Fu biibi en, da na Masaa Gadu seefi i biibi de kaba. Soseefi, da na Masaa Gadu seefi yu e luku fu fende bun de. Bika ne en weki en puu a dede poti hei dyendee fasi anga ala gaandi so. A poti en hei moo ala taawan. 	 המאמינים על פיו באלהים אשר הקים אתו מעם המתים ויתן לו כבוד למען היות אמונתכם גם תקוה לאלהים׃


A sikotu be meke anga wan dyamanti sowtu siton den kai, jasipisi. Ma a foto seefi be meke anga lala gowtu e beenki e koti faya. I sa luku pasa ne en kelle enke fa i sa luku pasa a ini wan gaasi. 	 ובנין חומתה אבן ישפה והעיר זהב מופז דומה לזכוכית זכה׃


Ne Masaa Jesesi taigi den taki: “Fu tuutuu mi e taigi u taki: ‘Mi de bifo Abalaham be de.’ ” 	 ויאמר אליהם ישוע אמן אמן אני אמר לכם בטרם היות אברהם אני הוא׃


Bali gafa Masaa Gadu a tapu. Bika a taanga fu kibii wi fu u á kai go a ini takuudu anga ogii baka. A o seeka u, fu de sondee fowtu fu u doo pe Masaa Gadu sidon e kuutu sani anda. Da anga gaan piisii a o du dati. 	 ולאשר יכול לשמרכם בבלי מכשול ולהעמיד אתכם בששון תמימים לפני כבודו׃


Da di Maliya gafa Masaa Gadu so kaba, ne a tan dii mun anga Elisabeti, fosi a daai gwe baka a Nasaleti Foto, a pe a be e tan. 	 ותשב מרים עמה כשלשה חדשים ותשב לביתה׃


“Yu á mu taigi ná wan sama a sani di pasa ya, ye! Ma pe fu dati, go a den hei apaiti begiman fu keliki, meke a si yu taki, i kon bun tuutuu. Tyai a paiman fu Gadu enke fa a weiti fu Mosesi e taki. Da den sama anda sa si taki i kon bun tuutuu.” 	 ויאמר אליו ראה אל תספר דבר לאיש כי אם לך הראה אל הכהן והקרב על טהרתך את אשר צוה משה לעדות להם׃


Na so a be e kai Pawlesi somen leisi e taki anga en. A denki taki, te den e miti e taki, da Pawlesi o suku fu pai tyuku fu komoto na a dunguu osu. 	 והוא מקוה כי פולוס יתן לו שחד למען יתירהו ובעבור זה קרא לו פעמים הרבה וידבר עמו׃


U taigi en taki, beendiman e kon si baka. Lan man e opo waka baka. Gwasiman e kon bun tu. Dofuman e kon yee baka. Dede seefi e weki baka. Soseefi a Bun Nyunsu fu Masaa Gadu e paati, te go doo ala mofina wan.” 	 עורים ראים ופסחים מתהלכים מצרעים מטהרים וחרשים שומעין ומתים קמים ועניים מתבשרי ישועה הם׃


Di sama fu Jelusalem Foto yee a toli de, ne den kai a doti pe a moni fi en bai, Akeldama. Dati taki, a ini den tongo, Buulu Doti. 	 וגם נודעה זאת לכל ישבי ירושלים ויקרא בשפתם לשדה ההוא חקל דמא הוא שדה הדם׃


Na u seefi e taki, ete fo mun, da koti alisi yuu doo, no? We, u opo u ain luku den goon. Alisi lepi kaba. 	 הלא אתם תאמרו כי עוד ארבעה חדשים והקציר בא הנה אני אמר לכם שאו עיניכם וראו בשדות כי כבר הלבינו לקציר׃


A teke wi, fu soi a nyun fasi di a poti fu dini en. Dati á de fu leli wooko anga en weiti. Ma na a Jeje fi en kon wooko a wi. En weiti taanga fu oli meke u be fiti fu dede tego. Ma a Jeje gi taanga fu poi teke en taki fende libi tego. 	 אשר הכשיר אתנו למשרתי ברית חדשה לא של האותיות אלא של הרוח כי האות ימית והרוח יחיה׃


Da, a tee fu a gaanbigi lebi sowtu kaiman, ali wan fu ibii dii sitali fu tapu tyai gwe, ne a towe den kon a goontapu. Ne a gaanbigi lebi sowtu kaiman, go taampu na a uman di be mu meke a pikin fesi, fu te a pikin be meke, fu a be sa nyanmi en. 	 וזנבו סחב מן השמים שלישית הכוכבים וישליכם ארצה ויתיצב התנין לפני האשה החלה ללדת למען בלע את בנה בלדתה׃


“Namo mi piki taki: ‘Sama a yu, Masaa?’ “A piki taki: ‘Mi na Jesesi di baka yu e lon fu pina so.’ 	 ואמר מי אתה אדני ויאמר אנכי ישוע אשר אתה רדף׃


Da, den e singi a singi fu Mosesi, a wookoman fu Masaa Gadu anga a singi fu a Pikin Sikapu. Den be e singi taki: “Masaa Gadu di abi ala makiti, den sani di yu e du bigi te, den e foondoo sama. Yu na a kownu fu ala foluku. Yu e du sani letiopu sondee kukutu fasi. 	 וישירו את שירת משה עבד אלהים ושירת השה לאמר גדולים מעשיך ונפלאים יהוה אלהים צבאות צדק ואמת דרכיך מלך הגוים׃


Soseefi, da Mosesi weiti taki, den apaiti begiman abi pasi fu wooko a ini a Mama Keliki fu Masaa Gadu, a kina dei. Na dati meke sama á poi kaagi den, te den e wooko a kina dei. 	 או הלא קראתם בתורה כי בשבתות יחללו הכהנים את השבת במקדש ואין להם עון׃


Namo den kai den kon a ini a kuutu peesi baka. Ne den wasikoi den taki: “U mu kaba leli sama sani a ini a nen fu a Jesesi de. Noiti moo u mu kai a nen de moo a wan peesi.” 	 ויקראו אתם ויצוום אשר לא ידברו דבר ולא ילמדו בשם ישוע׃


We, ne wan duupu leliman fu Dyuweiti o waka kon a Masaa Jesesi. Soseefi, Faliseiman be de a ini kon tu. Namo den sende Masaa Jesesi taki: “Mesiti! Du wan gaan wonduu a tapu anda, osi, meke u si fa yu abi a makiti fu Masaa Gadu tuutuu?” 	 ויענו מן הסופרים והפרושים ויאמרו רבי חפצנו לראות אות מידך׃


Namo Masaa Jesesi piki den taki: “U á teke a apaiti sani fu Masaa Gadu, iti gi den dagu anga den agu. Bika te u iti den gi dagu anga den agu, da den ná o si en fu wan sani. Da kande den o teke en, da den waka ne en tapu, masimasi en enke lawlaw sani. Da te fu kaba, da den daai kon nyan yu seefi pisipisi kii.” 	 אל תתנו את הקדש לכלבים ואל תשליכו פניניכם לפני החזירים פן ירמסום ברגליהם ופנו וטרפו אתכם׃


Da kaba si a hii sani de enke na sitaafu namo. Bika na lobi! Da te yu e fii enke yu e fende wipi so, da sabi taki, yu na mi tuutuu pikin.” 	 כי את אשר יאהב יהוה יוכיח יכאב את בן ירצה׃


Ne den bakaman piki en taki: “We, u yee son sama e taki, yu na Johanisi a Dopuman. Ne en weki baka komoto a dede. Taawan e taki, yu na Eliya, a apaiti takiman fu Masaa Gadu a fositen. Taawan e taki, yu na Jelemija ofu wan fu den taa apaiti takiman fu Masaa Gadu. Ne en weki a dede kon a libi ya baka.” 	 ויאמרו יש אמרים יוחנן המטביל הוא ואחרים אמרים אליהו ויש אמרים ירמיהו או אחד מן הנביאים׃


Bika wi yee dise taki, son wan a u mindii anda lesi te, den á wani wooko solugu denseefi. Da den e waka e sutu mofu mumui a ini sama sani naamo. 	 כי שמענו שיש בכם אנשים המעקשים את דרכיהם ואינם עבדים מאומה ומבלים ימיהם בהבלים׃


U á mu gaw fu buuya taki, a dei de pasa kaba. Bika son sama sa kon taki, a Apaiti Jeje soi en so. Son sama sa tyai moi bosikopu kon taki so tu. Son sama sa kon taki, na wi dise sikiifi so a ini wan biifi gi den. Ma toku, u á mu dyombo gaw buuya fu dati. 	 אשר לא תטרף דעתכם פתאם ואשר לא תבהלו לא ברוח ולא בדבור ולא באגרת כמו שלוחה מאתנו כאלו הגיע יום המשיח׃


Den takuu ati sama anga den sama di e koli sama, taki den na leliman, o moo ogii naamo. Den o go e koli sama. Ma sama o go e koli den baka. 	 ואנשים רעים וקסמים יוסיפו סרה מתעים ונתעים׃


Soseefi Masaa Jesesi taki baka taki: “U be yee tu taki: ‘Efu wan man o paati anga en uman, da a mu gi en wan biifi di a naki sitampu taki, en anga en paati.’ 	 ונאמר איש אשר ישלח את אשתו ונתן לה ספר כריתות׃


Den waka anga Pawlesi doo den fosi taapu fu subi gwe a tapu. Ma Dyusama lontu den anga ala atiboon. Den e suku doo ne en. Ne den suudati diki en tyai a tapu, meke den á poi. 	 ויהי כבואו עד המעלות וישאהו אנשי הצבא מפני חמת העם׃


We, fu Masaa Gadu se, da a bun fasi fu den bigi pasa, meke goontapu ya á fiti gi den, fu libi. Da son wan e go fika a ini gaan sabana. Taawan go fika a gaan mongo mindii. Taawan teke siton olo, fu tan. Taawan e tan a doti olo seefi. 	 אשר העולם לא היה כדי להם הם תעו במדבר ובהרים ובמערות ובנקיקי הארץ׃


Ma ogii sa wooko enke basi a yuseefi tapu, te yu e du ogii baka anga taawan di du ogii anga yu. Ma te taawan du ogii anga yu, ma yu e libi switi anga en, da ogii sa fika a yu ondoo futu. 	 אל נא יכבשך הרע כבוש אתה את הרע בטוב׃


We, ne Masaa Jesesi taampu diin. Ne a kai den kon, ne a akisi den taki: “San u wani, fu mi du gi u?” 	 ויעמד ישוע ויקרא להם ויאמר מה תחפצו ואעשה לכם׃


Da na a kina dei fu den Dyu, ne Masaa Jesesi anga den bakaman fi en e waka pasa a ini wan goon. Ne den bakaman fi en e booko den ede fu wan sani gei kalu, di den sama paandi a ini a goon, e pii e nyan. 	 ויהי כעברו בשבת בין הקמה ויחלו תלמידיו לקטף מלילת בלכתם׃


Bika ibii sama sa nyan diingi. Ma sabi taki, a sa toon wan kaagi gi yu a Masaa Gadu, efu yu nái membee a sikin fu Kelestesi na a fasi di fiti. 	 כי האכל והשתה שלא כראוי אכל ושתה דין לנפשו יען אשר לא הפלה את גוף האדון׃


Bika, denseefi nái libi enke fa den weiti taki. Ma den wani namo, fu fende u koti a maiki a u manpeesi, fu Dyusama sa gafa den. 	 כי גם הם הנמולים אינם שמרים את התורה אלא רצונם שתמולו למען יתהללו בבשרכם׃


Soseefi, efu a mu de taki, mi seefi mu go anda, da den sa waka makandii anga mi go anda. 	 ואם שוה הטרח שגם אנכי אלך שמה אתי ילכו׃


Da fu luku fu fende san a paamisi wi, dati ná o meke u naki sen! Bika a soi wi kaba, fa a lobi wi dipi, di a gi wi en Apaiti Jeje. Ne dati tyai lobi kon poti a ini wi ati. 	 והתקוה היא לא תביש כי הוצק בלבבנו אהבת אל על ידי רוח הקדש הנתן לנו׃


Leti enke fa i si mi anga mi Tata sabi useefi, na letiso mi anga den sikapu fu mi sabi useefi tu. Da mi ná abi toobi fu dede gi den. 	 כאשר האב ידעני ואני ידעתי את האב ואת נפשי אתן בעד הצאן׃


Bika Dyusama nái teke biibi makiliki. Den e wani si wonduu enke maiki fosi. Taa foluku wani yee gaan kufaliki wowtu fu goontapu koniman fosi. 	 כי היהודים שאלים להם אות והיונים מבקשים חכמה׃


A Apaiti Jeje di lai Stefanisi hii libi dati e gi en kaakiti. Da ai waka e du foondoo sani de, enke maiki fu soi fa Masaa Gadu bigi. Masaa Gadu seefi be teke gaan bun ati fasi namo, fu yeepi en seefi seefi, a ini ala sani. 	 ואסטפנוס מלא אמונה וגבורה ויעש אתות ומופתים גדולים בקרב העם׃


Ne den akisi en now taki: “Pe yu Tata de?” Ma Jesesi piki den taki: “U á sabi mi. Da soseefi u á sabi mi Tata tu. Bika, efu u be sabi mi, da u be o sabi mi Tata.” 	 ויאמרו אליו איו אביך ויען ישוע גם אתי גם את אבי לא ידעתם אלו אתי ידעתם כי עתה גם את אבי ידעתם׃


Da fu tuutuu mi e taigi u taki, Masaa Gadu sa gi sama paadon. Awinsi sowtu ogii a du efu awinsi fa a kosi Masaa Gadu. 	 אמן אמר אני לכם כי כל החטאים יסלחו לבני אדם וכל הגדופים אשר יגדפו׃


Bika mi e yee a fitoow fasi di yu lobi den biibisama, di Masaa Gadu teke poti apaiti fasi. Soseefi fa yu biibi Masaa Jesesi tu. 	 אחרי שמעי אהבתך ואמונתך אשר בך לאדנינו ישוע ולכל הקדושים׃


We, somen sama kon e biibi a Masaa Jesesi di a de ape. 	 ויאמינו בו רבים במקום ההוא׃


Namo neti be e kon doo kaba, a be fika wan kodo yuu namo, fosi wooko komoto. Ne a basi waka go a ganda baka. Ne a si taa taa sama taampu anda ete, sondee wooko. Ne a akisi den taki: ‘Saide u de ya a ganda sondee wooko so?’ 	 ויצא בשעת עשתי עשרה וימצא אחרים עמדים ויאמר אליהם למה אתם עמדים פה בטלים כל היום׃


We, na so a wowtu kon leti enke fa a be taki: “Ná wan enkii wan fu den sama di i be gi mi, di mi lasi.” 	 למלאת הדבר אשר אמר מאלה אשר נתת לי לא אבד לי אף אחד׃


Namo den Peitilisi piki taki: “Teke luku san o moo bun gi Masaa Gadu. Daai aliki san u enke libisama de wani ofu tan du a wooko di enseefi sende wi? 	 ויענו פטרוס ויוחנן ויאמרו אליהם הנכון הוא לפני האלהים שמע לכם יתר משמע לאלהים שפטו אתם׃


Mi e begi Masaa Gadu, fu teke tyali ati fasi yeepi u de naamo. Soseefi fu meke moo anga moo u ati sa de switi tu. Meke tu, u sa poi lobi taawan pasa peesi naamo. 	 רחמים ושלום ואהבה יהיו לכם למכביר׃


So! den lobi pikin fu mi! U luku bun anga useefi fu u á dini falisi gadu. 	 בני השמרו לכם מן האלילים אמן׃


Ma, soseefi di mi sabi tuutuu taki, na Masaa Gadu sete a bun wooko ya a ini u libi. Da a o tyai dati wan bun fasi go doo a dei, di Kelestesi Jesesi o kon baka seefi. 	 ובטח אני כי המתחיל בכם המעשה הטוב גם יגמרנו עד יום ישוע המשיח׃


A foto meke fokanti. A baala anga a langa na awan. Ne a Engel maiki a foto te doo anga a doitiki. A langa tu dunsu anga tu ondoo kilomeiti (2.200). A baala anga a hei fu a sikotu ya, na a seefi enke a langa fi en. 	 ומושב העיר מרבע וארכה כרחבה וימד את העיר בקנה המדה שנים עשר אלף ריס ארכה ורחבה וקומתה שוים המה׃


U e kuutu na libisama fasi. Ma mi nái kuutu ná wan sama. 	 אתם לפי הבשר תשפטו ואני לא אשפט איש׃


Namo den taawan a ini a lanti fu kuutu teke san a taki. Den á kii den apaiti bosikopuman moo enke fa den be denki. Den kai den kon a ini namo, meke wookoman wipi den. Ne den taigi den taki: “U sa gwe! Ma u mu kaba taki sani a ini a nen fu a Jesesi de, fu leli sama sani!” 	 וישמעו אליו ויקראו את השליחים וילקו אתם ויצוו אשר לא ידברו בשם ישוע ויפטרו אותם׃


We, ne a masaa kai a wookoman kon ne en baka. Ne a taigi en taki: ‘Yu takuu ati sani yu! A hiihii gaan moni di i be abi fu pai mi, ne mi fika yu, fu di i be begi mi. 	 ויקרא אליו אדניו ויאמר לו אתה העבד הרע את כל החוב ההוא השמטתי לך יען אשר בקשת ממני׃


Ma, ne Masaa Jesesi akisi den taki: “Saide meke u e feele so du? Saide meke u nái biibi taki, na mi de ya? 	 ויאמר אליהם מה זה אתם נבהלים ועל מה זה מחשבות עלות בלבבכם׃


Bika di na a dede kaba, da en sikin komoto a pe takuudu anga ogii e wooko enke basi a sama tapu. Ne a weki kon nyun fasi a libi ya baka, fu libi, fu piisii Masaa Gadu. 	 כי אשר מת מת לחטא פעם אחת ואשר חי חי הוא לאלהים׃


Meke sama di abi yesi fu yee, yee san mi taki ya!” 	 כל אשר אזנים לו לשמע ישמע׃


Ne wan taa Engel, di meke di fu dii kon a baka fu den tu fosiwan. Ne a bali anga gaan taanga tongo taki: “A sama di gi a meti anga a pobiki di gei en gaandi, efu na so i teke a maiki fi en a i fesi ede efu ana. 	 ומלאך שלישי בא אחריהם ויאמר בקול גדול כל אשר ישתחוה לפני החיה ולפני צלמה ונשא את תוה על מצחו או על ידו׃


Da fa i si den poti futu a soo, ne den sama di be de a lampe sabi kaba taki a man ya, na Masaa Jesesi, di e deesi ala sowtu siki. 	 ויהי כצאתם מן האניה אז הכירהו׃


Da na a dii yuu de, ne Masaa Jesesi bali taanga taki: “ 	 וכעת השעה התשיעית ויצעק ישוע בקול גדול אלי אלי למה שבקתני ותרגומו אלי אלי למה עזבתני׃


Da u mu lobi en anga u hii ati. Da soseefi u mu lobi en anga ala u akaa anga ala u pakisei anga ala u kaakiti.’ Taa weiti á de di bigi moo disi. 	 ואהבת את יהוה אלהיך בכל לבבך ובכל נפשך ובכל מדעך ובכל מאדך זאת היא המצוה הראשנה׃


Da anga a Wowtu ya, Masaa Gadu be meke ala sani di de. Da ná wan sani de, di a ná en meke en. 	 הכל נהיה על ידו ומבלעדיו לא נהיה כל אשר נהיה׃


Bika ibiiwan e teke san enseefi tyai kon sondee fu paati anga taawan. Da pootiwan e fika anga angii de. Ma taawan fende nyan fuu bee, te diingi duungu seefi! 	 כי כל אחד מקדים לקחת סעודתו בעת האכילה וזה ירעב וזה ישתכר׃


A dyeme fu dati de a wi seefi, di a gi wi en Jeje, enke fosi pisi fu a hii gaan bun di mu kon de. Da wi e angii taanga fu a dei doo di a o gi u dyendee, enke pikin fi en anga ala a nyun sikin. 	 ולא זאת בלבד כי גם אנחנו אף אם יש לנו בכורי הרוח נאנח בנפשנו ונחכה למשפט הבנים פדות גויתנו׃


Namo den Masaa Jesesi kon doo Kafalnayemu Foto. Ne wan duupu sama di e piki lantimoni a Dyu Kondee, go a Peitilisi. Ne den akisi en taki: “A mesiti fi yu nái pai lantimoni, no?” 	 ויהי כבואם אל כפר נחום ויגשו אל פטרוס גבי מחצית השקל ויאמרו הלא יתן רבכם את מחצית השקל׃


Bika pe tu doo dii sama de makandii a ini mi nen, da mi seefi de leti a den mindii de tu.” 	 כי בכל מקום אשר שנים או שלשה נאספו בשמי שם אני בתוכם׃


A sete a fondamenti fi en osu kinkin, fasi a ini wan bunbun taanga doti. Namo gaan alen kai dyullu, ne wataa fuu kon doo na a osu. Soseefi, gaan winta wai huu kon naki a osu. Ma anga ala dati, toku a osu á bunduka kai. Ma a taampu kinkin ete. Bika a fondamenti be sete a ini taanga doti. 	 וירד הגשם וישטפו הנהרות וישבו הרוחות ויגעו בבית ההוא ולא נפל כי יסד על הסלע׃


U wawan go. Mi ná o go na a piisii ya. Bika mi yuu á doo ete.” 	 עלו אתם לחג את החג אני לא אעלה אל החג הזה כי עתי לא מלאה עד עתה׃


Ma, efu u doo a wan kondee, ne den sama á wani yee u taki, da u mu go taampu a mindii ganda, da u bali taigi den taki: 	 וכל עיר אשר תבאו בה ולא יקבלו אתכם צאו לכם אל רחובותיה ואמרו׃


Ne den apaiti bosikopuman fu Masaa Jesesi taigi en taki: “Masaa gaantangi! Yeepi wi, meke a biibi fu wi kon moo taanga, baa.” 	 ויאמרו השליחים אל האדון הוסף לנו אמונה׃


Ma di weiti e bali u, da dati e puu a taanga di takuu losutu abi a ini wi ati, kon a kiin. Ma efu weiti á be e bali wi, da takuudu anga ogii be o de kibii kibii a wi ati. Da a be o de enke sani di á de a libi. 	 וימצא החטא סבה לו במצוה לעורר בקרבי כל חמוד כי מבלעדי התורה החטא מת הוא׃


“We, na so den go miti a man di o toow. Ma di den go, da a man daai daai wan pisiten fosi a kon. Na so den de ape te, siibi bigin kii den. Ne den kai a siibi. 	 וכאשר בשש החתן לבוא ותנמנה כלן ותרדמנה׃


Tuutuu lobi e kaba saanti taawan. Ai tapu suku wini fi i wawan namo. Ai tapu gaw atiboon fasi ofu oli taawan na ati. 	 לא תעשה דבר תפלה ולא תבקש את אשר לה ולא תתמרמר ולא תחשב הרעה׃


We, mi be sa wani fu u ala fiya be fende wan taa tongo na a Apaiti Jeje fu taki. Ma a be sa moo bun fu u be de wan apaiti takiman. Bika wan apaiti takiman e moo tyai yeepi gi taa sama. Boiti efu wan sama de ape anga apaiti taanga, fu puu den tongo taki gi taawan. 	 וחפצתי כי תדברו כלכם בלשנות וביותר כי תתנבאו כי גדול המתנבא מן המדבר בלשנות בלתי אם יפרש למען תבנה העדה׃


A uman di i si yu e si ya, be du ipi ogii. Ma mi gi en paadon fu ala fiya. A dati meke, i si a lobi mi so. Ma a sama di e denki taki, na wan pikin ogii namo a du, ne Masaa Gadu gi en paadon fu dati, da na pikinso namo a o lobi Masaa Gadu.” 	 לכן אני אמר אליך נסלחו לה חטאתיה הרבות כי הרבה אהבה ואשר נסלח לו מעט הוא אהב מעט׃


We, Masaa Gadu e si u, fi en tuutuu pikin, di mu teke en taki ala yuu. Da na di u á be de biibisama ete, ne u be de anga takuudu anga ogii, enke fa useefi e losutu fu libi. Ma nownow, da sani á mu waka so moo! 	 כבני משמעת אל תתנהגו בתאות אשר התאויתם בעוד היותכם בבלי דעת׃


We, ne Masaa Jesesi bali piki den wanten taki: “U á feele! Na mi de ya! U oli deki ati!” 	 וידבר ישוע פתאם אליהם חזקו כי אני הוא אל תיראו׃


We, ne Masaa Jesesi taigi den taki: “San u gei? San mi sa taki fu u? 	 ויאמר האדון עתה אל מי אדמה את אנשי הדור הזה ואל מי הם דמים׃


Da mi sa doo u de anga piisii. Fu Masaa Gadu wani, da mi denki mi o doo u de, anga ala koo ati, fu u sa gi useefi taanga sikin, wan switi fasi. 	 ואשר אבוא אליכם במשחה ברצון אלהים ואנפש עמכם׃


Na a seefi yuu de, ne saatan, a didibii go a ini Judasi Iskaliyotu ati ini. Judasi na be wan fu den twalufu bakaman fu Masaa Jesesi tu. 	 והשטן נכנס ביהודה המכנה איש קריות והוא במספר שנים העשר׃


Bika mi ná o diingi win moo ete, fu te enke a Nyun Tii fu Masaa Gadu doo.” 	 כי אמר אני לכם שתה לא אשתה מעתה מתנובת הגפן עד כי תבוא מלכות האלהים׃


Ne en namo poi gi sama a libi fu Masaa Gadu Kondee a tapu di á de fu si a goontapu ya. Ma a dei di a o kon baka, da a o de fu si a yu, fu meke yu mokisa fende gaandi anga en. 	 בעת הגלות המשיח אשר הוא חייכם גם אתם תגלו עמו בכבוד׃


Ne Jesesi Kelestesi doo ya nownow, anga a yeepi de, fu puu sama a takuudu anga ogii. Ma na den di biibi a wooko di a du, o fende paadon, sondee fu luku fu na Dyu ofu taa foluku. 	 והיא צדקת אלהים באמונת ישוע המשיח אל כל ועל כל אשר האמינו בו כי אין הבדל׃


Ne bakadati, ne den bakaman fu Masaa Jesesi akisi en taki: “Masaa Jesesi, san wani taki ageisi toli di i taki de?” 	 וישאלהו תלמידיו לאמר מה המשל הזה׃


Da a o soi den san na a leti fasi fu libi, fu di mi e daai go baka a mi Tata. Da u ná o poi si mi moo. 	 ועל הצדק כי אלך אל אבי ולא תוסיפו לראות אתי׃


Bika Masaa Gadu be teke wan pisi sikin fu a man meke a uman, ma na uman e meke man ya tu. Na so ala sani komoto a Masaa Gadu. 	 כי כאשר האשה מן האיש כן גם האיש על ידי האשה וכל זאת מאלהים׃


A soi ete taki: “Dyunta fanya fanya e bali a ganda so nái waka enke fa kondee weiti taki. Sama di abi sani fu taki ya moo seefi, meke a kai wan gaan kuutu enke fa kondee weiti taki, da a tyai en kaagi anda. 	 ואם תבקשו דבר אחר שפוט ישפט בקהל כפי החק׃


“U go na a kondee a u fesi so. Da te u go, da u o si wan pikin buliki teitei. Ná wan sama sidon na a buliki ya tapu lei ete. Da u losi en tyai kon gi mi. 	 לכו אל הכפר אשר ממולנו והיה בבואכם שמה תמצאו עיר אסור אשר לא ישב עליו אדם עד עתה התירו אתו והביאו׃


Namo, Masaa Jesesi piki en taki: “We, na iseefi taki de. Da a yuu o doo, da u o si a Manpikin di saka kon toon libisama ya sidon na a leti ana fu Masaa Gadu, di abi ala taanga a goontapu. U o si a komoto a den woluku tapu anda e kon.” 	 ויאמר אליו ישוע אתה אמרת אבל אני אמר לכם כי מעתה תראו את בן האדם ישב לימין הגבורה ובא עם ענני השמים׃


Ne a teke Peitilisi anga den tu manpikin fu Da Sebedi, ne den waka go moo faawe a ini a dyali. Namo, a sani kon taanga gi Masaa Jesesi te, ne gaan tyali kisi en. 	 ויקח אתו את פטרוס ואת שני בני זבדי ויחל להעצב ולמוג׃


Senten i de nyoni nyoni, da i sabi san sikiifi a Gadu Buku. Da den sani di sikiifi a Gadu Buku, na fu gi yu koni fu libi. Da dati sa meke i fende a libi fu tego. 	 ומנעוריך ידעת את כתבי הקדש היכלים להחכימך אל הישועה על ידי האמונה במשיח ישוע׃


Ma den á de ya kaba. Da meke den taawan ya soi a ogii di mi du, osi! Bika Dyulanti di e kuutu sani a Jelusalem Foto be kuutu anga mi kaba, sondee fu poi fende fowtu a mi. 	 או אלה ידברו נא המה מה מצאו בי עול בעמדי לפני הסנהדרין׃


Ma a dda anga a mma piki den taki: “Wi sabi taki na wi pikin. Da soseefi wi sabi taki a be meke beendi beendi. 	 ויענו אתם יולדיו ויאמרו ידענו כי זה הוא בננו וכי נולד עור׃


Namo ala Dyusama ape fende taki, Pawlesi gaanengee. A saanti a moo hei apaiti begiman. 	 ויאמרו העמדים שם את הכהן הגדול לאלהים תחרף׃


Da luku ya! Dii sani fika gi wi fu du nownow. Fu biibi. Soseefi luku fu fende Masaa Gadu paamisi anga fu lobi tuutuu. Ma a moo gaanwan fu den dii dati na fu lobi tuutuu. 	 ועתה שלש אלה תעמדנה האמונה והתקוה והאהבה והגדולה בהן היא האהבה׃


Da di den sama di u yeepi kon a u baka, ne den taigi mi anga den taa biibiwan dise taki, na so yu yeepi den. Gaayosi, de sabi sabi fu a faantiwowtu di Masaa Gadu gi yu, da yeepi den go doo na a wooko di den de e waka e lontu e du. 	 אשר העידו על אהבתך בפני הקהל ואף תיטיב לעשות בלותך אתם כאשר יאתה לפני אלהים׃


Namo, mi yee wan tongo taki komoto a tapu taki: “Sikiifi a sani ya taki: ‘Seigi fu den sama di dede gwe anga a biibi a Masaa fanafu now.’ ” Ne a Jeje fu Masaa Gadu piki taki: “Eeye! Den o fende boo fu ala den gaan taanga wooko. Bika now, den o kisi ala san den mu kisi, fu ala den wooko di den du.” 	 ואשמע קול מן השמים מדבר אלי כתב אשרי המתים אשר ימותו באדון מעתה אמנם כן אמר הרוח למען ינוחו מעמלם ומעשיהם הלך ילכו אחריהם׃


Ma Masaa Jesesi oli en na ana, ne a opo en taampu. Ne a pikin taampu. A kon bun kelle. 	 ויחזק ישוע בידו ויניעהו ויקם׃


Da ná meke bigi anga Dyusama. Ma sabi taki, a ná busi bon taka di fende pasi nama goo de, e gi a lutu kaakiti. Ma na a lutu e gi den taka kaakiti. 	 אל תתפאר על הענפים ואם תתפאר דע שאינך נשא את השרש כי אם השרש הוא נשא אותך׃


Da, ne te fu den sama poti pakisei, ne Masaa Jesesi e kon. Da den be foondoo seefi. Ne den sama lon go gi en odi. 	 וכל העם כראותם אתו כן תמהו וירוצי אליו וישאלו לו לשלום׃


Ma ala den sani de na bunbun sani di Masaa Gadu meke fu sama teke wooko. Te i wooko anga den seefi, da den nái de fu si moo, meke a á fanowdu fu tapu sama a den sowtu sani de. Bika na sama seefi meke den weiti de e leli taawan. 	 והם כלם לכליון בתשמישם לפי מצות אנשים ולמודיהם׃


Den Basiya fu Masaa Gadu Kondee o tyai yu na ana meke yu á naki i futu a ná wan siton.’ ” 	 וכי על כפים ישאונך פן תגף באבן רגלך׃


We, da na so Masaa Jesesi kon a doo anga a maka ati ne en ede anga a dyakiti ne en sikin. Ne Gaaman Pilatesi taigi den taki: “We, u luku a sama ya, ye!” 	 וישוע יצא החוץ ועליו עטרת הקצים ולבוש הארגמן ויאמר אליהם פילטוס הנה האדם׃


Biibiwan! Da teke a sowtu fasi fu mi de. Luku sama di e libi enke mi de tu, da teke dati so tu. 	 אחי היו חברים להלכים אחרי והביטו אל המתהלכים כן כאשר אנחנו מופת לכם׃


Taawan ai gi fu du foondoo sani. Taawan ai gi fu de apaiti takiman. Taawan fu poi tesi sowtu jeje e wooko. Taawan fu taki sowtu a sowtu tongo taki. Taawan fu fusutan tongo taki. 	 ולאחר לפעל גבורות ולאחר נבואה ולאחר להבחין בין הרוחות ולאחר מיני לשנות ולאחר באור לשנות׃


Piki den wan switi fasi anga ala lesipeki. Denki san Masaa Gadu wani i piki sondee konsensi e fon yu ati taki, i libi nái waka so. Da sen o kisi den di e taki ogii fi yu. Bika a o soi fa yu bun libi anga Kelestesi á tan enke fa den e taki. 	 רוח שלמה תהי לכם למען יבשו המנאצים דרככם הטובה במשיח בהלשינם אתכם כפעלי און׃


Namo Peitilisi taigi en taki: “Moni anga taa sowtu gudu, dati mi ná abi, fu gi yu! Ma na san mi abi, dati mi e gi yu. A ini a nen fu Jesesi Kelestesi fu Nasaleti Foto, opo waka wanten!” 	 ויאמר פטרוס כסף וזהב אין לי אבל את אשר בידי אתננו לך בשם ישוע המשיח הנצרי קום התהלך׃


Moo gaanse sama a ini a sipi wani a waka go doo. Den taki, a Bun Kibii Lampeesi ya á meke fu pasa a koo ten fu a yali di e kon. Efu a kan, a moo bun, fu go moo faawe na a gaan tabiki ya a Feinikisi Foto. Ape sa moo kibii u gi a takuu winta di e wai komoto a kukutuse fu san dongo anga letise fu san dongo e gwe a san dongo seefi. 	 ובאשר החוף איננו טוב לעמד בו בימי הסתיו יעצו הרבים לעבר משם לאמר אולי נוכל הגיע לפיניכס וישבנו שם בימי הסתו והוא חוף בקריטי פונה דרך הדרום מערבה ודרך הצפון מערבה׃


Fa i si Ananiyasi kaba yee den sani ya, a lulu kai a doti wanten dede koo pii. Ala sama di yee a toli ya, a gi den feele. 	 וכשמע חנניה את הדברים האלה נפל ארצה ויגוע ותהי יראה גדולה על כל השמעים׃


Bika Masaa Gadu losi u puu a katibo! Ma dati á wani taki, u fii fu waka du san useefi wani, te go doo ogii seefi! Bika wi toon sama fi en, pe a mu wooko enke basi a wi tapu, fu teke en taki. 	 כחפשים ולא כאלו היתה לכם החפשה למכסה הרעה כי אם כעבדי אלהים׃


Namo, a man akisi Filipi taki: “Anga sama den du san a fositen apaiti takiman sikiifi ya? Na a apaiti takiman di sikiifi en seefi ofu na wan taa sama?” 	 ויען הסריס ויאמר אל פילפוס אשאלה ממך על מי הנביא מדבר את זאת על נפשו או על איש אחר׃


We, ne den Dyu kon lontu en de, ne den akisi en taki: “We, man, on langa yu o daai daai u ete? Taigi u kiinkiin. Yu na a Kelestesi? Taigi u meke u sabi.” 	 ויסבו אתו היהודים ויאמרו אליו עד אנה תתלה את נפשנו את המשיח אתה הגידה לנו ברור׃


Na so den go doo Sesaleya Foto. Ne den gi Gaaman Feilekisi a biifi di a komandanti sende gi en. Soseefi den poti Pawlesi a ini en ana. 	 והמה באו אל קסרין ויתנו את האגרת בידי ההגמון ויעמידו לפניו גם את פולוס׃


Ne wanten wanten, den fika den seepi, ne den bigin waka a Masaa Jesesi baka. 	 ויעזבו מהר את מכמרתיהם וילכו אחריו׃


A Tata lobi a Manpikin fi en. Da a poti ala sani a ini en ana. 	 האב אהב את בנו ואת כל נתן בידו׃


We, sama di de ya, te i manpikin begi yu wan beele, yu o teke wan siton gi en? 	 ומי זה איש מכם אשר ישאל ממנו בנו לחם ונתן לו אבן׃


We, da mi e sutu kini gi u Tata, Masaa Gadu a tapu gaandi, fu a hii wooko di a du ya. 	 על כן אכרעה על ברכי לאבי אדנינו ישוע המשיח׃


Namo a Apaiti Jeje piki wan fu den, den e kai Agabesi fa gaan angiiten de fu kon na a hii Dyu Kondee, go doo taa peesi di Loma kownu e tii. Ne a soi den taawan ape dati. A be pasa so tuu na a ten fu Kownu Kalawdiyosi. 	 ויקם אחד מהם ושמו אגבוס ויגד על פי הרוח כי רעב גדול יבוא על כל ישבי תבל ויהי כן בימי קלודיוס׃


Ma den o du den sani ya anga u, fu di den á sabi mi Tata. Da soseefi den á sabi mi tu. 	 וכזאת יעשו לכם יען גם את אבי וגם אתי לא ידעו׃


Biibiwan! Mi ya dati, ogii lontu mi fu tyai dede gi mi seefi. Ma toku, mi de anga piisii a ini. Mi sa gafa a manii fu mi ya, fu di a tyai yeepi, meke u anda kon de sama fu wi Masaa, Kelestesi Jesesi seefi. 	 בתהלתנו אשר יש לי במשיח ישוע אדנינו מעיד אני עלי כי מת אנכי בכל יום ויום׃


Ne, mi yee ala libi sani a Masaa Gadu Kondee anga goontapu anga ondoo goontapu anga a ze taki: “Awan di sidon na a kownu sutuu anga a Pikin Sikapu mu kisi gafa anga lesipeki anga hei fasi anga kaakiti fu tego.” 	 וכל בריה אשר בשמים ובארץ ומתחת לארץ ואשר על הים וכל אשר בהם את כלם שמעתי אמרים לאמר לישב על הכסא ולשה הברכה וההדר והכבוד והעז לעולמי עולמים׃


We, ne den tu baala á du taa fa, ne den wai den seepi wanten poti a wanse. Ne den bigin waka a Masaa Jesesi baka. 	 ויעזבו מהרה את המכמרות וילכו אחריו׃


Da mi e taigi u taa foluku biibiwan de taki, na mi Masaa Gadu gi en taki enke apaiti bosikopuman, fu gi u de. Na wan dyendee sani di mi e teke fu bigi. 	 כי אליכם הגוים אני מדבר וכפי אשר שליח הגוים אנכי את שרותי אפאר׃


“We, ne a dda go na a moo nyoni manpikin tu. Ne a sende en fu go wooko na a goon tu. Namo a manpikin ya piki taki: ‘Iya, mi dda! Mi o go. Ma na piki namo a piki, bika a á go seefi seefi.’ ” 	 ויגש אל השני וידבר כזאת גם אליו ויען ויאמר הנני אדני ולא הלך׃


Bika denki efu a bun, fu mi mu teke, fu taki lei sani, fu dati mu soi taki, na Masaa Gadu wawan namo de fitoow fasi. Na so mi mu tyai bun nen gi Masaa Gadu moo anga moo, fu a á mu sitaafu mi, enke takuudu man? Kweti! 	 כי אם על ידי כזבי תרבה ותפרץ אמת אלהים לתהלתו למה זה אני אשפט עוד כחוטא׃


Mi lobi biibiwan! Mi e yee naamo taki, sani e go bun a u mindii anda. Mi sabi tu, fa u e yeepi taawan de. U e fusutan sani fu Masaa Gadu de tu, fu poi leli, anga ala soi taawan a leti pasi. 	 והנה אחי מבטח אני בכם כי גם אתם בעצמכם מלאי אהבת חסד ממלאים כל דעת ותוכלו להוכיח איש את רעהו׃


A ná o fika mi a dedekondee . A Apaiti Sama fi en ya, noiti a o meke dati sikin dugu dugu dede loto poli. 	 כי לא תעזב נפשי לשאול לא תתן חסידך לראות שחת׃


Da di a mamanten fi en, ne den gaansama fu Islayeli Kondee anga den moo hei begiman anga den leliman fu Dyuweiti oli wan kuutu, fu Masaa Jesesi ede. 	 ובהית הבקר נקהלו זקני העם והכהנים הגדולים והסופרים ויעלהו לפני הסנהדרין שלהם ויאמרו האתה הוא המשיח אמר לנו׃


Bika mi ya sa taki: “Mi komoto a katibo fu ala sani. Da mi sa du ala san mi wani.” Ma ala san mi wani du á bun fu tyai wini! Libisama fasi, da takuu losutu de fu du anga sikin. Ma den á mu poi wooko enke basi a mi tapu. 	 הכל הוא ברשותי אך לא כל דבר יועיל הכל הוא ברשותי אך לא ישעבדני דבר׃


Da wi á kon sabi Masaa Gadu sani wan fasi fa goontapu e denki sani, jeje fasi. Ma na Masaa Gadu gi wi en Jeje, di piki u fu sabi san anga san Masaa Gadu du, di a teke bun ati fasi namo luku wi. 	 ואנחנו לא קבלנו את רוח העולם כי אם הרוח מאת האלהים למען נדע את אשר נתן לנו מאת האלהים בחסדו׃


Ma u dati sabi a libi di Kelestesi leli wi. Ne u e libi hii taa fasi. 	 ואתם לא כן למדתם את המשיח׃


Den gei paana seke tyobo kon a lampeesi enke gaan sen sani fu si. Den gei sitali buuya komoto a pe den be e lontu anga taawan kai go lasi kaba a soso. Da na gi den a moo gaan dipi dunguu peesi de. 	 משברי ים עזים אשר יגרשו בשתם ככבים תעים אשר חשך אפלה צפון להם עדי עד׃


Da fa den de a waka tapu so, ne den e pasa wan peesi de anga wataa. Namo a man daai luku a wataa, ne a akisi taki: “I si enke mi doo peesi fu dopu kaba? Bika luku wataa so!” 	 ויהי בעברם בדרך ויבאו אל מקום מים ויאמר הסריס הנה מים מה ימנעני מהטבל׃


Da mi de tifeedi sondee san mi fanowdu. Winsi san e miti mi, winsi pe mi de. Mi nyan fuu bee ofu mi de anga angii. Efu sani á sai mi ofu mi abi sani pasa peesi. 	 ידעתי לענות אף ידעתי להותיר מחנך אני בכל ענין ואופן הן לשבע הן לרעב הן להותיר הן לחסר׃


Ne Masaa Jesesi taigi den go doo taki: “U si fa mi e taki anga u ya? Wantu sama taampu ya, di ná o tesi dede, fosi den si a Nyun Tii fu Masaa Gadu.” 	 ובאמת אני אמר לכם יש מן העמדים פה אשר לא יטעמו מות עד כי יראו את מלכות האלהים׃


Ne a leli den somen sani anga ageisi toli taki: “Wan sama be go a goon, go tyatya wan sii fi en, fu goo. 	 וירב לדבר אליהם במשלים לאמר הנה הזורע יצא לזרע׃


We, ne Masaa Jesesi wasikoi den taki: “Wan sani! U mu e luku bun namo! U mu luku bun, fu sama á fende pasi koli u kisi! 	 ויען ישוע ויאמר להם ראו פן יתעה אתכם איש׃


Namo, a Apaiti Jeje di de a Filipi libi piki en taki: “Filipi! Go moo koosube fu a wagi fu a man de!” 	 ויאמר הרוח אל פילפוס גשה והלוה על המרכבה הזאת׃


Ma den e taki ogii fu a bosikopu anga ala sitee. Namo a seke en koosi puu doti fu a peesi de. Ne a taigi den taki: “Te u o fende sitaafu, da a fowtu á didon a mi. Soseefi mi ná o gi u a bosikopu ya moo. Ma mi o gi taa foluku namo dati.” 	 ויהי כהמרותם וכגדפם וינער את בגדיו ויאמר אליהם דמכם בראשיכם ואנכי נקי מעתה אלכה לי אל הגוים׃


We, efu u nái biibi mi, te mi e taki anga u fu den sani fu goontapu ya, da fa u o biibi, te mi o taki anga u fu den sani fu Gadu Kondee a tapu? 	 אם אמרתי אליכם דברי הארץ ואינכם מאמינים איך תאמינו באמרי אליכם דברי השמים׃


Bika taanga losutu na ati e de fu suku fu fende sani. Soseefi bigi ain a sama sani. Ma ala dati nái meke yu fende san yu e suku. Da ai tyai feti anga ala opuulu na ati. Sowan sama sa kii seefi, fu fende san ai suku. Ma saide a nái poi fende a sani? Na di a nái begi Masaa Gadu dati. 	 אתם מתאוים ואין לכם תרצחו ותקנאו והשג לא תשיגו תריבו ותלחמו ואין לכם יען אשר לא התפללתם׃


Bika Masaa Gadu á mombii wi en wankodo Manpikin, di a fika teke dede, enke paiman di tyai bun gi wi. Da fa a sa mombii wi den taa bun, di a dede fi en tyai? 	 אשר על בנו יחידו לא חס כי אם נתנו בעד כלנו הלא גם יתן לנו עמו את הכל׃


Timotiyesi! Masaa Gadu e si fa mi e soi yu. Kelestesi Jesesi anga ala den Engel tu. Fosi wan takitaki, da yu á mu denki a fesi taki, na disi anga dati fowtu. Yu á mu teke wan sama se, fosi a taki kaba taki. 	 הנני מעיד בך נגד האלהים ואדנינו ישוע המשיח ונגד בחירי המלאכים אשר שמור תשמר את זאת בלי משפט נמהר ולא תעשה דבר במשא פנים׃


Anga ala a fuduwali fusutan de ete, da den e si denseefi enke gaan koniman di sabi sani. Ma on moo den e si denseefi so, on moo den e moo fuduwali dipi. 	 ובאמרם חכמים אנחנו היו לכסילים׃


Ma Pawlesi seke a sineki puu towe a ini a faya enke lawlaw sani. Noti noti á du en, a gei sineki á be nyanmi en. 	 והוא נער את החיה מעל ידו אל תוך האש ולא הרעה לו מאומה׃


Timotiyesi, ma yu dati mu poti ede bun. Yu á mu feele fu teke banowtu fu Kelestesi Jesesi ede. I mu tan taigi sama a Bun Nyunsu go doo. Soseefi, ala den wooko di Masaa Gadu poti gi yu fi i du, i mu du ala fiya. 	 אבל אתה היה ער בכל סבל הרעות ועשה מלאכת המבשר ומלא את שרותך׃


Namo den hei apaiti begiman anga den Faliseiman aliki den toli fu Masaa Jesesi ya, te a kaba. Ne den taki: “Na wi ai poti na ageisi toli de so.” 	 ויהי כשמע הכהנים הגדולים והפרושים את משליו ויבינו כי עליהם דבר׃


Ala sama be e meke moiti fu langa ana oli en. Bika a taanga fu Masaa Gadu be e komoto ne en, e deesi ala den fiya. 	 וכל ההמון מבקשים לגעת בו כי גבורה יצאה מאתו ורפאה את כלם׃


Ne Masaa Jesesi piki den bakaman fu Johanisi taki: “U go a Johanisi baka. Go taigi en den sani di u e si, anga den sani di u e yee. U taigi en taki: ‘Den beendiman e si sani baka! Lanman e waka. Gwasiman e kon bun baka, sikin gaata kelle. Dofuman e yee sani baka tu. Soseefi dedesama e weki baka tu. Den mofinawan e yee a Bun Nyunsu fu Masaa Gadu.’ 	 ויען ישוע ויאמר להם לכו והגידו ליוחנן את אשר ראיתם ואשר שמעתם כי עורים ראים ופסחים מתהלכים ומצרעים מטהרים וחרשים שומעים ומתים קמים ועניים מתבשרים׃


Mi lobi biibiwan! Da te taawan kon soi yu Masaa Gadu wowtu, da gaw fu aliki! Ma ná gaw fu sitee piki sondee denki! Ná gaw boon ati a taawan tu. 	 על זאת אחי אהובי יהי כל איש מהיר לשמע קשה לדבר וקשה לכעוס׃


Da efu a á wani yee u, da u mu tyai a toli go a keliki fesi, a den taa biibiwan. Da efu toku, a sama ya á wani yee a keliki tu, da u mu fika en. Da u oli en enke sama di á sabi Masaa Gadu. Wan sama di de a ini takuudu anga ogii. 	 ואם לא ישמע אליהם הגד אל הקהל ואם לא ישמע גם אל הקהל והיה לך כגוי וכמוכס׃


Na so a lei go a ini Jelusalem Foto. Ne a saka waka go a ini a Mama Keliki. Ne a luku ala den sani di den sama e du a ini a Mama Keliki. Ne di a kon lati, ne en anga den bakaman fi en go a Betaniya baka. 	 ויבא ישוע ירושלים ואל בית המקדש וירא ויתבונן על הכל והיום רפה לערוב ויצא אל בית היני עם שנים העשר׃


Ma fu tuu, Masaa Gadu sa gi wan sama paadon, fu ala ogii di a sa du. Soseefi a sa gi en paadon tu, fu ala taa kosi, winsi ai taki ogii fu a Manpikin di saka kon toon libisama ya. Ma a wan sani di noiti Masaa Gadu e gi sama paadon, na te a sama e taki ogii fu a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu. 	 על כן אני אמר לכם כל חטא וגדוף יסלח לאדם אך גדוף הרוח לא יסלח לאדם׃


Ma a á wani. Ma so a meke den kisi a man ya poti a dunguu osu taki, meke a tan ape, fu te enke a kaba pai en a hiihii paiman! 	 והוא מאן וילך וישליכהו במשמר עד כי ישלם לו את חובו׃


We, di den kon a soo, ne den si taki koofaya be de leti leti de anga fisi ne en tapu e losi. Da soseefi beele be de tu. 	 ויהי כצאתם אל היבשה ויראו שם גחלי אש ערוכים ודגים עליהם ולחם לאכל׃


Den falisi sama de bolo kon a u mindii de seefi. Ma den nái teli Masaa Gadu. Den e daai fa ai teke gaan bun ati fasi namo gi paadon. Da den e taki, a sitaafu di a puu wi, da u sa tan anga a waka libi, sondee fu denki sitaafu. We, den daai baka gi wi Masaa Jesesi Kelestesi di e tii wi. Da apaiti takiman fu Masaa Gadu a fositen, be sikiifi kaba sowtu sitaafu a takuu libi de o tyai gi den. 	 כי התגנבו לבוא מקצת אנשים הכתובים מאז למשפט הזה אנשי רשע ההפכים את חסד אלהינו לזמה וכפרים באלהים המשל היחיד ובאדנינו ישוע המשיח׃


Namo a teke wan ageisi toli gi den taki: “U denki wan figasii bon. Te u si taki, ai piiti boomiki, da u sabi kaba taki, a o meke nyanyan dyonson. 	 וידבר אליהם משל ראו את התאנה ואת כל העצים׃


Na sowan fasi u sa libi go doo a dei, di a o sende a Kelestesi kon baka gi u, fu tii ala sani. Dati na Jesesi di a be paamisi langa ten a fesi kaba. 	 למען אשר יבאו ימי רוחה מלפני יהוה וישלח את אשר בשרו לכם מקדם את ישוע המשיח׃


We, di Masaa Jesesi yee san pasa, ne a komoto de. Ne a teke boto koti abaa go a wan peesi, en wawan kodo. Ma di den sama fu kondee anda yee pe a go, ne den booko gwullu waka lontu a soo go ne en baka. 	 ויהי כשמעו את זאת ויסר משם באניה אל מקום חרבה לבדד וישמעו המון העם וילכו אחריו ברגליהם מן הערים׃


Da sama di teke san mi e taigi en fu a du, ne ai du den, da so wan sama lobi mi. Da, efu wan sama lobi mi so, da mi Tata seefi o lobi en tu. Da mi seefi o lobi so wan sama tu. Da mi o opo miseefi gi en fu a kon sabi mi.” 	 מי אשר מצותי אתו וינצרן זה הוא אשר יאהבני ואהבי אהוב הוא לאבי ואני אהבהו ואליו אתודע׃


Soseefi u á mu meke taawan poti u e kai, edeman fu gi leli, tu. Bika na mi, a Kelestesi wawan na a edeman, fu gi leli. 	 גם אל תקראו מנהיגים כי אחד הוא מנהיגכם המשיח׃


U soso mofu libisama! Te u luku tapu, u e si efu alen o kai, efu san o pii. Dati u sabi bun. Ma saide meke u á wani opo u ain, fu si den maiki di e pasa leti a u fesi a goontapu a doti ya? Na si u nái si den sani ya, fu sabi on yuu ten fu goontapu u de? 	 החנפים את פני הארץ והשמים ידעתם לבחן ואת העת הזאת איך לא תבחנו׃


We, ne Masaa Jesesi taigi den baka taki: “A figasii bon sa leli u wan sani. Te den taka fu a bon ya kengi teke nyun uwii, da u sabi taki, moi ten fu a yali e kon. 	 למדו נא את משל התאנה כאשר ירטב ענפה ופרחו עליה ידעתם כי קרוב הקיץ׃


Wan takiman fu Keleita Kondee de seefi be koti wan nongo gi den Keleita sama taki: “Keleita Kondee sama lobi lei! Den ogii enke bubu! Da den abi takuu giili fu nyanyan, da den lesi baka!” 	 וכבר אמר אחד מהם נביאם אשר בתוכם בני קריטי כזבים הם מעולם וחיות רעות וכרשים עצלים׃


Namo den saafu basi fi en si taki, a ná o poi du a wooko ya tyai moni gi den moo. Ne a hati den, meke den meke moiti kisi Pawlesi anga Silasi seepi tyai gwe a lanti di e kuutu sani de fesi. Den poti den na a ganda pe kondee e kuutu. Sama lobi miti makandii de. 	 ויראו אדניה כי אזלה תוחלת בצעם ויתפשו את פולוס ואת סילא ויסחבום אל הרחוב לפני זקני העיר׃


A fosi sowtu sikin meke komoto a doti fu goontapu ya. Ma a lasiti sowtu sikin komoto a Masaa Gadu Kondee a tapu. 	 האדם הראשון מן האדמה הוא של עפר והאדם השני הוא האדון מן השמים׃


Bika wan sama di taki, a de fu Masaa Gadu mu libi a seefi fasi enke fa Masaa Jesesi be e libi a goontapu ya. 	 האמר כי בו יעמד עליו להתהלך בדרך אשר גם הוא הלך׃


Na falisi leliman e leli taki, maiki mu koti a manpeesi, fu toon bun sama gi Masaa Gadu. Bika den e suku fu Dyusama oli den bun. Bika den e feele enke Dyusama o lon du ogii anga den, efu den leli sama taki, na di Kelestesi dede a koloisi. 	 החפצים להתהדר בבשר מכריחים אתכם להמול רק למען לא ירדפו על צלב המשיח׃


Namo Masaa Gadu bali en wan fasi fu wisiwasi en. Buliki di á meke fu taki, ne a meke bali en, fu soi en san fiti Masaa Gadu. Na so a meke Biliyam enke apaiti takiman fi en kaba anga a lawlaw fasi de. 	 ותהי לו תוכחת על חטאתו כי הבהמה האלמת דברה בקול אדם ותעצר באולת הקסם׃


Pawlesi bali den odi. Ne a soi den a hii toli, fa Masaa Gadu tyai en lontu somen peesi fu taa foluku a faawe kondee, fu du en wooko. 	 וישאלם לשלום ויספר אחת לאחת את אשר עשה האלהים לגוים בשרותו׃


Biibiwan! Na wan pisiten kaba, di wi dise be mu komoto wan sowtu fasi a u anda mindii. Ma u á feegete u! Bika winsi wi dise ain nái si u anda moo, ma toku wi ya ati de a u anda ete. Da wan angii de a wi fu miti fesi a fesi baka. 	 ואנחנו אחי אחרי אשר שכלנו אתכם לזמן מעט בפנים ולא בלב השתדלנו ביותר לראות פניכם בתשוקה רבה׃


Soso aliki namo gei te sama si a sipikii namo fa en fesi tan. 	 כי האיש אשר רק שמע את הדבר ולא עשהו נמשל לאיש מביט את תאר הויתו במראה׃


Da, goontapu anga ala san di libisama e losutu o pasa go kaba a soso. Ma sama, di e libi enke fa Masaa Gadu wani o tan fu tego. Den ná o lasi go kaba a soso. 	 והחלד עבור יעבר עם תאותיו והעשה רצון אלהים יעמד לעד׃


Ma a ná ala sama sabi ala dati. Da den e teli falisi gadu fu wan gaan sani. Bika den de swaki libisama fasi ete. Da efu den nyan meti di kii fu begi falisi gadu, da konsensi e kaagi den. 	 אך לא בכלם הדעת כי יש אשר בזכרם עוד את האליל אכלים כזבח האליל ובכן לבם החלוש יתגאל׃


Da biibiwan a u mindii ya seefi o sete leli taawan sani di á de fu Masaa Gadu. Den o puubei fu kisi taawan poti waka a den baka. 	 וגם מקרבכם יקומו אנשים דברי תהפכות להטות אחריהם את התלמידים׃


Ne a Basiya taigi den taki: “U á feele! Mi tyai a moo gaan piisii nyunsu kon gi u. A nyunsu ya o meke a hii foluku fii gaan piisii. 	 ויאמר אליהם המלאך אל תיראו כי הנני מבשר אתכם שמחה גדולה אשר תהיה לכל העם׃


Biibiwan! Mi e begi u taki, denki a tyali ati fasi di Masaa Gadu teke, fu du somen bun gi wi. Da langa iseefi gi en, meke ala pisi fu sikin de apaiti fasi. Na so i sa fiti fu dini en, meke a sa piisii. 	 ועתה הנני מזהיר אתכם אחי ברחמי אלהים אשר תשימו את גויותיכם קרבן חי וקדוש ונרצה לאלהים והיתה זאת עבודתכם השכלית׃


Andeleyasi Filipi Baatomeyosi Tadeyesi Mateyesi Jakowbesi a manpikin fu Alefeyosi Tadeyesi Simon Selotu 	 ואת אנדרי ואת פילפוס ואת בר תלמי ואת מתי ואת תומא ואת יעקב בן חלפי ואת תדי ואת שמעון הקני׃


“Ma Abalaham piki en taki: ‘Oho, pikin! Pakisei taki i be abi i bun ten, di i be de a goontapu. Ma Lasalesi be abi wan pina mofina libi. Ma nownow ya, da a de taa fasi. I de a ini faya e bali fu pen, ma Lasalesi de a koo. A fende boo nownow. 	 ויאמר אברהם בני זכר כי לקחת טובך בחייך וגם לעזר לקח את הרעות ועתה הוא ינחם ואתה תצטער׃


Da sama di wooko leti gi mi, sa fende libi tego. Bika a oli biibi doo a mi. Ma sama daai baka gi mi, dati á sa piisii mi ati!” 	 הצדיק באמונתו יחיה ואם יסג אחור לא רצתה נפשי בו׃


Namo Peitilisi taki ete taki: “Da kaba pakisei taki, san Kownu Dafeti be sikiifi de taki, ne enseefi ai taki. Bika a á opo libilibi gwe a tapu a Gadu Kondee. Ma a be sikiifi taki: ‘Masaa Gadu taigi mi Masaa taki: “Sidon a mi leti ana se ya, 	 כי דוד לא עלה השמימה והנה הוא אמר נאם יהוה לאדני שב לימיני׃


Ma u dati mu begi taa fasi. Bika u Tata, Masaa Gadu sabi ala san u abi fanowdu, fosi u opo mofu begi en wan sani. 	 ואתם אל תדמו להם כי יודע אביכם כל צרככם בטרם תשאלו ממנו׃


A taki: “Masaa! Wan fu den futuboi fu mi lan didon a osu. Ai dede anga sikin ati.” 	 אדני הנה נערי נפל למשכב בביתי והוא נכה אברים ומענה עד מאד׃


We, ne a seefi yuu ten de, ne den Faliseiman yee taki somen sama e kon a Masaa Jesesi te a ipi fu a dopu de. Da den sama e fika anga Masaa Jesesi e toon bakaman fi en. Da na so Masaa Jesesi be abi moo ipi bakaman moo Johanisi. 	 ויהי כאשר נודע לאדון כי שמעו הפרושים אשר ישוע העמיד והטביל תלמידים הרבה מיוחנן׃


We, da sitaafu musu moo bigi gi biibiwan di daai fu wisiwasi a Manpikin fu Masaa Gadu. Soseefi wisiwasi a Apaiti Jeje fu Masaa Gadu di mu wooko a ini en, fu tyai gaan bun. Soseefi wisiwasi a buulu di pai, fu sete a nyun kuudei fu dini. A buulu de sai gi Masaa Gadu, fu seeka libi kiin. 	 מה תחשבו כמה יגדל הענש הראוי לרמס ברגלו את בן האלהים וחשב לחל את דם הברית אשר הוא מקדש בו ומחרף את רוח החסד׃


Ma enke sama di mokisa libi anga Masaa, da a man fanowdu en uman leti enke fa a uman fanowdu en man. 	 אבל אין האיש בלא אשה ואין האשה בלא איש באדון׃


Da a o go a pe den nasi nasi e tan na ala pisi fu goontapu a pe den libisama e tan fu koli den sama kisi. Na den foluku ya, den e kai Gog anga Magog. A o tyai den kon makandii fu feti anga Masaa Gadu. Da den o ipi te sama ná o poi teli den. 	 ויצא להדיח את הגוים בארבע כנפות הארץ את גוג ומגוג ולקבצם למלחמה אשר מספרם כחול הים׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Sama di lobi mi, o go e du san a yee a mi. Da mi Tata o lobi en. Da mi anga mi Tata o kon, da wi o tan anga en. 	 ויען ישוע ויאמר אליו איש כי יאהבני ישמר את דברי ואבי יאהב אתו ונבואה אליו ונשים אצלו מעונתנו׃


Wi dise seefi be taigi u anda kaba, di wi be de anda taki, banowtu o kon a wi ala tapu fu a biibi ede. Na dati e pasa anga wi ala kaba, enke fa u be sabi a fesi. 	 הלא כבד אמרנו אליכם בהיותנו אצלכם כי עתידים אנחנו להלחץ כאשר גם היה ואתם ידעתם׃


We, mi Tata, yu di e du sani sondee kukutu fasi, goontapu á sabi yu. Ma mi sabi yu. Da now, den sama di i gi mi ya kon sabi taki na yu be sende mi kon. 	 אבי הצדיק הן העולם לא ידעך ואני ידעתיך ואלה הכירו כי אתה שלחתני׃


We, ne di Masaa Jesesi opo ede di a si taki na tyaipi sama kon ne en so, ne a akisi Filipi taki: “Filipi, pe u sa bai beele fu den sama ya fende nyan?” 	 וישא ישוע את עיניו וירא עם רב בא אליו ויאמר אל פילפוס מאין נקנה להם לחם לאכל׃


I denki taki, libisama sa kusumi fu sani te, da a fende moo langa libi? 	 ומי זה מכם אשר בדאגתו יוכל להוסיף על קומתו אמה אחת׃


Den e kaagi wi ya taki, wi e kon taki sani anda enke wi fusutan nái wooko moo. Ma den á sabi fa wi ati de fu dini Masaa Gadu fa a wani. Da anga kiin fusutan wi e taki, fu ala dati mu tyai yeepi gi u de. 	 כי אם השתגענו לאלהים היתה זאת ואם השכלנו לכם היתה׃


Bika na a seefi Masaa Gadu di poti a weiti taki: “I á mu motyo,” seefi poti taki: “I á mu kii taawan.” Da efi i nái motyo, ma yu e kii, da a weiti di i booko de e kisi a hii weiti sikin kaba. 	 כי האמר לא תנאף גם הוא אמר לא תרצח ואם אינך נאף ואתה רוצח היה נהיית לעבר התורה׃


We, ne Maliya Makidala go taigi den bakaman fu Masaa Jesesi taki: “Mi si Masaa! Da na so so, a taigi mi.” 	 ותבא מרים המגדלית ותספר אל התלמידים כי ראתה את האדון וכזאת דבר אליה׃


Enke suudati tyai insii sani fu tapu lai. Dati na te u poti fitoow a Masaa Gadu. Da ai tapu faya lansi di didibii e sutu kon taki, ai tyai poli sani kon a yu fusutan, fu du ogii. 	 ועל כל אלה תפשו את מגן האמונה אשר תוכלו לכבות בו את חצי הרשע הבערים׃


Ma bigin bigin a fositen, da falisi takiman be de kaba. Da na so falisi sama e bolo kon poli sama biibi de nownow, fu paati sama anga Masaa Gadu de. Den e gi falisi leli te enke den e taki seefi taki, a á de fanowdu fu teke taki fu wi Masaa di be dede fu puu wi a takuudu anga ogii. We, gawgaw, Masaa Gadu o sitaafu den puu a pasi, meke den kaba a soso! 	 וגם נביאי שקר היו בעם כאשר יהיו גם בכם מורי שקר אשר יכניסו כתות משחיתות ובכחשם במשל אשר קנם יביאו על נפשם כליון פתאם׃


Ne a di den fuu den dabisan anga wataa kaba, ne a taigi den taki: “U kisi afu tyai go gi a edeman fu a toow osu, meke a tesi luku.” Ne den go kisi a wataa tyai go gi a edeman fu a toow osu. 	 ויאמר שאבו נא והביאו אל רב המסבה ויביאו׃


Ne a be poi sikiifi a fesi fa a Kelestesi o dede weki kon a libi ya baka, fu tii ala sani. Bika a be sikiifi taki, dede ná o poi oli en. En dugu dugu sikin seefi noiti o loto poli.” 	 לכן בחזותו מראש דבר על תקומת המשיח כי לא נעזבה נפשו לשאול וגם בשרו לא ראה שחת׃


Mi o taigi yu a kibii toli fu den seibin sitali, di i be si a mi leti ana, anga den seibin gowtu kandaa tiki. Den seibin sitali, na den seibin Engel fu den seibin keliki. Da den seibin kandaa tiki, na den seibin keliki seefi. 	 את סוד שבעת הכוכבים אשר ראית בימיני ואת שבע מנרות הזהב שבעת הכוכבים הם מלאכי שבע הקהלות ושבע המנרות אשר ראית שבע קהלות הנה׃


Ne den go. Di den doo a kondee, ne den si ala sani enke fa Masaa Jesesi be taigi den. Ne den seeka sani fu a Pasika Fesa. 	 וילכו וימצאו כאשר דבר אליהם ויכינו את הפסח׃


We, a nyunsu fu a gaan foondoo toli ya paati esi esi na a hii pisiwataa anda. 	 ותצא השמועה הזאת בכל הארץ ההיא׃


Ne Masaa Jesesi akisi den taki: “Da te enke now, u á fusutan mi ete, no?” 	 ויאמר אליהם איך לא תבינו׃


Ma a biibi ya, na a seefi sani di wi ala enke Dyusama e luku fu fende. Dati taki, wan dei Masaa Gadu o weki dede kon a libi ya baka. Den di be letiopu anga den di á be libi letiopu. 	 ותקותי לאלהים אשר גם הם יחכו לה זאת היא כי עתידה להיות תחית המתים לצדיקים ולרשעים׃


U fende en fanowdu, fu sende Judasi anga Silasi kon anga den. Da den sa taigi u anda mofu mofu san u sikiifi na a biifi ya. 	 על כן שלחנו את יהודה ואת סילא אשר גם המה יגידו זאת בפיהם׃


Ma dati á wani taki, wan man sete wan libi kaba, da a mu booko dati baka. Kweti! Ma sama di ná abi uman moo á mu go feti sete wan taa libi baka. 	 אם נקשרת באשה אל תבקש להפטר ואם נפטרת אל תבקש אשה׃


Fu tuutuu mi e taigi u taki, a sama di o teke wan sama di mi o sende kon, da na miseefi a teke de. Da a sama di o teke mi, da a teke a Sama di sende mi kon a goontapu tu.” 	 אמן אמן אני אמר לכם כי כל המקבל את אשר אשלחהו אתי הוא מקבל והמקבל אתי הוא מקבל את שלחי׃


Sama fu Nowa ten be wooko takuu tu, sondee fu lesipeki Masaa Gadu. Nowa be wasikoi den te a weli. Namo Masaa Gadu towe alen sungu goontapu kii den. Ma a puu Nowa anga seibin sama fi en osu namo, di be teke en taki. 	 וגם על דורות קדם לא חס וישמר רק את נח השמיני קרא הצדק בהביאו את המבול על דור הרשעים׃


Da useefi o taki sani fu mi tu. Bika u be de anga mi fanafu a bigin.” 	 וגם אתם תעידו כי מראש הייתם עמדי׃


Da gi Masaa Gadu bosikopu wan tuutuu fasi, anga koni. Meke taa sama á sa poi fende olo kaagi yu anga leti, fu dati. Da sen o kisi den feyanti fu wi, meke den saka sa booko. Bika den ná o poi sitee anga yu moo. 	 ובדבר בריא ומום אין בו למען יבוש המתקומם ולא ימצא לדבר עליכם רע׃


Ma Masaa Jesesi kaasi en taki: “Tapu mofu! Komoto ne en tapu wanten!” 	 ויגער בו ישוע לאמר האלם וצא ממנו׃


We, ne den bakaman piki taki: “Da fa u o du? Bika na feifi beele anga tu losi fisi namo wi abi ya.” 	 ויאמרו אליו אין לנו פה כי אם חמשת ככרות לחם ושני דגים׃


“Ma a man di be e piki lantimoni be fika taampu, te a bakase a ini a keliki osu. Ne a bendi fesi a doti. Bika a á be bun a Masaa Gadu ain seefi. Ne a oli en boo fu ati, ne a begi taki: ‘Kee, Masaa Gadu, mi Tata! Abi tyali ati fu mi, baa? Bika, mi na wan gaan takuu ati sama, tuu. Da gaantangi yeepi mi, baa?’ ” 	 והמוכס היה עמד מרחוק ולא אבה אף לשאת את עיניו לשמים כי אם תופף על לבו לאמר אלהים סלח לי החוטא׃


We, di den taawan yee so, ne den e bali naamo anga ala atiboon taki: “Altemasi! Dati na wi gaan uman gadu a Efese ya! Dati na a moo gaan gadu di de tu!” 	 ויהי כשמעם את דבריו וימלאו חמה ויצעקו לאמר גדולה ארטמיס של האפסיים׃


Ma te man libi anga uman, da ai booko ede ala fasi anga goontapu sani, fu libi piisii en uman. Da ai abi tu booko ede. 	 ומי שיש לו אשה דאג הוא לעניני העולם איך ייטב בעיני האשה׃


Ne Masaa Jesesi luku en dunn, ne tyali fu a man kisi Masaa Jesesi. Ne a taigi en taki: “Man, wan sani de di i mankei ete. Go a osu, da seli ala san yu abi, da paati a moni gi den pootiman, da i sa gudu a Gadu Kondee a tapu. Da te i seli den kaba, da kon baka fu toon wan bakaman fu mi.” 	 ויבט בו ישוע ויאהבהו ויאמר אליו אחת חסרת לך מכר את כל אשר לך ותן לעניים ויהי לך אוצר בשמים ובוא שא את הצלב ולך אחרי׃


Kownu Dafeti be sikiifi fositen a Masaa Gadu Buku, fu fa a de wan gaan seigi gi sama di Masaa Gadu seeka kon bun gi enseefi, sondee fi enseefi wooko anga weiti. Bika a be sikiifi taki: 	 כאשר גם דוד מאשר את האדם אשר האלהים יחשב לו צדקה בלא מעשים באמרו׃


Ne a taigi den taki: “U sabi san mi be taigi u ete di mi anga u be e waka e lontu? Mi be taigi u taki: ‘Ala den sani di sikiifi a den buku fu Mosesi, anga den apaiti takiman fu Masaa Gadu, anga den sani di sikiifi a ini den singi buku musu fu pasa tuutuu enke fa den sikiifi den.’ ” 	 ויאמר אליהם אלה הם הדברים אשר דברתי אליכם בעוד היותי עמכם כי המלא ימלא כל הכתוב עלי בתורת משה ובנביאים ובתהלים׃


Da di ai bali so, ne den sama di be e waka a fesi fu a gaan kulu bali en taki: “Man! Tapu mofu de!” Ma pe fu dati, ne ai bali moo taanga taki: “Bakaten Manpikin fu Kownu Dafeti paansu! Gaantangi, yeepi mi, baa?” 	 וההלכים בראשנה גערו בו להחשתו והוא הרבה עוד לצעק ישוע בן דוד חנני׃


We, mi Pawlesi e kon saka fasi, soseefi piisii fasi u de enke Kelestesi seefi. Ma gaantangi, bali den sama di e kaagi mi fu dati taki, fesi a fesi, da mi gei feeleman di e kaku anga taki. Ma te mi komoto de, da mi abi ati fu sikiifi taanga biifi sende gi u. 	 ואני פולוס הנני מזהיר אתכם בענות המשיח וחמלתו אשר פנים בפנים שפל אני בתוככם וברחקי מתאמץ עליכון׃


Namo Peitilisi akisi enseefi taki: “Safila? A moni di i man tyai kon ya, na ala dati a doti seli?” Namo Safila piki wanten taki: “Eeye! Na ala a moni di a doti puu.” 	 ויען פטרוס ויאמר אליה אמרי לי הבמחיר הזה מכרתם את השדה ותאמר כן במחיר הזה׃


Mi Pawlesi ya na wookoman fu Masaa Gadu. Mi na wan apaiti bosikopuman fu Jesesi Kelestesi fu soi sama, di Masaa Gadu teke fi enseefi, fa fu tan biibi en. Soseefi, fu leli den a tuutuu bosikopu di a wani. 	 פולוס עבד אלהים ושליח ישוע המשיח לפי אמונת בחירי אלהים ודעת האמת אשר לחסידות׃


Ne Masaa Jesesi akisi den baka taki: “Di mi be sende u go a den kondee kondee, fu go paati a Bun Nyunsu, sondee fu u be tyai moni efu tasi, efu taa susu boiti di u be wei a u futu, u be pina?” Ne den piki en taki: “Nono Masaa! Wi á be pina, fu ná wan sani.” 	 ויאמר אליהם כאשר שלחתי אתכם בלי כיס ותרמיל ונעלים החסרתם דבר ויאמרו לא חסרנו כל דבר׃


A gi somen apaiti sowtu wooko fu du. Ma na a seefi Masaa e gi den. 	 ושנים המה השמושים והאדון אחד הוא׃


Ma, da na dwengi mi de? Kweti! Mi na apaiti bosikopuman fu wi Masaa Jesesi. Mi be si en anga ain. Mi wooko tyai u kon toon biibisama. 	 הלא שליח אנכי הלא חפשי אנכי הלא ראיתי את ישוע המשיח אדנינו הלא אתם פעלי באדנינו׃


Te den opo mofu, da den tongo e puu taki kon poli taawan libi, fu kii poti a geebi. Den tongo meke fu lei bidiigi taawan poti a ini ogii. Ai wooko enke sineki kai bita nyan sama, sipoiti siki go poli libi. 	 קבר פתוח גרונם לשונם יחליקון חמת עכשוב תחת שפתימו׃


Ne di a teke a beele, ne wanten wanten, ne saatan, a didibii saka go a ini en ati ini. Ne Jesesi taigi en taki: “Go du san i mu du esi esi.” 	 ואחרי בלעו בא השטן אל קרבו ויאמר אליו ישוע את אשר תעשה עשה מהרה׃


Yu na osu sama fu Masaa Gadu, di mu lobi ala taawan de, enke yu eigi osu sama. Waka a fesi, fu soi fa fu lesipeki taawan moo enke yuseefi. 	 באהבת אחים הראו חבה יתרה ובכבוד הקדימו איש את רעהו׃


Buulu be de fanowdu, fu seeka sani di de fu soi goontapu, fa a tuutuu wooko, fu tapu anda tan. Bika na sani fu tapu anda, den teke luku meke di fu goontapu ya, enke na anda kaaka e kai ya, fu si. We, da a tuutuu wooko fu tapu musu abi wan sani, fu kii enke paiman, fu seeka sani anda tu. Ma a musu de wan moo gaan sani, di buulu mu taanga sai, fu seeka sani anda. 	 לכן דמיוני הדברים שבשמים צריכים להטהר באלה והדברים שבשמים בעצמם צריכים להטהר בזבחים טובים מאלה׃


Ne den kai a man di be beendi kon baka a den di fu tu toon. Ne den taigi en taki: “Man, sweli a Gadu fesi taki na wan tuutuu sani yu o taki. Bika u sabi taki a sama di yu e taki opo yu ain de na wan ogiilibi sama.” 	 ויקראו שנית לאיש אשר היה עור ויאמרו אליו תן כבוד לאלהים אנחנו ידענו כי האיש הזה חטא הוא׃


Fa mi de a kuutu ya seefi, da na fu san Masaa Gadu be paamisi wi Dyusama avo taki, u mu luku fu fende. Wan dei, a o weki ala dede kon a libi ya baka. 	 ועתה אני עמד להשפט על תקות ההבטחה אשר הבטיחה האלהים את אבותינו׃


Di Pawlesi si so, ne a taigi u taawan a toli ya. Namo u bigin suku boto fu abaa a ze gwe a Masadoniya pisiwataa. Bika u si de taki, na Masaa Gadu seefi piki wi fa sama anda abi wi fanowdu. Da u mu go gi den a Bun Nyunsu. 	 וכראתו את המחזה מיד בקשנו ללכת אל מקדוניא בהביננו כי האלהים קראנו שמה לבשר אתם הבשורה׃


Bika a be sa moo bun, a be seli a fatu ya puu tyaipi moni. Da den be sa yeepi den pootiman anga a moni ya.” 	 כי השמן הזה היה ראוי להמכר במחיר רב ולתתו לעניים׃


Toku mi e taigi u taki: Efu wan man si wan uman, ne a luku en anga wan losutu ain, da na waka a waka anga en kaba a ini en ati ini. 	 אבל אני אמר לכם כל אשר יביט באשה לחמד אותה נאף נאפה בלבו׃


Da ibiiwan sama di e du ogii, ná abi bisi anga Masaa Gadu weiti kweti kweti. Bika na libi a ini ogii, e soi taki den poti Masaa Gadu weiti a wanse fiyaa. 	 כל העשה חטא גם פשע בתורה הוא והחטא הוא פשע בתורה׃


We, na so a de kaba. Ala sama di wani libi enke fa Masaa Gadu wani, fu waka a Masaa Jesesi Kelestesi baka, o nyan pina fu dati a libisama. 	 וגם כל החפצים לחיות חיי חסידות במשיח ישוע המה ירדפו׃


Ma luku wan gaan osu te a kaba. Somen sowtu a sowtu sani de a ini fu teke wooko. Gowtu sani de ape. Solufu sani anga udu sani seefi de ape tu. Ma soseefi sani di den meke anga tokotoko de ape tu. Son fu den sani ya na fu teke du wan lagi wooko. Taawan baka na fu teke du wan hei wooko. Na a sowtu fasi ya, biibisama de gi Masaa Gadu fu teke wooko tu. 	 כי בבית גדול לא כלי זהב וכסף בלבד אלא גם של עץ ושל חרש ומהם לכבוד ומהם לבזיון׃


We, da wi dise e tan gi Masaa Gadu daa, fu fa u anda teke en bosikopu sowan fasi. Bika u teke dati enke na Masaa Gadu seefi mofu taki. Ma u á si en enke na libisama taki. We, tuutuu, na Masaa Gadu bosikopu. Bika u seefi si on taanga a wooko a u ati anda. 	 בעבור זאת גם נודה תמיד לאלהים כי אתם בקבלכם מאתנו דבר שמועת האלהים לא קבלתם אותו כדבר בני אדם כי אם כמו שהוא באמת כדבר האלהים אשר הוא גם פעל בכם המאמינים׃


Ne a taigi den taki: “Mi du wan gaan ogii! Mi seli wan tuutuu sama sondee fowtu, fu kii towe en buulu.” Namo den piki en taki: “Di yu e kon taigi wi, da san i wani wi mu du? U ná abi bisi anga yu! Na yuseefi mu sabi san fu du anga iseefi.” 	 חטאתי כי דם נקי הסגרתי והם אמרו מה לנו ולזאת אתה תראה׃


Ibii wiki, na tu toon mi e de sondee nyan fu begi yu. Da ala san mi fende mi e paati en, da mi tyai fi i se kon gi yu enke fa a weiti taki. Da na so a de.’ 	 אני צם פעמים בשבוע אני מעשר את כל קניני׃


“Da te u o go, ná wan kopoo sensi seefi di u mu tyai go anga u. 	 לא תקחו זהב ולא כסף ולא נחשת בחגוריכם׃


Ma toku seefi, den sama di fika a libi, á daai den libi fu kon dini Masaa Gadu. Efu den be daai den libi, den be o kaba fu begi den takuu jeje. Soseefi den be o kaba fu begi den pobiki gadu, di den meke anga gowtu, solufu, kopoo, siton anga udu. Den gadu ya di á poi si ofu yee ofu waka. 	 ושאר בני אדם אשר לא נהרגו במגפות האלה בכל זאת לא שבו ממעשי ידיהם מהשתחות עוד לשדים ולעצבי זהב וכסף ונחשת ואבן ועץ אשר לא יראו ולא ישמעו ולא יהלכו׃


Biibiwan! Mi wani u sabi fa banowtu e miti mi ya, ma a á poi tapu a bosikopu di wi e tyai. Ai tyai moo ipi sama kon biibi a Bun Nyunsu ya seefi. 	 והנני מודיע אתכם אחי כי אשר מצאתני היתה אך ליתרון הבשורה׃


Gaantangi! Biibisama di abi toobi mu kaba tyai dati go kuutu a lanti fu kondee, fu suku leti anda. Bika den dati na sama di á teke biibi. Ma meke sama fu Masaa Gadu seeka en gi u. 	 היש בכם איש אשר בריבו עם רעהו יזיד להביא דבר דינו לפני הרשעים ולא לפני הקדשים׃


Ne den gwe a Kafalnayemu. Ma namo, di a kina dei fu den Dyu doo, ne Masaa Jesesi go a ini wan fu den Dyu keliki. Ne a bigin leli den sama Gadu wowtu. 	 ויבאו אל כפר נחום וימהר לבוא בשבת לבית הכנסת וילמד׃


Bika Demasi teke goontapu sani bigi moo enke Masaa Gadu, te i si a gwe a Tesalonika Foto, fika mi wawan ya. Kelesen gwe a Galasiya Kondee. Titesi gwe a Dalmasiya. 	 כי דימס עזבני באהבתו את העולם הזה וילך לו לתסלוניקי וקריסקיס הלך לגלטיא וטיטוס לדלמטיא׃


Ala san mi Tata abi na fu mi. Na fu dati ede meke mi taigi u taki, a o teke sani fu mi taigi u. 	 כל אשר לאבי לי הוא על כן אמרתי כי משלי יקח ויגיד לכם׃


Dati na wan tuutuu taki, fu teke sondee sitee. 	 נאמן הדבר הזה וראוי על כל להתקבל׃


Bika yu libi sai kaba enke sama di nái teli Masaa Gadu. I be e du sani di sen fu si. Soseefi losutu sani di á bun. Soseefi, diingi be e wooko enke basi a yu tapu. Da yu be e duungu waka lontu ganda sondee fusutan. Soseefi sidon nyan diingi, fu taki poli taki go doo du poli sani, fu dini falisi gadu. 	 כי דינו עת החיים אשר עברה לעשות כחפץ הגוים בלכתנו בדרכי זמה ובתאות כסבאי יין וזללי בשר ורדפי שכר ותועבות עבדת האלילים׃


Bika a sitaafu di gaanse fu u anda be fiti gi dati be sai gi en kaba. 	 ודי לאיש כמהו התוכחה ההיא אמת הרבים׃


We, efu Masaa Jesesi wani, da a ná o langa fosi mi sende Timotiyesi kon luku u de. Mi o kisi nyun kaakiti, te a sa daai kon taigi mi ya baka, fa sani e go anga u anda. 	 וקויתי בישוע אדנינו לשלח במהרה אליכם את טימותיוס למען תנוח דעתי בהודע לי דבר מעמדכם׃


Bika boon ati sama á poi du san de leti gi Masaa Gadu. 	 כי כעס אדם לא יפעל צדקת אלהים׃


Da na so den tyai a pikin buliki kon gi Masaa Jesesi. Ne den baala den dyakiti na a buliki mindii baka, ne Masaa Jesesi go sidon ne en tapu. 	 ויביאו את העיר אל ישוע וישליכו עליו את בגדיהם וישב עליו׃


Bika Masaa Gadu Buku sikiifi fu dati taki: “A fosi sowtu sama na Adan, di Masaa Gadu meke goontapu fasi ya.” Ma a kiiboi sowtu Sama na Kelestesi di de Masaa Gadu Kondee fasi, fu tyai a sowtu libi de gi taawan. 	 כן גם כתוב ויהי האדם הוא אדם הראשון לנפש חיה אדם האחרון לרוח מחיה׃


Namo a gaaman si san pasa ya. Soseefi a aliki a leli fu Masaa Gadu. A sani bigi gi en, namo wanten a teke biibi. 	 והשר כאשר ראה את המעשה האמין וישתומם על תורת האדון׃


“Da saide meke u e kai mi Masaa, ma u nái du san mi e taki? 	 ולמה זה אתם קראים לי אדני אדני ואינכם עשים את אשר אני אמר׃


Den kon anga ala gaan boon ati. Bika den yee den e leli sama sani di nái kai gi den. Den á wani yee taki, a dede weki baka fu Jesesi e soi fa dedesama o weki baka. 	 כי חרה להם על אשר למדו את העם והגידו בישוע את תחית המתים׃


Bika fa apaiti begiman a goontapu ya be e wooko, noiti dati be sa poi seeka libi gi Masaa Gadu. Efu a be poi, da a nyun sowtu á be sa de fanowdu, fu kon moo. 	 כי אלו היתה הראשונה ההיא תמימה לא יבקש מקום לשניה׃


Ma den leliman fu weiti anga den Faliseiman tyai wan uman kon ne en. Den kisi a uman ya anga e du ogii ne en man osu. Ne den tyai en kon poti a mindii na ala den sama fesi. 	 ויביאו הסופרים והפרושים אשה לפניו אשר נתפשה בשטותה ויעמידוה בתוך׃


A puu den Pawlesi kon a doo, da ai akisi taki: “Mi wani sabi san fu du, fu fende a yeepi fu Masaa Gadu.” 	 ויוציאם החוצה ויאמר אדני מה עלי לעשות למען אושע׃


Sama fu den tu fositen foto den e kai Sowdom anga Gomola be wooko takuu fasi tu. Namo, Masaa Gadu towe faya kai go boon den toon asisi puu a goontapu. Den sani de mu soi san de fu pasa anga taawan nownow, di sa wooko takuu fasi so tu. 	 ואת ערי סדום ועמרה הפך לאפר והאשימם במהפכה וישימם למשל לאשר עתידים לעשות זמה׃


Ne a taigi den bakaman fi en taki: “Wan ten o kon, di u o angii fu si wan fu den dei, di a Manpikin di saka kon toon libisama ya, o sidon enke kownu, fu taki na ala sani tapu. Ma u ná o poi si en nownow ya ete. 	 ויאמר אל התלמידים ימים באים והתאויתם לראות יום אחד מימי בן האדם ולא תראו׃


Da a sa piki u taki: ‘Mi taigi u kaba taki, mi á sabi u. Mi á sabi on se u komoto kon ya. U gwe komoto ya, u takuu ati sani u! Bika u á be wani poti yesi aliki fu du san Masaa Gadu be e taigi u.’ 	 ויאמר אני אמר לכם אינני יודע אתכם מאין אתם סורו ממני כל פעלי האון׃


Da sama sa wani sitee anga a toli ya! Ma u mu luku taki, ala taa kulu biibi lontu wi e gi den man gaandi sowan fasi. Den á gwenti du taa fasi. 	 ואם יחשב איש לערער עלינו אין לנו מנהג כזה ולא לקהלות האלהים׃


Ne, mi teke a pikin buku puu na a Engel ana, ne mi nyanmi en. Da, a be switi a ini mi mofu enke oniki, ma di mi gwili en, ne a bita enke nkasa a ini mi bee. 	 ואקח את הספר מיד המלאך ואכלהו ויהי בפי כדבש למתוק ואחרי אכלי אתו וימלא בטני מרורים׃


Da a biifi ya e go doo taki, tan begi gi wi dise naamo. Akisi Masaa Gadu, fu meke a bosikopu fu Masaa sa waka esi esi doo somen sama moo. Meke moo anga moo sama sa gi Masaa Gadu daa. Da den sa gafa en enke u anda tu. 	 ועוד אחי התפללו בעדנו אשר ירוץ דבר יהוה ויכבד כמו גם בקרבכם׃


Ma, den á be poi fende a moni fu pai a man baka. Ne di den de te wan pisi, ne a man taigi den taki: ‘U sabi san? U fika a moni. A á de fu u pai mi en moo.’ Da on di fu den tu sama ya o moo lobi a sama di den be mu pai?” 	 ויהי באשר לא השיגה ידם לשלם וישמט את שניהם ועתה אמר נא מי משניהם ירבה לאהבה אתו׃


Noti moo enke mi lobi u tuutuu. Bika u ala de fu Kelestesi Jesesi makandii de. Amen, na so a de! 	 ואהבתי את כלכם במשיח ישוע אמן׃


Anga ala piisii mi e kai u anda nen naamo, fu begi gi u so. 	 ותמיד בכל תפלותי אתחנן בשמחה בעד כלכם׃


Namo a taa dei di u sete a waka, ne u doo Sidon Foto. U komoto a soo, Pawlesi abi mati de. A ofisii gi en pasi, fu go a den osu. Den solugu en bun. A ofisii ya be e libi bun anga Pawlesi. 	 וממחרת הגענו אל צידון ויוליוס עשה עם פולוס חסד וינח לו ללכת אל מידעיו להעזר בידם׃


We, da ibii kondee abi lanti fu tii sama. Da ná si den enke noti, fu du sani pasa den mofu. Bika a makiti fu den tii sani, anga ala taki gi taawan de komoto a Masaa Gadu. Taa fasi á de fu fende makiti. 	 כל נפש תכנע לגדלת הרשיות כי אין רשות כי אם מאת האלהים והרשיות הנמצאות על יד אלהים נתמנו׃


Den Dyusama di be kon aliki den biibiwan de, be komoto a tyaipi sowtu kondee kon a Jelusalem Foto de. Taawan komoto na a pisiwataa fu Paltiya. Taawan komoto a Meidiya. Taawan komoto a Elam. Taawan komoto a Mesopatamiya. Taawan komoto a Judeja. Taawan komoto a Kapadosiya. Taawan komoto a Pontesi. Taawan komoto a Asiya. 	 פרתיים ומדים ועילמים וישבי ארם נהרים יהודה וקפודקיה פנטוס ואסיא׃


Ma den moo hei begiman anga den tiiman fu u kisi en, ne den gi den Loma sama di e taki fu a kondee ya fu den sipikii kii a koloisi. 	 ואת אשר כהנינו הגדולים וזקנינו הסגירהו למשפט מות ויצלבהו׃


Ne a taki moo taki: “Heelu ete wan toon, fu u enke Faliseiman! Bika te u go a keliki, da u lobi sidon a den fesiman sutuu a ini a keliki. Soseefi, te u e waka a ganda, da u e wani meke ala sama e gi u odi a sama fesi, enke u hei moo ala taa sama. 	 אוי לכם הפרושים כי תאהבו את מושב הראש בבתי הכנסיות ואת שאלות שלומכם בשוקים׃


Da meke wi Masaa Gadu anga Masaa Jesesi teke gaan bun ati fasi namo luku u anda. Soseefi, meke u ati de switi. Na so, te ibiiwan sa leli sabi sani fi en moo anga moo. 	 חסד ושלום יהיו לכם למכביר בדעת האלהים וישוע אדנינו׃


Bika mi be teke Dyusama libi fu bigi! Mi be de a fesi fu somen biya fu mi a Dyu Kondee, a ini a feti fu wooko anga weiti, di avo Dyu gaansama fika gi wi, fa fu dini Masaa Gadu. 	 ואהי הולך וחזק בדת היהודית על רבים מבני גילי בעמי בקנאתי הגדולה לקבלות אבותי׃


Sama di abi yesi, meke a yee, san a Jeje fu Masaa Gadu e taigi den keliki. 	 מי אשר אזן לו ישמע את אשר הרוח אמר לקהלות׃


Den suudati fu Masaa Gadu Kondee de a lo ne en baka na asi tapu. Den be wei dii weti koosi fann. 	 וצבאות השמים יצאים אחריו על סוסים לבנים מלבשים בגדי בוץ לבן וטהור׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Mi be de a lanti mindii alaten e leli sama. Mi be de a ini den keliki e leli sama, te go doo a Mama Keliki anga ala peesi pe den Dyu e kon makandii tu. Mi á be de bakabaka e taki sani. 	 ויען אתו ישוע אנכי בגלוי דברתי אל העולם ותמיד למדתי בבית הכנסת ובבית המקדש אשר כל היהודים נקהלים שמה ולא דברתי דבר בסתר׃


“Namo den piki en taki: ‘Na taa fasi á de. Bika wi á fende wooko, moo enke fa u taampu ya.’ “Namo, ne a basi taigi den taki: ‘U kon go wooko a mi goon!’ Ne a sende den go na a goon. 	 ויאמרו לו כי לא שכר אותנו איש ויאמר אליהם לכו גם אתם אל הכרם וכישר יתן לכם׃


We, ne Maliya piki a Basiya fu Masaa Gadu Kondee taki: “A bun! Mi de a ini mi Masaa ana ini. Meke a du anga mi enke fa i taki de.” Ne, di den taki so, te den kaba, ne a Basiya fu Masaa Gadu Kondee gwe fi en baka. 	 ותאמר מרים הנני שפחת יהוה יהי לי כדברך ויצא מאתה המלאך׃


Da meke u á daai lontu anga safu leli. A o tyai u a baka enke te fondamenti fu osu e meke naamo, da a osu seefi ná o taampu fu si. Bika fondamenti fu a biibi a Kelestesi, na a leli fu daai libi. Soseefi, fa Masaa Gadu o kuutu sama, yaki puu ne en fesi tego. Soseefi fa fu biibi Masaa Gadu. 	 על כן בעזב כעת ראשית דבר המשיח נעבר אל השלמות ולא נשוב לשית יסודי התשובה ממעשי מות והאמונה באלהים׃


Bika na Johanisi kon na a Kelestesi fesi, enke fa wan fositen apaiti takiman fu Masaa Gadu be sikiifi taki, dati musu fu pasa. Bika a be sikiifi taki: ‘Mi o sende wan apaiti takiman fu mi kon, fosi yuseefi kon doo. A o taigi sama fu daai seeka den libi, na a leti pasi fu Masaa Gadu.’ 	 כי זה הוא אשר כתוב עליו הנני שלח מלאכי לפניך ופנה רדכך לפניך׃


Mi lobi biibiwan! U na a nyun sowtu sama enke wakaman di á de sama fu goontapu ya. U de enke sama di kon tan ya fu wan satu pisiten namo. Da mi e sende u taki, libi wan fasi di kengi anga taawan de! Kaba anga takuu fasi di u e losutu, fu libi anga sikin. Bika dati e sitee anga a Gadu libi. 	 אהובים אזהירכם כגרים ותושבים הנזרו מתאות הבשר המתגרות בנפש׃


Namo mi yee wan Tongo taki: ‘Peitilisi! Opo taampu! I sa nyan ala san yu e si de! Kii nyan san i wani.’ 	 ואשמע גם קול האמר אלי קום פטרוס זבח ואכל׃


Da leli fu waka enke fa mi e leli, fu tyai u anga mi taanga. Soseefi, fu tyai u nowtu gi u, enke fa wan sama e tow wan taawan boto tyai. Mi o du a wooko de gi u, bika mi abi saka fasi, fu yeepi sama, meke u sa fende boo. 	 קבלו עליכם את עלי ולמדו ממני כי ענו ושפל רוח אנכי ותמצאו מרגוע לנפשתיכם׃


Da ala foluku fu goontapu o de ne en fesi. Da a o paati den a tu, leti enke fa wan soluguman fu sikapu e paati den sikapu anga den boko boko. 	 ונאספו לפניו כל הגוים והפריד בינותם כאשר יפריד הרעה את הכבשים מן העתודים׃


Ne a taigi en taki: “Jowsef, opo! Teke a pikin anga en mma, da u gwe a Islayeli Kondee baka! Bika a sama di be wani kii a pikin anda dede kaba.” 	 ויאמר אליו קום קח את הילד ואת אמו ולך שוב אל ארץ ישראל כי מתו המבקשים את נפש הילד׃


Da kaba teke mofu wooko fu lei, ma taigi taawan tuutuu fasi fa sani de. Bika wi na a wan kulu sama di de a sikin fu Kelestesi. 	 על כן הסירו מכם את השקר ודברו אמת איש את רעהו כי אברים כלנו יחד איש לאיש׃


We, ne Masaa Jesesi poti ana a den pikin tapu, begi gi den. Ne a gwe. 	 וישם את ידיו עליהם ויעבר משם׃


Moo enke fotenti Dyusama be meke a sweli ya. 	 ומספר הבאים באלה הזאת היה יותר מארבעים׃


“Efu wan man towe en uman fu go libi anga wan taa uman, da a kai a motyo libi. 	 ויאמר אליהם המשלח את אשתו ולקח אחרת נאף הוא עליה׃


Bika a be sa de wan sani fu feifi dunsu manengee.” Ma Masaa Jesesi taigi den taki: “U meke den sama sidon a doti a kulu, feifitenti, feifitenti te doo.” 	 כי היו כחמשת אלפי איש ויאמר אל תלמידיו הושיבו אתם שורות שורות חמשים בשורה׃


Ma now, da Timotiyesi kon doo wi ya baka anga moi nyunsu fu u anda. Bika a taki, u tan biibi go doo. U tan e soi taawan fa u abi lobi fu den a ini u ati. U e pakisei wi dise bunbun ete tu. U abi angii fu si wi dise tu, enke fa wi dise seefi abi. 	 ועתה כשוב אלינו טימותיוס מאתכם ויבשר אתנו את בשורת אמונתכם ואהבתכם ואת אשר אתם זכרים אתנו לטובה בכל עת ונכספים לראות אתנו כאשר גם אנחנו נכספים לכם׃


Bika goontapu koni na soso sani gi Masaa Gadu. A sikiifi a ini en Buku taki: “A tyai a koni fu goontapu go fasi, meke denseefi si a hii falisi koni fasi fu den de.” 	 כי חכמת העולם הזה סכלות היא לפני האלהים ככתוב לכד חכמים בערמם׃


Booko ede tu anga ibii taa biibiwan. Meke ibii taawan sa si makandii taki, u lobi u seefi, fu du bun yeepi u seefi. 	 ונתבוננה זה על זה לעורר אתנו לאהבה ולמעשים טובים׃


Namo ibii paansu sama fu Adan enke fosi sowtu Sama fende a sowtu sikin fi en. Na so ibii paansu sama fu Kelestesi enke a kiiboi sowtu sama seefi o fende a sowtu sikin fi en tu. 	 וכמו אשר הוא מעפר ככה גם אשר הם מעפר וכמו אשר הוא מן השמים ככה גם אשר הם מן השמים׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “U aliki bun! Meke mi taigi u: ‘Wan apaiti takiman fu Masaa Gadu, ná abi nen ne enseefi kondee.’ 	 ויאמר אמן אמר אני לכם כי אין נביא רצוי בארץ מולדתו׃


Da Timotiyesi feti meke moiti fu kon a mi fosi a gaan koo pisiten fu a yali doo. Da Ebules, Pudensi, Linesi, Klawdia anga ala den taa lobiwan dise sende bigi odi gi yu tu. 	 חושה לבוא לפני הסתיו אובולוס ופודיס ולינוס וקלודיה והאחים כלם שאלים לשלומך׃


Ne, den gi ibiiwan fu den wan weti koosi fu wei. Ne, den taigi den fu den tan ete wan satu pisiten. Den mu tan fu, te enke ala den taa sama di e dini Masaa Jesesi kon de. Den biibisama di sama be o kii ete, na a seefi fasi enke fa den kii den. 	 ויתן לאיש איש מהם שמלות לבנות ויאמר אליהם לנוח עוד זמן מעט עד מלאת מספר העבדים חברים ואחיהם העתידים להרג כמוהם׃


Ma fu di Masaa Jesesi be sabi kaba a ini en ati taki na so den sama di e waka ne en baka e kuutu fu san di a taki, ne a taigi den taki: “Oho! San meke u mandii so? Na a sani di mi taigi u de taanga gi u fu teke so? 	 ויבן ישוע בלבו כי תלמידיו מלינים על זאת ויאמר אליהם הזאת לכם למכשול׃


Bika ne enseefi fuuku ala sani, meke goontapu á de nownow enke fa sani be mu de seefi. Da den mu tan wan hii pisiten so, sondee denseefi wani, fu teke gaan angii, e luku fu fende moo betee ten. 	 כי נכבשה הבריאה להבל לא מרצונה כי אם למען הכבש אתה אלי תקוה׃


We, a ná ogii fu sama kon libi soi, fa yu de fanowdu gi en, fu teke en taki. Ma a taki mu de wan bunbun sani, fu yeepi yu. Na sowan fasi mi dati e wooko anga u anda. Ma a ná te mi de a u mindii de namo. 	 אבל טוב לקנא תמיד לטובה ולא לבד בהיותו אצלכם׃


Da di a taigi den so, ne Peitilisi kai en go a wanse. Ne a kaasi en. 	 והוא בגלוי דבר את הדבר הזה ויקחהו פטרוס ויחל לגער בו׃


We, mi e gi daa doo wi Masaa, Kelestesi Jesesi, di gi mi taanga, fu tyai a wooko ya. Bika a fitoow mi, poti a ini en wooko. 	 והנני מודה לישוע המשיח אדנינו המאזרני חיל כי חשבני נאמן וישימני למשרת לו׃


Da na wan leisi wan yali namo, a moo hei apaiti begiman be e go na a Apaiti Kambaa di meke seeka gi a apaiti Masaa Gadu wawan. Da buulu di a be e tyai go de á de buulu fi enseefi, enke fa ai waka anga Kelestesi, di gwe a tapu anda wan leisi kaba. Da a nái sanga tyai buulu, leisi fu leisi e go a tapu anda so. 	 אף לא להקריב את נפשו פעמים רבות ככהן הגדול אשר בא שנה בשנה אל הקדש בדם אחרים׃


Na a biibi ya be tyai Abalaham, di Masaa Gadu be sende en wan dei, fu fika en kondee anga ala en osu. Bika a o tyai en go gi wan faawe kondee, toon fi en seefi. Namo wanten a komoto gwe a waka tapu sondee fu sabi pe ai go seefi. 	 באמונה שמע אברהם כאשר נקרא ללכת אל הארץ אשר יירשנה ויצא ולא ידע אנה יבוא׃


Ma, di a man gwe, ne ai taki fa Masaa Jesesi deesi en. A paati a bosikopu na ala peesi te, Masaa Jesesi nen bali na ala peesi. Da winsi pe fu a kondee di Masaa Jesesi be go, sama be e kon ne en tyaipi. A dati meke a be e tan a peesi pe sama á be ipi. Ma toku seefi sama be e komoto na ala se e kon ne en. 	 אך הוא בצאתו החל לקרא הרבה ולהשמיע הדבר עד אשר לא יכל לבוא עוד אל עיר בגלוי כי אם היה ישב מחוץ לעיר במקמות חרבה ויבאו אליו מכל עבריו׃


We, di u sa teke biibi nownow, da weiti á de enke wookoman a u tapu moo, fu soi san fiti anga san fowtu. 	 אבל עתה אחרי אשר באה האמונה אין אנחנו עוד תחת יד האמן׃


Da a sani di a uman du ya, ná wan soso sani. A fatu di a iti a mi ede tapu ya, na seeka a seeka a sikin fu mi kaba. Bika dyonson den o kii mi. 	 את אשר היה לאל ידה עשתה קדמה למשוח את גופי לחנטו׃


Da te sama e lagi yu, fu di yu e waka a Masaa Jesesi baka, da na gaan seigi fu Masaa Gadu dati! Bika ai soi taki, a dyendee Jeje fu Masaa Gadu e wooko a ini yu libi tu. 	 אם יחרפו אתכם למען שם המשיח אשריכם כי נחה עליכם רוח הכבוד רוח אלהים אצלם מנאץ הוא ואצלכם נכבד׃


Da den go na a kondee. Ne den si a buliki wanten wanten. A be de teitei a wan ponsu fu wan osu a sikin pasi. Ne den go fu losi en. 	 וילכו וימצאו העיר אסור אל השער בחוץ על אם הדרך ויתירוהו׃


Te sama kon kaagi wan edeman de, da luku fosi onmen sama tyai a kaagi ya kon. Efu na wan kodo sama, da yu á mu teke a taki de fu taki. Ma efu na moo enke wan sama, da i sa teke en, fu taki. 	 אל תקבל שטנה על הזקן בלתי אם על פי שנים או שלשה עדים׃


Ne Masaa Jesesi e go anga en. Da, somen sama be e kon a Masaa Jesesi baka. Den be e toto fu ala se e kon ne en. 	 וילך אתו וילכו אחריו המון רב וידחקהו׃


Bika sama di takuu losutu e tyai, o paati tego anga Masaa Gadu. Ma fi en Apaiti Jeje e tapu a takuu losutu, kii a yu libi, da yu o poi libi tego anga Masaa Gadu. 	 כי אם תחיו לפי הבשר מות תמתון ואם על ידי הרוח תמותתו את מעללי הבשר חיה תחיו׃


Ne mi yee wan Tongo taki komoto na a kownu sutuu anda taki: “U gi a Gadu fu wi gaandi! U den sama, di e dini en, u di e lesipeki en, pikinwan anga gaanwan.” 	 וקול יוצא מן הכסא ויאמר הללו את אלהינו כל עבדיו ויראיו הקטנים עם הגדולים׃


Biibi uman! Saka a yu man ondoo. Teke en taki, leti enke fa yu e saka a Masaa Jesesi Kelestesi ondoo e teke en taki. 	 הנשים הכנענה לבעליכן כמו לאדנינו׃


Soseefi, efi i sweli taki: ‘Anga a nen fu a Mama Keliki.’ Da Masaa Gadu seefi de a ini a sweli de. Bika a dati na a tanpeesi fu Masaa Gadu. 	 והנשבע בהיכל נשבע בו ובשוכן בתוכו׃


Da Masaa Gadu o dyunta tuutuu gudu di nái poli, fu gi den bakaten na a libi tego a Masaa Gadu Kondee. Na dati den mu feti fu fende. 	 ויאצרו להם אוצר ליסוד טוב לעתיד שישיגו את חיי העולם׃


Ne Masaa Jesesi luku a sani te a kaba, ne a taigi den bakaman fi en taki: “U si a pooti uman de? A poti tu kopoo sensi namo go a ini a baki, ma a poti ipi moo ala den taawan di poti. 	 ויאמר אמת אמר אני לכם כי האלמנה העניה הזאת נתנה יותר מכלם׃


Da mi e piisii ya, ma a ná fu di mi be sikiifi sani di buduufu u de! Ma na di a buduufu de, meke u daai libi. Na so a wani u mu buduufu, fu fende bun. Da a kon, fa mi meke u buduufu á tyai ogii gi u. 	 עתה אני שמח לא על אשר נעצבתם כי אם על אשר נעצבתם לתשובה כי נעצבתם כרצון אלהים למען לא תשאו נזק במאומה על ידנו׃


Da u sa sabi den tuutuu sani fu Gadu. Da te u kon sabi den sani ya so kaba, da a sa meke u fii komoto a saafu, fu u de boo boo.” 	 וידעתם את האמת והאמת תשימכם לבני חורין׃


Na ala dati meke, u á mu booko saka lasi ati fu di mi sooto ya. Kweti! Bika na fu tyai bun gi u anda meke den kisi mi sooto. Da kaka ede poolo seefi taki, u waiti de fu mi teke sitaafu fu u ede. 	 בעבור זאת אבקש שלא תחתו בצרותי למענכם יען כי היא תפארתכם׃


“Da bakadati, da ala sama o si a Manpikin di saka kon toon libisama ya, a tapu a den woluku ini. A o kon anga gaan dyendee anga ala makiti. 	 ואז יראו את בן האדם בא בעננים בגבורה רבה ובכבוד׃


Bika fa mi sabi, da sama be soi u anda a bosikopu fi en. Den be leli u waka fiti fa a wani u mokisa libi anga enseefi. Ne u kon sabi a tuutuu fasi di a abi. 	 אם אמנם אתו שמעתם ובו למדתם כפי האמת בישוע׃


Ma Judasi, a man di o seli Masaa Jesesi be sabi a peesi tu. Bika en anga Masaa Jesesi anga den taa bakaman fi en be lobi kon makandii de. 	 וגם יהודה מוסרו ידע את המקום כי פעמים רבות נועד שמה ישוע עם תלמידיו׃


Dati meke den piki Masaa Jesesi taki: “Wi á sabi sama be gi en a makiti.” Ne Masaa Jesesi piki den baka taki: “Di u á sabi kaba sama be gi en a makiti, da mi seefi ná o taigi u sama gi mi a makiti tu.” 	 ויענו את ישוע ויאמרו לא ידענו ויאמר אליהם גם אני לא אמר לכם באי זו רשות אני עשה אלה׃


Ma Kelestesi abi somen sowtu wooko, ne a gi ibiiwan en apaiti fasi fu wooko. Na so a teke gaan bun ati fasi namo luku ibiiwan, na a fasi fa a wani gi dati gudu di enseefi abi fu gi biibiwan. 	 אבל לכל אחד ואחד ממנו נתן החסד כמדת מתנת המשיח׃


‘U luku ya! Disi na a santi fu a kondee, wi e sibi puu a u futu towe fika ya gi u. Da na wan maiki fu soi taki, u be taigi u a Bun Nyunsu. Da di Masaa Gadu o sitaafu u, da a ná wi fowtu. Bika u be taigi u fu a Nyun Tii fi en, ma u á be wani aliki wi. Kwolon! U e gwe, ye!’ ” 	 אף את עפר עירכם הנדבק ברגלינו ננערהו לכם אך ידע תדעו כי קרבה אליכם מלכות האלהים׃


Ma namo, di Kownu Helowdesi si taki, den koniman á kon piki en moo enke fa den be taki, ne en ati boon, te ná sipowtu. Ne a sende suudati waka kii ala manpikin, fu tu yali go a ondoo, a Betelehem anga a hii pisiwataa de. Bika den koniman be taigi en taki, na tu yali pasa kaba di den be si a sitali a tapu. 	 וירא הורדוס כי התלו בו המגושים ויקצף מאד וישלח וימת את כל הילדים אשר בבית לחם ובכל גבוליה מבן שנתים ולמטה כפי העת אשר חקרה מפי המגושים׃


Bali ala biibiwan anda wan switi odi a ini a nen fu Masaa gi wi. 	 שאלו לשלום כל האחים בנשיקה הקדשה׃


Ma u sa akisi mi de taki: “Da Masaa Gadu á fika en foluku, no?” Kweti! Mi di ai wooko ya ete, na Islayeli sama fu Dyu Kondee tu. Enke paansu sama fu Abalaham, da mi komoto na a lo sama den e kai Benyameni sama. 	 ובכן אמר אני הכי זנח האלהים את עמו חלילה כי גם אנכי בן ישראל מזרע אברהם למטה בנימן׃


Bika luku Damasikosi Foto. A gaaman di e wooko a Kownu Aletasi ondoo de be kumandei suudati fu lulu mi kisi a ibii pasi mofu. 	 בדמשק שמר הנצב של המלך ארטס את עיר הדמשקיין ויבקש לתפשני׃


We, da weiti gei wan wookoman di wan gudu dda abi, fu kweki en nyoni pikin te enke a lepi sai fu komoto na a wookoman de ondoo. Na so u tan a weiti ondoo doo na a yuu ten fu u sa teke biibi a Kelestesi, fu toon bun sama gi Masaa Gadu. 	 ובכן התורה היתה אמנת אותנו אל המשיח למען נצדק על ידי האמונה׃


Te a kon, da wanten a man di e oli waki na a pen e opo a doo fu a pen gi en. Da o kai den sikapu fi en a nen, da den sikapu o yee en tongo. Da a o tyai den puu a ini a koi go a doo. 	 לו יפתח שמר הסף והצאן את קלו תשמענה והוא לצאנו בשם יקרא ויוציאם׃


Ma efu mi du dati, da fa den sani di sikiifi a Gadu Buku o kon pasa tuu enke fa den be sikiifi?” 	 ואיככה אפוא ימלאו הכתובים כי כן היה תהיה׃


We, ne a go baka a ini gaaman osu, ne a taigi Masaa Jesesi taki: “On kondee na fi yu?” Ma Masaa Jesesi á piki en. 	 וישב ויבא אל בית המשפט ויאמר אל ישוע מאין אתה ולא השיבו ישוע דבר׃


Lobi biibiwan! Ma mi wasikoi u de a fesi, fu luku bun anga falisi leli fu sama di nái teke taki. Den nái libi apaiti fasi gi Masaa Gadu. Bika dati o tyai u go waka fowtu fasi, fu pantan komoto na a taanga biibi fu u de. 	 ואתם אהובים אשר ידעתם זאת השמרו לנפשתיכם פן תמשכו אחרי טעות אנשי בליעל ונפלתם ממעזכם׃


We, bakadati, ne mi si wan nyun tapu anga wan nyun goontapu. Bika a fosi tapu anga a fosi goontapu be pasa gwe. Da soseefi a ze á be de moo tu. 	 וארא שמים חדשים וארץ חדשה כי השמים הראשנים והארץ הראשונה עברו והים איננו עוד׃


Di a teke a buku, ne den fo libilibi sani anga den twenti a fo gaansama boigi ne en fesi fu gi en gaandi. Ibiiwan fu den be abi wan gitali anga wan paata gowtu komiki. A gowtu komiki fuu anga a sumee switi sani di den e boon gi Masaa Gadu. A switi sumee sani ya na den begi fu den sama fu Masaa Gadu. 	 ויהי בקחתו את הספר ויפלו לפני השה ארבע החיות ועשרים וארבעה הזקנים ואיש איש כנור בידו וקערות זהב מלאת קטרת אשר הנה תפלות הקדושים׃


Sama di wini a feti, o fende weti koosi fu wei. Da noiti mi o kaabu en nen puu a ini a buku fu libi. Mi ná o sen fu taki a fesi fu mi Tata anga den Engel taki mi sabi en. 	 המנצח ילבש בגדים לבנים ולא אמחה את שמו מספר החיים ואודה שמו לפני אבי ולפני מלאכיו׃


Mi nái suku lesipeki gi miseefi. Ma wan sama de di e suku en gi mi. Da na a sama ya e kuutu, leti enke fa a mu de. 	 אכן לא אבקש את כבודי יש אחד אשר יבקש וישפט׃


Da wi be fende kankan fu wooko so, fu di na wan bunbun sani wi tyai kon gi de. Bika a ná wan bosikopu fu koli u anda kisi. Soseefi, a á de wan sani fu fende wini a u anda tapu wan fasi di á fiti. 	 כי תוכחתנו איננה מתוך טעות וגם לא מתוך טמאה ולא ברמיה׃


Nyunyun win meke fu poti a ini nyunyun saka, di á poi basi lasi en. 	 אך יתן היין החדש בנאדות חדשים ושניהם יחדו ישמרו׃


Biibiwan! Ma toku di mi be de a u anda, da mi á be poi taki anga u ete enke sama anga Masaa Gadu Jeje. Mi be mu taki anga u enke sama di abi libisama fasi ete. Bika u be de nyunyun biibisama di á kaba sabi san fiti anga fowtu. 	 ואני לא יכלתי לדבר עמכם אחי כעם רוחניים כי עודכם של הבשר וכמו עוללים במשיח׃


Da mi wani taigi yu ete taki, Elastesi fika a Kolenti Foto. Tolofimesi dati mi be fika en siki siki a Milite Foto a baka. 	 ארסטוס נשאר בקורנתוס ואת טרופימוס הנחתי חולה במילטוס׃


Ma a Apaiti Jeje be e piki den naamo, fa dati ná o pasa na a yuu ten fu den de. Den Engel seefi be giili fu si, fa dati o waka. Ma na bakaten pe wi e libi nownow, ne a sende a Apaiti Jeje fi en komoto a tapu anda, kon meke den apaiti bosikopuman fu Masaa Jesesi poi taigi u de a Bun Nyunsu ya. 	 ונגלה להם כי לא לפנשם כי אם לנו שרתו בדברים ההם אשר הגד לכם עתה על פי המבשרים אתכם ברוח הקדש השלוח משמים דברים אשר מלאכי אלהים חמדו להשקיף אל תוכם׃


We, na soseefi u Tata, a tapu anda tan tu. Bika a á wani ná wan fu den pikin ya mu go lasi.” 	 כן איננו רצון מלפני אביכם שבשמים כי יאבד אחד מן הקטנים האלה׃


We, ne di Masaa Jesesi taki so, ne Malita go, ne a kai en sisa saafi taki: “A Mesiti kon kaba, ai kai yu.” 	 ויהי אחר דברה זאת ותלך ותקרא למרים אחותה בסתר לאמר הנה המורה פה וקרא לך׃


Ma den Faliseiman taki: “Wi Faliseiman dati sabi fa ai du puu takuu jeje a sama tapu. Na saatan, a basi fu didibii e yeepi en, fu puu den takuu jeje.” 	 והפרושים אמרו על ידי שר השדים מגרש הוא את השדים׃


Da soseefi, afu fu a sii kai a ini maka. Da di den goo kon anga den maka makandii, ne den maka pasuma den kii. 	 ויש אשר נפל בתוך הקצים ויצמחו הקצים עמו וימעכהו׃


Ma den tesi ya á taanga moo san taa libisama e tyai. Soseefi Masaa Gadu de fitoow fasi fu meke dati á sa bigi pasa u. Ai meke wan pasi tu, fu waka pasa tesi. 	 עדין לא בא עליכם נסיון אחר בלתי אם נסיון בני אדם כי נאמן הוא האלהים אשר לא יניח לנסות אתכם למעלה מיכלתכם כי אם יתן עם הנסיון גם תוצאתיו כדי שתוכלו שאת׃


Awinsi wi á de fu fitoow seefi, ma en dati naamo abi fitoow fasi. Bika a á poi daai enseefi poti taa fasi. 	 אם לא נאמין הנה הוא קים באמונתו כי לכחש בעצמו לא יוכל׃


We, u beendiman de! Na law u e law? U taigi mi! A Mama Keliki ofu a gowtu di de a ini, on di e meke a taawan toon apaiti sani gi Masaa Gadu? 	 אתם הכסילים והעורים כי מה הוא הגדול אם הזהב או ההיכל המקדש את הזהב׃


Na wan gaan bun u du, ne dati tyai wi kon a kuutu! Bika na wan sikiman kon bun. 	 אם אנחנו נחקרים היום על הטובה אשר עשינו לאיש חולה ושאלתם במה זה נושע׃


Ne den suudati tyai Masaa Jesesi go a wan peesi a ini a dyali fu Gaaman Pilatesi, ne den kai ala den suudati kon makandii. 	 ויוליכהו אנשי הצלב אל החצר הפנימית הוא בית המשפט ויזעיקו את כל הגדוד׃


Ne dati tyai buuya gi den. Bika a meke den wai komoto na a pasi fu a tuutuu biibi a Masaa Gadu bosikopu. Timotiyesi! Meke Masaa Gadu tan luku u ala anda bun ati fasi namo. 	 יש מתפארים בו ויתעו מן האמונה׃ [ (I Timothy 6:22) החסד עמך אמן׃ ]


Namo a komandanti taki: “A bun!” Ne Pawlesi taampu na a taapu anda, da ai wai ana gi den sama fu tan pii. Namo a hii peesi koo, ne a bigin taki. A tongo di a teke taki na den eigi Dyu Tongo. 	 וינח לו ויעמד פולוס על המעלות הניף ידו אל העם ותהי דממה רבה וידבר בלשון עברית ויאמר׃


Da u sa dini en, sondee fu den weiti wooko enke gaan basi a u tapu. Bika sama di toon pikin fi en, na fu a gi bun di a abi, fu gi pikin. 	 לכן אינך עוד עבד כי אם בן ואם בן אתה הנך גם יורש האלהים על ידי המשיח׃


Ma a fasi fu a man di tyai a gaan bun kon gi sama, kengi anga di fu a man di be tyai a poli kon. Bika ogii di awan be du be taanga, fu tyai poli gi somen sama. Ma a bun di Jesesi Kelestesi enke a taawan du moo taanga, fu meke Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi luku somen sama baka. 	 אך לא כדבר הפשע דבר המתנה כי אם בפשע האחד מתו הרבים אף כי חסד אלהים ומתנתו עדפו ערוף לרבים בחסד האדם האחד ישוע המשיח׃


Mi lobi biibiwan! A angii bigi a mi ati seefi, fu si a yeepi ya go doo mi eigi foluku enke Dyusama. Mi e begi Masaa Gadu seefi, fu dati. 	 אחי חפץ לבבי ותפלתי לאלהים בעד ישראל אשר יושעו׃


Da, fu di yu á biibi san mi taigi yu, meke yu ná o poi taki moo, fu te enke a dei di ala den sani di mi taki ya pasa. Bika, a dei o doo, di den sani ya o pasa tuu leti enke fa mi taki.” 	 והנה תאלם ולא תוכל לדבר עד היום אשר תהיה זאת תחת כי לא האמנת בדברי אשר ימלאו למועדם׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Didibii á de a mi tapu. Na lesipeki mi e lesipeki mi Tata. Ma u nái lesipeki mi. 	 ויען ישוע שד אין בי רק את אבי אני מכבד ואתם תבזוני׃


Ma a sikiifi fu soi fa Masaa Gadu sa seeka wiseefi kon de bun sama gi enseefi. Ma na te u biibi en, di weki wi Masaa Jesesi puu a dede. 	 כי אם גם למעננו אשר עתידה להחשב לנו המאמינים במי שהעיר את ישוע אדנינו מן המתים׃


Ne a de anda te di den doloifi lepi, ne a sende wan wookoman fi en, fu go teke fi en se doloifi kon gi en. 	 ולמועד שלח אל הכרמים עבד לקחת מאת הכרמים מפרי הכרם׃


Namo den yee a gaan takitaki fu den biibisama. Ne den booko go taampu e luku anga ala foondoo. Bika ibiiwan fu den e yee a tongo di a diingi ne en mma bobi. Den biibisama e taki den sowtu a sowtu tongo fu den. 	 ויהי בהיות קול הרעש ההוא ויקבצו עם רב ויהיו נבכים כי איש איש שמע אתם מדברים בשפת עמו׃


“Ma di den taa wookoman fu a masaa si ala san pasa, ne a buduufu den te, ne den lon go taigi den masaa ala san pasa. 	 וחבריו העבדים ראו את הנעשה ויעצבו מאד ויבאו ויגידו לאדניהם את כל אשר נעשה׃


Ma den biibisama di be lowe fika Jelusalem be e waka lontu den peesi pe den lowe go. Da den e paati a Bun Nyunsu fu Masaa Jesesi na ala pe den doo. 	 והנפוצים עברו בארץ ויבשרו את הדבר׃


Ma Abalaham tan ya sondee a kondee de fi en. Wan pisi doti seefi á be toon fi en. Na a paamisi namo be de taki: ‘Mi o poti a kondee a yu paansu ana.’ A ten de, a be de sondee pikin ete seefi.” 	 ולא נתן לו נחלה בה אף לא מדרך כף רגל ויבטח לתתה לאחזה לו ולזרעו אחריו ועוד לא היה לו בן׃


Ma wan dei e kon, da den sama fu Ninifei o opo, da den o kuutu den sama fu a ten ya. Bika den sama fu Ninifei be yee a wowtu fu Masaa Gadu di Jowna be gi den. Ne den teke en, ne den daai libi wanten. Ma wan Sama de a u mindii ya, di hei moo Jowna, ma toku, u nái teke en taki. 	 אנשי נינוה יקומו במשפט עם הדור הזה וירשיעוהו כי הם שבו בקריאת יונה והנה פה גדול מיונה׃


Namo di musude, ne Masaa Jesesi waka anga futu na a wataa tapu kon a den. 	 ויהי באשמרת הרביעית ויבא אליהם ישוע מתהלך על פני הים׃


A moo gaan sani, na fu poti hii ati lobi taawan. Da i sa poi gwili ogii di den e du anga yu, sondee fu bolotyasi dati poli den nen. 	 ולפני כל דבר אהבו איש את אחיו אהבה חזקה כי על רב פשעים תכסה האהבה׃


Ma, u luku a beele di komoto a tapu saka kon a goontapu ya. Da, efu wan sama nyan a beele ya, da a ná o dede. Ma yu o fende a libi fu tego. 	 זה הוא הלחם הירד מן השמים למען יאכל איש ממנו ולא ימות׃


Da wan nen sikiifi ne en koosi anga en bomafutu taki: 	 ועל בגדו ועל ירכו כתוב שם מלך המלכים ואדני האדנים׃


Te mamanten u si a san lebi, da u sabi taki alen o kai tide. We, fa a waka u sabi luku den maiki di tapu e soi, ma u á sabi luku den maiki fu a yuu ten di u e libi nownow? 	 ובבקר תאמרו היום סער כי אדמו והתקדרו השמים חנפים אתם את פני השמים ידעתם לבחן ואתות העתים לא תוכלו׃


Ma den Faliseiman taigi den na den taki: “U si? Wi á poi du ná wan sani fu oli den. Bika hii goontapu lon go ne en go e waka ne en baka.” 	 והפרושים דברו איש את אחיו לאמר הראיתם כי הועיל לא תועילו מאומה הנה כל העולם נמשך אחריו׃


Bika a meke dati du wan gaan wooko di tyai yeepi gi wi, fu Masaa Gadu sa poi gi wi paadon fu wi takuudu anga ogii. 	 אשר יש לנו בו הפדיון בדמו סליחת החטאים׃


Na so u libi kon taampu letiopu fasi, fiti weiti. Ma, da a takuu losutu á mu tyai wi go libi ogii fasi baka. A libi mu de enke fa a Apaiti Jeje e tyai sama. 	 למען תמלא חקת התורה בנו המתהלכים בלא כבשר כי אם לפי הרוח׃


Ne, den seibin Engel, di be abi den seibin tutu e seeka fu boo den tutu. 	 ושבעה המלאכים ההם אשר בידם שבעת השופרות התעתדו לתקע׃


We, da fa mi e pakisei u anda na wan sani di mi musu fu du. Bika u de a mi ati. Soseefi, u taampu anga mi na a Bun Nyunsu di Masaa Gadu teke gaan bun ati fasi, poti a mi ana, fu paati. We, mi be de a dunguu osu, na so u be yeepi. Doo a kuutu dei pe den be tyai mi go seefi, fu soi fa a Bun Nyunsu na Masaa Gadu tuutuu bosikopu. Soseefi, fa mi e taki en leti fasi, fu sama sa fitoow teke biibi. Da u be gi mi taanga sikin sowan fasi. 	 כאשר ראוי לי לחשב ככה על כלכם בעבור שאתי אתכם בלבבי במוסרי ובהצדיקי ובחזקי את הבשורה באשר כלכם חברי בחסד׃


Da wan fu den ogii ati man di den be sipikii a Masaa Jesesi se, bigin sipowtu anga Masaa Jesesi, e poti en wisiwasi taki: “Man! I na a Kownu di Masaa Gadu be paamisi taki, a be o sende kon gi u? We, soi u taki, i ne en tuu. Puu iseefi na a koloisi, da i puu wi tu!” 	 ואחד מאנשי הבליעל התלוים גדפו לאמר הלא אתה המשיח הושע את עצמך ואתנו׃


Da baka aitin dei, di den bakaman fu Masaa Jesesi be de makandii baka a ini wan osu sooto sooto doo, da Towmasi be de a ini a osu ini anga den tu. Ne te fu den denki, ne Masaa Jesesi kon a ini a osu, ne a go taampu a den mindii dyan. Ne a taigi den taki: “Meke Gadu gi u koo ati fu libi, ye!” 	 ויהי מקצה שמונת ימים ותלמידיו שנית פנימה ותומא עמהם ויבא ישוע והדלתות מסגרות ויעמד ביניהם ויאמר שלום לכם׃


We, di Masaa Jesesi taki so, ne den bakaman fi en kon taigi en taki: “Masaa! Fa i si i taki de, ná sipowtu boon den Faliseiman ati boon a yu moo.” 	 ויגשו אליו תלמידיו ויאמרו הידעת כי הפרושים בשמעם את הדבר הזה נכשלו בו׃


Bika dati o gi en Masaa Gadu bosikopu fu yeepi en anga ala sama a ini en osu, wookoman fi en tu. Ala den o komoto na a pasi fu takuudu anga ogii, fu fende libi tego.” 	 והוא ידבר אליך דברים אשר תושע בהם אתה וכל ביתך׃


Bika a libi á de fu wan sama seefi. A dede seefi á de fu wan sama seefi. 	 כי אין איש מאתנו אשר יחיה לנפשו ואין איש אשר ימות לנפשו׃


Taawan den naki anga siton, te dede. Den sa taawan koti a mindii. Den sutu taawan anga fetihow kii. Den yaki taawan puu a osu, fu yayo sondee tanpeesi, sondee koosi. Da den e dee buba fu meti, wei a sikin. Nyanyan angii e naki taawan. Tuutuu den tuka anga nowtu. Da anga ala dati, sama e banowtu den de ete. 	 נסקלו באבנים נסרו במגרה נבחנו ביסורים מתו לפי חרב וינעו עטופי עורת כבשים ועזים בחסר ובעצר רעה ויגון׃


We, mi e wasikoi ete wan leisi taki, luku bun! Taampu taanga doo anga a biibi. Meke wan enkii sani á poi seke u. Noiti feele wan enkii sani tu. 	 שקדו ועמדו באמונה התאששו והתחזקו׃


Ne a taa dei fuuku mamanten, ne den komoto a Kayafasi, ne den tyai Masaa Jesesi go a Gaaman Pilatesi osu. Ma den edeman fu den Dyu seefi á go a ini a gaaman osu. Bika den be wani oli den seefi kiin, enke fa a leli fu den be taki. Bika den be wani nyan a Pasika. Na fu dati ede meke Gaaman Pilatesi komoto kon a den a doose. Ne a akisi den taki: “We, on sowtu ogii a sama ya du, meke u e tyai en kon a mi?” 	 ויוליכו את ישוע מבית קיפא אל בית המשפט ויהי בבקר השכם והמה לא נכנסו אל בית המשפט למען אשר לא יטמאו כי אם יאכלו את הפסח׃


Kownu Agiipa seefi piki Gaaman Festesi taki: “U be sa losi en fii. Ma na di enseefi be begi mi taki: ‘Gaantangi! Sende mi go gi a moo gaan kownu a Loma Foto, fu koti a kuutu.’ ” 	 ויאמר אגרפס אל פסטוס האיש הזה יוכל להפטר לולא קרא את הקיסר לדינו׃


Ne Masaa Gadu puu en na a kownu wooko poti Dafeti toon kownu. A lobi a Dafeti ya te, ne a taki: ‘Yu Dafeti! Manpikin fu Isai, i kai a mi ati. Bika yu e waka enke fa mi wani.’ 	 וכהסירו אותו ויקם את דוד למלך עליהם אשר גם העיד עליו לאמר מצאתי דוד את בן ישי איש כלבבי והוא יעשה את כל חפצי׃


Ne Masaa Jesesi piki en taki: “Masaa Gadu gi den sama fu a osu ya paadon tide, fu ala takuudu anga ogii. Mi be musu kon a Sakeyosi tide. Bika en na wan bakaten pikin fu wi avo gaansama Abalaham paansu tu. Sakeyosi be lasi pasi fu den sani di a be e du, ma fanafu tide a daai kon a Masaa Gadu baka. 	 ויאמר אליו ישוע היום היתה תשועה לבית הזה באשר בן אברהם גם הוא׃


Dati taki, a ná paansu sama di Abalaham meke libisama fasi. Ma na a paansu sama, di biibi Masaa Gadu paamisi tyai gi Abalaham. 	 כלומר לא בני הבשר המה בני האלהים כי אם בני ההבטחה הם הנחשבים לזרע׃


Na Masaa Jesesi seefi pai a paiman fu ala den takuudu anga ogii gi wi kaba. A paiman, di a pai gi u ya, na a dede, di a dede fu u ede fu Masaa Gadu gi u paadon fu den takuudu anga ogii fu wi. Ma a ná u wawan a dede pai a paiman ya gi, ma na fu hii goontapu. 	 והוא כפרה על חטאתינו ולא על חטאתינו לבד כי גם על חטאת כל העולם׃


We, ne Masaa Jesesi daai luku wanten, ne a si a uman. Ne a taigi en taki: “Uman! Ná feele! Fu di i biibi mi so taanga, da i kon bun kaba.” Fa i si Masaa Jesesi taki so, a uman betee kaba. 	 ויפן ישוע וירא אותה ויאמר חזקי בתי אמונתך הושיעה לך ותושע האשה מן השעה ההיא׃


We, manengee di mu taampu a baka fu den edeman, mu tan na a fasi fu lesipeki. Den mu poi taki leti taki. Diingi á mu poi pee den basi. Da den á mu e suku moni ofu wini wan fasi di á fiti. 	 וכן גם השמשים יהיו ישרים ולא מחליקי לשון ולא אהבים סבא יין ולא נטים אחרי בצע רע׃


We, ne Masaa Jesesi waka go na a gaan Mama Keliki. Da somen sama be de anda e bai sani, e seli enke na wowoyo. Namo Masaa Jesesi yaki ala den puu de. Ne a toto ala den tafaa pe den be e booko moni, towe a doti. A puu ala den sutuu pe sama be sidon e seli doifi towe gwe. 	 ויבא ישוע אל מקדש האלהים ויגרש משם את כל המוכרים והקונים במקדש ויהפך את שלחנות השלחנים ואת מושבות מכרי היונים׃


Den avo avo fu u be nyan a mana a ini a gaan sabana, ma toku den dede. 	 אבותיכם אכלו את המן במדבר וימתו׃


Da a kibii pisi fu den ati o kon a doo, fu denseefi si. Da den o kai anga kini begi Masaa Gadu. Soseefi den o si taki, Masaa Gadu de a u mindii de tuu. 	 ובכן יגלו תעלמות לבבו ויפל על פניו וישתחוה לאלהים ויודה בקול כי באמת האלהים בקרבכם׃


Na so Masaa Jesesi de basi fu ala sani a tapu anda doo goontapu ya seefi. Soseefi doo a moo lagi peesi a dedekondee seefi. Ibiiwan fu den sani ya abi fu saka gi en. 	 למען אשר בשם ישוע תכרע כל ברך אשר בשמים ובארץ ומתחת לארץ׃


Fosi wi be kon anda, da sama be du ogii anga wi a Filipi Foto seefi. Fa u sabi, da den poli wi nen ala sowtu fasi, fu booko wi saka. Ma toku Masaa Gadu be gi wi taanga sikin, fu poi kon doo u anda anga en Bun Nyunsu. 	 אך אחרי אשר ענינו ולחרפות היינו בפילפי כאשר ידעתם התחזקנו באלהינו להגיד גם לכם את הבשורה בנפתולים רבים׃


We, wi sabi taki san Masaa Gadu Buku e taki na tuu fu alaten. Da Masaa Gadu e kai den sama di e teke a bosikopu fi en, gadu. 	 הן קרא שם אלהים לאלה אשר היה דבר האלהים אליהם והכתוב לא יופר׃


Mi á poi lei, bika mi mokisa libi anga Kelestesi. Da teke san mi o taki ya. A Apaiti Jeje seefi e kotoigi anga mi konsensi so. 	 אמת אני מדבר במשיח ולא אשקף ודעתי מעידה לי ברוח הקדש׃


Bika den sani di i si pasa ya, pasa fu den sani di sikiifi a Gadu Buku mu kon tuu. Bika Gadu Buku sikiifi taki: “Den ná o booko ná wan bon fi en.” 	 כי כל זאת היתה למלאת הכתוב ועצם לא תשברו בו׃


We, mi lobi pikin! Mi e meke a biifi ya sende gi u, fu u wai a pasi gi ogii. Ma efu a kon taki, toku wan fu u du wan ogii, da u mu sabi taki, Masaa Gadu o gi en paadon, bika Jesesi Kelestesi de a Masaa Gadu, wi Tata anda, di e begi en paadon gi wi. Noiti enseefi du ogii wan dei. 	 בני הנני כתב אליכם את זאת לבלתי תחטאו ואם יחטא איש יש לנו מליץ לפני אבינו ישוע המשיח הצדיק׃


We, ibii sama di toon a hii nyun sowtu sama, da na a seefi Kelestesi teke peesi a ibiiwan fu den. Da den nái teli moo taki, disi na Dyu ofu dati á de Dyu. Disi koti maiki a manpeesi toon Dyusama ofu dati á koti. Disi na doose kondee sama ofu dati na bakabusi sama. Disi na saafu a katibo ofu dati na fii sama sondee katibo. Kweti! 	 אשר אין שם יוני ויהודי אין מילה וערלה אין לעז וסקותי אין עבד ובן חורין כי המשיח הוא הכל ובכל׃


Soseefi tu, efu yu ain wani luku sani di o puu yu a Masaa Gadu pasi, da a moo bun, i diki en puu towe. Bika a moo bun fi i lasi wan pisi fi i sikin, ma i fende a libi fu tego, moo enke i de anga i tu bunbun ain, ma den iti yu go a ini didibii faya go boon. 	 ואם עינך תכשליך נקר אותה והשלך ממך טוב לך לבוא לחיים בעין אחת מהיות לך שתי עינים ותשלך אל אש גיהנם׃


Ma Masaa Jesesi piki den taki: “Fu tuutuu mi e taigi u taki, a Manpikin á poi du ná wan sani boiti san a si a Tata e du. Ma san a Tata e du, na dati a Manpikin e du tu. 	 ויען ישוע ויאמר אליהם אמן אמן אני אמר לכם לא יוכל הבן לעשות דבר מנפשו בלתי את אשר יראה את אביו עשה כי את אשר עשה הוא גם הבן יעשה כמהו׃


Ma wantu fu den go a den Faliseiman go taigi den san Masaa Jesesi du. 	 ומקצתם הלכו אל הפרושים ויגידו להם את אשר עשה ישוע׃


We, ne a tapu wagi wanten. Ne den saka komoto go a ini a wataa, en anga Filipi makandii. Ne Filipi dopu en. 	 ויצו להעמיד את המרכבה וירדו שניהם אל תוך המים פילפוס והסריס ויטבל אותו׃


Mi e taigi u ete wan toon. A moo makiliki fu wan kameili pasa a nanai olo, moo enke wan guduman pasa go a ini a Nyun Tii fu Masaa Gadu.” 	 ועוד אני אמר לכם כי נקל לגמל לעבר דרך נקב המחט מבא עשיר אל מלכות האלהים׃


Da noiti uman anga man mu taki nono gi denseefi. Boiti efu den fiti makandii fu teke wan yuu begi. Ma bakadati, da kon siibi makandii baka. Meke didibii á sa fende pasi tesi u tyai go du ogii, fu di u á poi dwengi useefi oli bun fasi. 	 אל תמנעו את עצמכם זה מזה זולתי בהסכמת שניכם על זמן קבוע להיות פנוים לתענית ולתפלה ותשובו ותתאחדו פן ינסה אתכם השטן בעבור פריצות יצרכם׃


Odi komoto a wantu taa biibi baala di e wooko gi Kelestesi Jesesi, makandii anga mi dise tu. Dati na Maakusi, Alestakesi, Demasi, anga Lukasi. 	 ומרקוס וארסטרכוס ודימס ולוקס עזרי שאלים לשלומך׃


Mi na a beele di e gi libisama libi. Na Gadu mi komoto. Da a sama di o nyan a beele ya, abi a libi fu tego. Da a beele di mi e taki ya, na mi sikin dugu dugu di mi o gi fu ala libisama ede.” 	 אנכי הלחם החי הירד מן השמים איש כי יאכל מן הלחם הזה יחיה לעולם והלחם אשר אתננו הוא בשרי אשר אני נתן בעד חיי העולם׃


We, di Masaa Jesesi si en mma taampu anga a bakaman fi en di a be lobi te, ne a taigi en mma taki: “Uman! Luku i pikin de!” 	 וירא ישוע את אמו ואת תלמידו אשר אהב עמדים אצלו ויאמר אל אמו אשה הנה זה בנך׃


Ne a man taki: “Masaa, mi e biibi!” Ne a saka anga kini a doti gi en gaandi. 	 ויאמר אני מאמין אדני וישתחו לו׃


Ne a man piki Masaa Jesesi taki: “We, Masaa! Senten mi de pikinengee mi e oli ala den weiti de, te enke tide.” 	 ויאמר את כל אלה שמרתי מנעורי׃