Ruma riyoj xabacuchi (xabachique) ta na nipe wi tijoj pokonal chikij, pero ma oconek ta chikacˈuˈx. Cˈo jantek can ma nikil ta cˈa achique nikaben ruma qˈuiy ri rajawaxic chake, pero ma sachnek ta kacˈuˈx. 	 درهرچیز زحمت کشیده، ولی در شکنجه نیستیم؛ متحیر ولی مایوس نی؛


Rumariˈ ri más rajawaxic chi niben riyix, ya ri ticanoj ri rajawaren ri Dios y ri achique rubanic nicˈuaj jun cˈaslen choj chuwech. Y wi queriˈ xtiben, ri Dios can xtuyaˈ cˈa pe ronojel ri nicˈatzin chiwe. 	 لیکن اول ملکوت خدا و عدالت او را بطلبید که این همه برای شما مزید خواهد شد.پس در اندیشه فردا مباشید زیرا فردا اندیشه خود را خواهد کرد. بدی امروز برای امروز کافی است.


Riche (rixin) chi queriˈ tek kacˈulun chic ri rutzil ri Dios, Riyaˈ yojrutzˈet chi majun chic kamac. Y queriˈ xuben chake riche (rixin) chi ntoc kiche (kixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, can achiˈel wi ri koyoben. 	 تا به فیض او عادل شمرده شده، وارث گردیم بحسب امید حیات جاودانی.


Y ruma cˈa riyeˈ xa ma yecˈo ta pe, yecˈa re yecˈo pe waweˈ quebin pe ri achique numac xquil tek riyin xinucˈuex chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. 	 یا اینان خود بگویند اگر گناهی ازمن یافتند وقتی که در حضور اهل شورا ایستاده بودم،


Riche (rixin) chi queriˈ, ma tikˈalajsaj ta iwiˈ chiquiwech ri winek chi ma ibanon ta waˈin ruma niben orar. Xaxu (xaxe) wi ri Tataˈixel ri ma tzˈetetel ta ri netaman chi ma ibanon ta waˈin. Riyaˈ can nutzˈet cˈa ri ma tzˈetetel ta cuma ri winek y xtuyaˈ rajel ruqˈuexel chiwe. Ri rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chiwe, can xtikˈalajin chiquiwech ri winek. 	 تا در نظر مردم روزه‌دار ننمایی، بلکه در حضور پدرت که در نهان است؛ و پدر نهان بین تو، تو را آشکارا جزا خواهد داد.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ ri xeruchaˈ: Can kitzij wi chi ri samaj riche (rixin) chi nitzijox ri ruchˈabel ri Dios, sibilaj nim; yecˈa ri yetzijon ri chˈabel riˈ xa ma ye qˈuiy ta oc. Rumariˈ can ticˈutuj cˈa chare ri Rajaf ri samaj, chi querutakaˈ pe qˈuiy samajelaˈ chiquicojol ri winek ri rajawaxic chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel. 	 پس بدیشان گفت: «حصاد بسیار است و عمله کم. پس ازصاحب حصاد درخواست کنید تا عمله ها برای حصاد خود بیرون نماید.


Rumariˈ riyix xa quixquicot chupan ri kˈaxomal ri yixcˈo wi, ri can achiˈel ri kˈaxomal ri xukˈaxaj ri Cristo. Riche (rixin) chi queriˈ tek xtapon cˈa ri kˈij tek xtikˈalajin chi ri Cristo can cˈo wi rukˈij rucˈojlen, riyix can sibilaj cˈa xtiquicot ri iwánima. 	 بلکه بقدری که شریک زحمات مسیح هستید، خشنودشوید تا در هنگام ظهور جلال وی شادی و وجدنما�ید.


Pero ma xrajoˈ ta. Riyaˈ xa xubij cˈa chare ri rutataˈ: Riyin can ronojel kˈij cˈa yisamej awuqˈui y majun bey ri man ta nuniman atzij. Y ma riqˈui wi riˈ, majun ri ayaˈon ta chuwe. Astapeˈ xa ta jun ti qˈuisicˈ (cabra) riche (rixin) chi nikaben ta jun nimakˈij quiqˈui ri wamigos, pero majun, xchaˈ. 	 اما او در جواب پدرخود گفت، اینک سالها است که من خدمت توکرده‌ام و هرگز از حکم تو تجاوز نورزیده و هرگزبزغاله‌ای به من ندادی تا با دوستان خود شادی کنم.


Lokˈolaj Nataˈ Dios, can pan akˈaˈ cˈa yenjech wi ca re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe. Queˈachajij cˈa riche (rixin) chi queriˈ junan ta cˈa quiwech y xa jun ta cˈa xtiquiben. Can xtiquiben ta cˈa achiˈel kabanon riyoj. Ruma riyit y riyin xa yoj jun. Can queˈachajij cˈa, ruma riyeˈ can cˈa yecˈojeˈ na ca chuwech re ruwachˈulef, y riyin ma que ta riˈ. Riyin xa yitzolin chic awuqˈui. 	 بعد از این در جهان نیستم اما اینها در جهان هستند و من نزدتو می‌آیم. ای پدر قدوس اینها را که به من داده‌ای، به اسم خود نگاه دار تا یکی باشندچنانکه ما هستیم.


Y ri rey Herodes can xpe bis pa ránima ruma ri xcˈutux chare, pero ruma chi can rubanon chic jurar chi can xtuyaˈ wi ri xtrajoˈ ri kˈopoj y ruma chukaˈ chi can chiquiwech ri ye rachibilan pa mesa tek xubij; rumariˈ riyaˈ xubij cˈa chi ticˈamer pe ri rujolon (ruwiˈ) ri Juan ri Bautista chare ri kˈopoj ral ri Herodías. 	 آنگاه پادشاه برنجید، لیکن بجهت پاس قسم و خاطر همنشینان خود، فرمود که بدهند.


Y tek ri soldados quibajin chic cˈa ri Jesús chuwech cruz, xesaquin cˈa chrij ri rutziak ri Jesús riche (rixin) chi xquitzˈet achique chi tziek ri niquicˈualaˈ el chiquijujunal. 	 و چون او رامصلوب کردند، لباس او را تقسیم نموده، قرعه برآن افکندند تا هر کس چه برد.


Y xapon cˈa chukaˈ jun ixok malcaˈn ri can nikˈalajin chi ma beyon ta y xuyaˈ cˈa ca caˈiˈ tak puek ri ma rubanon ta ni jun centavo. 	 آنگاه بیوه‌زنی فقیر آمده، دوفلس که یک ربع باشد انداخت.


Rumariˈ tek riyin yixuqueˈ chuwech ri Dios ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo. 	 از این سبب، زانو می‌زنم نزد آن پدر،


Y ri winek cˈa ri ye nabeynek chuwech ri Jesús y ri yecˈo ca chrij, can riqˈui cˈa ronojel quichukˈaˈ niquibij: ¡Matiox chi petenak ralcˈual ca ri rey David! ¡Riyaˈ can banon pe bendecir ruma ri Ajaf Dios! ¡Y can pa rubiˈ ri Ajaf Dios petenak wi! ¡Matiox chare ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj! yechaˈ cˈa. 	 و جمعی ازپیش و پس او رفته، فریادکنان می‌گفتند: «هوشیعانا پسر داودا، مبارک باد کسی‌که به اسم خداوند می‌آید! هوشیعانا در اعلی علیین!»


¿Achique ta niben riyix xa ta cˈo jun achi beyon ri napon iwuqˈui tek imolon iwiˈ pa rubiˈ ri Dios, y ri achi beyon riˈ rucusan el pukˈaˈ (napakˈeˈ) banon riqˈui kˈanapuek, chukaˈ ye rucusan ta el jabel tak tziek? ¿Y que ta chukaˈ riˈ ntoc ta apo jun achi ri can nikˈalajin chi xa pobre y xa can ti lawaloˈ chic ri rutziak? 	 زیرا اگر به کنیسه شما شخصی با انگشتری زرین و لباس نفیس داخل شود و فقیری نیز باپوشاک ناپاک درآید،


Ri achiˈaˈ riˈ xeˈapon quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y xbequibij chique: Riyoj kachˈobon chic cˈa chi nikacamisaj ri Pablo, y can kabin chic chi ma xkojwaˈ ta ni ma xkojucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xkojcowin na chrij, y wi ma xtikaben ta ri nikabij, ya ta cˈa ri Dios xtiyaˈo pe rucˈayewal pa kawiˈ. 	 اینها نزد روسای کهنه و مشایخ رفته، گفتند: «بر خویشتن لعنت سخت کردیم که تا پولس رانکشیم چیزی نچشیم.


Xtiwetamaj cˈa chukaˈ achique ri kas kitzij; y ri kas kitzij xtuben cˈa chiwe chi xquixtotej chuwech ronojel. 	 و حق راخواهید شناخت و حق شما را آزاد خواهد کرد.»


Queriˈ nubij ri tzij riˈ. Rumacˈariˈ, can titijaˈ cˈa ikˈij chi jabel rucˈuaxic tibanaˈ chare ri icˈaslen. Man cˈa tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri xa majun quinaˈoj. Riyix tibanaˈ achiˈel ri can cˈo quinaˈoj. 	 پس باخبر باشید که چگونه به دقت رفتارنمایید، نه چون جاهلان بلکه چون حکیمان.


Ri Felipe xbe y xberubij cˈa chare ri Andrés ri can discípulo chukaˈ. Cˈariˈ chi ye caˈiˈ xebe apo cˈa riqˈui ri Jesús y xquibij chare: Yecˈo caˈiˈ oxiˈ winek griegos ri nicajoˈ yechˈo awuqˈui. 	 فیلپس آمد و به اندریاس گفت و اندریاس وفیلپس به عیسی گفتند.


Cˈacˈariˈ xoc cˈa chukaˈ apo ri jun chic discípulo, ri xapon nabey chuchiˈ ri jul. Y tek riyaˈ oconek chic apo, xutzˈet cˈa ronojel y xunimaj chi can xcˈastej wi el ri Jesús. 	 پس آن شاگرد دیگر که اول به‌سر قبر‌آمده بود نیزداخل شده، دید و ایمان آورد.


Quinojel riyeˈ xa jun ruwech ri xquitij ri xka pe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. 	 و همه همان خوراک روحانی را خوردند


Ruma rajawaxic chi ya ri Cristo ri aj kˈatbel tzij hasta que xtichˈacon chiquij quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin), y xtuben chique chi xqueka pa rukˈaˈ pa raken. 	 زیرا مادامی که همه دشمنان را زیر پایهای خود ننهد، می‌باید اوسلطنت بنماید.


Pero ri Jesús can majun cˈa chˈabel ri xubij ta chare ri Pilato. Y rumariˈ tek ri aj kˈatbel tzij riˈ xumey, ruma majun bey rutzˈeton ta chi cˈo ta jun winek ri que ta riˈ nuben. 	 اما در جواب وی، یک سخن هم نگفت، بقسمی که والی بسیار متعجب شد.


Y ri fariseos xquicˈaxaj cˈa chi queriˈ ri yequibilaˈ ri winek chrij ri Jesús. Rumariˈ ri achiˈaˈ fariseos y ri principaliˈ tak sacerdotes, xequitek cˈa el ye aj chˈameˈy chuchapic. 	 چون فریسیان شنیدند که خلق درباره اواین همهمه می‌کنند، فریسیان و روسای کهنه خادمان فرستادند تا او را بگیرند.


Pero ma timestaj ta cˈa wachˈalal, chi xa ma qˈuiy ta chic tiempo xkojcˈojeˈ el waweˈ chuwech re ruwachˈulef. Rumariˈ ri kachˈalal ri cˈo quixjaylal, ma ruma ta chi cˈo quixjaylal, ma ruma ta riˈ chi man ta niquiben ri nrajoˈ ri Dios. 	 اما‌ای برادران، این را می‌گویم وقت تنگ است تا بعد از این آنانی که زن دارند مثل بی‌زن باشند


Y xquixjachalox cˈa pa quikˈaˈ ri yeˈetzelan iwuche (iwixin). Y riqˈui jubaˈ hasta ri iteˈ itataˈ, ri iwachˈalal o can ye ri iwachibil ri xquejacho iwuche (iwixin). Y yecˈo cˈa jojun chiwe riyix ri can xquecamisex. 	 و شما راوالدین و برادران و خویشان و دوستان تسلیم خواهند کرد و بعضی از شما را به قتل خواهندرسانید.


Rumariˈ wi cˈo jun ri nikˈaxo, can ronojel ri chˈaculaj ninaˈo ri kˈaxon y wi cˈo jun ri niyaˈox (nyaˈ) rukˈij, can chi ronojel ri chˈaculaj niquicot. 	 و اگر یک عضو دردمند گردد، سایر اعضا با آن همدرد باشند و اگر عضوی عزت یابد، باقی اعضا با او به خوشی آیند.


Rumacˈariˈ riyoj can ma yojtaneˈ ta chi nikamatioxij chare ri Dios iwuma riyix kachˈalal. Ruma tek xkatzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, can xicˈul wi. Y ma xibij ta ka chi xa ruchˈabel winek. Xa can xibij chi can ruchˈabel wi ri Dios. Y can kitzij wi chi queriˈ, y wacami ya cˈa chˈabel riˈ ri nisamej pan icˈaslen riyix ri iniman chic ri Jesucristo. 	 و ازاینجهت ما نیز دائم خدا را شکر می‌کنیم که چون کلام خدا را که از ما شنیده بودید یافتید، آن راکلام انسانی نپذیرفتید، بلکه چنانکه فی الحقیقه است، کلام خدا که در شما که ایماندار هستیدعمل می‌کند.


Ri Pedro cˈa cˈo na cˈa chiriˈ, y ma nichˈobotej ta cˈa chuwech ri achiˈel achicˈ ri xuben. Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ ri ye takon el ruma ri Cornelio xeˈapon, niquicanoj cˈa ri rachoch ri achi ri Simón rubiˈ. Y tek xquil ri jay, ri achiˈaˈ ri ye takon el xeˈoc apo chuchiˈ ri jay, 	 و چون پطرس در خود بسیار متحیر بود که این‌رویایی که دید چه باشد، ناگاه فرستادگان کرنیلیوس خانه شمعون را تفحص کرده، بر درگاه رسیدند،


Yacˈa tek ri soldados quibajin chic ri Jesús chuwech ri cruz, xebequicˈamaˈ cˈa pe ri rutziak ri Jesús; tziek ri ye quelesan ca chrij. Ri tziek cˈa riˈ xquijech pa cajiˈ y xquijech cˈa chiquiwech. Ruma ye cajiˈ riyeˈ. Xa yacˈa ri jun tziek ri nibix túnica chare, ma jun rutˈisbal (rutzˈisbal). Can pa ruquemic banon chare chi xa jun rubanic. 	 پس لشکریان چون عیسی را صلیب کردند، جامه های او را برداشته، چهار قسمت کردند، هرسپاهی را یک قسمت؛ و پیراهن را نیز، اما پیراهن درز نداشت، بلکه تمام از بالا بافته شده بود.


Oxiˈ cˈa kˈij ri xbecˈojeˈ chiriˈ. Y chi oxiˈ kˈij riˈ moyirnek, y can majun xutij ni majun chukaˈ jubaˈ ruyaˈ xukum. 	 و سه روز نابینا بوده، چیزی نخورد و نیاشامید.


Y ri Asa xralcˈualaj ri Josafat; ri Josafat xralcˈualaj ri Joram; y ri Joram xralcˈualaj ri Uzías. 	 و آسا، یهوشافاط را آورد و یهوشافاط، یورام را آورد و یورام، عزیا را آورد.


Ri rucˈamon cˈa chi nikaben, ya ri tikatakaˈ el rubixic chique chupan jun wuj, chi ma quequitij ta ri xa ma utz ta riche (rixin) chi nitij ruma xa yaˈon chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, y ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ ri xa ma quicˈulaj ta quiˈ, ma tiquicanolaˈ ta chic quiˈ chi yemacun, y chukaˈ ma tiquitij ta tiˈij quiche (quixin) chicop ri xa xejitzˈex chiquikul, ni man cˈa chukaˈ tiquitij ta quicˈ, kojchaˈ el chupan ri wuj. 	 مگر اینکه ایشان را حکم کنیم که ازنجاسات بتها و زنا و حیوانات خفه شده و خون بپرهیزند.


Y jun bey chic, ri Jesús xubij cˈa chique: Riyin can xquitzolin wi cˈa, y tek riyix xquinicanoj, man cˈa xquiniwil ta. Xa can chupan cˈa ri imac xquixcom wi. Y ri achique lugar yibe wi riyin, riyix ma yixcowin ta yixapon, xchaˈ ri Jesús. 	 باز عیسی بدیشان گفت: «من می‌روم و مراطلب خواهید کرد و در گناهان خود خواهید مردو جایی که من می‌روم شما نمی توانید آمد.»


Y ri rey Herodes can xpe bis pa ránima ruma ri xcˈutux chare, pero ruma cˈa chi can rubanon chic jurar chi can xtuyaˈ wi ri xtrajoˈ ri kˈopoj y ruma chukaˈ chi can chiquiwech ri ye rachibilan pa mesa tek xubij, rumariˈ can cˈo cˈa chi nuben ri nicˈutux chare, y queriˈ ma nuyaˈ (nutzek) ta ruqˈuix. 	 پادشاه به شدت محزون گشت، لیکن بجهت پاس قسم و خاطر اهل مجلس نخواست او را محروم نماید.


Y chukaˈ ri Jacobo y ri Juan, ri ye rachibil ri Simón, ri ye rucˈajol ri jun achi ri Zebedeo rubiˈ, can xquixibij quiˈ tek xquitzˈet ri xbanatej. Rumariˈ ri Jesús xubij chare ri Simón: Man cˈa taxibij ta awiˈ ruma ri xatzˈet. Re rubanon pe, yit jun achi chapoy car, yacˈa ri xtibe apo, xtawetamaj chukaˈ xqueˈachˈec pe winek, riche (rixin) chi queriˈ yinquitzekelbej. 	 و هم چنین نیز بریعقوب و یوحنا پسران زبدی که شریک شمعون بودند. عیسی به شمعون گفت: «مترس. پس از این مردم را صید خواهی کرد.»


y ri Juan rubin cˈa chare ri Herodes: Ma utz ta abanon chi acˈamon ka ri awixnan. 	 چون که یحیی بدو همی گفت: «نگاه داشتن وی بر تو حلال نیست.»


Rumariˈ riyin ri Lucas, wachibilan cˈa ri kachˈalal Aristarco, ri nipe pa tinamit Tesalónica ri cˈo pa Macedonia, xojbe cˈa riqˈui ri Pablo. Xoj‑oc el pa jun barco ri petenak cˈa quelaˈ pa jun tinamit ri Adramitio rubiˈ, y nibe pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chuchiˈ ri mar chiriˈ pa rucuenta ri Asia. 	 و به کشتی ادرامیتینی که عازم بنادرآسیا بود، سوار شده، کوچ کردیم و ارسترخس ازاهل مکادونیه از تسالونیکی همراه ما بود.


Y chupan ri caˈiˈ semanas riˈ, majun chic apóstol ri xintzˈet ta ruwech, xaxu (xaxe wi) ri Jacobo ri rachˈalal ri Ajaf Jesucristo. 	 اما از سایر رسولان جز یعقوب برادر خداوندرا ندیدم.


Y chique ri wech aj Israel y chique ri winek ri ma ye israelitas ta, riyin nkˈalajsan cˈa chukaˈ chi titzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios y tiquinimaj ri Kajaf Jesucristo. 	 و به یهودیان ویونانیان نیز از توبه به سوی خدا و ایمان به خداوند ما عیسی مسیح شهادت می‌دادم.


Y queriˈ, wi riyix niwacˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios, tiyacaˈ cˈa ka ri pa tak iwánima. Ruma ri can cˈo qˈuiy riqˈui xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa más chare y queriˈ qˈuiy ri xticˈojeˈ riqˈui. Yacˈa ri xa jubaˈ oc cˈo riqˈui, y astapeˈ nuchˈob chi cˈo ri jubaˈ riˈ riqˈui, hasta ri jubaˈ riˈ xa xtelesex chare, xchaˈ ri Jesús. 	 پس احتیاطنمایید که به چه طور می‌شنوید، زیرا هر‌که داردبدو داده خواهد شد و از آنکه ندارد آنچه گمان هم می‌برد که دارد، از او گرفته خواهد شد.»


Y tek ri Felipe aponak chic riqˈui ri carruaje riˈ, xracˈaxaj cˈa chi ri achi benak chiriˈ ya cˈa ri wuj ri rutzˈiban ca ri profeta Isaías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ya cˈa riˈ ri nusiqˈuij ruwech benak. Rumariˈ ri Felipe xucˈutuj chare: ¿La nikˈax cˈa chawech ri yatajin chusiqˈuixic? xchaˈ chare. 	 فیلپس پیش دویده، شنید که اشعیای نبی رامطالعه می‌کند. گفت: «آیا می‌فهمی آنچه رامی خوانی؟»


Y ri Pedro xubij cˈa chare ri Simón: Xa xcaqˈuis cˈa junan riqˈui ri arajil, ruma riyit nachˈob chi riqˈui ri puek yacowin nalokˈ ri nusipaj ri Dios. 	 پطرس بدو گفت: «زرت با تو هلاک باد، چونکه پنداشتی که عطای خدا به زر حاصل می‌شود.


Y tek ye waynek chic, ri Jesús xuchop cˈa chukaˈ ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan, y xubij: Re ruyaˈal uva reˈ, yacˈareˈ ri nuquiqˈuel ri xtibiyin tek xquicamisex. Riqˈui cˈa ri xtibiyin ri nuquiqˈuel, can yacˈariˈ tek xticˈachoj ri cˈacˈacˈ trato ri rajowan pe ri Dios chi nuben quiqˈui ri winek. Ri nuquiqˈuel ri xtibiyin, iwuma riyix riche (rixin) chi yixcolotej. 	 و همچنین بعد از شام پیاله راگرفت و گفت: «این پیاله عهد جدید است در خون من که برای شما ریخته می‌شود.


Queriˈ nikˈalajin ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul ma riche (rixin) ta chi nuben chake chi yoj‑oc achiˈel jun mozo ri can ximil pa samaj riche (rixin) chi nikaxibij ta chic kiˈ achiˈel tek rubanon ca. Ma que ta riˈ. Ri Lokˈolaj Espíritu ri xkacˈul xuben chake chi xoj‑oc ralcˈual ri Dios, y rumariˈ cukul kacˈuˈx nikabij Katataˈ chare ri Dios. 	 از آنرو که روح بندگی را نیافته‌اید تا باز ترسان شوید بلکه روح پسر‌خواندگی را یافته‌اید که به آن ابا یعنی‌ای پدر ندا می‌کنیم.


y xquicˈutuj cˈa apo, wi chiriˈ cˈo wi ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 و ندا کرده، می‌پرسیدند که «شمعون معروف به پطرس در اینجا منزل دارد؟»


Can kitzij wi cˈa nbij chiwe chi ri patrón riˈ can xtuyaˈ wi cˈa ronojel ri rubeyomal pa rukˈaˈ ri mozo riˈ riche (rixin) chi nuchajij. 	 هرآینه به شما می‌گویم که او را بر تمام مایملک خود خواهد گماشت.


Yecˈo nicˈaj ri xecamisex chi abej, y nicˈaj chic xekupix riqˈui sierra. Yecˈo ri xban chique chi xquiyaˈ ta ca ri Dios, pero ma xquiyaˈ ta ca. Yecˈo xecamisex tzan espada. Yecˈo ri xeˈokotex el pa tak cachoch y xebe quelaˈ xebe quelaˈ, xaxu (xaxe wi) chic quisaleˈy carneˈl y quisaleˈy qˈuisicˈ (cabras) ri xquicusaj riche (rixin) chi xoc quitziak. Can majun cˈo quiqˈui. Qˈuiy pokonal xquitij. Y qˈuiy etzelal ri xban chique. 	 سنگسارگردیدند و با اره دوپاره گشتند. تجربه کرده شدندو به شمشیر مقتول گشتند. در پوستهای گوسفندان و بزها محتاج و مظلوم و ذلیل و آواره شدند.


Ruma kas kitzij nbij chiwe chi ronojel ri tzˈibatal ca chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés, can xquebanatej wi. Re ruwachˈulef y ri caj xa xquekˈax. Pero ri ye tzˈibatal chupan ri ley can xquebanatej wi ronojel, y can majun ri man ta xtibanatej. 	 زیرا هر آینه به شما می‌گویم، تاآسمان و زمین زایل نشود، همزه یا نقطه‌ای ازتورات هرگز زایل نخواهد شد تا همه واقع شود.


Ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek ma ya ta cˈa ri nutij ka, xa ya ri itzel tak chˈabel ri yerubij ri nitzˈilobisan riche (rixin), xchaˈ ri Jesús. 	 نه آنچه به دهان فرومی رود انسان را نجس می‌سازد بلکه آنچه از دهان بیرون می‌آید انسان را نجس می‌گرداند.»


Ri nimalaj sacerdote riˈ chukaˈ xa jun relic winek; xa can rusutin chukaˈ riˈ ri mac chrij riyaˈ, y rumariˈ tek retaman nujoyowaj quiwech ri winek ri xa ma quetaman ta achique ri ruraybel ri Dios, ri xa ye sachnek riqˈui ri quinaˈoj. 	 که با جاهلان و گمراهان می‌تواند ملایمت کند، چونکه او نیز در کمزوری گرفته شده است.


Ri Jesús y ri cablajuj rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek ri ye benak quiqˈui, quichapon el bey riche (rixin) chi ye jotol el pa tinamit Jerusalem. Y yacˈariˈ tek ri Jesús xerucˈuaj el jubaˈ quelaˈ pa quiyonil ri rudiscípulos ruma cˈo cˈa ri nrajoˈ nubij chique. 	 و چون عیسی به اورشلیم می‌رفت، دوازده شاگرد خود را در اثنای راه به خلوت طلبیده بدیشان گفت:


Ri xubij cˈa ri Jesús, can riche (rixin) cˈa chi xukˈalajsaj ri achique chi camic ri xtucˈulwachij el ri Pedro, riche (rixin) chi nuyaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios. Y tek ri Jesús rubin chic cˈa ronojel riˈ, xubij cˈa chukaˈ chare ri Pedro: Quinatzekelbej cˈa, xchaˈ. 	 و بدین سخن اشاره کردکه به چه قسم موت خدا را جلال خواهد داد وچون این را گفت، به او فرمود: «از عقب من بیا.»


Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Kajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel riyix kachˈalal; xtiban ta cˈa chiwe ruma ri Dios y ri Jesucristo chi xticˈojeˈ ta cˈa jun icukbel cˈuˈx pero jun cukbel cˈuˈx rachibilan ri ajowabel. 	 برادران را سلام و محبت باایمان از جانب خدای پدر و عیسی مسیح خداوند باد.


Queriˈ nbij chiwe ruma ri nimalaj sacerdote nucˈuaj apo quiquiqˈuel ri chicop y ntoc cˈa chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri cˈo chupan ri rachoch ri Dios y chiriˈ nutzuj (nusuj) wi ri quicˈ chuwech ri Dios riche (rixin) chi nicuyutej quimac ri winek. Pero ri quichˈacul chicop ma chak ta queriˈ nicanaj ca, xa yeˈelesex el cˈa chuchiˈ el ri tinamit y yeporox. 	 زیرا که جسدهای آن حیواناتی که رئیس کهنه خون آنهارا به قدس‌الاقداس برای گناه می‌برد، بیرون ازلشکرگاه سوخته می‌شود.


Y wi ri aj kˈatbel tzij nretamaj cˈa chi xa xixwer ka y ma xixchajin ta achiˈel ri bin chiwe, riyoj xkojbechˈo cˈa riqˈui. Y queriˈ xquixkacol pa rukˈaˈ, xechaˈ. 	 وهرگاه این سخن گوش زد والی شود، همانا ما او رابرگردانیم و شما را مطمئن سازیم.»


Y ri Jesús y ri rudiscípulos xebe ri pa tak aldea ri yecˈo pa rucuenta ri tinamit Cesarea ri nibix chukaˈ riche (rixin) ri Felipe chare. Y pa bey, ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin, niquibij ri winek? xchaˈ chique. 	 و عیسی با شاگردان خود به دهات قیصریه فیلپس رفت. و در راه از شاگردانش پرسیده، گفت که «مردم مرا که می‌دانند؟»


Can tikayaˈ cˈa ca ronojel ri mac y tikachajij kiˈ jabel. Tikabanaˈ cˈa achiˈel xquiben ri wech aj Israel. Riyeˈ riche (rixin) ri nimakˈij pascua, xquichajij quiˈ jabel riche (rixin) chi ma xquitij ta ri caxlan wey ri cˈo chˈom (levadura) riqˈui. Quecˈariˈ chukaˈ tikabanaˈ riyoj wacami, tikachajij kiˈ chuwech ri mac. Tikayaˈ ca rubanic ronojel ri etzelal y man chic quepe ta chˈoboj pa kajolon (kawiˈ) ri xa ma ye utz ta. Koj‑oc cˈa achiˈel ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui. Can ta kitzij ronojel ri nikaben y nikabij, y man ta riqˈui caˈiˈ kapalej. 	 پس عید را نگاه داریم نه به خمیرمایه کهنه و نه به خمیرمایه بدی و شرارت، بلکه به فطیر ساده دلی و راستی.


Y ri quichˈacul xquecˈojeˈ ca ri pa nimabey riche (rixin) ri nimalaj tinamit. Tinamit ri acuchi (achique) xcamisex wi chuwech ri cruz ri Kajaf Jesucristo, tinamit ri nibix chukaˈ achiˈel Sodoma chare y nibix chukaˈ achiˈel Egipto chare. 	 وبدنهای ایشان در شارع عام شهر عظیم که به‌معنی روحانی، به سدوم و مصر مسمی است، جایی که خداوند ایشان نیز مصلوب گشت، خواهد ماند.


Riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wi ri Dios can queriˈ kajowaxic ri xuben, riyoj can cˈo cˈa chukaˈ chi nikajoˈ kiˈ chikachibil kiˈ. 	 ای حبیبان، اگر خدا با ما چنین محبت نمود، ما نیزمی باید یکدیگر را محبت نماییم.


Rumariˈ wi queriˈ xubij ri Dios, ¿achique cˈa ruma tek riyix nibij chi riyin xinyokˈ rubiˈ ri Dios ruma xinbij chi yin cˈa riyin ri Rucˈajol? Riyaˈ can xiruchaˈ pe riche (rixin) chi xirutek pe chuwech re ruwachˈulef. 	 آیا کسی را که پدر تقدیس کرده، به جهان فرستاد، بدو می‌گویید کفر می‌گویی، از آن سبب که گفتم پسر خدا هستم؟


Can ronojel wi cˈa ri cosas ri ye rubanon ri Dios, yekˈaxo y yejilo achiˈel jun ixok ri pa rukˈijul chic ri alanen cˈo wi. Queriˈ quibanon pe cˈa wacami. 	 زیرا می‌دانیم که تمام خلقت تا الان با هم در آه کشیدن و درد زه می‌باشند.


Y ri winek israelitas ruma chi can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xecowin xekˈax chupan ri Mar Rojo. Ri winek choj cˈa xekˈax chucojol ri yaˈ, achiˈel xa ta can pa chakiˈj ulef yebiyin wi. Y ri winek aj Egipto xcajoˈ chukaˈ xquiben ta queriˈ, pero riyeˈ xa xejikˈ. 	 به ایمان، از بحر قلزم به خشکی عبورنمودند واهل مصر قصد آن کرده، غرق شدند.


Y xuben cˈa chake chi xoj‑oc reyes y sacerdotes riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj ri Dios ri Rutataˈ. Y can quecˈariˈ, chi ya ri Jesucristo ri cˈo rukˈij rucˈojlen y cˈo rukˈatbel tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 و ما را نزد خدا وپدر خود پادشاهان و کهنه ساخت، او را جلال وتوانایی باد تا ابدالاباد. آمین.


Tabanaˈ ronojel ri nubij ri rupixaˈ ri Dios y ma tajel ta rubixic. Tacˈuaj jun cˈaslen utz riche (rixin) chi queriˈ majun mac nilitej ta chawij. Y que ta cˈa riˈ yatajin chubanic tek xtipe ri Kajaf Jesucristo, 	 که تو وصیت را بی‌داغ و ملامت حفظکن تا به ظهور خداوند ما عیسی مسیح.


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Chilaˈ pa Belén, ri rutinamit ca ri rey David, wacami xalex cˈa ri Colonel, ri Cristo ri Ajaf. 	 که امروز برای شما در شهر داود، نجات‌دهنده‌ای که مسیح خداوند باشد متولد شد.


Riyoj ri can kacukuban chic kacˈuˈx riqˈui ri Cristo, rajawaxic chi yekacochˈ ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Cristo. Man cˈa tikaben ta xaxu (xaxe) wi ri nika chkawech riyoj. 	 و ما که توانا هستیم، ضعفهای ناتوانان رامتحمل بشویم و خوشی خود را طالب نباشیم.


Pero xa ronojel junaˈ yequitzuj (yequisuj), y riqˈui riˈ, noka cˈa chiquicˈuˈx chi cˈa cˈo na ri quimac. 	 بلکه در اینها هر سال یادگاری گناهان می‌شود.


Rumariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij xeyacatej cˈa chrij ri Jesús, y niquichˈobolaˈ cˈa chi achique ta rubanic niquiben riche (rixin) chi niquicamisaj; ruma ri Jesús cˈo milagros yerubanalaˈ chupan ri uxlanibel kˈij. 	 عیسی در جواب ایشان گفت که «پدر من تاکنون کار می‌کند و من نیز کار می‌کنم.»


Y cˈacˈariˈ xkachojmirisalaˈ kiˈ, y xkachop el bey pa tinamit Jerusalem. 	 و بعد از آن ایام تدارک سفر دیده، متوجه اورشلیم شدیم.


Y ri Marta xubij chare ri Jesús: Jaˈ (je), Ajaf. Riyin can nnimaj cˈa achiˈel ri xabij; ruma can nuniman wi chi yit cˈa riyit ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios, ri xape waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ ri Marta. 	 او گفت: «بلی‌ای آقا، من ایمان دارم که تویی مسیح پسر خدا که در جهان آینده است.»


riche (rixin) chi queriˈ xquixwaˈ y xquixucˈyaˈ wuqˈui pa numesa ri pa nujawaren. Y riyix xquixtzˈuyeˈ na pa tek chˈaquet riche (rixin) chi nikˈet tzij pa quiwiˈ ri cablajuj tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Israel. 	 تا در ملکوت من از خوان من بخورید و بنوشید و بر کرسیها نشسته بردوازده سبط اسرائیل داوری کنید.»


Y yequibilaˈ cˈa: ¿La xa ma ya ta cami reˈ ri Jesús ri rucˈajol ri José? Xa ketaman cˈa quiwech ri ruteˈ rutataˈ. ¿Achique cˈa ruma nubij chi Riyaˈ kajnek pe chilaˈ chicaj? 	 و گفتند: «آیا این عیسی پسر یوسف نیست که ما پدر و مادر او را می‌شناسیم؟ پس چگونه می‌گوید که از آسمان نازل شدم؟»


Y chukaˈ ri pa tak nimakˈaˈ, tek riyix nitzˈet chi mukul ruwech ri caj y quek chukaˈ quibanon ri sutzˈ, nibij chi ma utz ta ri kˈij nuben wacami. Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej, ruma jabel iwetaman nitzuˈ achique nuben ruwech ri caj, iwetaman wi utz o ma utz ta ri kˈij nberubanaˈ. Yacˈa ri retal ri ntajin nibanatej chiwech wacami nubij achique tiempo yojcˈo wi, pero riyix xa ma nitzuˈ ta. 	 وصبحگاهان می‌گویید امروز هوا بد خواهد شدزیرا که آسمان سرخ و گرفته است. ای ریاکاران می‌دانید صورت آسمان را تمییز دهید، اماعلامات زمانها را نمی توانید!


Xpe ri Jesús xubij chare: Riyit quinatzekelbej. Xa tayaˈ cˈa ca chi ri caminakiˈ quemuk na cuma ri ye caminek chupan ri quimac, xchaˈ ri Jesús. 	 عیسی وی را گفت: «مرا متابعت کن و بگذار که مردگان، مردگان خود را دفن کنند.»


Achiˈel chukaˈ jun ti kˈakˈ, astapeˈ sibilaj coˈol oc, can nicowin nuqˈuis jun qˈuechelaj. Y queriˈ chukaˈ ri awakˈ. Ma nim ta, pero riqˈui ri chˈabel ri nubij qˈuiy nicowin nuben. 	 همچنان زبان نیز عضوی کوچک است و سخنان کبرآمیز می‌گوید. اینک آتش کمی چه جنگل عظیمی را می‌سوزاند.


Y cˈacˈariˈ tek xeˈapon ri ye wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri xebe ca chulokˈic ri aceite riche (rixin) ri quilámpara, y riyeˈ xechˈo cˈa apo chare ri rajaf ri jun cˈulanen riˈ y xquibilaˈ cˈa: Tajakaˈ ri ruchiˈ jay chkawech, xechaˈ. 	 بعد از آن، باکره های دیگر نیز آمده، گفتند: "خداوندا برای ماباز کن."


y niquiben chukaˈ chi yejalajoˈ chiquiwech chiquij chˈabel ri xa majun quejkalen. Tzij ri achiˈel riˈ xa quiche (quixin) winek ri xa yojtajnek ri quinaˈoj, y xa majun ri kas kitzij quiqˈui, ruma niquichˈob chi ri nacˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios xa riche (rixin) chi nicˈojeˈ arajil. Riyit ma tayuj ta awiˈ quiqˈui ri yebano queriˈ. 	 و منازعات مردم فاسدالعقل و مرتد از حق که می‌پندارند دینداری سود است. از چنین اشخاص اعراض نما.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xurek ruchiˈ y xcom. 	 پس عیسی آوازی بلند برآورده، جان بداد.


Y ri Jesús can yacˈariˈ xuchilabej chique ri rudiscípulos chi majun achoj chare tiquitzijoj wi chi ya Riyaˈ ri Cristo. 	 آنگاه شاگردان خود را قدغن فرمود که به هیچ‌کس نگویند که او مسیح است.


Y ri winek ri rucukuban rucˈuˈx wuqˈui, can majun rumac xtintzˈet chare, y can xtril ri kitzij cˈaslen. Pero wi yiruyaˈ ca, ma xtiquicot ta wánima riqˈui, 	 لکن عادل به ایمان زیست خواهد نمود و اگر مرتد شود نفس من باوی خوش نخواهد شد.»لکن ما از مرتدان نیستیم تا هلاک شویم، بلکه از ایمانداران تا جان خود را دریابیم.


Xpe ri Jesús xubij cˈa: Riyin ma pan ewel ta yin chˈonak wi chique quinojel ri winek. Yin chˈonak chiquiwech ri pa rachoch ri Dios y ri pa tak jay ri niquimol wi quiˈ quinojel ri israelitas riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Can ma pan ewel ta cˈa yin chˈonak wi chique. 	 عیسی به او جواب داد که «من به جهان آشکارا سخن گفته‌ام. من هر وقت درکنیسه و در هیکل، جایی که همه یهودیان پیوسته جمع می‌شدند، تعلیم می‌دادم و در خفا چیزی نگفته‌ام.


Ma niquixibij ta quiˈ chuwech ri Dios. 	 خدا ترسی درچشمانشان نیست.»


Y ri Pedro xel cˈa el y xuchop jun nimalaj okˈej. 	 پس پطرس بیرون رفته زارزار بگریست.


Ruma xa ya ri Babilonia ri xbano chique ri nicˈaj chic ruwachˈulef riche (rixin) chi xquiyec royowal ri Dios pa quiwiˈ, ruma xuben chique chi xquiyaˈ ca ri Dios. Can achiˈel xerukˈabarisaj ruma can ma niquinaˈ ta chic niquiben ri mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. Ya chukaˈ ri Babilonia ri xbano chique ri aj kˈatbel tak tzij quiche (quixin) nicˈaj chic ruwachˈulef riche (rixin) chi xeka chupan ri mac riˈ. Y can ya chukaˈ ri Babilonia ri xbano chique ri yecˈayin chi xebeyomer ruma ri cˈayij ri xquibanalaˈ, ruma ri aj Babilonia xquicˈuaj jun itzel cˈaslen y rumariˈ xquisachalaˈ sibilaj qˈuiy puek, xchaˈ ri ángel. 	 زیراکه از خمر غضب آلود زنای او همه امت هانوشیده‌اند و پادشاهان جهان با وی زنا کرده‌اند وتجار جهان از کثرت عیاشی او دولتمندگردیده‌اند.»


Y konojel cˈa ri yoj riche (rixin) chic ri Cristo, achiˈel ta xa can xojbajix riqˈui Riyaˈ chuwech ri cruz, riche (rixin) chi riyoj xekayaˈ ca ri itzel tak raybel. 	 و آنانی که از آن مسیح می‌باشند، جسم را با هوسها و شهواتش مصلوب ساخته‌اند.


Y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique: ¿Acuchi (achique) ximuk wi ri Lázaro? xchaˈ. Y riyeˈ xquibij: Ajaf, joˈ y nbekacˈutuˈ chawech, xechaˈ. 	 و گفت: «او را کجا گذارده‌اید؟» به او گفتند: «ای آقا بیا وببین.»


Y can yacˈariˈ tek xinnaˈ chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon wuche (wixin). Xintzˈet cˈa chi ri chicaj cˈo jun lokˈolaj chˈaquet y pa ruwiˈ ri chˈaquet riˈ cˈo cˈa Jun ri tzˈuyul. 	 فی الفور در روح شدم و دیدم که تختی درآسمان قائم است و بر آن تخت‌نشیننده‌ای.


Yacˈa wi cˈo jun ri can cˈo ronojel riqˈui ri nicˈatzin chare, y nutzˈet jun kachˈalal ri majun ruway, o majun rutziak, y can ma nubij ta ri ránima chi nutoˈ, can nikˈalajin chi majun ajowabel riche (rixin) ri Dios riqˈui. 	 لکن کسی‌که معیشت دنیوی دارد و برادر خود را محتاج بیند و رحمت خود رااز او باز‌دارد، چگونه محبت خدا در او ساکن است؟


Y tek ri Jesús xtaneˈ ka chubixic re chˈabel reˈ, ri winek ri xeˈacˈaxan riche (rixin) can sibilaj cˈa xquimey ri chˈabel ri xucˈut chiquiwech. 	 و چون عیسی این سخنان را ختم کرد آن گروه از تعلیم او در حیرت افتادند،زیرا که ایشان را چون صاحب قدرت تعلیم می‌داد و نه مثل کاتبان.


Riyix xaxu (xaxe wi) nitzˈet achique rubanic nitzuˈun ri winek pero ma nitzˈet ta cˈa achique ri cˈo pa ránima. Y wi cˈo cˈa jun ri nichˈobo ka chi riyaˈ can riche (rixin) wi ri Cristo, xa can queriˈ chukaˈ tuchˈoboˈ chikij riyoj, chi riyoj chukaˈ can yoj riche (rixin) wi ri Cristo. 	 آیا به صورت ظاهری نظر می‌کنید؟ اگر کسی بر خود اعتماد دارد که از آن مسیح است، این را نیز از خود بداند که چنانکه او از آن مسیح است، ما نیز همچنان از آن مسیح هستیم.


Y ruma cˈa re tzij re xerutzijolaˈ ri Jesús chique ri winek, ye qˈuiy cˈa ri xeniman riche (rixin). 	 چون این را گفت، بسیاری بدو ایمان آوردند.


Y ri Pedro cˈo cˈa nicˈaj chic chˈabel ri xerubij chique riche (rixin) chi xerupixabaj. Riyaˈ xuyaˈ cˈa pa ruchojmil chiquiwech ri winek quiqˈui chˈabel achiˈel reˈ: Quixel pe chiquicojol ri winek riche (rixin) re tiempo reˈ, ri xa ye sachnek pa quimac, riche (rixin) chi queriˈ yixcolotej cˈa pe, xchaˈ cˈa chique. 	 و به سخنان بسیار دیگر، بدیشان شهادت داد و موعظه نموده، گفت که «خود را از این فرقه کجرو رستگارسازید.»


Y tek ri Pilato xracˈaxaj yan ca chare ri capitán, cˈacˈariˈ xuyaˈ kˈij chare ri José chi nberumukuˈ ca ri Jesús. 	 چون ازیوزباشی دریافت کرد، بدن را به یوسف ارزانی داشت.


Y pa rucaˈn kˈij, ruma ri achi achiˈel jun coronel nrajoˈ nretamaj achique xumacuj ri Pablo chiquiwech ri israelitas, rumariˈ riyaˈ xutek quisiqˈuixic (coyoxic) ri principaliˈ tak sacerdotes y ri ye cachibil ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y cˈacˈariˈ tek xberelesaj pe ri Pablo, y xberupabaˈ chiquiwech. 	 بامدادان چون خواست درست بفهمد که یهودیان به چه علت مدعی او می‌باشند، او را از زندان بیرون آورده، فرمود تا روسای کهنه و تمامی اهل شوراحاضر شوند و پولس را پایین آورده، در میان ایشان برپا داشت.


Y ri xinbij, xa riche (rixin) chi nyaˈ jubaˈ naˈoj chiwe. Wacami yix cˈa riyix quixchˈoboˈ wi niwajoˈ niben queriˈ o ma niwajoˈ ta. Pero ma xinbij ta chiwe riche (rixin) chi can queriˈ ri cˈo chi niben. 	 لکن این را می‌گویم به طریق اجازه نه به طریق حکم.


Y ri Jesús xubij chare: Ri pixaˈ riˈ ya ri tawajoˈ cˈa ri Dios ri Awajaf. Tawajoˈ riqˈui ronojel awánima. Tawajoˈ chupan ronojel ri acˈaslen, y riqˈui ronojel ri anojibal. 	 عیسی وی را گفت: «اینکه خداوند خدای خود را به همه دل و تمامی نفس و تمامی فکر خود محبت نما.


Ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx jabel riqˈui ri Cristo, pero nicajoˈ yeˈoc kiqˈui, nicˈatzin chi yekacˈul, pero ma quekacˈul ta xaxu (xaxe) wi riche (rixin) chi nikaben oyowal quiqˈui, ruma chi xa jun wi ri niquichˈob. 	 و کسی را که در ایمان ضعیف باشدبپذیرید، لکن نه برای محاجه درمباحثات.


Quecˈareˈ ri xubij ri Jesús chare ri Felipe, riche (rixin) chi nretamaj achique cˈa xtubij ri discípulo riˈ. Pero ri Jesús xa can retaman chic achique ri xtuben riche (rixin) chi yerutzuk ri winek riˈ. 	 و این را از روی امتحان به او گفت، زیرا خود می‌دانست چه باید کرد.


Ri yeˈoc cˈa pa jun etzˈanen achiˈel ri anin (anibel), can niquichajij wi quiˈ chuwech ronojel, y ma niquiben ta ri xa ma utz ta nuben chique. Queriˈ niquiben y ri niquichˈec xa niqˈuis. Yacˈa ri xtuyaˈ ri Dios chake riyoj ma niqˈuis ta. 	 و هرکه ورزش کند در هرچیز ریاضت می‌کشد؛ اما ایشان تا تاج فانی را بیابند لکن ما تاج غیرفانی را.


Chukaˈ ri Abraham ma xu (xe) ta wi xunimaj ri Dios, xa can xuben chukaˈ ri xbix chare ruma ri Dios. Y riqˈui riˈ can xutzˈakatisaj ri rucukbel cˈuˈx ri cˈo riqˈui ri Dios. 	 می‌بینی که ایمان با اعمال او عمل کرد و ایمان از اعمال، کامل گردید.


Ri pobres xa can yecˈo wi iwuqˈui, y xabachique kˈij utz niben utzil chique. Yacˈa riyin ma ronojel ta tiempo xquicˈojeˈ iwuqˈui. 	 زیرا که فقرا را همیشه نزد خوددارید اما مرا همیشه ندارید.


Cˈo jantek nikayaˈ rukˈij ri Katataˈ Dios riqˈui ri kakˈ. Y cˈo jantek xa nikacusaj riche (rixin) chi nikabij itzel tak chˈabel chique ri winek. Y riyeˈ can ye ruwachbel ri Dios. 	 خدا و پدر را به آن متبارک می‌خوانیم و به همان مردمان را که به صورت خداآفریده شده‌اند، لعن می‌گوییم.


¿Achique cami winek ri can cawinek junaˈ xpe royowal ri Dios chique? Riˈ chique ri xemacun y xecom ca ri pa desierto, y ri quichˈacul xabacuchi (xabachique) xecanaj wi ca. 	 و به که تا مدت چهل سال خشمگین می‌بود؟ آیا نه به آن عاصیانی که بدنهای ایشان در صحرا ریخته شد؟


Y yacˈa chukaˈ riˈ tek cˈo jun trompeta ri can riqˈui ruchukˈaˈ xtikˈajan pe y riyin xquentek cˈa ri nuˈángeles chiquimolic ri ye nuchaˈon chic. Can xquequimol wi cˈa pe re quereˈ pa relebel kˈij y re quereˈ pa rukajbel kˈij, re quereˈ cˈa pa jotol y re quereˈ chukaˈ pa xulan. Can xquequimol wi cˈa pe, ronojel ri acuchi (achique) nitiquir wi pe ri jun ruchiˈ re caj, cˈa la jun chic ruchiˈ. 	 و فرشتگان خود را باصور بلند آواز فرستاده، برگزیدگان او را ازبادهای اربعه از کران تا بکران فلک فراهم خواهندآورد.


Y ri winek ri xa queriˈ nuben, man cˈa tuchˈob ta chi ri Ajaf Dios xtuyaˈ pe chare ri nucˈutuj. 	 زیرا چنین شخص گمان نبرد که از خداوند چیزی خواهد یافت.


Ya cˈa riyaˈ ri nchˈobon chi ntek el iwuqˈui, xa yacˈa ri cˈo chi nwetamaj na nabey achique xtibix chuwe pa kˈatbel tzij; wi yinelesex el pa cárcel o cˈo quichˈobon ri niquiben chuwe. Y cˈacˈariˈ tek xtintek el ri Timoteo iwuqˈui. 	 پس امیدوارم که چون دیدم کار من چطورمی شود، او را بی‌درنگ بفرستم.


Tek ri rey Herodes xracˈaxaj ri xquibij ri achiˈaˈ ri cˈo quetamabel chiquij ri chˈumilaˈ, xsach rucˈuˈx. Y can queriˈ cˈa chukaˈ xquicˈulwachij ri winek ri aj pa tinamit Jerusalem. 	 اما هیرودیس پادشاه چون این راشنید، مضطرب شد و تمام اورشلیم با وی.


Y ri Jesús riqˈui cˈa ajowabel xutzuˈ ruwech ri achi tek xubij queriˈ, y cˈacˈariˈ xubij chare: Cˈa cˈo na jun ri ma abanon ta. Wacami, jet jacˈayij cˈa ronojel ri cˈo awuqˈui y ri rajel tayaˈ chique ri pobres, riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ abeyomal chilaˈ chicaj. Y catam pe wuqˈui, quinatzekelbej, y ma tapokonaj ta nakˈaxaj tijoj pokonal wuma riyin, achiˈel jun ri can benak chuxeˈ jun cruz riche (rixin) chi nbecamisex, xchaˈ chare. 	 عیسی به وی نگریسته، او را محبت نمود وگفت: «تو را یک چیز ناقص است: برو و آنچه داری بفروش و به فقرا بده که در آسمان گنجی خواهی یافت و بیا صلیب را برداشته، مرا پیروی کن.»


Y ri José xberucˈamaˈ cˈa pe ri ruchˈacul ri Jesús, y cˈacˈariˈ xubor pa jun sakilaj tziek. 	 پس یوسف جسد را برداشته، آن را در کتان پاک پیچیده،


Y ri winek xquibij chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ri yacowin naben? Tabanaˈ jun milagro chkawech riche (rixin) chi queriˈ nikatzˈet y yatkanimaj. 	 بدو گفتند: «چه معجزه می‌نمایی تا آن را دیده به تو ایمان آوریم؟ چکار می‌کنی؟


Can kitzij cˈa nbij chiwe, chi chilaˈ chicaj cˈo más quicoten tek cˈo jun aj mac ri nitzolin pe rucˈuˈx riqˈui ri Dios que chiquiwech yecˈo ta noventa y nueve ri choj quicˈaslen, ri ma nicˈatzin ta chique chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 به شما می‌گویم که بر این منوال خوشی درآسمان رخ می‌نماید به‌سبب توبه یک گناهکاربیشتر از برای نود و نه عادل که احتیاج به توبه ندارند.


Ruma chiquicojol cˈa riyeˈ yepe wi ri yeˈapon pa tak jay y niquitzijoj chˈabel ri xa ma ye kitzij ta. Y ya ri ixokiˈ ye nacanek ri yeka pa quikˈaˈ, ixokiˈ ri can quijachon quiˈ chupan ri mac y ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel. 	 زیرا که از اینها هستند آنانی که به حیله داخل خانه‌ها گشته، زنان کم عقل را اسیر می‌کنندکه بار گناهان را می‌کشند و به انواع شهوات ربوده می‌شوند.


Y can xucˈutulaˈ cˈa utzil chare ri Jesús chi ma querelesaj ta el chupan ri ruwachˈulef riˈ. 	 پس بدوالتماس بسیار نمود که ایشان را از آن سرزمین بیرون نکند.


Ruma, ¿achique ta cˈa nucˈom pe chare ri winek wi nicˈojeˈ ri beyomel riche (rixin) ronojel ri ruwachˈulef riqˈui y wi xa ma nicolotej ta? Xa ruyon cˈa nuyaˈ riˈ chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 زیراانسان را چه فایده دارد که تمام جهان را ببرد ونفس خود را بر باد دهد یا آن را زیان رساند.


Xabachique ta na tinamit o xabachique ta na aldea ri yixapon wi, nabey na tiwetamaj achique winek ri utz chi yixapon pa rachoch. Y can chiriˈ cˈa quixcˈojeˈ wi ka, y can cˈa ya tek yixel pe chupan ri tinamit riˈ, cˈacˈariˈ utz chi niyaˈ ca ri jay ri xixcˈojeˈ wi. 	 و در هر شهری یا قریه‌ای که داخل شوید، بپرسید که در آنجا که لیاقت دارد؛ پس درآنجا بمانید تا بیرون روید.


Can queriˈ chukaˈ nbanon riyin riqˈui ri Nataˈ. Riyaˈ retaman nuwech riyin, y riyin wetaman ruwech Riyaˈ. Y riyin nyaˈ cˈa nucˈaslen cuma ri nucarneˈl. 	 چنانکه پدر مرامی شناسد و من پدر را می‌شناسم و جان خود رادر راه گوسفندان می‌نهم.


Y Riyaˈ xucˈul y xuchop rutijic, riche (rixin) chi tiquitzˈetaˈ chi can ya wi Riyaˈ ri Jesús. 	 پس آن را گرفته پیش ایشان بخورد.


Chukaˈ ye caˈiˈ ixokiˈ ri junan yequiˈen, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 و دوزن که در یک جا دستاس کنند، یکی برداشته ودیگری واگذارده خواهد شد.


Y riyoj can cukul wi kacˈuˈx chi can queriˈ, ruma can kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Ri Cristo can nuyaˈ wi kachukˈaˈ chubanic ri samaj. 	 اما بوسیله مسیح چنین اعتماد به خدا داریم.


Wachˈalal, astapeˈ xa jun cˈambel tzij riche (rixin) re ruwachˈulef re xtinbij chiwe, tiwacˈaxaj na peˈ: Tek cˈo jun winek ri xuben jun trato riqˈui jun chic winek, y tek quichojmirisan chic ri trato riˈ, majun chic cˈa nicowin niyojo. Ni majun cˈa chukaˈ ri nicowin nuyaˈ ta chic más ruwiˈ. 	 ای برادران، به طریق انسان سخن می‌گویم، زیرا عهدی را که از انسان نیز استوار می‌شود، هیچ‌کس باطل نمی سازد و نمی افزاید.


¿Y ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek xatapon pa katinamit y xatkacˈul pa tak kachoch? ¿Ajan (jampeˈ) cˈa riˈ tek riyoj xkayaˈ atziak ruma xa can ti lawaloˈ chic atziak? 	 یا کی تو را غریب یافتیم تا تو را جادهیم یا عریان تا بپوشانیم،


Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, can kitzij wi ri nabij. Pero chukaˈ riyoj utz nikacˈul apo jubaˈ chare ri utzil riˈ. Achiˈel niquiben ri tak tzˈiˈ chuxeˈ ri mesa, yequimololaˈ chukaˈ ri rucˈaj tak caxlan wey ri yequitzakalaˈ ka ri acˈalaˈ. 	 آن زن در جواب وی گفت: «بلی خداوندا، زیرا سگان نیز پس خرده های فرزندان را از زیر سفره می‌خورند.»


Y riyix xtibilaˈ cˈa apo chare: Yoj cˈa riyoj ri xojwaˈ xojucˈyaˈ awuqˈui. Y ya ri pa tak cˈaybel ri pa tak katinamit, chiriˈ xacˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. 	 در آن وقت خواهید گفت که در حضور تو خوردیم وآشامیدیم و در کوچه های ما تعلیم دادی.


Y can majun bey cˈa niquimalij ta quicˈuˈx chiretamaxic ri ruchˈabel ri Dios ri niquicˈut ri apóstoles. Can junan quiwech niquiben y can junan niquimol quiˈ riche (rixin) chi niquitij ri caxlan wey riche (rixin) chi niquinataj ri rucamic ri Ajaf Jesús, y can junan chukaˈ quiwech niquiben tek niquiben orar. 	 و در تعلیم رسولان ومشارکت ایشان و شکستن نان و دعاها مواظبت می‌نمودند.


Ri alekˈom nipe riche (rixin) chi nalekˈ y nicamisan ca y nuyoj ronojel. Yacˈa riyin, xipe riche (rixin) chi nyaˈ ri cˈaslen; jun cˈaslen ri ma jubaˈ ta oc. 	 دزد نمی آید مگرآنکه بدزدد و بکشد و هلاک کند. من آمدم تاایشان حیات یابند و آن را زیادتر حاصل کنند.


Ronojel reˈ nibanatej ruma queriˈ tzˈiban ca ruma ri jun profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri rutzˈiban cˈa ca riyaˈ, nubij: 	 و این همه واقع شد تا سخنی که نبی گفته است تمام شود


Riyoj ri kayaˈon kˈij chi yoj ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu yojcowin niketamaj ronojel achique ri kitzij y ri xa ma kitzij ta. Y majun xtibin chi ma kitzij ta ri nikacˈut. 	 لکن شخص روحانی در همه‌چیز حکم می‌کند و کسی را در او حکم نیست.«زیرا کیست که فکر خداوند را دانسته باشد تااو را تعلیم دهد؟» لکن ما فکر مسیح را داریم.


Y tek riyoj yojapon quiqˈui nicˈaj chic kachˈalal ri quiniman chic ri Jesucristo ri niquimol quiˈ pa rubiˈ ri Dios, nikatzijoj chique chi riyoj sibilaj yojquicot iwuma riyix, ruma icochˈon ri tijoj pokonal ri yixtajin nikˈaxaj. Y astapeˈ ikˈaxan chic qˈuiy tijoj pokonal, cˈa icukuban na icˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 بحدی که خود ما در خصوص شما در کلیساهای خدا فخرمی کنیم به‌سبب صبر و ایمانتان در همه مصایب شما و عذابهایی که متحمل آنها می‌شوید،


Rumacˈariˈ ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe, ya que ma jane yinapon ta iwuqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ma nicˈatzin ta yichapon chiwe tek xquinapon iwuqˈui, ma rajawaxic ta ncusaj ri kˈatbel tzij ri ruyaˈon ri Ajaf pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yichapon chiwe. Ri kˈatbel tzij riˈ can ruyaˈon ri Ajaf pa nukˈaˈ riche (rixin) chi yixintoˈ chi yixqˈuiy chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios, y ma riche (rixin) ta chi yixintzˈilaˈ. 	 ازاینجهت این را در غیاب می‌نویسم تا هنگامی که حاضر شوم، سختی نکنم بحسب آن قدرتی که خداوند بجهت بنا نه برای خرابی به من داده است.


Y tek yecˈo chic pa tinamit Salamina ri chiriˈ pa rucuenta ri Chipre, xquichop cˈa rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios ri pa tak jay ri can riche (rixin) wi chi ri israelitas niquimol quiˈ riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Ri Bernabé y ri Saulo quicˈuan cˈa el ri Juan riche (rixin) chi yerutoˈ chubanic ri samaj. 	 و وارد سلامیس شده، در کنایس یهود به کلام خدا موعظه کردند و یوحنا ملازم ایشان بود.


Chukaˈ tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ. Y achiˈel nawajoˈ ka awiˈ riyit, queriˈ chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. Ye pixaˈ riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 و پدر و مادر خود را حرمت دار و همسایه خود را مثل نفس خود دوست دار.»


Yacˈariˈ tek xquibij apo chare ri Jesús chi ma quetaman ta achique xbin chare ri Juan chi xeruben bautizar ri winek. 	 پس جواب دادند که «نمی دانیم از کجا بود.»


Kacˈuan chukaˈ jun cˈaslen chˈajchˈoj, ketaman ri ruchˈabel ri Dios, nikacochˈ ronojel ri pokon ri niquiben ri winek chake, utz kanaˈoj nikaben quiqˈui ri winek, yekajoˈ quinojel ri winek y ma riqˈui ta caˈiˈ kapalej, y cˈo chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu kiqˈui. 	 در طهارت، درمعرفت، در حلم، در مهربانی، در روح‌القدس، درمحبت بی‌ریا،


Titijaˈ ikˈij chi nicˈojeˈ ta ri uxlanibel cˈuˈx chicojol, y chi nichˈajchˈojir ta apo ri icˈaslen. Ruma xabachique winek ri ma xtichˈajchˈojir ta ri rucˈaslen, ma xtutzˈet ta ruwech ri Ajaf Dios. 	 و در‌پی سلامتی با همه بکوشید و تقدسی که بغیر از آن هیچ‌کس خداوند را نخواهد دید.


Riyeˈ xquibij cˈa: Riyoj ya ri Jesús aj Nazaret ri nikacanoj, xechaˈ. Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chique: Yin cˈa riyin riˈ, xchaˈ. Y ri Judas ri nijacho el riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, can cˈo chukaˈ apo quiqˈui ri winek riˈ. 	 به او جواب دادند: «عیسی ناصری را!» عیسی بدیشان گفت: «من هستم!» و یهودا که تسلیم‌کننده او بود نیز با ایشان ایستاده بود.


Y yecˈo chukaˈ ixokiˈ ri cˈanej yetzuˈun wi apo. Chiquicojol cˈa ri ixokiˈ riˈ, cˈo cˈa ri María Magdalena, cˈo ri María ri quiteˈ ri José y ri Jacobo ri cˈa cˈajol na, y cˈo chukaˈ ri jun ixok Salomé rubiˈ. 	 و زنی چند از دور نظر می‌کردند که ازآنجمله مریم مجدلیه بود و مریم مادر یعقوب کوچک و مادر یوشا و سالومه،


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek chi quetzˈuyeˈ ka ri pan ulef. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xeruliˈej ri wukuˈ caxlan wey y tek rumatioxin chic chare ri Dios, cˈacˈariˈ xeruwechˈelaˈ y xuyalaˈ el chique ri rudiscípulos riche (rixin) chi niquiyaˈ chique ri winek. Y ri rudiscípulos can xquiyaˈ wi chique ri sibilaj winek riˈ. 	 پس جماعت را فرمود تا بر زمین بنشینند؛ و آن هفت نان را گرفته، شکر نمود و پاره کرده، به شاگردان خود داد تا پیش مردم گذارند. پس نزد آن گروه نهادند.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij nbij chiwe, chi xabachique winek ri ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca ruteˈ rutataˈ, rachˈalal, rixjayil o ralcˈual, riche (rixin) chi nuben samaj riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, can xtucˈul cˈa rajel ruqˈuexel. 	 به ایشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم، کسی نیست که خانه یاوالدین یا زن یا برادران یا اولاد را بجهت ملکوت خدا ترک کند،


Rumariˈ, riyix ri yixcˈo pa ruwachˈulef Judea, quixanmej cˈa el y jeˈiwewaj iwiˈ ri pa tak juyuˈ. Y wi pa tinamit Jerusalem yixcˈo wi, quixanmej cˈa pe chupan. Y wi pa tak juyuˈ yixcˈo wi, man chic cˈa quixtzolin ta apo ri pa tinamit. 	 آنگاه هر‌که در یهودیه باشد، به کوهستان فرار کند و هر‌که در شهر باشد، بیرون رود و هر‌که در صحرا بود، داخل شهر نشود.


Xa ta riyix ri iniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chiwe, imolon ta iwiˈ pa jun lugar y chiˈiwonojel yixchˈo ta pa nicˈaj chic chˈabel ri xa ma ye ichˈabel ta y yeˈapon ta winek iwuqˈui ri xa ma qˈuiy ta quetaman chrij ri ruchˈabel ri Dios, o yeˈapon ta ri ma quiniman ta, ¿la ma niquibij ta cami chiwe chi xa yix chˈujernek, ruma majun chˈabel nikˈax chiquiwech? 	 پس اگر تمام کلیسادر جایی جمع شوند و همه به زبانها حرف زنند وامیان یا بی‌ایمانان داخل شوند، آیا نمی گویند که دیوانه‌اید؟


Chiwech riyix jabel ri nichˈob, pero xa ma iwetaman ta achique xticˈulwachij ri chuaˈk cabij. Ruma ri kacˈaslen xa achiˈel ri moyef ri nika pe. Nicˈojeˈ el jubaˈ, y chanin niqˈuis el. 	 و حال آنکه نمی دانید که فردا چه می‌شود؛ از آنرو که حیات شما چیست؟ مگربخاری نیستید که اندک زمانی ظاهر است و بعدناپدید می‌شود؟


Y ri Pilato xrelesaj cˈa el ri Barrabás, ruma nrajoˈ chi nuben ri quiraybel ri winek. Cˈacˈariˈ xutek ruchˈayic ri Jesús y xujech el riche (rixin) chi ticamisex chuwech cruz. 	 پس پیلاطس چون خواست که مردم راخشنود گرداند، برابا را برای ایشان آزاد کرد وعیسی را تازیانه زده، تسلیم نمود تا مصلوب شود.


Y man cˈa tayaˈ ta kˈij chi ri itzel nuben ta chake chi yojtzak pa mac. Xa can kojacoloˈ cˈa chuwech. Queriˈ ri nikacˈutuj, ruma xaxu (xaxe) wi cˈa riyit ri yitcˈo pa kawiˈ, cˈo awuchukˈaˈ, y cˈo akˈij acˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 و ما را در آزمایش میاور، بلکه از شریر ما رارهایی ده.


Xa caˈiˈ chic cˈa kˈij nrajoˈ chi napon ri nimakˈij pascua, jun quinimakˈij ri israelitas tek niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui. Y yacˈariˈ tek ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ niquichˈobolaˈ achique chi kˈoloj ri xtiquicusaj riche (rixin) chi nika ta cˈa ri Jesús pa quikˈaˈ y cˈacˈariˈ niquicamisaj. 	 و بعد از دو روز، عید فصح و فطیر بودکه روسای کهنه و کاتبان مترصد بودندکه به چه حیله او را دستگیر کرده، به قتل رسانند.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri rudiscípulos y xubij cˈa chique: Riyix jabel iwetaman chi re waweˈ chuwech re ruwachˈulef ri ye aj kˈatbel tak tzij, yeriˈ ri yecˈo pa quiwiˈ ri winek, y ruma chi can cˈo quikˈatbel tzij pa quiwiˈ ri winek, rumariˈ niquinaˈ chi can yecˈa riyeˈ ri ye cajaf ri winek. Xa can xu (xe) wi cˈa ri cˈo quikˈij ri yebin ri cˈo chi niban. 	 عیسی ایشان را پیش طلبیده، گفت: «آگاه هستید که حکام امت‌ها برایشان سروری می‌کنند و روسا بر ایشان مسلطند.


nichaˈ. Rumacˈariˈ, can rajawaxic cˈa chi nikacanoj jun ruqˈuexel, pero can ya ri chiquicojol ri achiˈaˈ ri can ronojel tiempo yecˈo pe kiqˈui, y ri can ye benak wi kiqˈui tek xcˈojeˈ ri Ajaf Jesús. 	 الحال می‌باید از آن مردمانی که همراهان ما بودند، درتمام آن مدتی که عیسی خداوند با ما آمد و رفت می‌کرد،


Ma tikˈet ta chi nisamej ri Lokˈolaj Espíritu. 	 روح را اطفامکنید.


Y ri rucaˈn rupan jay ri cˈo apo chrij ri tziek ri achoj riqˈui jachon wi ri rupan rachoch ri Dios, yacˈariˈ ri nibix ri nimalaj Lokˈolaj lugar chare, ruma ya lugar riˈ ri más nim rukˈij. 	 و در پشت پرده دوم بودآن خیمه‌ای که به قدس‌الاقداس مسمی است،


Rumariˈ ri ixok ma tukˈet ta ri ruraybel ri rachijil, y queriˈ chukaˈ ri achi ma tukˈet ta ri ruraybel ri rixjayil. Pero wi riyeˈ nicajoˈ niquiben orar riche (rixin) caˈiˈ oxiˈ kˈij, utz chi niquiyaˈ chiquiwech chi niquikˈet quiˈ chare ri quiraybel riche (rixin) jun caˈiˈ oxiˈ kˈij. Pero can ma utz ta chi riche (rixin) qˈuiy kˈij niquiben queriˈ, ruma riqˈui jubaˈ ma niquicochˈ ta ri quiraybel y ri Satanás nuben chare ri achi chi nucanoj jun chic ixok y nuben chare ri ixok chi nibe riqˈui jun chic achi. 	 از یکدیگرجدایی مگزینید مگر مدتی به رضای طرفین تابرای روزه و عبادت فارغ باشید؛ و باز با هم پیوندید مبادا شیطان شما را به‌سبب ناپرهیزی شما در تجربه اندازد،


Y ri nabey ri nwajoˈ nnataj chiwe re wacami ya ri nichˈo chiquij ri winek ri xquepe chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij ri xa can xu (xe) wi ri etzelal niquirayij niquiben. Ri winek riˈ xa xtiquitzeˈej ri nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 و نخست این را می‌دانید که در ایام آخرمستهزئین با استهزا ظاهر خواهند شد که بر وفق شهوات خود رفتار نموده،


Rumariˈ, ri más chkawech apo can cˈo jun lokˈolaj sipanic ri xtincˈul ruma xincˈuaj jun cˈaslen choj, y ya ri Ajaf, ri utzilaj aj kˈatbel tzij, ri xtiyaˈo ri sipanic riˈ chuwe chupan ri kˈij tek xtipe chic jun bey. Y ma xu (xe) ta wi chuwe riyin xtuyaˈ wi ri lokˈolaj sipanic riˈ, xa can xtuyaˈ chukaˈ chique quinojel ri yeˈajowan y coyoben chi nipe chic jun bey. 	 بعد از این تاج عدالت برای من حاضر شده است که خداوند داور عادل در آن روز به من خواهد داد؛ و نه به من فقط بلکه نیز به همه کسانی که ظهور او را دوست می‌دارند.


Ruma ri lokˈolaj tak kachˈalal ri ma ye israelitas ta ri yecˈo waweˈ pa ruwachˈulef Macedonia y pa ruwachˈulef Acaya, xalex pa cánima chi niquitek el jun ofrenda chique ri pobres ri yecˈo chiquicojol ri lokˈolaj tak kachˈalal israelitas ri yecˈo pa Jerusalem. 	 زیرا که اهل مکادونیه و اخائیه مصلحت دیدند که زکاتی برای مفلسین مقدسین اورشلیم بفرستند،


Y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique chi kˈatbel tzij cˈo pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek ri yecˈayin waweˈ pa rachoch ri Dios? ¿Y achique chukaˈ xyaˈo ri kˈatbel tzij riˈ pan akˈaˈ chi yeˈabanalaˈ quereˈ? xechaˈ chare. 	 گفتندش: «به چه قدرت این کارها را می‌کنی و کیست که این قدرت را به توداده است تا این اعمال را به‌جا آری؟»


Riyix yixcˈo chic chukaˈ apo quiqˈui ri nabey tak ralcˈual ri Dios ri tzˈibatajnek chic quibiˈ chilaˈ chicaj. Yixcˈo chic apo riqˈui ri Dios ri nikˈato tzij pa quiwiˈ quinojel. Y yixcˈo chic chukaˈ apo quiqˈui ri cánima ri majun quimac yetzˈetetej ruma ri Dios ri ye caminek chic el y can choj chic banon chare ri quicˈaslen. 	 و کلیسای نخستزادگانی که در آسمان مکتوبندو به خدای داور جمیع و به ارواح عادلان مکمل


Achique cˈa chukaˈ ri can xtichˈacon, can xtinyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi nitzˈuyeˈ junan wuqˈui ri acuchi (achique) yin tzˈuyul wi pa lokˈolaj nuchˈacat. Can achiˈel ri xban chuwe riyin tek xichˈacon, can xitzˈuyeˈ wi apo riqˈui ri Nataˈ Dios ri acuchi (achique) tzˈuyul wi pa lokˈolaj ruchˈacat. 	 آنکه غالب آید، این را به وی خواهم داد که بر تخت من با من بنشیند، چنانکه من غلبه یافتم و با پدر خود بر تخت او نشستم.هر‌که گوش دارد بشنود که روح به کلیساها چه می‌گوید.»


Rumacˈariˈ xa ticˈutuj chare ri Dios chi ronojel riˈ man ta xtibanatej pa rukˈijul ri job y chukaˈ can ticˈutuj cˈa chi man ta pa jun uxlanibel kˈij xtibanatej wi ronojel riˈ. 	 پس دعاکنید تا فرار شما در زمستان یا در سبت نشود،


Yacˈa ri xesiqˈuix (xeˈoyox), ma xeniman ta pe riqˈui ri xbebix chic jun bey chique. Yecˈo xa xebe pa tak quisamaj ri pa tak juyuˈ; y yecˈo xa xebe pa tak cˈaynic. 	 ولی ایشان بی‌اعتنایی نموده، راه خود را گرفتند، یکی به مزرعه خود و دیگری به تجارت خویش رفت.


Achiˈel ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios: ¿la cˈo cami jun winek ri kˈaxnek chuwech achique ri nuchˈob ri Ajaf Dios? ¿O la cˈo ta cami jun winek ri cowinek rubin chare ri Dios ri achique ri utz chi nuben? 	 زیرا کیست که رای خداوند را دانسته باشد؟ یا که مشیر اوشده؟


Y ri Cainán, rucˈajol ca ri Enós, y ri Enós rucˈajol ca jun achi Set rubiˈ, y ri Set rucˈajol ca ri Adán, y ri Adán ralcˈual ri Dios. 	 ابن انوش، بن شیث، بن آدم، بن الله.


Ri wánima, can niquicot riqˈui ri ruley ri Dios. 	 زیرا برحسب انسانیت باطنی به شریعت خداخشنودم.


Toka chiˈicˈuˈx chi ri Cristo xutij chukaˈ pokon astapeˈ ri rucˈaslen Riyaˈ can choj wi. Riyaˈ xcom cˈa kuma riyoj ri ma choj ta kacˈaslen. Riyaˈ xaxu (xaxe wi) jun bey xcom ruma ri kamac, riche (rixin) chi queriˈ yoj‑oc riche (rixin) ri Dios. Riyaˈ kitzij wi chi xcom ri ruchˈacul, pero ri ruˈespíritu ma xcom ta. 	 زیرا که مسیح نیز برای گناهان یک بار زحمت کشید، یعنی عادلی برای ظالمان، تا ما را نزد خدا بیاورد؛ در حالیکه بحسب جسم مرد، لکن بحسب روح زنده گشت،


Yacˈa tek ri Moisés cˈo chic cawinek rujunaˈ, xalex pa ránima riche (rixin) chi xbe chiquitzˈetic ri rachˈalal ri ye rech aj Israel. 	 چون چهل سال ازعمر وی سپری گشت، به‌خاطرش رسید که ازبرادران خود، خاندان اسرائیل تفقد نماید.


Re tiempo wacami, ri ajowabel xa can ronojel kˈij xticˈatzin y man cˈa xtiqˈuis ta. Can queriˈ chukaˈ ri nikacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Y queriˈ chukaˈ ri nikoyobej apo ri rutzil ri Dios ri xtuyaˈ chake, man cˈa xtiqˈuis ta. Pero ri más rejkalen chique ri ye oxiˈ riˈ, ya ri ajowabel. 	 و الحال این سه چیز باقی است: یعنی‌ایمان و امید ومحبت. اما بزرگتر از اینها محبت است.


Yacˈa chare ri Cˈajolaxel, ri Dios nubij: Riyit can yit Dios riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y can choj wi yakˈato tzij. 	 اما در حق پسر: «ای خدا تخت تو تا ابدالاباد است و عصای ملکوت تو عصای راستی است.


Y riyin chukaˈ nwajoˈ ntzˈibaj ri xbanatej. Can xintij cˈa nukˈij riche (rixin) chi xinwetamaj chrij ri rutiquiribel. Y yacˈariˈ ri nwajoˈ ntzijoj chawe. Nwajoˈ chi pa rucholajen ntzˈibaj chawe riyit nimalaj Teófilo, 	 من نیز مصلحت چنان دیدم که همه را من البدایه به تدقیق در‌پی رفته، به ترتیب به تو بنویسم‌ای تیوفلس عزیز،


Ruma ri Ajaf yeruyaˈ pa tijoj pokonal ri yerajoˈ, riche (rixin) chi yerupixabaj. Can quecˈariˈ nuben quiqˈui ri ye ralcˈual chic. 	 زیرا هر‌که را خداوند دوست می‌دارد، توبیخ می‌فرماید و هر فرزند مقبول خود را به تازیانه می‌زند.»


Y rumariˈ ntij re pokonal reˈ. Pero ma yiqˈuix ta. Ruma can wetaman wi achique ri nuniman y can cukul wi nucˈuˈx riqˈui Riyaˈ chi nuchajij ri wánima ri njachon pa rukˈaˈ. Y wetaman chukaˈ chi can xtuchajij wi apo, y can cˈa que na riˈ rubanon chare tek xtapon ri kˈij tek xtipe chic jun bey Riyaˈ. 	 و از این جهت این زحمات را می‌کشم بلکه عار ندارم چون می‌دانم به که ایمان آوردم ومرا یقین است که او قادر است که امانت مرا تا به آن روز حفظ کند.


Y riyix achiˈaˈ, queˈiwajoˈ ri iwaxjaylal, y man cˈa tibilaˈ ta pokon tak chˈabel chique, xa can utz inaˈoj tibanaˈ quiqˈui. 	 ای شوهران، زوجه های خود را محبت نمایید و با ایشان تلخی مکنید.


Yacˈa ri Jesús xubij cˈa chique ri winek ri quimolon quiˈ riqˈui: ¿Achique cˈa riˈ ri nteˈ y ye achique cˈa riˈ ri wachˈalal ri nichˈob riyix? 	 در جواب ایشان گفت: «کیست مادر من وبرادرانم کیانند؟»


Can xquiyaˈ cˈa quinaˈoj ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, ri aj tzˈibaˈ y ri winek riche (rixin) chi xebeyacatej cˈa pe chrij ri Esteban. Xbequichapaˈ pe, y xquicˈuaj chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. 	 پس قوم و مشایخ و کاتبان راشورانیده، بر سر وی تاختند و او را گرفتار کرده، به مجلس حاضر ساختند.


Y ri rajaf ri ulef xutek cˈa jun rumozo quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, tek xapon rukˈijul riche (rixin) chi nberucˈuluˈ pe ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. 	 و در موسم، نوکری نزد دهقانان فرستاد تا ازمیوه باغ از باغبانان بگیرد.


Riche (rixin) chi queriˈ tek xtitzˈet chi can ya chic riˈ ri ntajin, ri yixcˈo pa Judea xa can quixanmej cˈa el y tiwewaj iwiˈ ri pa tak juyuˈ. 	 آنگاه هر‌که در یهودیه باشد به کوهستان بگریزد؛


Y riyix mozos, tinimaj quitzij ri ipatrón. Riqˈui ronojel iwánima tibanaˈ ri samaj ri nicajoˈ chi niben y riqˈui xibinriˈil, achiˈel xa ta can rusamaj ri Cristo ri niben. 	 ای غلامان، آقایان بشری خود را چون مسیح با ترس و لرز با ساده دلی اطاعت کنید.


Y xubij cˈa ri jun ángel chique ri ye cajiˈ: Majun na pakeˈ rucˈayewal niyaˈ pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, ni xa ta pa ruwiˈ ri mar y ni xa ta pa quiwiˈ chukaˈ ri cheˈ, ruma nabey cˈo chi nikayaˈ na quetal ri ye rusamajel ri Katataˈ Dios chi nicˈaj tak quiwech, riqˈui ri sello. 	 می گوید: «هیچ ضرری به زمین و دریا و درختان مرسانید تا بندگان خدای خود را بر پیشانی‌ایشان مهر زنیم.


Yacˈa riyin nbij chi xabachique ri nipe royowal chare jun chic rachˈalal, can aj mac wi y can utz wi chi nikˈat tzij pa ruwiˈ. Chukaˈ xabachique ri nibin chare jun chic rachˈalal: Majun anaˈoj, nichaˈ chare; ri nibin queriˈ, can aj mac wi chukaˈ, rumariˈ can utz chi nucˈuex chiquiwech ri achiˈaˈ ri pa moc (comon) yekˈato tzij riche (rixin) chi nikˈat tzij pa ruwiˈ. Y xabachique ri nibin nacanic chare jun chic rachˈalal, riˈ xa can utz wi chi nibe pa kˈakˈ. 	 لیکن من به شما می‌گویم، هر‌که به برادر خود بی‌سبب خشم گیرد، مستوجب حکم باشد و هر‌که برادرخود را راقا گوید، مستوجب قصاص باشد و هرکه احمق گوید، مستحق آتش جهنم بود.


Pero ri winek riˈ xa itzel niquinaˈ chique ri israelitas. Rumariˈ, tek xquitzˈet ri Alejandro y xquinabej chi xa jun israelita, xa jubaˈ ma caˈiˈ horas ri junan xquirek quichiˈ y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! xechaˈ. 	 لیکن چون دانستند که یهودی است همه به یک آواز قریب به دو ساعت ندا می‌کردندکه «بزرگ است ارطامیس افسسیان.»


Y yecˈa winek riˈ ri yebano chique ri kachˈalal chi ma junan ta quiwech niquiben. Y can xu (xe) chukaˈ ri cˈaslen riche (rixin) re ruwachˈulef ri niquichˈob. Man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui. 	 اینانند که تفرقه‌ها پیدا می‌کنند و نفسانی هستند که روح را ندارند.


Y cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel. Y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, xchaˈ ri Jesús. 	 لیکن بسا اولین که آخرین می‌گردند و آخرین، اولین!


Ruma riyin wakxakiˈ kˈij quinalex wi tek xban ri circuncisión chuwe. Yin jun chukaˈ israelita, yin riy rumam ca ri Benjamín. Riyin can yin jun hebreo ruma ri nteˈ nataˈ ye hebreo. Xinoc jun fariseo; y rumariˈ xintij nukˈij riche (rixin) chi xinben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 روز هشتم مختون شده و از قبیله اسرائیل، ازسبط بنیامین، عبرانی از عبرانیان، از جهت شریعت فریسی،


Tikayaˈ cˈa rukˈij ri Dios. Riyaˈ can cˈo ronojel uchukˈaˈ riqˈui, uchukˈaˈ ri can nisamej pa tak kánima. Yacˈa Riyaˈ ma xu (xe) ta wi ri nikacˈutuj chare ri nicowin nuben, xa can cˈo cˈa más ri nicowin nuben. Can ma yojcowin ta cˈa nikachˈob ronojel ri nicowin nuben Riyaˈ. 	 الحال او را که قادر است که بکند بینهایت زیادتر از هرآنچه بخواهیم یا فکر کنیم، بحسب آن قوتی که در ما عمل می‌کند،مر او را درکلیسا و در مسیح عیسی تا جمیع قرنها تا ابدالابادجلال باد. آمین.


Can tiyaˈ rukˈij ri Dios ri Iwajaf pa tak iwánima, ruma Riyaˈ can lokˈolaj wi. Y can tichojmirisaj iwiˈ riche (rixin) chi nitzijoj ri achique ruma tek iwoyoben ri rutzil ri Dios, tek cˈo jun ri nicˈutun chiwe. Y xabachique cˈa ri nicˈutun chiwe, riqˈui chˈuchˈujil y riqˈui ronojel iwánima tibij chare achique ruma tek can cukul icˈuˈx iwoyoben ri nutzuj (nusuj) ri Dios. 	 بلکه خداوند مسیح را در دل خود تقدیس نمایید وپیوسته مستعد باشید تا هرکه سبب امیدی را که دارید از شما بپرسد، او را جواب دهید، لیکن باحلم و ترس.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xbe chic cˈa chuchiˈ ri choy y Riyaˈ yerutijoj cˈa ri winek riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. Y sibilaj ye qˈuiy winek ri xquimol apo quiˈ. Rumariˈ ri Jesús xoc apo pa jun jucuˈ ri chiriˈ pa ruwiˈ yaˈ, y xtzˈuyeˈ cˈa chupan. Y ri chiriˈ chuchiˈ apo ri choy, yecˈo cˈa ri winek niquicˈaxaj apo ri Jesús. 	 و باز به کناره دریا به تعلیم دادن شروع کردو جمعی کثیر نزد او جمع شدند بطوری که به کشتی سوار شده، بر دریا قرار گرفت و تمامی آن جماعت بر ساحل دریا حاضر بودند.


Rumacˈariˈ can ma quixmestan ta, xa can quiniwoyobej apo, ruma xa ma iwetaman ta ajan (jampeˈ) tek xquipe riyin ri Iwajaf. 	 پس بیدار باشید زیرا که نمی دانید در کدام ساعت خداوند شما می‌آید.


Riyoj can yoj rusamajel wi ri Ajaf Jesucristo ruma can ruyaˈon wi kˈatbel tzij pa kakˈaˈ. Y ma qˈuixbel ta chi nyaˈ jubaˈ nukˈij tek nbij ronojel riˈ chiwe, ruma can que wi riˈ. Pero riyoj ma yojcˈo ta cˈa riche (rixin) chi nitaluj iwiˈ, riyoj yojcˈo pero riche (rixin) chi yixkatoˈ, riche (rixin) chi queriˈ yixqˈuiy ta cˈa chupan ri icˈaslen riqˈui ri Dios. 	 زیراهرچند زیاده هم فخر بکنم درباره اقتدار خود که خداوند آن را برای بنا نه برای خرابی شما به ماداده است، خجل نخواهم شد،


Achiˈel ri rukˈalajsan ca ri Dios chrij Riyaˈ tek xubij chare: Yit cˈa riyit ri Sacerdote ri majun bey xcajalatej ta, can achiˈel ri sacerdoteˈil riche (rixin) ri Melquisedec ri xcˈojeˈ ojer ca. 	 زیرا شهادت داده شد که «تو تا به ابد کاهن هستی بر رتبه ملکیصدق.»


Y ri tinamit Jope ma nej ta cˈa quicojol riqˈui ri tinamit Lida, ri lugar ri cˈo wi jun caˈiˈ oxiˈ kˈij ri Pedro. Y ri kachˈalal ri yecˈo pa Jope, ruma xquicˈaxaj chi ri Pedro cˈo ri pa Lida, xequitek cˈa el ye caˈiˈ achiˈaˈ riqˈui, riche (rixin) chi xbequibij chare: Tabanaˈ jun utzil catam pe chanin kiqˈui pa Jope, ruma cˈo rajawaxic, xechaˈ chare. 	 و چونکه لده نزدیک به یافا بود وشاگردان شنیدند که پطرس در آنجا است، دو نفرنزد او فرستاده، خواهش کردند که «در‌آمدن نزدما درنگ نکنی.»


Riyix nicˈatzin cˈa chi nicˈut chi can kitzij nitzolin pe icˈuˈx riqˈui ri Dios. Y man cˈa tichˈob ta ka chi can xu (xe) wi ruma chi yix ralcˈual ca ri Abraham, chi ruma ta riˈ xquixcolotej, ma que ta riˈ. Ruma xa ta ri Dios nrajoˈ, Riyaˈ can nicowin wi nuben ralcˈual ri Abraham chique re abej re yeˈitzˈet waweˈ. 	 پس ثمرات مناسب توبه بیاورید و در خاطر خود این سخن را راه مدهید که ابراهیم پدر ماست، زیرا به شما می‌گویم خدا قادر است که از این سنگها، فرزندان برای ابراهیم برانگیزاند.


Y ronojel reˈ can kitzij wi, y can yoj cˈa riyoj xojtzˈeto, rumariˈ nikatzijoj. Y ri Lokˈolaj Espíritu chukaˈ ruchapon cˈa rukˈalajsaxic chi can kitzij wi. Konojel cˈa ri yojniman rutzij ri Dios, can ruyaˈon cˈa ri Lokˈolaj Espíritu chake, xechaˈ. 	 و ما هستیم شاهدان او بر این امور، چنانکه روح‌القدس نیز است که خدا او را به همه مطیعان او عطا فرموده است.»


Riyin kas kitzij wi ri nbij. Ri Dios ri cˈo rukˈij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo, Riyaˈ can retaman wi chi riyin ma ntzˈuc ta tzij. 	 خدا و پدر عیسی مسیح خداوند که تا به ابد متبارک است، می‌داند که دروغ نمی گویم.


¡Juyiˈ oc iwech riyix fariseos! Tek riyix niyaˈ ri idiezmo can niyaˈ wi ri kˈayis ri jubul ruxlaˈ ri menta rubiˈ, ri róra (ruda) y nicˈaj quiwech ichaj. Pero yacˈa ri ruchojmilal ri cˈaslen, xa ma niben ta y ma niwajoˈ ta ri Dios. Y ya ta cˈa riˈ ri rajawaxic chi niben, y rajawaxic chukaˈ chi ma niyaˈ ta ca ruyaˈic ri idiezmo. 	 وای بر شما‌ای فریسیان که ده‌یک از نعناع و سداب و هر قسم سبزی رامی دهید و از دادرسی و محبت خدا تجاوزمی نمایید، اینها را می‌باید به‌جا آورید و آنها رانیز ترک نکنید.


Tek rubanon ca, xojcˈojeˈ chuxeˈ ri ruley ri Moisés; yacˈa re wacami xojcolotej yan y xojcom chuwech ri nubij ri ley riˈ. Y nikaben rusamaj ri Dios pero riqˈui chic ri cˈacˈacˈ cˈaslen ri niyaˈox (nyaˈ) chake ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Y ma riqˈui ta chic ri nubij ri ley ri tzˈibatal ca. 	 اما الحال چون برای آن چیزی که در آن بسته بودیم مردیم، از شریعت آزاد شدیم، بحدی که در تازگی روح بندگی می‌کنیم نه در کهنگی حرف.


Yacˈa ri Jesús xubij chare: Tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, chi ma xu (xe) ta wi riqˈui caxlan wey nicˈaseˈ wi ri winek, xa can nicˈaseˈ chukaˈ riqˈui ronojel ri ruchˈabel ri Dios. 	 عیسی در جواب وی گفت: «مکتوب است که انسان به نان فقط زیست نمی کند، بلکه به هر کلمه خدا.»


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xchˈobotej chuwech, y xubij: Wacami cˈa, xinwetamaj chi ri ángel can kitzij wi chi takon pe ruma ri Ajaf riche (rixin) chi xinorucoloˈ ca pa rukˈaˈ ri Herodes y chuwech ronojel ri quichˈobon ri nuwinak israelitas chi niquiben chuwe, nichaˈ ka pa ránima. 	 آنگاه پطرس به خودآمده گفت: «اکنون به تحقیق دانستم که خداوندفرشته خود را فرستاده، مرا از دست هیرودیس واز تمامی انتظار قوم یهود رهانید.»


Y tek ri Jesús xtzuˈun ca chrij y xerutzˈet ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan chi ye tzeketel el chrij, Riyaˈ xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique nicanoj? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Rabí, riyoj nikajoˈ niketamaj acuchi (achique) cˈo wi ri awachoch, xechaˈ chare. Rabí ntel chi tzij nimalaj tijonel. 	 پس عیسی روی گردانیده، آن دو نفر رادید که از عقب می‌آیند. بدیشان گفت:


Y que chukaˈ riˈ ri winek ri sibilaj nupokonaj ri rucˈaslen waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ma xtril ta rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen waweˈ chuwech re ruwachˈulef wuma riyin, can jun cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek ri nuyec apo. 	 کسی‌که جان خود رادوست دارد آن را هلاک کند و هر‌که در این جهان جان خود را دشمن دارد تا حیات جاودانی آن رانگاه خواهد داشت.


Y xirutek pe chukaˈ riche (rixin) chi nbij chique ri winek chi ya tiempo reˈ tek ri Ajaf Dios nuben ri utzil. 	 و از سال پسندیده خداوند موعظه کنم.»


Y can yacˈariˈ tek ri camic y ri lugar acuchi (achique) xecˈojeˈ wi ri caminakiˈ, xecˈak chupan ri nimalaj kˈakˈ ri can achiˈel jun choy ri ntajin nicˈat. Yacˈareˈ ri rucaˈn camic. 	 و موت و عالم اموات به دریاچه آتش انداخته شد. این است موت ثانی، یعنی دریاچه آتش.و هر‌که در دفتر حیات مکتوب یافت نشد، به دریاچه آتش افکنده گردید.


¿Y achique nchˈec riyin ruma nben ri samaj riˈ? Ri nchˈec riyin ya ri quicoten ri nunaˈ ri wánima chi majun wajel ncˈutuj ruma nkˈalajsaj ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic, astapeˈ can rucˈamon chi xincˈutuj ta wajel chiwe. 	 در این صورت، مرا چه اجرت است تا آنکه چون بشارت می‌دهم، انجیل مسیح را بی‌خرج سازم و اختیار خود را درانجیل استعمال نکنم؟


Yacˈa tek ri achiˈaˈ fariseos xquicˈaxaj ri niquibij ri winek chrij ri Jesús, riyeˈ xquibij cˈa: Ri Jesús yerelesaj itzel tak espíritu pero xa ya ri Beelzebú ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri niyaˈo uchukˈaˈ chare, yechaˈ cˈa. 	 لیکن فریسیان شنیده، گفتند: «این شخص دیوها رابیرون نمی کند مگر به یاری بعلزبول، رئیس دیوها!»


Y ri kachˈalal ri can ye israelitas wi y chiriˈ pan Antioquía yecˈo wi, junan xquiben riqˈui ri Pedro. Ma xeˈapon ta chic quiqˈui ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta. Can xkˈalajin cˈa chi xa caˈiˈ quipalej, ruma pa nabey mul xa can yeˈapon wi. Y hasta ri Bernabé xuben achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 و سایر یهودیان هم با وی نفاق کردند، بحدی که برنابا نیز در نفاق ایشان گرفتارشد.


Y chupan ronojel ri wuj ri ye rutzˈiban ca cˈo tzij ri nichˈo chrij ronojel reˈ. Y yecˈo cˈa chique ri tzij riˈ ri cˈayef (cuesta) chi yekˈax chkawech. Y ri winek ri ma can ta cˈo quetamabel y ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios, xa niquijel rubixic. Y can queriˈ chukaˈ niquiben riqˈui ri nicˈaj chic ruchˈabel ri Dios ri ye tzˈibatal ca. Y xa camic cˈa niquisiqˈuij (nicoyoj) ka chiquij. 	 و همچنین در سایر رساله های خود این چیزها را بیان می‌نماید که در آنها بعضی چیزهاست که فهمیدن آنها مشکل است و مردمان بی‌علم و ناپایدار آنها را مثل سایر کتب تحریف می کنند تا به هلاکت خود برسند.پس شما‌ای حبیبان، چون این امور را ازپیش می‌دانید، باحذر باشید که مبادا به گمراهی بی‌دینان ربوده شده، از پایداری خود بیفتید.


Queriˈ nbij chiwe, ruma cˈa yincˈo na pa tinamit Tesalónica tek riyix xitakalaˈ yan ofrendas chuwe riche (rixin) chi xinitoˈ riqˈui ri nicˈatzin chuwe. 	 زیرا که در تسالونیکی هم یک دودفعه برای احتیاج من فرستادید.


Pero wi cˈo ta jun ri nibin chiwe: Re tiˈij reˈ ma utz ta chi nitij ruma xa tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, nichaˈ ta chiwe, riyix can man cˈa titij ta ri tiˈij riˈ, riche (rixin) chi queriˈ man ta jun nisocotej ránima. Ruma can riche (rixin) ri Ajaf Dios re ruwachˈulef y ronojel ri yeqˈuiy chuwech. 	 اما اگر کسی به شماگوید «این قربانی بت است»، مخورید به‌خاطر آن کس که خبر داد و بجهت ضمیر، زیرا که جهان وپری آن از آن خداوند است.


Y xequichojmirisaj ca ri samaj chiquicojol ri kachˈalal. Xequicanolaˈ ca ancianos pa tak iglesias. Queriˈ xquibanalaˈ ca ri pa tak tinamit ri xekˈax wi. Y can man cˈa xewaˈ ta riche (rixin) chi xquiben orar, y xequijech cˈa ca pa rukˈaˈ ri Ajaf ri quiniman riyeˈ. 	 و در هر کلیسابجهت ایشان کشیشان معین نمودند و دعا و روزه داشته، ایشان را به خداوندی که بدو ایمان آورده بودند، سپردند.


Y ri nicˈaj chic rucˈajol ri Jacob itzel cˈa xquinaˈ chare ri quichakˈ ri José rubiˈ, ruma can ya riyaˈ ri más najowex. Y rumariˈ tek xquicˈayij el, y xucˈuex el cˈa pan Egipto. Yacˈa ri Dios can cˈo cˈa riqˈui ri José, 	 «و پطریارخان به یوسف حسد برده، او را به مصر فروختند. اما خدا با وی می‌بود


¿La ma yit ta cami riyit riˈ ri achi aj Egipto ri cˈo yan chic jubaˈ tiempo yacatajnek chiquij ri aj kˈatbel tak tzij ye rachibilan ye cajiˈ mil camisanel tak achiˈaˈ, ri xquimol quiˈ pa jun desierto? xucheˈex. 	 مگر تو آن مصری نیستی که چندی پیش از این فتنه برانگیخته، چهار هزار مرد قتال رابه بیابان برد؟»


Riyin ri Pablo ye wachibilan ri kachˈalal Silvano y ri Timoteo, nikatzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix riche (rixin) ri iglesia pa Tesalónica. Riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo. Y ya ta cˈa ri utzil y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Katataˈ Dios y ri Ajaf Jesucristo ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. 	 پولس و سلوانس و تیموتاوس، به کلیسای تسالونیکیان که در خدای پدر وعیسی مسیح خداوند می‌باشید.فیض و سلامتی از جانب پدر ما خدا و عیسی مسیح خداوند با شما باد.


Yacˈa ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Quixbiyin y tibij chare ri jun aj kˈatbel tzij riˈ, ri achiˈel jun itzel xwan, chi riyin cˈa yenwelesaj na itzel tak espíritu y can cˈa yencˈachojsaj na chukaˈ ri cˈo quiyabil. Queriˈ xtinben re wacami, ri chuaˈk y cˈa pa rox kˈij xtinqˈuis ca rubanic re samaj reˈ. 	 ایشان را گفت: «بروید و به آن روباه گوییداینک امروز و فردا دیوها را بیرون می‌کنم ومریضان را صحت می‌بخشم و در روز سوم کامل خواهم شد.


Ri ángel riˈ xberuchapaˈ cˈa pe ri itzel dragón ri quek rij, ri nibix chukaˈ itzel winek y Satanás chare, ri xoc jun cumatz ojer ca. Xxim cˈa ca ruma ri ángel, riche (rixin) chi niximeˈ na jun mil junaˈ. 	 و اژدها یعنی مار قدیم را که ابلیس و شیطان می‌باشد، گرفتار کرده، او راتا مدت هزار سال در بند نهاد.


Y ruma chi ri Dios sibilaj yojrajoˈ rumariˈ tek ruchˈobon chic pe chi nuben chake chi yoj‑oc ralcˈual, ruma can queriˈ ri ruraybel pa kawiˈ. 	 که ما را از قبل تعیین نمود تا او را پسر خوانده شویم بوساطت عیسی مسیح برحسب خشنودی اراده خود،


Ojer ca, pa quitiempo ri katiˈt kamamaˈ ma jane kˈalajsan ta jabel ri ruchˈobon pe ri Dios pan iwiˈ. Yacˈa re wacami ri Dios rukˈalajsan chic chuwe riyin, can achiˈel ri xintzˈibaj yan jubaˈ chiwe. 	 که این سر ازراه کشف بر من اعلام شد، چنانکه مختصر پیش نوشتم،


Queriˈ ri rutzˈiban ca ri David. Wacami riyin yichˈo cˈa chiwe chiˈiwonojel ri can yix riy rumam ca ri Israel; riyix ri yixcˈo pe y chukaˈ ri ma yecˈo ta pe. Tiwetamaj cˈa chi can kitzij wi chi ri Jesús ri xicamisaj chuwech cruz, can ya wi Riyaˈ ri banon chare ruma ri Dios chi ya Riyaˈ ri Cristo y chi ya Riyaˈ ri Rajaf ronojel, xchaˈ ri Pedro. 	 پس جمیع خاندان اسرائیل یقین بدانندکه خدا همین عیسی را که شما مصلوب کردیدخداوند و مسیح ساخته است.»


Y tayaˈ cˈa chukaˈ ri kaway ri nicˈatzin chake ronojel kˈij. 	 نان کفاف ما را روز به روز به ما بده.


Ruma ketaman chi ri Cristo xcˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, y wacami ma xticom ta chic, ruma ri camic majun bey chic xtichˈacon ta chrij. 	 زیرا می‌دانیم که چون مسیح از مردگان برخاست، دیگر نمی میرد و بعداز این موت بر او تسلطی ندارد.


Y rumariˈ yicowin nbij chi ma nuyon ta riyin ri yibano ri mac, xa can ya chic ri mac ri cˈo pa wánima ri nibano chuwe chi nben ri mac. 	 و الحال من دیگر فاعل آن نیستم بلکه آن گناهی که در من ساکن است.


Y yacˈa ri achiˈaˈ fariseos y ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley, riyeˈ can kˈalaj chi ma xcajoˈ ta xquicˈul ri ruchˈobon ri Dios chi nuben quiqˈui, ruma ma xcajoˈ ta chi xeban bautizar ruma ri Juan. 	 لیکن فریسیان و فقها اراده خدا را از خود ردنمودند زیرا که از وی تعمید نیافته بودند.


Yecˈa ri wuˈoˈ kˈopojiˈ ri man cˈo ta quinaˈoj xquibij cˈa chique ri wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri can cˈo wi quinaˈoj: Re kakˈakˈ xa can xquechuptej ka ruma xa ma qˈuiy ta chic aceite cˈo chupan. Tiyaˈ cˈa jubaˈ kaceite riyoj, xechaˈ cˈa ri kˈopojiˈ riˈ. 	 و نادانان، دانایان را گفتند: "از روغن خود به ما دهید زیرا مشعلهای ما خاموش می‌شود."


Yacˈariˈ ri xinben. Y xaxu (xaxe wi) rumariˈ tek ri kech aj Israel xinquichop pe chiriˈ pa rachoch ri Dios ri cˈo pa Jerusalem, y xcajoˈ cˈa xinquicamisaj. 	 به‌سبب همین امور یهود مرا در هیکل گرفته، قصد قتل من کردند.


Can yacˈa chukaˈ riˈ tek xebecˈulun pe nicˈaj chic ángeles ri ye petenak chilaˈ chicaj y can sibilaj ye qˈuiy. Y riyeˈ niquiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios, y niquibij: 	 در همان حال فوجی از لشکر آسمانی با فرشته حاضر شده، خدا راتسبیح‌کنان می‌گفتند:


Ruma tek xtapon cˈa ri kˈij riˈ, can xtikˈax ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtipe, jun tijoj pokonal ri majun bey cˈulwachitajnek ta pa ruwiˈ re ruwachˈulef, janiˈ chi tiempo ri winakirsan wi pe ruma ri Dios. Y chukaˈ ri jun tijoj pokonal riˈ majun bey chic cˈa xticˈulwachitej ta. 	 زیرا که درآن ایام، چنان مصیبتی خواهد شد که از ابتدای خلقتی که خدا آفرید تاکنون نشده و نخواهد شد.


Pero ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) ri ye rudiscípulos y xubij chique: Tiyaˈ kˈij chique ri acˈalaˈ chi yepe wuqˈui riyin, y ma queˈikˈet ta. Ruma ri xqueˈoc pa rajawaren ri Dios, xaxu (xaxe) wi ri winek ri ye achiˈel re acˈalaˈ reˈ. 	 ولی عیسی ایشان را خوانده، گفت: «بچه‌ها را واگذارید تا نزد من آیند و ایشان را ممانعت مکنید، زیرا ملکوت خدا برای مثل اینها است.


Ruma ronojel jay xa winek ri nibano, yacˈa ronojel ri yekatzˈet, ya ri Dios ri banayon. 	 زیرا هر خانه‌ای بدست کسی بنا می‌شود، لکن بانی همه خداست.


Y riyix iwetaman chi ri Jesucristo xpe riche (rixin) chi xorelesaj ri kamac, y Riyaˈ ma aj mac ta. 	 و می‌دانید که او ظاهر شد تا گناهان رابردارد و در وی هیچ گناه نیست.


Y tek cˈa ma jane tipe ri Jesucristo, can achiˈel xa ta can pa jun cárcel xojtzˈapeˈ wi; ruma xojcˈojeˈ pa rukˈaˈ ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y chiriˈ xojtzˈapeˈ wi, koyoben riche (rixin) chi nbekˈalajin pe ri cˈo chi nikanimaj. 	 اما قبل از آمدن ایمان، زیر شریعت نگاه داشته بودیم و برای آن ایمانی که می‌بایست مکشوف شود، بسته شده بودیم.


Ruma can xoquicukubaˈ nucˈuˈx riyin y can xquicukubaˈ chukaˈ icˈuˈx riyix. Rumacˈariˈ can queˈilokˈokˈej cˈa ri kachˈalal riˈ y ri nicˈaj chic ri can ye achiˈel riyeˈ. 	 چونکه روح من و شما را تازه کردند. پس چنین اشخاص را بشناسید.


Ruma ri winek ri can kitzij nuyaˈ rukˈij ri Dios, yerutolaˈ ri malcaniˈ tak ixokiˈ y ri acˈalaˈ ri xa majun chic quiteˈ quitataˈ ri yetajin niquikˈaxaj tijoj pokonal, y chukaˈ ma nutzˈilobisaj ta chic riˈ chupan ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef. Chuwech ri Dios ri yebano queriˈ, yeriˈ ri can kitzij y pa ruchˈajchˈojil chi niquiyaˈ rukˈij. 	 پرستش صاف وبی عیب نزد خدا و پدر این است که یتیمان وبیوه‌زنان را در مصیبت ایشان تفقد کنند و خود رااز آلایش دنیا نگاه دارند.


Y quinojel cˈa ri winek aj Jerusalem xquetamaj, y rumariˈ tek Acéldama xbix chare ri ulef riˈ. Ntel chi tzij jun ulef riche (rixin) quicˈ. 	 وبر تمام سکنه اورشلیم معلوم گردید چنانکه آن زمین در لغت ایشان به حقل دما، یعنی زمین خون نامیده شد.


Y ri rucimiento ri tzˈak riche (rixin) ri tinamit qˈuiy cˈa rutzˈabalul banon riqˈui ronojel ruwech abej ri sibilaj ye jabel. Ri nabey rucimiento, ya cˈa ri jaspe; ri rucaˈn, zafiro; ri rox, ágata; ri rucaj, esmeralda; 	 و بنیاد دیوار شهر به هر نوع جواهر گرانبها مزین بود که بنیاد اول، یشم و دوم، یاقوت کبود و سوم، عقیق سفید و چهارم، زمرد


Y cˈo cˈa jun achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley chiquiwech ri winek ri xbeyacatej pe y xbechˈo riqˈui ri Jesús, y ruma chi nrajoˈ nutojtobej ri Jesús, xubij cˈa chare: Tijonel, ¿achique ri rajawaxic chi nben riyin riche (rixin) chi ntoc ta wuche (wixin) ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek? xchaˈ. 	 ناگاه یکی از فقها برخاسته از روی امتحان به وی گفت: «ای استاد چه کنم تا وارث حیات جاودانی گردم؟»


Y can kitzij wi chi ma rucˈamon ta chi riyin nyaˈ nukˈij. Pero wacami riyin xaxu (xaxe wi) cˈa nwajoˈ ntzijoj jubaˈ ri xucˈut ri Ajaf chinuwech pa jun achiˈel achicˈ. Y nwajoˈ chukaˈ ntzijoj ri ye rukˈalajsan chinuwech. 	 لابد است که فخر کنم، هرچند شایسته من نیست. لیکن به رویاها و مکاشفات خداوند می‌آیم.


Tiyaˈ rutzil quiwech ri kachˈalal ixokiˈ ri Trifena y Trifosa, ri ye rusamajel ri Ajaf. Tiyaˈ rutzil ruwech ri kachˈalal Pérsida, ri sibilaj nwajoˈ. Riyaˈ sibilaj samajnek pa rusamaj ri Ajaf. 	 طریفینا و طریفوسا را که در خداوند زحمت کشیده‌اند سلام گویید؛ وپرسیس محبوبه را که در خداوند زحمت بسیارکشید سلام دهید.


Pero wi ruma ri chojmilaj icˈaslen, riyix niwil pokonal, jabel ruwaˈikˈij. Y rumacˈariˈ ma tixibij ta iwiˈ chiquiwech ri yebano queriˈ chiwe. Ni ma tisach ta chukaˈ icˈuˈx. 	 بلکه هرگاه برای عدالت زحمت کشیدید، خوشابحال شما. پس ازخوف ایشان ترسان و مضطرب مشوید.


Ri Pedro can xutzekelbej cˈa el ri ángel, pero ma nichˈobotej ta chuwech, wi kas kitzij chi nicol el ruma ri ángel, o xa nachicˈ. 	 پس بیرون شده، از عقب او روانه گردید و ندانست که آنچه از فرشته روی نمودحقیقی است بلکه گمان برد که خواب می‌بیند.


Y ri apóstoles xeˈel cˈa pe chiriˈ pa ruwiˈ ri juyuˈ ri Olivos rubiˈ, y xetzolin pa tinamit Jerusalem. Ri juyuˈ Olivos xa ma nej ta cˈo wi chare ri Jerusalem, xa achiˈel pa jun kilómetro. 	 آنگاه به اورشلیم مراجعت کردند، از کوه مسمی به زیتون که نزدیک به اورشلیم به مسافت سفر یک روز سبت است.


Can ya cˈa chukaˈ tiempo riˈ tek xalex ri Moisés chiriˈ pan Egipto. Y ri acˈal riˈ xka chuwech ri Dios. Oxiˈ cˈa icˈ ri xilix cuma ri ruteˈ rutataˈ. 	 در آن وقت موسی تولد یافت وبغایت جمیل بوده، مدت سه ماه در خانه پدر خود پرورش یافت.


Y cˈo chic cˈa jun retal xbanatej chuwech ri caj. Xkˈalajin cˈa pe jun itzel chicop quek rij ri nibix dragón chare, jun nimalaj chicop ri majun bey tzˈeton ta, ruma cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), lajuj rucˈaˈ y chi wukuˈ rujolon (ruwiˈ) cˈo jojun corona. 	 و علامتی دیگر در آسمان پدید آمدکه اینک اژدهای بزرگ آتشگون که او را هفت سرو ده شاخ بود و بر سرهایش هفت افسر؛


Ma tiwetzelaj ta ri nubij jun kachˈalal chi xkˈalajsex chare ruma ri Dios. 	 نبوتها را خوار مشمارید.


Wi junan cˈa kawech awuqˈui, tacˈuluˈ cˈa jabel ri Onésimo, can achiˈel ta yinacˈul riyin. 	 پس هرگاه مرا رفیق می‌دانی، او را چون من قبول فرما.


Riyaˈ xtucukubaˈ ta cˈa icˈuˈx riyix y xtuyaˈ ta cˈa iwuchukˈaˈ riche (rixin) chi queriˈ can ruyon ta cˈa ri utz xtiben y xtibij. 	 دلهای شما راتسلی عطا کناد و شما را در هر فعل و قول نیکواستوار گرداناد.


Yacˈariˈ tek ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús, y xquibij chare: Ri fariseos xpe coyowal tek xquicˈaxaj ri chˈabel ri xabij, xechaˈ chare. 	 آنگاه شاگردان وی آمده، گفتند: «آیا می‌دانی که فریسیان چون این سخن را شنیدند، مکروهش داشتند؟»


Y yacˈariˈ tek ri María xubij: Riyin riqˈui ronojel wánima nyaˈ rukˈij ri Ajaf. 	 پس مریم گفت: «جان من خداوند راتمجید می‌کند،


Y riyit Tito, rajawaxic chukaˈ chi can tacˈuaj jun utzilaj cˈaslen riqˈui ronojel ri yeˈabanalaˈ, riche (rixin) chi queriˈ yatoc cˈambel naˈoj chiquiwech. Can queˈabanalaˈ cˈa utzil, y tek yeˈatijoj chare ri ruchˈabel ri Dios, can pa ruchojmil tabanaˈ chare. Y tikˈalajin chi can cˈo rejkalen ri nabij. 	 و خود را در همه‌چیز نمونه اعمال نیکو بسازو در تعلیم خود صفا و وقار و اخلاص را بکار بر،


Riyix xa caˈiˈ cˈa ipalej. Xa can jabel cˈa rubixic rubanon ca ri Isaías chiwij. Ruma ri Isaías rutzˈiban cˈa ca ri xbix chare ruma ri Dios y quecˈareˈ ri nubij: 	 ای ریاکاران، اشعیاء در باره شما نیکو نبوت نموده است که گفت:


Y ri rumiˈal ri rey Faraón xuben achiˈel ral chare ri Moisés. Pero ri Moisés ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek ya intera achi chic ma xrajoˈ ta chic chi xbix ral ri rumiˈal ri Faraón chare. 	 به ایمان چون موسی بزرگ شد، ابا نمود ازاینکه پسر دختر فرعون خوانده شود،


Ma nikˈax ta cˈa chinuwech achique ruma tek quereˈ nben. Ruma astapeˈ nwajoˈ nben ri utz, xa yariˈ ri ma nben ta y xa ya cˈa ri itzel nnaˈ chare, xa yeriˈ ri yenbanalaˈ. 	 که آنچه می‌کنم نمی دانم زیرا آنچه می‌خواهم نمی کنم بلکه کاری را که از آن نفرت دارم بجامی آورم.


Can ye tinamit cˈa ri achiˈel pa kˈekuˈm yecˈo wi, y xapon cˈa ri Nimalaj Sakil quiqˈui. Y chukaˈ can ye tinamit cˈa ri pa rumujal ri camic yecˈo wi, y xapon cˈa quiqˈui ri nisakirisan quiche (quixin). 	 قومی که در ظلمت ساکن بودند، نوری عظیم دیدند و برنشینندگان دیار موت وسایه آن نوری تابید.»


Y ri María y ri Marta ri ye ranaˈ ri Lázaro, xquitek cˈa rubixic chare ri Jesús: Ajaf, wacami cˈa nikayaˈ rutzijol chawe chi ri kaxibal Lázaro, ri sibilaj nawajoˈ riyit, yawaˈ. 	 پس خواهرانش نزد او فرستاده، گفتند: «ای آقا، اینک آن که او را دوست می‌داری مریض است.»


Riyix majun modo chi xquixetzelex ta cuma ri winek ri xa riqˈui ri ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. Yacˈa riyin can yinquetzelaj wi, ruma riyin can nkˈalajsaj ri itzel ri yequibanalaˈ. 	 جهان نمی تواند شما را دشمن دارد ولیکن مرا دشمن می‌دارد زیرا که من بر آن شهادت می‌دهم که اعمالش بد است.


Ruma riyoj ri nikanimaj chi ri Jesucristo xcom y xcˈastej el, can nikanimaj chukaˈ chi queriˈ xtuben ri Dios quiqˈui ri ye caminek chic el, ri xquinimaj el ri Jesucristo tek xecˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef. Ri Dios can xquerucˈasoj wi el. 	 زیرا اگر باورمی کنیم که عیسی مرد و برخاست، به همینطورنیز خدا آنانی را که در عیسی خوابیده‌اند با وی خواهد آورد.


Ri xa ma nicˈojeˈ ta cˈa wuqˈui jurayil, xtucˈulwachij cˈa achiˈel nucˈulwachij ri rukˈaˈ uva ri xa ma niwachin ta. Yeˈelesex el ruma ma yewachin ta, y tek ye chakiˈj chic, yebemol pe, y yecˈak pa kˈakˈ, y chiriˈ yecˈat wi. 	 اگر کسی در من نماند، مثل شاخه بیرون انداخته می‌شود و می‌خشکد و آنها را جمع کرده، در آتش می‌اندازند و سوخته می‌شود.


Y cˈo cˈa jun achi moy y mem xucˈuex apo chuwech ri Jesús, y queriˈ rucˈulwachin ruma chapatajnek ruma jun itzel espíritu. Y ri Jesús can xrelesaj cˈa el ri itzel espíritu riˈ. Can xuben cˈa chare ri achi chi xtzuˈun y xchˈo. 	 آنگاه دیوانه‌ای کور و گنگ را نزد او آوردندو او را شفا داد چنانکه آن کور و گنگ، گویا و بیناشد.


Queriˈ ri tzˈibatal ca ruma ri Jeremías. Y tek caminek chic el ri rey Herodes, can yacˈariˈ tek ri ángel riche (rixin) ri Ajaf Dios xucˈut chic riˈ chuwech ri José pa rachicˈ, ri chilaˈ pan Egipto. 	 «برخیز و طفل و مادرش رابرداشته، به زمین اسرائیل روانه شو زیرا آنانی که قصد جان طفل داشتند فوت شدند.»


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Wi riyit nawajoˈ chi can tzˈaket nuben ri acˈaslen chuwech ri Dios, jet, jacˈayij cˈa ri cˈo awuqˈui y ri rajel tayaˈ chique ri pobres, riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ abeyomal chilaˈ chicaj. Y catam pe wuqˈui y quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 عیسی بدو گفت: «اگر بخواهی کامل شوی، رفته مایملک خود رابفروش و به فقراء بده که در آسمان گنجی خواهی داشت؛ و آمده مرا متابعت نما.»


Y riyix, tek xtitzˈet chi ronojel riˈ yecˈulwachitej chic, quixquicot y ticˈojeˈ el más iwuchukˈaˈ, ruma chi can napon yan ri kˈij riche (rixin) chi yixcolotej el chuwech ronojel tijoj pokonal riche (rixin) re ruwachˈulef, xchaˈ ri Jesús. 	 «و چون ابتدای این چیزها بشود راست شده، سرهای خود را بلند کنید از آن جهت که خلاصی شما نزدیک است.»


Y tek ri apóstoles xeˈapon cˈa, xquiben orar pa quiwiˈ ri kachˈalal ri yecˈo chiriˈ pa Samaria, riche (rixin) chi queriˈ nika pe ri Lokˈolaj Espíritu pa quiwiˈ. 	 وایشان آمده، بجهت ایشان دعا کردند تاروح‌القدس را بیابند،


Y pa rucaˈn kˈij, ruma ri cakˈikˈ can ma kajnek ta ri ruchukˈaˈ, rumariˈ xquirokij cˈa ca pa yaˈ nicˈaj chare ri ejkaˈn ri rucˈuan ri barco. 	 وچون طوفان بر ما غلبه می‌نمود، روز دیگر، بارکشتی را بیرون انداختند.


Xtintek cˈa ruchˈayic, y cˈacˈariˈ ncol el, xchaˈ ri Pilato. 	 پس اورا تنبیه نموده رها خواهم کرد.»


Y ri israelitas riˈ sibilaj cˈa utz quinaˈoj que chiquiwech ri israelitas ri yecˈo pa Tesalónica, ruma riyeˈ can riqˈui ronojel quicˈuˈx xquicˈul ri ruchˈabel ri Dios. Y ronojel cˈa ri niquicˈaxaj el quiqˈui ri Pablo y ri Silas, nbequicanolaˈ chupan ri ruchˈabel ri Dios ri ye tzˈibatal ca, riche (rixin) chi niquetamaj, wi kas kitzij ri nibix chique. Y ri winek riˈ can kˈij kˈij cˈa queriˈ niquiben. 	 و اینهااز اهل تسالونیکی نجیب‌تر بودند، چونکه درکمال رضامندی کلام را پذیرفتند و هر روز کتب را تفتیش می‌نمودند که آیا این همچنین است.


Ruma ri Moisés rutzˈiban ca chi ri Abraham xecˈojeˈ ye caˈiˈ rucˈajol. Jun rucˈajol xalex riqˈui ri raj icˈ ri rulokˈon, ri can ximil wi pa samaj riqˈui. Y ri jun chic rucˈajol, xalex riqˈui ri kas rixjayil wi. 	 زیرامکتوب است ابراهیم را دو پسر بود، یکی از کنیزو دیگری از آزاد.


Y riyin xibe, ruma can ya ri Dios ri xkˈalajsan chinuwech chi yibe. Y xaxu (xaxe wi) ri kachˈalal ri cˈo quikˈij y riyin ri xkamol kiˈ. Y xinbij cˈa chique ri achique rubanic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri ntzijoj chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Queriˈ xinben ruma nwajoˈ chi man ta jun nibano chare ri samaj ri nbanon pe y ri yitajin chubanic chi xa majun nicˈatzin wi. 	 ولی به الهام رفتم و انجیلی را که در میان امت هابدان موعظه می‌کنم، به ایشان عرضه داشتم، امادر خلوت به معتبرین، مبادا عبث بدوم یا دویده باشم.


Y ri cˈacˈacˈ trato ri xtinben quiqˈui, ma junan ta riqˈui ri trato ri xinben quiqˈui ri catiˈt quimamaˈ, tek achiˈel xenyukej chi quikˈaˈ riche (rixin) chi xencol pe pa ruwachˈulef Egipto; ruma riyeˈ xa ma xquiben ta achiˈel ri trato ri xinben quiqˈui, y rumariˈ tek riyin xenmalij ca, xchaˈ ri Ajaf. 	 نه مثل آن عهدی که با پدران ایشان بستم، در روزی که من ایشان را دستگیری نمودم تا از زمین مصربرآوردم، زیرا که ایشان در عهد من ثابت نماندند. پس خداوند می‌گوید من ایشان را واگذاردم.


Quecˈariˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús chique ri achiˈaˈ riˈ. Y ri Jesús xeruyaˈ cˈa ca chiriˈ ri achiˈaˈ riˈ. Riyaˈ xel el ri pa tinamit Jerusalem y xbe cˈa pa tinamit Betania. Cˈa chiriˈ cˈa xbe wi riche (rixin) chi xbeˈuxlan ri jun akˈaˈ riˈ. 	 پس ایشان را واگذارده، از شهر بسوی بیت عنیارفته، در آنجا شب را بسر برد.


Xepe ri principaliˈ tak sacerdotes y ri achiˈaˈ aj tzˈibaˈ, xquibij cˈa chare ri Jesús: ¿Nawacˈaxaj cˈa ri yetajin chubixic ri acˈalaˈ? xechaˈ. Y xpe ri Jesús xubij chique ri achiˈaˈ riˈ: Jaˈ (je), nwacˈaxaj. Y riyix, ¿la majun bey cami isiqˈuin chupan ri ruchˈabel ri Dios tek nubij: Riyit Dios can abanon chique ri acˈalaˈ y chique ri cˈa yetzˈuman na chi ntel chˈabel pa quichiˈ riche (rixin) chi nacˈul akˈij acˈojlen? 	 به وی گفتند: «نمی شنوی آنچه اینها می‌گویند؟» عیسی بدیشان گفت: «بلی مگر نخوانده‌اید این که از دهان کودکان و شیرخوارگان حمد را مهیا ساختی؟»


Pero riyin nxibin wiˈ, ruma man xa tibanatej achiˈel xbanatej riqˈui ri Eva ojer ca. Riyaˈ xkˈolotej cˈa pa rukˈaˈ ri cumatz, riqˈui ri jabel oc rubanic xchˈo chare. Riqˈui jubaˈ queriˈ chukaˈ xtiben riyix, xa riqˈui jun niyaˈo itzel naˈoj chiwe, nijalatej ri nichˈob y riˈ nuben chiwe chi riyix can niwajoˈ niyaˈ ca ri Cristo y ma nicukubaˈ ta chic icˈuˈx riqˈui. 	 لیکن می‌ترسم که چنانکه مار به مکر خود حوا را فریفت، همچنین خاطرشما هم از سادگی‌ای که در مسیح است، فاسدگردد.


Y riyoj ruma chi kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek nikˈax chkawech chi can ya wi ri Dios ri xbano re ruwachˈulef y ronojel ri cˈo chicaj. Y riche (rixin) chi xuben ronojel reˈ ma xucusaj ta ni jun cosa tzˈetetel. Xaxu (xaxe wi) xubij chi quecˈojeˈ y can yariˈ tek xecˈojeˈ. 	 به ایمان فهمیده‌ایم که عالم‌ها به کلمه خدامرتب گردید، حتی آنکه چیزهای دیدنی ازچیزهای نادیدنی ساخته شد.


Wi jun cˈa chiwe riyix ri can nrajoˈ chi ya riyaˈ ri nabey, xa tuchˈutinirisaj riˈ, querunimaj querilij quinojel ri nicˈaj chic. 	 و هر‌که خواهد مقدم بر شما شود، غلام همه باشد.


Y wi ri Cristo man ta xcˈastej el, xa man ta jun xcˈatzin wi chi riyix xinimaj. Xa cˈa yixcˈo ta na chupan ri imac. 	 اما هرگاه مسیح برنخاسته است، ایمان شما باطل است و شما تاکنون درگناهان خود هستید،


Ri discípulos xquicˈaxaj na cˈa chi can ya wi ri Jesús, cˈacˈariˈ xcukeˈ ka quicˈuˈx y riqˈui quicoten xquicˈul apo ri Jesús chupan ri jucuˈ. Y can yacˈariˈ tek xeˈapon chuchiˈ yaˈ, ri lugar ri cˈo chi yeˈapon wi. 	 و چون می‌خواستند او را در کشتی بیاورند، در ساعت کشتی به آن زمینی که عازم آن بودند رسید.


Y majun cˈa xtibin chi man ta queriˈ. Rumariˈ ma tichˈujirisaj ta ka ri iwánima, tichˈoboˈ na jabel, y ma tiben ta ri xa ma rucˈamon ta. 	 پس چون این امور را نتوان انکار کرد، شما می‌باید آرام باشید و هیچ کاری به تعجیل نکنید.


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo; y ya ri Dios ri xisiqˈuin (xinoyon) riche (rixin) chi xinoc apóstol, ruma queriˈ ri nrajoˈ Riyaˈ. Riyin wachibil cˈa ri kachˈalal Sóstenes, 	 پولس به اراده خدا رسول خوانده شده عیسی مسیح و سوستانیس برادر،


Rumariˈ ronojel mul tek riyix nitij cˈa ri caxlan wey y nikum chukaˈ ri ruyaˈal uva, can ya wi cˈa ri rucamic ri Ajaf ri nikˈalajsaj, y queriˈ tibanaˈ apo, cˈa ya tek xtapon ri kˈij chi xtipe chic jun bey Riyaˈ. 	 زیرا هرگاه این نان را بخورید و این پیاله رابنوشید، موت خداوند را ظاهر می‌نمایید تاهنگامی که بازآید.


Y ri discípulos xquibij cˈa chare: Riyit nawajoˈ nawetamaj achique xchapo ri atziak, pero re waweˈ ma xtawetamaj ta. Yeˈatzˈet chi re winek yatquipitzˈ, y riyit nacˈutuj: ¿Achique xichapo? 	 شاگردانش بدو گفتند: «می‌بینی که مردم بر توازدحام می‌نمایند! و می‌گویی کیست که مرا لمس نمود؟ !»


Riyit cukul chic acˈuˈx riqˈui ri Dios, y ri awánima nunaˈ chi utz cˈo chuwech ri Dios, y can quecˈariˈ tabanaˈ. Ruma yecˈo kachˈalal ri ma que ta riˈ xquiben, y rumariˈ xsach quicˈuˈx. 	 و ایمان و ضمیرصالح را نگاه داری که بعضی این را از خود دورانداخته، مر ایمان را شکسته کشتی شدند.که از آن جمله هیمیناوس و اسکندر می‌باشند که ایشان را به شیطان سپردم تا تادیب شده، دیگرکفر نگویند.


Pero riyin can nbanon wi orar pan awiˈ riyit, riche (rixin) chi queriˈ can nacukubaˈ acˈuˈx wuqˈui. Can xcatapon wi pa rukˈaˈ ri Satanás. Pero tek xtitzolin pe acˈuˈx wuqˈui, tabanaˈ chique ri nicˈaj chic awachˈalal chi can niquicukubaˈ quicˈuˈx wuqˈui, xchaˈ ri Jesús. 	 لیکن من برای تو دعا کردم تاایمانت تلف نشود و هنگامی که تو بازگشت کنی برادران خود را استوار نما.»


Ri Dios can retaman wi y riyix chukaˈ can yixcowin nikˈalajsaj chi tek riyoj xojcˈojeˈ iwuqˈui, ri kacˈaslen can utz wi chuwech ri Dios. Y can chˈajchˈoj chukaˈ chi cˈaslen ri xkacˈuaj chiwech riyix. Can majun itzel xilitej ta pa kacˈaslen. 	 شما شاهد هستید و خدا نیز که به چه نوع باقدوسیت و عدالت و بی‌عیبی نزد شما که ایماندارهستید رفتار نمودیم.


Y can tiwacˈaxaj cˈa jabel re nbij ca chiwe, xchaˈ ri Jesús. Can xtintek cˈa pe chiwe ri rutzujun (rusujun) ri Nataˈ Dios chi nuyaˈ pe chiwe. Ri rutzujun (rusujun) cˈa Riyaˈ chiwe riyix, ya ri Lokˈolaj Espíritu. Y yacˈariˈ ri xtoyaˈo ka iwuchukˈaˈ. Y can quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem cˈa ya tek xtapon ri kˈij tek xtika pe ri Lokˈolaj Espíritu, xchaˈ chique. 	 و اینک، من موعود پدر خود را برشما می‌فرستم. پس شما در شهر اورشلیم بمانیدتا وقتی که به قوت از اعلی آراسته شوید.»


Wi queriˈ niben, can jabel icˈulic xtiban chilaˈ chicaj, ri acuchi (achique) can ya ri Kajaf y Kacolonel Jesucristo ri aj kˈatbel tzij. Y ri kˈatbel tzij riˈ can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 وهمچنین دخول در ملکوت جاودانی خداوند ونجات‌دهنده ما عیسی مسیح به شما به دولتمندی داده خواهد شد.


Xquijach cˈa pa quikˈaˈ winek ri ma ye israelitas ta. Y ri winek riˈ xquetzeˈen chuwij, xtiquibilaˈ itzel tak chˈabel chuwe y xquinquichubaj. 	 زیرا که او را به امت‌ها تسلیم می‌کنند و استهزا و بی‌حرمتی کرده آب دهان بروی انداخته


Y ri winek ri xeˈacˈaxan riˈ, xquiyaˈ ca ri tinamit y xebe cˈa acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús. 	 پس از شهر بیرون شده، نزد اومی آمدند.


Ruma tek ri Dios nuyaˈ jun sipanic, can ma nrelesaj ta chic. Y tek nusiqˈuij (nroyoj) ri rutinamit, can ma xtutzolij ta chic riˈ chrij. 	 زیرا که در نعمتهاودعوت خدا بازگشتن نیست.


Y yacˈariˈ tek xbesiqˈuin pe ri ecˈ pa rucamul. Y ri Pedro can yariˈ tek xenatej chare ri chˈabel ri bin ca chare ruma ri Jesús tek xubij: Cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ pa rucamul, tek riyit oxiˈ yan chic mul abin chique ri yecˈutun chawe, chi ma awetaman ta nuwech. Y riyaˈ xuchop jun nimalaj okˈej tek xel el chiriˈ, ruma xuchˈob cˈa quij ri chˈabel riˈ. 	 ناگاه خروس مرتبه دیگر بانگ زد. پس پطرس را به‌خاطر آمد آنچه عیسی بدو گفته بود که «قبل از آنکه خروس دومرتبه بانگ زند، سه مرتبه مرا انکار خواهی نمود.» و چون این را به‌خاطر آورد، بگریست.


Y ri achi riˈ xubij chare ri Jesús: Tijonel, cˈa yin coˈol na tek nchapon pe rubanic ronojel riˈ, xchaˈ. 	 او در جواب وی گفت: «ای استاد، این همه را از طفولیت نگاه داشتم.»


Ri rutziak cˈa ri Juan banon riqˈui rusmal camello, y rucusan jun tzˈum ri oconek ximibel xerupan. Y ri ruway, yecˈa ri sacˈ y ri cab ri niquiyaˈ ri tak chicop pa tak juyuˈ. 	 و یحیی را لباس از پشم شتر وکمربند چرمی بر کمر می‌بود و خوراک وی ازملخ و عسل بری.


Y wacami nikajoˈ cˈa nikacˈaxaj achique nabij riyit. ¿La rucˈamon cami chi nikatoj ri alcawal ri nubij ri César ri cˈo chi nikatoj o xa ma rucˈamon ta? xechaˈ. 	 پس به ما بگو رای تو چیست. آیا جزیه دادن به قیصر رواست یا نه؟»


Ri Dios ya cˈa ri Moisés ri xucusaj riche (rixin) chi xuyaˈ pe ri ley. Yacˈa riche (rixin) chi xoka ri utzil y ri kitzij, ya ri Jesucristo ri xucusaj. 	 زیراشریعت به وسیله موسی عطا شد، اما فیض وراستی به وسیله عیسی مسیح رسید.


Ri aj tzˈibaˈ y ri achiˈaˈ fariseos yecˈa riyeˈ ri yecˈo ca pa ruqˈuexel ri Moisés riche (rixin) chi niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios chiwech. 	 گفت: «کاتبان وفریسیان بر کرسی موسی نشسته‌اند.


Y ri Jesús xuchop chic cˈa el ri rubey chi nibe pa tinamit Jerusalem. Pero nabey xbekˈax na pe pa tak tinamit y pa tak aldeas riche (rixin) chi nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios. 	 و در شهرها و دهات گشته، تعلیم می‌داد وبه سوی اورشلیم سفر می‌کرد،


man cˈa ticowirisaj ta ri iwánima, ma tiben ta achiˈel xquiben ri iwatiˈt imamaˈ ojer ca, tek xquiyec woyowal ri pa desierto. Xcajoˈ xquitzˈet, wi kas kitzij chi nika rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 دل خود را سخت مسازید، چنانکه در وقت جنبش دادن خشم او درروز امتحان در بیابان،


Pero can xkˈalajin chukaˈ chi can Rucˈajol wi ri Dios, y can cˈo nimalaj uchukˈaˈ riqˈui. Queriˈ xkˈalajin tek xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, ruma ri Espíritu ri cˈo riqˈui can lokˈolaj wi achiˈel ri Lokˈolaj Dios. 	 و بحسب روح قدوسیت پسر خدا به قوت معروف گردید ازقیامت مردگان یعنی خداوند ما عیسی مسیح،


Y ri ijaˈtz ri xeka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. Ri winek riˈ can sibilaj cˈa yequicot tek niquicˈul ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima. Pero ruma can ma xbe ta ka jabel rucˈamal ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima, xa can ma niyaloj ta cˈa ri quicoten quiqˈui. Y tek yetojtobex, niquiyaˈ ca ri Dios. 	 و آنانی که بر سنگلاخ هستند کسانی می‌باشند که چون کلام رامی شنوند آن را به شادی می‌پذیرند و اینها ریشه ندارند پس تا مدتی ایمان می‌دارند و در وقت آزمایش، مرتد می‌شوند.


Y ri achiˈaˈ fariseos can xu (xe) wi xquitzˈet ca ri xbanatej, xbequimoloˈ quiˈ quiqˈui ri yecˈo pa rupartido ri rey Herodes, riche (rixin) chi niquichˈob achique rubanic niquiben riche (rixin) chi niquicamisaj ri Jesús. 	 در ساعت فریسیان بیرون رفته، با هیرودیان درباره او شورا نمودند که چطور او را هلاک کنند.


Yacˈa riyeˈ ni xa ta xquibij chi tiban ri circuncisión chare ri kachˈalal Tito ri benak wuqˈui, astapeˈ riyaˈ aj Grecia y ma banon ta ri circuncisión chare. 	 لیکن تیطس نیز که همراه من و یونانی بود، مجبور نشد که مختون شود.


Ri capitán tek xracˈaxaj queriˈ, xberubij cˈa chare ri achi achiˈel jun coronel: ¿Achique nachˈob chi naben wacami? Ruma ri Pablo jun achi romano, xchaˈ chare. 	 چون یوزباشی این را شنید، نزد مین باشی رفته، او راخبر داده، گفت: «چه می‌خواهی بکنی زیرا این شخص رومی است؟»


Y ri aj itz riˈ nisamej riqˈui ri Sergio Paulo ri aj kˈatbel tzij chiriˈ, jun achi ri can cˈo runaˈoj. Ri Sergio Paulo ri aj kˈatbel tzij xutek cˈa quisiqˈuixic (coyoxic) ri Bernabé y ri Saulo, ruma nrajoˈ nracˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. 	 اورفیق سرجیوس پولس والی بود که مردی فهیم بود. همان برنابا و سولس را طلب نموده، خواست کلام خدا را بشنود.


Wi yatajnek chake chi yekatoˈ ri nicˈaj chic, can quekatoˈ cˈa. Wi yatajnek chake chi yekatijoj ri nicˈaj chic, can quekatijoj cˈa. 	 یا خدمت در خدمت گذاری، یا معلم در تعلیم،


Yacˈa tek xka ka más ri kˈij, ri rudiscípulos ri Jesús xejel apo riqˈui y xquibij chare: Re waweˈ xa majun cˈo y xa xka ka kˈij. 	 و چون بیشتری از روز سپری گشت، شاگردانش نزد وی آمده، گفتند: «این مکان ویرانه است و وقت منقضی شده.


Y tek xapon cˈa ri uxlanibel kˈij, xuchop cˈa rucˈutic ri ruchˈabel ri Dios ri pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Ruma cˈa ri chˈabel ri yerubij chique, ri winek riˈ can xquimey cˈa y xquibij: ¿Achique cˈa ruma re achi reˈ sibilaj qˈuiy etamabel cˈo riqˈui y nicowin yeruben milagros? ¿Achique modo tek nicowin nuben ronojel reˈ? 	 چون روز سبت رسید، در کنیسه تعلیم دادن آغاز نمودو بسیاری چون شنیدند، حیران شده گفتند: «ازکجا بدین شخص این چیزها رسیده و این چه حکمت است که به او عطا شده است که چنین معجزات از دست او صادر می‌گردد؟


Y ma tichˈujirisaj ta iwiˈ chupan ri icˈaslen, y chukaˈ xa ekal ticanoj xabachique ri nicˈatzin ka chiwe riyix. Can quixsamej riche (rixin) chi nichˈec iway, achiˈel ri xkabij chiwe tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. 	 و حریص باشید در اینکه آرام شوید و به‌کارهای خود مشغول شده، به‌دستهای خویش کسب نمایید، چنانکه شما راحکم کردیم،


Y tek ri Jesús ntel cˈa pe ri pa rachoch ri Dios, jun chique ri rudiscípulos xubij cˈa chare: Tijonel, tatzuˈ re nimaˈk tak jay riche (rixin) re rachoch ri Dios, y re nimaˈk tak abej re ye ucusan chare, xchaˈ. 	 و چون او از هیکل بیرون می‌رفت، یکی از شاگردانش بدو گفت: «ای استادملاحظه فرما چه نوع سنگها و چه عمارت ها است!»


Y ri Pilato xoc chic cˈa apo ri pa rupalacio. Y xusiqˈuij (xroyoj) cˈa ri Jesús y cˈacˈariˈ xucˈutuj chare: ¿Yit cˈa riyit ri qui‑Rey ri israelitas? xchaˈ chare. 	 پس پیلاطس باز داخل دیوانخانه شد وعیسی را طلبیده، به او گفت: «آیا تو پادشاه یهودهستی؟»


Y pa rucaˈn kˈij, ri Juan ri Bautista cˈo chic cˈa chiriˈ jun bey, ye rachibilan ye caˈiˈ chique ri rudiscípulos. 	 و در روز بعد نیز یحیی با دو نفر از شاگردان خود ایستاده بود.


Y riyaˈ yecˈo cˈa ye cajiˈ rumiˈal ri ma ye cˈulan ta, y riyeˈ niquikˈalajsaj cˈa ri nibix chique ruma ri Dios. 	 و او را چهار دختر باکره بود که نبوت می‌کردند.


Y yecˈa ri xeˈucˈuan jun cˈaslen utz chuwech ri Dios, xquebecˈastej cˈa pe riche (rixin) chi xtiquil jun quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y ri xa itzel cˈaslen xquicˈuaj chuwech ri Dios, xquebecˈastej cˈa pe riche (rixin) chi xquebe pa rucˈayewal. 	 من از خود هیچ نمی توانم کرد بلکه چنانکه شنیده‌ام داوری می‌کنم و داوری من عادل است زیرا که اراده خود را طالب نیستم بلکه اراده پدری که مرا فرستاده است.


Y ri ye caˈiˈ cˈa riˈ ri xquetzijon ri xtukˈalajsaj ri Dios chique, ye junan riqˈui ri caˈiˈ cheˈ olivos, chukaˈ ye junan riqˈui ri caˈiˈ candeleros, ri yecˈo apo chuwech ri Dios ri Rajaf ri ruwachˈulef. 	 اینانند دو درخت زیتون و دو چراغدان که در حضور خداوند زمین ایستاده‌اند.


Y ri Caifás, ri nimalaj sacerdote, xbepaˈeˈ cˈa pe y xubij chare ri Jesús: ¿Kitzij cami ri xquibij ka chawij re ye caˈiˈ reˈ? ¿Achique cˈa nabij riyit chi natobej awiˈ? xchaˈ. 	 پس رئیس کهنه برخاسته، بدو گفت: «هیچ جواب نمی دهی؟ چیست که اینها بر تو شهادت می‌دهند؟»


Ri yeˈucˈuan ri alaxic riche (rixin) ri Lokˈolaj Espíritu, nijalatej ri quicˈaslen. Ri Lokˈolaj Espíritu man cˈa tzˈetetel ta, xa can achiˈel cˈa ri cakˈikˈ ri xabacuchi (xabachique) nbecˈulun wi pe. Ruma xaxu (xaxe wi) nawacˈaxaj, pero man cˈa awetaman ta acuchi (achique) petenak wi y ma awetaman ta chukaˈ acuchi (achique) nibe wi, xchaˈ ri Jesús. 	 باد هرجاکه می‌خواهد می‌وزد و صدای آن را می‌شنوی لیکن نمی دانی از کجا می‌آید و به کجا می‌رود. همچنین است هر‌که از روح مولود گردد.»


Riyin wetaman ronojel ri yeˈibanalaˈ y wetaman chukaˈ chi nikˈaxaj tijoj pokonal y nikˈaxaj ri mebaˈil, pero chinuwech riyin xa can yix beyomaˈ wi. Wetaman chukaˈ chi ri winek ri yebin chi ye israelitas y xa ma ye israelitas ta, qˈuiy itzel ri niquibij chiwij. Pero riˈ xa ye jumoc winek ri xa ye riche (rixin) ri Satanás. 	 اعمال و تنگی و مفلسی تو را می‌دانم، لکن دولتمند هستی و کفر آنانی را که خود رایهود می‌گویند و نیستند بلکه از کنیسه شیطانند.


Y caˈiˈ junaˈ ri queriˈ xuben ri Pablo. Rumariˈ tek can quinojel xeˈacˈaxan ri ruchˈabel ri Ajaf Jesús chiriˈ pa ruwachˈulef Asia. Chi israelitas y ma israelitas ta ri xeˈacˈaxan. 	 و بدینطور دو سال گذشت بقسمی که تمامی اهل آسیا چه یهود و چه یونانی کلام خداوندعیسی را شنیدند.


Y ri Jesús, can yacˈariˈ tek xubij chare ri achi chi tibe el, pero can xuchilabej cˈa el chare ri achique rajawaxic chi nuben. 	 و اورا قدغن کرد و فور مرخص فرموده،


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri ye oxiˈ rudiscípulos xapon quiqˈui ri nicˈaj chic discípulos, Riyaˈ xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon quiˈ chiquij, y chukaˈ caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ ri quichapon quiˈ riqˈui chˈabel quiqˈui ri discípulos. 	 پس چون نزد شاگردان خود رسید، جمعی کثیر گرد ایشان دید و بعضی از کاتبان را که باایشان مباحثه می‌کردند.


Y tek riyin ri Juan ye ntzˈeton chic ka ronojel riˈ, xintzˈet chi xjakatej ri lokˈolaj lugar ri kas kitzij chi rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj, ri acuchi (achique) yaquel wi ri nikˈalajsan ri rutrato ri Dios ri xuben quiqˈui ri winek. 	 و بعد از این دیدم که قدس خیمه شهادت درآسمان گشوده شد،


Ri can xtipe cˈa wuqˈui riyin riche (rixin) chi yirunimaj, can xtalex cˈa ri yaˈ riche (rixin) cˈaslen pa ránima, y can achiˈel cˈa ri nuben ri raken yaˈ, can queriˈ xtuben pa rucˈaslen. Queriˈ nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. 	 کسی‌که به من ایمان آورد، چنانکه کتاب می‌گوید، از بطن او نهرهای آب زنده جاری خواهد شد.»