Y ri Jesús riqˈui cˈa ri rukˈaˈ xerucˈut ri rudiscípulos y xubij cˈa: Yecˈareˈ ri ye oconek nteˈ y ye oconek wachˈalal. 	 و دست خود را به سوی شاگردان خود دراز کرده، گفت: «اینانند مادر من و برادرانم.زیرا هر‌که اراده پدر مرا که در آسمان است به‌جا آورد، همان برادر و خواهر و مادر من است.»


Ri Esteban jun achi ri can cˈo cˈa ri ruchukˈaˈ ri Dios riqˈui, y can cˈo chukaˈ ri rutzil ri Dios riqˈui. Rumariˈ tek cˈo milagros ri majun bey ye tzˈeton ta ri yerubanalaˈ chiquiwech ri winek, riche (rixin) chi queriˈ can retal chi riyaˈ can kitzij wi ri nukˈalajsaj. 	 اما استیفان پر از فیض و قوت شده، آیات ومعجزات عظیمه در میان مردم از او ظاهر می‌شد.


ri Pablo y ri Bernabé xa xquinabej ri achique chˈobon chiquij. Rumariˈ riyeˈ xquewalaˈ el quiˈ riche (rixin) chi xebe cˈa pa Listra y cˈa pa Derbe, ri tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Licaonia. Chukaˈ xebe pa ronojel lugar ri yecˈo pe chiquinakajal ri caˈiˈ tinamit riˈ. 	 آگاهی یافته، به سوی لستره ودربه شهرهای لیکاونیه و دیار آن نواحی فرارکردند.


Xa jun cˈa ri Kajaf, xa jun cˈa ri kaniman, y xa jun chukaˈ bautismo banon chake konojel. 	 یک خداوند، یک ایمان، یک تعمید؛


Yacˈa ri kachˈalal Apolos sibilaj xincˈutuj utzil chare chi yerachibilaj ta el ri kachˈalal ri yebe iwuqˈui. Riyaˈ xa ma xrajoˈ ta na pakeˈ xbe. Pero xtapon iwuqˈui tek xtijameˈ chuwech. 	 اما درباره اپلس برادر، از اوبسیار درخواست نمودم که با برادران به نزد شمابیاید، لیکن هرگز رضا نداد که الحال بیاید ولی چون فرصت یابد خواهد آمد.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xubij chare ri xbano queriˈ: Tayacaˈ la awespada pa rucˈojlibel. Ruma achique yecamisan chi espada, can chi espada cˈa chukaˈ yecamisex wi. 	 آنگاه عیسی وی را گفت: «شمشیر خود را غلاف کن، زیرا هر‌که شمشیر گیرد، به شمشیر هلاک گردد.


Y ri runakˈ tak awech can yecˈatzin cˈa chawe, achiˈel nicˈatzin jun kˈakˈ riche (rixin) sakil. Ruma chi ri runakˈ tak awech wi ye utz, riyit yitcˈo pa jun sakil. Yacˈa wi ri runakˈ tak awech ma ye utz ta, riyit yitcˈo pa jun kˈekuˈm. 	 چراغ بدن چشم است، پس مادامی که چشم تو بسیط است تمامی جسدت نیز روشن است و لیکن اگر فاسدباشد، جسد تو نیز تاریک بود.


Y xquichubalaˈ cˈa rupalej ri Jesús, y xquibucˈlaˈ chi kˈaˈ y yecˈo chukaˈ xquipakˈilaˈ rupalej chi kˈaˈ. 	 آنگاه آب دهان بر رویش انداخته، او را طپانچه می‌زدند و بعضی سیلی زده،


Ri Pilato can yacˈariˈ tek xubij chare ri Jesús: ¿Can ma nawacˈaxaj ta cˈa ri niquibij ri winek chawij riche (rixin) chi yatquitzujuj (yatquisujuj)? 	 پس پیلاطس وی را گفت: «نمی شنوی چقدر بر تو شهادت می‌دهند؟»


Ruma la akˈom laˈ jotol rajel, y rumariˈ xa más ta utz chi xcˈayix, y ri rajel xa xyaˈox (xyaˈ) ta chique ri pobres, xechaˈ. 	 زیرا ممکن بود این عطر به قیمت گران فروخته و به فقرا داده شود.»


Ri Jesús can yacˈariˈ tek xuyaˈ kˈij chique. Y ri itzel tak espíritu can yacˈariˈ xeˈel el y xebeˈoc quiqˈui ri ak. Ri ak riˈ sibilaj cˈa ye qˈuiy. Xa jubaˈ ma ye caˈiˈ mil. Y quinojel ri ak riˈ xquichop anin (anibel) pa xulan, chuwech jun juyuˈ xulan ruwech y choj xebeka cˈa pa choy. Can quinojel cˈa ri ak riˈ xejikˈ chiriˈ. 	 فور عیسی ایشان رااجازت داد. پس آن ارواح خبیث بیرون شده، به گرازان داخل گشتند و آن گله از بلندی به دریاجست و قریب بدو هزار بودند که در آب خفه شدند.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij chique: ¿Achique ruma tek xixibij iwiˈ? ¿Can ma icukuban ta icˈuˈx wuqˈui? 	 و ایشان را گفت: «از بهر‌چه چنین ترسانید و چون است که ایمان ندارید؟»پس بی‌نهایت ترسان شده، به یکدیگر گفتند: «این کیست که باد و دریا هم او را اطاعت می‌کنند؟»


Y ri Jesucristo xixrusiqˈuij (xixroyoj) chukaˈ riyix riche (rixin) chi xixoc riche (rixin) Riyaˈ. 	 که درمیان ایشان شما نیز خوانده شده عیسی مسیح هستید


Ri tijonic riˈ can nuben achiˈel nuben ri itzel yabil chi nikˈey ri chˈaculaj ruma. Y jojun chique ri yeyaˈo ri tijonic riˈ ye ri Himeneo y ri Fileto. 	 و کلام ایشان، چون آکله می‌خورد و از آنجمله هیمیناوس و فلیطس می‌باشند


Rumacˈariˈ, riyin xtinyaˈ jun kˈatbel tzij pan ikˈaˈ riyix, can achiˈel ri rubanon ri Nataˈ Dios wuqˈui riyin, 	 و من ملکوتی برای شما قرار می‌دهم چنانکه پدرم برای من مقرر فرمود.


Y tek ri caˈiˈ achiˈaˈ ri yetzuˈun chic, kas elen cˈa niquiben pe, can yacˈariˈ tek yecˈo chic nicˈaj xeˈoc apo riqˈui ri Jesús, quicˈuan apo jun achi ri memurnek ruma chapatajnek ruma jun itzel espíritu. 	 و هنگامی که ایشان بیرون می‌رفتند، ناگاه دیوانه‌ای گنگ را نزد او آوردند.


Yecˈo winek ri can nitzˈetetej wi chi cˈo quimac tek ma jane nikˈat ta tzij pa quiwiˈ, y yecˈo chukaˈ nicˈaj ri netamex chi cˈo quimac tek ya kˈaton chic tzij pa quiwiˈ. 	 گناهان بعضی آشکار است و پیش روی ایشان به داوری می‌خرامد، اما بعضی را تعاقب می‌کند.و همچنین اعمال نیکو واضح است وآنهایی که دیگرگون باشد، نتوان مخفی داشت.


Y yecˈo cˈa ye qˈuiy winek ye cˈutuy tak alcawal ri ye banon bautizar ruma ri Juan. Y tek riyeˈ xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús chrij ri Juan, xquibij chi ri Dios can choj wi. 	 وتمام قوم و باجگیران چون شنیدند، خدا راتمجید کردند زیرا که تعمید از یحیی یافته بودند.


Xa yacˈa tek xutzˈet ri nuben ri nimalaj cakˈikˈ, xpe xibinriˈil chare. Y tek xunaˈ chi nibe ka chuxeˈ yaˈ, riqˈui cˈa ruchukˈaˈ xubij: ¡Ajaf, quinacoloˈ! xchaˈ. 	 لیکن چون باد را شدید دید، ترسان گشت و مشرف به غرق شده، فریاد برآورده، گفت: «خداوندا مرادریاب.»


Yacˈa ri Jesús xubij: Ma tikˈil ta chic. Ruma majun jun winek ri pa nubiˈ riyin yerubanalaˈ wi milagros, y cˈa ta riˈ xticowin xquerubij itzel tak tzij chuwij, ma que ta riˈ. 	 عیسی گفت: «او را منع مکنید، زیرا هیچ‌کس نیست که معجزه‌ای به نام من بنماید و بتواند به زودی درحق من بد گوید.


Yecˈo cˈa ye caˈiˈ achiˈaˈ ri xebe pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi nbequibanaˈ orar. Ri jun achi, jun chique ri fariseos, y ri jun chic, jun cˈutuy alcawal. 	 که «دو نفر یکی فریسی ودیگری باجگیر به هیکل رفتند تا عبادت کنند.


Rajawaxic chi nikajoˈ riqˈui ronojel kánima. Rajawaxic chi nikajoˈ riqˈui ri kanojibal, chupan ronojel ri kacˈaslen y riqˈui chukaˈ ronojel ri kachukˈaˈ. Y achiˈel chukaˈ nikajoˈ ka kiˈ riyoj, can que cˈa chukaˈ riˈ quekajoˈ ri kucˈ kachˈalal. Y wi yekaben cˈa reˈ, can más quejkalen que chuwech ri chicop ri yecamisex y yeporox chuwech ri Dios; y más quejkalen que chuwech xabachique cosa ri nikatzuj (nikasuj) chuwech ri Dios, xchaˈ cˈa ri aj tzˈib. 	 و او رابه تمامی دل و تمامی فهم و تمامی نفس و تمامی قوت محبت نمودن و همسایه خود را مثل خودمحبت نمودن، از همه قربانی های سوختنی وهدایا افضل است.»


Riyin ri Pablo, yin jun ruˈapóstol ri Jesucristo ruma queriˈ ri xrajoˈ ri Dios. Riyin can wachibil cˈa ri kachˈalal Timoteo tek ntzˈibaj el re wuj reˈ chiwe riyix kachˈalal ri yix iglesia riche (rixin) ri Dios ri yixcˈo pa tinamit Corinto. Pero re wuj reˈ ma xaxu (xaxe) ta wi cˈa iwuche (iwixin) riyix, xa can quiche (quixin) chukaˈ quinojel ri lokˈolaj tak kachˈalal ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit ri chiriˈ pa rucuenta ri Acaya. 	 پولس به اراده خدا رسول عیسی مسیح وتیموتاوس برادر، به کلیسای خدا که در قرنتس می‌باشد با همه مقدسینی که در تمام اخائیه هستند،


y yit cˈa riyit ri xcakˈalajsan chi ri Dios nucuy quimac ri can ye rutinamit, riche (rixin) chi yecolotej. 	 تا قوم او را معرفت نجات دهی، درآمرزش گناهان ایشان.


Xepe cˈa ri discípulos riˈ xebe cˈa riqˈui ri Juan y xbequibij chare: Tijonel, ri achi ri Jesús rubiˈ ri xapon awuqˈui ri jucˈan chic ruchiˈ yaˈ Jordán, ri xabij chi ya Riyaˈ ri takon pe ruma ri Dios, wacami xa can quinojel chic ri winek yeˈapon riqˈui Riyaˈ riche (rixin) chi yeruben el bautizar, xechaˈ. 	 پس به نزد یحیی آمده، به او گفتند: «ای استاد، آن شخصی که با تو درآنطرف اردن بود و تو برای او شهادت دادی، اکنون او تعمید می‌دهد و همه نزد اومی آیند.»


Yacˈa ri winek israelitas ri xa ma niquinimaj ta ri Jesucristo, itzel xquinaˈ chique ri Pablo y ri Silas. Y rumariˈ tek riyeˈ xebequimololaˈ pe achiˈaˈ ri ye itzel y ye kˈoraˈ. Can sibilaj ye qˈuiy winek ri xequimol, ruma can xquiyec wi ri tinamit. Y riyeˈ xebe riche (rixin) chi yebeˈoc pa rachoch ri jun achi Jasón rubiˈ, chiquicanoxic ri Pablo y ri Silas. Riyeˈ nicajoˈ cˈa yequelesaj pe ri pa jay y yequiyaˈ pe pa quikˈaˈ ri winek. 	 امایهودیان بی‌ایمان حسد برده، چند نفر اشرار ازبازاریها را برداشته، خلق را جمع کرده، شهر را به شورش آوردند و به خانه یاسون تاخته، خواستندایشان را در میان مردم ببرند.


Ri Dios xuchop cˈa jun utzilaj samaj pa tak icˈaslen. Y riyin wetaman chi Riyaˈ can xtuqˈuis na wi pa ruwiˈ y ma xtuyaˈ ta ca rubanic ri samaj riˈ pa tak icˈaslen y xtitzˈaket cˈa rubanic ri samaj riˈ tek xtapon ri kˈij riche (rixin) chi xtipe chic ri Jesucristo. 	 چونکه به این اعتماد دارم که او که عمل نیکو رادر شما شروع کرد، آن را تا روز عیسی مسیح به‌کمال خواهد رسانید.


Awajowan cˈa ri chojmilal y awetzelan ri etzelal. Y rumariˈ riyin ri a‑Dios nyaˈon quicoten pan awánima. Más quicoten nyaˈon chawe riyit que chuwech ri quicoten ri nyaˈon chique ri nicˈaj chic. 	 عدالت را دوست و شرارت رادشمن می‌داری. بنابراین خدا، خدای تو، تو را به روغن شادمانی بیشتر از رفقایت مسح کرده است.»


Y can wetaman cˈa chi ri rubin pe ri Nataˈ Dios chuwe, can nuyaˈ wi cˈa cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Rumariˈ re chˈabel re nonbij cˈa chiwe, can achiˈel ri rubin pe ri Nataˈ chuwe riyin, can queriˈ rubixic xonbanaˈ chiwe riyix. 	 و می‌دانم که فرمان او حیات جاودانی است. پس آنچه من می‌گویم چنانکه پدربمن گفته است، تکلم می‌کنم.»


Ri kachˈalal Tíquico xintek el pa tinamit Efeso. 	 اما تیخیکس را به افسس فرستادم.


Y niquibij cˈa: Amén. Can ya cˈa ri rubiˈ ri ka‑Dios ri xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij. Ruma Riyaˈ can cˈo wi rucˈojlen, y ya Riyaˈ ri Rajaf ri naˈoj. Ya chukaˈ Riyaˈ ri rucˈamon (takal chrij) chi nicˈulu ri matioxinic. Riyaˈ can cˈo rukˈij, can ronojel wi nicowin nuben, y can cˈo ruchukˈaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén, yechaˈ. 	 و گفتند: «آمین! برکت و جلال وحکمت و سپاس و اکرام و قوت و توانایی، خدای ما را باد تا ابدالاباد. آمین.»


Y tek cˈo jun nikˈaxan tzij, can nikˈalajin wi chi yecˈo nikˈaxex quitzij. Yacˈa ri Dios tek xutzuj (xusuj) ri utzil chare ri Abraham ma xcˈatzin ta chi cˈo ta na jun xucusaj ri xkˈaxan rutzij. 	 اما متوسط از یک نیست، اماخدا یک است.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Majun cˈa jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri man ta jun rukˈij. Quinojel can cˈo wi quikˈij, xa yacˈa chi ma niyaˈox (nyaˈ) ta quikˈij pa tak quitinamit, ni cuma ri cachˈalal y ni cuma chukaˈ ri aj pa cachoch, xchaˈ chique. 	 عیسی ایشان را گفت: «نبی بی‌حرمت نباشد جز در وطن خود و میان خویشان و در خانه خود.


Y xa cˈareˈ ca tek xibe pa Jerusalem, ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xeˈapon wuqˈui y xbequibij chuwe chi cˈo rumac ye rubanon re achi reˈ, y xquicˈutuj cˈa chuwe chi can tinbanaˈ chi nika rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 که درباره او وقتی که به اورشلیم آمدم، روسای کهنه و مشایخ یهود مرا خبر دادند وخواهش نمودند که بر او داوری شود.


Y ri discípulos xquimey tek xquitzˈet ri xuben ri Jesús y niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa rubanic chi achi reˈ? Ruma hasta ri cakˈikˈ y ri yaˈ can niquinimaj wi chukaˈ rutzij, xechaˈ. 	 اما آن اشخاص تعجب نموده، گفتند: «این چگونه مردی است که بادها و دریا نیزاو را اطاعت می‌کنند!»


Y riche (rixin) cˈa chi nitzak ta ri Jesús pa quikˈaˈ, ri achiˈaˈ riˈ xquicˈutuj cˈa chare: Riyit ri can yit jun Tijonel, riyoj can ketaman wi chi can kitzij ri natzijoj. Ma naxibij ta awiˈ chuwech jun winek, astapeˈ cˈo rukˈij. Y can nacˈut wi ri bey riche (rixin) ri Dios chiquiwech ri winek. 	 پس از اوسوال نموده گفتند: «ای استاد می‌دانیم که تو به راستی سخن می‌رانی و تعلیم می‌دهی و از کسی روداری نمی کنی، بلکه طریق خدا را به صدق می‌آموزی،


¿La ma iwetaman ta cˈa chi ri ichˈacul can rachoch wi ri Lokˈolaj Espíritu? Ri Lokˈolaj Espíritu ri ruyaˈon pe ri Dios chiwe y cˈo pa tak iwánima. Rumariˈ ri chˈaculaj ri icˈuan ma iwuche (iwixin) ta ka riyix. 	 یا نمی دانید که بدن شما هیکل روح‌القدس است که در شما است که از خدا یافته‌اید و از آن خود نیستید؟زیرا که به قیمتی خریده شدید، پس خدا را به بدن خودتمجید نمایید.


Xaxu (xaxe wi) riqˈui ri niquitzˈet chi icˈuan jun chˈajchˈojlaj cˈaslen y yixniman tzij, riyeˈ xtiquinimaj ri Jesucristo. 	 چونکه سیرت طاهر و خداترس شما را بینند.


Y Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa chi utzil ri niwajoˈ? xchaˈ chique. 	 ایشان را گفت: «چه می‌خواهید برای شما بکنم؟»


Y niquiyaˈ rukˈij ri Dios. Y riyeˈ can utz cˈa yetzˈet cuma quinojel ri winek y ri Ajaf ntajin nuben chique chi yeqˈuiyer ri ye colotajnek, ruma can kˈij kˈij ye qˈuiy chique ri can cˈo wi chi yecolotej ri yetajin niquinimaj ri Jesucristo. 	 و خدا را حمد می‌گفتندو نزد تمامی خلق عزیز می‌گردیدند و خداوند هرروزه ناجیان را بر کلیسا می‌افزود.


Y can quinojel ri kachˈalal xka cˈa chiquiwech ri xbix chique cuma ri apóstoles, y xequichaˈ cˈa ri ye wukuˈ achiˈaˈ. Ri jun cˈa ri xquichaˈ Esteban rubiˈ, y reˈ jun achi ri can cukul wi rucˈuˈx riqˈui ri Dios y nojnek ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu. Xequichaˈ chukaˈ ri achiˈaˈ ri quibiniˈan Felipe, Prócoro, Nicanor, Timón, Parmenas y ri Nicolás ri aj pa tinamit Antioquía. Ri achi ri Nicolás rubiˈ man israelita ta, pero can nunimaj cˈa ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, y can quiqˈui cˈa ri israelitas cˈo wi tek cˈa ma jane runiman ta ri Jesucristo chiriˈ. 	 پس تمام جماعت بدین سخن رضا دادند و استیفان مردی پر از ایمان و روح‌القدس و فیلپس و پروخرس و نیکانور وتیمون و پرمیناس و نیقولاوس جدید، از اهل انطاکیه را انتخاب کرده،


Wacami tibij na cˈa chuwe: ¿Achique cami ri más cˈayef (cuesta) rubanic nichˈob riyix? ¿La ya cami ri nbij chare re achi siquirnek chi ri rumac xecuyutej yan, o ya ri nbij chare: Cayacatej, tacˈuaj la awarabel y cabiyin el? 	 کدام سهل تر است؟ مفلوج را گفتن گناهان تو آمرزیده شد؟ یا گفتن برخیز و بستر خود را برداشته بخرام؟


Y tek xquitzˈet cˈa ruwech ri Jesús, riyeˈ can xquiyaˈ cˈa rukˈij. Pero yecˈo nicˈaj chic ri ma can ta niquinimaj chi ya Jesús riˈ. 	 و چون او را دیدند، پرستش نمودند. لیکن بعضی شک کردند.


Ri Jesús can ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Galilea xapon wi, nucˈut cˈa ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. Yerucˈachojsaj cˈa winek ri jalajoj chi yabilal y kˈaxon ntoc chique. 	 و عیسی در تمام جلیل می‌گشت و درکنایس ایشان تعلیم داده، به بشارت ملکوت موعظه همی نمود و هر مرض و هر درد قوم راشفا می‌داد.


Tichajij cˈa ri icˈaslen, y can ma tichuptej ta ri icantil. 	 کمرهای خود را بسته چراغهای خود راافروخته بدارید.


¡Matiox chi nitzolin yan chic pe ri rukˈatbel tzij ri David ri katataˈ ri xcˈojeˈ ojer ca! ¡Matiox chare ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj! xechaˈ cˈa. 	 مبارک باد ملکوت پدر ما داود که می‌آید به اسم خداوند. هوشیعانا در اعلی علیین.»


Y ronojel junaˈ chupan ri nimakˈij pascua, ri aj kˈatbel tzij can nrelesaj cˈa el jun chique ri yecˈo pa cárcel. Riyaˈ nrelesaj cˈa el ri preso ri nicajoˈ ri winek chi ntel el. 	 و در هر عیدی، رسم والی این بود که یک زندانی، هر‌که را می‌خواستند، برای جماعت آزاد می‌کرد.


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri María Magdalena: Ma quinakˈetej ta. Riyin can cˈa ma jane quibe ta riqˈui ri Nataˈ chilaˈ chicaj. Xa cabiyin chubixic chique ri can ye wachˈalal chic, chi riyin can yibe cˈa riqˈui ri Nataˈ, ri can Itataˈ chukaˈ riyix. Can yibe cˈa riqˈui ri nu‑Dios, ri i‑Dios chukaˈ riyix, xchaˈ chare. 	 عیسی بدو گفت: «مرا لمس مکن زیرا که هنوزنزد پدر خود بالا نرفته‌ام. و لیکن نزد برادران من رفته، به ایشان بگو که نزد پدر خود و پدر شما وخدای خود و خدای شما می‌روم.»


Y ri Moisés tek xuyaˈ ri ley, xubij cˈa chi tiban ri circuncisión chique ri tak cˈajolaˈ (alaboniˈ). Pero xa ma ya ta cˈa riyaˈ ri xtiquiriban pe, xa ye ri ojer tak katiˈt kamamaˈ ri xetiquiriban pe. Y rumariˈ riyix, tek napon ri wakxakiˈ kˈij talex wi jun acˈal ti cˈajol (alaˈ), astapeˈ pa jun uxlanibel kˈij, can niben wi cˈa ri circuncisión chare. 	 موسی ختنه را به شما داد نه آنکه از موسی باشد بلکه از اجداد و در روز سبت مردم را ختنه می‌کنید.


Riqˈui cˈa riˈ can xbanatej wi ri rubin ca ri profeta Jeremías ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyaˈ can rubin wi cˈa ca: Ri ye riy rumam ca ri achi ri Israel rubiˈ, xquicˈom cˈa el ri juwinek lajuj sakapuek, puek ri xquiyaˈ riyeˈ, ri xoc rajel ri rusamajel ri Dios. 	 آنگاه سخنی که به زبان ارمیای نبی گفته شده بود تمام گشت که «سی پاره نقره را برداشتند، بهای آن قیمت کرده شده‌ای که بعضی از بنی‌اسرائیل بر او قیمت گذاردند.


Y cˈo cˈa jun bey tek ri Jesús y ri ye ruˈapóstoles quimolon quiˈ, ri Jesús xubij chique: Quixcˈojeˈ cˈa re waweˈ pa tinamit Jerusalem, y tiwoyobej ri nbin chiwe; tiwoyobej cˈa ri rutzujun (rusujun) pe ri Nataˈ Dios chi can xtuyaˈ wi cˈa chiwe. 	 و چون با ایشان جمع شد، ایشان راقدغن فرمود که «از اورشلیم جدا مشوید، بلکه منتظر آن وعده پدر باشید که از من شنیده‌اید.


Ri Dios ma tzˈetetel ta. Yecˈa ronojel ri ye rubanon ri Dios chuwech re ruwachˈulef, ri can ye tzˈetetel wi, yecˈariˈ ri nikˈalajsan chiquiwech ri winek chi cˈo Dios. Can cˈa pa rutiquiribel pe, tek re ruwachˈulef rukˈalajsan pe chiquiwech ri winek chi cˈo Dios. Y rukˈalajsan chi ri Dios can cˈo wi ruchukˈaˈ ri majun bey niqˈuis ta. Rumariˈ ri winek riˈ can man cˈa xquecowin ta xtiquibij: Majun kamac riyoj, ruma majun xbin ta chake chi cˈo Dios, ma xquechaˈ ta. 	 زیرا که چیزهای نادیده او یعنی قوت سرمدی و الوهیتش از حین آفرینش عالم بوسیله کارهای او فهمیده و دیده می‌شود تا ایشان را عذری نباشد.


Y nbij cˈa chique quinojel ri yeˈacˈaxan ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ: Wi cˈo cˈa jun ri nuyaˈ ruwiˈ, can queriˈ chukaˈ xtiban chare ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios pa ruwiˈ ri nibano queriˈ; ri rucˈayewal ri ye tzˈibatal chupan re jun wuj reˈ. 	 زیرا هر کس را که کلام نبوت این کتاب را بشنود، شهادت می‌دهم که اگر کسی بر آنهابیفزاید، خدا بلایای مکتوب در این کتاب را بروی خواهد افزود.


Y jubaˈ ma cawinek junaˈ ri xecˈojeˈ pa desierto, y ri Dios sibilaj xucochˈ ronojel ri xquibanalaˈ. 	 و قریب به چهل سال در بیابان متحمل حرکات ایشان می‌بود.


Y reˈ niwetamaj cˈa, wi can riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri ye petenak wi, o xa ma que ta riˈ. Wi niquibij chi ri Jesucristo xoc winek achiˈel riyoj, nikˈalajin cˈa chi ya ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios yayon ri chˈabel chique. 	 به این، روح خدا را می‌شناسیم: هر روحی که به عیسی مسیح مجسم شده اقرار نماید از خداست،


Tek rubanon ca ronojel riˈ nim rejkalen chinuwech riyin. Pero tek xkˈax chinuwech chi xa ma nucˈom ta pe colotajic chuwe, can xinyaˈ ca ronojel riˈ riche (rixin) chi xinnimaj ri Cristo. 	 اما آنچه مرا سود می‌بود، آن را به‌خاطرمسیح زیان دانستم.


Y xabachique ixok ri niquitzˈet, can niquirayij chi yecˈojeˈ ta riqˈui. Ma nicˈo ta quicˈuˈx chubanic ri mac. Niquiben cˈa chukaˈ chique ri cˈa ma jane cukul ta jabel quicˈuˈx riqˈui ri Dios chi yemacun. Can cˈo quinaˈoj chiquibanic chi niquiben ronojel ruwech kˈoloj, riche (rixin) chi niquimol qˈuiy puek. Riyeˈ can ye riche (rixin) chic chi xtika ri rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 چشمهای پر از زنا دارند که از گناه بازداشته نمی شود، و کسان ناپایدار را به دام می‌کشند؛ ابنای لعنت که قلب خود را برای طمع ریاضت داده‌اند،


Y tek ri apóstoles xeˈel el chiriˈ chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicot cˈa ri cánima xebe, ruma yatajnek chique chi niquikˈaxaj tijoj pokonal ruma ri rubiˈ ri Jesús, ruma qˈuiy ri niban y nibix chique. 	 و ایشان از حضور اهل شوراشادخاطر رفتند از آنرو که شایسته آن شمرده شدند که بجهت اسم او رسوایی کشندو هرروزه در هیکل و خانه‌ها از تعلیم و مژده دادن که عیسی مسیح است دست نکشیدند.


Y can yacˈariˈ tek ri Pedro xracˈaxaj chi cˈo jun ri nichˈo pe chare, y nubij cˈa: Pedro, cayacatej. Queˈacamisaj la chicop, y queˈatijaˈ, xucheˈex. 	 و خطابی به وی رسید که «ای پطرس برخاسته، ذبح کن و بخور.»


Yacˈa ri principaliˈ tak sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas xbequichˈojij chare ri Pilato: Man ta xatzˈibaj ri tzij ri nubij: Qui‑Rey ri israelitas; ruma xa ma que ta riˈ. Xa tatzˈibaj chi xa ya Riyaˈ ri xbin chi qui‑Rey ri israelitas, xechaˈ. 	 پس روسای کهنه یهود به پیلاطس گفتند: «منویس پادشاه یهود، بلکه که او گفت منم پادشاه یهود.»


Tek ri Jesús rubin chic cˈa ka ronojel riˈ, Riyaˈ xchˈo cˈa quiqˈui ri rudiscípulos y xubij cˈa: 	 و چون عیسی همه این سخنان را به اتمام رسانید، به شاگردان خود گفت:


Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Simeón. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Leví. Ye cablajuj mil chique ri ye riy rumam ca ri Isacar. 	 و از سبط شمعون دوازده هزار؛ و از سبط لاوی دوازده هزار؛ و از سبط یساکار دوازده هزار؛


Ruma ri xecamisan quiche (quixin) ri lokˈolaj tak awalcˈual y ri xecamisan quiche (quixin) ri profetas ri xekˈalajsan ri achˈabel, riyit can xayaˈ rutojbalil chique. Y can utz wi cˈa rubanic chique chi niquikum quicˈ, ruma can queriˈ rucˈamon chi naben chique. 	 چونکه خون مقدسین و انبیا را ریختند و بدیشان خون دادی که بنوشند زیرا که مستحقند.»


Ruma xa utz chi xcˈayix ta re akˈom reˈ chi más oxiˈ ciento denarios y ri rajel xa xyaˈox (xyaˈ) ta chique ri pobres, xechaˈ. Y qˈuiy cˈa ri niquibij apo chare ri ixok. 	 زیرا ممکن بوداین عطر زیادتر از سیصد دینار فروخته، به فقراداده شود.» و آن زن را سرزنش نمودند.


Queriˈ cˈa chukaˈ, ri rucaˈn ángel xberutixaˈ cˈa pa ruwiˈ ri mar ri cˈo el chupan ri vaso. Y ri mar xchuwir, xuben achiˈel ri ruquiqˈuel jun caminek, y rumariˈ quinojel ri chicop ri yecˈo chiriˈ, xecom. 	 و دومین پیاله خود را به دریا ریخت که آن به خون مثل خون مرده مبدل گشت و هر نفس زنده از چیزهایی که در دریا بود بمرد.


Y rumariˈ yecˈo cˈa achiˈaˈ ri ye kachibil riyoj ri xebe chuchiˈ ri jul riche (rixin) chi xbequitzˈetaˈ. Y can achiˈel ri xquibij ri ixokiˈ chake, can queriˈ ri xbequitzˈetaˈ ca ri achiˈaˈ riˈ, pero ri Jesús can man cˈo ta chic chiriˈ xquitzˈet ca. 	 وجمعی از رفقای ما به‌سر قبر رفته، آن چنانکه زنان گفته بودند یافتند لیکن او را ندیدند.»


Ri Cristo chukaˈ can utz quicˈuaxic nuben chique ri ye ralcˈual ri Dios. Pero Riyaˈ ma xu (xe) ta cˈa rusamajel ri Dios, achiˈel ri Moisés. Ri Cristo can Rucˈajol wi ri Dios. Riyoj chukaˈ yoj ralcˈual chic ri Dios, pero wi cof xkojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y nbekaqˈuisaˈ cˈa pa ruwiˈ, y wi riqˈui quicoten nikoyobej apo ri kˈij tek xtibekilaˈ ronojel ri utzil ri koyoben. 	 و اما مسیح مثل پسربر خانه او. و خانه او ما هستیم بشرطی که تا به انتهابه دلیری و فخر امید خود متمسک باشیم.


Xabachique ta na ri katinamit, ri Dios yojka chuwech, wi can nikaxibij kiˈ chi yojmacun chuwech y nikaben ri choj. 	 بلکه ازهر امتی، هر‌که از او ترسد و عمل نیکو کند، نزداو مقبول گردد.


Ri Dios can ya Riyaˈ ri Rey riche (rixin) ronojel tiempo re benak, Riyaˈ ma camel ta, ni ma tzˈetetel ta, y xaxu (xaxe) wi Riyaˈ ri Dios y nimalaj etamanel. Can ta xtiyaˈox (xtyaˈ) rukˈij rucˈojlen Riyaˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 باری پادشاه سرمدی و باقی ونادیده را، خدای حکیم وحید را اکرام و جلال تاابدالاباد باد. آمین.


Tatzˈibaj cˈa ri xatzˈet, ri ntajin yebanatej chic, y chukaˈ ri xquebanatej re xtibe apo. 	 پس بنویس چیزهایی را که دیدی و چیزهایی که هستند و چیزهایی را که بعد از این خواهند شد،سر هفت ستاره‌ای را که در دست راست من دیدی و هفت چراغدان طلا را. اما هفت ستاره، فرشتگان هفت کلیسا هستند و هفت چراغدان، هفت کلیسا می‌باشند.


Pa rucaˈn kˈij xojapon cˈa ri pa tinamit Sidón. Ri chiriˈ, ri Julio ri ucˈuey quiche (quixin) ri soldados, xuben cˈa jun nimalaj utzil chare ri Pablo, ruma xuyaˈ kˈij chare chi xbe chuyaˈic rutzil quiwech ri kachˈalal y riche (rixin) chukaˈ chi ri kachˈalal xquitoˈ pe ri Pablo. 	 روزدیگر به صیدون فرود آمدیم و یولیوس با پولس ملاطفت نموده، او را اجازت داد که نزد دوستان خود رفته، از ایشان نوازش یابد.


Majun ri qˈues chuwech re ruwachˈulef ri xa riche (rixin) chi nuben ri nurayij ka riyaˈ. Majun chukaˈ ri nicom ruma nrajoˈ chi nicom. 	 زیرا احدی از ما به خود زیست نمی کند و هیچ‌کس به خودنمی میرد.


Xpe cˈa ri aj kˈatbel tzij xubij chique ri winek: ¿Achique cˈa rumac rubanon chiwech? Pero riyeˈ xa ma yetaneˈ ta ka. Xa más xquirek apo quichiˈ y xquibij: Xa ticamisex chuwech cruz, xechaˈ. 	 والی گفت: «چرا؟ چه بدی کرده است؟» ایشان بیشترفریاد زده، گفتند: «مصلوب شود!»


Can xtukˈalajsaj cˈa chukaˈ chiquiwech ri winek ri chojmilaj bey riche (rixin) ri cˈaslen, ruma riyin riqˈui ri Tataˈixel yibe wi. Y yacˈariˈ tek riyix ma xquinitzˈet ta chic. 	 و اما بر عدالت، از آن سبب که نزد پدر خود می‌روم و دیگر مرانخواهید دید.


Can nbij cˈa chi ma iwonojel ta xquixbano queriˈ, ruma riyin can wetaman iwech chiˈiwonojel ri xixinchaˈ. Y chukaˈ ri tzˈibatal ca, cˈo cˈa chi nibanatej na. Achiˈel ri nubij: Ri jun cˈa ri can xwaˈ wuqˈui, xyacatej cˈa chuwij. Queriˈ nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios. 	 درباره جمیع شما نمی گویم؛ من آنانی راکه برگزیده‌ام می‌شناسم، لیکن تا کتاب تمام شود"آنکه با من نان می‌خورد، پاشنه خود را بر من بلندکرده است."


Ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij qˈuiy cˈa ri niquibij riche (rixin) chi yetzujun (yesujun) apo chrij ri Jesús, pero Riyaˈ can majun cˈa chˈabel ri xubij riche (rixin) chi nutoˈ riˈ. 	 وچون روسای کهنه و مشایخ از او شکایت می‌کردند، هیچ جواب نمی داد.


Can ketaman cˈa chi konojel riyoj ri can nikajoˈ ri Dios y ri can xojrusiqˈuij (xojroyoj) riche (rixin) chi xoj‑oc ralcˈual, Riyaˈ can yojrutoˈ wi tek cˈo tijoj pokonal, riche (rixin) chi cˈo utz nucˈom pe chake. Queriˈ nuben ruma chi can queriˈ ruchˈobon pe pa kawiˈ. 	 و می‌دانیم که بجهت آنانی که خدا رادوست می‌دارند و بحسب اراده او خوانده شده‌اند، همه‌چیزها برای خیریت (ایشان ) با هم در کار می‌باشند.


Rumariˈ ntek cˈa el, riche (rixin) chi niwetamaj achique kabanon riyoj waweˈ, y riche (rixin) chukaˈ chi xtucukubaˈ más icˈuˈx. 	 که او را بجهت همین به نزد شمافرستادم تا از احوال ما آگاه باشید و او دلهای شمارا تسلی بخشد.برادران را سلام و محبت باایمان از جانب خدای پدر و عیسی مسیح خداوند باد.


Y tek nril, yerusiqˈuij (yeroyoj) ri winek ri retaman quiwech, y yerusiqˈuij (yeroyoj) chukaˈ ri ruvecinos, y nubij cˈa chique: Quixquicot cˈa wuqˈui, ruma ri nurajil ri sachnek, xinwil, xtichaˈ. 	 و چون یافت دوستان و همسایگان خودرا جمع کرده می‌گوید با من شادی کنید زیرادرهم گمشده را پیدا کرده‌ام.


man cˈa tijel ta ri ichˈobonic chanin, man cˈa quixka ta pa quikˈaˈ ri yebin chi ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Ajaf Jesucristo xoka yan. Y man cˈa tisach ta icˈuˈx astapeˈ can cˈo jun nibin chiwe chi espíritu kˈalajsayon chare, o cˈo jun nitzijon chiwe chi ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Jesucristo xoka yan, o cˈo ta jun wuj ri nicˈul astapeˈ can pa kabiˈ riyoj banon wi el y nubij chi ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Jesucristo xoka yan, man cˈa tinimaj ta. 	 که شما از هوش خودبزودی متزلزل نشوید و مضطرب نگردید، نه ازروح و نه از کلام و نه از رساله‌ای که گویا از ماباشد، بدین مضمون که روز مسیح رسیده است.


Can xtiwetamaj wi quiwech, achiˈel tek niwetamaj ruwech juwiˈ cheˈ, xaxu (xaxe) wi riqˈui nitzˈet rubanic ri ruwech ri nuyaˈ. Tek niwachin jun kˈayis ri cˈo qˈuiy ruqˈuixal, ma xtuyaˈ ta uva o higo. 	 ایشان را از میوه های ایشان خواهید شناخت. آیا انگور را از خار و انجیر را ازخس می‌چینند؟


Riyaˈ sibilaj nim cˈa rukˈij xticˈojeˈ, y xtubiniˈaj chukaˈ Rucˈajol ri nimalaj Dios. Ri Jesús jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David, y ri Ajaf Dios can ya cˈa Riyaˈ ri xtutzˈuyubaˈ pa ruchˈacat ri rey David ri xcˈojeˈ ojer ca, 	 او بزرگ خواهد بود و به پسر حضرت اعلی، مسمی شود، و خداوند خداتخت پدرش داود را بدو عطا خواهد فرمود.


Y wacami cˈo nikajoˈ nikabij chiwe chrij ri kˈij tek xtipe chic jun bey ri Kajaf Jesucristo riche (rixin) chi yojorucˈamaˈ ka. Nikacˈutuj jun utzil chiwe riyix kachˈalal, chi 	 اما‌ای برادران، از شما استدعا می‌کنیم درباره آمدن خداوند ما عیسی مسیح وجمع شدن ما به نزد او،


Ruma xoka yan ri kˈij tek nika pe ri royowal y majun cˈa xticowin xtipaˈeˈ ta ca, xechaˈ. 	 زیرا روز عظیم غضب او رسیده است وکیست که می‌تواند ایستاد؟»


Ri ninatan cˈa ri altar riche (rixin) chi nuben jurar, can nunataj cˈa ronojel. Nunataj ri altar y nunataj chukaˈ ri ofrenda ri yaˈon pa ruwiˈ ri altar. 	 پس هر‌که به مذبح قسم خورد، به آن و به هرچه بر آن است قسم خورده است؛


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Joˈ pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo pe nakaj, riche (rixin) chi ntzijoj chukaˈ ri ruchˈabel ri Dios chiriˈ, ruma chubanic ri samaj riˈ tek xipe waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ. 	 بدیشان گفت: «به دهات مجاورهم برویم تا در آنها نیز موعظه کنم، زیرا که بجهت این کار بیرون آمدم.»


Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ ri Jesús chique ri winek. 	 هر‌که گوش شنوا دارد بشنود.»


Y ruma cˈo ri kitzij ri pa tak kánima, rumariˈ nikajoˈ kiˈ. Y ri kitzij xticˈojeˈ cˈa kiqˈui riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 بخاطر آن راستی که در ما ساکن است و با ما تا به ابد خواهدبود.


Ruma xoka ri tiempo riche (rixin) chi nikakˈaxaj tijoj pokonal pa kacˈaslen riyoj ri yoj ralcˈual chic ri Dios, riche (rixin) chi nikachojmirisaj kiˈ y wi ri Dios nuyaˈ kˈij riche (rixin) chi nikakˈaxaj tijoj pokonal pa kacˈaslen riyoj, ¿achique ta cami ri man ta xtiban chique ri ma xquinimaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic? Can xtikˈax wi ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtika pa quiwiˈ. 	 زیرا این زمان است که داوری ازخانه خدا شروع شود؛ و اگر شروع آن از ماست، پس عاقبت کسانی که انجیل خدا را اطاعت نمی کنند چه خواهد شد؟


Y ri Jesús xubij chique: Riyin can wetaman chi riyix nibij re chˈabel reˈ chuwij: Ajkˈomanel, tawakˈomaj ka awiˈ ayon riyit. Ruma kacˈaxan chi qˈuiy milagros yeˈabanalaˈ pa Capernaum. Wacami can queˈabanalaˈ cˈa chukaˈ waweˈ pan atinamit, yixchaˈ. 	 بدیشان گفت: «هرآینه این مثل را به من خواهیدگفت، ای طبیب خود را شفا بده. آنچه شنیده‌ایم که در کفرناحوم از تو صادر شد، اینجا نیز در وطن خویش بنما.»


Y chupan cˈa ri kˈij riˈ, cˈo cˈa jun achi tzˈapel pa cárcel ri Barrabás rubiˈ, jun achi ri can cˈo rutzijol chi sibilaj itzel. 	 و در آن وقت، زندانی مشهور، برابا نام داشت.


Ri uva ri xerukupij ri ángel, can cˈa chuchiˈ el ri tinamit xbeyitzˈ wi. Y ri pila ri xyitzˈ wi ri uva, tek xbeˈel pe ri ruyaˈal ri uva chupan, ya xa can quicˈ chic. Y can sibilaj qˈuiy, ruma ri raken xapon cˈa pan oxiˈ ciento kilómetros. Y ri quicˈ riˈ ntel anej cˈa pa quichiˈ ri quiej ri acuchi (achique) niyaˈox (nyaˈ) wi ri freno. 	 وچرخشت را بیرون شهر به پا بیفشردند و خون ازچرخشت تا به دهن اسبان به مسافت هزار وششصد تیر پرتاب جاری شد.


Pero chicojol riyix ri yix nimayon wuche (wixin) ri chiriˈ pa tinamit Sardis, can cˈa yecˈo na jojun ri can ye chˈajchˈoj. Can ma quitzˈilobisan ta quiˈ. Y yecˈa riyeˈ riˈ ri xquebiyin wuqˈui riyin, quicusalon sek tak tziek, ruma can rucˈamon (takal) wi chiquij. 	 «لکن در ساردس اسمهای چند داری که لباس خود را نجس نساخته‌اند و در لباس سفید با من خواهند خرامید زیرا که مستحق هستند.


Y ri Simón y ri ye rachibil xebe cˈa chucanoxic ri Jesús. 	 و شمعون و رفقایش در‌پی او شتافتند.


Y ri winek can niquirek cˈa quichiˈ yechˈo apo, y niquibij: La nichˈo pe can achiˈel ruchˈabel Dios y ma ruchˈabel ta achi, xechaˈ cˈa apo. 	 و خلق ندا می‌کردند که آواز خداست نه آواز انسان.


Quecˈariˈ xquiben ruma majun cˈa chique ri kachˈalal riˈ kajnek ta ri Lokˈolaj Espíritu pa ruwiˈ, xa can xu (xe) wi cˈa ye banon bautizar pa rubiˈ ri Ajaf Jesús. 	 زیرا که هنوز بر هیچ‌کس از ایشان نازل نشده بود که به نام خداوند عیسی تعمید یافته بودند و بس.


Y ri Simón Pedro can yacˈariˈ tek xubij: Yit cˈa riyit ri Cristo, ri Rucˈajol ri cˈaslic Dios, xchaˈ chare. 	 شمعون پطرس در جواب گفت که «تویی مسیح، پسر خدای زنده!»


Ri Dios can choj wi y can yeruben wi ronojel ri ye rubin. Rumariˈ can xquixrutoˈ wi. Ya cˈa Riyaˈ ri xsiqˈuin (xoyon) iwuche (iwixin) riche (rixin) chi junan iwech nuben chiwe riqˈui ri Kajaf Jesucristo ri Rucˈajol. 	 امین است خدایی که شما را به شراکت پسر خود عیسی مسیح خداوند ماخوانده است.


Can xquicˈojeˈ wi cˈa quiqˈui riyeˈ y riyit wuqˈui riyin, riche (rixin) chi queriˈ riyeˈ xa jun ta cˈa xtiquiben. Y cuma riyeˈ xtetamex ta cˈa cuma ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, chi riyin, can yit cˈa riyit Nataˈ Dios ri xatako pe wuche (wixin). Y ruma cˈa chukaˈ riˈ xtetamex cuma ri winek chi can yeˈawajoˈ wi, achiˈel yinawajoˈ riyin. 	 من در ایشان و تو در من، تا در یکی کامل گردند و تا جهان بداندکه تو مرا فرستادی و ایشان را محبت نمودی چنانکه مرا محبت نمودی.


Y ri rutzˈibaxic ri xquiben chare can achiˈel wi ri xtzijox chake cuma ri xetzˈeto ri cˈa pa rutiquiribel pe. Y ri xetzˈeto ri xbanatej xeˈoc chukaˈ tzijoy ruchˈabel ri Dios. 	 چنانچه آنانی که از ابتدانظارگان و خادمان کلام بودند به ما رسانیدند،


Ri kachˈalal Aristarco, ri cˈo wuqˈui waweˈ pa cárcel, nutek cˈa el rutzil iwech. Y queriˈ chukaˈ ri kachˈalal Marcos nutek chukaˈ el rutzil iwech. Ya riyaˈ ri ruchˈiticˈajol ri kachˈalal Bernabé. Y xinbij yan cˈa chiwe chi wi napon ri Marcos chilaˈ iwuqˈui, can utz cˈa rucˈulic tibanaˈ. 	 ارسترخس همزندان من شما را سلام می‌رساند، و مرقس عموزاده برنابا که درباره او حکم یافته‌اید، هرگاه نزد شما آید او را بپذیرید،


Y re jun achi re ucˈuan apo chawech, chapon cˈa cuma ri israelitas y jubaˈ ma xquicamisaj. Y yin cˈa riyin y ri soldados ri xojapon chucolic pa quikˈaˈ ri winek, ruma xinnabej chi riyaˈ jun achi romano. 	 یهودیان این شخص را گرفته، قصد قتل او داشتند. پس با سپاه رفته، او را ازایشان گرفتم، چون دریافت کرده بودم که رومی است.


Ruma ri samaj riche (rixin) ri Lokˈolaj Espíritu can nuben cˈa chiwe riyix chi niben ri utz, ri choj y nitzekelbej ri kitzij. 	 زیرا که میوه نور در کمال، نیکویی وعدالت و راستی است.


Ri xintek cˈa rubixic chiwe, can riqˈui cˈa okˈej xinben el. Can riqˈui cˈa kˈaxomal y pokonal, ruma sibilaj yixinchˈob ruma ri icˈulwachin. Ri xintek cˈa el rubixic chiwe ma riche (rixin) ta cˈa chi yixinyaˈ pa bis riyix, ma que ta riˈ, xa riche (rixin) chi riyix niwetamaj y titzˈetaˈ chi riyin can sibilaj cˈa yixinwajoˈ. 	 زیرا که از حزن و دلتنگی سخت و بااشکهای بسیار به شما نوشتم، نه تا محزون شویدبلکه تا بفهمید چه محبت بینهایتی با شما دارم.


Riyin nbij cˈa chique ri xa quiyon yecˈo y nbij chukaˈ chique ri malcaniˈ tak ixokiˈ, chi xa ta utz chi man ta yecˈuleˈ chic. Xa utz chi choj quecˈojeˈ chi queriˈ, achiˈel nbanon riyin. 	 لکن به مجردین و بیوه‌زنان می‌گویم که ایشان را نیکو است که مثل من بمانند.


Y tek ri ángel ri xchˈo ca chare ri Cornelio xbe el, ri Cornelio xerusiqˈuij (xeroyoj) cˈa ye caˈiˈ rumozo y jun soldado ri can nuyaˈ wi chukaˈ rukˈij ri Dios. Ri soldado jun chique ri can ronojel kˈij yecˈo riqˈui ri Cornelio, y niquiben chukaˈ ri nibix chique. 	 و چون فرشته‌ای که به وی سخن می‌گفت غایب شد، دو نفر از نوکران خود ویک سپاهی متقی از ملازمان خاص خویشتن راخوانده،


Y riyoj can cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios chi wi cˈo nikacˈutuj chare, y wi can achiˈel ri ruraybel Riyaˈ ri nikacˈutuj, Riyaˈ can yojracˈaxaj wi. 	 و این است آن دلیری که نزد وی داریم که هرچه برحسب اراده او سوال نماییم، ما را می‌شنود.


Y man cˈa tichˈob ta ri pa tak iwánima chi riyin xquitzujun (xquisujun) chiwij chuwech ri Nataˈ Dios. Ma que ta riˈ. Ri xtitzujun (xtisujun) cˈa chiwij chuwech ri Dios, ya ri Moisés; ri achoj riqˈui nibij chi can icukuban wi apo icˈuˈx. 	 زیرا اگر موسی راتصدیق می‌کردید، مرا نیز تصدیق می‌کردیدچونکه او درباره من نوشته است.اما چون نوشته های او را تصدیق نمی کنید، پس چگونه سخنهای مرا قبول خواهید کرد.»


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ ri yekˈaxan ri nubij ri ley y chukaˈ chique ri achiˈaˈ fariseos ri yecˈo apo chiriˈ: ¿La xajan cami chi nicˈachojsex jun yawaˈ pa jun uxlanibel kˈij? ¿Achique nibij riyix? xchaˈ chique. 	 آنگاه عیسی ملتفت شده فقها و فریسیان را خطاب کرده، گفت: «آیا در روز سبت شفا دادن جایزاست؟»


Y ri yecˈo quiqˈui ri Elisabet xquibij chare: ¿Achique ruma tek nawajoˈ chi re acˈal nubiniˈaj Juan? Ruma majun chique ri ye awachˈalal ri que ta riˈ rubiˈ. 	 به وی گفتند: «از قبیله تو هیچ‌کس این اسم راندارد.»


Ri can pa nubiˈ riyin nucˈul jun acˈal, jun acˈal ri achiˈel reˈ, ma xu (xe) ta wi xtucˈul ri acˈal, xa can xquirucˈul chukaˈ riyin. Y ri xquicˈulu cˈa riyin, ma xu (xe) ta wi riyin ri xquirucˈul, xa can xtucˈul chukaˈ ri yin takayon pe. 	 «هرکه یکی از این کودکان را به اسم من قبول کند، مراقبول کرده است و هر‌که مرا پذیرفت نه مرا بلکه فرستنده مرا پذیرفته باشد.


Y tek queriˈ cˈa xtiban chiwe cuma ri winek, yacˈariˈ tek xquixcowin xquinikˈalajsaj chiquiwech. 	 واین برای شما به شهادت خواهد انجامید.


Yacˈa wi ri runakˈ tak awech ma ye utz ta, riyit yitcˈo pa jun kˈekuˈm. Rumariˈ wi xa nichuptej ri sakil ri ruyaˈon ri Dios pan awánima, can pa jun nimalaj kˈekuˈm yacˈojeˈ wi. 	 امااگر چشم تو فاسد است، تمام جسدت تاریک می‌باشد. پس اگر نوری که در تو است ظلمت باشد، چه ظلمت عظیمی است!


Yacˈa wi cˈo jun anciano riche (rixin) ri iglesia nimacun y ma nuyaˈ ta ca rubanic ri mac, tabij cˈa chare chi ma utz ta ri ntajin chubanic. Pero chiquiwech ri kachˈalal nabij wi chare. Riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic niquixibij quiˈ yemacun. 	 آنانی که گناه کنند، پیش همه توبیخ فرما تا دیگران بترسند.


Rumariˈ wi cˈo jun kachˈalal ri yatajnek chare chi nichˈo pa jun chic chˈabel ri ma ruchˈabel ta, tucˈutuj cˈa chare ri Dios riche (rixin) chi queriˈ nicowin chukaˈ nukˈaxaj ca rubixic pa quichˈabel ri yeˈacˈaxan riche (rixin). 	 بنابراین کسی‌که به زبانی سخن می‌گوید، دعا بکند تا ترجمه نماید.


Y nimakˈaˈ pa rucaˈn kˈij ri aj kˈatbel tak tzij xequitek cˈa nicˈaj chic chajinel riche (rixin) chi xbequibij chare ri achi chajiy quiche (quixin) ri yecˈo pa cárcel, chi utz cˈa queˈelesex el ri Pablo y ri Silas. 	 اما چون روز شد، والیان فراشان فرستاده، گفتند: «آن دو شخص را رها نما.»


Y ri quimolon cˈa quiˈ ri chiriˈ xeˈokˈ, xquikˈetelaˈ y xquitzˈumaj (xquitzˈubaj) ruchiˈ chukaˈ ri Pablo. 	 و همه گریه بسیار کردند و بر گردن پولس آویخته، او را می‌بوسیدند.و بسیار متالم شدندخصوص بجهت آن سخنی که گفت: «بعد از این‌روی مرا نخواهید دید.» پس او را تا به کشتی مشایعت نمودند.


Xa ta jun winek ruma chi nuben ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés tek nucˈul ri herencia ri nuyaˈ ri Dios, wi ta queriˈ, man ta jun rejkalen ri xutzuj (xusuj) ri Dios. Pero ma que ta riˈ. Ri Dios can xuyaˈ wi ri herencia chare ri Abraham ruma chi can queriˈ rutzujun (rusujun) chare. 	 زیرا اگر میراث از شریعت بودی، دیگر از وعده نبودی. لیکن خدا آن را به ابراهیم از وعده داد.


Ri capitán xucˈuaj cˈa el ri ti cˈajol cˈa chuwech ri achi achiˈel jun coronel, y xberubij chare: Ri Pablo ri cˈo pa cárcel xirusiqˈuij (xiroyoj), y xucˈutuj jun utzil chuwe riche (rixin) chi ncˈom pe re ti cˈajol reˈ chawech, ruma cˈo nrajoˈ nubij chawe, xchaˈ. 	 پس او را برداشته، به حضور مین باشی رسانیده، گفت: «پولس زندانی مرا طلبیده، خواهش کرد که این جوان را به خدمت تو بیاورم، زیرا چیزی داردکه به تو عرض کند.»


Y ri discípulos y ri nicˈaj chic niquibij cˈa: Ri Ajaf Jesús can kitzij wi chi xcˈastej el, y xucˈut yan riˈ chuwech ri Simón. 	 می گفتند: «خداوند در حقیقت برخاسته و به شمعون ظاهر شده است.»


Ruma ya ri aj banoy bojoˈy ri nichˈobo achique ri nrajoˈ nuben riqˈui ri chˈabek. Ruma riqˈui ri mismo chˈabek riˈ nicowin nuben jun bojoˈy ri nim rejkalen o nuben jun chic ri ma nim ta rejkalen. 	 یا کوزه‌گر اختیار بر گل نداردکه از یک خمیره ظرفی عزیز و ظرفی ذلیل بسازد؟


Y riyin ri Ajaf xtinben cˈa queriˈ chare, riche (rixin) chi queriˈ ri nicˈaj chic winek yinquicanoj ta cˈa riyin ri Ajaf. Xa can quinojel ri winek ri ma ye israelitas ta ri natan chic nubiˈ pa quiwiˈ, que ta riˈ xtiquiben. 	 تا بقیه مردم طالب خداوند شوند و جمیع امت هایی که بر آنهانام من نهاده شده است.»


Y oxiˈ kˈij ticamisex wi el, yariˈ tek ri Dios xucˈasoj pe chiquicojol ri caminakiˈ. Y xuben chare chi xucˈutulaˈ riˈ. 	 همان کس را خدا در روز سوم برخیزانیده، ظاهر ساخت.


Riyix xa can nirayij chi iwuqˈui ta riyix cˈo wi ronojel cosas, y rumariˈ hasta yixcamisan. Pero xa ma niwil ta. Niben chˈaˈoj y oyowal. Y can qˈuiy oyowal niben. Pero ma niwil ta ri achique nirayij, ruma ma nicˈutuj ta chare ri Dios. 	 طمع می‌ورزید وندارید؛ می‌کشید و حسد می‌نمایید و نمی توانیدبه چنگ آرید؛ و جنگ و جدال می‌کنید و نداریداز این جهت که سوال نمی کنید.


Riyix can iniman wi ri nuchˈabel chi ticˈojeˈ cochˈonic iwuqˈui. Y rumacˈariˈ can xquixinchajij cˈa chuwech ri rucˈayewal tek xtoka; rucˈayewal ri xtika pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, riche (rixin) chi yetojtobex cˈa quinojel ri winek. 	 چونکه کلام صبر مرا حفظنمودی، من نیز تو را محفوظ خواهم داشت، ازساعت امتحان که بر تمام ربع مسکون خواهد آمدتا تمامی ساکنان زمین را بیازماید.


Pero can nicˈatzin chi nibanatej na ri ye tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, rumariˈ tek ma rajawaxic ta cˈa chi yepe ri ángeles chinutoˈic, xchaˈ ri Jesús. 	 لیکن در این صورت کتب چگونه تمام گردد که همچنین می‌بایست بشود؟»


Quinojel cˈa ri achiˈel can xecom riqˈui ri Cristo, can majun cˈa quimac yetzˈetetej ruma ri Dios. 	 زیرا هر‌که مرد، از گناه مبرا شده است.


Ri kas kitzij caxlan wey, ri kajnek pe chilaˈ chicaj, ma junan ta riqˈui ri maná ri xquitij ri iwatiˈt imamaˈ, ruma riyeˈ xquitij ri maná pero ma riqˈui wi riˈ, ma xecˈaseˈ ta riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xa xecom. Yacˈa ri niquitij ri kitzij caxlan wey ri kajnek pe chilaˈ chicaj, xticˈojeˈ quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 این است نانی که از آسمان نازل شد، نه همچنان‌که پدران شما من را خوردند و مردند؛ بلکه هر‌که این نان را بخورد تا به ابد زنده ماند.»


Tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Cˈo cˈa jun achi ri xbe pa jopin ijaˈtz. 	 «گوش گیرید! اینک برزگری بجهت تخم پاشی بیرون رفت.


Y ri chojlaj achi riˈ xcˈojeˈ cˈa chiquicojol ri winek riˈ. Y ruma chi kˈij kˈij xracˈaxaj y xutzˈet ri etzelal ri xequibanalaˈ ri winek, sibilaj cˈa xkˈaxo ri ránima, ruma ri ránima Riyaˈ can choj wi. 	 زیرا که آن مرد عادل درمیانشان ساکن بوده، از آنچه می‌دید و می‌شنید، دل صالح خود را به‌کارهای قبیح ایشان هرروزه رنجیده می‌داشت.


Y ri winek ri aj chiriˈ pa Malta can xquiyaˈ cˈa kakˈij y can jabel wi quinaˈoj xquiben kiqˈui. Y tek xojbe, riyeˈ xquiyalaˈ el ri xticˈatzin chake chupan ri kabey. 	 و ایشان ما را اکرام بسیار نمودند و چون روانه می‌شدیم، آنچه لازم بود برای ما حاضر ساختند.


Riyoj queriˈ nikacˈutuj chare ri Dios, ruma nikajoˈ chi riyix nicˈuaj ta jun cˈaslen achiˈel ri rucˈamon chi nicˈuaj chuwech ri Ajaf, chi ma yixtaneˈ ta chi nicˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech. Niwachin ta ri icˈaslen riqˈui chi nibanalaˈ utzil, y yixqˈuiy ta chiretamaxic ri Dios. 	 تا شما به طریق شایسته خداوند به‌کمال رضامندی رفتارنمایید و در هر عمل نیکو بار آورید و به معرفت کامل خدا نمو کنید،


Pa rucaˈn kˈij ri Pablo y ri yoj benak riqˈui, xoj‑el cˈa el chiriˈ pa Tolemaida, y xkachop el bey riche (rixin) chi yojbe cˈa pa tinamit Cesarea. Yacˈa tek xojapon, xojbe pa rachoch ri Felipe ri nitzijon ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Riyaˈ jun cˈa chique ri wukuˈ diáconos ri xeniman xeˈilin quiche (quixin) ri malcaniˈ tak ixokiˈ pa Jerusalem. Y xojcˈojeˈ cˈa ka chiriˈ pa rachoch ri Felipe. 	 در فردای آن روز، ازآنجا روانه شده، به قیصریه آمدیم و به خانه فیلپس مبشر که یکی از آن هفت بود درآمده، نزداو ماندیم.


Y wi cˈo jun kachˈalal ri nibin chi riyaˈ can yatajnek wi chare chi nukˈalajsaj ri nibix chare ruma ri Dios, y chukaˈ nubij chi can ucˈuan wi ruma ri Lokˈolaj Espíritu, ri kachˈalal riˈ can xtubij chukaˈ chi ri pixaˈ ri xinbij riyin chiwe, can riqˈui wi ri Ajaf Dios xwinakir wi pe. 	 اگر کسی خود را نبی یاروحانی پندارد، اقرار بکند که آنچه به شمامی نویسم، احکام خداوند است.


Y ri Abraham can xuyaˈ wi cˈa ca ri Caldea ri lugar ri cˈo wi, y xkˈax ri pan Harán. Y caminek chic cˈa ca ri rutataˈ ri Abraham chiriˈ pan Harán, tek ri Dios xucˈom cˈa pe ri Abraham chupan re ruwachˈulef Canaán re yixcˈo wi wacami. 	 پس از دیارکلدانیان روانه شده، در حران درنگ نمود؛ و بعداز وفات پدرش، او را کوچ داد به سوی این زمین که شما الان در آن ساکن می‌باشید.


Majun bey rubin ta queriˈ chare jun ángel. Y tek ri Dios xutek pe ri Rucˈajol chuwech re ruwachˈulef, xubij chi quinojel ri ruˈángeles tiquiyaˈ rukˈij ri Rucˈajol. 	 و هنگامی که نخست زاده را باز به جهان می‌آورد می‌گوید که «جمیع فرشتگان خدا او راپرستش کنند.»


Y riqˈui ri benak ri tiempo, ri Jesús ruchapon cˈa qˈuiyen, y can queriˈ chukaˈ petenak más runaˈoj. Can sibilaj cˈa utz nitzˈetetej ruma ri Dios, y sibilaj cˈa chukaˈ utz nitzˈetetej cuma ri winek. 	 و عیسی درحکمت و قامت و رضامندی نزد خدا و مردم ترقی می‌کرد.


Quecˈariˈ nubij ri Ajaf ri nicowin nuben ronojel. Riyix wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, re xinbij yan ka chiwe, ronojel riˈ can tzujun (sujun) wi chake ruma ri Dios. Rumariˈ can tikachˈajchˈojsaj cˈa kiˈ. Can tikachajij cˈa ri kachˈacul y ri kánima chuwech ronojel ri xa ma chˈajchˈoj ta, ruma ri Dios can xojrelesaj yan cˈa pe chupan ri ma chˈajchˈoj ta. Can tikaxibij cˈa kiˈ chuwech Riyaˈ, riche (rixin) chi queriˈ ronojel kˈij nichˈajchˈojir más ri kacˈaslen. 	 پس‌ای عزیزان، چون این وعده‌ها راداریم، خویشتن را از هر نجاست جسم وروح طاهر بسازیم و قدوسیت را در خدا ترسی به‌کمال رسانیم.


Pero riyit ma tanimaj ta riˈ, ruma yecˈo ye más ye cawinek achiˈaˈ ri xqueˈoyoben riche (rixin) ri Pablo pa bey, y ri achiˈaˈ riˈ can quibin chi ma xquewaˈ ta y ma xqueˈucˈyaˈ ta, cˈa ya tek xquecowin na xtiquicamisaj ri Pablo, y chi ya ta ri Dios ri xtiyaˈo rucˈayewal pa quiwiˈ, wi ma xtiquiben ta ri niquibij. Y wacami xaxu (xaxe) chic cˈa coyoben ri achique xtabij el riyit, xchaˈ ri ti cˈajol riˈ. 	 پس خواهش ایشان را اجابت مفرما زیرا که بیشتر از چهل نفر از ایشان در کمین وی‌اند و به سوگند عهد بسته‌اند که تا او را نکشند چیزی نخورند و نیاشامند و الان مستعد و منتظر وعده تو می‌باشند.»


Wi cˈo jun winek ri nuwulan ri rachoch ri Dios, ri Dios xtuwulaj chukaˈ ri nibano queriˈ riche (rixin) chi nberutijaˈ pokonal. Ruma ri rachoch ri Dios can lokˈolaj wi, y riˈ yix cˈa riyix. 	 اگر کسی هیکل خدارا خراب کند، خدا او را هلاک سازد زیرا هیکل خدا مقدس است و شما آن هستید.


Y ri Jesús cˈo cˈa ri pa tinamit Betania, chiriˈ pa rachoch ri Simón ri xcˈachojsex chare ri itzel yabil ri lepra rubiˈ. 	 و هنگامی که عیسی در بیت عنیا در خانه شمعون ابرص شد،


Y xintzˈet cˈa chi yecˈo chˈaquet quiche (quixin) aj kˈatbel tak tzij, y chiriˈ ye tzˈuyul wi ri yaˈon chic kˈatbel tzij pa quikˈaˈ riche (rixin) chi niquikˈet tzij. Xentzˈet cˈa chukaˈ ri cánima ri yecamisan el ruma xtzaqˈuix quikul. Riyeˈ xecamisex el ruma xquikˈalajsaj ri xuben ri Jesús y xquitzijoj ri ruchˈabel ri Dios. Quinojel cˈa riˈ, yeriˈ ri ma xeyaˈo ta rukˈij ri nabey chicop y ri ruwachbel. Ni ma xcajoˈ ta chukaˈ chi xyaˈox (xyaˈ) retal ri chicop riˈ chi nicˈaj tak quiwech o chrij tak quikˈaˈ. Y riyeˈ xecˈastej y junan cˈa yekˈato tzij riqˈui ri Cristo, chupan ri jun mil junaˈ. 	 و تختها دیدم و بر آنها نشستند و به ایشان حکومت داده شد و دیدم نفوس آنانی را که بجهت شهادت عیسی و کلام خدا سر بریده شدند و آنانی را که وحش و صورتش را پرستش نکردند و نشان او را بر پیشانی و دست خود نپذیرفتند که زنده شدند و با مسیح هزار سال سلطنت کردند.


Ri winek xa akasan jubaˈ rukˈij que chiquiwech ri ángeles. Pero ma riqˈui wi riˈ can xaben chare ri winek chi can cˈo rukˈij rucˈojlen, ruma pa rukˈaˈ riyaˈ ayaˈon wi ronojel ri cosas ri abanon. 	 او را ازفرشتگان اندکی پست‌تر قرار دادی و تاج جلال واکرام را بر سر او نهادی و او را بر اعمال دستهای خود گماشتی.


Y queriˈ xuben ri Dios riche (rixin) chi majun cˈa winek ri nicowin ta nunimirisaj riˈ chuwech Riyaˈ. 	 تا هیچ بشری در حضور او فخر نکند.


Tijakaˈ cˈa ri iwánima riche (rixin) chi yojiwajoˈ. Ruma riyoj xa majun cˈa itzel ri kabanon ta chiwe, riyoj majun cˈa winek kayojon ta runaˈoj, majun ri kakˈolon ta. 	 ما را در دلهای خود جا دهید. بر هیچ‌کس ظلم نکردیم و هیچ‌کس را فاسد نساختیم وهیچ‌کس را مغبون ننمودیم.


jun achi ri ma nikˈaber ta, ni ma nuben ta oyowal, ni ma nubanalaˈ ta chukaˈ itzel tak banobel chuchˈaquic ri rurajil, xa nicˈatzin cˈa chi utz runaˈoj quiqˈui quinojel ri winek, chˈuchˈuj ránima, y man ta nibe ránima chrij ri puek. 	 نه میگسار یا زننده یا طماع سودقبیح بلکه حلیم و نه جنگجو و نه زرپرست.


Ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi kas kitzij wi ri xquibij ri xetzijon ri ruchˈabel chake. Ruma Riyaˈ xuben chique chi xecowin xquiben milagros ri xkˈalajsan ri nimalaj ruchukˈaˈ ri Dios. Y xuben chique chi xecowin xquiben nicˈaj chic samaj riqˈui ri ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu. Queriˈ xuben chique chiquijujunal, riche (rixin) chi xecowin xquiben ri samaj ri nrajoˈ Riyaˈ chi xquiben. 	 درحالتی که خدا نیز با ایشان شهادت می‌داد به آیات و معجزات و انواع قوات و عطایای روح‌القدس برحسب اراده خود.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈutuj: ¿Achique chique ri ye caˈiˈ riˈ ri xbano ri ruraybel ri rutataˈ? xchaˈ. Y ri achiˈaˈ riˈ xquibij cˈa: Ri xbano ri ruraybel ri rutataˈ ya ri nabey, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij cˈa nbij chiwe chi xa ye ri cˈutuy tak alcawal y ri ixokiˈ ri ma utz ta cˈaslen quicˈuan, xa yeriˈ ri xqueˈoc nabey pa rajawaren ri Dios, que chiwech riyix, ruma riyeˈ xtzolin pe quicˈuˈx. 	 کدام‌یک از این دو خواهش پدر را به‌جاآورد؟» گفتند: «اولی.» عیسی بدیشان گفت: «هرآینه به شما می‌گویم که باجگیران و فاحشه هاقبل از شما داخل ملکوت خدا می‌گردند،


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, yacˈariˈ tek xa noka yan cˈa jun quinimakˈij ri israelitas, y rumariˈ ri Jesús xbe anej ri pa tinamit Jerusalem. 	 و بعد از آن یهود را عیدی بود و عیسی به اورشلیم آمد.


Riyix cˈa ri yix ancianos quiche (quixin) ri iglesias, can queˈichajij cˈa ri kachˈalal. Ruma riyeˈ ye riche (rixin) chic ri Dios, y ya ri Dios ri yayon re samaj reˈ chiwe. Queˈichajij cˈa, can achiˈel nuben jun aj yukˈ quiqˈui ri tak rucarneˈl. Y can riqˈui cˈa chukaˈ ronojel iwánima tibanaˈ. Y ma xaxu (xaxe) ta wi ruma cˈo chi niben queriˈ. Ni ma riche (rixin) ta chi nirayij nichˈec qˈuiy irajil. Xa can queˈichajij ri kachˈalal riqˈui ronojel iraybel. 	 گله خدا را که در میان شماست بچرانید ونظارت آن را بکنید، نه به زور بلکه به رضامندی ونه بجهت سود قبیح بلکه به رغبت؛


Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex chukaˈ ri mozo riˈ. 	 آقایش وی را گفت: آفرین‌ای غلام نیک متدین! بر چیزهای کم امین بودی، تو را بر چیزهای بسیار می‌گمارم. در خوشی خداوندخود داخل شو!


¿Achique cami nikaben? ¿La utz cami yojmacun ruma majun ri ley pa kawiˈ y ruma chi cˈo chic rutzil ri Dios pa kawiˈ? Ma rucˈamon ta chi que ta riˈ nikaben. 	 پس چه گوییم؟ آیا گناه بکنیم از آنرو که زیر شریعت نیستیم بلکه زیر فیض؟ حاشا!


Y chukaˈ can xquibij cˈa: Ma tikachop ta chupan re nimakˈij reˈ, riche (rixin) chi ma yeyacatej ta pe ri winek chikij. 	 اما گفتند: «نه در وقت عید مبادا آشوبی در قوم بر پا شود.»


Yacˈa ri ijaˈtz ri xeka pa jun utzilaj ulef, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek. Riyeˈ riqˈui ronojel cánima niquicˈaxaj y niquiben ri nubij. Y can niquiyec pa cánima ri ruchˈabel ri Dios, y niwachin jabel ri quicˈaslen ronojel tiempo. 	 اما آنچه در زمین نیکو واقع گشت کسانی می‌باشند که کلام را به دل راست و نیکو شنیده، آن را نگاه می‌دارند و با صبر، ثمر می‌آورند.


Y wi xa jun chic ruchojmirisaxic ri niwajoˈ riyix, tikachaˈ cˈa ca jun kˈij tek xtikamol kiˈ konojel y nikachojmirisaj, achiˈel ri nubij ri kaley. 	 و اگر در امری دیگر طالب چیزی باشید، درمحکمه شرعی فیصل خواهد پذیرفت.


Can yacˈariˈ tek ri winek xquichop ri Sóstenes chuwech ri Galión ri aj kˈatbel tzij y xquichˈey. Ri Sóstenes cˈa riˈ jun principal chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Pero ri Galión can xuben chi achiˈel xa ma xutzˈet ta ri xbanatej. 	 و همه سوستانیس رئیس کنسیه را گرفته او را در مقابل مسند والی بزدند و غالیون را از این امور هیچ پروانبود.


Y tek xeˈapon cˈa chrachoch ri Jairo, ri Jesús xaxu (xaxe) wi cˈa chique ri Pedro, ri Jacobo, ri Juan, y ri ruteˈ rutataˈ ri acˈal xuyaˈ kˈij riche (rixin) chi xeˈoc pa jay riqˈui ri ti kˈopoj ri caminek. 	 و چون داخل خانه شد، جز پطرس و یوحنا ویعقوب و پدر و مادر دختر هیچ‌کس را نگذاشت که به اندرون آید.


Ruma tek xkatzijoj chiwe ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ma kayon ta riyoj ri xojtzijon. Xa can ya ruchukˈaˈ ri Lokˈolaj Espíritu ri xojtoˈo chutzijoxic. Y xkˈalajin chi ri xkatzijoj chiwe, can ruchˈabel wi ri Dios. Y chukaˈ tek xojcˈojeˈ chicojol, riyix xitzˈet ri utzilaj cˈaslen ri xkacˈuaj. Ruma xkajoˈ chi xinimaj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 زیرا که انجیل ما بر شما محض سخن وارد نشده، بلکه با قوت وروح‌القدس و یقین کامل، چنانکه می‌دانید که درمیان شما بخاطر شما چگونه مردمان شدیم.


Rumariˈ riyix tichajij cˈa ri icˈaslen. Y wi cˈo jun awachˈalal ri cˈo jun pokon nuben chawe, tabij cˈa chare chi ma utz ta xuben. Y wi ri nibano pokon chawe norucˈutuj cuybel rumac chawech ruma xtzolin pe rucˈuˈx, tacuyuˈ cˈa rumac. 	 احتراز کنید و اگر برادرت به تو خطا ورزد او راتنبیه کن و اگر توبه کند او را ببخش.


Y ri kachˈalal riˈ xechˈacon cˈa chrij ri itzel winek, ruma chi ri ruquiqˈuel ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, ye ruchˈajon chic chare ri quimac, y ruma chukaˈ chi ri chˈabel ri niquibij riyeˈ can nukˈalajsaj chi quiniman ri Jesucristo. Y ma xquipokonaj ta chi xeˈapon cˈa pa camic ruma ri rubiˈ ri Ajaf. 	 وایشان بوساطت خون بره و کلام شهادت خود براو غالب آمدند و جان خود را دوست نداشتند.


¿Y achique ruma tek ma nichˈobotej ta ka iwuma riyix mismo achique ri rucˈamon chi niben y achique ri ma rucˈamon ta? 	 و چرا از خود به انصاف حکم نمی کنید؟


Y riqˈui ri queriˈ, riyoj xtikatzijoj ta cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic cˈa más quelaˈ chare ri itinamit riyix. Y riqˈui ri queriˈ, riyoj ma yojapon ta acuchi (achique) yecˈo chic aj samajel, y cˈo chic samaj quibanon. Riyoj ma rucˈamon ta chi nikayaˈ kakˈij ruma ri samaj ri xa banon cuma nicˈaj chic. 	 تا اینکه در مکانهای دورتر ازشما هم بشارت دهیم و در امور مهیا شده به قانون دیگران فخر نکنیم.


Rumacˈariˈ tek yatajnek chare ri Cristo chi ya Riyaˈ nichojmirisan ri cˈacˈacˈ trato ri nuben ri Dios quiqˈui ri winek. Y ruma chi xcom ri Cristo tek nicuyutej ri mac ri xbanatej chupan ri nabey trato. Y riyoj ri yoj siqˈuin (oyon) ruma ri Dios wacami can nikil chukaˈ ri utzil ri tzujun (sujun) ruma Riyaˈ ojer ca; y riˈ jun herencia ri nuyaˈ ri Dios riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 و از این جهت او متوسط عهد تازه‌ای است تا چون موت برای کفاره تقصیرات عهد اول بوقوع آمد، خوانده‌شدگان وعده میراث ابدی رابیابند.


Ri Ajaf Jesús xretamaj cˈa chi ri achiˈaˈ fariseos quicˈaxan chic chi Riyaˈ más ye qˈuiy winek ri yeruben bautizar y más ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin), que chiquiwech ri winek ri yeruben bautizar ri Juan ri Bautista y ri yetzekelben riche (rixin). 	 و چون خداوند دانست که فریسیان مطلع شده‌اند که عیسی بیشتر از یحیی شاگردپیدا کرده، تعمید می‌دهد،


Y tek napon chrachoch, yerusiqˈuij (yeroyoj) ri winek ri retaman quiwech, y yerusiqˈuij (yeroyoj) chukaˈ ri ruvecinos, y nubij cˈa chique: Quixquicot cˈa wuqˈui re wacami, ruma ri nucarneˈl ri sachnek ca, xinwil pe. 	 و به خانه آمده، دوستان وهمسایگان را می‌طلبد و بدیشان می‌گوید با من شادی کنید زیرا گوسفند گمشده خود را یافته‌ام.


Ri yewayjan, can xuyaˈ cˈa ronojel ri nicˈatzin chique; yecˈa ri beyomaˈ xa choj queriˈ xetak el. Can majun xuyaˈ el chique. 	 گرسنگان را به چیزهای نیکو سیر فرمود و دولتمندان راتهیدست رد نمود.


¿Achique ruma tek riyix nibij chi achiˈel xa majun ikˈij nbanon chiwe que chiquiwech ri nicˈaj chic iglesias ri yecˈo pa nicˈaj chic tinamit? ¿O xa ruma chi majun xincˈutuj ta chiwe riche (rixin) chi ntzukbej wiˈ rumariˈ tek queriˈ nibij? Wi xa rumariˈ, ticuyuˈ cˈa jubaˈ numac ruma ri nbanon chiwe. 	 زیرا کدام چیزاست که در آن از سایر کلیساها قاصر بودید؟ مگراینکه من بر شما بار ننهادم. این بی‌انصافی را از من ببخشید!


Y ri Sacerdote ri xpe, ya ri Kajaf Jesucristo, y nikˈalajin chi Riyaˈ riy rumam ca ri Judá. Y ri ley riche (rixin) ri Moisés ma nubij ta chi yeˈoc sacerdotes ri ye riy rumam ca ri Judá. 	 زیرا واضح است که خداوند مااز سبط یهودا طلوع فرمود که موسی در حق آن سبط از جهت کهانت هیچ نگفت.


Y quinojel ri winek ri yecˈo chupan ri jun tinamit riˈ xbequimoloˈ quiˈ chuchiˈ ri jay ri acuchi (achique) cˈo wi ri Jesús. 	 و تمام شهر بر در خانه ازدحام نمودند.


Yacˈa ri achiˈaˈ fariseos xa niquibij cˈa chrij ri Jesús: Laˈ xa ya ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri niyaˈo uchukˈaˈ chare, rumariˈ tek nicowin yerelesaj itzel tak espíritu, yechaˈ. 	 لیکن فریسیان گفتند: «به واسطه رئیس دیوها، دیوها را بیرون می‌کند.»


Xbe cˈa chiquitzˈetic ri kachˈalal ri yecˈo pa ronojel lugar ri chiriˈ pa Macedonia, y xberucukubalaˈ cˈa ca quicˈuˈx riqˈui qˈuiy chˈabel. Y cˈacˈariˈ xbe pa ruwachˈulef Grecia. 	 و در آن نواحی سیر کرده، اهل آنجا را نصیحت بسیار نمود و به یونانستان آمد.


Y ma tiyaˈ ta pa bis ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios. Riyaˈ cˈo chic pa tak kánima, y yariˈ retal chi can xkojcolotej wi el chuwech ri mac tek xtapon ri rukˈijul. 	 و روح قدوس خدا را که به او تا روز رستگاری مختوم شده‌اید، محزون مسازید.


Riyeˈ xquichˈob chi majun nicˈatzin wi niquetamaj ruwech ri Dios. Rumariˈ ri Dios xeruyaˈ ca. Tiyojtej na cˈa ri quinaˈoj y tiquibanalaˈ na cˈa ri xajan chi niban. 	 و چون روا نداشتند که خدا را در دانش خودنگاه دارند، خدا ایشان را به ذهن مردود واگذاشت تا کارهای ناشایسته به‌جا آورند.


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Ri Katataˈ Dios, ri qui‑Dios ri Abraham, ri Isaac, ri Jacob, qui‑Dios chukaˈ ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca; Riyaˈ can xuben cˈa chare ri Jesús, ri Rucˈajol, chi cˈo rukˈij rucˈojlen. Pero riyix ma xiwajoˈ ta xinimaj chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. Xa xiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. Y tek ri aj kˈatbel tzij can rubin chic chi nucol el, riyix ma xiwajoˈ ta. Riyix xa qˈuiy ri xibij apo chrij. 	 خدای ابراهیم و اسحاق و یعقوب، خدای اجداد ما، بنده خود عیسی را جلال داد که شما تسلیم نموده، او را در حضور پیلاطس انکارکردید، هنگامی که او حکم به رهانیدنش داد.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xbe chic cˈa jun bey ri pa tinamit Caná ri cˈo pa rucuenta ri Galilea, ri acuchi (achique) xuben wi chare ri relic yaˈ chi xoc ruyaˈal uva. Y chiriˈ pa Galilea, pa jun chic tinamit ri Capernaum rubiˈ, cˈo cˈa jun achi nim rukˈij, rumozo ri rey, y riyaˈ cˈo jun rucˈajol yawaˈ. 	 پس عیسی به قانای جلیل آنجایی که آب را شراب ساخته بود، بازآمد. و یکی از سرهنگان ملک بود که پسر او در کفرناحوم مریض بود.


Rumacˈariˈ riyix ri xa yix achiˈel itzel tak cumatz, ¿achique modo yixcowin nibij ri utz, tek xa yix itzel tak winek? Ruma chi jun winek can ya cˈa ri yecˈo pa ránima ri yerubij. 	 ای افعی‌زادگان، چگونه می‌توانیدسخن نیکو گفت و حال آنکه بد هستید زیرا که زبان از زیادتی دل سخن می‌گوید.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: ¿Riyix chukaˈ, can cˈa ma jane nikˈax ta chiwech ri nbij? ¿La ma nikˈax ta cˈa chiwech chi ronojel ri nutij ka ri winek ma ya ta riˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin)? 	 بدیشان گفت: «مگر شما نیز همچنین بی‌فهم هستید ونمی دانید که آنچه از بیرون داخل آدم می‌شود، نمی تواند او را ناپاک سازد،


Y can yacˈariˈ tek ri Bernabé y ri Saulo xetak el ruma ri Lokˈolaj Espíritu. Rumariˈ riyeˈ xebe pa Seleucia. Y chiriˈ xeˈoc el pa jun barco riche (rixin) chi xekˈax apo pa Chipre. 	 پس ایشان از جانب روح‌القدس فرستاده شده، به سلوکیه رفتند و از آنجا از راه دریا به قپرس آمدند.


Ruma chi ri Dios ma xutek ta pe ri Rucˈajol waweˈ chuwech re ruwachˈulef riche (rixin) chi norukˈataˈ tzij pa quiwiˈ ri winek y noruyaˈ ta rucˈayewal pa quiwiˈ. Ma que ta riˈ. Ri Dios xutek pe ri Rucˈajol, riche (rixin) chi yecolotej ri winek chupan ri mac. 	 زیرا خدا پسر خود را در جهان نفرستاد تا برجهان داوری کند، بلکه تا به وسیله او جهان نجات یابد.


Y tikayaˈ na peˈ pa cuenta chi queriˈ chukaˈ nikaben quiqˈui ri quiej chi nikayaˈ chˈichˈ pa quichiˈ riche (rixin) chi yekakˈet. Ruma xaxu (xaxe wi) riqˈui ri chˈichˈ riˈ, ri quiej yojquinimaj y yojquicˈuaj acuchi (achique) ri nikajoˈ yojbe wi. 	 و اینک لگام رابر دهان اسبان می‌زنیم تا مطیع ما شوند و تمام بدن آنها را برمی گردانیم.


Y riyit Timoteo, can tachajij cˈa ri tijonic ri yaˈon ca chawe. Ma queˈacˈul ta tzij ri xa ma riqˈui ta ri Dios ye petenak wi, ri xa majun utz nucˈom pe chawe. Ma queˈacˈul ta chukaˈ tzij ri xa itzel yechˈo chrij ri ruchˈabel ri Dios, tzij ri nibix chi nim etamabel quicˈamom pe, y xa ma kitzij ta chi queriˈ. 	 ای تیموتاوس تو آن امانت را محفوظ دار واز بیهوده‌گویی های حرام و از مباحثات معرفت دروغ اعراض نما،


Yacˈariˈ tek ri Pilato xel chic pe jun bey ri pa rupalacio riche (rixin) chi xochˈo chique ri winek, y riyaˈ xubij cˈa chique: Titzuˈ, re achi reˈ nwelesaj pe chiwech, riche (rixin) chi tiwetamaj chi Riyaˈ xa majun achique ta mac nwil ta chrij, xchaˈ. 	 باز پیلاطس بیرون آمده، به ایشان گفت: «اینک او را نزد شما بیرون آوردم تا بدانیدکه در او هیچ عیبی نیافتم.»


Y ri wukuˈ ángeles ri ye ucˈuayon trompetas, can yacˈariˈ xquichojmirisalaˈ quiˈ riche (rixin) chi yequixupuj ri trompetas. 	 و هفت فرشته‌ای که هفت کرنا را داشتندخود را مستعد نواختن نمودند


Y chiriˈ chiquicojol ri winek, ye benak cˈa nicˈaj achiˈaˈ fariseos. Y riyeˈ xquibij cˈa chare ri Jesús: Tijonel, queˈakˈilaˈ ri ye adiscípulos, xechaˈ chare. 	 آنگاه بعضی از فریسیان از آن میان بدو گفتند: «ای استاد شاگردان خود را نهیب نما.»


Y ri kachˈalal tiquetamaj cˈa niquiben utzilaj tak samaj. Quequitoˈ cˈa ri nicˈatzin quitoˈic, riche (rixin) chi niwachin jabel ri quicˈaslen. 	 و کسان ما نیز تعلیم بگیرند که در کارهای نیکومشغول باشند برای رفع احتیاجات ضروری، تابی ثمر نباشند.


Y tek xchˈobotej chuwech, xubij: Más utz quenwulaj na el re cocoj tak nucˈujay, y yenben chic nicˈaj más ye nimaˈk. Y chupan ri nucˈujay riˈ xquenyacalaˈ wi ri cˈo wuqˈui y ronojel ri nucosecha. 	 پس گفت چنین می‌کنم انبارهای خود را خراب کرده، بزرگتر بنا می‌کنم و در آن تمامی حاصل و اموال خود را جمع خواهم کرد.


Y Riyaˈ ya cˈa ri pa desierto nibe wi riche (rixin) chi nuben orar. 	 و او به ویرانه‌ها عزلت جسته، به عبادت مشغول شد.


Y ruma chi ri nimalaj sacerdote xa jun relic winek, rumariˈ riyaˈ rajawaxic chi yerucamisaj chicop riche (rixin) chi yerutzuj (yerusuj) chuwech ri Dios, y ma xu (xe) ta wi ruma ri quimac ri winek, xa can ruma chukaˈ ri rumac riyaˈ. 	 و به‌سبب این کمزوری، او را لازم است چنانکه برای قوم، همچنین برای خویشتن نیز قربانی برای گناهان بگذراند.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés rubin pe chi can xu (xe) wi ri ye riy rumam ca ri Leví ri yeˈoc sacerdotes, y ri Jesucristo xa ma riy rumam ta ca ri Leví. Pero Riyaˈ xoc Sacerdote, ruma cˈo rucˈaslen ri can cˈo ruchukˈaˈ, jun cˈaslen ri majun bey xtiqˈuis ta. 	 که به شریعت و احکام جسمی مبعوث نشودبلکه به قوت حیات غیرفانی.


Ri ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel, can benak cˈa cánima chrij ri itzel tak quiraybel riˈ. Yecˈa ri ye ucˈuan ruma ri Lokˈolaj Espíritu, can benak cˈa cánima chrij ri nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 زیرا آنانی که برحسب جسم هستند، درچیزهای جسم تفکر می‌کنند و اما آنانی که برحسب روح هستند در چیزهای روح.


Y ri Jesús xubij chare: ¿La nayaˈ cami ri acˈaslen wuma riyin? Riyin can kitzij wi cˈa nbij chawe, chi tek cˈa ma jane tisiqˈuin ta pe ri ecˈ, riyit oxiˈ yan mul abin chic chi ma awetaman ta nuwech, xchaˈ ri Jesús chare ri Pedro. 	 عیسی به او جواب داد: «آیا جان خود رادر راه من می‌نهی؟ آمین آمین به تو می‌گویم تا سه مرتبه مرا انکار نکرده باشی، خروس بانگ نخواهد زد.


Y wi xa ta ri Ajaf Dios man ta nuben chi xa kˈatatel ri kˈij riche (rixin) ri tijoj pokonal riˈ, quinojel ta yecom. Pero ruma ri rutzil Riyaˈ pa quiwiˈ ri ye ruchaˈon chic, can xtuben wi chi xa kˈatatel ri kˈij riˈ. 	 و اگر خداوند آن روزها را کوتاه نکردی، هیچ بشری نجات نیافتی. لیکن بجهت برگزیدگانی که انتخاب نموده است، آن ایام را کوتاه ساخت.


Ruma xabachique ri can nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa ma xtril ta cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, astapeˈ ta na can napon pa camic wuma riyin, can xtril wi rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 زیرا هر کس بخواهد جان خود را برهاند، آن را هلاک سازد؛ اما هر‌که جان خود را بخاطر من هلاک کند، آن را دریابد.


Y ri chˈumilaˈ xebetzak pe ri chicaj y xeka pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, can achiˈel tek yebetzak pe ri ruwech ri higo ruma jun nimalaj cakˈikˈ. 	 و ستارگان آسمان بر زمین فرو ریختند، مانند درخت انجیری که از باد سخت به حرکت آمده، میوه های نارس خود را می‌افشاند.


Ri Abraham xunimaj cˈa chi can xtibanatej na wi ri xbix chare ruma ri Dios, astapeˈ riyaˈ can riˈj chic. Pero riyaˈ can xunimaj wi ri xubij ri Dios chare chi ntoc quitataˈ sibilaj ye qˈuiy chi winek y xquecˈojeˈ sibilaj ye qˈuiy riy rumam. 	 که او در ناامیدی به امید ایمان آورد تا پدرامت های بسیار شود، برحسب آنچه گفته شد که «ذریت تو چنین خواهند بود.»


Yacˈa ri Jesús yacˈariˈ tek riqˈui ruchukˈaˈ xurek ruchiˈ, y xujech cˈa ri ránima pa rukˈaˈ ri Dios; y xcom ka. 	 عیسی باز به آوازبلند صیحه زده، روح را تسلیم نمود.


Y riyix ri yixcˈo pa tinamit Capernaum can nichˈob chi yixbe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios y xtinimirisex ikˈij. Pero xa ma que ta riˈ. Xa xtikasex ikˈij, ruma xa cˈa chupan ri lugar riche (rixin) ri tijoj pokonal ri xquixbeka wi. Ruma xa ta ronojel ri milagros ri xeban chiwech riyix, ya ta riˈ ri xeban chiquiwech ri aj Sodoma, xquinimaj ta y man ta xeqˈuis rachibilan ri quitinamit. Xa cˈa yecˈo ta na re kˈij reˈ. 	 و تو‌ای کفرناحوم که تا به فلک سرافراشته‌ای، به جهنم سرنگون خواهی شد زیرا هرگاه معجزاتی که در تو پدید آمد درسدوم ظاهر می‌شد، هرآینه تا امروز باقی می‌ماند.


Y jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ. 	 و قدری درمیان خارها افکنده شد که خارها با آن نمو کرده آن را خفه نمود.


Ruma chinuwech riyin can ma rucˈamon ta chi ntek el jun ri cˈo pa cárcel, wi xa ma ntek ta el rubixic achique rumac ye rubanon, xchaˈ ri Festo chare ri rey Agripa. 	 زیرا مراخلاف عقل می‌نماید که اسیری را بفرستم وشکایتهایی که بر اوست معروض ندارم.»


Y ri rech mozo can yacˈariˈ xxuqueˈ ka chuwech riche (rixin) chi nucˈutuj cˈa utzil chare; y xubij cˈa: Quinawoyobej na jubaˈ y riyin xtintoj ronojel nucˈas chawe, xchaˈ. 	 پس آن همقطار بر پایهای او افتاده، التماس نموده، گفت: "مرا مهلت ده تا همه را به تو رد کنم."


¿Achique ruma nibij queriˈ? ¿La pa caˈiˈ oxiˈ cami elenak wi ri Cristo? ¿La yin cami riyin ri Pablo ri xicamisex chuwech cruz iwuma riyix? ¿O xixban cami bautizar pa nubiˈ riyin? Ma que ta riˈ. 	 آیا مسیح منقسم شد؟ یا پولس در راه شمامصلوب گردید؟ یا به نام پولس تعمید یافتید؟


Re chˈabel reˈ can kitzij wi, y rucˈamon chi ninimex cuma quinojel. 	 این سخن امین است و لایق قبول تام،


Y rumacˈariˈ ri Dios, ri can retaman ronojel, xubij: Xquentek cˈa profetas ri xquekˈalajsan ri nuchˈabel, y xquentek chukaˈ apóstoles chiquicojol. Pero yecˈo cˈa ri xquentek ri xquecamisex, y yecˈo ri xtiban chique chi niquikˈaxaj tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ. 	 ازاین‌رو حکمت خدا نیز فرموده است که به سوی ایشان انبیا و رسولان می‌فرستم و بعضی از ایشان را خواهند کشت و بر بعضی جفا کرد،


Re yojcˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef nikatij pokonal. Pero riyin wetaman chi xa ma junan ta riqˈui ri nimalaj rukˈij rucˈojlen ri Dios ri xtikˈalajin kiqˈui riyoj ri chkawech apo. 	 زیرا یقین می‌دانم که دردهای زمان حاضرنسبت به آن جلالی که در ما ظاهر خواهد شد هیچ است.


Ri Dios xubij cˈa chare ri Wajaf: Catzˈuyeˈ re pa wajquikˈaˈ, cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 "خداوندبه خداوند من گفت، به‌دست راست من بنشین تادشمانان تو را پای انداز تو سازم."


Y chiriˈ chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, ri kˈij riˈ cˈo cˈa apo jun achi ri cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi, riqˈui ruchukˈaˈ xurek ruchiˈ y xubij: 	 و در کنیسه مردی بود، که روح دیو خبیث داشت و به آواز بلند فریادکنان می‌گفت:


Y pa rucaˈn kˈij chare ri quichapon wi el bey ri achiˈaˈ, xa jubaˈ chic cˈa chi ma queˈapon ri pa tinamit Jope, achiˈel xa pa nicˈaj kˈij, yacˈariˈ tek ri Pedro xjoteˈ cˈa el pa ruqˈuisbel tanaj (wik) chare ri jay, riche (rixin) chi xberubanaˈ orar. 	 روز دیگر چون از سفر نزدیک به شهرمی رسیدند، قریب به ساعت ششم، پطرس به بام خانه برآمد تا دعا کند.


Y riyin ncˈutuj chiwe: ¿La ya cami ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés ri xinimaj riche (rixin) chi xicˈul ri Lokˈolaj Espíritu pa tak iwánima? Ma que ta riˈ. Xa can ruma chi xinimaj ri Jesucristo ri xkatzijoj chiwe. 	 فقط این را می‌خواهم از شمابفهمم که روح را از اعمال شریعت یافته‌اید یا ازخبر ایمان؟


Y can ya chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu riˈ ri nibano chique nicˈaj chic chi can cˈo jun nimalaj quicukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios, y chique nicˈaj chic nuyaˈ chi yecowin yequicˈachojsaj yawaˈiˈ. 	 و یکی را ایمان به همان روح و دیگری را نعمتهای شفا دادن به همان روح.


Y ri achiˈaˈ ye chajinel, ruma cˈa sibilaj xquixibij quiˈ chuwech ri ángel, can xebarbot (xebaybot) cˈa. Xa can achiˈel ye caminakiˈ xquiben ca ruma quixibinriˈil. 	 و از ترس او کشیکچیان به لرزه درآمده، مثل مرده گردیدند.


Y ri ixok ruxibin riˈ y nibarbot (nibaybot) cˈa ruma xa ya riyaˈ ri xchapo ri rutziak ri Jesús, y can xcˈachoj wi chare ri ruyabil. Cˈacˈariˈ, riyaˈ xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech ri Jesús y xubij cˈa ronojel ri achique xuben. 	 آن زن چون دانست که به وی چه واقع شده، ترسان و لرزان آمد و نزد او به روی در‌افتاده، حقیقت امر رابالتمام به وی باز‌گفت.


Y queriˈ riyoj chukaˈ can yojapon cˈa chuwech ri Dios achiˈel jun akˈom ri jubul ruxlaˈ, ruma can cˈo ri Cristo kiqˈui. Y can queriˈ chukaˈ napon quiqˈui quinojel ri winek; quiqˈui ri xquecolotej y quiqˈui chukaˈ ri ma xquecolotej ta. 	 زیرا خدا را عطر خوشبوی مسیح می‌باشیم هم در ناجیان و هم در هالکان.


Y yacˈariˈ tek ri Pablo xuyaˈ ca ri tinamit Atenas, y xbe ri pa tinamit Corinto. 	 و بعد از آن پولس از اطینا روانه شده، به قرنتس آمد.


Y ri Pablo y ri rachibil xquiyaˈ cˈa ca ri tinamit Pafos. Xeˈoc cˈa el chupan jun barco riche (rixin) chi xebe pa tinamit Perge ri cˈo pa rucuenta ri Panfilia. Yacˈa ri Juan xeruyaˈ ca ri rachibil y xtzolin pa Jerusalem. 	 آنگاه پولس و رفقایش از پافس به کشتی سوار شده، به پرجه پمفلیه آمدند. اما یوحنا ازایشان جدا شده، به اورشلیم برگشت.


Y ri achi can yacˈariˈ tek xyacatej anej, xucˈol ri ruwarabel, y xel el chiquicojol ri quimolon quiˈ chiriˈ. Y ri winek riˈ xquimey cˈa, ruma majun bey quitzˈeton ta chi que ta riˈ nibanatej. Y xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij rucˈojlen ri Dios y xquibilaˈ cˈa: Majun bey katzˈeton ta chi que ta reˈ nibanatej, xechaˈ cˈa. 	 او برخاست و بی‌تامل بستر خود را برداشته، پیش روی همه روانه شد بطوری که همه حیران شده، خدا را تمجید نموده، گفتند: «مثل این امرهرگز ندیده بودیم!»


Y ri ixokiˈ yecolotej ruma yequiqˈuiytisaj ri cal, wi can jurayil quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios, wi can cˈo ri ajowabel pa tak cánima, wi can niquicˈuaj jun cˈaslen chˈajchˈoj, y wi can niquichˈob chi utz ri achique niquiben. 	 اما به زاییدن رستگارخواهد شد، اگر در ایمان و محبت و قدوسیت وتقوا ثابت بمانند.


¿La ma que ta cami riˈ, ri utz chukaˈ chi xaben ta riyit riqˈui ri awech mozo achiˈel ri xinben riyin awuqˈui chi xinjoyowaj awech? 	 پس آیاتو را نیز لازم نبود که بر همقطار خود رحم کنی چنانکه من بر تو رحم کردم؟"


Tek cˈa nucusex na ri jun jay riˈ, ma xabachique ta winek ri nicowin chi ntoc ta apo chupan ri rucaˈn rupan jay ri nibix nimalaj Lokˈolaj lugar chare. Y riqˈui riˈ ri Lokˈolaj Espíritu nukˈalajsaj chkawech chi ma jane nikˈalajin ta ri achique rubanic ri bey riche (rixin) chi yeˈapon ri winek cˈa riqˈui ri Dios. 	 که به این همه روح‌القدس اشاره می‌نماید بر اینکه مادامی که خیمه اول برپاست، راه مکان اقدس ظاهر نمی شود.


Y nicˈaj chique ri discípulos tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús, xquicˈutulaˈ cˈa chiquiwech. Riyeˈ xquibij cˈa: ¿Achique cˈa ri xrajoˈ xubij chake riqˈui ri chˈabel ri xerubij, ruma xubij: Xa jubaˈ chic cˈa ri yicˈojeˈ chicojol y ma xquinitzˈet ta chic pakeˈ jubaˈ. Pero jubaˈ chic apo, xquinitzˈet chic jun bey, ruma riyin xa yibe riqˈui ri Tataˈixel? xchaˈ, xechaˈ cˈa ri discípulos chiquiwech. 	 آنگاه بعضی از شاگردانش به یکدیگرگفتند: «چه چیز است اینکه به ما می‌گوید که اندکی مرا نخواهید دید و بعد از اندکی باز مراخواهید دید و زیرا که نزد پدر می‌روم؟»


Ri ixokiˈ riˈ can ma yetaneˈ ta chiretamaxic cˈacˈacˈ tak naˈoj, pero ri kas kitzij xa majun bey xtiquetamaj ta. 	 و دائم تعلیم می‌گیرند، لکن هرگز به معرفت راستی نمی توانند رسید.


Pero ma quixsach ta riqˈui re naˈoj reˈ. Ma quixoc ta cachibil ri xa ma utz ta quinaˈoj. Ruma wi xqueˈiwachibilaj, xa can xtiyojtej chukaˈ inaˈoj riyix y xqueˈibanalaˈ ri ma ye rucˈamon ta chi yeˈiben. 	 فریفته مشوید معاشرات بد، اخلاق حسنه را فاسد می‌سازد.


Ronojel cˈa ri xinbij chiwe, que ta cˈa riˈ ri nikachˈob konojel ri can cukul chic kacˈuˈx riqˈui ri Dios. Yacˈa wi yecˈo chiwe riyix ri ma que ta riˈ niquichˈob, ri Dios chukaˈ xtukˈalajsaj ta cˈa chiquiwech. 	 پس جمیع ما که کامل هستیم، این فکر داشته باشیم و اگر فی الجمله فکردیگر دارید، خدا این را هم بر شما کشف خواهدفرمود.


Y ri kˈopoj riˈ, qˈuiy cˈa kˈij ri queriˈ xuben. Y ri Pablo xicˈo rucˈuˈx. Rumariˈ riyaˈ xupiscolij riˈ, y xubij cˈa chare ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri kˈopoj: Pa rubiˈ cˈa ri Jesucristo nbij cˈa chawe chi catel el riqˈui re kˈopoj reˈ, xchaˈ ri Pablo. Y ri itzel espíritu riˈ can yacˈariˈ tek xuyaˈ ca ri kˈopoj. 	 و چون این کار را روزهای بسیار می‌کرد، پولس دلتنگ شده، برگشت و به روح گفت: «تو را می‌فرمایم به نام عیسی مسیح ازاین دختر بیرون بیا.» که در ساعت از او بیرون شد.


Wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nuben ri xkabij yan ka chupan re wuj reˈ, can tiyaˈ cˈa rubixic achique chi winek riˈ, y chukaˈ ma ticˈuaj ta iwiˈ riqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ruyonil riyaˈ niqˈuix ka. 	 ولی اگر کسی سخن ما رادر این رساله اطاعت نکند، بر او نشانه گذارید و باوی معاشرت مکنید تا شرمنده شود.


Y astapeˈ ta can xquicamisex, ruma ri samaj ri nben chicojol, pero riyin can yiquicot. Ruma riyix can cukul icˈuˈx riqˈui ri Dios y ri cukbel cˈuˈx riˈ can achiˈel jun ofrenda ri niyaˈ chare ri Dios, y ri nuquiqˈuel ri xtitix can xtoc chukaˈ jun ofrenda. Riche (rixin) chi queriˈ, riyix y riyin junan ta cˈa nikayaˈ jun ofrenda chare ri Dios. Y queriˈ riyin yiquicot iwuqˈui chiˈiwonojel. 	 بلکه هرگاه بر قربانی و خدمت ایمان شماریخته شوم، شادمان هستم و با همه شما شادی می‌کنم.


Yacˈareˈ ri nukˈalajsaj ri Dios, chi ruyaˈon chic ri kacˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, y re cˈaslen reˈ riqˈui cˈa ri Rucˈajol nikil wi. 	 و آن شهادت این است که خدا حیات جاودانی به ما داده است واین حیات، در پسر اوست.


Ruma wi riyix xaxu (xaxe wi) ri winek ri yeˈajowan iwuche (iwixin) ri yeˈiwajoˈ, ¿la can cˈo ta cami rajel ruqˈuexel xticˈul? Ruma ri cˈutuy tak alcawal queriˈ chukaˈ niquiben; riyeˈ yecajoˈ xaxu (xaxe wi) ri yeˈajowan quiche (quixin). 	 زیرا هرگاه آنانی را محبت نمایید که شما رامحبت می‌نمایند، چه اجر دارید؟ آیا باجگیران چنین نمی کنند؟


y nipe ri xsiqˈuin (xoyon) awuche (awixin) chupan ri cˈulanen riˈ, y nubij chawe: Tabanaˈ jun utzil tayaˈ ca re chˈaquet reˈ chare re jun re nusiqˈuin (woyon) chukaˈ. Y riyit xa xcaqˈuix ka tek xcabetzˈuyeˈ pa ruqˈuisbel tak chˈaquet. 	 پس آن کسی‌که تو و او را وعده خواسته بودبیاید و تو را گوید این کس را جای بده و تو باخجالت روی به صف نعال خواهی نهاد.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare: Felipe, ¿la ma awetaman ta cˈa nuwech? Riyin can cˈo chic junaˈ yincˈo pe iwuqˈui. Ri can yin rutzˈeton riyin, can rutzˈeton cˈa chukaˈ ri Nataˈ. ¿Achique cˈa ruma tek riyit nabij chi ncˈut ri Nataˈ chiwech? 	 عیسی بدوگفت: «ای فیلیپس در این مدت با شما بوده‌ام، آیامرا نشناخته‌ای؟ کسی‌که مرا دید، پدر را دیده است. پس چگونه تو می‌گویی پدر را به ما نشان ده؟


Riyoj can yoj elenak chic pe chupan ri camic, riche (rixin) chi xojkˈax chupan ri cˈaslen, ketaman chi queriˈ ruma can nikajoˈ chic kiˈ chikachˈalal kiˈ. Yacˈa ri ma nrajoˈ ta ri rachˈalal, can cˈa caminek na chupan ri rumac. 	 ما می‌دانیم که از موت گذشته، داخل حیات گشته‌ایم از اینکه برادران را محبت می نماییم. هرکه برادر خود را محبت نمی نمایددر موت ساکن است.


Ri winek riˈ can niquiben chi achiˈel ma quetaman ta ri xuben ri Dios ojer ca tek ri Dios xubij chi ticˈojeˈ ri caj, y xubij chukaˈ chi tel pe ri ruwachˈulef pa yaˈ. Y reˈ can nucˈut wi cˈa chkawech chi re ruwachˈulef pa yaˈ cˈo wi. 	 زیرا که ایشان عمد از این غافل هستند که به کلام خدا آسمانهااز قدیم بود و زمین از آب و به آب قائم گردید.


Y riyin ma ruma ta cˈa xinwajoˈ ri irajil, ni ma ruma ta chukaˈ xinrayij ri itziak, ruma ta riˈ xintzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiwe, ma que ta riˈ. 	 نقره یاطلا یا لباس کسی را طمع نورزیدم،


Y riyaˈ xubij cˈa pe chique ri kˈopojiˈ riˈ: ¿Yix achique cˈa riyix? Riyin can kitzij ri nbij chiwe chi ma wetaman ta iwech, xeˈucheˈex pe. 	 او در جواب گفت: "هرآینه به شمامی گویم شما را نمی شناسم."


Ri jay ri xtoc wi riyaˈ, chiriˈ cˈa chukaˈ quixoc wi riyix y tibij cˈa chare ri rajaf ri jay: Ri Katijonel rubin cˈa pe: ¿Acuchi (achique) cˈo wi jun jay ri jamel chare ri awachoch, ri utz riche (rixin) chi nben ri waˈin riche (rixin) re pascua ye wachibilan ri nudiscípulos? quixchaˈ chare. 	 و به هرجایی که درآید صاحب‌خانه راگویید: استاد می‌گوید مهمانخانه کجا است تافصح را با شاگردان خود آنجا صرف کنم؟


Can majun cˈo chicaj o cˈo chuxeˈ ulef, y ni majun chique ri xa ye banon ri nicowin ta yoj elesan el riqˈui ri ajowabel riche (rixin) ri Dios. Ruma ri Dios can yojrajoˈ wi, ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Kajaf Cristo Jesús. 	 و نه بلندی و نه پستی و نه هیچ مخلوق دیگر قدرت خواهد داشت که ما را ازمحبت خدا که در خداوند ما مسیح عیسی است جدا سازد.


Pa rucaˈn kˈij, ri chiriˈ pa tinamit Jerusalem, can ye sibilaj cˈa ye qˈuiy winek yecˈo. Quinojel cˈa riˈ ye aponak chiriˈ ruma ri nimakˈij. Y tek xquicˈaxaj cˈa chi benak apo ri Jesús, 	 فردای آن روز چون گروه بسیاری که برای عید آمده بودند شنیدند که عیسی به اورشلیم می‌آید،


Yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic ri can tzekelbey riche (rixin) ri Jesús, xubij cˈa apo chare: Ajaf, riyin can nwajoˈ wi yatintzekelbej. Xa yacˈa chi tayaˈ na kˈij chuwe chi nmuk na el ri nataˈ, cˈacˈariˈ tek xcatintzekelbej chic, xchaˈ. 	 و دیگری از شاگردانش بدو گفت: «خداوندا اول مرارخصت ده تا رفته، پدر خود را دفن کنم.»


Can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Chi quixoc lokˈolaj tak winek riqˈui ri icˈaslen, ruma riyin can yin lokˈolaj wi, nichaˈ cˈa ri Dios. 	 زیرا مکتوب است: «مقدس باشید زیرا که من قدوسم.»


Yacˈa ri ma quetaman ta ruwech, ma xtiquitzekelbej ta el. Xa yeˈanmej chuwech, ruma ri carneˈl riˈ ma quetaman ta achique rubanic yechˈo ri nicˈaj chic ri xa ma ye cajyukˈ ta. 	 لیکن غریب را متابعت نمی کنند، بلکه از او می‌گریزند زیرا که آواز غریبان رانمی شناسند.»


Queriˈ nbij chiwe ruma ri kachˈalal Epafrodito xa jubaˈ ma xcom ruma rusamaj ri Cristo. Ma xupokonaj ta xuyaˈ riˈ pa camic riche (rixin) chi xinorutoˈ, ruma ya riyaˈ ri xpe pan iqˈuexel riyix riche (rixin) chi xinorutoˈ. 	 زیرا در کار مسیح مشرف بر موت شد و جان خود را به خطر انداخت تا نقص خدمت شما را برای من به‌کمال رساند.


Ri Juan xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Majun jun winek nicowin nuben jun samaj queriˈ, wi xa ma ya ta ri Dios yayon pe chare chi nuben queriˈ. 	 یحیی در جواب گفت: «هیچ‌کس چیزی نمی تواند یافت، مگر آنکه از آسمان بدو داده شود.


Y Riyaˈ xpe riche (rixin) chi yojrucol riyoj ri yojcˈo chuxeˈ ri ley, riche (rixin) chi queriˈ nuben chake chi yoj‑oc ralcˈual ri Dios. 	 تا آنانی را که زیرشریعت باشند فدیه کند تا آنکه پسرخواندگی رابیابیم.


Xoka cˈa rutzijol kiqˈui chi yecˈo cˈa ri ye aponak iwuqˈui, y can waweˈ ye elenak wi el, pero ma yoj ta cˈa riyoj ri yoj takayon el quiche (quixin). Riyeˈ xa jun wi chic ri xquibij chiwe y rumariˈ xquisech icˈuˈx, ruma riyeˈ niquibij chi rajawaxic chi niban ri circuncisión chiwe, y rajawaxic chi ninimaj ri nicˈaj chic ri nubij chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés. 	 چون شنیده شدکه بعضی از میان ما بیرون رفته، شما را به سخنان خود مشوش ساخته، دلهای شما رامنقلب می‌نمایند و می‌گویند که می‌باید مختون شده، شریعت را نگاه بدارید و ما به ایشان هیچ امر نکردیم.


Riyin ri Pablo can riqˈui cˈa nukˈaˈ ntzˈibaj el chawe chi can xtintoj wi ri rucˈas, astapeˈ wetaman chi riyit achiˈel yit jun aj cˈas wuqˈui, ruma chi can wuma riyin tek xawil ri utzilaj cˈaslen riqˈui ri Jesucristo. 	 من که پولس هستم، به‌دست خود می‌نویسم، خود ادا خواهم کرد، تا به تو نگویم که به‌جان خود نیز مدیون من هستی.


Quecˈariˈ tibanaˈ ruma can ruraybel ri Dios chi riyix ya ta ri utz ri nibanalaˈ, y riqˈui riˈ, niben chique ri winek ri majun quetaman chrij ri Dios y ma yechˈobon ta jabel, chi majun yecowin niquibij chiwij. 	 زیرا که همین است اراده خدا که به نیکوکاری خود، جهالت مردمان بی‌فهم را ساکت نمایید،


Tek xracˈaxaj ri queriˈ ri nimalaxel, xyacatej royowal, y ma nrajoˈ ta cˈa ntoc apo ri pa jay. Xbeˈel cˈa pe ri rutataˈ, y nubochilaˈ cˈa, riche (rixin) chi queriˈ ntoc ta apo. 	 ولی او خشم نموده نخواست به خانه درآید تا پدرش بیرون آمده به او التماس نمود.


Ruma tek rubanon ca, kacˈuluˈan ri Dios. Pero ruma chi xutek pe ri Rucˈajol riche (rixin) chi xcom kuma riyoj, rumariˈ junan chic kawech riqˈui ri Dios. Y wacami ruma chi xcˈastej pe ri Cristo, rumariˈ tek junan chic kawech kabanon riqˈui ri Dios. Wi queriˈ kabanon, ¿cˈa ta cˈa chi man ta xtuyaˈ ri colotajic chake? 	 زیرا اگر در حالتی که دشمن بودیم، بوساطت مرگ پسرش با خدا صلح داده شدیم، پس چقدربیشتر بعد از صلح یافتن بوساطت حیات او نجات خواهیم یافت.


Riyin ri Simón Pedro, yin jun rusamajel ri Jesucristo, y yin jun chukaˈ ruˈapóstol Riyaˈ. Ticˈuluˈ cˈa re wuj re ntzˈibaj el chiwe riyix ri can yatajnek chiwe chi xcˈojeˈ jun lokˈolaj icukbel cˈuˈx riqˈui ri Jesucristo achiˈel kabanon riyoj. Quecˈariˈ rubanon ri Dios ri Kacolonel Jesucristo chake ruma Riyaˈ can choj wi nuben. 	 شمعون پطرس، غلام و رسول عیسی مسیح، به آنانی که ایمان گرانبها را به مساوی مایافته‌اند، در عدالت خدای ما و عیسی مسیح نجات‌دهنده.


Tek ri Ajaf Jesús chˈonak chic cˈa ca chique ri rudiscípulos, xbe; y ri chilaˈ chicaj xcˈul wi ruma ri Dios, y xtzˈuyeˈ apo pa rajquikˈaˈ. 	 و خداوند بعد از آنکه به ایشان سخن گفته بود، به سوی آسمان مرتفع شده، به‌دست راست خدا بنشست.


Ruma riyix cˈo jun cˈacˈacˈ icˈaslen. Y ri cˈaslen riˈ ma ya ta ri jun cˈaslen ri xa niqˈuis, ri xicˈul tek xixalex, ma que ta riˈ. Ri cˈacˈacˈ icˈaslen, yariˈ ri xicˈul tek xinimaj ri ruchˈabel ri Dios, chˈabel ri majun bey xtiqˈuis ta, y can cˈo wi cˈaslen riqˈui. 	 از آنرو که تولد تازه یافتید نه از تخم فانی بلکه از غیرفانی یعنی به کلام خدا که زنده وتا ابدالاباد باقی است.


Ri wetaman riyin xaxu (xaxe wi) cˈa chi riyaˈ xucˈuex cˈa chilaˈ chupan ri lugar riche (rixin) quicoten, ri acuchi (achique) xeracˈaxaj chˈabel ri majun winek nilo ta rubixic, chˈabel ri ma yatel ta chare jun winek chi nubij. 	 که به فردوس ربوده شد و سخنان ناگفتنی شنید که انسان را جایز نیست به آنها تکلم کند.


Y ri Jesús xubij cˈa: ¿Achique rubanic xtinbij chrij ri rajawaren ri Dios? ¿Y achoj riqˈui njunumaj wi? 	 پس گفت: «ملکوت خدا چه چیز را می‌ماندو آن را به کدام شی تشبیه نمایم.


Y chukaˈ jun anciano pan iglesia nicˈatzin chi utz nitzˈetetej ri rucˈaslen cuma ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo, riche (rixin) chi majun itzel nilitej ta chrij, y queriˈ ma nitzak ta pa rukˈaˈ ri itzel winek. 	 اما لازم است که نزد آنانی که خارجند هم نیک نام باشد که مبادا در رسوایی و دام ابلیس گرفتار شود.


Ri Jesús xutzijoj chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech ri winek, y xubij cˈa: Ri rajawaren ri caj, junan cˈa riqˈui jun achi ri xberuticaˈ ca jun utzilaj ijaˈtz pa rulef. 	 و مثلی دیگر بجهت ایشان آورده، گفت: «ملکوت آسمان مردی را ماند که تخم نیکو درزمین خود کاشت:


Y ri rudiscípulos xquibij cˈa chare: Re acuchi (achique) yojcˈo wi xa majun cˈo. ¿Acuchi (achique) ta cˈa nbekilaˈ wi pe wey riche (rixin) chi yekatzuk jabel re winek reˈ? xechaˈ chare ri Jesús. 	 شاگردانش وی را جواب دادند: «از کجا کسی می‌تواند اینها را در این صحرا از نان سیر گرداند؟»


Riyeˈ xquibij chi chupan ri ruqˈuisbel tak kˈij xquepe winek ri xa xtiquitzeˈej ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, y can xu (xe) wi ri itzel tak quiraybel ri yequibanalaˈ. 	 چون به شما خبر دادند که در زمان آخر مستهزئین خواهند آمد که برحسب شهوات بی‌دینی خود رفتار خواهند کرد.


Re winek reˈ xaxu (xaxe) wi cˈa riqˈui ri quichˈabel niquiyaˈ nukˈij, yacˈa ri cánima xa nej cˈo wi el chuwe riyin. 	 این قوم به زبانهای خود به من تقرب می‌جویند و به لبهای خویش مرا تمجیدمی نمایند، لیکن دلشان از من دور است.


Y ri Jesús xubij: Can kitzij cˈa nbij chiwe, wi cˈo jun winek ri ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca rachˈalal ye cˈajolaˈ o kˈopojiˈ, ruteˈ rutataˈ, rixjayil, ralcˈual o rulef, wuma riyin y ruma ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, 	 عیسی جواب فرمود: «هرآینه به شما می‌گویم کسی نیست که خانه یابرادران یا خواهران یا پدر یا مادر یا زن یا اولاد یااملاک را بجهت من و انجیل ترک کند،


Y tek ri ye aj kˈatbel tzij xequitzˈet chi ri Pedro y ri Juan can majun xibinriˈil chiquiwech, astapeˈ xa ye relic winek y ni xa ta quetaman niquisiqˈuij ruwech wuj, can xequimey y rumariˈ xquetamaj chi riyeˈ can xecˈojeˈ wi riqˈui ri Jesús. 	 پس چون دلیری پطرس و یوحنا را دیدندو دانستند که مردم بی‌علم و امی هستند، تعجب کردند و ایشان را شناختند که از همراهان عیسی بودند.


Can tiwacˈaxaj cˈa jabel re tzij reˈ, y man cˈa timestaj ta: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can xquijach wi pa quikˈaˈ ri winek, xchaˈ. 	 «این سخنان را در گوشهای خود فراگیریدزیرا که پسر انسان به‌دستهای مردم تسلیم خواهدشد.»


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi re ulef ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 اما دهقانان چون پسررا دیدند با خود گفتند: "این وارث است. بیایید اورا بکشیم و میراثش را ببریم."


Tek xracˈaxaj queriˈ ri Ananías, xubij: Ajaf, ye qˈuiy cˈa ri ye biyon chuwe chi ri jun achi riˈ qˈuiy pokon ri ye rubanalon chique ri lokˈolaj tak awalcˈual ri yecˈo pa Jerusalem. 	 حنانیا جواب داد که «ای خداوند، درباره این شخص از بسیاری شنیده‌ام که به مقدسین تو در اورشلیم چه مشقتهارسانید،


Y ri winek ri ye tzˈuyul ka ri can quisutin apo quiˈ chrij ri Jesús xquibij cˈa apo chare: Ri ateˈ y ri ye awachˈalal yecˈo pe waweˈ chuwajay el y yatquicanoj. 	 آنگاه جماعت گرد او نشسته بودند و به وی گفتند: «اینک مادرت و برادرانت بیرون تو را می‌طلبند.»


Y ri rudiscípulos ri Jesús xquichˈojilaˈ chiquiwech chi achique chique riyeˈ ri más nim rukˈij. 	 و در میان ایشان مباحثه شد که کدام‌یک ازما بزرگتر است.


Y tek ye tzolijnek chic cˈa pe ri chiriˈ pa jul, xquitzijoj chique ri julajuj apóstoles y chique ri quimolon quiˈ quiqˈui, ronojel ri xquitzˈet ca. 	 و از سر قبر برگشته، آن یازده و دیگران را ازهمه این امور مطلع ساختند.


Y riyix tikˈalajsaj cˈa ri kitzij chiquiwech ri winek ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon chi achique riˈ ri kas kitzij. 	 و بعضی را که مجادله می‌کنند ملزم سازید.


Ri Ajaf xa can nipe na wi. Y ma rumestan ta, man achiˈel ta niquichˈob ri nicˈaj chic, chi sibilaj qˈuiy tiempo tikˈax y majun rutzijol chi nipe. Ma que ta riˈ. Xa ruma chi can sibilaj yoj rucochˈon, y ma nrajoˈ ta chi cˈo ta jun ri nicom chupan ri rumac. Rumariˈ can cˈa ruyaˈon na kˈij chique ri winek riche (rixin) chi nitzolin pe quicˈuˈx riqˈui. 	 خداوند در وعده خودتاخیر نمی نماید چنانکه بعضی تاخیرمی پندارند، بلکه بر شما تحمل می‌نماید چون نمی خواهد که کسی هلاک گردد بلکه همه به توبه گرایند.


Riyin ma nbij ta cˈa chi can ta wilon chic ronojel ri cˈo riqˈui ri Cristo. Ni ma nbij ta chukaˈ chi can ta tzˈaket chic ri nucˈaslen. Ma que ta riˈ. Riyin ntij cˈa nukˈij riche (rixin) chi yeˈoc wuche (wixin) ronojel ri yecˈo riqˈui ri Cristo Jesús; yariˈ ri xrajoˈ chuwe tek xirusiqˈuij (xiroyoj). 	 نه اینکه تا به حال به چنگ آورده یا تابحال کامل شده باشم، ولی در‌پی آن می‌کوشم بلکه شاید آن را بدست آورم که برای آن مسیح نیز مرا بدست آورد.


Y ri Jesús can chanin cˈa xunabej chi ri rudiscípulos cˈo ri nicajoˈ niquicˈutuj chare, rumariˈ Riyaˈ xubij: Riyix niwajoˈ niwetamaj achique ri xinbij, chi xa jubaˈ chic cˈa yicˈojeˈ chicojol y ma xquinitzˈet ta chic pakeˈ jubaˈ, pero jubaˈ chic apo xquinitzˈet chic jun bey. 	 عیسی چون دانست که می‌خواهند از او سوال کنند، بدیشان گفت: «آیا در میان خود از این سوال می‌کنید که گفتم اندکی دیگر مرا نخواهید دید پس بعد از اندکی بازمرا خواهید دید.


Qˈuiy cˈa tzij ri achiˈel reˈ ri xerubij ri Juan riche (rixin) chi xerupixabaj ri winek, tek xutzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 وبه نصایح بسیار دیگر، قوم را بشارت می‌داد.


Y astapeˈ can ye qˈuiy cˈa ri yesiqˈuix (yeˈoyox), xa ma ye qˈuiy ta ri xquechatej riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 زیرا طلبیدگان بسیارند و برگزیدگان کم.»


Achiˈel riyin, tek xiqˈuiy pe, xinben achiˈel niquiben ri acˈalaˈ. Xichˈo achiˈel yechˈo ri acˈalaˈ; xinchˈob achiˈel niquichˈob ri acˈalaˈ; ri nunaˈoj can achiˈel quinaˈoj ri tak acˈalaˈ. Yacˈa tek xinoc anej achi, ma xinben ta chic achiˈel niquiben ri acˈalaˈ. 	 زمانی که طفل بودم، چون طفل حرف می‌زدم و چون طفل فکر می‌کردم و مانندطفل تعقل می‌نمودم. اما چون مرد شدم، کارهای طفلانه را ترک کردم.


Y ri chicop ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), xintzˈet cˈa chi jun chique ri rujolon (ruwiˈ) xucˈulwachij jun socotajic ri can riche (rixin) chi nicom. Pero xa ma xcom ta, y rumariˈ ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can xel quicˈuˈx tek xquitzˈet chi xa xcˈachoj y rumariˈ can xquitzekelbej. 	 و یکی ازسرهایش را دیدم که تا به موت کشته شد و از آن زخم مهلک شفا یافت و تمامی جهان در‌پی این وحش در حیرت افتادند.


Ruma ri Jesucristo ma riy rumam ta ca ri Leví, Riyaˈ can riy rumam ca jun chic achi. Y ri ye riy rumam ca ri achi riˈ majun bey ye oconek ta sacerdotes. 	 زیرا او که این سخنان در حق وی گفته می‌شود، از سبط دیگرظاهر شده است که احدی از آن، خدمت قربانگاه را نکرده است.


Quinojel ri yeˈoc nimalaj tak sacerdotes chiquicojol ri israelitas, can ye chaˈon wi riche (rixin) chi yechˈo riqˈui ri Dios pa quicuenta ri winek. Yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios, chicop ri niquiyaˈ ri winek ruma ri quimac. Y yequitzuj (yequisuj) chukaˈ nicˈaj chic cosas chare ri Dios, ri niquiyaˈ ri winek. 	 زیرا که هر رئیس کهنه از میان آدمیان گرفته شده، برای آدمیان مقرر می‌شود در امورالهی تا هدایا و قربانی‌ها برای گناهان بگذراند؛


Ri Ajaf Dios nubij cˈa: Ya cˈa ri caj ri nutzˈuybel, y ri ruwachˈulef nupalbel. ¿Achique cˈa rubanic chi jay niben riyix riche (rixin) chi ntoc wachoch? ¿Y acuchi (achique) cˈo wi ri lugar ri niben ruchojmil riche (rixin) chi yinuxlan? 	 که "خداوند می‌گوید آسمان کرسی من است وزمین پای انداز من. چه خانه‌ای برای من بنامی کنید و محل آرامیدن من کجاست؟


Ruma ri caxlan wey ri nuyaˈ ri Dios, can ya cˈa ri Cˈajolaxel ri petenak chilaˈ chicaj. Y yariˈ ri niyaˈo cˈaslen chique ri winek chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ chique. 	 زیرا که نان خدا آن است که از آسمان نازل شده، به جهان حیات می‌بخشد.»


Riyin nbij chi sibilaj ta utz, chi quinojel ri winek ye achiˈel ta riyin, chi niquicochˈ man ta yecˈuleˈ. Xa yacˈa chikajujunal ma junan ta yatajnek chake ruma ri Dios, ruma jun wi yatajnek chare jun y jun wi chic yatajnek chare ri jun chic. 	 اما می‌خواهم که همه مردم مثل خودم باشند. لکن هرکس نعمتی خاص از خدا دارد، یکی چنین و دیگری چنان.


Ri ticonel can majun chic cˈa nuben ta, xa ruyon ri ulef nuben chi niqˈuiy pe ri ticoˈn. Pero nabey ya ri ti ral ri trigo nbetzˈuc pe. Cˈacˈariˈ niqˈuiy ri ruxak, y tek nim chic, ntel pe ri ruwiˈ. Y pa ruqˈuisbel ninoj cˈa pe ri ruwiˈ riqˈui ri rupan. 	 زیرا که زمین به ذات خودثمر می‌آورد، اول علف، بعد خوشه، پس از آن دانه کامل در خوشه.


Ruma ri ley riˈ xa can ma xcowin ta xuben chique ri winek chi yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. Yacˈa re wacami xa yoj royoben jun utzil ri can más jabel. Y ri utzil riˈ nuben chake chi yojcowin yojjel apo riqˈui ri Dios. 	 (از آن جهت که شریعت هیچ‌چیز را کامل نمی گرداند)، و هم برآوردن امید نیکوتر که به آن تقرب به خدامی جوییم.


Quecˈariˈ niquibilaˈ ri winek riˈ, ruma quitzˈeton ri pa tinamit chi ri Pablo junan benak riqˈui ri jun achi ri Trófimo rubiˈ, ri aj Efeso, y riyeˈ xquichˈob chi ri Pablo rucˈuan chukaˈ apo ri Trófimo ri pa rachoch ri Dios. 	 زیرا قبل از آن تروفیمس افسسی را باوی در شهر دیده بودند و مظنه داشتند که پولس او را به هیکل آورده بود.


Y yin cˈa riyin ri Jesucristo ri yin qˈues. Xicom, pero re wacami cˈo nucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. Y cˈo chukaˈ kˈatbel tzij pa nukˈaˈ riche (rixin) chi pa nukˈaˈ riyin cˈo wi rulawaˈil ri camic y pa nukˈaˈ riyin cˈo wi rulawaˈil ri lugar ri yecˈo wi ri caminakiˈ. 	 ومرده شدم و اینک تا ابدالاباد زنده هستم وکلیدهای موت و عالم اموات نزد من است.


Y tek ri discípulos yecˈo chic pa jay quiyon riqˈui ri Jesús, xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique ruma tek riyoj ma xojcowin ta xkelesaj el ri itzel espíritu? xechaˈ chare. 	 و چون به خانه در‌آمد، شاگردانش درخلوت از او پرسیدند: «چرا ما نتوانستیم او رابیرون کنیم؟»


Ri Abraham yariˈ ri xalcˈualan ri Isaac; ri Isaac xralcˈualaj ri Jacob; ri Jacob xralcˈualaj ri Judá y ri nicˈaj chic rachˈalal. 	 ابراهیم اسحاق را آورد و اسحاق یعقوب را آورد و یعقوب یهودا و برادران او راآورد.


Y tek ri ye rachˈalal ri Jesús xquicˈaxaj ri nibanatej, xeˈapon riche (rixin) chi nbequicˈamaˈ pe, ruma riyeˈ xquichˈob chi ri Jesús xchˈujer. 	 و خویشان او چون شنیدند، بیرون آمدند تا او را بردارند زیرا گفتند بی‌خود شده است.


Y can qˈuiy cˈa mul ri xinben pokon chique, ruma xinwajoˈ chi xquiyokˈ ta ca ri ruchˈabel ri Jesús. Queriˈ xinbanalaˈ chique ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y sibilaj yacatajnek woyowal chiriˈ. Rumariˈ hasta xibe pa tak tinamit quiche (quixin) nicˈaj chic ruwachˈulef chiquicanoxic ri quiniman ri Jesús, riche (rixin) chi xenyaˈ pa tijoj pokonal. 	 و در همه کنایس بارها ایشان را زحمت رسانیده، مجبورمی ساختم که کفر گویند و بر ایشان به شدت دیوانه گشته تا شهرهای بعید تعاقب می‌کردم.


Ruma riyin can nbin wi pa wánima chi tek xquinapon iwuqˈui, majun xabachique ta cˈa ri xtintzijoj chiwe, xa can xu (xe) wi ri Jesucristo, ri xcom chuwech cruz ri xtintzijoj chiwe. 	 زیرا عزیمت نکردم که چیزی در میان شما دانسته باشم جزعیسی مسیح و او را مصلوب.


Y ri mozo xubij cˈa chare: Ruma chi xtzolin pe ri achakˈ, y utz ruwech xtzolin pe. Rumariˈ ri atataˈ xutek rucamisaxic ri alaj wáquix ri más tiˈoj. 	 به وی عرض کرد برادرت آمده و پدرت گوساله پرواری را ذبح کرده است زیرا که او را صحیح باز‌یافت.


Ri ley riche (rixin) ri Moisés ma xcowin ta xojrucol, ruma riyoj ma xojcowin ta xkaben ri nubij. Yacˈa riche (rixin) chi yojcolotej, ri Dios xutek pe ri Rucˈajol chuwech re ruwachˈulef, xoc winek can achiˈel riyoj, xaxu (xaxe) na cˈa chi Riyaˈ ma aj mac ta. Xcom cˈa ruma ri kamac, riche (rixin) chi queriˈ ri Dios xojrucol chuwech ri ruchukˈaˈ ri mac. 	 زیرا آنچه از شریعت محال بود، چونکه به‌سبب جسم ضعیف بود، خدا پسرخود را در شبیه جسم گناه و برای گناه فرستاده، برگناه در جسم فتوا داد،


Cˈacˈariˈ ri Jesús can xubij chic cˈa jun bey chique ri rudiscípulos: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel. Wacami cˈa, can yixintek el, achiˈel xitak pe riyin ruma ri Nataˈ chubanic ri rusamaj. 	 باز عیسی به ایشان گفت: «سلام بر شما باد. چنانکه پدر مرا فرستاد، من نیزشما را می‌فرستم.»


Y chukaˈ nbij chiwe chi tiyaˈ rutzil iwech chiˈiwonojel riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij. Y ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri niquitek el quinojel ri iglesias riche (rixin) ri Cristo. 	 ویکدیگر را به بوسه مقدسانه سلام نمایید. وجمیع کلیساهای مسیح شما را سلام می‌فرستند.


Ri José y ri María xquiben cˈa ronojel ri nuchilabej ri Ajaf Dios chupan ri ruley, ri cˈo chi niquiben tek cˈa jubaˈ talex jun acˈal. Cˈacˈariˈ xetzolin pa cachoch chiriˈ pa Nazaret. Ri tinamit riˈ cˈa pa rucuenta ri Galilea cˈo wi. 	 و چون تمامی رسوم شریعت خداوند را به پایان برده بودند، به شهر خود ناصره جلیل مراجعت کردند.


Y xubij cˈa chukaˈ chuwe: Ronojel cˈa xcˈachoj. Yin cˈa riyin ri Alfa y ri Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqˈuisbel chare ronojel. Y achique ri nichakiˈj ruchiˈ, riyin xtinsipaj cˈa yaˈ chare, yaˈ ri elesan pe chupan ri ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ riche (rixin) cˈaslen. 	 باز مرا گفت: «تمام شد! من الف و یا و ابتدا وانتها هستم. من به هر‌که تشنه باشد، از چشمه آب حیات، مفت خواهم داد.


Ri kˈij can ma xtzuˈun ta chic, y yacˈariˈ tek xel pa caˈiˈ ri tziek ri achoj riqˈui jachon wi rupan ri rachoch ri Dios. 	 وخورشید تاریک گشت و پرده قدس از میان بشکافت.


Ruma ketaman chi ri Dios ma nracˈaxaj ta ri niquicˈutuj ri aj maquiˈ chare. Pero jun winek ri can nuxibij riˈ chi nimacun chuwech ri Dios y can nuben chukaˈ ri nrajoˈ ri Dios, can nacˈaxex wi ruma ri Dios, y nibanatej ri nucˈutuj. 	 و می‌دانیم که خدا دعای گناهکاران را نمی شنود؛ و لیکن اگرکسی خداپرست باشد و اراده او را به‌جا آرد، او رامی شنود.


Y chukaˈ pa rukˈaˈ Riyaˈ cˈo wi riche (rixin) chi nukˈalajsaj ri rutzil pa kawiˈ riyoj, ri xujoyowaj kawech. Ruchojmirisan chic ri kacˈaslen riche (rixin) chi jabel xtibekabanaˈ riqˈui Riyaˈ, ri cˈo rukˈij rucˈojlen. 	 و تا دولت جلال خود را بشناساند بر ظروف رحمتی که آنها را ازقبل برای جلال مستعد نمود،


Riyeˈ nimaˈk tak ejkaˈn niquiyalaˈ chiquikul ri winek, ejkaˈn ri can cˈo calal y cˈayef (cuesta) quicˈuaxic. Ri ejkaˈn riˈ xaxu (xaxe) wi chiquikul ri winek niquiyaˈ wi y riyeˈ ni xa ta jun ti ruwiˈ quikˈaˈ niquisiloj riche (rixin) chi niquicˈuaj ri ejkaˈn ri niquibij ri cˈo chi niquicˈuaj ri winek. 	 زیرا بارهای گران و دشوار رامی بندند و بر دوش مردم می‌نهند و خودنمی خواهند آنها را به یک انگشت حرکت دهند.


Yacˈa ri can jabel nikˈax chiquiwech ri ruchˈabel ri Dios, can ye achiˈel cˈa jun winek ri can nicowin chic nutij wey. Riyeˈ quitijon quiˈ riche (rixin) chi can quetaman chic achique ri utz y achique ri ma utz ta. 	 اما غذای قوی از آن بالغان است که حواس خود را به موجب عادت، ریاضت داده‌اند تا تمییز نیک و بدرا بکنند.


Chukaˈ ri wukuˈ rujolon (ruwiˈ) ri chicop, xa ye wukuˈ cˈa aj kˈatbel tak tzij ri nibix reyes chique. Ye wuˈoˈ cˈa chique ri aj kˈatbel tak tzij riˈ ye tzaknek chic. Ri ruwakak, yariˈ ri nikˈato tzij wacami. Yacˈa ri ruwuk aj kˈatbel tzij ma jane tocˈulun ta. Pero tek xtocˈulun, xa man cˈa xtiyaloj ta xtikˈato tzij. 	 و هفت پادشاه هستند که پنج افتاده‌اند و یکی هست و دیگری هنوز نیامده است و چون آیدمی باید اندکی بماند.


Y ri winek cˈa ri ye nabeynek el chuwech ri Jesús, xquikˈil cˈa ri achi chi ma turek ta chic ruchiˈ. Pero riyaˈ xa más xurek ruchiˈ, y xubij: Riyit ri yit ralcˈual ca ri rey David, tajoyowaj nuwech ruma ri nbanon, xchaˈ. 	 و هرچند آنانی که پیش می‌رفتند او را نهیب می‌دادند تا خاموش شود، او بلندتر فریاد می‌زد که پسر داودا بر من ترحم فرما.


Y ronojel cˈa reˈ, can pa ránima cˈa ri Dios xalex wi pe. Y riche (rixin) chi riyoj can junan kawech nikaben riqˈui Riyaˈ, can ya ri Jesucristo ri xucusaj. Y ri Dios ruyaˈon cˈa ca ri samaj riˈ chake riyoj riche (rixin) chi nikabij chique ri winek achique rubanic niquiben riche (rixin) chi junan quiwech niquiben riqˈui Riyaˈ. 	 و همه‌چیز ازخدا که ما را بواسطه عیسی مسیح با خود مصالحه داده و خدمت مصالحه را به ما سپرده است.


Yacˈa ri Jesús xubij: Más jabel ruwaquikˈij ri yeˈacˈaxan y niquiben ronojel ri nubij ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 لیکن او گفت: «بلکه خوشابحال آنانی که کلام خدا را می‌شنوند و آن را حفظمی کنند.»


Tiyaˈ chukaˈ rutzil quiwech ri Andrónico y Junias, ri ye nuwinak, y junan chukaˈ xojcˈojeˈ quiqˈui pa cárcel. Riyeˈ más nabey quiniman ri Cristo que chinuwech riyin. Y riyeˈ can jabel wi chukaˈ ye tzˈeton cuma ri nicˈaj chic apóstoles. 	 و اندرونیکوس و یونیاس خویشان مرا که با من اسیر می‌بودند سلام نمایید که مشهور در میان رسولان هستند و قبل از من در مسیح شدند.


Pero ri winek riˈ xaxu (xaxe wi) cˈa ri nrajoˈ re tiempo reˈ ri nicajoˈ niquiben, y yekˈolotej pa rukˈaˈ ri beyomel riche (rixin) re ruwachˈulef. Y qˈuiy chukaˈ ruwech raynic yepe quiqˈui, y rumariˈ xa nijikˈ ri ruchˈabel ri Dios ri cˈo quiqˈui y majun bey cˈa xtiwachin ta jabel ri ruchˈabel ri Dios pa tak quicˈaslen. 	 اندیشه های دنیوی و غرور دولت وهوس چیزهای دیگر داخل شده، کلام را خفه می‌کند و بی‌ثمر می‌گردد.


Xepe cˈa ri José y ri Nicodemo, xquibor ri ruchˈacul ri Jesús pa tak tziek ri can cˈo ri akˈom ri jubul ruxlaˈ chrij. Riyeˈ can quecˈariˈ xquiben chare ri ruchˈacul ri Jesús, ruma ri winek israelitas queriˈ niquiben chare ri quicaminak. 	 آنگاه بدن عیسی را بداشته، در کفن با حنوط به رسم تکفین یهود پیچیدند.


Chupan ri kˈij riˈ, wi yecˈo cˈa ri yebin chiwe: Titzuˈ, ya cˈa Cristo reˈ. O wi niquibij chiwe: Titzuˈ, ya cˈa Cristo laˈ, man cˈa tinimaj ta ri niquibij chiwe. 	 آنگاه اگر کسی به شما گوید: "اینک مسیح در اینجا یا در آنجا است " باور مکنید،


Ri winek cˈa ri yekˈax el riqˈui ri Jesús, niquisiloj apo quijolon (quiwiˈ) chuwech, y cˈo chukaˈ pokon tak chˈabel ri yequibilaˈ ca chare, ruma can ma niquinimaj ta chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. 	 و راهگذاران سرهای خود را جنبانیده، کفر گویان


Man cˈa tiben ta oyowal, xa titijaˈ ikˈij chi nicˈojeˈ uxlanibel cˈuˈx chicojol quiqˈui quinojel ri winek. 	 اگر ممکن است بقدر قوه خود باجمیع خلق به صلح بکوشید.


Y riyix acˈalaˈ, tinimaj cˈa quitzij ri iteˈ itataˈ, riche (rixin) chi queriˈ, ninimaj chukaˈ rutzij ri Ajaf. Ruma queriˈ utz chi niben. 	 ای فرزندان، والدین خود را در خداونداطاعت نمایید، زیرا که این انصاف است.


Y riqˈui riˈ ketaman, wi can nikajoˈ ri Dios, y yekaben ri nubij ri rupixaˈ, can yekajoˈ wi cˈa ri ye ralcˈual chic Riyaˈ. 	 از این می‌دانیم که فرزندان خدا را محبت می نماییم، چون خدا را محبت می‌نماییم واحکام او را به‌جا می‌آوریم.


Yacˈa re wacami ma yixcˈo ta chic pa rukˈaˈ ri mac, xa can yix rusamajel chic ri Dios y can icˈuan chic jun cˈaslen choj. 	 و از گناه آزاد شده، غلامان عدالت گشته‌اید.


Majun jun winek ruma chi can rubanon ri nubij ri ley, ruma ta riˈ nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. Ma que ta riˈ. Ri ley xaxu (xaxe wi) nicowin nucˈut chkawech chi yoj aj maquiˈ. 	 ازآنجا که به اعمال شریعت هیچ بشری در حضوراو عادل شمرده نخواهد شد، چونکه از شریعت دانستن گناه است.


Ruma wi can nupokonaj ri rucˈaslen re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, xa ma xtril ta cˈa rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri ma nupokonaj ta ri rucˈaslen re waweˈ chochˈulef, astapeˈ ta na can napon pa camic wuma riyin, xa can xtril rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 زیرا هر‌که بخواهد جان خود را خلاصی دهدآن را هلاک سازد و هر کس جان خود را بجهت من تلف کرد، آن را نجات خواهد داد.


Y Riyaˈ xeruyaˈ cˈa ca ri winek, y xbe pa jun jay. Y ri discípulos xquicˈutuj cˈa chare chrij ri cˈambel tzij ri nichˈo chrij ri nitzˈilobisan riche (rixin) jun winek. 	 و چون از نزد جماعت به خانه در‌آمد، شاگردانش معنی مثل را از او پرسیدند.