנחנו לא נמצאהו הכי ילך אל הנפוצים בין היונים וילמד אנשי יון׃


Ne di den taki so kaba, ne den booko paati, ne den go a osu. 	 וילכו איש איש לביתו׃


A gi sowtu a sowtu apaiti taanga, fu wooko. Na so a teke gaan bun ati fasi luku wi, meke ibiiwan kisi a apaiti taanga, fu a wooko di a gi dati. A gi son wan a taanga, fu de apaiti takiman. Da meke a sama de du a wooko de anga a biibi di a abi. 	 ויש לנו מתנות שנות כפי החסד הנתן לנו אם נבואה תהי כפי מדת האמונה׃


Ma den avo fu wi á be wani poti yesi aliki Mosesi seefi. Den wai en anga ala den bosikopu poti a wanse. Bika den ati de a taa sani enke fu pakisei Egepte Kondee pe den komoto a saafu.” 	 הוא אשר אבותינו לא אבו לשמע לו כי אם מאסו אתו ולבבם פנה מצרימה׃


Te mi doo taa foluku sondee weiti fasi, da mi e oli miseefi sondee weiti fasi tu, fu wini son fu den. Ma dati nái wani taki, mi e kaba anga a tuutuu weiti fa Kelestesi leli wi libi. 	 לאלה אשר בלי תורה הייתי כבלי תורה אף כי אינני בלי תורת האלהים כי אם תחת תורת המשיח אנכי למען קנות אותם אשר בלי תורה׃


Mi sa kotoigi taki, den gi taawan san den poi! Eeye, moo enke san den poi seefi sondee sama dwengi den fu du so. Bika na denseefi ati opo fu du dati. 	 כי מעיד אנכי אשר לפי כחם ויותר מכחם התנדבו׃


Da efu wan fu u wani de a fesi fu den taawan, da a mu toon saafu gi den taawan. 	 והחפץ להיות בכם ראשון יהיה עבד לכל׃


Den teke fu waka lontu a hii tabiki kondee ya go kai a taase fi en a Paafosi Foto. Namo den miti wan tofuuman de, den e kai Baljesesi. A be de wan Dyusama. Ma a be e lei taki, en na apaiti takiman anga kaakiti fu Masaa Gadu piki en san fu taki. 	 ויעברו בכל האי עד פפוס וימצאו איש מגוש אחד נביא שקר איש יהודי ושמו בר ישוע׃


Ala den tin kownu ya, abi a seefi pakisei. Ala den fiya o gi a meti a makiti fu den anga a leti, di den abi fu taki. 	 ולאלה עצה אחת ואת כחם ואת ממשלתם יתנו לחיה׃


Ma luku sowtu mma de leti, fu teke poti solugu. A mu de wan mma di pasa sigisitenti yali kaba. Da a be libi anga a wan man fi en namo. 	 אלמנה אל תבחר זולתי בת ששים שנה ואשר היתה אשת איש אחד׃


Ne di a piisii go te wan pisi, ne a win di den sama be e diingi kaba. Ne Masaa Jesesi mma kon ne en, ne a taigi en taki: “A win fu den sama kaba.” 	 ויחסר היין ותאמר אם ישוע אליו יין אין להם׃


Ala Dyusama be sabi fa en dda na Giiki Kondee sama. Da a á be koti maiki a manpeesi, enke fa Mosesi weiti taki. Pawlesi fii fu teke en waka wooko anga en. Ma fosi den gwe, ne a koti maiki a manpeesi gi en, fu den Dyu de sa si taki, a toon tuutuu Dyusama. 	 בו בחר פולוס אשר יצא אתו ויקח וימל אתו בעבור היהודים אשר במקמות ההם כי כלם ידעו את אביו כי יוני הוא׃


Bika u de ape e paati useefi. Taawan taki, a teke a baka futu fu Pawlesi. Taawan taki, ai teke fu Apolos. We, da luku de fa u tan enke sama a goontapu ya di nái biibi. 	 הן באמר האחד אני לפולוס והשני אני לאפולוס הלא של הבשר אתם׃


Da ala dati e gi taa biibiwan ya moo deki ati, fu waka taki Masaa Gadu bosikopu, sondee feele. Ai gi den moo fitoow a Masaa Gadu tu. Bika den e si fa ai yeepi mi ya taki, a o yeepi den so tu. 	 ורב האחים באדנינו הוסיפו אמץ במוסרותי והתחזקו יותר בלבבם לדבר את הדבר בלי פחד׃


Da Masaa Jesesi go a Kafalnayemu, na a seefi pisiwataa fu Galileya. Da te kina dei, da a be e go a den Dyu keliki go e leli sama Masaa Gadu wowtu. 	 וירד אל כפר נחום עיר הגליל וילמדם בשבתות׃


Na so u mu libi, fu tan luku a seigi bun ten di u sabi taki e kon. Wi Yeepiman anga wi gaan Masaa Gadu, Jesesi Kelestesi o kon baka anga ala en gaan taanga makiti, fu sama si. 	 ונחכה לתקוה המאשרת ולהופעת כבוד אלהינו הגדול ומושיענו ישוע המשיח׃


We, a taanga fu Masaa Gadu di a gi wi, dati seeka wi anga ala san u fanowdu, fu poi libi fiti en doo tego seefi. A meke u sabi fa a bigi so, fu poi tyai a bun de gi wi. Na so a kai wi kon, fu mokisa libi anga enseefi. 	 באשר גבורתו האלהית נתנה לנו את כל אשר לחיים ולחסידות על ידי דעת הקורא אתנו בכבודו וחילו׃


Mi be taigi u kaba. U e si mi, ma toku u nái biibi. 	 ואני הנה אמרתי לכם כי גם חזיתם אתי ולא תאמינו׃


Ne a takuu jeje kon na a pikin tapu moo taanga, ne a bali taanga, ne a gwe. Ne a pikin didon pii enke a dede. Ne den sama denki taki a pikin dede. 	 ויצעק וירצץ אתו מאד ויצא ויהי כמת עד אשר אמרו רבים כי גוע׃


We, ne a go tan a wan foto fu Galileya den e kai Nasaleti. Na so san den apaiti takiman fu Masaa Gadu be taki, kon pasa tuu. Bika den be taki: “Den o kai en wan sama fu Nasaleti Foto.” 	 ויבא וישב בעיר אשר שמה נצרת למלאת הדבר הנאמר על פי הנביאים כי נצרי יקרא לו׃


A tamaa fi en, ne wan bosikopu kon doo en taki, a mu losi den puu a dunguu osu. 	 ובחית הבקר שלחו השרים את השוטרים לאמר שלח את האנשים ההם׃


Bika u de biibisama langa kaba, fu be mu poi gi taawan leli a Masaa Gadu bosikopu. Ma u tan enke nyunyun pikin ete di mu nyan safu sani. Da u gei nyunyun sama di bigin anga a biibi nyunyun, fu angii fu sani di den dati mu sabi. 	 כי תחת אשר היה ראוי לכם לפי ארך הזמן להיות מלמדים עתה מן הצרך לשוב וללמד אתכם עקרי ראשית דברי אלהים ונצרכתם לחלב ולא למאכל בריא׃


Ne Peitilisi piki taki: “We, Masaa wi, no? U fika ala sani, fu kon waka a yu baka, e go anga yu na ala peesi!” 	 ויאמר פטרוס הן אנחנו עזבנו את הכל ונלך אחריך׃


Da na a ten de, da a moo gaan kownu a Loma Foto be sende wan bosikopu go na ala den kondee, di a be abi taki fu den. A taki: “Ala sama fiya mu go sikiifi den nen poti a lanti buku, bika den e teli onmen sama de a ini a kondee.” 	 ויהי בימים ההם ותצא דת מאת הקיסר אוגוסטוס לספר את כל ישבי תבל׃


We, libisama e soso a koloisi toli! Ma na dati e soi a gaan dipi koni fu Masaa Gadu di pasa ala gaan koni fu goontapu. Den e kai en sani sondee taanga. Ma na dati e soi Masaa Gadu taanga di bigi moo ala taanga fu goontapu. 	 יען כי סכלות האל חכמה היא מאדם וחלשת האל חזקה היא מאדם׃


Da, disi na a wani fu mi Tata di sende mi kon. Iniiwan sama di si a Manpikin fi en, ne den biibi en, da a sama de abi a libi fu tego. Da a sa weki so wan sama puu a dede na a kiiboi dei.” 	 וזה רצון שלחי אשר כל הראה את הבן ומאמין בו יהיו לו חיי עולמים ואני אקימנו ביום האחרון׃


Ala libisama daai baka gi Masaa Gadu, fu wooko ogii ogii fasi. Den nái doo peesi, fu Masaa Gadu mu teke den wooko. Den á de fu puu bun gi taawan. Kweti! Wan enkiiwan á de, fu wooko bun anga taawan. 	 הכל סר יחדו נאלחו אין עשה טוב אין גם אחד׃


Da Masaa Jesesi anga den bakaman fi en doo wan peesi den e kai Betisaida. Ne den sama tyai wan beendiman kon ne en. Ne den begi en fu a sa langa ana oli a beendiman meke a si baka. 	 ויבא אל בית צידה ויביאו אליו איש עור ויתחננו לו לגעת בו׃


Ne, i si u daai e taigi u den sani di u yee anga den sani di u si anga u eigi ain baka, fu u sa fende a bunbun switi libi, di wi anga wi Tata, Masaa Gadu anga en Manpikin, Jesesi Kelestesi e libi anga useefi makandii. 	 את אשר ראינו ושמענו נודיעה לכם למען תתחברו לנו גם אתם והתחברותנו היא עם האב ועם בנו ישוע המשיח׃


Ma di Filipi kon doo de, ne a taigi den sama a Bun Nyunsu, fa Masaa Gadu poti fu tii sama. Soseefi ai soi den fa Masaa Jesesi na a Kelestesi. Namo uman anga man teke biibi na a peesi de, te go dopu. 	 ויהי כאשר האמינו לפילפוס בבשרו את מלכות האלהים ואת שם ישוע המשיח ויטבלו אנשים ונשים׃


Bika efu ala a sikin na be ain, da fa a be o poi yee sani? Efu ala a sikin na be yesi, da fa a be o poi sumee sani? 	 אם הגוף כלו יהיה עין איה השמע ואם כלו יהיה שמע איה הריח׃


“Ma efu yu feyanti de anga angii, da gi en nyanyan! Wataa moo en, gi en wataa. Libi switi anga en o meke a sidon denki, fa a abi yeepi fanowdu. Da Masaa Gadu sa fende pasi, fu go kengi en.” 	 לכן אם רעב שנאך האכילהו לחם ואם צמא השקהו מים כי גחלים אתה חתה על ראשו׃


Masaa Gadu á wani mi abi hei membee fu dati ede taki, a meke mi si somen gaan jeje sani. Ne a fika wan sani enke maka a mi buba e sutu mi seefi. Na so a fika didibii, fu poti en wookoman fu banowtu mi. 	 ולמען אשר לא אתרומם ברב גדל החזינות נתן לי סלון בבשרי מלאך השטן להכתני באגרוף למען לא אתרומם׃


So! Da u luku ya fa u mu begi. U mu begi taki: ‘Kee! Wi Tata, Masaa Gadu a tapu! Meke ala sani sa kon lesipeki yu nen, wan apaiti fasi. 	 לכן כה תתפללו אבינו שבשמים יתקדש שמך׃


“Ma a ná u ala fiya mi e taki. Bika mi sabi den sama di mi teke kon toon fu miseefi. Ma a wowtu fu Gadu Buku di taki: ‘A sama di de a tafaa e nyan beele anga mi opo en futu fu taampu mi,’ mu kon leti. 	 לא על כלכם דברתי יודע אני את אשר בחרתי בהם אך למען ימלא הכתוב אוכל לחמי הגדיל עלי עקב׃


Den á sabi fa fu waka na a fasi, fu meke taawan anga taawan ati de switi makandii, a peesi. 	 ודרך שלום לא ידעו׃


Son Engel be taanga yesi saka komoto na a hii wooko di a be poti den. Den fika a peesi pe a be poti den fu tan. Namo, da fu tego a kisi den keti poti na a moo dipi dunguu peesi a dedekondee, fu wakiti a gaan Kuutu Dei. 	 והמלאכים אשר לא שמרו את משרתם כי אם עזבו את זבלם שמרם במוסרות עולם ובאפלה למשפט היום הגדול׃


Namo u subi langa langa komoto ape a pisiwataa fu Silisiya anga a pisiwataa fu Pamfiliya kon kaasi abaa anga denseefi. Ne u abaa leti ape gwe a ini a gaanbigi ze ini seefi. Ne u go kai na abaase a Mila Foto a Lisiye pisiwataa. 	 ונעבר את הים אשר לפני קיליקיא ופמפוליא ונבא אל מורא אשר בלוקיא׃


Ma Masaa dati de fitoow fasi! U sa fitoow en fu meke u taampu taanga doo a ini a biibi ya. Soseefi a o kibii u anda fu didibii. 	 אבל נאמן הוא האדון אשר יחזק אתכם וישמרכם מן הרע׃


Da wantu Giiki sama be de a ini fu den somen sama di be kon fu begi Masaa Gadu tu na a piisii ya. 	 ובתוך העלים להשתחות בחג היו אנשים יונים׃


Ne Masaa Jesesi sende a man taki: “Go a osu. Ma yu á mu go a ini a kondee go taigi sama taki na mi deesi yu.” 	 וישלחהו אל ביתו לאמר אל תבא בתוך הכפר ואל תדבר לאיש בכפר׃


Mi e feele enke mi o kon teke sen de baka a Masaa Gadu fesi. Bika son sama o buduufu mi de, di be mu kaba de kaba anga takuu libi. Den de ape ete enke fa den be de a fesi, sondee fii, fu a takuudu libi di nái waka kiin fasi. Da den á daai libi ete, fu fika sani enke motyo fasi, anga ala taa sowtu fasi di de sen sani. 	 פן אשוב לבוא וישפילני אלהי אצלכם ואתאבל על רבים אשר חטאו כבר ולא שבו מן הטמאה ומן הזנות ומן הזמה אשר עשו׃


Masaa Gadu gi wi somen sowtu apaiti taanga fu wooko. A fosi peesi, fu de apaiti bosikopuman. Bakadati, apaiti takiman. Bakadati, apaiti leliman. Taawan fu du foondoo sani. Taawan fu deesi sowtu a sowtu siki. Taawan fu poi yeepi taawan. Taawan fu tii sani. Taawan fu taki sowtu a sowtu tongo. 	 ומהם שם האלהים בקהל ראשונה לשליחים ושנית לנביאים ושלישית למלמדים ויתן גבורות אף מתנות הרפאות ועזרים ומנהיגים ומיני לשנות׃


U feegete den wowtu di mi be taigi u taki, wan futuboi á a bigi moo en masaa? We, leti enke fa i si den feti a mi baka fu pina mi, na leti soseefi den o feti a u baka pina u fu mi ede. Da, leti enke fa son sama be aliki mi wowtu e du san mi taki, na letiso sama sa aliki u san u e taki tu. 	 זכרו את דברי אשר דברתי אליכם העבד איננו גדול מאדניו אם רדפו אתי גם אתכם ירדפו אם שמרו את דברי גם את דברכם ישמרו׃