Riyix ixokiˈ ri cˈo iwachijlal, can rucˈamon wi chi queˈinimaj queˈitakej ri iwachijlal, ruma iwetaman chi ri Ajaf yariˈ ri nika chuwech chi niben. 	 ای زنان، شوهران خود را اطاعت کنیدچنانکه خداوند را.


Majun bey cˈa quixkˈolotej ta pa quikˈaˈ ri winek ri yebin queriˈ. Ruma tek xa napon ri kˈij riche (rixin) chi nipe ri Jesucristo, sibilaj ye qˈuiy cˈa ri xqueyaˈo ca riche (rixin) ri Dios. Y xtoka chukaˈ jun itzel achi ri can ucˈuan wi ruma ri etzelal, ri can cˈo chi xtika ri rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 زنهار کسی به هیچ وجه شما را نفریبد، زیرا که تاآن ارتداد، اول واقع نشود و آن مرد شریر یعنی فرزند هلاکت ظاهر نگردد، آن روز نخواهد آمد؛


Y riyix ri yixcˈo pa tinamit Capernaum can nichˈob chi yixbe chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios y xtinimirisex ikˈij. Pero xa ma que ta riˈ. Xa xtikasex ikˈij, ruma xa cˈa chupan ri lugar riche (rixin) ri tijoj pokonal xquixbeka wi. 	 و تو‌ای کفرناحوم که سر به آسمان افراشته‌ای، تا به حهنم سرنگون خواهی شد.


Y ri Pedro cˈanej cˈo wi ca, y rutzekelben el ri Jesús. Y tek ri Jesús xucusex apo pa rachoch ri nimalaj sacerdote, chukaˈ ri Pedro xoc apo chiriˈ chuwajay, y xtzˈuyeˈ cˈa ka chiquicojol ri ye aj chˈameˈy ri yecˈo apo chiriˈ, ri quimekˈon apo quiˈ chuchiˈ kˈakˈ. 	 و پطرس از دور در عقب او می‌آمد تا به خانه رئیس کهنه درآمده، با ملازمان بنشست ونزدیک آتش خود را گرم می‌نمود.


Y tek xoc cˈa pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, ri nabey kˈij chare ri semana, ri discípulos quimolon quiˈ, pero can ye quitzˈapilon cˈa ri ruchiˈ ri jay ri yecˈo wi; ruma riyeˈ can quixibin cˈa quiˈ chiquiwech ri israelitas, ri ye quiwinak. Y cˈa tek xquitzˈet, xa cˈo chic ri Jesús chiriˈ chiquicojol y xubij cˈa chique: Ya ta cˈa ri uxlanibel cˈuˈx ri xticˈojeˈ pa tak iwánima chiˈiwonojel, xchaˈ. 	 و در شام همان روز که یکشنبه بود، هنگامی که درها بسته بود، جایی که شاگردان به‌سبب ترس یهود جمع بودند، ناگاه عیسی آمده، در میان ایستاد و بدیشان گفت: «سلام بر شما باد!»


Riyin can yin jun israelita. Xaxu (xaxe) cˈa chi riyin xinalex pa tinamit Tarso ri cˈo pa rucuenta ri Cilicia, pero can ya re waweˈ pa Jerusalem xiqˈuiy wi. Y ya ri nimalaj achi ri Gamaliel rubiˈ ri xtijon wuche (wixin). Y xirutijoj cˈa riqˈui ronojel ri nubij chupan ri ley ri yaˈon ca chique ri ojer tak ye katiˈt kamamaˈ. Ruma can ruraybel wi cˈa ri wánima chi nben ri rusamaj ri Dios, achiˈel chukaˈ ri nirayij chiˈiwonojel riyix chupan re kˈij reˈ. 	 «من مرد یهودی هستم، متولد طرسوس قیلیقیه، اما تربیت یافته بودم در این شهر درخدمت غمالائیل و در دقایق شریعت اجدادمتعلم شده، درباره خدا غیور می‌بودم، چنانکه همگی شما امروز می‌باشید.


Pero yecˈo ixokiˈ ri ye kachibil, ri can nimakˈaˈ yan xebe chuchiˈ ri jul, y xojoquixibij. 	 و بعضی از زنان ما هم ما را به حیرت انداختند که بامدادان نزد قبر رفتند،


Cˈacˈariˈ xeruyaˈ aj kˈatbel tzij pa quiwiˈ ri nibix jueces chique. Y cajiˈ cˈa ciento junaˈ riqˈui nicˈaj, xekˈato tzij pa quiwiˈ ri ye katiˈt kamamaˈ y ya cˈa ri Samuel ri ruqˈuisbel juez ri xcˈojeˈ. Y riyaˈ jun cˈa chukaˈ chique ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 و بعد از آن بدیشان داوران داد تا زمان سموئیل نبی.


Xabacuchi (xabachique) yebe wi, xa bis y kˈaxon niquiyaˈ ca. 	 هلاکت و پریشانی در طریقهای ایشان است،


Y cˈo chic cˈa jun ri xbin chare ri Jesús: Ajaf, riyin nwajoˈ yatintzekelbej. Pero nabey, tayaˈ cˈa kˈij chuwe riche (rixin) chi yibechˈo na ca chique ri nteˈ nataˈ y chique ri ye wachˈalal, xchaˈ. 	 و کسی دیگر گفت: «خداوندا تورا پیروی می‌کنم لیکن اول رخصت ده تا اهل خانه خود را وداع نمایم.»عیسی وی را گفت: «کسی‌که دست را به شخم زدن دراز کرده از پشت سر نظر کند، شایسته ملکوت خدا نمی باشد.»


Y cˈa ntajin na cˈa nitzijon ri Jesús riqˈui ri ixok, tek cˈo jun achi xoka ri petenak chrachoch ri Jairo, ri Jairo ri principal chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Ri jun achi ri xoka, xorubij cˈa chare ri Jairo: Man chic tacˈuaj ta el ri Tijonel Jesús, ruma ri ti amiˈal xa xcom yan. 	 و این سخن هنوز بر زبان او بود که یکی ازخانه رئیس کنیسه آمده به وی گفت: «دخترت مرد. دیگر استاد را زحمت مده.»


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Nbin chic cˈa chiwe y ma iniman ta. Y ronojel ri samaj ri yenben, can pa rubiˈ cˈa ri Nataˈ Dios yenben wi. Y ri samaj riˈ can nukˈalajsaj wi cˈa yin achique riyin. 	 عیسی بدیشان جواب داد: «من به شما گفتم و ایمان نیاوردید. اعمالی را که به اسم پدر خود به‌جا می‌آورم، آنهابرای من شهادت می‌دهد.


Ri chiriˈ, can majun bey cˈa xquetzˈapeˈ ta ri puertas ri niban wi apo oquen ri pa tinamit, ruma chiriˈ majun bey xtoc ta akˈaˈ. 	 و دروازه هایش در روز بسته نخواهد بود زیرا که شب در آنجا نخواهد بود.


Ruma riyoj ma jubaˈ xtubij ta ri kánima chi yoj‑oc cachibil, ni xa ta nikajunumaj kiˈ quiqˈui ri xa quiyon niquiyaˈ ka quikˈij. Ruma xa pa quichˈobonic ka riyeˈ nipe wi tek niquibij chi can ye utz. Y can niquijunumaj ka quiˈ chiquiwech ka riyeˈ chi achique ri más utz y xa majun quinaˈoj chiquibanic. 	 زیرا جرات نداریم که خود را از کسانی که خویشتن را مدح می‌کنند بشماریم، یا خود را باایشان مقابله نماییم؛ بلکه ایشان چون خود را باخود می‌پیمایند و خود را به خود مقابله می‌نمایند، دانا نیستند.


Yacˈariˈ tek xtibanatej chi ye caˈiˈ achiˈaˈ ri junan yesamej pa juyuˈ, jun cˈa ri xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 آنگاه دو نفری که در مزرعه‌ای می‌باشند، یکی گرفته و دیگری واگذارده شود.


Ruma tek xpe ri Juan ri Bautista, riyaˈ ma nutij ta caxlan wey y ma nukum ta chukaˈ ruyaˈal uva. Y ye qˈuiy yebin chi riyaˈ cˈo itzel espíritu riqˈui. 	 زیرا که یحیی آمد، نه می‌خورد و نه می‌آشامید، می‌گویند دیو دارد.


Y can yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ri junanin (anibel) xberucˈamaˈ pe jun esponja y xumubaˈ pa jun chˈomilaj ruyaˈal uva. Cˈacˈariˈ xuyaˈ chutzaˈn jun aj, riche (rixin) chi xuyaˈ chare ri Jesús riche (rixin) chi nichˈuchˈuˈ ka jubaˈ ri chakiˈj chiˈ chare. 	 در ساعت یکی از آن میان دویده، اسفنجی را گرفت و آن را پر ازسرکه کرده، بر سر نی گذارد و نزد او داشت تابنوشد.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y quinojel cˈa ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij, niquicanolaˈ cˈa kˈaban tak tzij chrij ri Jesús, riche (rixin) chi niquitek pa camic. 	 پس روسای کهنه و مشایخ و تمامی اهل شورا طلب شهادت دروغ بر عیسی می‌کردند تا او را بقتل رسانند،


Y chukaˈ ri Jesús yariˈ ri Nimalaj Sacerdote ri cˈo pa kawiˈ riyoj ri yoj ralcˈual chic ri Dios. 	 و کاهنی بزرگ را بر خانه خدا داریم،


Y queriˈ chukaˈ riyoj ri yojcˈo waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ma junan ta kachˈacul quiqˈui ri yecˈo chilaˈ chicaj. Ruma ri rukˈij ri kachˈacul riyoj ma junan ta rukˈij riqˈui ri yecˈo chilaˈ chicaj. 	 و جسمهای آسمانی هست و جسمهای زمینی نیز، لیکن‌شان آسمانی‌ها، دیگر و‌شان زمینی‌ها، دیگر است،


Pero tek can cˈa ma jane tika ta ri nimalaj rucˈayewal pa ruwiˈ, ri itzel achi riˈ ma xtuyaˈ ta cˈa kˈij chique ri winek chi xtiquiyaˈ ta rukˈij ni jun chic ri nibix dios chique y ni xa ta nicˈaj chic cosas ri niyaˈox (nyaˈ) quikˈij cuma ri winek. Riyaˈ xtibetzˈuyeˈ pa rachoch ri Dios, y can xtuben chi ya riyaˈ ri Dios. 	 که او مخالفت می‌کند و خود را بلندتر می‌سازداز هر‌چه به خدا یا به معبود مسمی شود، بحدی که مثل خدا در هیکل خدا نشسته، خود را می نماید که خداست.


Y ri Jesús xubij: ¿Riyix chukaˈ can cˈa ma jane nikˈax ta chiwech ri nbij? 	 عیسی گفت: «آیا شما نیز تا به حال بی‌ادراک هستید؟


Y ri Pedro, can nojnek cˈa ri ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, xubij cˈa chique: Riyix achiˈaˈ ri yix aj kˈatbel tzij chupan re katinamit Israel, y riyix chukaˈ rijitaˈk ri cˈo ikˈij: 	 آنگاه پطرس ازروح‌القدس پر شده، بدیشان گفت: «ای روسای قوم و مشایخ اسرائیل،


Riyix aj Samaria niyaˈ cˈa rukˈij ri Dios pero ma kˈaxnek ta jabel chiwech achique riˈ. Yacˈa riyoj israelitas can ketaman wi ri achique ri nikayaˈ rukˈij; ruma can ya cˈa ri kiqˈui riyoj xtel wi pe ri nicolo quiche (quixin) ri winek chupan ri quimac. 	 شما آنچه را که نمی دانیدمی پرستید اما ما آنچه را که می‌دانیم عبادت می‌کنیم زیرا نجات از یهود است.


Pero xa ta riyix yixtajin chubixic ri rukˈalajsan chiwe tek ntoc apo jun iwuqˈui ri xa ma runiman ta ri Cristo, o ntoc ta apo jun ri xa ma qˈuiy ta retaman chrij ri ruchˈabel ri Cristo, riyaˈ xtunaˈ ka pa ránima chi jun aj mac y rajawaxic chi nuchojmirisaj ri rucˈaslen chuwech ri Dios. Queriˈ xtunaˈ ruma ri yixtajin chubixic can nikˈax wi chuwech. 	 ولی اگر همه نبوت کنند و کسی ازبی ایمانان یا امیان درآید، از همه توبیخ می‌یابد واز همه ملزم می‌گردد،


Y yacˈa tek ri Jesús ruchapon el bey riche (rixin) chi nitzolin, yacˈariˈ tek xutzˈet ri Leví, ri rucˈajol ri jun achi Alfeo rubiˈ. Ri Leví tzˈuyul cˈa acuchi (achique) yetoj wi ca ri alcawal. Y xpe ri Jesús xubij cˈa chare: Quinatzekelbej. Y can yacˈariˈ tek riyaˈ xbeyacatej pe ri acuchi (achique) tzˈuyul wi y xutzekelbej el ri Jesús. 	 و هنگامی که می‌رفت لاوی ابن حلفی را بر باجگاه نشسته دید. بدو گفت: «از عقب من بیا!» پس برخاسته، درعقب وی شتافت.


Ronojel cˈa ri pokonal riˈ xticˈulwachij pa quikˈaˈ, ruma ma quetaman ta ruwech ri Dios ri yin takayon pe, y rumariˈ yixquetzelaj, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. 	 لکن بجهت اسم من جمیع این کارها را به شما خواهندکرد زیرا که فرستنده مرا نمی شناسند.


Y tek ri winek y ri aj kˈatbel tak tzij riche (rixin) ri tinamit Tesalónica xquicˈaxaj ri tzujunic (sujunic) riˈ, xquixibij quiˈ y rumariˈ xewolol ka chiquiwech. 	 پس خلق و حکام شهر را ازشنیدن این سخنان مضطرب ساختند


Xquinquichˈey, y cˈacˈariˈ xquinquicamisaj. Pero pa rox kˈij xquicˈastej cˈa pe, xchaˈ ri Jesús. 	 و تازیانه زده او را خواهند کشت ودر روز سوم خواهد برخاست.»


Ri rey riˈ can yecˈo wi ri rubin chic chique chi yeˈapon chupan ri jun cˈulanen riˈ, y rumariˈ xerutek cˈa ri ye rumozos chiquisiqˈuixic (chicoyoxic) ri winek riˈ. Yacˈa tek xesiqˈuix (xeˈoyox), man chic xcajoˈ ta xebe. 	 و غلامان خود را فرستاد تا دعوت‌شدگان را به عروسی بخوانند و نخواستند بیایند.


Reˈ ma can ta kˈalajsan pe chiquiwech ri winek ri xecˈojeˈ ojer ca. Xa cˈa ya re wacami xkˈalajsex ruma ri Lokˈolaj Espíritu chiquiwech ri lokˈolaj tak apóstoles riche (rixin) ri Cristo y chiquiwech ri profetas ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 که آن در قرنهای گذشته به بنی آدم آشکار نشده بود، بطوری که الحال بررسولان مقدس و انبیای او به روح مکشوف گشته است،


Man cˈa tayaˈ ta ca rubanic ri samaj ri yatajnek chawe ruma ri Dios, samaj ri xacˈul tek ri kachˈalal achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chupan ri iglesia xquiyaˈ quikˈaˈ pan awiˈ y xquibij chi xatoc jun rusamajel ri Dios. Y riˈ can xkˈalajsex chique riyeˈ ruma ri Dios. 	 زنهار از آن کرامتی که در تو است که بوسیله نبوت با نهادن دستهای کشیشان به تو داده شد، بی‌اعتنایی منما.


Yacˈa tek ri Elisabet ruchapon chic wakiˈ icˈ yawaˈ pe, yacˈariˈ tek ri Dios xutek chic ri ángel Gabriel pa jun tinamit ri Nazaret rubiˈ, jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea. 	 و در ماه ششم جبرائیل فرشته از جانب خدا به بلدی از جلیل که ناصره نام داشت، فرستاده شد.


Y ri Jesús xubij chare ri ixok: Ri amac xecuyutej yan. 	 پس به آن زن گفت: «گناهان تو آمرزیده شد.»


Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol can yin Rajaf ri uxlanibel kˈij, xchaˈ ri Jesús. 	 زیرا که پسرانسان مالک روز سبت نیز ا§ست.»


Y ronojel cˈa re chˈabel reˈ, can ye nkˈalajsan wi pe chiwech re yincˈo pe iwuqˈui. 	 این سخنان را به شما گفتم وقتی که باشما بودم.


Y ri rajaf ri jay xquixrucˈuaj cˈa pa jun rucaˈn tanaj (wik) chare ri jay. Y chiriˈ cˈo jun nimajay ri chojmirisan chic rupan. Ya ri chiriˈ tibanaˈ wi ruchojmil ri xtikatij chupan re pascua, xeˈucheˈex el. 	 او بالاخانه‌ای بزرگ ومفروش به شما نشان خواهد داد در آنجا مهیاسازید.»


Catzolin chawachoch, y jatzijoj ri xuben ri Dios awuqˈui riyit, xucheˈex. Y ri achi can xberutzijoj na wi chrachoch, y chique quinojel ri winek pa rutinamit xutzijoj wi ri xuben ri Jesús riqˈui riyaˈ. 	 «به خانه خود برگرد و آنچه خدا با تو کرده است حکایت کن.» پس رفته درتمام شهر از آنچه عیسی بدو نموده بود موعظه کرد.


Jabel ruwaquikˈij ri can ninum y nicˈat cánima chrij ri chojmilaj cˈaslen riqˈui ri Dios, ruma ri Dios xtuben cˈa chique chi xtichˈuchˈuˈ ka ri cánima. 	 خوشابحال گرسنگان و تشنگان عدالت، زیراایشان سیر خواهندشد.


Yacˈariˈ tek ri Felipe xuchop el tzij, xutiquiribaˈ cˈa el riqˈui ri mocaj ri tzˈibatal ca ruma ri Isaías, riche (rixin) chi xchˈo chrij ri lokˈolaj ruchˈabel ri Jesús ri niyaˈo colotajic. 	 آنگاه فیلپس زبان خود را گشود و ازآن نوشته شروع کرده، وی را به عیسی بشارت داد.


Riyeˈ can quibin wi ca chi ri Cristo xtukˈaxaj na tijoj pokonal y xticamisex y ya chukaˈ Riyaˈ ri xticˈastej el nabey chique quinojel ri ye caminek chic el, riche (rixin) chi xtuyaˈ sakil chique ri winek israelitas y chique chukaˈ ri ma ye israelitas ta. 	 که مسیح می‌بایست زحمت بیند و نوبر قیامت مردگان گشته، قوم وامت‌ها را به نور اعلام نماید.»


Yacˈa tek xtapon ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, yix cˈa riyix ri yixcˈo pa Corazín y ri yixcˈo pa Betsaida ri más xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pan iwiˈ, que chiquiwech ri aj Tiro y ri aj Sidón. 	 لیکن حالت صور و صیدون در روز جزا، از حال شماآسانتر خواهد بود.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique ri ye rudiscípulos: ¿Achique ruma tek ma xicukubaˈ ta icˈuˈx wuqˈui? Yacˈa ri discípulos quixibin quiˈ. Can xquimey tek xquitzˈet ri xbanatej, y xquicˈutulaˈ chiquiwech: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? Ruma tek nichˈo chique ri cakˈikˈ y ri yaˈ, can niquinimaj wi rutzij, xechaˈ. 	 پس به ایشان گفت: «ایمان شما کجااست؟» ایشان ترسان و متعجب شده با یکدیگرمی گفتند که «این چطور آدمی است که بادها وآب را هم امر می‌فرماید و اطاعت او می‌کنند.»


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi riˈ. Can chuwech Dios nbij chiwe chi ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ. Y yacˈariˈ tek xbesiqˈuin pe ri ecˈ. 	 پس آغاز لعن کردن و قسم خوردن نمود که «این شخص را نمی شناسم.» ودر ساعت خروس بانگ زدآنگاه پطرس سخن عیسی را به یاد آورد که گفته بود: قبل از بانگ زدن خروس، سه مرتبه مرا انکار خواهی کرد.» پس بیرون رفته زار‌زار بگریست.


Y tek ri winek riˈ xeˈoka riqˈui ri Jesús, xquitzˈet cˈa chi ri achi ri xecˈojeˈ itzel tak espíritu riqˈui, tzˈuyul, rucusan rutziak y ma nuben ta chic cˈa ri achiˈel ri rubanon pe. Yacˈa ri winek riˈ xa xquixibij cˈa quiˈ tek xquitzˈet ri achi riˈ. 	 و چون نزد عیسی رسیده، آن دیوانه را که لجئون داشته بود دیدند که نشسته و لباس پوشیده و عاقل گشته است، بترسیدند.


Y ri Pedro xubij cˈa chare ri Jesús: Tabij jubaˈ chake chrij ri nitzˈilobisan riche (rixin) jun winek, ruma can ma xkˈax ta chkawech, xchaˈ ri Pedro. 	 پطرس در جواب او گفت: «این مثل را برای ما شرح فرما.»


Y riyaˈ cˈo cˈa pa rachoch ri jun achi Simón chukaˈ rubiˈ, ri Simón ri aj tzacoy tzˈum, y cˈo rachoch chuchiˈ ri mar. Y yacˈa tek xtoka ri Pedro awuqˈui, xtubij cˈa chawe ri achique rajawaxic chi naben, xchaˈ ri ángel chare ri Cornelio. 	 که نزد دباغی شمعون نام که خانه‌اش به کناره دریا است، مهمان است. او به تو خواهد گفت که تو را چه باید کرد.


Ri ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel, niquetzelaj ri Dios, ruma ma niquinimaj ta ri nubij ri ruley ri Dios. Y ni xa ta yecowin niquinimaj. 	 زانرو که تفکر جسم دشمنی خدا است، چونکه شریعت خدا رااطاعت نمی کند، زیرا نمی تواند هم بکند.


Yacˈa ri majun ajowabel riqˈui, nikˈalajin chi ma retaman ta ruwech ri Dios. Ruma ri Dios can ajowabel wi. 	 وکسی‌که محبت نمی نماید، خدا را نمی شناسدزیرا خدا محبت است.


Yacˈa ri Juan ri awalcˈual ri xtinabeyej chuwech ri Ajaf. Y riyaˈ can xticˈojeˈ cˈa ri Lokˈolaj Espíritu y ri uchukˈaˈ riqˈui, can achiˈel ri xcˈojeˈ riqˈui ri Elías. Chukaˈ ri Juan xtuben cˈa chique ri teˈej tataˈaj chi yecajoˈ ri calcˈual, y xtuben chukaˈ chique ri winek ri ma yeniman ta tzij, chi xtiquicˈuaj jun chojlaj cˈaslen, achiˈel ri quicˈuan ri winek choj quicˈaslen. Queriˈ ruchojmirisaxic xtuben apo chique ri winek, riche (rixin) chi queriˈ ri winek riˈ xa can xu (xe wi) chic ri Ajaf coyoben apo, xchaˈ ri ángel chare ri Zacarías. 	 و او به روح و قوت الیاس پیش روی وی خواهد خرامید، تا دلهای پدران رابه طرف پسران و نافرمانان را به حکمت عادلان بگرداند تا قومی مستعد برای خدا مهیا سازد.»


Cˈacˈariˈ tek xerutek el pa tinamit Belén y xubij el chique: Quixbiyin cˈa chilaˈ y ticanoj ri acˈal, y tek iwilon chic ca, noˈibij ca chuwe, riche (rixin) chi riyin yibe chukaˈ chuyaˈic rukˈij. 	 پس ایشان را به بیت لحم روانه نموده، گفت: «بروید و از احوال آن طفل بتدقیق تفحص کنید و چون یافتید مرا خبر دهید تا من نیز آمده، او را پرستش نمایم.»


Man cˈa tichˈob ta chi riyin xipe riche (rixin) chi majun rukˈij nben chare ri ley riche (rixin) ri Moisés, y chukaˈ ma tichˈob ta chi riyin xipe riche (rixin) chi queriˈ chukaˈ nben chique ri ye tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ma que ta riˈ. Riyin xipe riche (rixin) chi nbekˈalajin pe jabel ri kas nubij ri ley y ri quitzˈiban ca ri profetas. 	 «گمان مبرید که آمده‌ام تا تورات یا صحف انبیا را باطل سازم. نیامده‌ام تا باطل نمایم بلکه تاتمام کنم.


Riyaˈ yoj rutoˈon cˈa riyoj israelitas ri can yoj ruchaˈon wi riche (rixin) chi nikaben ri rusamaj. Ma yoj rumestan ta ca y rujoyowan kawech. 	 بنده خود اسرائیل را یاری کرد، به یادگاری رحمانیت خویش،


Y wi can iwetaman cˈa nuwech riyin, can iwetaman cˈa chukaˈ ruwech ri Nataˈ. Re wacami can itzˈeton chic, y chukaˈ iwetaman chic ruwech, xchaˈ ri Jesús. 	 اگر مرا می‌شناختید، پدر مرانیز می‌شناختید و بعد از این او را می‌شناسید و اورا دیده‌اید.»


Yacˈa wi niquibij chi ri Jesucristo tek xpe waweˈ chuwech re ruwachˈulef ma xoc ta winek achiˈel riyoj, nikˈalajin chi ma ya ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri yayon ri chˈabel chique. Xa ya ri espíritu riche (rixin) ri itzel ri yayon ri chˈabel chique. Ri espíritu ri netzelan riche (rixin) ri Cristo y nuben chi can ya riyaˈ ri Cristo. Ya cˈa espíritu reˈ ri iwacˈaxan ri cˈo chi nipe na, y wacami xoka yan cˈa chuwech re ruwachˈulef. 	 و هر روحی که عیسی مسیح مجسم شده راانکار کند، از خدا نیست. و این است روح دجال که شنیده‌اید که او می‌آید و الان هم در جهان است.


Y cˈacˈariˈ ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Yin achique cˈa riyin nibij riyix? xchaˈ chique. 	 ایشان راگفت: «شما مرا که می‌دانید؟»


Yacˈa riyit Timoteo, animan ri utzilaj chˈabel ri ncˈut riyin. Awetaman chukaˈ chi xincˈuaj jun utzilaj cˈaslen y can nwajoˈ nben ronojel ri chilaben chuwe ruma ri Dios. Awetaman chi can nucukuban wi nucˈuˈx riqˈui ri Dios, yicochˈon, y yenwajoˈ quinojel. 	 لیکن تو تعلیم و سیرت و قصد و ایمان وحلم و محبت و صبر مرا پیروی نمودی،


Y cˈo cˈa jubaˈ chic chare ri ijaˈtz riˈ xa cojol tak kˈayis ri cˈo quiqˈuixal xka wi. Y tek xeˈel pe, junan xeqˈuiy quiqˈui ri qˈuix. Y ruma chi ri qˈuix sibilaj xeqˈuiy, ri ticoˈn xejikˈ pa quikˈaˈ y man cˈa xquiyaˈ ta quiwech. 	 و قدری در میان خارها ریخته شد و خارها نمو کرده، آن را خفه نمود که ثمری نیاورد.


Y chiquicojol cˈa ri quiniman chic ri Jesucristo, majun cˈa mebaˈiˈ, ruma ri cˈo culef y ri cˈo cachoch, yequicˈayilaˈ y ri rajel niquicˈuaj apo 	 زیرا هیچ‌کس از آن گروه محتاج نبود زیرا هر‌که صاحب زمین یا خانه بود، آنها را فروختند و قیمت مبیعات را آورده،


Y ri aj kˈatbel tak tzij xeˈapon cˈa quiqˈui ri Pablo y ri Silas ri chiriˈ pa cárcel, y xquicˈutuj cˈa cuybel quimac chiquiwech. Cˈacˈariˈ xequelesaj pe ri pa cárcel y chukaˈ xquibij chique chi man chic cˈa quecˈojeˈ ta ka chiriˈ pa tinamit. 	 و آمده، بدیشان التماس نموده، بیرون آوردندو خواهش کردند که از شهر بروند.آنگاه اززندان بیرون آمده، به خانه لیدیه شتافتند و بابرادران ملاقات نموده و ایشان را نصیحت کرده، روانه شدند.


Y xubij chare: Wacami cabiyin cˈa, y jachˈajaˈ ri runakˈ awech chupan ri atinibel ri Siloé rubiˈ. Ri Siloé cˈa riˈ ntel chi tzij Takoˈn. Ri achi riˈ can xbe cˈa chuchˈajic ri runakˈ ruwech, y tek xtzolin pe, nitzuˈun chic. 	 و بدوگفت: «برو در حوض سیلوحا (که به‌معنی مرسل است ) بشوی.» پس رفته شست و بینا شده، برگشت.


Ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xeˈapon chic cˈa pa tinamit Jerusalem. Y nibiyalaˈ (nibiyajlan) cˈa pa rachoch ri Dios tek xeˈapon ri principaliˈ tak sacerdotes riqˈui, chukaˈ ri aj tzˈibaˈ y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 و باز به اورشلیم آمدند. و هنگامی که او درهیکل می‌خرامید، روسای کهنه و کاتبان و مشایخ نزد وی آمده،


¿Ye rusamajel ri Cristo riyeˈ? Riyin chukaˈ queriˈ. Pero re wacami can yichˈo cˈa achiˈel xa yin chˈujernek y rumariˈ achiˈel xa chˈobon ma chˈobon ta ri yenbij, chi riyin más yisamej que chiquiwech riyeˈ. Riyin más yin chˈayon cuma ri winek que chiquiwech riyeˈ, ruma hasta ma noka ta chic chinucˈuˈx janipeˈ mul yin chˈayon. Riyin xiyaˈox (xyaˈ) pa cárcel más que chiquiwech riyeˈ. Riyin can qˈuiy cˈa chukaˈ mul yin aponak chuwech ri camic. 	 آیا خدام مسیح هستند؟ چون دیوانه حرف می‌زنم، من بیشتر هستم! در محنتهاافزونتر، در تازیانه‌ها زیادتر، در زندانها بیشتر، در مرگها مکرر.


Ruma Riyaˈ astapeˈ can Dios wi, pero ma xuben ta chi can junan rukˈij riqˈui ri Dios. 	 که چون در صورت خدا بود، باخدا برابر بودن را غنیمت نشمرد،


Ri ijaˈtz ri xka cojol tak abej, can nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex ruma jun winek. Ri winek riˈ can chanin cˈa nucˈul ri ruchˈabel ri Dios pa ránima riqˈui quicoten. 	 و آنکه بر سنگلاخ ریخته شده، اوست که کلام را شنیده، فی الفور به خشنودی قبول می‌کند،


Riche (rixin) chi queriˈ ma tikayaˈ ta kˈij chare ri Satanás chi nichˈacon ta chikij riyoj. Ruma ketaman ri ruchˈobonic chi riyaˈ can nrajoˈ chi yojka pa rukˈaˈ y yojruchˈec. 	 تا شیطان بر ما برتری نیابد، زیرا که از مکاید اوبی خبر نیستیم.


Rumacˈariˈ can quiniwoyobej apo chi pakˈij chi chakˈaˈ y ma quixwer ta ka. Y chukaˈ can tibanaˈ orar, riche (rixin) chi yixcolotej chuwech ronojel ri tijoj pokonal ri xtipe pa ruwiˈ re ruwachˈulef, y riche (rixin) chukaˈ chi utz yixapon cˈa chinuwech riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xchaˈ ri Jesús chique ri ye rudiscípulos. 	 پس در هر وقت دعا کرده، بیدار باشید تاشایسته آن شوید که از جمیع این چیزهایی که به وقوع خواهد پیوست نجات یابید و در حضورپسر انسان بایستید.»


Yacˈa riyit tachˈoboˈ jabel ronojel ri naben. Tacochˈoˈ ri tijoj pokonal ri nipe chawij. Ma cataneˈ ta chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Tabanaˈ cˈa ronojel ri samaj ri yaˈon chawe ruma ri Dios. 	 لیکن تو در همه‌چیز هشیار بوده، متحمل زحمات باش و عمل مبشر را بجا آور وخدمت خود را به‌کمال رسان.


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij riˈ, yariˈ tek ri Jesús ye rachibilan ri cablajuj rudiscípulos xeˈapon ri chiriˈ pa jay. 	 شامگاهان با آن دوازده آمد.


Y caˈiˈ yan cˈa semanas tuchop wi pe ri cakˈikˈ riˈ, y kachapon cˈa binen pa ruwiˈ ri mar ri Adriático rubiˈ. Y pa nicˈaj akˈaˈ riche (rixin) ri akˈaˈ riˈ tek ri achiˈaˈ ri ye ucˈuayon riche (rixin) ri barco xquinabej chi nakaj chic yojcˈo wi apo chare jun ruwachˈulef. 	 و چون شب چهاردهم شد و هنوز دردریای ادریا به هر سو رانده می‌شدیم، در نصف شب ملاحان گمان بردند که خشکی نزدیک است.


Tek ri rudiscípulos ri Juan xquicˈaxaj chi xcamisex, xebe cˈa chucˈamaric ri ruchˈacul, y xbequimukuˈ ca. 	 چون شاگردانش شنیدند، آمدند و بدن او را برداشته، دفن کردند.


Y rumariˈ ri winek can ma jubaˈ xquinimaj ta ri Jesús. Y ri Jesús xubij cˈa chique ri winek riˈ: Majun cˈa jun profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios, ri man ta jun rukˈij. Quinojel can cˈo wi quikˈij, xa yacˈa chi ma niyaˈox (nyaˈ) ta quikˈij pa tak quitinamit y pa tak cachoch, xchaˈ chique. 	 و درباره او لغزش خوردند. لیکن عیسی بدیشان گفت: «نبی بی‌حرمت نباشد مگر در وطن و خانه خویش.»و به‌سبب بی‌ایمانی‌ایشان معجزه بسیار در آنجا ظاهر نساخت.


Y ri tataˈaj xubij: Nucˈajol, riyit can yitcˈo wi wuqˈui. Rumariˈ ronojel ri cˈo wuqˈui, can awuche (awixin) wi riyit. 	 او وی را گفت، ای فرزند تو همیشه با من هستی و آنچه از آن من است، مال تو است.ولی می‌بایست شادمانی کرد و مسرور شد زیرا که این برادر تو مرده بود، زنده گشت و گم شده بود، یافت گردید.»


Ruma riyaˈ, astapeˈ xa ti mebaˈ, xa can xuyaˈ cˈa ca ronojel ri cˈo riqˈui; astapeˈ xa can yariˈ ri nicˈatzin chare riche (rixin) chi nutzukbej riˈ. Yacˈa la nicˈaj chic, astapeˈ qˈuiy puek xquiyalaˈ ca, xa jubaˈ oc chare ronojel ri beyomel ri cˈo quiqˈui ri xquiyalaˈ ca, xchaˈ ri Jesús. 	 زیرا که همه ایشان از زیادتی خود دادند، لیکن این زن ازحاجتمندی خود، آنچه داشت انداخت، یعنی تمام معیشت خود را.»


Y riqˈui ri puek ri xucˈul ruma xujech el ri Jesús, riqˈui ri puek riˈ xlokˈbex wi jun ulef. Ri Judas xucamisaj riˈ. Riyaˈ xbechˈiqueˈ pe ruwiˈ, y ronojel ri rupan cˈa quelaˈ xeka wi, tek xka pan ulef. 	 پس او از اجرت ظلم خود، زمینی خریده، به روی درافتاده، ازمیان پاره شد و تمامی امعایش ریخته گشت.


Ri David xbe cˈa chucanoxic wey pa rachoch ri Dios. Y ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ ya cˈa ri Abiatar. Y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare ri David y ma xu (xe) ta wi riyaˈ ri xtijo, xa can xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Y ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe wi) ri sacerdotes ri yetijo. 	 چگونه در ایام ابیتار رئیس کهنه به خانه خدا درآمده، نان تقدمه راخورد که خوردن آن جز به کاهنان روا نیست و به رفقای خود نیز داد؟»


Yacˈareˈ ri Nusamajel ri nuchaˈon. Riyin sibilaj nwajoˈ Riyaˈ; can niquicot cˈa ri wánima riqˈui. Can xtinyaˈ cˈa pe chukaˈ ri nu‑Espíritu pa ruwiˈ; y Riyaˈ xtukˈalajsaj cˈa chiquiwech ri ma ye israelitas ta, ri achique rubanic niquicˈuaj jun cˈaslen choj. 	 «اینک بنده من که او را برگزیدم و حبیب من که خاطرم از وی خرسند است. روح خود را بر وی خواهم نهاد تاانصاف را بر امت‌ها اشتهار نماید.


Ri rutzijol ri Jesús xapon cˈa pa ronojel tinamit ri yecˈo pa rucuenta ri Siria. Y ri ye yawaˈiˈ xecˈamer cˈa pe chuwech ri Jesús riche (rixin) chi yerucˈachojsaj el, yawaˈiˈ ri ma junan ta ruwech yabil ntoc chique. Yecˈo ri can kˈaxon cˈa riche (rixin) ri chˈaculaj ri ntoc chique. Yecˈo ri xa itzel tak espíritu ri ye oconek quiqˈui. Yecˈo cˈa ri ye chˈuˈj y yecˈo cˈa chukaˈ ri ye siquirnek. Y can quinojel cˈa ri yawaˈiˈ riˈ xerucˈachojsaj el. 	 و اسم او در تمام سوریه شهرت یافت، و جمیع مریضانی که به انواع امراض ودردها مبتلا بودند و دیوانگان و مصروعان ومفلوجان را نزد او آوردند، و ایشان را شفا بخشید.و گروهی بسیار از جلیل و دیکاپولس واورشلیم و یهودیه و آن طرف اردن در عقب اوروانه شدند.


Y can nikˈalajin wi cˈa ri ye ralcˈual ri Dios. Y nikˈalajin chukaˈ ri ye ralcˈual ri itzel winek. Xabachique winek ri ma rucˈuan ta jun cˈaslen choj y ma yerajoˈ ta ri kachˈalal, yariˈ ri ma riche (rixin) ta ri Dios. 	 فرزندان خدا و فرزندان ابلیس ازاین ظاهر می‌گردند. هر‌که عدالت را به‌جانمی آورد از خدا نیست و همچنین هر‌که برادرخود را محبت نمی نماید.


Y tek ri Judas elenak chic cˈa el, yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Yacˈareˈ xoka yan ri kˈij chi riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol xtikˈalajin chi can cˈo wi nukˈij nucˈojlen. Y can queriˈ cˈa chukaˈ ri Dios; can xtikˈalajin ri rukˈij rucˈojlen wuma riyin. 	 چون بیرون رفت عیسی گفت: «الان پسر انسان جلال یافت و خدا در او جلال یافت.


Wi can ruraybel cˈa ri Ajaf Jesús, ri kachˈalal Timoteo xtapon iwuqˈui. Xtintek yan cˈa el chanin riche (rixin) chi nberacˈaxaj pe achique ibanon. Y queriˈ xticukeˈ nucˈuˈx riyin. 	 و در عیسی خداوند امیدوارم که تیموتاوس را به زودی نزد شما بفرستم تامن نیز ازاحوال شما مطلع شده، تازه روح گردم.


Riyoj ri can junan cˈa yojsamej riqˈui ri Dios chubanic ri samaj chicojol riyix, can nikachilabej cˈa chiwe chi can tikˈalajin pan icˈaslen ri rutzil ri Dios ri icˈulun y ma tiben ta chare chi xa majun rejkalen. 	 پس چون همکاران او هستیم، التماس می نماییم که فیض خدا را بی‌فایده نیافته باشید.


Xpe ri Jesús xubij chare ri aj tzˈib riˈ: Ri xwan can cˈo wi jul ri acuchi (achique) yecˈojeˈ wi; y queriˈ chukaˈ ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ, can cˈo chukaˈ quisoc. Yacˈa riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, can majun wachoch ri acuchi (achique) yinuxlan wi jubaˈ, xchaˈ chare. 	 عیسی بدو گفت: «روباهان راسوراخها و مرغان هوا را آشیانه‌ها است. لیکن پسر انسان را جای سر نهادن نیست.»


Pero wi cˈo jun ri xa man cˈo ta ronojel reˈ riqˈui, ri winek riˈ xa achiˈel jun moy o xa achiˈel jun ri ma nej ta nitzuˈun wi. Ruma ri winek riˈ xa ma ninatej ta chic chare chi ye chˈajchˈojsan chic el ronojel ri rumac ri ye rubanon pe ojer ca. 	 زیرا هرکه اینها را ندارد، کور وکوتاه نظر است و تطیهر گناهان گذشته خود را فراموش کرده است.


Pero ri achiˈaˈ riˈ xquibij chare ri achi ri nitzuˈun chic: Riyit can yit aj mac pe tek xatalex, ¿y nawajoˈ yojatijoj riyoj? xechaˈ chare. Y xquelesaj cˈa pe ri achi riˈ, ri chiriˈ. 	 در جواب وی گفتند: «تو به کلی با گناه متولد شده‌ای. آیا تو ما را تعلیم می‌دهی؟» پس او را بیرون راندند.


Ruma tek xtapon cˈa ri kˈij riˈ, can xtikˈax ruwiˈ ri tijoj pokonal ri xtipe, jun tijoj pokonal ri majun bey cˈulwachitajnek ta pa ruwiˈ re ruwachˈulef janiˈ chi tiempo ri winakirsan wi pe ruma ri Dios. Chukaˈ ri jun tijoj pokonal riˈ majun bey chic cˈa xticˈulwachitej ta. 	 زیرا که در آن زمان چنان مصیبت عظیمی ظاهر می‌شود که از ابتدا عالم تا کنون نشده ونخواهد شد!


Y riyit yacowin cˈa nawetamaj wi kitzij ri niquibij chuwij o xa ma kitzij ta. Ruma riyin xa cˈariˈ cablajuj kˈij ri quijoteˈ wi anej chic jun bey pa Jerusalem chuyaˈic rukˈij ri Dios. 	 زیرا تو می‌توانی دانست که زیاده از دوازده روز نیست که من برای عبادت به اورشلیم رفتم،


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chique: Can kitzij cˈa nbij chiwe, chi xa ta yetaneˈ ka riyeˈ, ye ri abej xquebechˈo pe riche (rixin) chi niquiyaˈ nukˈij, xchaˈ chique ri fariseos. 	 او درجواب ایشان گفت: «به شما می‌گویم اگراینها ساکت شوند، هرآینه سنگها به صداآیند.»


Y queriˈ chukaˈ ri Noé ruma chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek xunimaj ri xubij ri Dios chare chi xtuyaˈ pe jun nimalaj kˈekal job chuwech re ruwachˈulef, y riˈ astapeˈ cˈa ma jane ntajin ta ri job. Y can riqˈui xibinriˈil xuben jun nimalaj barco riche (rixin) chi xerucol ri ye aj pa rachoch. Y ruma ri cukbel cˈuˈx riche (rixin) ri Noé, can xbekˈalajin pe chi ri nicˈaj chic winek xa ma quicukuban ta quicˈuˈx riqˈui ri Dios, y ya chukaˈ ri cukbel cˈuˈx riˈ ri xbano chare ri Noé chi majun rumac xtzˈetetej ruma ri Dios. 	 به ایمان نوح چون درباره اموری که تا آن وقت دیده نشده، الهام یافته بود، خداترس شده، کشتی‌ای بجهت اهل خانه خود بساخت و به آن، دنیا را ملزم ساخته، وارث آن عدالتی که از ایمان است گردید.


Kachˈalal, tibanaˈ orar pa kawiˈ. 	 ای برادران، برای ما دعا کنید.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Ticˈamaˈ pe waweˈ. 	 گفت: «آنها را اینجا به نزد من بیاورید!»


Can quinojel cˈa jabel xewaˈ. Can majun cˈa ri man ta xwaˈ chi utz. Y cˈa cˈo na cˈa cablajuj chaquech ri xnoj ca riqˈui ri caxlan wey rachibilan car ri xmolotej ca, ri xa ma xqˈuis ta. 	 و همه خورده، سیر شدند و از پاره های باقی‌مانده دوازده سبد پرکرده، برداشتند.


Rumariˈ bin ca chupan ri wuj ri Salmos rubiˈ: Man ta jun cˈa xticˈojeˈ chupan ri rachoch, xa xtimalix ta ca. Y chukaˈ nubij: Xa xtoc ta jun chic ruqˈuexel riche (rixin) chi nipaˈeˈ ca chuwech ri rusamaj, 	 زیرا در کتاب زبور مکتوب است که خانه او خراب بشود و هیچ‌کس در آن مسکن نگیرد و نظارتش را دیگری ضبط نماید.


Y quinojel can achiˈel xeban bautizar pa rubiˈ ri Moisés pa sutzˈ y pa mar. 	 و همه به موسی تعمید یافتند، در ابر و در دریا؛


Chupan cˈa ri kˈij riˈ ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xel el pa jay y xbetzˈuyeˈ chuchiˈ ri choy. 	 و در همان روز، عیسی از خانه بیرون آمده، به کناره دریا نشست


Y ronojel cˈa ri yequibanalaˈ ri achiˈel riˈ, yariˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek. Yacˈa ri nuben ri winek chi ma ruchˈajon ta jabel ri rukˈaˈ tek niwaˈ, riˈ xa ma nutzˈilobisaj ta ri rucˈaslen. Quecˈariˈ xubij ri Jesús. 	 اینها است که انسان را نجس می‌سازد، لیکن خوردن به‌دستهای ناشسته، انسان را نجس نمی گرداند.»


Y ri winek xquirek cˈa apo quichiˈ y xquibij: Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz, xechaˈ chare. 	 ایشان بار دیگر فریادکردند که «او را مصلوب کن!»


Pero achique cˈa ri cˈa nika na chuwech nuben ri mac, xa can cˈa riche (rixin) na ri itzel winek. Ruma ri itzel winek can pa rutiquiribel ruchapon pe nimacun. Y xa rumacˈariˈ tek xpe ri Rucˈajol ri Dios, riche (rixin) chi xuyoj ri rusamaj ri itzel winek. 	 و کسی‌که گناه می‌کند از ابلیس است زیرا که ابلیس از ابتدا گناهکار بوده است. واز این جهت پسر خدا ظاهر شد تا اعمال ابلیس راباطل سازد.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Ri nika chuwech ri Dios chi niben riyix, ya ri yininimaj riyin ri xitak pe ruma Riyaˈ. 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «عمل خدا این است که به آن کسی‌که او فرستاد، ایمان بیاورید.»


Rumariˈ riyaˈ xusiqˈuij (xroyoj) jun chique ri mozos y xucˈutuj cˈa chare: ¿Achique xbanatej? ¿Y achique ruma tek cˈo nimakˈij ntajin? xchaˈ. 	 پس یکی از نوکران خود را طلبیده پرسید این چیست؟


Y can achiˈel nubij chupan ri ley, chi xa jubaˈ ma ronojel xchˈajchˈojsex riqˈui quicˈ. Y kas kitzij wi, chi man ta nitix quicˈ, man ta nicuyutej ri mac. 	 و بحسب شریعت، تقریب همه‌چیز به خون طاهر می‌شود وبدون ریختن خون، آمرزش نیست.


Can tatijaˈ akˈij chucˈuaxic jun utzilaj cˈaslen ruma chi cˈo chic ri acukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios. Tatijaˈ akˈij chi ntoc awuche (awixin) riyit ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, ruma can riche (rixin) wi chi nacˈul ri cˈaslen riˈ tek xasiqˈuix (xatoyox) ruma ri Dios. Ruma can chiquiwech ye qˈuiy winek xabij wi chi xacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 و جنگ نیکوی ایمان رابکن و بدست آور آن حیات جاودانی را که برای آن دعوت شدی و اعتراف نیکو کردی در حضورگواهان بسیار.


Y chukaˈ ri rajawaren ri caj xa junan cˈa riqˈui jun yaˈl chapabel car, ri niyaˈox (nyaˈ) ka pa yaˈ y yeberucˈamaˈ pe quinojel quiwech car. 	 «ایض ملکوت آسمان مثل دامی است که به دریا افکنده شود و از هر جنسی به آن درآید،


Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xemayamoˈ y xechakiˈj ka chanin, ruma chi xa ma nej ta benak wi ka ri quicˈamal. 	 وچون آفتاب برآمد بسوخت و چون ریشه نداشت خشکید.


Ruma ri Ajaf tek xtipe chic chilaˈ chicaj, can xtichˈo pe riqˈui chˈabel ri can cˈo chi ninimex ri nubij, y riqˈui ruchˈabel nimalaj ángel. Y xtikˈajan pe ri trompeta riche (rixin) ri Dios. Y yariˈ tek xquecˈastej el ri caminakiˈ ri xquinimaj el ri Jesucristo. 	 زیرا خود خداوند با صدا و با آواز رئیس فرشتگان و با صور خدا از آسمان نازل خواهدشد و مردگان در مسیح اول خواهند برخاست.


Riyix yixcˈo chic apo riqˈui ri Jesús ri chojmirisayon ri cˈacˈacˈ trato ri xuben ri Dios quiqˈui ri winek. Riyaˈ xcom y ri ruquiqˈuel ri xbiyin, yariˈ ri nichˈajchˈojsan ri kánima, y ri ruquiqˈuel Riyaˈ más rejkalen que chuwech ri ruquiqˈuel ri Abel. 	 و به عیسی متوسط عهد جدید و به خون پاشیده شده که متکلم است به‌معنی نیکوتر ازخون هابیل.


Ruma wi riyin nben orar pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chinuwech, ri nuˈespíritu xuben orar, pero ri nunojibal majun xuchˈec chare. 	 زیرا اگر به زبانی دعاکنم، روح من دعا می‌کند لکن عقل من برخوردارنمی شود.


Ri nabey trato, can xcˈojeˈ wi cˈa rukˈij, pero ma junan ta rukˈij riqˈui ri cˈacˈacˈ trato, ruma ri cˈacˈacˈ trato can más wi nim rukˈij. 	 زیرا که آنچه جلال داده شده بود نیز بدین نسبت جلالی نداشت به‌سبب این جلال فایق.


Ruma ninatej chuwe ri toˈonic ri iyaˈon riyix riche (rixin) chi nitzijox ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Chupan cˈa ri kˈij tek riyix xinimaj, can ya cˈa kˈij riˈ tek ichapon yin itoˈon pe. 	 به‌سبب مشارکت شما برای انجیل از روز اول تا به حال.


Y tek ri ye oxiˈ discípulos xquicˈaxaj ri chˈabel riˈ, xexuqueˈ xemajeˈ ka. Y sibilaj cˈa xquixibij quiˈ. 	 وچون شاگردان این را شنیدند، به روی در‌افتاده، بینهایت ترسان شدند.


Can achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Majun cˈa tzˈeteyon ta y chukaˈ majun acˈaxayon ta ni majun chˈoboyon ta, ri ruchojmirisan ri Dios riche (rixin) chi nuyaˈ chique ri winek ri yeˈajowan riche (rixin). 	 بلکه چنانکه مکتوب است: «چیزهایی را که چشمی ندید و گوشی نشنید و به‌خاطر انسانی خطور نکرد، یعنی آنچه خدا برای دوستداران خود مهیا کرده است.»


Y riqˈui riˈ nikˈalajin chi tzˈaket ri ajowabel riche (rixin) ri Dios ri cˈo kiqˈui riche (rixin) chi queriˈ ma xtikaxibij ta kiˈ tek xtapon ri kˈij tek ri Dios xtukˈet tzij. Ma xtikaxibij ta kiˈ ri cˈa yojcˈo na chuwech re ruwachˈulef ruma kacˈuan cˈa jun cˈaslen achiˈel rubanic ri rucˈaslen ri Jesucristo. 	 محبت در همین با ما کامل شده است تا درروز جزا ما را دلاوری باشد، زیرا چنانکه اوهست، ما نیز در این جهان همچنین هستیم.


Ruma ri Dios ronojel xuyaˈ pa rukˈaˈ ri Cristo. Y tek nubij ri tzˈibatal ca chi ri Dios ronojel xeruyaˈ xerukˈaˈ xeraken ri Cristo, can kˈalaj ri nubij chi ri Dios ma xoc ta pa rukˈaˈ ri Cristo. Ruma ya ri Dios ri xyaˈo ronojel pa rukˈaˈ. 	 زیرا «همه‌چیز را زیر پایهای وی انداخته است». اما چون می‌گوید که «همه‌چیز رازیر انداخته است»، واضح است که او که همه رازیر او انداخت مستثنی است.


Wi cˈo jun ri nibin: Riyin wetaman ruwech ri Dios, nichaˈ, pero wi xa ma nuben ta ri nubij ri rupixaˈ ri Dios, ri nibin queriˈ can jun aj tzˈucuy tzij, y ri kitzij xa man cˈo ta pa ránima ri winek riˈ. 	 کسی‌که گوید او را می‌شناسم و احکام او رانگاه ندارد، دروغگوست و در وی راستی نیست.


Y chiriˈ pa cárcel xapon cˈa jun ángel riche (rixin) ri Ajaf, y sek sek xuben rupan ri cárcel. Ri ángel riˈ xuchop cˈa rupox (rucˈalcˈaˈx) ri Pedro riche (rixin) chi xucˈasoj, y xubij chare: Chanin cayacatej. Y ri cadenas, ri quiximiben wi ri rukˈaˈ ri Pedro, can yacˈariˈ xetzak ca. 	 ناگاه فرشته خداوند نزد وی حاضر شد و روشنی در آن خانه درخشید. پس به پهلوی پطرس زده، او را بیدارنمود و گفت: «بزودی برخیز.» که در ساعت زنجیرها از دستش فرو ریخت.


Tek nikaben cˈa orar, Riyaˈ nuyaˈ chake ronojel ri nikacˈutuj chare ruma yekanimaj ri rupixaˈ, y chukaˈ nikaben ri yeka chuwech. 	 و هرچه سوآل کنیم، از او می‌پاییم، از آنجهت که احکام او رانگاه می‌داریم و به آنچه پسندیده اوست، عمل می‌نماییم. و این است حکم او که به اسم پسر اوعیسی مسیح ایمان آوریم و یکدیگر را محبت نماییم، چنانکه به ما امر فرمود.و هرکه احکام او را نگاه دارد، در او ساکن است و او در وی؛ و ازاین می‌شناسیم که در ما ساکن است، یعنی از آن روح که به ما داده است.


Y ruma Riyaˈ tek cˈo kacˈaslen, ruma Riyaˈ tek yojsilon, y ruma chukaˈ Riyaˈ tek yojcˈo, can achiˈel cˈa quibin cˈa nicˈaj achiˈaˈ poetas ri can ye iwinak riyix, tek xquibij: Riyoj can yoj ralcˈual cˈa chukaˈ ri Dios, xechaˈ. 	 زیرا که در او زندگی و حرکت و وجود داریم چنانکه بعضی از شعرای شما نیز گفته‌اند که از نسل او می‌باشیم.


tek xojrucol pe chupan ri kamac. Ma ruma ta chi cˈo utz kabanon. Ma que ta riˈ. Xa ruma xujoyowaj kawech. Y riche (rixin) chi xojrucol can xuben chake chi achiˈel xojalex chic jun bey ruma chˈajchˈoj xuben chare ri kánima. Y xuben chukaˈ cˈacˈacˈ chare ri kacˈaslen, ruma ri Lokˈolaj Espíritu xoc pa tak kánima. 	 نه به‌سبب اعمالی که ما به عدالت کرده بودیم، بلکه محض رحمت خود ما را نجات داد به غسل تولد تازه وتازگی‌ای که از روح‌القدس است؛


Y jun bey cˈa, ri Jesús cˈo pa jun lugar, y nuben cˈa orar. Y tek tanel chic ka, jun cˈa chique ri rudiscípulos xubij chare: Ajaf, kojatijoj riche (rixin) chi nikaben orar, achiˈel ri Juan ri Bautista xerutijoj ri rudiscípulos riche (rixin) chi niquiben orar. 	 و هنگامی که او در موضعی دعا می‌کردچون فارغ شد، یکی از شاگردانش به وی گفت: «خداوندا دعا کردن را به ما تعلیم نما، چنانکه یحیی شاگردان خود را بیاموخت.»


Y ya re achi Jasón rubiˈ ri xcˈulu apo quiche (quixin) ri pa rachoch. Quinojel cˈa ri yetzekelben quiche (quixin) ri Pablo y ri Silas, riyeˈ xa ma niquinimaj ta ri nubij ri ley riche (rixin) ri César, ruma xa niquibij chi cˈo jun chic rey, y Jesús rubiˈ, xechaˈ. 	 و یاسون ایشان را پذیرفته است وهمه اینها برخلاف احکام قیصر عمل می‌کنند وقایل بر این هستند که پادشاهی دیگر هست یعنی عیسی.»


Yacˈa tek ri winek xquinimaj ri nutzijoj ri Felipe chrij ri rubiˈ ri Jesucristo y chrij ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, can chi achiˈaˈ y chi ixokiˈ cˈa xeban bautizar. 	 لیکن چون به بشارت فیلپس که به ملکوت خدا و نام عیسی مسیح می‌داد، ایمان آوردند، مردان و زنان تعمید یافتند.


Jun ri ximil pa samaj riqˈui jun patrón tek xsiqˈuix (xoyox) ruma ri Ajaf riche (rixin) chi xunimaj, wacami xcolotej yan cˈa ruma ri Ajaf. Y queriˈ chukaˈ ri ma ximil ta pa samaj riqˈui jun patrón tek xsiqˈuix (xoyox) ruma ri Ajaf, wacami ya chic ri Cristo ri rupatrón. 	 زیرا غلامی که در خداوند خوانده شده باشد، آزاد خداوند است؛ و همچنین شخصی آزاد که خوانده شد، غلام مسیح است.


Y chiriˈ chiquicojol ri sibilaj ye qˈuiy winek ri quimolon apo quiˈ, cˈo cˈa jun ri xchˈo apo y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tabanaˈ jun utzil cachˈo riqˈui ri wachˈalal y tabij chare chi tuyaˈ pe ri werencia ri rubanon ka riche (rixin) chare, xchaˈ chare ri Jesús. 	 و شخصی از آن جماعت به وی گفت: «ای استاد، برادر مرا بفرما تا ارث پدر را با من تقسیم کند.»


Queriˈ nbij chiwe ruma ma quiqˈui ta cˈa winek nikaben wi chˈaˈoj, riyoj can quiqˈui cˈa cajawalul ri itzel tak espíritu, quiqˈui espíritu ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ, quiqˈui ri espíritu ri ye riche (rixin) ri kˈekuˈm ri ucˈuayon quiche (quixin) ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx, y quiqˈui chukaˈ itzel tak espíritu ri yecˈo pa cakˈikˈ ri nikaben wi chˈaˈoj. 	 زیرا که ما را کشتی گرفتن با خون و جسم نیست بلکه با ریاستها و قدرتها وجهان داران این ظلمت و با فوجهای روحانی شرارت در جایهای آسمانی.


Y can riqˈui cˈa chukaˈ rucˈayewal yoj benak, kacˈuan el ri ruchiˈ yaˈ, y pa kajquikˈaˈ cˈo wi ca ri Creta. Y tek xbekilaˈ jun lugar ri Utzilaj tak Puertos nibix chare, ri cˈo chukaˈ pa rucuenta ri Creta, xojcˈojeˈ cˈa el chiriˈ. Ri lugar riˈ chunakajal cˈa ri tinamit Lasea cˈo wi. 	 وبه دشواری از آنجا گذشته، به موضعی که به بنادرحسنه مسمی و قریب به شهر لسائیه است رسیدیم.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: ¿Achique ruma tek nabij utz chuwe riyin? Ruma majun winek ri utz ta, xa can xu (xe wi) Jun ri utz y riˈ ya ri Dios. 	 عیسی بدو گفت: «چرا مرا نیکو گفتی و حال آنکه کسی نیکو نیست جز خدا فقط؟


Y ronojel junaˈ chupan ri nimakˈij pascua, ri aj kˈatbel tzij nrelesaj el jun preso; ri preso ri niquibij ri winek chi utz ntel el. 	 و در هر عید یک زندانی، هر‌که رامی خواستند، بجهت ایشان آزاد می‌کرد.


Y ri Lokˈolaj Espíritu man cˈa xuyaˈ ta kˈij chare ri Pablo y chique ri ye rachibil, riche (rixin) chi nbequitzijoj ri ruchˈabel ri Dios pa ruwachˈulef Asia. Rumariˈ riyeˈ xekˈax pe ri pa Galacia y pa Frigia. 	 و چون از فریجیه و دیار غلاطیه عبورکردند، روح‌القدس ایشان را از رسانیدن کلام به آسیا منع نمود.


Y qˈuiy irajil imolon ruma ma ye itojon ta chi utz ri imozos ri xesamej riche (rixin) chi xquimol ri icosecha. Y ri Ajaf xixrutzˈet riqˈui ri ikˈoloj chi ma ye itojon ta chi utz ri imozos. Ri nimalaj Ajaf, ri Rajaf ronojel, can xeracˈaxaj cˈa ri mozos chi yeˈokˈ ruma ma ye tojon ta chi utz. 	 اینک مزد عمله هایی که کشته های شما را درویده‌اند و شما آن را به فریب نگاه داشته‌اید، فریاد برمی آورد و ناله های دروگران، به گوشهای رب الجنود رسیده است.


Pa jun uxlanibel kˈij, ri Jesús y ri rudiscípulos yekˈax cˈa el pa jun ulef ri ticon trigo chuwech. Y ri discípulos cˈo cˈa ruwiˈ trigo ri xequichˈup el. 	 و چنان افتاد که روز سبتی از میان مزرعه‌ها می‌گذشت و شاگردانش هنگامی که می‌رفتند، به چیدن خوشه‌ها شروع کردند.


Y man cˈa ticˈuaj ta yabel irajil, ni man cˈa ticˈuaj ta yaˈl, y man cˈa ticˈuaj ta chukaˈ jun chic cˈulaj ixajab. Ni ma quixpaˈeˈ ta pa tak bey riche (rixin) chi yeˈiyalaˈ ca rutzil tak quiwech ri winek. Xa jic (choj) quixbiyin cˈa acuchi (achique) cˈo chi yixapon wi. 	 وکیسه و توشه‌دان و کفشها با خود برمدارید وهیچ‌کس را در راه سلام منمایید،


Ri nabey cˈa chique ri ye cajiˈ riˈ can achiˈel cˈa rubanic jun coj. Ri rucaˈn achiˈel cˈa jun alaj wáquix. Ri rox achiˈel cˈa rupalej jun winek. Y yacˈa ri rucaj, can achiˈel cˈa jun xic ri ruricˈon ruxicˈ benak chicaj. 	 و حیوان اول مانند شیر بود؛ و حیوان دوم مانند گوساله؛ وحیوان سوم صورتی مانند انسان داشت؛ و حیوان چهارم مانند عقاب پرنده.


Y ri rucaˈn chicop riˈ xyaˈox (xyaˈ) cˈa kˈij chare riche (rixin) chi tuyaˈ rucˈaslen ri ruwachbel ri nabey chicop, riche (rixin) chi ri wachbel riˈ tichˈo y tutakaˈ quicamisaxic ri ma yeyaˈo ta rukˈij. 	 و به وی داده شد که آن صورت وحش را روح بخشد تا که صورت وحش سخن گوید و چنان کند که هر‌که صورت وحش راپرستش نکند، کشته گردد.


Yacˈariˈ tek jun cˈa chique ri ye wukuˈ ángeles ri xeyaˈo ri wukuˈ ruqˈuisbel tak rucˈayewal pa ruwiˈ ri ruwachˈulef, rucˈayewal ri ye quicˈualon pa tak vaso, xochˈo wuqˈui y xubij cˈa chuwe: Catam pe, y ncˈut chawech ri kˈopoj ri nicˈuleˈ riqˈui ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl. 	 و یکی از آن هفت فرشته که هفت پیاله پر ازهفت بلای آخرین را دارند، آمد و مرا مخاطب ساخته، گفت: «بیا تا عروس منکوحه بره را به تونشان دهم.»


Y riyit tinamit Belén ri yitcˈo pa Judá, riyit ma can ta yit coˈol chiquicojol ri nimaˈk tak tinamit chiriˈ pa Judá, ruma ya ri chiriˈ awuqˈui riyit xtipe wi ri ucˈuey bey, y can xqueruchajij ri nutinamit Israel achiˈel nuben jun utzilaj aj yukˈ, 	 و تو‌ای بیت لحم، در زمین یهودا از سایر سرداران یهودا هرگز کوچکترنیستی، زیرا که از تو پیشوایی به ظهور خواهدآمد که قوم من اسرائیل را رعایت خواهد نمود.»


Ruma can wetaman chi can xu (xe wi) tek ma xquipe ta chic riyin, can yacˈariˈ xqueˈoka cˈa winek chicojol ri achiˈel quepe utif (coyotes). Ruma ri ye utif (coyotes), can xu (xe) wi yeˈoc chiquicojol ri carneˈl, yequitij y yequiqˈuis. Can ye queriˈ chukaˈ ri winek riˈ, xqueˈoc chiquicojol ri kachˈalal, y xtiquiben cˈa chique chi man chic xtiquicukubaˈ ta quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús. 	 زیرا من می‌دانم که بعد از رحلت من، گرگان درنده به میان شما درخواهند آمد که بر گله ترحم نخواهند نمود،


Y chukaˈ riyit can majun akˈaˈ chare re samaj reˈ, ruma ri awánima xa ma choj ta cˈo chuwech ri Dios. 	 تو را دراین امر، قسمت و بهره‌ای نیست زیرا که دلت درحضور خدا راست نمی باشد.


Y wi nikakˈalajsaj cˈa ri kamac chuwech ri Dios, ri Dios can choj wi nuben kiqˈui y can nuben wi achiˈel nubij ri ruchˈabel chi can nucuy ri kamac y nuchˈajchˈojsaj ri kánima chare ronojel ri etzelal ri yekabanalaˈ. 	 اگر به گناهان خود اعتراف کنیم، او امین و عادل است تا گناهان ما را بیامرزد و ما را از هر ناراستی پاک سازد.اگر گوییم که گناه نکرده‌ایم، او را دروغگو می شماریم و کلام او در ما نیست.


Y tek ri achiˈaˈ riˈ quicˈaxan chic ka ri xubij ri Jesús, can xquimey tek xquicˈaxaj. Y riyeˈ xquiyaˈ cˈa ca ri Jesús, y xebe el. 	 چون ایشان شنیدند، متعجب شدندو او را واگذارده، برفتند.


Ri Cristo ma xirutek ta riche (rixin) chi yenben bautizar winek; Riyaˈ xirutek riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y tek ntzijoj ri chˈabel riˈ, ma ncusaj ta cˈa nimaˈk tak naˈoj. Ruma nwajoˈ chi nikˈalajin chiquiwech ri winek chi ya ri rucamic ri Cristo chuwech ri cruz ri cˈo ruchukˈaˈ y ma ya ta ri nuchˈabel riyin. 	 زیرا که مسیح مرا فرستاد، نه تا تعمید دهم بلکه تا بشارت رسانم، نه به حکمت کلام مبادا صلیب مسیح باطل شود.


Y achiˈel ri xinbij ca chawe tek riyin xipe waweˈ pa Macedonia, queriˈ chukaˈ nbij chawe wacami, chi cacˈojeˈ na pa tinamit Efeso, ruma chiriˈ yecˈo cˈa ri niquicˈut chˈabel ri xa man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. Y nicˈatzin chi nabij chique chi ma tiquicˈut ta chˈabel ri xa ma ye kitzij ta. 	 چنانکه هنگامی که عازم مکادونیه بودم، به شما التماس نمودم که در افسس بمانی تا بعضی را امر کنی که تعلیمی دیگر ندهند،


Xintek yan el jun wuj chique ri kachˈalal ri nibix iglesia chique ri yecˈo chiriˈ pan atinamit. Yacˈa ri achi ri Diótrefes rubiˈ ma xunimaj ta ri xinbij, ruma can runimirisan riˈ y nika chuwech chi ruyon riyaˈ ri cˈo rukˈij chiquicojol ri kachˈalal. 	 لهذا اگر آیم کارهایی را که او می‌کندبه یاد خواهم آورد زیرا به سخنان ناشایسته برما یاوه‌گویی می‌کند و به این قانع نشده، برادران را خود نمی پذیرد و کسانی را نیز که می‌خواهند، مانع ایشان می‌شود و از کلیسا بیرون می‌کند.


Chukaˈ wi xa jun chique ri akˈaˈ nibano chawe chi yamacun, más ta utz chi nachoy y narokij el, astapeˈ can ya ri awajquikˈaˈ. Ruma xa más utz chi xaxu (xaxe wi) jun chique ri akˈaˈ nawelesaj el que chuwech chi can tzˈaket akˈaˈ awaken y xa pa kˈakˈ yatbecˈak wi ca. 	 و اگردست راستت تو را بلغزاند، قطعش کن و از خوددور انداز، زیرا تو را مفیدتر آن است که عضوی ازاعضای تو نابود شود، از آنکه کل جسدت دردوزخ افکنده شود.


Y riqˈui ri queriˈ yixtajin chubanic, riyin nxibij wiˈ chi riqˈui jubaˈ ri samaj ri xinben iwuqˈui, xa majun xcˈatzin wi. 	 درباره شما ترس دارم که مبادا برای شما عبث زحمت کشیده باشم.


Xquixokotex cˈa pe pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y can xtapon wi cˈa chukaˈ ri kˈij tek ri winek xquixquicamisaj y pa quicˈuˈx riyeˈ chi can rusamaj ri Dios yetajin chubanic. 	 شما را از کنایس بیرون خواهندنمود؛ بلکه ساعتی می‌آید که هر‌که شما را بکشد، گمان برد که خدا را خدمت می‌کند.


Wi ta yinitzˈet riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol chi yitzolin chilaˈ riqˈui ri Dios ri acuchi (achique) yin petenak wi, ¿la ma yininimaj ta cami? 	 پس اگرپسر انسان را بینید که به‌جایی که اول بود صعودمی کند چه؟


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri rucaˈn sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xinwacˈaxaj cˈa chi xchˈo ri rucaˈn chique ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y xubij cˈa: ¡Catam pe! ¡Tatzˈetaˈ na peˈ! xchaˈ chuwe. 	 و چون مهر دوم را گشود، حیوان دوم راشنیدم که می‌گوید: «بیا (و ببین )!»


Yacˈa ri Jesús yerutzulaˈ cˈa ri winek, nucanoj ri achique xchapo rutziak. 	 پس به اطراف خود می‌نگریست تا آن زن را که این کار کرده، ببیند.


Ri winek cˈa riˈ, majun nikˈax chiquiwech ruma ri Satanás ri rajawalul re tiempo reˈ, can ye rumoyirisan cˈa riche (rixin) chi majun nikˈax chiquiwech. Riche (rixin) chi queriˈ can ma yesakirisex ta cˈa ruma ri sakil riche (rixin) ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri nikˈalajsan rukˈij rucˈojlen ri Cristo. Y ri Cristo can xorukˈalajsaj wi cˈa ri Dios chkawech, ruma Riyaˈ can Dios wi. 	 که درایشان خدای این جهان فهم های بی‌ایمانشان راکور گردانیده است که مبادا تجلی بشارت جلال مسیح که صورت خداست، ایشان را روشن سازد.


Y chi juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij ri yecˈo chicaj y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka pan ulef riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri Dios ri cˈo pa lokˈolaj ruchˈacat. Y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ y ri ye cajiˈ ri sibilaj qˈuiy runakˈ tak quiwech cˈo, xquibij cˈa: Amén. Can xtinimirisex cˈa ri rubiˈ ri Dios, xechaˈ. 	 و آن بیست و چهار پیر و چهار حیوان به روی درافتاده، خدایی را که بر تخت نشسته است سجده نمودند و گفتند: «آمین، هللویاه!»


Ntzˈibaj cˈa chiwe chrij ri Cristo ri can cˈo chic pe tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. Y can ya wi Riyaˈ ri Chˈabel ri niyaˈo cˈaslen, y riyoj can xkacˈaxaj ri xubij. Can xkatzˈet cˈa ruma xkatzuˈ riqˈui ri runakˈ tak kawech. Y can xkachop riqˈui ri kakˈaˈ. 	 آنچه از ابتدا بود و آنچه شنیده‌ایم و به چشم خود دیده، آنچه بر آن نگریستیم ودستهای ما لمس کرد، درباره کلمه حیات.


Y: Riyoj ri yojniman riche (rixin) ri Cristo, ri can nikajoˈ nikacˈuaj jun cˈaslen choj, riqˈui rucˈayewal yojcolotej. Cˈa ta cˈa ri aj maquiˈ, ri can ma quicˈuan ta jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, can xtika wi ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 و اگر عادل به دشواری نجات یابد، بی‌دین و گناهکار کجا یافت خواهد شد؟پس کسانی نیز که برحسب اراده خدا زحمت کشند، جانهای خود را در نیکوکاری به خالق امین بسپارند.


Ruma tek riyin xiwayjan, riyix xiyaˈ cˈa nuway. Tek riyin xchakiˈj cˈa nuchiˈ, riyix xiyaˈ nuyaˈ riche (rixin) chi xinkum. Tek Riyin xinapon pan itinamit, riyix xinicˈul pa tak iwachoch. 	 زیرا چون گرسنه بودم مرا طعام دادید، تشنه بودم سیرآبم نمودید، غریب بودم مرا جا دادید،


Y majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma jun cˈojobel cˈacˈacˈ nucˈol riˈ y nujicˈ ri tziek; y ri tziek riˈ más niretzetaj (nitzeretej). 	 وهیچ‌کس بر جامه کهنه پاره‌ای از پارچه نو وصله نمی کند زیرا که آن وصله از جامه جدا می‌گردد ودریدگی بدتر می‌شود.


Y tek xquiqˈuek ka ri quiyaˈl chapabel car pa yaˈ, can ye qˈuiy cˈa car xquiyaˈ pe quiˈ, y rumariˈ ri yaˈl xuchop nikˈoxpitej ruma ri calal ri car. 	 و چون چنین کردند، مقداری کثیر ازماهی صید کردند، چنانکه نزدیک بود دام ایشان گسسته شود.


Yacˈariˈ tek riyin ri Juan xintzˈet cˈa jun ángel ri ruchapon pe rukajen ri chicaj y rucˈamom pe ri rulawaˈil ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan. Y rucˈamon cˈa pe chukaˈ jun nimalaj cadena pa rukˈaˈ. 	 و دیدم فرشته‌ای را که از آسمان نازل می شود و کلید هاویه را دارد و زنجیری بزرگ بر دست وی است.


Y wi can yatajnek chawe ruma ri Dios chi natzijoj ri ruchˈabel, can ruchˈabel cˈa Riyaˈ ri tatzijoj. Wi yatajnek chawe chi yacowin yeˈatoˈ ri nicˈatzin quitoˈic, can tabanaˈ cˈa riqˈui ri uchukˈaˈ ri yaˈon chawe ruma ri Dios. Riqˈui ronojel ri naben can ta xtiyaˈox (xtyaˈ) rukˈij rucˈojlen ri Dios, ruma ri Jesucristo. Ruma ri Dios can cˈo wi rukˈij rucˈojlen ri rukˈatbel tzij riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 اگر کسی سخن گوید، مانند اقوال خدا بگوید و اگر کسی خدمت کند، برحسب توانایی که خدا بدو داده باشد بکند تا در همه‌چیز، خدا بواسطه عیسی مسیح جلال یابد که او را جلال و توانایی تاابدالاباد هست، آمین.


Y ri winek ri ye rachibilan el ri Tértulo, can niquibij cˈa chi kitzij ri xubij. 	 و یهودیان نیز با او متفق شده گفتند که چنین است.


Y ri Abraham quitataˈ riyeˈ y katataˈ chukaˈ riyoj israelitas ri banon ri circuncisión chake, wi can kacukuban chukaˈ kacˈuˈx riqˈui ri Dios achiˈel ri xunimaj el ri Abraham tek ma jane banon ta ri circuncisión chare. 	 و پدر اهل ختنه نیز یعنی آنانی را که نه فقط مختونند بلکه سالک هم می‌باشند بر آثار ایمانی که پدر ماابراهیم در نامختونی داشت.


Y ri achiˈaˈ riˈ can yacˈariˈ tek xbequisiqˈuilaˈ pe abej riche (rixin) chi yequiqˈuek chrij. Pero ri Jesús xrewalaˈ pe riˈ chiquicojol ri winek, xel pe chiriˈ pa rachoch ri Dios y xbe. 	 آنگاه سنگهابرداشتند تا او را سنگسار کنند. اما عیسی خود رامخفی ساخت و از میان گذشته، از هیکل بیرون شد و همچنین برفت.


Y ri achi xubij cˈa chique ri ye rumozo: Reˈ rusamaj jun ri netzelan wuche (wixin), xchaˈ. Y ri ye rumozo xquibij cˈa chare: ¿Nawajoˈ cˈa chi yojbe chucˈukic? xechaˈ chare. 	 ایشان را فرمود: "این کار دشمن است." عرض کردند: "آیامی خواهی برویم آنها را جمع کنیم؟"


Y rumariˈ quinojel ri quimolon quiˈ chiriˈ xa ma xechˈo ta apo, xaxu (xaxe) wi xquicˈaxaj ri niquitzijoj ri Bernabé y ri Pablo. Riyeˈ niquitzijolaˈ cˈa ronojel ri nimaˈk tak milagros ri majun bey ye tzˈeton ta, ri xequibanalaˈ chiquiwech ri winek ri ma ye israelitas ta, ruma riyeˈ can ya ri Dios ri xyaˈo quichukˈaˈ. 	 پس تمام جماعت ساکت شده، به برنابا وپولس گوش گرفتند چون آیات و معجزات رابیان می‌کردند که خدا در میان امت‌ها به وساطت ایشان ظاهر ساخته بود.


¿Y achique cami nicˈatzin wi ri ley riche (rixin) ri Moisés? Ri Dios xuyaˈ ri ley riˈ xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nukˈalajsaj janipeˈ chi mac niquiben ri winek y xaxu (xaxe wi) xucusex tek cˈa oyoben na ri Cristo ri riy rumam ri Abraham, ri tzujun (sujun) chare ri Abraham ruma rutzil ri Dios. Y tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xerucusaj kˈaxey tak tzij. Nabey mul, xuyaˈ chique ángeles, y ri ángeles riˈ xquiyaˈ chare ri Moisés. Y pa ruqˈuisbel, ri Moisés xuyaˈ chique ri winek. 	 پس شریعت چیست؟ برای تقصیرها بر آن افزوده شد تا هنگام آمدن آن نسلی که وعده بدوداده شد و بوسیله فرشتگان به‌دست متوسطی مرتب گردید.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri itzel winek: Bitajnek cˈa ca chi ma tatojtobej ta ri Awajaf Dios. 	 عیسی در جواب وی گفت که «گفته شده است، خداوند خدای خود را تجربه مکن.»


Y ri Nagai, rucˈajol ca ri Maat, y ri Maat rucˈajol ca jun chic achi ri Matatías rubiˈ, y ri Matatías, rucˈajol ca ri Semei, y ri Semei rucˈajol ca jun chic achi José rubiˈ, y ri José, rucˈajol ca ri Judá. 	 ابن مات، بن متاتیا، بن شمعی، بن یوسف، بن یهودا،


Ri ye ucˈuan ruma ri itzel tak quiraybel, can ma yecowin ta niquiben ri nika chuwech ri Dios. 	 وکسانی که جسمانی هستند، نمی توانند خدا راخشنود سازند.


Y yecˈareˈ ri quibiˈ chiquijujunal ri ye cablajuj apóstoles. Ri nabey, Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare, ri Andrés ri rachˈalal ri Simón. Ri Jacobo y ri Juan ri ye rucˈajol jun achi Zebedeo rubiˈ. 	 ونامهای دوازده رسول این است: اول شمعون معروف به پطرس و برادرش اندریاس؛ یعقوب بن زبدی و برادرش یوحنا؛


¿La ma utz ta cami chi yixbison y yixokˈ ruma ri rubanon ri jun kachˈalal riˈ y niwelesaj ta el chicojol? Yacˈa riyix can inimirisan iwiˈ, xa can niben chi achiˈel xa ta majun banatajnek chicojol. 	 و شما فخر می‌کنید بلکه ماتم هم ندارید، چنانکه باید تا آن کسی‌که این عمل را کرداز میان شما بیرون شود.


Y xesaquin cˈa, y ya cˈa ri Matías ri xkajben chi nicˈojeˈ ca pa ruqˈuexel ri Judas riche (rixin) chi ntoc cachibil ri julajuj apóstoles. 	 پس قرعه به نام ایشان افکندند وقرعه به نام متیاس برآمد و او با یازده رسول محسوب گشت.


Ruma ri ojer tak katiˈt kamamaˈ, tek xekˈax chupan ri jun desierto, ya cˈa ri caxlan wey ri xubiniˈaj maná ri xuyaˈ ri Moisés chique riche (rixin) chi xquitij. Can achiˈel wi cˈa ri nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca. Chiriˈ nubij: Caxlan wey cˈa ri petenak chilaˈ chicaj ri xuyaˈ chique riche (rixin) chi xquitij. 	 پدران ما دربیابان من را خوردند، چنانکه مکتوب است که ازآسمان بدیشان نان عطا کرد تا بخورند.»


Y chuwech ri caj xtinben chi xquebanatej ri majun bey ye tzˈeton ta, y queriˈ chukaˈ chuwech ri ruwachˈulef. Xtinben cˈa chi xtitzˈet quicˈ, kˈakˈ, y sib ri can achiˈel chic nimaˈk tak sutzˈ. 	 واز بالا در افلاک، عجایب و از پایین در زمین، آیات را از خون و آتش و بخار دود به ظهور آورم.


Yacˈa ri Pablo xa xubij chake: ¿Achique ruma tek riyix niyaˈ pe bis pa wánima ruma yixokˈ pe? Riyin man cˈa npokonaj ta chi yicamisex ruma ntzijoj ri ruchˈabel ri Ajaf Jesús, cˈa ta cˈa chi xaxu (xaxe) wi chi yixim chilaˈ pa tinamit Jerusalem, xchaˈ ri Pablo. 	 پولس جواب داد: «چه می‌کنید که گریان شده، دل مرا می‌شکنیدزیرا من مستعدم که نه فقط قید شوم بلکه تا دراورشلیم بمیرم به‌خاطر نام خداوند عیسی.»


Can quixcochˈon cˈa. Achiˈel xquiben ri profetas ri xecˈojeˈ ojer ca, ri xerutek pe ri Ajaf ri xekˈalajsan ri ruchˈabel, can xquicochˈolaˈ cˈa ri tijoj pokonal. Y queriˈ chukaˈ tibanaˈ riyix wachˈalal. 	 ای برادران، نمونه زحمت و صبر رابگیرید از انبیایی که به نام خداوند تکلم نمودند.


Tek kˈaxnek chic cˈa ca ri nimakˈij pascua, ri María y ri José xetzolin chcachoch. Pero riyeˈ ma quetaman ta cˈa chi ri acˈal Jesús xa xcˈojeˈ na cˈa ca chiriˈ pa tinamit Jerusalem. 	 وچون روزها را تمام کرده مراجعت می‌نمودند، آن طفل یعنی عیسی، در اورشلیم توقف نمودو یوسف و مادرش نمی دانستند.


Yacˈa riyit Tito, can tacˈutuˈ ri utzilaj tak chˈabel chiquiwech ri kachˈalal. 	 اما تو سخنان شایسته تعلیم صحیح را بگو:


Y kitzij nbij chiwe, chi xabacuchi (xabachique) cˈa ri xtitzijox wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiriˈ chukaˈ xtitzijox wi re xuben re jun ixok reˈ. Can pa ronojel cˈa ruwachˈulef xtitzijox wi, chi natabel riche (rixin) riyaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 هرآینه به شما می‌گویم هر جایی که درتمام عالم بدین بشارت موعظه کرده شود، کاراین زن نیز بجهت یادگاری او مذکور خواهدشد.»


Y chukaˈ wi ma yecˈuleˈ ta, niquichop yekˈoran, yebe chiˈ tak jay. Y chukaˈ ma xu (xe) ta wi chic ri yekˈoran, xa niquichop niquicamululaˈ tzij, niquinimilaˈ apo quiˈ ri acuchi (achique) ma rucˈamon ta, y niquibilaˈ tzij ri ma utz ta chi nibix. 	 وعلاوه بر این خانه به خانه گردش کرده، آموخته می‌شوند که بی‌کار باشند؛ و نه فقط بی‌کار بلکه بیهوده گو و فضول هم که حرفهای ناشایسته می‌زنند.


Y benak chukaˈ ri Juana, rixjayil ri jun achi ri Chuza rubiˈ. Y ri achi riˈ jun rumozo ri Herodes. Y benak chukaˈ ri Susana. Y ye benak chukaˈ nicˈaj chic ixokiˈ ri can cˈo chukaˈ quibeyomal ri can ye riyeˈ yeyaˈo y yebano ronojel ri nicˈatzin chare ri Jesús, y chique ri ye rudiscípulos. 	 و یونا زوجه خوزا، ناظر هیرودیس و سوسن و بسیاری از زنان دیگرکه از اموال خود او را خدمت می‌کردند.


Y ri Simón xubij: Ajaf, wi riyit xcatucˈuex pa cárcel, yibe awuqˈui. Hasta yibe awuqˈui, wi riyit xcatapon pa camic, xchaˈ. 	 به وی گفت: «ای خداوند حاضرم که با تو بروم حتی در زندان و درموت.»


¿Achique cˈa abanic riyit tek yachˈo chrij jun mozo ri xa ma amozo ta riyit? Ri mozo riˈ wi utz ntajin chubanic o ma utz ta, riˈ ya ri rupatrón ri aj cuenta chrij. Pero ma xtitzak ta, ruma ri Ajaf can nicowin nuben chare chi ma xtitzak ta. 	 تو کیستی که بر بنده کسی دیگرحکم می‌کنی؟ او نزد آقای خود ثابت یا ساقطمی شود. لیکن استوار خواهد شد زیرا خدا قادراست که او را ثابت نماید.


Tek ri Elisabet xracˈaxaj ri rutzil ruwech ri xyaˈox (xyaˈ) ruma ri María, can sibilaj xropin ri acˈal ri royoben xunaˈ riyaˈ. Y ri Elisabet xnoj ránima riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu, 	 و چون الیصابات سلام مریم را شنید، بچه در رحم او به حرکت آمد و الیصابات به روح‌القدس پر شده،


Ma quinojel ta ri yebin ¡Ajaf! ¡Ajaf! chuwe, ri yeˈoc pa rajawaren ri caj. Ruma xaxu (xaxe) wi cˈa ri can riqˈui ronojel cánima niquiben ri ruraybel ri Nataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ri yeˈoc chiriˈ. 	 «نه هر‌که مرا "خداوند، خداوند" گویدداخل ملکوت آسمان گردد، بلکه آنکه اراده پدرمرا که در آسمان است به‌جا آورد.


Y ri Herodes qˈuiy cˈa ri xerucˈutuj chare ri Jesús, yacˈa ri Jesús majun tzij xubij ta chare. 	 پس چیزهای بسیار از وی پرسید لیکن او به وی هیچ جواب نداد.


Ri achi xubij queriˈ ruma ri Jesús xubij chare ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui ri achi riˈ chi tel el. Ruma qˈuiy chic tiempo cˈo pe ri itzel espíritu riˈ riqˈui. Y ruma chukaˈ riˈ ri winek qˈuiy cˈa mul quiximon rukˈaˈ raken ri achi riˈ riqˈui chˈichˈ y cadenas, pero ma ye cowinek ta chrij. Ruma chi ri achi riˈ yerucˈokpij ri cadenas ri achoj riqˈui ximon wi, y ri itzel espíritu ri cˈo riqˈui nuben cˈa chare chi nibe pa tak lugar ri acuchi (achique) majun winek cˈo. 	 زیرا که روح خبیث را امر فرموده بودکه از آن شخص بیرون آید. چونکه بارها او راگرفته بود، چنانکه هر‌چند او را به زنجیرها وکنده‌ها بسته نگاه می‌داشتند، بندها را می‌گسیخت و دیو او را به صحرا می‌راند.


Pero wi cˈo jun ixok ri nujech riˈ riqˈui ri rachijil, man cˈa tucˈom ta ruwech jun chic achi. Wi ma nrajoˈ ta nicˈojeˈ ruyon, xa tiquichojmij chic chiquiwech riqˈui ri rachijil y titzolin riqˈui. Y queriˈ chukaˈ ri achiˈaˈ, ma tiquijech ta quiˈ quiqˈui ri quixjaylal. 	 و اگر جدا شود، مجرد بماند یا با شوهر خودصلح کند؛ و مرد نیز زن خود را جدا نسازد.


Y re wacami cˈo waweˈ pa Damasco, y can yaˈon pe kˈatbel tzij pa rukˈaˈ cuma ri principaliˈ tak sacerdotes riche (rixin) chi yeruxim el quinojel ri can niquiyaˈ wi akˈij, xchaˈ ri Ananías. 	 و در اینجا نیز از روسای کهنه قدرت دارد که هر‌که نام تو را بخواند، او را حبس کند.»


Riyaˈ nucusaj chukaˈ jun chˈichˈ pa rujolon (ruwiˈ) riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chuwech ri rucˈulel, y quecˈariˈ rucusaxic tibanaˈ chare ri colotajic. Y ticusaj chukaˈ ri espada ri nuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu pan ikˈaˈ y riˈ ya ri ruchˈabel ri Dios. 	 و خود نجات وشمشیر روح را که کلام خداست بردارید.


Y ri Jesús ye rachibilan ri rudiscípulos xel cˈa el chiriˈ, y xbe cˈa quelaˈ pa jun lugar ri nakaj nicanaj chique ri tinamit Tiro y Sidón. 	 پس عیسی از آنجا بیرون شده، به دیارصور و صیدون رفت.


Can achiˈel cˈa yirajoˈ ri Nataˈ, can queriˈ chukaˈ yixinwajoˈ riyin. Can quixcˈojeˈ cˈa jurayil chupan re ajowanic reˈ. 	 همچنان‌که پدر مرا محبت نمود، من نیز شما را محبت نمودم؛ در محبت من بمانید.


Ri Dios xiruchaˈ riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel riˈ, y xuben chukaˈ chuwe chi xinoc apóstol y jun tijonel quiche (quixin) ri winek ri ma ye israelitas ta. 	 که برای آن من واعظ و رسول و معلم امت‌ها مقررشده‌ام.


Y riqˈui jubaˈ riyix nichˈob: Riyoj rucˈamon chi nikanimirisaj kiˈ, ruma yecˈo rukˈaˈ ri cheˈ ri xejokˈ el, riche (rixin) chi riyoj xojtic ca pa quiqˈuexel. 	 پس می‌گویی که «شاخه‌ها بریده شدند تا من پیوند شوم؟»


Ri kachˈalal Gayo nutek el rutzil iwech. Wacami ya ri pa rachoch riyaˈ cˈo wi nuposada, y waweˈ chukaˈ noquicˈutuj wi quiposada quinojel ri quiniman chic ri Jesucristo, ri nibix iglesia chique. Ri kachˈalal Erasto nutek el rutzil iwech. Ya riyaˈ ri yacol puek riche (rixin) ri tinamit. Y queriˈ chukaˈ nutek el rutzil iwech ri kachˈalal Cuarto. 	 قایوس که مرا وتمام کلیسا را میزبان است، شما را سلام می‌فرستد. و ارسطس خزینه دار شهر و کوارطس برادر به شما سلام می‌فرستند.


Y ri Dios can xukˈet chukaˈ tzij pa quiwiˈ ri ye aj pa tinamit Sodoma y Gomorra. Xa xubij chi cˈo chi yeqˈuis. Y can queriˈ wi xbanatej. Riyaˈ xeruqˈuis ri caˈiˈ tinamit riˈ riqˈui kˈakˈ; chaj xuben chique. Ri xbanatej quiqˈui ri winek riˈ can jun cˈambel naˈoj chiquiwech ri winek ri xquecˈojeˈ chiquij ca riyeˈ; wi ma utz ta cˈaslen xtiquicˈuaj chuwech ri Dios, xtika chukaˈ jun nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ riyeˈ. 	 وشهرهای سدوم و عموره را خاکستر نموده، حکم به واژگون شدن آنها فرمود و آنها را برای آنانی که بعد از این بی‌دینی خواهند کرد، عبرتی ساخت؛


Y riyix can jabel iwetaman, ruma iwacˈaxan ri xbix chique ri xecˈojeˈ ojer ca, chi ma quecamisan ta. Y xabachique cˈa winek ri nicamisan, can aj mac wi y cˈo chi nikˈat tzij pa ruwiˈ. 	 «شنیده‌اید که به اولین گفته شده است "قتل مکن و هر‌که قتل کند سزاوار حکم شود."


Queriˈ xquiben riche (rixin) cˈa chi nibanatej ri can ya ri pan akˈaˈ riyit cˈo wi, y ri achˈobon pe ojer ca. 	 تا آنچه را که دست و رای تو از قبل مقدر فرموده بود، به‌جا آورند.


Yacˈa tek xsiqˈuix yan ka ruwech ri ley riche (rixin) ri Moisés y ri ye quitzˈiban ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri principaliˈ chupan ri jay riˈ cˈo cˈa jun ri xquitek apo riqˈui ri Pablo y ri Bernabé, riche (rixin) chi xberubij chique: Wachˈalal, wi cˈo cˈa jun chiwe riyix ri nrajoˈ nubij caˈiˈ oxiˈ chˈabel riche (rixin) chi nuyaˈ jun pixabanic chique ri quimolon quiˈ waweˈ, xa utz chi nubij, xchaˈ ri xapon quiqˈui. 	 وبعد از تلاوت تورات و صحف انبیا، روسای کنیسه نزد ایشان فرستاده، گفتند: «ای برادران عزیز، اگر کلامی نصیحت‌آمیز برای قوم دارید، بگویید.»


Can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nben riyin, ruma riyin can nben wi ri achiˈel xuben ri Cristo. 	 پس اقتدا به من نمایید چنانکه من نیز به مسیح می‌کنم.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Ruma chi can cowirnek ri iwánima riyix chi ma ninimaj ta ri Dios, xa rumacˈariˈ tek ri Moisés xuyaˈ kˈij chi nijech ca ri iwixjaylal. Yacˈa ri pa rutiquiribel pe xa ma que ta riˈ xbanatej. 	 ایشان را گفت: «موسی به‌سبب سنگدلی شما، شما را اجازت داد که زنان خود را طلاق دهید. لیکن از ابتدا چنین نبود.


Queriˈ nbij chiwe, ruma ri Cristo xpe riche (rixin) chi xojrutoˈ ri yoj israelitas ri banon ri circuncisión chake, riche (rixin) chi xucˈut chkawech chi ri Dios can nuben wi ri nubij. Can ya cˈa ri Cristo ri xcˈamo pe ri utzil ri rutzujun (rusujun) ca ri Dios chique ri ojer tak katiˈt kamamaˈ chi nuyaˈ. 	 زیرا می‌گویم عیسی مسیح خادم ختنه گردید بجهت راستی خدا تا وعده های اجداد را ثابت گرداند،


Y riyin xinoc cˈa jun samajel riche (rixin) ri iglesia riˈ, y ri samaj ri xuyaˈ ri Dios chuwe can ya wi ri chicojol riyix ri ma yix israelitas ta. Y Riyaˈ nrajoˈ cˈa chi can tzˈaket ri ruchˈabel ri nkˈalajsaj chiwech. 	 که من خادم آن گشته‌ام برحسب نظارت خداکه به من برای شما سپرده شد تا کلام خدا را به‌کمال رسانم؛


Y xquepe cˈa winek quereˈ pa jotol, quereˈ pa xulan, quereˈ pa relebel kˈij y quereˈ pa rukajbel kˈij. Winek ri quicukuban quicˈuˈx wuqˈui. Y ri winek riˈ xquetzˈuyeˈ cˈa apo ri pa mesa chupan ri rajawaren ri Dios. 	 و از مشرق و مغرب و شمال و جنوب آمده در ملکوت خدا خواهند نشست.


Y tek cˈa ma jane cˈa tuchop ta samaj ri Juan ri Bautista, can cˈa ya na cˈa ri ley riche (rixin) ri Moisés ri nitzijox. Y can cˈa ya na chukaˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, can cˈa ya na cˈa chukaˈ riˈ nitzijox. Yacˈa tek xuchop samaj ri Juan, yacˈariˈ tek xchapatej rutzijoxic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios. Y ye qˈuiy cˈa winek ri sibilaj niquitij quikˈij riche (rixin) chi yeˈoc chupan. 	 تورات و انبیا تا به یحیی بود و از آن وقت بشارت به ملکوت خدا داده می‌شود و هر کس بجد و جهد داخل آن می‌گردد.


Riyin xa can wetaman cˈa iwech chi riyix xa ma niwajoˈ ta ri Dios pa tak iwánima. 	 من به اسم پدرخود آمده‌ام و مرا قبول نمی کنید، ولی هرگاه دیگری به اسم خود آید، او را قبول خواهید کرد.


Y ruma chi can xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej wi ri xbix chare ruma ri Dios, rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 و از این جهت برای او عدالت محسوب شد.


Ye kˈij cˈa riˈ tek ri María can chanin xbe pa jun tinamit ri cˈo pa ruwiˈ jun juyuˈ ri cˈo pa rucuenta ri Judea. 	 در آن روزها، مریم برخاست و به بلدی ازکوهستان یهودیه بشتاب رفت.


Y riyin cukul nucˈuˈx chi can majun yoj elesan el riqˈui ri Dios. Ri camic ma nicowin ta. Ri nikacˈulwachij tek cˈa yoj qˈues na, ma nicowin ta. Ri ángeles ma yecowin ta, ni ri itzel tak espíritu. Ri aj kˈatbel tak tzij ma yecowin ta chukaˈ. Majun ri cˈo wacami, ni majun chukaˈ ri xtipe chkawech apo ri nicowin ta yoj elesan el riqˈui ri Dios. 	 زیرایقین می‌دانم که نه موت و نه حیات و نه فرشتگان و نه روسا و نه قدرتها و نه چیزهای حال و نه چیزهای آیندهو نه بلندی و نه پستی و نه هیچ مخلوق دیگر قدرت خواهد داشت که ما را ازمحبت خدا که در خداوند ما مسیح عیسی است جدا سازد.


Rumariˈ, xubij ri Jesús, pa quiwiˈ cˈa re winek ri yecˈo re tiempo reˈ, pa quiwiˈ cˈa riyeˈ xtuyaˈ wi ri Dios rutojbalil ri quicamic quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, quinojel ri ye camisan ri winakirsan wi pe re ruwachˈulef. 	 تا انتقام خون جمیع انبیا که از بنای عالم ریخته شد از این طبقه گرفته شود.


Y jun cˈa chique ri rumozos ri nimalaj sacerdote, rachˈalal jubaˈ ri achi ri xelesex ruxquin ruma ri Pedro, xubij cˈa chare ri Pedro: ¿La ma yit ta cˈa riyit ri xatintzˈet chi yitcˈo riqˈui ri Jesús ri chiriˈ acuchi (achique) xbekachapaˈ wi pe? xchaˈ chare. 	 پس یکی از غلامان رئیس کهنه که از خویشان آن کس بود که پطرس گوشش را بریده بود، گفت: «مگرمن تو را با او در باغ ندیدم؟»


Ri nimalaj sacerdote, y ri achi ri cˈo rukˈij chiquicojol ri ye chajinel riche (rixin) pa rachoch ri Dios, y ri principaliˈ tak sacerdotes, tek xquicˈaxaj ri xbequibij ri aj chˈameˈy chique, ma niquil ta cˈa achique niquichˈob, y rumariˈ niquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Cˈa acuchi (achique) cˈa nbeqˈuis wi reˈ? yechaˈ. 	 چون کاهن و سردار سپاه هیکل و روسای کهنه این سخنان را شنیدند، درباره ایشان در حیرت افتادند که «این چه خواهد شد؟»


Y rumariˈ riyit camic, ¿la cˈa cˈo na cami awuchukˈaˈ riche (rixin) chi nayaˈ kˈaxomal chake? Majun chic. Riyit camic, ¿la cˈa yachˈacon na cami? Ya mani chic. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 ای موت نیش تو کجا است و‌ای گور ظفر تو کجا؟»


Y tek yecˈo chic cˈa chiriˈ, xquitzuj (xquisuj) chare ri Jesús ruyaˈal uva xolon riqˈui ruyaˈal jun ti cheˈ ri mirra rubiˈ. Yacˈa ri Jesús ma xrajoˈ ta xukum. 	 و شراب مخلوط به مر به وی دادند تا بنوشد لیکن قبول نکرد.


Y tek ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij xquicˈaxaj ri xquibij ri apóstoles, xyacatej cˈa coyowal y can xcajoˈ xequicamisaj ri apóstoles. 	 چون شنیدند دلریش گشته، مشورت کردند که ایشان را به قتل رسانند.


Riyin nwajoˈ chi ri Onésimo nicˈojeˈ ta wuqˈui riche (rixin) chi yirunimaj yirilij waweˈ pa cárcel, achiˈel jun aqˈuexel. Riyit can awetaman cˈa chi yin yaˈon pa cárcel xa ruma ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 و من می‌خواستم که او را نزد خود نگاه دارم تابه عوض تو مرا در زنجیرهای انجیل خدمت کند،


Riyix majun bey niben ta queriˈ. Y astapeˈ ta chi ma can ta utz ri inaˈoj, pero riyix ya ri utz tak cosas ri niyaˈ chique ri iwalcˈual. Cˈa ta cˈa ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj, chi man ta xtuyaˈ pe ri nicˈutuj chare. Riyaˈ ronojel utz ri nuyaˈ pe chiwe. 	 پس هرگاه شما که شریر هستید، دادن بخشش های نیکو را به اولاد خود می‌دانید، چقدر زیاده پدر شما که درآسمان است چیزهای نیکو را به آنانی که از اوسوال می‌کنند خواهد بخشید!


Wachˈalal, riyin sibilaj yiquicot iwuma riyix, ruma can yinoka wi chiˈicˈuˈx. Y riyix can niben wi ri ncˈutun ca chiwech. 	 اما‌ای برادران شما را تحسین می‌نمایم ازاین جهت که در هرچیز مرا یاد می‌دارید و اخبار رابطوری که به شما سپردم، حفظ می‌نمایید.


Tek ri Jesús rubin chic ka ri tzij riˈ, quinojel ri yeˈetzelan riche (rixin) xeqˈuix apo chuwech. Yacˈa ri nicˈaj chic winek sibilaj niquicot cánima, ruma ri Jesús ntajin chubanic nimaˈk tak samaj riche (rixin) ri Dios. 	 وچون این را بگفت همه مخالفان او خجل گردیدندو جمیع آن گروه شاد شدند، بسبب همه کارهای بزرگ که از وی صادر می‌گشت.


Queriˈ chukaˈ ri Abraham can xucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios, y rumariˈ riyaˈ, tek xsiqˈuix (xoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi nibe cˈa pa jun chic ruwachˈulef ri xtisipex chare, can xunimaj tzij y xbe, astapeˈ ma retaman ta achique ruwachˈulef ri xtapon wi. 	 به ایمان ابراهیم چون خوانده شد، اطاعت نمود و بیرون رفت به سمت آن مکانی که می‌بایست به میراث یابد. پس بیرون آمد ونمی دانست به کجا می‌رود.


Yacˈa ri apóstoles xa xquichˈob chi ri ixokiˈ riˈ xa chˈobon ma chˈobon ri xquibij apo, y rumariˈ ma xquinimaj ta ri xbix chique cuma ri ixokiˈ. 	 لیکن سخنان زنان را هذیان پنداشته باورنکردند.


Ri nichˈobo cˈa queriˈ xa jun winek nacanic. Xa can majun runaˈoj. Ruma jun ijaˈtz cˈo ri nucˈut chkawech chrij riˈ. Tek ri ijaˈtz nbetic ca pan ulef, ri rij ri ijaˈtz nikˈey, yacˈariˈ tek nitzˈuc pe. Y queriˈ riyoj. 	 ای احمق آنچه تو می‌کاری زنده نمی گردد جز آنکه بمیرد.


Kitzij na wi chi ma ya ta ri nikatij ri nibano chake chi utz yojtzˈet ruma ri Dios. Wi nikatij ri tiˈij ri tzujun (sujun) chiquiwech dios ri xa ye banon cuma winek, ma nuben ta chake chi más utz yojtzˈet ruma ri Dios. Y wi ma nikatij ta, ma nuben ta chake chi ma utz ta yojtzˈet ruma ri Dios. 	 اما خوراک، ما رامقبول خدا نمی سازد زیرا که نه به خوردن بهتریم و نه به ناخوردن بدتر.


Y chukaˈ wi ta cˈo ri yencˈutuj apo chiwe, majun xtibij pe chuwe, ni ma xquiniwiskˈopij ta el chukaˈ. 	 و اگر از شما سوال کنم جواب نمی دهید و مرا رها نمی کنید.


Can yacˈareˈ xinbij yan ca chiwe ri xquebanatej. 	 اینک شما را پیش خبر دادم.


¿Y achique cami xucˈom pe chiwe ri itzel cˈaslen ri xicˈuaj? Wacami xa yixqˈuix chic tek ninatej chiwe ri itzel cˈaslen riˈ, ri xa camic nucˈom pe pa ruqˈuisbel. 	 پس آن وقت چه ثمر داشتید از آن کارهایی که الان از آنها شرمنده‌اید که انجام آنهاموت است؟


Riyix yeˈitijoj ri nicˈaj chic winek. ¿Pero achique cˈa ruma tek ma nitijoj ta ka iwiˈ riyix? Ruma riyix nibij chique ri nicˈaj chi ma utz ta ri alekˈ. Y riyix xa yixalekˈ. 	 پس‌ای کسی‌که دیگران را تعلیم می‌دهی، چرا خود رانمی آموزی؟ و وعظ می‌کنی که دزدی نباید کرد، آیا خود دزدی می‌کنی؟


Y rumariˈ ri Satanás, ma xtuben ta ka chˈaˈoj chrij riyaˈ mismo y caˈiˈ cˈa nuben. Ruma wi queriˈ nuben, chanin nitzak y niqˈuis ka rukˈij. 	 و اگر شیطان با نفس خود مقاومت نمایدو منقسم شود، او نمی تواند قائم ماند بلکه هلاک می‌گردد.


Yacˈa ri Pedro xa xrewaj cˈa y xubij: Riyin ma wetaman ta ruwech ri Jesús, xchaˈ. 	 او وی را انکار کرده گفت: «ای زن او را نمی شناسم.»


Yacˈa tek ri Jesús xutzˈet chi ri María ntokˈ y que chukaˈ riˈ yeˈokˈ quinojel ri israelitas ri ye tzeketel el chrij ri María, ri ránima ri Jesús jun wi xuben xunaˈ Riyaˈ y xpe cˈa bis chare. 	 عیسی چون او را گریان دید و یهودیان را هم که با او آمده بودند گریان یافت، در روح خودبشدت مکدر شده، مضطرب گشت.


Can xocˈojeˈ wi cˈa ka chuwech re ruwachˈulef ri banon ruma Riyaˈ, pero ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef reˈ xa ma xquetamaj ta cˈa ruwech tek xoka. 	 او در جهان بود و جهان به واسطه او آفریده شد و جهان او را نشناخت.


Y can yacˈa chukaˈ riˈ tek jun chic chique ri discípulos, ri Felipe rubiˈ xubij cˈa chare ri Jesús: Ajaf, tacˈutuˈ cˈa ri Tataˈixel chkawech, y riqˈui riˈ xticukeˈ kacˈuˈx, xchaˈ. 	 فیلپس به وی گفت: «ای آقا پدر رابه ما نشان ده که ما را کافی است.»


Ri profeta Isaías, ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, rutzˈiban cˈa ca ri xbix chare ri Jesucristo ruma ri Dios. Y quecˈareˈ ri xutzˈibaj ca riyaˈ: Xtintek cˈa ri nutakoˈn ri ninabeyej chawech, riche (rixin) chi nuchojmirisaj apo ri abey. 	 چنانکه در اشعیا نبی مکتوب است، «اینک رسول خود را پیش روی تو می‌فرستم تاراه تو را پیش تو مهیا سازد.


Tek ri Abraham xuyaˈ ri diezmo chare ri Melquisedec, ntel chi tzij chi xuyaˈ yan pa quiqˈuexel ri ye riy rumam ri Leví, ri xqueˈoc sacerdotes, y chique cˈa riyeˈ riˈ niyaˈox (nyaˈ) wi ri diezmo, 	 حتی آنکه گویا می توان گفت که بوساطت ابراهیم از همان لاوی که ده‌یک می‌گیرد، ده‌یک گرفته شد،


Kajaf Dios, can rucˈamon (takal chawij) chi nacˈul akˈij acˈojlen y chukaˈ ri uchukˈaˈ, ruma yit cˈa riyit ri xabano y xaqˈuiytisan ronojel ri cosas ri yecˈo, ruma can queriˈ wi ri araybel. 	 «ای خداوند، مستحقی که جلال و اکرام و قوت رابیابی، زیرا که تو همه موجودات را آفریده‌ای ومحض اراده تو بودند و آفریده شدند.»


Y ri Jesús xubij: Man ta jun akˈatbel tzij pa nuwiˈ, wi man ta ruma ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Ruma can ya Riyaˈ ri yayon pe kˈatbel tzij pan akˈaˈ, y rumariˈ tek cˈo akˈatbel tzij pa nuwiˈ. Y wi xquinatek pa camic, can cˈo cˈa amac, pero ri más cˈo rumac ya ri xijacho pan akˈaˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 عیسی جواب داد: «هیچ قدرت بر من نمی داشتی اگر از بالا به تو داده نمی شد. و از این جهت آن کس که مرا به تو تسلیم کرد، گناه بزرگتردارد.»


Y can ya hora riˈ tek ri Jesús xerucˈachojsaj ye qˈuiy yawaˈiˈ. Xerucˈachojsaj chukaˈ winek ri ye chapatajnek ruma nimaˈk tak yabil y xerelesalaˈ chukaˈ itzel tak espíritu ri yecˈo quiqˈui nicˈaj winek, y xuben chukaˈ chique ri moyiˈ chi xetzuˈun. 	 در همان ساعت، بسیاری را از مرضهاو بلایا و ارواح پلید شفا داد و کوران بسیاری رابینایی بخشید.


Y ri ye etamayon ruwech ri Jesús, y ri ixokiˈ ri can cˈa pa Galilea ye tzeketel wi pe chrij, cˈanej cˈa yecˈo wi el, niquitzuˈ apo ri xbanatej. 	 و جمیع آشنایان او از دور ایستاده بودند، با زنانی که از جلیل او را متابعت کرده بودند تا این امور راببینند.


Ri Cristo can majun bey xuben ta jun mac. Y chukaˈ majun bey xucusaj ta jun tzij riche (rixin) chi xukˈol jun winek. 	 «که هیچ گناه نکرد و مکر درزبانش یافت نشد.»


Riyeˈ xusutij cˈa riˈ jun lokˈolaj sakil chiquij, y yetzijon cˈa chrij ri camic ri xtiban chare ri Jesús pa Jerusalem. 	 و به هیات جلالی ظاهر شده درباره رحلت او که می‌بایست به زودی در اورشلیم واقع شود گفتگومی کردند.


Riyin xa can pa walaxic chi majun utz cˈo pa nucˈaslen. Can nwajoˈ wi nben ri utz, pero ma yicowin ta. 	 زیرامی دانم که در من یعنی در جسدم هیچ نیکویی ساکن نیست، زیرا که اراده در من حاضر است اماصورت نیکو کردن نی.


Y qˈuiy cˈa kˈij ri xkˈax, y ri aj kˈatbel tzij ma xrajoˈ ta xutoˈ ri ixok riˈ chuwech ri rucˈulel. Pero jun kˈij ri aj kˈatbel tzij riˈ xuchˈob cˈa ka pa ránima: Astapeˈ riyin ma nnimaj ta ri Dios, ni majun chukaˈ quejkalen ri winek chinuwech, 	 و تا مدتی به وی اعتناننمود ولکن بعد از آن با خود گفت هرچند از خدا نمی ترسم و از مردم باکی ندارم،


Yacˈa ri colotajic xa nisipex, y majun winek ri xtril ta ri colotajic ruma xsamej. Astapeˈ jun winek can aj il aj mac, pero wi nunimaj ri Dios, ri Dios can nuben cˈa chare ri winek riˈ chi majun rumac ruma nucukubaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 واما کسی‌که عمل نکند، بلکه ایمان آورد به او که بی‌دینان را عادل می‌شمارد، ایمان او عدالت محسوب می‌شود.


Ri Jesús tek elenak chic cˈa el chiriˈ, xbe cˈa ri acuchi (achique) kas tibe wi. Riyaˈ xbe cˈa ri pa juyuˈ ri Olivos rubiˈ. Y ri rudiscípulos can ye tzeketel wi el chrij. 	 و برحسب عادت بیرون شده به کوه زیتون رفت و شاگردانش از عقب او رفتند.


Y can tipabaˈ iwiˈ chuwech ri itzel winek riche (rixin) chi ma nichˈacon ta chiwij, y can cof quixcˈojeˈ chupan ri icukbel cˈuˈx. Ruma can iwetaman chi ma xu (xe) ta wi riyix ri yixkˈaxan tijoj pokonal, xa can queriˈ chukaˈ ri nicˈaj chic kachˈalal ri quiquiran quiˈ chuwech re ruwachˈulef. 	 پس به ایمان استوار شده، با او مقاومت کنید، چون آگاه هستیدکه همین زحمات بر برادران شما که در دنیاهستند، می‌آید.


Y ri itzel tak espíritu riˈ sibilaj cˈa xquicˈutuj utzil chare ri Jesús, chi wi yerelesaj el riqˈui ri achi, man cˈa querutek ta el chupan ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan, quilugar ri itzel tak espíritu. 	 واز او استدعا کردند که ایشان را نفرماید که به هاویه روند.


Ruma iwetaman chi ri Dios ma xerupokonaj ta ri wech aj Israel. Xa xerelesaj el, astapeˈ riyeˈ can ye rukˈaˈ wi ri cheˈ riˈ. Wi queriˈ xuben quiqˈui riyeˈ, cˈa ta cˈa riyix chi man ta xquixrelesaj el wi ma xtinimaj ta. 	 زیرا اگر خدا بر شاخه های طبیعی شفقت نفرمود، بر تو نیز شفقت نخواهد کرد.


Riyin can chuwech wi cˈa ri Dios nbij chiwe achique ri cˈo pa wánima, y achique ruma ma yin aponak ta iwuqˈui. Xa ruma chi sibilaj njoyowaj iwech y ruma chukaˈ chi ma nwajoˈ ta yibechapon chiwe, rumariˈ tek ma jane quinapon chic jun bey chilaˈ pa Corinto iwuqˈui riyix. 	 لیکن من خدا را بر جان خود شاهدمی خوانم که برای شفقت بر شما تا بحال به قرنتس نیامدم،نه آنکه بر ایمان شما حکم کرده باشیم بلکه شادی شما را مددکار هستیم زیرا که به ایمان قایم هستید.


Ri ixokiˈ riˈ, can cˈa cˈo na ri Jesús pa Galilea, tek quitzekelben y quiniman quilin pe. Y chukaˈ can yecˈo cˈa nicˈaj chic ixokiˈ ri quitzekelben apo ri Jesús cˈa pa Jerusalem. 	 که هنگام بودن او در جلیل پیروی و خدمت او می‌کردند. و دیگرزنان بسیاری که به اورشلیم آمده بودند.


Yacˈa ri achi riˈ ri nikˈaxan ri nubij ri ley can xrajoˈ chi nitzˈetetej chi achiˈel xa majun rumac. Rumariˈ xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa riˈ ri wucˈ wachˈalal ri rucˈamon chi yenwajoˈ ri achiˈel nwajoˈ ka wiˈ riyin? xchaˈ. 	 لیکن او چون خواست خودرا عادل نماید، به عیسی گفت: «و همسایه من کیست؟»


Y riche (rixin) chi nikˈax chiwech ronojel reˈ, riyin xincusaj ri cˈambel tzij chrij ri winek ri nujech riˈ pa rusamaj jun chic. Tek rubanon ca, riyix can xijech iwiˈ pa rukˈaˈ ri mac, ri ikˈaˈ iwaken can xicusaj riche (rixin) chi xiben ri etzelal. Yacˈa re wacami can nicˈatzin chi ri ikˈaˈ iwaken queˈicusaj riche (rixin) chi niben ri ruchojmilal; riche (rixin) chi queriˈ can chˈajchˈoj ta ri icˈaslen chuwech Riyaˈ. 	 بطور انسان، به‌سبب ضعف جسم شما سخن می‌گویم، زیرا همچنان‌که اعضای خود را بندگی نجاست و گناه برای گناه سپردید، همچنین الان نیز اعضای خود را به بندگی عدالت برای قدوسیت بسپارید.


Y queriˈ chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu yojrutoˈ riche (rixin) chi riyoj yojcowin nikoyobej riqˈui cochˈonic ri utzil riˈ, ruma retaman chi majun kachukˈaˈ. Yojrutoˈ chukaˈ riqˈui ri kaˈoraciones, ruma riyoj ma ketaman ta achique ri nicˈatzin chi nikacˈutuj chare ri Dios. Nuyaˈ cˈa pa tak kánima ri achique nicˈatzin chi nikacˈutuj chare ri Dios. Can nucˈutuj wi cˈa kuma riyoj, y nucˈutuj riqˈui jun nimalaj kˈaxon, ri ma nikil ta rubixic riqˈui chˈabel. 	 و همچنین روح نیز ضعف ما را مددمی کند، زیرا که آنچه دعا کنیم بطوری که می‌بایدنمی دانیم، لکن خود روح برای ما شفاعت می‌کند به ناله هایی که نمی شود بیان کرد.


Y ri kachˈalal riˈ ma xu (xe) ta wi etamatel ruwech, xa can xchaˈox (xchaˈ) chukaˈ cuma ri iglesias riche (rixin) chi nikachibilaj chukaˈ riyoj tek xtikacˈuaj ri ofrenda chique ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic pa Jerusalem. Re ofrenda reˈ jachon cˈa pa kakˈaˈ riyoj riche (rixin) chi nbekajachaˈ chique ri kachˈalal ri niquikˈaxaj rucˈayewal, y riqˈui riˈ ri Ajaf Dios can xtucˈul cˈa rukˈij rucˈojlen. Y reˈ xtucˈut chukaˈ chi riqˈui ronojel iwánima niyaˈ el ri ofrenda riˈ. 	 و نه همین فقط بلکه کلیساها نیز او را اختیار کردند تا در این نعمتی که خدمت آن را برای تمجید خداوند و دلگرمی شما می‌کنیم، هم‌سفر مابشود.


Ruma riyin nxibij jubaˈ wiˈ yinapon chilaˈ iwuqˈui, ruma riqˈui jubaˈ xa ma choj ta benak ri icˈaslen, xa ma yixtajin ta chubanic achiˈel ri nwajoˈ riyin. Y wi ta queriˈ ibanon tek yixinwil, riyin cˈo chi xtinben ri nicˈatzin chi nben, y xa ma ya ta chic ri achique iwoyoben chi nbenbanaˈ iwuqˈui, xa ma ya ta chic samaj riˈ ri nbenbanaˈ ca chicojol. Riyin nxibij jubaˈ wiˈ chi cˈo oyowal chicojol, xa itzel ninaˈ riyix chique ri nicˈaj chic ruma ri utz yecˈo, chukaˈ yecˈo ri nipe coyowal, xa ma junan ta iwech ibanon, cˈo itzel tak tzij yeˈibilaˈ chiquij ri nicˈaj chic, yixtzijon chiquij nicˈaj chic winek, majun quikˈij niben chique ri nicˈaj chic kachˈalal, y yecˈo chukaˈ ri xa ma pa rucholaj ta chic ri yixtajin, xa ya chic riˈ ri xquenchojmirisaj. 	 زیرا می‌ترسم که چون آیم شما را نه‌چنانکه می‌خواهم بیابم و شما مرا بیابیدچنانکه نمی خواهید که مبادا نزاع و حسد وخشمها و تعصب و بهتان و نمامی و غرور وفتنه‌ها باشد.و چون بازآیم، خدای من مرا نزدشما فروتن سازد و ماتم کنم برای بسیاری از آنانی که پیشتر گناه کردند و از ناپاکی و زنا و فجوری که کرده بودند، توبه ننمودند.


Y ruma cˈa chi ma xanimaj ta ri xinbij chawe, xcamemur cˈa ca, man cˈa xcachˈo ta chic, cˈa ya tek xtalex na ri awalcˈual, cˈacˈariˈ xcachˈo chic jun bey. Ronojel cˈa riˈ can xtibanatej na wi, pero cˈa ya tek xtapon na ri kˈij, xchaˈ. 	 و الحال تا این امور واقع نگردد، گنگ شده یارای حرف زدن نخواهی داشت، زیراسخن های مرا که در وقت خود به وقوع خواهدپیوست، باور نکردی.»


Pero ri winek ri ma niquixibij ta quiˈ yechˈo chiquij ri nimaˈk quikˈij, can ye achiˈel cˈa chicop ruma ma yechˈobon ta jabel. Y astapeˈ jun cosa ri xa ma kˈaxnek ta chiquiwech, itzel yechˈo chrij. Y riqˈui riˈ niquisiqˈuij (nicoyoj) rucˈayewal pa quiwiˈ y cˈa chupan ri rucˈayewal riˈ xquebeka wi. Achiˈel niquicˈulwachij ri chicop tek yechapatej pe y yecamisex. Ruma can queriˈ ri quicˈaslen. 	 لکن اینها چون حیوانات غیرناطق که برای صید و هلاکت طبع متولد شده‌اند، ملامت می‌کنند بر آنچه نمی دانندو در فساد خود هلاک خواهند شد.


Ruma ri saduceos ma niquinimaj ta chi xquecˈastej ri caminakiˈ, ni ma niquinimaj ta chukaˈ chi yecˈo ángeles y yecˈo espíritus, yacˈa ri achiˈaˈ fariseos can niquinimaj wi chi xquecˈastej ri caminakiˈ y niquinimaj chi yecˈo ángeles y yecˈo chukaˈ espíritus. 	 زیراکه صدوقیان منکر قیامت و ملائکه و ارواح هستند لیکن فریسیان قائل به هر دو.


Y ri María Magdalena can yacˈariˈ xbe y xberubij cˈa chique quinojel ri xerachibilaj ri Jesús. Riyeˈ sibilaj yebison y yeˈokˈ. 	 و او رفته اصحاب اورا که گریه و ماتم می‌کردند خبر داد.


Ma tiquicusaj ta el caˈiˈ quitziak. Pero utz chi niquicusaj el ri quixajab. 	 بلکه موزه‌ای در پا کنید ودو قبا در بر نکنید.»


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Can kitzij wi chi ri Elías nipe nabey y nuben cˈa ruchojmil ronojel ri rajawaxic chi nichojmirisex. 	 او در جواب گفت: «البته الیاس می‌آید و تمام چیزها را اصلاح خواهدنمود.


Cˈacˈariˈ xberucˈakaˈ ca chupan ri itzel jul ri kˈekuˈm rupan, xutzˈapij ca y xuyaˈ ca jun retal ri acuchi (achique) niban wi oquen, riche (rixin) chi majun nijako. Queriˈ xban ca chare, riche (rixin) chi ma yerukˈol ta chic más ri winek ri yecˈo pa ronojel ruwachˈulef, hasta que nitzˈaket na jun mil junaˈ. Yacˈa tek kˈaxnek chic ri jun mil junaˈ riˈ, yacˈariˈ tek cˈo chi nbejak pe jubaˈ, pero ma riche (rixin) ta qˈuiy tiempo. 	 و او را به هاویه انداخت و در را بر او بسته، مهر کرد تا امت‌ها رادیگر گمراه نکند تا مدت هزار سال به انجام رسد؛ و بعد از آن می‌باید اندکی خلاصی یابد.


Quecˈariˈ riyoj, tikabanaˈ chi can yoj caminek chic chuwech ri mac, chi ma ya ta chic riˈ ri nikaben; y tikabanaˈ chukaˈ chi xojcˈastej riche (rixin) chi nikayaˈ rukˈij ri Dios, ruma xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús ri Kajaf. 	 همچنین شما نیز خود را برای گناه مرده انگارید، اما برای خدا در مسیح عیسی زنده.


Ri winek ri xaxu (xaxe wi) alaxnek riqˈui ri ruchˈacul, can aj ruwachˈulef wi. Yacˈa ri winek ri xalex ruma ri Lokˈolaj Espíritu, can riche (rixin) wi ri Lokˈolaj Espíritu. 	 آنچه از جسم مولود شد، جسم است و آنچه از روح مولود گشت روح است.


ri Dios xubij yan chare ri teˈej chi ya ri chakˈlaxel ri xtitakanoj pa ruwiˈ ri nimalaxel. 	 بدو گفته شد که «بزرگتر کوچکتر را بندگی خواهد نمود.»


Ri winek cˈa riˈ yeban cˈa el bautizar ruma riyaˈ ri chiriˈ pa raken yaˈ Jordán. Y can yequikˈalajsaj wi cˈa ri quimac. 	 و به گناهان خود اعتراف کرده، در اردن از وی تعمیدمی یافتند.


Ruma wi can xcˈojeˈ cˈa rukˈij ri nabey trato ri ma nucusex ta riche (rixin) ronojel tiempo, ri jun chic trato can cˈo cˈa más rukˈij ruma yariˈ ri can xtucusex cˈa riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 زیرا اگر آن فانی با جلال بودی، هرآینه این باقی از طریق اولی در جلال خواهد بود.


Y tek ri Jesús xel pe chupan ri jucuˈ, yacˈariˈ tek xapon jun achi riqˈui ri elenak pe pa camposanto. Y ri achi riˈ xa cˈo cˈa itzel espíritu riqˈui. 	 و چون از کشتی بیرون آمد، فی الفور شخصی که روحی پلید داشت از قبوربیرون شده، بدو برخورد.


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Pero wi Riyaˈ xa choj jun ralcˈual ca ri rey David, ¿achique cˈa ruma tek ri rey David xubij Wajaf chare ri Cristo? Ruma xa can xkˈalajsex chare ruma ri Lokˈolaj Espíritu; y rumariˈ tek xubij cˈa: 	 ایشان را گفت: «پس چطور داود در روح، او راخداوند می‌خواند؟ چنانکه می‌گوید:


Can utz rucusaxic tibanaˈ chare ri tiempo, ruma re kˈij re yojcˈo wi xa can itzel wi. 	 ووقت را دریابید زیرا این‌روزها شریر است.


Y ri rey Herodes xerumol cˈa quinojel ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ chiquicojol ri israelitas, y cˈacˈariˈ xucˈutuj chique chi acuchi (achique) cˈa nalex wi ri Cristo. 	 پس همه روسای کهنه و کاتبان قوم را جمع کرده، ازایشان پرسید که «مسیح کجا باید متولد شود؟»


Y riˈ ya ri Lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri xtzijox chiwe. Y ruma chi riyix ichapon el ri cˈacˈacˈ cˈaslen, rumariˈ tiyaˈ cˈa ca ronojel ruwech etzelal. Ma queˈikˈol ta chic ri winek. Y wi caˈiˈ ipalej xiben tek rubanon ca, tiyaˈ cˈa ca rubanic. Man cˈa itzel ta tinaˈ chare jun winek ri utz cˈo. Ni man cˈa queˈibilaˈ ta tzij chiquij nicˈaj chic winek xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nikasaj quikˈij. 	 لهذا هر نوع کینه و هر مکر و ریا و حسد وهرقسم بدگویی را ترک کرده،


Y tek ye waynek chic ka chi utz, xquichop cˈa ca rucˈakic ri trigo pa mar, riche (rixin) chi ma al ta nuben ca ri barco. 	 چون از غذاسیر شدند، گندم را به دریا ریخته، کشتی را سبک کردند.


Ma ruma ta chi yix libre, ruma ta riˈ utz chi nitij ri tiˈij riˈ, ma que ta riˈ. Ruma wi nitij, y yixrutzˈet jun kachˈalal ri xa ma can ta cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios, man xa niben chare chi nitzak. 	 لکن احتیاط کنید مبادااختیار شما باعث لغزش ضعفا گردد.


Y ri Pedro xuchop cˈa ri rajquikˈaˈ ri achi riche (rixin) chi xpaˈeˈ. Y can yacˈariˈ xchojmir. Ri raken xecˈojeˈ cˈa el quichukˈaˈ y queriˈ chukaˈ ri rukul tak raken. 	 و دست راستش راگرفته او را برخیزانید که در ساعت پایها و ساقهای او قوت گرفت


Y xa ta jun runakˈ awech ri nibano chawe chi yamacun, tawelesaj el. Ruma más utz chi xaxu (xaxe) wi jun runakˈ awech cˈo y yatoc chilaˈ pa rajawaren ri Dios, que chuwech caˈiˈ ta runakˈ awech cˈo y xa pa kˈakˈ yatbecˈak wi ca, 	 و هر گاه چشم تو تو را لغزش دهد، قلعش کن زیرا تو را بهتر است که با یک چشم داخل ملکوت خدا شوی، از آنکه با دو چشم درآتش جهنم انداخته شوی،


Y riˈ, xaxu (xaxe) wi ruma chi ri ka‑Dios nujoyowaj kawech riqˈui ronojel ajowabel. Rumariˈ tek cˈa chilaˈ chicaj nutek wi pe Jun ri nosakirisan kiche (kixin), ri can achiˈel tek ntel pe ri kˈij. 	 به احشای رحمت خدای ما که به آن سپیده از عالم اعلی از ما تفقدنمود،


Y ri nrajoˈ nelekˈ el pa rachoch jun achi ri cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, nabey cˈo chi nuxim ri achi riˈ, y cˈacˈariˈ nicowin nucanoj el ronojel ri nrajoˈ yerucˈuaj. 	 و چگونه کسی بتواند درخانه شخصی زورآور درآید و اسباب او را غارت کند، مگر آنکه اول آن زورآور را ببندد و پس خانه او را تاراج کند؟


Achiˈel xkabij yan ka, ri rachoch ri Dios ri xquiben ri katiˈt kamamaˈ, xa achiˈel jun ruwachbel ri rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj. Y ri rachoch ri Dios ri xquiben riyeˈ y ronojel ri cˈo chupan, xchiquex na cˈa quiquiqˈuel chicop chiquij riche (rixin) chi xechˈajchˈojsex y cˈacˈariˈ xeˈucusex pa rusamaj ri Dios. Pero ruma ri rachoch ri Dios ri cˈo chilaˈ chicaj más nim rukˈij, rumariˈ nicˈatzin quicˈ riche (rixin) Jun ri can más nim rejkalen que chiquiwech ri chicop. 	 پس لازم بود که مثل های چیزهای سماوی به اینها طاهر شود، لکن خود سماویات به قربانی های نیکوتر از اینها.


Jabel ruwaquikˈij ri niquikˈaxaj tijoj pokonal pa quikˈaˈ nicˈaj chic, ruma can choj wi ri quicˈaslen chuwech ri Dios. Can jabel wi ruwaquikˈij, ruma chi quiche (quixin) riyeˈ ri rajawaren ri caj. 	 خوشابحال زحمت کشان برای عدالت، زیراملکوت آسمان از آن ایشان است.


Rumariˈ ri tzˈibatal ca nicˈatzin chi netamex cuma quinojel ri ye rusamajel ri Dios riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ jun naˈoj tzˈaket quiqˈui riche (rixin) chi yecowin niquiben ronojel ruwech utzil. 	 تا مرد خدا کامل و بجهت هر عمل نیکوآراسته بشود.


Y ri winek cˈa ri ye ruvecinos ri Elisabet y ri ye rachˈalal tek xquicˈaxaj cˈa chi xralaj jun acˈal ruma ri nimalaj rutzil ri Dios, ri winek cˈa riˈ xeˈapon riqˈui chuyaˈic rutzil ruwech, y sibilaj cˈa chukaˈ xequicot riqˈui. 	 و همسایگان و خویشان اوچون شنیدند که خداوند رحمت عظیمی بر وی کرده، با او شادی کردند.


Riyin ri xitico ri ruchˈabel ri Dios pa tak iwánima, y ri kachˈalal ri achiˈel xuyiˈaj ri chˈabel riˈ ruma xsamej chicojol, xa yoj junan cˈa riqˈui, chi yoj caˈiˈ cˈa xtikacˈul ri rajel ruqˈuexel ri samaj ri xkaben chikajujunal. 	 و کارنده و سیرآب کننده‌یک هستند، لکن هر یک اجرت خود را بحسب مشقت خودخواهند یافت.


Y tek xtapon cˈa ri kˈij riche (rixin) chi xtikˈat tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ, xticˈastej cˈa pe ri jun reina ri xcˈojeˈ ojer ca, ri xkˈato tzij pa ruwiˈ ri ruwachˈulef ri cˈo pa sur y xtubij cˈa chi ma utz ta xquiben ri winek ri yecˈo re tiempo reˈ. Ruma tek xcˈaseˈ ri jun reina riˈ, sibilaj nej xbiyin wi riche (rixin) chi xoracˈaxaj ri runaˈoj ri jun rey riche (rixin) re Israel, ri xubiniˈaj Salomón. Y wacami yincˈo riyin ri más nim nukˈij que chuwech ri rey Salomón ri xcˈojeˈ ojer ca, y xa ma yinquinimaj ta ri winek, xchaˈ ri Jesús. 	 ملکه جنوب در روزداوری با مردم این فرقه برخاسته، بر ایشان حکم خواهد کرد زیرا که از اقصای زمین آمد تا حکمت سلیمان را بشنود و اینک در اینجا کسی بزرگتر ازسلیمان است.


Pero ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij, xquibij cˈa apo chare ri aj kˈatbel tzij: Riyaˈ nubij chi Rucˈajol ri Dios, y rumariˈ cˈo chi nicamisex, ruma can queriˈ nubij ri kaley, xechaˈ. 	 یهودیان بدو جواب دادند که «ما شریعتی داریم و موافق شریعت ماواجب است که بمیرد زیرا خود را پسر خداساخته است.»


Xabachique winek ri ma nrajoˈ ta nuben jun chique ri pixaˈ ri nubij chupan ri ley, astapeˈ jun pixaˈ ri achiˈel xa ma nim ta rejkalen y can queriˈ chukaˈ nucˈut chiquiwech ri winek, ri nibano cˈa queriˈ, ma nim ta oc rukˈij ri xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj. Yacˈa ri winek ri can nuben wi ronojel ri pixaˈ ri nubij chupan ri ley y can queriˈ chukaˈ nucˈut chiquiwech ri winek, riyaˈ can nim cˈa rukˈij xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj. 	 پس هر‌که یکی از این احکام کوچکترین رابشکند و به مردم چنین تعلیم دهد، در ملکوت آسمان کمترین شمرده شود. اما هر‌که بعمل آورد و تعلیم نماید، او در ملکوت آسمان بزرگ خوانده خواهد شد.


Y can yacˈariˈ tek xubij chare ri Tomás: Tajuˈ pe ri ruwiˈ akˈaˈ waweˈ y queˈatzuˈ re nukˈaˈ ye socotajnek. Tayaˈ pe la akˈaˈ pa nupox (nucˈalcˈaˈx) y tajuˈ pe chupan re socotajic re xuben ri lanza. Can tanimaj cˈa, y ma taben ta achiˈel niquiben ri nicˈaj chic winek, ri xa ma yinquinimaj ta, pero riyit quinanimaj. 	 پس به توما گفت: «انگشت خود را به اینجا بیاور و دستهای مرا ببین و دست خود رابیاور و بر پهلوی من بگذار و بی‌ایمان مباش بلکه ایمان دار.»


Cˈacˈariˈ tek xucˈut riˈ chiquiwech más ye wuˈoˈ ciento kachˈalal, tek quimolon quiˈ. Ye qˈuiy cˈa chique riyeˈ ri cˈa ye qˈues na, pero yecˈo chukaˈ ri ye caminek chic el. 	 و پس ازآن به زیاده از پانصد برادر یک بار ظاهر شد که بیشتر از ایشان تا امروز باقی هستند اما بعضی خوابیده‌اند.


Rumariˈ cˈo chi xoc winek can achiˈel wi riyoj, y can rucˈamon wi chi xoc Nimalaj Sacerdote riche (rixin) chi queriˈ nujoyowaj kawech. Riyaˈ can nuben wi ri samaj riˈ chuwech ri Dios riche (rixin) chi nicuyutej y nisachatej ri kil kamac. 	 از این جهت می‌بایست در هر امری مشابه برادران خود شود تا در امور خدا رئیس کهنه‌ای کریم و امین شده، کفاره گناهان قوم رابکند.زیرا که چون خود عذاب کشیده، تجربه دید استطاعت دارد که تجربه شدگان را اعانت فرماید.


Y tek ri Pedro y ri Juan yeˈoc yan cˈa apo pa rachoch ri Dios, ri achi riˈ nucˈutuj chukaˈ ca limosna chique riyeˈ. 	 آن شخص چون پطرس و یوحنا رادید که می‌خواهند به هیکل داخل شوند، صدقه خواست.


Wi ta jun chiwe riyix ri yecˈo ta jun ciento rucarneˈl y nisach ta ca jun tek yeberuyukˈuj, ¿la ma yeruyaˈ ta cami ca jubaˈ ri nicˈaj chic tak rucarneˈl chiriˈ pa juyuˈ, y nibe chucanoxic ri jun hasta que nril pe? 	 «کیست از شما که صد گوسفند داشته باشد و یکی از آنها گم شود که آن نود و نه را درصحرا نگذارد و از عقب آن گمشده نرود تا آن رابیابد؟


¿Achique ruma tek chiwech riyix chi ri Dios ma nicowin ta yerucˈasoj ri caminakiˈ? 	 «شما چرا محال می‌پندارید که خدا مردگان را برخیزاند؟


Ri ángel cˈa riˈ, can nurek ruchiˈ tek nichˈo, can achiˈel tek nurek ruchiˈ jun coj. Y tek chˈonak chic ka, yecˈo cˈa wukuˈ achiˈel coklajay ri xebechˈo pe. 	 و به آوازبلند، چون غرش شیر صدا کرد؛ و چون صدا کرد، هفت رعد به صداهای خود سخن‌گفتند.


Yacˈa ri jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka pa jun utzilaj ulef, y xeˈel pe y xeqˈuiy jabel. Y cˈo cˈa ijaˈtz xquiyalaˈ a treinta quiwech, cˈo xquiyalaˈ a sesenta y cˈo ri xquiyalaˈ jojun ciento quiwech. 	 و مابقی در زمین نیکو افتاد و حاصل پیدا نمود که رویید و نمو کرد و بارآورد، بعضی سی وبعضی شصت و بعضی صد.»


Yacˈa ri Salomón xralcˈualaj ri Roboam; ri Roboam xralcˈualaj ri Abías; y ri Abías xralcˈualaj ri Asa. 	 و سلیمان، رحبعام را آورد و رحبعام، ابیا را آورد و ابیا، آسا راآورد.


Tiwetamaj cˈa riyix ri yixcˈo pe waweˈ, y tiquetamaj cˈa chukaˈ quinojel ri kech aj Israel, chi re jun achi re cˈo waweˈ chiwech, xcˈachoj tek xkanataj ri rubiˈ ri Jesucristo ri aj Nazaret, ri Jesucristo ri xicamisaj chuwech cruz, pero ri Dios xuben chare chi xbecˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 جمیع شما و تمام قوم اسرائیل را معلوم باد که به نام عیسی مسیح ناصری که شما مصلوب کردید و خدا او را از مردگان برخیزانید، در او این کس به حضور شما تندرست ایستاده است.


Riyaˈ xuchop cˈa rukˈaˈ ri ti caminek y xchˈo pa jun chic chˈabel, y xubij: Talita cumi, xchaˈ. Re tzij reˈ ntel chi tzij: Nóya, chawe riyit nbij wi chi cayacatej. 	 پس دست دختر را گرفته، به وی گفت: «طلیتا قومی.» که معنی آن این است: «ای دختر، تو را می‌گویم برخیز.»


Y tek ri itzel winek majun chic xril ri nuben ta chare ri Jesús, riche (rixin) chi nutojtobej, xuyaˈ cˈa ca y xroyobej chic na jubaˈ tiempo cˈacˈariˈ xtutojtobej chic jun bey. 	 و چون ابلیس جمیع تجربه را به اتمام رسانید، تا مدتی از او جدا شد.


Chupan ri rutinamit, ri Jesús ma qˈuiy ta cˈa milagros ri xerubanalaˈ, ruma ri ruwinak ma xquinimaj ta. 	 و به‌سبب بی‌ایمانی‌ایشان معجزه بسیار در آنجا ظاهر نساخت.


Riqˈui cˈa Riyaˈ cˈo wi ri cˈaslen. Y re cˈaslen reˈ, yacˈareˈ ri Sakil quiche (quixin) ri winek. 	 در او حیات بود و حیات نور انسان بود.


Chinuwech riyin, ruloman chi cˈa yin qˈues na, can utz wi chi nnataj ca qˈuiy pixabanic chiwe. 	 لکن این را صواب می‌دانم، مادامی که در این خیمه هستم، شما را به یاد آوری برانگیزانم.


Y tek quibixan chic cˈa ri bix riche (rixin) ri pascua, ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈel el ri chiriˈ pa jay y xebe ri pa juyuˈ ri Olivos rubiˈ. 	 و بعد از خواندن تسبیح، به سوی کوه زیتون بیرون رفتند.


Ri lajuj aj kˈatbel tak tzij ri cˈa ma jane yekˈato ta tzij, can junan wi cˈa quichˈobonic. Y chi ye lajuj xtiquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi niquiyaˈ ri quikˈatbel tzij y ri quichukˈaˈ pa rukˈaˈ ri chicop riˈ. 	 اینها یک رای دارند و قوت و قدرت خود را به وحش می‌دهند.


Riyit chukaˈ ma xakˈej ta aceite pa nujolon (nuwiˈ) tek xinoc pe. Yacˈa re ixok reˈ, can ya ri akˈom ri jubul ruxlaˈ ri xuyalaˈ chrij ri waken. 	 سر مرا به روغن مسح نکردی، لیکن اوپایهای مرا به عطر تدهین کرد.


Yacˈa riyin nbij chiwe: Xa ticochˈoˈ ri nibano jun pokon chiwe. Wi xa cˈo cˈa jun ri xupakˈij jucˈan apalej chi kˈaˈ ri cˈo pan awajquikˈaˈ, xa tayaˈ chic apo ri jucˈan apalej chuwech. 	 لیکن من به شمامی گویم، با شریر مقاومت مکنید بلکه هر‌که بررخساره راست تو طپانچه زند، دیگری را نیز به سوی او بگردان،


Riyix chukaˈ xa can ma xtitoˈ ta iwiˈ chuwech ri rucˈayewal riˈ. Ruma nibij chiquij ri winek chi ma utz ta yetajin chubanic, pero tek riyix nibij chi ma utz ta yetajin chubanic ri winek, xa can yixtajin nisiqˈuij (niwoyoj) ri rucˈayewal pan iwiˈ, ruma riyix chukaˈ xa can yixtajin chubanic ri mac ri yequiben riyeˈ. 	 لهذا‌ای آدمی که حکم می‌کنی، هر‌که باشی عذری نداری زیرا که به آنچه بردیگری حکم می‌کنی، فتوا بر خود می‌دهی، زیراتو که حکم می‌کنی، همان کارها را به عمل می‌آوری.


Riyin nchˈob ruma chi can cˈo rucˈayewal re tiempo re yojcˈo wi, más ta utz chi ri winek quecˈojeˈ achiˈel ri quibanon cˈa wacami. 	 پس گمان می‌کنم که بجهت تنگی این زمان، انسان را نیکو آن است که همچنان بماند.


Y wi ruma iniman ri Cristo, rumariˈ nibix pokon tak tzij chiwe, jabel ruwaˈikˈij, ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios can cˈo pan iwiˈ. Lokˈolaj Espíritu ri cˈo rukˈij rucˈojlen. Riyix can niyaˈ wi rukˈij re Lokˈolaj Espíritu reˈ, yecˈa ri yeyokˈon chiwij riyix xa can chrij chukaˈ ri Lokˈolaj Espíritu yeyokˈon wi. 	 اگر بخاطر نام مسیح رسوایی می‌کشید، خوشابحال شما زیرا که روح جلال وروح خدا بر شما آرام می‌گیرد.


Tek ri Jesús xracˈaxaj queriˈ, xubij: Cˈa cˈo na cˈa jun ri ma abanon ta. Ma ayaˈon ta ri abeyomal chique ri pobres. Tacˈayij cˈa ronojel ri cˈo awuqˈui y ri rajel tayaˈ chique ri pobres, riche (rixin) chi queriˈ nicˈojeˈ abeyomal chilaˈ chicaj. Y catam pe wuqˈui y quinatzekelbej, xchaˈ ri Jesús. 	 عیسی چون این را شنید بدو گفت: «هنوز تو را یک چیز باقی است. آنچه داری بفروش و به فقرا بده که در آسمان گنجی خواهی داشت، پس آمده مرا متابعت کن.»


Y wi cˈo cˈa jun kachˈalal ri ma najowan ta riche (rixin) ri Ajaf Jesucristo, xtika cˈa rucˈayewal pa ruwiˈ. Ri Ajaf xa nipe yan. 	 اگر کسی عیسی مسیح خداوند را دوست ندارد، اناتیما باد. ماران اتا.فیض عیسی مسیح خداوند با شما باد.


Y ri achi achiˈel jun coronel xuyaˈ cˈa kˈij chare riche (rixin) chi tichˈo. Y ri Pablo xpaˈeˈ ri chiriˈ pa tak gradas, y xuben pe retal riqˈui ri rukˈaˈ chique ri winek riche (rixin) chi quetaneˈ ka. Y tek majun chic cˈa nikˈajan, riyaˈ xbechˈo pe chiquiwech pan hebreo, ri quichˈabel ri israelitas, y xubij: 	 چون اذن یافت، بر زینه ایستاده، به‌دست خود به مردم اشاره کرد؛ و چون آرامی کامل پیدا شد، ایشان را به زبان عبرانی مخاطب ساخته، گفت.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes xquicˈol cˈa ri sakapuek riˈ y xquibij cˈa: Re puek reˈ ma utz ta cˈa chi nikaxol ka riqˈui ri ofrenda waweˈ pa rachoch ri Dios, ruma re puek reˈ xa rajel quicˈ. 	 اما روسای کهنه نقره را بر داشته، گفتند: «انداختن این در بیت‌المال جایز نیست زیرا خونبها است.»


Can cˈo cˈa qˈuiy ri nbij chiwij riche (rixin) chi nkˈet tzij pan iwiˈ ruma ma utz ta ri yixtajin chubanic. Pero ri yin takayon pe, can kitzij wi y ya ri wacˈaxan pe riqˈui Riyaˈ, yariˈ nbij chiwe riyix y chique quinojel ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef, xchaˈ ri Jesús. 	 من چیزهای بسیاردارم که درباره شما بگویم و حکم کنم؛ لکن آنکه مرا فرستاد حق است و من آنچه از او شنیده‌ام به جهان می‌گویم.»


Ruma ri can cˈo qˈuiy riqˈui, xtiyaˈox (xtyaˈ) cˈa más chare y qˈuiy cˈa ri xticˈojeˈ riqˈui. Yacˈa ri xa jubaˈ oc cˈo riqˈui hasta ri jubaˈ riˈ xa xtelesex chare. 	 زیرا به هر‌که داردداده شود و افزونی یابد و از آنکه ندارد آنچه داردنیز گرفته شود.


Riyin can cˈo cˈa ri nwajoˈ nben ca, riche (rixin) chi queriˈ astapeˈ riyin xa ma yincˈo ta chic iwuqˈui ruma xa yibe yan, riyix can xtinatej chiwe ronojel re nbij el chiwe. 	 و برای این نیز کوشش می‌کنم تاشما در هروقت بعد از رحلت من، بتوانید این اموررا یاد آورید.