Y chupan ri quireligión ri wech aj Israel, yin cˈa riyin ri más qˈuiy xinwetamaj que chiquiwech ri nicˈaj chic wachibil ri junan xojqˈuiy pe quiqˈui. Ruma riyin can xinjech wánima chubanic ri quicostumbre ri katiˈt kamamaˈ. 	 و در دین یهود از اکثرهمسالان قوم خود سبقت می‌جستم و در تقالیداجداد خود بغایت غیور می‌بودم.


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, wi nikanaˈ ka pa kánima chi majun kamac chuwech ri Dios, can majun cˈa xibinriˈil kiqˈui riche (rixin) chi yojapon apo chuwech. 	 ای حبیبان، هرگاه دل ما ما را مذمت نکند، در حضور خدا اعتماد داریم.


Y tek xeˈapon pa Jerusalem ri ye takon el, can xecˈul wi cˈa cuma ri kachˈalal ye aj chiriˈ, cuma ri ancianos riche (rixin) ri iglesia y cuma chukaˈ ri apóstoles ri can chiriˈ yecˈo wi. Y ri Pablo y ri Bernabé xquichop cˈa rutzijoxic chique, ronojel ri samaj ri rubanon ri Dios quiqˈui riyeˈ riche (rixin) chi ye rutoˈon. 	 و چون وارد اورشلیم شدند، کلیسا ورسولان و کشیشان ایشان را پذیرفتند و آنها را ازآنچه خدا با ایشان کرده بود، خبر دادند.


Ri David xbe cˈa chucanoxic wey chiriˈ pa rachoch ri Dios, y can ya ri lokˈolaj tak caxlan wey ri xbejach pe chare. Riyaˈ xutij ri lokˈolaj tak caxlan wey riˈ y xuyaˈ chukaˈ chique ri ye benak riqˈui. Pero ma riqˈui wi riˈ, ma mac ta ri xquiben, astapeˈ ri caxlan wey riˈ xaxu (xaxe wi) ri sacerdotes yetijo. 	 چه طور به خانه خدا در‌آمده، نانهای تقدمه را خورد که خوردن آن بر او ورفیقانش حلال نبود بلکه بر کاهنان فقط.


Y reˈ nucˈut cˈa chkawech chi ri kech aj Israel astapeˈ can quitijon quikˈij achique rubanic yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac, pero xa ma quilon ta. Xaxu (xaxe) wi ri can ye chaˈon ruma ri Dios ri xquil achique rubanic chi yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. Y ri nicˈaj chic kech aj Israel ri ma niquinimaj ta ri Dios, xa xcowirisex ri cánima. 	 پس مقصود چیست؟ اینکه اسرائیل آنچه راکه می‌طلبد نیافته است، لکن برگزیدگان یافتند وباقی ماندگان سختدل گردیدند؛


Ri oconek aj yukˈ, xa ruma chi tojon, xa nanmej el. Queriˈ nuben ruma majun cˈa pena chare wi cˈo niquicˈulwachij ca ri carneˈl. 	 مزدور می‌گریزد چونکه مزدور است و به فکر گوسفندان نیست.


Y re ruwachˈulef y ri caj xa xquekˈax. Yacˈa ri nuchˈabel can ma xtiqˈuis ta chak que ta riˈ, xa can xtibanatej na wi ri nubij. 	 آسمان و زمین زایل خواهد شد، لیکن سخنان من هرگز زایل نخواهد شد.


Y tek quecˈariˈ niquibij ri ye cajiˈ riˈ riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat, y riche (rixin) chukaˈ chi yematioxin cˈa chare ri cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, 	 و چون آن حیوانات جلال وتکریم و سپاس به آن تخت‌نشینی که تا ابدالابادزنده است می‌خوانند،


Y pa ruqˈuisbel, riyeˈ xa pa kˈakˈ cˈa xquebeka wi. Xaxu (xaxe wi) ri ruraybel ri chˈaculaj ri niquichˈobolaˈ y yariˈ oconek qui‑dios. Y can niquinimirisaj quiˈ chubanic jun cosa ri xa sibilaj qˈuixbel. Can benak cˈa ri cánima chrij ri cosas riche (rixin) re ruwachˈulef. 	 که انجام ایشان هلاکت است وخدای ایشان شکم ایشان و فخر ایشان در ننگ ایشان، و چیزهای دنیوی را اندیشه می‌کنند.


Pero wacami cˈa yaˈon na kˈij chi yecˈo yeˈoc chupan ri uxlanen riˈ. Ri katiˈt kamamaˈ xquicˈaxaj ri utzilaj ruchˈabel ri Dios, pero riyeˈ ma xquiben ta ri xquicˈaxaj, rumariˈ ma xeˈoc ta chupan ri uxlanen riˈ. 	 پس چون باقی است که بعضی داخل آن بشوند و آنانی که پیش بشارت یافتند، به‌سبب نافرمانی داخل نشدند،


Y can yacˈariˈ tek xbecˈulun pe jun rox ángel, y can nurek ruchiˈ chubixic: Wi can cˈo cˈa niyaˈo rukˈij ri nabey chicop y nuyaˈ chukaˈ rukˈij ri ruwachbel, y can nika chuwech chi nucˈul retal chi nicˈaj ruwech o chrij rukˈaˈ, 	 و فرشته سوم از عقب این دو آمده، به آوازبلند می‌گوید: «اگر کسی وحش و صورت او راپرستش کند و نشان او را بر پیشانی یا دست خودپذیرد،


Can queriˈ cˈa rubin ca ri David. ¿Achique cˈa ri nucˈut re tzij reˈ chkawech? Reˈ nucˈut chkawech chi ma xu (xe) ta wi riyoj israelitas ri banon ri circuncisión chake ri jabel ruwakakˈij. Ma que ta riˈ. Xa can queriˈ chukaˈ ri ma ye israelitas ta, ri ma banon ta ri circuncisión chique, riyeˈ jabel chukaˈ ruwaquikˈij; ruma ri nicˈatzin xaxu (xaxe) wi cˈa tikanimaj ri Dios. Achiˈel xuben ri Abraham. Riyaˈ xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej wi ri xtzuj (xsuj) chare ruma ri Dios y rumariˈ xtzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac. 	 پس آیا این خوشحالی بر اهل ختنه گفته شدیا برای نامختونان نیز؟ زیرا می‌گوییم ایمان ابراهیم به عدالت محسوب گشت.


Y tek xseker pe pa rucaˈn kˈij, ri Jesús xel el pa tinamit y xbe pa jun lugar ri acuchi (achique) majun winek cˈo. Pero ri winek xa xebe chucanoxic y xbequilaˈ pe. Ri winek cˈa riˈ xcajoˈ xquikˈet ka ri Jesús ruma ma nicajoˈ ta chi nibe el. 	 و چون روز شد، روانه شده به مکانی ویران رفت و گروهی کثیر در جستجوی او آمده، نزدش رسیدند و او را باز می‌داشتند که از نزد ایشان نرود.


Cˈo chic cˈa ri Juan pa cárcel, tek ri Jesús xbe pa Galilea. Ri Jesús nutzijoj cˈa ri lokˈolaj chˈabel ri nichˈo chrij ri rajawaren ri Dios, 	 و بعد از گرفتاری یحیی، عیسی به جلیل آمده، به بشارت ملکوت خدا موعظه کرده،


Wi riyix ma ninimaj ta re nbij chiwe, y xa cosas riche (rixin) ri ruwachˈulef, ¿achique ta cˈa modo xtinimaj, wi ntzijoj chiwe ri cosas ri ye riche (rixin) chilaˈ chicaj? 	 چون شما را از امور زمینی سخن گفتم، باور نکردید. پس هرگاه به امور آسمانی با شما سخن رانم چگونه تصدیق خواهید نمود؟


Jebeˈitzijoj chare achique rubanic tek ri moyiˈ yecowin yetzuˈun el, achique rubanic tek ri winek ri ye cojo can yebiyin wi el jabel y achique rubanic tek ri ye yawaˈiˈ riqˈui ri yabil lepra yechˈajchˈojir el. Jebeˈitzijoj chukaˈ chare ri achique rubanic tek ri ma yeˈacˈaxan ta yecˈachoj, ri caminakiˈ yecˈastej, y chique ri pobres ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 که کوران بینا می‌گردند و لنگان به رفتار می‌آیندو ابرصان طاهر و کران شنوا و مردگان زنده می‌شوند و فقیران بشارت می‌شنوند؛


¿Achique cˈa ruma tek la adiscípulos riyit ma niquiben ta ri bin ca cuma ri katiˈt kamamaˈ? Ruma ri adiscípulos tek yewaˈ ma niquichˈej ta quikˈaˈ achiˈel rubanic ri nikaben riyoj, xechaˈ. 	 «چون است که شاگردان تو از تقلید مشایخ تجاوز می‌نمایند، زیرا هرگاه نان می‌خورند دست خود رانمی شویند؟»


Ruma wi riyix yixka pa jun tijoj pokonal y xa majun imac ibanon, y wi ruma chi iyaˈon ri Dios pan iwánima tek nicochˈ runojel riˈ, riˈ can nika wi chuwech ri Dios. 	 زیرا این ثواب است که کسی بجهت ضمیری که چشم بر خدا دارد، در وقتی که ناحق زحمت می‌کشد، دردها را متحمل شود.


Chupan ri tiempo riˈ ri Juan cˈa ma jane cˈa titzˈapix ta pa cárcel. 	 چونکه یحیی هنوز در زندان حبس نشده بود.


Y ri winek ri nracˈaxaj ri nuchˈabel y xa ma nuyec ta pa ránima y ma nuben ta ri nracˈaxaj; ma yin ta cˈa riyin ri xquikˈato tzij pa ruwiˈ. Ruma riyin xipe chuwech re ruwachˈulef, ma riche (rixin) ta chi nkˈet tzij pa quiwiˈ ri winek. Riyin xipe riche (rixin) chi yencol ri winek. 	 و اگر کسی کلام مرا شنید و ایمان نیاورد، من براو داوری نمی کنم زیرا که نیامده‌ام تا جهان راداوری کنم بلکه تا جهان را نجات‌بخشم.


Rumariˈ ri aj Samaria riˈ xjel apo riqˈui ri achi punul pa bey, xutzˈet achique rubanon. Y xerakˈomalaˈ ruwech ri rusocotajic ri achi riqˈui aceite olivo y riqˈui vino, xerupislaˈ cˈa chukaˈ ri socotajic riqˈui tziek. Y cˈo ruquiej rucˈamom pe ri achi aj Samaria, chrij riˈ xuyaˈ wi el ri achi socotajnek y xucˈuaj cˈa pa jun posada. Y xuchajij cˈa ri jun akˈaˈ riˈ. 	 پس پیش آمده بر زخمهای او روغن و شراب ریخته آنها را بست واو را بر مرکب خود سوارکرده به‌کاروانسرای رسانید و خدمت او کرد.


Y yacˈariˈ tek riyin xintzˈet chic cˈa jun ángel, ri can cˈo ruchukˈaˈ y ruchapon cˈa pe rukajen chicaj tek xintzˈet. Cˈo pa jun sutzˈ, y cˈo jun xcokˈaˈ pa ruwiˈ. Xintzˈet cˈa chukaˈ chi ri rupalej ri ángel riˈ can achiˈel cˈa nitzuˈun ri kˈij. Y ri raken achiˈel ruxak tak kˈakˈ. 	 و دیدم فرشته زورآور دیگری را که ازآسمان نازل می‌شود که ابری دربر دارد، و قوس قزحی بر سرش و چهره‌اش مثل آفتاب وپایهایش مثل ستونهای آتش.


Y ri achi achiˈel jun coronel xuyukej cˈa el chukˈaˈ ri ti cˈajol riˈ y xucˈuaj apo jubaˈ quelaˈ, y cˈacˈariˈ xucˈutuj chare: ¿Achique cˈa ri nawajoˈ nabij chuwe? xchaˈ chare. 	 پس مین باشی دستش راگرفته، به خلوت برد و پرسید: «چه چیز است که می خواهی به من خبر دهی؟»


Y ruma can sibilaj nim ri cakˈikˈ ri nimiyon kiche (kixin), y qˈuiy yan kˈij ri ma katzˈeton ta chic ruwech ri kˈij, ni quiwech ri chˈumilaˈ, rumacˈariˈ xa kacamic chic koyoben y man chic koyoben ta chi yojcolotej. 	 و چون روزهای بسیار آفتاب و ستارگان راندیدند و طوفانی شدید بر ما می‌افتاد، دیگر هیچ امید نجات برای ما نماند.


Y tek riyin nbij chiwe chi man ta jun nisocotej ránima, ma yix ta riyix ri yixinataj, ma que ta riˈ. Xa ruma ri jun chic, chi riqˈui jubaˈ nisocotej ri ránima. Pero riqˈui jubaˈ yecˈo chiwe riyix ri niquichˈob ka pa tak cánima: ¿Achique ruma nubij jun chuwe chi ma utz ta ntij tiˈij, xa ruma chi chuwech riyaˈ ma utz ta nitij ri tiˈij ri tzujun (sujun) chuwech jun dios ri xa banon cuma winek? 	 اما ضمیرمی گویم نه از خودت بلکه ضمیر آن دیگر؛ زیراچرا ضمیر دیگری بر آزادی من حکم کند؟


Y ri Ajaf Jesucristo xubij chare: Jacanoj cˈa ri Saulo, ruma ya riyaˈ ri nuchaˈon riche (rixin) chi nibe chukˈalajsaxic ri nubiˈ chique ri winek ri xa ma ye israelitas ta, y riche (rixin) chi nubij chukaˈ chique ri reyes y ri winek israelitas. 	 خداوند وی را گفت: «برو زیرا که او ظرف برگزیده من است تا نام مرا پیش امت‌ها و سلاطین و بنی‌اسرائیل ببرد.


Ri pa nabey mul, can choj wi yix benak. Yacˈa re wacami, ¿achique cˈa xbano chiwe chi ma niwajoˈ ta chic ninimaj ri kitzij? 	 خوب می‌دویدید. پس کیست که شما را ازاطاعت راستی منحرف ساخته است؟


Y tek nitzijox ri camic ri xukˈaxaj ri Cristo chuwech ri cruz, can nikˈalajin wi chi cˈo ruchukˈaˈ. Queriˈ ri nikˈalajin chkawech riyoj ri yojcolotej. Yacˈa ri winek ri xa quichapon bey chi yeˈapon pa rucˈayewal, chiquiwech riyeˈ tek nitzijox chi ri Cristo xcom chuwech ri cruz, xa can majun nicˈatzin wi chique. 	 زیرا ذکر صلیب برای هالکان حماقت است، لکن نزد ما که ناجیان هستیم قوت خداست.


Y jun cˈa chique ri winek xuchop apo rubixic chare ri Jesús: Tijonel, riyin ncˈamon cˈa pe ri nucˈajol awuqˈui, ruma cˈo jun itzel espíritu riqˈui. Y re itzel espíritu reˈ, rumemurisan. 	 یکی ازآن میان در جواب گفت: «ای استاد، پسر خود رانزد تو آوردم که روحی گنگ دارد،


Yecˈo cˈa ri xeniman ri xubij ri Pablo, y yecˈo ri ma xeniman ta. 	 پس بعضی به سخنان اوایمان آوردند و بعضی ایمان نیاوردند.


Y ruma chi can cˈo sibilaj wayjal chare ri cˈajol riˈ, can nurayij cˈa nutij ri quiway ri ak. Pero majun ri niyaˈo ta chare. 	 و آرزو می‌داشت که شکم خودرا از خرنوبی که خوکان می‌خوردند سیر کند وهیچ‌کس او را چیزی نمی داد.


Y ri ixokiˈ can xoka cˈa chiquicˈuˈx ri chˈabel ri rubilon ca ri Jesús. 	 پس سخنان او را به‌خاطرآوردند.


Y riyix nicˈatzin chi can sibilaj tiwajoˈ iwiˈ. Ruma tek niwajoˈ iwiˈ, can qˈuiy mac ri yixcowin nicuy. 	 و اول همه با یکدیگر بشدت محبت نمایید زیرا که محبت کثرت گناهان را می‌پوشاند.


Y tek kˈaxnek chic jun caˈiˈ oxiˈ kˈij, ri rey Agripa y ri Berenice xeˈapon pa Cesarea chuyaˈic rutzil ruwech ri Festo. 	 و بعد از مرور ایام چند، اغریپاس پادشاه وبرنیکی برای تحیت فستوس به قیصریه آمدند.


Y Riyaˈ can cˈo wi nimalaj rukˈij rucˈojlen ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y rumariˈ riyin ncˈutuj utzil chare pan iwiˈ riyix riche (rixin) chi ri Lokˈolaj Espíritu tuyaˈ ruchukˈaˈ pa tak iwánima. 	 که بحسب دولت جلال خود به شماعطا کند که در انسانیت باطنی خود از روح او به قوت زورآور شوید،


Y queriˈ chukaˈ ri yebano alekˈ, ri chak benak cánima chrij ronojel cosas, ri yekˈaber, ri yeyokˈon, y ri can yequichop winek riche (rixin) chi niquimej ca cosas chique, ma xtiyatej ta chique riche (rixin) chi yeˈoc pa rajawaren ri Dios. 	 و دزدان و طمعکاران و میگساران و فحاشان وستمگران وارث ملکوت خدا نخواهند شد.


Ri nrajoˈ ri Nataˈ ri yin takayon pe, ya cˈa chi quinojel ri yetzˈeto ri Cˈajolaxel y niquinimaj, xticˈojeˈ cˈa quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek y xquencˈasoj el chiquicojol ri caminakiˈ ri pa ruqˈuisbel kˈij, xchaˈ ri Jesús chique ri winek. 	 و اراده فرستنده من این است که هر‌که پسر را دید و بدو ایمان آورد، حیات جاودانی داشته باشد و من در روز بازپسین او راخواهم برخیزانید.»


¿Achique cami ri kachˈalal Apolos, y yin achique cami riyin ri Pablo? Riyoj ma yoj Dios ta, riyoj xa yoj rusamajel Riyaˈ. Riyaˈ ruyaˈon jun kasamaj chikajujunal ruma ri Ajaf Dios xuchaˈ ri Apolos y xiruchaˈ chukaˈ riyin ri Pablo, riche (rixin) chi xkatzijoj ri ruchˈabel chiwe riyix y rumariˈ tek xinimaj. 	 پس کیست پولس و کیست اپلس؟ جزخادمانی که بواسطه ایشان ایمان آوردید و به اندازه‌ای که خداوند به هرکس داد.


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca.Y tek nubij chi ri Dios ronojel xuyaˈ pa rukˈaˈ ri winek, ntel chi tzij chi can ronojel ruyaˈon chic pa rukˈaˈ. Pero wacami ma jane nikatzˈet ta chi ronojel cˈo chic pa rukˈaˈ. Pero nikatzˈet chukaˈ chi ri Jesús xa majun más rukˈij xban chare que chiquiwech ri ángeles. Pero xa ma qˈuiy ta kˈij ri xban queriˈ chare, y wacami yaˈon chic rukˈij rucˈojlen ruma chi xutij pokonal y ruma chukaˈ chi xcom. Y ruma cˈa ri rutzil ránima ri Dios pa kawiˈ tek ri Jesús xcom kuma konojel. 	 اما او را که اندکی از فرشتگان کمتر شد می‌بینیم، یعنی عیسی را که به زحمت موت تاج جلال واکرام بر سر وی نهاده شد تا به فیض خدا برای همه ذائقه موت را بچشد.


Y xa can cˈariˈ tintzˈet ka riyin riˈ, tek yecˈo ye oxiˈ achiˈaˈ xeˈapon ri pa ruchiˈ ri jay ri yincˈo wi, yinquicanoj. Ri achiˈaˈ cˈa riˈ ye takon el ruma ri Cornelio, ri jun achi ri cˈo pa tinamit Cesarea. 	 و اینک در همان ساعت سه مرد از قیصریه نزد من فرستاده شده، به خانه‌ای که در آن بودم، رسیدند.


Y tek xintzˈet chi ma niquiben ta achiˈel ri kas nubij chupan ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, chiquiwech cˈa quinojel xinbij chare ri Pedro: Riyit can yit israelita, pero ma yatajin ta chubanic ri quicostumbre ri israelitas, xa acˈuan jun cˈaslen achiˈel quicˈaslen ri ma ye israelitas ta. Wi xa queriˈ yatajin chubanic, ¿achique cˈa ruma tek wacami naben chique ri ma ye israelitas ta chi niquiben ri quicostumbre ri israelitas? 	 ولی چون دیدم که به راستی انجیل به استقامت رفتار نمی کنند، پیش روی همه پطرس را گفتم: «اگر تو که یهود هستی، به طریق امت‌ها ونه به طریق یهود زیست می‌کنی، چون است که امت‌ها را مجبور می‌سازی که به طریق یهود رفتارکنند؟»


Y quecˈariˈ quibanon ri winek chupan ri kˈij tek ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol xtipe chic jun bey, sibilaj cˈa ye qˈuiy winek ri xa riqˈui ronojel ri cˈo quiqˈui benak wi ri cánima. 	 بر همین منوال خواهدبود در روزی که پسر انسان ظاهر شود.


Y ruma cˈa ri chiriˈ xa ma can ta utz riche (rixin) chi yecˈojeˈ ka riche (rixin) chi niquikˈaxaj na el ri rutiempo ri cakˈikˈ, rumariˈ jubaˈ ma quinojel ri xquichˈob chi xa más ta utz chi niquiyaˈ ca ri acuchi (achique) yecˈo wi, ruma riqˈui jubaˈ xa yecowin yeˈapon pa Fenice, ri cˈo chukaˈ chiriˈ pa Creta. Ruma ri Fenice can ma pa rubey ta cˈa cakˈikˈ cˈo wi, astapeˈ ri cakˈikˈ nipe pa ruwiˈ el jubaˈ chare ri acuchi (achique) nikatzˈet chi nika wi ri kˈij o astapeˈ ta wi nipe pa xulan pe jubaˈ chare ri acuchi (achique) nikatzˈet chi nika wi ri kˈij. 	 و چون آن بندر نیکو نبود که زمستان را در آن بسر برند، اکثر چنان مصلحت دانستند که از آنجا نقل کنند تا اگر ممکن شود خود را به فینیکسس رسانیده، زمستان را در آنجا بسر برند که آن بندری است از کریت مواجه مغرب جنوبی ومغرب شمالی.


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) apo quinojel ri winek riqˈui, ri quimolon quiˈ chiriˈ, y xubij cˈa chique: Tiwacˈaxaj cˈa chiˈiwonojel re xtinbij chiwe y tikˈax chiwech. 	 پس آن جماعت را پیش خوانده، بدیشان گفت: «همه شما به من گوش دهید و فهم کنید.


Y ri Aram xralcˈualaj ri Aminadab; ri Aminadab xralcˈualaj ri Naasón; y ri Naasón xralcˈualaj ri Salmón. 	 و ارام، عمیناداب را آورد و عمیناداب، نحشون را آورد و نحشون، شلمون را آورد.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Simón Pedro: Tayacaˈ la awespada pa ruvaina. ¿La nachˈob cami riyit chi riqˈui la xaben, riyin can yicolotej chuwech ri tijoj pokonal ri rubin pe ri Tataˈixel ri can cˈo chi nkˈaxaj? xchaˈ chare. 	 عیسی به پطرس گفت: «شمشیر خود را غلاف کن. آیا جامی را که پدر به من داده است ننوشم؟»


Y rumariˈ xberutzujuˈ (xberusujuˈ) riˈ pa samaj riqˈui jun achi aj chiriˈ chupan ri ruwachˈulef riˈ, y ri achi xutek cˈa el pa rulef riche (rixin) chi yeruyukˈuj ak. 	 پس رفته خود را به یکی از اهل آن ملک پیوست. وی او را به املاک خود فرستاد تاگرازبانی کند.


Y tek ri ye caˈiˈ rudiscípulos ri Juan ri Bautista xebe el, ri Jesús xerubilaˈ cˈa utzilaj tak chˈabel chrij ri Juan chiquiwech ri winek ri yecˈo chiriˈ. Y quecˈareˈ ri nubij ri Jesús chique: ¿Achique ri xbeˈitzˈetaˈ riyix pa desierto? ¿La xitzˈet cami riyix jun achi chiriˈ, chi xa achiˈel jun aj, ri xa nibe quelaˈ y nibe chic quelaˈ pa rukˈaˈ ri cakˈikˈ? Ma que ta riˈ. 	 و چون ایشان می‌رفتند، عیسی با آن جماعت درباره یحیی آغاز سخن کرد که «بجهت دیدن چه چیز بیرون شدید؟ آیا نی را که از باد درجنبش است؟


Y ma tzˈucun tak naˈoj ta ri xkatzijoj chiwe chrij ri ruchukˈaˈ ri Kajaf Jesucristo. Y chukaˈ ma tzˈucun tak tzij ta ri xkabij chiwe chi ri Jesucristo xtipe chic jun bey. Ruma riyin y ri ye wachibil can xkatzˈet wi chi ri Jesucristo sibilaj nim rukˈij. 	 زیرا که در‌پی افسانه های جعلی نرفتیم، چون از قوت و آمدن خداوند ما عیسی مسیح شما را اعلام دادیم، بلکه کبریایی او رادیده بودیم.


Y ri Jesús xucˈom cˈa chukaˈ apo ri vaso ri cˈo ruyaˈal uva chupan; y tek rumatioxin chic chare ri Dios, xuyaˈ cˈa chique ri rudiscípulos. Y xubij cˈa chique: Tikumuˈ cˈa chiˈiwonojel ri ruyaˈal uva ri cˈo chupan re vaso reˈ. 	 وپیاله را گرفته، شکر نمود و بدیشان داده، گفت: «همه شما از این بنوشید،


Y xutzˈibaj cˈa el jun wuj riche (rixin) chi nbequijachaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij, y chupan ri wuj riˈ rubin cˈa el: 	 و نامه‌ای بدین مضمون نوشت:


Y ya cˈa tiempo riˈ tek ri discípulos xejel apo riqˈui ri Jesús, y xquicˈutuj cˈa chare: ¿Achique chake riyoj ri más nim rukˈij ri xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj? xechaˈ. 	 در همان ساعت، شاگردان نزد عیسی آمده، گفتند: «چه کس در ملکوت آسمان بزرگتر است؟»


Y queriˈ chukaˈ ri utzil ri yetajin chubanic ri winek, cˈo chi nbekˈalajin na pe. Astapeˈ cˈo nicˈaj chic utzil ri ma ye kˈalaj ta, pero cˈo chi yebekˈalajin na pe. 	 و همچنین اعمال نیکو واضح است وآنهایی که دیگرگون باشد، نتوان مخفی داشت.


Y ri chiriˈ pa tinamit Listra, cˈo cˈa jun achi ri can pa ralaxic pe chi ma nicowin ta nibiyin. Can majun bey cˈa biyinek ta jubaˈ. Y ri achi cˈa riˈ tzˈuyul chiriˈ. 	 و در لستره مردی نشسته بود که پایهایش بی‌حرکت بود و از شکم مادر، لنگ متولد شده، هرگز راه نرفته بود.


Y ri winek israelitas riˈ, tek xquicˈaxaj ri xubij ri Jesús, xquichop cˈa chˈaˈoj chiquiwech ka riyeˈ y niquibilaˈ cˈa: ¿Achique cˈa rubanic riˈ chi Riyaˈ nuyaˈ ri ruchˈacul chake riche (rixin) chi nikatij? yechaˈ. 	 پس یهودیان با یکدیگر مخاصمه کرده، می‌گفتند: «چگونه این شخص می‌تواند جسدخود را به ما دهد تا بخوریم؟»


Y Riyaˈ xubij cˈa chukaˈ el chique chi xaxu (xaxe) wi ri quichˈameˈy tiquicˈuaj el y majun chic ri tiquicˈuaj el. Ma tiquicˈuaj ta yaˈl, ma tiquicˈuaj ta caxlan wey y chukaˈ can ma tiquicˈuaj ta el quirajil ri pa tak ximibel quipan. 	 و ایشان را قدغن فرمود که «جزعصا فقط، هیچ‌چیز برندارید، نه توشه‌دان و نه پول در کمربند خود،


Y xebeyacatej pe, cˈacˈariˈ xquelesaj el chuchiˈ ri tinamit. Ri jun tinamit cˈa riˈ pa ruwiˈ jun juyuˈ cˈo wi. Rumariˈ ri winek xquicˈuaj cˈa el ri Jesús riche (rixin) chi nbequinimaˈ ca chuchiˈ siwan. 	 و برخاسته او را ازشهر بیرون کردند و بر قله کوهی که قریه ایشان برآن بنا شده بود بردند، تا او را به زیر افکنند.


Yacˈa ri ruchˈabel ri Ajaf Dios majun bey xtiqˈuis ta, xa can cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 لکن کلمه خدا تاابدالاباد باقی است.» و این است آن کلامی که به شما بشارت داده شده است.


Y can ya wi ri Dios chojmirisayon chi xtuyaˈ na jun chic kachˈacul ri ma xticom ta chic. Y chukaˈ ruyaˈon ri Lokˈolaj Espíritu chake riche (rixin) jun retal chi can kitzij chi can nbekilaˈ na wi ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 اما او که ما را برای این درست ساخت خدا است که بیعانه روح را به ما می‌دهد.


Kayon riyoj majun yojcowin nikaben, astapeˈ can cˈo jubaˈ samaj kabanon, pero majun modo nikabij chi can yoj cˈa riyoj yojbano, ruma chi can ya ri Dios nibano chake chi yojcowin nikaben ri samaj riˈ. 	 نه آنکه کافی باشیم که چیزی را به خود تفکر کنیم که گویا از ما باشد، بلکه کفایت مااز خداست.


Yacˈa ri Jesús xucˈutuj cˈa chique ri rudiscípulos: ¿Janipeˈ caxlan wey cˈo iwuqˈui? xchaˈ chique. Y riyeˈ xquibij: Riyoj xaxu (xaxe wi) wukuˈ caxlan wey y caˈiˈ oxiˈ tak car cˈo kiqˈui, xechaˈ chare. 	 عیسی ایشان راگفت: «چند نان دارید؟» گفتند: «هفت نان و قدری از ماهیان کوچک.»


Y ri Jesús can cˈa nichˈo na cˈa quiqˈui ri rudiscípulos, tek yariˈ xoka ri Judas ri jun chique ri cablajuj rudiscípulos, y ye rucˈuan cˈa apo ye qˈuiy winek ri ye quicˈualon cheˈ y espada. Quinojel riˈ ye takon cˈa el cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y cuma chukaˈ ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij chiquicojol ri winek. 	 و هنوز سخن می‌گفت که ناگاه یهودا که یکی از آن دوازده بود با جمعی کثیر با شمشیرهاو چوبها از جانب روساء کهنه و مشایخ قوم آمدند.


Ri Judas xa can xu (xe) wi cˈa tek xuqˈuis el ri juwechˈ caxlan wey, xa can yacˈariˈ tek xel el. Tek xel cˈa el riyaˈ, xa can chakˈaˈ chic. 	 پس او لقمه را گرفته، در ساعت بیرون رفت و شب بود.


Y cˈo cˈa chukaˈ caˈiˈ oxiˈ tak car quiqˈui. Y ri Jesús xucˈutuj ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, y cˈacˈariˈ xutek rujachic chique ri winek. 	 و چند ماهی کوچک نیز داشتند. آنها را نیز برکت داده، فرمود تا پیش ایشان نهند.


Y queriˈ chukaˈ riyix cˈajolaˈ, tinimaj titakej cˈa quitzij ri ancianos riche (rixin) ri iglesia. Y chi cˈajolaˈ y chi rijitaˈk chiˈiwonojel tinimaj titakej cˈa iwiˈ. Ma tinimirisaj ta iwiˈ. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈiban ca, nubij: Ri Dios nupabaˈ riˈ chiquiwech ri niquinimirisaj quiˈ. Yacˈa ri niquichˈutinirisaj quiˈ, Riyaˈ nuyaˈ ri rutzil pa quiwiˈ. 	 همچنین‌ای جوانان، مطیع پیران باشید بلکه همه با یکدیگر فروتنی را بر خود ببندید زیرا خدابا متکبران مقاومت می‌کند و فروتنان را فیض می‌بخشد.


Tek ri Jesús kˈaxnek chic cˈa pe chupan ri lugar ri nakaj nicanaj wi chique ri tinamit Tiro y Sidón, xapon cˈa chunakajal ri choy Galilea. Riyaˈ xjoteˈ cˈa pa ruwiˈ ri juyuˈ, y tek cˈo chic chiriˈ xtzˈuyeˈ cˈa. 	 عیسی از آنجا حرکت کرده، به کناره دریای جلیل آمد و برفراز کوه برآمده، آنجا بنشست.


Y queriˈ chukaˈ quinojel xquikum ri yaˈ ri xuyaˈ pe ri Dios chique. Ri yaˈ riˈ xel cˈa pe pa jun abej. Y ri abej riˈ ya ri Cristo; y Riyaˈ can benak wi quiqˈui. 	 و همه همان شرب روحانی را نوشیدند، زیرا که می‌آشامیدنداز صخره روحانی که از عقب ایشان می‌آمد و آن صخره مسیح بود.


Queriˈ xuben chuwe, astapeˈ tek rubanon ca xa xiyokˈon chrij, y xenyaˈ pa tijoj pokonal ri winek ri quiniman Riyaˈ; y qˈuiy pokon ri xinbanalaˈ chique. Pero ri Ajaf xujoyowaj nuwech, ruma ri tiempo riˈ riyin ma wetaman ta ri xenbanalaˈ ruma ma jane nuniman ta ri Jesucristo. 	 که سابق کفرگو و مضر وسقطگو بودم، لیکن رحم یافتم از آنرو که ازجهالت در بی‌ایمانی کردم.


Ruma riyeˈ qˈuiy tijoj pokonal ri yequikˈaxaj, pero ma riqˈui wi riˈ riyeˈ can xquimol jun ofrenda ri xquitek chique ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic. Y ruma chi can cˈo cˈa nimalaj quicoten pa tak cánima, y ruma chukaˈ chi riyeˈ can quetaman ri pobreˈil, rumariˈ riyeˈ can xquinaˈ chi nicˈatzin yequitoˈ ri kachˈalal ri nicˈatzin quitoˈic, y can xquiben chi achiˈel xa ta can ye beyomaˈ. 	 زیرا در امتحان شدید زحمت، فراوانی خوشی ایشان ظاهر گردید و از زیادتی فقر ایشان، دولت سخاوت ایشان افزوده شد.


Tek ri Jesús, ri Jacobo y ri Juan xeˈel cˈa pe ri chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, riyeˈ xebe cˈa chcachoch ri Simón y ri Andrés. 	 و از کنیسه بیرون آمده، فور با یعقوب ویوحنا به خانه شمعون و اندریاس درآمدند.


Y ri Jesús nubij cˈa: Nataˈ Dios, tacuyuˈ quimac, ruma ma quetaman ta achique ri yetajin chubanic, xchaˈ. Y ri soldados xesaquin cˈa chrij rutziak ri Jesús, riche (rixin) chi xquitzˈet achique chi tziek ri niquicˈualaˈ el chiquijujunal. 	 عیسی گفت: «ای پدر اینها را بیامرز، زیراکه نمی دانند چه می‌کنند.» پس جامه های او راتقسیم کردند و قرعه افکندند.


Riyix wech aj Israel can sibilaj yixquicot tek nibix israelitas chiwe, ruma ri Dios chiwe riyix xuyaˈ wi ri ley. Y chukaˈ sibilaj ninimirisaj iwiˈ xa ruma nibij chi yix rutinamit ri Dios. 	 پس اگر تو مسمی به یهود هستی و برشریعت تکیه می‌کنی و به خدا فخر می‌نمایی،


¿Achique ta cˈa nibano chiwe tek yeˈibanalaˈ chˈaˈoj y oyowal? Ri nibano cˈa chiwe tek cˈo chˈaˈoj y oyowal chicojol ya ri itzel tak raybel ri yecˈo iwuqˈui y nicajoˈ yixquichˈec. 	 از کجا در میان شما جنگها و از کجا نزاعهاپدید می‌آید؟ آیا نه از لذت های شما که دراعضای شما جنگ می‌کند؟


Y riyoj can junan cukul kacˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma can cˈo ri Espíritu riche (rixin) ri cukbel cˈuˈx kiqˈui achiˈel ri tzˈibatal ca, tek nubij: Riyin xinnimaj y rumariˈ tek ntzijoj ri nuniman, nichaˈ ri tzˈibatal ca, y quecˈariˈ nikaben riyoj wacami nikatzijoj ri kaniman. 	 اما چون همان روح ایمان را داریم، بحسب آنچه مکتوب است «ایمان آوردم پس سخن گفتم»، ما نیز چون ایمان داریم، از اینرو سخن می‌گوییم.


Y ma yoj kˈaxnek ta el chare ri lugar ri nrajoˈ ri Dios chi yojsamej wi. Queriˈ nikabij chiwe ruma can yoj cˈa riyoj ri xojapon nabey mul ri chilaˈ iwuqˈui; kacˈuan apo ri lokˈolaj ruchˈabel ri Cristo ri niyaˈo colotajic. 	 زیرا از حد خود تجاوز نمی کنیم که گویا به شما نرسیده باشیم، چونکه در انجیل مسیح به شما هم رسیده‌ایم.


Y ri Er, rucˈajol ca ri Josué, y ri Josué rucˈajol ca ri Eliezer, y ri Eliezer rucˈajol ca ri Jorim, y ri Jorim rucˈajol ca jun chic achi ri Matat rubiˈ. 	 ابن یوسی، بن ایلعاذر، بن یوریم، بن متات، بن لاوی،


Riyeˈ quichapon bey ruma nicajoˈ niquitzijoj ri rubiˈ ri Jesucristo chique ri winek ri ma jane quiniman ta, y majun achique quicˈutun ta chique ri winek riˈ. 	 پس بر ما واجب است که چنین اشخاص را بپذیریم تاشریک راستی بشویم.


Y tek xtzˈaket cˈa ri kˈij achiˈel nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, chi ri ixokiˈ ri xeˈalan cˈo chi niquichˈajchˈojsaj quiˈ, ri María y ri José xquicˈuaj cˈa ri acˈal Jesús pa rachoch ri Dios pa Jerusalem, riche (rixin) chi xbequicˈutuˈ ca chuwech ri Ajaf Dios. 	 و چون ایام تطهیر ایشان برحسب شریعت موسی رسید، او رابه اورشلیم بردند تا به خداوند بگذرانند.


Riyoj ri nikatij ronojel, ma queketzelaj ta ri kachˈalal ri ma niquitij ta ronojel. Y ri kachˈalal riˈ ma tiquibij ta chi ma utz ta ri nikaben riyoj ruma nikatij ronojel. Ruma ri Dios yoj rucˈulun konojel, wi nikatij o ma nikatij ta ronojel. 	 پس خورنده ناخورنده را حقیر نشمارد وناخورنده بر خورنده حکم نکند زیرا خدا او راپذیرفته است.


Ruma wi riyix xa ma nicuy ta rumac jun ri cˈo pokon rubanon chiwe, chukaˈ ri Itataˈ ri cˈo chilaˈ chicaj ma xtucuy ta ri imac ri yeˈibanalaˈ chuwech. 	 اما هرگاه شما نبخشید، پدر شما نیز که درآسمان است تقصیرهای شما را نخواهد بخشید.»


Y yacˈariˈ tek xtapon ri ruqˈuisbel. Ri Cristo xtichˈacon cˈa chiquij quinojel ri itzel tak espíritu, ri kˈatbel tak tzij, y ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ. Y tek chˈaconek chic chiquij quinojel, cˈacˈariˈ tek ri Cristo xtujech chic ri rajawaren pa rukˈaˈ ri Dios Tataˈixel. 	 و بعد از آن انتها است وقتی که ملکوت را به خدا و پدر سپارد. و در آن زمان تمام ریاست و تمام قدرت و قوت را نابود خواهد گردانید.


Y tek riyin xquipe chic jun bey, yacˈariˈ tek xtibanatej chi yecˈo ye caˈiˈ ye warnek pa jun chˈat, jun xtucˈuex el y jun ri xticanaj ca. 	 به شما می‌گویم در آن شب دو نفر بر یک تخت خواهند بود، یکی برداشته و دیگری واگذارده خواهد شد.


Y ruma chi xa can junan cˈa quisamaj chi ye oxiˈ, ri Pablo xcˈojeˈ cˈa ka quiqˈui. Chi oxiˈ ye aj banoy jay riqˈui tziek, y junan cˈa xesamej. 	 و چونکه با ایشان همپیشه بود، نزدایشان مانده، به‌کار مشغول شد و کسب ایشان خیمه‌دوزی بود.


Yacˈa ri ixok ri xaxu (xaxe) chic ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef ri nuchˈob, astapeˈ cˈa qˈues na, xa caminek chuwech ri Dios. 	 لیکن زن عیاش در حال حیات مرده است.


Y ri achiˈaˈ saduceos xquibij cˈa chare ri Jesús: Riyit nabij chi xtapon na jun kˈij tek ri caminakiˈ xquecˈastej pe. Tek xtapon cˈa ri kˈij riˈ, ¿achoj rixjayil cˈa xtoc wi ri ixok riˈ? Ruma chi ye wukuˈ achiˈaˈ cachˈalal quiˈ xecˈojeˈ riqˈui, xechaˈ chare. 	 پس در قیامت، زن کدام‌یک از ایشان خواهد بود، زیرا که هر هفت او راداشتند؟»


Riyoj can cˈo cˈa jun Kanimalaj Sacerdote ri aponak chilaˈ chicaj, y riˈ ya ri Jesús ri Rucˈajol ri Dios. Rumacˈariˈ ma tikayaˈ ta ca, xa can cof kojcˈojeˈ chupan ri kanimabel cˈuˈx. 	 پس چون رئیس کهنه عظیمی داریم که ازآسمانها درگذشته است یعنی عیسی، پسر خدا، اعتراف خود را محکم بداریم.


Y rumariˈ ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Wi ninum ri netzelan awuche (awixin), riyit xa tayaˈ cˈa ruway. Y wi nichakiˈj ruchiˈ, tayaˈ cˈa ruyaˈ. Wi queriˈ xtaben, riyaˈ xa can xtiqˈuixbitej ruma ri itzel ri ye rubanalon. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 پس «اگردشمن تو گرسنه باشد، او را سیر کن و اگر تشنه است، سیرابش نما زیرا اگر چنین کنی اخگرهای آتش بر سرش خواهی انباشت.»مغلوب بدی مشو بلکه بدی را به نیکویی مغلوب ساز.


Y ruma chi riyix iwetaman chi majun nuben ta chiwe wi nitij ri tiˈij riˈ, can niben cˈa chare jun kachˈalal ri ma can ta cukul rucˈuˈx riqˈui ri Dios chi nitzak. Y wi queriˈ, ma utz ta, ruma chi ri Cristo xcom ruma chukaˈ ri jun kachˈalal riˈ. 	 و از علم تو آن برادر ضعیف که مسیح برای او مرد هلاک خواهد شد.


Y ma tikamestaj ta chi nikaben ri utz y ma tikamalij ta chukaˈ quitoˈic ri cˈo rajawaxic chi yekatoˈ. Ruma yariˈ ri más nika chuwech ri Dios chi nikaben, que chuwech yekatzuj (yekasuj) chicop chuwech. 	 لکن از نیکوکاری و خیرات غافل مشوید، زیرا خدا به همین قربانی‌ها راضی است.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij chare: Riyit awetaman chi riyoj kayaˈon ca ronojel ri cˈo kiqˈui, riche (rixin) chi yit katzekelben, xchaˈ. 	 پطرس بدوگفتن گرفت که «اینک ما همه‌چیز را ترک کرده، تورا پیروی کرده‌ایم.»


Yacˈa tek xetzolin pe ri ye aj chˈameˈy quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes y quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos ri ye takayon el quiche (quixin), xcˈutux cˈa chique: ¿Achique ruma tek ma xichop ta pe ri Jesús? xeˈucheˈex. 	 پس خادمان نزد روسای کهنه و فریسیان آمدند. آنها بدیشان گفتند: «برای چه او رانیاوردید؟»


Ri achi ri xucˈuex cˈa chilaˈ chicaj can utz wi cˈa chi niyaˈox (nyaˈ) rukˈij. Yacˈa riyin ma xtinyaˈ ta nukˈij. Pero xa ta rajawaxic chi nyaˈ nukˈij, ntzijoj ta ri ye ncˈulwachin ri nucˈut chi xa yin winek y majun wuchukˈaˈ. 	 از چنین شخص فخر خواهم کرد، لیکن ازخود جز از ضعفهای خویش فخر نمی کنم.


Y yecˈo cˈa ri ye tzulibeyon apo riche (rixin) ri Jesús, kˈalaj riˈ wi nucˈachojsaj ri achi, riche (rixin) chi queriˈ niquitzujuj (niquisujuj) chi ri Jesús xsamej chupan ri jun uxlanibel kˈij riˈ. 	 و مراقب وی بودند که شاید او را در سبت شفا دهد تا مدعی او گردند.


Ruma can pa rutiempo ri Moisés chapatajnek pe y cˈa que na riˈ ntajin rubanic wacami chi pa ronojel tinamit ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, can yecˈo cˈa ri yetijon kiche (kixin) chupan ri ley riche (rixin) ri Moisés ri pa tak ronojel uxlanibel kˈij. Rumariˈ ketaman achique ri can ma rucˈamon ta chi nikaben, xchaˈ ri Jacobo. 	 زیرا که موسی از طبقات سلف در هرشهر اشخاصی دارد که بدو موعظه می‌کنند، چنانکه در هر سبت در کنایس او را تلاوت می‌کنند.»


Tek riyin xintzˈet cˈa ri ixok riˈ, can xsach cˈa nucˈuˈx ruma xa can kˈabarnek riqˈui ri quiquiqˈuel ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios ri ye rucamisan y riqˈui ri quiquiqˈuel ri can xquitij el pokon ruma xquinimaj ri Jesús. 	 وآن زن را دیدم، مست از خون مقدسین و از خون شهدای عیسی و از دیدن او بی‌نهایت تعجب نمودم.


Yacˈa riyix ma tiwajoˈ ta chi nibix nimalaj tijonel chiwe, ruma xa can xu (xe) wi cˈa Jun ri rucˈamon (takal chrij) chi nibij Itijonel chare, y riˈ ya ri Cristo. Yacˈa chiˈiwonojel riyix, xa iwachˈalal iwiˈ. 	 لیکن شماآقا خوانده مشوید، زیرا استاد شما یکی است یعنی مسیح و جمیع شما برادرانید.


Quinojel ri winek ri yeyatej na chuwe ruma ri Nataˈ, xquepe chinucanoxic y riyin xquencˈul; y majun bey xquenwetzelaj ta el. 	 هرآنچه پدر به من عطا کند، به‌جانب من آید و هر‌که به‌جانب من آید، او را بیرون نخواهم نمود.


Y ri discípulos xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: Tijonel, ¿ajan (jampeˈ) cˈa xticˈulwachitej ri xabij yan ka chrij ri rachoch ri Dios? ¿Y achique cˈa retal nibanatej tek xa yecˈulwachitej yan riˈ? xechaˈ. 	 و از او سوال نموده، گفتند: «ای استاد پس این امور کی واقع می‌شود وعلامت نزدیک شدن این وقایع چیست؟»


Y riyix ninaˈ chi can yix ucˈuey quibey ri ye moyiˈ, y yix sakil quiche (quixin) ri yecˈo pa kˈekuˈm, 	 و یقین داری که خود هادی کوران و نور ظلمتیان


Y can quecˈariˈ chukaˈ nubij chupan ri xintzˈibaj yan el chiwe nabey, riche (rixin) chi tek riyin xquinapon iwuqˈui, man ta xquixinyaˈ chic pa bis, xa can ta xtiwil ri quicoten quiqˈui ri kachˈalal ri can rucˈamon chi niquiyaˈ quicoten pa wánima. Y can cukul nucˈuˈx chi tek riyin yiquicot, chiˈiwonojel chukaˈ riyix xquixquicot wuqˈui. 	 و همین را نوشتم که مباداوقتی که بیایم محزون شوم از آنانی که می‌بایست سبب خوشی من بشوند، چونکه بر همه شمااعتماد می‌دارم که شادی من، شادی جمیع شمااست.


Y queriˈ chukaˈ majun cˈa discípulo ri más ta nim rukˈij que chuwech ri rutijonel. Xa cˈa ya tek nretamaj na jabel ronojel ri nicˈatzin, cˈacˈariˈ junan nuben el riqˈui ri rutijonel. 	 شاگرد از معلم خویش بهتر نیست لیکن هر‌که کامل شده باشد، مثل استاد خود بود.


Y ruma queriˈ xquiben, ri Dios xeruyaˈ ca chi queˈucˈuex na cˈa ruma ri itzel tak raybel ri cˈo pa tak cánima; ri sibilaj niyaˈo (nitzako) qˈuix. Ruma yecˈo ixokiˈ ri ma achiˈaˈ ta chic ri xequirayij, xa quech ixokiˈ chic ri xequirayij. 	 از این سبب خدا ایشان را به هوسهای خباثت تسلیم نمود، به نوعی که زنانشان نیز عمل طبیعی را به آنچه خلاف طبیعت است تبدیل نمودند.


Y ri Jesús can yacˈariˈ tek xubij chique ri rudiscípulos: Ma quinojel ta yecochˈo chi man ta xticˈojeˈ quixjayil, ruma ma quinojel ta yatajnek chique chi man ta xquecˈuleˈ. 	 ایشان را گفت: «تمامی خلق این کلام را نمی پذیرند، مگر به کسانی که عطا شده است.


Y can yacˈariˈ tek xetzuˈun. Yacˈa ri Jesús xuchilabej cˈa el chique: Can tiwacˈaxaj cˈa el jabel, chi re xbanatej iwuqˈui, majun achoj chare titzijoj wi, xchaˈ el chique. 	 درحال چشمانشان باز شد و عیسی ایشان را به تاکیدفرمود که «زنهار کسی اطلاع نیابد.»


Y rumariˈ konojel xojtzak cˈa pan ulef. Y xinwacˈaxaj cˈa chukaˈ chi cˈo Jun ri xchˈo pe pa chˈabel hebreo, ri kachˈabel riyoj israelitas, y xubij cˈa chuwe: Saulo, Saulo, ¿achique cˈa ruma tek achapon wokotaxic? Xa ayon cˈa riyit nasoc awiˈ, ruma achapon wokotaxic. Xa ayon riyit nayaˈ awiˈ chutzaˈn jun cheˈ ri chˈut rutzaˈn, xchaˈ chuwe. 	 و چون همه بر زمین افتادیم، هاتفی راشنیدم که مرا به زبان عبرانی مخاطب ساخته، گفت: "ای شاول، شاول، چرا بر من جفا می‌کنی؟ تو را بر میخها لگد زدن دشوار است."


Y can kitzij cˈa nbij chiwe, chi can queriˈ chukaˈ sibilaj yequicot ri ángeles riche (rixin) ri Dios, tek cˈo jun aj mac ri nitzolin pe rucˈuˈx riqˈui ri Dios, xchaˈ ri Jesús. 	 همچنین به شمامی گویم شادی برای فرشتگان خدا روی می‌دهدبه‌سبب یک خطاکار که توبه کند.»


Riyin xinchˈob cˈa chi nicˈatzin nitzolin yan el ri kachˈalal Epafrodito iwuqˈui; ri xitek pe wuqˈui riche (rixin) chi xinorutoˈ riqˈui ri nicˈatzin chuwe. Can kachibil wi cˈa kiˈ riqˈui riche (rixin) chi katijon kakˈij chi yoj samajnek pa rusamaj ri Dios. 	 ولی لازم دانستم که اپفردتس را به سوی شما روانه نمایم که مرا برادر و همکار و همجنگ می‌باشد، اما شما را رسول و خادم حاجت من.


Ri tzij ri nibix pa nicˈaj chic chˈabel, ri xa ma nikˈalajsex ta ri niquibij, xa junan riqˈui tek nikˈojomex jun xul o jun arpa, y xa majun ruchojmil niban chare tek nikˈojomex. ¿La kˈalaj cami achique ri nikˈojomex chupan? Ma kˈalaj ta. Xaxu (xaxe wi) nacˈaxex chi cˈo nikˈajan pero xa ma kˈalaj ta achique chi bix ri nikˈojomex. 	 و همچنین چیزهای بیجان که صدا می‌دهد چون نی یا بربط اگر در صداها فرق نکند، چگونه آواز نی یا بربط فهمیده می‌شود؟


Y tek benak, Riyaˈ xutzˈet cˈa juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ tiquil chunakajal ri bey. Xbe cˈa apo chuxeˈ chucanoxic ruwech, pero xa majun ruwech cˈo ta, xa ruyon ruxak cˈo. Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri cheˈ: Majun bey chic cˈa xcawachin ta. Y ri juwiˈ cheˈ riˈ can chanin xchakiˈj ka. 	 و در کناره راه یک درخت انجیر دیده، نزد آن آمد و جز برگ بر آن هیچ نیافت. پس آن را گفت: «از این به بعد میوه تا به ابد بر تونشود!» که در ساعت درخت انجیر خشکید!


ruma nikˈalajsaj ri chˈabel riche (rixin) cˈaslen chiquiwech. Y riyin can nwajoˈ cˈa chi iwuma riyix xtiquicot ta ri wánima chupan ri kˈij tek xtipe ri Cristo, ruma xtikˈalajin chi ma chak ta queriˈ xintij nukˈij chubanic ri samaj chicojol. 	 و کلام حیات رابرمی افرازید، بجهت فخر من در روز مسیح تاآنکه عبث ندویده و عبث زحمت نکشیده باشم.


Achiˈel ri nubij chupan ri tzˈibatal ca tek ri Dios xubij chare ri Faraón: Xatinyaˈ pan Egipto riche (rixin) chi nikˈalajin ri wuchukˈaˈ y riche (rixin) chi nitzijox ri nubiˈ pa ronojel ruwachˈulef. Queriˈ xubij ri Dios chare ri Faraón. 	 زیرا کتاب به فرعون می‌گوید: «برای همین تو را برانگیختم تا قوت خود را در تو ظاهر سازم و تا نام من در تمام جهان ندا شود.»


Y quecˈareˈ ri nubij ri cˈambel tzij riˈ: Ri ijaˈtz junan nuben riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. 	 اما مثل این است که تخم کلام خداست.


Y ri Jesús yacˈariˈ tek xucˈutuj chique: ¿Achoj ruwachbel cˈa laˈ? ¿Y achoj rubiˈ chukaˈ la cˈo chuwech la puek? xchaˈ chique. 	 بدیشان گفت: «این صورت و رقم از آن کیست؟»


Can chrij wi cˈa Riyaˈ ye chˈonak wi ca quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca tek xquibij chi quinojel cˈa ri xqueniman riche (rixin) ri Cristo, can xtiquil cuybel mac pa rubiˈ Riyaˈ. Queriˈ quibin ca, xchaˈ ri Pedro. 	 وجمیع انبیا بر او شهادت می‌دهند که هر‌که به وی ایمان آورد، به اسم او آمرزش گناهان را خواهد یافت.»


Y can iwetaman cˈa chi tek riyaˈ xrajoˈ chi xyaˈox (xyaˈ) ta ri bendición pa ruwiˈ ruma ri rutataˈ; xa xbix chare chi majun chic bendición riche (rixin) riyaˈ; y astapeˈ can xokˈ chucˈutuxic, pero majun ri xcowin ta ri xuben riche (rixin) chi xucˈul ta chic ri bendición riˈ. 	 زیرا می‌دانید که بعد از آن نیز وقتی که خواست وارث برکت شود مردود گردید (زیرا که جای توبه پیدا ننمود) با آنکه با اشکها در جستجوی آن بکوشید.


¿Achique chic cˈa nikabij chrij reˈ? Wi ya ri Dios ri yojtoˈo riyoj, ¿achique ta cˈa jun ri nicowin chikij? Majun. 	 پس به این چیزها چه گوییم؟ هرگاه خدا باما است کیست به ضد ما؟


Y xubij chique: Rumariˈ ri achi man chic cˈa quiqˈui ta ruteˈ rutataˈ xticˈojeˈ wi. Xa xtiquicˈuaj cˈa quiˈ riqˈui ri rixjayil, y chi ye caˈiˈ xa jun cˈa ri xtiquiben. 	 و گفت از این جهت مرد، پدر و مادرخود را رها کرده، به زن خویش بپیوندد و هر دویک تن خواهند شد؟


Ye qˈuiy chique riyeˈ ri xquibij chrij ri Jesús: Xa chˈujernek laˈ. Xa itzel espíritu ri cˈo riqˈui, y riyix, ¿achique ruma ninimaj ka ri nubij? xechaˈ. 	 بسیاری از ایشان گفتند که «دیودارد و دیوانه است. برای چه بدو گوش می‌دهید؟»


Y queriˈ chukaˈ xuben ri jun chic mozo ri yaˈon ca caˈiˈ talento chare, riyaˈ can xuchˈec chic cˈa caˈiˈ talento riqˈui. 	 و همچنین صاحب دوقنطار نیز دو قنطار دیگر سود گرفت.


Pero ri Jesús más cˈa xbe rutzijol, y sibilaj ye qˈuiy winek niquimol quiˈ riqˈui. Yecˈo cˈa winek ri yepe riqˈui riche (rixin) chi niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y yecˈo cˈa nicˈaj chic nicajoˈ chi yecˈachojsex el ruma Riyaˈ. 	 لیکن خبر او بیشتر شهرت یافت و گروهی بسیار جمع شدند تا کلام او رابشنوند و از مرضهای خود شفا یابند،


Ri rajawaren ri caj junan cˈa riqˈui jun beyomel mukul ca pa jun ulef y xilitej ruma jun achi. Ri achi riˈ xumuk chic cˈa ca ri beyomel riˈ y niquicot ránima xtzolin y xuchop cˈa rucˈayixic ronojel ri cˈo riqˈui y cˈacˈariˈ xbe chulokˈic ri ulef ri acuchi (achique) mukul wi ri beyomel. 	 «و ملکوت آسمان گنجی را ماند، مخفی شده در زمین که شخصی آن را یافته، پنهان نمودو از خوشی آن رفته، آنچه داشت فروخت و آن زمین را خرید.


Y chrij cˈa ri Jesús xquimol cˈa apo quiˈ ri achiˈaˈ fariseos, y chukaˈ caˈiˈ oxiˈ aj tzˈibaˈ ri ye petenak ri pa tinamit Jerusalem. 	 و فریسیان و بعضی کاتبان از اورشلیم آمده، نزد او جمع شدند.


Pero riyeˈ xquichˈob chi ri niquitzˈet xa ya cˈa ri ánima riche (rixin) ri Jesús, rumariˈ sibilaj xquixibij quiˈ. 	 اما ایشان لرزان وترسان شده گمان بردند که روحی می‌بینند.


Nbij cˈa chiwe, riyix can rajawaxic chi nicˈuaj jun icˈaslen ri más choj que chuwech ri quicˈaslen ri ye aj tzˈibaˈ y chuwech ri quicˈaslen ri fariseos. Ruma wi ma que ta riˈ xtiben, ma xquixoc ta pa rajawaren ri caj. 	 زیرا به شما می‌گویم، تاعدالت شما بر عدالت کاتبان و فریسیان افزون نشود، به ملکوت آسمان هرگز داخل نخواهیدشد.


Y ri discípulos xebe na wi. Xebe ri pa tak aldeas riche (rixin) chi xbequitzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Y xequicˈachojsaj chukaˈ yawaˈiˈ ronojel ri acuchi (achique) xekˈax wi. 	 پس بیرون شده در دهات می‌گشتند و بشارت می‌دادند و درهرجا صحت می‌بخشیدند.


Riyix wech aj Israel, ri can yoj riy rumam ca ri katataˈ Abraham ri xcˈojeˈ ojer ca, y riyix ri ma yix israelitas ta, ri can nixibij iwiˈ chi yixmacun chuwech ri Dios, nbij cˈa chiwe, chi ri ruchˈabel ri Dios, ri can nichˈo cˈa chrij ri colotajic, can iwuche (iwixin) cˈa riyix tek yaˈon pe. 	 «ای برادران عزیز و ابنای آل ابراهیم وهرکه از شما خداترس باشد، مر شما را کلام این نجات فرستاده شد.


Cˈo chukaˈ kiqˈui ri chˈabel ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri can nucukubaˈ kacˈuˈx. Y yariˈ ri can tiyaˈ ixquin chare ruma can nuben achiˈel jun kˈakˈ ri nisakirisan pa jun kˈekuˈm cˈa ya tek xtisaker chkawech, achiˈel tek ntel pe ri nimachˈumil riche (rixin) rusekeric, queriˈ xtuben ri sakil pa tak kánima. 	 و کلام انبیا را نیز محکم تر داریم که نیکومی کنید اگر در آن اهتمام کنید، مثل چراغی درخشنده در مکان تاریک تا روز بشکافد و ستاره صبح در دلهای شما طلوع کند.


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa chique: Wacami tipajaˈ el jubaˈ y ticˈuaj chare ri achi ri nisamej chrij re cˈulanen reˈ, riche (rixin) chi tunaˈ. Y ri yeniman yeˈilin chiriˈ can xquiben wi ri xubij ri Jesús chique. 	 پس بدیشان گفت: «الان بردارید و به نزد رئیس مجلس ببرید.» پس بردند؛


Ri Pedro y ri Juan cˈa yechˈo na cˈa chiquiwech ri winek, tek xeˈoka ri sacerdotes ye cachibilan ri achiˈaˈ saduceos, y chukaˈ ri achi ri cˈo más rukˈij chiquicojol ri achiˈaˈ ri ye chajinel pa rachoch ri Dios. 	 و چون ایشان با قوم سخن می‌گفتند، کهنه وسردار سپاه هیکل و صدوقیان بر سر ایشان تاختند،


Riyix mozos, can tinimaj quitzij ri ipatrón. Ma tiben ta chi xaxu (xaxe wi) tek yecˈo apo ri ipatrón iwuqˈui tek yixsamej jabel riche (rixin) chi niwajoˈ yixtzˈetetej chi can yix utzilaj tak mozos, ma que ta riˈ. Riyix nicˈatzin chi riqˈui ronojel iwánima tibanaˈ ri quisamaj, ruma ri Dios can yix rutzuliben wi pe chilaˈ chicaj. 	 ای غلامان، آقایان جسمانی خود را در هر چیز اطاعت کنید، نه به خدمت حضور مثل جویندگان رضامندی مردم، بلکه به اخلاص قلب و از خداوند بترسید.


Y riche (rixin) chi ma niyokˈotej ta ri utzilaj cˈaslen ri kilon chic, ma tikaben ta ri xa ma utz ta chuwech jun kachˈalal, astapeˈ chkawech riyoj can utz. 	 پس مگذارید که نیکویی شما را بد گویند.


Ri Dios tek xuben ri samaj riche (rixin) chi ri winek xa jun quiwech niquiben riqˈui Riyaˈ, ya ri Cristo ri xucusaj. Ya cˈa chˈabel riˈ ri xuchilabej chake riyoj chi nikakˈalajsaj, chi ri Dios nrajoˈ chi ma nuyaˈ ta chic pa cuenta ri quimac ri ye quibanalon pe ri winek. Ri Dios nrajoˈ chi ri winek xa jun ta quiwech niquiben riqˈui Riyaˈ. 	 یعنی‌اینکه خدا در مسیح بود و جهان را باخود مصالحه می‌داد و خطایای ایشان را بدیشان محسوب نداشت و کلام مصالحه را به ما سپرد.


Y sibilaj cˈa pa quichiˈ niquiben. Y ri aj tzˈibaˈ ri yecˈo quiqˈui ri achiˈaˈ fariseos xeyacatej cˈa y xquibij: Re jun achi reˈ majun itzel rubanon ta. Y riqˈui jubaˈ jun espíritu o jun ángel ri takon pe ruma ri Dios, ri biyon chare ri chˈabel ri yerukˈalajsaj chkawech. Y wi queriˈ, man cˈa rucˈamon ta chi nikaben chˈaˈoj chrij ri Dios, xechaˈ. 	 پس غوغای عظیم برپا شد و کاتبان از فرقه فریسیان برخاسته مخاصمه نموده، می‌گفتند که «در این شخص هیچ بدی نیافته‌ایم و اگر روحی یا فرشته‌ای با او سخن گفته باشد با خدا جنگ نبایدنمود.»


Y jun kˈij tek ri Jesús nikˈax cˈa el queriˈ, xutzˈet cˈa ri achi cotzˈol chiriˈ. Y Riyaˈ can retaman cˈa chi ri achi riˈ qˈuiy yan chic junaˈ ri queriˈ rucˈulwachin pe. Yacˈariˈ tek Riyaˈ xucˈutuj cˈa chare ri achi riˈ: ¿Nawajoˈ yacˈachoj? 	 مریض او راجواب داد که «ای آقا کسی ندارم که چون آب به حرکت آید، مرا در حوض بیندازد، بلکه تا وقتی که می‌آیم، دیگری پیش از من فرو رفته است.


Y xepe ri discípulos xquicˈasoj cˈa ri Jesús y xquibij chare: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Kojacoloˈ cˈa. Wacami yojcom, xechaˈ chare. 	 پس شاگردان پیش آمده، او را بیدار کرده، گفتند: «خداوندا، مارا دریاب که هلاک می‌شویم!»


Y ri Pedro xubij chique: Titzolin pe ri icˈuˈx riqˈui ri Dios, y pa rubiˈ ri Ajaf Jesucristo tibanaˈ el bautizar iwiˈ, riche (rixin) chi queriˈ nicuyutej ri imac. Y ri Dios xtuyaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe. 	 پطرس بدیشان گفت: «توبه کنید و هر یک ازشما به اسم عیسی مسیح بجهت آمرزش گناهان تعمید گیرید و عطای روح‌القدس را خواهیدیافت.


Y can tijalatej cˈa ri iwánima y ri ichˈobonic. 	 و به روح ذهن خود تازه شوید.


Y ri Felipe cˈa tek xunaˈ, cˈo chic chupan ri tinamit Azoto. Y chiriˈ xuchop chic cˈa el jun rubey, xkˈax el ri pa tak tinamit nutzijolaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Queriˈ nubanalaˈ xapon cˈa pa tinamit Cesarea. 	 اما فیلپس در اشدود پیدا شد و در همه شهرها گشته بشارت می‌داد تا به قیصریه رسید.


Y xubij cˈa chukaˈ chique: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈo chi nkˈaxaj na qˈuiy tijoj pokonal. Y xquinetzelex cuma ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. Xquinetzelex cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y cuma ri aj tzˈibaˈ. Y xquicamisex. Pero pa rox kˈij xquicˈastej pe, xchaˈ ri Jesús. 	 و گفت: «لازم است که پسر انسان زحمت بسیار بیند و از مشایخ وروسای کهنه و کاتبان رد شده کشته شود و روزسوم برخیزد.»


Y ri Dios xuchaˈ jun chique ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ tek ma jane queˈalex, y riqˈui ri xquicˈulwachij ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ, can nikˈalajin wi chi ri Dios ma yojruchaˈ ta ruma ri yekabanalaˈ. Riyaˈ yeruchaˈ ri ruchˈobon chi yeruchaˈ. Ruma tek ma jane queˈalex ri caˈiˈ acˈalaˈ riˈ, y ma jane tikˈalajin ri xtiquibanalaˈ wi utz o ma utz ta, 	 زیرا هنگامی که هنوز تولدنیافته بودند و عملی نیک یا بد نکرده، تا اراده خدابرحسب اختیار ثابت شود نه از اعمال بلکه ازدعوت کننده


Y tek ri Pedro xtzolin chic cˈa pa Jerusalem, yecˈo kachˈalal israelitas ri xechˈojin riqˈui, ruma nicajoˈ chi niban ri circuncisión chique ri nicˈaj chic kachˈalal ri ma ye israelitas ta, 	 و چون پطرس به اورشلیم آمد، اهل ختنه با وی معارضه کرده،


Y ri Jesús xyacatej cˈa pe, y xubij chare ri cakˈikˈ chi tiqˈuis el y xubij chare ri ruwiˈ yaˈ chi titaneˈ ka. Y queriˈ xbanatej. Ri cakˈikˈ xqˈuis el, y chukaˈ ri ruwiˈ yaˈ xtaneˈ ka. 	 در ساعت اوبرخاسته، باد را نهیب داد و به دریا گفت: «ساکن شو و خاموش باش!» که باد ساکن شده، آرامی کامل پدید آمد.


Ri netzelan cˈa wuche (wixin) y ma nucˈul ta ri nuchˈabel pa ránima, pa ruqˈuisbel kˈij can xtikˈat na cˈa tzij pa ruwiˈ. Ri xtikˈato tzij pa ruwiˈ can ya ri chˈabel ri xenkˈalajsaj. 	 هرکه مرا حقیر شمارد و کلام مرا قبول نکند، کسی هست که در حق او داوری کند، همان کلامی که گفتم در روز بازپسین بر او داوری خواهد کرد.


Rumariˈ ma tixibij ta iwiˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. 	 پس ترسان مباشید زیراشما از گنجشکان بسیار افضل هستید.


Riyin sibilaj yibison. Can ronojel kˈij cˈo nimalaj kˈaxon pa wánima cuma ri wech aj Israel. 	 که مرا غمی عظیم و در دلم وجع دائمی است.


Y ri Pedro can xbeka wi pe quiqˈui ri ye oxiˈ achiˈaˈ ri ye takon el ruma ri Cornelio, y xubij chique: Yin cˈa riyin ri Pedro ri nicanoj. ¿Achique cˈa ruma tek yix petenak chinucanoxic? xchaˈ chique. 	 پس پطرس نزد آنانی که کرنیلیوس نزد وی فرستاده بود، پایین آمده، گفت: «اینک منم آن کس که می‌طلبید. سبب آمدن شما چیست؟»


Y ri winek chupan cˈa ri kˈij tek can cˈa nisamej na ri Juan ri Bautista, yacˈariˈ tek quichapon pe y cˈa yetajin na chupan re kˈij reˈ, chi can niquitij quikˈij chi yeˈoc pa rajawaren ri caj. Can niquimajlaˈ cˈa quiˈ chrij y más niquiben ri can riqˈui cˈa ronojel quicˈuˈx yeˈapon. 	 و از ایام یحیی تعمید‌دهنده تا الان، ملکوت آسمان محبور می‌شود و جباران آن را به زورمی ربایند.


Y cˈacˈariˈ, ri cˈa yoj qˈues na ca, ri cˈa yojcˈo na chuwech re ruwachˈulef, yariˈ tek junan xkojjicˈ el quiqˈui riyeˈ pa sutzˈ chicaj, riche (rixin) chi nbekacˈuluˈ ri Ajaf. Y xkojcˈojeˈ riqˈui Riyaˈ xtibe kˈij xtibe sek. 	 آنگاه ما که زنده و باقی باشیم، با ایشان در ابرهاربوده خواهیم شد تا خداوند را در هوا استقبال کنیم و همچنین همیشه با خداوند خواهیم بود.پس بدین سخنان همدیگر را تسلی دهید.


Re chˈaculaj cˈa re kacˈuan wacami xaxu (xaxe wi) cˈa chuwech re ruwachˈulef nicˈatzin wi chake, pero riche (rixin) chi yojbe chilaˈ chicaj, nicˈatzin jun chˈaculaj riche (rixin) chilaˈ chicaj chake. Ri chˈaculaj caminek chic y nbemuk ca, jun chˈaculaj ri cˈa riche (rixin) na re ruwachˈulef, pero tek xticˈastej el, can jun chˈaculaj ri can riche (rixin) chic chilaˈ chicaj. 	 جسم نفسانی کاشته می‌شود و جسم روحانی برمی خیزد. اگر جسم نفسانی هست، هرآینه روحانی نیز هست.


Ri niniman riche (rixin) ri Rucˈajol ri Dios, ri ránima nubij chare chi kitzij ri nubij ri Dios chrij ri Rucˈajol. Yacˈa ri winek ri ma nunimaj ta ri Dios, xa nuben chi ma kitzij ta ri nubij ri Dios, ruma ma nunimaj ta ri nubij chrij ri Rucˈajol. 	 آنکه به پسر خدا ایمان آورد، در خود شهادت دارد وآنکه به خدا ایمان نیاورد، او را دروغگو شمرده است، زیرا به شهادتی که خدا درباره پسر خودداده است، ایمان نیاورده است.


Chupan ri kˈij riˈ can xtibanatej cˈa achiˈel ri nuben jun patrón ri ruyaˈon ca jun rumozo ri can cˈo runaˈoj pa quiwiˈ ri ye aj pa rachoch y rubin ca chare chi querutzukuˈ apo tek napon ri hora. Wi can nuben wi ri bin ca chare y utz nuben chare ronojel ri samaj, 	 «پس آن غلام امین و دانا کیست که آقایش او را بر اهل خانه خود بگمارد تا ایشان را در وقت معین خوراک دهد؟


Rumacˈariˈ riyix nicˈatzin chi can quiniwoyobej apo, ruma riqˈui jubaˈ ri hora tek xa ma yin ta riyin ri yinichˈob, yariˈ tek xquipe riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, xchaˈ ri Jesús. 	 پس شما نیز مستعد باشید، زیرا در ساعتی که گمان نمی برید پسر انسان می‌آید.»


Y yacˈariˈ tek ri Dios xeruyaˈ ca ri kachˈalal aj Israel, ruma riyeˈ xa xquichop niquiyaˈ quikˈij ri xa ma ye dios ta. Rumariˈ ri Dios xeruyaˈ cˈa ca riche (rixin) chi xquiyaˈ quikˈij quiwachbel quinojel ri yetzˈet chuwech ri caj. Can quecˈariˈ xubij ri Dios chupan ri ye tzˈibatal ca cuma ri ruprofetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca ri acuchi (achique) nubij wi: Riyix winek aj Israel, tek xixbiyin cawinek junaˈ pa desierto, ¿la xeˈicamisalaˈ cami chicop riche (rixin) chi xeˈitzuj (xeˈisuj) chuwe riyin? Xa ma que ta riˈ xiben. 	 از این جهت خدا رو گردانیده، ایشان را واگذاشت تا جنود آسمان را پرستش نمایند، چنانکه در صحف انبیا نوشته شده است که "ای خاندان اسرائیل، آیا مدت چهل سال دربیابان برای من قربانی‌ها و هدایا گذرانیدید؟


Y riyin ri Juan can xinwacˈaxaj cˈa chukaˈ chi achiˈel quichˈabel sibilaj qˈuiy winek ri niwajin chicaj. Ri quichˈabel can niwajin cˈa achiˈel yewajin raken tak yaˈ, y chukaˈ achiˈel nikˈajan ri coklajay. Y niquibij cˈa: Tinimirisaj rubiˈ ri Ajaf ri ka‑Dios, ri can cˈo ronojel uchukˈaˈ pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nicowin nuben ronojel, ruma ya Riyaˈ ri Aj Kˈatbel Tzij. 	 و شنیدم چون آواز جمعی کثیر و چون آوازآبهای فراوان و چون آواز رعدهای شدید که می‌گفتند: «هللویاه، زیرا خداوند خدای ما قادرمطلق، سلطنت گرفته است.


Y chiquicojol cˈa ri winek riˈ benak cˈa chukaˈ jun ixok ri cˈo jun ruyabil riche (rixin) icˈ chare. Ri ixok riˈ cˈo chic cˈa cablajuj junaˈ ri ma tanel ta ri ruquiqˈuel. 	 آنگاه زنی که مدت دوازده سال به استحاضه مبتلا می‌بود،


Y riyix iwetaman chi ri Jesucristo xcom kuma riyoj riche (rixin) chi xuyaˈ kacˈaslen. Riche (rixin) chi queriˈ wi cˈa yoj qˈues na waweˈ chuwech re ruwachˈulef, o yoj caminek chic el, cˈo kacˈaslen riqˈui Riyaˈ. 	 که برای مامرد تا خواه بیدار باشیم و خواه خوابیده، همراه وی زیست کنیم.


Y ri Judá, rucˈajol ca ri Jacob, y ri Jacob rucˈajol ca ri Isaac, y ri Isaac rucˈajol ca ri Abraham, y ri Abraham rucˈajol ca ri Taré, y ri Taré rucˈajol ca ri Nacor. 	 ابن یعقوب، بن اسحق، بن ابراهیم، بن تارح، بن ناحور،


Kitzij nbij chawe: Ya ri wetaman y ri ntzˈeton riyin ri ntzijoj, yacˈa riyix ma niwajoˈ ta ninimaj. 	 آمین، آمین به تو می‌گویم آنچه می‌دانیم، می‌گوییم و به آنچه دیده‌ایم، شهادت می‌دهیم و شهادت ما را قبول نمی کنید.


Riyoj cukul kacˈuˈx chi riyix ma xtiyaˈ ta ca ri Dios. Ruma ketaman chi yix kachibil chupan ri tijoj pokonal ri nikakˈaxaj ruma ri rusamaj ri Cristo, rumariˈ chi yix kachibil chukaˈ tek nicukubex kacˈuˈx riyoj. 	 و امید ما برای شما استوار می‌شودزیرا می‌دانیم که چنانکه شما شریک دردهاهستید، همچنین شریک تسلی نیز خواهید بود.


Y ri principaliˈ tak sacerdotes y ri aj tzˈibaˈ riˈ xequitek cˈa pe nicˈaj chic achiˈaˈ ri can choj ri quicˈaslen nikˈalajin, pero xa ma ye que ta riˈ. Queriˈ xquiben ruma chi can nicajoˈ chi ri Jesús nitzak ta pa quikˈaˈ riqˈui ri chˈabel ri nubij. Y wi can nika cˈa pa quikˈaˈ, niquiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij. 	 و مراقب او بوده جاسوسان فرستادند که خود را صالح می‌نمودند تا سخنی از او گرفته، اورا به حکم و قدرت والی بسپارند.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xbe ka pa tinamit Capernaum, jun tinamit ri cˈo pa rucuenta ri Galilea. Y Riyaˈ nutzijoj ri ruchˈabel ri Dios chique ri winek ri quimolon quiˈ chiriˈ pa jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios pa tak uxlanibel kˈij. 	 و به کفرناحوم شهری از جلیل فرود شده، در روزهای سبت، ایشان را تعلیم می‌داد.


Y ri chiriˈ, can xtiquitzˈet cˈa ruwech. Y chukaˈ xtiquicˈuaj cˈa ri rubiˈ chi nicˈaj tak quiwech. 	 و چهره او را خواهنددید و اسم وی بر پیشانی‌ایشان خواهد بود.


Ruma wi yinapon riqˈui chˈabel ri xa nuyaˈ bis pa tak iwánima, ¿achique ta cami cˈa ri xqueyaˈo quicoten pa wánima riyin? Riˈ xa can xu (xe) wi cˈa riyix. Pero wi xa pa bis yixinyaˈ wi riyix, can ma yixcowin ta cˈa niyaˈ quicoten pa wánima riyin. 	 زیرا اگر من شما رامحزون سازم، کیست که مرا شادی دهد جز او که از من محزون گشت؟


Majun cˈa winek ri chak ta queriˈ ntoc nimalaj sacerdote y nicˈojeˈ anej rukˈij, xa can cˈo chi ya ri Dios nichaˈo riche (rixin) achiˈel xban chare ri Aarón ojer ca. 	 و کسی این مرتبه را برای خودنمی گیرد، مگر وقتی که خدا او را بخواند، چنانکه هارون را.


Yacˈa ri pa tak uxlanibel kˈij, ri Pablo nibe cˈa chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, y can nutij cˈa rukˈij riche (rixin) chi nucˈut ri ruchˈabel ri Dios chiquiwech ri winek israelitas y chiquiwech ri ma ye israelitas ta, riche (rixin) chi nikˈax chiquiwech. 	 و هر سبت در کنیسه مکالمه کرده، یهودیان و یونانیان را مجاب می‌ساخت.


Chukaˈ wi etaman chi cˈo utzil rubanon, wi ye ruqˈuiytisan jabel ri ral, wi jabel xyaˈo posada chique ri winek, wi ma xupokonaj ta ruchˈajlon caken ri lokˈolaj tak kachˈalal, wi ye rutoˈon ri niquitij pokon, y wi ronojel ruwech utzil ye rubanalon. 	 که دراعمال صالح نیک نام باشد، اگر فرزندان را پرورده و غربا را مهمانی نموده و پایهای مقدسین راشسته و زحمت کشان را اعانتی نموده و هر کارنیکو را پیروی کرده باشد.


Y ri kachˈalal cˈa ri xquiquiraj el quiˈ ruma ri pokon niban chique, xebe pa tak tinamit y niquitzijoj chukaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. 	 پس آنانی که متفرق شدند، به هر جایی که می‌رسیدند به کلام بشارت می‌دادند.


Y quinojel cˈa ri can ye wuche (wixin) riyin, can ye awuche (awixin) cˈa chukaˈ riyit, y ri awuche (awixin) riyit, can ye wuche (wixin) chukaˈ riyin. Y can xkˈalajin yan cˈa ri nukˈij nucˈojlen riyin cuma riyeˈ. 	 و آنچه ازآن من است از آن تو است و آنچه از آن تو است از آن من است و در آنها جلال یافته‌ام.


Y wi ri Satanás yerelesaj el ri can yesamej riqˈui, can ntel cˈa chi tzij chi xa ruyon riyaˈ nrokotaj el riˈ. Xa ruyon riyaˈ nuben ka chˈaˈoj chrij. Y wi queriˈ nuben, chanin nitzak y niqˈuis ka rukˈij. 	 لهذا اگرشیطان، شیطان را بیرون کند، هرآینه بخلاف خودمنقسم گردد. پس چگونه سلطنتش پایدار ماند؟


Y ri Naasón, rucˈajol ca ri Aminadab, y ri Aminadab rucˈajol ca ri Aram, y ri Aram rucˈajol ca ri Esrom, y ri Esrom rucˈajol ca ri Fares, y ri Fares rucˈajol ca jun chic achi ri Judá rubiˈ. 	 ابن عمیناداب، بن ارام، بن حصرون، بن فارص، بن یهودا،


Y can que wi riˈ xbanatej. Can xalex na wi ri kamamaˈ Isaac. Y tek ri Isaac cˈulan chic, ri Rebeca ri rixjayil ri Isaac xeralaj ye caˈiˈ acˈalaˈ. 	 و نه این فقط، بلکه رفقه �یز چون از یک شخص یعنی از پدر مااسحاق حامله شد،


Yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij xquibij chare ri Jesús: Riyit nabij chi xatzˈet ri katataˈ Abraham, pero riyit xa cˈa yit acˈal na. Xa cˈa ma jane cˈo ta nicˈaj ciento ajunaˈ. 	 یهودیان بدو گفتند: «هنوز پنجاه سال نداری وابراهیم را دیده‌ای؟»


Chukaˈ ri Cristo xcom kuma riyoj, y xcˈastej, y wacami cˈo pa rajquikˈaˈ ri Dios y ntajin nucˈutuj apo utzil chare ri Dios pa kawiˈ riyoj. Y wi ri Cristo quereˈ nuben kuma riyoj, ¿la cˈo ta cami jun ri xtibin chi tika rucˈayewal pa kawiˈ? Majun. 	 کیست که بر ایشان فتوا دهد؟ آیا مسیح که مرد بلکه نیزبرخاست، آنکه به‌دست راست خدا هم هست وما را نیز شفاعت می‌کند؟


Y ri cánima ri winek ri yecˈo chuxeˈ ri altar riˈ, can niquirek cˈa quichiˈ chubixic: Lokˈolaj y kitzij Kajaf, ¿Ajan (jampeˈ) cˈa nakˈet tzij pa quiwiˈ ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef? ¿Ajan (jampeˈ) cˈa nayaˈ ruqˈuexel chique ruma xojquicamisaj riyoj? yechaˈ. 	 که به آواز بلندصدا کرده، می‌گفتند: «ای خداوند قدوس و حق، تا به کی انصاف نمی نمایی و انتقام خون ما را ازساکنان زمین نمی کشی؟»


Y tek riyix nibij chrij jun winek chi cˈo rumac, riˈ xa inaˈoj riyix nicusaj. Yacˈa riyin ma que ta riˈ nben. 	 شما بحسب جسم حکم می‌کنید امامن بر هیچ‌کس حکم نمی کنم.


Riyaˈ xubij cˈa: Riyix iwetaman chi pa tinamit Jerusalem kachapon wi el bey, y ya ri chiriˈ xquijach wi el riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol. Xquijach na pa quikˈaˈ ri principaliˈ tak sacerdotes y pa quikˈaˈ ri aj tzˈibaˈ. Y riyeˈ xtiquibij cˈa chi can quicamisex. 	 «اینک به سوی اورشلیم می‌رویم و پسر انسان به روسای کهنه و کاتبان تسلیم کرده خواهد شد و حکم قتل او را خواهندداد،


Ri Félix ri aj kˈatbel tzij can retaman wi cˈa achique quibanic ri yetzekelben ri Jesucristo, ri kitzij Bey. Rumariˈ ri Félix riˈ, xupabaˈ ri chˈaˈoj riˈ tek racˈaxan chic ka ri xubij ri Pablo, y xubij cˈa chique quinojel: Cˈa ya tek xtipe na ri Lisias ri achi achiˈel jun coronel, cˈa ya cˈa kˈij riˈ tek xtinwetamaj más chrij re jun chˈaˈoj re ichapon, xchaˈ chique. 	 آنگاه فیلکس چون از طریقت نیکوترآگاهی داشت، امر ایشان را تاخیر انداخته، گفت: «چون لیسیاس مین باشی آید، حقیقت امر شما را دریافت خواهم کرد.»


Rumacˈariˈ, ticukubaˈ icˈuˈx chi xquixcolotej, ruma riyin can wetaman wi chi ri Dios can xkojrucol wi achiˈel ri xorubij ca ri ángel chuwe. 	 پس‌ای مردمان خوشحال باشید زیرا ایمان دارم که به همانطور که به من گفت، واقع خواهدشد.


Cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 تا دشمنانت را پای انداز توسازم."


Y ye qˈuiy cˈa chique ri winek ri can quiniman chic, yeˈoka chukˈalajsaxic ri itzel ri ye quibanalon. 	 و بسیاری از آنانی که ایمان آورده بودند آمدند و به اعمال خود اعتراف کرده، آنها رافاش می‌نمودند.


Y ri Jesús xubij cˈa chare: Catzolin. Ri acˈajol nicˈaseˈ, xucheˈex el. Y ri achi riˈ can xunimaj wi ri xubij ri Jesús, y xbe. 	 عیسی بدو گفت: «برو که پسرت زنده است.» آن شخص به سخنی که عیسی بدو گفت، ایمان آورده، روانه شد.


Yacˈa ri Pedro xa xrewaj chic jun bey. Y xa cˈa jumej tibix queriˈ chare, ye chic ri yecˈo chiriˈ xebin chic jun bey chare: Can kitzij na wi chi riyit yit jun chique ri yecˈo riqˈui ri Jesús. Ruma riyit pa Galilea yape wi, ruma can junan rubanic ri achˈabel quiqˈui, xechaˈ chare. 	 او باز انکار کرد. و بعد از زمانی حاضرین بار دیگر به پطرس گفتند: «در حقیقت تو از آنها می‌باشی زیرا که جلیلی نیز هستی ولهجه تو چنان است.»


Yacˈa wi riyin riqˈui ri ru‑Espíritu ri Dios yenwelesaj wi ri itzel tak espíritu, ntel chi tzij chi kitzij chi xoka yan ri rajawaren ri Dios iwuqˈui riyix. 	 لیکن هرگاه من به روح خدادیوها را اخراج می‌کنم، هرآینه ملکوت خدا برشما رسیده است.


Y yacˈariˈ tek ri Rey xtubij chique ri yecˈo pa rajquikˈaˈ: Quixam pe riyix ri icˈulun chic ri rutzil ri Nataˈ Dios. Quixcˈojeˈ cˈa pa rajawaren ri Dios, ri can iwuche (iwixin) wi riyix tek xuchojmirisaj. Y riˈ ruchojmirisan chic tek cˈa ma jane cˈo ta re ruwachˈulef. 	 آنگاه پادشاه به اصحاب طرف راست گوید: بیایید‌ای برکت یافتگان از پدر من و ملکوتی را که از ابتدای عالم برای شما آماده‌شده است، به میراث گیرید.


Ri winek riˈ xtiquicˈul cˈa rutojbalil ri itzel yequibanalaˈ ruma can jabel niquinaˈ chi kˈij kˈij niquiben ri itzel tak raybel ri nurayij ri cánima. Ri winek cˈa riˈ can ye achiˈel ri tzˈil ri cˈo chrij jun tziek, y can qˈuixbel ri yequibanalaˈ. Ruma riyeˈ tek niquimol quiˈ iwuqˈui ri pa tak waˈin, xa riche (rixin) chi yixquikˈol. Y jabel niquinaˈ tek niquiben queriˈ. 	 و مزدناراستی خود را خواهند یافت که عیش و عشرت یک روزه را سرور خود می‌دانند. لکه‌ها و عیبهاهستند که در ضیافت های محبتانه خود عیش وعشرت می‌نمایند وقتی که با شما شادی می‌کنند.


Queriˈ xubij ri Dios chare ri Jesús. Rumariˈ tek ya ri Jesús ri xpaˈeˈ chuwech ri trato ri xuben ri Dios kiqˈui. Y re trato reˈ más utz que chuwech ri xuben quiqˈui ri katiˈt kamamaˈ. 	 به همین قدرنیکوتر است آن عهدی که عیسی ضامن آن گردید.


Yacˈa ri Pedro xa xrewaj chic cˈa jun bey. Riyaˈ xubij: Chuwech ri Dios nbij wi chi riyin ma wetaman ta ruwech ri jun achi riˈ, xchaˈ. 	 باز قسم خورده، انکار نمود که «این مرد را نمی شناسم.»


Y tek ri achiˈaˈ ri xebe chiquicˈamaric ri apóstoles, xeˈoka y ye quicˈamom pe, xebequipabaˈ chiquiwech ri achiˈaˈ ri can pa moc (comon) yekˈato tzij. Y ri nimalaj sacerdote xubij chique ri apóstoles: 	 و چون ایشان را به مجلس حاضر کرده، برپابداشتند، رئیس کهنه از ایشان پرسیده، گفت:


Riyin xa can xtinyaˈ quicˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Y majun bey xquesach ta ca. Ni majun achique ta ri xticowin xqueˈelesan ta el pa nukˈaˈ. 	 ومن به آنها حیات جاودانی می‌دهم و تا به ابد هلاک نخواهند شد و هیچ‌کس آنها را از دست من نخواهد گرفت.


Y yacˈareˈ ri rox mul chi ri Jesús xucˈut riˈ chiquiwech ri ye rudiscípulos tek cˈastajnek chic pe chiquicojol ri caminakiˈ. 	 و این مرتبه سوم بود که عیسی بعد ازبرخاستن از مردگان، خود را به شاگردان ظاهرکرد.


Rumariˈ nbij cˈa chiwe, chi ri winek ri ma quetaman ta ruwech ri Dios, tek niquitzuj (niquisuj) tiˈij chuwech jun dios ri xa banon cuma winek, ma chare ta cˈa ri Dios niquitzuj (niquisuj) wi, xa chique ri itzel tak espíritu, rumariˈ riyin ma nwajoˈ ta chi riyix niben queriˈ riche (rixin) chi ma niben ta junan iwech quiqˈui ri itzel tak espíritu. 	 نی! بلکه آنچه امت هاقربانی می‌کنند، برای دیوها می‌گذرانند نه برای خدا؛ و نمی خواهم شما شریک دیوها باشید.


Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij cˈa chique ri achiˈaˈ israelitas ri cˈo quikˈij ri xeniman riche (rixin): Wi riyix can xquixcˈojeˈ jabel chupan ri nuchˈabel, can xquixoc cˈa kitzij tzekelbey wuche (wixin). 	 پس عیسی به یهودیانی که بدو ایمان آوردند گفت: «اگر شما در کلام من بمانیدفی الحقیقه شاگرد من خواهید شد،


Wi cˈo jun kachˈalal achi ti riˈj chic ri nimacun, man cˈa tabij ta chare riqˈui cowilaj tak chˈabel. Xa tabij chare riqˈui utzilaj tak chˈabel. Tabanaˈ chare chi achiˈel ta xa can atataˈ. Y queriˈ chukaˈ tabanaˈ quiqˈui ri cˈa ye cˈajolaˈ na, tabanaˈ chique chi can ye achiˈel awachˈalal. 	 مرد پیر را توبیخ منما بلکه چون پدر او رانصیحت کن، و جوانان را چون برادران؛


Y chiriˈ pa tinamit Jerusalem ri tiempo riˈ, cˈo cˈa jun achi ri Simeón rubiˈ. Ri jun achi cˈa riˈ, can choj ri rucˈaslen y kas yaˈol rukˈij ri Dios. Ri Simeón, can cˈo wi cˈa ri Lokˈolaj Espíritu riqˈui y royoben chukaˈ tek xtipe ri Cristo riche (rixin) chi nicolotej riyaˈ y ri rech aj Israel. 	 و اینک شخصی شمعون نام در اورشلیم بود که مرد صالح و متقی و منتظر تسلی اسرائیل بود و روح‌القدس بر وی بود.


Y chukaˈ xincˈut yan chuwech pa jun achiˈel achicˈ chi cˈo jun achi Ananías rubiˈ ri xapon riqˈui, y xuyaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ riche (rixin) chi nitzuˈun chic jun bey, xchaˈ chare. 	 و شخصی حنانیا نام را در خواب دیده است که آمده، بر اودست گذارد تا بینا گردد.»


Y ruma ri rutzil ri Dios ri yatajnek chuwe tek riyin xinoc rusamajel riche (rixin) chi ntzijoj ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Ri Dios can riqˈui cˈa ri ruchukˈaˈ xsamej pa wánima rumariˈ tek nben re samaj reˈ. 	 که خادم آن شدم بحسب عطای فیض خدا که برحسب عمل قوت او به من داده شده است.


Nataˈ Dios, riyin ma xu (xe) ta wi cˈa pa quiwiˈ re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe ri ncˈutuj wi jun utzil, xa can queriˈ cˈa chukaˈ ncˈutuj jun utzil chawe pa quiwiˈ quinojel ri xqueniman cˈa wuche (wixin) riyin; ruma ri chˈabel ri xtiquitzijoj riyeˈ. 	 «و نه برای اینها فقط سوال می‌کنم، بلکه برای آنها نیز که به وسیله کلام ایشان به من ایمان خواهند‌آورد.


Ruma ri ma yojquetzelaj ta, can ye kachibil wi cˈa riˈ. 	 زیرا هر‌که ضد ما نیست باماست.


Itzel ri icˈaslen ri xicˈuaj tek rubanon ca. Junan rubaniquil ri icˈaslen quiqˈui ri nicˈaj chic winek, ruma xitzekelbej ri etzelal ri niban chuwech re ruwachˈulef. Xitzekelbej ri itzel winek ri cajawalul ri itzel tak espíritu ri yecˈo pa cakˈikˈ. Ya cˈa espíritu riˈ ri nisamej pa tak cánima ri winek ri ma yeniman ta chare ri Dios. 	 که در آنها قبل، رفتارمی کردید برحسب دوره این جهان بر وفق رئیس قدرت هوا یعنی آن روحی که الحال در فرزندان معصیت عمل می‌کند.


Y ri Pedro chanin cˈa xoka chucˈuˈx, y xubij chare ri Jesús: Tijonel, tatzuˈ la juwiˈ higo ri xabij ca chare chi majun bey chic xtiwachin ta, xa can xchakiˈj wi ka, xchaˈ ri Pedro. 	 پطرس به‌خاطر آورده، وی را گفت: «ای استاد، اینک درخت انجیری که نفرینش کردی خشک شده!»


Y ri soldados pa ruwiˈ cˈa ri jun juyuˈ Gólgota rubiˈ xquicˈuaj wi ri Jesús. Gólgota ntel chi tzij rubakil rujolon (ruwiˈ) caminek. 	 پس اورا به موضعی که جلجتا نام داشت یعنی محل کاسه سر بردند


Yacˈariˈ tek riyin xintzˈet chi ri dragón, y ri nabey chicop y ri achi ri nubij chi nukˈalajsaj ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta, xeˈel cˈa pe jojun ri achiˈel xpek (ranas) pa tak quichiˈ. Y ri oxiˈ achiˈel xpek (ranas) riˈ, xa ye oxiˈ cˈa itzel tak espíritu. 	 و دیدم که ازدهان اژدها و از دهان وحش و از دهان نبی کاذب، سه روح خبیث چون وزغها بیرون می‌آیند.


Y ri Jesús xucˈom cˈa pe ri achi y xuchilabej chique ri winek chi majun achoj chare tiquibij wi ri xbanatej. Yacˈa ri winek, ma riqˈui ta chi can bin chique ruma ri Jesús chi majun achoj chare tiquibij wi, riyeˈ xa yariˈ ri más xquitzijoj. 	 پس ایشان را قدغن فرمود که هیچ‌کس را خبرندهند؛ لیکن چندان‌که بیشتر ایشان را قدغن نمود، زیادتر او را شهرت دادند.و بینهایت متحیر گشته می‌گفتند: «همه کارها را نیکوکرده است؛ کران را شنوا و گنگان را گویامی گرداند!»


Y chukaˈ nubij: Ri Ajaf retaman ri niquichˈob ri winek ri niquinaˈ chi cˈo nimaˈk tak naˈoj quiqˈui, y chukaˈ retaman chi majun oc rejkalen ri chˈobonic riˈ. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 و ایض: «خداوند افکار حکما را می‌داند که باطل است.»


Achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri tzˈibatal ca: Riyin xtinyaˈ cˈa jun ri achiˈel Abej ri pa tinamit Sion, y yecˈo winek ri xa xtiquichakˈij (xtiquitochˈ) caken chuwech ri achiˈel Abej riˈ y xquetzak. Yacˈa ri xqueniman riche (rixin), majun achique ruma xqueqˈuixbitej. 	 چنانکه مکتوب است که «اینک در صهیون سنگی مصادم و صخره لغزش می‌نهم و هر‌که براو ایمان آورد، خجل نخواهد گردید.»


Pero wi ya ri naˈoj ri petenak chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios ri cˈo iwuqˈui, nabey nuben cˈa chiwe chi nicˈojeˈ jun iwánima chˈajchˈoj, cˈacˈariˈ nuben chiwe chi ma niben ta oyowal, utz inaˈoj niben quiqˈui quinojel, yeˈicˈul y yeˈiwacˈaxaj jabel ri winek, y nijoyowaj quiwech quinojel. Can nuben chi niwachin jabel ri icˈaslen, ma caˈiˈ ta icˈuˈx, ni ma caˈiˈ ta ipalej chukaˈ. 	 لکن آن حکمت که از بالا است، اول طاهر است و بعدصلح‌آمیز و ملایم و نصیحت‌پذیر و پر از رحمت و میوه های نیکو و بی‌تردد و بی‌ریا.و میوه عدالت در سلامتی کاشته می‌شود برای آنانی که سلامتی را بعمل می‌آورند.


Y xa napon yan ri kˈij riche (rixin) ri pascua, ri jun quinimakˈij ri israelitas. Rumariˈ can ye qˈuiy winek ri ye elenak pe pa tak quitinamit, riche (rixin) chi xebe pa tinamit Jerusalem. Can xebe yan cˈa ruma cˈo chi nbequichˈajchˈojsaj quiˈ chuwech ri Dios. 	 و چون فصح یهود نزدیک شد، بسیاری ازبلوکات قبل از فصح به اورشلیم آمدند تا خود راطاهر سازند


Ri Judas ri nijacho el ri Jesús can rubin cˈa pe chique ri ye petenak riqˈui, chi achique rubanic xtuben riche (rixin) chi xtucˈut ri Jesús chiquiwech. Riyaˈ rubin cˈa pe chique: Ya cˈa ri xquijel apo riqˈui y xtintzˈumaj (xtintzˈubaj) ruchiˈ, yariˈ ri Jesús. Tichapaˈ chi utz riche (rixin) chi ma nanmej ta ca chiwech. 	 و تسلیم‌کننده او بدیشان نشانی داده، گفته بود: «هر‌که را ببوسم، همان است. او را بگیرید و با حفظ تمام ببرید.»


Y ri Jesús xubij cˈa chique: Riyin cˈo cˈa chukaˈ jun ri nwajoˈ ncˈutuj chiwe. Tibij cˈa chuwe: 	 در جواب ایشان گفت: «من نیز از شماچیزی می‌پرسم. به من بگویید.


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Pa rukˈaˈ cˈa ri Nataˈ cˈo wi achique tiempo xtibanatej riˈ, y ma rajawaxic ta chi niwetamaj riyix. 	 بدیشان گفت: «از شما نیست که زمانها و اوقاتی را که پدردر قدرت خود نگاه داشته است بدانید.


Y tek riyin xicˈojeˈ chilaˈ iwuqˈui, y tek cˈo rajawaxic chuwe, majun chiwe riyix ri cˈo ta xincˈutuj chare, ruma ma xinwajoˈ ta xinyaˈ jun ejkaˈn chiwij. Ri xcˈatzin chuwe chiriˈ pan itinamit, xa ye ri kachˈalal aj Macedonia ri xeˈapon wuqˈui chilaˈ ri xetoˈo ca wuche (wixin), riche (rixin) chi xikˈax chupan ri kˈij riˈ. Can xintij cˈa nukˈij riche (rixin) chi majun ejkaˈn xinyaˈ ta chiwij. Y cˈa que na riˈ ri nchˈob nben re chinuwech apo chi majun xtincˈutuj ta chiwe. 	 زیرابرادرانی که از مکادونیه آمدند، رفع حاجت مرانمودند و در هرچیز از بار نهادن بر شما خود رانگاه داشته و خواهم داشت.


Y wi cˈo jun ri nrajoˈ nunimirisaj riˈ, más utz chi ya ri Ajaf tunimirisaj rukˈij. 	 اما هرکه فخر نماید، به خداوند فخر بنماید.زیرا نه آنکه خود را مدح کند مقبول افتد بلکه آن را که خداوند مدح نماید.


Tuyaˈ cˈa ca rubanic ri etzelal, y ya ri utz ri tubanaˈ. Tucanoj ri cˈaslen riche (rixin) uxlanibel cˈuˈx y yariˈ tutzekelbej. 	 از بدی اعراض نماید و نیکویی رابه‌جا آورد؛ سلامتی را بطلبد و آن را تعاقب نماید.


Y tek xeˈapon cˈa acuchi (achique) cˈo wi ri jun juyuˈ ri nibix Rubakil Rujolon (Ruwiˈ) Caminek chare, ri soldados xquibajij cˈa ri Jesús chuwech ri cruz, y queriˈ chukaˈ xquiben chique ri ye caˈiˈ alekˈomaˈ. Jun xcˈojeˈ pa rajquikˈaˈ ri Jesús, y ri jun chic pa rajxocon. 	 و چون به موضعی که آن را کاسه سر می‌گویند رسیدند، اورا در آنجا با آن دو خطاکار، یکی بر طرف راست و دیگری بر چپ او مصلوب کردند.


Yacˈa ri Jesús xchˈo apo chique, y xubij: ¿La majun bey cˈa isiqˈuin ta ri tzˈibatal ca chrij ri xquiben ri David y ri ye rachibil ri ojer ca, tek sibilaj xenum? 	 عیسی در جواب ایشان گفت: «آیا نخوانده ایدآنچه داود و رفقایش کردند در وقتی که گرسنه بودند،


Rumacˈariˈ riyix, can ticˈojeˈ pa tak iwánima ri chˈabel ri iwacˈaxan pe tek xinimaj ri Dios. Y wi ri chˈabel riˈ can xticˈojeˈ pa tak iwánima, can xquixcˈojeˈ cˈa riqˈui ri Cˈajolaxel y ri Tataˈixel. 	 و اما شما آنچه از ابتدا شنیدید در شماثابت بماند، زیرا اگر آنچه از اول شنیدید، در شماثابت بماند، شما نیز در پسر و در پدر ثابت خواهید ماند.


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xuchop chic el bey chi nibe pa Jerusalem, xkˈax cˈa chiquicojol ri lugar Samaria y ri Galilea. 	 و هنگامی که سفر به سوی اورشلیم می‌کرداز میانه سامره و جلیل می‌رفت.


Y tek ri moy xujek runakˈ ruwech, xubij cˈa: Jaˈ (je), yentzˈet ri achiˈaˈ. Ntzˈet chi achiˈel ye cheˈ. Pero xa ma ye cheˈ ta ruma xa can yebiyin, nchaˈ. 	 اوبالا نگریسته، گفت: «مردمان را خرامان، چون درختها می‌بینم.»


Xa ye ri winek ri ma quetaman ta ri ley ri ruyaˈon ca ri Moisés, xa yeriˈ ri yeniman riche (rixin) ri Jesús. Y xa xtika ta cˈa ri rucˈayewal pa quiwiˈ riyeˈ, xechaˈ. 	 ولیکن این گروه که شریعت را نمی دانند، ملعون می‌باشند.»


Y tek ri Jesús xuqˈuis rubixic chique ri cablajuj rudiscípulos ri achique chi samaj ri nbequibanaˈ, Riyaˈ can ma xcˈojeˈ ta chic ca chiriˈ, xa xbe cˈa pa nicˈaj chic tinamit ri yecˈo chiriˈ pan Israel, chucˈutic y chutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios. 	 و چون عیسی این وصیت را با دوازده شاگرد خود به اتمام رسانید، از آنجا روانه شد تا در شهرهای ایشان تعلیم دهد و موعظه نماید.


Queriˈ nben ruma nwajoˈ cˈa chi nicukeˈ ta más icˈuˈx chiˈiwonojel y chi junan ta iwech niwajoˈ iwiˈ. Nwajoˈ chi ri etamabel nicˈojeˈ iwuqˈui can ta qˈuiy, can ta achiˈel jun beyomel, riche (rixin) chi niwetamaj ri xa ma kˈalajsan ta pe ojer ca chrij ri Katataˈ Dios y chrij ri Cristo. 	 تا دلهای ایشان تسلی یابد و ایشان در محبت پیوند شده، به دولت یقین فهم تمام و به معرفت سر خدا برسند؛


Yacˈa tek ntajin ronojel riˈ, ri Pedro tzˈuyul cˈa ri chuwajay. Y yacˈariˈ tek cˈo jun ixok raj icˈ ri nimalaj sacerdote ri xjel apo riqˈui y xubij cˈa chare: Riyit chukaˈ yit rachibil ri Jesús ri aj Galilea, xchaˈ chare. 	 اما پطرس در ایوان بیرون نشسته بود که ناگاه کنیزکی نزد وی آمده، گفت: «تو هم با عیسی جلیلی بودی!»


Y yacˈariˈ tek cˈo cˈa jun ri xapon quiqˈui ri quimolon quiˈ, y xberubij chique: Ri achiˈaˈ ri xeˈiyaˈ pa cárcel, yetajin chiquitijoxic ri winek chiriˈ pa rachoch ri Dios, xchaˈ. 	 آنگاه کسی آمده ایشان را آگاهانید که اینک آن کسانی که محبوس نمودید، در هیکل ایستاده، مردم راتعلیم می‌دهند.


Ri nabey mul tek xintoˈ pe wiˈ chuwech ri aj kˈatbel tzij, can majun chic jun ri xchˈo ta pa nucuenta, xa xinquiyaˈ ca nuyonil. Yacˈa riyin nwajoˈ chi ri Dios man ta xtuyaˈ ruqˈuexel chique ri xa ma xinquitoˈ ta. 	 در محاجه اول من، هیچ‌کس با من حاضر نشد بلکه همه مراترک کردند. مباد که این بر ایشان محسوب شود.


Y can xu (xe) wi cˈa xtaneˈ chi nichˈo apo ri Pablo, ri rey Agripa y ri Berenice, ri Festo ri aj kˈatbel tzij y ri nicˈaj chic ri can ye tzˈuyul chukaˈ quiqˈui, xeyacatej y xeˈel el. 	 چون این را گفت، پادشاه و والی و برنیکی وسایر مجلسیان برخاسته،


Y ri Pilato tzˈuyul cˈa ri acuchi (achique) nukˈet wi tzij, tek xapon cˈa rutzijol riqˈui ri rubin el ri rixjayil. Ri rixjayil rutakon cˈa el rubixic chare: Ri Jesús jun achi choj, rumariˈ riyit, ma catoc ta cachibil ri yeˈajowan niquicamisaj. Ruma riyin xinben jun achicˈ ri sibilaj rucˈayewal ruma ri Jesús. Quecˈariˈ ri rutakon el rubixic ri rixjayil ri Pilato. 	 چون بر مسند نشسته بود، زنش نزد اوفرستاده، گفت: «با این مرد عادل تو را کاری نباشد، زیرا که امروز در خواب درباره او زحمت بسیار بردم.»


Y ri Jesús xubij cˈa chukaˈ: Xcˈojeˈ cˈa jun achi ri qˈuiy rubeyomal cˈo. Ri achi riˈ ruyon cˈa jabel tak tziek ri jotol cajel ri yerucusalaˈ, y kˈij kˈij nubanalaˈ nimakˈij. 	 شخصی دولتمند بود که ارغوان و کتان می‌پوشید و هر روزه در عیاشی با جلال بسرمی برد.


Y tek ye tzˈuyul chic cˈa apo pa mesa, ri Jesús xucˈom apo ri caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, xuwechˈelaˈ cˈa ri caxlan wey y xuyaˈ chique. 	 و چون با ایشان نشسته بود نان را گرفته برکت داد و پاره کرده به ایشان داد.


Cˈa jubaˈ cˈa riˈ tek ri Jesús xberilaˈ chic ri achi riˈ pa rachoch ri Dios, y xubij chare: Wacami yit utz chic. Man chic cˈa camacun ta, riche (rixin) chi queriˈ ma nipe ta jun cosa ri más chi na itzel chawij, xchaˈ chare. 	 آن مرد رفت و یهودیان را خبر داد که «آنکه مرا شفا داد، عیسی است.»


Ri discípulo cˈo chi nukˈaxaj tijoj pokonal achiˈel ri rutijonel, y ri mozo cˈo chi nukˈaxaj tijoj pokonal achiˈel ri rupatrón. Riyin ri Tataˈixel, wi ri winek quibin Beelzebú chuwe, ¿cˈa ta cˈa chiwe riyix ri yix walcˈual man ta xtiquibij itzel chiwe? 	 کافی است شاگرد را که چون استاد خویش گردد و غلام را که چون آقای خودشود. پس اگر صاحب‌خانه را بعلزبول خواندند، چقدر زیادتر اهل خانه‌اش را.


Y riˈ nucˈut chukaˈ chkawech chi tikayaˈ ca rubanic ronojel ri ma nika ta chuwech ri Dios y ronojel ri itzel tak raynic riche (rixin) re ruwachˈulef. Re cˈa yojcˈo na re waweˈ chuwech re ruwachˈulef, ma tikayaˈ ta kˈij chare ri mac, xa tikacˈuaj jun cˈaslen choj; jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 ما را تادیب می‌کند که بی‌دینی و شهوات دنیوی را ترک کرده، با خرداندیشی و عدالت و دینداری در این جهان زیست کنیم.


Y tek xapon riqˈui ri Jesús, xxuqueˈ chuwech y xujupubaˈ ka ri rupalej cˈa pan ulef, y sibilaj cˈa numatioxij chare ri Jesús. Ri achi cˈa riˈ aj Samaria. 	 وپیش قدم او به روی در‌افتاده وی را شکر کرد. و اواز اهل سامره بود.


Ruma wi awetaman achique ri utz, y xa ma naben ta, yamacun chuwech ri Dios. 	 پس هرکه نیکویی‌کردن بداند و بعمل نیاورد، او را گناه است.


Y chupan cˈa ri kˈij tek ri teˈej tataˈaj xquicˈuaj ri acˈal pa rachoch ri Dios riche (rixin) chi niquiben achiˈel ri nubij ri ley, can yacˈa chukaˈ kˈij riˈ tek xapon ri Simeón pa rachoch ri Dios, ruma queriˈ xrajoˈ ri Lokˈolaj Espíritu. 	 پس به راهنمایی روح، به هیکل درآمد وچون والدینش آن طفل یعنی عیسی را آوردند تا رسوم شریعت را بجهت او بعمل آورند،


Y ri ángel riˈ xubij cˈa chukaˈ chuwe: Ri ruchˈabel ri Dios tzˈibatal chupan re jun wuj reˈ, man cˈa tawewaj ta. Can takˈalajsaj. Ruma ri kˈij riche (rixin) chi nibanatej ri nubij, xa can nakaj chic cˈo pe. 	 و مرا گفت: «کلام نبوت این کتاب را مهر مکن زیرا که وقت نزدیک است.


Y ri alekˈomaˈ ri ye bajin chuwech quicruz ri yecˈo apo chuxquin ri Jesús, can queriˈ chukaˈ niquibilaˈ apo, achiˈel ri nicˈaj chic. 	 وهمچنین آن دو دزد نیز که با وی مصلوب بودند، او را دشنام می‌دادند.


Achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri wuj ri tzˈiban ca ruma ri Oseas: Ri winek ri ma ye nutinamit ta, xtinben chique chi xqueˈoc nutinamit. Ma ye wajowan ta pe, pero xquenwajoˈ cˈa. 	 چنانکه در هوشع هم می‌گوید: «آنانی را که قوم من نبودند، قوم خود خواهم خواند و او را که دوست نداشتم محبوبه خود.


Y ruma queriˈ nubij, rumariˈ xa pa jun kˈij xquepe ronojel ruwech kˈaxomal pa ruwiˈ. Xtipe camic, okˈej y wayjal. Y xticˈat pa kˈakˈ. Y can que wi cˈa riˈ ri xtibanatej, ruma can ya ri Ajaf Dios ri can cˈo wi ruchukˈaˈ ri xtikˈato tzij pa ruwiˈ. 	 لهذا بلایای او از مرگ وماتم و قحط در یک روز خواهد آمد و به آتش سوخته خواهد شد، زیرا که زورآور است، خداوند خدایی که بر او داوری می‌کند.


Riyin can ma yitaneˈ ta cˈa chi nmatioxij chare ri Dios iwuma riyix; ruma ri rutzil ri ruyaˈon chiwe. Xaxu (xaxe wi) cˈa ruma ri Cristo Jesús tek nicˈul ri utzil riˈ. 	 خدای خود را پیوسته شکر می‌کنم درباره شما برای آن فیض خدا که در مسیح عیسی به شما عطا شده است،


Y xubij cˈa chuwe: Yin cˈa riyin ri Alfa y ri Omega, ri yin rutiquiribel y ri ruqˈuisbel chare ronojel. Tatzˈibaj cˈa pa jun wuj ronojel ri natzˈet, y tatakaˈ el pa ruwachˈulef Asia chique ri wukuˈ iglesias ri yecˈo chiriˈ, chique ri aj Efeso, ri aj Esmirna, ri aj Pérgamo, ri aj Tiatira, ri aj Sardis, ri aj Filadelfia y chique ri aj Laodicea, xchaˈ chuwe. 	 که می‌گفت: «من الف و یاو اول و آخر هستم. آنچه می‌بینی در کتابی بنویس و آن را به هفت کلیسایی که در آسیاهستند، یعنی به افسس و اسمیرنا و پرغامس وطیاتیرا و ساردس و فیلادلفیه و لائودکیه بفرست.»


Y quiqˈui ri apóstoles chiriˈ pa tinamit Jerusalem xoka cˈa rutzijol chi ri winek ri yecˈo pa Samaria yetajin cˈa niquicˈul y niquinimaj ri ruchˈabel ri Dios. Rumariˈ xequitek cˈa el ri apóstol Pedro y ri apóstol Juan chiquitzˈetic. 	 اما رسولان که در اورشلیم بودند، چون شنیدند که اهل سامره کلام خدا را پذیرفته‌اند، پطرس و یوحنا را نزد ایشان فرستادند.


Y ri rachoch ri Dios riˈ, caˈiˈ cˈa rupan xban chare. Chupan cˈa ri nabey rupan jay chiriˈ cˈo wi ri lámpara y cˈo chukaˈ jun mesa. Y pa ruwiˈ ri mesa riˈ yecˈo wi ri lokˈolaj tak caxlan wey. Y ri nabey rupan jay riˈ nibix cˈa Lokˈolaj lugar chare. 	 زیرا خیمه اول نصب شد که در آن بود چراغدان و میز و نان تقدمه، و آن به قدس مسمی گردید.


Ya ri Dios niyaˈo uxlanibel cˈuˈx chiwe. Y Riyaˈ chanin xtuben chiwe chi yixcowin xtipalbej chi aken ri Satanás. Ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui. 	 و خدای سلامتی بزودی شیطان را زیرپایهای شما خواهد سایید.فیض خداوند ما عیسی مسیح با شما باد.


Ri wech aj Israel ma quiniman ta ri Dios wacami, pero xtapon ri kˈij tek ri Dios xtujoyowaj chic quiwech jun bey, y xtiquicˈul chic ri rutzil, can achiˈel ri xiben riyix. 	 همچنین ایشان نیز الان نافرمان شدند تا بجهت رحمتی که بر شما است بر ایشان نیز رحم شود


Y wacami cˈa, ri achi ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri winek, can cˈo cˈa pe wuqˈui re pa mesa. 	 لیکن اینک دست آن کسی‌که مرا تسلیم می‌کند با من در سفره است.


Ronojel riˈ xtibanatej chupan ri kˈij tek xtipe ri Ajaf. Riyaˈ tek xtipe can xtucˈul rukˈij rucˈojlen ruma ri utzil ri xuben pa tak quicˈaslen ri lokˈolaj tak ralcˈual. Y jabel xtitzˈetetej cuma ri ye nimayon riche (rixin) y xtitzˈetetej chukaˈ iwuma riyix ruma can xinimaj ri ruchˈabel ri Dios ri xkabij chiwe. 	 هنگامی که آید تا در مقدسان خود جلال یابدو در همه ایمانداران از او تعجب کنند در آن روز، زیرا که شما شهادت ما را تصدیق کردید.


Ruma ya ri Dios xbano chake chi nikacˈuaj jun cˈacˈacˈ cˈaslen riyoj ri xa jun chic kabanon riqˈui ri Cristo Jesús, riche (rixin) chi queriˈ nikacˈuaj jun cˈaslen utz y nikaben utzilaj tak samaj; ruma yariˈ ri ruchˈobon pe ri Dios pa kawiˈ ojer ca chi nikaben. 	 زیرا که صنعت او هستیم، آفریده شده در مسیح عیسی برای کارهای نیکوکه خدا قبل مهیا نمود تا در آنها سلوک نماییم.


Y quinojel cˈa ri yatajnek jun samaj pa quikˈaˈ ruma ri Dios, can rajawaxic cˈa chi tiquibanaˈ ri samaj riˈ, ri achiˈel rucˈamon chi niquiben riqˈui. 	 و دیگر در وکلابازپرس می‌شود که هر یکی امین باشد.


Y ri Ajaf xubij cˈa chukaˈ chare ri Moisés: Tawelesaj la axajab chawaken, ruma ri acuchi (achique) yit paˈel wi, can jun lokˈolaj lugar. 	 خداوند به وی گفت: "نعلین از پایهایت بیرون کن زیرا جایی که در آن ایستاده‌ای، زمین مقدس است.


Queriˈ rubanon kiqˈui riyoj ri xojrusiqˈuij (xojroyoj) chi israelitas, y chi ma ye israelitas ta. 	 و آنها را نیزدعوت فرمود یعنی ما نه از یهود فقط بلکه ازامت‌ها نیز.


Y tek jun cˈa chiwe riyix nuben orar, utz ntoc pa rachoch y tutzˈapij ruchiˈ ri rachoch y cˈacˈariˈ tichˈo riqˈui ri Dios Tataˈixel ri cˈo chilaˈ chicaj. Y astapeˈ ma nutzˈet ta ri achoj riqˈui nichˈo wi, can retaman chi cˈo ri nacˈaxan pe riche (rixin). Y ri nacˈaxan pe riche (rixin) can nutzˈet wi cˈa ri ma tzˈetetel ta cuma ri winek y nuyaˈ rajel ruqˈuexel chare. Y ri rajel ruqˈuexel ri xtuyaˈ chare, can xtikˈalajin cˈa chiquiwech ri winek. 	 لیکن تو چون عبادت کنی، به حجره خود داخل شو و در را بسته، پدر خود راکه در نهان است عبادت نما؛ و پدر نهان بین تو، تو را آشکارا جزا خواهد داد.


Yacˈa ri ijaˈtz ri xeka pa jun utzilaj ulef, nichˈo wi cˈa chrij ri ruchˈabel ri Dios ri nacˈaxex cuma ri winek, y ri winek riˈ can niquicˈul wi ka ri ruchˈabel ri Dios y ri quicˈaslen niwachin jabel. Can yewachin cˈa achiˈel niquiben ri ijaˈtz. Ruma yecˈo ijaˈtz ri niquiyaˈ a treinta quiwech, yecˈo ri niquiyaˈ a sesenta quiwech y yecˈo ri can jojun ciento quiwech niquiyaˈ. Quecˈariˈ nuben quicˈaslen ri winek ri niquicˈul ka ri ruchˈabel ri Dios pa tak cánima. 	 و کاشته شده درزمین نیکو آنانند که چون کلام را شنوند آن رامی پذیرند و ثمر می‌آورند، بعضی سی و بعضی شصت و بعضی صد.»


Ri xeˈacˈaxan ri xubij ri Jesús, xquibilaˈ cˈa: Wi can achiˈel ri xubij, ¿achique ta cˈa jun ri xticolotej? xechaˈ. 	 اما شنوندگان گفتند: «پس که می‌تواندنجات یابد؟»


Y jun achi ri cˈo chiquicojol ri winek, riqˈui ruchukˈaˈ xchˈo apo chare ri Jesús y xubij: Tijonel, riyin xaxu (xaxe wi) jun walcˈual cˈo. Ncˈutuj cˈa jun utzil chawe chi tatzuˈ jubaˈ, 	 که ناگاه مردی از آن میان فریادکنان گفت: «ای استادبه تو التماس می‌کنم که بر پسر من لطف فرمایی زیرا یگانه من است.


Pero riyin can ya cˈa ri kitzij ri nbij chiwe: Jabel nuben chiwe, wi yibe yan; ruma wi ma yibe ta, ma xtipe ta ri Lokˈolaj Espíritu ri notoˈo iwuche (iwixin). Yacˈa wi yibe yan, can yacˈariˈ ntek pe. 	 و من به شما راست می‌گویم که رفتن من برای شما مفید است، زیرا اگر نروم تسلی دهنده نزد شما نخواهد آمد. اما اگر بروم او را نزد شمامی فرستم.


Wi cˈo jun ri nibano alekˈ tek rubanon ca; y wacami kachˈalal chic, xa can tisamej y ma tuben ta chic alekˈ. Xa can querucusaj ri rukˈaˈ riche (rixin) chi nuben jun samaj utz riche (rixin) chi queriˈ nicowin chukaˈ yerutoˈ ri nicˈatzin quitoˈic. 	 دزد دیگر دزدی نکند بلکه به‌دستهای خود کارنیکو کرده، زحمت بکشد تا بتواند نیازمندی راچیزی دهد.


Y ri Juan can xukˈalajsaj wi cˈa chi can kitzij wi ri ruchˈabel ri Dios, chi can kitzij ri xubij ri Jesucristo chare, y can kitzij chukaˈ ronojel ri xutzˈet. 	 که گواهی داد به کلام خدا و به شهادت عیسی مسیح در اموری که دیده بود.


Y xcˈojeˈ cˈa jun achi ri can ya ri Dios takayon pe riche (rixin), ri xubiniˈaj Juan. 	 شخصی از جانب خدا فرستاده شد که اسمش یحیی بود؛


Y chare cˈa ri jun discípulo riˈ, ri xuben wi apo retal ri Simón Pedro. Riyaˈ xubij cˈa apo chare chi tucˈutuj chare ri Jesús chi achique cˈa riˈ ri xtijacho el riche (rixin), ri xa cˈariˈ nubij ka chique. 	 شمعون پطرس بدو اشاره کرد که بپرسد درباره که این راگفت.


Ruma ye ri iwachijlal ri ye jolomaj (wiˈaj) ri yecˈo pan iwiˈ, can achiˈel rubanon ri Cristo chi ya Riyaˈ ri jolomaj (wiˈaj) ri cˈo pa kawiˈ konojel riyoj ri kaniman chic Riyaˈ ri nibix iglesia chake. Ya cˈa Riyaˈ ri Kacolonel riyoj ri can yoj achiˈel ruchˈacul. 	 زیرا که شوهر سر زن است چنانکه مسیح نیز سر کلیسا و او نجات‌دهنده بدن ا�ت.


Y ma xu (xe) ta cˈa nucarneˈl reˈ ri yecˈo, xa can yecˈo cˈa chukaˈ nicˈaj chic nucarneˈl ri ma jane yecˈo ta waweˈ chupan re jun coral reˈ. Rajawaxic chi yencˈom pe, y xtiquicˈaxaj chukaˈ ri nuchˈabel. Y xa jumoc carneˈl xtiquiben, y xa jun Aj Yukˈ xtiyukˈun quiche (quixin). 	 و مرا گوسفندان دیگر هست که از این آغل نیستند. باید آنها را نیزبیاورم و آواز مرا خواهند شنید و یک گله و یک شبان خواهند شد.


Y can xkˈalajin cˈa chi ri Dios sibilaj yojrajoˈ. Y can ya cˈa ri Dios ri xojajowan nabey y ma yoj ta riyoj xojajowan riche (rixin) ri Dios nabey, y ruma chi sibilaj yojrajoˈ, rumariˈ xutek pe ri Rucˈajol riche (rixin) chi ya Riyaˈ ri xcom kuma, riche (rixin) chi nicuyutej ri kamac. 	 ومحبت در همین است، نه آنکه ما خدا را محبت نمودیم، بلکه اینکه او ما را محبت نمود و پسرخود را فرستاد تاکفاره گناهان ما شود.


Riyix xa cˈo kˈij ri yeˈichajij, y chukaˈ yeˈichajij icˈ, junaˈ y nicˈaj chic nimakˈij ri xa quiche (quixin) ri israelitas. 	 روزهاو ماهها و فصل‌ها و سالها را نگاه می‌دارید.


Y riyix teˈej tataˈaj, ma tiyec ta coyowal ri iwalcˈual. Ma utz ta cˈa ri niben wi nikˈax ruwiˈ niben chique, y rumariˈ nisech quicˈuˈx. 	 ای پدران، فرزندان خود را خشمگین مسازید، مبادا شکسته دل شوند.


Y chukaˈ ri Dios xubij chare ri Rucˈajol: Ajaf, riyit pa rutiquiribel pe xaben ri ruwachˈulef, y akˈaˈ chukaˈ riyit xbano ri caj. 	 و (نیز می‌گوید: ) «تو‌ای خداوند، درابتدا زمین را بنا کردی و افلاک مصنوع دستهای تواست.


Ruma ri mac ri yequibanalaˈ riyeˈ pan ewel, astapeˈ xaxu (xaxe wi) chi nitzijox, riˈ sibilaj qˈuixbel. 	 زیرا کارهایی که ایشان در خفا می‌کنند، حتی ذکر آنها هم قبیح است.


Rumacˈariˈ ri Juan xubij chique ri winek ri ye aponak riqˈui: Riyin pa yaˈ yixinben wi bautizar. Pero cˈo cˈa jun achi ri xtipe re chkawech apo, ri xquixruben bautizar riqˈui ri Lokˈolaj Espíritu y riqˈui kˈakˈ. Ri Jun cˈa ri xtipe, can más wi nim rukˈij y can más wi nim ruchukˈaˈ que chinuwech riyin. Rumariˈ riyin ma yin rucˈamon ta (takal ta chuwij) chi nquir ri ruximbel ri ruxajab. 	 یحیی به همه متوجه شده گفت: «من شما را به آب تعمیدمی دهم، لیکن شخصی تواناتر از من می‌آید که لیاقت آن ندارم که بند نعلین او را باز کنم. اوشما را به روح‌القدس و آتش تعمید خواهد داد.


Y yacˈariˈ tek ri Jesús xucˈutuj cˈa: ¿Ri Juan xtak pe ruma ri Dios riche (rixin) chi xeruben bautizar ri winek? ¿O xa ye ri winek xebin chare chi xuben queriˈ? xchaˈ ri Jesús. Y ri principaliˈ tak sacerdotes y ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij xquibilaˈ cˈa chiquiwech: ¿Achique cˈa xtikabij chare wacami? xechaˈ ka. Ruma wi nikabij chi ri Juan ya ri Dios ri takayon pe, ri Jesús xa xtubij cˈa chake chi achique cˈa ruma tek ma xinimaj ta ri xubij. 	 تعمید یحیی از کجا بود؟ از آسمان یا از انسان؟» ایشان با خودتفکر کرده، گفتند که «اگر گوییم از آسمان بود، هرآینه گوید پس چرا به وی ایمان نیاوردید.


Cajlajuj cˈa sol winek xecˈaseˈ el, ri nitiquir pe riqˈui ri Abraham cˈa riqˈui ri rey David. Cajlajuj chukaˈ sol winek xecˈaseˈ el, ri nitiquir pe riqˈui ri rey David cˈa chupan ri tiempo tek ri kech aj Israel xechapatej el y xeˈucˈuex cˈa pa Babilonia. Y cajlajuj chukaˈ sol winek xecˈaseˈ el, ri nitiquir pe tek ri kech aj Israel xebecˈojeˈ pa Babilonia, hasta riqˈui ri tiempo tek xalex ri Cristo. 	 پس تمام طبقات، از ابراهیم تا داودچهارده طبقه است، و از داود تا جلای بابل چهارده طبقه، و از جلای بابل تا مسیح چهارده طبقه.


Ruma ri ley riche (rixin) ri Moisés ri tzˈibatal ca, nubij: Ri wáquix tek nichˈayo trigo utz chi niyaˈox (nyaˈ) kˈij chare chi niwaˈ. Ma tixim ta xerey. Queriˈ nubij ri ley. Ri Dios xubij queriˈ, ma ruma ta chi xaxu (xaxe wi) ri wáquix xujoyowaj quiwech. 	 زیرا که در تورات موسی مکتوب است که «گاو را هنگامی که خرمن را خرد می‌کند، دهان مبند». آیا خدا در فکر گاوان می‌باشد؟


Jabel ruwaquikˈij ri yeˈokˈ chuwech ri Dios, ruma riyeˈ xquebochiˈix ruma ri Dios. Y xquequicot. 	 خوشابحال ماتمیان، زیرا ایشان تسلی خواهند یافت.


Tek rubanon ca, nej cˈa yixcˈo wi chare ri Dios. Yacˈa re wacami xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo Jesús, y rumariˈ xixjel yan apo riqˈui ri Dios. Xixcowin xixjel apo riqˈui ruma ri ruquiqˈuel ri Cristo ri xbiyin kuma konojel tek xcamisex. 	 لیکن الحال در مسیح عیسی شما که درآن وقت دور بودید، به خون مسیح نزدیک شده‌اید.


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri Judas: Judas, ¿la riqˈui jun tzˈuban (tzˈuman) chiˈij najech el ri Cˈajolaxel ri xalex chicojol? xchaˈ ri Jesús. 	 و عیسی بدو گفت: «ای یهودا آیا به بوسه پسر انسان را تسلیم می‌کنی؟»


Rumariˈ ri Judas xbe cˈa quiqˈui ri principaliˈ tak sacerdotes y quiqˈui chukaˈ ri cˈo quikˈij chique ri ye chajinel ri chiriˈ pa rachoch ri Dios, y xchˈo quiqˈui chrij chi achique rubanic xtuben riche (rixin) chi nujech ri Jesús pa quikˈaˈ. 	 و اورفته با روسای کهنه و سرداران سپاه گفتگو کرد که چگونه او را به ایشان تسلیم کند.


Y riyix ixokiˈ, can utz wi chi niwik iwiˈ, pero ma riqˈui ta cosas ri ye banon riqˈui kˈanapuek, ni ma rajawaxic ta nicusaj tziek ri sibilaj jabel nitzuˈun, ni ma rajawaxic ta chi sibilaj ruchojmirisaxic ri rusmal tak iwiˈ niben. 	 و شما رازینت ظاهری نباشد، از بافتن موی و متحلی شدن به طلا و پوشیدن لباس،


Y ri Uzías xralcˈualaj ri Jotam; ri Jotam xralcˈualaj ri Acaz; y ri Acaz xralcˈualaj ri Ezequías. 	 و عزیا، یوتام را آورد و یوتام، احاز را آورد و احاز، حزقیا را آورد.


Ri kech aj Israel xquetzelaj cˈa ri Dios, y rumariˈ tek ri Dios xutzuj (xusuj) ronojel ri rutzil chique ri winek ri ma ye israelitas ta. Yacˈa tek ri kech aj Israel xtiquinimaj ri Dios, más chic cˈa ri rutzil ri xtipe. 	 پس چون لغزش ایشان دولتمندی جهان گردید و نقصان ایشان دولتمندی امت‌ها، به چند مرتبه زیادترپری ایشان خواهد بود.


Y ri Pilato ri aj kˈatbel tzij, cˈo cˈa jun tzij ri xutzˈibaj el chuwech jun tzˈalan ri xcˈojeˈ pa ruwiˈ ri cruz. Ri tzij cˈa ri cˈo el chuwech ri tzˈalan nubij cˈa: JESUS AJ NAZARET, QUI‑REY RI ISRAELITAS, nichaˈ. 	 وپیلاطس تقصیرنامه‌ای نوشته، بر صلیب گذارد؛ ونوشته این بود: «عیسی ناصری پادشاه یهود.»


Chanin, quixyacatej. Yalaˈ petenak ri xquijacho el pa quikˈaˈ ri aj maquiˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 برخیزید برویم که اکنون تسلیم‌کننده من نزدیک شد.»


Y ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, xquibij cˈa: Amén. Y ri juwinek cajiˈ rijitaˈk tak achiˈaˈ ri can cˈo quikˈij can yacˈariˈ xexuqueˈ xemajeˈ ka riche (rixin) chi xquiyaˈ rukˈij ri can cˈo rucˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 وچهار حیوان گفتند: «آمین!» و آن پیران به روی درافتادند و سجده نمودند.


Y ri reyes ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, ri nicˈaj chic aj kˈatbel tak tzij, ri beyomaˈ, ri ye capitanes quiche (quixin) achiˈaˈ ri ye riche (rixin) chˈaˈoj, ri winek ri cˈo uchukˈaˈ pa quikˈaˈ; chukaˈ quinojel ri mozos ri ye ximil pa samaj riqˈui jun patrón y quinojel ri ma ye ximil ta pa samaj, xquewaj cˈa quiˈ pa tak jul y chucojol tak abej ri chuwech tak juyuˈ. 	 وپادشاهان زمین و بزرگان و سپه سالاران ودولتمندان و جباران و هر غلام و آزاد خود را درمغاره‌ها و صخره های کوهها پنهان کردند.


Nikamatioxij cˈa chawe riyit nimalaj achi, ri utzil ri abanon chake siempre y xabachique lugar. 	 در هر جا و در هروقت این را در کمال شکرگذاری می‌پذیریم.


Riyix wachˈalal aj Israel y ri principaliˈ ri yecˈo chicojol, riyin wetaman chi tek xiyaˈ pa camic ri Jesús, xiben ruma can ma iwetaman ta chi can ya Riyaˈ ri Cristo. 	 «و الحال‌ای برادران، می‌دانم که شما وچنین حکام شما این را به‌سبب ناشناسایی کردید.


Can achiˈel cˈa ri kabin ca chiwe, queriˈ ncamuluj el rubixic chiwe wacami: Wi cˈo jun nitzijon jun chic naˈoj chiwe ri xa ma junan ta riqˈui ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic ri icˈulun chic, ri nitzijon cˈa ri naˈoj riˈ chiwe, can xtika ta cˈa rucˈayewal pa ruwiˈ ruma ri Dios. 	 چنانکه پیش گفتیم، الان هم بازمی گویم: اگر کسی انجیلی غیر از آنکه پذیرفتیدبیاورد، اناتیما باد.


Y tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe re wacami: Ronojel riˈ xticˈulwachitej, tek cˈa ma jane queqˈuis ta el ri winek riche (rixin) re tiempo re kachapon. 	 هرآینه به شما می‌گویم که تا جمیع این امور واقع نشود، این فرقه نخواهد گذشت.


Y yacˈariˈ tek ri Pedro xubij apo chare ri Jesús: Tijonel, xa utz kabanon chi yojcˈo waweˈ. Tikabanaˈ oxiˈ tak caˈaj, jun awuche (awixin) riyit, jun riche (rixin) ri Moisés, y queriˈ chukaˈ ri jun chic riche (rixin) ri Elías, xchaˈ chare ri Jesús. 	 پس پطرس ملتفت شده، به عیسی گفت: «ای استاد، بودن ما در اینجا نیکو است! پس سه سایبان می‌سازیم، یکی برای تو و دیگری برای موسی و سومی برای الیاس!»


Y ma ya ta cˈa ri Juan ri Sakil. Riyaˈ xaxu (xaxe) cˈa xorukˈalajsaj achique riˈ ri Sakil. 	 اوآن نور نبود بلکه آمد تا بر نور شهادت دهد.


Yecˈo achiˈaˈ y yecˈo ixokiˈ ri xquicanolaˈ quiˈ riche (rixin) chi xemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ y rumariˈ pa jun kˈij xecom ye veintitrés mil winek. Man cˈa tikaben ta riyoj achiˈel ri xquiben riyeˈ. 	 و نه زنا کنیم چنانکه بعضی از ایشان کردند و در یک روزبیست و سه هزار نفر هلاک گشتند.


Tek yicˈojeˈ chiquicojol ri kachˈalal ri ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios, riyin nben achiˈel niquiben riyeˈ riche (rixin) chi yenchˈec riche (rixin) chi yecolotej. Y queriˈ nben quiqˈui quinojel riche (rixin) chi nwajoˈ yecolotej jojun chique riyeˈ. 	 ضعفا را ضعیف شدم تا ضعفا را سود برم؛ همه کس را همه‌چیز گردیدم تا به هرنوعی بعضی را برهانم.


Y yacˈariˈ tek xinwacˈaxaj jun chˈabel chilaˈ chicaj, y ri rubanic, can achiˈel cˈa tek sibilaj yewajin qˈuiy raken tak yaˈ, o achiˈel tek niwulul jun nimalaj coklajay, o can achiˈel tek yekˈojomex sibilaj qˈuiy arpas. 	 و آوازی از آسمان شنیدم، مثل آواز آبهای بسیار و مانند آواز رعدعظیم؛ و آن آوازی که شنیدم، مانند آوازبربطنوازان بود که بربطهای خود را بنوازند.


Y re wacami, ri Lokˈolaj Espíritu nuben chuwe chi yibe cˈa pa Jerusalem, y ma wetaman ta cˈa achique ri xtincˈulwachij chiriˈ. 	 واینک الان در روح بسته شده، به اورشلیم می‌روم و از آنچه در آنجا بر من واقع خواهد شد، اطلاعی ندارم.


Y chukaˈ yatoka chinucˈuˈx chi can kitzij acukuban acˈuˈx riqˈui ri Dios, achiˈel ri xquiben ri awatiˈt Loida y ri ateˈ Eunice. Riyeˈ ri nabey ri xquicukubaˈ quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Y riyin wetaman chi riyit chukaˈ can kitzij chi acukuban acˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 زیرا که یاد می‌دارم ایمان بی‌ریای تو را که نخست درجده ات لوئیس و مادرت افنیکی ساکن می‌بود ومرا یقین است که در تو نیز هست.


Rumariˈ can rajawaxic wi cˈa chi riyin nyaˈ re utzilaj tijonic reˈ chiwe. Riyin nwajoˈ cˈa chi tiwetamaj chi jun winek ri ucˈuan ruma ri ru‑Espíritu ri Dios ma xtiyokˈon ta chrij ri Jesús. Y queriˈ chukaˈ jun winek ri ma ucˈuan ta ruma ri Lokˈolaj Espíritu ma nicowin ta nubij chi ri Jesús yariˈ ri Ajaf. 	 پس شما را خبر می‌دهم که هرکه متکلم به روح خدا باشد، عیسی را اناتیمانمی گوید و احدی جزیه روح‌القدس عیسی راخداوند نمی تواند گفت.


Yacˈa ri Dios ri xbano ronojel. Y ronojel ri xuben Riyaˈ, can riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij. Y ruma chi ri Dios nrajoˈ chi can ta ye qˈuiy ralcˈual yebe chilaˈ chicaj riqˈui Riyaˈ y nicˈojeˈ cˈa quikˈij quicˈojlen, rumariˈ can rucˈamon cˈa chi ri xcˈamo pe ri colotajic xukˈaxaj tijoj pokonal riche (rixin) chi queriˈ tzˈaket xuben ri rucˈaslen ri xucˈuaj re waweˈ chochˈulef y queriˈ xkˈalajin chi can kitzij chi Colonel. 	 زیرا او را که بخاطروی همه و از وی همه‌چیز می‌باشد، چون فرزندان بسیار را وارد جلال می‌گرداند، شایسته بود که رئیس نجات ایشان را به دردها کامل گرداند.


Yacˈa tek xquitzˈet ri jul, xquitzˈet chi xa jakel chic. Ri nimalaj abej tzˈapebel ruchiˈ ri jul, xa elesan chic el. 	 چون نگریستند، دیدند که سنگ غلطانیده شده است زیرا بسیار بزرگ بود.


Y can yacˈariˈ tek ri winek ri yeˈacˈaxan apo riche (rixin) ri Juan, xquicˈutuj chare: ¿Achique cˈa ri rucˈamon chi nikaben? xechaˈ. 	 پس مردم از وی سوال نموده گفتند: «چه کنیم؟»


Ruma wi cˈo cˈa jun ri nunaˈ ka riˈ chi can cˈo rukˈij, y xa majun achique ta rukˈij cˈo, xa ruyon cˈa riyaˈ nukˈol ka riˈ. 	 زیرا اگر کسی خود را شخص گمان برد و حال آنکه چیزی نباشد، خود را می‌فریبد.


Y ri Pablo xapon quiqˈui, y xuchop cˈa rubixic chique chrij ri achique rubanic jun cˈaslen choj, y achique rubanic nakˈil awiˈ riche (rixin) chi ma naben ta ri mac, y achique rubanic tek ri Dios xtukˈet tzij pa quiwiˈ ri winek. Y ri Félix sibilaj xuxibij riˈ ruma ri xracˈaxaj, y xubij chare ri Pablo: Wacami cˈa cabiyin. Y tek xtijameˈ chic cˈa jubaˈ nuwech, xcatinsiqˈuij (xcatinwoyoj) chic cˈa jun bey, xchaˈ ri Félix. 	 وچون او درباره عدالت و پرهیزکاری وداوری آینده خطاب می‌کرد، فیلکس ترسان گشته، جواب داد که «الحال برو چون فرصت کنم تو راباز خواهم خواند.»


Can ya wi cˈa ri cˈo chilaˈ chicaj ri tichˈoboˈ y ma ya ta ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef. 	 درآنچه بالا است تفکر کنید، نه در آنچه بر زمین است.


Ri rupixaˈ ri Dios nubij cˈa: Tayaˈ quikˈij ri ateˈ atataˈ. Y wi cˈo jun nibin pokon tak chˈabel chique ri ruteˈ rutataˈ, can majun chic cˈa ri nrajoˈ, xa can ticamisex. Quecˈariˈ ri rubin ca ri Dios. 	 زیرا خدا حکم داده است که مادر وپدر خود را حرمت دار و هرکه پدر یا مادر رادشنام دهد البته هلاک گردد.


Y re wacami xa ma qˈuiy ta chic chˈabel re xtinbij ca chiwe, ruma ri itzel winek ri chapayon re ruwachˈulef xa nukˈalajsaj yan pe riˈ. Pero astapeˈ can ya riyaˈ ri chapayon re ruwachˈulef, pero riyaˈ majun rukˈatbel tzij pa nuwiˈ riyin. 	 بعد ازاین بسیار با شما نخواهم گفت، زیرا که رئیس این جهان می‌آید و در من چیزی ندارد.لیکن تاجهان بداند که پدر را محبت می‌نمایم، چنانکه پدر به من حکم کرد همانطور می‌کنم. برخیزید ازاینجا برویم.


Ri soldados ri xechajin chuchiˈ ri jul xquicˈul cˈa el ri puek, y achiˈel ri xbix el chique, can quecˈariˈ rutzijol ri xquelesaj rubixic chiquicojol ri israelitas. Y ya cˈa riˈ ri etaman cuma ri israelitas cˈa chupan re kˈij reˈ. 	 ایشان پول را گرفته، چنانکه تعلیم یافتند کردند و این سخن تاامروز در میان یهود منتشر است.


Xa riqˈui cˈa chi queriˈ xuben ri Pablo, can xbe cˈa rutzijol. Y xeˈoka cˈa riqˈui ri Pablo ri nicˈaj chic yawaˈiˈ ri yecˈo chiriˈ pa Malta. Y ri Pablo xerucˈachojsaj el. 	 و چون این امر واقع شد، سایر مریضانی که در جزیره بودند آمده، شفا یافتند.


Y queriˈ chukaˈ ri ixok ri nujech ca ri rachijil y nibe chic riqˈui jun achi, ri ixok riˈ can nimacun chukaˈ. Queriˈ xubij chique. 	 و اگر زن از شوهر خود جداشود و منکوحه دیگری گردد، مرتکب زنا شود.»


Rumariˈ riyix ri yixcˈo chilaˈ chicaj, tiquicot cˈa ri iwánima. Yacˈa riyix ri yixcˈo chuwech ri ruwachˈulef y riyix ri yix benak pa ruwiˈ tak yaˈ, juyiˈ oc iwech. Ruma ri itzel winek xxuleˈ ka iwuqˈui, y yacatajnek royowal ruma retaman chi xa ma qˈuiy ta chic kˈij ri yaˈon chare. 	 از این جهت‌ای آسمانها و ساکنان آنها شادباشید؛ وای بر زمین و دریا زیرا که ابلیس به نزدشما فرود شده است با خشم عظیم، چون می‌داند که زمانی قلیل دارد.»


Xa can xquixetzelex wi cˈa cuma quinojel, ruma icukuban icˈuˈx wuqˈui riyin. Yacˈa ri ma xtutzolij ta riˈ chrij y xtucochˈ ronojel cˈa pa ruqˈuisbel, yacˈariˈ ri xticolotej. 	 و تمام خلق بجهت اسم من شما رادشمن خواهند داشت. اما هر‌که تا به آخر صبرکند، همان نجات یابد.


Y yacˈariˈ tek ri achiˈaˈ fariseos xebe. Riyeˈ xquiyaˈ cˈa chiquiwech riche (rixin) chi achique ta jun niquiben riche (rixin) chi ri Jesús nitzak ta pa quikˈaˈ riqˈui ri chˈabel ri nubij. 	 پس فریسیان رفته، شورا نمودند که چطوراو را در گفتگو گرفتار سازند.


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa chare: ¿Achique cˈa ruma riyix can xiben chi ma yixrutzˈet ta pe ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Ajaf Dios? ¿Achique ruma riyix can xiyaˈ chiwech chi xiben queriˈ? Rumariˈ ri awachijil yariˈ xbemuk ca. Y ri ye benak chumukic, ya xa yeˈoc pe, riche (rixin) chi queriˈ yatoquicˈamaˈ chic el riyit, riche (rixin) chi yatbequimukuˈ chic ca. 	 پطرس به وی گفت: «برای چه متفق شدید تا روح خداوند را امتحان کنید؟ اینک پایهای آنانی که شوهر تو را دفن کردند، بر آستانه است و تو را هم بیرون خواهندبرد.»


Rumariˈ tiyaˈ iwiˈ chuxeˈ rutzij ri Dios, y tipabaˈ iwiˈ chuwech ri itzel winek. Y ri itzel winek xtanmej cˈa el chiwech. 	 پس خدا را اطاعت نمایید و با ابلیس مقاومت کنید تا از شما بگریزد.


Ri ruchˈacul xa man cˈo ta chic waweˈ. Riyaˈ xcˈastej yan el. Toka cˈa chiˈicˈuˈx ri xubij chiwe tek Riyaˈ cˈa cˈo na cˈa chiriˈ pa Galilea. 	 در اینجا نیست، بلکه برخاسته است. به یاد آورید که چگونه وقتی که در جلیل بود شمارا خبر داده،


Y rumariˈ xejalajoˈ chiquiwech, y xquijech cˈa quiˈ. Ri Bernabé xrachibilaj el ri Marcos, y xeˈoc el pa jun barco riche (rixin) chi xebe cˈa pa Chipre. 	 پس نزاعی سخت شد بحدی که از یکدیگر جدا شده، برنابا مرقس را برداشته، به قپرس از راه دریا رفت.


Y riyeˈ xekˈax cˈa pa ruwiˈ ri choy riˈ y xeˈapon chuchiˈ yaˈ chiriˈ pa Genesaret. 	 آنگاه عبور کرده، به زمین جنیسره آمدند،


Tek riyix xixcˈojeˈ chuxeˈ rutzij ri mac, riyix ma jubaˈ xichˈob ta chi can nicˈatzin nicˈuaj jun chojlaj cˈaslen chuwech ri Dios. 	 زیراهنگامی که غلامان گناه می‌بودید از عدالت آزادمی بودید.


Tiyaˈ cˈa rukˈij ri Dios. Ruma xaxu (xaxe wi) Riyaˈ ri nicowin nibano chiwe chi can nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui. Queriˈ nubij ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic, ri ruchˈabel ri Jesucristo ri ntzijoj riyin. Re chˈabel reˈ ma can ta kˈalajsan pe ruma ri Dios, xa cˈa ya re tiempo reˈ xukˈalajsaj jabel. 	 لکن درحال مکشوف شد و بوسیله کتب انبیا برحسب فرموده خدای سرمدی به جمیع امت‌ها بجهت اطاعت ایمان آشکارا گردید،


Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y tek ri Jesús xapon ri pa tinamit Capernaum, can yacˈariˈ tek xuchop rutzijoxic ri ruchˈabel ri Dios y nubij cˈa chique ri winek: Can titzolin cˈa pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, ruma xa can nakaj chic cˈo wi pe ri rajawaren ri caj, xchaˈ ri Jesús chique. 	 از آن هنگام عیسی به موعظه شروع کرد و گفت: «توبه کنید زیراملکوت آسمان نزدیک است.»


Queriˈ nubij chupan ri tzˈibatal ca. Y ri Isaías rutzˈiban ca: Cˈo jun riy rumam ri Isaí xticˈojeˈ y xtoc jun aj kˈatbel tzij pa quiwiˈ ri ma ye israelitas ta, y ri winek riˈ can xticoyobej cˈa chi niquil utzil riqˈui. 	 و اشعیا نیز می‌گوید که «ریشه یسا خواهد بود و آنکه برای حکمرانی امت‌ها مبعوث شود، امید امت‌ها بر وی خواهدبود.»