¿Y achique xubij ri Dios chare ri Elías? Ri Dios xubij: Ma ayon ta yitcˈo wuqˈui. Cˈa yecˈo na wukuˈ mil ri yecˈo wuqˈui, ri majun bey ye xucul ta chuwech ruwachbel ri Baal riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Queriˈ xubij ri Dios chare ri Elías. 	 لکن وحی بدو چه می‌گوید؟ اینکه «هفت هزار مرد بجهت خود نگاه داشتم که به نزد بعل زانو نزده‌اند».


Ruma ya cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri nibano chake chi nikanaˈ pa kánima chi can kitzij wi chi yoj ralcˈual chic ri Dios. 	 همان روح برروحهای ما شهادت می‌دهد که فرزندان خداهستیم.


Y yecˈo cˈa caˈiˈ oxiˈ ri ye cˈajolaˈ ri chanin xeyacatej pe riche (rixin) chi xquibor ri caminek pa jun tziek, y cˈariˈ xquicˈuaj el riche (rixin) chi xebe chumukic. 	 آنگاه جوانان برخاسته، او را کفن کردند و بیرون برده، دفن نمودند.


Riyaˈ xtukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri winek chi ye aj maquiˈ, ruma ma yinquinimaj ta riyin. 	 اما بر گناه، زیرا که به من ایمان نمی آورند.


Xaxu (xaxe wi) cˈa quicˈaxan chuwij, chi riyin majun chic pokon nben chique ri quiniman chic ri Jesucristo, ri achiˈel xinben tek rubanon ca. Xa can ntzijoj chic cˈa chique ri winek chi tiquinimaj ri Jesucristo. Y ma nwajoˈ ta chic chi yeqˈuis ri ye nimayon riche (rixin) ri Jesucristo. 	 جز اینکه شنیده بودند که «آنکه پیشتر بر ما جفا می‌نمود، الحال بشارت می‌دهد به همان ایمانی که قبل از این ویران می‌ساخت.»و خدا را در من تمجید نمودند.


Y xubij chique: Riqˈui cˈa re quicˈ reˈ can nikˈalajin wi chi yareˈ xuchop ri trato ri xubij ri Dios chi nikaben, xchaˈ ri Moisés chique ri winek. 	 و گفت: «این است خون آن عهدی که خداباشما قرار داد.»


Yacˈa ri nibiyaj chakˈaˈ, can nuchakˈilaˈ (nutochˈ) wi ri raken; ruma xa majun ri sakil riqˈui. 	 ولیکن اگر کسی در شب راه رود لغزش خورد زیراکه نور در او نیست.»


Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta rucˈamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben, xa yacˈa ri ma rucˈamon ta chi nibe ri wánima chrij ronojel ruma ma nwajoˈ ta chi yichˈacatej pa rukˈaˈ. 	 همه‌چیز برای من جایز است لکن هرچیزمفید نیست. همه‌چیز برای من رواست، لیکن نمی گذارم که چیزی بر من تسلط یابد.


¿Y achique cˈa ruma tek riyix: Ajaf, Ajaf, yixchaˈ chuwe, y xa ma niben ta ri nbij chiwe? 	 «و چون است که مرا خداوندا خداوندامی گویید و آنچه می‌گویم بعمل نمی آورید.


Pero pa jun nicˈaj kˈij tek nchapon el bey y xa jubaˈ chic nrajoˈ chi ma yinapon pa tinamit Damasco, yacˈariˈ tek xka jun nimalaj sakil pa nuwiˈ ri petenak chilaˈ chicaj. 	 و در اثنای راه، چون نزدیک به دمشق رسیدم، قریب به ظهر ناگاه نوری عظیم از آسمان گرد من درخشید.


Achiˈel chukaˈ ri barcos ri yebiyin pa ruwiˈ ri yaˈ. Sibilaj ye nimaˈk y ye ucˈuan ruma cakˈikˈ ri sibilaj ruchukˈaˈ. Pero xaxu (xaxe wi) riqˈui ri ti timón, ri ye ucˈuan ri barcos yecowin yequicˈuaj achique lugar ri nicajoˈ yebe wi riyeˈ. 	 اینک کشتیها نیز چقدربزرگ است و از بادهای سخت رانده می‌شود، لکن با سکان کوچک به هر طرفی که اراده ناخدا باشد، برگردانیده می‌شود.


Rumacˈariˈ, xabachique ri nunimirisaj riˈ, xa xtikasex rukˈij. Y yacˈa ri nuchˈutinirisaj riˈ, xtinimirisex rukˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 زیرا هر‌که خود را بزرگ سازدذلیل گردد و هر‌که خویشتن را فرود آرد، سرافرازگردد.»


Tijonel, ri Moisés can rutzˈiban wi cˈa ca chake chi tek jun achi nicom el y majun ralcˈual nicˈojeˈ ca riqˈui ri rixjayil, can jun cˈa rachˈalal ri achi riˈ cˈo chi nicˈuleˈ riqˈui ri ixok ri xmalcanij ca, riche (rixin) chi queriˈ yecˈojeˈ ta ralcˈual riqˈui ri ixok riˈ. Y ri nabey ti cˈajol (alaˈ) ri nalex ntoc ralcˈual ri caminek chic el. 	 «ای استاد، موسی به ما نوشت که هرگاه برادر کسی بمیرد و زنی بازگذاشته، اولادی نداشته باشد، برادرش زن او رابگیرد تا از بهر برادر خود نسلی پیدا نماید.


Y ri Juan xubij cˈa pe chare ri Jesús: Tijonel, riyoj cˈo jun achi katzˈeton ca. Y pan abiˈ riyit yerelesalaˈ itzel tak espíritu. Pero ruma xa ma kachibil ta, xkakˈil ca, xchaˈ chare ri Jesús. 	 آنگاه یوحنا ملتفت شده، بدو گفت: «ای استاد، شخصی را دیدیم که به نام تو دیوها بیرون می‌کرد و متابعت ما نمی نمود؛ و چون متابعت مانمی کرد، او را ممانعت نمودیم.»


Y ya cˈa ri Nataˈ Dios ri xtako pe wuche (wixin), Riyaˈ can cˈo utz ri rukˈalajsan pe chuwij riyin. Y riyix majun bey iwacˈaxan ta achique rubanic nichˈo, ni majun bey chukaˈ itzˈeton ta ruwech. 	 و کلام او را در خود ثابت نداریدزیرا کسی را که پدر فرستاد شما بدو ایمان نیاوردید.


Y tek xeˈapon cˈa, xubij chique: Tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi queriˈ ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. 	 و چون به آن موضع رسید، به ایشان گفت: «دعا کنید تا درامتحان نیفتید.»


Y ri achi ri achiˈel jun coronel tek xapon cˈa riqˈui ri Pablo, xberuchapaˈ, y xutek cˈa ruximic riqˈui caˈiˈ cadenas. Y cˈacˈariˈ xucˈutuj achique chi achi riˈ y achique ri xumacuj. 	 چون مین باشی رسید، او را گرفته، فرمان داد تا او را بدو زنجیر ببندند و پرسید که «این کیست و چه کرده است؟»


Y xapon cˈa ri kˈij ri ruchˈobon pe ri Dios Kacolonel chi xukˈalajsaj ri ruchˈabel y can xkˈalajin wi cˈa ri ruchˈabel ruma ri samaj ri nben riyin tek ntzijoj ri chˈabel ri xuchilabej chuwe chi ntzijoj. 	 اما در زمان معین، کلام خود را ظاهر کرد به موعظه‌ای که برحسب حکم نجات‌دهنده ما خدا به من سپرده شد،


Ri nisamej cˈa pa juyuˈ, ma tibe ta chic chrachoch chucˈamaric ri ruchaqueta. Xa choj chukaˈ queriˈ tanmej el. 	 و آنکه در مزرعه است، برنگردد تا رخت خود را بردارد.


Ketaman chi ri ley riqˈui ri Dios petenak wi. Yacˈa riyin xa yin jun winek ri yincˈo pa rukˈaˈ ri mac. 	 زیرا می‌دانیم که شریعت روحانی است، لکن من جسمانی و زیر گناه فروخته شده هستم،


Y cˈacˈariˈ ri Saulo xuchop cˈa rubixic chique ri winek ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, chi ri Jesús yariˈ ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios. 	 وبی درنگ، در کنایس به عیسی موعظه می‌نمود که او پسر خداست.


Y astapeˈ ri achi riˈ cˈa yecˈo na ri noventa y nueve rucarneˈl ri ma xesach ta ca, riyin nbij chi riyaˈ más niquicot ránima riqˈui ri jun rucarneˈl ri sachnek ca, tek nberilaˈ pe. 	 و اگر اتفاق آن را دریابد، هرآینه به شما می‌گویم بر آن یکی بیشتر شادی می‌کند از آن نود و نه که گم نشده‌اند.


Y riyin ri Juan xintzˈet cˈa ri lokˈolaj tinamit, ri cˈacˈacˈ Jerusalem. Xintzˈet cˈa chi ri tinamit riˈ, ruchapon nika pe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. Y can jabel cˈa chojmirisan y wikon pe, can achiˈel nuben jun kˈopoj tek nuwik riˈ jabel riche (rixin) chi más nika chuwech ri cˈajol ri achoj riqˈui nicˈuleˈ wi. 	 و شهر مقدس اورشلیم جدید را دیدم که از جانب خدا ازآسمان نازل می‌شود، حاضر شده چون عروسی که برای شوهر خود آراسته است.


Tek riyeˈ ye oconek chic el pa jucuˈ, xtaneˈ ri cakˈikˈ. 	 و چون به کشتی سوار شدند، بادساکن گردید.


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, ma tika ta pe riche (rixin) chi ntoc pa rachoch riche (rixin) chi cˈo na ri nberucˈamaˈ pe. Xa choj queriˈ tanmej el. 	 و هر‌که بر بام باشد، به زیر نیاید و به خانه داخل نشود تا چیزی از آن ببرد،


Y tek xquichop niquirek quichiˈ, xquibilaˈ cˈa: ¡Kojitoˈ! ¡Kojitoˈ, riyix kech aj Israel! ¡Ya achi reˈ ri nibiyaj pa ronojel tinamit, y yerutijoj ri winek chi ma tiquiben ta ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, y can itzel chukaˈ nichˈo chrij re rachoch ri Dios re cˈo waweˈ pa Jerusalem. Qˈuiy cˈa chukaˈ ri nubij chikij riyoj israelitas, y ruma chi wacami ye rucusan pe winek ri ma ye israelitas ta chupan re rachoch ri Dios, tzˈil cˈa xuben chare re lokˈolaj jay re! 	 فریاد برآوردند که «ای مردان اسرائیلی، امداد کنید! این است آن کس که برخلاف امت و شریعت و این مکان در هر جاهمه را تعلیم می‌دهد. بلکه یونانی‌ای چند را نیز به هیکل درآورده، این مکان مقدس را ملوث نموده است.»


Y tek ri Jesús xel cˈa pe ri chiriˈ pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nibe el, ri rudiscípulos xejel cˈa apo riqˈui y xquicˈut ri jay ri ye riche (rixin) ri rachoch ri Dios chuwech. 	 پس عیسی از هیکل بیرون شده، برفت. و شاگردانش پیش آمدند تا عمارتهای هیکل را بدو نشان دهند.


Y ri rajaf ri ulef xutek chic cˈa jun rumozo quiqˈui ri kajoy tak ulef, chucˈamaric ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. Pero tek xapon ri mozo, xa xquichop rucˈakic chi abej y xquisocolaˈ el ri rujolon (ruwiˈ). Qˈuiy cˈa pokon ri xquibanalaˈ el chare, y queriˈ xquitek el. 	 باز نوکری دیگرنزد ایشان روانه نمود. او را نیز سنگسار کرده، سراو را شکستند و بی‌حرمت کرده، برگردانیدندش.


Pero ri Pedro y ri Juan xechˈo apo, y xquibij chique: Tibij na cˈa chake: ¿La utz cami chuwech ri Dios chi xa yix cˈa riyix ri yixkanimaj nabey que chuwech ri Dios? 	 اما پطرس و یوحنا درجواب ایشان گفتند: «اگر نزد خدا صواب است که اطاعت شما را بر اطاعت خدا ترجیح دهیم حکم کنید.


rumariˈ ri achi achiˈel jun coronel xubij cˈa chi tucˈuex apo ri Pablo chupan ri cuartel, y tichˈay, riche (rixin) chi queriˈ tukˈalajsaj achique ruma tek ri winek sibilaj pa quichiˈ niquiben chrij. 	 مین باشی فرمان داد تا او را به قلعه درآوردند و فرمود که اورا به تازیانه امتحان کنند تا بفهمد که به چه سبب اینقدر بر او فریاد می‌کردند.


Y wi cˈo jun kachˈalal chicojol ri nunaˈ chi cˈa cˈo na naˈoj ri nicˈatzin chare, tucˈutuj cˈa chare ri Dios. Y Riyaˈ can ma xtupokonaj ta xtuyaˈ pe qˈuiy. Queriˈ nuben quiqˈui quinojel ri yecˈutun, y majun achique ta xtubij chique. 	 واگر از شما کسی محتاج به حکمت باشد، سوال بکند از خدایی که هر کس را به سخاوت عطامی کند و ملامت نمی نماید و به او داده خواهدشد.


Rumariˈ, man cˈa tiben ta chic ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef; xa ticamisaj ri itzel tak raybel riˈ. Ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma tiquicanolaˈ ta quiˈ riche (rixin) chi yemacun. Can man cˈa titzˈilobisaj ta iwiˈ pa tak mac. Ma tiyaˈ ta kˈij chare ri itzel tak iraybel. Xa tiyaˈ ca ri raybel riˈ. Ma chak tibe iwánima chrij ri puek y ri cosas ri cˈo riqˈui jun chic winek. Ruma wi queriˈ niben, can itzel wi. Can junan riqˈui ri niyaˈ quikˈij ri dios ri xa ye banon cuma winek. 	 پس اعضای خود را که بر زمین است مقتول سازید، زنا و ناپاکی و هوی و هوس و شهوت قبیح و طمع که بت‌پرستی است


Rumacˈariˈ, ri Jesús ma xtzˈetetej ta chic cuma ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij. Riyaˈ xa xbe cˈa pa jun chic tinamit. Xbe pa jun tinamit Efraín rubiˈ, y ri tinamit cˈa riˈ cˈo apo chunakajal ri desierto. Y xcˈojeˈ cˈa ka chiriˈ ye rachibilan ri rudiscípulos. 	 پس بعداز آن عیسی در میان یهود آشکارا راه نمی رفت بلکه از آنجا روانه شد به موضعی نزدیک بیابان به شهری که افرایم نام داشت و با شاگردان خود درآنجا توقف نمود.


Y ri pa rajquikˈaˈ ye rucˈuan wukuˈ achiˈel chˈumilaˈ. Y ri pa ruchiˈ ntel pe jun achiˈel espada chˈut rutzaˈn y pa caˈiˈ cˈo wi rey. Y ri nitzuˈun can janiˈ niperekˈun (nirapakˈun) achiˈel ri kˈij tek cˈo más ruchukˈaˈ. 	 و در دست راست خود هفت ستاره داشت و از دهانش شمشیری دودمه تیز بیرون می‌آمد و چهره‌اش چون آفتاب بود که در قوتش می‌تابد.


Y tek ri Jesús y ri ye rudiscípulos ye kˈaxnek chic chupan ri ticoˈn riˈ, riyeˈ xebe ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 و از آنجا رفته، به کنیسه ایشان درآمد،


Chi ri Cristo xmuk y pa rox kˈij xcˈastej pe, achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 و اینکه مدفون شد ودر روز سوم برحسب کتب برخاست؛


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. 	 هر‌که گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.»


Yacˈa tek cˈa ma jane cˈa tibe, xerusiqˈuij (xeroyoj) ye lajuj rumozos y xuyaˈ ca lajuj puek chique ri nibix mina chare, y xubij chique: Ticˈuaj cˈa re puek re xinyaˈ ca chiwe riche (rixin) chi cˈo nichˈec riqˈui, cˈa achique tiempo xquitzolin pe riyin, xchaˈ ca chique, y xbe. 	 پس ده نفر از غلامان خود راطلبیده ده قنطار به ایشان سپرده فرمود، تجارت کنید تا بیایم.


Y riqˈui ri nibij queriˈ, can nikˈalajin wi chi riyix nibij chique ri alcˈualaxelaˈ chi ma tiquiyaˈ ta quikˈij ri quiteˈ quitataˈ. Y riqˈui riˈ, riyix ibanon chare ri rupixaˈ ri Dios chi majun rejkalen. Y queriˈ ibanon xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi niben ri quibin ca ri iwatiˈt imamaˈ. 	 و پدر یا مادرخود را بعد از آن احترام نمی نماید. پس به تقلیدخود، حکم خدا را باطل نموده‌اید.


Ri can ninatan cˈa ri rachoch ri Dios riche (rixin) chi nuben jurar, can nunataj cˈa ronojel. Nunataj ri rachoch ri Dios y nunataj ri cˈo chiriˈ. 	 و هر‌که به هیکل قسم خورد، به آن و به او که در آن ساکن است، قسم خورده است؛


Ruma can chikajujunal cˈo cˈa chi nbekakˈalajsaj na chuwech ri Dios ri xekabanalaˈ. 	 زیرا هرکس حامل بار خود خواهد شد.


Yacˈa ri achi xaxu (xaxe) wi xuyaˈ ca ri Jesús, can yariˈ xuchop rutzijoxic chique ri winek ri achique xbanatej riqˈui riyaˈ. Y queriˈ ri Jesús chanin cˈa xel rutzijol, y rumariˈ xa pan ewel chic tek ntoc apo chupan ri tinamit, y ruma cˈa chukaˈ riˈ tek nicˈojeˈ ca ri pa tak juyuˈ ri acuchi (achique) majun winek cˈo. Y ri winek cˈa ri yeˈapon riqˈui ri Jesús sibilaj ye qˈuiy, y chukaˈ qˈuiy lugar yepe wi. 	 لیکن اوبیرون رفته، به موعظه نمودن و شهرت دادن این امر شروع کرد، بقسمی که بعد از آن او نتوانست آشکارا به شهر درآید بلکه در ویرانه های بیرون بسر می‌برد و مردم از همه اطراف نزد وی می‌آمدند.


Man cˈa tibij ta chi riyin ma utz ta ri xinben, ruma queriˈ nitzˈet riyix. Xa can tiwetamaj na cˈa jabel, la kas queriˈ o ma que ta riˈ; riche (rixin) chi queriˈ ma yixsach ta riqˈui ri nibij, xchaˈ ri Jesús. 	 بحسب ظاهرداوری مکنید بلکه به راستی داوری نمایید.»


Y ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij ri ye tzˈuyul apo chuwech ri Dios, can yacˈariˈ tek xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij. 	 و آن بیست و چهارپیر که در حضور خدا بر تختهای خود نشسته‌اند، به روی درافتاده، خدا را سجده کردند


Y cˈo cˈa chukaˈ jun achi ri Crispo rubiˈ, jun achi ri can principal wi ri chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Riyaˈ xunimaj cˈa ri Ajaf Jesucristo ye rachibilan ri ye aj pa rachoch. Y yecˈo cˈa chukaˈ nicˈaj chic winek aj chiriˈ pa Corinto, xeniman ri Jesucristo tek xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y can xeban cˈa chukaˈ bautizar. 	 اما کرسپس، رئیس کنیسه با تمامی اهل بیتش به خداوند ایمان آوردند و بسیاری ازاهل قرنتس چون شنیدند، ایمان آورده، تعمیدیافتند.


Y ri Abraham ronojel ri cosas ri relesan pe chique ri reyes ri xeruchˈec, riyaˈ xrelesaj cˈa ri rudiezmo chare ronojel ri cosas riˈ y yacˈariˈ ri xuyaˈ chare ri Melquisedec. Y ri biˈaj Melquisedec ntel cˈa chi tzij chi rey ri choj nikˈato tzij. Y ruma riyaˈ rey riche (rixin) ri tinamit Salem, ntel cˈa chi tzij chi riyaˈ rey riche (rixin) ri uxlanibel cˈuˈx. 	 و ابراهیم نیز ازهمه‌چیزها ده‌یک بدو داد؛ که او اول ترجمه شده «پادشاه عدالت» است و بعد ملک سالیم نیز یعنی «پادشاه سلامتی».


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Rufo. Riyaˈ can chaˈon wi ruma ri Ajaf. Y tiyaˈ chukaˈ rutzil ruwech ri ruteˈ riyaˈ, ri can achiˈel chukaˈ nteˈ riyin. 	 و روفس برگزیده درخداوند و مادر او و مرا سلام بگویید.


Y ruma icˈulun chic ri Ajaf Jesucristo, rumariˈ nicˈatzin chi ticˈuaj jun cˈaslen utz achiˈel ri rucˈamon chi nicˈuaj ruma xa can jun chic ibanon riqˈui Riyaˈ. 	 پس چنانکه مسیح عیسی خداوند راپذیرفتید، در وی رفتار نمایید،


Yacˈariˈ ri nibano chake riyoj chi can ma nikamalij ta kacˈuˈx chubanic ri samaj, astapeˈ ta cˈo tijoj pokonal. Ri chˈaculaj ri kacˈuan riyoj can nunaˈ wi ruma ruchapon ka ruqˈuisen. Yacˈa ri kaˈespíritu ma que ta riˈ. Ruma ri espíritu ri cˈo kiqˈui pa ruqˈuexel chi niqˈuis ta ka ruchukˈaˈ, xa kˈij kˈij más ruchukˈaˈ nicˈojeˈ. 	 از این جهت خسته خاطرنمی شویم، بلکه هرچند انسانیت ظاهری ما فانی می‌شود، لیکن باطن روز بروز تازه می‌گردد.


O wi jun rey ri cˈo chi nuben chˈaˈoj riqˈui jun chic rey, ¿la ma nitzˈuyeˈ ta cami jubaˈ riche (rixin) chi queriˈ nuchˈob na wi lajuj mil rusoldados yecowin niquiben chˈaˈoj quiqˈui ri juwinek mil soldados ri ye rucˈamom pe ri jun chic rey? 	 یا کدام پادشاه است که برای مقاتله باپادشاه دیگر برود، جز اینکه اول نشسته تامل نماید که آیا با ده هزار سپاه، قدرت مقاومت کسی را دارد که با بیست هزار لشکر بر وی می‌آید؟


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios nubij: Wi xtiwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios wacami, man cˈa ticowirisaj ta ri iwánima, ma tiben ta achiˈel xquiben ri iwatiˈt imamaˈ tek xquiyec woyowal, 	 چونکه گفته می‌شود: «امروز اگر آواز او را بشنوید، دل خود را سخت مسازید، چنانکه در وقت جنبش دادن خشم او.»


Y can xtzekelbex chukaˈ cuma ri winek ri ye petenak pa Jerusalem, jun tinamit ri cˈo chukaˈ pa rucuenta ri Judea. Y yecˈo chukaˈ ri ye petenak pa rucuenta ri Idumea, y ri ye petenak cˈa jucˈan chic ruchiˈ ri raken yaˈ Jordán. Xtzekelbex chukaˈ cuma ri winek ri ye petenak pa Tiro y pa Sidón y ri ye petenak chukaˈ chiquinakajal ri caˈiˈ tinamit riˈ. Can quinojel cˈa ri winek ri xeˈoka riqˈui ri Jesús, xepe ruma quicˈaxan cˈa pe ri milagros ri yerubanalaˈ ri Jesús. 	 واز یهودیه و از اورشلیم و ادومیه و آن طرف اردن و از حوالی صور و صیدون نیز جمعی کثیر، چون اعمال او را شنیدند، نزد وی آمدند.


Rumariˈ ri Pablo xberuyaˈ cˈa rutzijol chare ri capitán quiche (quixin) ri soldados y chukaˈ chique ri soldados. Riyaˈ xubij cˈa chique: Wi xtiyaˈ kˈij chi yeˈanmej el ri can yeˈucˈuan wi riche (rixin) ri barco, majun chiwe riyix ri xticolotej ta chuwech ri camic. 	 پولس یوزباشی و سپاهیان را گفت: «اگر اینهادر کشتی نمانند، نجات شما ممکن نباشد.»


Y tek elesan chic cˈa ri itzel espíritu riqˈui ri achi ruma ri Jesús, ri achi xchˈo. Y ri winek ri xetzˈeto xquimey y xquibij: Majun bey cˈa tzˈeton ta chi que ta reˈ banatajnek waweˈ pan Israel, yechaˈ cˈa. 	 و چون دیوبیرون شد، گنگ، گویا گردید و همه در تعجب شده، گفتند: «در اسرائیل چنین امر هرگز دیده نشده بود.»


Y riyix iwetaman chi xixcol pe chupan ri jun cˈaslen ri xa majun rejkalen, ri cˈutun ca chiwech cuma ri iwatiˈt imamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca. Y tek xixcol pe chupan ri itzel cˈaslen ri xicˈuaj, ma xixcol ta cˈa pe riqˈui jun cosa ri xa niqˈuis achiˈel ri kˈanapuek o sakapuek. 	 زیرا می‌دانید که خریده شده‌اید از سیرت باطلی که از پدران خود یافته‌اید نه به چیزهای فانی مثل نقره و طلا،


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi ri nibij riyix. Can chuwech Dios nbij chiwe chi riyin ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ chique. 	 پس به لعن کردن و قسم خوردن شروع نمود که «آن شخص را که می‌گویید نمی شناسم.»ناگاه خروس مرتبه دیگر بانگ زد. پس پطرس را به‌خاطر آمد آنچه عیسی بدو گفته بود که «قبل از آنکه خروس دومرتبه بانگ زند، سه مرتبه مرا انکار خواهی نمود.» و چون این را به‌خاطر آورد، بگریست.


Ruma ri Lokˈolaj Espíritu riˈ ruyaˈon chique nicˈaj kachˈalal chi yecowin niquibij chˈabel riche (rixin) naˈoj. Y chique nicˈaj chic kachˈalal ruyaˈon etamabel chique chi yecowin niquiyaˈ tijonic chique ri kachˈalal. 	 زیرا یکی را بوساطت روح، کلام حکمت داده می‌شود و دیگری را کلام علم، بحسب همان روح.


Y yecˈo cˈa chique ri aj tzˈibaˈ y yecˈo chukaˈ chique ri achiˈaˈ fariseos ri xechˈo apo chare ri Jesús, y xquibij cˈa: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj nikajoˈ nikatzˈet cˈa chi naben jun milagro chkawech, xechaˈ. 	 آنگاه بعضی از کاتبان و فریسیان در جواب گفتند: «ای استاد می‌خواهیم از تو آیتی ببینیم.»


Y ri discípulos xquibij cˈa chare ri Jesús: Wi jun achi can majun chic modo nujech riˈ riqˈui ri rixjayil, xa más ta utz chi ri achi man ta nucanoj rixjayil, xechaˈ. 	 شاگردانش بدو گفتند: «اگر حکم شوهر بازن چنین باشد، نکاح نکردن بهتر است!»


Riyin wetaman chi can yinawacˈaxaj wi pe. Y ronojel cˈa reˈ, nbij cuma re winek re quimolon pe quiˈ wuqˈui wacami, riche (rixin) chi tiquinimaj chi can yit cˈa riyit ri xatako pe wuche (wixin) chuwech re ruwachˈulef. 	 و من می‌دانستم که همیشه سخن مرا می‌شنوی؛ و لکن بجهت خاطر این گروه که حاضرند گفتم تا ایمان بیاورندکه تو مرا فرستادی.»


Riyaˈ xubij cˈa: Juyiˈ oc iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Corazín, y juyiˈ oc chukaˈ iwech riyix ri yixcˈo pa tinamit Betsaida, ruma sibilaj qˈuiy milagros xeban chiwech y ma xinimaj ta ri ruchˈabel ri Dios. Ruma xa ta ya ri pa tinamit Tiro y pa tinamit Sidón ri xeban ta wi ri milagros riˈ, ri winek aj chiriˈ xtzolin yan ta pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y quicusalon ta chic quitziak riche (rixin) bis, y quiyalon ta chic chaj chiquij, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi yebison ruma sibilaj qˈuiy quimac ri ye quibanalon. 	 «وای بر تو‌ای خورزین! وای بر تو‌ای بیت صیدا! زیرا اگرمعجزاتی که در شما ظاهر گشت، در صور وصیدون ظاهر می‌شد، هرآینه مدتی در پلاس وخاکستر توبه می‌نمودند.


Kachˈalal, riyoj nicˈatzin chi ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix. Y riyoj can rucˈamon cˈa chi nikamatioxij, ruma kˈij kˈij icukuban pe más icˈuˈx riqˈui ri Dios, y kˈij kˈij más niwajowalaˈ iwiˈ. 	 ای برادران می‌باید همیشه بجهت شما خدارا شکر کنیم، چنانکه سزاوار است، از آنجا که ایمان شما بغایت نمو می‌کند و محبت هر یکی ازشما جمیع با همدیگر می‌افزاید،


Chukaˈ xinben bautizar ri kachˈalal Estéfanas y ri rufamilia. Y ma ninatej ta chuwe wi yecˈo nicˈaj chic ri xenben bautizar. Xaxu (xaxe wi) riˈ ri yenatej chuwe wacami. 	 وخاندان استیفان را نیز تعمید دادم و دیگر یادندارم که کسی را تعمید داده باشم.


Y xtiwacˈaxalaˈ cˈa chi yecˈo ruwachˈulef ri cˈo chˈaˈoj ntajin chiquicojol. Y xtiwacˈaxalaˈ rutzijol chi cˈo chukaˈ chˈaˈoj ri xquepe. Yacˈa riyix ma tisach ta icˈuˈx, ruma ronojel riˈ xa can cˈo cˈa chi yebanatej na. Pero xa ma ya ta riˈ ri ruqˈuisbel tak kˈij chare re ruwachˈulef. 	 و جنگها و اخبار جنگها راخواهید شنید. زنهار مضطرب مشوید زیرا که وقوع این همه لازم است، لیکن انتها هنوز نیست.


Ronojel cˈa ri nbin chic ka chiwe, can riqˈui cˈambel tak tzij nbin wi, pero xtoka cˈa ri kˈij tek ma riqˈui ta chic cˈambel tak tzij xquichˈo wi iwuqˈui. Xa can kˈalaj kˈalaj chic cˈa ri rubixic xtinben chiwe chrij ri Tataˈixel. 	 این چیزها را به مثلها به شماگفتم، لکن ساعتی می‌آید که دیگر به مثلها به شماحرف نمی زنم بلکه از پدر به شما آشکارا خبرخواهم داد.


Y riyaˈ xubij cˈa chique ri winek riˈ: Riyix can iwetaman cˈa chi riyoj israelitas man cˈa yaˈon ta kˈij chake chi nikaben xa jun kawech iwuqˈui y yojapon ta iwuqˈui pa tak iwachoch, xa ruma chi riyix xa ma yix israelitas ta. Pero ri Dios xucˈut cˈa chinuwech chi ma rucˈamon ta chi nbij chare jun winek chi ma chˈajchˈoj ta, xa ruma chi ma israelita ta. 	 پس بدیشان گفت: «شما مطلع هستید که مردیهودی را با شخص اجنبی معاشرت کردن یا نزداو آمدن حرام است. لیکن خدا مرا تعلیم داد که هیچ‌کس را حرام یا نجس نخوانم.


Y ri puertas riˈ; oxiˈ cˈa nitzuˈun pa relebel kˈij, oxiˈ ri pa rukajbel kˈij, oxiˈ ri pa jotol, y oxiˈ ri pa xulan. 	 از مشرق سه دروازه و از شمال سه دروازه و از جنوب سه دروازه و از مغرب سه دروازه.


Ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj nikˈalajin chi can petenak royowal pa quiwiˈ ri winek, ruma ma niquiyaˈ ta rukˈij ri Dios y ma niquijoyowaj ta quiwech nicˈaj chic winek, y riqˈui ri etzelal ri yetajin, ri winek riˈ can yetajin niquikˈet ruwech ri kitzij riche (rixin) ri Dios. Rumariˈ ri Dios can xtuyaˈ wi cˈa pe rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 زیرا غضب خدا از آسمان مکشوف می‌شود بر هر بی‌دینی و ناراستی مردمانی که راستی را در ناراستی باز می‌دارند.


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Zabulón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri José, y ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Benjamín. Y yecˈa quinojel riˈ ri xyaˈox (xyaˈ) quetal chi nicˈaj tak quiwech. 	 ازسبط زبولون دوازده هزار؛ و از سبط یوسف دوازده هزار؛ و از سبط بنیامین دوازده هزار مهرشدند.


Y can kojitoˈ chukaˈ riyix riqˈui ri oración, riche (rixin) chi queriˈ can ye qˈuiy cˈa chukaˈ ri yematioxin chare ri Dios kuma riyoj, tek niquitzˈet ri utzil ri nuben ri Dios chake riyoj ruma ri oraciones ri yeban pa kawiˈ. 	 و شما نیز به دعا درحق ما اعانت می‌کنید تا آنکه برای آن نعمتی که ازاشخاص بسیاری به ما رسید، شکرگزاری هم بجهت ما از بسیاری به‌جا آورده شود.


Ruma can ya cˈa riyaˈ riˈ ri takoˈn ri natan ca chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, tek ri Dios xubij: Xtintek cˈa ri nutakoˈn ri ninabeyej chawech, riche (rixin) chi nuchojmirisaj apo ri abey. 	 زیرا همان است آنکه درباره اومکتوب است: "اینک من رسول خود را پیش روی تو می‌فرستم تا راه تو را پیش روی تو مهیا سازد."


Y ri winek pan Israel cˈo cˈa chi nbequitzˈibaj quibiˈ pa tak quitinamit. 	 پس همه مردم هر یک به شهر خود برای اسم نویسی می‌رفتند.


Y ri kachˈalal ri yecˈo pa Berea, can yacˈariˈ xquitek el ri Pablo cˈa chuchiˈ ri mar. Y ri Silas y ri Timoteo cˈa xecˈojeˈ na ca ri pa Berea quiqˈui ri kachˈalal. 	 در ساعت برادران پولس را به سوی دریا روانه کردند ولی سیلاس با تیموتاوس در آنجا توقف نمودند.


Y xabachique cˈa winek ri xtitzak chuwech re jun abej reˈ, can xtuquiraj riˈ chuwech. Y xabachique cˈa winek ri xtika ri abej riˈ chrij, can xticˈajtej cˈa, xchaˈ ri Jesús. 	 و هر‌که برآن سنگ افتد خرد شود، اما اگر آن بر کسی بیفتداو را نرم خواهد ساخت؟»


Tek riyoj cˈa yoj cocoj na, ri katataˈ xquiyalaˈ xcˈaˈy chake, y ma xeketzelaj ta. Xa can xkayaˈ quikˈij. ¿Y la ma más ta cami utz chi nikanimaj rutzij ri Katataˈ Dios, ri achoj riqˈui petenak wi ri cˈaslen riche (rixin) ri kánima? Rucˈamon chi nikanimaj rutzij, y queriˈ can xtikil wi ri cˈaslen. 	 و دیگر پدران جسم خود را وقتی داشتیم که ما را تادیب می‌نمودند وایشان را احترام می‌نمودیم، آیا از طریق اولی پدرروحها را اطاعت نکنیم تا زنده شویم؟


Y ruma sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol chic apo quiˈ jun bey, rumariˈ riyeˈ hasta ma utz ta chic chi yewaˈ. 	 و چون به خانه درآمدند، باز جمعی فراهم آمدند بطوری که ایشان فرصت نان خوردن هم نکردند.


Wachˈalal, chikajujunal achiˈel kabanon tek xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios, can quecˈariˈ kojcanaj chupan ri cˈacˈacˈ kacˈaslen riqˈui ri Dios. 	 ای برادران هرکس در هرحالتی که خوانده شده باشد، در آن نزد خدا بماند.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri Jesús elenak pe pa tinamit Nazaret ri cˈo chiriˈ pa rucuenta ri Galilea y xapon riqˈui ri Juan. Y Riyaˈ chukaˈ xban cˈa bautizar ruma ri Juan ri pa raken yaˈ Jordán. 	 و واقع شد در آن ایام که عیسی از ناصره جلیل آمده در اردن از یحیی تعمید یافت.


Yacˈa ri Jesús xchapon chare ri itzel espíritu y xubij: Ma cachˈo ta chic, y catel el. Y ri itzel espíritu riˈ tek xel el riqˈui ri achi xuben ca chare chi xtzak pan ulef, chiriˈ chiquicojol ri winek ri quimolon quiˈ, pero majun chic achique ta xuben ca chare. 	 پس عیسی او را نهیب داده، فرمود: «خاموش باش و ازوی بیرون آی.» در ساعت دیو او را در میان انداخته، از او بیرون شد و هیچ آسیبی بدونرسانید.


Y can ya ta cˈa ri Dios ri niyaˈo ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈojeˈ iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 و خدای سلامتی با همه شما باد، آمین.


Pero ri winek ri quimolon apo quiˈ, riqˈui cˈa quichukˈaˈ xquirek apo quichiˈ y xquibij: ¡Ticamisex! ¡Ticamisex! ¡Ticamisex chuwech cruz! xechaˈ apo. Y ri Pilato xubij cˈa chique: ¿Ya ri i‑Rey ri niwajoˈ chi ntek rucamisaxic chuwech cruz? Pero ri achiˈaˈ principaliˈ tak sacerdotes xa xquibij cˈa apo: Majun chic jun ka‑rey riyoj. Xaxu (xaxe) wi ri César, xechaˈ. 	 ایشان فریاد زدند: «او را بر دار، بر دار! صلیبش کن!» پیلاطس به ایشان گفت: «آیا پادشاه شما رامصلوب کنم؟» روسای کهنه جواب دادند که «غیر از قیصر پادشاهی نداریم.»


Yacˈariˈ tek ri kachˈalal, pa jun chakˈaˈ xquiyaˈ el ri Saulo pa jun chaquech, y xquikasaj ka chuwech ri jun nimalaj tzˈak ri rusutin rij ri tinamit. Y xbe el. 	 پس شاگردان او را در شب در زنبیلی گذارده، از دیوارشهر پایین کردند.


Wi cˈo ta jun coˈol ri yirunimaj y nipe ta jun winek y nuben chare ri jun coˈol riˈ chi nitzak pa mac, ri winek ri xbano ri pokon riˈ, nimalaj rucˈayewal nipe pa ruwiˈ. Rumariˈ xa utz na jubaˈ chi ximon ta el jun nimalaj caˈ chukul y nbecˈak ca pa mar, que chuwech ri nuben chare jun coˈol chi nitzak pa mac. 	 و هر‌که یکی از این کودکان را که به من ایمان آورند، لغزش دهد، او را بهتر است که سنگ آسیایی بر گردنش آویخته، در دریا افکنده شود.


Y yacˈariˈ tek riyaˈ xxuqueˈ ka, y can riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xchˈo y xubij: Wajaf, man cˈa tayaˈ ta pa cuenta re mac re yetajin chubanic, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ tek xcom ka. 	 پس زانو زده، به آوازبلند ندا در‌داد که «خداوندا این گناه را بر اینهامگیر.» این را گفت و خوابید.


Xa yacˈa chi can ma xbe ta ka jabel rucˈamal ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima, xa can ma niyaloj ta cˈa ri quicoten quiqˈui. Y tek yepe cˈa tijoj pokonal y yeˈetzelex ruma quiniman ri ruchˈabel ri Dios, chanin yetzak. 	 ولکن ریشه‌ای در خود ندارند بلکه فانی می‌باشند؛ و چون صدمه‌ای یا زحمتی به‌سبب کلام روی دهد در ساعت لغزش می‌خورند.


Y xinwacˈaxaj cˈa chukaˈ jun chˈabel ri acuchi (achique) yecˈo wi ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y nubij cˈa: Ri caˈiˈ libras trigo can jun denario chic rajel, y can jun denario chukaˈ chic rajel ri wakiˈ libras cebada. Yacˈa ri aceite olivo y ri ruyaˈal uva majun taben ca chare. 	 و از میان چهار حیوان، آوازی را شنیدم که می‌گوید: «یک هشت یک گندم به یک دینار و سه هشت یک جو به یک دینار و به روغن و شراب ضرر مرسان.»


Ruma ri chˈabel ri xenkˈalajsaj chiwech, can ya cˈa ri Nataˈ ri biyon pe chuwe, y xa ma yin ta riyin yibin. Can ya cˈa Riyaˈ ri yin takayon pe y rubin cˈa pe chuwe achique chi chˈabel ri nonbij y nonkˈalajsaj chiwe. 	 زآنرو که من از خود نگفتم، لکن پدری که مرافرستاد، به من فرمان داد که چه بگویم و به چه چیزتکلم کنم.و می‌دانم که فرمان او حیات جاودانی است. پس آنچه من می‌گویم چنانکه پدربمن گفته است، تکلم می‌کنم.»


Xaxu (xaxe wi) ri tijonic ri ma can ta rucˈayewal chi nikˈax chiwech ri xinyaˈ chiwe, xinben chiwe achiˈel tak acˈalaˈ ri xa cˈa tzˈumaj na niquitij. Ruma xa cˈa yix achiˈel na acˈalaˈ y ma jane yixcowin ta nitij wey. Y cˈa que na riˈ ibanon wacami. 	 و شما را به شیر خوراک دادم نه به گوشت زیرا که هنوزاستطاعت آن نداشتید بلکه الحال نیز ندارید،


Y can yacˈariˈ tek xbe ri nabey ángel y xberutixaˈ ca pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ri cˈo el chupan ri vaso ri rucˈuan. Can yacˈariˈ tek ri winek ri quicˈuan retal ri nabey chicop y can niquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri ruwachbel ri nabey chicop riˈ, xeˈel pe itzel tak chˈaˈc chiquij. 	 و اولی رفته، پیاله خود را بر زمین ریخت ودمل زشت و بد بر مردمانی که نشان وحش دارندو صورت او را می‌پرستند، بیرون آمد.


Y rumacˈariˈ ri Herodes can rajowan wi cˈa chi rucamisan ta ri Juan, xa yacˈa ri can nuxibij cˈa riˈ chiquiwech ri winek, ruma riyeˈ can quetaman wi chi ri Juan ri Bautista can jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 و وقتی که قصد قتل او کرد، از مردم ترسید زیرا که او را نبی می‌دانستند.


Ri winek ri xtichˈacon y can xtuben wi ri xtinbij chare y cˈa que na riˈ ntajin tek xtapon na ri ruqˈuisbel kˈij riche (rixin) ri rucˈaslen chuwech re ruwachˈulef, can xtinyaˈ cˈa kˈatbel tzij pa rukˈaˈ chi ya riyaˈ ri xtikˈato tzij pa quiwiˈ ri winek. 	 و هر‌که غالب آید واعمال مرا تا انجام نگاه دارد، او را بر امت هاقدرت خواهم بخشید


Tek ri Jesús xutzˈet chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yetajin niquimol apo quiˈ, ri más utz xuben ya ri xchapon chare ri itzel espíritu. Riyaˈ xubij cˈa chare: Riyit ri abanon chare re cˈajol reˈ chi ma nacˈaxan ta y amemurisan, catel el, y ma catzolin ta pe chic riqˈui, xchaˈ chare. 	 چون عیسی دید که گروهی گرد او به شتاب می‌آیند، روح پلید را نهیب داده، به وی فرمود: «ای روح گنگ و کر من تو را حکم می‌کنم از او در آی ودیگر داخل او مشو!»


Can sibilaj nika chiquiwech ri niyaˈox (nyaˈ) rutzil quiwech ri pa tak cˈaybel. Y chukaˈ can sibilaj nika chiquiwech nibix Tijonel, Tijonel chique cuma ri winek, ruma cˈo quikˈij yetzˈet. 	 و تعظیم در کوچه‌ها را و اینکه مردم ایشان را آقا آقا بخوانند.


Majun chic jun ri can más ta nim ri ajowabel cˈo riqˈui, que chuwech jun ri can nuyaˈ rucˈaslen pa quiqˈuexel ri ramigos. 	 کسی محبت بزرگتر از این ندارد که جان خودرا بجهت دوستان خود بدهد.


Can tiwetamaj wi chi ri Dios sibilaj utz runaˈoj, pero can nipe chukaˈ royowal. Riyaˈ xuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ruma ma xquinimaj ta. Yacˈa riyix ruyaˈon rutzil chiwe, pero riyix rajawaxic chi can quixcˈojeˈ chupan ri utzil riˈ. Ruma wi ma xquixcˈojeˈ ta chupan ri utzil riˈ, riyix chukaˈ yixelesex el. 	 پس مهربانی و سختی خدا را ملاحظه نما؛ اماسختی بر آنانی که افتادند، اما مهربانی برتو اگر درمهربانی ثابت باشی والا تو نیز بریده خواهی شد.


Tiyaˈ ca rubanic ronojel ruwech etzelal. 	 از هر نوع بدی احتراز نمایید.


Y tek kˈaxnek chic cˈa caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri Jesús xtzolin ri pa tinamit Capernaum, y yacˈariˈ tek ri winek xquicˈaxaj chi Riyaˈ cˈo pa jun jay chiriˈ pa tinamit. 	 و بعد از چندی، باز وارد کفرناحوم شده، چون شهرت یافت که در خانه است،


Y cˈo cˈa qˈuiy itzel tak tzij ri xquibilaˈ chare. 	 و بسیارکفر دیگر به وی گفتند.


Ri Jesús xubij cˈa: Kas kitzij wi cˈa re nbij chawe: Ri ma xtalex ta ruma ri Lokˈolaj Espíritu y ruma yaˈ, ma xtoc ta pa rajawaren ri Dios. 	 عیسی در جواب گفت: «آمین، آمین به تومی گویم اگر کسی از آب و روح مولود نگردد، ممکن نیست که داخل ملکوت خدا شود.


Ri Jesús xubij cˈa chiwe: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can cˈo cˈa chi xquijach pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ. Xquicamisex chuwech cruz. Y pa rox kˈij xquicˈastej pe, chinek ca chiwe, xechaˈ ri ye caˈiˈ achiˈel achiˈaˈ riˈ. 	 گفت ضروری است که پسر انسان به‌دست مردم گناهکار تسلیم شده مصلوب گرددو روز سوم برخیزد.»


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley: Can kitzij wi ri xabij. Wacami cˈa, wi xtaben ronojel reˈ, xtoc cˈa awuche (awixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús chare. 	 گفت: «نیکو جواب گفتی. چنین بکن که خواهی زیست.»


ya cˈa ri kˈij y ri hora tek majun nuchˈob chi noka ri rupatrón, yacˈariˈ tek noka. 	 هرآینه آقای آن غلام آید، در روزی که منتظرنباشد و در ساعتی که نداند،و او را دو پاره کرده، نصیبش را با ریاکاران قرار دهد در مکانی که گریه و فشار دندان خواهد بود.


Tichˈutinirisaj iwiˈ chuwech ri Ajaf, y Riyaˈ xtunimirisaj ikˈij. 	 در حضور خدا فروتنی کنید تاشما را سرافراز فرماید.


ri acuchi (achique) ri quijutil riyeˈ xa ma yecom ta, y ri kˈakˈ chukaˈ can ma nichuptej ta. 	 آنجایی که کرم ایشان نمیرد و آتش، خاموش نشود.


Ruma riqˈui ri ruchˈabel ri Dios y ri oración, ri Dios can nuben utz chare ronojel ri nitij. 	 زیرا که از کلام خدا و دعا تقدیس می‌شود.


Ruma konojel ri kaniman chic ri Jesucristo, ma yoj riche (rixin) ta chic ri kˈekuˈm, yoj riche (rixin) chic ri sakil. 	 زیرا جمیع شما پسران نور و پسران روز هستید، از شب و ظلمت نیستیم.


Ruma ri waran riche (rixin) chakˈaˈ, y chukaˈ ri yekˈaber riche (rixin) chakˈaˈ yekˈaber. 	 زیرا خوابیدگان در شب می‌خوابند ومستان در شب مست می‌شوند.


¿La utz ta cami chuwech ri kaley chi nibix chi jun achi cˈo rumac, tek xa ma etaman ta, ni ma acˈaxan ta chukaˈ chare wi kas kitzij chi cˈo mac rubanon o xa ma jun? 	 «آیاشریعت ما بر کسی فتوی می‌دهد، جز آنکه اول سخن او را بشنوند و کار او را دریافت کنند؟»ایشان در جواب وی گفتند: «مگر تو نیزجلیلی هستی؟ تفحص کن و ببین زیرا که هیچ نبی از جلیل برنخاسته است.» پس هر یک به خانه خود رفتند.


Ya Riyaˈ ri xcamisex kuma, riche (rixin) chi nicuyutej ri kamac. Y ma xu (xe) ta wi ruma ri kamac riyoj, xa can ruma chukaˈ quimac quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 واوست کفاره بجهت گناهان ما و نه گناهان ما فقطبلکه بجهت تمام جهان نیز.


Y ri soldado xbe cˈa, xberutzaqˈuij pe rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista pa cárcel y xucˈom cˈa pe chare ri kˈopoj pa jun plato y ri kˈopoj xberuyaˈ chare ri ruteˈ. 	 و او به زندان رفته سر او را از تن جداساخته و بر طبقی آورده، بدان دختر داد و دخترآن را به مادر خود سپرد.


Wachˈalal, xa sibilaj tiquicot cˈa ri iwánima tek yixtojtobex riqˈui qˈuiy ruwech tijoj pokonal. 	 ای برادران من، وقتی که در تجربه های گوناگون مبتلا شوید، کمال خوشی دانید.


Riyaˈ ma xupokonaj ta xuyaˈ riˈ pa camic riche (rixin) chi xutoj ri kamac konojel. Y ronojel cˈa ri xuben ri Jesús xchap rutzijoxic tek xapon ri tiempo. 	 که خود را در راه همه فدا داد، شهادتی درزمان معین.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel cˈa el ri chiriˈ, y xbe cˈa quelaˈ pa jun lugar ri nakaj nicanaj chique ri tinamit Tiro y Sidón. Y xcˈojeˈ cˈa pa jun jay, ruma ma nrajoˈ ta cˈa chi netamex chi Riyaˈ cˈo chiriˈ. Pero ma riqˈui wi riˈ, chanin xnabex chi cˈo chiriˈ. 	 پس از آنجا برخاسته به حوالی صور وصیدون رفته، به خانه درآمد و خواست که هیچ‌کس مطلع نشود، لیکن نتوانست مخفی بماند،


Queriˈ nbij chiwe ruma riyoj ketaman achique riˈ ri biyon re chˈabel reˈ: Pa nukˈaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ rutojbalil chique ri yemacun. Y cˈo chic jun ri tzˈibatal ca, ri nubij: Ri Ajaf xtukˈet tzij pa ruwiˈ ri rutinamit. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 زیرا می‌شناسیم او را که گفته است: «خداوند می‌گوید انتقام از آن من است؛ من مکافات خواهم داد.» و ایض: «خداوند قوم خودرا داوری خواهد نمود.»


riche (rixin) chi niwelesaj cˈa el chicojol ri cˈo chupan ri mac riˈ y tijach pa rukˈaˈ ri Satanás riche (rixin) chi tek riyaˈ cˈo chic pa rukˈaˈ ri Satanás, xtutij pokonal. Queriˈ tibanaˈ riche (rixin) chi queriˈ riyaˈ xtuyaˈ ca ri itzel ruraybel. Y xtitzolin ta pe rucˈuˈx riche (rixin) chi queriˈ man ta xtibe pa kˈakˈ, xa xticolotej ta chupan ri kˈij tek ri Ajaf Jesús xtipe chic jun bey. 	 که چنین شخص به شیطان سپرده شود بجهت هلاکت جسم تا روح در روز خداوند عیسی نجات یابد.


Y can yacˈariˈ tek xjel apo ri Pedro riqˈui ri Jesús y xubij chare: Ajaf, wi jun wachˈalal can cˈo pokon nubanalaˈ chuwe, ¿cˈa janipeˈ cˈa mul utz chi ncuy rumac? ¿La wukuˈ cami mul ncuy rumac? xchaˈ ri Pedro chare ri Jesús. 	 آنگاه پطرس نزد او آمده، گفت: «خداوندا، چند مرتبه برادرم به من خطا ورزد، می‌باید او راآمرزید؟ آیا تا هفت مرتبه؟»


Y tek ye benak cˈa, ri Jesús xubij chique ri rudiscípulos: Chiˈiwonojel riyix xtitaluj el iwiˈ y xquiniyaˈ cˈa ca nuyon chupan re akˈaˈ reˈ, tek xa xtitzˈet chi riyin yijach el pa quikˈaˈ ri winek. Ruma ri Dios can nubij wi cˈa chupan ri tzˈibatal ca: Tek riyin xtinyaˈ kˈij chi nicamisex ri aj yukˈ, ri rucarneˈl xa xtiquitaluj el quiˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 آنگاه عیسی بدیشان گفت: «همه شما امشب درباره من لغزش می‌خورید چنانکه مکتوب است که شبان را می‌زنم و گوسفندان گله پراکنده می‌شوند.


Ri Jesús can cˈa ma jane cˈa ntoc ta apo chupan ri aldea ri Betania rubiˈ, xa can cˈa cˈo na ca chiriˈ ri acuchi (achique) xbeˈilitej wi ca ruma ri Marta. 	 و عیسی هنوزوارد ده نشده بود، بلکه در جایی بود که مرتا او راملاقات کرد.


Y yecˈo cˈa winek ri yebin: Xa can ya achi laˈ. Nicˈaj chic niquibij: Ma ya ta laˈ, xa junan yetzuˈun riqˈui ri achi riˈ, yechaˈ. Pero riyaˈ can nubij cˈa: Yin cˈa riyin riˈ. 	 بعضی گفتند: «همان است.» و بعضی گفتند: «شباهت بدودارد.» او گفت: «من همانم.»


Y tek kˈaxnek chic caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri Pablo xubij chare ri Bernabé: Joˈ chiquitzˈetic ri kachˈalal ri yecˈo pa ronojel tinamit ri katzijon wi ca ri ruchˈabel ri Ajaf, riche (rixin) chi yekatzˈet achique quibanon. 	 و بعد از ایام چند پولس به برنابا گفت: «برگردیم و برادران را در هر شهری که در آنها به کلام خداوند اعلام نمودیم، دیدن کنیم که چگونه می‌باشند.»


Y ri Pedro xubij: Ajaf, riyin ma xquentij ta re chicop reˈ. Riyin can majun bey ntijon ta chicop achiˈel reˈ, ri can ye cˈutun chinuwech chi ma ye chˈajchˈoj ta, y can xajan chi yetij, xchaˈ. 	 پطرس گفت: «حاشا خداوندا زیرا چیزی ناپاک یا حرام هرگزنخورده‌ام.»


Yecˈa ri ye mozos chupan ri jay riˈ y ri ye aj chˈameˈy ri xebechapo pe ri Jesús, quiboxon cˈa jun kˈakˈ y ye paˈel apo chuchiˈ ri kˈakˈ riche (rixin) chi niquimekˈ quiˈ, ruma chi cˈo tef ri ntajin. Y chukaˈ ri Pedro paˈel cˈa apo quiqˈui, rumekˈon apo riˈ chuchiˈ ri kˈakˈ. 	 و غلامان و خدام آتش افروخته، ایستاده بودند و خود را گرم می‌کردند چونکه هوا سرد بود؛ و پطرس نیز باایشان خود را گرم می‌کرد.


Riqˈui cˈa riˈ nikˈalajin chi ma yoj ximil ta chic pa rukˈaˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés, xa can yoj ralcˈual chic ri Dios. Y ruma chi can yoj ralcˈual chic ri Dios, can ntoc chukaˈ kiche (kixin) ri herencia ri nuyaˈ Riyaˈ chake riyoj ri kaniman ri Cristo. 	 لهذا دیگر غلام نیستی بلکه پسر، و چون پسر هستی، وارث خدا نیز بوسیله مسیح.


Y cˈacˈariˈ tek ri Elías xuben chic orar jun bey y xucˈutuj chare ri Dios chi tubanaˈ chic job pa ruwiˈ re ruwachˈulef y can queriˈ wi xbanatej. Y ri ticoˈn xewachin chic jun bey. 	 و بازدعا کرد و آسمان بارید و زمین ثمر خود رارویانید.ای برادران من، اگر کسی از شما از راستی منحرف شود و شخصی او را بازگرداند،


Y can ya cˈa chukaˈ hora riˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes, ri aj tzˈibaˈ y chukaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek, can quimolon cˈa quiˈ chuwarachoch ri nimalaj sacerdote ri Caifás rubiˈ. 	 آنگاه روسای کهنه و کاتبان و مشایخ قوم دردیوانخانه رئیس کهنه که قیافا نام داشت جمع شده،


Wi cˈo jun kachˈalal xatzˈet chi nimacun, y ri mac ri nuben ri kachˈalal ma riche (rixin) ta chi nibe pa camic, tacˈutuj chare ri Dios chi nuyaˈ ta jun utzilaj cˈaslen chare. Y reˈ xaxu (xaxe wi) pa ruwiˈ ri kachˈalal ri nuben jun mac ri ma riche (rixin) ta chi nibe pa camic. Cˈo mac can riche (rixin) yarucˈuaj pa camic, y reˈ ma nbij ta chi ticˈutuj utzil pa ruwiˈ. 	 اگر کسی برادر خود را بیند که گناهی را که منتهی به موت نباشد می‌کند، دعا بکند و او را حیات خواهدبخشید، به هرکه گناهی منتهی به موت نکرده باشد. گناهی منتهی به موت هست؛ بجهت آن نمی گویم که دعا باید کرد.


Riche (rixin) chi queriˈ can chiˈiwonojel yixcowin nikˈalajsaj ri nibix chiwe ruma ri Dios. Pero chi jojun chi jojun quixchˈo riche (rixin) chi queriˈ quinojel cˈo niquetamaj y quinojel niquicˈul pixabanic. 	 زیرا که همه می‌توانید یک یک نبوت کنید تا همه تعلیم یابند و همه نصیحت‌پذیرند.


Y yacˈariˈ tek ri Pablo xucˈutuj chic chique: ¿Achique cˈa chi bautismo ri xban chiwe? xchaˈ chique. Y ri kachˈalal riˈ xquibij: Riyoj ya ri bautismo ri rucˈutun ca ri Juan ri Bautista ri xban chake, xechaˈ. 	 بدیشان گفت: «پس به چه چیز تعمید یافتید؟» گفتند: «به تعمید یحیی.»


Ri kˈij riˈ, quinojel ri winek israelitas niquibanalaˈ chic ruchojmil ronojel ri nicˈatzin chique chupan ri nimakˈij pascua. Y rumariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij xebe riqˈui ri Pilato y xbequicˈutuj chare riche (rixin) chi tikˈip (tikˈapux) caken ri yecˈo chuwech cruz, riche (rixin) chi queriˈ yeˈelesex cˈa el chuwech ri cruz. Ruma ma rucˈamon ta cˈa chi ri achiˈaˈ riˈ yecˈojeˈ ca chuwech tak cruz chupan ri nimalaj nimakˈij pascua y can uxlanibel kˈij chukaˈ. 	 پس یهودیان تا بدنها در روز سبت برصلیب نماند، چونکه روز تهیه بود و آن سبت، روز بزرگ بود، از پیلاطس درخواست کردند که ساق پایهای ایشان را بشکنند و پایین بیاورند.


Pero tek ri apóstol Bernabé y ri apóstol Pablo xquinabej ri niquichˈob ri winek, riyeˈ xkˈaxo ri cánima, y rumariˈ riyeˈ xquiretzelaˈ (xquitzerelaˈ) ri quitziak ri quicusan. Y can yacˈariˈ tek xeˈoc chiquicojol ri winek, y niquibilaˈ cˈa chique: 	 اما چون آن دو رسول یعنی برنابا و پولس شنیدند، جامه های خود را دریده، در میان مردم افتادند و ندا کرده،


Yacˈariˈ tek xa riqˈui retal xechˈo apo chare ri Zacarías, ri rutataˈ ri acˈal, riche (rixin) chi niquicˈutuj chare achique biˈaj nrajoˈ nuyaˈ chare ri acˈal. 	 پس به پدرش اشاره کردند که «او را چه نام خواهی نهاد؟»


Y tek yetajin cˈa chuyaˈic rukˈij ri Dios, niquibij cˈa: Kajaf Dios, matiox nikayaˈ chawe riyit ri can cˈo uchukˈaˈ pan akˈaˈ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel y can yitcˈo wi pe ri pa rutiquiribel, yitcˈo wacami, y xcacˈojeˈ chukaˈ re xtibe apo. Matiox nikayaˈ chawe ruma wacami achapon rucusaxic ri nimalaj awuchukˈaˈ, yit cˈa riyit ri nimalaj Aj Kˈatbel Tzij. 	 و گفتند: «تو را شکر می‌کنیم‌ای خداوند، خدای قادرمطلق که هستی و بودی، زیرا که قوت عظیم خودرا بدست گرفته، به سلطنت پرداختی.


Y ri ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij ri Jesús, xquitzekelbej cˈa chukaˈ ri ruchˈacul ri Jesús tek xbemuk ca; y rumariˈ tek can jabel quetaman ri acuchi (achique) xmuk wi ca, y chukaˈ xquitzuˈ ca jabel achique rubanic xban ca chare ri ruchˈacul. 	 و زنانی که در عقب او از جلیل آمده بودند از پی او رفتند و قبر و چگونگی گذاشته شدن بدن او را دیدند.پس برگشته، حنوط و عطریات مهیا ساختند و روز سبت را به حسب حکم آرام گرفتند.


Majun chic cˈa kˈakˈ riche (rixin) nisakirisan ri xtitzˈetetej ta chupan ri tinamit riˈ. Ma xtacˈaxatej ta chic cˈa chukaˈ chi cˈo ta jun cˈulanen nibanatej. Ruma ri nimaˈk tak cˈayinel ri xecˈojeˈ chiriˈ nimaˈk xquinaˈ quiˈ. Y chukaˈ ruma ri itz ri xeban chiriˈ, xekˈolotej cˈa quinojel ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef. 	 و نور چراغ در تو دیگر نخواهد تابید وآواز عروس و داماد باز در تو شنیده نخواهدگشت زیرا که تجار تو اکابر جهان بودند و از جادوگری تو جمیع امت‌ها گمراه شدند.و درآن، خون انبیا و مقدسین و تمام مقتولان روی زمین یافت شد.»


Ruma can xqueˈoka cˈa kˈij tek xquepe rucˈayewal y rumariˈ tek xtibix chi jabel ruwarukˈij ri ixok ri ma nalan ta, ni majun bey xralaj ta jun acˈal, y majun acˈal xtzˈuman ta chuwarucˈuˈx. 	 زیرا اینک ایامی می‌آیدکه در آنها خواهند گفت، خوشابحال نازادگان ورحمهایی که بار نیاوردند و پستانهایی که شیرندادند.


Y tek riyeˈ cacˈaxan chic ka ronojel riˈ, cˈacˈariˈ xeban bautizar pa rubiˈ ri Ajaf Jesús. 	 چون این راشنیدند به نام خداوند عیسی تعمید گرفتند،


Xpe ri Jesús xuchop el chukˈaˈ ri achi moy y xucˈuaj el cˈa chuchiˈ ri aldea. Cˈacˈariˈ ri Jesús xuyaˈ apo ruchub (rucˈaxej) chrij runakˈ ruwech ri moy. Y xuyaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ. Cˈacˈariˈ tek xucˈutuj chare wi cˈo ri nutzˈet. 	 پس دست آن کور را گرفته، او را از قریه بیرون برد و آب دهان بر چشمان او افکنده، و دست بر اوگذارده از او پرسید که «چیزی می‌بینی؟»


Ruma Riyaˈ can ruchaˈon chic jun kˈij riche (rixin) chi xtukˈet tzij pa quiwiˈ quinojel ri winek. Ruchaˈon chic cˈa Jun ri can choj wi xtikˈato tzij. Y ri Dios xukˈalajsaj chi kitzij chi ri Jun riˈ xtikˈato tzij, ruma ri Dios xuben chare chi xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, xchaˈ ri Pablo. 	 زیرا روزی را مقرر فرمود که در آن ربع مسکون را به انصاف داوری خواهد نمود به آن مردی که معین فرمود و همه را دلیل داد به اینکه او را از مردگان برخیزانید.»


Y tek ya xa napon ri kˈij riche (rixin) chi nibanatej ri rutzujun (rusujun) ri Dios chare ri Abraham, ri can xubij chare chi can nuben wi, ri tinamit Israel can benak cˈa pa nim y ye qˈuiyirnek ri winek chiriˈ pan Egipto. 	 «و چون هنگام وعده‌ای که خدا با ابراهیم قسم خورده بود نزدیک شد، قوم در مصر نموکرده، کثیر می‌گشتند.


Y ri kˈij cˈa tek can quibanon chi ma ye waynek ta riche (rixin) chi niquiben orar, yacˈariˈ tek xquiyaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ ri Bernabé y ri Saulo, riche (rixin) chi yebe chubanic ri samaj ri rubin ca ri Lokˈolaj Espíritu. 	 آنگاه روزه گرفته و دعا کرده ودستها بر ایشان گذارده، روانه نمودند.


Y chupan ri lugar ri acuchi (achique) cˈo wi rachoch ri Dios ri cˈo pa Jerusalem, ri Jesús xeberilaˈ cˈa ri yecˈayin wáquix, carneˈl, y ri yecˈayin tak palomax. Y xeberilaˈ chukaˈ ri aj qˈuexoy tak puek ri ye tzˈuyul ri chiriˈ. 	 و در هیکل، فروشندگان گاو وگوسفند و کبوتر و صرافان را نشسته یافت.


Y ri Pedro cˈanej cˈa cˈo wi ca, ye rutzekelben el, y xoc chukaˈ apo ri chiriˈ chuwarachoch ri nimalaj sacerdote. Tek riyaˈ cˈo chic cˈa chiriˈ, xtzˈuyeˈ cˈa ka chiquicojol ri ye aj chˈameˈy ri yecˈo apo chiriˈ, riche (rixin) chi nutzˈet na achique ri xtucˈulwachij ri Jesús. 	 اما پطرس از دور در عقب اوآمده، به خانه رئیس کهنه در‌آمد و با خادمان بنشست تا انجام کار را ببیند.


Ma quetaman ta achique rubanic ri cˈaslen riche (rixin) uxlanibel cˈuˈx. 	 و طریق سلامتی را ندانسته‌اند.


Ma tixibij ta iwiˈ riyix ri yixtzekelben wuche (wixin), ruma astapeˈ xa yix jubaˈ oc, ri Tataˈixel can nrajoˈ wi cˈa chi yixbecˈojeˈ pa rajawaren. 	 ترسان مباشید‌ای گله کوچک، زیرا که مرضی پدر شما است که ملکوت را به شما عطافرماید.


¿Achique nabij riyit? ¿La rucˈamon cami chi nikatoj ri alcawal ri nubij ri César ri cˈo chi nikatoj, o xa ma rucˈamon ta? xechaˈ chare ri Jesús. 	 آیا بر ما جایز هست که جزیه به قیصر بدهیم یا نه؟»


Can tiqˈuisaˈ cˈa rubanic chukaˈ riyix ri quichapon ca rubanic ri iwatiˈt imamaˈ. 	 پس شما پیمانه پدران خود را لبریز کنید!


Can ruraybel wi cˈa ri Dios chi ri Jesucristo xcom kuma riyoj, y ruma cˈa ri raybel riˈ tek xchˈajchˈojir ri kánima chupan ri mac. Y ri Jesucristo xa jun bey cˈa xuyaˈ ri ruchˈacul pa camic riche (rixin) chi nicˈatzin ronojel tiempo. 	 و به این اراده مقدس شده‌ایم، به قربانی جسد عیسی مسیح، یک مرتبه فقط.


¿Achique cˈa ri nawajoˈ? Y ri achi moy xubij: Ajaf, riyin nwajoˈ yitzuˈun, xchaˈ. 	 گفت: «چه می‌خواهی برای توبکنم؟» عرض کرد: «ای خداوند، تا بینا شوم.»


Riyin xixintek cˈa riche (rixin) chi xaxu (xaxe wi) chic nicˈol ruwech ri ticoˈn ri ma yix ta riyix ri yix samajiyon. Ruma ye nicˈaj chic cˈa samajelaˈ ye tiquiyon ca ri ticoˈn riˈ, y riyix xaxu (xaxe wi) chic ximol ruwech ri ticoˈn ri quisamajin riyeˈ, xchaˈ ri Jesús chique ri rudiscípulos. 	 من شما رافرستادم تا چیزی را که در آن رنج نبرده‌اید دروکنید. دیگران محنت کشیدند و شما در محنت ایشان داخل شده‌اید.»


Y ri Jesús xluqueˈ chic cˈa ka jun bey y xuchop chic cˈa tzˈibanic riqˈui ri ruwiˈ rukˈaˈ, ri chiriˈ pan ulef. 	 و باز سر به زیر افکنده، برزمین می‌نوشت.


Riyix chukaˈ ri yixwaˈ jabel, juyiˈ oc iwech, ruma xtapon cˈa ri kˈij tek xtitij wayjal. Riyix ri jabel yixtzeˈen wacami, juyiˈ oc iwech, ruma xtapon ri kˈij tek xquixbeˈokˈ ruma bis. 	 وای بر شما‌ای سیرشدگان، زیرا گرسنه خواهید شد. وای بر شماکه الان خندانید زیرا که ماتم و گریه خواهید کرد.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ: Jun ajkˈomanel ma ye ta ri ye utz ri yerakˈomaj. Riyaˈ yerakˈomaj ri yawaˈiˈ. 	 عیسی درجواب ایشان گفت: «تندرستان احتیاج به طبیب ندارند بلکه مریضان.


riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej cˈa ri rubin ca ri profeta Isaías, ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri Isaías quecˈareˈ ri rubin ca chrij ri Jesús: Xerelesaj cˈa el kayabilal konojel, y xucˈuaj cˈa ronojel ri kakˈaxomal. Queriˈ ri rubin ca. 	 تا سخنی که به زبان اشعیای نبی گفته شده بود تمام گردد که «او ضعف های ما را گرفت و مرض های ما رابرداشت.»


Y riyit Timoteo, nwajoˈ chi nabij chique ri kachˈalal ri ye beyomaˈ chi ma tiquinimirisaj ta quiˈ. Y tabij chukaˈ chique chi ma ticoyobej ta chi ri beyomel ronojel utz nucˈom pe chique, ruma ri beyomel xa niqˈuis. Xa can tiquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri cˈaslic Dios ri niyaˈo pe chake ronojel ri utz. Ruma Riyaˈ nrajoˈ chi niquicot ri kánima riqˈui ri sibilaj qˈuiy ruyaˈon chake. 	 دولتمندان این جهان را امر فرما که بلندپروازی نکنند و به دولت ناپایدار امید ندارند، بلکه به خدای زنده که همه‌چیز را دولتمندانه برای تمتع به ما عطا می‌کند؛


Y riyaˈ xubij cˈa chare: Juley chique ri wech aj Israel xquiyaˈ cˈa chiquiwech chi xtoquicˈutuj jun utzil chawe, chi chuaˈk nacˈuaj ri Pablo chiquiwech ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij, ruma xtoquibij chawe chi cˈa cˈo na qˈuiy nicajoˈ niquicˈutuj chare ri Pablo. 	 عرض کرد: «یهودیان متفق شده‌اند که از تو خواهش کنند تاپولس را فردا به مجلس شورا درآوری که گویااراده دارند در حق او زیادتر تفتیش نمایند.


Yacˈariˈ tek ri Pablo xbepaˈeˈ pe chiquiwech ri winek ri chiriˈ pan Areópago, y xubij cˈa: Riyix achiˈaˈ ri yixcˈo waweˈ pan Atenas, riyin ntzˈet cˈa chi riyix can iyaˈon wi quikˈij quinojel ri idioses. 	 پس پولس در وسط کوه مریخ ایستاده، گفت: «ای مردان اطینا، شما را از هر جهت بسیاردیندار یافته‌ام،


Riyeˈ xeˈoc cˈa el pa jun jucuˈ y quichapon cˈa bey ye benak pa ruwiˈ yaˈ riche (rixin) chi yebe cˈa pa tinamit Capernaum, ri cˈo cˈa jucˈan chic ruchiˈ yaˈ. Sibilaj chic kˈekuˈm chiriˈ y ri Jesús xa ma aponak ta quiqˈui. 	 و به کشتی سوار شده به آن طرف دریا به کفرناحوم روانه شدند. و چون تاریک شدعیسی هنوز نزد ایشان نیامده بود.


Yacˈa ri discípulos can quixibin quiˈ y xquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech chrij ri Jesús: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma ri cakˈikˈ y ri yaˈ xa can niquinimaj chukaˈ rutzij. 	 پس بی‌نهایت ترسان شده، به یکدیگر گفتند: «این کیست که باد و دریا هم او را اطاعت می‌کنند؟»


Chupan cˈa jun nimalaj jay qˈuiy ruwech lek y bojoˈy yecˈo. Yecˈo ri ye banon riqˈui kˈanapuek, yecˈo ri ye banon riqˈui sakapuek, yecˈo ri ye banon riqˈui cheˈ, y yecˈo ri ye banon riqˈui ulef. Yecˈo ri yeˈucusex chare ri cosas nimaˈk quejkalen, y yecˈo chukaˈ ri yeˈucusex chare ri ma can ta cˈo quejkalen. 	 اما در خانه بزرگ نه فقطظروف طلا و نقره می‌باشد، بلکه چوبی و گلی نیز؛ اما آنها برای عزت و اینها برای ذلت.


Y wi queriˈ, ¿achique cˈa nikachˈec chi yoj israelitas? ¿Y achique nuyaˈ chake ri circuncisión? 	 پس برتری یهود چیست؟ و یا از ختنه چه فایده؟


Juyiˈ oc nuwech riqˈui re ncˈulwachin, ruma ri itzel tak raybel ri yecˈo wuqˈui xa camic niquicˈom pe chuwe. ¿Achique cami ri yicolo pa rukˈaˈ reˈ? 	 وای بر من که مرد شقی‌ای هستم! کیست که مرا از جسم این موت رهایی بخشد؟خدا راشکر می‌کنم بوساطت خداوند ما عیسی مسیح. خلاصه اینکه من به ذهن خود شریعت خدا رابندگی می‌کنم و اما به جسم خود شریعت گناه را.


Y achique winek ri xtiniman ri Cˈajolaxel, ma xtika ta rucˈayewal pa ruwiˈ. Yacˈa ri winek ri ma xtiniman ta riche (rixin), ri rucˈayewal riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek cˈo chic riche (rixin) chi nika pa ruwiˈ, ruma xa can ma xunimaj ta rubiˈ ri Rucˈajol ri Dios, y ri Dios xaxu (xaxe wi) jun Rucˈajol ri cˈo. 	 آنکه به او ایمان آرد، بر او حکم نشود؛ اما هر‌که ایمان نیاورد الان بر او حکم شده است، بجهت آنکه به اسم پسر یگانه خدا ایمان نیاورده.


Ri Jesús xubij cˈa re jun cˈambel tzij reˈ chique ri achiˈaˈ fariseos, yacˈa riyeˈ ma xkˈax ta chiquiwech achique ntel wi chi tzij ri xubij chique. 	 و این مثل را عیسی برای ایشان آورد، اماایشان نفهمیدند که چه چیز بدیشان می‌گوید.


Ri Judas xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Riyin can ximacun wi ruma xinjech ri Jesús pan ikˈaˈ, ruma Riyaˈ can majun mac rubanon riche (rixin) chi nicamisex, xchaˈ chique. Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, xa xquibij cˈa pe chare ri Judas: Riyoj majun kacuenta chare riˈ. Riˈ chawech riyit cˈo wi, xechaˈ chare. 	 گفت: «گناه کردم که خون بیگناهی را تسلیم نمودم.» گفتند: «ما را چه، خود دانی!»


Yacˈa ri discípulos xa xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Riyaˈ xubij queriˈ ruma majun caxlan wey xkacˈom pe riche (rixin) chi nikatij, xechaˈ cˈa. 	 ایشان با خوداندیشیده، گفتند: «از آن است که نان نداریم.»


Y ri achi beyon xubij cˈa: Wi queriˈ, nwajoˈ cˈa ncˈutuj jun chic utzil chawe riyit nataˈ Abraham. Tatakaˈ cˈa el jubaˈ ri Lázaro pa rachoch ri nataˈ. 	 گفت‌ای پدر به تو التماس دارم که او را به خانه پدرم بفرستی.


¿La ma yin libre ta cami? ¿La ma yin jun apóstol ta chukaˈ cami riyin? ¿La ma xintzˈet ta cami ruwech ri Kajaf Jesús? ¿La ma ruma ta cami ri samaj ri xinben chicojol tek riyix xinimaj ri Ajaf? 	 آیا رسول نیستم؟ آیا آزاد نیستم؟ آیا عیسی مسیح خداوند ما را ندیدم؟ آیا شماعمل من در خداوند نیستید؟


Y ri Sala, rucˈajol ca ri Cainán, y ri Cainán rucˈajol ca ri Arfaxad, y ri Arfaxad rucˈajol ca ri Sem, y ri Sem rucˈajol ca ri Noé, y ri Noé rucˈajol ca ri Lamec. 	 ابن قینان، بن ارفکشاد، بن سام، بن نوح، بن لامک،


Rumacˈariˈ, achique ri cˈo racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri nubij ri Lokˈolaj Espíritu chique ri iglesias. Ruma achique cˈa ri xtichˈacon, xtinyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi nutij ruwech ri cheˈ ri riche (rixin) cˈaslen, ri cˈo pa runicˈajal ri lugar riche (rixin) quicoten ri cˈo wi ri Dios. 	 «آنکه گوش دارد بشنود که روح به کلیساهاچه می‌گوید: هر‌که غالب آید، به او این را خواهم بخشید که از درخت حیاتی که در وسط فردوس خداست بخورد.


Kachˈalal, tibanaˈ cˈa orar pa kawiˈ, ruma can nikanaˈ chi ri kánima utz rubanon chuwech ri Dios y can cˈo karaybel chi ya ta ri utz ri nikaben ronojel mul. 	 برای ما دعا کنید زیرا ما را یقین است که ضمیر خالص داریم و می‌خواهیم در هر امر رفتارنیکو نماییم.


¿La ma kˈaxnek ta cˈa chiwech achique ruma tek ri Dios sibilaj utz iwuqˈui y achique ruma tek Riyaˈ can nicuyu mac y nicochˈon? Chiwech riyix can utz chi niben xabachique mac ri niwajoˈ y Riyaˈ majun nuben chiwe. Pero xa ma que ta riˈ. Riyaˈ can cˈa ruyaˈon na pe ri utzil pan iwiˈ riyix ruma nrajoˈ chi niyaˈ ca rubanic ri mac. 	 یا آنکه دولت مهربانی و صبر وحلم او را ناچیز می‌شماری و نمی دانی که مهربانی خدا تو را به توبه می‌کشد؟


Yacˈa re wacami xinqˈuis yan ri nusamaj ri pa tak tinamit ri xinnataj yan ka chiwe. Y qˈuiy yan cˈa junaˈ wajowan chi yinapon iwuqˈui. 	 لکن چون الان مرا در این ممالک دیگرجایی نیست و سالهای بسیار است که مشتاق آمدن نزد شما بوده‌ام،


Y wi nikabij chi xa winek xebin chare ri Juan chi xuben queriˈ, cˈo rucˈayewal nucˈom pe chake riyoj, ruma ri winek xqueyacatej pe chikij. Ruma quinojel ri winek quetaman wi chi ri Juan can jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, xechaˈ cˈa ka chiquiwech. 	 واگر گوییم از انسان بود، از مردم می‌ترسیم زیراهمه یحیی را نبی می‌دانند.»


Ruma riyeˈ can ye kitzij apóstoles niquinaˈ, pero xa ma que ta riˈ, xa ye samajel ri xa yekˈolon. Can quipoˈon anej quiˈ chi ye achiˈel apóstoles riche (rixin) ri Cristo, pero xa ma kitzij ta. 	 زیرا که چنین اشخاص رسولان کذبه و عمله مکار هستند که خویشتن را به رسولان مسیح مشابه می‌سازند.


Rumacˈariˈ, riyix ri sibilaj yixinwajoˈ, nbij cˈa chiwe chi ma quixtaneˈ ta chi ninimaj rutzij ri Dios. Queriˈ xiben tek xicˈojeˈ iwuqˈui y wacami re ma yincˈo ta apo iwuqˈui, xa can más chi na tinimaj rutzij ri Dios. Titijaˈ ikˈij chrij ri colotajic, y can tixibij cˈa iwiˈ chi yixmacun chuwech ri Dios. 	 پس‌ای عزیزان من چنانکه همیشه مطیع می‌بودید، نه در حضور من فقط بلکه بسیار زیادترالان وقتی که غایبم، نجات خود را به ترس و لرزبعمل آورید.


Yacˈa tek can cˈa ma jane yeˈapon ta ri ixokiˈ chiriˈ chuchiˈ ri jul, xuben jun nimalaj silonel. Queriˈ xbanatej ruma jun ángel riche (rixin) ri Ajaf ri petenak chilaˈ chicaj, xka acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús, y xrelesaj cˈa el ri setesic abej ri tzˈapebel ruchiˈ ri jul y xtzˈuyeˈ ka pa ruwiˈ. 	 که ناگاه زلزله‌ای عظیم حادث شد از آنرو که فرشته خداوند از آسمان نزول کرده، آمد و سنگ را از در قبر غلطانیده، برآن بنشست.


Pero wi nitij pokon ruma iniman ri Cristo, man cˈa quixqˈuix ta. Xa tiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios ruma can yix riche (rixin) wi chic ri Cristo. 	 لکن اگر چون مسیحی عذاب بکشد، پس شرمنده نشود بلکه به این اسم خدا راتمجید نماید.


Y quecˈareˈ ri chˈabel ri xerubij ri pa ruˈoración: Nataˈ Dios, Nataˈ Dios, wetaman chi riyit yacowin naben ronojel. Tabanaˈ cˈa chi man ta nkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ. Pero ma taben ta cˈa ri xa nuraybel riyin. Tabanaˈ ri araybel riyit, xchaˈ. 	 پس گفت: «یا ابا پدر، همه‌چیز نزد تو ممکن است. این پیاله را از من بگذران، لیکن نه به خواهش من بلکه به اراده تو.»


Y wacami ri Dios nucˈut cˈa chkawech achique rubaniquil nuben chake riche (rixin) chi yojtzˈetetej ruma Riyaˈ chi majun kamac. Nucˈut chkawech chi ma ruma ta ri ley riche (rixin) ri Moisés tek yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun kamac, can achiˈel wi ri nubij chupan ri ley y chupan ri quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ojer ca. 	 لکن الحال بدون شریعت، عدالت خداظاهر شده است، چنانکه تورات و انبیا بر آن شهادت می‌دهند؛


Riyoj can kacukuban kacˈuˈx awuqˈui y ketaman chi yit cˈa riyit ri Cristo, ri Rucˈajol ri cˈaslic Dios. 	 و ما ایمان آورده و شناخته‌ایم که تو مسیح پسر خدای حی هستی.»


Y wi riyoj xkatic pa tak iwánima ri ruchˈabel ri Dios ri ma niqˈuis ta, ¿La qˈuixbel cami chi riyoj nikacˈul jun cosa ri xa niqˈuis? 	 چون ما روحانیها را برای شما کاشتیم، آیا امربزرگی است که ما جسمانیهای شما را درو کنیم؟


Y man cˈa tabij ta chukaˈ chare ri awachˈalal: Tayaˈ kˈij chuwe riche (rixin) chi nwelesaj re ti kˈayis kˈatel pa runakˈ awech, y ma nayaˈ ta ka pa cuenta ri cheˈ kˈeˈel pa runakˈ awech riyit. Tek nabij queriˈ xa caˈiˈ apalej. Nabey na tachojmirisaj ka ri acˈaslen riyit, cˈacˈariˈ utz natoˈ ri awachˈalal chi nuchojmirisaj ri rucˈaslen. 	 و چگونه بتوانی برادر خود را گویی‌ای برادر اجازت ده تا خس را از چشم تو برآورم و چوبی را که در چشم خود داری نمی بینی. ای ریاکار اول چوب را از چشم خود بیرون کن، آنگاه نیکو خواهی دید تا خس را از چشم برادر خودبرآوری.


Y ri winek riˈ xquicˈuaj cˈa ri Pablo pan Areópago, ri acuchi (achique) niquimol wi quiˈ ri can nimaˈk quikˈij chiquicojol riyeˈ. Y tek xeˈapon cˈa, riyeˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Pablo: ¿La utz cami nuben chawech chi natzijoj chake chrij ri cˈacˈacˈ naˈoj ri nakˈalajsaj? 	 پس او راگرفته، به کوه مریخ بردند و گفتند: «آیا می‌توانیم یافت که این تعلیم تازه‌ای که تو می‌گویی چیست؟


Tek cˈo jun ruma nipe iwoyowal, man cˈa quixtzak ta pa mac. Y ma tiyaˈ ta kˈij chi cˈa cˈo na ri iwoyowal tek nika ka ri kˈij. Rajawaxic chi can chanin nichojmirisaj ri oyowal riˈ. 	 خشم گیرید و گناه مورزید؛ خورشید بر غیظشما غروب نکند.


Yacˈa ri Juan ma nrajoˈ ta nuben bautizar ri Jesús, y nubij cˈa chare: Xa yin ta riyin riˈ ri utz chi yiban bautizar awuma riyit y mani chi can yit cˈa riyit ri xatoka wuqˈui riyin, riche (rixin) chi yatinben el bautizar, xchaˈ ri Juan. 	 اما یحیی او را منع نموده، گفت: «من احتیاج دارم که از تو تعمید یابم و تونزد من می‌آیی؟»


Pero ma riqˈui wi chi queriˈ xbix chare, ri Jesús can majun cˈa chˈabel ri xubij. Y ri Pilato xumey, ruma majun bey rutzˈeton ta chi cˈo ta jun winek ri que ta riˈ nuben. 	 اما عیسی باز هیچ جواب نداد، چنانکه پیلاطس متعجب شد.


Yacˈariˈ tek yeˈel pe chuwasakil ri yecˈo pa ránima. Rumariˈ riyaˈ xa can yariˈ xtixuqueˈ xtimajeˈ ka riche (rixin) chi nuyaˈ rukˈij ri Dios, y xtubij chi can kitzij wi chi cˈo ri Dios chicojol. 	 و خفایای قلب او ظاهرمی شود و همچنین به روی درافتاده، خدا راعبادت خواهد کرد و ندا خواهد داد که «فی الحقیقه خدا در میان شما است.»


Rumariˈ ri achi man chic cˈa quiqˈui ta ruteˈ rutataˈ xticˈojeˈ wi. Xa xtiquicˈuaj quiˈ riqˈui ri rixjayil, 	 از آن جهت باید مرد پدر و مادر خود را ترک کرده، با زن خویش بپیوندد،


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y wi ruma ri etzelal ri yekabanalaˈ rumariˈ tek nikˈalajin chi ri Dios can choj wi, ¿achique cˈa nikabij tek nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ? ¿La ma choj ta cami ri Dios y rumariˈ tek nuyaˈ rucˈayewal pa kawiˈ? (Ya cˈa re xinbij ka chiwe, reˈ xa achiˈel niquichˈob ri winek.) 	 لکن اگر ناراستی ما عدالت خدا را ثابت می‌کند، چه گوییم؟ آیا خدا ظالم است وقتی که غضب می‌نماید؟ بطور انسان سخن می‌گویم.


Ri kakˈ achiˈel jun kˈakˈ, y nubij ronojel ruwech itzel tak chˈabel. Ri kakˈ jun chique ri rukˈaˈ raken ri kachˈacul ri yaˈon pe chake, xa yacˈa chi xa nutzˈilobisaj ronojel ri kachˈacul, y xa nuyaˈ ri kacˈaslen pa rucˈayewal. Y ronojel riˈ xa ruma chi ri itzel winek ri rajawalul ri kˈakˈ ri nucusan riche (rixin). 	 وزبان آتشی است! آن عالم ناراستی در میان اعضای ما زبان است که تمام بدن را می‌آلاید ودایره کائنات را می‌سوزاند و از جهنم سوخته می‌شود!


Y ruma ronojel riˈ tek can cˈo chukaˈ ri xutzuj (xusuj) chake ri sibilaj jabel y nim rejkalen. Y ruma cˈa ri xutzuj (xusuj) chake tek yojcolotej pe chuwech ri etzelal ri cˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef, etzelal ri nibanatej ruma ri itzel tak raynic. Y xutzuj (xusuj) chukaˈ chake chi nujel ri kacˈaslen y can yoj‑oc cˈa achiˈel Riyaˈ. 	 که بوساطت آنهاوعده های بینهایت عظیم و گرانبها به ما داده شد تاشما به اینها شریک طبیعت الهی گردید و ازفسادی که از شهوت در جهان است، خلاصی یابید.


Y riyoj ri yojbin chique ri winek chi koyoben ri nimalaj utzil ri xtuyaˈ ri Dios pa kawiˈ, cof kojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y ma tuben ta caˈiˈ kacˈuˈx chiroyobexic ri koyoben. Ruma ri Dios rubin chi xtuyaˈ ri nimalaj utzil pa kawiˈ. Riyaˈ can nuyaˈ wi ri nutzuj (nusuj). 	 و اعتراف امید را محکم نگاه داریم زیراکه وعده‌دهنده امین است.


Pero ri Dios xubij chare ri beyon riˈ: Nacanic chi achi, chupan re akˈaˈ reˈ xtinsiqˈuij (xtinwoyoj) el ri awánima, y ronojel ri abeyomal ri ayacon, ¿achoj riche (rixin) cami xtoc wi ca? 	 خدا وی را گفت‌ای احمق در همین شب جان تو را از تو خواهندگرفت، آنگاه آنچه اندوخته‌ای، از آن که خواهدبود؟


Ri wuˈoˈ kˈopojiˈ ri xa man cˈo ta quinaˈoj, xebe cˈa chiroyobexic ri cˈajol ri xticˈuleˈ, xa yacˈa ri ma xquicˈuaj ta cˈa nicˈaj chic aceite riche (rixin) ri quilámpara, xa can xu (xe) wi ri cˈo el chupan. 	 اما نادانان مشعلهای خود را برداشته، هیچ روغن با خودنبردند.


Y qˈuiy cˈa ri majun bey ye banatajnek ta y majun bey ye tzˈeton ta ri xquecˈulwachitej chuwech ri kˈij, ri icˈ y ri chˈumilaˈ. Y ri winek cˈa ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef ma xtiquil ta chic achique xtiquiben, xa xtisach quicˈuˈx ruma chi ri mar, can xtikˈax cˈa ruwiˈ xtikˈajan, ruma sibilaj xtibolkoˈt ri ruwiˈ yaˈ. 	 و در آفتاب و ماه و ستارگان علامات خواهد بود و بر زمین تنگی و حیرت از برای امت‌ها روی خواهد نمود به‌سبب شوریدن دریا وامواجش.


Ri ixok cˈa riˈ cˈo cˈa jun rachˈalal María rubiˈ. Y ri María riˈ xtzˈuyeˈ cˈa chraken ka ri Jesús, riche (rixin) chi queriˈ nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri nutzijoj ri Jesús. 	 و او را خواهری مریم نام بود که نزدپایهای عیسی نشسته کلام او را می‌شنید.


Yacˈa tek ye cˈulunak chic ri kachˈalal riˈ, ri Pablo xubij chique: Riyix jabel iwetaman achique rubanic ri nucˈaslen ri xincˈuaj chiwech ronojel tiempo ri xicˈojeˈ chicojol re waweˈ pa ruwachˈulef Asia. 	 و چون به نزدش حاضر شدند، ایشان را گفت: «بر شما معلوم است که از روز اول که وارد آسیا شدم، چطور هر وقت با شما بسرمی بردم؛


Y wi kitzij chi nikajoˈ ri Dios, can etamatel kawech ruma ri Dios. 	 اما اگر کسی خدا را محبت نماید، نزد اومعروف می‌باشد.


Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Jun ri xtipe, chanin xtoka. Xa nakaj chic cˈo pe ri kˈij riche (rixin) chi nipe. 	 زیرا که «بعد از اندک زمانی، آن آینده خواهد آمد وتاخیر نخواهد نمود.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xquecˈastej cˈa pe ri winek aj Nínive y xtiquibij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma ri winek ri xecˈojeˈ pa tinamit Nínive ri ojer ca, can xu (xe) wi cˈa xquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios ri xutzijoj ri Jonás chique, can yacˈariˈ tek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri Jonás, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 مردمان نینوا درروز داوری با این طایفه برخاسته، بر ایشان حکم خواهند کرد زیرا که به موعظه یونس توبه کردند واینک بزرگتری از یونس در اینجا است.


Y ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit Tito, ri can kitzij chi yit achiˈel nucˈajol ruma can junan chi kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Jesucristo. Ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Kajaf y Kacolonel Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa pan awánima. 	 تیطس را که فرزند حقیقی من برحسب ایمان عام است، فیض و رحمت و سلامتی از جانب خدای پدرو نجات‌دهنده ما عیسی مسیح خداوند باد.


Tek ri Jesús xnabex cˈa pe cuma ri rech aj Israel chi cˈo pa Betania, xepe. Y sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xepe. Quinojel cˈa ri winek riˈ xepe ruma ri Jesús y riche (rixin) chukaˈ chi niquitzˈet ca ri Lázaro, ri xcˈasox pe ruma ri Jesús chiquicojol ri caminakiˈ. 	 پس جمعی کثیر از یهود چون دانستند که عیسی در آنجا است آمدند نه برای عیسی و بس بلکه تا ایلعازر را نیز که از مردگانش برخیزانیده بود ببینند.


Ri Jesús ruma xujoyowaj cˈa quiwech ri ye caˈiˈ achiˈaˈ moyiˈ riˈ, can yacˈariˈ tek xuchop ri runakˈ tak quiwech, y riyeˈ xetzuˈun cˈa. Y xquitzekelbej chukaˈ el ri Jesús. 	 پس عیسی ترحم نموده، چشمان ایشان را لمس نمودکه در ساعت بینا گشته، از عقب او روانه شدند.


Rumariˈ can nwajoˈ nbij jubaˈ chiwe chrij ri tiˈij quiche (quixin) chicop ri yecamisex riche (rixin) chi yetzuj (yesuj) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek. Ketaman chi xaxu (xaxe wi) jun Dios cˈo, y ketaman chi ri dios ri xa ye banon cuma winek, can majun quejkalen. 	 پس درباره خوردن قربانی های بتها، می‌دانیم که بت در جهان چیزی نیست و اینکه خدایی دیگر جز یکی نیست.


Ruma tek rubanon ca, riyoj chukaˈ yoj nacanek riqˈui ri kanaˈoj. Ma xojniman ta tzij. Sibilaj yoj sachnek. Xa can yoj ximil pa rukˈaˈ ri itzel raybel; y xbe kánima chrij ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef. Sibilaj itzel ri kacˈaslen xkacˈuaj. Itzel xkanaˈ chique nicˈaj chic ruma chi utz yecˈo. Chikachibil kiˈ xketzelaj kiˈ, y ruma chi ma utz ta ri kacˈaslen, xojetzelex cuma ri winek. 	 زیرا که ما نیز سابق بی‌فهم و نافرمانبردار وگمراه و بنده انواع شهوات و لذات بوده، در خبث و حسد بسر می‌بردیم که لایق نفرت بودیم و بریکدیگر بغض می‌داشتیم.


Can timatioxij ronojel chare ri Dios. Timatioxij tek utz yixcˈo, y timatioxij chukaˈ tek yixcˈo pa jun rucˈayewal. Ruma queriˈ nrajoˈ ri Dios chi niben riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús. 	 در هر امری شاکر باشید که این است اراده خدادر حق شما در مسیح عیسی.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Riˈ jun chiwe riyix cablajuj, ri xtumuˈ pe ri rucaxlanway wuqˈui pa lek. 	 او در جواب ایشان گفت: «یکی از دوازده که با من دست در قاب فروبرد!


Y ri discípulo ri rakˈel cˈa apo chunakajal ri ruwarucˈuˈx ri Jesús, yacˈariˈ tek xucˈutuj cˈa chare: Ajaf, ¿achique cˈa riˈ ri jun ri xtijacho el awuche (awixin)? xchaˈ chare ri Jesús. 	 پس او در آغوش عیسی افتاده، بدوگفت: «خداوندا کدام است؟»


Pero ri David, tek xa can ruqˈuison chic ca rubanic ri samaj ri yaˈon pe chare ruma ri Dios riche (rixin) chi nuben chiquicojol ri ruwinak, xcom, y xbemuk ca ri acuchi (achique) ye mukun wi ri ye ratiˈt rumamaˈ. Y xkˈey cˈa. 	 زیرا که داود چونکه در زمان خود اراده خدا راخدمت کرده بود، به خفت و به پدران خود ملحق شده، فساد را دید.


Y jun cˈa chique ri ye cablajuj rudiscípulos ri Jesús, ri Judas Iscariote rubiˈ, xapon cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes. 	 «آنگاه یکی از آن دوازده که به یهودای اسخریوطی مسمی بود، نزد روسای کهنه رفته،


Ri rijitaˈk tak achiˈaˈ can tiquichˈoboˈ jabel ri yequiben, nicˈatzin chi niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen chiquiwech ri winek, y can tiquikˈilaˈ quiˈ chare ri mac, can choj quecˈojeˈ chupan ri quicukbel cˈuˈx, can ticˈojeˈ ri ajowabel quiqˈui, y can quecochˈon. 	 که مردان پیر، هشیار و باوقار وخرداندیش و در ایمان و محبت و صبر، صحیح باشند.


Y ri Jesucristo xchˈo cˈa y xubij: Riyin xa yipe yan. Y can cˈo cˈa rutojbalil ncˈom pe chique quinojel. Y can achique cˈa rubanic ri yequibanalaˈ chiquijujunal, can queriˈ cˈa chukaˈ ri rutojbalil ri xtiquicˈul. 	 «و اینک به زودی می‌آیم و اجرت من با من است تا هر کسی را بحسب اعمالش جزا دهم.


Y ri kachˈalal ri quiquiran el quiˈ ruma ri tijoj pokonal ri xquikˈaxaj tek xcamisex ri Esteban, yecˈo xebe cˈa pa Fenicia, yecˈo chukaˈ xebe cˈa pa Chipre, y yecˈo xebe cˈa pan Antioquía, y niquitzijoj cˈa ri ruchˈabel ri Dios xaxu (xaxe wi) chique ri winek ri can ye israelitas wi. 	 و آنانی که به‌سبب اذیتی که در مقدمه استیفان برپا شد متفرق شدند، تا فینیقیا و قپرس وانطاکیه می‌گشتند و به هیچ‌کس به غیر از یهود وبس کلام را نگفتند.


Y ri rudiscípulos can achique na xquicˈaxaj ri chˈabel ri xubij ri Jesús. Pero Riyaˈ xubij chic jun bey chique: Walcˈual, ri winek ri can quicukuban quicˈuˈx riqˈui quibeyomal, cˈayef (cuesta) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 چون شاگردانش از سخنان او در حیرت افتادند، عیسی باز توجه نموده، بدیشان گفت: «ای فرزندان، چه دشوار است دخول آنانی که به مال و اموال توکل دارند در ملکوت خدا!


Riyin ri Claudio Lisias, ntek cˈa el rutzil awech riyit nimalaj aj kˈatbel tzij Félix. 	 «کلودیوس لیسیاس، به والی گرامی فیلکس سلام می‌رساند.


Yecˈo cˈa acˈalaˈ ri xeˈucˈuex apo chuwech ri Jesús, chi nuyaˈ ta el ri rukˈaˈ pa quiwiˈ, riche (rixin) chi niquicˈul ri rubendición ri Dios. Yacˈa ri discípulos xa xechapon chique ri winek chi ma quequicˈom ta pe ri acˈalaˈ. 	 و بچه های کوچک را نزد او آوردند تاایشان را لمس نماید؛ اما شاگردان آورندگان رامنع کردند.


Cayacatej cˈa el y caxuleˈ ka quiqˈui, y chukaˈ ma tuben ta caˈiˈ acˈuˈx chi yabe quiqˈui, ruma yin cˈa riyin ri yin takayon pe quiche (quixin) waweˈ awuqˈui. 	 پس برخاسته، پایین شو و همراه ایشان برو و هیچ شک مبر زیرا که من ایشان را فرستادم.»


Ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ pa Roma quicˈaxan chic cˈa chi yojapon, rumariˈ xepe chikacˈulic. Yecˈo ri xojoquicˈuluˈ ri pa jun tinamit ri Foro de Apio rubiˈ, y yecˈo chukaˈ ri xojoquicˈuluˈ pa jun chic lugar ri Tres Tabernas rubiˈ. Tek ri Pablo xerutzˈet cˈa ri kachˈalal riˈ, xumatioxij chare ri Dios. Y reˈ xuyaˈ ruchukˈaˈ xunaˈ riyaˈ. 	 وبرادران آنجا چون از احوال ما مطلع شدند، به استقبال ما بیرون آمدند تا فورن اپیوس و سه دکان. و پولس چون ایشان را دید، خدا را شکر نموده، قوی‌دل گشت.


Riyaˈ rutijon cˈa pokon ruma benak chic quiqˈui qˈuiy ajkˈomanelaˈ y xuqˈuis yan chukaˈ ronojel rurajil; y ma xcˈachoj ta jubaˈ chare ri ruyabil, xa más xnimatej. 	 و زحمت بسیار ازاطبای متعدد دیده و آنچه داشت صرف نموده، فایده‌ای نیافت بلکه بدتر می‌شد،


Yacˈa ri Jesús ma xchˈo ta, y yacˈariˈ tek ri nimalaj sacerdote xubij chare: Can chuwech cˈa ri cˈaslic Dios tabij cˈa chake wi yit cˈa riyit ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios. 	 اما عیسی خاموش ماند! تا آنکه رئیس کهنه روی به وی کرده، گفت: «تو را به خدای حی قسم می‌دهم مارا بگوی که تو مسیح پس خدا هستی یا نه؟»


Rumacˈariˈ riyoj can yoj rutakoˈn wi ri Cristo y yojrutek pa ruqˈuexel riche (rixin) chi pa rubiˈ Riyaˈ yojchˈo wi. Pa rubiˈ cˈa ri Cristo nikacˈutuj jun utzil chiwe chi can ta junan iwech niben riqˈui ri Dios. Y ruma chi yoj ruqˈuexel ri Cristo, rumariˈ ri nikabij chiwe, achiˈel chi can ya wi cˈa ri Dios ri nichˈo iwuqˈui. 	 پس برای مسیح ایلچی هستیم که گویا خدا به زبان ما وعظ می‌کند. پس بخاطر مسیح استدعامی کنیم که با خدا مصالحه کنید.زیرا او را که گناه نشناخت در راه ما گناه ساخت تا ما در وی عدالت خدا شویم.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ re jun cˈambel tzij reˈ chique: ¿Cˈo cami jun moy ri nicowin ta nuyukej jun chic moy y man ta yetzak pa tak jul? 	 پس برای ایشان مثلی زد که «آیا می‌تواند کور، کور را راهنمایی کند؟ آیا هر دو در حفره‌ای نمی افتند؟


Y ri ye caˈiˈ discípulos ri ye rucˈajol ri achi ri Zebedeo rubiˈ, xejel apo riqˈui ri Jesús, cachibilan ri quiteˈ. Y ri quiteˈ xxuqueˈ xmajeˈ ka chuwech ri Jesús riche (rixin) chi nucˈutuj jun utzil chare. 	 آنگاه مادر دو پسر زبدی با پسران خود نزدوی آمده و پرستش نموده، از او چیزی درخواست کرد.


Ni ma xijoteˈ ta anej quiqˈui ri apóstoles ri yecˈo pa tinamit Jerusalem, ri can cˈo chic jubaˈ kˈij ye oconek apóstoles que chinuwech riyin. Yacˈa riyin tek xinyaˈ ca ri tinamit Damasco, xibe pa ruwachˈulef Arabia. Y tek xinel cˈa pe pan Arabia, xitzolin chic jun bey pa tinamit Damasco. 	 و به اورشلیم هم نزد آنانی که قبل از من رسول بودندنرفتم، بلکه به عرب شدم و باز به دمشق مراجعت کردم.


Y ri Eliud xralcˈualaj ri Eleazar; ri Eleazar xralcˈualaj ri Matán; ri Matán xralcˈualaj chukaˈ jun ri Jacob chukaˈ rubiˈ. 	 و ایلیهود، ایلعازر را آوردو ایلعازر، متان را آورد و متان، یعقوب راآورد.


Y xquicˈom pe chare ri Jesús. Y riyeˈ xquiyaˈ cˈa chukaˈ quitziak chrij ri bur riˈ, y xquichˈocobaˈ cˈa el ri Jesús chrij. 	 پس او را به نزد عیسی آوردند و رخت خود را بر کره افکنده، عیسی را سوار کردند.


Y ri cˈajol can yacˈariˈ xubij chare ri rutataˈ: Táta, ximacun chuwech ri Dios, y can ximacun chukaˈ chawech riyit. Man cˈa rucˈamon ta chic chi nabij acˈajol chuwe. 	 پسر وی را گفت، ای پدربه آسمان و به حضور تو گناه کرده‌ام و بعد از این لایق آن نیستم که پسر تو خوانده شوم.


Can achiˈel nben riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Riyin ma xipe ta riche (rixin) chi ye ri winek yebano samaj pa nucuenta riyin. Riyin xipe riche (rixin) chi nben ri samaj ri nicˈatzin chi nben pa quicuenta ri winek, y can nyaˈ wiˈ pa camic riche (rixin) chi queriˈ ye qˈuiy ri yecolotej, xchaˈ ri Jesús. 	 چنانکه پسر انسان نیامدتا مخدوم شود بلکه تا خدمت کند و جان خود رادر راه بسیاری فدا سازد.»


Y cˈacˈariˈ xubij chique quinojel: Wi cˈo jun nrajoˈ yirutzekelbej, man cˈa tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal. Xa can tubanaˈ cˈa achiˈel nuben jun ri benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Ma nuben ta chic ri nurayij ka riyaˈ. Wi cˈo cˈa jun nichˈobo chi nicowin nuben queriˈ kˈij kˈij, utz chi nipe wuqˈui y quirutzekelbej cˈa. 	 پس به همه گفت: «اگر کسی بخواهد مراپیروی کند می‌باید نفس خود را انکار نموده، صلیب خود را هر روزه بردارد و مرا متابعت کند.


Y yecˈo cˈa achiˈaˈ fariseos ri xquibij: Ri achi riˈ, ri Jesús rubiˈ, ma riqˈui ta ri Dios petenak wi; ruma ma nuchajij ta ri uxlanibel kˈij, yechaˈ. Pero yecˈo cˈa nicˈaj chic fariseos ri xquibij: ¿Can nicowin ta cami yeruben milagros jun achi aj mac, achiˈel xuben riqˈui ri achi moy? yechaˈ. Ri achiˈaˈ fariseos riˈ ma junan ta cˈa ri niquichˈob chrij ri Jesús. 	 بعضی ازفریسیان گفتند: «آن شخص از جانب خدا نیست، زیرا که سبت را نگاه نمی دارد.» دیگران گفتند: «چگونه شخص گناهکار می‌تواند مثل این معجزات ظاهر سازد.» و در میان ایشان اختلاف افتاد.


Rumacˈariˈ riyin nbij chiwe chi tek riyix yixwaˈ yixucˈyaˈ o xabachique ta na jun chic ri niben, can tibanaˈ, pero riche (rixin) chi niyaˈ rukˈij ri Dios. 	 پس خواه بخورید، خواه بنوشید، خواه هرچه کنید، همه را برای جلال خدا بکنید.


Y ruma chi ri winek can sibilaj cˈa xquirek quichiˈ y xquicˈakalaˈ chukaˈ ri quitziak ri yequelesaj el chiquij, y xbequimokˈej pe ulef riche (rixin) chi xquiqˈuek chicaj ruma coyowal, 	 و چون غوغا نموده و جامه های خود راافشانده، خاک به هوا می‌ریختند،


Ri kachˈacul ri kacˈuan chuwech re ruwachˈulef sibilaj yojkˈaxo y yojjilo ruma. Pero riyoj ma nikajoˈ ta chi nelesex ta el re chˈaculaj reˈ y man ta jun kachˈacul kacˈuan. Ri kas nikajoˈ riyoj, nabey ta niyatej jun cˈacˈacˈ kachˈacul ri ntoc rachoch ri kánima riche (rixin) chi tek xticom y xtiqˈuis re kachˈacul re kacˈuan re wacami, ya can cˈo chic jun chˈaculaj ri ma xticom ta chic ri xtoc rachoch ri kánima. 	 از آنرو که ما نیز که در این خیمه هستیم، گرانبار شده، آه می‌کشیم، از آن جهت که نمی خواهیم این را بیرون کنیم، بلکه آن را بپوشیم تا فانی در حیات غرق شود.


Ruma wi jun achi ma retaman ta quicˈuaxic nuben chique ri ralcˈual pa rachoch ka riyaˈ, ¿la nicowin ta cami yerucˈuaj chi utz ri kachˈalal pa rachoch ri Dios? 	 زیراهرگاه کسی نداند که اهل خانه خود را تدبیر کند، چگونه کلیسای خدا را نگاهبانی می‌نماید؟


Y rumariˈ ri Abraham ye qˈuiy riy rumam ri xecˈojeˈ ca. Can sibilaj ye qˈuiy, achiˈel ri chˈumilaˈ ri yecˈo chicaj, y achiˈel chukaˈ ri sanayiˈ ri cˈo chuchiˈ ri mar ri majun ri nicowin najlan ta quiche (quixin). Sibilaj ye qˈuiy ri riy rumam ca ri Abraham astapeˈ riyaˈ riˈj chic tek xcˈojeˈ ri ralcˈual. 	 و از این سبب، ازیک نفر و آن هم مرده، مثل ستارگان آسمان، کثیرو مانند ریگهای کنار دریا، بی‌شمار زاییده شدند.


Riyin ma nwetzelaj ta ri rutzil ránima ri Dios chi xutek pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma. Ruma xa ta riqˈui chi nikaben ri nubij ri ley tek majun kamac yojtzˈetetej ruma ri Dios, ri Cristo man ta cˈa jun xcˈatzin wi chi xcom. 	 فیض خدا را باطل نمی سازم، زیرا اگر عدالت به شریعت می‌بود، هرآینه مسیح عبث مرد.


Y riyoj xa can más jabel na yekawik ri achiˈel chi xa majun quejkalen chkawech. Y ri xa qˈuixbel chi yekacˈut xa yeriˈ ri más yekawik. 	 و آنها را که پست‌تر اجزای بدن می‌پندارم، عزیزتر می‌داریم و اجزای قبیح ماجمال افضل دارد.


Ya cˈa Riyaˈ ri xcolo pe quiche (quixin) ri katiˈt kamamaˈ chiriˈ pan Egipto. Riyaˈ cˈo cˈa milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri xerubanalaˈ chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi retal chi can ya wi ri Dios ri takayon el riche (rixin). Yecˈo cˈa ri xerubanalaˈ chiriˈ pan Egipto, ri pa Mar Rojo, y ri pa jun desierto. Cawinek cˈa junaˈ xebiyajlan ri pa ruwachˈulef riˈ. 	 او با معجزات و آیاتی که مدت چهل سال در زمین مصر و بحر قلزم و صحرا به ظهورمی آورد، ایشان را بیرون آورد.


Y ma tapokonaj ta natij pokon ruma naben ri samaj ri nrajoˈ ri Jesucristo. Xa tacochˈoˈ ronojel, achiˈel nuben jun utzilaj soldado. 	 چون سپاهی نیکوی مسیح عیسی در تحمل زحمات شریک باش.


Ri achiˈaˈ fariseos xquibij cˈa chare ri Jesús: ¿Acuchi (achique) cˈa cˈo wi ri Atataˈ? xechaˈ chare. Y ri Jesús xubij cˈa: Riyix ma iwetaman ta ruwech ri Nataˈ, ruma ma iwetaman ta nuwech riyin. Wi ta iwetaman nuwech riyin, can iwetaman ta chukaˈ ruwech ri Nataˈ. 	 بدو گفتند: «پدر تو کجا است؟» عیسی جواب داد که «نه مرا می‌شناسید و نه پدر مرا. هرگاه مرامی شناختید پدر مرا نیز می‌شناختید.»


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Tek xtipe ri rajaf ri ulef ri ticon ruwech riqˈui uva, ¿achique cami xtuben chique ri achiˈaˈ kajoy tak ulef, nichˈob riyix? xchaˈ ri Jesús. 	 پس چون مالک تاکستان آید، به آن دهقانان چه خواهد کرد؟»


Y tek yetajin chic cˈa chi waˈin, ri Jesús xubij cˈa: Kas kitzij cˈa nbij chiwe, chi jun chiwe riyix ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ chique. 	 و وقتی که ایشان غذا می‌خوردند، اوگفت: «هرآینه به شما می‌گویم که یکی از شما مراتسلیم می‌کند!»


Chupan ri iley, tzˈibatajnek cˈa chi tek yecˈo ye caˈiˈ winek ri junan niquibij, can kitzij wi ri niquibij. 	 و نیز درشریعت شما مکتوب است که شهادت دو کس حق است.


Ma tixibij ta iwiˈ chiquiwech ri xaxu (xaxe wi) oc ri chˈaculaj ri yecowin niquicamisaj, yacˈa ri iwánima ma yecowin ta niquicamisaj. Ri achoj chuwech ri rucˈamon chi nixibij wi iwiˈ, can chuwech ri jun ri nicowin nuyaˈ ri iwánima y ri ichˈacul chupan ri kˈakˈ ri majun bey nichuptej ta. 	 واز قاتلان جسم که قادر بر کشتن روح نی‌اند، بیم مکنید بلکه از او بترسید که قادر است بر هلاک کردن روح و جسم را نیز در جهنم.


Wi cˈo jun chiwe riyix ri nrajoˈ chi ya riyaˈ ri nabey, xa tuchˈutinirisaj riˈ, querunimaj querilij ri nicˈaj chic. 	 و هر‌که می‌خواهد در میان شما مقدم بود، غلام شما باشد.


Ruma wi riyit nanaˈ raybel chi naben jun mac, riˈ xa awuqˈui cˈa riyit nipe wi. Xa ya ri itzel tak raybel ri yecˈo awuqˈui ri yebano queriˈ chawe. 	 لکن هرکس در تجربه می‌افتد وقتی که شهوت وی او را می‌کشد و فریفته می‌سازد.


Ri chiriˈ cˈa chuchiˈ ri raken tek jay riˈ yecˈo qˈuiy yawaˈiˈ ye cotzˈol pan ulef. Yecˈo ye moyiˈ, yecˈo ri ma choj ta yebiyin ruma chi ye cojo y yecˈo ye siquirnek. Y yecˈo cˈa ri jun wi chic ruwech yabil ntoc chique. Y ronojel cˈa quiwech yawaˈiˈ ri yecˈo chiriˈ, can coyoben cˈa chi nisilox ri yaˈ. 	 و درآنجا جمعی کثیر از مریضان و کوران و لنگان وشلان خوابیده، منتظر حرکت آب می‌بودند.


Yacˈa ri Jesús can retaman cˈa ri niquibilaˈ ka chiquiwech ri rudiscípulos, y rumariˈ xubij cˈa chique: ¿Achique ruma riyix nichˈob chi ruma majun caxlan wey iwuqˈui, rumariˈ tek xinbij queriˈ? ¿La ma xkˈax ta cˈa chiwech ri xinbij? ¿Xa can cˈa cowirnek na ri iwánima, rumariˈ chi ma nikˈax ta chiwech? 	 عیسی فهم کرده، بدیشان گفت: «چرا فکرمی کنید از آنجهت که نان ندارید؟ آیا هنوزنفهمیده و درک نکرده‌اید و تا حال دل شما سخت است؟


Yacˈa ri Jesús can jabel retaman ri niquichˈob pa tak cánima ri achiˈaˈ riˈ. Y rumariˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma tek riyix queriˈ nichˈob pa tak iwánima? 	 در ساعت عیسی در روح خود ادراک نموده که با خود چنین فکر می‌کنند، بدیشان گفت: «از بهر‌چه این خیالات را به‌خاطر خود راه می‌دهید؟


Y tibanaˈ orar kuma riyoj chukaˈ, chi ri Dios nujek ta puerta chkawech riche (rixin) chi nikatzijoj ri ma can ta kˈalajsan pe ojer ca, chi ruma ri Cristo tek yojcolotej. Y chutzijoxic cˈa riˈ tek yin yaˈon pa cárcel. 	 و درباره ما نیز دعا کنید که خدا در کلام را به روی ما بگشاید تا سر مسیح را که بجهت آن در قید هم افتاده‌ام بگویم،


Y tek ye caminek chic el ri ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ chuwech ri ixok riˈ, can majun chique ri ye wukuˈ achiˈaˈ riˈ xcˈojeˈ ta ca ralcˈual. Y pa ruqˈuisbel xcom chukaˈ el ri ixok. 	 تا آنکه آن هفت او را گرفتند و اولادی نگذاشتند و بعد ازهمه، زن فوت شد.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij apo chare ri Jesús: Ajaf, xchaˈ chare. Xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Wi nawajoˈ, tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj. Jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ jun chic riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare ri Jesús. 	 اما پطرس به عیسی متوجه شده، گفت که «خداوندا، بودن ما در اینجانیکو است! اگر بخواهی، سه سایبان در اینجابسازیم، یکی برای تو و یکی بجهت موسی ودیگری برای الیاس.»


Y ye qˈuiy cˈa winek ri xeˈapon riqˈui ri Jesús, ri chiriˈ. Y ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa: Ri Juan ri Bautista can kitzij wi chi majun milagro ri xuben ta, pero ronojel cˈa ri tzij ri xerubij ca chrij re achi reˈ, can kitzij wi, yechaˈ cˈa ri winek riˈ. 	 وبسیاری نزد او آمده، گفتند که یحیی هیچ معجزه ننمود و لکن هر‌چه یحیی درباره این شخص گفت راست است.پس بسیاری در آنجا به او ایمان آوردند.


Waweˈ cˈo jun cˈajol ri cˈo wuˈoˈ caxlan wey riqˈui ri banon riqˈui cebada y caˈiˈ tak car ye rucˈamom pe, pero, ¿la xaxu (xaxe wi) ta cˈa oc reˈ ri xtikayaˈ apo chiquiwech quinojel re winek reˈ? xchaˈ ri Andrés. 	 «دراینجا پسری است که پنج نان جو و دو ماهی دارد. و لیکن این از برای این گروه چه می‌شود؟»


Rumariˈ riyin nwajoˈ chi ntek yan el chanin iwuqˈui, riche (rixin) chi niquicot ri iwánima tek xtitzˈet. Y tek cˈo chic iwuqˈui, riyin chukaˈ xtiqˈuis ka jubaˈ ri bis wuqˈui. 	 پس به سعی بیشتر او راروانه نمودم تا از دیدنش باز شاد شوید و حزن من کمتر شود.


Ri cheˈ netamex ruwech riqˈui ri ruwech ri nuyaˈ, wi utz o ma utz ta. Ruma ri kˈayis ri cˈo quiqˈuixal ma xtiquiyaˈ ta higo, ni ma xtiquiyaˈ ta uva. 	 زیراکه هر درخت از میوه‌اش شناخته می‌شود از خارانجیر را نمی یابند و از بوته، انگور را نمی چینند.


Y yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj chi cˈo jun ri nichˈo pe riqˈui ri altar, y nubij cˈa: Can kitzij wi chi riyit Ajaf Dios, ri can cˈo ronojel uchukˈaˈ pan akˈaˈ riche (rixin) chi yacowin naben ronojel, can nikˈalajin wi cˈa chi can kitzij y can choj wi yakˈato tzij. 	 و شنیدم که مذبح می‌گوید: «ای خداوند، خدای قادرمطلق، داوریهای تو حق و عدل است.»


Y tek xseker pe, quinojel cˈa ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiriˈ chiquicojol ri winek, xquimol quiˈ riche (rixin) chi niquichˈob achique niquiben riche (rixin) chi niquitek ri Jesús pa camic. 	 و چون صبح شد، همه روسای کهنه ومشایخ قوم بر عیسی شورا کردند که اورا هلاک سازند.


Y tek ri Jesús xutzˈet ri ixok riˈ, xucˈut cˈa chiquiwech ri rudiscípulos y xubij chique: Kitzij cˈa nbij chiwe, chi riyin ntzˈet chi xa ya la ixok laˈ ri xyaˈo ca más qˈuiy que chiquiwech quinojel ri ye yayon ca puek. 	 پس شاگردان خود را پیش خوانده، به ایشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم این بیوه‌زن مسکین از همه آنانی که در خزانه انداختند، بیشتر داد.زیرا که همه ایشان از زیادتی خود دادند، لیکن این زن ازحاجتمندی خود، آنچه داشت انداخت، یعنی تمام معیشت خود را.»


Can ma tiwajoˈ ta cˈa chi ri winek niquibij tijonel chiwe. Ruma xa can xu (xe) wi Jun ri Tijonel cˈo y riˈ ya ri Cristo. 	 و پیشواخوانده مشوید، زیرا پیشوای شما یکی است یعنی مسیح.


Rumariˈ riyeˈ xquitotaj (xquiquiraj) cˈa ca ri pokolaj ri cˈo chicaken chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi queriˈ tiquetamaj chi ma utz ta ri yetajin chubanic. Y riyeˈ xebe cˈa pa jun chic tinamit ri Iconio rubiˈ. 	 و ایشان خاک پایهای خود را بر ایشان افشانده، به ایقونیه آمدند.و شاگردان پر از خوشی و روح‌القدس گردیدند.


Riyin can ya cˈa ri Ajaf ri xkˈalajsan chinuwech ri xincˈut chiwech. Chi ri Ajaf Jesús tek xa nijach yan el pa quikˈaˈ ri winek, chupan ri akˈaˈ riˈ Riyaˈ xberuliˈej cˈa pe jun caxlan wey. 	 زیرا من از خداوند یافتم، آنچه به شما نیزسپردم که عیسی خداوند در شبی که او را تسلیم کردند، نان را گرفت


Y tek ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, xutzˈet chi jun milagro ri xbanatej ruma sibilaj qˈuiy car xbequiyaˈ pe quiˈ, riyaˈ xbexuqueˈ chuwech ri Jesús, y xubij chare: Ajaf, riyin xa yin jun achi aj mac, ma yin rucˈamon ta (ma takal ta chuwij) chi yacˈojeˈ pe wuqˈui, ruma chi riyit can cˈo akˈij acˈojlen, xchaˈ. 	 شمعون پطرس چون این را بدید، بر پایهای عیسی افتاده، گفت: «ای خداوند از من دور شو زیرا مردی گناهکارم.»


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chare ri achi: ¿Achique abiˈ? Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi xubij: Yoj qˈuiy ri nubiˈ, xchaˈ. Queriˈ xubij ruma can ye qˈuiy ri itzel tak espíritu ri yecˈo riqˈui ri achi riˈ. 	 عیسی از اوپرسیده، گفت: «نام تو چیست؟» گفت: «لجئون.» زیرا که دیوهای بسیار داخل او شده بودند.


Y ri chiriˈ pa nicˈaj ruwajay, xquibox cˈa jun kˈakˈ, y xetzˈuyeˈ apo quinojel chuchiˈ. Y chukaˈ ri Pedro xtzˈuyeˈ apo chiquicojol. 	 و چون در میان ایوان آتش افروخته گردش نشسته بودند، پطرس در میان ایشان بنشست.


ri kˈij cˈa riˈ ya ri Zacarías ri xkajben chi ntoc apo pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nuporoj ri pon, can achiˈel ri kas niquiben wi ri rech sacerdotes chi jalajoj ruwech samaj yequibanalaˈ. 	 حسب عادت کهانت، نوبت او شد که به قدس خداوند درآمده، بخور بسوزاند.


Y tek xojcˈojeˈ iwuqˈui, can queriˈ chukaˈ xkabij chiwe, chi wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nisamej, chukaˈ ma rucˈamon ta chi niwaˈ, xojchaˈ chiwe. 	 زیرا هنگامی که نزد شما هم می‌بودیم، این را به شما امر فرمودیم که اگر کسی خواهد کارنکند، خوراک هم نخورد.


Riyin xa can yitzolin yan cˈa awuqˈui, Nataˈ Dios, pero riqˈui cˈa re cˈa yicˈojeˈ na jubaˈ chic chuwech re ruwachˈulef, ncˈutuj cˈa jun utzil chawe riyit pa quiwiˈ riyeˈ, ruma nwajoˈ chi can ta tzˈaket ri quicoten nicˈojeˈ ca pa tak cánima, achiˈel ri quicoten ri cˈo wuqˈui riyin. 	 و اما الان نزد تو می‌آیم. و این را در جهان می‌گویم تا خوشی مرا در خود کامل داشته باشند.


Sibilaj ye qˈuiy cˈa ri winek ri xewaˈ ruma xaxu (xaxe) wi ri achiˈaˈ yecˈo wuˈoˈ mil, yacˈa ri ixokiˈ y ri acˈalaˈ ma xeˈajlex ta. 	 و خورندگان سوای زنان واطفال قریب به پنج هزار مرد بودند.


Y ruma ri Festo nrajoˈ chi utz nitzˈet cuma ri israelitas, xucˈutuj cˈa chare ri Pablo: ¿Nawajoˈ cˈa chi cˈa pa Jerusalem yojbe wi chuchojmirisaxic ri chˈaˈoj ri ntajin chawij? xchaˈ ri Festo. 	 اما چون فستوس خواست بر یهود منت نهد، در جواب پولس گفت: «آیا می‌خواهی به اورشلیم آیی تا درآنجا در این امور به حضور من حکم شود؟»


Xaxu (xaxe) wi cˈa ri xtuchˈutinirisaj riˈ achiˈel re jun ti acˈal reˈ, ya cˈa riˈ ri más nim rukˈij ri xticˈojeˈ chiquicojol ri yecˈo pa rajawaren ri caj. 	 پس هر‌که مثل این بچه کوچک خود را فروتن سازد، همان در ملکوت آسمان بزرگتر است.


Y ri xtichˈacon, xtinben cˈa chare chi riyaˈ xtoc achiˈel jun chique ri lokˈolaj tak raken jay ri ye riche (rixin) ri rachoch ri nu‑Dios, y majun bey xtel ta pe chiriˈ. Y chiquij cˈa riyeˈ xtintzˈibaj wi rubiˈ ri nu‑Dios y rubiˈ chukaˈ ri rutinamit ri nu‑Dios. Y ri tinamit riˈ ya ri cˈacˈacˈ Jerusalem, ri nika pe chilaˈ chicaj riqˈui ri nu‑Dios. Y chiriˈ xtintzˈibaj cˈa chukaˈ ri cˈacˈacˈ nubiˈ riyin. 	 هر‌که غالب آید، او را در هیکل خدای خود ستونی خواهم ساخت و دیگر هرگزبیرون نخواهد رفت و نام خدای خود را و نام شهرخدای خود یعنی اورشلیم جدید را که از آسمان از جانب خدای من نازل می‌شود و نام جدید خودرا بر وی خواهم نوشت.


Ri ijaˈtz ri xeka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa niquicˈul ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima riqˈui quicoten. 	 و ایض کاشته شده درسنگلاخ، کسانی می‌باشند که چون کلام رابشنوند، در حال آن را به خوشی قبول کنند،


Riyin xinben chi achiˈel xa majun nunaˈoj ruma xa nuyon riyin xinyaˈ ka nukˈij. Pero xa imac riyix tek xinben queriˈ, ruma can yix ta cˈa riyix riˈ ri xixyaˈo nukˈij. Ruma astapeˈ riyin can majun oc nukˈij, pero ma ntel ta chi tzij chi can yin más coˈol que chiquiwech ri niquibij chi ye nimaˈk tak apóstoles. 	 بی‌فهم شده‌ام. شما مرا مجبور ساختید. زیرا می‌بایست شما مرا مدح کرده باشید، از آنروکه من از بزرگترین رسولان به هیچ وجه کمترنیستم، هرچند هیچ هستم.


Riyoj can kacˈaxan cˈa tek Riyaˈ rubin: Riyin xtinwulaj re rachoch ri Dios ri banon cuma achiˈaˈ, y pan oxiˈ kˈij npabaˈ chic jun ri ma achiˈaˈ ta xquebano. Queriˈ rubin, xechaˈ. 	 «ماشنیدیم که او می‌گفت: من این هیکل ساخته شده به‌دست را خراب می‌کنم و در سه روز، دیگری راناساخته شده به‌دست، بنا می‌کنم.»


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can xiwacˈaxaj yan cˈa ri xinbij chiwe chi yin cˈa riyin riˈ. Y wi can yin cˈa riyin ri yinicanoj, tiyaˈ cˈa kˈij chique re ye wachibilan chi quebe na el. 	 عیسی جواب داد: «به شما گفتم من هستم. پس اگر مرامی خواهید، اینها را بگذارید بروند.»


Ri discípulos riˈ cˈa niquibilaˈ na cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa ri nrajoˈ nubij riqˈui re tzij reˈ, tek nubij: Xa jubaˈ chic cˈa? Xa ma yekˈax ta chkawech ri nubij, yechaˈ. 	 پس گفتند: «چه چیز است این اندکی که می‌گوید؟ نمی دانیم چه می‌گوید.»


riche (rixin) chi man ta xquika pa quikˈaˈ ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo ri chiriˈ pa Judea. Y chukaˈ xticˈutuj ta chare ri Dios chi ri lokˈolaj tak kachˈalal ri pa tinamit Jerusalem chilaˈ pa Judea, jabel ta rucˈulic xtiquiben chare ri ofrenda ri xtinjech chique. 	 تا از نافرمانان یهودیه رستگار شوم وخدمت من در اورشلیم مقبول مقدسین افتد،


Y rumacˈariˈ, tek nikatzˈet xabachique winek ri nicˈatzin rutoˈic, wi yojcowin, can tikatoˈ cˈa. Pero ri más nicˈatzin chi yekatoˈ, ye ri can kachˈalal chic, ri junan chic kaniman ri Jesucristo quiqˈui. 	 خلاصه بقدری که فرصت داریم با جمیع مردم احسان بنماییم، علی الخصوص با اهل بیت ایمان.


Yacˈa ri ma yirajoˈ ta riyin, ma nuben ta ri nubij ri nuchˈabel. Y ri chˈabel ri iwacˈaxan wuqˈui riyin, ma wuche (wixin) ta riyin. Can ya cˈa ri Nataˈ ri yin takayon pe ri biyon pe re chˈabel reˈ chuwe. 	 و آنکه مرا محبت ننماید، کلام مرا حفظ نمی کند؛ و کلامی که می‌شنوید از من نیست بلکه از پدری است که مرافرستاد.


Can ma quixtaneˈ ta chi niben orar, y kas qˈues ta jabel ri inaˈoj tek niben orar, y quixmatioxin chare ri Dios. 	 در دعا مواظب باشید و در آن با شکرگزاری بیدار باشید.


Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Amplias. Sibilaj nwajoˈ ruma riyaˈ chukaˈ runiman ri Ajaf. 	 وامپلیاس را که در خداوند حبیب من است، سلام رسانید.


Wachˈalal Gayo, riqˈui cˈa ri utzil ri yatajin chubanic, can nacˈut cˈa chi can acukuban wi acˈuˈx riqˈui ri Dios. Riyit can nayaˈ cˈa ri nicˈatzin chique ri kachˈalal ri yecˈo pan atinamit y queriˈ chukaˈ naben quiqˈui ri kachˈalal ri yepe nej. 	 ای حبیب، آنچه می‌کنی به برادران خصوص به غریبان، به امانت می‌کنی،


Ri Pilato can que wi cˈa riˈ ri xubij pe, ruma riyaˈ can retaman wi chi ri principaliˈ tak sacerdotes quiyaˈon ri Jesús pa rukˈaˈ, ruma itzel niquinaˈ chare chi sibilaj ye qˈuiy winek ri yetzekelben riche (rixin). 	 زیرا یافته بودکه روسای کهنه او را از راه حسد تسلیم کرده بودند.


Majun bey cˈa xinmalij ta ka chi man ta chic xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios ri utz nuben chare ri icˈaslen. Y xixintijoj cˈa chupan ri ruchˈabel ri Dios tek yecˈo molojriˈil y chukaˈ pa tak iwachoch. 	 وچگونه چیزی را از آنچه برای شما مفید باشد، دریغ نداشتم بلکه آشکارا و خانه به خانه شما رااخبار و تعلیم می‌نمودم.


Wi ta xkacˈutuj kaway chiwe, utz ta chukaˈ, ruma can xkaben wi ri rusamaj ri Dios chicojol. Pero ma xkacˈutuj ta. Xa xojsamej riche (rixin) chi xkachˈec kaway, riche (rixin) chi queriˈ xkacˈut chiwech chi can queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix. 	 نه آنکه اختیار نداریم بلکه تا خود را نمونه برای شما سازیم تا به ما اقتدانمایید.


chi chake konojel re kamolon kiˈ waweˈ majun ri kˈabarel ta. Man achiˈel ta cˈa ri nichˈob riyix. Xa cˈareˈ a las nueve, chi cˈo ta jun ri kˈabarel chic. 	 زیرا که اینها مست نیستند چنانکه شما گمان می‌برید، زیرا که ساعت سوم از روزاست.


Y ri aj tzˈib xubij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, can queriˈ wi. Kas kitzij ri xabij chi xaxu (xaxe) wi jun Dios cˈo, y majun chic jun. 	 کاتب وی راگفت: «آفرین‌ای استاد، نیکو گفتی، زیرا خداواحد است و سوای او دیگری نیست،


Y ri Judas riˈ can xoc wi kachibil, y xsamej cˈa chkacojol. 	 که او با ما محسوب شده، نصیبی در این خدمت یافت.


Yacˈa quinojel ri xecˈulu riche (rixin) tek xoka chuwech re ruwachˈulef, ri xeniman riche (rixin), can xuben cˈa chique chi xeˈoc ralcˈual ri Dios. 	 و اما به آن کسانی که او را قبول کردند قدرت داد تا فرزندان خدا گردند، یعنی به هر‌که به اسم اوایمان آورد،


Achiˈel ri nubij chupan ri ley riˈ, chi jun ixok can ximil wi riqˈui ri rachijil y ma utz ta chi niquijech quiˈ riqˈui, tek xa cˈa qˈues na ri rachijil. Pero wi nicom el ri rachijil, ri ixok nicanaj ca libre chuwech ri ley riche (rixin) ri cˈulanen. 	 زیرا زن منکوحه برحسب شریعت به شوهرزنده بسته است، اما هرگاه شوهرش بمیرد، ازشریعت شوهرش آزاد شود.


Y ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ri winek y ri rudiscípulos y Riyaˈ xubij cˈa chique: Wi cˈo jun nrajoˈ yirutzekelbej, man cˈa tupokonaj ta nukˈaxaj tijoj pokonal. Xa can tubanaˈ cˈa achiˈel nuben jun ri benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex. Ma nuben ta chic ri nurayij ka riyaˈ. Wi cˈo cˈa jun nichˈobo queriˈ, utz chi nipe wuqˈui y quirutzekelbej cˈa. 	 پس مردم را با شاگردان خود خوانده، گفت: «هر‌که خواهد از عقب من آید، خویشتن را انکارکند و صلیب خود را برداشته، مرا متابعت نماید.


Pero ri Jesús xubij chique: Ri jun kˈij rucˈuan cˈa cablajuj horas. Ri nibiyaj pakˈij, man cˈa xtuchakˈilaˈ (xtutochˈ) ta raken, ruma can cˈo ri sakirisayon riche (rixin) re ruwachˈulef. Can ronojel wi cˈa nutzˈet ruma ri sakil riˈ. 	 عیسی جواب داد: «آیا ساعتهای روزدوازده نیست؟ اگر کسی در روز راه رود لغزش نمی خورد زیرا که نور این جهان را می‌بیند.


Wi riyin yichˈo pa qˈuiy chˈabel re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, o pa quichˈabel ta ri ángeles, y xa majun ajowabel wuqˈui, xa yin junan riqˈui jun chˈichˈ ri nitzinin o jun kˈojon ri nikˈajan. Ruma ri chˈichˈ riˈ xa choj queriˈ yekˈajan y majun ajowabel quiqˈui. 	 اگر به زبانهای مردم و فرشتگان سخن گویم و محبت نداشته باشم، مثل نحاس صدادهنده و سنج فغان کننده شده‌ام.


Chupan ri kˈij tek kˈaxnek chic ri tijoj pokonal riˈ, xtibanatej cˈa chi ri kˈij xtikˈekumatej y ri icˈ chukaˈ ma xtitzuˈun ta chic. 	 و درآن روزهای بعد از آن مصیبت خورشید تاریک گردد و ماه نور خود را بازگیرد،


Can tichajij cˈa iwiˈ riche (rixin) chi ma yixkˈolotej ta pa quikˈaˈ winek ri xa ya ri nimaˈk tak naˈoj riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquicˈut, naˈoj ri xa majun rejkalen. Ruma xa costumbre y chˈobonic quiche (quixin) winek, y xa ma riqˈui ta ri Cristo petenak wi. 	 باخبر باشید که کسی شما را نرباید به فلسفه و مکر باطل، برحسب تقلید مردم وبرحسب اصول دنیوی نه برحسب مسیح،


Y tek nuchop, xabacuchi (xabachique) ta na cˈo wi, nuchˈakij pan ulef, niwoko pa ruchiˈ, y nukachˈachˈej rey. Sibilaj chukaˈ rucajman chic ruma re quereˈ rucˈulwachin. Y rumariˈ xincˈutuj utzil chique re adiscípulos chi tiquelesaj el re jun itzel espíritu reˈ riqˈui re nucˈajol, y xa ma ye cowinek ta, xchaˈ chare ri Jesús. 	 و هر جا که او را بگیرد می‌اندازدش، چنانچه کف برآورده، دندانهایم بهم می‌ساید و خشک می‌گردد. پس شاگردان تو را گفتم که او را بیرون کنند، نتوانستند.»


Y tek ri yetzekelben riche (rixin) ri Jesús quicˈaxan chic ka ri xubij, ye qˈuiy cˈa chique riyeˈ ri xquibij: Can cˈayef (cuesta) rucˈuaxic ri xubij. ¿Achique ta cˈa xtiniman re tzij reˈ? xechaˈ ka. 	 آنگاه بسیاری از شاگردان او چون این راشنیدند گفتند: «این کلام سخت است! که می‌تواندآن را بشنود؟»


Y ri itzel espíritu nurek ruchiˈ, xel el riqˈui ri cˈajol riˈ. Y xuyicaj ca. Y ri cˈajol riˈ xcˈojeˈ ca pan ulef, achiˈel jun caminek. Y rumariˈ ye qˈuiy winek xquibij chi xcom. 	 پس صیحه زده و او رابشدت مصروع نموده، بیرون آمد و مانند مرده گشت، چنانکه بسیاری گفتند که فوت شد.


Ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ xeyacatej el ri pa mesa, y xquichop bey riche (rixin) chi xetzolin pa Jerusalem. Y xebequilaˈ cˈa ri julajuj discípulos y ri nicˈaj chic ri can ye tzekelbey wi riche (rixin) ri Jesús, quimolon quiˈ. 	 و در آن ساعت برخاسته به اورشلیم مراجعت کردند و آن یازده را یافتند که با رفقای خود جمع شده


Ri chiriˈ pa tinamit Mira, ri Julio ri capitán xberilaˈ cˈa jun barco ri petenak cˈa quelaˈ pa tinamit Alejandría, y nibe cˈa pan Italia. Y chupan chic ri barco riˈ xojrucusaj wi el riche (rixin) chi nikaben ri nicˈaj chic bey ri cˈa cˈo na chi nikaben. 	 در آنجا یوزباشی کشتی اسکندریه را یافت که به ایطالیا می‌رفت و ما را برآن سوار کرد.


Ri rey Herodes can xuben cˈa jurar chare, y xubij: Xabachique cˈa ri xtacˈutuj chuwe, xtinyaˈ chawe, astapeˈ ta na chi can pa nicˈaj chare re ruwachˈulef ri cˈo pa nukˈaˈ, xchaˈ. 	 و از برای او قسم خوردکه آنچه از من خواهی حتی نصف ملک مراهرآینه به تو عطا کنم.»


Ruma ri Dios yariˈ ri nisamej pa tak iwánima, y Riyaˈ nuyaˈ ri raybel chiwe riche (rixin) chi niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y chukaˈ nuyaˈ iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi yixcowin niben ri nrajoˈ ri Dios. 	 زیرا خداست که در شمابرحسب رضامندی خود، هم اراده و هم فعل رابعمل ایجاد می‌کند.


tayaˈ cˈa ca ri ofrenda chiriˈ chuwech ri altar y cabiyin riqˈui ri jun awachˈalal riˈ, jacˈutuj acuybel mac chuwech. Y tek achojmirisan chic ca y junan chic iwech, cˈacˈariˈ catzolin y tayaˈ ri ofrenda chare ri Dios. 	 هدیه خود را پیش قربانگاه واگذار و رفته، اول با برادرخویش صلح نما و بعد آمده، هدیه خود رابگذران.


Tek ri discípulos Jacobo y Juan xquinabej chi ma nicˈul ta ri Jesús cuma ri winek, xquibij chare ri Jesús: Ajaf, ¿nawajoˈ chi nikacˈutuj chi tika pe kˈakˈ chilaˈ chicaj, riche (rixin) chi yeruqˈuis re winek reˈ? Achiˈel xuben ri Elías, ri jun achi ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, xechaˈ. 	 و چون شاگردان او، یعقوب و یوحنا این را دیدند گفتند: «ای خداوند آیا می‌خواهی بگوییم که آتش از آسمان باریده اینها را فرو‌گیرد چنانکه الیاس نیز کرد؟


Pa ruqˈuexel cˈa chi ri kachˈalal xinquitijoj ta pe más chrij ri ruchˈabel ri Dios, xa yariˈ tek xquitzˈet chi can chuwe wi riyin chilaben wi riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri winek ri ma ye israelitas ta ri ma banon ta ri circuncisión chique. Can achiˈel tek xchilabex chare ri Pedro chi tutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chique ri kech aj Israel ri banon ri circuncisión chique. 	 بلکه به خلاف آن، چون دیدند که بشارت نامختونان به من سپرده شد، چنانکه بشارت مختونان به پطرس،


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xucˈutuj chare ri ixok riˈ: Ri puek ri rucˈamom pe ri Ananías, ¿la xaxu (xaxe wi) cˈa riˈ rajel ri ulef ri xicˈayij? Y ri ixok xubij: Jaˈ (je), yariˈ ronojel ri puek rajel ri ulef. 	 پطرس بدو گفت: «مرابگو که آیا زمین را به همین قیمت فروختید؟» گفت: «بلی، به همین.»


Y ri Pedro xerucusaj apo pa jay ri achiˈaˈ riˈ, riche (rixin) chi yecˈojeˈ na el ri jun akˈaˈ chiriˈ. Y pa rucaˈn kˈij, ri Pedro can xbe wi cˈa quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye petenak cˈa pa Cesarea. Y yecˈo cˈa kachˈalal ri aj chiriˈ pa Jope xetzekeˈ el chrij ri Pedro. 	 پس ایشان را به خانه برده، مهمانی نمود. وفردای آن روز پطرس برخاسته، همراه ایشان روانه شد و چند نفر از برادران یافا همراه او رفتند.


Yacˈa ri mozo ri xa ma retaman ta achique ri nrajoˈ ri rupatrón, astapeˈ cˈo ri ma utz ta yerubanalaˈ apo, y astapeˈ ri mozo riˈ can rucˈamon chi nichˈay ta más, pero xa ma que ta riˈ xtiban chare. Riyaˈ ma xtikˈax ta ruwiˈ ri chˈayquil ri xtiban chare. Ruma ri can qˈuiy cˈa yaˈon ca chare, chukaˈ can qˈuiy cˈa ri xtichˈojix chare, y chukaˈ ri can qˈuiy ri jachon ca pa rukˈaˈ, can qˈuiy cˈa chukaˈ ri xticˈutux chare, xchaˈ ri Jesús. 	 اما آنکه نادانسته کارهای شایسته ضرب کند، تازیانه کم خواهد خورد. و به هر کسی‌که عطا زیاده شود ازوی مطالبه زیادتر گردد و نزد هر‌که امانت بیشترنهند از او بازخواست زیادتر خواهند کرد.


Y chiriˈ chupan ri tinamit riˈ, yecˈo cˈa kachˈalal xebekilaˈ, y riyeˈ xquibij cˈa chake chi kojcˈojeˈ ka jun semana quiqˈui. Tek xtzˈaket cˈa ri jun semana riˈ, cˈacˈariˈ can choj xojbe cˈa pa Roma. 	 و در آنجا برادران یافته، حسب خواهش ایشان هفت روز ماندیم و همچنین به روم آمدیم.


Y ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon ri barco nicajoˈ cˈa yeˈanmej el. Rumariˈ xquikasaj ka ri ti lancha pa mar, y niquiben cˈa chi achiˈel ya ri nicˈaj chic anclas ri yecˈo chuwech ri barco ri yetajin chukasaxic. 	 اما چون ملاحان قصد داشتند که از کشتی فرار کنند و زورق را به دریا انداختند به بهانه‌ای که لنگرها را از پیش کشتی بکشند،


Yacˈa ri pa nicˈaj acuchi (achique) cˈo ri Jun ri tzˈuyul pa lokˈolaj chˈaquet, yebeˈel cˈa pe coyopaˈ, coklajay y chˈabel. Y chuwech apo yecˈat cˈa wukuˈ lámpara. Y ri kˈakˈ riˈ, yeriˈ ri wukuˈ espíritu riche (rixin) ri Dios. 	 و از تخت، برقها وصداها و رعدها برمی آید؛ و هفت چراغ آتشین پیش تخت افروخته که هفت روح خدا می‌باشند.


O wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri niban puersa chare ruma jun winek chi tucˈuaj jun ejkaˈn cˈa pa jun kilómetro, xa can tiquicot cˈa tucˈuaj el ri ejkaˈn riˈ, y chukaˈ ma tupokonaj ta chi nucˈuaj jun kilómetro chic ri ejkaˈn riˈ. 	 و هرگاه کسی تو را برای یک میل مجبور سازد، دو میل همراه او برو.