ئەو کارەی دەیکەیت هەر ئێستا، لەم ساتەدا دەتکوژێت. زیاتر لە ئوتومبیل و ئینتەرنێت و تەنانەت زیاتر لەو ئامێری مۆبایلە بچوکەی کە بەردەوام باسی دەکەین ئەو تەکنەلۆجیایەی کە هەمو رۆژێک بەکاری دەهێنیت ئەمەیە: سمتت. لەم سەردەمەدا مرۆڤ رۆژانە ٩.٣ کاتژمێر دادەنیشێت ئەمەش لە ماوەی نوستنمان زیاترە کە ٧.٧ کاتژمێرە دانیشتن ئەوەندە بەربڵاوە کە تەنانەت پرسیار ناکەین کە چەند دادەنیشین و لەبەر ئەوەی هەمو کەسێک دادەنیشێت خەیاڵمان بۆ ئەوە ناچێت کە شتێکی خراپە. بەم شێوەیە دانیشتن بووە بە جگەرەکێشانی ئەم نەوەیەی ئێمە. بە دڵنیاییەوە کاریگەری تەندروستی لێ دەکەوێتەوە کاریگەری مەترسیدار، جگە لە زیادبونی ورگ. شتی وەک شێرپەنجەی مەمک و شێرپەنجەی کۆڵۆن راستەوخۆ بەستراون بە ئەنجامنەدانی چالاکی جەستەییەوە لە راستیدا ١٠%ی ئەم نەخۆشییانە بۆ ئەم هۆکارە دەگەڕێتەوە. 	 Hva du gjør, akkurat nå, i dette øyeblikk, dreper deg. Mer enn biler eller internett, eller selv det lille mobilapparatet vi fortsetter å snakke om, den teknologien du bruker nesten hver dag er denne, din rumpe. Nå til dags sitter mennesker 9.3 timer i døgnet, som er mer enn vi sover:


[گۆڕانکارییه‌ک دەکەین] 	 Å lage en bryter.


"١٠شت کە ئەبێت فێری ببم لەمەو دوا" خاڵی ژمارە سێ لە لیستەکەی شارتۆن ئەوە بوو پێویستە فێر بم کە حەز لە پیاوانێک نەکەم کە تەمەنیان سێ ئەوەندەی تەمەنی خۆم بێت پێم وت کە ئەمە واتای چی؟ ئەویش وتی: خانمەکەم،ئەمە جۆرە چیرۆکێکی دوور و درێژە" وە من پێم وتت"شارلوت ئەمە زۆر جێگەی باسە لای من" ئەو کاتە دەستی کرد بە نوسینی یەکەم هۆنراوە هۆنراوەیەکی خۆشەویستی هەرگیز لەم شێوەیەم نەبیستبوو پێشتر وە هۆنراوەکە ئاوە دەستی پێ کرد 	 "10 ting jeg skulle ha lært til nå." Nummer tre på Charlotte sin liste var, "Jeg skulle ha lært å ikke falle for gutter som er tre ganger så gamle som meg."


"هەموو شتێک کە ئێمە دەیکەین" "تەنها بۆ بەرەنگاربوونەوەی سەرجەم تەکنەلۆژیاکانی ترە" 	 "Alt vi gjør, gjør vi fordi vi tror på å forandre status quo.


من لەگەڵ چەندین کۆمپانیای گەورەی خواردەمەنیدا کارم کردووە. دەتوانن خۆراکی خۆش و بە تام و هەروەها گونجاو لە ڕووی تەندروستییەوە ئامادە بکەن، بۆ نمونە، من بەڕێوبەرایەتی "ماکدۆناڵد و پیپسی و کۆناگرا و سەیف وەی "و هەروەها بەم زووانەش بەڕیوبەرایەتی " دێڵ مۆنت "دەکەم، ئەوان دەڵێن ئەمە بازرگانییەکی باشە 	 Derfor har jeg jobbet en hel del med de store mat selskapene. De kan gjøre det morsomt og sexy og hipt og sprø og bekvemt å spise sunnere mat, som -- jeg er formann for de rådgivende gruppene for McDonald's, og PepsiCo, og ConAgra, og Safeway, og snart DelMonte, og de oppdager at det er god forretning.


و پێویستە تاقییان بکەینەوە 	 Vi må ta våre beste idéer, sterkeste anelser, og prøve dem ut.


"" چۆن کۆڵنەدان لە مناڵاندا دروست بکەم ؟ 	 Hver dag kommer foreldre og lærere til meg "" Hvordan skaper jeg viljestyrke hos barn?


" بە بڕوای من سەرکەوتن بە وور بونەوەو خۆ تەرخان کردن دەبێت بۆ یەک کار " هەروەها خۆماندوکردن! دەڤید گالۆ وتویەتی، خۆت ماندووبکە. ماندوو بوونی جەستەیی، فیکری، پێویستە خۆت ماندوو بکەیت ، ماندووبون، ماندووبون. " پێویستە خۆت لە شەرم و شك لە خۆبوون ڕزگار بکەیت. گۆڵدی هاون وتویەتی، " هەمیشە شكم لە خۆم بووە. ئەوەندە باش نەبووم؛ ئەوەندە زیرەکیش نەبووم بڕوام نەبوو کە بتوانم سەرکەوتوو بم. " هەمیشە ئاسان نییە کە خۆت ماندوو بکەیت، هەر لەبەر ئەوەشە کە دایکان دروست کراون. 	 "Jeg tror det gjelder å ha fokus på én ting". Og press! David Gallo sier "Press deg selv.


٦%ی نەخۆشییەکانی دڵ ٧%ی نەخۆشی شەکرەی جۆری دووەم کە باوکم بەو نەخۆشییە مرد ئێستاش هەر یەک لەو ژمارانە دەبێت قایلت بکات کە زیاتر هەستینە سەر پێ بەڵام ئەگەر تۆ لە من بچیت، ئەم کارە ناکەیت. ئەوەی وای لە من کرد بجوڵێم پەیوەندییەکی کۆمەڵایەتی بو. کەسێک بۆ کۆبونەوەیەک بانگێشتی کردم بەڵام نەیتوانی منیشی تێدا جێ بکاتەوە لە ناو ژورێکی کۆبونەوەی ئاساییدا، و وتی 	 Seks prosent for hjertesykdom, syv prosent for type 2 diabetes, som er hva faren min døde av. Nå, noen av disse statistikkene burde overbevist hver enkelt av oss om å gå ut mer, men hvis du er som meg, vil det ikke det. Hva som fikk meg til å bevege meg var en sosial interaksjon.


"بمبورە ، ناوی ئەم شەقامە چی یە " . پێت ئەڵێن ،"ئۆو،ئەمە بلۆکی ١٧ یە "وە ئەمەش بلۆکی ١٦ یە تۆش ئەڵێی ،"باشە، بەڵام " ناوی ئەم شەقامە چی یە ؟ پێت ئەڵێن ، " باشە، شەقامەکان ناویان نی یە .بلۆکەکان ناویان زۆرە .تەنها سەیری نەخشەی گۆگڵ بکە لێرە .بلۆکی ١٩،١٨،١٧،١٦،١٥،١٤ .هەموو ئەم بلۆکانە ناویان هەیە وە هەموو شەقامەکان تەنها .بۆشایی بێناوی نێوان بلۆکەکانن ،تۆش دواتر ئەڵێی،" باشە "ئەی چۆن ناونیشانی ماڵەوەت ئەزانیت ؟ .ئەڵێت " باشە " ئاسانە ، ئەمە ناوچەی هەشتە 	 "Unnskyld, men hva heter denne gaten?" De sier, "Vel, dette er kvartal 17, og det er kvartal 16," Og du sier, "OK, men hva heter denne gaten?"


لەگەڵ ئەو هەموو گرنگیدانە بە نەخۆشی ئایدز و ئەنفلۆنزای باڵندە هەندێک زانیاری تر لەو بارەیەوە دەبیستین لە لایەن زانای بلیمەت، دکتۆر بریلیانت دەمەوێت باس لە چەند نەخۆشی یەکی تریش بکەم، لەوانە نەخۆشی دڵ و مولولەکانی خوێن، شەکرە و هەروەها بەرزبوونەوەی پەستانی خوێن کە هەموو ئەم نەخۆشیانە دەکرێت ڕیگریان لێ بکرێت لانی کەم لە %٩٥ ی خەڵکی دا تەنها بە گۆڕینی سیستمی خۆراکیان و شیوازی ژیانیان 	 Med all den berettigede bekymring for AIDS og fugleinfluensa -- og vi skal høre om dette fra den glimrende Dr. Glimrende senere i dag -- Jeg vil gjerne snakke om den andre pandemien, som er hjerte-kar sykdom, diabetes, høyt blodtrykk -- alle disse kan fullstendig unngås for minst 95 prosent av folket, utelukkende ved å endre kosthold og livsstil.


"ناوەکان هەرگیز ئازارم نادەن." بە دڵنیاییەوە ئازاریان داوین. بەڵام ژیانمان هەمیشە بەردەوام دەبێت کە بریتی بێت لە راگرتنی هاوسەنگی پەیوەندە بە ئازارەوە کەمترە و پەیوەندە بە جوانییەوە زیاترە 	 "navn vil aldri skade meg." Selvsagt gjorde de det. Men våre liv vil bare fortsette å være en balansegang som har mindre å gjøre med smerte og mer å gjøre med skjønnhet.


بەڵام خەڵکی ئاسیاش ئێستا وەک ئێمە نان دەخۆن ئەمەش هۆکاری ئەوەیە کە ئەوانیش نەخۆش دەکەون وەک ئێمە 	 Men folk i Asia begynner å spise som oss som er grunnen til at de begynner å bli syke som oss.


"بە شێوەیەکی جوان دیزایین کراون. ئاسانن بۆ بەکار هێنان" 	 De har vakkert design, er enkle å bruke og er brukervennlige.


(چەپڵە) 	 (Applaus)


دواتر پرسیارێکی زۆر قورسم تاقی کردەوە بیساگۆرس کێ یە و چی کردووە ؟ ماوەیەک بێ دەنگ بوون پاش کەمێک پێیان وتم، ناوەکەیت بە هەڵە نووسیوە وشە ڕاستەکە فیساگۆرس-ە 	 Så prøvde jeg et skikkelig vanskelig på dem. Hvem var Pythagoras, og hva gjorde han? Det var stille en liten stund, så sa de, "Du har stavet det feil.


دواتر لە ماوەی بیست خولەکدا چەندین سێگۆشەی گۆشە وەستاو لەسەر سکرینەکە دەرکەوت ئەمەش زۆر دڵخۆشی کردم ئەوان تەنها ١٠ ساڵان بوون 	 Og da, i løpet av 20 minutter, begynte rettvinklede trekanter å dukke opp på skjermene. Jeg fikk frysninger oppover ryggen. Dette er 10 år gamle unger.


کوڕینە، ناتوانن ته‌نها گوێ له‌وه بگری به‌درێژایی ڕۆژ؟ پێکه‌نین زۆر باشه، ئه‌مه به‌شی پشته‌وه‌یه‌تی ببینه ئه‌گه‌ر تۆ بتوانیت نامه شاراوه‌کان بیبینن له‌وێیه، مۆسیقا 	 Kunne dere ikke hørt på dette hele dagen? (Latter) Her er den spilt baklengs.


"بمبورە ، ناوی ئەم بلۆکە چی یە " تۆش ئەڵێیت، بمبورە، بەڵام، ئەمە" . شەقامی ئؤوکە ، ئەوەش شەقامی ئێڵمە 	 "Unnskyld, hva heter dette kvartalet" Og du sier, "Unnskyld, men dette er Eikeveien, og det er Almeveien."


چەپڵە لێدان 	 (Applaus)


ئەوەی کە ڕوو دەدات ئەوەیە کە نەخۆشییەکان بە جیهانی بوون ، چونکە خەڵکی وەک ئێمە نان دەخۆن، وەک ئێمە دەژین، هەروەها وەک ئێمەش دەمرن بە تایبەتی لە نەوەیەکی دیاری کراودا، بۆ نمونە ئاسیا لە نزمترین ئاستی ڕێژەی نەخۆشییەکانی دڵ و قەڵەوی و شەکرەوە گۆڕدرا بۆ بەرزترین ئاست. لە ئەفریقاش ڕێژەی نەخۆشییەکانی دڵ یەکسانە بە ڕێژەی قوربانیانی ئایدز و ئەنفلۆنزای باڵندە لە زۆربەی وڵاتاندا 	 Og det som skjer er at det skjer en globalisering av sykdom, at folk som begynner å spise som oss, og leve som oss, og dø som oss. Og i en generasjon, for eksempel, Asia har gått fra å ha den laveste hyppighet av hjertesykdom, og fedme, og diabetes til en av de høyeste. Og i Afrika, er hjerte-kar sykdom like vanlig som HIV og AIDS dødsfall i de fleste landene.


٤٠٠٠دۆلار بدە ئینجا وەرە بۆ (تێد) یاخود واز لەوەیانبهێنە، هەشت شتەکە بکە و بڕوات بە من هەبێت، ئەمە چوار شتی گەورەیە کە ڕێبەریت دەکات بۆ سەرکەوتن. سوپاس کارمەندانی (تێد) بۆ هەموو چاوپێکەوتنەکانتان! 	 Betal 4000 dollar og kom til TED. Eller om det ikke går, gjør de åtte tingene -- og tro meg, dette er de åtte store tingene som fører til suksess. Takk til alle TED-folk for alle intervjuene!


لە نێوان باشترین و خراپترین خوێندکارەکاندا 	 Det som slo meg var at IQ ikke var eneste forskjellen mellom gode og dårlige elever.


ئەوان تەنها ئەنجامی هەڵبژاردنەکان نین، بەڵکو ئەوان مرۆڤن-- ژمارەی تووشبوان بە قەڵەوی لە ویلایەتەکەماندا لە ٨٥، ٨٦،،٨٧-ەوە دەستی پێکردووە، ئەمانە بە گوێرەی وێب سایتی کۆنترۆڵ کردنی نەخۆشییەکان، ٨٨،٨٩،٩٠،٩١--- ئێوە ڕیکخستنێکی نوێ دەبینن-- ٩٢، ٩٣، ٩٤. ٩٥، ٩٦، ٩٧، ٩٨، ٩٩، ٢٠٠٠، ٢٠٠١-- تا بێت خراپتر دەبێت، ئێمە (بە سێوەیەک لە شێوەکان گەشە دەکەین( پێکەنین ئێستا، ئێما دەتوانین لەو بارەیەوە چی بکەین ؟ لە ڕاستیدا. ئێوە دەزانن کە ئەو شیوازە خواردنەی کە ئێمە بۆمان دەرکەوتووە کە دەتوانێت نەخۆشییەکانی دڵ ە شێرپەنجە پێچەوانە بکاتەوە، شێوازی خواردنی ئاسیاییە 	 Dette er ikke valgresultater, dette er antall mennesker som er fete sortert etter stat, fra og med '85, '86, '87 -- de er fra CDC websiden -- '88, '89, '90, '91 -- her kommer en ny gruppe -- '92, '93, ''94, '95, '96, '97, '98, '99, 2000, 2001 -- det blir verre. Vi er på en måte "tilbake-utviklende" Hva kan vi gjøre her? Vel, kostholdet som vi har funnet kan reversere hjerte sykdom og kreft er et asiatisk kosthold.


زۆر جار دەگەڕێم بە دەوری دوونیادا بۆ گفتو گۆکردن خەڵکی پرسیارم لێ دەکەن دەربارەی کێشمەکێشەکان دەربارەی ساتە خۆشەکانم هەروەها دەربارەی ئەو شتانەی لێی پەشیمان بومەتەوە ١٩٩٨: بووم بە دایکێکی تەنیای چوار منداڵ دوای سێ مانگ لە لەدایک بوونی چوارەم منداڵم ڕۆشتم بۆ کار کردن وەک یارمەتیدەری لێکۆڵەرەوەیەک ڕۆشتم بۆ باکوری لیبریا هەروەها وەک بەشێک لە کارەکەم لادێکە شوێنی نیشتەجێبوونمان دەداتێ جێگەیەکیان دامێ لەگەڵ بێوەژنێک و کچەکەیدا بە ڕێکەوت ئەو کچە تاقە کچ بوو لە هەموو دێکەدا کە بتوانێت بگات بە پۆلی نۆیەم گاڵتە جاڕی کۆمەڵگا بوو زۆر جار لەلایەن ئافرەتەکانی ترەوە بە دایکی دەگوترا 	 Jeg reiser ofte rundt i verden for å holde foredrag, og folk spør meg om utfordringene, øyeblikkene mine, ting jeg angrer på. I 1998: Som enslig firebarnsmor, tre måneder etter at jeg fødte mitt fjerde barn, dro jeg for å gjøre en jobb som forskningsassistent.


"تا ٥ی ئێوارە ئەم پارەیە لە خۆتدا خەرج بکە." چەند نمونەیەکیشمان دانێ کە دەتوانن لە چیدا خەرجی بکەن. ئەو بەیانییە خەڵکت تریش کاغەزێکیان درایە 	 "Bruk disse pengene på deg selv innen 17:00 i dag" Så ga vi noen eksempler på hvordan du kunne bruke pengene. Andre folk, på morningen, fikk en papirlapp som sa


" ئێوە چەند هەفتەیەک پێش ئێستا بڕیارتان دا کە هیچ شتێک ناکرێت بۆ ئەم نەخۆشە دیارە ئەو هەموو چارەسەرە هەیە بەڵام کاریگەری نابێت لەبەر ئەوە ئێوە پێشنیاری گۆڕینی سمتان بۆ کرد گۆڕینی سمت باشە؟ " کەواتە نەخۆشەکە لە ڕێگای گۆڕینی سمتیەتی پاشان دواتر بە نیوەی دکتۆرەکانیان وت، وتیان 	 Du fant ut for et par uker siden- -at ingenting hadde en effekt hos pasienten. Ingen av medikamentene ser ut til å virke.


ئێستا نەخۆشی قەڵەوی لە ئارادایە: دوو لەسەر سێی لاوان و لەسەدا پانزەی منداڵان ئەم نەخۆشیەیان هەیە، ئەوەی کە زۆر گرنگە بەلای منەوە ئەوەیە کە ڕێژەی نەخۆشی شەکرە بە ڕێژەی %٧٠ زیادی کردووە لەم ١٠ ساڵەی ڕابردوودا، کە پێدەچێت ئەمان ببنە یەکەمین جیل کە تێیدا منداڵەکانمان ژیانێکی کورتتریان هەبێت وەک لە ئێمە، ئەمە جێگەی داخە، هەروەها ئەمە دەتوانرێت ڕێگری لێ بکرێت 	 Vi opplever nå en fedmeepidemi. To tredeler av de voksne og 15 prosent av barna. Det som virkelig bekymrer meg er at diabetes har økt med 70 prosent i de siste 10 årene, og dette er muligens den første generasjon der barna vil komme til å leve kortere liv enn vi gjør i dag. Det er sørgelig, og det kan forebygges.


نەخۆشییەکانی دڵ و خوێن، تا ئێستاش زیاتر و زیاتر خەڵک دەکوژن نەک بەتەنها لەم وڵاتەدا، بەڵکو لە سەر تا سەری جیهاندا-- لەگەڵ هەموو ئەمانەشدا دەتوانرێت ڕێگری لە تووشبوونی خەڵکی بەم نەخۆشیانە بکرێت 	 Hjerte-kar sykdommer dreper fremdeles flere folk -- ikke bare i dette landet, men også over hele verden -- enn alt annet til sammen, og likevel kan det forebygges fullt og helt for de fleste.


(پێکەنین) فرانك جیری-- فرانك جیری پێی وتم، 	 (Latter) Frank Gehry -- Frank Gehry sa til meg,


(پێکەنین) سێرجی برین: -- لەگەڵ هاوڕێکانم یەکەیەکی بچووکی گلاسمان پێکهێنا. ئەگەر دەتوانیت وەکو پیاو توانای هەنێک چاوەڕوانیت هەیە کەچەند خولەکێکە. 	 Han er ca en 1.6km over oss akkurat nå. [ Latter ] >>Sergey Bin: -- med sine venner og de har noen Glass enheter. Hvis dere har tid til å vente et par minutter.


" کەواتە کوا ئاوات؟ " پێش چەند ساڵێک ، هەندێک لە هاوڕێکانم بڕیاریاندا لەسەر پڕکردنەوەی بۆشایی لە نێوان نەوەکانمان و نەوەی خانمە گەنجەکان ئەوە بەس نیە ئەگەر بڵێین دوو کەسمان هەیە کە خەڵاتی نۆبڵیان وەرگرتووە لە کۆماری لیبریا کاتێک منداڵەکانی کچەکانت لە مەترسیدان و بێ هیوا دەبن، یاخود وا دەردەکەوێت کە بێهیوان هەستاین بە دروست کردنی شوێنێک پێی دەگوترا پرۆژەی گواستنەوەی کچە گەنجەکان دەڕۆین بۆ کۆمەڵگا لادێییەکان هەموو شتەکانی دەیکەین، وەک ئەوە وایە کە لەم ژورەدا دەکرێت دروست کردنی شوێنێکە. کاتێک کچەکان دادەنیشن گرێی زیرەکی دەکەنەوە گرێی سۆز دەکەنەوە گرێی پەیڕەوی دەکەنەوە گرێی جەخت دەکەنەوە گرێی باشترین سەکردایەتی دەکەنەوە ئەمڕۆ، کارمان لەگەڵ زیاتر لە ٣٠٠ کرد هەندێک لەو کچانە کە ڕۆشتن بۆ ژوورەکە زۆر بە شەرمەوە هەنگاوێکی گەورەیان نا وەکو دایکانێکی گەنج بۆ دەرچوون و بۆ بەرگری کردن لە مافەکانی ئافرەتە گەنجەکانی تر چاوم بە ژنێکی گەنج کەوت دایکێکی گەنجی خاوەن چوار منداڵ بوو هەرگیز بیری لە تەواو کردنی قوتابخانەی دواناوەندی نەکردبۆوە بە سەرکەوتوی تەواوی کرد : هەرگیز بیری لە چونە زانکۆ نەکردبۆوە گەیشت بە زانکۆ ڕۆژێکیان پێی وتم 	 "Hvor er så håpet?" For mange år siden bestemte noen venner av meg seg for at vi måtte bygge bru over avgrunnen mellom vår generasjon og generasjonen av unge kvinner. Det er ikke nok å si at du har to Nobelprisvinnere fra den Liberianske Republikk når barna til jentene dine er der ute helt uten håp, eller tilsynelatende uten håp.


لە قوتابخانە گشتییەکانی نیویۆرک ستی. 	 Jeg begynte å undervise matematikk for 7. klasse på offentlige skoler i New York.


[مۆسیقا: سێبه‌ری دی-جه‌ی] 	 Musikk: DJ Shadow.


"ئەو دە شتەی کە دەزانم ڕاستە" وە دواتر ئەمەتان بۆ دەردەکەوێت ئەگەر هەمومان هاوبەشی بەلیستەکانمان بکەین بە دەنگێ لە خاڵێکی دیاریکراودا ئەوەتان بۆ دەردەکەوێت کە کەسێک هەیە کە هەمان ئەو شتانەی هەیە لە لیستەکەدا یان شتێکی هاوشێوەی ئەوە لیستەی ئێمەی هەیە ،ئەوە خاڵی یەکەمە وە کەسێکی تر هەیە بەتەواواتی پێچەوانەی ئەوەی هەیە کە لە لیستی ئێوەدا هەیە ئەمەش خاڵی دووەمە خاڵی سێیەم ئەوەیە لەوانەیە کەسێک شتێک لە ناو لیستەکەی هەبێت کلەوانەیە پێشتر بیستبێتت خاڵی چوارەم چەند کەسێک شتێکیان هەیە کە تۆ پێت وابوو هەموو شتێک دەزانیت دەربارەی بەڵام ئەوان بە شێوازێکی نوێ پێشکەشیان کردووە وە من بەو کەسانە دەڵێم ئا ئێرە ئەو شوێنەیە کە چیرۆکی زۆر گرنگی لێوە دەست پێ دەکات ئەم چوار خاڵە یەکتر بڕە کە دەربارەی حەز و ئارەزوەکانی تۆیە وە لەوانەیە بۆ کەسانێکی تر بوارێکی باشی وەبەر هێنان بێت وە کەسانێک هەن بەڕاستی دێن بە دەم ئەم کارەوە بەڵام یەکێک لە خوێند کارەکانم کە ناوی شارلوت بوو بڕوای بەمە نەبوو شارلۆن زۆر باش بوو لە نوسینی لیستەکاندا ،بەڵام ڕەتی کردەوە کە هۆنراوەیەک بنوسێت خانمەکەم "ئەو وتی من ئاوەزو ناکەم" من هیچ شتێکم نیە کە شایەنی باس بێت بەڵام من هانم دەدا لیست لە دوای لیست بنوسێت وە ڕۆژێک لیستم پێدا کە بۆم بنوسێت لەژێر ناونیشانی 	 Og den første listen jeg tildeler som oppgave er "10 ting som jeg vet er sant" Og her er hva som hender, og her er hva du ville oppdaget også hvis vi alle begynte å dele våre lister høyt. På et tidspunkt ville du oppdage at noen har akkurat de samme tingene, eller en ting veldig likt, til noe på din liste.


" بەردەوامی هۆکاری سەرەکی سەرکەوتنەکانمانە " ئەگەر شکستیش بهێنین، پێویستە هەر بەردەوام بین. ئەمەش ئەوە دەگەیەنێت کە ئەگەر ڕەخنەمان لێبگیرێت، زۆرمان لێ بکرێت، یاخووس بەرپەرچیش بدرێینەوە، دەبێت هەر بەردەوام بین (پێکەنین) کەواتە، وەڵامی ئەم پرسیارە ئاسانە: 	 "Stå-på-vilje er grunnen nummer én for å oppnå suksess." Du må stå på gjennom nederlag. Du må stå på gjennom dritt!


-چەپڵە 	 (Applaus)


ئەگەری ئەوەیان زیاتر دەبێت کە لەدوای شکستهێنان هەر بەردەوام بن 	 Dr. Dweck har vist at når barn leser og lærer om hjernen og hvordan den endres og vokser alt etter utfordringene den utsettes for, er det mye større sjanse for at de holder ut når noe går galt, da de ikke tror at feil er en vedvarende tilstand.


"لە زۆرینەی میوزیکەکان تەرکیز دەکەینە سەر "یەک ئاماژەی ژەنینی پارجە میوزیکەکە؛ .یەک، دوو، سێ، چوار .بەڵام لە میوزیکی ڕۆئاوای ئەفریقی ئەو " یەک " ە ،کۆتایی ئاماژەیە .وەک خاڵی کۆتایی ڕستە وایە ،لەبەرئەوە ، نەک تەنها لە ئاماژەپێکردن :بەڵکو لە کاتی ژماردنی چەپڵەکانی مۆسیقاش دا دوو ، سێ ، چوار ، یەک .وە بەهەمان شێوە ئەو نەخشەیەش ڕاستە (پێکەنین) قسەیەک هەیە کە دەڵێ هەر چیەکی پێت ڕاستە سەبارەت بە هیندستان .پێچەوانەکەشی هەر ڕاستە ،TED بۆیە ، هیچکات لە بیری مەکە لە ،یا هەرشوێنێ تر هەر ھزرەکی ژیرانەی هەتە یا بیستووتە .دەشێت پێچەوانەکەی ڕاست بێت 	 I vanlig musikk anser vi "en" som starten, begynnelsen på den musikalske melodien. En, to tre fir... Men i vest-afrikansk musikk er "en" ansett som slutten, som et punktum på slutten av en setning.


-چەپڵە- 	 (Applaus)


تەنها هێندە نی یە کە بتوانرێت ڕێگری بکرێن: بەڵکو لە ڕاستیدا دەکرێت پێچەوانەش بکرێنەوە. هەروەها لەم ٢٩ ساڵەی ڕابردوودا توانیمان ئەو ڕاستییە بخەینە ڕوو کە بە گۆڕینی ژەمە خواردنەکان و جۆرێتی ژیانمان دەتوانین ئەو کارە بکەین، بە بەکارهێنانی ئامێری پێشکەوتووی گران بەها, کە پێوەرێکی تەواوە بۆ سەلماندنی بەهێزی ئەو تاکتیکە ساکارانە ئەو ڕاستیەمان سەلماند، کە وەک کەمترین بڕی تێچوونی چارەسەر کردن تەماشا دەکرێن-- هەر وەها بە پێوانە کردن و لێکۆڵینەوە لە مولولەکانی خوێن بە ئامێری تایبەت لە ماوەی ساڵێکدا و ڕوانین لە مولولەکانی خوێن بە تیشک 	 Ikke bare kan det forebygges, det kan faktisk snus. Og i de siste nesten 29 årene, har vi vært i stand til å vise at ved å ganske enkelt endre kostholdet og livsstil, ved hjelp av veldig høyteknologiske, kostbare, toppmoderne tiltak for å vise hvor effektive disse veldig enkle og lite teknologiske og lite kostnadskrevende inngrep kan være. Kvantitativ arteriografi, før og etter et år, i tillegg til PET scanning av hjertet.


".ئەوە بلۆکی ١٧ ، خانووی ژمارە یەک ئەڵێیت، " باشە ،بەڵام بە دەوری ئەو هاوسێیانە تێبینیم کرد ژمارەی خانووەکان ڕیزبەند نین .ئەویش دەڵێ، "بەدڵنیاییەوە ڕیزبەندن .بەپێی کاتی بنیاتیان ڕیزبەندکراون یەکەمین خانوو لە بلۆکێک دا بنیات .بنرێ ئەوە خانووی ژمارە یەکە دووەمین خانوو لە بلۆکێک دا بنیات . بنرێ ئەوە خانووی ژمارە دووە سێهەمیان خانووی ژمارە سێ یە " .ڕوونە. وە ئاسانە بۆیە، حەزدەکەم هەندێ جار پێویستە بچینە دیوەکەی تری جیهان ،بۆ هەست کردن بە خەمڵێنراوەکان ،کە تەنانەت نەماندەزانی هەشن وە هەروەها وایدابنێین .کە دەشێ دیوەکەی تریان ڕاست بێت بۆ نمونە ، دکتۆرەکانی چینن کە بڕوایان وایە ئیشیان پاراستنی تەندروستیتە ،بۆیە، هەر مانگێ تەندروست بیت پارەیان ئەدەیتێ وە هەرکاتێ نەخۆش بوویت پارەیان نادەیتێ چونکە سەرکەوتوو نەبوون لە ئیشەکانیان ،ئەو کاتە دەوڵەمەند ئەبن .کە تەندروست بیت، نەک نەخۆش (چەپڵە لێدان) 	 Der er kvartal 17, hus nummer 1." Du sier, "Greit, men da jeg gikk rundt her la jeg merke til at husnumrene ikke er i rekkefølge."


" دوێنێ ئێوە چاوتان بە کەیسەکەی نەخۆشەکە کەوتوە " هەروەها بۆتان دەرکەوتوە کە لە بیرتان چوە چارەسەرێک بەکار بهێنن " بیری ئازار شکێنتان نەبوە چی دەکەن؟ ئایا نەخۆشەکە بانگ دەکەنەوە و ئازارشکێنەکەی بدەنێ؟ یان وازیلێدەهێنن تا سمتی بگۆڕن؟ " هەواڵە خۆشەکە ئەوەیە کە زۆربەی دکتۆرەکان لەم کەیسەدا بڕیاریان دا نەخۆشەکە بانگ بکەنەوە و ئازار شکێنی بۆ بەکار بهێنن ئەوە زۆر باشە بۆ دکتۆرەکان گروپەکەی تری دکتۆرەکان وتیان 	 I går hadde du en gjennomgang av pasientens journal,- -og du oppdaget at du hadde glemt å prøve ett medikament. Du glemte å prøve ibuprofen.


"کاتێک کە بۆمبەکەیان کێشا بە هێرۆ شیمادا تەقینەوەکەی بوو بە هۆی دروست بوونی خۆرێکی بچوک بۆیە هەموو گیان دارو مرۆڤ و ڕوەکەکان کە بە شێوەیەکی ڕاستەو خۆ ئەو تیشکەیان بەر کەوت کەلەو خۆرەوە هات هەر خێرا بوون بە خۆڵە مێشسەر تا سەری شارەکە و هەموو دانیشتوانەکانی وە ئەوەشی لە شارەکە مایەوە بە دوای ئەواندا بە ماوەیەکی درێژ خایەن زەرەکانی تیشکە ناوەکیەکە گرتیەوە بووە هۆی ئەوەی کە سەرتا سەری شارەکە و هەموو دانیشتوانەکەی ببن بە خۆڵەمێش کەلەدایک بووم دایکم وتی لە نەخۆشخانە سەیری چواردەوری ژورەکەت کردووە هەر وەک ئەوەی بڵێم:ئەمە؟من پێشتر لێوە بووم؟ دایکم پێی وتم ئەو کاتە چاوەکانت زۆر پڕ دیاربوون کاتێک کە جینی باپیرم مرد تەمەنم تەنها پێنج ساڵان بوو بەڵام من دەستی دایکمم گرت و پێم وت 	 Da de bombet Hiroshima, eksplosjonen dannet en mini-supernova slik at hvert eneste dyr, menneske eller plante som fikk direkte kontakt med strålene fra den solen ble umiddelbart omdannet til aske. Og det som var igjen av byen fulgte snart etter. De langvarige skader av kjernefysisk stråling fikk en hel by og dens befolkning til å omdannes til pulver.


زیاد کردنی چه‌ند زانیارییه‌ک] [ له‌گه‌ڵ پشکنه‌ری بچوک 	 Legg til intelligens med en miktrokontroller.


"خۆم خۆش دەوێت سەرەڕای ئەوەی بە ئاسانی لە بەرامبەر نزیک دەبمەوە." هەستانە سەرپێ لە بری خۆت مانای ئەوە نیە توند و تیژی لە ئامێز بگریت. کاتێ مناڵ بوم ئەرکی ماڵەوەی خوێندنگەم دەگۆڕییەوە بە هاوڕێیەتی پاشان بە هەر هاوڕێیەکم هەڵەیەکم دەدا چونکە هەرگیز لە کاتی خۆیدا نەدەهاتن و لە زۆربەی جارەکاندا هەرگیز نەدەهاتن. رێڕەوێکم بە خۆم بەخشی کە بتوانم بەناو هەر یەکە لە پەیمانە شکاوەکاندا تێپەڕم و ئەم پلانەم لەبیرە، کە بەهۆی توڕەییەوە دروست بو لە مناڵێک کە بەردەوام پێی دەوتم "یۆگی،" پاشان ئاماژەی بۆ ورگم دەکرد و دەیوت "یەک دنیا سەبەتەی سەیران." دەرکەوت کە خەڵەتاندنی خەڵک ئەوەندە سەخت نیە و رۆژێکیان پێش چونە ناو پۆل وتم 	 "Jeg vil elske meg selv, til tross for hvor lett det er å helle til det motsatte." Å ta til motmæle behøver ikke å bety å omfavne vold. Da jeg var barn, byttet jeg vennskap for hjemmelekser, ga så hver venn et for-sent-kort for å ikke møte i tide, og i de fleste tilfeller ikke i det hele tatt.


من گەورە بووم بۆ خوێندنی مێشک چونکە برایەکم هەیە دوو چاری نەخۆشی مێشک بووە سکینفیرینیا، وەکو خوشکێک پاشان دواتر، وەک زانایەک دەمویست کە بزانم، بۆچی دەتوانم کە خەونەکانم لێک بدەم لەگەڵ ژیانی ڕاستیمدا، هەروەها دەتوانم خەونەکانم بهێنمە دی؟ چی هەیە لە بارەی کێشەی مێشکی براکەمەوە، وە دوچاری ئەو نەخۆشی سکینفیرینیا، کە ناتوانێت خەونەکانی بە دنیای ڕاستیەوە ببەستێتەوە، کەواتە لەبری ئەوە دەبن بە خەیاڵ؟ بۆیە بڕیارم دا لە ئەزمونی کارمدا، لێکۆڵینەوە بکەم لەسەر نەخۆشی دەروونی گەورە، وە ماڵەکەشم گواستەوە لە ئیندنیاناوە بۆ بۆستن، کە لەوێ کارم دەکرد لە تاقیگەکەی دکتۆر فڕانسن بینیس، لە زانکۆی هارڤەرد لە بەشی دەروونی ، هەروەها لە تاقیگەدا پرسیارمان دەکرد 	 Allerede som liten var jeg bestemt på å bli hjerneforsker, fordi min bror hadde en hjerneforstyrrelse: schizofreni. Som søster, og senere som vitenskapskvinne, ville jeg forstå hvorfor det er slik at jeg kan ta drømmene mine og koble dem til virkeligheten, og gjøre drømmene til virkelighet. Hva er det med min brors hjerne og hans schizofreni som gjør at han ikke kan koble sine drømmer til vår felles virkelighet men at de i stedet blir vrangforestillinger?


"جیهادی من، ڕێگەی من بۆ ئاشتی " کەواتە گۆڕانکاری دەبێت ڕووبدات کەواتە، بانگکردنەکەی من بۆ ئێوە ئەوەیە، هەنگاوەکان بدۆزەرەوە، هەنگاوەکانی ئێرە پێداویستەکان، باوەڕەکان، هەست و سۆزەکان کە کۆنتڕۆڵی تۆیان کردووە بەهۆی دوو هۆکارەوە زۆر لە تۆدا هەیە کە بیبەخشیت، وە بەدەست بهێنیت لەگەڵیا هەموومان دەمانەوێت بیکەین، بەڵام مەبەستم بەخشینە چونکە ئەوە یارمەتیت دەدات بەرزبیتەوە وە دووەمیان ئەوەیە کە سوپاس گوزاربیت و پێی بزانین نەک تەنها لێی تێبگەیت، ئەو زیرەکانەیە ئەوە مێشکە، بەڵام بەوە بزانە کە چی هانی خەڵکی تر دەدات ئەوە تەنها ڕێگەیەکە جیانەکەمانی پێ دەگۆڕدرێت، خوا بتان پارێزێت سوپاس هیوادارم ئەوە خزمەتێک بووبێت (چەپڵە لێدان) 	 "Min jihad, min fredens vei." Så, transformasjoner kan skje. Så, min invitasjon til deg er denne: Utforsk nettet, nettet her -- behovene, overbevisningene, følelsene som styrer deg.


"بەو شێوەیە بەرەنگاری تەکنەلۆژیاکانی تر دەبینەوە" وا لەبەرهەمەکانمان دەکەین کە دیزاینێکی نایابی هەبێت ئاسان بێت بۆ بەکارهێنان هەر ئێستا کۆمپیوتەرێکی مەزنمان درووت کردووە دەتەوێت دانەیەک بکڕیت؟ بە تەواوەتی جیاواز بوو وایە ؟ ئێستا ئێوە ئامادەن کە کۆمپیوتەرێکم لێ بکڕن من تەنها پاش و پێشم بە وشەکان کرد ئەمەش ئەوە دەسەلمێنێت کە خەڵکی ئەو شتانەت لێناکڕن کە درووستی دەکەیت بەڵکو خەلکی هۆکاری درووست کردنەکەیت لێدەکڕن خەڵک ئەوەی دەیکەیت نایکڕێت، بەس بە تەنها هۆکارەکەی دەکڕێت ئەمەش هۆکاری ئەوە ڕوون دەکاتەوە کە هەمووی ئەوانەی لەم هۆڵەدان زۆر ئاسودەن بەوەی کە کۆمپیوتەرێکیان لە کۆمپانیای ئەپڵ کڕیوە ئێمە ئاسودە دەبین بە کڕینی ئامێرێکی (ئێم پی ثری) یاخود مۆبایلێک یاخود کامێرایەکی ڤیدیۆیی لە ئەپڵ بەڵام وەک وتم، تەنها باس لە کۆمپانیای کۆمپیوتەر درووست کردنی ئەپڵ دەکەم هیچ شتێک نی یە کە جیاوازی درووست بکات لە نێوان ئەوان و کارمەندی پێکهاتەوە بەشەکانیان کارمەندەکانیان وەک یەک شارەزان لە درووستکردنی ئەو هەموو بەرهەمانەدا لە ڕاستیدا، ئەوان هەوڵی تەواوی خۆیان خستۆتە گەڕ چەند ساڵێک لەمەوبەر (گێت وەی) پەیدا بوو کە شاشەیەکی تەلەفیزیۆنی فلاتی درووست دەکرد بەڕاستی ئەوان لە درووستکردنی شاشەی فلاتدا شارەزان ئەوان چەندین ساڵ بوو کە شاشەی فلاتیان درووست دەکرد کەسیش نەیکڕی 	 Måten vi velger å utfordre status quo på er ved å gi våre produkter et vakkert design, gjøre dem enkle å bruke og brukervennlige. Det har seg bare sånn at vi tilfeldigvis lager fantastiske datamaskiner. Vil du kjøpe en?"


چەند مانگێک لەمەوبەر-- هەستاین بە بڵاو کردنەوەی یەکەمین لێکۆڵینەوەمان، ئەوەی نیشان دەدا کە ئێوە دەتوانن ڕێگری بکەن لە توشبوون بە شیرپەنجەی پڕۆستات بە گۆڕینی جۆرێتی ژیان و ژەمە خواردنەکەکان، هەروەها لە سەدا ٧٠ی قەبارەی خانە شێر پەنجەییەکان کەمدەکاتەوە، یاخود گەشەکردنیان دەوەستێنێت، بە بەراورد کردنیان لەگەڵ %٩ ی خانەکانی تر 	 Vi påviste for noen måneder siden -- vi publiserte den første studiet som viser at du faktisk kan stanse eller snu fremgangen av prostatakreft ved å gjøre endringer i kosthold og livsstil, og 70 prosent tilbakegang i svulstvekst, eller veksthemming av tumoren, sammenliknet med kun 9 prosent i kontrollgruppen.


ئێستا، ئێما دەتوانین لەو بارەیەوە چی بکەین ؟ لە ڕاستیدا. ئێوە دەزانن کە ئەو شیوازە خواردنەی کە ئێمە بۆمان دەرکەوتووە کە دەتوانێت نەخۆشییەکانی دڵ ە شێرپەنجە پێچەوانە بکاتەوە، شێوازی خواردنی ئاسیاییە بەڵام خەڵکی ئاسیاش ئێستا وەک ئێمە نان دەخۆن ئەمەش هۆکاری ئەوەیە کە ئەوانیش نەخۆش دەکەون وەک ئێمە من لەگەڵ چەندین کۆمپانیای گەورەی خواردەمەنیدا کارم کردووە. دەتوانن خۆراکی خۆش و بە تام و هەروەها گونجاو لە ڕووی تەندروستییەوە ئامادە بکەن، بۆ نمونە، من بەڕێوبەرایەتی "ماکدۆناڵد و پیپسی و کۆناگرا و سەیف وەی "و هەروەها بەم زووانەش بەڕیوبەرایەتی " دێڵ مۆنت "دەکەم، ئەوان دەڵێن ئەمە بازرگانییەکی باشە ئەو زەڵاتانەی کە لە ماکدۆناڵد پێشکەش دەکرێن بەرهەمی کار کردنن-- بە نیازن زەڵاتەی ئاسیاییش بهێنن. لە کۆمپانیای پیپسیش، دوو لەسەر سێی هۆکاری گەشەکردنیان خواردنە باشەکانیانە کەواتە ئەگەر بتوانین بەم شێوەیە کار بکەین، ئەوکاتە دەتوانین ئەو داهاتانە بپارێزین کە بەکاریان دەهێنین بۆ کڕینی دەرمانی پێویست بۆ چارەسەرکردنی ئایدز و مەلاریا وە هەروەها ئەنفلۆنزای باڵندە. سوپاس 	 Hva kan vi gjøre her? Vel, kostholdet som vi har funnet kan reversere hjerte sykdom og kreft er et asiatisk kosthold. Men folk i Asia begynner å spise som oss som er grunnen til at de begynner å bli syke som oss.


بەڵام ئێمە پێویستمان بە شتی زیاترە 	 Men vi trenger mer.


"ئێمە بڕوامان بە بیرکردنەوەی جیاواز هەیە" 	 Vi tror på å tenke annerledes.


مامۆستا: ناتوانیت بمگریت بیڵێنەوە ناتوانیت بمگریت منداڵان: ناتوانیت بمگریت مامۆستا: من فرۆشیاری نانی زەنجەفیلم منداڵان: من فرۆشیاری نانی زەنجەفیلم مامۆستا : ئافەرین. زۆر باشە 	 (Video) Lærer: Du kan ikke ta meg. Si det du.


و پرسیاری هەمو لێکۆڵینەوەکانم ئەمە بو: 	 Jeg begynte å studere barn og voksne i alle slags utfordrende situasjoner, og spørsmålet var det samme hver gang — hvem klarer seg godt, og hvorfor?


ئێوە زۆرن. کاتێ من مناڵ بوم دڵم لە ژێر جێگاکەدا شاردەوە چونکە دایکم وتبوی 	 Det er så mange av dere. Da jeg var liten, gjemte jeg hjertet mitt under senga, fordi moren min sa


من نەخشەساز و پەروەردەکارم من کەسێکی فرەئەرکم، و هانی خوێندکارەکانم دەدەم بە پرۆسەیەکی زۆر داهێنەرانە و فرەئەرکدا تێپەڕن بەڵام بە راستی ئایا فرە ئەرکی چەند کارایی هەیە؟ بە کەمێک بژاردەی تاک ئەرکی لەبەرچاو بگرین ئەمە چەند نمونەیەکە سەیری ئەمە بکە ئەمە ئەنجامی چالاکییەکی فرە ئەرکیی منە -پێکەنین- ئامادەکردنی خواردن، وەڵامدانەوەی تەلەفۆن، نوسینی نامە و رەنگە بارکردنی چەند وێنەیەکیش سەبارەت بەم گۆشتبرژاندنە جوانە. خەڵک باسی چیرۆکی کەسە فرەئەرکە مەزنەکانمان بۆ دەکات سەدی ٢ی خەڵک دەتوانن ژینگەیەکی فرە ئەرک کۆنترۆڵ بکەن بەڵام ئەی خۆمان چی، ئەی واقیعەکە چۆنە؟ دواجار کەی بو کە بەڕاستی چێژت تەنیا لە دەنگی هاوڕێکەت وەرگرت؟ ئەمە پرۆژەیەکە کە کاری لەسەر دەکەم و زنجیرەیەک کەڤەرە بۆ پێشی مۆبایل بۆ نزمکردنەوەی فرەیی و باڵاییەکەی.. 	 Jeg er designer og lærer. Jeg liker å gjøre flere ting på en gang, og jeg presser mine studenter til å reise gjennom en veldig kreativ 'gjøre-flere-ting-samtidig' designprosess. Men hvor effektivt er det egentlig å gjøre flere ting samtidig?


هەروەها لەم ( ئێم - ئاڕ-ئای) یەدا دەبینن کە خانە توشبووەکان بە شێرپەنجە ڕەنگیان سورە-- دەتوانن ببینن کە چۆن پاش ساڵێک کەمبوونەتەوە 	 Og i MRI og MR spektroskopien her, er prostata tumor aktiviteten vises med rødt -- du kan se den minske etter et år.


". بۆشایی بێناون لە نێوان شەقامەکان دا بە کەمێ سەرلێشێواوی و بێهیواییەوە ئەڕوا بەڵام، ئێستا وایدابنێ لە هەر شوێنێکی جاپان ،لە سەر جادە وەستاویت ڕوو دەکەیتە کەسی تەنیشتت و پێی ئەڵێی 	 Gater har navn, kvartaler er bare navnløs bygningsmasse mellom gatene." Han går, litt forvirret og skuffet. Innbill deg så at du står på en gate et sted i Japan, du snur deg til en person ved siden av deg og sier,


-باوێشک- 	 Jeg tror jeg er trøtt.


بەتایبەتی بۆ ئەو مناڵانەی لەژێر مەترسی وازهێنانی قوتابخانەدان 	 Det gjelder også i skolen, spesielt for barn som står i fare for å hoppe av.


پرسیاری داهاتوو: "کالکوتا " لەکوێیە ن؟ بۆ ئەمەیان تەنها ١٠ خولەکیان پێچوو 	 neste spørsmål: Hvor er Calcutta? På denne brukte de bare 10 minutter.


(چەپڵە) 	 (Applause)


کە راپرسی کۆڵنەدان پڕ بکەنەوە و پاشان بۆ ماوەی زیاتر لە ساڵێک چاوەڕێم کردن 	 Jeg ba tusener av videregående-elever om å fylle ut spørreskjemaer, og ventet så mer enn et år for å se hvem som fullførte skolegangen.


"دەبێت سبەینێ پیاسە بە سەگەکانم بکەم. ئەو کاتە دێیت؟" شتێکی سەیر بو و لە راستیدا ئەو کۆبونەوەیەی یەکەم، لە بیرمە دەموت 	 "Jeg må ta en tur med hundene mine i morgen. Kunne du kommet da?" Det virket litt merkelig, men faktisk, det første møtet, jeg husker at jeg tenkte,


کارێکی زۆر خوازراوم بەجێ هێشت کە لە بواری راوێژکاری کارگێڕی دا بو 	 Da jeg var 27 år gammel byttet jeg en krevende jobb i konsulentbransjen mot en enda mer krevende jobb: som lærer.


دوای چەند ساڵێکی کەمی تر وانە وتنەوە 	 Etter flere år med undervisning kom jeg til den konklusjonen at det vi trenger i undervisning er et en bedre forståelse av elever og læring fra et motivasjonsperspektiv, fra et psykologisk perspektiv.


-پێکەنین لە لێکۆڵینەوەیەکی پەیوەندیداردا لە ئەڵمانیا لێکۆڵەرەوەکان وێنەکانی ئێف ئێم ئار ئاییان بەکارهێنا بۆ ئەوەی چالاکی مێشک بپێون پێش و دوای لێدانی بۆتۆکس بۆ سەرکوتکردنی ماسولکەکانی پێکەنین دۆزینەوەکەیان تیۆرییەکەی داروینی پشتڕاستکردەوە بەوەی دەریخست کە کاردانەوە روخسارییەکان شێوازی کاری دەمارەکان دەگۆڕێت لە پێکهاتەی سۆزداریی مێشک دا بە جۆرێک کە یارمەتیمان دەدات کە کاتێ پێ دەکەنین هەستێکی باشترمان هەبێت زەردەخەنە میکانیزمە خەڵاتبەخشینی مێشکمان دەخاتە گەڕ بە جۆرێک کە تەنانەت شۆکۆلاتیش کە خۆشیبەخشێکی ناسراوە ناتوانێت پێی بگاتەوە لێکۆڵەرە بریتانییەکان بۆیان دەرکەوتووە کە یەک پێکەنین دەتوانێت هەمان بڕی جوڵاندنی مێشک بەرهەم بهێنیت کە ٢٠٠ پارچە شۆکۆلات بەرهەمی دەهێنێت 	 (Latter) I en lignende tysk studie, brukte forskere fMRI-avbildning for å måle hjerneaktivitet før og etter injeksjon av Botox for å dempe smile muskler. Funnet støttet Darwin's teori ved å vise at ansiktets svar på noe endrer den nevrologiske bearbeidingen av emosjonelt innhold i hjernen på en måte som hjelper oss til å føle oss bedre når vi smiler.


ئەمڕۆ لەگەڵ ئێوە باسی نەخشەکێشانی ئەلیکترۆنی دەکەم ,من له‌گه‌ڵ چه‌ندین شتی تردا ئه‌ندازیاری ئه‌لکترۆنیم وە ئەوە مانای ئەوەیە کە من کاتێکی زۆر باش بەسەردەبەم دیزاین کردن و دروست کردنی شێوازی تازه‌ی ته‌کنه‌لۆژیا به‌تایبه‌تی تر دیزاین و دروست کردنی ئه‌لکترۆنیات وئه‌وه‌ی که من دۆزیمه‌وه ئه‌وه‌یه که پڕۆسه‌ی دیزاین کردن و دروست کردنی ئه‌لکترۆنی زۆر کێشه داره له‌هه‌موو ڕویه‌که‌وه به‌ڕاستی پڕۆسه‌یه‌کی زۆر خاوه، به‌ڕاستی گرانه وه ئه‌نجامی ئه‌و پڕۆسه‌یه به‌ناوی خولی ته‌خته‌یی ئه‌لکترۆنی دیاری کراوه له هه‌موو ڕووه گرنگه‌کانه‌وه ،به‌ڕاستی ئه‌وان بچوکن وه به‌گشتی ئه‌وان چوارگۆشەن وە ته‌ختن و قورسن، وه بەڕاستی زۆربه‌یان ،زۆر سه‌رنج ڕاکێش نین له‌به‌رئه‌وه‌ی من و تیمه‌که‌م بیر له‌وه ده‌که‌ینه‌وه که به‌ڕاستی ئه‌وه بگۆڕین : پڕۆسه‌که و ئه‌نجامی دیزاینی ئه‌لکترۆنیه‌که پێکه‌وه گرێ بده‌ین که‌واته، چی ده‌بێت ئه‌گه‌ر تۆ بتوانیت دیزاین بکه‌یت و ئه‌لکترۆنی دروست بکه‌یت وه‌ک ئه‌مه؟ چی ده‌بێت ئه‌گه‌ر تۆ بتوانیت ئه‌و کاره به‌خێرایی زۆر ,به‌نرخێکی که‌م و له‌وانه‌یه سه‌رنج ڕاکێشانه‌تر نه‌رم تر، و ئاشکرانه‌تر و هه‌تا پینه‌کاریانه دروستی بکه‌ین؟ ,ئایە ئەوە زۆرجوان نابێت هه‌موو شێوازه تازه‌کان کراوه بێت؟ من باسی دوو پڕۆژه ده‌که‌م که ,لێکدانه‌وه‌ن له‌باره‌ی ئه‌مه‌وه و به‌م دانه‌یه ده‌ست پێ ده‌که‌ین ڤیدیۆ:[ چه‌ند پارچه‌یه‌ک ئه‌لکترۆنی [ موگناتیسی و په‌ڕه‌یه‌کی ئاسنی قه‌ڵه‌مێکی ئاماده‌کراو] [ له تاقیگه‌ی (لیۆس) له یو-ئای-یو-سی [پارچه‌یه‌کی چه‌سپه‌که] [بە خێرایی ٤ بە ئێکس] 	 I dag skal jeg snakke om å skissere elektronikk. Jeg er, blant flere andre ting, en elektroingeniør, og det betyr at jeg bruker en god del tid på å designe og bygge nye teknologideler - mer spesifikt å utforme og bygge elektronikk.


(مۆسیقا) 	 (Musikk)


-پێکەنین - چەپڵە- بۆ نزمکردنەوەی فرەیی و باڵایی مۆبایلەکانمان بۆ ئاستی ئەرکە گەوهەرییەکەی خۆی. نمونەیەکی تر: ئایا تۆ هەرگیز چویت بۆ ڤینیسیا؟ چەند خۆشە خۆمان لەم شەقامە بچوکانەدا ون بکەین لەسەر ئەم دورگەیە بەڵام واقیعە فرە ئەرکەکەمان زۆر جیاوازە و پڕە لە بڕێکی زۆر زانیاری شتێکی لەم جۆرە چۆنە بۆ دوبارە دۆزینەوەی هەستی سەرکێشی؟ دەزانم کە رەنگە زۆر سەیر بێ باس لە یەک ئەرکی بکەین کاتێ کە ژمارەیەکی زەبەلاحی ئەگەر لە ئارادا بێت بەڵام من هانتان دەدەم ئەو بژاردەیە لەبەرچاو بگرن کە فۆکەس بکەنە سەر تەنیا یەک ئەرک یاخود هەستە دیجیتاڵییەکانتان بەتەواوی بکوژێننەوە لەم سەردەمەدا هەمو کەسێک دەتوانێت بەرهەمە تاکەکەی بەرهەم بهێنێت بۆ نا؟ کەواتە شوێنی تاک ئەرکییەکەت بدۆزەرەوە لە جیهانە فرە ئەرکەکەدا. سوپاس. -چەپڵە- 	 Så dette er et prosjekt jeg jobber med, og dette er en serie med front cover for å degradere vår super-moderne.. (Latter) (Applaus) ..for å degradere vår super-moderne mobiltelefon til essensen av dens funksjon. Et annet eksempel: Har du noensinne vært i Venice?


زانست زۆر کەم دەزانێت لەسەر چۆنێتی دروستکردنی کۆڵنەدان. 	 Det mest overraskende med viljestyrke er hvor lite vi vet, hvor lite vitenskapen kjenner til, om å skape den.


ئەرکی ماڵەوەشم دەدانێ. 	 Jeg forberedet lekser.


(پێکەنین) و من ئەمەم بە شایستەی باسکردن زانی. 	 (Latter) Og jeg tenkte dette var verdt å dele.


-چەپڵە- 	 Takk. (Applaus)


[نه‌خشه کردنی به‌شی سه‌ره‌وە] 	 Skissere et grensesnitt.


(پێکەنین) سێرجی برین: دەتوانن ئەمە بۆ نزیکەی 500 ڕێگای هەڵەی جیاواز بڕۆن. بۆیە ئێستا پێم وترا، کێ دەیەوێت نمایشی پڕۆژەی گلاس ببینێت؟ (هوتاف لێدان) سێرجی برین: بەڕاستی ئێمە وروژاو بوون بۆ تاقیکردنەوەی لەماوەی چەند مانگێکی کورتدا. یەکەکەی من لەڕاستیدا ویستیان ئەم کارە پیشانی ئێوە ندەن، قەرزمدا بەهاوڕێیەک، و ئەریش لەچەند چرکەیەک لێرەیە. هاوڕێکەم جەی تی یە. کارێکی زۆری کرد لەسەر گالیسکە، بنچینەی بازدان، باڵە جلوبەرگ و هەموو شتە شێتییەکان. و لەڕاستیدا ئەو نزیکە زۆر. تەنها میلێک بەنزیکەیی لەسەر سەرمانەوەیە ئێستا. 	 Dette kommer ikke til å være sånn i det hele tatt. [ Latter ] >>Sergey Brin: Dette kan gå galt på ca 500 forskjellige måter.


کەواتە ئەگەر بتوانین بەم شێوەیە کار بکەین، ئەوکاتە دەتوانین ئەو داهاتانە بپارێزین کە بەکاریان دەهێنین بۆ کڕینی دەرمانی پێویست بۆ چارەسەرکردنی ئایدز و مەلاریا وە هەروەها ئەنفلۆنزای باڵندە. سوپاس 	 Og kan vi gjøre dette, så kan vi frigjøre ressurser for å kjøpe legemidler som du virkelig trenger for å behandle AIDS og HIV og malaria og for å forebebygge fugleinfluensa. Takk skal dere ha.


لە بیرتان بێت، ئەوان ئینگلیزی ناخوێنن 	 Husk, disse lærer ikke engelsk.


پشت ببەستێت بە شتی زیاتر 	 Men hva hvis ferdigheter på skole og ellers i livet avhenger av mye mer enn evnen til å lære raskt?


کۆڵنەدان خۆشەویستی و بەردەوامییە بۆ ئامانجە زۆر درێژخایەنەکان 	 Viljestyrke er lidenskap og standhaftighet mot langsiktige mål.


٩٥، ٩٦، ٩٧، ٩٨، ٩٩، ٢٠٠٠، ٢٠٠١-- تا بێت خراپتر دەبێت، ئێمە (بە سێوەیەک لە شێوەکان گەشە دەکەین( پێکەنین 	 Dette er ikke valgresultater, dette er antall mennesker som er fete sortert etter stat, fra og med '85, '86, '87 -- de er fra CDC websiden -- '88, '89, '90, '91 -- her kommer en ny gruppe -- '92, '93, " 94, '95, '96, '97, '98, '99, 2000, 2001 -- det blir verre. Vi er på en måte "tilbake-utviklende"


(پێکەنین) ئەو ڕۆیشت، هەروەها منیش. زۆر سوپاس 	 En, to tre.


چۆن بۆ ماوەیەکی درێژخایەن بە گەرموگوڕی بیانهێڵمەوە ؟ "" 	 Hvordan holde dem motiverte over tid? "" Svaret mitt er, jeg vet ikke.


"چونکە لە زمانی ئیسپانیدا ناتوانیت بڵێیت "ش. 	 X er ukjent fordi du ikke kan si "sh.." på spansk.


کەواتە ئێمە ماوەیەکی کاتی ناسکمان هەیە، کە پێویستە لەسەرمان گۆڕانکارییەکی گرنگ درووست بکەین کە بتوانێت کاریگەری لەسەر ژیانی ملیۆنەها کەس درووست بکات هەروەها کار بکەین لەسەر شیوازێکی پزیشکی لە پێوەرێکی جیهانی دا 	 Vi har et avgjørende tidsvindu for å gjøre en vesentlig forskjell som kan påvirke livene til bokstavelig talt millioner av mennesker, og praktisere forebegyggende medisin på en verdensomspennende målestokk.


". ئەمە ٢٦ ەمینە ، ئەوە ٢٧ ە مینە ئەو دەڵێت ، "باشە ، بەڵام " ناوی ئەو بلۆکە چی یە ؟ تۆش ئەڵێی ،"باشە، بلۆکەکان ناویان نی یە شەقامەکان ناویان هەیە ؛ بلۆکەکان تەنها 	 Dette er 26. gate og det er 27. gate." Han sier, "Det er greit. Men hva er navnet på dette kvartalet?"


- کە نیانە - و هەمو ئەو ئوتومبیلانە بخەینە کارتۆنەکەی تۆوە ئەوکاتە چڕییەکەی نزیکەی چڕی ناوک دەبێتەوە کەواتە من دەڵێم ئەگەر هەمو ئوتومبیلەکان بهێنیت و بیخەیتە کارتۆنە یەک پێ سێجاکەتەوە ئەو کاتە چڕی ناوکت دەست دەکەوێت باشە، با پیا بچینەوە گەردیلە زۆر زۆر زۆر بچوکە گەردیلە لە چاو گرەیپ فروتدا وەکو بلۆبێری وایە لەچاو زەویدا ناوک زۆر بچوکە ئێستا تەماشای بلوبێرییەکە بکە، و گەورەی بکە تا بە ئەندازەی یاریگایەکی فتبۆڵی لێ دێت ئینجا دەتوانیت لە چەقەکەیدا ناوکەکە ببینیت کە بەقەد هەڵماتێک دەبێت گەردیلە لە بۆشاییە گەورە پێکهاتووە ئەمەش سەیرە چڕی ناوک بەشێوەیەکی سەرسوڕهێنەر زۆرە بیر لەو هەمو ئوتومبیلەی ناو کارتۆنە یەک پێ سێجاکەت بکەرەوە وابزانم ماندوم 	 Så hvis hvert menneske på jorda hadde bil og vi putter alle de bilene i boksen din, så ville det være tettheten til en atomkjerne. Så jeg sier at hvis du tok alle biler i hele verden og putter det i boksen din, vil det ha tettheten til én eneste atomkjerne. La oss ta et lite sammendrag.


سێرجی برین: هێی، ڤیک، وا هەستدەکەم ڕووداوێکی جوانە بۆ تۆ. ڤیک گوندۆترا: سێرجی! 	 >>Sergey Brin: [ Jubel og applaus ] >>Sergey Brin:


ئەو زەڵاتانەی کە لە ماکدۆناڵد پێشکەش دەکرێن بەرهەمی کار کردنن-- بە نیازن زەڵاتەی ئاسیاییش بهێنن. لە کۆمپانیای پیپسیش، دوو لەسەر سێی هۆکاری گەشەکردنیان خواردنە باشەکانیانە 	 Salatene som du kan se på McDonald's kommer fra dette arbeidet -- de vil få en asiatisk salat. Ved Pepsi, to tredeler av deres omsetningsvekst kommer fra de bedre matvarene.


"ئێمە کۆمپیوتەری مەزن دروست دەکەین" 	 "Vi lager fantastiske datamaskiner.


"ئەگەر وریا نەبیت، رۆژێک کەسێک دەیشکێنێت." لێم وەرگرە. ژێر جێگاکە حەشارگەیەکی باش نیە. دەزانم چونکە چەندین جار کوژراوم ئەوەندە لەبری خۆم هەستاومەتە سەر پێ نەخۆشی ستونییم گرتووە. بەڵام ئێمە ئەوەمان پێ وترابو. لە بری خۆت هەستە سەر پێ. ئەمەش سەختە ئەگەر نەزانیت خۆت کێیت. ئێمە لە تەمەنێکی مناڵدا داوامان لێ دەکرێ پێناسەی خۆمان بکەین ئەگەر خۆمان ئەم کارە نەکەین، خەڵکی تر بۆمان دەکەن. خولیاگەر. قەڵەو. بەدڕەوشت. خزمەتکار. و لە هەمان کاتدا کە پێیان دەوتین ئێمە چین لێیان دەپرسین 	 "Hvis du ikke er forsiktig, vil noen knuse det en dag." Tro meg, under senga er ikke et godt gjemmested. Jeg vet det, fordi jeg har blitt brutt ned så mange ganger at jeg får høydesyke bare av å reise meg og ta til motmæle.


"بەڵێ، دەتوانی لەسەر ئەرکەکەی من بنوسیتەوە" و هەمو وەڵامە هەڵەکانم دایە کە شەوی پێشتر نوسیبومەوە. کە وەرەقەی وەرگرتەوە چاوەڕێ بو نمرەی زۆر بەرز بەدەست بهێنێ و بڕوای نەدەکرد کاتێ چاوی بە پۆلەکە و بە مندا گێڕا و سفرە وەرگرتبو. دەمزانی دەبێت وەرەقەکەم هەڵگرم لە ٢٨ لە ٣٠م هێنابو بەڵام ئەو کاتە ئاسودە بوم کە تەماشای کردم بە سەرسوڕماوییەوە و بە خۆمم وت "لە ورچێکی ئاسایی زیرەکتریت کوڕی ***" 	 "Ja, du kan skrive av leksene mine," og så ga jeg ham alle de gale svarene som jeg hadde skrevet ned kvelden før. Han fikk tilbake innleveringa, og forventet et nær perfekt resultat, og skjønte ikke noe da han så over på meg og holdt opp en null. Jeg visste at jeg ikke trengte å holde opp innleveringa mi med 28 rette av 30, men tilfredsstillelsen var komplett da han så på meg, forvirret, og tentke for meg selv, "Smartere enn en gjennomsnittlig bjørn, din kødd."


"تا ٥ی ئێوارە ئەم پارەیە لە کەسێکی تردا خەرج بکە." هەروەها لە زەرفی نامەکەدا پارەشی تێدا بو بڕی جیاوازی پارەشمان تیا دانا هەندێ کەس ٥ دۆلارمان دانێ هەندێکی تریش ٢٠ دۆلار ئینجا رێگەمان پێ دان بچن بەلای کارەکانیانەوە و چییان دەوێ ئەنجامی بدەن بۆمان دەرکەوت بە هەمان ئەو شێوەیە پارەکەیان خەرج کردبو کە داوامان لێ کردبون ئینجا شەو بانگمان کردنەوە و لێمان پرسین 	 "Bruk disse pengene på noen andre innen 17:00" Og i konvolutten var det penger. Og vi manipulerte hvor mye penger vi ga dem.


کامەیان هەڵدەبژێری؟ دەبێت کامەیان هەڵبژێریت و کەی؟ باوەڕم وایە کە هەتا کاتی زیاتر بەسەر بەرین لە هەڵبژاردنی چون بەرەو ئارامی ناخماندا لە بەشی لای ڕاستی مێشکمان،زیاتر ئاشتی دەخەینە جیهانەوە، زەوی زیاتر ئاشتی خواز و ئارام دەبێت وا هەستم کرد ئەو بیرۆکەیە شایەنی هاوبەشی پێکردن بێت 	 Hvilken ville du valgt? Hvilken velger du? Og når?


وای دابنێ لە هەر شوێنێکی ئەمریکا لەسەر جادەیەک وەستاویت ،وە پیاوێکی یابانی دێت بۆ لات و دەڵێت 	 Innbill deg at du står på en gate et sted i USA og en japansk mann kommer bort til deg og spør,