Rumariˈ can ncˈutuj wi cˈa jun utzil chiwe riyix wachˈalal, chi can ticˈutuˈ cˈa chuwech ri jun riˈ chi riyix can niwajoˈ wi. 	 بنابراین، به شما التماس می‌دارم که با او محبت خود رااستوار نمایید.


Y ri Jesús xubij chique: Ri oconek ruqˈuexel nuway riyin ya cˈa ri nben ri nrajoˈ ri yin takayon pe y nqˈuis ca rubanic ronojel ri rusamaj ri ruchilaben pe chuwe. 	 عیسی بدیشان گفت: «خوراک من آن است که خواهش فرستنده خودرا به عمل آورم و کار او را به انجام رسانم.


Can yacˈariˈ xpe ri ixok xoxuqueˈ xomajeˈ chuwech ri Jesús, y xubij chare: Ajaf, can quinatoˈ, xchaˈ chare. 	 پس آن زن آمده، او را پرستش کرده، گفت: «خداوندا مرا یاری کن.»


Ri winek ri ma quiniman ta ri Jesucristo y ma chicojol ta riyix yecˈo wi, ya na ri Dios ri xtikˈato tzij pa quiwiˈ. Yacˈa ri kachˈalal ri cˈo chicojol ri cˈo chupan ri il mac riˈ, rajawaxic chi tiwelesaj el chicojol. 	 لکن آنانی را که خارج‌اند خدا داوری خواهد کرد. پس آن شریر را از میان خودبرانید.


Ruma ri cˈacˈacˈ cˈaslen ri nuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chake riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús, ya cˈa riˈ xicolo chuwech ri ruley ri mac y ri camic. 	 زیرا که شریعت روح حیات در مسیح عیسی مرا از شریعت گناه وموت آزاد گردانید.


Ri Jesús xubij cˈa chare ri Marta: Riyin can yicowin wi yencˈasoj ri ye caminek chic el, y can yicowin wi nyaˈ cˈaslen. Rumariˈ ri niniman wuche (wixin), astapeˈ nicom el, xticˈastej chic pe jun bey. 	 عیسی بدو گفت: «من قیامت و حیات هستم. هر‌که به من ایمان آورد، اگر مرده باشد، زنده گردد.


Wachˈalal, riyix can iwetaman achique nubij ri ley ri xuyaˈ ri Dios, y chukaˈ iwetaman chi jun winek xaxu (xaxe wi) tek cˈa qˈues na, cˈo chuxeˈ rutzij ri ley riˈ. 	 ای برادران آیا نمی دانید (زیرا که با عارفین شریعت سخن می‌گویم ) که مادامی که انسان زنده است، شریعت بر وی حکمرانی دارد؟


Ri Jesús xubij chic cˈa: Ri kˈij cˈa tek xquinijotobaˈ chuwech cruz riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈa yacˈariˈ tek xtiwetamaj yin achique cˈa riyin. Y xtiwetamaj chukaˈ chi ronojel ri nben riyin, xa ma nben ta pa nuyonil. Xa can achiˈel ri rubin pe ri Nataˈ chuwe riyin, can queriˈ chukaˈ nbij riyin chiwe riyix. 	 عیسی بدیشان گفت: «وقتی که پسر انسان را بلند کردید، آن وقت خواهید دانست که من هستم و از خود کاری نمی کنم بلکه به آنچه پدرم مرا تعلیم داد تکلم می‌کنم.


Y tek ri Jesús xoc cˈa pa tinamit Capernaum, cˈo cˈa jun achi ri xapon riqˈui. Y ri achi riˈ jun capitán y xucˈutuj cˈa jun utzil chare ri Jesús. 	 و چون عیسی وارد کفرناحوم شد، یوزباشی‌ای نزد وی آمد و بدو التماس نموده،


Y tek ri Jesús xel pe chupan ri jucuˈ, xutzˈet cˈa chi sibilaj ye qˈuiy winek yecˈo chiriˈ coyoben apo. Riyaˈ xujoyowaj cˈa quiwech, ruma quibanon achiˈel cˈa ri carneˈl tek majun niyukˈun quiche (quixin), y xuchop cˈa nucˈut qˈuiy chiquiwech ri nicˈatzin chi niquetamaj chrij ri ruchˈabel ri Dios. 	 عیسی بیرون آمده، گروهی بسیار دیده، بر ایشان ترحم فرمود زیرا که چون گوسفندان بی‌شبان بودند و بسیار به ایشان تعلیم دادن گرفت.


Ri caˈiˈ winek riˈ, ri cˈo itzel tak espíritu quiqˈui, xquirek apo quichiˈ chare ri Jesús, y xquibij: Riyit Jesús ri Rucˈajol ri Dios, ¿achique cˈa ruma tek yojanek? ¿Achique cˈa ruma yojachˈujirisaj yan, tek xa ma jane napon ta rukˈijul? xechaˈ chare. 	 در ساعت فریادکرده، گفتند: «یا عیسی ابن‌الله، ما را با تو جه کار است؟ مگر در اینجا آمده‌ای تا ما را قبل از وقت عذاب کنی؟"


Y ri Jesús xbiyin chic cˈa apo jun caˈiˈ raken cˈan, y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka chiriˈ, y xuchop cˈa rubanic orar. 	 و او از ایشان به مسافت پرتاپ سنگی دور شده، به زانو درآمد و دعا کرده، گفت:


Pero riyaˈ xubij cˈa chique ri achiˈaˈ riˈ: Ri xcˈachojsan wuche (wixin) xubij chuwe: Tacˈoloˈ el la awarabel y cabiyin. 	 پس از او پرسیدند: «کیست آنکه به تو گفت، بستر خود را بردار وبرو؟»


Y ri itzel winek xucˈuaj chic cˈa ri Jesús cˈa pa ruwiˈ jun juyuˈ ri nej jotol chicaj, y xucˈut cˈa chuwech ronojel ri cajawaren y ri quicˈojlen ri nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 پس ابلیس او را به کوهی بسیار بلند برد وهمه ممالک جهان و جلال آنها را بدو نشان داده،


Y rumacˈariˈ wachˈalal, can titijaˈ ikˈij riche (rixin) chi can nikˈalajin chi kitzij yix siqˈuin (oyon) y yix chaˈon ruma ri Dios. Ruma wi niben achiˈel re ntzˈibaj chiwe, majun bey xquixtzak ta. 	 لهذا‌ای برادران بیشتر جد و جهد کنید تادعوت و برگزیدگی خود را ثابت نمایید زیرا اگرچنین کنید هرگز لغزش نخواهید خورد.


Ruma jun winek wi xa caˈiˈ rucˈuˈx tek nucˈutuj chare ri Dios, nikˈalajin chi ma cukul ta rucˈuˈx riqˈui ri ntajin chubanic. 	 مرد دودل در تمام رفتار خود ناپایدار است.


Y wi yekajoˈ quinojel, niketamaj cˈa chi yoj riche (rixin) ri kitzij, y reˈ nucukubaˈ ka kacˈuˈx chuwech ri Dios. 	 و از این خواهیم دانست که از حق هستیم و دلهای خود رادر حضور او مطمئن خواهیم ساخت،


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Quixan cˈa pe y quixwaˈ, xchaˈ chique. Y quinojel cˈa ri discípulos riˈ majun xbano cowil chi xcˈutun ta apo chare ri Jesús: ¿Yit achique cˈa riyit? ruma can quetaman cˈa chi ya Riyaˈ ri Ajaf Jesús. 	 عیسی بدیشان گفت: «بیایید بخورید.» ولی احدی ازشاگردان جرات نکرد که از او بپرسد «تو کیستی»، زیرا می‌دانستند که خداوند است.


Tek chi ye caˈiˈ ye elenak chic cˈa pe chiriˈ pa yaˈ, ri Felipe xucˈuex cˈa el ruma ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Ajaf Dios. Y ri achi eunuco man chic cˈa xutzˈet ta ri Felipe, pero sibilaj niquicot xuchop chic el ri rubey. 	 و چون از آب بالا آمدند، روح خداوند فیلپس را برداشته، خواجه‌سرا دیگراو را نیافت زیرا که راه خود را به خوشی پیش گرفت.اما فیلپس در اشدود پیدا شد و در همه شهرها گشته بشارت می‌داد تا به قیصریه رسید.


Ri xquebano cˈa ri kˈatoj, can cˈo cˈa rajel ruqˈuexel xtiquicˈul; y ri ruwech ri ticoˈn ri xtiquimol ca, yacˈariˈ ri winek ri can xtiquicˈul quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, riche (rixin) chi queriˈ, ri ye tiquiyon ca ri ruchˈabel ri Dios, y ri yecˈolo ruwech ri ticoˈn riˈ, junan cˈa xtiquicot ri cánima. 	 و دروگر اجرت می‌گیردو ثمری بجهت حیات جاودانی جمع می‌کند تاکارنده و درو‌کننده هر دو با هم خشنود گردند.


Y can yacˈariˈ tek ri ixok xubij chare ri Jesús: Táta, riyin nchˈob chi riyit yit jun profeta ri yakˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios. 	 زن بدو گفت: «ای آقا می‌بینم که تو نبی هستی!


Y ri jun achi riˈ, ri Felipe rubiˈ, aj pa tinamit Betsaida, ri tinamit ri quitinamit chukaˈ ri Andrés y ri Pedro. 	 و فیلپس از بیت صیدا از شهراندریاس وپطرس بود.


Rumariˈ toka cˈa chiˈicˈuˈx acuchi (achique) yix tzaknek wi. Chiriˈ cˈa chukaˈ titzolin wi pe icˈuˈx. Can tibanaˈ chic cˈa achiˈel xiben ri nabey mul. Ruma wi xa ma que ta riˈ xtiben, chanin cˈa xquinapon iwuqˈui y xtinwelesaj el ri icandelero ri acuchi (achique) cˈo wi. Y queriˈ xtinben chiwe wi ma xtitzolin ta pe icˈuˈx. 	 پس بخاطر آر که از کجاافتاده‌ای و توبه کن و اعمال نخست را بعمل آوروالا بزودی نزد تو می‌آیم و چراغدانت را از مکانش نقل می‌کنم اگر توبه نکنی.


Tek quichapon cˈa el bey, xquicˈul jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ, quitataˈ ri Alejandro y ri Rufo. Y riyaˈ petenak pa juyuˈ. Y ri soldados xquiben cˈa chare ri achi riˈ chi xucˈuaj el ri rucruz ri Jesús. 	 و راهگذری را شمعون نام، از اهل قیروان که از بلوکات می‌آمد، و پدر اسکندر و رفس بود، مجبور ساختند که صلیب او را بردارد.


Rumariˈ xebequichapaˈ pe y xebequiyaˈ ca pa cárcel. 	 و بر رسولان دست انداخته، ایشان را در زندان عام انداختند.


Rumariˈ man cˈa tikayaˈ ta kˈij chare ri mac chi ya riyaˈ ri nucˈuan kiche (kixin), riche (rixin) chi queriˈ ma yekaben ta ri itzel tak raybel riche (rixin) ri chˈaculaj. 	 پس گناه در جسم فانی شما حکمرانی نکند تا هوسهای آن را اطاعت نمایید،


Ri ixok riˈ cˈo cˈa racˈaxan pe chrij ri milagros ri yeruben ri Jesús. Riyaˈ benak cˈa chukaˈ chiquicojol ri winek ri yecˈo ca chrij ri Jesús, y yacˈariˈ tek xberuchapaˈ ca jubaˈ ri rutziak ri Jesús. 	 چون خبرعیسی را بشنید، میان آن گروه از عقب وی آمده ردای او را لمس نمود،


Pero tek ri aj kˈatbel tak tzij quicˈulun chic cˈa ca ri puek ri xcanaj pakeˈ ca pa quiqˈuexel ri Jasón y ri nicˈaj chic, cˈacˈariˈ xequelesaj pe. 	 و ازیاسون و دیگران کفالت گرفته، ایشان را رهاکردند.


Y riyeˈ xquibij cˈa: Ri Moisés can xuyaˈ wi ca kˈij chare ri achi chi utz nutzˈibaj jun wuj y nubij chupan chi xquijech quiˈ riqˈui ri rixjayil y tuyaˈ chare ri ixok, y tuyaˈ ca, xechaˈ riyeˈ. 	 گفتند: «موسی اجازت داد که طلاق نامه بنویسند و رهاکنند.»


Can kitzij cˈa ri nbij chiwe: Ri niniman cˈa wuche (wixin), can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 آمین آمین به شما می‌گویم هر‌که به من ایمان آرد، حیات جاودانی دارد.


Rumacˈariˈ majun chic jun ri tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ri nitij o ri nikum. Majun chic cˈa tucˈusan tzij pan iwiˈ ruma ma nichajij ta ri kˈij tek nalex ri icˈ, y ri uxlanibel tak kˈij y nicˈaj chic nimakˈij. 	 پس کسی درباره خوردن و نوشیدن ودرباره عید و هلال و سبت بر شما حکم نکند،


Y tek ri Pedro y ri Juan xeskˈopix el, choj xetzolin cˈa quiqˈui ri cachibil, y xbequitzijoj cˈa chique ronojel ri bin chique cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. 	 و چون رهایی یافتند، نزد رفقای خودرفتند و ایشان را از آنچه روسای کهنه و مشایخ بدیشان گفته بودند، مطلع ساختند.


Tabij cˈa chake, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Y achique cˈa retal nibanatej tek xa yecˈulwachitej yan riˈ? xechaˈ chare. 	 «ما را خبر بده که این امور کی واقع می‌شود و علامت نزدیک شدن این امورچیست؟»


Ri jun winek ri nisamej, can nuchˈec wi ri rurajil. Y tek nitoj ma nisipex ta el chare ruma xa can ruchˈacon chic. 	 لکن برای کسی‌که عمل می‌کند، مزدش نه ازراه فیض بلکه از راه طلب محسوب می‌شود.


Y wi nuchˈob chi ma nicowin ta, riyaˈ yerutek achiˈaˈ chucˈulic ri rey, tek cˈa cˈanej cˈo wi. Y ri achiˈaˈ ri yebe chucˈulic nbequicˈutuj ri achique cˈa nrajoˈ chi niquiyaˈ chare riche (rixin) chi tiqˈuis chi queriˈ ri chˈaˈoj. 	 والا چون او هنوز دور است ایلچی‌ای فرستاده شروط صلح را ازاو درخواست کند.


Y ri Pedro xubij chic cˈa chare: Wi can rajawaxic chi yicom junan awuqˈui riyit, can quecˈariˈ riˈ, pero can ma xtinbij ta chi ma wetaman ta awech, xchaˈ ri Pedro. Y quinojel cˈa ri discípulos can queriˈ chukaˈ xquibij. 	 پطرس به وی گفت: «هرگاه مردنم با تو لازم شود، هرگز تو را انکار نکنم!» و سایرشاگردان نیز همچنان گفتند.


Y can yacˈariˈ tek ri itzel winek xucˈuaj ri Jesús pa ruwiˈ jun juyuˈ ri nej jotol chicaj, y xa pa jun ti rato xucˈut chuwech ri Jesús ronojel ri cajawaren ri nimaˈk tak tinamit ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 پس ابلیس او رابه کوهی بلند برده، تمامی ممالک جهان را درلحظه‌ای بدو نشان داد.


Y wi ri Dios queriˈ yeruwik ri kˈayis, ri wacami cˈo pa juyuˈ y chuaˈk xa niyaˈ pa kˈakˈ, ¿cˈa ta cˈa riyix winek chi man ta xtuyaˈ itziak ri Dios? Rumariˈ, ¿achique cˈa ruma tek xa ma nicukubaˈ ta icˈuˈx riqˈui? 	 پس هرگاه خدا علفی را که امروز درصحرا است و فردا در تنور افکنده می‌شود چنین می‌پوشاند، چقدر بیشتر شما را‌ای سست‌ایمانان.


Tek ri Jesús xunataj cˈa ri jun ri itzel winek, chrij cˈa ri Judas Iscariote xchˈo wi; ri Judas ri rucˈajol ri jun achi Simón rubiˈ. Ri Jesús xunataj cˈa ri jun riˈ, ruma yacˈariˈ ri xticˈayin el riche (rixin) ri Jesús. Y riyaˈ can jun cˈa chique ri cablajuj rudiscípulos. 	 و این را درباره یهودا پسرشمعون اسخریوطی گفت، زیرا او بود که می‌بایست تسلیم‌کننده وی بشود و یکی از آن دوازده بود.


Yecˈa ri yeyukˈun quiche (quixin) ri ak riˈ, xu (xe) wi cˈa xquitzˈet ca ri xbanatej, xeˈanmej. Xebe pa tinamit, xbequiyalaˈ ca rutzijol achique ri xquicˈulwachij ri ak y xbequibij chukaˈ ri xbanatej quiqˈui ri ye caˈiˈ winek ri cˈo itzel tak espíritu quiqˈui. 	 اما شبانان گریخته، به شهر رفتند و تمام آن حادثه و ماجرای دیوانگان را شهرت دادند.واینک تمام شهر برای ملاقات عیسی بیرون آمد. چون او را دیدند، التماس نمودند که از حدودایشان بیرون رود.


Y can achiˈel cˈa ri ajowabel ri nucˈut ri Cristo, queriˈ chukaˈ nicˈatzin chi niben riyix achiˈaˈ quiqˈui ri iwixjaylal. Can queˈiwajoˈ cˈa, achiˈel niwajoˈ ka ri ichˈacul. Ruma jun achi ri nrajoˈ rixjayil, can ntel cˈa chi tzij chi nrajoˈ ka riˈ riyaˈ. 	 به همین طور، بایدمردان زنان خویش را مثل بدن خود محبت نمایند زیرا هرکه زوجه خود را محبت نماید، خویشتن را محبت می‌نماید.


Yacˈa ri winek ri can yequibanalaˈ ri kitzij, can yebe chupan ri Sakil, riche (rixin) chi yekˈalajin jabel chi yecowin niquiben ri nrajoˈ ri Dios, ruma xa jun chic quibanon riqˈui Riyaˈ. 	 و لیکن کسی‌که به راستی عمل می‌کند پیش روشنی می‌آید تا آنکه اعمال او هویدا گردد که در خداکرده شده است.»


Y tek xa ntoc cˈa pe akˈaˈ chupan ri jun kˈij riˈ, ri rudiscípulos xejel cˈa apo riqˈui y xquibij chare: Re waweˈ xa majun cˈo y xa xka ka kˈij. Queˈatakaˈ cˈa el re winek reˈ riche (rixin) chi yebe ri pa tak aldea ri yecˈo pe nakaj riche (rixin) chi nbequilokˈoˈ quiway, xechaˈ. 	 و در وقت عصر، شاگردانش نزد وی آمده، گفتند: «این موضع ویرانه است و وقت الان گذشته. پس این گروه رامرخص فرما تا به دهات رفته بجهت خود غذابخرند.»


Yacˈa tek xoc pe ri akˈaˈ chupan ri kˈij tek xcom ri Jesús, ri winek niquibanalaˈ chic cˈa ruchojmil ronojel ri xticˈatzin chique chupan ri uxlanibel kˈij riˈ. 	 و چون شام شد، از آن جهت روز تهیه یعنی روز قبل از سبت بود،


Pero riyix rucˈulun chic chiwe chi ronojel junaˈ chupan ri nimakˈij pascua, cˈo jun preso ri nelesex el pa cárcel. ¿Niwajoˈ riyix chi riyin ncol el re achi reˈ ri i‑Rey riyix israelitas? xchaˈ chique. 	 و قانون شما این است که در عید فصح بجهت شما یک نفر آزاد کنم. پس آیا می‌خواهید بجهت شما پادشاه یهود را آزاد کنم؟»باز همه فریاد برآورده، گفتند: «او را نی بلکه برابا را.» وبرابا دزد بود.


Ri Lázaro can sibilaj cˈa nurayij chi nutij ta ri rucˈaj tak wey ri yetzak ka chuxeˈ ri mesa. Y ri tzˈiˈ can yeˈapon cˈa riqˈui churakˈic ri chˈaˈc ri cˈo chrij. 	 و آرزو می‌داشت که از پاره هایی که از خوان آن دولتمند می‌ریخت، خود را سیر کند. بلکه سگان نیز آمده زبان برزخمهای او می‌مالیدند.


Can tichajij cˈa iwiˈ chiquiwech ri winek ri niquiben achiˈel niquiben ri itzel tak tzˈiˈ; ruma niquibij chi ye rusamajel ri Dios y xa ya cˈa ri itzel tak banobel ri niquiben; riyeˈ niquibij chi jun winek riche (rixin) chi nicolotej, nicˈatzin chi niban ri circuncisión chare. 	 از سگهاباحذر باشید. از عاملان شریر احتراز نمایید. ازمقطوعان بپرهیزید.


Y ri Jesús xubij cˈa chique ri ye rudiscípulos: Ma tinek ta, xa tiyaˈ ca. Y xpe ri Jesús xuchop ri ruxquin ri mozo riˈ y xucˈachojsaj ca. 	 عیسی متوجه شده گفت: «تا به این بگذارید.» وگوش او را لمس نموده، شفا داد.


Xa ya ri jun camisanel, xa yariˈ xibij chi ticol el, y ri can Lokˈolaj wi y choj chukaˈ ri rucˈaslen, xa xiwetzelaj y yariˈ ri xiyaˈ ca pa ruqˈuexel ri jun camisanel. 	 اما شما آن قدوس و عادل را منکر شده، خواستید که مردی خون ریز به شما بخشیده شود.


ri roˈ, ónice; ri ruwakak, cornalina; ri ruwuk, crisólito; ri ruwakxak, berilo; ri rubelej, topacio; ri lajuj, crisoprasa; ri julajuj, jacinto; y ri cablajuj ya ri amatista. 	 و پنجم، جزع عقیقی و ششم، عقیق وهفتم، زبرجد و هشتم، زمرد سلقی و نهم، طوپاز ودهم، عقیق اخضر و یازدهم، آسمانجونی ودوازدهم، یاقوت بود.


Y majun cˈa tibano chawe chi majun awejkalen ruma chi cˈa yit cˈajol na. Pero catoc cˈambel naˈoj chiquiwech ri kachˈalal riqˈui ri achˈabel, riqˈui chi utz rucˈuaxic abanon chare ri acˈaslen, riqˈui chi yeˈawajoˈ quinojel, riqˈui chi ucˈuan ri acˈaslen ruma ri Lokˈolaj Espíritu, riqˈui chi acukuban acˈuˈx riqˈui ri Dios, y riqˈui chi acˈuan jun cˈaslen chˈajchˈoj. 	 هیچ‌کس جوانی تو را حقیر نشمارد، بلکه مومنین را درکلام و سیرت و محبت و ایمان و عصمت، نمونه باش.


Yacˈa tek riyin yinapon pa jun iglesia, can nwajoˈ yichˈo pa jun chˈabel ri can nikˈax wi chiquiwech ri kachˈalal riche (rixin) chi queriˈ cˈo niquetamaj. Astapeˈ xa ta wuˈoˈ chˈabel ri nbij chique riche (rixin) chi yentijoj, pero más nwajoˈ nben queriˈ que chuwech nbij ta lajuj mil chˈabel pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chiquiwech. 	 لکن در کلیسابیشتر می‌پسندم که پنج کلمه به عقل خود گویم تادیگران را نیز تعلیم دهم از آنکه هزاران کلمه به زبان بگویم.


Y ri Jesús ma xuyaˈ ta kˈij chi yecˈo ta chic nicˈaj ri xetzekeˈ ta el chrij, xaxu (xaxe) wi cˈa ri Pedro, ri Jacobo y ri Juan ri rachˈalal ri Jacobo, ri xerucˈuaj el. 	 و جز پطرس و یعقوب و یوحنا برادریعقوب، هیچ‌کس را اجازت نداد که از عقب اوبیایند.


Yacˈa ri Jesús can jun Sacerdote ri majun bey xtijalatej ta ruma Riyaˈ can jurayil chi cˈo rucˈaslen. 	 لکن وی چون تا به ابد باقی است، کهانت بی‌زوال دارد.


Nimakˈaˈ rucaˈn kˈij, tek quichapon bey pa Jerusalem, xquitzˈet cˈa chi ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ chakiˈj chic rachibilan ri rucˈamal. 	 صبحگاهان، در اثنای راه، درخت انجیر رااز ریشه خشک یافتند.


Ri nucˈaslen riyin, majun cˈa xtelesan ta, can yin cˈa riyin ri yiyaˈo. Can pa nukˈaˈ cˈa riyin cˈo wi riche (rixin) chi nyaˈ y pa nukˈaˈ chukaˈ riyin cˈo wi riche (rixin) chi nicˈojeˈ chic el jun bey ri nucˈaslen. Quecˈariˈ ri rubin pe ri Nataˈ chuwe, xchaˈ ri Jesús. 	 کسی آن را از من نمی گیرد، بلکه من خود آن را می‌نهم. قدرت دارم که آن را بنهم وقدرت دارم آن را باز گیرم. این حکم را از پدرخود یافتم.»


Ri chiriˈ cˈa ri pa rachoch ri Dios, ri Jesús xerutzˈet cˈa chi ri winek beyomaˈ niquiyalaˈ ca ofrenda ri acuchi (achique) niyalox wi ca ri ofrenda chiriˈ pa rachoch ri Dios. 	 و نظر کرده دولتمندانی را دید که هدایای خود را در بیت‌المال می‌اندازند.


Pa tinamit Jope, ri tiempo riˈ cˈo cˈa jun kachˈalal ixok Tabita rubiˈ, y Dorcas nibix chare ri pa chˈabel griego. Riyaˈ sibilaj jabel runaˈoj quiqˈui ri winek, ruma yerutolaˈ cˈa ri winek ri majun cˈo ta quiqˈui. 	 و در یافا، تلمیذه‌ای طابیتا نام بود که معنی آن غزال است. وی از اعمال صالحه و صدقاتی که می‌کرد، پر بود.


Riyoj ketaman chi ri ley riˈ can utz wi. Pero nicˈatzin chi nucusex pa ruchojmil. 	 لیکن می‌دانیم که شریعت نیکو است اگرکسی آن را برحسب شریعت بکار برد.


Y rumacˈariˈ wacami man cˈa xtika ta ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ ri xa can jun chic quibanon riqˈui ri Cristo Jesús, ri ma ye ucˈuan ta chic ruma ri itzel tak quiraybel, y xa can ya chic cˈa ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon quiche (quixin). 	 پس هیچ قصاص نیست بر آنانی که درمسیح عیسی هستند.


Y ri winek riˈ can xquiyaˈ cˈa rukˈij ri itzel dragón ri xyaˈo kˈatbel tzij chare ri chicop. Y xquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri chicop, y tek niquiyaˈ rukˈij, niquibilaˈ cˈa: ¿La cˈo ta cami jun ri junan riqˈui re chicop reˈ? ¿Y la cˈo ta cami jun ri xtichˈacon chrij? Majun, yechaˈ. 	 و آن اژدها را که قدرت به وحش داده بود، پرستش کردند و وحش را سجده کرده، گفتند که «کیست مثل وحش وکیست که با وی می‌تواند جنگ کند؟»


Yacˈa ri Dios xixruchaˈ riyix ri nibix chiwe chi majun inaˈoj, riche (rixin) chi nuyaˈ (nutzek) quiqˈuix ri winek ri niquinaˈ chi qˈuiy ri quetaman. Ri Dios can xixruchaˈ wi riyix ri nibix chiwe chi majun iwuchukˈaˈ, riche (rixin) chi nuyaˈ (nutzek) quiqˈuix ri winek ri niquinaˈ chi can cˈo qˈuiy quichukˈaˈ. Queriˈ xuben ri Dios riche (rixin) chi nikˈalajin chi ri uchukˈaˈ y ri naˈoj ri xa riche (rixin) re ruwachˈulef xa majun nicˈatzin wi. 	 بلکه خدا جهال جهان را برگزید تا حکما را رسوا سازدو خدا ناتوانان عالم را برگزید تا توانایان را رسواسازد،


Ruma quecˈareˈ nubij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Wi cˈo jun winek nrajoˈ jun cˈaslen riche (rixin) quicoten, y wi nrajoˈ chukaˈ nberilaˈ kˈij ri sibilaj jabel, tukˈilaˈ ri rakˈ riche (rixin) chi ma nubij ta chˈabel ri xa ma ye utz ta, ni ma tucusaj ta chukaˈ ri ruchiˈ riche (rixin) chi nubij tzij riche (rixin) chi nikˈolon. 	 زیرا «هرکه می‌خواهد حیات را دوست دارد و ایام نیکو بیند، زبان خود را از بدی و لبهای خود را از فریب گفتن باز بدارد؛


Riyin ri Juan, yin anciano chiquicojol ri kachˈalal, ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chawe riyit wachˈalal Gayo, ruma can kitzij chi yatinwajoˈ. 	 من که پیرم، به غایس حبیب که او را در راستی محبت می‌نمایم.


Y yecˈo cˈa ri quichapon tzij chrij achique rubanic ri rachoch ri Dios. Y niquibilaˈ cˈa chi sibilaj jabel rubanic, chi ruyon jabel tak abej ri ye ucusan chare, y chi ronojel ri wikbel, ruyon ofrenda quiche (quixin) ri winek, xechaˈ. Y ri Jesús xubij cˈa chique: 	 و چون بعضی ذکر هیکل می‌کردند که به سنگهای خوب و هدایا آراسته شده است گفت:


Man cˈa quixwer ta ka, xa tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. Can wetaman wi chi ri iwánima can nrajoˈ wi nuben ri nrajoˈ ri Dios. Pero ri ichˈacul xa majun ruchukˈaˈ, xchaˈ chique. 	 بیدار باشید و دعا کنید تادر آزمایش نیفتید. روح البته راغب است لیکن جسم ناتوان.»


Yacˈa ri Jesús can retaman wi chi riqˈui caˈiˈ quipalej ri niquicˈutuj queriˈ. Rumariˈ Riyaˈ xubij chique: ¿Achique cˈa ruma riyix nitij ikˈij riche (rixin) chi yinitojtobej? Ticˈamaˈ cˈa pe jun puek riche (rixin) chi ntzˈet, xchaˈ chique. 	 اما اوریاکاری ایشان را درک کرده، بدیشان گفت: «چرامرا امتحان می‌کنید؟ دیناری نزد من آرید تا آن راببینم.»


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xubij: Yin cˈa riyin ri kitzij chi yin achiˈel juwiˈ uva, y ri Nataˈ yariˈ ri achiˈel aj samajel chrij ri uva. 	 «من تاک حقیقی هستم و پدر من باغبان است.


Y tek ri winek ri ma ye israelitas ta xquicˈaxaj cˈa ri chˈabel ri xbix ka, can xequicot cˈa pa cánima, y xquiyaˈ cˈa rukˈij rucˈojlen ri ruchˈabel ri Ajaf Dios. Y can xquinimaj cˈa quinojel ri cˈo chi niquil na ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 چون امت‌ها این راشنیدند، شادخاطر شده، کلام خداوند را تمجیدنمودند و آنانی که برای حیات جاودانی مقرربودند، ایمان آوردند.


Ruma chakˈaˈ cˈo jun ángel xucˈut riˈ chinuwech ri takon pe ruma ri Wajaf Dios, ri Dios ri yitajin nben ri rusamaj. 	 زیرا که دوش، فرشته آن خدایی که از آن او هستم و خدمت او را می‌کنم، به من ظاهر شده،


Y xa pa jun hora xqˈuis ri janiˈ chi beyomel ri cˈo riqˈui. Y ri achiˈaˈ ri yeˈucˈuan quiche (quixin) ri barcos y ri nicˈaj chic ri yesamej pa tak barcos, ri winek ri ye petenak pa tak barcos, y can quinojel wi cˈa ri winek ri yesamej pa ruwiˈ yaˈ, man cˈa xejel ta apo chunakajal ri tinamit Babilonia. Xa can cˈanej xepaˈeˈ wi apo. 	 و هرناخدا و کل جماعتی که بر کشتیها می‌باشند وملاحان و هر‌که شغل دریا می‌کند دور ایستاده،


Queriˈ xubij ri Dios, xchaˈ ri Esteban. Y ri Esteban xubij cˈa chukaˈ chique: Riyix cowirnek ri iwánima chupan ri etzelal, ruma ma niwajoˈ ta niwacˈaxaj ri nubij ri Dios chiwe, ni ma niyaˈ ta chukaˈ kˈij riche (rixin) chi ntoc pa tak iwánima, y majun bey niwajoˈ chi ya ta ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin). Y can achiˈel xquibanalaˈ ri ojer tak ye katiˈt kamamaˈ, can queriˈ cˈa chukaˈ niben riyix re wacami. 	 ای گردنکشان که به دل و گوش نامختونید، شما پیوسته با روح‌القدس مقاومت می‌کنید، چنانکه پدران شما همچنین شما.


Can ticˈamaˈ cˈa inaˈoj chrij ri juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ. Tek can yeraxer cˈa pe ri rukˈaˈ y niquichop yeqˈuiy pe ri ruxak, etaman cˈa riˈ chi ya xa nikˈax yan rukˈijul ri sakˈij. 	 «پس از درخت انجیر مثلش را فرا‌گیرید که چون شاخه‌اش نازک شده، برگها می‌آورد، می فهمید که تابستان نزدیک است.


Ruma chi quinojel ri winek queriˈ niquiben. Yacˈa riyix cˈo jun Itataˈ ri can retaman chi ronojel riˈ nicˈatzin chiwe. 	 زیرا که امت های جهان، همه این چیزها را می‌طلبند، لیکن پدر شما می‌داند که به این چیزها احتیاج دارید.


Y kitzij cˈa re nbij chiwe, chi cˈo cˈa jun kˈij ri oyoben y yareˈ xoka; chi ri achiˈel ye caminakiˈ xtiquicˈaxaj cˈa ri nuchˈabel riyin ri Cˈajolaxel. Y ya cˈa ri xqueˈacˈaxan, xtiquil quicˈaslen. 	 زیراهمچنان‌که پدر در خود حیات دارد، همچنین پسر را نیز عطا کرده است که در خود حیات داشته باشد.


Y riyin sibilaj cˈa nwajoˈ chi yincˈo ta apo iwuqˈui re wacami; riche (rixin) chi queriˈ yichˈo ta iwuqˈui, y man ta xaxu (xaxe wi) ntzˈibaj el reˈ chiwe. Can ma nichˈobotej ta cˈa chinuwech achique ri utz chi nben iwuqˈui. 	 باری خواهش می‌کردم که الان نزد شما حاضر می‌بودم تا سخن خود را تبدیل کنم، زیرا که درباره شمامتحیر شده‌ام.


Y can xu (xe) wi xinwacˈaxaj ri achˈabel tek xayaˈ rutzil nuwech, ri acˈal ri woyoben, can xropin ruma quicoten, xinnaˈ riyin. 	 زیرا اینک چون آواز سلام تو گوش زدمن شد، بچه از خوشی در رحم من به حرکت آمد.


Rumariˈ riyoj can cukul kacˈuˈx, koyoben apo cˈa ajan (jampeˈ) xtikacˈul ri jun chic rachoch ri kánima. Ruma ketaman chi tek can cˈa kacˈuan na re chˈaculaj riche (rixin) re ruwachˈulef, xa cˈa ma jane yojcˈo ta riqˈui ri Ajaf Jesús chilaˈ chicaj. 	 پس دائم خاطرجمع هستیم و می‌دانیم که مادامی که در بدن متوطنیم، از خداوند غریب می‌باشیم.


Y jubaˈ chic chare ri ijaˈtz xka cojol tak abej. Ri ijaˈtz cˈa riˈ xel pe. Xa yacˈa tek xpe ruchukˈaˈ ri kˈij, xechakiˈj ka, ruma man cˈo ta más ruraxal ri ulef ri xka wi. 	 وپاره‌ای بر سنگلاخ افتاده چون رویید از آنجهت که رطوبتی نداشت خشک گردید.


Y ri Jesús xerucˈuaj el ri rudiscípulos cˈa pa tinamit Betania. Y chiriˈ, Riyaˈ xeruyec ri rukˈaˈ chicaj, y xeruben cˈa bendecir. 	 پس ایشان را بیرون از شهر تا بیت عنیا بردو دستهای خود را بلند کرده، ایشان را برکت داد.


Y ri Dios can majun cˈa ulef xuyaˈ ta ca chare ri Abraham chupan re ruwachˈulef reˈ, astapeˈ ta xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nipaˈeˈ wi. Can majun wi ri xuyaˈ chare. Pero ri Dios can xutzuj (xusuj) wi cˈa chare chi re ruwachˈulef reˈ xtoc riche (rixin) riyaˈ y quiche (quixin) ri ye riy rumam ca. Queriˈ xubij ri Dios chare ri Abraham, astapeˈ ma jajun ralcˈual ri kˈij riˈ. 	 و او را در این زمین میراثی، حتی بقدر جای پای خود نداد، لیکن وعده داد که آن را به وی و بعد از او به ذریتش به ملکیت دهد، هنگامی که هنوز اولادی نداشت.


Riyaˈ tek xebix pokon tak chˈabel chare cuma ri winek, ma xutzolij ta ruqˈuexel riqˈui pokon tak chˈabel. Y tek cˈo xban chare, majun xubij ta ránima chi nuyaˈ ruqˈuexel chique. Xa pa rukˈaˈ ri Dios xuyaˈ wi ronojel ri xquiben ri winek chare. Ruma ri Dios choj nikˈato tzij. 	 چون او را دشنام می‌دادند، دشنام پس نمی داد و چون عذاب می‌کشید تهدیدنمی نمود، بلکه خویشتن را به داور عادل تسلیم کرد.


Y tek ri Jesús xapon cˈa pa jun tinamit, xapon cˈa jun achi riqˈui, ri cˈo jun itzel yabil chrij, y ri yabil riˈ lepra rubiˈ. Ri achi riˈ, can xu (xe) wi xutzˈet ri Jesús, xbexuqueˈ chuwech y xujupubaˈ cˈa ka ri rupalej cˈa pan ulef y xucˈutuj utzil chare ri Jesús, y xubij cˈa: Ajaf, wi riyit nawajoˈ yinacˈachojsaj chare re nuyabil, can yicˈachoj wi cˈa riˈ, ruma riyin wetaman chi riyit can yacowin wi, xchaˈ. 	 و چون او در شهری از شهرها بود ناگاه مردی پر از برص آمده، چون عیسی را بدید، به روی در‌افتاد و از او درخواست کرده، گفت: «خداوندا، اگر خواهی می‌توانی مرا طاهرسازی.»


Ticˈutuj cˈa chukaˈ chare ri Dios chi ma yojka ta pa quikˈaˈ ri itzel tak achiˈaˈ, ruma xa ma quinojel ta ri winek quiniman ri Jesucristo. 	 و تا از مردم ناشایسته شریر برهیم زیرا که همه را ایمان نیست.


Y tek ri Jesús xbeˈel cˈa pe, rucusan cˈa ri jun achiˈel corona ri banon riqˈui ri jun kˈayis ri cˈo ruqˈuixal, y rucusan chukaˈ ri tziek ri morado nitzuˈun. Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chique ri winek: Yacˈareˈ ri achi, xchaˈ. 	 آنگاه عیسی با تاجی از خار و لباس ارغوانی بیرون آمد. پیلاطس بدیشان گفت: «اینک آن انسان.»


Y ri Jesús xubij chukaˈ chique: Riyix riche (rixin) chi niben ri achique ye quibin ca ri iwatiˈt imamaˈ, can niben chare ri rupixaˈ ri Dios chi majun rejkalen. 	 پس بدیشان گفت که «حکم خدا رانیکو باطل ساخته‌اید تا تقلید خود را محکم بدارید.


Tek ri Dios xchˈo pa ruwiˈ ri juyuˈ, ri juyuˈ xsilon. Yacˈa re wacami nubij: Xtapon cˈa jun kˈij tek ma xu (xe) ta chic ri ruwachˈulef ri xtinsiloj, xa can xtinsiloj chukaˈ ri caj, xchaˈ. 	 که آواز او در آن وقت زمین را جنبایند، لکن الان وعده داده است که «یک مرتبه دیگر نه فقط زمین بلکه آسمان را نیزخواهم جنبانید.»


Y ri winek ri niniman ri nukˈalajsaj ri Cˈajolaxel ri petenak chilaˈ chicaj, can nukˈalajsaj cˈa chi ri Dios can kitzij wi. 	 و کسی‌که شهادت اورا قبول کرد، مهر کرده است بر اینکه خدا راست است.


Y chupan ri tiempo riˈ, ya cˈa ri jun achi ri Galión rubiˈ ri aj kˈatbel tzij chiriˈ pa ruwachˈulef Acaya, ri acuchi (achique) cˈo wi ri Corinto. Y ya tiempo riˈ tek ri israelitas xquimol quiˈ riche (rixin) chi xeyacatej chrij ri Pablo. Xbequichapaˈ pe, xquicˈuaj pa kˈatbel tzij, 	 اماچون غالیون والی اخائیه بود، یهودیان یکدل شده، بر سر پولس تاخته، او را پیش مسند حاکم بردند


Can tachojmirisaj yan cˈa apo ri acuchi (achique) xquibecˈojeˈ wi, riche (rixin) chi tek xquinel el waweˈ pa cárcel, yinapon chilaˈ awuqˈui. Ruma riyin can woyoben chic chi ri Dios can xtuben wi achiˈel ri icˈutun chare pan oración. 	 معهذا منزلی نیز برای من حاضر کن، زیراکه امیدوارم از دعاهای شما به شما بخشیده شوم.


Y ri Zaqueo can yacˈariˈ xka pe chanin, y riqˈui quicoten xucˈul apo ri Jesús pa rachoch. 	 پس به زودی پایین شده او را به خرمی پذیرفت.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri can cˈo quikˈij, xquibij chare ri Jesús: ¿Achique cˈa chi milagro nacˈut chkawech riche (rixin) chi niketamaj chi cˈo kˈatbel tzij pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek waweˈ? xechaˈ chare. 	 پس یهودیان روی به او آورده، گفتند: «به ما چه علامت می‌نمایی که این کارها را می‌کنی؟»


Riyeˈ nicajoˈ yequitijoj ri winek chare ri ruley ri Dios ri rutzˈiban ca ri Moisés. Pero xa ma nikˈax ta chiquiwech ri nubij ri ley riˈ. Ni ma quetaman ta chukaˈ ri achique yequibilaˈ chrij ri nubij ri ley. 	 و می‌خواهند معلمان شریعت بشوندو حال آنکه نمی فهمند آنچه می‌گویند و نه آنچه به تاکید اظهار می‌نمایند.


Ruma ri yatajnek chique ruma ri Lokˈolaj Espíritu chi niquikˈalajsaj ri nibix chique ruma ri Dios, rajawaxic chi quetaman nicoyobej quiˈ chiquijujunal riche (rixin) chi nichˈo ri jun chic. 	 و ارواح انبیا مطیع انبیا می‌باشند.


Queˈatakaˈ cˈa el re winek reˈ riche (rixin) chi yebe ri pa tak aldea y pa tak nicˈaj chic lugar ri yecˈo pe nakaj, riche (rixin) chi nbequilokˈoˈ quiway, ruma xa majun quiway riche (rixin) chi niquitij, xechaˈ chare ri Jesús. 	 اینها را رخصت ده تا به اراضی و دهات این نواحی رفته، نان بجهت خود بخرند که هیچ خوراکی ندارند.»


Y ri Jesús xubij: Yin cˈa riyin ri bey, yin cˈa riyin ri kitzij, y chukaˈ yin cˈa riyin ri cˈaslen. Majun cˈa achique ta nicowin napon riqˈui ri Nataˈ wi ma yirunimaj ta riyin. 	 عیسی بدو گفت: «من راه و راستی و حیات هستم. هیچ‌کس نزد پدر جز به وسیله من نمی آید.


Y ri patrón riˈ xubij cˈa chare: Sibilaj utz ri xaben. Riyit can yit jun utzilaj numozo ri can naben wi ri nibix chawe. Y ruma cˈa chi can utz xaben riqˈui ri jubaˈ ri xinyaˈ ca chawe tek xibe, wacami cˈa yatinyaˈ pa ruwiˈ jun samaj nim. Catam pe cˈa y catoc chupan ri quicoten ri cˈo wuqˈui, xucheˈex ri mozo. 	 آقای او به وی گفت: آفرین‌ای غلام نیک متدین! بر چیزهای اندک امین بودی، تو را بر چیزهای بسیار خواهم گماشت. به شادی خداوند خود داخل شو!


Ruma ye qˈuiy ri yecˈo chicojol ri yeˈetzelan riche (rixin) ri Cristo. Y reˈ qˈuiy cˈa mul nbin chic chiwe. Y wacami can yinokˈ re nbij chic el jun bey chiwe. Ruma riyeˈ ma niquinimaj ta chi xaxu (xaxe wi) riqˈui ri xuben ri Cristo chuwech ri cruz tek yojcolotej. 	 زیرا که بسیاری رفتارمی نمایند که ذکر ایشان را بارها برای شما کرده‌ام و حال نیز با گریه می‌کنم که دشمنان صلیب مسیح می‌باشند،


Y yacˈariˈ tek jun ángel ri can cˈo sibilaj ruchukˈaˈ, xberuliˈej cˈa pe jun nimalaj abej, ri achiˈel jun caˈ rubanic. Y ri ángel riˈ riqˈui ronojel ruchukˈaˈ xuqˈuek ri abej cˈa pa mar, y xubij cˈa: Quecˈareˈ ri xtiban chare ri nimalaj tinamit Babilonia riche (rixin) chi xtiqˈuis chiriˈ. Ri tinamit riˈ ma xtitzˈetetej ta chic. 	 و یک فرشته زورآور سنگی چون سنگ آسیای بزرگ گرفته، به دریا انداخت و گفت: «چنین به یک صدمه، شهر بابل منهدم خواهدگردید و دیگر هرگز یافت نخواهد شد.


Ri Moisés ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ can xutiquiribaˈ ca rubanic ri nimakˈij Pascua y xubij cˈa chique ri rech israelitas chi quequicamisaj carneˈl riche (rixin) chi tiquiquichaˈ ri quiquiqˈuel ri chicop riˈ chiˈ tak cachoch, riche (rixin) chi ma yecamisex ta ri ye nimalaxel tak cˈajolaˈ (alaboniˈ) tek xtipe ri jun chiquicamisaxic. 	 به ایمان، عید فصح و پاشیدن خون را بعمل آورد تاهلاک کننده نخستزادگان، بر ایشان دست نگذارد.


Y rumacˈariˈ, achique cˈa ri ma ruyaˈon ta ránima wuqˈui, xa can yiretzelaj wi cˈa riˈ. Y achique ri ma nitoˈo ta wuche (wixin), xa yariˈ ri niyojo ronojel ri yenben riyin. 	 کسی‌که با من نیست، برخلاف من است و آنکه با من جمع نمی کند، پراکنده می‌سازد.


Xabacuchi (xabachique) cˈa yojapon wi, ri winek can yojquetzelaj, yacˈa ri Dios can cˈo kiqˈui riyoj, y ma yoj ruyaˈon ta ca. Can yoj quikasan pa tak ulef, pero ma ye cowinek ta yoj quicamisan. 	 تعاقب کرده شده، لیکن نه متروک؛ افکنده شده، ولی هلاک شده نی؛


Pero yecˈo cˈa winek ri xa yetzeˈen apo chiquij y niquibilaˈ cˈa: La winek laˈ xa ye kˈabarelaˈ, xechaˈ. 	 اما بعضی استهزاکنان گفتند که «ازخمر تازه مست شده‌اند!»


Ri cˈo cˈa pa ruwiˈ ri rachoch tek xtibanatej ronojel riˈ, xa utz chi tanmej el. Y ma toc ta chic pa rachoch riche (rixin) chi cˈo na ri nberucˈamaˈ pe. 	 وهر‌که بر بام باشد، بجهت برداشتن چیزی از خانه به زیر نیاید؛


Y ri Jesús xutzijoj chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech ri winek, y xubij cˈa: Ri rajawaren ri caj junan riqˈui jun ti ijaˈtz riche (rixin) ri mostaza ri nberuticaˈ ca jun achi pa rulef. 	 بار دیگر مثلی برای ایشان زده، گفت: «ملکوت آسمان مثل دانه خردلی است که شخصی گرفته، در مزرعه خویش کاشت.


Y ye qˈuiy cˈa chique ri winek ruma can nicajoˈ niquiyaˈ rukˈij ri Jesús, xquiriqˈuilaˈ ri nimaˈk tak quitziak pa rubey. Y nicˈaj chic winek ruma can xcajoˈ xquiyaˈ chukaˈ rukˈij ri Jesús, xebequicˈamalaˈ pe ruxak tak cheˈ ri can riche (rixin) wikbel, riche (rixin) chi xequiricˈ pa rubey. Y quecˈariˈ niquibanalaˈ ye benak. 	 وبسیاری رختهای خود و بعضی شاخه‌ها ازدرختان بریده، بر راه گسترانیدند.


Y ri discípulos, cˈacˈariˈ xkˈax chiquiwech chi ma chuwech ta cˈa ri chˈom (levadura) ri niquicusaj ri fariseos y saduceos ri cˈo chi niquichajij wi quiˈ. Xa chuwech ri niquicˈut ri achiˈaˈ riˈ, ri man achiˈel ta nubij ri ruchˈabel ri Dios. 	 آنگاه دریافتند که نه از خمیرمایه نان بلکه از تعلیم فریسیان وصدوقیان حکم به احتیاط فرموده است.


Ri jubaˈ ijaˈtz ri xka pa bey, yariˈ ri nichˈo chrij ri chˈabel riche (rixin) ri rajawaren ri Dios, ri nacˈaxex ruma jun winek, y xa ma nikˈax ta chuwech. Rumariˈ nipe ri itzel nrelesaj el ri chˈabel ri xtic pa ránima. 	 کسی‌که کلمه ملکوت را شنیده، آن را نفهمید، شریرمی آید و آنچه در دل او کاشته شده است می‌رباید، همان است آنکه در راه کاشته شده است.


Tek ri Jesús xracˈaxaj pe ri tzij ri niquibij ri achiˈaˈ fariseos, Riyaˈ xubij chique: Jun ajkˈomanel ma ye ta ri ye utz ri yerakˈomaj. Riyaˈ yerakˈomaj ri yawaˈiˈ. 	 عیسی چون شنید، گفت: «نه تندرستان بلکه مریضان احتیاج به طبیب دارند.


Y nbij chukaˈ chawe riyit Timoteo chi más yatoka chinucˈuˈx chi xinawokˈej tek xinel pe awuqˈui. Y can nwajoˈ yinapon chic jun bey awuqˈui riche (rixin) chi queriˈ xtinoj ri wánima riqˈui quicoten. 	 و مشتاق ملاقات تو هستم چونکه اشکهای تورا بخاطر می‌دارم تا از خوشی سیر شوم.


Man cˈa timol ta ibeyomal chuwech re ruwachˈulef, ri xa nichicopir y chukaˈ xa nipusir, y ri acuchi (achique) xa yecˈo alekˈomaˈ ri yeˈelekˈan y yeˈelesan el. 	 «گنجها برای خود بر زمین نیندوزید، جایی که بید و زنگ زیان می‌رساند و جایی که دزدان نقب می‌زنند و دزدی می‌نمایند.


Yacˈa ri Ajaf Jesucristo xubij chuwe: Cabiyin cˈa, ruma can yatintek cˈa el pa tak tinamit ri nej yecˈo wi, riche (rixin) chi nbeˈatzijoj ri nuchˈabel chique ri winek ri xa ma ye israelitas ta, xchaˈ chuwe, xchaˈ ri Pablo chique ri rech aj Israel. 	 او به من گفت: "روانه شوزیرا که من تو را به سوی امت های بعیدمی فرستم.»


Can nikˈalajin chi yix achiˈel jun wuj riche (rixin) ri Cristo ri tzˈiban ruwech, ri jachon pa kakˈaˈ riyoj riche (rixin) chi nikataluj rubixic chique ri winek, ri ma tzˈiban ta riqˈui tinta. Ruma can riqˈui ri ru‑Espíritu ri cˈaslic Dios tzˈiban wi y ma chuwech ta chukaˈ tzˈalan tak abej tzˈiban wi, abej ri xa majun nunaˈ ta. Xa can chuwech ri iwánima tzˈibatal wi riche (rixin) chi can ninaˈ cˈa ri nubij ri Espíritu riche (rixin) ri Dios. 	 چونکه ظاهرشده‌اید که رساله مسیح می‌باشید، خدمت کرده شده از ما و نوشته شده نه به مرکب بلکه به روح خدای حی، نه بر الواح سنگ، بلکه بر الواح گوشتی دل.


Ronojel cˈa ri chˈabel ri nbij chiwe, ma ticˈojeˈ ta ca pa kˈekuˈm, xa can tiwelesaj cˈa pe chuwasakil. Ri xinbij cˈa chiwe pa tak ixquin, ma tiwewaj ta ka, xa tikˈalajsaj cˈa pa ruwiˈ tak iwachoch. 	 آنچه درتاریکی به شما می‌گویم، در روشنایی بگویید، وآنچه در گوش شنوید بر بامها موعظه کنید.


Riyix cˈa ri can yix achiˈel tak walcˈual, yix riche (rixin) chic ri Dios, y xixchˈacon yan chiquij ri winek. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri cˈo pa tak iwánima riyix can más wi nim ruchukˈaˈ que chuwech ri cˈo pa tak cánima ri winek ri xa riqˈui re ruwachˈulef quicukuban wi quicˈuˈx. 	 ای فرزندان، شما از خدا هستید و بر ایشان غلبه یافته‌اید زیرا او که در شماست، بزرگتر است از آنکه در جهان است.


¿Achique cˈa winek ri nichˈacon chrij ri etzelal riche (rixin) re ruwachˈulef? Ya cˈa ri can runiman chi ri Jesús can Rucˈajol wi ri Dios. 	 کیست آنکه بر دنیاغلبه یابد؟ جز آنکه ایمان دارد که عیسی پسرخداست.


Y ri jun ri xiyaˈo pa bis riyin, ma xu (xe) ta cˈa riyin ri xiruyaˈ pa bis, xa can queriˈ chukaˈ xuben jubaˈ chiwe riyix. Xa jubaˈ yichaˈ chiwe ruma ma nwajoˈ ta chi nyaˈ el ruwiˈ ri xbanatej. 	 و اگر کسی باعث غم شد، مرا محزون نساخت بلکه فی الجمله جمیع شما را تا بار زیاده ننهاده باشم.


Xa ma can ta cˈayef (cuesta) chi nikˈax ri jun chicop ri camello rubiˈ pa ti rachek jun bak riche (rixin) tˈisoˈn (tzˈisoˈn), que chuwech chi ntoc jun beyon pa rajawaren ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 سهل تر است که شتر به سوراخ سوزن درآید از اینکه شخص دولتمند به ملکوت خدا داخل شود!»


Y riyit Timoteo, wi xqueˈatijoj ri kachˈalal chare ri xinbij yan ka chawe chupan re wuj reˈ, can yatoc jun utzilaj rusamajel ri Jesucristo ri nikˈalajin chi can ntajin niqˈuiy ri acˈaslen riqˈui ri utzilaj chˈabel riche (rixin) ri cukbel cˈuˈx y riqˈui chukaˈ ri utzilaj tijonic ri animan. 	 اگر این امور را به برادران بسپاری، خادم نیکوی مسیح عیسی خواهی بود، تربیت یافته درکلام ایمان و تعلیم خوب که پیروی آن راکرده‌ای.


Y xatinyaˈ cˈa ca pa Creta ruma xinwajoˈ chi nachojmirisaj ri nicˈatzin chi nichojmirisex. Y chukaˈ xinbij chawe: Ronojel tinamit ri can yecˈo kachˈalal, queˈachaˈ cˈa achiˈaˈ chiquicojol ri yeˈoc ancianos, riche (rixin) chi ye riyeˈ ri yeˈucˈuan quiche (quixin) ri kachˈalal. 	 بدین جهت تو را در کریت واگذاشتم تا آنچه را که باقی‌مانده است اصلاح نمایی و چنانکه من به تو امر نمودم، کشیشان در هر شهر مقرر کنی.


Y wi cˈo jun ri nucˈut chˈabel ri xa nuyoj quicˈuˈx ri kachˈalal, y rumariˈ ri kachˈalal niquichop niquitaluj el quiˈ, tapixabaj y tabij chare chi ma tuben ta chic queriˈ. Y wi abin chic jun bey chare y ma yarunimaj ta, tabij chic jun bey chare. Y wi can ma niniman ta, man chic tacˈom (tacˈul) ta ruwech. 	 و از کسی‌که از اهل بدعت باشد، بعد از یک دو نصیحت اجتناب نما،


Ma tiyaˈ ta kˈij chi yixtzak pa rukˈaˈ ri itzel winek. 	 ابلیس را مجال ندهید.


Y tek ri David xchˈo cˈa chrij ri jun ri nicˈastej pe chiquicojol ri caminakiˈ, ma chrij ta ka riyaˈ xchˈo wi, ruma ri xcˈastej el y xbe chilaˈ chicaj, ya ri Cristo. Y ri David rutzˈiban chukaˈ ca: Ri Ajaf Dios xubij chare ri Wajaf ri Cristo: Catzˈuyeˈ pe re pa wajquikˈaˈ. 	 زیرا که داود به آسمان صعود نکرد لیکن خودمی گوید "خداوند به خداوند من گفت بر دست راست من بنشین


Ya cˈa ri aj ticonel ri xbejopin ijaˈtz, yacˈariˈ ri samajel ri nicˈutu ri ruchˈabel ri Dios. 	 برزگر کلام را می‌کارد.


Y tek rubanon ca, ma yix ta rutinamit ri Dios. Yacˈa re wacami, can yix rutinamit chic. Y tek rubanon ca chukaˈ, majun ri xjoyowan ta iwech. Yacˈa re wacami ri Dios can rujoyowan chic iwech. 	 که سابق قومی نبودید و الان قوم خدا هستید. آن وقت از رحمت محروم، اما الحال رحمت کرده شده‌اید.


Tek xbix cˈa chare ri Pilato chi ri Jesús kitzij chi aj Galilea, ri lugar ri cˈo pa rukˈaˈ ri Herodes, xutek cˈa el chare ri Herodes, ri aj kˈatbel tzij riche (rixin) ri Galilea. Ruma ri Herodes cˈo cˈa chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri kˈij riˈ. 	 و چون مطلع شد که از ولایت هیرودیس است او را نزد وی فرستاد، چونکه هیرودیس در آن ایام در اورشلیم بود.


Wacami yojtzˈetetej ruma ri Dios chi majun chic kamac ruma ri ruquiqˈuel ri Cristo ri xtix chuwech cruz tek xcom. Rumacˈariˈ tek yojcolotej chuwech ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios ri chkawech apo. 	 پس چقدر بیشتر الان که به خون او عادل شمرده شدیم، بوسیله او از غضب نجات خواهیم یافت.


Y ruma chi ma jane yecˈo ta kiqˈui ronojel ri utzil riˈ, rumariˈ cˈa kacochˈon na chi koyoben. Ruma cukul kacˈuˈx chi can xquekacˈul na wi ri utzil riˈ. 	 اما اگر امید چیزی را داریم که نمی بینیم، با صبر انتظار آن می‌کشیم.


Pero majun. Xa can majun wi cˈa ri rucˈamon (takal chrij) chi nujek ka ri wuj. Majun chuwech ri caj, ni xa ta pa ruwiˈ y ni xa ta chuxeˈ ri ruwachˈulef. Astapeˈ ta chi xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi nutzuˈ jubaˈ. 	 وهیچ‌کس در آسمان و در زمین و در زیرزمین نتوانست آن کتاب را باز کند یا بر آن نظر کند.


Re wacami, can cˈa ma jane nwajoˈ ta yinapon iwuqˈui, ruma ma nwajoˈ ta chi xaxu (xaxe wi) ta jun o caˈiˈ kˈij ri yicˈojeˈ iwuqˈui. Can nwajoˈ cˈa yiyaloj jubaˈ iwuqˈui, wi queriˈ nrajoˈ ri Ajaf. 	 زیرا که الان اراده ندارم در بین راه شما راملاقات کنم، چونکه امیدوارم مدتی با شما توقف نمایم، اگر خداوند اجازت دهد.


Ruma riyaˈ, astapeˈ xa ti mebaˈ, xa can xuyaˈ cˈa ca ronojel ri cˈo riqˈui, astapeˈ xa can yariˈ nicˈatzin chare riche (rixin) chi nutzukbej riˈ. Yacˈa ri beyomaˈ, astapeˈ sibilaj qˈuiy puek xquiyalaˈ ca, xa jubaˈ oc chare ronojel ri beyomel ri cˈo quiqˈui ri xquiyalaˈ ca, xchaˈ ri Jesús. 	 زیرا که همه ایشان از زیادتی خود درهدایای خدا انداختند، لیکن این زن از احتیاج خود تمامی معیشت خویش را انداخت.


Y ri achi ri xeˈelesex ri itzel tak espíritu riqˈui, nucˈutuj cˈa jun utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chare riche (rixin) chi nibe riqˈui. Yacˈa ri Jesús xa xubij cˈa chare: 	 اما آن شخصی که دیوها از وی بیرون رفته بودند از او درخواست کرد که با وی باشد. لیکن عیسی او را روانه فرموده، گفت:


Riyin can wetaman cˈa ruwech ri achi riˈ, pero xaxu (xaxe wi) cˈa ri Dios etamayon chi tek xucˈuex chilaˈ chicaj, wi can riqˈui ri ruchˈacul xbe o xaxu (xaxe wi) ri ruˈespíritu. 	 و چنین شخص را می‌شناسم، خواه درجسم و خواه جدا از جسم، نمی دانم، خدامی داند،


Y riyix jabel cˈa iwetaman, chi pa nabey mul xa ruma jun nuyabil tek xicˈojeˈ iwuqˈui y xintzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic chiwe. 	 اما آگاهید که به‌سبب ضعف بدنی، اول به شما بشارت دادم.


Can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos xquitzulaˈ quiwech, y ma niquil ta cˈa achique niquichˈob; ruma ma quetaman ta achoj chrij xchˈo wi ri Jesús. Can man cˈa quetaman ta achique ri xtijacho el riche (rixin). 	 پس شاگردان به یکدیگر نگاه می‌کردند وحیران می‌بودند که این را درباره که می‌گوید.


Y chukaˈ riyix iwetaman chi tek cˈa ma jane kojapon ri chilaˈ iwuqˈui, riyoj xa can xkatij yan cˈa pokon y qˈuiy yan ri xban chake ri pa tinamit Filipos, pero ri xkacˈulwachij chiriˈ, ma xuben ta chake chi xkaxibij ta kiˈ riche (rixin) chi xojapon chilaˈ iwuqˈui riyix chutzijoxic ri lokˈolaj ruchˈabel ri Dios ri niyaˈo colotajic. Y astapeˈ chukaˈ can sibilaj xojetzelex ri pan itinamit riyix, pero ri Dios can xuben cˈa chake chi ma xkaxibij ta kiˈ. 	 بلکه هرچند قبل از آن در فیلپی زحمت کشیده و بی‌احترامی دیده بودیم، چنانکه اطلاع دارید، لیکن در خدای خوددلیری کردیم تا انجیل خدا را با جد و جهد شدیدبه شما اعلام نماییم.


Riyaˈ xubij cˈa el chique: Quixbiyin apo chupan la aldea la nitzuˈ apo chilaˈ. Y can xu (xe) wi xquixoc apo, xtiwil jun ti alaj bur ri ximil ca chiriˈ ri can cˈa ma jane jun chˈocolbeyon ta. Tiquiraˈ cˈa pe y nicˈom cˈa pe chuwe. 	 بدیشان گفت: «بدین قریه‌ای که پیش روی شما است بروید وچون وارد آن شدید، درساعت کره الاغی را بسته خواهید یافت که تا به حال هیچ‌کس بر آن سوارنشده؛ آن را باز کرده، بیاورید.


Y ye qˈuiy cˈa chique ri israelitas ri xepe chiriˈ y xeˈapon riche (rixin) chi noquibochiˈij ránima ri Marta y ri María, ruma xcom ri quixibal. 	 وبسیاری از یهود نزد مرتا و مریم آمده بودند تابجهت برادرشان، ایشان را تسلی دهند.


Y ri rajaf ri ulef riˈ xutek cˈa jun rumozo quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, tek can rukˈijul chic riche (rixin) chi niquiyaˈ ri uva kajbel riche (rixin) ri ulef. Yacˈa tek xapon ri mozo quiqˈui ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, ri kajoy tak ulef riˈ xquichop cˈa ri mozo y xquichˈey, y majun cˈa uva xquiyaˈ el chare. 	 و در موسم غلامی نزدباغبانان فرستاد تا از میوه باغ بدو سپارند. اماباغبانان او را زده، تهی‌دست بازگردانیدند.


Ri achi cˈa ri chajiy quiche (quixin) ri yecˈo pa cárcel, xunaˈ ruwech ruma ri silonel. Y tek riyaˈ xutzˈet chi ri ruchiˈ ri cárcel xa ye jakatajnek chic, xrelesaj cˈa ruˈespada riche (rixin) chi nucamisaj ka riˈ, ruma riyaˈ xuchˈob chi quinojel ri yecˈo pa cárcel xeˈanmej el. 	 اما داروغه بیدار شده، چون درهای زندان را گشوده دید، شمشیر خود راکشیده، خواست خود را بکشد زیرا گمان برد که زندانیان فرار کرده‌اند.


Riyoj achiˈaˈ ma utz ta chi nikacuch ri kajolon (kawiˈ), ruma can yoj ruwachbel wi ri Dios y nikacˈut ri rukˈij y rucˈojlen Riyaˈ, y ri ixokiˈ niquicˈut ri quikˈij ri cachijlal. 	 زیراکه مرد را نباید سر خود بپوشد چونکه او صورت و جلال خداست، اما زن جلال مرد است.


Riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej cˈa ri rubin ca ri profeta ri xkˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Ri rusamajel ri Dios can quecˈareˈ ri rutzˈiban ca chrij ri Jesús: Riyin tek xquichˈo xquencusaj cˈa cˈambel tak tzij. Qˈuiy cˈa ri can ye ewatel pe pa rutiquiribel re ruwachˈulef, xquenkˈalajsaj cˈa. 	 تا تمام گردد کلامی که به زبان نبی گفته شد: «دهان خودرا به مثلها باز می‌کنم و به چیزهای مخفی شده ازبنای عالم تنطق خواهم کرد.»


Y wi cˈo quipatrón ri can runiman chic ri Dios, man cˈa tiquiben ta chare chi majun rukˈij, ruma cachˈalal chic quiˈ, ma que ta riˈ. Xa can tiquinimaj tiquitakej chi utz, ruma can yetajin niquiben jun utzilaj samaj chare jun ri can runiman chic ri Dios y can najowex wi. Y riyit Timoteo, nbij cˈa chawe chi queˈatijoj y queˈapixabaj ri kachˈalal chi tiquibanaˈ ronojel reˈ. 	 اما کسانی که آقایان مومن دارند، ایشان را تحقیر ننمایند، ازآنجا که برادرانند بلکه بیشتر خدمت کنند از آنروکه آنانی که در این احسان مشارکند، مومن ومحبوبند.


Chukaˈ tek xinoc pe, ma xinatzˈumaj (xinatzˈubaj) ta riche (rixin) chi xayaˈ rutzil nuwech. Yacˈa re ixok reˈ, can yacˈa tek xinoc pe tek ruchapon yerutzˈumaj (yerutzˈubaj) ri waken. 	 مرا نبوسیدی، لیکن این زن ازوقتی که داخل شدم از بوسیدن پایهای من بازنایستاد.


Y wi xaxu (xaxe wi) ri iwachˈalal yeˈikˈetelaˈ tek niyaˈ rutzil quiwech, ¿achique ta chic cˈa ri más rejkalen ri yixtajin chubanic riyix? Majun. Ruma ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios can queriˈ chukaˈ niquiben riyeˈ. 	 و هرگاه برادران خود را فقطسلام گویید چه فضیلت دارید؟ آیا باجگیران چنین نمی کنند؟پس شما کامل باشید چنانکه پدر شما که در آسمان است کامل است.


Y can nchilabej cˈa chiwe chi tek yecˈo ri yeˈapon chiˈiwachoch, ma tipokonaj ta chi niyaˈ quiposada, xa can jabel cˈa quicˈulic tibanaˈ. Ruma cˈo jantek banatajnek chi yecˈo ángeles ri ye aponak pa tak jay, y ri xecˈulu quiche (quixin) ma xquinabej ta wi ye ángeles ri xquiyaˈ quiposada. 	 و ازغریب‌نوازی غافل مشوید زیرا که به آن بعضی نادانسته فرشتگان را ضیافت کردند.


Y yacˈa tek xtibanatej ronojel riˈ, tek ri kachˈacul xtijalatej, y tek ma xtikˈey ta chic, ma xtichuwir ta chic, y chukaˈ ma xticom ta chic, yacˈariˈ tek nibanatej ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios, tek nubij: Ri camic xchˈacatej. 	 اما چون این فاسد بی‌فسادی را پوشید و این فانی به بقا آراسته شد، آنگاه این کلامی که مکتوب است به انجام خواهد رسید که «مرگ در ظفر بلعیده شده است.


Rumariˈ xabachique cˈa ri xtitijo ri caxlan wey y nukum ri ruyaˈal uva ri natabel riche (rixin) ri rucamic ri Ajaf, wi xa majun rejkalen nuben chare ri rutijic ri caxlan wey y ri rukumic ri ruyaˈal uva, ri winek riˈ nimacun, y can chrij ri ruchˈacul y ri ruquiqˈuel ri Ajaf nimacun wi. 	 پس هرکه بطور ناشایسته نان را بخورد وپیاله خداوند را بنوشد، مجرم بدن و خون خداوند خواهد بود.


Y can yecˈo wi ri xeniman ri Ajaf Jesucristo. Yecˈo israelitas, y sibilaj ye qˈuiy chukaˈ ri ye griegos ri can niquiyaˈ wi rukˈij ri Dios. Y ye qˈuiy chukaˈ ixokiˈ ri nimaˈk quikˈij ri xeniman. Y quinojel cˈa riyeˈ xequitzekelbej el ri Pablo y ri Silas. 	 و بعضی از ایشان قبول کردند و با پولس و سیلاس متحد شدند و از یونانیان خداترس، گروهی عظیم و از زنان شریف، عددی کثیر.


Y tek ri caˈiˈ achiˈaˈ riˈ niquiyaˈ cˈa ca ri Jesús riche (rixin) chi yebe, yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare ri Jesús: Tijonel, xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj, jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés y queriˈ chukaˈ jun riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare. Ri Pedro quecˈariˈ xubij apo y ma retaman ta achique ruma tek xchˈo apo. Xa chˈobon, ma chˈobon ri xerubilaˈ apo. 	 و چون آن دو نفر از او جدامی شدند، پطرس به عیسی گفت که «ای استاد، بودن ما در اینجا خوب است. پس سه سایبان بسازیم یکی برای تو و یکی برای موسی ودیگری برای الیاس.» زیرا که نمی دانست چه می‌گفت.


Kachˈalal, nikacˈutuj jun utzil chiwe chi tiyalaˈ quikˈij ri can niquitij quikˈij yesamej chicojol pa rusamaj ri Dios, ruma yecˈa riyeˈ ri ye ucˈuayon iwuche (iwixin) pa rubiˈ ri Ajaf y yixquipixabalaˈ chukaˈ. 	 اما‌ای برادران به شما التماس داریم که بشناسید آنانی را که در میان شما زحمت می‌کشند و پیشوایان شما در خداوند بوده، شمارا نصیحت می‌کنند.


Ri Nataˈ Dios can yirajoˈ wi ruma chi riyin nyaˈ wiˈ chi yicamisex pa quiqˈuexel ri nucarneˈl, riche (rixin) chi nicˈojeˈ chic el jun bey ri nucˈaslen. 	 و از این سبب پدر مرادوست می‌دارد که من جان خود را می‌نهم تا آن راباز گیرم.


Y ri xuben ri Jesús chupan ri kˈij riˈ, xetamex pa ronojel ri Judea, y xbe chukaˈ rutzijol ri pa tak tinamit ri yecˈo pe chunakajal ri Judea. 	 پس این خبر درباره او در تمام یهودیه و جمیع آن مرز و بوم منتشر شد.


Y riyeˈ can quetaman cˈa chukaˈ chi tek can cˈa yin cˈajol na, xicˈojeˈ yan pe quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos. Y ya cˈa riyoj fariseos ri más yojniman ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés. Y wi ta re kech aj Israel reˈ nicajoˈ niquikˈalajsaj, can nikˈalajin chi kitzij ri yitajin chubixic. 	 و مرا از اول می‌شناسند هر گاه بخواهند شهادت دهند که به قانون پارساترین فرقه دین خود فریسی می‌بودم.


Y ruma chi yix riche (rixin) chic ri Cristo, xixoc riy rumam ri Abraham. Y xtoc cˈa chukaˈ iwuche (iwixin) ri utzil ri xutzuj (xusuj) ri Dios chare ri Abraham ojer ca. 	 اما اگر شما ازآن مسیح می‌باشید، هرآینه نسل ابراهیم وبرحسب وعده، وارث هستید.


Yacˈariˈ tek cˈo jun ri xchˈo. Ri xchˈo ya cˈa ri Caifás ri nimalaj sacerdote chupan ri tiempo riˈ. Riyaˈ cˈo cˈa ri chiriˈ, ruma riyaˈ jun chique ri can cˈo quikˈij. Y tek riyaˈ xchˈo, xubij cˈa: Xa majun iwetaman riyix. 	 یکی از ایشان، قیافا نام که در آن سال رئیس کهنه بود، بدیشان گفت: «شماهیچ نمی دانید


Y ruma chukaˈ ri nimalaj silonel ri xuben, ri ruwachˈulef ri yecˈo pa tak yaˈ xebe chuxeˈ yaˈ. Y ri juyuˈ ma xetzˈetetej ta chic. 	 و هرجزیره گریخت و کوهها نایاب گشت،و تگرگ بزرگ که گویا به وزن یک من بود، از آسمان برمردم بارید و مردم به‌سبب صدمه تگرگ، خدا راکفر گفتند زیرا که صدمه‌اش بینهایت سخت بود.


Pero pa ruqˈuexel chi que ta riˈ ibanon, xa ma que ta riˈ yixtajin, ruma jun kachˈalal xa nberutzujuj (nberusujuj) jun chic kachˈalal chiquiwech ri aj kˈatbel tak tzij. Y ri aj kˈatbel tak tzij riˈ xa ma quiniman ta ri Cristo. 	 بلکه برادر با برادر به محاکمه می‌رود و آن هم نزد بی‌ایمانان!


Y riyaˈ xuchop cˈa rutzijoxic chake chi cˈo jun ángel ri xucˈut riˈ chuwech pa rachoch, y chi ri ángel riˈ paˈel apo riqˈui tek xubij chare: Queˈatakaˈ cˈa el achiˈaˈ cˈa pa Jope chusiqˈuixic (chroyoxic) ri Simón ri nibix chukaˈ Pedro chare. 	 و ما راآگاهانید که چطور فرشته‌ای را در خانه خود دیدکه ایستاده به وی گفت "کسان به یافا بفرست وشمعون معروف به پطرس را بطلب


Pero wi ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri nikatzijoj riyoj, wi xa ma nikˈax ta chiquiwech ri winek, riˈ xaxu (xaxe wi) chiquiwech ri winek ri yebeka chupan ri camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 لیکن اگر بشارت ما مخفی است، بر هالکان مخفی است،


Yacˈa ri achi ri Saulo rubiˈ man cˈa nikˈax ta ri royowal ri yacatajnek chiquij ri kachˈalal, y can nrajoˈ wi cˈa chi yerucamisaj na. Rumariˈ riyaˈ xbe cˈa riqˈui ri nimalaj sacerdote, 	 اما سولس هنوز تهدید و قتل بر شاگردان خداوند همی دمید و نزد رئیس کهنه آمد،


Wacami cˈa nbij chawe: Can nicˈatzin chi nikaben orar, tikatijaˈ rukˈijul chi nikacˈutuj utzil chare ri Dios, can tikacˈutuj achique ri nicˈatzin y kojmatioxin chukaˈ chare ri Dios. Quecˈariˈ tikabanaˈ pa quiwiˈ quinojel ri winek. 	 پس از همه‌چیز اول، سفارش می‌کنم که صلوات و دعاها و مناجات و شکرها رابرای جمیع مردم به‌جا آورند؛


¿Achique nibij riyix? Wi cˈo jun achi ri yecˈo ta jun ciento rucarneˈl y nisach ta ca jun tek yeberuyukˈuj, ¿la ma yeruyaˈ ta cami ca jubaˈ ri nicˈaj chic tak rucarneˈl, y nibe pa tak juyuˈ chucanoxic ri jun ri sachnek ca? 	 شما چه گمان می‌برید، اگرکسی را صد گوسفند باشد و یکی از آنها گم شود، آیا آن نود و نه را به کوهسار نمی گذارد و به جستجوی آن گم شده نمی رود؟


Pero matiox chare ri Dios chi xuyaˈ ri rutzil chuwe, riche (rixin) chi xuben chuwe chi xinoc apóstol. Ri utzil riˈ can xuben cˈa chuwe chi sibilaj xisamej. Riyin más qˈuiy cˈa samaj xinben que chiquiwech ri nicˈaj chic apóstoles. Pero ma nbij ta cˈa chi yin cˈa riyin xibano ri samaj, ma que ta riˈ, xa can ya ri rutzil ri Dios ri xsamej pa nucˈaslen. 	 لیکن به فیض خدا آنچه هستم هستم و فیض او که بر من بود باطل نگشت، بلکه بیش از همه ایشان مشقت کشیدم، اما نه من بلکه فیض خدا که با من بود.


Yin cˈa riyin ri caxlan wey ri yiyaˈo ri cˈaslen. 	 من نان حیات هستم.


Xcˈojeˈ cˈa jun quiwinak ri aj Creta ri ojer ca, ri can quiprofeta ka riyeˈ. Ri achi cˈa riˈ quereˈ xubij ca: Ri nuwinak aj Creta majun bey kas kitzij ta yechˈo. Xa can ye achiˈel itzel tak chicop. Can más yewaˈ nicajoˈ, y xa ma nicajoˈ ta yesamej. Queriˈ xubij ri jun achi riˈ. 	 یکی از ایشان که نبی خاص ایشان است، گفته است که «اهل کریت همیشه دروغگو و وحوش شریر وشکم پرست بی‌کاره می‌باشند.»


Y ri pa tinamit Efeso ri tiempo riˈ, ri winek sibilaj cˈa coyowal y xeyacatej cˈa chrij ri kitzij Bey. 	 در آن زمان هنگامه‌ای عظیم درباره طریقت بر پا شد.


Astapeˈ xquitzˈet chi ri Jesús caminek chic, jun cˈa chique ri soldados xujuˈ ri rutzaˈn ri rulanza pa rupox (rucˈalcˈaˈx) ri Jesús, y can yacˈariˈ tek xbeˈel pe quicˈ y yaˈ. 	 لکن یکی از لشکریان به پهلوی او نیزه‌ای زد که در آن ساعت خون و آب بیرون آمد.


Quecáreˈ ri chábel ri xerubij ri Zacarías. Y quecˈariˈ, ri acˈal ri xalex quiqˈui ri Zacarías y ri Elisabet, ruchapon cˈa qˈuiyen y chukaˈ queriˈ riqˈui ri rucˈaslen chuwech ri Dios. Y ya cˈa ri pa tak desierto xcˈojeˈ wi, y xukˈalajsaj riˈ cˈa ya tek xapon ri kˈij riche (rixin) chi xutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri rech aj Israel. 	 پس طفل نمو کرده، در روح قوی می‌گشت. و تا روز ظهور خود برای اسرائیل، دربیابان بسر می‌برد.


Y man ta jun quimac, wi ta riyin man ta nbanon nimaˈk tak milagros chiquiwech, milagros ri majun chic jun banayon ta. Yacˈa re wacami riyeˈ can xquitzˈet yan ri milagros riˈ y ma riqˈui wi riˈ xa yinquetzelaj riyin y niquetzelaj chukaˈ ri Nataˈ. 	 و اگر در میان ایشان کارهایی نکرده بودم که غیر از من کسی هرگز نکرده بود، گناه نمی داشتند. ولیکن اکنون دیدند و دشمن داشتند مرا و پدر مرا نیز.


Y rumacˈariˈ, tek ri Jesús xa nakaj chic cˈo wi apo chare ri tinamit Jerusalem, ri winek can xepe cˈa riche (rixin) chi noquicˈuluˈ, ruma can quicˈaxan chic cˈa ri milagro ri xuben riqˈui ri Lázaro. 	 وبجهت همین نیز آن گروه او را استقبال کردند، زیرا شنیده بودند که آن معجزه را نموده بود.


Ri Pilato can que wi cˈa riˈ ri xubij pe, ruma riyaˈ can retaman wi chi ri winek riˈ quiyaˈon ri Jesús pa rukˈaˈ, ruma itzel niquinaˈ chare chi sibilaj ye qˈuiy ri yetzekelben riche (rixin). 	 زیرا که دانست او را از حسد تسلیم کرده بودند.


Can ronojel wi cˈa chicop ri yecamisex y ri yetzuj (yesuj) chuwech ri Dios, yetzˈamix riqˈui atzˈan. Queriˈ chukaˈ quinojel winek xquetzˈamix, pero ma riqˈui ta chic atzˈan, xa riqˈui kˈakˈ. 	 زیرا هرکس به آتش، نمکین خواهد شد و هر قربانی به نمک، نمکین می‌گردد.نمک نیکو است، لیکن هر گاه نمک فاسد گردد به چه چیز آن را اصلاح می‌کنید؟ پس در خود نمک بدارید و با یکدیگرصلح نمایید.»


Riyix nibij chique ri achiˈaˈ ri cˈo quixjayil chi ma tiquicanoj ta jun chic ixok, y nibij chique ri ixokiˈ ri cˈo cachijil chi ma tiquicˈom ta ruwech jun chic achi. Y riyix xa queriˈ yixtajin chubanic. Riyix ri nibij chique ri winek chi ma quecajoˈ ta ri dios ri xa ye banon cuma winek, ¿achique cˈa ruma tek riyix niwelekˈaj pe ri cˈo pa tak cachoch ri dioses riˈ? 	 و از زنا کردن نهی می‌کنی، آیا خود زانی نیستی؟ و از بتها نفرت داری، آیا خود معبدها را غارت نمی کنی؟


Y riyix can yix riche (rixin) ri Cristo, y ri Cristo can riche (rixin) ri Dios. 	 و شما از مسیح و مسیح از خدا می‌باشد.


Y rumariˈ ketaman chi cˈa cˈo na jun uxlanen quiche (quixin) ri ye rutinamit ri Dios. 	 پس برای قوم خدا آرامی سبت باقی می‌ماند.


Ri Jesús y ri rudiscípulos xeˈapon cˈa chupan ri lugar ri Getsemaní rubiˈ. Xpe ri Jesús xubij cˈa chique ri rudiscípulos: Riyix quixtzˈuyeˈ na cˈa ca jubaˈ waweˈ, y riyin nbenbanaˈ na orar, xchaˈ ca chique. 	 و چون به موضعی که جتسیمانی نام داشت رسیدند، به شاگردان خود گفت: «در اینجابنشینید تا دعا کنم.»


Tek riyix niyaˈ limosna chare jun winek, man cˈa tiwelesaj ta rutzijol, ma tixupuj ta trompeta riche (rixin) chi nacˈaxex cuma ri winek. Ma tiben ta achiˈel ri niquiben ri winek ri xa caˈiˈ quipalej. Riyeˈ can niquelesaj rutzijol pa tak bey y pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riche (rixin) chi netamex chi cˈo utzil ri yetajin chubanic. Can kitzij wi nbij chi ri winek ri yebano queriˈ, riqˈui ri xquicˈul quikˈij chique ri winek, xa can xquicˈul yan cˈa rajel ruqˈuexel ri yequibanalaˈ. 	 پس چون صدقه دهی، پیش خود کرنا منواز چنانکه ریاکاران در کنایس و بازارها می‌کنند، تا نزد مردم اکرام یابند. هرآینه به شما می‌گویم اجر خود رایافته‌اند.


Y rumariˈ nbij chawe chi ri uchukˈaˈ ri xyatej chawe ruma ri Dios tek xinyaˈ ri nukˈaˈ pan awiˈ, ma tayaˈ ta kˈij chi nichuptej ka; xa can tacusaj cˈa ri uchukˈaˈ riˈ chubanic ri rusamaj ri Dios. 	 لهذا بیاد تومی آورم که آن عطای خدا را که بوسیله گذاشتن دستهای من بر تو است برافروزی.


Y tek quereˈ nben, can nibanatej cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios: Chi ri winek ri majun quicˈaxan ta chrij Riyaˈ, xtiquicˈaxaj cˈa; y ri winek ri majun tzijon ta chique chrij Riyaˈ, xtikˈax chiquiwech. 	 بلکه چنانکه مکتوب است «آنانی که خبر او را نیافتند، خواهند دید و کسانی که نشنیدند، خواهندفهمید.»


Y tek rubanon ca, yecˈo chiwe riyix ri xebano mac achiˈel ri xinbij yan ka. Yacˈa re wacami can chˈajchˈoj chic banon chare ri iwánima, yix riche (rixin) chic ri Dios ruma can chˈajchˈojsan chic ri icˈaslen, y majun chic imac ri yixtzˈetetej ruma Riyaˈ. Queriˈ ri utzil ri xicˈul ruma ri Ajaf Jesús y ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri ka‑Dios. 	 وبعضی از شما چنین می‌بودید لکن غسل یافته ومقدس گردیده و عادل کرده شده‌اید به نام عیسی خداوند و به روح خدای ما.


Pero astapeˈ ta na chi qˈuiy ri numac riyin, ri Jesucristo xujoyowaj nuwech y xucuy numac riche (rixin) chi xucˈut chiquiwech ri winek chi Riyaˈ sibilaj nicochˈon. Xucuy numac riyin riche (rixin) chi xinoc jun cˈambel naˈoj chiquiwech ri winek ri xqueniman riche (rixin), chi xabachique ta na rubanic ri quimac, xquerucuy riche (rixin) chi niquil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 بلکه از این جهت بر من رحم شد تا اول درمن، مسیح عیسی کمال حلم را ظاهر سازد تا آنانی را که بجهت حیات جاودانی به وی ایمان خواهند‌آورد، نمونه باشم.


Ruma re jun achi reˈ, can ketaman chi jun itzel achi. Riyaˈ nuben chique ri israelitas chi yeyacatej chiquij ri aj kˈatbel tak tzij pa ronojel ruwachˈulef. Ya riyaˈ ri principal chiquicojol ri juley winek ri yenatan rubiˈ ri Jesús aj Nazaret. 	 زیرا که این شخص را مفسد و فتنه انگیز یافته‌ایم در میان همه یهودیان ساکن ربع مسکون و ازپیشوایان بدعت نصاری.


Pero ri Dios can xucˈut cˈa chkawech chi can yojrajoˈ. Ruma astapeˈ can yoj aj maquiˈ, can xutek wi cˈa pe ri Cristo riche (rixin) chi xcom kuma riyoj. 	 لکن خدا محبت خود را در ما ثابت می‌کند از اینکه هنگامی که ماهنوز گناهکار بودیم، مسیح در راه ما مرد.


Riyin ri Santiago, yin jun rusamajel ri Dios y ri Ajaf Jesucristo. Y riyin ntzˈibaj cˈa el re wuj reˈ chiwe riyix ri yix quiy quimam ca ri cablajuj rucˈajol ri Israel ri xecˈojeˈ ojer ca, ri ma yixcˈo ta chic chupan ri ruwachˈulef ri can iwuche (iwixin) wi riyix, xa pa tak quiruwachˈulef nicˈaj chic winek yixcˈo wi. Ticˈuluˈ cˈa ri rutzil iwech ri ntek el riyin. 	 یعقوب که غلام خدا و عیسی مسیح خداوند است، به دوازده سبط که پراکنده هستند.خوش باشید.


Y tek ri Jesús cˈa ntajin cˈa chutzijoxic ronojel riˈ, cˈo cˈa jun achi principal xapon y xbexuqueˈ xbemajeˈ chuwech y cˈacˈariˈ xubij chare: Ri numiˈal xa cˈa jubaˈ ticom ka, tabanaˈ jun utzil jayaˈ ri akˈaˈ pa ruwiˈ riche (rixin) chi queriˈ xticˈaseˈ chic jun bey, xchaˈ ri achi. 	 او هنوز این سخنان را بدیشان می‌گفت که ناگاه رئیسی آمد و او را پرستش نموده، گفت: «اکنون دختر من مرده است. لکن بیا و دست خودرا بر وی گذار که زیست خواهد کرد.»


Y wi can nikajoˈ ri Dios, can yekaben ri nubij. Y ri nubij chake, majun rucˈayewal nikanaˈ chare chi nikaben. 	 زیرا همین است محبت خدا که احکام او را نگاه داریم و احکام اوگران نیست.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, man cˈa tisach ta icˈuˈx chupan ri tijoj pokonal ri yixcˈo wi ri can achiˈel xa ta yixkˈaxex pa jun kˈakˈ riche (rixin) chi yixtojtobex. Ruma ri tojtobenic riˈ man cˈa yix ta riyix ri yixcˈulwachin nabey quereˈ. 	 ای حبیبان، تعجب منمایید از این آتشی که در میان شماست و بجهت امتحان شما می‌آید که گویا چیزی غریب بر شما واقع شده باشد.


Yinapon iwuqˈui pero nabey nwajoˈ yikˈax na pa Macedonia y cˈacˈariˈ xquinapon iwuqˈui riyix. 	 و چون از مکادونیه عبور کنم، به نزد شماخواهم آمد، زیرا که از مکادنیه عبور می‌کنم،


Pero tek riyaˈ kas xuqˈuis ronojel ri rurajil, ya chukaˈ tiempo riˈ tek xpe jun nimalaj wayjal chupan ri ruwachˈulef ri acuchi (achique) cˈo wi. Y ri cˈajol riˈ xpe cˈa nimalaj wayjal chare y majun chic cˈa nucusaj. 	 و چون تمام راصرف نموده بود، قحطی سخت در آن دیارحادث گشت و او به محتاج شدن شروع کرد.


Tek rubanon ca, ya ri itzel tak karaybel ri xekabanalaˈ, y ri nubij ri ley chi xa mac, xa ye mac riˈ ri xeˈucusan ri kakˈaˈ kaken chubanic ri itzel tak raynic, y ri mac riˈ xa camic xucˈom pe pa kawiˈ. 	 زیرا وقتی که در جسم بودیم، هوسهای گناهانی که ازشریعت بود، در اعضای ما عمل می‌کرد تا بجهت موت ثمر آوریم.


Y can yacˈariˈ tek ri ixok ri chajinel ri chiriˈ pa puerta xubij chare ri Pedro: ¿La ma yit ta cami chukaˈ jun chique ri rudiscípulos re achi re chapatajnek pe? xchaˈ. Pero ri Pedro xubij: Mani, riyin ma yin ta rudiscípulo, xchaˈ. 	 آنگاه آن کنیزی که دربان بود، به پطرس گفت: «آیا تو نیز از شاگردان این شخص نیستی؟» گفت: «نیستم.»


¿La ma rajawaxic ta cami chi riyin y ri Bernabé yojtzuk cuma ri kachˈalal? ¿O xaxu (xaxe wi) cami re yoj caˈiˈ ri cˈo chi yojsamej riche (rixin) chi nikachˈec ri kaway, tek ri nicˈaj chic rusamajel ri Dios yetzuk? 	 یا من و برنابا به تنهایی مختارنیستیم که کار نکنیم؟


ri Mateo, ri Tomás, ri Jacobo ri rucˈajol ri jun achi ri Alfeo rubiˈ, ri Simón ri cˈo quiqˈui ri jumoc achiˈaˈ ri celadores nibix chique, 	 متی و توما، یعقوب ابن حلفی و شمعون معروف به غیور.


Xa majun cˈa nicˈatzin wi chi niquiyaˈ nukˈij, ruma ri chˈabel ri niquicˈut xa pixaˈ quiche (quixin) winek y niquibij chi can yariˈ ri rajawaxic chi niban. 	 پس عبادت مرا عبث می‌کنند زیرا که احکام مردم رابمنزله فرایض تعلیم می‌دهند.»


Can ya wi cˈa Riyaˈ ri xyaˈo ri samaj chique ri winek ri ye nimayon riche (rixin); xuben chique nicˈaj chi xeˈoc apóstoles; y xuyaˈ chique nicˈaj chi xeˈoc profetas, y queriˈ chukaˈ yecˈo nicˈaj ri xyatej chique chi yebe chi nej chi nakaj chutzijoxic ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, yecˈo ri yeyukˈun quiche (quixin) ri kachˈalal y niquicˈut ri ruchˈabel ri Dios. 	 و او بخشید بعضی رسولان و بعضی انبیا وبعضی مبشرین و بعضی شبانان و معلمان را،


Ri Dios xtuyaˈ ta cˈa ronojel rutzil chiwe, riche (rixin) chi xquixcowin ta xtiben ri ruraybel Riyaˈ. Y riqˈui ri rusamaj ri Jesucristo ri nuben pa tak iwánima, ri Dios xtuben ta cˈa chukaˈ chiwe chi riyix can niwajoˈ niben ri nika chuwech Riyaˈ. Y can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 شما را در هر عمل نیکو کامل گرداناد تا اراده او را به‌جا آورید وآنچه منظور نظر او باشد، در شما بعمل آوردبوساطت عیسی مسیح که او را تا ابدالاباد جلال باد. آمین.


Y yit cˈa riyit ri xcakˈalajsan chique quinojel ri winek ri xatzˈet y ri xawacˈaxaj. 	 زیرااز آنچه دیده و شنیده‌ای نزد جمیع مردم شاهد براو خواهی شد.


Sibilaj cˈa xcajoˈ chi xquetamaj ta más chrij ri xubij ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Cristo chique. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu riˈ, ri cˈo pa tak cánima, xubij yan cˈa chique chi ri Cristo can xtutij wi pokon y tek rukˈaxan chic ri tijoj pokonal, xticˈojeˈ rukˈij rucˈojlen. Xa yacˈa ri ma xkˈalajin ta achique tiempo y achique winek riˈ, y riyeˈ yariˈ ri sibilaj xcajoˈ chi xquetamaj ta. 	 و دریافت می‌نمودند که کدام و چگونه زمان است که روح مسیح که درایشان بود از آن خبر می‌داد، چون از زحماتی که برای مسیح مقرر بود و جلالهایی که بعد از آنهاخواهد بود، شهادت می‌داد؛


Yacˈa riyin nbij chi jun ixok malcaˈn xa más ta utz chi man ta nicˈuleˈ chic jun bey; ruma más quicoten chare riyaˈ wi nicˈojeˈ ruyonil. Y riyin nchˈob chi queriˈ chukaˈ nrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios ri cˈo wuqˈui. 	 اما بحسب رای من خوشحال تر است، اگر چنین بماند و من نیز گمان می‌برم که روح خدارا دارم.


Riyeˈ can yacˈariˈ tek xpe bis pa cánima. Y niquicˈutulaˈ cˈa apo chare ri Jesús: ¿La ma yin ta cami riyin ri xquibano queriˈ? xechaˈ cˈa chiquijujunal. 	 ایشان غمگین گشته، یک یک گفتن گرفتند که آیا من آنم و دیگری که آیا من هستم.


y chi ye caˈiˈ xa jun cˈa xtiquiben. Rumariˈ tek quicˈuan chic quiˈ, man chic ye caˈiˈ ta cˈa winek, xa jun chic quibanon. 	 و این دو یک تن خواهند بود چنانکه از آن پس دو نیستند بلکه یک جسد.


Cˈacˈariˈ, can ya ri chicop ri xcˈojeˈ ojer ca ri majun chic tzˈeton ta, yacˈariˈ ri xtoc ri ruwakxak aj kˈatbel tzij. Riyaˈ can junan wi cˈa runaˈoj quiqˈui ri wukuˈ itzel aj kˈatbel tak tzij ri ye tzaknek chic. Chukaˈ riyaˈ xtukˈet tzij, y cˈacˈariˈ xtibe pa kˈakˈ. 	 و آن وحش که بود ونیست، هشتمین است و از آن هفت است و به هلاکت می‌رود.


Y tek xapon cˈa ri semana chi yesamej pa rachoch ri Dios ri jumoc sacerdotes ri can cachibil quiˈ riqˈui ri Zacarías, 	 و واقع شد که چون به نوبت فرقه خود درحضور خدا کهانت می‌کرد،


Riyoj winek yaˈon cˈa pa kawiˈ chi xaxu (xaxe wi) jun bey yojcom, y cˈacˈariˈ xtikˈat tzij pa kawiˈ. 	 و چنانکه مردم را یک بار مردن و بعد از آن جزا یافتن مقرر است،همچنین مسیح نیز چون یک بار قربانی شد تاگناهان بسیاری را رفع نماید، بار دیگر بدون گناه، برای کسانی که منتظر او می‌باشند، ظاهر خواهدشد بجهت نجات.


Y ri caˈiˈ discípulos xebe cˈa. Tek xeˈapon, xquil na wi ri ti alaj bur ximon ca ri acuchi (achique) nuyaˈ wi vuelta ri bey ri ntoc chuwajay. Y riyeˈ xquiquir cˈa pe. 	 پس رفته کره‌ای بیرون دروازه درشارع عام بسته یافتند و آن را باز می‌کردند،


Tek ri ijaˈtz cˈo chic cˈa pan ulef, ri ticonel majun chic ri nuben. Riyaˈ nbewer tek ntoc pe ri akˈaˈ y niyacatej el tek niseker pe, y queriˈ nuben ronojel kˈij. Y tek napon ri kˈij, ri ijaˈtz ntzˈuc pe y niqˈuiy, yacˈa ri xtico ka riche (rixin) ri ijaˈtz ma retaman ta achique rubanic tek ri ijaˈtz ntzˈuc pe y achique rubanic tek niqˈuiy. 	 و شب و روزبخوابد و برخیزد و تخم بروید و نمو کند. چگونه؟ او نداند.


Ri ulef ri xban wi ri ticoj, can ya cˈa re ruwachˈulef. Ri utzilaj ijaˈtz yecˈa ri yecˈo pa rajawaren ri Dios. Y ri itzel kˈayis yecˈa ri can ye riche (rixin) wi ri itzel. 	 و مزرعه، این جهان است و تخم نیکو ابنای ملکوت و کرکاسها، پسران شریرند.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ chique: Cˈo cˈa jun achi ri yecˈo caˈiˈ rucˈajol. 	 باز‌گفت: «شخصی را دو پسر بود.


nichaˈ chupan ri wuj ri rutzˈiban ca ri Isaías. Y tek ri winek yeˈapon riqˈui ri Juan ruma nicajoˈ chi yeban el bautizar ruma riyaˈ, riyaˈ nubij cˈa chique: Riyix xa yix achiˈel itzel tak cumatz ruma niwajoˈ yixanmej chuwech ri rucˈayewal. ¿Achique xbin chiwe chi utz yixanmej chuwech ri rucˈayewal ri xtutek pe ri Dios re chkawech apo? 	 آنگاه به آن جماعتی که برای تعمید وی بیرون می‌آمدند، گفت: «ای افعی‌زادگان، که شمارا نشان داد که از غضب آینده بگریزید؟


Yacˈa riyin xinbij chique chi ri kaley riyoj romanos ma nuyaˈ ta kˈij chi choj ta natek pa camic jun winek. Ri kaley riyoj nubij cˈa chi ri chapon chˈaˈoj chrij, niyaˈox (nyaˈ) na kˈij chare riche (rixin) chi nichˈo na quiqˈui ri ye chapayon chˈaˈoj chrij riche (rixin) chi nutoˈ riˈ chiquiwech. 	 درجواب ایشان گفتم که رومیان را رسم نیست که احدی را بسپارند قبل از آنکه مدعی علیه مدعیان خود را روبرو شود و او را فرصت دهند که ادعای ایشان را جواب گوید.


Y ri Jesús xuchop apo ri rucáxa ri caminek, y ri ye ucˈuayon el riche (rixin) ri caminek xepaˈeˈ cˈa chiriˈ. Y Riyaˈ xubij chare ri cˈajol riˈ: Chawe riyit yichˈo wi y nbij chawe chi cayacatej. 	 و نزدیک آمده تابوت را لمس نمود وحاملان آن بایستادند. پس گفت: «ای جوان تو رامی گویم برخیز.»


Nbij cˈa chawe riyit Timoteo ri can yit achiˈel nucˈajol: Can ticˈojeˈ cˈa awuchukˈaˈ riqˈui ri utzil ri nacˈul riqˈui ri Cristo Jesús. 	 پس تو‌ای فرزند من، در فیضی که در مسیح عیسی است زورآور باش.


Y ri discípulos xquibij cˈa ri rubin el ri Jesús chique. Y ri xetzˈeto pe xquiyaˈ kˈij chique chi xquicˈom pe ri ti alaj bur riˈ. 	 آن دو نفر چنانکه عیسی فرموده بود، بدیشان گفتند. پس ایشان را اجازت دادند.


Tek ri Dios xuyaˈ ri ley, xbekˈalajin cˈa pe más ri mac. Y tek can xbekˈalajin cˈa pe más ri mac, yacˈariˈ tek xbekˈalajin pe chi más chic na nim ri rutzil ri Dios. 	 اما شریعت در میان آمد تاخطا زیاده شود. لکن جایی که گناه زیاده گشت، فیض بینهایت افزون گردید.تا آنکه چنانکه گناه در موت سلطنت کرد، همچنین فیض نیزسلطنت نماید به عدالت برای حیات جاودانی بوساطت خداوند ما عیسی مسیح.


Yacˈa tek ri Jesús ntoc apo ri pa tinamit Jerusalem, xepe cˈa ri winek xquimol apo quiˈ chanin chutzˈetic ri Jesús. Y ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa chi achi reˈ? yechaˈ. 	 وچون وارد اورشلیم شد، تمام شهر به آشوب آمده، می‌گفتند: «این کیست؟»


Y astapeˈ ri Cristo can Rucˈajol wi ri Dios, pero xretamaj xunimaj rutzij ri Dios, hasta chupan chukaˈ ri tijoj pokonal ri xukˈaxaj. 	 هر‌چند پسربود، به مصیبتهایی که کشید، اطاعت را آموخت


Ri Dios can Espíritu wi y rumacˈariˈ ri winek nicˈatzin chi kitzij pan espíritu niquiyaˈ rukˈij, astapeˈ ma niquitzˈet ta. 	 خدا روح است و هر‌که او را پرستش کند می‌باید به روح و راستی بپرستد.»


Ri Festo xtzijon cˈa quiqˈui ri aj kˈatbel tzij ri yetoˈo apo riche (rixin), y cˈacˈariˈ xubij chare ri Pablo: Riyit xacˈutun chi ya ri César nikˈato tzij pan awiˈ. Can yacˈariˈ riˈ, yabe cˈa pa Roma chuwech ri César, xucheˈex ri Pablo. 	 آنگاه فستوس بعداز مکالمه با اهل شورا جواب داد: «آیا به قیصررفع دعوی کردی؟ به حضور قیصر خواهی رفت.»


Y quecˈariˈ, cˈo ri yecˈo nabeyel ri xquecanaj cˈa pa ruqˈuisbel. Y cˈo ri yecˈo pa ruqˈuisbel ri xquecˈojeˈ pa nabey, ruma ye qˈuiy ri ye siqˈuin (oyon), xa yacˈa ri ma ye qˈuiy ta ri ye chaˈon, xchaˈ ri Jesús. 	 بنابراین اولین آخرین و آخرین اولین خواهند شد، زیراخوانده‌شدگان بسیارند و برگزیدگان کم.»


Rumariˈ can tikatijaˈ cˈa kakˈij riche (rixin) chi yoj‑oc chupan ri uxlanen riˈ riche (rixin) chi queriˈ ma xtikaben ta achiˈel xquiben ri katiˈt kamamaˈ ojer ca; riyeˈ ma xquinimaj ta ri rutzij ri Dios, y rumariˈ ma xeˈoc ta chupan ri uxlanen riˈ. 	 پس جد و جهد بکنیم تا به آن آرامی داخل شویم، مبادا کسی در آن نافرمانی عبرت آمیز بیفتد.


Y ri rucˈulun chic ri Rucˈajol ri Dios pa ránima, cˈo chic ri rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri winek ri ma rucˈulun ta ri Rucˈajol ri Dios pa ránima, majun rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 آنکه پسر را داردحیات را دارد و آنکه پسر خدا را ندارد، حیات رانیافته است.


Ruma ri katinamit chuwech re ruwachˈulef xa ma riche (rixin) ta xtibe kˈij xtibe sek. Yacˈa ri tinamit ri koyoben apo can riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y chiriˈ xkojcˈojeˈ wi. 	 زانرو که در اینجا شهری باقی نداریم بلکه آینده را طالب هستیم.


Cˈo chic cˈa jun ri xa xubij pe: Tabanaˈ jun utzil tabij jubaˈ chare ri apatrón chi ma yicowin ta yibe, ruma yecˈo lajuj nuwáquix riche (rixin) samaj xenlokˈ, y rajawaxic chi yentojtobej na. 	 و دیگری گفت: پنج جفت گاو خریده‌ام، می‌روم تا آنها رابیازمایم، به تو التماس دارم مرا عفو نمایی.


Nchˈobon chi tek xquinapon, nwajoˈ yiyaloj el jubaˈ iwuqˈui. O riqˈui jubaˈ xa can xtinkˈaxaj na chukaˈ el ri rukˈijul ri job chiriˈ. Y tek xquinel el chiriˈ iwuqˈui, re wacami cˈa ma jane kˈalaj ta ri acuchi (achique) xquibe wi. Xaxu (xaxe wi) nwajoˈ chi riyix yinitoˈ ta el riqˈui ri nicˈatzin chuwe chupan ri nubey, ri acuchi (achique) xquibe wi. 	 واحتمال دارد که نزد شما بمانم بلکه زمستان را نیزبسر برم تا هرجایی که بروم، شما مرا مشایعت کنید.


Pero ri quichˈobon chrij xapon rutzijol riqˈui riyaˈ. Y ri winek ri yeˈajowan yecamisan ri Saulo, can chi pakˈij chi chakˈaˈ coyoben cˈa ri pa tak puertas riche (rixin) ri tinamit, riche (rixin) chi niquicamisaj. 	 ولی سولس ازشورای ایشان مطلع شد و شبانه‌روز به دروازه هاپاسبانی می‌نمودند تا او را بکشند.


Y yecˈo israelitas ri xquibilaˈ chiquiwech quiqˈui ri rudiscípulos ri Juan chrij ri achique chi bautismo ri más utz. 	 آنگاه در خصوص تطهیر، در میان شاگردان یحیی ویهودیان مباحثه شد.


Y tek ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic, can riqˈui chic cˈa rukˈij rucˈojlen; y chukaˈ can quinojel ri lokˈolaj tak ángeles xquepe riqˈui. Y yacˈariˈ tek xtitzˈuyeˈ pa ruchˈacat ri can cˈo chukaˈ rejkalen y xtukˈet cˈa tzij. 	 «اما چون پسر انسان در جلال خود باجمیع ملائکه مقدس خویش آید، آنگاه بر کرسی جلال خود خواهد نشست،


Y riqˈui cˈa ronojel reˈ nikˈalajin chi ri Ajaf can retaman yerucol ri ye ucˈuayon jun cˈaslen achiˈel ri nrajoˈ Riyaˈ, tek yetojtobex pa jun tijoj pokonal. Yacˈa ri winek ri ma quicˈuan ta jun cˈaslen choj, ri Ajaf xa yeruyec cˈa apo riche (rixin) ri kˈij tek xtikˈat tzij pa quiwiˈ. 	 پس خداوند می‌داند که عادلان را از تجربه رهایی دهد و ظالمان را تا به روز جزا در عذاب نگاه دارد.


Ma utz ta chi riyix ninimirisaj iwiˈ y niben chi achiˈel xa ta majun mac banatajnek chicojol. Ruma iwetaman chi tek niyaˈ kˈij chare ri mac, chanin ninimer. Can achiˈel nuben ri chˈom (levadura), xa riqˈui ti jubaˈ nika chupan ri qˈuej (harina) muban ca, nuchˈomirisaj ronojel. Y queriˈ chukaˈ nuben ri mac, xa riqˈui wi riyix niyaˈ kˈij chare jun, xa can queriˈ chukaˈ niquichop rubanic quinojel. 	 فخر شما نیکو نیست. آیا آگاه نیستید که اندک خمیرمایه، تمام خمیر را مخمر می‌سازد؟


Y yacˈariˈ tek riyin ri Juan xinwacˈaxaj cˈa jun chˈabel chilaˈ chicaj y riqˈui ruchukˈaˈ nubij cˈa: Wacami xoka yan ri colotajic, ri uchukˈaˈ y ri rajawaren ri Dios. Y queriˈ chukaˈ xoka yan ri kˈij chi nikˈalajin ri rukˈatbel tzij ri Jesucristo ri chaˈon pe ruma ri Dios. Ruma ri notzujun (nosujun) chiquij ri kachˈalal chuwech ri Dios chi pakˈij chi chakˈaˈ, xcˈak yan el. 	 و آوازی بلند در آسمان شنیدم که می‌گوید: «اکنون نجات و قوت و سلطنت خدای ما و قدرت مسیح او ظاهر شد زیرا که آن مدعی برادران ما که شبانه‌روز در حضور خدای ما برایشان دعوی می‌کند، به زیر افکنده شد.


Yacˈa jun cˈacˈacˈ tzˈum yabel yaˈ, utz niyaqueˈ ri cˈacˈacˈ ruyaˈal uva chupan, ruma chi ri ruyaˈal uva y ri tzˈum niquitoˈ quiˈ. 	 بلکه شراب نو را درمشکهای نو باید ریخت تا هر دو محفوظ بماند.و کسی نیست که چون شراب کهنه را نوشیده فی الفور نو را طلب کند، زیرا می‌گوید کهنه بهتراست.»


Ri ye lajuj riˈ can xtiquiben cˈa chukaˈ chˈaˈoj riqˈui ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl y Riyaˈ can xtichˈacon chiquij. Ruma ya Riyaˈ ri rey pa quiwiˈ quinojel reyes y ya Riyaˈ ri nimalaj Ajaf pa quiwiˈ quinojel ajaf. Y quinojel ri yecˈo riqˈui can ye siqˈuin (oyon) y ye chaˈon ruma ri Dios y can cukul wi chukaˈ quicˈuˈx. 	 ایشان با بره جنگ خواهندنمود و بره بر ایشان غالب خواهد آمد، زیرا که اورب‌الارباب و پادشاه پادشاهان است و آنانی نیز که با وی هستند که خوانده شده و برگزیده وامینند.»


Pero quinojel ri winek quitzuliben quitzuliben apo ri Pablo, coyoben cˈa chi xtibesipoj pe o xticom ka. Y xeyaloj cˈa xcoyobej y xquitzˈet chi xa majun rubanon, man chic cˈa xquibij ta chi ri Pablo jun achi camisanel, xa xquibij cˈa chi riyaˈ jun dios. 	 پس منتظر بودند که او آماس کند یابغته افتاده، بمیرد. ولی چون انتظار بسیار کشیدندو دیدند که هیچ ضرری بدو نرسید، برگشته گفتندکه خدایی است.


Ruma riyin can xiwayjan cˈa y riyix ma xiyaˈ ta nuway. Sibilaj cˈa xchakiˈj nuchiˈ y riyix xa ma xiyaˈ ta jubaˈ nuyaˈ riche (rixin) chi xinkum. 	 زیراگرسنه بودم مرا خوراک ندادید، تشنه بودم مراآب ندادید،


Yacˈa ri winek y ri principaliˈ, astapeˈ majun rumac ri Jesús xquil riche (rixin) chi nicamisex, riyeˈ xquicˈutuj chare ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ, chi ticamisex. 	 وهر‌چند هیچ علت قتل در وی نیافتند، از پیلاطس خواهش کردند که او کشته شود.


Xincˈom cˈa pe riche (rixin) chi xonyaˈ chiquiwech re adiscípulos riche (rixin) chi niquicˈachojsaj ta el, y xa ma xecowin ta, xchaˈ ri achi. 	 و او را نزد شاگردان تو آوردم، نتوانستند او را شفا دهند.»


Y ri Ajaf Jesús xutzˈet ri nuchˈob ri fariseo ri xsiqˈuin (xoyon) riche (rixin), y rumariˈ xubij chare: Riyix fariseos xa yix achiˈel lek ri jabel chˈajchˈoj rij y ri rupan xa tzˈil. Riyix can nicˈut cˈa chiquiwech ri winek chi utz ri yeˈibanalaˈ, yacˈa ri pa tak iwánima xa ma que ta riˈ, ruma xa nojnek riqˈui alekˈ, y nojnek riqˈui etzelal. 	 خداوند وی را گفت: «همانا شما‌ای فریسیان بیرون پیاله و بشقاب راطاهر می‌سازید ولی درون شما پر از حرص وخباثت است.


Wacami cˈo cˈa nwajoˈ nchilabej chique ri ancianos quiche (quixin) ri iglesias. Y riyin, yin jun chukaˈ chique riyeˈ. Y riyin can xintzˈet tek xutij pokon ri Cristo. Y yin jun chukaˈ chique ri xquetzˈeto ri rukˈij rucˈojlen ri Cristo tek xtikˈalajin pe. 	 پیران را در میان شما نصیحت می‌کنم، من که نیز با شما پیر هستم و شاهد بر زحمات مسیح و شریک در جلالی که مکشوف خواهدشد.


Man cˈa tixibij ta iwiˈ riyix ri yix riche (rixin) chic ri tinamit Sion; ruma yacˈareˈ petenak ri Rey riche (rixin) re itinamit, chˈocol pe chrij jun ti alaj bur. 	 که «ای دختر صهیون مترس، اینک پادشاه تو سوار بر کره الاغی می‌آید.»


Ruma wi riyix yixucˈuex ruma ri itzel tak ruraybel ri ichˈacul, xa camic nucˈom pe chiwe. Rajawaxic cˈa chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri nucˈuan iwuche (iwixin) riche (rixin) chi nicamisaj ri itzel tak ruraybel ri ichˈacul y queriˈ nicˈojeˈ icˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 زیرا اگربرحسب جسم زیست کنید، هرآینه خواهید مرد. لکن اگر افعال بدن را بوسیله روح بکشید، همانا خواهید زیست.


Wacami tiwacˈaxaj na cˈa riyix beyomaˈ chi can rucˈamon chi yixokˈ, can tirakaˈ ichiˈ chi okˈej, ruma sibilaj qˈuiy ri tijoj pokonal ri xtipe pan iwiˈ. 	 هان‌ای دولتمندان، بجهت مصیبتهایی که بر شما وارد می‌آید، گریه و ولوله نمایید.


Ruma chi ri Dios can ronojel nicowin nuben. 	 زیرا نزدخدا هیچ امری محال نیست.»


Ruma riyin can kitzij wi nbij chiwe chi majun chique ri xensiqˈuij (xenwoyoj) nabey, ri xtorubanaˈ ta re waˈin reˈ wuqˈui. Queriˈ xubij ri achiˈ riˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 زیرا به شما می‌گویم هیچ‌یک از آنانی که دعوت شده بودند، شام مرا نخواهد چشید.»


Y riqˈui riˈ nikˈalajin chi ri Dios nuyaˈ ri rutzil chake ruma chi Riyaˈ nujoyowaj kawech, y ma ruma ta chi riyoj xkajoˈ chi nijoyowex kawech, y ma ruma ta chi yoj‑el yoj‑oc chucanoxic ri utzil riˈ. 	 لاجرم نه ازخواهش کننده و نه از شتابنده است، بلکه ازخدای رحم کننده.


Y ri achi eunuco xucˈutuj cˈa chare ri Felipe: Tabanaˈ jun utzil tabij chuwe: ¿Achoj chrij cˈa nichˈo wi ri profeta waweˈ? ¿Chrij ka riyaˈ nichˈo wi, o chrij jun chic? xchaˈ chare. 	 پس خواجه‌سرا به فیلپس ملتفت شده، گفت: «از تو سوال می‌کنم که نبی این را درباره که می‌گوید؟ درباره خود یا درباره کسی دیگر؟»


Ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chare ri discípulo riˈ: Ri achoj chare xtinyaˈ wi ri caxlan wey muban, yacˈariˈ ri xtijacho el wuche (wixin), xchaˈ. Y Riyaˈ xumubaˈ cˈa ri caxlan wey y xuyaˈ chare ri Judas Iscariote ri rucˈajol ri jun achi Simón rubiˈ. 	 عیسی جواب داد: «آن است که من لقمه را فرو برده، بدومی دهم.» پس لقمه را فرو برده، به یهودای اسخریوطی پسر شمعون داد.


Achiˈel ri niquibij chiwe chi ma ticˈom ta apo laˈ, ma titij ta reˈ, ni ma tichop ta la jun chic laˈ, yechaˈ chiwe. 	 که لمس مکن و مچش بلکه دست مگذار!


Y ri ixok xubij cˈa chare ri Jesús: Riyin wetaman cˈa chi cˈo na jun kˈij tek xtoka chuwech re ruwachˈulef ri Mesías, ri nibix chukaˈ Cristo chare. Y ri kˈij tek xtoka Riyaˈ, ronojel cˈa xtukˈalajsaj chkawech, xchaˈ ri ixok. 	 زن بدو گفت: «می‌دانم که مسیح یعنی کرستس می‌آید. پس هنگامی که او آید از هر چیزبه ما خبر‌خواهد داد.»


Pero xtapon ri kˈij tek re achijlon reˈ xtelesex el chiquicojol, y yacˈariˈ tek ma xquewaˈ ta riche (rixin) chi xtiquiben orar. 	 لیکن ایامی می‌آید که داماد از ایشان گرفته شود. در آن ایام روزه خواهند داشت.


Riyeˈ xtiquiben achiˈel chi quiniman chic ri Dios; pero xa ma que ta riˈ, ruma ma quiyaˈon ta kˈij chare ri Dios chi rujalon ta ri quicˈaslen. Man cˈa tayuj ta awiˈ quiqˈui ri winek ri yebano queriˈ. 	 که صورت دینداری دارند، لیکن قوت آن را انکار می‌کنند. از ایشان اعراض نما.


Yacˈa chupan apo ri rucaˈn rupan ri jay, can xu (xe) wi ri nimalaj sacerdote ri ntoc apo, y xaxu (xaxe) wi jun bey ntoc chiriˈ pa jun junaˈ. Y tek ntoc apo, nucˈuaj quiquiqˈuel chicop y nutzuj (nusuj) chuwech ri Dios ruma ri rumac riyaˈ y ruma chukaˈ quimac ri winek ri xa ma kˈaxnek ta chiquiwech chi xa mac yetajin chubanic. 	 لکن در دوم سالی یک مرتبه رئیس کهنه‌تنها داخل می‌شود؛ و آن هم نه بدون خونی که برای خود و برای جهالات قوم می‌گذراند.


Ri Jesús xuyaˈ chic cˈa jun cˈambel tzij chiquiwech, y xubij cˈa chique: Ri rajawaren ri caj junan cˈa riqˈui ri chˈom (levadura) ri xberucˈamaˈ pe jun ixok y xuyaˈ ca chupan oxiˈ pajbel harina, xuchˈomirisaj cˈa ronojel. Quecˈariˈ chukaˈ xtibiyin rutzijol ri ruchˈabel ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 و مثلی دیگر برای ایشان گفت که ملکوت آسمان خمیرمایه‌ای را ماند که زنی آن را گرفته، در سه کیل خمیر پنهان کرد تا تمام، مخمر گشت.


Y can kitzij nbij, chi ri winek ri ntoc pa cárcel ruma rucˈas, ma xtel ta pe chiriˈ cˈa ya tek rutojon chic ca ri ruqˈuisbel centavo ri nibix chare ri cˈo chi nutoj. 	 تو را می‌گویم تا فلس آخر را ادا نکنی، از آنجا هرگز بیرون نخواهی آمد.»


Y wi nikabij chi majun kamac, can nikaben chare ri Dios chi xa jun aj tzˈucuy tzij. Y ri ruchˈabel man cˈo ta pa kánima. 	 اگر گوییم که گناه نکرده‌ایم، او را دروغگو می شماریم و کلام او در ما نیست.


Y queriˈ chukaˈ ri winek pa jun jay, wi xa ma junan ta quiwech niquiben, xa xtiquitaluj el quiˈ. 	 و هرگاه خانه‌ای به ضد خویش منقسم شد، آن خانه نمی تواند استقامت داشته باشد.


Y yecˈo cˈa chukaˈ winek ri ye petenak ri pa Creta y ri pan Arabia. Y quinojel cˈa re winek reˈ xquicˈaxaj ri nimalaj rusamaj ri Dios, y can pa tak kachˈabel chikajujunal xkacˈaxaj wi, xechaˈ. 	 و اهل کریت و عرب اینها را می‌شنویم که به زبانهای ما ذکر کبریایی خدا می‌کنند.»


Y tek xojapon cˈa ri pa Roma, ri Julio ri capitán xerujech cˈa ri presos pa rukˈaˈ ri jun achi ri ucˈuey quiche (quixin) ri achiˈaˈ ye chajinel. Yacˈa chare ri Pablo xbix chi utz nicˈojeˈ ruyonil pa jun jay, y xtichajix ruma jun soldado. 	 و چون به روم رسیدیم، یوزباشی زندانیان را به‌سردار افواج خاصه سپرد. اما پولس را اجازت دادند که با یک سپاهی که محافظت او می‌کرد، در منزل خودبماند.


Chupan ri wolajuj junaˈ tek ruchapon nikˈato pe tzij ri Tiberio César, ya cˈa riyaˈ ri cˈo pa quiwiˈ ye cajiˈ chic aj kˈatbel tak tzij y ri cajiˈ aj kˈatbel tak tzij riˈ yecˈa achiˈaˈ reˈ: Jun ya ri Poncio Pilato rubiˈ, ri nikˈato tzij pa Judea. Y ri jun chic, Herodes rubiˈ, ri nikˈato tzij pa Galilea. Y ri rox, Felipe cˈa rubiˈ, rachˈalal ri Herodes, y ri Felipe riˈ nikˈato tzij pa Iturea y pa Traconite. Y ri rucaj aj kˈatbel tzij, Lisanias rubiˈ, ri nikˈato tzij pan Abilinia. 	 و در سال پانزدهم از سلطنت طیباریوس قیصر، در وقتی که پنطیوس پیلاطس، والی یهودیه بود و هیرودیس، تیترارک جلیل وبرادرش فیلپس تیترارک ایطوریه تراخونیتس ولیسانیوس تیترارک آبلیه


Y tek ri Jesús cˈo chic pa rachoch ri Dios y nucˈut chic ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek, ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek, xeˈapon apo riqˈui ri Jesús y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique chi kˈatbel tzij cˈo pan akˈaˈ riche (rixin) chi xeˈawokotaj el ri winek ri yecˈayin re pa rachoch ri Dios? ¿Y achique chukaˈ xyaˈo ri kˈatbel tzij riˈ pan akˈaˈ chi yeˈabanalaˈ quereˈ? xechaˈ chare. 	 و چون به هیکل درآمده، تعلیم می‌داد، روسای کهنه و مشایخ قوم نزد او آمده، گفتند: «به چه قدرت این اعمال را می‌نمایی و کیست که این قدرت را به تو داده است؟»


Pero ri winek xquicˈutuj chare: ¿Acuchi (achique) cˈa cˈo wi ri Jesús wacami? xechaˈ chare. Y riyaˈ xubij: Ma wetaman ta. 	 به وی گفتند: «آن شخص کجا است؟» گفت: «نمی دانم.»


Ruma ri chˈabel ri xtzijox cuma ri ángeles can kitzij xkˈalajin chi cˈo rejkalen, y ri winek ri ma xquinimaj ta, y xa xquikˈej ri ley riˈ, can xka cˈa ri rucˈayewal pa quiwiˈ. Chiquijujunal xquicˈul ri rutojbalil ri quimac. 	 زیرا هر گاه کلامی که بوساطت فرشتگان گفته شد برقرار گردید، بقسمی که هر تجاوز وتغافلی را جزای عادل می‌رسید،


Y ri Festo xubij cˈa: Rey Agripa, y chukaˈ iwonojel riyix ri imolon pe iwiˈ kiqˈui wacami, ya cˈa achi reˈ ri Pablo rubiˈ. Ri winek israelitas ri yecˈo pa Jerusalem y ri yecˈo chukaˈ waweˈ, ye aponak wuqˈui y can riqˈui quichukˈaˈ quicˈutun chuwe chi ma rucˈamon ta chic chi nicˈaseˈ. 	 آنگاه فستوس گفت: «ای اغریپاس پادشاه، و‌ای همه مردمانی که نزد ما حضور دارید، این شخص رامی بینید که درباره او تمامی جماعت یهود چه دراورشلیم و چه در اینجا فریاد کرده، از من خواهش نمودند که دیگر نباید زیست کند.


Ri Jesús, ri rudiscípulos y ri nicˈaj chic winek, quichapon cˈa el bey pa tinamit Jerusalem. Y can yacˈa ri Jesús ri nabeynek el chiquiwech, y rumariˈ ri rudiscípulos y ri winek can achique na xquinaˈ y quixibin chukaˈ quiˈ ye tzeketel el chrij. Yacˈariˈ tek ri Jesús xerucˈuaj cˈa el jubaˈ quelaˈ pa quiyonil ri cablajuj rudiscípulos y xubij chic cˈa chique ri achique chi tijoj pokonal ri xtukˈaxaj. 	 و چون در راه به سوی اورشلیم می‌رفتند وعیسی در جلو ایشان می‌خرامید، در حیرت افتادند و چون از عقب او می‌رفتند، ترس بر ایشان مستولی شد. آنگاه آن دوازده را باز به کنارکشیده، شروع کرد به اطلاع دادن به ایشان از آنچه بر وی وارد می‌شد،


Ri Simeón xuchˈelej cˈa ri acˈal, y riche (rixin) chi xuyaˈ rukˈij ri Dios, xubij cˈa: 	 او رادر آغوش خود کشیده و خدا را متبارک خوانده، گفت:


Y caˈiˈ cˈa junaˈ xkˈax, y ri Pablo cˈa cˈo na cˈa chiriˈ pa cárcel. Y ri Félix ri aj kˈatbel tzij xjal el y xpe ri Porcio Festo pa ruqˈuexel. Y ri Félix xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi utz nitzˈet cuma ri winek israelitas, rumariˈ can cˈa xuyaˈ na ca ri Pablo pa cárcel. 	 اما بعد از انقضای دو سال، پورکیوس فستوس، خلیفه ولایت فیلکس شد و فیلکس چون خواست بر یهود منت نهد، پولس را در زندان گذاشت.


Ruma cˈa chi yix ralcˈual chic ri Dios y sibilaj chukaˈ yixrajoˈ, can tibanaˈ cˈa achiˈel ri nuben Riyaˈ. 	 پس چون فرزندان عزیز به خدا اقتدا کنید.


Kachˈalal, ri Jesús can xcom y xbiyin ri ruquiqˈuel kuma riyoj, y rumariˈ tek cukul kacˈuˈx yojjel apo chupan ri nimalaj Lokˈolaj lugar ri acuchi (achique) cˈo wi ri Dios. 	 پس‌ای برادران، چونکه به خون عیسی دلیری داریم تا به مکان اقدس داخل شویم


Ruma ri Dios ma Dios ta quiche (quixin) caminakiˈ, xa can Dios quiche (quixin) ri can cˈo quicˈaslen. Rumacˈariˈ chuwech ri Dios riyeˈ can ye qˈues wi. 	 و حال آنکه خدای مردگان نیست بلکه خدای زندگان است. زیرا همه نزد او زنده هستند.»


Pero riche (rixin) cˈa chi ma niyacatej ta coyowal, jet ka chuchiˈ choy chuchapic car. Y ri nabey ri xtachop, tajakaˈ cˈa pa ruchiˈ y chiriˈ xtawil wi ri puek ri nicˈatzin riche (rixin) chi nbeˈayaˈ ca chique ri ye cˈutuy puek riche (rixin) pa rachoch ri Dios. Ri puek cˈa riˈ nuben cˈa riche (rixin) chi nayaˈ ca ri awuche (awixin) riyit y ri wuche (wixin) riyin, xchaˈ ri Jesús chare ri Pedro. 	 لیکن مبادا که ایشان را برنجانیم، به کناره دریا رفته، قلابی بینداز و اول ماهی که بیرون می‌آید، گرفته و دهانش راباز کرده، مبلغ چهار درهم خواهی یافت. آن رابرداشته، برای من و خود بدیشان بده!»


Pero yecˈo chic cˈa nicˈaj achiˈaˈ ri ye aj pa Chipre y ye aj pa Cirene ri xeˈapon pan Antioquía, y can ma xu (xe) ta wi cˈa chique ri winek israelitas xquitzijoj wi ri lokˈolaj ruchˈabel ri Ajaf Jesús ri niyaˈo colotajic, xa can xquitzijolaˈ cˈa chukaˈ chique ri winek ri yechˈo griego. 	 لیکن بعضی از ایشان که از اهل قپرس و قیروان بودند، چون به انطاکیه رسیدند با یونانیان نیز تکلم کردند و به خداوندعیسی بشارت می‌دادند،


Rumariˈ, tek ri kachˈalal xquinabej ri achique niquichˈob ri winek chrij ri Saulo, xquicˈuaj cˈa el cˈa pa tinamit Cesarea. Y tek yecˈo chic ri chiriˈ pa Cesarea, xquitek cˈa el cˈa pa jun chic tinamit Tarso rubiˈ. 	 چون برادران مطلع شدند، او را به قیصریه بردند و از آنجا به طرسوس روانه نمودند.


Ri winek cˈa ri achiˈel tak carneˈl, ruma chˈajchˈoj chic quicˈaslen, xqueruyaˈ cˈa pa rajquikˈaˈ. Yacˈa ri winek ri achiˈel tak qˈuisicˈ (cabras), ruma ma utz ta ri quicˈaslen, xqueruyaˈ pa rajxocon. 	 و میشها را بر دست راست و بزها را برچپ خود قرار دهد.


Yecˈa ri achiˈaˈ fariseos xquibij chare ri Jesús: Queˈatzuˈ la adiscípulos ruma xajan yetajin chubanic. ¿Achique ruma yequichˈuplaˈ trigo re kˈij reˈ? Ruma re kˈij reˈ, uxlanibel kˈij y ma rucˈamon ta chi yesamej, xechaˈ. 	 فریسیان بدو گفتند: «اینک چرا در روزسبت مرتکب عملی می‌باشند که روا نیست؟»


Y xabachique winek ri wuma cˈa riyin ruyaˈon ca rachoch, ruyaˈon ca rachˈalal ye cˈajolaˈ o kˈopojiˈ, ruteˈ rutataˈ, rixjayil, ralcˈual o rulef, qˈuiy cˈa ri xtucˈul; can pa ciento cˈa mul ri xtucˈul. Y xtiyatej chukaˈ rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 و هر‌که بخاطر اسم من، خانه هایا برادران یا خواهران یا پدر یا مادر یا زن یافرزندان یا زمینها را ترک کرد، صد چندان خواهدیافت و وارث حیات جاودانی خواهد گشت.لیکن بسا اولین که آخرین می‌گردند و آخرین، اولین!


Y queriˈ chukaˈ ri kˈopoj, can cˈo rucojol riqˈui jun ixok ri cˈulan chic. Ri kˈopoj más nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, can nujech wi riˈ riche (rixin) chi nuyaˈ ri ránima y ri ruchˈacul pa rusamaj ri Ajaf. Yacˈa ri ixok ri cˈulan chic, ma can ta nicowin nuchˈob ri achique ri nrajoˈ ri Ajaf, ruma ya ri rusamaj chuwech re ruwachˈulef ri nuchˈob y nutij rukˈij riche (rixin) chi nuben achique ri nika chuwech ri rachijil. 	 در میان زن منکوحه وباکره نیز تفاوتی است، زیرا باکره در امور خداوندمی اندیشد تا هم در تن و هم در روح مقدس باشد؛ اما منکوحه در امور دنیا می‌اندیشد تا شوهر خودرا خوش سازد.


Yacˈa riyoj ri xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xojrucol, chi israelitas y chi ma israelitas ta, can ketaman wi chi riqˈui ri Cristo nikil wi ri runaˈoj y ri ruchukˈaˈ ri Dios. 	 لکن دعوت‌شدگان را خواه یهود و خواه یونانی مسیح قوت خدا و حکمت خدا است.


Chukaˈ ma xkajoˈ ta chi riyix y nicˈaj chic winek xiyaˈ ta kakˈij riyoj, astapeˈ xa can utz wi chi riyix xiyaˈ ta kakˈij, ruma can yoj apóstoles riche (rixin) ri Jesucristo. Pero ma que ta riˈ xkaben. 	 و نه بزرگی از خلق جستیم، نه ازشما و نه از دیگران، هرچند چون رسولان مسیح بودیم، می‌توانستیم سنگین باشیم.


Y riyix teˈej tataˈaj, ma tikˈax ta ruwiˈ ri niben chique ri iwalcˈual. Ma utz ta cˈa ri niben wi nikˈax ruwiˈ niben chique y rumariˈ ri iwalcˈual nipe coyowal chiwe. Xa can queˈiqˈuiytisaj cˈa riqˈui ri nubij ri ruchˈabel ri Ajaf, y tek nicˈatzin tiyaˈ jun ti quixcˈaˈy. 	 و‌ای پدران، فرزندان خود را به خشم میاورید بلکه ایشان را به تادیب و نصیحت خداوند تربیت نمایید.


Y chunakajal apo ri cˈo wi ri achi riˈ, sibilaj cˈa ye qˈuiy ak yetajin yewaˈ pa ruwiˈ jun juyuˈ, y rumariˈ ri itzel tak espíritu xquicˈutuj utzil chare ri Jesús chi tuyaˈ kˈij chique riche (rixin) chi yeˈoc quiqˈui ri ak riˈ. Y ri Jesús xuyaˈ kˈij chique. 	 و در آن نزدیکی گله گراز بسیاری بودند که در کوه می‌چریدند. پس از او خواهش نمودند که بدیشان اجازت دهد تا در آنها داخل شوند. پس ایشان را اجازت داد.


Y chukaˈ chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri Jacob can xinwajoˈ wi. Yacˈa ri Esaú ma xinwajoˈ ta. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 چنانکه مکتوب است: «یعقوب را دوست داشتم اما عیسو را دشمن.»


Tek kˈaxnek chic cˈa cajlajuj junaˈ, cˈacˈariˈ tek riyin xijoteˈ chic jun bey ri pa tinamit Jerusalem, wachibilan el ri kachˈalal Bernabé. Y kacˈuan cˈa chukaˈ el ri kachˈalal Tito. 	 پس بعد از چهارده سال با برنابا باز به اورشلیم رفتم و تیطس را همراه خود بردم.


Quecˈariˈ xquiben ri aj Macedonia, y rumariˈ tek riyoj xkachilabej cˈa chare ri kachˈalal Tito chi nibe chic jun bey iwuqˈui riyix aj Corinto, riche (rixin) chi nberuqˈuisaˈ rumolic ri ofrenda ri xuchop ca rumolic chilaˈ chicojol, ruma ri samaj riˈ jun samaj riche (rixin) chi nibanbej utzil. 	 و از این سبب از تیطس استدعا نمودیم که همچنانکه شروع این نعمت را در میان شما کرد، آن را به انجام هم برساند.


Astapeˈ cˈa yoj caminek na cˈa chupan ri kamac, xojrajoˈ y xuyaˈ kacˈaslen achiˈel rucˈaslen ri Cristo, quecˈariˈ xuben ri Dios kiqˈui, xuyaˈ kacˈaslen. Y can ruma cˈa ri rutzil Riyaˈ tek xojcolotej pe chupan ri kamac. 	 ما را نیز که در خطایا مرده بودیم بامسیح زنده گردانید، زیرا که محض فیض نجات یافته‌اید.


Riyoj ma yojcowin ta chi man ta nikabij chique ri winek ri xkatzˈet y ri xkacˈaxaj riqˈui ri Jesús, xechaˈ. 	 زیرا که ما را امکان آن نیست که آنچه دیده و شنیده‌ایم، نگوییم.»


Tek ri Jesús xtaneˈ chi tzij ri ruchapon rubixic chiquiwech ri winek, Riyaˈ xbe pa tinamit Capernaum. 	 و چون همه سخنان خود را به سمع خلق به اتمام رسانید، وارد کفرناحوم شد.


Y ri winek riˈ xquinquiyokˈ, xquinquichubaj, xquinquichˈey, y cˈacˈariˈ xquinquicamisaj. Pero pa rox kˈij xquicˈastej cˈa pe, xchaˈ ri Jesús. 	 و بر وی سخریه نموده، تازیانه‌اش زنند و آب دهان بر وی افکنده، او راخواهند کشت و روز سوم خواهد برخاست.»


Y yacˈa hora riˈ, tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Eloi, Eloi, ¿lama sabactani? xchaˈ. Y ri chˈabel riˈ ntel chi tzij: Nataˈ Dios, Nataˈ Dios, ¿achique cˈa ruma tek xinamalij ca? 	 و در ساعت نهم، عیسی به آواز بلند ندا کرده، گفت: «ایلوئی ایلوئی، لما سبقتنی؟» یعنی «الهی الهی چرا مراواگذاردی؟»


Ri ye cablajuj ri xeruchaˈ ri Jesús, ya ri Simón ri xubij chukaˈ Pedro chare, ri Andrés ri rachˈalal ri Simón, ri Jacobo, ri Juan, ri Felipe, ri Bartolomé, 	 یعنی شمعون که او را پطرس نیز نام نهاد و برادرش اندریاس، یعقوب و یوحنا، فیلپس و برتولما،


Ri acˈal cˈa riˈ ye canon chajiy riche (rixin) y canon chukaˈ ri nichajin riche (rixin) ri ruherencia. Y ri acˈal cˈo chi nicˈojeˈ na chuxeˈ quitzij ri winek riˈ, cˈa ya tek napon na ri kˈij ri bin ca ruma ri rutataˈ. 	 بلکه زیردست ناظران و وکلامی باشد تا روزی که پدرش تعیین کرده باشد.


Yecˈa ri wuˈoˈ chic kˈopojiˈ ri can cˈo wi quinaˈoj, xquibij cˈa: Ri utz chi niben riyix wacami jix jilokˈoˈ ri aceite quiqˈui ri yecˈayin, ruma wi riyoj nikayaˈ ri kaceite chiwe, ma xkojruben ta riyoj, y queriˈ chukaˈ riyix, xechaˈ. 	 اما دانایان در جواب گفتند: "نمی شود، مبادا ما و شما را کفاف ندهد. بلکه نزدفروشندگان رفته، برای خود بخرید."


Can nchˈutinirisan cˈa wiˈ chuwech ri Ajaf Dios chubanic ri rusamaj. Astapeˈ riqˈui okˈej, nben ri rusamaj. Y astapeˈ chukaˈ ri wech aj Israel xinquiyaˈ pa tijoj pokonal ruma ri pokon ri xquichˈobolaˈ chi xquiben chuwe, pero riyin can xinben ri rusamaj ri Dios. 	 که با کمال فروتنی و اشکهای بسیار وامتحانهایی که از مکاید یهود بر من عارض می‌شد، به خدمت خداوند مشغول می‌بودم.


Ri ángel Gabriel xtak riqˈui jun kˈopoj, ri María rubiˈ. Ri kˈopoj cˈa riˈ, cˈutun chic riche (rixin) chi nicˈuleˈ riqˈui jun cˈajol ri José rubiˈ. Y ri José riˈ jun chique ri ye riy rumam ca ri rey David. 	 نزد باکره‌ای نامزد مردی مسمی به یوسف از خاندان داود و نام آن باکره مریم بود.


Can quinojel wi cˈa ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, xquiyaˈ rukˈij ri chicop riˈ. Pero ri winek ri xebano queriˈ, ye ri ma tzˈibatal ta quibiˈ chupan ri wuj riche (rixin) cˈaslen, wuj riche (rixin) ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl, ri xcamisex ruma can queriˈ ri ruchˈobon pe ri Dios pa ruwiˈ, tek can cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 و جمیع ساکنان جهان، جز آنانی که نامهای ایشان در دفتر حیات بره‌ای که از بنای عالم ذبح شده بود مکتوب است، او را خواهند پرستید.


¿La iwuqˈui cami riyix xwinakir wi pe ri ruchˈabel ri Dios? ¿O la xaxu (xaxe) cami iwuqˈui riyix aponak wi ri ruchˈabel ri Dios? Ma que ta riˈ. 	 آیا کلام خدا از شما صادر شد یا به شما به تنهایی رسید؟


Y can yecˈo cˈa apo chukaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ, riche (rixin) chi niquitzujuj (niquisujuj) ri Jesús. Riyeˈ can niquitij cˈa quikˈij riche (rixin) chi yetzujun (yesujun) apo chrij. 	 و روسای کهنه و کاتبان حاضرشده به شدت تمام بر وی شکایت می‌نمودند.


Riyit ri can yit jun Tijonel, cˈo cˈa jun ri nikajoˈ nikacˈutuj chawe. Ri Moisés can rutzˈiban wi cˈa ca chake chi tek jun achi nicom el y majun ralcˈual nicˈojeˈ ca riqˈui ri rixjayil, can jun cˈa rachˈalal ri achi riˈ cˈo chi nicˈuleˈ riqˈui ri ixok ri xmalcanij ca, riche (rixin) chi queriˈ yecˈojeˈ ta ralcˈual riqˈui ri ixok riˈ. Y ri nabey ti cˈajol (alaˈ) ri nalex ntoc ralcˈual ri caminek chic el. 	 گفتند: «ای استاد، موسی برای ما نوشته است که اگرکسی را برادری که زن داشته باشد بمیرد وبی اولاد فوت شود، باید برادرش آن زن را بگیردتا برای برادر خود نسلی آورد.


¡Juyiˈ oc iwech riyix aj tzˈibaˈ y chukaˈ riyix fariseos ri xa caˈiˈ ipalej! ruma xa yix achiˈel ri ulef ri cˈo pa quiwiˈ ri caminakiˈ. Tek ri ulef riˈ xa xqˈuis yan ka y xa ma can ta nikˈalajin chic, ri winek choj chic yekˈax el pa ruwiˈ. Can man cˈa quetaman ta chi xa pa ruwiˈ jun caminek yekˈax wi el, xchaˈ ri Jesús. 	 وای بر شما‌ای کاتبان و فریسیان ریاکار زیرا که مانند قبرهای پنهان شده هستید که مردم بر آنها راه می‌روند و نمی دانند.»


Y ri Ajaf xubij cˈa chare: Cayacatej el. Cabiyin cˈa pa rachoch ri Judas, ri cˈo pa jun bey ri nibix Choj chare. Chiriˈ cˈa jacanoj wi jun achi aj Tarso ri Saulo rubiˈ. Can cabiyin cˈa, ruma re wacami, riyaˈ ntajin cˈa nuben orar. 	 خداوند وی را گفت: «برخیز و به کوچه‌ای که آن را راست می‌نامند بشتاب و در خانه یهودا، سولس نام طرسوسی راطلب کن زیرا که اینک دعا می‌کند،


Y can que wi cˈa riˈ xuben ri chicop riˈ. Xuchop xyokˈon chrij ri Dios; xuyokˈ rubiˈ ri Dios, y xyokˈon chrij ri rachoch ri Dios y chiquij ri yecˈo chilaˈ chicaj. 	 پس دهان خود را به کفرهای برخدا گشود تا بر اسم او و خیمه او و سکنه آسمان کفر گوید.


Riyoj xa can jun chic cˈa kabanon riqˈui ri Cristo, ruma xkacukubaˈ kacˈuˈx riqˈui tek xkanimaj. Pero rajawaxic chi cof yojcˈojeˈ chupan ri kacukbel cˈuˈx y nbekaqˈuisaˈ cˈa pa ruwiˈ. 	 از آنرو که در مسیح شریک گشته‌ایم اگر به ابتدای اعتماد خود تا به انتهاسخت متمسک شویم.


Ri Jesús can sibilaj wi cˈa yerajoˈ ri Lázaro, ri Marta y ri María. 	 و عیسی مرتا و خواهرش و ایلعازررا محبت می‌نمود.


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ xeˈapon cˈa riqˈui ri Jesús; quicˈuan apo jun ixok ri nimacun riqˈui jun achi ri xbeˈilitej pe. Xbequipabaˈ chuwech ri Jesús, chiriˈ pa quinicˈajal. 	 که ناگاه کاتبان و فریسیان زنی را که در زنا گرفته شده بود، پیش او آوردند و او را در میان برپا داشته،


Ruma tek xojalex, majun kacˈamom pe. Y queriˈ chukaˈ tek xkojcom, majun chukaˈ xtikacˈuaj el. 	 زیرا که در این دنیا هیچ نیاوردیم و واضح است که از آن هیچ نمی توانیم برد.


Riyoj xkabij reˈ chiwe, ruma chi ri Dios utz xojrutzˈet y xuchilabej chake chi xkatzijoj ri lokˈolaj ruchˈabel ri niyaˈo colotajic. Y riyoj nikaben re samaj reˈ, ruma nikajoˈ nikaben ri nika chuwech Riyaˈ, astapeˈ ma nika ta chiquiwech ri winek. Ri Dios can retaman wi ri kánima. 	 بلکه چنانکه مقبول خدا گشتیم که وکلای انجیل بشویم، همچنین سخن می‌گوییم و طالب رضامندی مردم نیستیم، بلکه رضامندی خدایی که دلهای ما رامی آزماید.


Y ri Pedro can xbe cˈa quiqˈui cˈa pa Jope. Tek xeˈapon, ri Pedro xucusex cˈa pa jay ri liˈan wi ri caminek. Y ri malcaniˈ tak ixokiˈ xeˈapon riqˈui ri Pedro, yeˈokˈ y niquicˈutulaˈ cˈa apo chuwech ri tziek ri xerubanalaˈ ri Dorcas tek cˈa qˈues na. 	 آنگاه پطرس برخاسته، باایشان آمد و چون رسید او را بدان بالاخانه بردندو همه بیوه‌زنان گریه‌کنان حاضر بودند و پیراهنهاو جامه هایی که غزال وقتی که با ایشان بود دوخته بود، به وی نشان می‌دادند.


Y Riyaˈ chanin xutzˈet apo caˈiˈ jucuˈ yecˈo ca chuchiˈ ri yaˈ, y majun cˈo ta chiquipan. Ruma ri cajaf ri jucuˈ riˈ ye chapoy tak car, y ri hora riˈ xa quichapon yequichˈej ri yaˈl chapabel car. 	 و دو زورق رادر کنار دریاچه ایستاده دید که صیادان از آنهابیرون آمده، دامهای خود را شست و شومی نمودند.


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: ¿Achoj riqˈui junan wi ri rajawaren ri Dios? 	 باز‌گفت: «برای ملکوت خدا چه مثل آورم؟


Y quinojel cˈa ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ, sibilaj xka chiquiwech ri Jesús. Y ri utzilaj tak chˈabel ri xerubij ri Jesús chique, can xquimey cˈa, ruma chi majun bey ye quicˈaxalon ta chˈabel achiˈel ri xerubij chique. Y ri winek riˈ niquibilaˈ cˈa chukaˈ chiquiwech: ¿La xa ma ya ta cami reˈ ri rucˈajol ri José? yechaˈ. 	 و همه بر وی شهادت دادند و از سخنان فیض آمیزی که از دهانش صادر می‌شد، تعجب نموده، گفتند: «مگر این پسر یوسف نیست؟»


Y wi riyix, xaxu (xaxe) wi ri winek ri yebano utzil chiwe, xaxu (xaxe wi) chique riyeˈ niben wi utzil, majun ri más ta chic rejkalen ri yixtajin chubanic. Ruma chi xa can queriˈ chukaˈ niquiben ri winek ri ma quiniman ta ri Dios, riyeˈ niquiben utzil chique ri winek ri yebano utzil chique riyeˈ. 	 و اگر احسان کنید با هر‌که به شما احسان کند، چه فضیلت دارید؟ چونکه گناهکاران نیز چنین می‌کنند.


Y xabachique cˈa winek ri nikˈalajsan chi ri Jesús Rucˈajol ri Dios, ri winek riˈ can cˈo wi ri Dios pa ránima, y riyaˈ chukaˈ xa jun rubanon riqˈui ri Dios. 	 هرکه اقرار می‌کندکه عیسی پسر خداست، خدا در وی ساکن است واو در خدا.


Ruma ri winek niquitzˈet chi riyix xjalatej ri icˈaslen ruma ri samaj ri xkaben chicojol. Niquitzˈet ri utzilaj icˈaslen y yariˈ ri nibin chi utz yojcˈul cuma quinojel. Y riˈ pa tak kánima riyoj tzˈibatal wi y ma chuwech ta wuj. 	 شما رساله ماهستید، نوشته شده در دلهای ما، معروف وخوانده شده جمیع آدمیان.


Cˈa ta cˈa re jun ixok reˈ, ri can riy rumam ca ri Abraham. Y re ixok reˈ cˈo chic wakxaklajuj junaˈ kasan chi yabil ruma ri Satanás. ¿La ma rucˈamon ta cami chi nicˈachojsex chupan jun uxlanibel kˈij? 	 و این زنی که دختر ابراهیم است و شیطان او رامدت هجده سال تا به حال بسته بود، نمی بایست او را در روز سبت از این بند رها نمود؟»


Majun bey titzuˈ ta achique quibanic ri winek xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi itzel yixtzijon chiquij, riche (rixin) chi queriˈ ma xtiban ta chukaˈ queriˈ chiwe riyix. 	 «حکم مکنید تا بر شما حکم نشود.


¡Oh rey Agripa! Riyin can xinben cˈa ri xkˈalajsex chinuwech chupan ri jun achiˈel achicˈ riˈ, ri petenak chicaj. 	 آن وقت‌ای اغریپاس پادشاه، رویای آسمانی را نافرمانی نورزیدم.