Da Gaaman Pilatesi á be wani opuulu anga den sama. Na dati meke a losi Balabasi. Ne a meke den suudati fi en wipi Masaa Jesesi wan mesaandi wipi. Ne di a meke den wipi en so kaba, ne a gi den suudati fi en Masaa Jesesi fu den tyai go sipikii kii. 	 ויואל פילטוס לעשות כרצון העם ויפטר להם את בר אבא ואת ישוע הכה בשוטים וימסר אותו להצלב׃


Biibiwan! Bika pakisei baka, di wi be de a u anda. Luku fa wi be wooko taanga dei anga neti fu solugu useefi. Bika wi á be wani de wan ibi a u anda tapu, anga a wooko di Masaa Gadu sende wi, fu taki a Bun Nyunsu. 	 הלא תזכרו אחי את יגיעתנו ואת תלאתנו אשר היינו עמלים לילה ויומם לבלתי היות למשא לאיש בבשרנו בקרבכם את בשורת האלהים׃


We, Masaa Gadu poti apaiti begiman a goontapu ya kaba, fu tyai paiman di taawan gi Masaa Gadu, go doo Masaa Gadu. Da wooko fu a nyun sowtu apaiti begiman ya noiti sa de fu du a goontapu ya. Ma na fu tapu anda. 	 והנה אלו היה בארץ לא היה כהן כי יש פה הכהנים המקריבים הקרבנות לפי התורה׃


Ne a taki: “I si a pikin ya? Fu tuu! Efu yu á daai kon abi a fasi di wan pikin abi, da yu á poi doo a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu. 	 ויאמר אמן אמר אני לכם אם לא תשובו להיות כילדים לא תבוא אל מלכות השמים׃


“Na fu dati ede meke, Masaa Gadu o akisi u faantiwowtu, fu ala den apaiti takiman fi en di u be kii fanafu goontapu sete. 	 למען ידרש מן הדור הזה דם כל הנביאים אשר נשפך למן הוסד הארץ׃


Meke u taki, ná wan sama o lobi u, fu di u e biibi mi ede. Ma a sama di o tei ati oli fu oli doo, te na a kaba, da a sa fende a yeepi fu Masaa Gadu. 	 והייתם שנואים לכל אדם למען שמי והמחכה עד עת קץ הוא יושע׃


We, u anda lobi Masaa Jesesi anga ala taanga biibi de. Ma a ná enke u si en anga u ain ete seefi. Ma u e piisii bigi de kaba te, ne u á sabi fa fu taki en. Bika na dyendee piisii di e komoto a Masaa Gadu a tapu seefi. 	 אשר אהבתם ולא ראיתם ואשר עתה תאמינו בו בלא ראות אתו ובכן תגילו בשמחה מפארה עצמה מספר׃


Wan fu den, di be kon de na wan leliman fu Dyuweiti. Na dati go fii Masaa Jesesi mofu luku, fu a sa taki sani fasi enseefi. 	 ואחד מהם מבין בתורה שאל אתו לנסותו לאמר׃


A taki ete taki: ‘Ma opo taampu! Mi kon soi miseefi a yu. Bika mi teke yu toon mi wookoman, fu waka taki fa yu si mi anga ain. Da mi o go doo, fu e soi miseefi a yu ete. 	 אבל קום ועמד על רגליך כי לבעבור זאת נראיתי אליך לבחר בך למשרת ולעד על אשר ראית ועל אשר אראך׃


Ne, a seefi yuu de, ne a doti fu goontapu bigin seke, te ná sipowtu. Efi i paati a foto a tin, da wan fu den tin pisi fu a foto booko kai holow. Seibin dunsu sama dede di goontapu seke so. Namo den taa sama di fika a libi feele te, ná sipowtu. Ne, den daai e gi Masaa Gadu a tapu gaandi. 	 ובשעה ההיא היה רעש גדול ותפל עשירית העיר ושבעת אלפים שמות בני אדם נהרגו ברעש והנשארים רעדה אחזתם ויתנו כבוד לאלהי השמים׃


Namo Masaa Jesesi luku den dunn. Ne a piki den taki: “Efu na libisama wawan a be didon, da ná wan sama di be o poi fende a libi de. Ma fu Masaa Gadu, da sani seefi á de di a á poi du.” 	 ויבט בן ישוע ויאמר להם מבני אדם יפלא הדבר אבל מהאלהים לא יפלא כל דבר׃


Dyonson, mi o go na a dipi pisi fu a biifi ya! Ma mi o taigi u fosi taki, mi e gi Masaa Gadu daa, fu u ede! Bika ala se, sama e taki a fasi fa u biibi Masaa Jesesi de. 	 בראשונה אודה לאלהי בישוע המשיח על כלכם אשר ספר אמונתכם בכל העולם׃


Biibiwan! Mi e sende u, fu taampu yeepi mi feti anga begi. Bika wi mokisa libi anga wi Masaa Jesesi Kelestesi, fu poi wooko makandii. A Apaiti Jeje mokisa u, fu lobi makandii enke osu sama fi en. 	 ואני מעורר אתכם אחי באדנינו ישוע המשיח ובאהבת הרוח להתאמץ אתי בהעתיר בעדי אל האלהים׃


Da ala den di toon biibisama be e denki go na a wan se. Den be abi a seefi fii fu du sani. Sama abi wan sani nái oli en fi en wawan namo. Ma a be e poti en fi en anga den taawan wooko makandii. 	 וקהל המאמינים היה להם לב אחד ונפש אחת ואין איש מהם אומר על אשר בידו לי הוא כי הכל היה להם בשתפות׃


We, u aliki! Wi abi a gwenti fu te a Pasika o kai, fu mi losi wan sama puu a dunguu osu gi u. Da san u wani? U wani mi losi a kownu fu u ya gi u?” 	 הן מנהג הוא בכם כי אשלח לכם איש אחד חפשי בפסח היש את נפשכם כי אשלח לכם את מלך היהודים׃


Fu tuu, mi e taigi u! Wan Sama de a u mindii ya, di hei moo a Mama Keliki seefi. 	 אבל אני אמר לכם כי יש פה גדול מן המקדש׃


Bika Masaa Gadu Buku sikiifi fu dati taki: “Fa wan sama libi sa waka bun, soseefi fende switi libi? We, da a mu wooko bun anga en tongo, fu kaba taki lei ofu koli koli taawan. 	 כי האיש החפץ חיים אהב ימים לראות טוב יצר לשונו מרע ושפתיו מדבר מרמה׃


We, da u feegete fa u be taki, u e poolo fu mi ede? U sabi ete fa u be piisii, di mi be gi u a Bun Nyunsu? A be switi gi u te, u ain seefi u be sa diki poti gi mi. Tuutuu! 	 ועתה איה אשרכם כי מעיד אני עליכם אשר אם יכלתם הייתם עקרים את עיניכם לתתן לי׃


Mi lobiwan! Ná de tumisi gaw fu biibi ibii sama, di e taki na a Jeje fu Masaa Gadu sende den fu taki wan sani. Pe fu dati, da wegi den sani di den e taki. Luku bun, efu na a Jeje fu Masaa Gadu sende den tuu. Bika, somen leiman opo e waka e lontu, e koli sama taki den na takiman fu Masaa Gadu. 	 אהובי אל תאמינו לכל רוח כי אם בחנו הרוחות אם מאלהים המה כי נביאי שקר רבים יצאו לעולם׃


Bali den, meke den á lobi aliki lawlaw lolo toli di Dyusama seefi meke. Meke den ná oli lawlaw weiti fu sama di á sabi san fiti Masaa Gadu. 	 ולא ישימו לב אל הגדות היהודים ואל מצות האנשים הסרים מן האמת׃


Bika u ala anda e si sani enke sama a kiin fu dei, fu sabi san e pasa. U a ná sama a dunguu fu neti di nái si fu sabi san e pasa. Kweti! 	 אתם כלכם בני האור ובני היום לא בני הלילה אנחנו ולא בני החשך׃


Bika wi a ná sama di Masaa Gadu ati e boon moo fu gi sitaafu. Ma a tyai yeepi puu wi a takuudu anga a sitaafu ya. Bika wi Masaa Jesesi Kelestesi teke dede a wi peesi. 	 יען אשר לא יעדנו האלהים לחרון כי אם לנחל את הישועה על ידי אדנינו ישוע המשיח׃


Da na so ala den seibin baala libi anga a uman te ala den dede. Ná wan di meke wankodo pikin anga en seefi. Ne te fu kaba, ne a uman seefi dede. 	 ויקחוה כל השבעה ולא השאירו אחריהם זרע ואחרי מות כלם מתה גם האשה׃


Ma a siton doti pe a sii kai, na sama di yee a wowtu, ne a teke en anga gaan piisii na ati. 	 והנזרע על הסלע הוא השמע את הדבר וימהר ויקחנו בשמחה׃


Ne Masaa Jesesi akisi en taki: “Fa den e kai yu nen?” Ne a takuu jeje piki taki: “Na mi den e kai Hipiman, bika u de ya anga tyaipi man.” 	 וישאל אתו מה שמך ויען ויאמר לגיון שמי כי רבים אנחנו׃


Namo a akisi Masaa Jesesi taki: “On di fu den weiti fu Masaa Gadu moo bigi, fu oli?” 	 רבי אי זו מצוה גדולה היא בתורה׃


Ma now, ne den kosi a man. Den taki: “Nono! Na yu na wan bakaman fu a man de. Ma wi na bakaman fu Mosesi. 	 ויחרפו אתו ויאמרו אתה תלמידו ואנחנו תלמידיו של משה׃


Leli a kulu fu gaangaan manengee taki, den mu wooko anga bunbun fusutan. Da meke den poti ede bun. Den mu e solugu fu den biibi sa tan bun go doo. Den mu lobi taawan. Den mu tei ati oli doo fu waka a Masaa Jesesi baka. 	 שיהיו הזקנים משלים ברוחם ומכבדים וצנועים ובריאים באמונה ובאהבה ובסבלנות׃


Namo a Jesesi Kelestesi ya komoto libilibi ya go doo Masaa Gadu Kondee, go fende gaandi a Masaa Gadu se anda. Ne a de a tapu fu ala taawan di e wooko anda seefi gi Masaa Gadu. Soseefi ala Engel anga ala taa jeje sani di e tii sani, fu pikinwan go miti gaanwan. 	 אשר הוא לימין אלהים אחרי אשר עבר השמימה ויכנעו לפניו המלאכים והרשיות והגבורות׃


Ma di den si Masaa Jesesi, ne den bali wanten taki: “Pikin fu Masaa Gadu! San wi anga yu abi, meke i kon ya? Na kon i kon poti wi a sitaafu, fosi a yuu fu kisi sitaafu seefi doo?” 	 והנה הם צעקים לאמר מה לנו ולך ישוע בן האלהים הבאת הלם לענותנו בלא עתנו׃


Bika u sabi taki, na biibi namo sa seeka sama kon letiopu gi Masaa Gadu. Da dati nái de wan sani, fu wooko anga weiti fosi. 	 לכן נחשב כי באמונה יצדק האדם בבלי מעשי תורה׃


We, yu Dyusama e gafa, fa Masaa Gadu fitoow yu poti en weiti a yu ana. Ma luku bun taki, yu e oli den! Da yu libi á sa meke taa foluku di á de Dyusama, fende yu lafu anga ala i Gadu. 	 תתהלל בתורה ותנבל את האלהים בעברך את התורה׃


Ma den e waki en namo on ten a o taki wan sani, fu den go kaagi en meke a Loma lanti sooto en. Na so den sende wantu sama go ne en. Da te den go, da den mu du enke den na bunbun sama. Da den mu suku en mofu, fu a taki sani fu den fende en go kaagi en na a Loma gaaman. 	 ויארבו לו וישלחו מארבים והם נדמו כצדיקים למען ילכדו אותו בדבר להסגירו אל השררה ואל יד ההגמון׃


We, ne a dedesama komoto kon a doo. En futu anga en ana de teitei anga geebi koosi ne en sikin. Da en fesi seefi be de teitei anga wan koosi. Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “U losi en meke a go!” 	 ויצא המת וידיו ורגליו כרוכת בתכריכין ופיו לוטים בסודר ויאמר אליהם ישוע התירו אתו וילך לדרכו׃


Namo, te i fusutan Masaa Gadu wowtu, da wooko leti enke fa a taki. Aliki namo, sondee fu du, dati e meke yu koli yu seefi. 	 והיו עשי הדבר ולא שמעיו לבד לרמות את נפשכם׃


Da efu Kelestesi na wan bakaten manpikin fu Kownu Dafeti paansu namo, da i denki taki, Kownu Dafeti be o kai en bakaten pikin, ‘Masaa?’ ” 	 הנה דוד קרא לו אדון ואיך הוא בנו׃


Ne a akisi den taki: “San u o pai mi, efu mi meke moiti gi u, fu u kisi en?” Ne den piki en taki: “We, u sa gi yu diitenti pisi solufu moni.” Ne den pai en moi, te a kaba. Ne a gwe. 	 ויאמר מה תתנו לי ואמסרנו בידכם וישקלו לו שלשים כסף׃


Ma fa i taki anga u ya, da u wani yee moo fu fa yu e denki sani so. Da u sa sabi saide u e yee sama lobi sitee anga a paitei sama fi yu na ala se.” 	 אמנם חפצים אנחנו לשמע את אשר בלבבך כי נודע לנו אשר בכל מקום יריבו אל הכת הזאת׃


Mateyesi Towmasi Jakowbesi a manpikin fu Alefeyosi Simon Selotu 	 את מתי ואת תומא ואת יעקב בן חלפי ואת שמעון המכנה הקנא׃


Da u mu tan lobi taa biibiwan, enke fa biibiwan mu lobi. 	 אהבת האחים תעמד׃


Biibiwan! Ete wan sani mi wani sende u! U sabi Stefanasi anga den sama fi en osu taki, na den fosi teke biibi na a hii pisiwataa fu Akasi anda. Ne den poti den hii libi yeepi sama di Masaa Gadu poti apaiti fasi anda. 	 ואבקשה מכם אחי הלא ידעתם את בית אסטפנוס שהוא ראשית אכיא ויתנו את נפשם לשרות הקדשים׃


Son fu den be wani go kisi en. Ma toku seefi ná wan sama di naki ana ne en. 	 ומקצתם רצו לתפשו ואיש לא שלח בו יד׃


Namo Masaa Jesesi waka go doo a peesi den e kai Oleifi Mongo. Na ape a siton, ne den bakaman fi en waka go doo ne en anda tu. A di den wawan de ape anga Masaa Jesesi, ne den akisi en taki: “I sa taigi wi on ten a toli di i taki de o pasa? Soseefi, i sa taigi wi san na a ten, di yu o kon anga a kaba fu goontapu tu?” 	 וישב על הר הזיתים ויגשו אליו התלמידים לבדם ויאמרו אמר נא לנו מתי תהיה זאת ומה הוא אות בואך ואות קץ העולם׃


Kaba koli iseefi anga a toli ya! Komoto a goontapu koni, efu na dati yu abi. Da i sa kon tyai nen fu lawman seefi. Ma i sabi taki, i teke tuutuu koni fu Masaa Gadu. 	 אל ירמה איש את עצמו והחשב את עצמו חכם בעולם הזה יהי לסכל למען יחכם׃


We, da den nen fu den bakaman fu Masaa Jesesi di a be teke puu a den taawan mindii, fu de enke apaiti bosikopuman fi en, di den e kai aposteli na be: Simon, a fosiwan fu den aposteli di den be e kai Peitilisi tu Andeleyasi, en baala Jakowbesi, anga en baala Johanisi, den manpikin fu Da Sebedi 	 ואלה שמות שנים עשר השליחים הראשון שמעון הנקרא פטרוס ואנדרי אחיו יעקב בן זבדי ויוחנן אחיו׃


Ne, mi si dii takuu jeje. Den meke leti enke afeemana. Wan komoto a ini a mofu fu a gaanbigi lebi sowtu kaiman. A taawan komoto a ini a fosi meti mofu. Da a taawan, komoto a ini a falisi takiman mofu. 	 וארא והנה מפי התנין ומפי החיה ומפי נביא השקר יצאות שלש רוחות טמאות דומת לצפרדעים׃


Da, ai gi den ageisi toli fu leli den somen sani. Da, di ai leli den, ne a taigi den taki: 	 וילמדם הרבה במשלים ויאמר אליהם בלמדו אתם׃


Namo a komandanti teke suudati anga wantu ofisii lon gwe anda. Ne Dyusama di be e feti anga Pawlesi si den e kon. Ne den feele fu naki en go doo. 	 וימהר ויקח אתו אנשי צבא ושרי מאות וירץ אליהם ויהי כראותם את שר האלף ואת אנשי הצבא ויחדלו מהכות את פולוס׃


“Di mi be de a u mindii, da mi á be suku sama gudu! Mi á be suku sama solufu ofu gowtu ofu dii koosi! 	 לא חמדתי כסף איש או זהבו או לבושו׃


Den teke sani meke wan pikin gowtu kaw. Den piisii dansi gi en anga ala kii meti boon gi en gaandi anga lesipeki enke fa fu du gi Masaa Gadu namo.” 	 ויעשו עגל בימים ההם ויזבחו זבחים לאליל וישמחו במעשה ידיהם׃


Ne Simon taigi en taki: “Masaa, a ná mi futu wawan fi i wasi, ma wasi mi ana anga mi ede tu.” 	 ויאמר אליו שמעון פטרוס אדני לא לבד את רגלי כי אם גם את ידי ואת ראשי׃


Ne Masaa Jesesi akisi den sama di kon anga Judasi taki: “Fu saide u tyai fetihow anga kodya fu kon kisi enke mi na wan takuu ati sama di e suku fu booko kondee? 	 ויען ישוע ויאמר אליהם כמו על פריץ יצאתם עלי בחרבות ובמקלות לתפשני׃


Da solanga mi de a goontapu, mi na a leti fu goontapu.” 	 בהיותי בעולם אור העולם אני׃


Mi e gi Masaa Gadu daa naamo, fu u ede ala yuu mi e begi. Mi e membee u a ini begi tu. 	 לא אחדל מהודות בעבורכם בהזכירי אתכם בתפלתי׃


Wan sama nái tyobo a Masaa Gadu fesi fu san di ai nyan go a ini en bee. Ma na den sani di ai taki komoto a ini en mofu ini kon a doo, na den e meke a tyobo a Gadu fesi. 	 אין דבר מחוץ לאדם אשר יוכל לטמא אותו בבאו אל קרבו כי אם הדברים היוצאים ממנו המה יטמאו את האדם׃


Da na a seefi dei ya, ne tu sama fu Masaa Jesesi be komoto a Jelusalem e go a wan kondee den e kai Emayesi. Fu komoto a Jelusalem go na a kondee ya sa de wan sani fu tin na fo kilomeiti so. 	 והנה שנים מהם היו הלכים בעצם היום הזה אל כפר הרחק מירושלים כששים ריס ושמו עמאוס׃


Da, di den de a pasi e tyai Masaa Jesesi fu go kii, te wan pisi, ne den miti wan man fu Sileni den e kai Simon. A be komoto ne en goon e kon a ganda. Ne den dwengi en fu tyai a koloisi fu Masaa Jesesi gi en. Ne a tyai a koloisi gi Masaa Jesesi. 	 וכאשר הוליכהו משם ויחזיקו באיש אחד הבא מן השדה ושמו שמעון איש קוריני וישימו עליו את הצלב לשאת אחרי ישוע׃


U mu begi Masaa Gadu fu a takuu ten ya á pasa na a koo pisiten fu a yali. 	 אך התפללו אשר לא תהיה מנוסתכם בחרף׃


Biibi uman! Saka a yu man ondoo. Teke en taki. Efu i man á de biibisama, da moo meke moiti seefi, fu libi bun anga en. Da fu taigi en Gadu toli ná o de fanowdu seefi, fu meke a teke biibi. 	 וכן אתן הנשים הכנענה לפני בעליכן למען גם אם יש אשר אינם שמעים לדבר יקנו באין אמר ודברים על ידי מעשי הנשים׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “U á leisi san sikiifi a Masaa Gadu Buku fu dati, no? Bika a sikiifi taki, na a bigin, da Masaa Gadu be meke wan man anga wan uman namo. 	 ויען ויאמר אליהם הלא קראתם כי עשה בראשית זכר ונקבה עשה אתם׃


Da di den Masaa Gadu Kondee Basiya gafa Masaa Gadu so, ne den daai gwe baka a Masaa Gadu Kondee a tapu. Ne den sikapuman piki denseefi taki: “We, baala oo! U kon meke u go a Betelehem, a pe a pikin meke go luku a sani di Masaa Gadu taigi u ya.” 	 ויהי כאשר עלו מעליהם המלאכים השמימה ויאמרו הרעים איש אל רעהו נעברה נא עד בית לחם ונראה המעשה הזה אשר הודיענו יהוה׃


We, a sama di e taki den sani ya, taki: “Fu tuu! Mi e kon dyonson!” Amen, na so de! Kon Masaa Jesesi, kon! 	 המעיד את אלה אמר אמנם כן אני בא מהר אמן באה נא האדון ישוע׃


Biibi uman! Saka a yu man ondoo. Teke en taki. Bika na dati fiti uman di e libi gi Masaa Jesesi Kelestesi. 	 אתן הנשים הכנענה לבעליכן כראוי באדנינו׃


Bika na Masaa Gadu seefi seeka en poti moo hei apaiti begiman gi taawan ne en fesi, na a sowtu fasi fu Melsisedek. 	 והאלהים קרא לו כהן גדול על דברתי מלכי צדק׃


Da den uman ya anga tyaipi taa uman be kon anga en, di a be e kon a Jelusalem. Da na den uman ya be e solugu Masaa Jesesi anga den bakaman fi en a somen fasi. 	 אשר גם הלכו אחריו ושרתהו בהיותו בגליל ואחרות רבות אשר עלו אתו ירושלים׃


Bakadati, ne a Engel maiki a deki fu a sikotu tu. A maiki en leti enke fa libisama e maiki sani. A sikotu be deki sigisitenti a sigisi meiti. 	 וימד את חומתה על מאה וארבעים וארבע אמות במדת איש אשר היא מדת המלאך׃


We, da ibii leisi u nyan diingi dati, da u e membee fa Masaa meke a nyun kuudei di e soi goontapu a dede fi en, te enke a sa daai kon baka. 	 כי בכל עת שתאכלו את הלחם הזה ותשתו את הכוס הזאת הזכר תזכירו את מות אדנינו עד כי יבוא׃


Ala dati weiti taki, di Masaa Gadu be gi Mosesi fika gi wi. Dyusama e leisi ala dati ibii kina dei, taawan a taawan baka a ibii Dyu keliki fu ibii foto. Komoto a wi avo doo wi fu tide.” 	 כי משה מדרת עולם יש לו מגידיו בכל עיר ועיר ויקרא בבתי הכנסיות מדי שבת בשבתו׃


Ne Masaa Jesesi akisi den baka taki: “We u, no? Fa mi anga u de ya, sama mi de gi u?” Ne Peitilisi piki en taki: “Yu na Kelestesi, a Kownu di Masaa Gadu be paamisi fu sende kon fu yeepi u.” 	 ויאמר אליהם ואתם מה אתם אמרים מי אני ויען פטרוס ויאמר משיח האלהים אתה׃


Ne Johanisi piki den enke fa Jesaja be sikiifi poti a Masaa Gadu Buku. Bika a be sikiifi taki: “We! Mi na a tongo fu wan sama di e bali basiya a ini a sabana ini taki: ‘Meke a pasi fu Masaa Gadu kon taampu letiopu fasi tiloo.’ ” 	 ויאמר אני קול קורא במדבר פנו דרך יהוה כאשר דבר ישעיהו הנביא׃


Seigi fu a futuboi di de kaba kaba e luku en masaa. Bika a masaa seefi o seeka tafaa, te a kaba, da a kai en fu kon sidon nyan anga en. Enseefi o koti nyanyan paati gi den dati. 	 אשרי העבדים ההם אשר בבוא האדון ימצאם שקדים אמן אמר אני לכם כי יתאזר ויושיבם וילך לשרת אותם׃


We, luku fa Masaa Jesesi be poti enseefi teke dede gi wi enke paiman, fu takuudu anga ogii. Ma, soseefi, a puu wi a ini a takuu goontapu fu didibii. Na so u Tata, Masaa Gadu wani. 	 אשר נתן את נפשו בעד חטאתינו לחלצנו מן העולם הרע הזה כרצון אלהינו אבינו׃


We, mi si wan taa meti, ma disi komoto a ondoo doti. A abi tu tutu enke wan pikin sikapu, ma ai taki enke a gaanbigi lebi sowtu kaiman. 	 וארא חיה אחרת עלה מן האדמה ולה קרנים כקרני שה ומדברת כתנין׃


Ma Masaa Jesesi piki en taki: “Nono! Masaa Gadu Buku sikiifi taki: ‘A ná nyanyan namo e oli wan sama a libi.’ ” 	 ויען אתו ישוע הן כתוב כי לא על הלחם לבדו יחיה האדם כי על כל מוצא פי יהוה׃


Masaa Gadu fika Masaa Jesesi teke dede na ala lanti fesi, meke en buulu di lon sa wasi takuudu anga ogii, puu a sama di biibi dati. Da Masaa Gadu ati boon e kaba a den dati. A wooko fi en ya yeepi go doo fositen sama seefi, di be e libi fosi Masaa Jesesi be doo. Na so a soi en gaan letiopu fasi. Bika takuudu anga ogii be du a fositen anda, di Masaa Gadu á be feegete taki, a á be sitaafu den sama anda wanten. 	 אשר שמו האלהים לפנינו לכפרת על ידי האמונה בדמו להראות את צדקתו אחרי אשר העביר את החטאים שנעשו לפנים בעת חמלת אלהים׃


fu poti a takuuduman de a didibii ana. Meke a kaba a soso libisama fasi. Da Masaa Gadu sa poi yeepi en wan jeje fasi ete, na a gaan kuutu dei. 	 למסר את האיש ההוא לשטן לאבדן הבשר למען יושע הרוח ביום האדון ישוע׃


Da ná wan sama mu paati san di Masaa Gadu meke toon wan.” 	 לכן את אשר חבר אלהים לא יפרידנו אדם׃


Ne Masaa Jesesi akisi den bakaman fi en taki: “Saide meke u feele so? U á poti fitoow a mi ete, no?” 	 ויאמר אליהם למה ככה אתם חרדים איך אין לכם אמונה׃


A moo hei Dyu a Jelusalem Foto anga gaansama fu paandasi anda abi somen kaagi fi en. Di mi be go a Jelusalem Foto, ne den be akisi mi, fu kuutu en taki, a du ogii fu sitaafu.” 	 ובהיותי בירושלים דברו אלי ראשי הכהנים וזקני היהודים על אדותיו ויבקשו ממני לחרץ משפטו׃


Ma dati na san a fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu di den e kai Joweli be taki. Bika a be taki: 	 אבל זה הוא האמור על ידי יואל הנביא׃


“Te i leti wan abeni a ini wan osu, yu nái poti en a kama ondoo ofu teke sani tapu en. Nono! Yu o poti en a tapu, ofuso, yu o oli en hei, fu a sa leti kiin peesi gi ala sama a ini a osu. Da te a leti, da ná wan sani o kibii di ná o kon a kiin, fu sama si. 	 ואין איש מדליק נר אשר יכסה אותו בכלי או ישימהו תחת המטה כי אם על המנורה יעלהו למען יראו כל באי הבית את האור׃


Bika wi sabi taki Gadu nái piki a begi fu wan ogiilibi sama. Ma na sama di e lesipeki en e du sani a taki, na den begi fu den ai piki. 	 והנה ידענו כי את החטאים לא ישמע אל כי אם את ירא האלהים ועשה רצונו אתו ישמע׃


Den tan ape wantu dei anga Gaaman Festesi. Namo Gaaman Festesi gi en a toli fu Pawlesi taki: “Wan man de a dunguu osu ya. Gaaman Feilekisi be sooto en ya, ne a fika en gi mi fu kuutu. 	 ויהי כי ארכו להם הימים שם ויספר פסטוס למלך את ריב פולוס לאמר יש פה איש אשר פיליכס הניחו אסור׃


Ma san wani taki: “A opo gwe a tapu anda baka?” Bika, da a musu de taki, a sama de be saka kon doo a moo dipi pisi a goontapu ya fosi, fu teke a wini. 	 ועלה שאמר מה הוא אם לא שירד ירד מקדם לתחתיות ארץ׃


Ne Towmasi piki en taki: “Nono, Masaa! Wi á sabi pe yu e go. Da fa wi o sabi a pasi fu kon anda?” 	 ויאמר אליו תומא אדני לא ידענו אנה אתה הלך ואיככה נדע את הדרך׃


Ne Malita taigi Masaa Jesesi taki: “Masaa! Efi i be de ya, mi baala á be o dede. 	 ותאמר מרתא אל ישוע אדני אלו היית פה כי אז לא מת אחי׃


Namo Gaaman Pilatesi akisi en baka taki: “We, yu nái yee den somen kaagi, di den sama e gi fi i de, no? Da yu nái piki, no?” 	 ויאמר אליו פילטוס האינך שמע כמה הם מעידים בך׃


Namo Jakopu enke dda fu den twalufu baala yee fa na Egepte Kondee namo nyanyan de fu fende bai. Ne a sende den manpikin fi en, fu a fosi leisi go bai anda. 	 וישמע יעקב כי יש שבר במצרים וישלח שמה את אבותינו בפעם הראשונה׃


Di den go doo Jelusalem Foto, ne den e akisi den sama ape taki: “Pe a kownu fu den Dyu di meke ya de? Bika wi si wan sitali a tapu, di e soi wi taki wan nyun kownu fu Dyusama meke dise. Ne i si u kon ya, fu kon gi en gaandi. We, gaantangi! U soi wi pe a meke, baa.” 	 איה מלך היהודים הנולד כי ראינו את כוכבו במזרח ונבא להשתחות לו׃


Bakadati, ne mi si ala sama di be dede, pikinwan anga gaanwan. Den taampu a fesi fu a weti kownu sutuu. Bakadati, ne mi si taki buku opo. Da soseefi den opo wan taa buku, a buku fu libi. Ne Awan, di sidon na a weti kownu sutuu, kuutu den dedesama gi den sitaafu enke fa a be sikiifi a ini a buku ya, fa den be libi a goontapu. 	 וארא את המתים הקטנים עם הגדלים עמדים לפני הכסא וספרים נפתחים ויפתח ספר אחר אשר הוא ספר החיים וישפטו המתים על פי הכתוב בספרים כמעשיהם׃


Ma efu wan sama e du san Masaa Gadu taki, da sowan sama lobi Masaa Gadu tuutuu anga en hii ati. Da na dati e soi taki wi na sama fu Masaa Gadu tuu. 	 אבל השמר את דברו בו נשלמה באמת אהבת אלהים ובזאת נדע כי בו אנחנו׃


Den sabi mi langa! Denseefi sa piki fu dati seefi, efu den wani. Da den o taigi yu taki, mi na wan Faliseiman sama a den mindii. Dati na a paitei Dyusama di e moo meke moiti anga a fasi di Dyusama mu dini. 	 כי מימים ראשונים ידעוני אם ירצו להעיד כי כפרוש התנהגתי על פי הכת המקפדת ביותר בעבודתנו׃


We, da wi e piisii taki, u toon sama fu Masaa Gadu. Bika a sende Jesesi Kelestesi, di de wi Masaa kon, enke paiman di pai, meke u toon mati fi en. 	 ולא זאת בלבד כי גם מתהללים אנחנו באלהים על יד אדנינו ישוע המשיח אשר בו עתה קבלנו את הרצוי׃


We, useefi kon sabi Awan de. A abi a gaan bun ati fasi fu Masaa Gadu, di a teke tyaipi bun a bun tapu, te a pasa maiki gi wi. 	 וממלואו לקחנו כלנו חסד על חסד׃


Pakisei di a be begi fu alen kai baka. Namo wanten, tapu anda baaka dunguu pii. Alen kai baka wanten meke doti puu nyanyan baka. 	 וישב ויתפלל והשמים נתנו מטר והארץ הצמיחה את פריה׃


Da mi e piki yu ya taki: ‘Masaa Gadu! Luku mi ya! San mi mu go du dati sikiifi a fesi a yu Buku. Mi de fu go du san yu wani de.’ ” 	 אז אמרתי הנה באתי במגלת ספר כתוב עלי לעשות רצונך אלהי׃


Ma Dyusama, na Masaa Gadu weiti den e oli, fu toon bun sama gi en. Da na dati e tyai dyakata gi den. 	 וישראל בבקשו אחרי תורת צדקה לתורת הצדקה לא הגיע׃


Bika san e toosi wi fu tyai a bosikopu ya na di u kon sabi san Kelestesi du. A lobi ala sama, meke a teke dede taki, u mokisa dede anga en de. 	 כי אהבת המשיח דחקת אתנו בהיותנו דנים אשר אם מת אחד בעד כלם כלם מתו׃


Bika mi sabi taki, mi ná abi langa libi ya moo. Wi Masaa Jesesi Kelestesi soi mi dati kiinkiin kaba. 	 באשר ידעתי כי מהר יעתק משכני כאשר גם גלה לי אדנינו ישוע המשיח׃


Ma u ala anda dati, da Masaa Jesesi taampu anga u ala, fu teke gaan bun ati fasi namo luku u de. 	 חסד ישוע המשיח אדנינו יהי עמכם׃


Ma di a manpikin fi yu di teke i gudu go poli anga wisiwasi yayo libi daai kon baka, ne i kii a fatu kaw, meke sowan gaan piisii gi en.’ 	 ויבא בנך זה אשר בלע את נחלתך עם הזנות ותזבח לו את עגל המרבק׃


Ne, wan fu den gaansama akisi mi taki: “Sama a den sama di wei weti koosi fann de? Pe den komoto?” 	 ויען אחד מן הזקנים ויאמר אלי אלה המלבשים בגדי לבן מי המה ומאין באו׃


Di a go doo, ne a saka kini a Masaa Jesesi baka, ne en futuse. Ne a bigin kee. Ne ai kee e bosi Masaa Jesesi futu te, en wataa ain nati Masaa Jesesi futu petee. Ne a deemi en anga en ede uwii. Ne a teke a sumee switi fatu, ne a kandi lobi a Masaa Jesesi futu. 	 ותעמד לרגליו מאחריו ותבך ותחל להרטיב את רגליו בדמעות ותנגב אתן בשערות ראשה ותשק את רגליו ותמשח אתן בשמן׃


Ma yu á poi puu den sowtu takuu jeje wan taa fasi, moo enke fu tan sondee nyan e begi Masaa Gadu.” 	 אבל המין הזה לא יצא כי אם בתפלה ובצום׃


Da a yuu di Helowdesi be de kownu fu Judeja, da i be abi wan apaiti begiman den be e kai Sakalia. A be de a kulu apaiti begiman fu Abiya. A uman fi en na be fu a lo fu Aalon tu, enke Sakalia seefi. 	 כהן היה בימי הורדוס מלך יהודה זכריה שמו ממשמרת אביה ולו אשה מבנות אהרן ושמה אלישבע׃


Bika u teke a Bun Nyunsu di wi ya e tyai. Ma u á teke dati soso fu a taki fu wi wawan. Ma na Masaa Gadu seefi soi u en taanga anga den foondoo sani di a du. Soseefi en Jeje piki u ati taki, a hii bosikopu fi en na tuu. Soseefi fa wi dise be waka bun anda, meke u be sa si a wi fa fu libi. 	 באשר בשורתנו לא היתה לכם בדבור לבד כי גם בגבורה וברוח הקדש ובדעת נאמנה מאד כאשר ידעתם גם אתם את אשר היינו בתוככם למענכם׃


Ne somen sama kon ne en taki: “Na tuu. Johanisi a á be e du ná wan foondoo sani. Ma ala san di a be taki fu a sama ya, ala den fiya na tuu.” 	 ויבאו אליו רבים ויאמרו הנה יוחנן לא עשה אות אבל כל אשר דבר יוחנן על האיש הזה אמת היה׃


Den sama e luku naamo, fu si fa a sineki bita o bigin wooko. Da a o soopu Pawlesi, fu kai wanboo wanboo dede. Ma den luku te, dati nái pasa. Ne den bigin foondoo. Den daai taki, Pawlesi na wan gadu. 	 והם הוחילו אשר יצבה גופו או אשר יפל מת פתאם ויחילו עד בוש והנה לא קרהו כל אסון ויהפך לבם ויאמרו כי אלהים הוא׃


We, di den du so te den kaba, ne den saka sidon de e oli waki a Masaa Jesesi. 	 וישבו שמה וישמרו אותו׃


Ne Gaaman Pilatesi akisi en taki: “Oho! Fa yu e akisi mi so? I si taki mi na wan Dyusama? A ná yu eigi sama anga den hei apaiti begiman tyai yu kon a mi ya, no? San i du seefi?” 	 ויען פילטוס האף אנכי יהודי הלא עמך וראשי הכהנים הסגירוך אלי מה עשית׃


Bika na sama teke biibi namo a paamisi fu fende boo makandii anga en enke fa enseefi e boo. Bika a taki a ini en Buku taki: “Da anga a gaan atiboon ya mi sweli taki: ‘Noiti mi o tyai u go doo pe u ati sa fende boo.’ ” Bika na wan sani di a be fiti poti kaba, fosi a be meke goontapu seefi, fu sama fende. 	 כי באי המונה אנחנו המאמינים כמו שאמר אשר נשבעתי באפי אם יבאון אל מנוחתי אף כי נגמרו מעשי יהוה מעת הוסד העולם׃


Da sama be e waka a Masaa Jesesi baka, den e waka ne en fesi. Da den e bali taki: “Hosana gi a Bakaten Manpikin fu Kownu Dafeti paansu!” “Seigi fu awan, di e kon a ini a nen fu Masaa.” “Hosana gi Masaa Gadu a tapu seefi!” 	 והמון העם ההלכים לפניו ואחריו קראו לאמר הושע נא לבן דוד ברוך הבא בשם יהוה הושע נא במרומים׃


Ma, namo Masaa Jesesi si di den bakaman fi en tapu den sama, fu den á tyai den pikin kon ne en. Ne a bali den taki: “U fika den pikin, meke denseefi kon doo a mi tu. U á tapu den! Bika na sama di abi a fasi di pikinengee abi sa poi go doo a ini a Nyun Tii a Masaa Gadu Kondee. 	 ויקרא אתם ישוע אליו ויאמר הניחו לילדים לבוא אלי ואל תמנעום כי לאלה מלכות האלהים׃


Ma anga ala fa, toku somen fu den edeman fu den Dyu daai kon e biibi ne en. Ma na fu den Faliseiman ede meke den á be wani meke taa sama sabi. Bika, efu den Faliseiman be yee, den be o puu den na a keliki. 	 אולם רבים אף מן השרים האמינו בו אך בגלל הפרושים לא הודו למען אשר לא ינדו׃


Bika wan ten be de di wi enke biibisama seefi á be sabi san fiti Masaa Gadu. Da u á be abi bun denki. Wi á be e teke Masaa Gadu taki tu. Soseefi, wi be lasi Masaa Gadu pasi. Ala sowtu ogii be e wooko enke basi a u tapu. Da u be e du ala san u be e losutu, fu du anga sikin. U be e du ala san e switi a wi ati. Da u be e dyalusu anga taawan. Wi ati be e boon a taawan. Da den taawan ati be e boon a wi baka. 	 כי גם אנחנו היינו מלפנים חסרי דעת וסוררים ותועים ועבדים לתאות ולתשוקות שנות ומתהלכים ברשעה וקנאה ושנואים ושנאים איש את אחיו׃


Bali Tilipeina anga Tilifosa odi gi mi. Den tu uman ya tyotyo na a wooko fu wi Masaa. Odi mu doo Pelsisi tu, enke wan uman di tyotyo na a wooko ya tu, fu tyai somen yeepi. 	 שאלו לשלום טרופינה וטרופסה העמלות באדנינו שאלו לשלום פרסיס החביבה שעמלה עמל רב באדנינו׃


Bika den falisi sama e denki sani fu du enke den e deen. Da den teke waka libi, meke den libi á poi seeka kiin. Da den e buuse mesiti di de fu leli den libi. Den e peefuu saanti den moo hei Engel fu Masaa Gadu. 	 וכן גם בעלי החלמות האלה מטמאים את הבשר ואת הממשלה ינאצו ואת השררות יחרפו׃


Namo Masaa Jesesi kai den twalufu bakaman fi en kon, ne a taigi den taki: “U aliki ya! Mi gi u makiti fu u yaki takuu jeje puu a sama tapu. Soseefi mi e gi u makiti fu u deesi ala sowtu sikiman.” 	 ויקרא אליו את שנים עשר תלמידיו ויתן להם שלטן על רוחות הטמאה לגרשם ולרפוא כל חלי וכל מדוה׃


Bika ne en namo poi puu wi na a pasi fu takuudu anga ogii. Goontapu ná abi wan taa nen di Masaa Gadu poti fu sama teke kai fende a yeepi ya.” 	 ואין הישועה באחר ואין תחת השמים שם אחר הנתן לבני אדם אשר בו נושע׃


“Soseefi u á mu feele, te sama e suku fu kii u. Bika den sa kii u sikin namo, da a kaba. Ma den á poi kii u jeje. Ma a sama di u mu feele, dati na Masaa Gadu. Bika a sa kaba i sikin a soso, da a towe i sikin anga a jeje fi i go a ini didibii faya . 	 ואל תיראי מן ההרגים את הגוף ואת הנפש לא יוכלו להרג אך תיראו את אשר יוכל לאבד גם את הנפש גם את הגוף בגיהנם׃


Fositen, da Heinoki seefi be taki sani fu den sowtu sama ya. Heinoki na di fu seibin paansu sama baka Adan, a fosi sama a goontapu. Ma Masaa Gadu be piki en a fesi fu a taki: “Wan dei, wi Masaa o doo goontapu ya wan dyendee fasi anga dunsu dunsu apaiti wan fi en. 	 וגם חנוך השביעי לאדם נבא לאלה לאמר הנה יהוה בא ברבבת קדשיו׃


Ma en fasi fu libi mu de bun, fu sama á mu poi fende olo kaagi en anga leti. Da a mu abi wan kodo uman namo. A mu poti en ede bun. A mu e wooko anga bunbun fusutan. A mu abi manii anga lesipeki. En osu doo mu opo gi taawan. A mu poi leli taawan Masaa Gadu leli wan bun fasi. 	 ופקיד העדה צריך להיות איש אשר אין בו דפי בעל אשה אחת משל ברוחו צנוע ונחמד לבריות מכניס ארחים ומבין ללמד ולא אהב יין ולא נוח להכות ולא בצע בצע רע׃


Ne, Masaa Jesesi taigi en taki: “Uman! A biibi fi yu yeepi yu fi i kon bun baka. Go baka a osu anga koo ati! A gaan pina siki wai pasa gwe.” 	 ויאמר אליה בתי אמונתך הושיעה לך לכי לשלום וחיית מנגעך׃


Wanten den seefi sama ape kisi Sositenesi enke edeman fu a Dyu keliki e fon. Dati e pasa leti na a gaaman di mu kuutu toobi de fesi. Ma a gei a nái si dati, luku seefi a nái luku a se anda moo. 	 ויאחזו כל היונים את סוסתנים ראש הכנסת ויכוהו לפני כסא המשפט וגליון לא שת לבו גם לזאת׃


Bika na so namo Masaa Gadu be sa seeka en toon a sama di a mu de ala fasi, fu poi tyai yeepi gi sama. Da a sa meke taawan doo peesi fu mokisa tii sani bakaten makandii anga enseefi, fu tego. Ma na sama di sa tan teke en taki. 	 ואחרי אשר השלם היה ממציא תשועת עולמים לכל שמעיו׃


Te u e yeepi pootiman a sani, u á mu yeepi den fu suku balinen a sama. Bika yu o wooko enke bidiigiman. Den sama de, te den du wan bun, da den e bali a taki, a keliki anga kondee ganda. Ma fu tuu, mi e taigi u, gafa di sama e gafa den, meke den kisi den paiman kaba. 	 לכן בעשותך צדקה אל תריע לפניך בשופר כמעשה החנפים בבתי הכנסיות ובחרבות למען יהללו אותם האמשים אמן אמר אני לכם כי לקחו את שכרם׃


Namo den suudati sete fu go kii sitaafuman di den be mu oli wakiti de. Den denki den o suwen lowe gwe. 	 ותהי עצת אנשי הצבא להמית את האסירים פן ישחה איש מהם וימלט׃


Namo ne Masaa Jesesi piki en taki: “Kon!” Ne Peitilisi komoto a ini a boto, ne ai waka na a tapu wataa go a Masaa Jesesi. 	 ויאמר בוא וירד פטרוס מן האניה ויתהלך על המים לבוא אל ישוע׃


Namo a hii Dyulanti di e kuutu sani daai luku Stefanisi a mindii fesi. Den si en hii fesi e beenki wan apaiti dyendee fasi enke en na wan Basiya fu Masaa Gadu Kondee . 	 ויסתכלו בו כל הישבים בסנהדרין ויראו את פניו כפני מלאך אלהים׃


Da den sa fika enke boko dyodyo koosi di á doo peesi moo fu wooko. Na fu lolo dyunta poti a wanse, fu teke nyun wan poti a sikin. Ma yu dati na fu tan tego doo, sondee gaandi. Yu yali sa ipi sondee fu kaba, tego doo.” 	 כלבוש תחליפם ויחלפו ואתה הוא ושנותיך לא יתמו׃


We ne, di a taki so kaba, ne a taigi den taki: “Sama di sa piki a fesi fu libisama taki, a sabi a Manpikin di saka kon toon libisama ya, da enseefi sa piki baka taki, enseefi sabi en tu, a fesi fu den Basiya fu Masaa Gadu Kondee, a tapu. 	 ואני אמר לכם כל אשר יודה בי לפני האדם גם בן האדם יודה בו לפני מלאכי אלהים׃


We, meke u gi Masaa Gadu daa seefi! Takuudu anga ogii be e wooko enke basi a yu de seefi tapu, fu du. Ma i poti hii ati e teke Masaa Gadu leli, di paati doo yu de. 	 אבל תודת לאלהים כי הייתם עבדי החטא ואחר שמעתם בכל לבבכם אל תכונת הלקח אשר נמסרתם לו׃


Mi o sende makandii anga u paandasi sama anda den e kai Onesimesi. Bika a de wan fitoow wookoman na a wooko makandii anga mi ya. Mi lobi enseefi tuutuu tu. Den tu man ya o kon taigi u anda fa ala sani e waka dise. 	 עם אוניסימוס האח הנאמן והחביב אשר הוא מכם המה יודיעו אתכם את כל דברינו פה׃


Ma den Dyu taigi en taki: “Yu á doo feifitenti yali ete seefi, ne yu e bali taki, i be si Abalaham?” 	 ויאמרו אליו היהודים הנה אינך בן חמשים שנה ואת אברהם ראית׃


Teke tuutuu ten booko ede, tyali fu kukutu fasi di de a yu libi. Kaba lafu piisii de fosi! Kee seefi! 	 התענו והתאבלו ובכו שחקכם יהפך לאבל ושמחתכם ליגון׃


Da fa a uman kandi a switi sumee fatu a Masaa Jesesi ede so, da a á be bun gi wantu fu den taa sama di be sidon a tafaa e nyan. Ne den bali a uman taki: “Saide meke yu towe a dii switi fatu ya poli so du? 	 ויש אשר מתרעמים איש אל רעהו לאמר על מה היה אבוד השמן הזה׃


Di a kaba yuu o doo, da wan Engel o boo wan tutu taki, ala sani kaba. Da fosi i pingi ain opo, da den dede biibiwan o weki anga wan hii nyun sowtu sikin. Da ala biibiwan di be de a libi ete seefi o faandi so tu. 	 ברגע אחד כהרף עין כתקע השופר האחרון כי יתקע בשופר והמתים יחיו בלי כליון ואנחנו נתחלף׃


Judasi anga Silasi na be biibiwan di abi a kaakiti fu Masaa Jesesi piki den san fu taki. Da den taigi den biibiwan ape sani di gi den taanga, meke den biibi kisi moo kaakiti. 	 ויהודה וסילא אשר גם הם נביאים נחמו האחים בדברים רבים ויחזקום׃


Ne di a be fika feifi miliyun kolu gi, kon doo. Ne a langa a tin miliyun kolu gi a masaa taki: ‘Masaa! A feifi miliyun kolu di i be fika gi mi, de ya. Mi wooko anga en, ne i si mi fende feifi miliyun kolu poti a tapu ete. Da yu á si luku a tin miliyun kolu ya.’ 	 ויגש הלקח חמש הככרים ויבא חמש ככרים אחרות לאמר אדני חמש ככרים מסרת לי הנה חמש ככרים אחרות הרוחתי בהן׃


Ala san de ya na fu a Gadu de. A ná abi wan enkii sani di ai mankei. Bika ne en gi libisama libi. A boo winta a wi nosu, meke u e boo. Wi enke libisama noiti o poi solugu en. Bika ala san u abi, ne en gi u den. 	 גם לא ישרתוהו ידי בני אדם כאלו יצטרך לדבר כי הוא הנתן לכל חיים ונשמה וכל דבר׃


Taa sama de enke sii, di paandi a ini maka. Den e yee a wowtu, 	 והאחרים הנזרעים בין הקצים הם השמעים את הדבר׃


Na so den tyai Masaa Jesesi go na a peesi di den e kai Golgata. Golgata wani taki, Edebon Peesi. 	 ויביאהו אל מקום גלגלתא הוא מקום הגלגלת׃


Namo di neti kon doo, ne wan takuu ati feyantiman fi en go saafi saafi a baka, ne enseefi tyatya wan takuu paansu sii a ini a goon fu a basi. 	 ויהי בנפל תרדמה על האנשים ויבא איבו ויזרע זונין בתוך החטים וילך לו׃


Ne, di a kina dei fu den Dyu doo, ne a bigin fu leli sama Masaa Gadu wowtu a ini a Dyu keliki. Somen sama, di yee en, foondoo, te den e akisi taki: “Pe a man ya komoto, a anga den sani di ai leli de? Pe a fende a koni de? Sama gi en a kaakiti fu ai du den gaan foondoo wooko di wi yee ai du? 	 וביום השבת החל ללמד בבית הכנסת וישמעו רבים וישתוממו לאמר מאין לזה כאלה ומה היא החכמה הנתונה לו עד אשר נעשו גבורות כאלה על ידיו׃


Bakadati, ne mi si wan gaan kulu sama, di ipi tee, ná wan sama poi teli den. Den taampu a fesi fu a kownu sutuu anga fesi fu a Pikin Sikapu. Den sama ya, komoto na ala sowtu nasi, lo, foluku anga tongo fu goontapu. Den wei weti koosi, da den de anga palon taka a den ana. 	 אחרי כן ראיתי והנה המון רב אשר לא יכל איש למנותו מכל הגוים והמשפחות והעמים והלשנות ויעמדו לפני הכסא ולפני השה מלבשים שמלות לבנות וכפות תמרים בידיהם׃


Da mi taampu a libi ya ete fu kotoigi sani fu mi Masaa, fu di a taampu gi mi ala fasi. A bosikopu di mi e gi pikin anga bigi tide ya na sani di Masaa Gadu be piki Mosesi anga taa fositen takiman fu sikiifi taki, musu fu pasa bakaten. 	 והאלהים היה בעזרי ועד היום הזה עמד אני ומעיד לפני קטן וגדול ואינני מדבר דבר זולתי אשר דברו הנביאים ומשה כי עתידות הנה להיות׃


Biibiwan! Mi e begi u, fu luku bun anga falisi leliman. Den e waka e leli sani di kengi anga di fu apaiti bosikopuman fu Kelestesi. Da den e tyai paati, fu meke paitei biibiwan di nái go anga denseefi, meke somen sama e lasi Masaa Gadu pasi. Da ná mosoo anga den! 	 ואני מזהיר אתכם אחי לשום פניכם בעשי מחלקות ומכשולים לנגד הלקח אשר למדתם וסורו מהם׃


Pawlesi anga Balnabasi dati de na Antiyokiya Foto de go doo. Den e bali a bosikopu gi ala sama de. Den e leli den biibiwan de sani moo fini fini tu. 	 ופולוס ובר נבא ישבו באנטיוכיא וילמדו ויבשרו את דבר יהוה המה וגם רבים אחרים עמם׃


Da sabi taki, boiti fu a yeepi di u o sende gi biibiwan so, ma u o meke den gafa Masaa Gadu pasa peesi tu. 	 כי שרות העבודה הזאת לא לבד ימלא את מחסרי הקדושים כי גם יודו רבים לאלהים בשרותכם הנאמן הזה׃


Ne Masaa Jesesi daai, ne a taigi den bakaman fi en taki: “U si fa a taanga gi wan guduman fu a kon a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu?” 	 ויבט ישוע סביב ויאמר אל תלמידיו כמה יקשה לבעלי נכסים לבוא אל מלכות האלהים׃


Yu kon leli fu de wan hii nyun sowtu paansu sama di gei Masaa Gadu seefi. Da libi enke fa Masaa Gadu e leli u leti fasi. Soseefi de a apaiti fasi di a teke yu poti. 	 ותלבשו את האדם החדש הנברא כדמות אלהים בצדקה וקדשת האמת׃


Na a Kelestesi Jesesi ya poti enseefi enke paiman, fu pai puu sama a takuudu anga ogii. A wooko di a du de soi fa Masaa Gadu ten doo, fu tyai yeepi gi sama. 	 אשר נתן את נפשו כפר בעד כל וזאת העדות הבאה בעתה׃


Ma, te wan moo taanga man di abi moo bun feti sani kon feti anga en, da a o fonmi en teke ala den feti sani fi en, puu ne en ana. Da a teke den gudu fi en go paati gi taa sama.” 	 ואם יבוא עליו חזק ממנו ותקפו ישא ממנו את נשקו אשר בטח בו ואת מלקחו יחלק׃


U á mu tei Masaa Gadu Jeje de. Ma gi en pasi fu wooko faya faya. 	 את הרוח לא תכבו׃


Ne Masaa Jesesi puu den sani fu Masaa Gadu Buku gi den fini fini. Ne wanten den ain kon kiin, fu fusutan den sani fu Masaa Gadu Buku. 	 אז פתח את לבבם להבין את הכתובים׃


We, da na so a sani, di a fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu di den be e kai Jesaja be taki kon tuu. Bika a be taki: “Masaa! Sama be biibi a bosikopu di u be e tyai? Da ná wan sama de di sabi bunbun san na den foondoo.” 	 למלאת דבר ישעיהו הנביא אשר אמר יהוה מי האמין לשמעתנו וזרוע יהוה על מי נגלתה׃


Na so a waka ne en baka, te a doose! A hii sani ya e pasa, ma Peitilisi e si enke na jeje sani ai si en enke deen. 	 ויצא וילך אחריו ולא ידע אם אמת הוא הנעשה לו על ידי המלאך כי כמראה היה בעיניו׃


Ma wowtu di mi Masaa Gadu ya mofu taki, noiti e kaba a soso. Bika ai wooko tego.” Da na a bosikopu di apaiti bosikopuman fi en tyai doo yu de, na wowtu di en mofu taki. 	 ודבר יהוה יקום לעולם וזה הוא הדבר אשר בשר לכם׃


Ne a waka go pikinso moo faawe enke pe wan sama sa fiingi wan siton doo. Ne a saka kini a doti, ne a begi Masaa Gadu taki: 	 והוא נפרד מהם הרחק כקלע אבן ויכרע על ברכיו ויתפלל לאמר׃


Ma na pikin fu den wooko doo anga en, fu Josuwa tii puu a kondee a taa foluku ana. Masaa Gadu yaki den gi den anga en makiti. Ne Dyusama kon tan wooko ya anga a apaiti tenti, yali fu yali, go doo bakaten di Dafeti toon kownu seefi.” 	 ואבותינו לקחהו וגם הביאהו אתם הם ויהושע ברשתם את ארצות הגוים אשר גרש אתם אלהים מפני אבותינו עד ימי דוד׃


Da taawan e si den falisi leliman de enke den abi leti koni. Bika ai soi enke na tuu, fu leli sama meke taawan wooko enke basi a den tapu. Soseefi fu poti sikin teke pina. Ma den sani de nái yeepi, fu meke sama wooko enke basi dwengi losutu fi en sikin. Ma na meke ai meke sama keli enseefi hei moo taawan seefi. 	 הנראים כעין חכמה בעבודה בדויה מלב ובשפלות רוח ובענוי הגוף שלא כהגן רק להשביע הבשר׃


We, ne wan fu den bakaman fu Masaa Jesesi den e kai Johanisi taigi Masaa Jesesi taki: “Masaa! U si wan sama di teke i nen e puu takuu jeje a sama tapu. Ma u bali, bika a á de a u se.” 	 ויען יוחנן ויאמר מורה ראינו איש מגרש שדים בשמך ונכלא אותו יען איננו הולך עמנו׃


A taki go doo taki: ‘San leti i wani du anga mi? I membee yu o fende pasi kii mi enke fa i kii a Egepte eside ya?’ 	 הלהרגני אתה אמר כאשר הרגת אתמל את המצרי׃


Bika, mi Tata seefi lobi u, fu di u lobi mi e biibi taki ne en mi komoto kon ya. 	 כי אבי גם הוא אהב אתכם עקב אשר אהבתוני והאמנתם כי מאת אלהים יצאתי׃


Timotiyesi! Da noiti taki saanti fasi anga sama di misi futu. Ma taki lesipeki fasi anga wan dda, enke fa i be o taki anga i eigi dda. Taki anga yonkuman enke fa i be o taki anga i eigi baala. 	 אל תגער בזקן כי אם תזהירנו כאב לך ואת הצעירים כאחים׃


Da den sama e bali gafa en taki: “Yu di e taki de, a ná sama! Yu na wan gadu seefi tongo e taki de.” 	 ויריעו לו העם לאמר קול אלהים הוא ולא קול אדם׃


A dati meke efu wan sama kon a yu, ma a á tyai a leli ya, ná opo i doo gi en. Ná gi en odi seefi tu. 	 כל הבא אליכם ולא יביא את התורה הזאת לא תאספו אתו הביתה ולא תשאלו לו לשלום׃


Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “U kon waka a mi baka! Mi sa leli u fa fu kisi libisama pe fu kisi fisi.” 	 ויאמר אליהם ישוע לכו אחרי ואשימכם לדיגי אנשים׃


Saide meke wi enke apaiti bosikopuman e du a wooko ya, ma a sa tyai dede gi wi seefi? 	 ולמה זה אנחנו בסכנה בכל שעה׃


Bika den sama ya taanga den ati. Den yesi á poi yee sani. Den ain tapu tu. Da den á poi daai den libi kon, fu mi kon deesi den.’ 	 כי השמן לב העם הזה ואזניו הכבד ועיניו השע פן יראה בעיניו ובאזניו ישמע ולבבו יבין ושב ורפא לו׃


Ma den be sikiifi wan sani a wan pisi paanga poti a edese fu a koloisi anda, fu saide meke den kii Masaa Jesesi. Den sikiifi taki: 	 וישימו את דבר אשמתו כתוב ממעל לראשו זה הוא ישוע מלך היהודים׃


Namo peesi e kiin, ne Pawlesi taigi den sama ape taki: “U mu nyan wan pikin sani poti a bee. Tin na fo dei langa u de anga booko ede, sondee nyan. 	 והבקר טרם יאור ופולוס מבקש מכלם לטעם לחם לאמר היום יום ארבעה עשר אשר חכיתם צמים ולא טעמתם מאומה׃


U á mu sweli kai goontapu. Bika goontapu de enke wan futu bangi, pe Gadu e poti en futu. Soseefi, yu á mu sweli kai Jelusalem Foto. Bika, Jelusalem na a foto, pe a gaan Kownu e tan. 	 ולא בארץ כי הדום רגליו היא ולא בירושלים כי היא קרית מלך רב׃


Da di den de a pasi e gwe, ne wan sama kon a Masaa Jesesi, ne a taigi en taki: “Mi wani go anga yu, wansi pe yu e go.” 	 ויהי בלכתם בדרך ויאמר אליו איש אדני אלכה אחריך אל כל אשר תלך׃


“Ma u oli disi bun a ede. Wan sama di sabi taki, na so wan yuu fufuuman o kon fufuu ne en osu, o de anga ain e luku a fufuuman. A ná o meke a fufuuman booko en osu, fu fufuu en sani. 	 וזאת דעו אשר אם ידע ידע בעל הבית באי זו שעה יבוא הגנב כי עתה שקד שקוד ולא יתן לחתר את ביתו׃


Bika u be mu sabi kaba taki: ‘A kownu di Masaa Gadu be paamisi, fu sende kon, be mu pina so fosi a be go sidon enke kownu.’ ” 	 הלא על המשיח היה לסבל את כל זאת ולבוא אל כבודו׃


Da mi e sende bigi odi gi Pelesela anga en man Akwila. Gi Onesifoles anga en hii osu bigi odi gi mi tu. 	 שאל לשלום פריסקה ועקילס ובית אניסיפורוס׃


Da di den sidon fu nyan, ne wan sani dangaa a Faliseiman. Bika a si taki Masaa Jesesi e nyan, sondee fu wasi ana na a apaiti fasi fa a Dyuweiti be e soi den, fu wasi den ana fosi den go nyan. 	 ויתמה הפרוש בראתו אשר לא נטל ידיו בראשונה לפני הסעודה׃


Ma mi e piki yu de taki: “Yu libisama á bigi sai fu sitee taki anga Masaa Gadu. Yu ná o daai fa a poti fu wooko. Bika tokotoko di sama e teke meke patu ya nái poi taigi a sama de taki: ‘Yu á meke mi bun.’ ” 	 אמנם בן אדם מי אתה אשר תריב את האלהים היאמר יצר ליצרו למה ככה עשיתני׃


We, ne a seefi yuu ten de, da den hei apaiti begiman anga den gaansama fu kondee be ali kon makandii a ini a osu fu a moo hei apaiti begiman di den e kai Kayafasi. 	 ויקהלו הכהנים הגדולים והסופרים וזקני העם אל חצר הכהן הגדול הנקרא קיפא׃


Da di den de na a fesa te wan pisi, ne wan duupu Faliseiman anga leliman fu Dyuweiti si Masaa Jesesi sidon e nyan anga den man di e piki lantimoni anga den taa takuu libi man fu a kondee de. Da a sani ya á bun gi den. Ne den akisi den bakaman fu Masaa Jesesi taki: “Fu saide meke u sidon e nyan anga den man di e piki lantimoni anga den taa takuulibi sama de?” 	 -03[ וילונו הסופרים אשר בהם והפרושים על תלמידיו ויאמרו למה אתם אכלים אליהם הבריאים אינם צריכים לרפא כי אם החלים׃


Ne wan dei, ne Masaa Jesesi kai seibintenti a tu taa bakaman fi en kon ne en. Ne a sende den tu tu, tu tu, taki: “U go a den kondee kondee anga den foto. Da moo lati, miseefi o go a den kondee anda tu.” 	 ואחרי כן הבדיל האדון עוד שבעים אחרים וישלחם לפניו שנים שנים אל כל עיר ומקום אשר בקש לבוא שמה׃


Ne den opo taampu baka, ne den lon go a Jelusalem, a den elufu bakaman fi en anga den taa sama fi en go taigi den ala san den si. 	 ותשבנה מן הקבר ותגדנה את כל הדברים האלה לעשתי העשר ולכל האחרים׃


Mi e begi Masaa Gadu di poi gi wi tei ati fu oli doo, soseefi kaakiti fu taampu taanga. Meke u sa poi fiti anga fa taawan e denki sani fu Kelestesi Jesesi. Meke u sa poi waka enke Kelestesi Jesesi seefi. 	 ואלהי הסבלנות והנחמה הוא יתן לכם להיות כלכם לב אחד על פי המשיח ישוע׃


Ma Masaa Jesesi sabi taki na so den e denki. Ne a piki den taki: “Saide meke a biibi di u abi a mi nyoni so? Fa u sa denki taki, na beele toli mi e taki? 	 וידע ישוע ויאמר אליהם קטני האמונה מה תחשבו בלבבכם כי לא לקחתם אתכם לחם׃


We, wan taa leisi, ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en kon makandii a Galileya de. Ne a taigi den taki: “Wan ten e kon di den o kisi a Manpikin di saka kon toon libisama ya poti a den ogii sama ana. 	 ויהי בהתהלכם בארץ הגליל ויאמר אליהם ישוע עתיד בן האדם להמסר בידי אנשים׃


We, noiti den e puu denki, a fa fu kisi uman tyai go waka enke denseefi. Da sama di á taampu taanga, da den falisi sama e kisi den poti a den ondoo, fu libi enke denseefi. Den sabi koli taawan teke den sani. Masaa Gadu fiti kaba, fa fu pai den anga kaba a soso. 	 עינים להם מלאות נאפים אשר לא תחדלות מחטוא ואת נפשות הפתאים יצודדו ולב מלמד בצע להם בני המארה׃


Bika di na Josuwa be tyai Dyusama go doo Kanahan Kondee kaba, da u be sa si enke dati na a peesi kaba, pe den ati sa fende boo. Ma kweti! A taigi den de ete fu meke moiti fu go doo pe den ati sa fende boo. Dati wani taki, a wooko de e go doo bakadati, doo tide ete seefi. 	 כי אלו יהושע הניח להם לא היה מדבר אחרי זאת על יום אחר׃


Bika fusutan san de fu kon nownow. Seeka fu dati, enke sani e kon miti sama, fu dyombo en puu en a siibi. Kelestesi de, fu kon baka anga ala bun di Masaa Gadu paamisi wi. Dati koosube moo di u be bigin biibi nyunyun. 	 וכזאת עשו מדעתכם את הזמן כי כבר הגיעה השעה להקיץ מן השנה כי ישועתנו קרובה עתה מהיום אשר באנו להאמין׃


Ne a taigi den go doo taki: “Meke u taki, yu abi wan bun mati, ne i go ne en a mindii neti, fu go yuu dii beele. 	 ויאמר אליהם מי בכם אשר יהיה לו אהב והלך ובא אליו בחצות הלילה ואמר אליו ידידי הלוני שלשת ככרות לחם׃


Da lesipeki edeman di e tii taa biibiwan, fu tii yu naamo enke soluguman fu sikapu, di e tii sikapu. Meke buuya taanga yesi á sa de ape. Da den o fende paiman fu dati, te den sa poi piisii piki bun fi yu, a Masaa Gadu. Ma taa fasi sa buduufu den, meke den á sa poi piki bun fi yu a Masaa Gadu. Bika na den abi a faantiwowtu, fu luku yu. 	 שמעו אל מנהיגיכם והכנעו מפניהם כי שקדים הם על נפשתיכם כעתידים לתת חשבון למען יעשו זאת בשמחה ולא באנחה כי זאת לא להועיל לכם׃


U o fusutan ala sani de namo. Da te Masaa Jesesi o kon baka, da u anda o poi poolo gafa fa wi dise be wooko. Wi ya seefi o poi poolo anga u de tu. 	 ואקוה כי כאשר ידעתם אתנו למקצת אף תדעו עד תכלית כי אנחנו תהלתכם כאשר גם אתם תהלתנו ביום אדנינו ישוע׃


Ma ibiiwan di teke fu bali kai Masaa, fu suku yeepi, da a o puu en a dede, gi libi tego.” ’ ” 	 והיה כל אשר יקרא בשם יהוה ימלט׃


Ne a taigi den taki: “Ná wan sama e leti wan lampu, da a poti en a sani ondoo, efu a teke sani tapu en. Nono! A o poti en a wan hei peesi, fu ala sama di o kon a ini a osu sa si sani bun anga en. 	 אין מדליק נר אשר ישימהו בסתר או תחת האיפה כי אם על המנורה למען יראו באי הבית את אורו׃


Sama di e waka na a Manpikin baka, abi a libi fu tego. Ma sama di nái waka na a Manpikin fu Masaa Gadu baka, ná abi a libi fu tego. 	 אשר יש לו הבן יש לו החיים ואשר אין לו בן האלהים אין לו החיים׃


We, ne wan sama lon kon piki Masaa Jesesi a ini a osu taki, en mma anga den baala fi en de a doose e luku en. 	 ויגד אליו הנה אמך ואחיך עמדים בחוץ ומבקשים לדבר אתך׃


Ne, di fu sigisi Engel boo di fi en tutu. Ne mi yee wan tongo taki komoto a den fo uku fu a apaiti begi tafaa, di de a fesi fu Masaa Gadu, pe den e boon sumee switi sani gi Masaa Gadu. 	 והמלאך הששי תקע בשופר ואשמע קול אחד מארבע קרנות מזבח הזהב אשר לפני אלהים׃


We, senten a dei di u yee dati, da wi á puu dei ya ete, di wi nái begi gi u. Meke u fusutan sa opo moo anga moo, fu u moo sabi san Masaa Gadu wani. Soseefi fu u sa kisi moo leti koni, fu wooko. Ma soseefi tu, fu u sa si kiin, sowtu kengi lei sani abi anga den tuutuu sani fu Masaa Gadu. 	 בעבור זאת גם אנחנו למן היום אשר שמענוה לא חדלנו להתפלל בעדכם ולבקש שתמלאו דעת רצון האלהים בכל חכמה ותבונה רוחנית׃


“Da mi Tata lobi mi, fu di mi e gi mi libi fu dede gi den sikapu fu teke en baka. 	 על כן אהב אתי אבי כי את נפשי אתן למען אשוב ואקחה׃


Namo Masaa Jesesi piki taki: “U aliki ya! Fu tuu! Wan ten e kon, di ala sani o meke kon nyun baka. Da a Manpikin di saka kon toon libisama ya o sidon ne en kownu sutuu anga ala a dyendee di a abi, fu tii ala sani. Da u di be e waka ne en baka seefi o sidon a kownu sutuu, fu kuutu den twalufu lo fu Islayeli Kondee. 	 ויאמר ישוע אליהם אמן אמר אני לכם אתם ההלכים אחרי בהתחדש הבריאה כאשר ישב בן האדם על כסא כבודו תשבו גם אתם על שנים עשר כסאות לשפט את שנים עשר שבטי ישראל׃


Namo, da fuuku mamanten, ne den hei apaiti begiman anga den leliman fu Dyuweiti anga den gaansama fu kondee oli wan gaan kuutu baka. Da na a kuutu ya den be o luku san fu den du anga Masaa Jesesi. Ne den fiti mofu taki den o sende Masaa Jesesi go a Gaaman Pilatesi. Na so den bui en ana, ne den tyai en gwe a Gaaman Pilatesi. 	 וישכימו ראשי הכהנים עם הזקנים והסופרים וכל הסנהדרין בבקר ויתיעצו ויאסרו את ישוע ויוליכהו משם וימסרהו אל פילטוס׃


Ne Masaa Jesesi taigi en taki: “Efu mi wani a tan a libi fu te mi kon baka, san fi i de ne en? San yu mu du, na waka yu mu waka a mi baka.” 	 ויאמר אליו ישוע אם חפצי כי ישאר עד באי מה לך ולזאת אתה לך אחרי׃


Masaa taki: “Go na a letiopu sitaati di kaasi abaa a foto ya. Na a osu fu a man den e kai Judasi i mu go akisi fu a man den e kai Sawlesi, fu Taasisi Foto. Nownow ya, a de ape e begi.” 	 ויאמר אליו האדון קום לך אל הרחוב הנקרא הישר ושאל בבית יהודה לאיש טרסי ושמו שאול כי הנה הוא מתפלל׃


Bika u ala sabi taki, na Masaa Gadu Apaiti Jeje gi wi den weiti. Ma libisama fasi, da mi ya de anga takuu losutu. Bika takuudu anga ogii e wooko enke basi a ini mi. 	 כי ידעים אנחנו שהתורה היא רוחנית ואני של בשר ונמכר תחת יד החטא׃


We, ne di den mesaandi en, te den kaba, ne den puu a dyakiti di den be wei gi en, teke baka. Ne den wei den seefi kosi gi en baka, di a be wei a fesi. Ne den e tyai en gwe, fu go sipikii kii a koloisi. 	 ואחרי התלוצצם בו הפשיטו אותו את המעיל וילבישהו את בגדיו ויוליכהו לצלב׃


A san a tapu anda e beenki en fasi. A mun e beenki en fasi. Den sitali e beenki den fasi. Ma ibii sitali baka e beenki kengi anga a taawan. 	 אחר הוא כבוד השמש ואחר הוא כבוד הירח ואחר הוא כבוד הכוכבים כי כוכב מכוכב נבדל בכבודו׃


Membee den edeman fu biibiwan, di tyai Masaa Gadu bosikopu kon doo yu de. Na den fosi gi yu a bosikopu de, fu toon biibisama. Luku fa den be tyai denseefi a lanti fesi anga a biibi, go doo kaba fu den libi. Da teke den baka futu so tu. 	 זכרו את מנהיגיכם אשר הגידו לכם את דבר האלהים בינו לאחרית דרכם ולכו באמונתם׃


Namo Pawlesi sende kai wan fu den suudati ofisii, soi en a yonkuu boi taki: “Gaantangi! Mi e begi yu! A yonkuu boi ya abi wan sani fu taigi a komandanti! Tyai en go doo en gi mi.” 	 ויקרא פולוס לאחד משרי המאות ויאמר אליו הולך את הבחור הזה אל שר האלף כי דבר לו להודיעו׃


Da boiti Lida Foto, da Jopa Foto be de anda tu. Wan biibi uman be de ape den e kai Tabita. Dati na Dolkasi a ini Giiki Tongo. A be e du somen bun gi taawan doo mofinawan tu. 	 ותלמידה ביפו ושמה טביתא תרגומו צביה והיא מלאה מעשים טובים וצדקות אשר עשתה׃


Wi be e taigi ibii wan anda sani, fu gi u taanga sikin a ini a biibi. Fu meke u á pantan, a gaan banowtu ten. Wi be e feti anga u anda naamo, fu tan libi piisii Masaa Gadu. Bika ne en kai u kon poti a ini a Nyun Tii fi en fu fende a dyendee di enseefi abi. 	 ונעד בכם ללכת כראוי לפני האלהים הקורא אתכם למלכותו ולכבודו׃


Ne den piki taki: “Iya! Gaaman Pilatesi.” Ma di a yee taki na a pisiwataa fu Helowdesi a komoto, ne a sende Masaa Jesesi go a Kownu Helowdesi, di be de a Jelusalem a yuu ten de. 	 וכאשר ידע כי מממשלת הורדוס הוא שלחו אל הורדוס אשר היה גם הוא בירושלים בימים האלה׃


Wi e moo wei koosi gi pisi fu a sikin di u e buuse taki, den á lesipeki fu si. Pisi fu a sikin di e takuu na ain, da wi e moo wei moi sani gi dati. 	 והנראים לנו נקלים בגוף אתם נלביש ביתר כבוד ואשר לבשת לנו המה כאלו ההגונים מכלם׃


Da na fu waka anga Kelestesi so, na dati sa piisii Masaa Gadu ati. Soseefi, da lesipeki anga gafa o komoto a taawan kon doo yu, fu dati ede. 	 והעבד באלה את המשיח רצוי הוא לאלהים ובחון לאנשים׃


Ma nono! Pe fu pee bigiman, ne wi wooko switi makandii fasi anga u anda. Wi be solugu u anda enke fa wan mma e luku en pikin di a meke. 	 אבל הלכנו לאט בתוככם כאמנת מפנקת את בניה׃


Ma di Masaa Jesesi sabi taki a du ala den sani di a abi fu du, ne a taki ete wan sani fu meke ala sani di Gadu Buku sikiifi kon tuu. A taki: “Dee wataa kisi mi, baa!” 	 ויהי מאחרי כן כאשר ידע ישוע כי עתה זה כלה הכל למען ימלא הכתוב כלו אמר צמאתי׃


“Da soseefi, efu wan kownu di abi tin dunsu suudati, wani go feti anga wan taa kownu di abi twenti dunsu suudati, da a o sidon pakisei bun fosi efu a sa feti anga en. 	 אז מי הוא המלך הקם להתגרות מלחמה במלך אחר ולא ישב בראשונה ויתיעץ אם יוכל בעשרת אלפים לערך לקראת הבא עליו בעשרים אלף׃


Ne Masaa Jesesi taigi den baka taki: “Te den kisi u tyai go a kuutu a den keliki osu fu den, efu te den kisi u tyai go a den gaansama anga den gaaman fu kondee fu kuutu u, da u ati á mu piiti fu pakisei taki: ‘San u o taki?’ 	 וכאשר יביאו אתכם אל בתי הכנסיות ולפני הרשיות והשלטונים אל תדאגו איך או במה תצטדקו ומה תדברו׃


Soseefi en pikin Isaki, doo en pikin Isaki pikin Jakopu, wooko hii libi langa sondee pantan anga a paamisi fu Masaa Gadu de. Dati e piisii den ati anga ala fa sama be e si enke den na wakaman di á de sama fu a kondee de. Den de enke sama di kon ape fu wan satu pisiten namo. Ma den be e taki namo, fa Masaa Gadu paamisi den dati. Ma toku, den nái si dati enke den tuutuu tanpeesi seefi tu. 	 כפי אמונה מתו כל אלה ולא השיגו את ההבטחות רק מרחוק ראו אותן ויבטחו וישמחו לקראתן ויודו כי גרים הם ותושבים בארץ׃


Ma namo, Masaa Jesesi kai den kon makandii. Ne a gi den wan ageisi toli. A taki: “Fa didibii sa puu didibii a wan peesi? 	 ויקרא אותם אליו וידבר להם במשלים לאמר איך יוכל השטן לגרש השטן׃


We, te wi de makandii e begi, da wi e pakisei u anda. Da wi e gi Masaa Gadu daa fu u anda ede, te ná sipowtu. 	 נודה לאלהים על כלכם בכל עת בהזכיר אתכם בתפלותינו׃


Kweti! Meke sama á kon fende pasi koli yu du den sowtu ogii de. Bika sama di taanga yesi du den, da Masaa Gadu o sitaafu en. 	 אל ישיא איש אתכם בדברי ריק כי בגלל אלה חרון אלהים בא על בני המרי׃


Ma son sama e si son fu den weiti ya enke wan soso sani. Da den e leli taawan fu si den weiti ya enke soso sani tu. Da den sowtu sama de o de den moo lagiwan a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu. Ma den sama di e libi leti enke fa den weiti taki, da den e leli taawan fu libi sowan fasi, o hei a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu. 	 לכן מי אשר יפר אחת מן המצות הקטנות האלה וכן ילמד את בני האדם קטון יקרא במלכות השמים ואשר יעשה וילמד אותן הוא גדול יקרא במלכות השמים׃


Ma wan sani fu u de di bun a mi. Bika, u nái koti anga den sani, di den sama di e biibi a leli fu Nikolaiti e du, enke fa miseefi nái koti anga den. 	 אבל זאת היא לך כי תשנא את מעשי הניקלסיים אשר שנאתים גם אני׃


Ne kownu komoto, ne a du wan moo gaan ogii. Bika a kisi Johanisi poti a ini dunguu osu. 	 הוסיף על כל אלה גם את זאת ויסגר את יוחנן במשמר׃


Ma Masaa Jesesi taigi en taki: “Nono! Daai go a den famii fi yu. Go taigi den a gaan bun di Masaa Gadu du gi yu.” Ne a man go enke fa Masaa Jesesi sende en. Ne ai taigi ala sama a gaan bun di Masaa Jesesi du gi en. 	 שוב לביתך וספר הגדלות אשר עשה לך האלהים וילך לו וישמע בכל העיר את הגדלות אשר עשה לו ישוע׃


“Seigi fi yu, te sama e kosi yu, e pina yu, e lei gi yu, fu mi ede. 	 אשריכם אם יחרפו וירדפו אתכם וידברו בשקר עליכם כל רע בעבורי׃


“Nono! U á mu libi so. U mu lobi u feyanti. U du bun gi den. Te u yuu sani gi den, u á mu luku taki, den mu gi u en baka. Da, te u libi so, da u o fende wan gaan paiman a Masaa Gadu. Soseefi na a fasi de, u o gei u Tata, Masaa Gadu seefi, bika na so ai libi. A abi bun ati fu libisama. Bika ai yeepi sama di nái gi en daa, te go doo den takuu ati wan seefi. 	 אבל אהבו את איביכם והיטיבו והלוו מבלי תוחלת ויהי שכרכם רב והייתם בני עליון כי טוב הוא גם לשכחי טובה ולרעים׃


Mi meke den kon sabi yu kiinkiin enke fa i de. Da mi sa meke den kon sabi yu moo, fu den sa abi a sowtu lobi di yu abi gi mi. Da miseefi o de a den ati ini tu.” 	 ואני הודעתים את שמך ואוסיף להודיעם למען תהיה בם האהבה אשר אהבתני ואני אהיה בהם׃


“Ne a kai a taawan di fu meke tu, ne a akisi en taki: ‘Man! Onmen i mu pai fu den sani di i be yuu?’ Ne a man piki en taki: ‘We, mi mu pai wan ondoo saka bolon.’ Ne a teke a pampila di a be sikiifi onmen a man mu pai, ne a piiti towe. Ne soseefi a gi a man wan taa pampila taki: ‘Luku ya. Ná sikiifi wan ondoo moo, ma sikiifi aititenti namo.’ 	 ואל אחר אמר כמה אתה חיב ויאמר מאת כר חטים ויאמר קח את שטרך וכתב שמנים׃


Ne, mi go na a Engel, ne mi taigi fu a gi mi a pikin buku. Ne a taigi mi taki: “Luku a buku ya! Teke en, ma i mu nyanmi en. Te yu o nyanmi en, a o switi a ini i mofu enke oniki, ma a o bita enke nkasa a ini i bee.” 	 ואבא אל המלאך ואמר לו תנה לי את הספר ויאמר אלי קח ואכל אתו וימר לבטנך אבל בפיך יהיה מתוק כדבש׃


Ne moo lati, ne den bakaman fi en kon ne en bakabaka. Ne den akisi en taki: “Fa a waka, wi dati á be poi puu a takuu jeje na a pikin tapu?” 	 ויגשו התלמידים אל ישוע והוא לבדו ויאמרו מדוע אנחנו לא יכלנו לגרשו׃


Da Masaa Jesesi be leli den sama ala den sani ya di a be de a ini a keliki a Kafalnayemu. 	 כזאת דבר בבית הכנסת בלמדו בכפר נחום׃


Ne wanten den ain opo, ne den sabi taki, na Masaa Jesesi de ape. Ma, te fu den poti pakisei, ne woo! A gwe fika den wawan de. 	 ותפקחנה עיניהם ויכירהו והוא חמק עבר מעיניהם׃


Ma u á de enke den sama ya. U de taa fasi. Da u mu libi taa fasi tu. Efu wan sama wani de moo hei moo den taawan, da a mu saka enseefi fu e dini den taawan. 	 ואתם לא כן ביניכם כי אם החפץ להיות גדול ביניכם יהיה לכם למשרת׃


Namo Masaa Jesesi daai go taigi a ofisii taki: “Go a osu fi i! Ala sani musu waka enke fa yu biibi taki mi o du.” Ne a seefi yuu di Masaa Jesesi taki so, ne a futuboi fu a ofisii, kon bun kelle. 	 ויאמר ישוע אל שר המאה לך וכאמונתך כן יהיה לך וירפא נערו בשעה ההיא׃


Den di e du a wooko ya na seibin baala enke manpikin fu Sikefasi, wan fu den moo hei Dyu fu Dyu keliki. 	 והעשים ככה היו שבעת בני סקוה אחד מגדולי כהני היהודים׃


Bika a puu wi na a se fu dunguu a didibii ondoo, ne a tyai u kon poti na a Nyun Tii fu a lobi Manpikin fi en ondoo. 	 אשר הוא חלצנו מממשלת החשך והעבירנו למלכות בן אהבתו׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Uman! I si fa u de ya? Den sama di e aliki Masaa Gadu wowtu e du san a taki, fende moo gaan seigi, moo enke a uman di meke mi.” 	 והוא אמר ואף כי אשרי השמעים והשמרים את דבר האלהים׃


Bika a Nyun Tii fu Masaa Gadu nái waka anga soso taki wawan namo. En taanga mu e wooko fu si de tu. 	 כי מלכות האלהים איננה בדבר שפתים כי אם בגבורה׃


A lai foondoo fasi fu wooko. Da mi e begi fu a teke wan fu den foondoo fasi ya wooko, meke en Apaiti Jeje gi u taanga, fu poi du ala san a wani. 	 לתת לכם לפי עשר כבודו להתחזק בגבורה על ידי רוחו לאדם הפנימי׃


Mi lontu a foto! Da mi si u abi sani e dini na a hii peesi. Mi si wan apaiti begi tafaa, di meke fu boon sani enke paiman, fu begi. A sikiifi taki: ‘Disi na a tafaa, fu a Gadu di useefi á sabi.’ Dati soi mi taki, u e dini en di u á sabi ya. Na dati bosikopu mi tyai kon gi u fu sabi. 	 כי אני עבר ומתבונן אל עבדות אלהיכם ואמצא מזבח אחד כתוב עליו לאל הנעלם ועתה את אשר עבדתם ואינכם ידעים אתו אני מגיד לכם׃


Efu wan pisi e fii pen, da ala taa pisi e fii pen anga en. Efu wan pisi e fende gafa, da ala taa pisi e fii piisii anga en. 	 ואם יכאב אבר אחד יכאבו אתו כל האברים ואם יכבד אבד אחד ישמחו אתו כל האברים׃


Bali ala biibiwan anda wan switi odi a ini a nen fu Masaa gi wi. 	 -21[ שאלו לשלום איש את רעהו בנשיקה הקדושה הקדושים כלם שאלים לשלומכם׃


Fudaagi taawan. Pakisei fa Masaa Gadu gi yu paadon, da paadon taawan so tu. 	 ותשאו איש את רעהו ותסלחו בהיות לכם ריב איש עם אחיו כאשר המשיח סלח לכם כן תסלחו גם אתם׃


Da bakadati, ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en waka go doo a Jelusalem. 	 ויכל לדבר הדברים האלה ויעבר לפניהם ויעל ירושלים׃


We, da a yuu ten de, da wan peti wataa be de a Jelusalem koosube fu den doo mofu fu a kondee. Da disi na a doo di den sama be e tyai den sikapu pasa go a ini a kondee. Da na a peti ya den Dyu be e kai Betisaida. Da den be meke feifi baikon lontu a peti wataa ya. 	 ובירושלים ברכה קרובה לשער הצאן ושמה בלשון עברית בית חסדא ולה חמשה אלמים׃


Bika mi ya na dedewan, fu di weiti e soi taki, mi nái teli weiti, da mi mu dede. Ma na ala dati opo pasi gi mi, fu poi fende libi anga Masaa Gadu. Bika mi mokisa dede anga Kelestesi na a koloisi. 	 כי מתי אני לתורה על ידי התורה למען אחיה לאלהים׃


A akisi den taki: “A Apaiti Jeje kon lai u libi, di u teke biibi?” Den piki taki: “U á yee sani fu Apaiti Jeje wanten.” 	 ויאמר אליהם הקבלתם את רוח הקדש אחרי אשר האמנתם ויאמרו אליו אף לא שמענו כי ישנו רוח הקדש׃


Mi Tata sende mi kon a ini en nen, ma u nái oli mi fu wan sani. Te wan taawan o kon a ini en eigi nen, da u o gaapu en gwulu oli seefi. 	 אני הנה באתי בשם אבי ולא קבלתם אתו ואם יבא אחר בשם עצמו אתו תקבלו׃


Masaa Gadu Buku be sikiifi a fositen fu ala dati taki: “Sani di noiti ain si. Noiti yesi yee. Noiti pakisei denki. Na den foondoo sani de Masaa Gadu fiti seeka poti gi sama di lobi en.” 	 אלא ככתוב אשר עין לא ראתה ואזן לא שמעה ולא עלה על לב אנוש את אשר הכין האלהים לאהביו׃


Ma namo, da a man ya á be poi pai a kownu. Ne a kownu taki: ‘U seli en, anga en uman anga en pikin anga ala san a abi, da u tyai a moni kon gi mi. Da mi sa fende mi moni baka.’ 	 ולא היה לו לשלם ויצו אדניו למכר אותו ואת אשתו ואת בניו ואת כל אשר לו וכן ישלם׃


San i sa pai fi i fende i libi baka? 	 או מה יתן איש פדיון נפשו׃


A dati meke mi e taigi u taki: Te u akisi Gadu wan sani, da u mu biibi dipi te a ini u ati taki a gi u en kaba. Da a sa pasa so. Wansi san u akisi Masaa Gadu te u e begi, u mu biibi taki u kisi en kaba. 	 על כן אני אמר לכם כל אשר תשאלו בהתפללכם האמינו כי תקחו ויהי לכם׃


We, da na so den wowtu fu Masaa Jesesi be kon tuu. Bika a be pingi den a fesi pilisisi fa a dede fi en be o dede. 	 למלאת דבר ישוע אשר דבר לרמז אי זה מות עתיד הוא למות׃


Ne den tu man di be daai baka kon a Jelusalem seefi taigi den taki, denseefi si en tu. Den taigi den fa a waka anga den a pasi go te a Emayesi. Ne na di den sidon fu nyan di a booko a beele gi den fosi, ne den ain opo fu si taki, ne en de ape. Ne te fu den denki, ne woo, a gwe. 	 ויספרו גם הם את אשר נעשה להם בדרך ואיך הכירהו בבציעת הלחם׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “A bun, mi yee san u akisi mi. Ma mi seefi wani akisi u wan sani fosi mi piki u. Da efu u taigi mi, da mi o taigi u tu, sama gi mi pasi fu du den sani di mi du de.” 	 ויאמר ישוע אליהם גם אני אשאלה אתכם דבר אחד ואתם השיבוני ואמר לכם באי זו רשות אני עשה אלה׃


Ma efu u á gi paadon, da u Tata a tapu ná o gi u paadon fu den ogii di u du tu.” 	 ואתם אם לא תסלחו אף אביכם שבשמים לא יסלח לכם את פשעיכם׃


We, sama di e koti e fende en paiman. Da soseefi ai kibii nyanyan fu a libi fu bakaten. Da sama di e paandi anga sama di e koti o piisii makandii. 	 והקוצר יקח שכרו ויאסף תבואה לחיי עולמים למען ישמחו יחדו גם הזרע גם הקוצר׃


Ne a begi Masaa Jesesi taki: “Masaa Jesesi! Wan pikin umanpikin fu mi e dede, baa. Gaantangi, kon poti yu ana ne en tapu, gi mi baa, fu a kon bun baka, da a o libi!” 	 ויתחנן אליו מאד לאמר בתי הקטנה חלתה עד למות אנא בוא נא ושים ידיך עליה למען תרפא ותחיה׃


Namo a bosikopu fu Masaa wooko taanga tyai moo ipi sama kon toon biibisama. Soseefi biibiwan kisi moo kaakiti a ini den biibi. 	 ודבר יהוה גבר מאד וילך הלך וחזק׃


Ma namo, da wan man Lasalesi be de a wan pikin foto den e kai Betaniya. Da wan uman den e kai Maliya be e tan de tu anga en sisa Malita. Ma namo, da Lasalesi be kai a siki. 	 ויהי איש חולה לעזר שמו מבית היני כפר מרים ומרתא אחותה׃


Namo, di Masaa Jesesi taki so, ne Peitilisi piki wanten taki: “Masaa! Winsi ala den taawan ya o lowe gwe fika yu, mi dati noiti o fika yu.” 	 ויען פטרוס ויאמר לו גם כי יכשלו בך כלם אני לעולם לא אכשל׃


Da noiti wi e go gafa useefi a pe taawan fosi wooko kaba. Wi ya taanga denki, na fu meke u anda biibi goo moo anga moo. Da dati o moo meke u si de fa na wi ya Masaa Gadu poti fu taki de tuu. 	 לא נתגדל לבלי מדה ביגיעת אחרים אבליש לנו התקוה כי ברבות אמונתכם נכבד בכם כפי גבולנו עד למעלה׃


Wan duupu yonkuman be de ape lolo en a ini sibi koosi, tyai go beli puu wanten. 	 ויקומו הצעירים ויאספו אתו וישאהו החוצה ויקברהו׃


A libi fi en de fu si taki, na a dyendee Masaa Gadu seefi de ape kaba. Ala san a meke oli doo fa a de ya, bika en mofu be taki, a mu tan so. A be saka kon du a wooko fu wasi sama libi kiin tu. Ne a gwe go sidon na a moo hei peesi pe Masaa Gadu e tii sani. 	 והוא זהר כבודו וצלם ישותו ונושא כל בדבר גבורתו ואחרי עשתו בנפשו טהרת חטאתינו ישב לימין הגדלה במרומים׃


‘Mi enke Masaa Gadu de a mi kondee a tapu, fu tii ala sani. Hii goontapu de a mi ondoo futu. Da sowtu osu libisama o poi meke fu poti mi? 	 השמים כסאי והארץ הדם רגלי אי זה בית אשר תבנו לי אמר יהוה ואי זה מקום מנוחתי׃


En futu de enke, te den poti kopoo a ini onfuu. Da, en tongo taki gei wan gaan sula. 	 ומרגלתיו כעין נחשת קלל כצרופות בכור וקולו כקול מים רבים׃


Bika Masaa Gadu be paamisi taki: “Abalaham! Te a leti yuu fu mi doo, da mi o kon baka. Da yu uman Sala o meke wan manpikin.” 	 כי דבר הבטחה הוא מה שנאמר למועד אשוב ולשרה בן׃


U ala ya be yee a toli fi en di be pasa a Dyu Kondee. A be bigin wooko na a pisiwataa fu Galileya, baka fu a ten di Johanisi be e dopu sama. 	 אתם ידעתם את הדבר הנעשה בכל יהודה החל מן הגליל אחרי הטבילה אשר קרא אותה יוחנן׃


Ma a bakaman fu Masaa Jesesi di a be lobi te, taigi Peitilisi taki: “Na Masaa Jesesi de ape!” We, di Simon Peitilisi yee taki, na Masaa Jesesi de ape, ne a wei en koosi baka esi, bika a be puu en koosi fu di a be e go fisi. Ne, dyulu, a dyombo a liba. 	 ויאמר התלמיד ההוא אשר ישוע אהבו אל פטרוס זה הוא האדון ויהי כשמע שמעון פטרוס כי הוא האדון ויחגר את מעילו כי עירום היה ויתנפל אל הים׃


Soseefi Masaa Jesesi taki ete taki: “U aliki ya! Wan masaa fu wan osu be fika en hii osu a baka gi wan futuboi, fu gi ala taa sama a ini a osu nyanyan, na a leti yuu. A futuboi ya be e wooko fitoow fasi, soseefi ai wooko leti. 	 מי הוא אפוא העבד הנאמן והנבון אשר הפקידו אדניו על בני ביתו לתת להם את אכלם בעתו׃


Bika Jesesi Kelestesi noiti e kengi. Fa a be e wooko a fesi, na so tide ete seefi, go doo tego seefi. 	 ישוע המשיח גם תמול גם היום הוא הוא וגם לעולמים׃


Bika a be piki Mosesi taki: “Na mi e teke taawan wooko fika taawan. Na mi e teke tyali ati fasi luku sama di mi wani.” 	 כי למשה אמר וחנתי את אשר אחן ורחמתי את אשר ארחם׃


Ne Masaa Jesesi kai den bakaman fi en taki: “U kon!” Ne den kon. Ne a taigi den taki: “U si a pooti uman de? A poti tu kopoo sensi namo go a ini a baki, ma fu tuu, a poti ipi moo ala den taawan di poti. 	 ויקרא אל תלמידיו ויאמר אליהם אמן אמר אני לכם כי האלמנה העניה הזאת נתנה יותר מכל הנתנים אל ארון האוצר׃


Bika a sama di e opo enseefi, sa booko saka. Ma a sama di saka enseefi den sa opo en.” 	 כי כל המרומם את עצמו ישפל והמשפיל את עצמו ירומם׃


Namo Masaa Jesesi taki baka taki: “Ná wan sama di o poi dini tu masaa, sondee fu lobi awan moo enke a taawan. Bika a o lobi awan e teke en taki, moo enke a taawan. Soseefi wan sama á poi dini Masaa Gadu efu moni de wan basi fi en tu. 	 לא יוכל איש לעבד שני אדנים כי אם ישנא את האחד ויאהב את האחר או ידבק באחד ויבזה את האחר לא תוכלו עבוד את האלהים ואת הממון׃


Buduufu fa Masaa Gadu wani tyai wini a u de. U e feti now tapu sama a ogii. U wani mi sabi fa u e bali den. U ati e boon a sama di á wani yee. U e feele Masaa Gadu sitaafu. U wani takuuduman fende paiman. U e angii fu mi kon si fa u wani teke taki. We, da u á engee go na a takuuse de. 	 כי ראו נא את אשר נעצבתם כרצון אלהים כמה הביא אתכם זה לידי זריזות גם להתנצלות גם לרגז גם ליראה גם לתשוקה גם לקנאה גם לנקמה ובכל הוכחתם כי נקיים אתם בדבר ההוא׃


Wooko switi anga ibii sowtu sama. A konbaka fu Masaa de koosube. 	 ענות רוחכם תודע לכל איש קרב הוא האדון׃


Na dati meke ibiiwan de mu puu takuudu anga ogii a den ati taigi taawan. Da den sa begi Masaa Gadu paadon makandii gi den seefi, fu seeka ala sani kon bun baka. Da Masaa Gadu o deesi a sikiman, fu di ala den taampu de enke fa a wani. Da den sa poi begi a sowtu fasi, pe taanga anga ala kaakiti e komoto, fu meke sani pasa. 	 התודו עונותיכם איש לפני רעהו והתפללו איש בעד רעהו למען תרפאו כי גדול כח תפלת הצדיק הקרא אל אלהים בחזקה׃


Wan lasiti sani taki, ala biibiwan mu denki go na a wan se. Te wan e miti sani, da u taawan mu e pakisei en. Da u mu poti useefi ne en peesi, fu fii anga en. Da u meke moiti fu yeepi tu. Lobi a taawan enke fa i lobi famii fi iseefi. Libi soi taki, yu á de wan sani moo a taawan. 	 וסוף דבר היו כלכם לב אחד בעלי חמלה אהבי האחים רחמנים ומתקבלים על הבריות׃


We, a gaan komandanti aliki san a yonkuu boi taki, ne a taigi en, fu oli a hii toli ya kibii fi en seefi. A á mu taigi wan enkii sama taki, a gi en a toli ya. Bakadati, ne a sende en gwe. 	 וישלח שר האלף את הבחור ויצוהו לבלתי אמר לאיש כי גלה לו את הדבר הזה׃


Da na safu sani mi be mu leli u enke pikinengee di á poi nyan taanga sani, ma na meliki. U be de nyunyun biibiwan di á poi teke taanga sani fu Masaa Gadu. Ma san ogii nownow, na di toku ete u á poi teke den taanga leli de! 	 חלב השקיתי אתכם ולא מאכל כי אז לא יכלתם וגם עתה לא תוכלו יען היתכם עוד של הבשר׃


We, Masaa Gadu enke Kownu, di e tii ala sani, soi wi a mama fi en weiti a Masaa Gadu Buku, di noiti u mu peefuu taanga yesi gi. A taki: “Lobi taawan enke fa i lobi iseefi.” Dati na a leti fasi fu libi. 	 הן בקימכם את המצוה המלכת על כלן כפי הכתוב ואהבת לרעך כמוך תיטיבו לעשות׃


Soseefi u á leisi san sikiifi fu dedesama a Masaa Gadu Buku, no? Bika Masaa Gadu taki de taki: 	 ועל דבר תחית המתים הלא קראתם את הנאמר לכם מפי האלהים לאמר׃


Mi be gi den a seefi waiti fasi di i be gi mi, fu den sa de wan makandii, enke fa mi anga yu de wan. 	 ואני נתתי להם את הכבוד אשר נתת לי למען יהיו אחד כאשר אנחנו אחד נחנו׃


Ma den sama ya mu sabi taki, den á bigi doo Engel seefi. Ne den Engel e taampu a wi Masaa fesi, sondee fu peefuu saanti taa jeje sani de. 	 אשר אף המלאכים הגדולים מהם בעז וכח לא יגדפום לפני יהוה במשפטם׃


Da di Masaa Jesesi si fa den man di tyai a mati fu den kon ya e biibi taanga, ne a taigi a lanman taki: “Mi mati! I kisi paadon fu den takuudu anga ogii fi yu.” 	 וירא את אמונתם ויאמר אליו בן אדם נסלחו לך חטאתיך׃


Ne, a taigi mi taki: “Taigi ala den sama fu den kondee kondee, ala den foluku, di e taki ala sowtu tongo anga den kownu ete wan toon san Masaa Gadu tyai kon a kiin gi yu.” 	 ויאמר אלי עליך לשוב להנבא עוד על עמים וגוים ולשנות ומלכים רבים׃


Ma wan gaan tyali kisi Masaa Jesesi baka a ini en ati. Ne na so a go na a geebi. Ma namo, da a geebi ya na be wan siton olo. Da den be tapu a geebi mofu anga wan siton. 	 ויוסף עוד ישוע להזעם ברוחו ויבא אל הקבר והוא מערה ואבן על מבואה׃


Ma, wan sani fu u á bun a mi. Bika wantu sama de a u mindii de tan e oli a leli fu Biliyam, a man, di be e leli Baalaki fa fu leli den Islayeli sama fu koli den nyan afokodeei nyanyan anga fu libi motyo libi. 	 אך מעט יש לי עליך כי שם עמך אנשים דבקים בתורת בלעם אשר הורה את בלק לתת מכשול לפני בני ישראל לאכל מזבחי אלילים ולזנות׃


Namo Masaa Jesesi gi den ete wan ageisi toli, fu soi den fa a Nyun Tii fu Masaa Gadu tan. A taki: “Wan guduman be abi wan goon. Ne di mamanten fuuku, ne a go suku sama fu yuu, fu kon yeepi en wooko a goon. 	 כי דומה מלכות השמים לאדם בעל בית אשר השכים לצאת בבקר לשכר פעלים לכרמו׃


Ma Masaa Jesesi piki en taki: “Man! Fika den dede, meke den beli den dede. Ma gwe go paati a Bun Nyunsu di e taki, fu a Nyun Tii fu Masaa Gadu.” 	 ויאמר אליו ישוע הנח למתים לקבר את מתיהם ואתה לך הודע את מלכות האלהים׃


Efu wan sama abi yesi, da meke a yee. 	 כל אשר אזן לו ישמע׃


Goontapu libi seefi e soi wi taki, te wan man kweki langa uwii, da ai tan wan fasi enke sani fu sen. 	 או הלא גם הטבע בעצמו ילמד אתכם כי איש אשר יגדל פרע שער ראשו חרפה היא לו׃


Ma di den wookoman go doo na a dunguu osu, ne woo. Den apaiti bosikopuman á de a ini. Namo den daai kon taigi den sama di e oli a kuutu. 	 וילכו המשרתים ולא מצאום בבית הכלא וישובו ויגידו לאמר׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Nono! Bika, a sikiifi a Masaa Gadu Buku taki: ‘Na Masaa Gadu wawan u mu begi, na Masaa Gadu wawan u mu dini! Ná wan sama moo.’ ” 	 ויען ישוע ויאמר אליו סור ממני השטן כי כתוב ליהוה אלהיך תשתחוה ואתו תעבד׃


Den e kaagi en taki: “Luku a man di e waka e leli ala se, fu booko wi Dyusama saka. Ai leli Dyusama tu, fu kaba oli Dyuweiti. Ai leli taki, a Mama Keliki na wisiwasi peesi. Weiti e tapu taa foluku fu kon a ini, ma a tyai Giiki sama kon ya. Da a poli a apaiti fasi fi en!” 	 ויצעקו לאמר אנשי ישראל עזרו זה הוא האיש המלמד את כל אדם אשר בכל הארץ סרה על העם הזה ועל התורה ועל המקום הזה וגם הביא אל המקדש אנשים יונים ויחלל את המקום הקדוש הזה׃


Na so u anda toon sama di e soi taawan, fa Masaa Gadu e tyai yeepi. A ná sama fu a hii pisiwataa fu Masadoniya anda anga a hii pisi fu Akasi dise wawan sabi so. Ma u nen bali na ala taa peesi, fa u poti tuutuu biibi a Masaa Gadu. Da wi ya ná abi fu taki dati moo, 	 כי מאתכם נשמע קול דבר יהוה לא לבד במקדוניא ואכיא כי אם בכל מקום יצאה אמונתכם באלהים עד שאין לנו צרך לדבר דבר׃


Ne Filipi taigi en taki: “Masaa! Soi wi a Tata, da a sai u kaba.” 	 ויאמר אליו פילפוס אדני הראנו נא את האב ודי לנו׃


Luku fa a be paamisi taki, a o sende a Kelestesi kon yeepi libisama. Namo a kon so tuu, meke u sa bali gafa en taki: “Amen !” Na so a de tuu enke fa a be paamisi. 	 כי כל הבטחות האלהים כלן בו היו הן ובו היו אמן לכבוד האלהים על ידינו׃


We, di Gaaman Pilatesi kon si taki, a opuulu fu kii Masaa Jesesi e bigi naamo, ne a teke wataa, ne a wasi en ana, na ala sama fesi de. Ne a taki: “Mi wasi ana puu mi seefi a ini. Bika mi á poi kuutu sowan sama taki, en buulu mu lon. Da a fika gi u. Ala sani fi en, fika a u neki tapu.” 	 ויהי כראות פילטוס כי לא יועיל מאומה ורבתה עוד המהודה ויקח מים וירחץ את ידיו לעיני העם ויאמר נקי אנכי מדם הצדיק הזה אתם תראו׃


We, da den sama fu a paitei fu den Faliseiman be de a ini den sama di be kon de tu. 	 והמשלחים היו מן הפרושים׃


A uman ya be wei gaan dii koosi. A be wei baaw anga lebi koosi mokisa anga somen gowtu anga ala sowtu dii dii dyamanti siton. Da a oli wan gowtu kan a ini en ana di fuu anga win. Da a win ya, na a motyo libi, di a uman ya be e libi. 	 והאשה לבושה ארגמן ושני והיא מכללה בזהב ואבן יקרה ופנינים ובידה כוס זהב מלאה תועבות וטמאת תזנותה׃


Bika den nái wooko gi wi Masaa Jesesi Kelestesi. Ma na fu tyai wini gi denseefi. Den tongo gaata, fu taki kisi sama poti a den ondoo. Da den e poti falisi pakisei namo, gi sama di nái denki fu luku bun anga den. 	 כי אנשים אשר כאלה אינם עבדים את אדנינו ישוע המשיח כי אם את כרשם ובאמרי נעם ושפת חלקות יתעו את לב הפתאים׃


Ne den sama tyai a pikin kon gi Masaa Jesesi. Ne di a takuu jeje si Masaa Jesesi, ne a subi a boi te, en sikin taanga kwakwakwaa. Ne a towe en a doti, e lolo kungulun, kungulun. Sukuma e komoto ne en mofu. 	 ויביאהו לפניו ויהי כאשר ראהו הרוח וירוצצנו פתאם ויפל ארצה ויתגולל ויורד רירו׃


Da di twalufu yuu kisi, ne a hii kondee dunguu pii enke na neti. Da a dunguu ya be oli go miti dii yuu bakadina. 	 ובהיות השעה הששית היה חשך על כל הארץ עד השעה התשיעית׃


Ma ná wan fu den di sabi fa fu piki en. 	 ולא יכלו להשיב על זאת דבר׃


U daai u libi! Efu ná so, mi o kon a u de esi esi. Da mi o feti anga den anga a fetihow, fu mi mofu. 	 שובה ואם לא כי עתה אבוא עליך מהרה ונלחמתי בם בחרב פי׃


Den be taampu makandii di Jesesi kaba soi den so. Ne den si en futu e opo komoto a doti, da ai gwe a tapu, te pasa den woluku anda. Ne wan woluku wai tapu en. Na so Masaa Gadu opo en tyai gwe ne en kondee a tapu anda. 	 ויהי כדברו זאת העלה והם ראים וישאהו ענן מנגד עיניהם׃


Soseefi en weiti nái sende den, fu koti a maiki de. Ma efu den libi e waka enke fa en weiti taki, da sama o luku yu anga den libi taki, na yu libi abi fowtu, fu fende sitaafu. Bika yu libi nái waka enke fa en weiti taki, winsi fa na yu ana den weiti de seefi. Da a o de fu soso yu koti a maiki de. 	 והערל מלדה המקים את התורה הלא הוא ידין אתך אשר יש לך הכתב והמילה ועברת את התורה׃


Biibi manengee! Wooko fusutan fasi anga yu uman di de a yu ondoo, fu tii. Libi makandii anga en. Lesipeki en. Denki taki, a á taanga sikin fasi enke yu. Ma enseefi o fende libi tego. Bika Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi luku enseefi tu. Efu yu á wooko so, da Masaa Gadu o si dati enke gaan ogii, fu tapu yesi te yu e begi. 	 וכן אתם האנשים שבו עמהן בתבונה כי כלי רפה האשה ותנו לה כבוד כי גם להן יש חלק בנחלת מתנת החיים פן תכלאו מתפלותיכם׃


Ma afu fu a sii kai a bun doti. Ne den dati goo, te den kon bigi meke nyanyan te, a ipi. A puu wan ondoo toon fu san di a goonman be tyatya.” Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “Sama di abi yesi fu yee, da meke a yee san mi taki ya.” 	 ויש אשר נפל על האדמה הטובה ויצמח ויעש פרי מאה שערים כזאת דבר ויזעק מי אשר אזנים לו לשמע ישמע׃


Biibiwan! We, da na fositen, ne Masaa Gadu be e gi en taki a son Dyusama, fu toon apaiti takiman fi en. Na so sowtu a sowtu bosikopu fi en kon doo wi avo Dyu gaansama, yali fu yali, somen somen leisi. 	 האלהים אשר דבר מקדם פעמים רבות ובפנים שנים אל אבתינו ביד הנביאים דבר אלינו באחרית הימים האלה ביד בנו׃


Da u go waka na a hii ganda kai ibii sama di u si anda, fu kon nyan a feisiti.’ 	 לכן לכו נא אל ראשי הדרכים וכל איש אשר תמצאו קראו אתו אל החתנה׃


Ne, di mi si en, ne mi kai holow ne en futu enke mi dede. Ma a poti en leti ana a mi tapu, ne a taigi mi taki: “Ná feele! Mi na a Fosiwan anga a Kiiboiwan. 	 וכראתי אותו ואפל לרגליו כמת וישת עלי יד ימינו ויאמר אל תירא אני הראשון והאחרון והחי׃


Ne Masaa Jesesi teke den beele, ne a begi gi Masaa Gadu daa moi te a kaba, ne a paati gi den sama di be sidon. Da soseefi a paati den tu fisi gi den sama. 	 ויקח ישוע את ככרות הלחם ויברך ויתן לתלמידיו והתלמידים אל המסבים וככה גם מן הדגים כאות נפשם׃


Ma namo, da a dei di Masaa Jesesi be meke a poto poto opo a man ya ain, na be wan kina dei fu den Dyu. 	 והיום אשר עשה בו ישוע את הטיט ויפקח את עיניו שבת היה׃


Soseefi den e teke peesi sidon a den moo bunbun peesi fu tafaa sikin a ini keliki. Soseefi te feisiti doo, da na den e teke den moo bunbun peesi a tafaa sikin. 	 ואהבים את הסבת הראש בסעודות ואת מושבי הראש בבתי הכנסיות׃


Ne, a Engel di meke di fu dii kon, ne a kandi a sani di be de a ini a komiki fi en towe a ini den liba anga den peesi peesi a ondoo doti, di e gi den liba wataa. Ne, ala den wataa daai kon toon buulu. 	 וישפך השלישי את קערתו בנהרות ובמעינות המים ויהיו לדם׃


Ne Masaa Jesesi piki den taki: “Na tuu san u taki. Ma u sabi fu san ede meke Mosesi be sikiifi a weiti ya fika gi u? Na fu di u ati taanga. U nái yee sani fu du san Masaa Gadu wani. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם בעבור קשי לבבכם כתב לכם את המצוה הזאת׃


Na fu dati ede meke den Dyu taki: “Kee! Luku fa a be lobi en, baa.” 	 ויאמרו היהודים הנה מה גדלה אהבתו אתו׃


Ma, te u doo a ini a osu de, da u mu gi den sama de odi taki: ‘Meke Masaa Gadu gi u koo ati fu libi, ye!’ 	 ובבואכם אל הבית שאלו לו לשלום׃


Da a o de wan seigi gi ala futuboi di de kaba kaba e luku den masaa. “Da meke u de kaba kaba e luku u Masaa tu. Efu na neti ofu na musude a o kon, a ná abi toobi. U mu de kaba kaba! 	 ואם יבוא באשמרה השנית או באשמרה השלישית וכן ימצא אשרי העבדים ההם׃


Goontapu seke te, somen geebi pe den be beli sama booko opo. Namo somen sama di den be beli a den geebi de, di be de apaiti fasi gi Masaa Gadu, weki komoto a ini den geebi, kon a libi baka. 	 והקברים נפתחו ורבים מגופות הקדושים ישני אדמת עפר נעורו׃


“Efu kondee á lobi u, da u mu sabi taki, den á be lobi mi a fesi kaba bifo u. 	 אם העולם שנא אתכם דעו כי אתי שנא ראשונה׃


Namo Masaa Jesesi piki en taki: “Efi i wani de wan bunbun sama sondee fowtu, da go seli ala den sani di yu abi. Da gi den pootiman a moni, da yu sa fende gaan gudu a Masaa Gadu a tapu anda. Da, te i kaba, da kon waka a mi baka, enke wan bakaman fu mi.” 	 ויאמר ישוע אליו אם חפצך להיות שלם לך מכר את רכשך ותן לעניים והיה לך אוצר בשמים ושוב הלם ולך אחרי׃


Da di den doo Kafalnayemu, ne den go a ini wan osu. Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “San u be e taki a pasi di u be e kon?” 	 ויבא אל כפר נחום ובהיותו בבית וישאל אותם מה התוכחתם איש עם רעהו בדרך׃


Na so meke Masaa Gadu Buku be sikiifi a fesi taki: “Meke sama kaba gafa denseefi. Gafa Masaa Gadu wawan namo!” 	 ויהי ככתוב המתהלל יתהלל ביהוה׃


“Da te a Kownu kaba taki anga den so, da a o daai taki anga den sama di de ne en kukutu ana se. Da a o taigi den taki: ‘U wai komoto a mi fesi ya! U fuuku sani u! U go na a faya di e boon tego, di be seeka poti gi didibii anga den takuu jeje fi en. 	 ואז יאמר גם אל הנצבים לשמאלו לכו מעלי אתם הארורים אל אש עולם המוכנה לשטן ולמלאכיו׃


Baka di a taki dati, ne den Dyusama waka gwe anga ala takitaki. Den de a sitee fu san den yee. 	 ויהי בדברו זאת הלכו מאתו היהודים ויתוכחו הרבה איש עם רעהו׃


Ne bakadati, ne Masaa Jesesi daai kon baka a Galileya. Da a Jeje fu Masaa Gadu be de ne en tapu taanga. Da a á be de ape langa seefi fosi sama be sabi taki, a be de ape. 	 וישב ישוע בגבורת הרוח אל הגליל ויצא שמעו בכל הככר׃


A de san a Apaiti Jeje di e tii wi soi wi. Wi enke Dyu á mu poti ibi a taa foluku biibiwan tapu, fu oli Dyuweiti tu. Ma u sikiifi ya san namo namo u mu oli. 	 כי טוב לפני רוח הקדש ולפנינו לבלתי שום עליכם משא אחר לבד מאלה הדברים הצריכים׃


Ma namo, wan fu den bakaman fu Masaa Jesesi ali en fetihow salla, ne a koti wan fu den wookoman fu a moo hei apaiti begiman yesi puu felen, towe a doti pow. 	 ואחד מן העמדים אצלו שלף את חרבו ויך את עבד הכהן הגדול ויקצץ את אזנו׃


Na Masaa Gadu seefi meke den du san a wani den du. Den o du a sani ya makandii. Da, den o gi a meti a makiti fu den, fu te enke den sani di Masaa Gadu be taki pasa tuu. 	 כי האלהים נתן בלבם לעשות את עצתו ולעשות עצה אחת ולתת את ממשלתם לחיה עד כי ישלמו דברי האלהים׃


Da, sama fu ala den foluku, lo, tongo taki anga ala sowtu a sowtu kondee o si a dede sikin fu den tu kotoigi, na a sitaati tapu, dii dei anga afu langa. Sama ná o wani gi sama pasi fu beli den dede sikin fu den. 	 ורבים מן העמים והמשפחות והלשנות והגוים יראו את נבלתם ימים שלשה וחצי ולא יתנו את גויתם לשום בקברים׃


Ne, den tyai en go a wan osu fu wan man den e kai Anasi. Da Kayafasi na be a moo hei apaiti begiman, a yali de. Da a be libi anga wan umanpikin fu Anasi. 	 ויוליכהו בראשונה אל חנן והוא חתן קיפא אשר שמש בכהנה גדולה בשנה ההיא׃


“Ne a guduman piki en taki: ‘A bun! Ma gaantangi, mi begi yu baa, tata Abalaham! Sende Lasalesi go na a osu, mi dda, baa? 	 ויאמר אם כן אבי שאל אני מאתך כי תשלח אתו אל בית אבי׃


Keinan na be a pikin fu Enosi. Da Enosi na be a pikin fu Seti. Da Seti na be a pikin fu Adan. Ma Adan na be a pikin fu Masaa Gadu. 	 בן אנוש בן שת בן אדם בן אלהים׃


We, a libi fu tego, dati na fu den kon sabi yu, enke awan kodo tuutuu Gadu. Da soseefi fu den kon sabi Jesesi Kelestesi tu di i be sende kon a goontapu. 	 ואלה הם חיי העולמים לדעת אתך אשר אתה לבדך אל אמת ואת ישוע המשיח אשר שלחת׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Ala sama fu goontapu e lesipeki wan apaiti takiman fu Masaa Gadu, ma den sama fi en eigi kondee seefi, en eigi famii anga den sama fi en eigi osu ini, nái lesipeki en.” 	 ויאמר אליהם ישוע אין הנביא נקלה כי אם בארצו ובין קרוביו ובביתו׃


Ma u meke a losi wan gaan ogii ati man di e kii sama, pe fi en. U be si ala dati enke wan bun Gaaman Pilatesi du gi u. U á be abi bisi anga di de letiopu ala yuu a Masaa Gadu fesi anga ala hii libi kiin sai gi en. 	 אבל אתם כחשתם בקדוש ובצדיק ובקשתם כי יחן לכם איש רצח׃


Soseefi, da a Manpikin di saka kon toon libisama ya, na a gaan Masaa fu a kina dei.” 	 כי בן האדם הוא גם אדון השבת׃


Di Masaa Jesesi sidon de te wan pisi, ne wan uman fu a kondee de kon fu kisi wataa na a peti. Ne Masaa Jesesi akisi en taki: “Gi mi wan pikinso wataa fi yu mi diingi, baa?” 	 ותבא אשה משמרון לשאב מים ויאמר אליה ישוע תני נא לי לשתות׃


Ne a kai wan fu den wookoman fi en dda, ne a akisi en taki: ‘San pasa ya?’ 	 ויקרא אל אחד הנערים וישאל מה זאת׃


Ma san Masaa Gadu Buku sikiifi ete? A manpikin di á meke foondoo fasi, lon du ogii anga di a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu meke foondoo fasi. Na dati e pasa nownow tu. 	 וכאשר הנולד לפי הבשר אז היה רדף את הנולד לפי הרוח כן הוא גם עתה׃


Da u dda anga mma anga u baala anga u famii anga den mati fu u, o tyai o go seli gi den ogii ati sama fu kii. Da den o kii son wan fu u. 	 וגם תמסרו על ידי יולדיכם ואחיכם וקרוביכם ורעיכם וימיתו מכם׃


Somen sama o teke den baka futu anga a waka libi fu den de. Dati o meke pasi fende, fu kaagi a tuutuu leli fu Masaa Gadu enke na dati á bun. 	 ורבים ילכו אחרי תועבותם ובעבורם יתן דרך האמת לגדופים׃


“Ma, fosi u go, da u mu tan a Jelusalem ya e luku a kaakiti di mi Tata paamisi u. Mi o sende en kon gi u. Da a o kon a u tapu, fu gi u kaakiti fu paati a bosikopu ya.” 	 והנני שולח עליכם את הבטחת אבי ואתם שבו בעיר ירושלים עד כי תלבשו עז ממרום׃


Bika, we mi be sende u go fu u koti san taa sama be paandi. Na taa sama be sete a wooko de, ma u kon fu kaba en.” 	 אנכי שלחתי אתכם לקצר את אשר לא עמלתם בו ואחרים עמלו ואתם נכנסתם בעמלם׃


Saka angisa fi en seefi be e lobi a sikiman, da den betee kaba. Koosi di ai tei a nekilasi seefi e deesi sama. Ala dati e puu takuu jeje a sama tapu tu. 	 עד כי גם הניחו סודרים וחגרת מעל עור בשרו על החולים ויסורו מהם תחלאיהם וגם הרוחות הרעות יצאו׃


A taki dati ini en Buku! Di fu seibin dei di a kaba meke ala sani a ini den taa sigisi dei, ne a boo. Bika ala en wooko kaba sete de. 	 כי על היום השביעי אמר במקום אחד וישבת ביום השביעי מכל מלאכתו׃


Soseefi winsi san yu e du, winsi san yu e taki, meke a de fu Masaa Jesesi ede. Da gi u Tata, Masaa Gadu daa ibii yuu, fu a wooko di dati du gi u. 	 וכל אשר תעשו הן במלין הן בפעל עשו בשם האדון ישוע והודו לאלהים אבינו על ידי׃


Ne ala den pasa anga a woluku a ini a ze wataa. Na so den dopu toon sama fu Mosesi. 	 וכלם נטבלו למשה בענן ובים׃


We, efu wan sama poi de apaiti begiman fu begi seigi gi wan taawan, da Masaa Gadu poti en a tapu fu a taawan sowan fasi. 	 והנה נכון הדבר כי הקטן יברך על ידי הגדול ממנו׃


Ne den tapu den taki: “Kaba! Wi seefi na sama di á bigi moo u de. Na a Bun Nyunsu namo wi abi taki, fika a dini fu afokodeei, da daai bigin dini a libilibi Masaa Gadu di meke tapu anda doo goontapu ya. Soseefi, a ze anga san de a ini.” 	 ויצעקו לאמר אנשים למה תעשו כזאת גם אנחנו בני אדם חלשים כמוכם ונבשרה אתכם למען שוב תשובו מן הבליכם אלה אל אלהים חיים אשר עשה את השמים ואת הארץ ואת הים ואת כל אשר בם׃


We, da Masaa Jesesi kaba soi den bakaman fi en san den mu go du. Ne enseefi komoto go waka a ini den foto foto fu Galileya pisiwataa anda. Da ai paati a Bun Nyunsu fu Masaa Gadu. Soseefi ai leli den sama anda fa fu libi. 	 ויהי ככלות ישוע לצות את שנים עשר תלמידיו וילך משם ללמד ולקרא בעריהם׃


Da wan fu den leliman fu Dyuweiti be yee fa Masaa Jesesi piki den Saduseisama wan koni fasi. Ne a man ya waka kon moo koosube. Ne a akisi Masaa Jesesi taki: “Masaa! Fu ala den somen Dyuweiti di de, on di fu den na a moo heiwan?” 	 ואחד מן הסופרים שמע אתם מתוכחים ויקרב אליהם וירא כי היטב השיבם וישאלהו מה היא הראשנה לכל המצות׃


U e si de, a ná mofu namo a be taki, ai biibi. Ma en biibi libi be e wooko enke fa Masaa Gadu sende en fu du. Na dati meke a biibi fi en be doo peesi enke fa biibi mu de. 	 הנך ראה כי היתה האמונה עזרת למעשיו ומתוך המעשים השלמה האמונה׃


Da na so meke Kelestesi á go tan na a apaiti tenti, di sama ana meke seeka fu miti a apaiti Masaa Gadu, a goontapu ya. Bika dati á de a tuutuu peesi pe ai tan. Ma dati mu soi fa di fu tapu anda tan. Da na anda Kelestesi gwe langa langa a Masaa Gadu fesi seefi. Te enke tide ai wooko anda anga ala taki anga begi yeepi gi wi. 	 כי המשיח לא בא אל הקדש הנעשה בידים שהוא רק דמות האמתי כי אם בא אל עצם השמים לראות עתה בעדנו את פני האלהים׃


Da a yuu di Simiyon e taki de, ne a mma ya kon a ini a keliki osu tu. Ne di a si a pikin, ne a bigin gi Masaa Gadu daa. Ne ai taigi ala den sama di be e luku fu Masaa Gadu sende a Paamisi Kownu kon fu puu Jelusalem a sitaafu taki: “A Paamisi Kownu kon kaba.” 	 ותקם בשעה ההיא ותגש להדות ליהוה ותדבר עליו באזני כל המחכים לגאלה בירושלים׃


Efu na fu angii wan sama wani nyan, da meke a nyan a osu fosi. Da a sa wai gi Masaa Gadu sitaafu, fu a takuu fasi de a den taawan mindii. Kwolon! Mi tapu de fosi. Te mi doo u anda, mi sa leli u den taa taa sani fu a toli ya. 	 וכי ירעב איש יאכל בביתו פן תקהלו לאשמה ויתר הדברים אתקן בבאי׃


Moo fala, mi e sende u anda wan sani ete! Leisi a biifi ya a mindii fu ala taa biibiwan a Kolose Foto de, meke den yee. Tyai en go doo biibiwan fu Laodiseya Foto tu, fu fende leisi. Mi be sende wan biifi gi den dati, meke den gi u fu Kolose Foto dati fu leisi tu. 	 ואחרי קראם את האגרת הזאת לפניכם עשו שתקרא גם בקהל לודקיים ואת אשר ללודקיא תקראוה גם אתם׃


Ma te mi de a biibiwan mindii, da a moo betee, fu mi taki feifi wowtu namo di sama sa fusutan, fu den leli sani. Moo enke mi taki dunsu dunsu wowtu a wan tongo di ná wan sama poi fusutan. 	 אכן בקהל אבחר לדבר חמש מלין בשכלי למען הורת גם את האחרים מלדבר רבבות מלין בלשון׃


Ma fosi a go baka, da ai go kai ete seibin taa takuu jeje ogii moo enseefi. Da ala den e go tan a ini a sama makandii. Da a kon, sowan sama libi e kon moo ogii, moo fosi den be puu a takuu jeje gi en. Na letiso sa pasa anga den sama di nái yee mi taki ya tu.” 	 ואחר תלך ולקחה אליה שבע רוחות אחרות רעות ממנה ובאו ושכנו שם והיתה אחרית האדם ההוא רעה מראשיתו כן יהיה גם לדור הרע הזה׃


Fu abi denki fu libi enke fa takuu losutu e tyai sama, da ai paati sama anga Masaa Gadu tego. Ma abi denki fu libi enke fa a Apaiti Jeje e tyai e sama, da ai meke sama ati de switi anga Masaa Gadu, fu libi tego. 	 כי מחשבת הבשר היא המות ומחשבת הרוח היא החיים והשלום׃


Da ibii wan fu den fo libilibi sani ya, abi sigisi mapaapi. Da den hii sikin fuu kwaa anga ain. Dei anga neti den be e bali taki: “Kee, Masaa Sebaot, baa! I de apaiti fasi! I de apaiti fasi! I de apaiti fasi! Na yu abi ala makiti. I be de! I de! Da i e kon!” 	 ולכל אחת מארבע החיות שש כנפים מסביב ולפנימה הנה מלאות עינים ואין דמי להן יומם ולילה ואמרות קדוש קדוש קדוש יהוה אלהים צבאות היה והוה ויבוא׃


Bika Masaa Gadu e teke gaan bun ati fasi namo luku u. Ne a poti u toon wookoman gi a Kelestesi, fu dini en. Ma dati á wani taki, fu biibi en namo fa a tyai yeepi. Kweti! Ma na fu teke banowtu fi en ede tu, fu di u e teke en taki. 	 כי נתן לכם בעד המשיח לא לבד להאמין בו כי אם גם להתענות בעדו׃


Namo Masaa Jesesi wasikoi den sama taki: “U mu koni anga leiman di e lei taki, den na apaiti takiman fu Masaa Gadu. Den sa koli yu kisi. Bika den e kon a yu tapu enke bunbun saka manii sama. Ma luku bun anga den! Den abi takuu ati enke takuu meti di e kisi taa meti nyan kii. 	 השמרו לכם מנביאי השקר הבאים אליכם בלבוש כבשים ובקרבם זאבים טרפים המה׃


Bika Masaa Gadu Wowtu abi libi anga taanga. A koti moo ibii sowtu koti fetihow di saapu a tu se. Da ai piiti sikin buba doo bon pasa kisi gwenye gwenye. Na so ai koti dipi doo ati kisi jeje, fu tyai a angii fu ati anga kibii pakisei kon a doo. Da ai panya den kon soi san fiti anga san fowtu. 	 כי דבר האלהים חי הוא ופעל גבורות וחד מחרב פיפיות ונכנס עד להבדיל בין נפש לרוח ובין הדבקים למוח ובחן מחשבות לבב ומזמותיו׃


We, a pisi biifi di e kon ya, na miseefi o teke a sikiifi tiki oli sikiifi taki, mi Pawlesi e sende bigi odi gi u anda tu. 	 שאלת שלומכם בידי אני פולוס׃


Ma, Towmasi, di den be e kai Toolengi, taigi den taa bakaman fu Masaa Jesesi taki: “Meke u go anga en fu u sa dede anga en.” 	 ויאמר תומא הנקרא דידומוס אל התלמידים חבריו נלכה גם אנחנו למען נמות עמו׃


U ala sabi bunbun taki, Masaa Gadu abi wan fini fini fasi, fu luku ibii sani di sama e du. Da ai kuutu leti fasi, fu sitaafu ibiiwan di gwenti a takuu sowtu libi de. 	 וידענו כי משפט אלהים כפי האמת על עשי אלה׃


Da a sani di a taki ya be dangaa den bakaman fi en seefi seefi. Ne den akisi en taki: “Da sama o poi go a Nyun Tii fu Masaa Gadu seefi?” 	 ויוסיפו עוד להשתומם ויאמרו איש אלם אחיו מי אפוא יוכל להושע׃


Ma now, ne Simon Peitilisi akisi en taki: “Masaa! On pe yu e go?” Ma Masaa Jesesi piki en taki: “Yu á poi kon anga mi a leisi di mi e go ya. Ma bakaten, da i sa go anga mi.” 	 ויאמר אליו פטרוס אדני אנה תלך ויען אתו ישוע אל אשר אני הולך שמה לא תוכל עתה ללכת אחרי אך אחרי כן תלך אחרי׃


Ne, fa i si Masaa Jesesi go a boto baka, ne a man, di den takuu jeje be de ne en tapu begi en taki: “Meke mi go anga yu, baa?” 	 ויהי ברדתו אל האניה התחנן אליו האיש אשר היה אחוז שדים לתתו לשבת עמו׃


A meti di mi be si, sikin pende pende enke bubu. Ma en futu be abi saapu langa nangaa enke tamanuwa . En mofu bigi badyaa enke lew. Namo, a gaanbigi lebi sowtu kaiman gi a meti ya, gaan kaakiti anga a makiti fi en, fu a ligei enke kownu. 	 והחיה אשר ראיתי מראה כנמר ורגליה כרגלי דב ופיה כפי אריה ויתן לה התנין את כחו ואת כסאו וממשל רב׃


Fosi a bigin en wooko, ne Masaa Gadu sende Johanisi du wan wooko ne en fesi. A bali bosikopu fu sama kon teke dopu, fu daai libi. Meke Masaa Gadu sa gi den paadon, fu ogii di den du pasa kaba. 	 אשר לפני בואו קדם יוחנן לקרא את טבילת התשובה אל כל עם ישראל׃


Pakisei ala taawan go doo Jop seefi, di u e si enke seigi sama nownow! Den be biibi Masaa Gadu pasa a ini somen tesi. Jop, dati tan teke tei ati fu oli doo, pasa somen tesi. Ne luku fa Masaa Gadu be daai ala sani kon puu bun gi en bakadati. Na so Masaa Gadu e wooko tyali ati fasi anga ala sama. 	 הנה מאשרים אנחנו את הסבלים את סבלנות איוב שמעתכם ואת אחרית האדון ראיתם כי רחום וחנון יהוה׃


Ne den piki Masaa Jesesi taki: “Iya! U o poi diingi en.” Ne Masaa Jesesi piki den taki: “U sa diingi en tuu. Ma a pina di de fu kon a mi tapu o kon a u tapu tu. San o pasa anga mi o pasa anga u tu. 	 ויאמרו אליו נוכל ויאמר אליהם ישוע את הכוס אשר אני שתה תשתו ובטבילה אשר אני נטבל בה תטבלו׃


Ma en konsensi swaki libisama fasi ete. Da yu di sabi sani so tyai wan sani kon paati a swaki sama de anga Masaa Gadu. We, na wan sama di Kelestesi be teke dede pai fu yeepi tu. Ma yu meke a lasi ala dati. 	 ויאבד על ידי דעתך אחיך החלש אשר למענו מת המשיח׃


Da den nái teli fu tu sama moo, ma den de wan sikin namo. Da san Masaa Gadu poti kon toon wan, da ná wan libisama di mu paati den.” 	 אם כן אינם עוד שנים כי אם בשר אחד לכן את אשר חבר האלהים אל יפרידנו האדם׃


Lobi biibiwan! Da sabi fa mi e fiti poti, fu kon du ala dati anda. Ma ibii leisi sani e kon a mindii. Mi wani kon wooko gi Kelestesi de, meke u taampu moo taanga, enke san pasa anga den taa foluku sama di á de Dyusama, pe mi wooko pasa kaba. 	 ולא אכחד מכם אחי כי פעמים רבות שמתי על לבי לבוא אליכם אך נמנע ממני עד הנה למען אמצא פרי גם בכם כמו ביתר הגוים׃


Ma Masaa Jesesi taigi den taki: “Fu tuutuu mi e taigi u, efu u á teke a sikin fu a Manpikin di saka kon toon libisama ya fu nyan, da u teke a buulu fi en diingi, da yu ná abi libi ete. 	 ויאמר אליהם ישוע אמן אמן אני אמר לכם אם לא תאכלו את בשר בן האדם ושתיתם את דמו אין לכם חיים בקרבכם׃


Ma na now, a puu dati kon a kiin, gi en wookoman enke mi ya. Meke taawan sa fusutan san a be piki apaiti takiman, fu sikiifi a fositen anda taki, a musu kon pasa. Da ne en enke Awan di e libi tego sende wi now, fu tyai dati go doo taa foluku, fu teke biibi tu. 	 ועתה נתפרסם ונודע על ידי כתבי הנביאים כמצות אלהי עולם לכל הגוים להביאם למשמעת האמונה׃


Ma Masaa Jesesi taigi den taki: “Uman! U á feele. Ma u go taigi den baala fu mi taki, meke den go a Galileya. Da na anda mi anga den o miti.” 	 ויאמר אליהן ישוע אל תיראן לכנה והגדן לאחי וילכו הגלילה ושם יראוני׃


Bali gafa a Gadu fu wi Masaa Jesesi Kelestesi ya di de en Tata. A weki en puu a dede, ne a wooko tyali ati fasi anga wi sowan fasi. Bika enke fa Tata e gi pikin libi, na so ai gi wi a nyun libi fi en de. Da u sa luku, fu fende taa bun di a paamisi wi bakaten seefi tu. 	 ברוך האלהים אבי אדנינו ישוע המשיח אשר כרב רחמיו שב והוליד אתנו לתקוה חיה בהקמת ישוע המשיח מעם המתים׃


Da kaba kaagi a taawan. Denki fu kaba du a sani di wan taawan e denki abi kina. Meke a á sa dyakata komoto a Masaa Gadu pasi. 	 לכן אל נדין עוד איש את רעהו כי אם זה יהי דינכם שלא יתן איש לפני אחיו מכשול או מוקש׃


A si fa en fesi tan fu seeka. Ma te a waka komoto na a sipikii fesi, da a feegete baka wanten fa a be tan. 	 כי הביט אל מראהו וילך לו וברגע שכח מה תארו׃


Da a seefi yuu ten de, ne den bakaman fu Johanisi anga wan Dyu de a wan gaan sitee kwali fu den. Da den be de na a sitee fu san den mu du fu den kon kiin a Gadu fesi. 	 ויהי ריב בין תלמידי יוחנן ובין היהודים על דבר הטהרה׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Mi Tata e wooko te enke now, da miseefi e wooko tu.” 	 ויען אתם ישוע אבי פעל עד עתה וגם אנכי פעל׃


Bika a sowtu sikin di poi dede mu faandi toon wan di noiti moo poi dede. Soseefi a sikin di poi loto poli mu faandi toon wan di noiti moo poi loto poli. 	 כי מה שעתה לכליון לבוש ילבש אל כליון ואמר ימות יבוש ילבש אל מות׃


Libisama fasi, da mi ya dati be sa poi fu teli san miseefi de. Mi abi sani fu gafa kai moo son taawan di e teli san denseefi de. 	 אף כי גם לי יש לבטח בבשר ואם יחשב איש שיוכל לבטח בבשר הנה אני יותר ממנו׃


Biibiwan! Mi e gi Masaa gaantangi dise anga ala piisii. Bika baka langa, ma toku u soi mi ya baka fa u e angii fu yeepi mi a sani dise ete. Mi be sabi taki, u be wani yeepi mi so, ma na a okasi u á be fende de ete. 	 ואני שמחתי מאד באדנינו כי עתה הפעם החלפתם כח להשגיח עלי וגם משגיחים הייתם עד כה אך לא עלתה בידכם׃


Da meke ibiiwan á suku fu wooko fu yeepi en wawan namo. Ma san yu e du mu poi yeepi wan taawan. 	 איש איש אל יבקש את תועלת עצמו כי אם את תועלת רעהו׃


Ai naki den gaan kownu puu a den kownu sutuu. Ma ai opo den saka fasi sama kon poti hei. 	 הרס נדיבים מכסאותו וירם שפלים׃


Ma namo, da a yuu be kon koosube, di Masaa Gadu be o teke Masaa Jesesi puu a goontapu ya tyai go ne en kondee a tapu anda baka. Ma, da Masaa Jesesi mu go a Jelusalem fosi. 	 ויהי כמלאת ימי העלותו והוא שם את פניו ללכת ירושלים׃


Ne Gaaman Pilatesi akisi Masaa Jesesi taki: “I nái taki ná wan sani, no? Yee de, fa den sama e taki somen ogii fi yu.” 	 ויוסף פילטוס וישאלהו לאמר האינך משיב דבר ראה כמה הם מעידים בך׃


Da a yuu di Maliya anga Jowsef e go a Jelusalem, da wan man be de ape den be e kai Simiyon. Simiyon na wan sama di be e libi letiopu fasi gi Masaa Gadu. Soseefi ai lesipeki Masaa Gadu. Da a be e luku on ten Masaa Gadu be o puu den Islayeli sama a sitaafu. Da a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu be de ne en tapu. 	 והנה איש היה בירושלים ושמו שמעון והוא איש צדיק וחסיד מחכה לנחמת ישראל ורוח הקדש היה עליו׃


A taa dei fi en, da a dei di den be e seeka gi a kina dei fu den Dyusama pasa kaba. Ma den hei apaiti begiman anga den Faliseiman go makandii a Gaaman Pilatesi. 	 ויהי ממחרת ערב השבת ויקהלו הכהנים הגדולים והפרושים אל פילטוס׃


Ne den bakaman fi en feele te, den lon go weki en taki: “Masaa! Masaa opo! Kon yeepi wi, wi e sungu dede!” Ne Masaa Jesesi opo, ne a kaasi a winta anga a wataa taki: “U tan pii!” Ne a wataa anga a winta koo pii. 	 ויגשו ויעירו אותו לאמר מורה מורה אבדנו ויעור ויגער ברוח ובמשברי ים וישתקו ותהי דממה׃


Namo a gaaman wai ana soi Pawlesi fu taki san en dati abi. Namo a piki taki: “Mi gaan lesipeki Gaaman Feilekisi! Mi dati nái feele taki, a toli fu mi ya ná o kuutu anga leti! Bika yu na wan gaaman di sabi kuutu Dyusama toli. Onmen yali langa kaba yu sidon enke lanti di e kuutu gi wi enke Dyusama. Da anga ala piisii mi o tyai mi se fu a toli kon a fesi! 	 וירמז ההגמון אל פולוס לדבר ויען ויאמר יען אשר ידעתי כי זה כמה שנים שופט אתה לעם הזה הנני מצטדק בלב בטוח על עניני׃


Baka di Masaa Jesesi kaba anga den toli ya, ne a taigi den bakaman fi en wan sani 	 ויהי ככלות ישוע לדבר את כל הדברים האלה ויאמר אל תלמידיו׃