A go no binde, waato kaŋ wando kaa kurnyo do, kal a na nga kurnye daŋ a ma fari ŋwaaray nga din, Aksa baabo gaa. Waybora binde zumbu nga farka boŋ. Kaleb ne a se: «Ifo no ni ga ba?» 	 Huan, hichi ahia, a kiang a vatunin a pa bel gam ngen dingin achiala: huan, sabengtung akipan a kuma; huan, Kalebin a kiangah, bang na deiha? a na chia,


Ni n'ay fundo furu k'a moorandi laakal kanay, Ay dinya baa haŋ kaŋ ti albarka. 	 Muanna akipan gamla piah ka kha na suana; hauhsakna ka mangngilhta.


I ga boro laaley ye Alaahara, Sanda ndunnya dumey kulu kaŋ dinya Irikoy nooya. 	 Tagahte mangngilhin a om nilouh louh kei ding ua, gentheite lametna tuh khantawnin leng a mang sam kei ding hi.


A go, cimi no ni go ga ceeci boro bine ra, Gundu nangu ra mo no ni g'ay bayrandi nda laakal. 	 Nopna leh kipahna tuh bilin hon zasakin; na guh suktante a kipah theihna dingin.


Muulu hinka mo, da hari jisiyaŋ haro, da ganda sinjiyaŋ hayey, kaŋ yaŋ Suleymanu te Rabbi windo se, da guuru-say jinay, woodin yaŋ kulu tiŋay, i baa da neesiyaŋ. 	 Solomonin TOUPA in a dia bawl khuam nih leh dal loh leh tunnate; huai vanzat tengtenga dal buk zah theih vual ahi kei hi.


Ya ay Koyo, ma mo hay! Ifo se no ni ga jirbi? Ma tun, ma si wangu iri hal abada. 	 Bangjiakin ahia na mai na sela, ka haksatdan u leh nuaisiah ka thuakdan uh na mangngilh nak.


Noga, Nefeg, Yafiya, 	 Huan Nogah, Nepek, Japhia;


A ga sargayyaŋ dumbu ka dugu ton tudey boŋ sududuyaŋ nangey boŋ, da tudey boŋ, da tuuri kobto koyey kulu cire mo. 	 Huan, mun sang ah te, tang ah te, singhing nuaiah te a kithoiha, gimlimte a hal sek hi.


I haŋyaŋ sarga mo duvan butal hinza no yeeji fo se, feeji gaaru fo mo se butal hinka da jare no, butal fo da jare mo feej'ize fo kulu se. Woodin yaŋ no ga ti sargayey kaŋ i ga ton kaŋ i ga salle handu kulu jiiro ra. 	 Huan, a dawn ding thillat uh bawngtal khat ah uain hin kimkhat ahi ding a belamtal khat ah hin mun thum a khen a mun khat, belamnou khat ah hin mun li a khen a mun khat: hiai kumtawn a kha teng halmang thillat ahi.


Kal a ne ay se: A go, ay na ni no haw hangare boro wuri nango ra, a boŋ no ni ga ni ŋwaaro soola. 	 Huan aman ka kiangah En in mihing ek sikin bawng ek ka hon pia, nek dingte hiaitein na bawl ding hi, a chi a.


Zama a ga lordi ka ne haw kaŋ ga hamay ma tun, Wo kaŋ g'a hari bonday beerey tunandi. 	 Aman thu a pia a, huihpi a nungsaka, huaiin a tuikihawtte tuh a sangsak hi.


Yahuda izey tubo ra no i du Simeyon izey tubu, zama Yahuda izey tubo baa gumo i se. Woodin se no Simeyon izey du ngey tubo i wano bindi ra. 	 Simeon suante tantuam Juda suante tantuam Juda suante tan laka ahi: Juda suante tan tuam bel amau adingin a za lo ngala; huajiakin Simeon suante tantuam lakah a tel tei hi.


To, i si hima kala zankayaŋ kaŋ goono ga goro habu batama ra ka care ce ka ne: ‹Iri na seese kar araŋ se, amma araŋ mana gaan. Iri na bu baray te amma araŋ mana hẽ.› 	 Naupang dawlmuna tua, Tamngai hon tumsak unga, lam lou uchina; kap huphup unga, nou lah kaptuan lou uchina, chia, kichi tuah bang ahi uh.


Zama a ra no doŋ kaayey du seeda hanno. 	 Huaiah tuh nidanglai miten phat aloh ngal ua.


Ifraymu izey, soojeyaŋ no kaŋ gonda birawyaŋ ga jare, Amma i na banda bare wongo hane. 	 Ephraim suante galthuama kithuama, thalpeu tawiin, kisual niin a taikek ua:


Amma Yahuda hay-jina Er wo, boro laalo no Rabbi jine, Rabbi n'a wi mo. 	 Huan, Juda ta masa Er Toupa mitmuh in gilou ahia; huchiin, Toupan amah a si saka.


I na maano jisi ganda boŋ. Haruna mo na maano ton sargay feema ra. 	 A thau pen a awm tungah a koih ua, huan, aman a thau pen maitam ah a hal hi.


Waato din gaa no cimi ciiti ga goro saajo ra, Adilitaray mo ga goro faro kaŋ gonda nafa din ra. 	 Huai hunin vaihawm diktatna tuh gamdaiah a teng dinga, diktatna tuh lei hoih tak munah a om ding.


Kal ay ne: «Kaari, ya Rabbi, Koy Beero! I go ga ne ay se, misa sanni day no ay go ga te.» 	 Huan, mi tengtengin, kei TOUPAN ka namsau a pai akipan ka phawi ahi chih a thei ding uh, a kikhum ngei nawnta kei ding hi.


Wa fongu nda sanno kaŋ ay na alkawli sambu d'a araŋ se waato kaŋ araŋ fun Misira. Ay Biya mo goono ga goro araŋ banda, araŋ ma si humburu bo. 	 Aigupta gam akipan na hong pai khiak lai ua na kinag ua thu ka khuna, na lak ua ka kha a om gigedan theigige un; lau kei un.


Zama man gaa saabuyaŋ go d'araŋ suuru nda kutuboyaŋ araŋ taali teeyaŋ se? Amma d'araŋ goono ga maa taabi ihanno teeyaŋ se ka suuru a ra mo, woodin ga ti yadda hari Irikoy do. 	 Nou na khelh ua, khut khak na thuak un, kuhkal takin thuak mahleuchin leng phatna bang naloh ua? Ahihangin thil na hihhoih ua, na thuak ua, kuhkal taka nathuak uleh, huai tuh Pathian kipahpih lam ahi.


iway cindi fa Eliyasib se, iway cindi hinkanta Yacim se. 	 Sawm leh khatveina Eliasib tungah, sawm leh nihveina Jakim tungah;


Rabbi sanno ye ka kaa ay do ka ne: 	 TOUPA thu ka kiangah a hongtung nawna,


Alfaga mo ma guna ka di. Da biyo daaru kuuro gaa, waato din gaa alfaga ma ci bora se kaŋ a ga harram, kaŋ jiraytaray no. 	 Huan, siampu in a na en ding a, huan, ngai in, a khem pen a vun a a zamzak leh siampu in a nin chih a phuang ding: phak ahi.


Amma ay ga ne araŋ se: araŋ ma si ze baa kayna. Hala beena boŋ zama Irikoy karga no, 	 Ken jaw, ka honhilh ahi, Chiam himhim kichiam kei un; van louin kichiam kei un, huai tuh Pathian laltutphah ahi ngala; lei louin kichiam sam kei un, huai tuh a khe ngakna ahi ngal a.


Yesu tu a se ka ne: «Da boro ga ba ay, a g'ay sanno gana. Ay Baaba mo ga ba r'a. Iri ga kaa a do, k'iri goray nango te a do. 	 Jesun a dawnga, a kiangah, Min honit leh ka thute a jui dinga; ka Pan amah a it dia, a kiangah ka hongpai ding ua, a mah toh ka tengkham gige ding uh.


Zama fuwo cinaro gaa no a na jidan bisayaŋ te ka windi, ka margu da fuwo cinarey a windanta, fuwo cinaro nda nangu hanna kulu. A na fu-ize yaŋ mo te a kambey kulu k'a windi. 	 Huan, a in bang kimvelin, biakin bang kimvelin leng, biakin mun bang kimvel leng huai in bang siin in chial nei a lam a;


Da Timotiyos kaa, wa te mate kaŋ ga naŋ a ma goro araŋ do humburkumay si, zama Rabbi goyo no a go ga te, danga ay cine. 	 Huan, Timothi a hongtun leh lauthawng loua na kiang ua a omna dingin pilvang un; ken ka sep bangmahin Toupa na a sem ngala.


Tirza koyo afo Koyey kulu marganta, waranza cindi fo no. 	 Tirza kho kumpipa, khat; kumpipa tengteng sawmthum leh khat ahi uh.


Irikoy n'ay catu botogo ziibo ra, Ay ciya sanda kusa nda boosu cine. 	 Buannawi ah a honpai luta, huan leivui leh meivu bang ka honghi hi.


Ya iri faaba Irikoyo, m'iri bare ka ye. Ma naŋ ni dukuro kaŋ ni gonda iri se ma ban. 	 Ka tunguah na heh nilouhlouh dia hia? Na hehna tuh suan tengteng tanin na kitheisak jel dia hia?


Abram ye ganda ka ganda biri. Irikoy salaŋ a se koyne ka ne: 	 Huan, Abram a khupboha; huan, Pathianin amah a houpiha,


I kaa nangu fo kaŋ se i ga ne Jatsamani. Yesu ne nga talibey se: «Araŋ ma goro ne hal ay ma te adduwa.» 	 Huan, Gethsemani a chih mun uh a tung ua; huan, aman tuh a nungjuite kiangah, Ka thum sung teng hiaiah na tu un, achia.


Amma a ne ay se: «Ma si ta ka woodin te! Ay wo ni tamtaray hangasin no, da ni nya-izey kaŋ ti annabey, da borey kaŋ yaŋ goono ga tira woone sanney gana mo. Ma sududu Irikoy se!» 	 Huan aman tuh ka kiangah, Honbe kei hial in, hiai laibu thute kem leh na unau jawlneite leh nang sikha hihpih ka hi: Pathian be jaw in, a chi a.


A na azawa kambe haray neesi, deedandi zangu gu no, deedandiyaŋ kwaaro boŋ. 	 Mal lampang a honteh nawn leuleua, tong za nga ahia, a tehna chianga tehin.


A ne i se: «Zama araŋ biney ga sandi se no Musa yadda araŋ m'araŋ wandey fay. Amma za sintina ya, manti yaadin no bo. 	 Aman a kiang uah, Mosi in na lungtang uh khauh jiak in eive na jite uh mak a phal; himahleh, a tung a kipan huchi bang ahi ngeikei.


Ni binde ma ne i se: «Yaa no Rabbi ci: I si ye k'ay sanney baa afolloŋ gaay a ma summu, amma sanni kaŋ ay ci, a ga to no. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci.» 	 Huaijiakin a kiang uah, TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Ka thu bangmah sit ahi kei dinga, ka thugen peuhmah hihtangtunin a om jel zo ding, chih TOUPA PATHIAN thupawt ahi chiin hilh in, a chi a.


Borey ga to boro zambar taaci cine. Gaa no Yesu n'i sallama. 	 Amau tuh sang li khawng ahi ua; huan, aman amaute a paisakta hi.


Ma si ni boŋ fargandi duure ceeciyaŋ ra, Ma si ni laakal sinji a gaa. 	 Hausa dingin kigimsak ken; nangmah pilna akipan tawp in.


Sanni fun Rabbi do ka kaa Irimiya do koyne. Batukoy koyo Nebuzaradan na Irimiya gar hawante nda sisiri, borey kaŋ yaŋ i di Urusalima da Yahuda kulu ra banda, kaŋ yaŋ i goono ga kond'ey Babila k'i daŋ tamtaray. Waato kaŋ Nebuzaradan di a, a n'a taŋ a ma fun Rama. 	 Juda leh Jerusalem sal tengteng, Babulon sala a pite uh laka Jeremia khainiang len kawma a pi laia ngakmi a pawtsak nunga TOUPA kianga kipana Jeremia kianga thu hongtung:


Ay ga Babila ciya kuunu nangoray, Da hari bangu-bangu yaŋ. Ay m'a haabu mo nda halaciyaŋ haabirji, Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. 	 Sakuh adingin gouin ka bawl dinga, dil khawngahte leng ka bawl ding; hihmanna munphiatin ka phiat lai ding, sepaihte TOUPAn a chi.


A na fundi ceeci ni gaa, ni n'a no nd'a mo, Jirbi boobo hal abada abadin nooya. 	 Na hotdamna ah a thupina a lian mahmah ahi: pahtawina leh thupina tungah na nga jel hi.


Ay g'araŋ dabaro boŋbeera ceeri, ya araŋ beena ciya kolay, araŋ laabo mo danga guuru-say cine. 	 Na hatna uh ki-otsakna ka su se dinga, na van uh sik bangin ka bawl ding, ne lei un sumsah bangin:


Ya Rabbi, ni kambe ŋwaaro gonda dabari, darza wane. Ya Rabbi, ni kambe ŋwaaro ga ibare bagu. 	 TOUPA aw, na khut taklam thilhih theihna ah thupi a honghi: TOUPA aw, na khut taklamin melma a gawi jan ta hi.


I gonda biraw, i ga waani tondi catuyaŋ da finga-finga, kambe ŋwaari da kambe wow kulu, yaadin mo no hangaw gaa. Sawulu dumiyaŋ no, Benyamin kunda do haray. 	 Thaltein a kigalvan ua, suang kap leh thalpeua thal kapah khut taklam leh veilam a zangthei ua; amau Saul unaute Benjamin akipan ahi uhi.


Ni lasaabuyaŋey kulu mo, i m'i te Nangoray Hananta sekelo boŋ. Sekel fo gonda gera waranka. 	 Na seh dan tengtengmun siangthou sekel bang jel ahi ding hi; sekel khat bel gera sawmnih ahi ding.


Woodin banda mo, da laabo dumey din kande jinay wala ŋwaari kulu kaŋ dumi no, i kande asibti hane zama ngey m'a neera se, iri s'a day i gaa asibti hane, wala zaari fo kaŋ ga hanan ra. Iri ga yadda nda jiiri iyyante alaada ka garaw kulu taŋ mo. 	 Huan gama miten khawlnia van hiam annek hiam juak ding a hontawi uleh, khawlni hiam, ni siang ni hiamin huaite i lei kei ding uh: huchiin kum sagihna lou hiate lak leh leiba chiteng sik i kidek ding uh.


Saaya kaŋ Israyla izey di a, i ne care se: «Ifo no woone?» I mana bay haŋ kaŋ no. Musa mo ne i se: «}waaro kaŋ Rabbi n'araŋ no araŋ ma ŋwa no. 	 Huan, Israel suanten a muh un, Bang a hi? a kichi tuah chiat ua, bang ahia chih lah a thei ngal kei ua. Huchiin Mosiin a kiang uah, Hiai TOUPAN a honpiak na nek ding uh tanghou ahi.


I tun Abarim tondey ra ka koy zumbu Mowab batamey ra, kaŋ ga maan Urdun isa, naŋ kaŋ i ga Yeriko kwaara fonnay. 	 Huan, Abarim tang a kipan in a pawt ua, Jeriko zawn, Jordan gei Moab phai ah giahbuk a sat uh.


Zama Rabbi ne: Araŋ si di haw ma faaru, araŋ si di beene hari mo. Kulu nda yaadin batama wo ga to da hari. Araŋ ma haŋ, araŋ d'araŋ almaney, ikayney da ibeerey. 	 Toupa mah in hichiin a chi: huih himhim na theikei ding ua, vuah him him leng na mu sam kei ding ua, himahleh hiai guam tui in a dim vek ding hi; huchiin noute leh na gan honte uh leh na sate un ane ding uh, chiin.


Amma Manasse izey mana hin ka birney din gorokoy gaaray, yaadin gaa Kanaanancey, kal i ma ngey goray te laabo din ra. 	 Himahleh Manassi suanten huai khopia omte a delh khe theikei ua: Kanan mite bel huai gamah a om teitei uhi.


Waati kaŋ Almasihu kaŋ ga ti araŋ fundo ga bangay, araŋ mo ga bangay a banda darza ra. 	 Kris i hinna uh a hongkilak chiangin nou leng amah kiangah thupiin na kilak sam ding uhi.


Irikoy ne kaaro se Zaari. Kuba mo, a ne a se Cin. Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi sintina nooya. 	 Huan, Pathianin vak, sun, achia, mial, jan, a chi hi: huchiin nitaklam a oma, jinglam leng a om, a ni khatnaah.


Zedeciya gonda jiiri waranka cindi fo waato kaŋ a te bonkooni, a may mo jiiri way cindi fo Urusalima ra. A nya maa ga ti Hamutal, Irimiya Libna boro ize way no. 	 Zedekia bel a lal pattung laiin kum sawmnih leh kum khata upa ahi a; Jerusalem ah kum sawm leh kum khat a lala; a nu min Hamutal ahia, Libna khuaa Jeremia tanu ahi.


Abigayil mo na Amasa hay, Amasa din baabo ga ti Yeter, Isumeylance. 	 Huan Abigailin Amasa a suanga: huchiin Amasa pa Ismael mi Jether ahi.


Wala manti Zera ize Akan na amaana ŋwaari te laaliyaŋ haro din ciine gaa bo? Irikoy futa mo kaa ka zumbu Israyla jama kulu boŋ. Bora din, manti nga hinne no ka halaci nga zunubey sabbay se bo.» 	 Zer tapa Akanin muhdah thilah thil a hihkhial a, Israel mipite tengteng tungah hehna a hongoma hi kei maw? huai mi amah tatsiatna ah amah bekbek a mangthang tuamkei ve leh, chi uh eive, chiin a gen a.


Ay guna koyne, alwaato kaŋ a na kawaatimi iddanta feeri. Kala laabu zinjiyaŋ bambata te. Wayna mo bare ka ciya ibi sanda bufu zaara kaŋ i te da hamni. Hando kulu mo bare ka ciya sanda kuri. 	 Huan achiamtehna gukna a phel lai ka mu a, huan jinling thupitak a oma: huan ni tuh samul saiip puan bangin a dumta a, huan kha leng a pumin sisan bangin a hongomta a;


Zama masiiba wo, Manti ganda laabo ra no a ga fatta bo. Taabi mo, Manti ganda no a ga zay ka deene kaa taray bo. 	 Gimthuakna lah leivui akipanin a hongpawt keia, lei a kipanin buaina leng a hongdawn khe sam kei hi;


Zama i ne ay se: ‹Ma tooruyaŋ te iri se kaŋ yaŋ ga furo iri jine. Zama Musa din ciine ra, nga kaŋ n'iri kaa Misira laabo ra, iri si bay haŋ kaŋ du a.› 	 Ka ma ua pai ding, pathiante honbawl sakin: hiai Mosi Aigupta gama kipana honpi khetoupa lah, bang suakta ahia ka thei ngal kei ua, ka kianga a chih jiak un.


Hebron izey neeya: a hay jina Yeraya, ihinkanta Amariya, ihinzanta Yahaziyel, itaacanta Yekameyam. 	 Hebron tate laka pipen Jeria ahi a, a sang Amaria, a sang nawn Jahaziel, a sang nawn Jekameam ahi.


wura jinay se wura tiŋay kaŋ i ga jinayey kulu te d'a, goy dumi kulu ra, da nzarfu jinay se, nzarfu tiŋay kaŋ i ga jinayey kulu te d'a, goy dumi kulu ra; 	 Nasepna lam adia tuium belsuan chi chih, dangkaeng tuium beelsuan ding, dangkaeng zatzah ding,


Waybora na ize alboro hay mo, nga kaŋ ga ndunnya dumey kulu may da guuru-bi goobu. Izo mo, i n'a hamay ka kond'a Irikoy do, hal a karga do. 	 Huan tapa, nau pasal, sik chianga nam tengteng tunga vaihawm ding a neita a; huan a ta tuh Pathian leh a laltutphah ah lak touhin a omta hi.


A go sanno ra yaadin kal afo mo kaa ka ne: «Irikoy danjo fun beene ka kaŋ feejey boŋ k'i ŋwa. A na goy-izey mo ŋwa ka ban. Ay hinne mo no ka du ka yana ka kaa ka ci ni se sohõ.» 	 Huchia thu a gen laiin midang khat leng a honga, Van akipanin Pathian mei a kiaa, belamte leh, sikhate akang manga, amau a kangtum hi: huan nang hilh dingin kei keleuleu ka suakta hi, a chi a.


Muusu beeri izey goono ga korro ngey hamey banda, I goono ga ngey ŋwaaro ceeci Irikoy gaa. 	 Humpinelkai hatlaiten a sa mat ding uh, humham khumin, Pathian kiang akipan a nekding uh a zong uhi.


Yesu na borey marga ce nga do ka ne i se: «Araŋ ma maa ka faham mo: 	 Huan, mipi a sam a, a kiang uah, Ngaikhia unla, na theisiam un;


Daari kulu kaŋ boŋ a kani waato kaŋ a gonda kuri dooruyaŋo wo, a m'a himandi nda nga ziibi waata daaro. Hay kulu kaŋ boŋ a goro ga ziibi, sanda a idda ziibo. 	 A si pawt sung teng a lupna a lupna taphot a nitdan ngeina hun lai a a lupna bang ahi ding a; a tutna peuhmah a nitdan ngeina hun lai a a nit bang in a nin ding.


Amma sooja kaŋ bonkoono ga jeeri a kamba gaa tu Irikoy bora se ka ne: «Haba? Baa day Rabbi ga funeyaŋ te beena ra, hayey din ga te no?» Iliyasu ne: «Ni ga di a da ni mo, amma ni si ŋwa a gaa.» 	 huan, sepaih heutu kumpipan a khut a hong ngaihpan Pathian mi a dawnga, Ngaiin, Toupan vanah tohlet hongsin veh e! Huchibang ahi thei mahmah ding hia? A chi a. Huan, aman, ngaiin, na mit in zaw na mu na ding a, nek a hihleh na ne sin kei hi, achi a.


A jarga mo, kala Baruk Zabbay izo, nga mo na himma daŋ ka dumbari fo hanse za cinaro bareyaŋo do kal a ma koy alfaga beero Eliyasib windo me gaa. 	 Amah nungin Zabbai tapa Barukin seh dang, kulhbang kawina akipan siampu lian Eliasib in kongkhak chiang a bawl hoiha.


Borey kulu kaŋ yaŋ cimandi mo go care banda. Hay kulu kaŋ go i se, i goono g'a margu. 	 Huan, a gingta peuhmahin bangkim a kikop khawm uh.


A na sooje jine funa lordi ka ne a ma Bulos batu, a ma boriyandi a se mo, a ma si wangu Bulos corey m'a saajaw. 	 Huan, Paula deihbawl deuha, a lawmten a nektak a bawlsak uh kham loua, vensak dingin sepaih za heutu kiangah thu a pia hi.


Amma d'ay si faham d'a jinda, ay go sanda mebaraw cine bora kaŋ salaŋ se. Nga mo kaŋ go ga salaŋ ga hima ay se mebaraw. 	 A pauin a gen ka theih kei leh a genmi adingin kei tuh melmak ka hi dinga; a genmi leng keia dingin melmak mah ahi ding.


Kala Balaam tun ka ye nga kwaara. Balak mo na nga fonda gana. 	 Huchi in Balaam a thou a, a kholam ah a paita: Balak leng a pai sam hi.


Waato kaŋ i na hayey kulu kaŋ Rabbi asariya ci din ban, kal i ye Galili laabo ra hal ngey kwaara, Nazara. 	 Huan, Toupa dan jela thil tengteng a hih zoh un, Galili gama, amau khua Nazaret ah a kik nawnta uh.


Kulu nda yaadin, ni ma maa Rabbi sanno, ya nin Yahuda bonkoono Zedeciya. Haŋ kaŋ Rabbi ci ni boŋ neeya: Takuba si ni wi, 	 Ahihhangin, aw Juda kumpipa, Zedekia, TOUPA thu ngaikhe jel dih: na tungtang thu ah TOUPAN hichiin a chi hi:


Zama a go, ay ga gondiyaŋ da firsayaŋ samba araŋ game ra kaŋ yaŋ gardey si hin ey, I g'araŋ nama mo. Yaadin no Rabbi ci. 	 Ngai un, na lak uah gulpi ka sawl dinga, gul gu nei, khoi jual vual louhte: huaiten nou a hontu ding ua, chih TOUPA thu pawt ahi.


Ma si dambara kaŋ ay ci ni se: tilas kal i m'araŋ hay hayyaŋ taji. 	 Na pianthak ngeingei ding ahi konchih lamdang sa ken.


Araŋ ma lasaabu mo, za asibto din wane suba kaŋ araŋ kande feeniyaŋ bokey kala asibti iyye ma kubay. 	 Khawlni jingchiang jingchiang nawn, vei thillat buhphal non tawi ni ua patin na sim ding ua, khawlni sagih vei a ching ding ahi:


Alwaato din koyo mo n'a ce a ma kaa nga do. A ne a se: ‹Ni ya tam laalo no. Ay na ni yaafa nda garawo kulu zama ni n'ay ŋwaaray. 	 Huaitak in a Toupa'n amah tuh a sam a, a kiang ah, Sikha gilou, non nget ngutngut jiak a, na hon bat tengteng hon ngaidam hi ing a;


«Ay n'araŋ kwaara fooyaŋ mallaka araŋ ra, Sanda waato kaŋ cine Irikoy na Saduma* nda Gomorata* halaci, Araŋ ciya sanda nune-me kaŋ i faaba danji ra. Kulu nda yaadin araŋ mana ye ka kaa ay do.» Yaadin no Rabbi ci. 	 Sodom leh Gomorra khua Pathianin a chipsak lai bangin, na lak uah mi khenkhat ka hihchima, sing kang kak khiak bang na hi ua: huchiin leng ka kiangah na hongkik kei uh, TOUPAN a chi a.


Yusufu ne nga nya-izey se: «Ay ga bu, amma haciika Irikoy g'araŋ kunfa. A g'araŋ kaa laabo wo ra ka konda araŋ laabo kaŋ a ze d'a Ibrahim da Isaka da Yakuba se din ra.» 	 Huan, Josephin a unaute kiangah, si ding ka hita hi: himahleh Pathianin a hongveh ngeingei ding hi, hiai gam akipanin a hongpi khiain. Abraham te, Isaak te, Jakob te kianga kichiama piak achiam gamah a honpi tou ding, a chi a.


Jirbi iddu ra no i ga goy, amma jirbi iyyanta ga ti asibti*, fulanzamyaŋ hanno zaari no. I ma te marga hanante. Araŋ ma si goy dumi kulu te. Fulanzamyaŋ hane no Rabbi se, araŋ windey kulu ra. 	 Ni guk nasep ding ahi a, ni sagih ni bel chiktaka laka khawlna, khawmpi siangthou ahi; bang nasep himhim na sep ding uh ahi kei: na omna peuh uah TOUPA adingin khawlni ahi.


Zama mate kaŋ Amos ne, way, ‹I ga Yerobowam wi da takuba. Daahir mo i ga Israyla sambu nga laabo ra ka kond'a tamtaray.› » 	 Amos inlah huchiin a chi ngala, Jeroboam namsauin a si ding, pellouin a gam akipanin Israel salin a pikhe ding, chiin thu a khaka.


Urusalima windey da Yahuda bonkooney waney mo ga ciya harram hari sanda Tofet cine. Zama i na dugu ton windey daabirjey boŋ beene kundey se, i na haŋyaŋ sargayey soogu mo de-koy fooyaŋ se. 	 Jerusalem inte leh Juda kumpipate inte-in chiteng mahmah a tunga van lam thilte kianga gimlim halkhitna tengteng leh pathian dangte kianga dawn ding thillat butkhiaksana tengtengte Topheth mun bang hiala hihnit ahi ding hi.


Ya araŋ, Rabbi malaykey, w'a sifa, Araŋ gaabikooney kaŋ gonda hina, Kaŋ g'a lordey toonandi, Araŋ goono ga hanga jeeri a sanno jinda se. 	 A thu ngaikhia a, a thumang nou a angelten aw, hatnaa thupite aw, TOUPA tuh phat un.


Araŋ maa mate kaŋ cine Irikoy na nga gundo bayrandi ay se bangandiyaŋ do. Ay jin ka woodin hantum da sanni kayna fooyaŋ. 	 Huchia thuguk ka kianga theihsaka a omdan, tumaa tom chika ka gelh bangin.


To. Hunkuna kaŋ ay to dayo me gaa, ay ne: Ya Rabbi, ay koy Ibrahim Irikoyo, hunkuna da ni ga fonda kaŋ ay ga gana boriyandi, 	 Huchiin, tuniin tuikhuk ka hongtunga, Aw, Toupa, ka pu Abraham Pathian, ka paina ah na hon lohchinsak ding leh, enin, tuikhuk kiangah ka ding hi:


A margu nda Hajaratu, nga mo te gunde. Saaya kaŋ a di nga te gunde, kal a donda nga koyo Saray. 	 Huan, Hagar a kithuahpiha; huan amah a gaita: huan, a gai chih a kitheih takin a pi a simmoh maimaha.


Rabbi kunda wonkoyo ne Yasuwa se: «Ma ni taamey kaa ni cey gaa, zama nango kaŋ ra ni bara ga kay din ya hanante no.» Yasuwa binde te yaadin. 	 Huan, TOUPA sepaihte heutuin Josua kiangah, Na khepek akipan na khedap phelin; na dinna mun a siangthou ahi, achia. Huchiin Josuain a phelta hi.


Woodin banda a donton ka Simey ce ka ne a se: «Kala ni ma windi cina ni boŋ se Urusalima ra, ka goro noodin. Ma si fun a ra ka koy naŋ kulu. 	 Huan, kumpipan Simei a sam saka, a kiangah, Jerusalem ah in lam inla huaiah om inla, huaia kipan koi dang mahah pawt ken.


Gaa no Absalom ne Ahitofel se: «Kala ni ma ni saawara no, haŋ kaŋ ga hima iri ma te.» 	 Huchi in Absalom in Ahitophel kiang ah, Bang chin i hih de aw, na ngaihdan gen dih ve, a chi a.


Ay sanney kulu kaŋ ay ci laabo din boŋ mo, ay g'i candi ka kand'ey a boŋ, sanda haŋ kaŋ i hantum tira wo ra nooya, kaŋ Irimiya na annabitaray te dumey wo kulu boŋ. 	 Huai gam tungah ka thu a tung ua ka gen tengteng, Jeremiain nam tengteng tunga a gen, hiai laibu a gelhsa tengteng ka tungsak ding hi.


Zama mate kaŋ maliyaŋ ga mali za beene kuray fo ka kwaarandi hala ya-haray kura gaa, yaadin mo no Boro Izo ga bara nd'a nga zaaro ra. 	 vannuai lehlama khua aphiata, vannuai lehlam tanphaa a vak zel bangin Mihing Tapa a hong niin a om ding ahi ngala.


Ya Urusalima*, Urusalima, kaŋ ga annabey wi! Borey kaŋ yaŋ i donton ni do mo, ni g'i catu-catu nda tondiyaŋ! Sorro marge no ay ga ba ya ni izey margu, sanda mate kaŋ cine goroŋo nya ga nga fambu taji margu nga fatey cire, amma araŋ mana ta! 	 Aw Jerusalem, Jerusalem, jawlneite that, na kiang a a honsawlte uh suang a na denglum, akpi in a noute a kha nuai a a op khawm bang in na tate bangzah vei op khawm ka tum a, himahleh na utkei uh:


Ni g'ay sanno ci i se, hal i ga hangan ka maa, wala i ga wongu ka maa, zama murtanteyaŋ no. 	 Huan a ngaikhia uhiam, a ngaikhe kei uhiam, a kiang uah ka thu na gen ding ahi: helhat tak lah ahi ngal ua.


Araŋ ga bay mo hunkuna, zama ay siino ga salaŋ araŋ izey se bo. Ngey wo mana bay, i mana di mo Rabbi araŋ Irikoyo goojiyaŋey, wala a beera, wala a kambe gaabikoono, wala a kambe sallanta. 	 Tuin thei un, TOUPA na Pathian uh sawina te, a thupidan te, a ban hatdan te, a ban jak dan te,


«Wa Kohat izey kaŋ i kabu sambu Lawitey izey ra, i dumey boŋ d'i kaayey dumo boŋ mo. 	 Levi tate laka Kohath tate, a khangkhang un, a inkuankuan un, sim vek in,


Rehobowam koy Sekem zama Israyla kulu margu Sekem zama ngey m'a didiji bonkooni. 	 Huan, Rehoboam bel Sekem khua ah a hoh a; Israel te tengteng Sekem khua ah kumpipa dia bawl dingin ahoh khintangal ua.


Waato di gaa Suleymanu na Israyla arkusey da kundey kulu boro beerey, da Israyla izey kaayey windi jine borey margu. I kaa ka margu Bonkoono Suleymanu do Urusalima ra, zama ngey ma kande Rabbi sappa sundurko ka fun d'a Dawda birno ra, kaŋ ga ti Sihiyona. 	 Huchiin Solomonin Israel upate, a nam intekpen tengtengte Israel suante inkuan intekpente, Jerusalem khuaa kumpipa Solomon kiangah David khopi Zion akipan Toupa thukhunna bawm jawng tou dingin a kaikhawm vek a.


Jirbey din ra binde, Bitros naan ka tun ka kay nya-izey bindo ra, (jama kaŋ margu noodin mo ga to sanda boro zangu nda waranka cine). Bitros ne: 	 Huan, huai niin unaute lakah Peter a ding a (a vek un ja leh sawmnih khawng ahi uh, )


I na buci te haaray sabbay se, Duvan* mo bine ma kaan sabbay se, Nooru mo, nga no ga ti hay kulu safari. 	 Nuihna dingin ankuang a kiluia, uainin hinna a kipaksak; sum thil tengteng awnghukna ahi.Kumpipa, li hi lou, na ngaihtuahin hamsiat ken; huan na lupna dantan sungah mihausate hamsiat ken: huih khuaa vasaten na aw po ding ua, kha neiten a thu gen ding uh a hih jiakin.


Fundo din bangay, iri di a mo. Iri goono g'a seeda te ka ci araŋ se fundi hal abada baaro, kaŋ go Baaba banda, kaŋ bangay iri se mo. 	 huai hinna tuh latsakin a hongomtaa, kouten ka muta ua, huan huai khantawn hinna Pa kianga om leh koute kiangah latsaka omta tuh noute kiangah konphuang uhi-


Amma ce-yaw, da sufuray goy-teerey s'a ŋwa. 	 Gamdangmi leh sikha goihin huaia ne ding ahi kei hi.


Yasuwa binde na diyayaŋ donton. I zuru ka koy kuuru-fuwo do. Haya goono ga tugu a kuuru-fuwo ra, nzarfo go ganda a cire. 	 Huchiin Josuain mite a sawla, puanin sungah a vatai ua; huan, ngaiin, a puanin ah guksel ahi ngeia, a nuaiah dangka a om hi.


Dan ize ga ti: Husim. 	 Huan, Dan tapa Husim ahi.


Yefta ne Jileyad arkusey se: «D'araŋ ye nd'ay fu zama ay ma Amon izey wongu, Rabbi mo n'i nooyandi ay se, ay ga ciya araŋ jine boro no?» 	 Huan, Jephthain Gileadte upate kiangah, Amon suante sual dinga non pi kik nawn ua, hua, TOUPAN amau a honpiak leh na heutu ding un ka om petmah ding maw? a chi a.


Da borey kaŋ tun ay se yaŋ din guuni-guuney, Da dabarey kaŋ i goono ga gurum ngey biney ra ay boŋ zaari me-a-me. 	 Ka siatna dinga ding te mukte leh, ni tumtuma ka siatna dinga a ngaihtuahna uh.


da sargay kaŋ i ga ton feema d'a jinayey kulu, da nyumayyaŋ taasa da nga daba, 	 Halmang thillat maitam a van tengteng toh, tuikuang leh a khe;


W'araŋ moy sambu beene ka guna. May no ka woodin yaŋ taka? Bora kaŋ ga beene kundey kaa taray i lasaabo boŋ no. A g'i kulu ce mo da ngey maa, nga hino beera boŋ, Zama nga wo hin da gaabikoy no. Afo kulu si jaŋ, baa afolloŋ. 	 Tunglam khawngah na mit uh haksak unla, huai thilte khawng kua siam hiam en un; aman tuh sepaihte kizomzom in a pi khe jela, a min chiat un a sam jela; a hatna thupina jiak leh thilhihtheihna lama a hat jiakin khat lel leng kimlo a om ngei kei uhi.


Hala cin alwaatey ga furo, kulu ay moy ga hay, Zama ay ma ni sanno miila. 	 Na thu ka ngaihtuah theihna dingin jan vente main, ka mitte a hak uhi.


Nga ga ti Musa din kaŋ ne Israyla izey se: ‹Irikoy ga annabi fo tunandi araŋ se araŋ nya-izey game ra, danga ay cine.› 	 Israel suante kiangah, Pathianin keimah a honbawl bangin, na unaute lakah mi jawlnei khat a honbawlsak ding, chipa ahi, huai Mosi tuh.


Yesu ye ka nga kambey dake a moy gaa; nga mo guna, a di ka boori. A du baani ka di hay kulu far-da-far. 	 Huan, a mitah a khut a koih nawna, huan, aman a en gegu a, a hongdam maimah a, bangkim chiantakin a mutheita.


Zama ni ya iri baaba no, Baa kaŋ Ibrahim mana iri bay, Israyla mo mana iri seeda. Nin no ga ti Rabbi iri baabo d'iri Fansakwa za doŋ-doŋ kaŋ sinda me, ni maa nooya. 	 Abraham in hon theihlouin, Israelin leng hon limsak kei mah leh, nang jaw ka Pa uh nahi ngala: nang jaw, aw Toupa, ka Pa uh na hi a; na min khantawn akipanin kou Hontanpa ahi.


I n'i laabo ra kobtey kulu ŋwa, I n'i laabo nafa kulu mo ŋwa. 	 Huaiten a gam ua haichi khempeuh a gai ua, a lei gahte uleng a gai uhi.


I tu sorro hinkanta ka ne: «Bonkoono ma hindiro wo ci iri, nga bannyey se. Iri mo g'a feerijo kaa taray.» 	 A nihveina dingin amau a dawng ua, Kumpipan mang tuh honhilh henla, huan kou a hilhchetna ka ensak ding uh, a chi ua.


Doonkoy jine bora se. I m'a doon da subo kaŋ ga ne: «Ma si halaci». Dawda baytu no kaŋ a te waato kaŋ Sawulu goono g'a gaaray, kaŋ a koy ka tugu tondi guuso ra. 	 Pathian aw, honhehpihin, honhehpihin; ka hinna nangmah ah a hongpuk lut ngala: ahi, na kha nuai ka tuh ding, vangtahnate a then masiah.


Woodin sabbay se no Mowab ga kaati nga boŋ se, Borey kulu ga kaati no. Araŋ ga bu baray te Cir-Hareset reyzin takula se, Zama daahir ibare n'i kar ka zeeri. 	 Huaijiakin Moabte tuh Moabte tungah a mau tuaituai ding ua, mi chih a mau tuaituai ding uh: Kirhareseth grep beu khase tuntunin na kah ding uhi.


Ay n'ay tam annabey kulu donton araŋ gaa. Ay ga soobay k'i donton ka ne araŋ se: Wa ye ka kaa sohõ, boro fo kulu ma fay da nga fondo laala, w'araŋ muraadey barmay mo. Araŋ ma si de-koy fooyaŋ gana zama araŋ ma may i se. Yaadin gaa araŋ ga goro laabo ra kaŋ ay n'araŋ d'araŋ kaayey no. Amma araŋ mana hanga jeeri ay se, araŋ mana laakal ye ay gaa mo. 	 Ka nasem jawlneite jing pipia thouin na kiang uah ka sawla, mi chih na omdan gilou ua kipan hongkik vek unla, na thilhihte uh bawl hoih unla, pathian dangte jaw a na uh sem dingin jui kei unla; huan, nou leh na pipute ih kiang a gam ka piak ah na teng ding uh chiin; himahleh na bil uh na doh kei ua, non ngaikhe sam kei uh.


Ay na Rabbi daŋ ay jine waati kulu. Za kaŋ a go ay kambe ŋwaaro gaa, ay si zinji. 	 TOUPA tuh ka maah ka omsak gige a; ka taklama a om jiakin ka ling kei ding hi.


Ya buuyaŋ, man ni zaama? Ya buuyaŋ, man ni naajo?» 	 Aw sihna, na zohna koia omta ahia? Aw sihna na gu koia omta ahia?


Zama ay ga humburu, waati kaŋ ay ga kaa, hambara ay s'araŋ gar mate kaŋ cine ay ga ba. Ay mo araŋ m'ay gar mate kaŋ cine araŋ si ba. A ma si ciya da mate kaŋ no kulu ay ma gar yanje go no, wala canse, wala futay, wala kakaw, wala wowi, wala ciinay, wala boŋbeeray, wala kosongu. 	 Ka hong chiangin bangchihiama ka ut banga kon muh kei leh kei deih bangin non mu kei kha ding uh, chih leh, banchihiamin kitainate, kihazatnate, hehnate, kilangkhennate, kigennate, kihuaukhumnate, kingaihlet luatnate, buainate a hongom kha ding,Chih leh ka hong chiangin ka Pathianin na lak uah honhihzahlak nawnin, tualama thil hihkhialte laka thil sianglou hihte, kingaihte, hukte chinga kisik tuanlo mi tampite ka kah kha ding e, chih, lau kei ve.


A ga ciya mo ne ka koy jine i manti ihinka koyne, amma gaaham folloŋ no. Haŋ kaŋ Irikoy haw care gaa, boro ma s'a feeri.» 	 huchi in, a nih un sa pumkhat a hong hita ding uh, a chi chih na simkei ua hia? Huchi in, nih a hita kei ua, sa pumkhat ahi zota uhi. Huaijiak in Pathian zopsa mihing in khenkei heh, a chi a, a dawng a.


Wongu kundey ga say-say a jine ka ceeri-ceeri danga mate kaŋ hari-yaa ga kwaara ŋwa, ngey nda sappe jine bora mo. 	 Huan sepaih honte a maah taih mangin a om ding ua, a kek gawp ding uh; ahi, thukhun lalpa leng.


Amma ay naanayo d'ay baakasinay suujo ga goro a banda, Ay maa ra mo no a hillo ga beeri. 	 A khut tuh tuipi-ah ka nga sak dinga, a khut taklam tuh luipite ah.


A hin sanney d'a farilley d'a asariya d'a lordey, kaŋ yaŋ a hantum araŋ se, araŋ g'i haggoy hal abada, zama araŋ m'i te. Araŋ ma si humburu de-koy fooyaŋ bo. 	 Huchiin thuseh te, vaihawm te, dan te, thupiakte a honna gelhsaksate khantawnin na pom thek ding uh ahi; pathian dangte laudan na siam ding uh ahi kei;


A goono ga waybora fuwo batama casu. A na fonda di ka koy a kwaara haray, 	 A omnaning china kongzinga paisuaka, a in lam juana pai jelpa;


Kaŋ Yesu ye ka furo hiyo ra, a daŋandi ka kaa nga kwaara ra. 	 Huan longah a luta, a galkaha, amah khua a hongtungta hi.


kaŋ n'iri daŋ mo iri ma ciya koytaray, alfagayaŋ no nga Baabo Irikoy se, darza nda dabari ma bara a se hal abada abadin. Amin! 	 leh lalgam hi ding a honbawla, a Pathian leh a Pa kianga siampute hi ding a honbawl, amah kiangah thupina leh vaihawmna, khantawn, khantawnin om hen. Amen.


Dadaara taaro kaŋ i kay si te bankaaray, I si bankaara mo nda ngey goyey. I goyey ya laala goyyaŋ no, Toonye goy mo go i kambey ra. 	 A maimon gil puante uh puansilh dingin a hongom kei dinga, a thilhihte uh leng a silh sam kei ding uh: a thilhihte u lah thulimlouhna thilhihte ahi a, hiamgam taka hihna lah a khut uah a om hi.


D'ay na zamba goy te a fundo se, (hay kulu si no mo kaŋ ga tugu bonkoono se), doŋ ni bumbo ga mulay ka fun k'ay naŋ.» 	 Gin om huailou tak in na that mawk leng leng (kumpipa lak ah lah bangmah sel theih ahi ngalkei a) nang lah na kihul sak nawn mai mah tuak ngal a, a chi a.


Kaarimi hari iddu go no hal i ga to karga do. Karga boŋo mo koomakoy no banda, nangora do mo gonda kambe yaŋ kuray hinka kulu. Muusu beeri hinka mo go ga kay, afo go kambu kulu haray. 	 Laltutphah kaltouhnaah siksan guk a oma, huai laltutphah nung lam a hongkum phei kelkola: a tutna sik tuakah douna a om tuaktuak, huan, douna julte ah humpinelkai nih a ding uh.


Baaba mo kaŋ n'ay donton seeda ay boŋ. Araŋ mana maa a jinde baa ce fo, araŋ mana di a alhaalo mo. 	 Pa honsawlpan leng ka tanchin a theisakta. Nou chiklai mahin a aw na za ngei kei ua, a mel leng na mu ngei sam kei uh.


Koyne, ay maa Israyla izey kaŋ yaŋ go Misirancey se ga gaay tamtara ra durayyaŋo. Ay fongu mo d'ay alkawlo. 	 Huan Aiguptaten koltannaa a tansak un, Israel suante mauna te leng ka zata; huchiin ka thukhun ka theigige.


Woodin sabbay se no iri du bine-gaabi. Iri bine-gaabo ra mo iri farhã ka tonton Titos farhãyaŋo sabbay se, zama araŋ kulu n'a bina yeenandi. 	 Huaijiakin, khamuannain ka omta him ua; koumau khamuanna kia lou ah leng, Tita kipahna jiakin ka kipak nawn sem ua, nou tengtengin a lungsim na hihhalh sak tak jiakun.


Ay ga haw kange taaca candi i ma fun looko taaca ra, ka kand'ey Elam boŋ. Ay m'i say-say i ma koy hawey din kulu do haray. Ndunnya dumi si no kaŋ Elam wane say-sayantey si koy i do. 	 Kolmong li akipanin huih lite ka hontun ding, Elam tungah; ka dalhsak ding, kawlmong chih ah, Elam delhkhiak mite phak louhna nam himhim a omkei ding uh.


Da cimi, ay wayme no, zama ay baabo ize no, amma manti ay nya ize no. A ciya ay se wande mo. 	 Huailouin ka sanggamnu leng ahi hima, ka pa tanu ahi a, ka nu tanu bel ahi kei; huan ka jiin a hong omta ahi:


Baasa dumo kaŋ ga bu kwaara ra, hansiyaŋ g'a ŋwa, a wane kaŋ bu saajo ra mo, beene curey g'a ŋwa.» 	 Baasa inkote laka mi khopi a si peuhmah te ui in a ne ding ua; huan a inko laka mi gam laka si peuhmah te tungleng vasa ten a ne ding uh, chiin.


Amma za takayaŋ sintina, Irikoy n'i te alboro nda wayboro. 	 Himahleh leitung pian tunga kipanin, Pathianin amau tuh numei leh pasal-in a siam ahi.


Zama sanney kaŋ ni n'ay no, ay n'i no i se, i n'i ta mo. I bay kaŋ cimi no ay fun ni do, i cimandi mo kaŋ ni n'ay donton. 	 Nang thu non piak a kiang uah ka peta ngala; huaite a kem ua, nanga kipan ka hi chih dik takin a theita uh, nang na honsawl chih leng a gingta uhi.


Noodin borey mo n'iri cabe gomni, hala gomni kulu dumi. Zama i na danji funsu k'iri kulu kubayni, zama beene hari goono ga kaŋ, yeeni mo go no. 	 Huan, melmakten hehpihtak ngelin honna hehpih ua; vuah a hongzuk jiak leh vot jiakin mei a toh ua, ka vek un a honna kipahpih uhi.


Albarka go adilante boŋ, Amma toonye ga boro laalo me daabu. 	 Midiktat lu tungah vualjawlnate a oma: himahleh migilou kam hiamgamna in a tuam hi.


A boŋ do sifayaŋ malaykayaŋ goono ga kay, i afo kulu gonda fata iddu. Fata hinka no afo kulu ga nga moyduma daabu nd'a, fata hinka no a ga nga cey daabu nd'a, fata hinka mo no a ga deesi nd'a. 	 A kiangah serafte a ding ua; kha guk chiat a nei ua, a kha nihte un a mai uh a khuh ua, nihin a khepekte uh a khuh ua, nihin a leng uhi.


Kulu nda yaadin i wangu ka ni gana, i murte ni gaa, i na ni asariya furu ngey banda mo. Ni annabey kaŋ yaŋ na seeda te i boŋ ka miila ngey ma ye ka kand'ey ni do, i n'i wi. I na ni zokotiyaŋ goy boobo te. 	 Hinapiin lah thu a mang kei ua, na tungah a hel ua, na dan a nung lam uah a pai ua, na kianglam amaute nga nawn sak dinga, amaute dema thugen na jawlneite a that ua, thangpaihna thupi mahmah a bawl uhi.


Sohõ binde, alkama gaa, sayir gaa, duvan gaa, wala ji, hayey kaŋ yaŋ ay bonkoono n'i sanni te, naŋ a m'i samba nga tamey se. 	 Huchiin huit buh te, barli buh te, thau te, uain thute ka TOUPAN a gen a sikhate honkhak leh ake;


A ne ay se: ‹Ay ga ni ŋwaaray, ma kay ay boŋ k'ay wi, zama mo-binni n'ay di, amma ay fundo go ay gaa jina.› 	 Huan, aman ka kiang ah, Ka kiang ah hong ding inla hong that mai dih, ka hinglai vanglak a, lungdonna in lah a hon manta ngal a, a chi a.


Hando din, a jirbi way cindi guwa hane i ma batu fo te. Kala jirbi iyye i ma si buuru kaŋ gonda dalbu ŋwa. 	 Huan, huai kha ni sawm leh ni nga ni annkuanglui ni ahi ding; ni sagih tanghou silngou soh louh nek ding ahi.


Adilante* mo, d'a bare ka fay da nga adilitara, hal a na zunubi goy te, ay na katiyaŋ hari daŋ mo a jine, a ga bu, zama ni mana kaseeti a gaa. A ga bu nga zunubo ra. Ay si baa fongu a adilitaray goyey kaŋ a te gaa, amma ay g'a kuro alhakko ceeci ni gaa. 	 Huan mi diktatin a diktatna lehngat sana gitlouhna a hiha, a ma a pukna ka koih a leh, a si ding: vauna na neih louh jiakin a khelhnaah a si dinga; a thil diktat hihsat theihgige ahi kei ding; a sisan moh ahihleh na laka kon sik ding hi.


Amma day: «Da ni ibara haray, m'a no ŋwaari. D'a jaw, m'a no hari. Zama woodin teeyaŋ gaa no ni ga danj'ize gusam a boŋo boŋ.» 	 Huaijiakin, na melma a gilkial leh nek ding pia inla; adangtak leh dawn ding pia in; huchibang na hih leh a lu tungah meiam na sekkhawm ahi ding hi.Gitlouh zohin om kenla, hoihnain gilou zou jaw in.


Rabbi sanno ye ka kaa ay do ka ne: 	 TOUPA thu ka kiangah hongtunga, ka kiangah,


Mate kaŋ i goy-izey go, kaŋ i zinga nd'a jiiri fo goy, yaadin no a ga goro koyo do. A ma s'a may da laala ni jine. 	 Kum khat bi jela goih kilohmi bangin a bel ding hi: Na mitmuhin khel takin a bawl ding ahi kei.


Wa ciya kokoranteyaŋ, manti hawfunoyaŋ. Wa haw daŋ araŋ biney ra ka may Irikoy se. 	 Thanop lamah, thadah kei un; Kha a vakna toh phatuamngaiin Toupa na sem un.


Zama Atina borey kulu da yawey kaŋ goono ga goro i do sinda hay kulu joogole, kala day ngey ma ci wala mo ngey ma maa hari taji fo. 	 Athente tengteng, a khua ua mikhual omte leng, a man chiang peuh un thu thak photphot genin hiam, a ngaikhe bekin hiamin a om uhi.


Sufuray ize kaŋ alfukaaru no, kaŋ go laami ra mo, ni ma s'a kankam, da ni nya-izey ra boro no, wala yaw kaŋ zumbu ni laabo ra ka goro ni kwaara ra no. 	 Na mi goih uh, mi genthei leh tasamte na unau uh hiam, na gam ua na omna ua om gamdang mi hiam leng hi leh na simmoh ding uh ahi kei;


Ay baaba na calo tiŋandi araŋ boŋ, amma ay wo, ay ga tonton a gaa. Ay baaba na araŋ gooji nda barzu, amma ay wo, daŋyaŋ no ay g'araŋ gooji nd'a.› » 	 Kapan hakkol diktak a honna posak a ken ahihleh na hakkol uh behlap lai sin kaka: kapan khetna in nou ahon sawi jel a, ken ahihleh aikam a hon sawi sin kaka chiin agen ua.


Taabi nda kankami ga kaŋ Adam-ize kulu kaŋ ga goy laalo te boŋ, sintina Yahudancey, gaa dumi cindey mo. 	 mihing thil hihkhial tengteng kha tungah a om ding, Juda mi kha tungah a masa dia, huan, Grik mi kha tungah a om nawn ding.


Kohat waney neeya: a ize Aminadab, Aminadab ize Kora, Kora ize Assir, 	 Kohath tapate; Amminadab a tapa, Korah a tapa, Assir a tapa;


Hananiya mo tun ka koy furo fuwo _kaŋ__ ra _Sawulu go__, ka nga kambey dake a boŋ. A ne: «Ay nya-izo Sawulu, Rabbi Yesu kaŋ bangay ni se fonda kaŋ ni gana ka kaa din ra, nga no k'ay donton zama ni ma du ka di, ni ma to da Biya Hanno mo.» 	 Huan, Anania tuh avahoha, in ah a luta, huan, a tungah a khut a koiha, Unau Saula, na mit vakna ding leh, Kha Siangthou dima na om theihna dingin, Toupa, na hongna lampia na kianga kilak Jesuin, a honsawl ahi, a chi a.


Irikoy funsaro no g'i halaci, A futay dunga no g'i ŋwa. 	 Pathian huin a mangthang ua, huan a hehna mutin himanin a om uhi.


A ye ka furo faada ra ka ne Yesu se: «Man gaa no ni fun?» Amma Yesu mana ne a se hay kulu. 	 A in ah a lut nawna, Jesu kiangah, Koia kipan na hia? a chi a.


Guna mo, i boro hinka goono ga dira hano din hane ka koy kawye fo do kaŋ se i ga ne Imuwasu. Kawya ga mooru Urusalima sanda kilometar way cindi fo cine. 	 Huan, ngai in, huai ni mahmahin a lak ua mi nih khua khat Emmau a chi uah a hoh dek ua, huai khua tuh Jerusalem khua a patin ching sawmguk ahi a.


Arwaso ne a se: «Woodin yaŋ kulu no ay gana ka haggoy d'ey. Ifo ka cindi ay se koyne?» 	 Tangval in tuh a kiang ah, Huai thu tengteng tuh ka zui zel; bang ka samlai a? A chi a.


Zama a ciya, waato kaŋ Suleymanu zeen, a wandey n'a bina bare k'a ye tooru fooyaŋ ganayaŋ banda. A bina mana goro toonante koyne Rabbi a Irikoyo ganayaŋ ra, sanda a baabo Dawda bine cine. 	 Huan, hichi a honghi a, Solomon a hong upat nungin, a jiten Pathian dangte lamah a lungtang api kawi sak uh: huchiin a pa David lungtang bang in TOUPA a Pathian lamah a lungtang a honghoih kim ta kei hi.


Zama nda Irikoy n'iri sasabandi nda nga bumbo a Izo buuyaŋo do waato kaŋ iri go ibareyaŋ, sanku fa sohõ kaŋ iri go sasabante iri ga du faaba Almasihu fundo do. 	 Melma i hih laia bawn a Tapa sihna jiaka Pathian toh nakitam khin i hih ngal un tuh, kitama i om khit nung un a hinna jiakin hotdamin i om sem ding hi.


Jirbi hinka banda a ga bare ka iri yayandi, Hala zaari hinzanta mo a ga iri tunandi. Iri ga goro mo a do. 	 Ni nih nungin aman a honhihhalh ding; ni thum niin a honkai thou dinga, a maah i hing ding uh.


ka ne bonkoono se: «Da bonkoono yadda, da day ay, ni bannya du gaakuri mo ni jine, kala ni ma yadda k'ay donton ya koy Yahuda, ka koy ay kaayey saarayey gallo do, zama ay m'a cina se.» 	 Huan kumpipa kiangah, Kumpipa kipah lam a hiha, na mitmuha na sikhain deihsakna a muh leh, Juda gamah, ka pipute hante omna khopiah ka bawl theihna dingin kei hon sawl lechin, ka chi a.


Rabbi mo ga jine candi ni se duumi, A ma ni fundo kungandi mo nangu kogey ra, A ma ni biriyey gaabandi. Ni ga ciya sanda kali kaŋ i haŋandi, Sanda hari zuru mo kaŋ haro si koosu. 	 Huan, Toupan a honpi gige dinga, mun keu ah leng a hontaisak dinga, na guhte leng a hatsak ding; huan, tui a vak huan bang leh, tuinak nei kang ngei lou bang na hita ding hi.


Ma konda ni banda ŋwaari dumi kulu kaŋ ga ŋwa mo k'i margu ni do. A ga ciya nin d'ey kulu se ŋwaari.» 	 Huan, na annek tengteng uh la inla, na kiangah koih khawm in; huchiin, nang leh amau adin an ahi ding uh, a chi hi.Huchibangin Noain a hih a; Pathianin a kianga thu a piak tengteng bangin a hihta hi.


Kala Yasuwa salaŋ Yusufu kunda se, kaŋ ga ti Ifraymu da Manasse, ka ne: «Ni ya kunda bambata no, ni gonda gaabi gumo. Ni si du baa folloŋ hinne bo, 	 Huan, Josuain Joseph inkuante, Ephraim leh Manassi suante kiangah, Na tam mahmah ua, hat leng na hat ua: huchiin tan khat kia jaw neikei ve nuchia:Tanggam nou ading hileh ake; gammang hita zongleh, na vat ding ua, a gam chiang tengteng noua ahi nading hi: Kananten sik kangtalaite neiin, hat tawk le uh leng, na delh khe khe khongkhong ding uhi, chiin a gena.


Bulos ne: «Ay goono ga adduwa Irikoy gaa, hala alwaati kayna wala alwaati boobo ra, manti ni hinne bo, amma borey kulu kaŋ yaŋ goono ga hangan ay se hunkuna ma ciya sanda ay cine, kaŋ manti nda sisirey wo.» 	 Huan, Paulain, sawtin, sawt kei leh, nang kia ka chi kei, tuni a ka thu ja tengteng leng, keimah banga om dingin Pathian kiangah ka ngen ahi, kol khawngte bel bun tuan louin, a chita.


A m'a fundo ganji guusu ra kaŋyaŋ, Yaaji mo s'a fundo halaci. 	 Aman kokhuk akipan a kha a kep kik saka, namsaua kipan a hinna.


Da ni na kwaara windi nda wongu, hal a gay ni go ga tangam d'a, ni n'a di mo, kulu ni ma si ni deeso daŋ a tuuri-nyaŋey gaa k'i halaci. Zama han fo ni ga ŋwa i gaa. Ni ma si i beeri bo, tuuri-nya mo boro no, wala, hala ni ma kond'a gaa wongu? 	 Lak tuma na sual uh a khua sawtpi na um un leng huaia singte jaw heipiin na phuk ding uh ahi keia, na nek ding uh ahi a, na phuk ding uh ahi kei: huai sing mihing ahi ua hia na um uh?A gah nek louh chi sing ahi chih na theihte ubel na hihsia un na phuk ding ua, a hondoute khua a siat masiah kulhin na umkhum ding uhi.


Irikoy na woodin te zama iri ma ciya tubukoyaŋ fundi hal abada beeja ra, za kaŋ a n'iri adilandi* _nga jine__ nga gomno do. 	 Huchia, ahehpihna a siamtansak a oma, lametna a tangtawn hinna gou luahte ihih theihna ding in.


Jibeyon borey mo donton Yasuwa gaa. A go Jilgal gata do haray. I ne: «Ni ma si forgay ni bannyey do haray. Ma kaa iri do da waasi k'iri faaba, m'iri gaakasinay mo. Zama Amorancey koyey, tondey ra gorokoy, i margu iri boŋ.» 	 Huan, Gibeonten a giahmun Gilgal ah, Josua kiangah mi a sawl ua, Na sikhate donsaklou ken; kintakin ka kiang uah hong tou inla, honghondam inla, hong panpihin: singtang gama teng Amor kumpipate honsual dingin a kikhawm meumou uh, chiin.


Zama neerako si ye ka du haya kaŋ nga neera koyne, baa day kaŋ a gonda fundi jina. Zama bangando kaŋ salaŋ i jama marga kulu boŋ, boro kulu s'a tuusu. Boro si no kaŋ ga nga fundo hallasi laala kaŋ a te din sabbay se. 	 Khawngmi in, damlai mah leh, a thil khot lah a munawn sin ngal keia; kilakna lah a vek ua tung thu ahi ngala, kuamah a kik kei ding uh, kuamah a nuntakna thulimlouhna uah a nungta suak sam kei ding uh.


Yahuda ize arey neeya: Er, Onan, da Sela. Kanaananca Suwa ize way no ka ihinza din hay a se. Yahuda izey hay-jina Er wo, boro laalo no Rabbi jine, hala Rabbi n'a wi. 	 Juda tapate; Er, leh Onan, leh Sela: huaite kanaannu Bath-sua akipana amah laka piang thumte ahi uh. Huan Er, Juda ta masapen, TOUPA mitmuhin a giloua; amah a that hi.


I n'a faali ka ne: «Ma zumbu iri do, zama wiciri kambo to, zaaro mo maan banyaŋ.» A furo mo zama nga ma zumbu i do. 	 Huan, kamin a khou ua, Ka kiang uah tam tanla; nitaklam leng hi ding hita a, ni leng tum dekta aka, chiin. Huan a kiang ua tam dingin a lutta hi.


Zama nangu kaŋ boro hinka wala ihinza goono ga margu ay maa ra, ay mo go no noodin i bindo ra.» 	 Mi nih hiam thum hiam ka min a a kikhopna peuh uah a lak uah ka omzel ngal a, a chi a.


A n'a kambey bundey te da nzarfu, A banda mo wura wane no, A gora do mo suudi no. A bindo ra kulu Urusalima wandiyey n'a taalam da baakasinay. 	 Huaia khuamte dangkain a bawla, huai a nuai dangkaeng, a tutphah a sandup, huai a laizang, Jerusalem tanute akipana itnain phah ahi.Aw nou Zion tanute, pawt khia unla, kumpipa Solomon en un, a zineih ni leh a lungtang kipahna nia, a nun amah lallukhu a khuksak toh.


A yadda, a mana ze, amma a yadda ka ci ka ne: «Ay wo manti Almasihu no.» 	 Panglouin a pulaka, Kris tuh ka hi kei hi, chiin, a pulaka.


Ni ga hin ka maliyaŋ donton no? A ga koy ni se no ka ne ni se: ‹Iri neeya?› 	 A pai theihna ding un khophiate na sawl khe thei hia?


Arwasu taaca din binde, Irikoy n'i no bayray da gonitaray da laakal mo cawyaŋ kulu ra. Daniyel mo gonda fahamay bangandiyaŋ nda hindiri ra. 	 Huan hiai tuailai lite a hih uleh. Pathianin amaute kiangah laisiamna leh pilna tengtenga theihna leh kivakna a piaa: huchiin Danialin mengmuhna leh mang tengtengah theihsiamna a nei hi.


Mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Adilante si no, baa afo. 	 Kuamah mi diktat himhim om kei uh, khat lel leng om het kei uh;


Talka nda kankamko ga margu, Rabbi no g'i boro hinka kulu moy no kaari. 	 Mi genthei leh nuaisiahhat a kituak khawm ua: TOUPA a nih tuak uh mitte a sukvaksak hi.


Sohõ mo a go, Adoniya no go ga may. Ni mo, koyo ay bonkoono, ni mana bay a gaa. 	 Ngaiin, tuin Adonija lah a lal a; nang ka pu toupan lah na theikei a;


Alaasirayyaŋ go ni ra ga goro, i go kuri munyaŋ gaa. I ŋwa tondiyaŋ boŋ ni ra, i na goy yaamo yaŋ te ni ra. 	 Nang ah sisan suah dingin mi hekhathatte a om ua, nang ah tangsanga nete a om ua, nang ah hukna a ching uh.


A ciya mo, doonkoy da hilli karey saba kaŋ ga naŋ i ma maa i jindey me folloŋ, sifa nda saabuyaŋ wane Rabbi gaa. I na ngey jindey da hilley tunandi, da guurey kaŋ ga hẽ care gaa, da dooni jinayey, i goono ga Rabbi maa sifa ka ne: «Zama nga wo booriyankoy no, zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada» Saaya woodin ra binde fuwo to da buru, sanda Rabbi fuwo nooya. 	 Hichi ahi a, pengkul mutte leh lasamiten TOUPA Phatna leh kipah thu genna dia a tum ging uh gingkhat bang mai a kijaa; pengkul leh dakkhutbet leh thil tum ging toh a aw uh a suah ua, Amah lah a hoih ngala; a chitna TOUPA a phat uleh, TOUPAin meipiin a dim meuhmouh maia,Huchiin meipi jiakin siamputen na leng a sem theikei zo jen ua; TOUPA thupinain Pathian in lah a dimsak vek ngala.


Israyla izey mo tun ngey dirawo se ka fatta Sinayi ganjo ra. Buro koy ka zumbu Paran ganjo ra. 	 Huchiin Israel suante a paidan uh dungjuiin Sinai gamdai akipana a pawt uh; huan Paran gamdai ah meipi a khawlta.


I no a se hamisa tonnante dumbari fo. 	 Huan, nga hou, bak khat a pia ua.


Yesu goro ka iway cindi hinka ce ka ne i se: «Boro kulu kaŋ ga ba nga ma ciya ibeeri, a ma ciya ikulu kokor banda ka ikulu saajaw mo.» 	 Huan, amah a tu a, sawm leh nihte a sama, a kiang uah, Kuapeuhin masapen hih a ut leh mi tengteng sangin nanungpenin a om ding ahi, mi tengteng na semin a om ding ahi, a chi a.


A gorokasiney da borey kaŋ di a za doŋ, kaŋ yaŋ bay bar karko no, i goono ga ne: «Wala manti nga no doona ka goro ka bar kar?» 	 Huchiin, a vengte leh tumaa khutdoha mumuten, Hiai mi tu kawma khutdoh dohpa ahi ka hia? a chi ua.


Jama kulu ga maa, i ga humburu mo, i si ye ka goy da farrati koyne. 	 Huchiin mi tengtengin a za ding ua, a lau ding ua, a engtat nawnta kei ding hi.


Amma da alfaga guna ka di, hamni kwaaray si no tombo kaŋ ga haaga ra, a mana guusu nda kuuro mo, kala alfaga ma bora daabu kala jirbi iyye. 	 Himahleh siampu in a na et a, huan ngaidih, pol a mul kang a om kei a, vun sang a thuklou a, mial deuh lel a hihleh, siampu in ni sagih a khumtuam ding a;


Bora kaŋ na nga boŋ albarkandi ndunnya ra, Irikoy cimi-cimo ra no a ga nga boŋ albarkandi. Koyne, boro kaŋ ze ndunnya ra, Irikoy cimi-cimo no a ga ze d'a. Zama borey ga dinya waato masiibey gaa, Zama ay n'i tugu. 	 Huchiin, leia amah kivualjawl tawm mi bel thutak Pathian ah aki vualhjawl dinga; leia a kichiammiin thutak Pathian louin a kichiam ding; nidanga lungkhamnate mangngilha a om tak jiakin leh ka mit akipana sela a omtak jiakin.


«Saabuyaŋ sargayyaŋ go ay do hunkuna, Ay n'ay sarto bana. 	 Lemna kithoihnate ka kiangah a om; tuiin ka thuchiamte ka peta hi,


I do no a n'iri no nga alkawli bambatey kaŋ gonda darza hal i do araŋ ma ciya marganteyaŋ Irikoytara alhaalo ra, za kaŋ araŋ koma halaciyaŋo gaa kaŋ go ndunnya ra ibaay laaley sabbay se. 	 Huaite jiakin a thuchiam manpha tak leh thupi petpette tuh honpia ahi; huchiin utna jiaka khovela siatna hongom tuh taikhiak santa in; huai thuchiam manpha tak leh thupi petpette jiakin Pathian omdan na kikoppih thei sam ding uhi.


Guna, ndunnya kulu Koyo sundurko ga bisa araŋ jine ka koy Urdun ra. 	 Ngai un, lei pumpi Toupa thukhun bawmin na ma uah Jordan lui a kan hi.


Zama nda buukoy tunandiyaŋ si no, yaadin gaa Irikoy mana Almasihu mo tunandi. 	 Misite kaithoha a om kei un jaw, Kris leng kaihthohin a omta kei ding.


Iri go g'iri haŋyaŋ harey day da nzarfu. Iri tuuri, kala hay boŋ no iri ga du a. 	 sum jiakin ka tui uh kadawnkhin ua; ka singte uh kou laka juakin a om hi.


Sohõ binde, bonkoono kaŋ araŋ suuban kaŋ araŋ ceeci mo, nga neeya! Nga nooya, Rabbi na bonkooni daŋ araŋ se. 	 Huchiin na kumpipa tel uleh nget uh en dih uh; en dih uh, TOUPAN kumpipa a honbawlsakta hi.


Abisuwa, Naaman, Ahowa, 	 Huan Abisua, Naaman, Ahoa;


A ga jama boobo ce i ma kaa tondi kuuko do. Noodin mo no i ga adilitaray sargayey salle, Zama i ga teekoy yulwa candi, Ngey nda jabo taasey arzaka tugantey.» 	 Tangah chi chih a sam ding ua, huaiah diktatna kithoihnate a lan ding uh; tuipi buchinna a ne sin ngal ua, piaunela gou kiselte toh, a chi a.


I si ne mo: ‹Guna ne!› wala: ‹Guna yongo!› Zama guna, Irikoy koytara go araŋ game ra.» 	 En un, hiai ah: hiam, Pam ah: hiam, a chi kei ding uh; ngai un, Pathian gam tuh na lak uah a om, a chi a, a dawnga.


Zama Israyla mayraykoyey koy Zowan, I diyey mo kaa hala Hanes. 	 A mi liante lah Zoan khuaah a om ua, a palaite lah Hanes khua a tungta ngal uhi.


Boro kaŋ na fondo taŋ, goojiyaŋ dungo ga kaa a gaa, Boro kaŋ wangu kaseetiyaŋ mo ga bu. 	 Lampi manghilhmi amah adingin bawlhohna haksatak a oma: huan kuapeuh taihilhna mudah a si ding.


Tawretu* nda Annabey* Tirey cawyaŋ banda, Yahudance diina marga fuwo jine borey donton i gaa ka ne: «Nya-izey, d'araŋ gonda yaamaryaŋ sanni fo jama se, kal araŋ ma ci.» 	 Huan, Dan laibu leh jawlneite laibu a sim khit un, kikhopna in upaten a kiang uah mi a sawl ua, Unaute aw, mite hasotna thu banghiam na neih uh leh gen un, a chi ua.


Ahitub na Zadok hay, Zadok na Ahimaz hay, 	 Ahitubin Zadok a suanga, Zadokin Ahimaaz a suanga;


Kala Elifaz Teman bora tu ka ne: 	 Huchihlaiin Elipha Teman miin a dawnga, hichiin a chi hi:


A ciya no, jirbey din ra kaŋ bonkooni si no Israyla ra, kala Lawiti fo go Ifraymu tondey laabo ra da goray. Nga mo na wahay sambu Baytlahami Yahudiya ra. 	 Huan, hichi ahia, huailaia Israel gama kumpipa a om louh lai un, Levi chi, mi khat Ephraim tanggam tawp lamah a oma, Beth-lehem-juda gama mi mei dingin a nei hi.


Guna, ay ga kande yayandiyaŋ da baani a do, ay ga borey yayandi mo. Ay ga laakal kanay da cimi yulwante bangandi i se mo. 	 Ngai in, damna leh hihdamna ka hontun dinga, ka hondamsak ding: muanna leh bitna kiptak ka honmusak ding.


Waati kulu i goono ga dondon, amma i si hin ka to cimo bayra gaa hal abada. 	 zilsam napia, thutak theipha ngeiloute ahi uhi.


Zama a ga boro bana no a goyey boŋ, A ga naŋ mo boro kulu ma gar haŋ kaŋ ga saba nda nga daa alhaalo boŋ. 	 Aman lah mihing thilhih amah kianga pe kik ding hi ngala, huan mi chiteng a lampite kianga pekik ding ahi.


kaŋ yaŋ waana laabukoy beeri cindey kaŋ go goyey boŋ, i boro zambar hinza nda zangu hinza, kaŋ goono ga goy-teerey may. 	 Huaite sim louin Solomonin a nasep tunga heutu tuam mawng, nasep vengmi sang thum leh za thum anei lai hi.


«Rabbi, i na ni annabey wi, I na ni sargay* feemey zeeri. Ay mo, ay hinne no ka cindi. I goono g'ay fundo mo ceeci, ngey m'a kaa.» 	 Toupa, na jawlneite a hihlum ua, na maitamte a hihchim ua; keimah kia nutsiatin ka om, kei leng honhihlup a hontum uhi, a chih.


Tuurey game ra no i ga hẽ sanda farkay cine, Karji nyaŋey cire no i ga margu. 	 Pawn lakah a ham ua; lahou nuaite ah a kise-khawm uh.


a kurnyo mo maa r'a, ka dangay a boŋ, a mana wangu, kulu yaadin gaa a sartey kulu ga goro a boŋ. Jaraw kulu kaŋ a sambu nga boŋ mo si tun. 	 Himahleh a pasal in a zak ni a bangmah lou a bawl a, a thihmang leh a thuchiam hiam, a lungsim gakna hiam thu a a kam a thu pawt peuhmah a om nawn kei ding: a pasal in a hihmang khin ahi: huan, TOUPA'N amah a ngaidam ding.


Boro gaabikooni ga ciya sanda subu baano, A goyo mo sanda nune hansi cine. Ihinka kulu ga ton care banda, Danjo wiiko mo si no. 	 Huan, mi hat tak zija jial bang a hita dinga, a nasep meiek bang ahi ding; huchiin a kang tuaktuak ding ua; kuamahin a phelh kei ding uh, chiin.


I kar ka say-say hawji jaŋay sabbay se. I ciya ganji ham kulu se ŋwaari hari, i say-say nooya. 	 Belampute a om louh jiak un dalhsakin a naomta ua; a nadalh ua, gam sahangte an lel a honghita uh.


Adiyel izo Azmabet no ga haggoy da bonkoono jisirey. Uzziya izo Yonatan mo ga haggoy da jisirey kaŋ yaŋ go laabo ra, danga kwaarey ra da kawyey ra da wongu fuwey ra waney nooya. 	 Huan kumpipan sum kempa Adiel tapa Azmavet ahi a; huan loulam khawng ah, khopi khawng ah, khopel khawng ah, in sangtea sum kempa bel Uzi tapa Jonathan ahi a.


Yesu binde kay k'i ce ka ne: «Ifo no araŋ ga ba ay ma te araŋ se?» 	 Huan, Jesu a ding a, amau a sam a, Na tunguah bang chi a ka hih na ut ua? a chi a.


Ya nin adduwa maakwa, ni do no fundikooney kulu ga kaa. 	 Thulimlouhnaten honzou naknaka: ka tatleknate uh tuh nang na silsiang ding hi.


Fondo fo go i jine mo. I ga saba nda fu-izey kaŋ go azawa kambe haray. I salleyaŋo misa cine no i tafayyaŋo mo bara. I fattayaŋ do d'i meyey kulu mo, ya-haray wane deedandey boŋ no. 	 a ma a paina leng mallam dantante paina bang mah ahi a: a dung leh a vai te leng, a pawtkhiaknate, a lep khawm dante, a kongkhakten sim lam a nga chih kia loungal kibang vek ahi.


Sita mo du ize kaŋ maa Enosu. Waato din no borey sintin ka Rabbi maa ce. 	 Huan, Sethin, amah mahin tapa a neitaa; a min din Enosa a sa hi; hualaiin miten Toupa min a na lou pan uh.


Woodin sabbay se no ay bina ga farhã, ay deena mo ga kaan. Oho, ay gaahamo mo ga goro beeje ra. 	 Huaijiakin ka lungtang a nuama, ka lei leng a kipaka, ka sa lamen takin a om behlap lai hi.


Kala Israyla izey jama kulu margu Silo. Noodin no i na kubayyaŋ hukumo sinji. Laabo go, i hin a kulu ka may ngey jine. 	 Huan, Israel suan mipite tengteng Silo khua ah a kikhawm dudup ua, huailaiah kihoupihna puanin a kai ua: gam tuh a thunuai uah a o mta hi.


Woodin banda a ye ka konda ay windi meyo gaa, sanda meyo kaŋ ga guna wayna funay haray din gaa nooya. 	 Huchiin kongpi ah a honpi a, suahlam kongpi ah.


Yaadin gaa manti hay fo no d'a goy-teerey mo ga ngey boŋ ciya adilitaray waazukoyaŋ. I alwaati bananta ra i ga du ngey goyey banando. 	 Huaijiakin, a nasemte leng diktatna nasemmiin kibawl tawm mahle uh thil lamdang ahi kei; huaite tawpna jaw a thil hih bang jel un ahi ding hi.


Furoyaŋ nangey kaŋ do Yonata ga ba nga ma furo ka daŋandi ka to Filistancey gata do, kambu woodin gaa gonda tondi deenekoy fo, kambu woone mo gaa gonda tondi deenekoy fo mo koyne. Afa maa Bozez, afa mo maa Sene. 	 Huan, Jonathanin Philistia mi galvil sepaihte omnaa hoh a tupna kuam leh kuam kikalah a lang tuaktuak ah suanpi sang a om a; a khat min Bozez ahia, a khat min bel Sene ahi.


Waato gaa a na koociya kamba di ka ne: «Talita kumi!» (kaŋ a feerijo ga ti: «Wandiya, ay ga ne ni se, tun!») 	 Huan, naupang khut a len a, a kiangah, Talitha Kumi, a chi a. Huai tuh, Nungak nou, thou in, ka honchi, chihna ahi.


Waato kaŋ Yesu kaa Kaysariya, Filibi laabo ra, a na nga talibey hã ka ne: «Borey goono ga ne Boro Izo ya may no?» 	 Huan, Jesu Philippi Kaisari uk a hongtun in a nungjuite kiang ah, Min Mihing Tapa kua ahi a chi ua? chi in, a dong a.


Amma wo kaŋ i say laabu hanno ra din, nga ga ti bora kaŋ ga maa sanno, ka faham d'a, kaŋ haciika no a ga te albarka. Afo ma zangu hay, afo waydu, afo mo waranza.» 	 Huan, lei hoih tunga theh tuh, thu tuh bil a ja a, theisiam ahi; huai tuh a gah ngeia, khenkhat a leh ja bang, khenkhat a leh sawmguk bang, khenkhat a leh sawmthum bangin a pung, a chi a.


Woone mo hasaraw bambata no: Danga mate kaŋ cine boro kaa, yaadin no a ga ye. Ifo no ga ti a riiba kaŋ a ga ŋwa, Za kaŋ haw faaruyaŋ se no a goy? 	 A nu gil akipana a hongpai leh, vuaktangin a pai nawn ding a hongpai bangin, a sepgimna, a khuta a puak mang theih, adingin bangmah a la kei ding hi.


Amma ay ya, Rabbi se no ay ga hangan. Ay ga Irikoy ay Faabakwa batu, Ay Irikoyo ga maa ay se mo. 	 Ken jaw TOUPA lam ka en dinga; ka hotdamna Pathian ka ngak ding; ka Pathianin a honngaikhe sin ahi.


Yesu mo na nga jinde sambu nda gaabi koyne, ka nga fundo taŋ. 	 Huan, Jesu tuh aw ngaihtakin a kikou a, a kha a khahta hi.


Araŋ bumbey mana ay jinay hanantey haggoy, kal araŋ na boro fooyaŋ daŋ araŋ nangey ra i ma haggoy d'ay goyo ay nangu hananta ra. 	 Huan ka thil siangthoute nou na kem kei ua, hiai pautuam mite ka mun siangthou ah nou sik a kemmiin na sep zota uh.


Araŋ ma ne: ‹Haŋ kaŋ bonkoono ci neeya: Wa boro wo daabu kasu ra, k'a kuru da taabi ŋwaari da taabi hari, hala ay ma ye ka kaa baani samay.› » 	 Huan, kumpipan hichin achi, "hiai mi suangkulh ah khum unla, lungmuang taka ka hong pai nawn masiah gim thuak na an leh gim thuak na tui nana pia un, chiin, chi un" achi a.


I ci Dawda se haŋ kaŋ Sawulu wahayo Ayya ize wayo Rizpa te. 	 Huan, Aia tanu Saula meinu Rizpa thilhih David a hilh uh.


A goono ga Yahuta, Kariyoti bora kaŋ ti Siman Ize sanni te, zama nga no g'a nooyandi, a go mo iway cindi hinka ra. 	 Iskariot Simon tapa Juda, sawm leh nihte laka tel tei, huai thu a gen ahi, amah juausana mansakpa ding ahi ngala.


A na hamni zugulayaŋ donton i gaa, kaŋ yaŋ n'i ŋwa, Balancawyaŋ* mo n'i halaci. 	 A lak uah thou tampi a sawla, huaiin amau a ne khina; ukengte leng a sawla, huaiin amau a hihmangta hi.


Guna, woodin yaŋ wo a hina muraadey caso hinne no, A baaro ciinay kayniyo no iri goono ga maa! Amma a hino kaatiyaŋo, May no hin ka faham d'a?» 	 Ngaiin, hiaite a thilhih mong lel ahi uh. Ngatchika a huau siausiau lel! A thilhihtheihna Vanging kua ahia theisiam ding?


Yaa no Rabbi ci: Ma ni jinda ganji hẽeni. Ni moy mo ma si te mundi, Zama ni goyo ga du nga alhakko. Jama ga ye ka kaa ka fun ngey ibarey laabu. Yaadin no Rabbi ci. 	 TOUPAN hichiin a chi: Kap lou dingun na aw dek inla, na khitui hul hen, na thilhihin kipahman a nei sin hi chih TOUPA thu pawt ahi.


Boro kaŋ goono ga goro Almasihu ra si soobay ka zunubi te. Boro kulu kaŋ ga soobay ka zunubi te mana di Almasihu, a s'a bay mo. 	 Kuapeuh amaha om gigein thil a hihkhial kei hi; kuapeuh thilhihkhialin amah a mu kei, thil leng a theikei hi.


A marga satey ga kaa care banda, Ka ngey fonda hanse zama ngey ma wongu nd'ay, I goono ga gata sinji k'ay nangora windi. 	 A sepaihpawlte a hongkuan khawm ua, ka siatna dingin a lampi uh a bawl uh, huan ka puanin kimvelin puanin a kai uh.


Han din binde Firawna na goy jine borey lordi*, ngey da kurayey jine borey ka ne: 	 Huchiin, Pharo in huai ni mah in mite nasem heutute leh upate thu a pia a,


Rabbi ne koyne: «Wa tun ka Zered gooro daaru.» Kala iri tun ka bisa Zered gooro gaa. 	 Huchi in thou unla, Zered lui kan dih ua, a chi a. Huchi in Zered lui i kan ta ua.


Ndunnya bonkooney da ndunnya gorokoy kulu mo, doŋ i si ta hal a ga hin ka te yanjekaari nda ibare ma furo Urusalima* meyey ra. 	 Leia kumpipaten a um kei ua, khovel a tengtengin leng, Jerusalem kongpi sungah gal leh melma a lut ding uh chih.


May yaŋ se mo no a ze ka ne i si furo nga fulanzamyaŋo ra? To, kala ngey kaŋ yaŋ wangu ganayaŋ. 	 Huan, thu mangloute kiangah kia loungal kua kiangah ahia a khawlna a lut lou dinga a kichiam?Huchiin, ginlahna jiakin a lut theita kei uh chih I thei uhi.


Ya ay ibara, ma si farhã ay boŋ. Baa ay kaŋ, ay ga ye ka tun koyne. Baa ay goro kubay ra, Rabbi ga ciya ay se kaari. 	 Aw ka melma, honawi ken: ka puk hun chiangin ka thou nawn ding; miala ka tut in leng TOUPA kei din vak ahi ding.


Amma Irikoy no ga ti Ciitikwa. A ga boro fo kaynandi, a ma afo mo beerandi. 	 Toupa khut ah nou a om ngala, a uain a phula; thildang toh helin a dima, huai apat a bung khiaa; pellouin a neng nangawn leia mi gilou-salou tengtengin a dawn siang sipsip ding uhi.


Boro kulu kaŋ cindi, nangu kulu kaŋ ra no bora bara ga goro, kal a nango borey m'a gaa nda nzarfu nda wura, da jinayyaŋ, da almanyaŋ, hala nda bine yadda sargay* Irikoy windo kaŋ go Urusalima se.» 	 Huan kuapeuhmah, a khualchiahna koi mun peuh a nutsiat, a omna muna miten amah dangka leh dangkaeng, vante leh, gantatein panpih uhenla, Jerusalema om Pathian in adinga utthua thillat chih louh, chiin.


Kala jama kulu tu ka ne: «Irikoy m'iri waa d'iri ma fay da Rabbi ka tooruyaŋ gana! 	 Huan, mipiten, TOUPA Pathian pen paisana pathian dangte na ka sep louh dingdan uh;


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: A ga ciya han din, saaware yaŋ ga furo ni bina ra. Ni ga dabari laalo soola te. 	 Huan hichiin TOUPA PATHIANIN a chi ahi: Huai ni chiangin hichi ahi dinga, na lungsim ah thil a honglut dinga, thil hoihlou na suangtuah ding;


Alwaati woodin ra no i ga kande Rabbi se nooyaŋ ka fun ndunnya dumi fo do kaŋ borey ga ku, Kaŋ kuurey ga yuttu mo. Dumi waani fo no kaŋ ga humburandi za nangu maaney hala nangu moorey, Ndunnya dumi gaabikooni no kaŋ ga taamu-taamu, Kaŋ isey ga gana ka bisa a laabo ra. I ga konda nooyaŋo din naŋ kaŋ Rabbi Kundeykoyo maa go, kaŋ ga ti Sihiyona tondo. 	 Huai hun chiangin, sepaihte TOUPA min omna mun, Zion tangah, sepaihte TOUPA kianga piak dingin Mi sang zehzoh nam pepokte kianga kipan a pawt tung ua kipan tutana mi kihtakhuai takte kianga kipan, kipahman a hontawi ding ua; huai namin gam a hawm jel ua, a palpuk behlap lai ua, a gam u lah luiten a hawmjak hi.


Ay wo binde, za kaŋ yana du ka bay mate kaŋ ay ga te ka sanno din guna, ay n'a hã hal a ga ba nga ma koy Urusalima, i ma ciiti a se noodin hayey din boŋ. 	 Huan, ken huai thute ngaihtuah dingdan himhim ka theikeia, Jerusalem khua a hoha, huailaia huai thu lepsak a ut le hut louh ka donga.


Woone yaŋ wo lordey, da hin sanney, da farilley no kaŋ yaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ne i m'araŋ dondonandi nd'ey. Zama araŋ m'i goy k'i te laabo kaŋ araŋ ga furo ka du a mayra din ra. 	 Huan luah dinga na vagalkahna gam ua na zuih ding ua TOUPA na Pathian un nou honsin sak dia thu a honpiak, thupiakte, thusehte leh vaihawmte hiaite ahi uh:


A na tudey boŋ sududuyaŋ nangey tuusu, ka cinarey ceeri-ceeri, ka wayboro himandi bundu toorey beeri-beeri. A na guuru-say gondo bagu-bagu, wo kaŋ Musa dan. Zama kala alwaato din Israyla izey ga dugu ton a se, i ga ne a se mo Nehustan, _kaŋ a feerijo ga ti gondo kaŋ i te da guuru-say__. 	 Mun sangte a hihgawp a, suangphuhte a hihchima, Asera te a phuk a; huan, Mosi dal gul bawlte a kitam nen sak vek a; huai hun tanphain Israel suanten a kiangah gimlim a hal sek uh; huai bel Nehustan a chi uhi.


Wa guna dumi cindey ra, wa laakal, Wa takooko ka dambara gumo nda cimi. Zama ay ga goy fo te araŋ jirbey ra, Kaŋ araŋ s'a cimandi, Baa day boro fo n'a ci araŋ se. 	 Namte lak en unla, thei unla, lamdangtakin lamdang sa un: na damsungte un nasep ka sem ngala, huaibel honhilh mahle uh na um nuam kei ding uhi.


Ni ne: «Ay na alkawli sambu ay suubananta se, Ay ze ay tamo Dawda se 	 Na suante khantawn adingin ka hihkip dinga, na laltutphah leng suan tengteng taninka lemtou ding, chiin. Selah.


«Ay mo, ay naŋ hinjey ma kwaaray araŋ kwaarey kulu ra, }waari mo ma jaŋ araŋ nangey kulu ra. Kulu nda yaadin araŋ mana ye ka kaa ay do.» Yaadin no Rabbi ci. 	 Huan, ken leng na khopi tengteng uah ha sianna leh na mun tengteng uah taksapna ka hon piaa; huchiin leng ka kiangah na hongkik kei uh, TOUPAN a chi.


Haŋ kaŋ a ga laami kulu ga fun bonkoono do, zama bonkoono g'a no nga baa waati kulu, zaari kulu kal a jirbey me. 	 Huchiin a loh ding, kumpipan a piak loh tatlak lou a oma, a dam sung tengin, nitengin tantuan a bawl sak gige.


Kala Samariya wayboro fo kaa zama nga ma hari guru. Yesu ne a se: «Ay no hari ay ma haŋ.» 	 Huan, Samari numei khat tui tawiin a hongkuan a, Jesun a kiangah, Dawnding honpia in, a chi a.


Zaari woodin binde ga ciya fonguyaŋ hari araŋ se. Araŋ g'a gaay sududuyaŋ hane Rabbi se kal araŋ zamaney kulu me. Araŋ g'a gaay sududuyaŋ hane farilla boŋ hal abada. 	 Huchiin tuni nou a dingin theihgigena ahi ding; na khang teng un TOUPA kianga ankuang luinain na nei ding ua; khantawnin dana ankuangluinain na nei ding uh.


Ni ma taafeyaŋ te hukumo se da hincin hamni ka Irikoy nangora daabu. Taafe way cindi fo no ni ga te. 	 Biakbuk tunga khuhna dingin kel mul puanjakte na bawl ding; puanjak sawmleh khat na bawl ding.


Ay funsaro ciya hay fo yaw ay wando se, Ay ciya fanta hari ay nya ize gundey mo se. 	 Ka ji adingin muhthadahhuai ka hia, ka nu tate adingin, kihhuai.


Ay ga ciya a se baaba, nga mo ga ciya ay ize. Ay baakasinay suujo mo, ay s'a ta a gaa, danga mate kaŋ ay n'a ta bora kaŋ na ni jin din gaa. 	 Huchiin a pa ka hi dinga, amah ka tapa ahi dinga; ka chitna na maa ompa akipan a ka lak mang bangin, amah jaw ka lak mang sak kei ding hi;


I goono ga ne: «Iri m'i sisirey pati-pati, Iri m'i korfey feeri ka furu ka kaa iri gaa.» 	 A gaknate uh hihtat in, a khauhualte uh ei akipan I pai mang ding uh, chiin.


Amma fu bambata ra manti wura da nzarfu jinayyaŋ hinne no go no, amma bundu nda botogo wane yaŋ mo go no. Afooyaŋ darza goy wane yaŋ no, afooyaŋ mo kayna goy wane yaŋ no. 	 Himahleh in thupi ah tuh tuium belsuan dangkaeng leh dangka a bawlte kia a om kei a, sing leh bellei a bawlte bangleng a om hi; khenkhatte manphataka a zat a om a, khenkhatte tuh manphalou tak a zat leng a om sam hi.


Baa bannyey da koŋŋey boŋ mo ay g'ay Biya zumandi jirbey din ra. 	 Huai ni khawng chiangin sikhapate, skhanute tungah leng ka kha ka sung ding.


Alfaga ma sargay summaara kaŋ i ga ton salle sargay feema ra, nga nda ŋwaari sarga. A ma sasabandiyaŋ te bora se, hal a ma hanan. 	 Huan, siampu in haltum thillat leh tangbuang thillat maitam ah a lan ding a, siampu in kilepna a bawl sak ding hi.


Boro kulu mana di Irikoy baa ce fo. D'iri ga ba care, Irikoy goono ga goro iri ra, a baakasina mo to iri ra. 	 Kuamahin chiklai mahin Pathian a mu ngei kei. i kiit tuah chiat uleh Pathian eimau ah a om gige dia, a itna leng eimau ah a kim lai ding hi.


Rahila ne: «Ay koŋŋa Bila neeya. Ma margu nd'a, zama a ma hay ay kangey boŋ, ay ma du izeyaŋ a do.» 	 Huan, aman, enin, ka sikha nu Bilha, amah kithuahpih in; huchiin ken leng amah a kipan a tate ka neihsam theih na dingin ka phei tungah ta honnei ding ahi, achia.


I go ŋwaari gaa, kala Yesu na buuru sambu k'a albarkandi. A n'a ceeri ka zaban nga talibey se ka ne: «W'a sambu ka ŋwa, woone wo ay gaahamo no.» 	 Huan, a neklai un Jesu'n tanghou a la a, vual a jawl sak a, a balkham a; huan, nungjuite kiang ah a pia a, La unla, ne un; hiai ka sa ahi, a chi a.


Waato din gaa no ni ma foobo kaŋ go ni se din bagu borey kaŋ goono ga ni dum kulu jine. 	 Huan, na paipihte mitmuhin bel na hihtam dinga, a kiang uah hi-chiin na chi ding.


Araŋ m'a jisi mo hala hando wo zaari way cindi taacanta ra. Israyla jama kulu m'i jindey kaa wiciri kambo ra. 	 Huai kha mah a ni sawmlehli chiang na kem ding ua: nitaklamin Israel khawmpi omkhawm tengtengin a gou ding uh.


Bonkoono Dawda binde donton alfagey Zadok nda Abiyatar do ka ne: «Wa salaŋ da Yahuda arkusey ka ne: ‹Ifo se no araŋ ciya kokor banda wane yaŋ bonkoono ye-ka-kande fu yaŋ ciine ra, za kaŋ Israyla kulu sanney to bonkoono do nga kwaara ra? 	 Huchi in kumpipa'n siampu Zadok leh Abiathar kiang ah, Juda upate kaing ah, Bangdia kumpipa a in lam a pikik thu a a zekaipen a pang na hi ua? Israel mite'n kumpipa pikik thu a gen ulah kumpipa kiang a tungta ngal a.


Amma da Irikoy ga saajo ra subu bankaara yaadin cine, kaŋ hunkuna a go no, amma suba i g'a catu danji ra, sanku fa araŋ, cimbeeri* kayna koyey? 	 huchiin, gamlak loupa, tuni banga hinga, a jinga thuka khul mai ding bawn Pathianin huchi lawmlawma a zep in tuh, aw nou gintawnte, silh leh ten honpe zo tham lou ding hia?


Babila bonkoono maa i baaru, a kambey londey bu mo. Doori gurzugay da zaŋay n'a di, Sanda wayboro kaŋ ga ba ka hay. 	 A husa uh jain Babulon kumpipa khut a zota, numei nauvei lainatna bangin, natna thupitakin a manta hi.


kala Pasur na annabi Irimiya kar k'a daŋ baka* ra kaŋ go Benyamin meyo do, azawa kambe haray wano, meyo kaŋ go Rabbi fuwo jarga. 	 Huchiin Pashurin jawlnei Jeremia a khena, TOUPA ina Benjamin Kongpi saknunga koltanna ah a tangsaka.


Ay ceeci hilli waya din mo sanni kaŋ go a boŋo boŋ da hilli fa din mo kaŋ zay, kaŋ a jine mo hilli hinza fun ka kaŋ. Danga hillo din kaŋ gonda moy da me kaŋ ga ruubu bambata ci, nga kaŋ himayaŋo bisa nga himakasiney kulu wane wargayaŋ. 	 leh ki sawmte a lu janga oma, ki dang khat hong pou khiaa, huai maa thumte a pukna; huai ki mitte nei pen leh, kam neia thil thupite gena, a latdan a lawite sanga hattuak jaw pen.


Sorro hinza din jiiro ra no ni alborey kulu ma kaa Rabbi Irikoy jine. 	 Kum khat sungin thumvei na pasalte tengteng uh TOUPA PATHIAN maa a kilat ding uh ahi.


Yaadin mo no Irikoy sundurko goro nd'a Obed-Edom dumey banda a windo ra hala handu hinza kubay. Rabbi na albarka daŋ Obed-Edom dumo gaa, da hay kulu kaŋ go a se mo gaa. 	 Huan Pathian bawm bel kha thum Obed-edom inkote kiangah a in sungah a oma: huan TOUPAN Obed-edom leh, a neih tengteng a vualjawlta hi.


Tondi fa salle azawa kambe haray Mikmas jine, afa mo go dandi kambe haray, Geba jine. 	 Suangpi sang khat pen Mikmas jawn mallam sanga om ahia, a dang khat pen Geba jawn simlam sanga om ahi.


Wa te adduwa Urusalima laakal kana se ka ne: «Ni baakoy ma te arzaka. 	 Jerusalem khamuanna dingin ngetsak un: nang hondeihte a navak uhi.


Woodin sabbay se, d'ay kaa ay ga fongu nd'a goyey kaŋ a goono ga te, da sanni laaley kaŋ a goono g'iri mimanda nd'a. Woodin mo mana wasa a se, amma nga bumbo siino ga nya-izey kubayni. Borey mo kaŋ ga ba ngey m'i kubayni, a goono ga wangu i se k'i gaaray Almasihu marga ra. 	 Huaijiakin. ka hongpai aleh, a thilhihte tuh ka thei khe sak nawn dinga, i tunguah thu giloou gena a kimtamdan; huai leng hun a sa keia, amah ngeiin unaute a kipahpih keia, a kipahpih nuamte leng a khoua, saptuamte laka kipan a delhkhia hi.


Borey kulu ŋwa hal i kungu. 	 Huan, a vek un a ne ua, a kham chiat uh.


Baa kaŋ i goono ga ne ngey ya laakalkooniyaŋ no, i ciya saamoyaŋ. 	 Pil kisa khemin mihai a hongsuak ua,


Abimelek ne Isaka se: «Tun neewo iri do, zama ni bisa iri gaabi gumo.» 	 Huan, Abimelekin, Isaak kiangah, ka kiang ua kipanin pai mangin, kou sangin lah na hatzo ngala, a chi hi.


Bine ra laakalkooney kulu mo, goy-teerey ra, na Irikoy nangora te da taafe way, lin* baano wane, kaŋ gonda silli suudi nda suniya nda iciray, taalamante nda ciiti malayka himandiyaŋ kaŋ i te da gonitaray goy. 	 A lak ua lungtang pil michih biakbuk nnasep hihten puan malngat koptah hoih puanzak sawm, a dum, a sandup, a san-au a bawl uh: khutsiam a hih cherubte toh huaite a bawl uh.


Ma ni borey kuru nda ni kuray goobo. Ni kuro kaŋ ni tubu, Ngey kaŋ yaŋ goono ga goro nda faaji saaji tuuri zugey ra Karmel bindo ra, I ma kuru Basan da Jileyad ra sanda waato jirbey cine. 	 Karmel tang kala gamnuaia lungjuang taka om na gou tan belam hon, na mite na khetbuk zangin vak inla: nidang lai bangin Basan leh Gilead ah vakin om chiat uhen.


I laabo to da wura nda nzarfu, I arzaka mo sinda me. I laabo to da bariyaŋ, i wongu torkey mo sinda me. 	 A gam uh dangka leh dangkaengin a dima, a sumte uhlah simseng vual ahi kei; a gam uh sakolin a dima, a kangtalaite ulah simseng vual ahi kei.


Sohõ binde ay fundo go ga soogu ay ra, Kankami jirbey n'ay di. 	 Huchiin tuin ka sungah ka kha buakkhiakin a om; gimthuakna niten kei a honman uh.


I na ize aru hinka hay Yusufu se, za hara jiirey mana kaa, kaŋ yaŋ Asenata (kaŋ a baabo ga ti Alfa Potifera, kaŋ ga ti On wane) hay a se. 	 Huan, kial hongtun main Joseph in tapa nih a neia, huaite On kho siampu Potipher tanu Asenath in a neihte ahi uh.


D'i kande ni se woodin baaru, hala ni maa r'a, kala ni ma fintalyaŋ te da anniya. Hala day, cimi no haya din tabbat, i na fanta hari woodin dumi te Israyla ra, 	 Ahonhilh ua, nang na najaka, phatuamngai taka na dot ua, huan, ngaiin, a dika, thu atel mahmaha, huchibang thil kihhuai Israelte laka hih a nahih leh;


I na ngey ize arey da ngey ize wayey daŋ danji ra. I na gunayaŋ da dobo te. I na ngey boŋ neera zama ngey ma laala te Rabbi diyaŋ gaa k'a zokoti. 	 Huan, a tapate uh leh a tanute uh meiah a lut sak ua, aisan te leh bum te bang a ching ua, TOUPA hehna dingin a mitmuhin thil hoih lou pipi hih dingin a kijuak uhi.


Reyzin* hari taji mo, boro kulu s'a daŋ humbur zeeno yaŋ ra, zama yaadin gaa humburey no ga bagu, reyzin hari ma mun, humburey mo ma halaci. Amma i ga reyzin hari taji daŋ humbur taji yaŋ ra, i boro hinka kulu ga hallasi care banda.» 	 Kuamahin uain thak savun uain-thawl luiah a thun ngei kei uh; huchilou injaw savun thawlte a puak kek dia, uain, tuh a bo dia, savun-thawl leng a hongse ding; huaijiakin uain thak tuh savun uainthawl thakah a thun jaw ua, huchiin hoihtakin a om tuaktuak, a chi a.


Za a di ey mo, a bina bare ka ye i gaa da baakasinay, a na diyayaŋ donton i gaa mo hala Kaldiya ra. 	 Huan amau a muh takin a nounou a, a kiang uah Kaldai phain mi a sawla.


A wane batukoy fuwey ihinza no kambe woone gaa, ihinza mo koyne ya-haray kambo gaa. A casanta ganjey d'a tandey, i kulu afo no me sintina neesijo boŋ, a salleyaŋo kambe kar waygu no, a tafayyaŋ mo kambe kar waranka cindi gu. 	 Huan vilna dantante langkhat langkhat ah thum tuaktuak a oma, a bangkate leh a kongpi sumtawngte leng a masa bang vek ahi; a dung tong sawmnga ahi a, a vai tong sawmnih leh nga.


Nangu kulu kaŋ a ga kaa a gaa mo, a g'a zeeri, nga mo ga kufu kaa nga meyo ra. A ga nga hinjey kanji. A gaahamo kulu go ga suugu mo. Ay salaŋ ni talibey se, i m'a gaaray, amma i sinda dabari.» 	 a matna peuhah a puksak ekek a; huchiin, a chilphuan bang a kia a, a ha bang a gawia, a gawng huthut a; huchiin, na nungjuiten delhkhe le uh ka chih leh, a hihthei ngal kei ua, chiin a dawnga.


D'a n'a day nga ize aru se mo, kal a ma te a se mate kaŋ i ga te ize way se. 	 Huan a tapa dinga a kham leh, tanute bawl dandanin amah a bawl ding hi.


Hala day araŋ si maa, wala mo d'araŋ s'a daŋ araŋ biney ra k'ay maa beerandi, kala ay ma laaliyaŋ zumandi araŋ boŋ. Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. Ay m'araŋ albarkey laali. Oho, hala ay jin k'i laali zaati, zama araŋ man'a daŋ araŋ biney ra. 	 Ka min pahtawi dinga, na ngaihkhiak kei ua, lungtanga na koih uleh, huchiin na tunguah hamsia ka hongtungsak dinga, na vualjawlnate uh ka hamsiat khum ding, sepaihte TOUPAN a chi, ahi, lungtanga na koih louh jiak un, ka hamsiat khinta hi.


May no ni boori nd'a? Soobay ka zulli! Ni ga kani borey kaŋ sinda dambanguyaŋ banda. 	 Kilawmna ah kua ahia khup? Pai suk inla zeksumlouhte lakah lum in.


Ngey no ga ti borey kaŋ yaŋ i kabu, kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu, ngey da Israyla izey jine boro way cindi hinka din, afo kulu go nga baabo kunda se. 	 Huaite ahi uh, Mosi leh Aronin Israel lupen sawm leh nih, inkuana lupente toh a simte.


Ka ni arzaka jisi ganda kusa ra, Ofir wura mo, m'a jisi goorey tond'izey ra, 	 Huan na gou leivui ah koih inla, huan luite suangte lakah Ophir dang kaeng;


Amma woone hinne boŋ no iri ga yadda araŋ se: d'araŋ yadda ka ciya danga iri cine, sanda araŋ ra alboro kulu, i m'a dambangu. 	 Hichibanga kichiam kiain na thu bang uh pha ka sa ding uh: na lak ua pasal peuhpeuh zeksumin kou bangin om unla;


Siman tu ka ne: «Ay ga tammahã bora kaŋ se i na ibooba yaafa.» Yesu ne a se: «Ni lasaabo ga saba.» 	 Simonin, A ngaihdam diak penin hiin ka gingta, a chi a, a dawnga. Huan, aman, a kiangah, Na chi dik, a chi a.


Ay na saaware te d'ay bina ka ne: «Guna, ay je laakal ra ka bisa borey kulu kaŋ yaŋ n'ay jin ka Urusalima may. Ay bina du laakal da bayray boobo.» 	 Keimah lungtang ka houlimpiha, Ngaiin, Jerusalema ka maa omte tengteng sangin pilna thupi ka honmuh saka; ahi, ka lungtangin pilna a neita, chiin.


Waybora ne a se: «Albora, ay no haro wo, zama ay ma si ye ka maa jaw, ay ma si ye ka kaa hala neewo mo hari guruyaŋ se.» 	 Huan, numeiin a kiangah, Pu, huai tui honpe ve, ka dangtak nawn louhna ding leh, hiai tantana tui tawi dinga ka hongkuan louhna din, a chi a.


Ay du ni sanney, ay n'i ŋwa mo. Ni sanney ciya ay se farhã da bine kaani ay bina se, Zama i n'ay ce da ni maa, Ya Rabbi Kundeykoyo. 	 Na thute hihlat ahia, ka ne a, na thute keia dingin kipahna leh ka lungtang nopna ahi; aw TOUPA, sepaihte Pathian, na min lah ka puta ngal ua.


Amma da boro fo ga ba nga ma kakaw woodin boŋ, iri nda Irikoy margey wo sinda alaada _kaŋ waana__ woodin. 	 Abang abang hitaleh, kuapeuh a selkhah leh, huchibang dan himhim i neikei uh, Pathian saptuam pawlten leng a nei sam kei hi.


Amma Yesu ne: «Haŋ kaŋ si te borey do, a ga te Irikoy do.» 	 Aman tuh, Mihing hih vual louh Pathian hih theih ahi, a chi a.


Ay ze i se mo saajo ra ka ne ay si kand'ey laabo kaŋ ay n'i no din ra, laabu no kaŋ ga wa da yu bambari, laabu darzante mo no laabey kulu ra. 	 Huailouin huai gamdaiah ka gam piak, nawitui leh khuaijua luang gam, gam tengtenga kilawmpen ah ka pi lut kei ding, ban jak hialin ka chi a;


Amma Yesu mana tu a se da baa sanni fo. A talibey binde kaa k'a ŋwaaray ka ne: «M'a sallama, zama a go g'iri gana nda hẽeni.» 	 Aman bel kam khat in leng a dawngkei. Huan, a nungjuite'n, I nung ah a kikou a kikou ngal a, paisak mai tanla, chi in a hon ngen ua.


Yehowasa mo ne alfagey se: «Nooru kulu kaŋ hanante no, wo kaŋ i kande Rabbi windo ra, haŋ kaŋ i dake boro kulu boŋ a ma bana, da nooro kaŋ boro kulu ga kande bine baakasinay sabbay se Rabbi windo ra, 	 Huan, Joasin siampute kiangah, Toupa ina lak lut thil zek tatna sum teng khawng simsate laka pai peuhmahte tuh a hin uh tatna sumte, kuapeuhin Toupa ina lak lut a phal uh sum tengtengte,


«Woodin banda, ni ma ne Israyla izey se: Boro-ye-boro, da Israyla boro no wala yaw kaŋ ga goro Israyla laabo ra no, kaŋ ga nga banda no tooro Molek se, daahir i m'a ciiti nda buuyaŋ. Laab'izey m'a catu-catu nda tondiyaŋ. 	 Israel suante kiangah, Kuapeuh, Israel suante laka mi hiam, Israel gama teng gam dang mi hiam, a gil ua gah Molek pia peuhmahte hihlup ngeingei ding ahi; hiai gama miteng suanga a den lup ding uh ahi.


A na beene guna ka duray, ka ne bora se: «Iffata!» (sanda: «Ma feeri!» nooya) 	 Huan van lam enin a ha huaia, a kiangah Ephatha, a chi a. Huai tuh, Hong kihong in, chihna ahi.


Yehoyda mo, nga ga ti Haruna windo jine boro. A gonda boro zambar hinza da zangu iyye. 	 Huan Jehoiada bel Aron inkote pipa ahi a, amah toh sang thum leh za sagih a om uhi;


Balaam ne Balak se: «Ma sargay feema iyye cina ay se neewo ka yeeji iyye nda feeji gaaru iyye soola ay se.» 	 Huan, Balaam in Balak kiang ah, Hiai lai ah maitam sagih hon bawlsak inla, bawngtal sagih leh belamtal sagih hon suktuah sak in, a chi a.Huan, Balak in Balaam gen bang in a hih a, maitam chih ah bawngtal khat leh belamtal khat a lan hi.


Boro fooyaŋ binde kuuwa ka hay fo ci, boro fooyaŋ mo goono ga hay fo waani ci. Zama jama boŋ haw, i baayaŋo mo mana bay haŋ kaŋ se no i margu. 	 Huan, omkhawmte a nuai ua, mi tamjawin a kikhop san uh leng a theikei uh, khenkhat thu khatin a kikou ua, khenkhat thu dangin a kikou uhi.


Kaayey kaŋ yaŋ wangu ka maa ay sanney, i haamey bare ka ye i zunubey gaa haray, ka de-koy fooyaŋ gana mo zama ngey ma may i se. Israyla dumo da Yahuda dumo na sappa kaŋ ay te in d'i kaayey game ra din tunandi. 	 A pipute uh, ka thu ngaikhe nuam loute thulimlouhna lamah a kilehhei nawn ua; pathian dangte na sem ding in a kuan ua: Israel inkote leh Juda inkoten a pipute uh kianga ka thukhun bawl pen a hihseta uh.


Iri go g'a te da cimi sanno, da Irikoy dabaro, da kambe ŋwaari da kambe wow adilitaray wongu jinayey. 	 Itna taktak bang, thutakna bang, leh Pathian thilhihtheihna bang, neiin; taklam leh veilama diktatna galvante zangin;


Noodin binde i na Yesu fiji, Yahudancey soolayaŋ zaaro hane sabbay se, zama saara ga maan nango. 	 Huan, Judate kiginni a hih jiakin, han a kiang chin uh a hih toh, huaiah Jesu a sialta uh.


Ni naanayo go no zamana kulu se, Ni na ndunnya sinji, nga mo go, a kay. 	 Na ginomna suan tengteng phain a om ding hi: leilung na hihkipa, a om gige hi.


Wa izo garba sunsum, zama a ma si futu hala mo araŋ ma halaci fonda boŋ, Zama a futay korna ga tara ka tun. Albarkante no borey kulu kaŋ yaŋ ga koru a do. 	 TOUPA tuh tawp unla, huchi keileh a heh dia, lam lakah na mangthang kha ding uh, a thangpai zok ding hi. Amah a a ginna uh koihte tengteng a hampha uhi.


Zaari hinzanta hane mo Yusufu ne i se: «Woone no araŋ ga te, araŋ ma du ka funa, zama ay ga humburu Irikoy. 	 Huan, a ni thum niin Joseph in a kiang uah, hichiin hih le uchin na hing ding uh; Pathian ka kihta ngala:


Cino din bindo ra a tun. A na nga wande hinka sambu, da nga koŋŋa hinka, da nga ize way cindi fa. A furo Yabok gooro yawyaŋo do. 	 Huan, janin a thoua, a ji nih leh, a sikhanu nihte leh a ta sawm leh khat te a pi a, Jabbok lui ngahna ah a pita.


Kala Dawda ne Gad se: «Ay furo kambe da cimi! Ay ga ni ŋwaaray, naŋ ya furo Rabbi kambe ra, zama a suujo ga beeri gumo. Amma ay ma si furo boro kambe ra.» 	 Huan Davidin Gad kiangah, ka lungjing mahmah; TOUPA khut ah puklut peuhmah mail eng; a chitna lah a thupi mahmah ngala; mihing khut ah jaw honpuklut sak mahmah ken, a chi a.


Kala Ifraymu borey mo margu ka daŋandi ka koy azawa kambe. I ne Yefta se: «Ifo se no ni daŋandi ka koy ka Amon izey wongu, ni mana iri ce, iri ma koy ni banda? To, iri ga ni windo ton ni boŋ.» 	 Huan, Ephraimte a kikai khawm ua, mallam juanin a pai ua; huan, Jephtha kiangah, Bangdia Amon suante sual dinga hongpai pheia, na kianga hoh dinga hon chial sam lou? na in ah ka hon buhal ding uh, a chi ua.


Ma si wayboro kulu hantum goboro d'a mana to jiiri waydu. A ma ciya wayboro kaŋ te alboro folloŋ se wande, 	 Meithai kum sawmguk chiang nuailam mi hi lou, mikhat ji hisa, meithaia gelh theih ahi.


A ciya binde kokor banda, Dawda bina sara, zama a na Sawulu kwaayo saafo dumbu se. 	 Huchiin a mite kiangah, TOUPA sathaunilh ahi chih thei napia, a tunga khut zanga TOUPA sathau nilh ka toupa tunga hiai thil ka hih a kilawm het kei hi, a chi a.


Adilante baaba ga farhã gumo, Bora mo kaŋ na zanka laakalkooni hay ga du farhã a do. 	 Mi diktat pa nakpi takin a kipak ding: huan kuapeuh ta pil suangiin amah akipan nuamsakna a nei ding.


Nga gomno do no Irikoy n'i ciya adilante _nga jine__, nooyaŋ boŋ, fansa do kaŋ go Almasihu Yesu ra. 	 Kris Jesu-a om tatna jiakin, a hehpihnaa a thawna siamtansakin a om uh;


Lawitey na Rabbi sundurko zumandi, nga nda sundurku kayna kaŋ go a banda din, nango kaŋ wura jinayey bara. I n'i dake tondi beero boŋ. Bayt-Semes borey mo na sargay kaŋ i ga ton salle. I na sargay fooyaŋ no mo han din Rabbi se. 	 Huan, Levi chiten TOUPA bawm dangkaeng thil manpha omna singlem toh a lakhia ua, suangpi tungah a koih uh: huan, Beth-semes khuaa miten huai ni mahin halmang thillatte leh kithoihnate TOUPA kiangah a lan ua.


Urusalima gorokoy n'a koda Ahaziya daŋ koytaray a nango ra, zama wurrandi izey kaŋ yaŋ kaa wongu marga Laarabey banda n'a ize beerey kulu wi. Woodin se no Yahuda bonkoono Yehoram ize Ahaziya na mayra sambu. 	 Hichiin Jerusalem miten a tapa naupang pen Ahazia a sikin kumpipa dingin a bawl ua; a ta upate tengteng lah sepaih hon, Araba mite toh a pan mun ua hongpai miten athat khin vek ngal ua. Hichiin Juda kumpipa Jehoram tapa Ahazia a lalta hi.


Araŋ ma si araŋ gaahamey kottu-kottu buuko sabbay se, araŋ ma si jeeriyaŋ kulu te araŋ gaa-kuurey gaa mo. Ay ya Rabbi no. 	 Misi jiakin na sa uh na at ding uh ahi keia, na kigelh ding uh leng ahi sam kei: Kei TOUPA ka hi.


Nga hinne no ga ti beeney daarukwa, A ga taamu-taamu teeku bondayey boŋ. 	 Amah kian vante a phalhkhiaa, tuipi kihawt tungah a pai hi.


Alwaato din bonkoono ne Haman se: «I ma nzarfu nooyandi ni se, hala nda borey mo. Ma te i se mate kaŋ ni ga ba.» 	 Huchiin kumpipan Haman kiangah, Dangka na kianga piak ahi, mipi leng, amau tunga pha na saksak hih dingin, a chi a.


Araŋ gallo kaŋ gonda bine kaani, nga nooya, wala? Wo kaŋ a kaajo sintin za doŋ zamaney ra no. Nga no kaŋ a cey kond'a nangu mooro hal a ma ciya ce-yaw noodin, wala? 	 Hiai maw na kho kipak uh, a upata upa, a khein gamlapi-a om dinga a pi sek?


Ma ni meyo feeri ka adilitaray ciiti te, Ni ma cimi ciiti te alfukaarey da jaŋaykoyey se. 	 Na kam ka inlan, diktakin vaihawm in, gentheite leh tasamte kiangah vaihawmsak in.


Kal i na haro guusuyaŋo neesi, i di a to gande waranka. I bisa ka koy jina kayna ka neesi koyne. I di kaŋ gande way cindi gu no. 	 Huchiin, tui thukdan a the ua, lam sawmnihin a thei ua, huan, sawtlou chikin a teh nawn ua, lam sawm lem lam ngain a thei ua.


Woodin yaŋ Rabbi batey no. Araŋ g'i fe ka ne i ma marga hanante te. I ma sargayyaŋ salle Rabbi se danji ra, sargay summaare kaŋ i ga ton, da ŋwaari sargay da haŋyaŋ sargay, i kulu ngey zaarey ra. 	 Hiaite ahi, TOUPA ankuangluina hunbi, TOUPA adia meia thillat te, haltum thillat te, tangbuang thillat te, kithoihna te, dawn ding thillat te a ni tuam chiata lan dinga khawmpi siangthou na bawl ding te uh,


Ifraymu banda mo neeya: Sutela, nga mo a ize Bered, Bered ize Tahat, Tahat ize Eliyada, Eliyada ize Tahat, 	 Huan Ephraim tapate; Suthelah, Bered a tapa, Tahath a tapa, Elead a tapa, Tahath a tapa,


I ga zunubi te ni se (zama boro kulu si no kaŋ si zunubi te). Ni mo ga futu i se, ni g'i daŋ ngey ibarey kambe ra, hal i ma kond'ey ngey laabey ra k'i daŋ tamtaray, laabu kaŋ ga mooru wala kaŋ ga maan. 	 Na tunga thil a hihkhelh uleh, (kuamah mah thil hihkhial lou lah a om ngal kei ua) a tung ua na hehna, melma gam gamla mahmah hiam, nai chik hiama leng sala a pi ua;


Ma si furo boro yaamey laawalo ra, Ma si dira boro laaley fonda ra. 	 Migiloute lampi ah lut ken, gilou mite lampi ah pai ken.


Ay sundu tibi guuso ra, nangu kaŋ kayyaŋ daama si no. Ay kaŋ harey kaŋ ga guusu ra, Nangu kaŋ hari zuru beerey n'ay yoole. 	 Ka kikouna lamin ka baha; ka dang a keu khinta; ka Pathian ka ngakna ah ka mit a vai khinta hi.


A izo Yehosafat mo te bonkooni a nango ra. A na nga boŋ gaabandi mo zama nga ma wongu nda Israyla. 	 Huan, a tapa Jehosaphat a sikin a lala, Israel mite dou dingin a kihihhata,


I kaa Elim, nango kaŋ bulbulu way cindi hinka da teenay nya wayye go. I zumbu noodin harey jarga. 	 Huan, Elim, tui khuk sawm leh nih omna leh, tum sing sawmsagih omna a hongtung ua: huchiin tuite kiangah huailaiah a giakta uhi.


A na teeku fay, a na haro gaay, A n'a te citila, a naŋ i ma gana ka bisa a ra mo. 	 Tuipi a khen hoka, amau a galkaisaka: tuite tuh bangkhat koih khawm venvon bangin a khawlsak meuhmouh hi.


Ay nya-izey, araŋ ma fongu nda annabey* kaŋ salaŋ Rabbi maa ra. Araŋ m'i dondon ka suuru taabi ra danga mate kaŋ cine i te. 	 Unaute aw, Toupa min a thugen mi jawlneite tuh thuakdan leh kuhkal dan lam ah zuih ding in zang un.


A n'ay meyo ciya sanda takuba kaano, A n'ay tugu nga kamba biyo cire. A n'ay ciya hangaw ziirante, A n'ay tugu nga tonga ra. 	 Ka kam namsau hiam mahmah bangin a bawla, a khutah a honsela; thal nawttet vilvelin a honbawla, a thalbawmah a hnkhum a:


Hari haw bambata fo tun ka hari bondayey kar kala hiyo ra, hala hiyo goono ga to mo. 	 Huan, huihpi thupitak a hongnung a, tuikihawtte tuh longah a hongkihawt lut juajua a, huchiin long a hong dim dek maimah a,


ka ne: «Araŋ ma ne: ‹A talibey no ka kaa cino ra k'a zay waato kaŋ iri goono ga jirbi.› 	 Jan in, ka ihmut kal un, a nungjuite tuh a hong ua, amah a guta uhi, chi unla.


Kala Yefta ne i se: «Waato, in d'ay borey, iri go ga tangam da Amon izey gumo. Saaya kaŋ ay n'araŋ ce din, araŋ mana ay faaba i kambe ra. 	 Huan, Jephthain a kianguah, Amon suante ka mite toh theihtawp suahin ka sual ua; ka hon thukhah laiin a khut ua kipanin lah non honkhe ngal kei ua.


Bonkoono na cinaro mo bagu-bagu, ka wayboro himandi bundu toorey beeri-beeri, k'i nangey toonandi nda boro biriyaŋ. 	 Huan, suangphuhte a kitam gawpsak veka, Asera a hihpuka, huai munte ah mihing guh a koih hi.


Waato kaŋ i n'a caw, i farhã bine-gaabandiyaŋo sabbay se. 	 Huan, a simkhit un lungmuanna thu jiakin a kipak mahmahta uhi.


Amma sohõ, adilitaray kaŋ fun Irikoy do bangay, kaŋ manti nda asariya. Tawretu* nda Annabey* Tirey na woodin seeda. 	 Ahihhangin, tun bel dan leh jawlneite natheihsak Pathian dikna tuh dan tellou-a hihlatin a omta;


Amma a ga ne: «Ay ga ze da Rabbi fundikoono, nga kaŋ fun da Israyla izey azawa kambe laabo, da laabey kulu ra mo, nangey kaŋ a n'i gaaray ka kond'ey.» Zama ay ga ye ka kand'ey ngey laabo ra, wo kaŋ ay no i kaayey se. 	 Mal lam gam leh a delh jakna gam tengteng a kipana Israel tate pikhepa TOUPA a hina a hin sung, a chi zota ding uh. A pipute uh kianga ka piak, amau gam mahmahah lah ka pi kik nawn sin ngala.


Woodin banda ay guna, kal afo mo go kaŋ ga hima mari, a banda boŋ mo gonda fata taaci, curo wane dumi. Ganji hamo din gonda boŋ taaci, i n'a no mayray mo. 	 Hiai khitin ka ena, huan ngaiin, sa dang khat, gialbem bang, a nungjanga vasa kha li nei. Huai gamsain lu li a neia; huan lalna a kianga piakin a om.


Hi fooyaŋ fun Tiberiya ka maan nango kaŋ i na buuro ŋwa, waato kaŋ Rabbi na saabuyaŋ te banda. 	 Himahleh Toupan kipahthu a gen nunga, tanghou a nekna mun kiang uah, Tiberia khua akipanin long neu chikchik a hongtung uhi.


Aser kunda ra mo i du: Misal da nga kuray nangey, da Abdon da nga kuray nangey, 	 Huan Aser nam akipanin; Masal a huapkhakte toh, Abdon a huapkhakte toh;


Gaa no Yonata ne Dawda se: «Hay kulu kaŋ ni fundo ga ba, kala ay ma woodin te ni se.» 	 Huchiin Jonathanin David kiangah, na hinnain a deih peuhpeuh ka hon hihsak jel ding, a chi a.


Talka kaŋ goono ga dira nga cimo ra ga bisa siirante, baa a ciya arzakante. 	 A lampitea hoihlou mi hau sangin a thutaknaa om mi genthei a hoih jaw hi.


Tekowa baaba Assur te wande hinka, Hela da Naarat nooya. 	 Huan Tekoa pa Asurin ji nih, Hela leh Naara a nei.


Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Zabluna kunda waney, boro zambar waygu cindi iyye nda zangu taaci no. 	 Zebulun nama, a simte uh sing nga leh sang sagih leh za li ahi uh.


Rabbi sanno ye ka kaa Haggay do, kaayaŋ hinkanta no, hando jirbi waranka cindi taacanta hane, ka ne: 	 Khaa ni sawmnih leh ni li niin Haggai kiangah a nihveinain TOUPa thu a hongtunga


Wayboro boobo mo goono ga kay nangu mooro ka fonnay, kaŋ yaŋ na Yesu gana za Galili, i go g'a saajaw mo. 	 Huan, huailai ah, numei tampi, a nasepsak kawm zel a Galili gam a kipan a hon juite a om ua, gamlapi ah a en ua;


I afo kulu mo ga koy jine soosay. Nango kaŋ Biya miila, noodin no i ga koy. Mate kaŋ cine i goono ga dira mo, kulu i si bare. 	 Ma lamsangin a pai chiat ua, kha painalam ding ah a pai ua, a pai un leng a kihei ngei kei uh.


Kala Rabbi sanno kaa Zakariya do ka ne: 	 Huan TOUPA thu Zekaria kiangah a hongtunga


Isuwa bandey neeya, nga kaŋ se i ga ne Edom. 	 Huan, hiaite Esau suante ahi uh (Esau Edom ahi).


Mesek da Tubal da ngey jama marga kulu go noodin, i saarayey go g'i windi. I toonando kulu kaŋ sinda dambanguyaŋ no. Takuba n'i zeeri, baa kaŋ i ciya humburkumay hariyaŋ fundikooney laabo ra. 	 Huailaiah Meshek leh Tubal, a heute uh toh a om ua; a hante uh amau kimah a om a; a vek un zeksumlouh, namsaua thah ahi uh; a kihtakhuaina un mihing gam a hihmang sek ngala.


Amma ay ga ne araŋ se: Iliya jin ka kaa, i te a se mo haŋ kaŋ kaan ngey se, mate kaŋ i hantum a boŋ.» 	 Himahleh ka honhilh ahi, Elija jaw a hong khin thamta hi, huan, a tanchin a gelh bang ngei un a tungah a utut un a hihkhin him u hi, a chi a.


Tahat ize Zabad, Zabad ize Sutela, da Ezer, da Eliyad. Woodin yaŋ Gat borey kaŋ ti laabo din izey, i n'i wi, zama i zumbu i do k'i almaney kom. 	 Huan Zabad a tapa, Suthel a tapa, Ezer, Elead, a gante uh la mang dinga a hongpai suk gamsunga om Gath miten a thatta uh.


Ay ga saaware ni gaa: ma bonkooni lordo haggoy, zeyaŋo kaŋ ni ze da Irikoy sabbay se. 	 Kon thuhilh, Pathian thuchiam lam thu-ah, kumpipa thupiak juiin.


Amma Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: «Zama araŋ man'ay cimandi k'ay beerandi mo Israyla izey jine, woodin se no araŋ si konda jama wo ka furo nd'a laabo kaŋ ay g'i no din ra.» 	 Huan, TOUPA'N Mosi leh Aron kiang ah, No'n gintak louh ua Israel suante mitmuh a no'n pahtawi louh ziak un hiai omkhawmte ka piak gamah na pilut kei ding uhi.


Amma Rabbi ya ay cinari kuuko no, Ay Irikoyo mo, ay koruyaŋ tondo mo no. 	 Himahleh TOUPA tuh ka insang ahi a: ka Pahtian jaw ka kihumbitna suangpi ahi.Aman tuh amau khelhna ngei a tunguah a kesaka, amau hoihlouhna mahah a hihmangthang dinga; TOUPA I Pathianin a hihmang ding hi.


Baa zanka, i g'a bay nga te-goyo do, Hal a goyo hanante no, wala haŋ kaŋ ga saba no. 	 Naupang nangawnin a thilhihin amah leh amah a kitheisaka, a nasep a siangthou hia, a dik hia chih.


Ngey mo, d'i maa wala i wangu d'a, (zama dumi kaŋ ga murte no,) i ga bay kaŋ annabi* goro ngey game ra. 	 Huan amau a ngaikhia uhiam, a ngaikhe kei uhiam (helhat lah a hingal ua), a lak uah jawlnei a om chih a theigige ding uhi.


Hebron izey mo neeya: Kora, Tappuwa, Rekam, da Sema. 	 Huan Hebron tapate; Kora, Tappua, Rekem, Sema.


Zaari kulu kala a ma to jirbi iyye ni ga hincin jindi fo soola zunubi se sargay, i ga yeej'ize fo da feeji gaaru fo mo salle kaŋ yaŋ sinda laru, kurey ra wane yaŋ. 	 Ni sagih sung ni teng khelh jiak a kithoihna dingin keltal na zang dinga hi; bawngpa tuai leh belamtal, a hon lak a, gensiat bei leng a zat ding uh ahi.


Dawda ne Abisay nda nga tamey kulu mo se: «Ay izo kaŋ ay hay, a go g'ay fundo ceeci, sanku fa Benyamin boro wo binde? Wa fay d'a. Naŋ a ma wow, zama Rabbi no ka salaŋ a se. 	 Huan, David in Abisai leh a sikhate tengteng kiang ah, Ngai un, ka tapa, ka gil a gah mahmah in hon thah a tum a: hiai Benjamin mi in nak tup sem nan chia! Bangmah chihkei unla, hamsia a hihleh loh hen; TOUPA hihsak ahi ngal a.


kala ni ye ka tooru fu yaŋ da cinari kuuku yaŋ cina ni boŋ se batama fo kulu ra. 	 Mun kiphoute na kibawlna, kongzing chiteng ah mun sangte nalamah


Borey fatta mo ka kaa ka di haŋ kaŋ te. I kaa Yesu do ka bora gar kaŋ banda follayey fun. A gonda bankaaray, a gonda nga laakalo, ga goro ganda Yesu jarga. Hal i humburu. 	 Huan, Bang a hita a? chia, en dingin a pawt chiat ua; huan, Jesu kiang a hongtun un, dawi pawtsan nung puan silha, lungsim ngeingei puin, Jesu khe bula tu a hongmu ua, huchiin a lauta ua.


Beene beeney kaŋ go no za doŋ-doŋ, kaarukwa kaŋ ga kaaru i boŋ, A go, a na nga jinda sambu ka salaŋ, Jinde gaabikooni mo no. 	 Pathian kiangah hatna pia un: a thupina tuh Israelte tungah a oma, a hatna tuh van dumte ah a om hi.Pathian aw, na mun siangthou akipan in na kihtakhuai ahi. Amah Israelte Pathian ngeiin a mite kiangah hatna leh thilhihtheihna a pe jel ahi. Pathian phatin om hen.


Waybora mo ne: «Haciika, ay ga koy ni banda, amma diraw woone kaŋ ni ga ba ka te, a darza manti ni wane no, zama Rabbi ga Sisera neera ka daŋ wayboro fo kambe ra.» Debora binde tun ka koy Barak banda hala Kedes. 	 Huan, aman, Ka hontonpih tham ding: ahihhangin na hohnaa min hoih loh sin lou na hi; Toupan Sisera pen numei kiangah a khawng sin hi, a chi a. Huan, Debora a thoua, Barak kiangah Kedes kho lamah a hoh teita hi.


Alboro kulu alfagey ra ga hin ka ŋwa a gaa; hari hanno no gumo. 	 A tapate lak a a sik a pangmi, sathau nilh siampu in a lan ding a: khantawn dan ding bang in TOUPA a di'n haltum vek ahi ding ahi.


Alfaga mo tu Dawda se ka ne: «}waari fo kulu si no ay kambe ra, kala buuru hananta hinne kaŋ go no, hala day arwasey na ngey boŋ haggoy da wayboro.» 	 Huan, siampuin David a dawnga, tanghou nazong ka neikeia, tanghou siangthou bel ka nei; tangvalte numei laka a kihepkhiak peuhmah uleh, a chi a.


Da waybora mana hin feej'ize, a ma kande koloŋay hinka wala tantabal ize hinka. Afo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton. Afa mo ga te zunubi se sargay. Alfaga ma sasabandiyaŋ te waybora se hal a ma hanan.» 	 Huan, a neih in belamnou a chin kei leh vakhu kop khat hiam, vapal nou kopkhat hiam a tawi ding ahi: khat pen haltum thillat ding in, khat pen khelh thoihna ding in: huan, siampu in kilepna a bawlsak ding a, huchi in a siangthou ta ding, chi in gen in, chi in.


Amma ma fay da kakaw yaamey da asuli* lasaabuyaŋ da kusuuma, da asariya boŋ canda-canda, zama ngey wo sinda nafa kulu, yaamo mo no. 	 Himahleh dotna haihuaite, khangthu suina te, kiselnate, dan thu a kilaina te zaw nungngat san zel in; huaituh thil phatuamlou leh bangmahlou ahi ngal a.


A fando go a kamba ra, hal a ma nga karayaŋ nango hanandi hal a ma boori. A ga alkama margu ka daŋ nga barma ra, amma a ga duwo ton da danji kaŋ i si hin ka wi.» 	 A khutin a phazah a tawia, a phual a jap siang vilvelna ding leh a buhpanga buh sunna dingin; a si tuh mei mit theilouin a hal mang ding, a chi hi.


Amma zanka mana faham da hay kulu, kala Yonata nda Dawda hinne no ka bay sanno gaa. 	 Himahleh naupangin bangmah a theikei a, Jonathan leh David kiain thil omdan a thei uh.


Yaa no Rabbi Kundeykoyo, Israyla Irikoyo ci: Wa araŋ fondey d'araŋ te-goyey hanse, ay mo g'araŋ naŋ araŋ ma goro nango wo ra. 	 Sepaihte TOUPAN hichiin a chi: Na omdan uleh na thilhihte uh bawlhoih unla, hiai munah ka honteng sak ding hi.


Araŋ ma si bara garawkooniyaŋ boro kulu se, kala day care se baakasinay, zama boro kaŋ ga ba nga gorokasin na asariya toonandi. 	 Kiittuahna loungal, kuamah bangmah ba kei un; amau mihinpih itpan dan a jui kimta ngal a.