Baa kaŋ araŋ jin ka hayey wo kulu bay, ay ga ba ay m'araŋ fongandi, kaŋ Rabbi na nga jama faaba ka kaa Misira laabo ra, amma woodin banda a na borey kaŋ mana cimandi halaci. 	 Huan, bangkim khatveiin thei vek mahle uchin, Toupan Aigupta gama kipana mite a suahtaksaka, huai nung gingtaloute tuh a hihmanthat dan nou hontheihsak nawn ka ut ahi.


Samma Haror kwaara boro, Helez Pelon boro, 	 Sammot Harod mi, Helez Pelon mi;


Zama naana-baano g'i ŋwa sanda kwaay cine, Nooni g'i ŋwa mo sanda feeji hamni silli. Amma ay adilitara ga duumi hal abada, Ay faaba mo ga duumi hala zamaney kulu me. 	 Simin puansilh a ne gawp vek bangin, amau a ne gawp vek ding, ngetin samul a ne bangin, amau a ne ding: ka diktatna jaw khantawnin a om dinga, ka hotdamna suan tengteng tanin a om ding.


Dan kunda ra mo i gonda boro zambar waranka cindi ahakku da zangu iddu kaŋ yaŋ ga waani ka daaga sinji. 	 Huan Dan mite kidounaa thupe thei, sing nih leh sang giat leh za guk.


Kal a na zanka kayna fo ce nga do k'a kayandi i bindo ra, 	 Huan, aman tuh naupang neu chik a sama; a lak uah a ding saka.


I ga bugu waati kulu danga borey kaŋ na baji haŋ, Sanda mate kaŋ karji kambe ga koli-koli care gaa waati kulu. I g'i ŋwa parkatak, sanda buunu kogo cine. 	 Ling nok banga omin a uain dawn un diah kawt dimdem bangin om mahleh, buhpawl keu bang maia hihman vekin a om ding uh.


Alwaato din binde a wando Zeres da nga corey kulu ne a se: «Ma naŋ i ma bundu sinji kaŋ a kayyaŋ ga to kambe kar waygu. Suba susubay mo ni ma salaŋ bonkoono se ka ne i ma Mordekay sarku a gaa. Woodin banda ni ma koy bonkoono banda da bina kaani, ka koy bato do.» Woodin binde kaan Haman se, a naŋ mo i ma bundo sinji. 	 Huan a ji Zeres leh alawmte tengtengin a kiangah, Khailupna khuamtong sawmngaa sang kibawl henla, jingsang in nang kumpipa kiangah thugen inla huaia Mordekai khailup ahih theih na dingin; huchiin vualnuam takin kumpipa toh annekna ah hoh le uchin, a chi ua. Huan hiaiin Haman a kipak saka; huchiin khailupna khuam a bawl sakta hi.


kala Toy na nga ize Yoram donton bonkoono Dawda do zama nga m'a baani hã, nga m'a saabu mo, za kaŋ a na Hadad-Ezer wongu k'a kar. Zama Hadad-Ezer wo doona ka kande wongu Toy gaa. Yoram binde kande wura nda nzarfu jinay da guuru-say jinay nga banda. 	 Hadadezer a sual a a zoh ziak a chibai buk ding leh vualzawl ding in Toi in a tapa Joram David kiang ah a sawl a: Hadadezer in lah Toi a nakidoupih khin ngal a. Huchi in Joram in dangka belte, dangka-eng belte leh dal belte a hon la hi:


Kala Rabbi ne Saytan se: «Man gaa no ni fun?» Saytan tu Rabbi se ka ne: «Ay fun bar-bareyaŋ ndunnya ra, d'a ra koy-da-ye mo.» 	 Huchiin TOUPAN Setan kiangah, kaw hongkipan na hia? a chi a. Huan Setanin TOUPA a dawnga, Leia langkhat langkhat hoha, a sunga tou vaka suk vak vak ka hi, a chi a.


Musa na sanney din kulu ci ka ban Israyla kulu se, 	 Huan, Mosiin huai thu tengteng Israel mi tengteng kianga a gen khitin, a kiang uah:


Oho, yaadin no ni goono ga Irikoy humburkumay zeeri, Ni go ga Irikoy se sududuyaŋ mo ganji. 	 A hi, launa na hihmanga, huan Pathian maa kipiakzohna na dal lai hi.


Amma waati kaŋ i g'araŋ nooyandi, araŋ laakal ma si tun da sanni kaŋ araŋ ga tu d'a, wala mo haŋ kaŋ araŋ ga ci. Zama saaya din ra no i g'araŋ no haŋ kaŋ araŋ ga ci. 	 Himahleh, a honmatsak chiangun, Bang chi ding ahia, bang thu ka gen dia? chiin, lungkham kei un; na gen ding uh tuh a hun takin a hontheisak ding ahi ngala.


Alman kaley kaŋ goro nda laakal kanay, waato, I dangay Rabbi futay korna sabbay se. 	 Huang muanhuaite daihsak sipsipin a omta ua, TOUPA hehna mahmah jiakin.A bukna a pawtsanta, humpinelkai bangin, a gam uh lah a sekhinta ngala, nuaisiahna namsau lauhuai jiak leh, heh mahmahna jiakin.


Araŋ ma si jinay kulu dumi sambu mo ka fattandi araŋ windey ra asibti hane. Araŋ ma si goy kulu te mo, amma araŋ ma asibti hano fay waani, sanda mate kaŋ cine ay n'araŋ kaayey lordi nd'a. 	 Huan, khawlniin na in ua kipan puak na pokhe ding uh ahi keia, na himhim na sem ding uh ahi sam kei; na pipute uh kiang a ka thu piak bangin khawlni na tang siang thou zo ding uhi.


Mate kaŋ cine a ci iri kaayey, Ibrahim da nga banda mo se hal abada.» 	 I pipute kianga a gen bangin khantawin Abraham leh a suante lamah.


«A ga ciya mo han din hane Yakuba darza ga zabu. A naasuyaŋo mo ga faabu. 	 Huai ni chiangin hichi ahi dinga, Jakob thupina hihgawnin a om dinga, a sa thauna leng a honggawngta ding hi.


Amma da boro fo baa si nd'a, i ma saalay kaa bora din gaa. 	 Himahleh kuapeuhin hiai a theih kei leh, amah leng theih ahi kei.


A na kwaay izo kaŋ boŋ i ga efod kwaayo dake mo te, kaymi goy. A n'a kulu te da fatala suudi. 	 Siampu puanak puanaktual gatthoh, a dum vek ahi;


Adonikam izey do haray, kokor banda waney nooya: i maayey Elifelet, da Yeyel, da Semaya; i banda mo alboro waydu. 	 Huan Adonika tapate lakah, tuate a tawpna; huai hiaite a min uh ahi, Eliphelte, Jeuel, leh Simaia leh, amau toh pasal sawmgukte.


Marayyaŋ nda kaynandiyaŋ no a ga di. I s'a haawi tuusu mo. 	 Liamnate leh zumhuaite a mu ding; huan a zahpihhuaina nulmang ahi kei ding.


Kohat izey mo neeya: Amram, Izhar, Hebron, da Uzziyel. 	 Huan Kohath tapate Amram, Ezhar, Hebron, Uzziel ahi uh.


I ne Yasuwa se: «Iri ya ni bannyayaŋ no.» Yasuwa ne i se: «Araŋ no may yaŋ? Man no araŋ fun?» 	 Huan, amau Josua kiangah, Na sikhate ka hi uh, a chi ua. Huan, Josuain a kiang uah, Kuate na hi ua leng? Koilama kipana hong na hi ua a chi a.


Ni ma faaba te da ni kambe ŋwaaro, ka tu ay se, Zama ni baakoy ma du faaba. 	 Pathianin a sianthouna ah hichibangin agena, Nuam ka sa dinga: Sekemkhua tuh ka hawm dinga, Sukkoth guam tuh ka hawmjak ding.


Ni si hiiji, ni si du ize aru wala ize way mo nangu woone wo ra. 	 Ji na nei ding ahi keia, hiai mun ah tanu tapate leng na nei ding ahi sam kei, chiin.


Wa guna baakasinay kaŋ dumi Baaba ga ba iri nd'a, hal Irikoy ma ne iri se nga izeyaŋ. Yaadin mo no iri go. Woodin sabbay se ndunnya si iri bay, zama a mana Irikoy bay. 	 Ngai un, Pa honitna thupi hina tele! Pathian tate chiha i om; tuachibang i hi him uhi; Hiai khawng jiakin khovelin a honthei kei hi, amah a theih louh jiakin.


Tafanes kayno binde na ize alboro hay a se kaŋ maa Genuba, kaŋ Tafanes n'a kosu nyaŋo gaa Firawna windo ra. Genuba go no mo noodin Firawna windo ra, Firawna izey game ra. 	 Huan, Tahpenes sanggamnuin tapa Gebubath a neihsaka, Tapenesin Pharo inah a nawi nek tawpna a bawl saka: huan, Genubath bel Pharo inah Pharo tate lak ah a omta.


Zama may no ga bay hala Irikoy ga bare ka ba ye koyne, a ma fay da nga futay korna, iri ma si halaci mo?» 	 I man louhna dingin, Pathian lungheiin lungsim kilehheiin, a heh mahmahna akipan a kilehhei kei ding chih kuan ahia thei? chiin.Huchiin, Pathianin a thilhihte uh enin, a lampi hoih lou uh a lehngatsan uh chih a mua; a kiang ua a chihsa, hih a tup thil hoihlou Pathianin a leh ngatsana; a hihta kei hi.


Amma d'a te jirbi fo wala ihinka, i s'a ciiti koyne, zama a arzaka no. 	 Ahihhang in nikhat hiam ni nih hiam apaisuak leh, gawt louh ding ahi: amah sum leh pai ahih jiakin


Kala Musa salaŋ Haruna nda nga izey Eliyezar da Itamar se ka ne: «Araŋ ma si araŋ boŋ hamney feeri, araŋ bankaarayey mo, araŋ ma si i tooru-tooru*, zama araŋ ma si bu se, Rabbi ma si dungu jama kulu se mo. Amma araŋ nya-izey, kaŋ yaŋ ga ti Israyla dumo kulu ga baray danjo kaŋ Rabbi diyandi din sabbay se. 	 Huan, Mosi in Aron kiang ah leh a tapa Eleazar leh Ithamarte kaing ah, Na sam uh khah kei unla, na puante uh leng botkek sam ke un, huchilou inzaw na si kha ding ua; mi tengteng tungah a heh kha ding: na unau uh, Israel innko pumpi in mei, TOUPA chih tak sun zaw uhen.


Woodin yaŋ no ga ti lordey da farilla sanney kaŋ yaŋ Rabbi ci Musa se, a m'i ci Israyla izey se. Waato din i go Mowab batama ra, Urdun isa jarga, nango kaŋ boro ga Yeriko kwaara fonnay. 	 Hiaite TOUPA'N Mosi zang a Jeriko zawn Jordan gal a Moab phai a Israel suante a piak, thupiakte leh vaihawmdante ahi uhi.


Ya araŋ beeney, wa doon farhã sabbay se. Ya nin ganda, ma te bine kaani! Ya araŋ tondi kuukey, wa doon ka farhã! Zama Rabbi na yaamaryaŋ te nga borey se, A ga bakar mo nga borey kaŋ go kankami ra se. 	 Vante aw, nuamtakin lasa un; lei aw, nuamsain omin; tangte aw, lasa khe guih un: Toupan lah mite a lungmuan ngala, a mi haksat thuakte leng a hehpih ding hi.


Sikka si ni ga bay, Zama alwaato din i na ni hay, Ni jirbey kuuyaŋo ga baa mo! 	 Thei mah niteh maw, huailaia piangta lah hi ding china? Hhuan na nite tamdan lah thupi mahmah hi dia!


Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 	 TOUPAN Mosi a houpiha,


Hari folloŋ no ay ŋwaaray Rabbi gaa, Nga no ay ga ceeci, ga ti: Ya goro day Rabbi windo ra ay fundo jirbey kulu me, Zama ay ma Rabbi booriyaŋo guna, Ay ma soobay ka miila a marga windo ra. 	 TOUPA kiangah thil khat ka ngena, huai mahmah ka zong ding; TOUPA kilawmdan mu ding leh, a biakinn a thu dong dingin ka damsung tenga TOUPA inn a ka om gige theihna dingin.


Zama ni boŋbeera jirbey ra ni mana ni kayno Saduma maa ce 	 Na thulimlouhna muh khiak a hih maa na kihihthupi nitein na sanggamnu Sodom na kamse khuahna ahi sek kei maw?


Gayos g'araŋ fo, nga kaŋ kwaara ay zumbu, kaŋ ga Almasihu marga borey kulu kubayni mo. Arastos kaŋ ti kwaara nooru gaaykwa, d'iri nya-izo Kuwartos, ngey mo g'araŋ fo. 	 Ka tunnapa Gaia leh, saptuam tengteng in chibai a honbuk uhi. Huaia sum kempa Erata leh, unaupa Kuartain chibai a honbuk uhi.


Zama Rabbi tamo ga beeri a jine sanda zaymi taji, Sanda kaaji kaŋ ga fun laabu kogo ra. A sinda himandi hanno fo, a gunayaŋ mo si kaan. Waati kaŋ iri n'a guna a sinda boori fo nga gaa kaŋ ga naŋ iri ma ba r'a. 	 A maah thil pou nou tak bangin amah lah a dawn khe ngala, lei keu akipana zung bangin a khang khia hi: piandan hoihna leh mel kilawmna himhim a hei keia; amah I hum un amah I deih ding un kilawmna himhim a om kei.


Ay ga woone bay mo: waati kaŋ ay ga kaa araŋ do kulu, ay ga kaa da Almasihu albarka toonanta. 	 Huan, na kiang ua ka hong chiangin, Kris vualjawlna kim puin ka hong ding chih ka thei hi.


Baa kaŋ ay ciya sanda humbur _kaŋ suugu__ dullu ra, Kulu nda yaadin ay mana dinya ni hin sanney gaa. 	 Meikhu uk savun thawl bang ka nahita ngala; himahleh na thusehte ka mangngilh kei hi.


Rabbi ne ay se koyne: «Ma ye ka koy hala hõ, ka ba waybora kaŋ a aro ga ba r'a din, baa kaŋ zina-teeri no. Mate kaŋ Rabbi ga ba Israyla izey, baa kaŋ i bare ka tooru fooyaŋ gana, hal i ga ba ngey ma reyzin takula salle i se.» 	 Huan TOUPAN ka kiangah, Hitamahleh kuan inla, a lawmin a deih tuntun numei, angkawmnu itin, pathian dangte lam ngain, grepgam beute it mahle uh, TOUPAN Israel suante a it bang takin.


Bonkoono ne: «D'a ta day, boro fo cindi Sawulu dumo ra, zama ay ma Irikoy gomno cabe a se?» Ziba ne bonkoono se: «Yonata do haray ize alboro fo cindi amma boro kaŋ laru no, ce hinka kulu gaa.» 	 Huan, kumpipan, Pathian hehpihna ka hihlat theihna ding in Saula inkote lak a mi omlai omlou uhia? a chi. Huan, Zib in kumpipa kiang ah, Jonathan in tapa khat a nei lai a, a khe leng a bai a, a chi a.


Kal araŋ ma tun k'araŋ dirawo sintin ka Arnon gooro daŋandi. Guna mo, Amorancey bonkoono Sihon kaŋ go Hesbon kwaara, ay n'a laabo daŋ araŋ kambe ra. Wa sintin k'a mayra ta ka kond'a gaa wongu. 	 Thou unla, paikhia unla, Arnon guam kan un; ngai dih ua, Amor mi Hesbon kumpipa Sihon leh a gam ka hon pe khinta hi; luah peuhmah unla, gal sual in sual un.


Farisa ize arey neeya: Hezron da Hamul. 	 Pharez tapate; Hezron leh Hamul.


kulu nda yaadin baakasinay sabbay se a ga bisa ay se ay ma ni ŋwaaray. Ay ga woodin te, mate kaŋ ay go d'a, ay Bulos, kaŋ ti dottijo, da kas'ize mo sohõ Almasihu Yesu se. 	 Itna ziakin (Paul putek hial ka hi a, tun ah Kris Jesu hentapa leng kana hita na a) a nget in ka hon ngen zaw ahi:


Ifo no araŋ ga te sududuyaŋ marga zaaro ra, Da Rabbi batu zaaro ra mo? 	 Kikhawmpi chik niin bang na hih ding ua, TOUPA ankuang lui niin?


Rabbi sanno kaa a do koyne ka ne: 	 Huan, Toupa thu a kiangah a hongtunga,


Rabbi tu Musa se ka ne: 	 Huan, TOUPA'N Mosi a houpih a,


I goono ga Irikoy beerandi mo ay sabbay se. 	 Huan, keimah jiakin Pathian a hihlianta uhi.


Yahuda bonkoono Ahaz mayra jiiri way cindi hinkanta ra no Ela izo Hoseya te bonkooni Samariya ra Israyla boŋ. Jiiri yagga mo no a go ga may. 	 Juda Kumpipa Ahaz kum sawm leh kum nih a lal kumin Ela tapa Hosia Israelte tungah Samari khuaah a lal pana, kum kua a lal.


«Ni baaba n'iri taabandi da calu* kaŋ ga tin. Sohõ binde kala ni ma rongome te iri se da tamtaray konna kaŋ ni baaba n'iri daŋ, d'a calu tiŋa kaŋ a dake iri boŋ, iri mo ga may ni se.» 	 Na pan ka hakkol uh a giksak thei mahmaha: huaijiakin na pa honzat gimna leh, a hakkol gik tak ka tung ua a ngak honhih jang sak inla, huchiin na na kasem ding uh, chiin a hong gen ua.


A ciya mo, zaari hinzanta hane kaŋ mo bo, i maa kaatiyaŋ. I di maliyaŋ da hirriyaŋ bi tondo boŋ. I maa hilli jinde kaŋ go ga hẽ da gaabi gumo. Jama kulu binde kaŋ go gatey ra gaahamey jijiri. 	 Huchiin a ni thum niin jingsangin hichi ahi a, vanpi gingte leh khophiate, tang tunga meipi sah, pengkul aw a ngaih a ngaih ahongomtaa, huchiin giahbuk sunga om mite tengteng a lingta uhi.


A ciya binde, saaya kaŋ cine Israyla izey hẽ Rabbi gaa Midiyan sabbay se, 	 Huan, hichi ahi a, Midiante jiaka Israel suanten Toupa a sap tak un, Toupan Israel suante kiangah jawlnei a honsawla: aman a kiang uah, Toupa, Israelte Pathianin, hichiin a chi hi,


Wando na izeyaŋ hay a se: Yeyus, da Semariya, da Zaham. 	 Tapate anei sak a; Jeus te, Samarite, Zaham te


Ni ma si ni gorokasin windi bini. Ni ma si ni gorokasin wando bini, wala a bannya, wala a koŋŋa, wala a yeejo, wala a farka, wala hay kulu kaŋ ga ti ni gorokasin wane.» 	 Na inveng in na eng ding ahi kei, na inveng ji na eng ding ahi kei, a sikhapa leng, a sikhanu leng, a bawngtal hiam, a sabengtung hiam, thil himhim na invenga peuhpeuh.


da Hibancey, da Arkancey, da Sinancey, 	 Huan Hiv mi, Arki mi, Sin mi;


Ne ka koy jiiri hinka ay ga ye ka kande Rabbi windo jinayey kaŋ Babila bonkoono Nebukadnezzar ku ka konda Babila, i ma kaa neewo. 	 Kum nih sung vengvengin Toupa ina belsuan Babulon kumpipa Nebukadnezzarin hiai mun akipana a laka, Babylon tana a paipih tengteng, hiai mun mahmah ah ka hontun nawn vek ding.


Daahir, i goono g'ay ceeci zaari kulu, Ka ne ngey ga ba ngey m'ay fondey bay, Danga dumi kaŋ goono ga adilitaray te, Kaŋ siino ga fay da ngey Irikoyo farilla. I goono ga cimi ciiti dumbuyaŋ ŋwaaray ay gaa ka ne ngey ga ba ngey ma maan Irikoy do. 	 Zon jaw ni tengin a honzong jel ua, ka lampi thute theih jaw a kilawpjel uh: diktat taka hih leh a Pathian uh vaihawmna tawp san ngeilou nam bangin ka kiangah vaihawmna diktat a hon ngen ngen ua, Pathian naih leng a kilawmp jel uhi.


A almaari handariyayzey ma te kubay. A ma kaari ceeci, amma a ma si du a. A ma si di mo boyaŋ. 	 Huaia khomui aksite mial uhen: khovak zong henla, himahleh bangmah neikei hen; jingsang mitvunte leng mu sam kei hen:


Boro kaŋ na sanni ye za a mana maa, Saamotaray da haawi no a gaa. 	 Kuapeuh a jak maa dawnna pia, amah adingin haina leh zumna ahi.


Ay na tondi kuukey guna. A go, ngey mo kala gasiyaŋ. tudey kulu mo go ga jijiri. 	 Tangte ka et leh, ngaiin, a ling uh, mual tengteng leng a tang jualjual uh.


Woone no ga ti boro laalo baa Irikoy do, Gurzugandikoy tubo neeya, Haŋ kaŋ Hina-Kulu-Koyo ga bana i se: 	 Hiai Pathian laka mi gilou tantuan leh, nuaisiahhat mite goutan, Thil bangkim hihthei akipana a muh uh ahi.


Yakuba ne nga nya-izey se: «Wa tondiyaŋ margu.» I na tondiyaŋ sambu ka gusam ka te fonguyaŋ hari, i ŋwa mo noodin tondi gusamo boŋ. 	 Huan, Jakobin a unaute kiangah, suang la khawm un, a chi a; huan, suang a la ua, achiang ua: huan, suangchian khawm kiangah an a ne uh.


Arwaso mo, kaŋ ga ti annabo zanka din koy Ramot-Jileyad. 	 Huchiin tangval, jawlnei tangvalpa Ramoth-gilead ah a hohta a.


Kala borey tun ka koy, ngey kaŋ yaŋ koy zama ngey ma laabo deedando jeeri. Yasuwa n'i lordi mo ka ne: «Wa koy ka laabo guna k'a jeeri, ka ye ka kaa ay do. Ay mo ga kurne catu araŋ se ne Rabbi jine Silo ra.» 	 Huchiin huai mite a pawt kheta ua, huan, gam tanchiin vagelh khiak dingte Josuain, Gam va-en vialvial unla, hongelh khia unla, ka kiangah hontun nawn unla, hiaiah Silo khua ah TOUPA maah ai ka honna sansak ding, chiin thu a pia hi.


Amma araŋ ne: «Abada, zama iri ga kaaru bariyaŋ ka zurandi.» Woodin sabbay se binde araŋ ga zuru no da cimi. Araŋ ne: «Iri ga kaaru wo kaŋ yaŋ ga waasu.» Woodin sabbay se no araŋ gaaraykoy ga kankamandi araŋ gaa. 	 Hi lou e, sakol tunga tuangin i tai zozot ding uh, na chi zosop ua, huaijiakin na tai zozot ngei ding uh; Thil hat tak tungah i tuang ding, na chi ua; huaijiakin nou hondelh ding lah hat tak ahi ding uh.


Boro laalo, nga niine jareyaŋo ra, A ga ne nga si Irikoy ceeci. A fonguyaŋ kulu si kala noodin, a ma ne way: «Irikoy si no.» 	 Mi gilou-salou in kisaktheih mel puin, A phut kei ding, a chichi a. A ngaihtuahna tengteng tuh, Pathian a om kei, chih ngen ahi.


Amma man gaa no ni toorey kaŋ ni te go? I ma tun me, d'i ga hin, Ka ni faaba masiiba alwaati ra. Zama ni galley baayaŋo me cine no ga ti ni toorey mo baayaŋ me, ya nin Yahuda. 	 Amau thou jaw uhenla, na mangbat laiin a honhondam kha thei moh ding uhia; aw Juda, na pathiante bel na khopite zah phial ahi ve ua oi.


Yaadin cine no, boro moyduma go ga sabb'ize nya guna kambe woone gaa, muusu beeri ize moyduma mo go ga sabb'ize nya guna ya-haray kambo mo gaa. Yaadin no i n'i jabu nd'a Fuwo kulu ra kuray kulu. 	 Mihing mel bangin langkhata tum sing lam a ngaa, humpinelkai tuailai mel bangin langkhat a tum sing lam a nga nawna. Hiaite in kimvel vekin a gelh uhi.


Boro kaŋ na boro fo kar kal a bu, haciika i g'a wi no. 	 A sihna dinga, mi vua peuhmah, sih sak ngeingei ding ahi.


Suriya mo ni gaa dayko no ni jinay booba sabbay se, i na day da neera te ni gaa da emerodyaŋ, da suniya, da taalam goy, da lin* baano, da koral*, da rubi tondiyaŋ. 	 Van na hauh jiakin, Edom nang hon dawl a honghia, Emeraldi suan, Puan sandup, puan zep, puan malngat, khibah, rubi suangtein nang a hon dawl uh.


Elihu Barakel izo, Buza bora tu ka ne: «Ay wo zanka no, araŋ wo, dottijo zeeno yaŋ no, Woodin se no ay suuru, Ay humburu ay m'ay diyaŋ cabe araŋ se. 	 Huchiin Buz mi Barakel tapa Elihuin a dawnga: Ka naupanga, huan nou na upa mahmah uh; huaijaikin ka daia, ka lungsim ka hon ensak ngam kei hi.


Yaadin no a hayrey ci, zama i ga humburu Yahudancey. Zama Yahudancey te me folloŋ ka ne boro kulu kaŋ seeda ka ne Yesu ya Almasihu no, i ga bora din gaaray ngey diina marga ra. 	 Judate a kihtak jiak un a nu leh a pan tuh huai thute a gen uhi; Judaten, huai ma himin leng, Amah jaw Kris ahi, chia gum a om leh, kikhopna in a nong ding chih a lemsa chit ngal ua.


Kala Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: 	 Huan, TOUPAN Mosi leh Aron a houpiha,


Ay ne hã: Irikoy na nga jama furu no? Abada! Zama baa ay bumbo Israyla* boro no, Ibrahim dumi, Benyamin kunda no. 	 Ahihleh, Pathianin a mite a pai khia ahia? Pai khelou hial. Kei leng Israel mi, Abraham suan, Benjamin nam ka hi ngala.


Gaa no ngey mo ga tu ka ne: ‹Rabbi, waatifo no iri di nin da haray, wala da jaw, wala yawtaray ra, wala banji ra, wala nda jante, wala kasu ra, kaŋ iri mana ni saajaw?› 	 Huai hun chiang in amau leng, Toupa, chik in ahia gilkial ahiam, vuaktang in hiam, china in hiam, suangkulh ah hiam kon muh ua, na kon sepsaklouh uh? chi in a dong ding uh,


Saharayim mo du ize fooyaŋ Mowab laabo ra, waato kaŋ a na nga wandey Husim da Baara fay. 	 Huan Saharaimin amaute a sawl mang nungin, Moab mun ah tate a suanga; Husim leh Baar a jite ahi uh.


Boro Izo mo kaa, a ga ŋwa, a ga haŋ, amma i goono ga ne: ‹Wa guna ŋwaari boobo ŋwaako da baji hanko no, jangal taakoy da zunubikooney coro mo no!› Day, da boro lasaabuyaŋo ga saba, kulu ni te-goy mo ga saba.» 	 Mihing Tapa a hongpai a, a ne in a dawn a, Endih ua, an haipa uain haipa, siahkhonte leh mikhialte lawm; a chi ngal ua. Himahleh, pilna tuh a thilhihten siam a tan uh, a chi a.


Sohõ binde, da ni yadda, m'i zunubo yaafa. Da manti yaadin mo no, ay ga ni ŋwaaray, kala ni m'ay tuusu ni tira kaŋ ni hantum din ra.» 	 Ahi a lah tu in, a khelhna uh na ngaihdam leh; na ngaihdam kei ding leh, na gelhsa na laibu a kipan, hon siakmang in, ko'n ngen hi, achi a.


Waati kaŋ araŋ ga maa wongey da kuraari baaru mo, araŋ ma si humburu, zama tilas no hayey din ma te jina. Amma bananta si te sahãadin-sahãadin.» 	 Huan, kidou thu leh buai thu na jak hun chiang un lau kei un; huaite a tung masa ding a, tawpna bel hi pah lou ding ahi ngala, a chi a.


Ni kokora binde, ni ma soobay ka duray, Saaya kaŋ ni baso da ni gaahamo go ga zabu. 	 Huan, na sa leh na pumpi hihgawpa a om laiin na tawpna nanung ah na sun kha ding:


Uzziya gonda wongu margayaŋ mo kaŋ yaŋ ga koy wongu sata-sata, lasaabuyaŋo boŋ kaŋ hantumkwa Yeyel da Maaseya kaŋ ga goy, i te bonkooni wane sooje yaarukom fo cire, Hananiya no. 	 Huan, Uziain sepaih kidou mi kumpipa sepaih heutu Heutu Hanani nuaia mi laigelhmi Jeiel leh heutu Maasei ten a seh bang jel ua apawlpawl a galkap mi a nei lai hi.


Edom mo go noodin, a koyey d'a mayraykoyey kulu, da ngey hin kulu. I n'i jisi no borey kaŋ takuba zeeri din banda. I ga kani, ngey nda borey kaŋ sinda dambanguyaŋ care banda, da ngey mo kaŋ ga zulli ka koy guuso ra. 	 Huailaiah Edom, a kumpipate leh a heutute tengteng a om ua: a hatna ua; namsaua thahte lakah a sial uh hi; zeksumlouh, kokhuka pai suksate kiangah lum uhi.


Waato din binde Abisay ne Dawda se: «Irikoy na ni ibara daŋ ni kambe ra hunkuna. Sohõ binde, ay ga ni ŋwaaray, kala ma naŋ ay m'a hay da yaajo, karyaŋ folloŋ. Y'a korab k'a ta laabo gaa. Ay si ye k'a kar sorro hinkanta koyne.» 	 Huan, Abisaiin David kiangah, tuniin Pathianin na melma na khuta honpia ei ve; huaijiakin teipiin khatveiin leiah kon sun den suk ding aw? ka sun tuan nawn kei ding, a chi a.


Ay borey na saaware ceeci ngey bundu tooro gaa, I gunayaŋ goobo mo g'i kabarandi. Zama kaaruwataray* biya* n'i darandi, I fay da ngey Irikoyo ganayaŋ ka koy kaaruwataray banda. 	 Ka miten a milimte uh thu a dong ua, a kiang uah a aisan un thu a genkhia hi; angkawmna khain amaute a takhial sakin, a Pathian uh nuaia kipan angkawmin a omta ngal ua.


Dawda baytu fo no. Albarkante no boro kaŋ Irikoy n'a taalo yaafa a se, A n'a zunubey daabu mo. 	 A tatlekna ngaihdam a om a, a khelhna khuh a om in, nuam a sa hi.


Wayna kaŋay borey dambara nd'a alwaato, Sanda mate kaŋ cine wayna funay borey mo zici dumbu a sabbay se. 	 Tumlama omten a ni lamdang a sa ding ua, suahlama omte hihlaua a om bang un.Huchibang mi diktatloute tennate ahi petmaha, huan hiai Pathian theilou mi mun ahi hi.


Waato kaŋ Samla bu, Sawul Rehobot kaŋ go isa jarga bora may a nango ra. 	 Huan Samla a sia, huchiin lui kianga Rehobotha Saulin a sikin vai a hawm hi.


Haw-bi ga yadda ka may ni se, wala? A ga hanna ni alman gaa do, wala? 	 Na chi in a hontuta, na buhphuala buh a kaihkhawm theihna dingin amah na muang diam?


Ay wo, laakal kanay no ay ga ba, Amma d'ay salaŋ, wongu no i ga ba. 	 Ken kituah ka uta; himahleh thu ka gen takin kidou a ut nak uhi.


Zama a ne nga bina ra: «Baa ay du k'a kwaayo ham, kulu ay ga du baani.» 	 A puan mongkia khoih lengleng, hihdamin ka om mai ding, a lungsimin a chi a.


Diya kaŋ koy ka Mikaya ce din ne a se: «Guna, annabey goono ga sanni hanno ci koyo se me folloŋ. A binde, ay ga ni ŋwaaray, ni ma naŋ nin d'ey sanney ma saba. Ni ma gomni sanni te.» 	 Huan, Mikai sam dinga a sawlpa un, ngai dih, jawlneiten kithutuakin a hoih lamin kumpipa kiangah thu a gen chiat ua; huaijiakin nangleng a chihsa bang un a hoihlamin vagen sam dih ve, chiin a gen a.


Amma Bitros tonton ka salaŋ da gaabi gumo ka ne: «Baa a tilas no ay ma bu ni banda, ay day si ni ze.» Yaadin mo no cindey kulu soobay ka ci. 	 Aman bel khauhtakin, Na sihna ah si sam ding himahleng ka honkitheihmohbawl kei hial ding, a chi guapguap a. Huchimah bangin a chi chiat uh.


Yaa no Rabbi ci: Zama ni dooro si yay, Ni marayyaŋo mo ga laala gumo. 	 TOUPAN lah hichiin a chi ngala, Na liamna hihdam theih ahi keia, na meima a thupi hi.


Waato kaŋ Irikoy salaŋ Musa se ka ban Sinayi tondo boŋ, a n'a no seeda walhã hinka, tondi wane yaŋ, kaŋ yaŋ gaa a hantum da nga kambayzo. 	 Huchiin Sinai tang tunga Mosi toh kihoupihna a tawpsak laiin Mosi kiangah, theihsakna pek nih, suang pekte, Pathian khutzunga gelh, a pia hi.


Zama boro si nga alwaato bay. Danga hamisa kaŋ i ga di taaru laalo ra, Wala curoyaŋ kaŋ i ga di hirrimi ra, Yaadin no i ga Adam-izey di alwaati laalo kaŋ ga gum i boŋ din ra. 	 Mihingin lah a hun leng a thei ngal keia: ngasate len gilou-a a kiman bang leh, vasate thanga a awk uh bangin, huchibangin mite tapate, amau tunga thakhata a hongtun guih laiin, hun gilou-a matin a om uhi.


Yaadin no araŋ mo: w'araŋ boŋ lasaabu buukoyaŋ zunubi se, amma fundikooniyaŋ Irikoy se Almasihu Yesu ra. 	 Huchi mahbangin nou leng khelhna lam thu ah sisain kisep unla, Pathian lam thu ah bel Kris Jesu ah hingin kisep un.


I ne a se: «Ifo se no iri koyo ga sanni woone dumi te? Irikoy ma ni bannyey waa i ma hari woodin dumi te! 	 Huan, amau a kiangah, Pu, bangchidan ahia hichi thu na gen? Na sikhaten huchibang thil ka hihlouh ding dan uh.


Koŋŋa izo do mo ay ga dumi fo te, zama nga mo ni ize fo no.» 	 Huan, sikhanu tapa ah leng, na suan a hih jiakin, chi chih tham ngial ka honbawl ding, achia.


Guna, baa isa na bonday tunandi, nga wo si jijiri. A laakalo ga kani, Baa Urdun* isa haro furo hal a meyo gaa. 	 A guhte dal lawng ahi uh; a guh leh tangte sik tawn bang ahi.


Ay Baabo kaŋ n'i no ay se ga bisa ikulu beeray. Boro kulu si hin k'i kom ay Baabo kambe ra. 	 Amau honpepa, ka Pa, mi tengteng sanga thupijaw ahi; kuamahin Pa khuta kipan a sut theikei ding hi.


Samuwila wo mana Rabbi bay jina, Rabbi mana nga sanno mo cabe a se jina. 	 Huailaiin Samuelin TOUPA a thei nai keia, TOUPA thu lah a kianga pulak leng ahi nai keia.


da Parmasta, da Arisay, da Ariday, da Bayizata, 	 Parmaste te, Arisai te, Aridai te, Vajezatha te,


Waato kaŋ a di a mo, kal a ma nga corey da nga gorokasiney margu ka ne: ‹Araŋ ma farhã ay banda zama ay di ay nzarfu tamma kaŋ daray ay se.› 	 Huan, a muh nawn intuh, a lawmte leh a vengte a sam khawma, Honkipahpih un, ka makhai mansak ka mu nawn ta, a chi a.


Araŋ ma si tonton sanno kaŋ ay goono g'araŋ lordi nd'a din gaa, araŋ ma si zabu a gaa mo. Amma araŋ ma Rabbi araŋ Irikoyo lordey gana, wo kaŋ yaŋ ay dake araŋ boŋ. 	 TOUPA na Pathian uh thupiak ka honpiak na pom theihna ding un, ka honthupiak na behlap ding uh ahi keia, na kiamsak ding uh leng ahi kei.


Wa si ye ka kande sargay yaamey din, Dugu ya fanta hari no ay se, Asibti* da handu kayyaŋ hane da jama marga ceyaŋ -- Oho, hala nda jama kaŋ ga dangay -- ay si hin ka suuru nda woodin yaŋ kulu laala. 	 Thilpiak bangmahloute hontawi nawn kei un; banghiam gimlim kei adingin thil kihhuaipi ahi; kha thakte, khawlnite, khawmpite na kichial khawmte mawkmawk uh ka iplah mahmah; thulimlouhna ahi, kikhopna thupitak leng.


Zama boro kulu ga nga boŋ tiŋa sambu. 	 Mi chihin amah puak po ding ahi ngala.


A na tuuri sasare ka yeejo dumbu-dumbu k'a dake tuuro boŋ. A ne: «Wa gulla taaci toonandi nda hari, k'a gusam sarga kaŋ i ga ton da tuuro mo boŋ.» 	 Huan, sing a koih hoih sisip a, bawngtal a sem nena, sing tungah a koih a. Huan, bel li tui in dim sak unla, halmang thillat leh sing buak un, achia.


Sohõ, nya-izey, Biya Hanno _nooyaŋey__ ciine ra, ngey neeya: Ay si ba araŋ ma jaŋ ka bay i gaa. 	 Huan, unaute aw, khalam thilpiak thute jaw na theih louh uh ka ut kei hi.


Saaya kaŋ Rabbi di a kamba gunayaŋo se, kala Irikoy n'a ce. Jinda fun gumbo bindo ra ka ne: «Musa! Musa!» Nga mo tu ka ne: «Ay neeya!» 	 Huchia en dinga a kihei Toupan a muhin pawn laka kipanin amah a sama, Mosi, Mosi, a chi a. huan, aman, hiaiah ka om a chi hi.


Zama boro boobo kande tangari seeda, amma i seedey mana saba. 	 Mi tampiin juauin a hek ua, himahleh, a hekna thu uh a kituak sam kei.


Zadok da Abiyatar binde na Irikoy sundurko sambu ka kond'a Urusalima ka goro noodin. 	 Huchi in Zadok leh Abiathar in Pathian bawm Jerusalem ah a paipih nawn ua; huan, huai ah a omta uh.


Adam-ize kulu ciya sanda alman kaŋ si hay kulu bay. Wura zam kulu mo, haawi n'a di nga tooro kaŋ a dan din sabbay se, Zama a sooguyaŋ himandey kaŋ a te din ya tangari no, Fulanzamyaŋ si no i niiney ra mo. 	 Mi chih a mual ua, theihna louin, dangkaeng sekmi chihin a lim sek pen a zumpih ua, a milim sun lah zuau ngen ahi ngala, amau ah nakna a om kei lai.


Ifo se no ni goono ga ni kambe kaa, Kaŋ ga ti ni kambe ŋwaaro? Ma ni kamba kaa ni ganda gaa k'i ŋwa. 	 Bangdingin ahia, na khut, na khut taklam na lak tak? Pholh khe nawn inla, amaute hihmang in.


A na nga sanno bangandi mo a alwaato ra, waazuyaŋo kaŋ a talfi ay gaa do iri Faabakwa Irikoy lordo boŋ. 	 himahleh, amah huntakah athu ah thugenna zangin a hihlangta, huai thugenna thugenna tuh Pathian I Hondampa tupiak bangzel a kepsak ka hi.


Hal iri ma du daama iri ma talka day da nzarfu, Iri ma alfukaarey mo day taamu ce fo hay, Iri ma alkama duwo neera.» 	 Dangka sika mi genthei leia, mi ta samte khedap but khata leia, buhsi i juak theihna dingin, chiin.


Iblisi mo, kaŋ n'i halli, i n'a jindaw danji nda sufar* bango ra, naŋ kaŋ alman laala da tangari annabo go._ Noodin no__ i ga gurzugay haŋ cin da zaari hal abada abadin. 	 Huan diabol, amau khempa tuh, gamsa leh jawlnei taklou omna, mei leh kat dil ah tuhpaihlutin a omta ua; huan khantawn khantawnin sun leh janin amau tuh hihnatin a om ding uhi.


Amma da boro fo goono ga taabi haŋ zama nga ya Almasihu ganako no, haawi ma s'a di, amma a ma Irikoy beerandi maa kaŋ go a gaa din sabbay se. 	 Ahihhangin, Kristian a hih jiakin thuakta leh zum kei hen; huai min jiakin Pathian pahtawi jaw hen.


Waato kaŋ a maan guuso, nango kaŋ Daniyel go, a na jinde tunandi nda hẽeni. Bonkoono salaŋ ka ne Daniyel se: «Ya Daniyel, Irikoy fundikoono tamo! D'a ta day, ni Irikoyo, kaŋ se ni goono ga may han kulu, a hin ka ni faaba muusu beerey me ra?» 	 Huan huangsung lama Danial kianga a hongpai nai laiin, kah awin a kikou a; kumpipan thu a gena Danial kiangah, AW Danial, Pathian hing sikha, A na nasep ngitnget, na Pathianin humpinelkaite a kipan nang honsuakta sak thei hiam? a chi a.


Rabbi malayka kaa ka goro shen* tuuri kaŋ go Ofra ra cire, Yowas, Abi-Ezer bora wano. A izo Jideyon mo go ga alkama safa reyzin* hari kankamyaŋ nango do, zama nga m'a tugu Midiyan borey se. 	 Huan, Toupa angel a hong a, Ophra khuaa Abiezrit mi Joas toso sing nuaiah a tua: huan, a tapa Gideonin Midiante muh theih louh dinging grep sukna khuk ah buh a na vuaa.


A te ka ciya mo, waato kaŋ Rabbi sappa sundurko to ka furo Dawda kwaara ra, kala Sawulu ize wayo Mikal niigaw finetaro gaa ka di Bonkoono Dawda, a go ga sar ka zimbi ka farhã cabe. Mikal dond'a mo nga bina ra. 	 Huan hichi ahi a, TOUPA thukhunna bawm David khopi a hong tunin, Saul tanu Mikal tohlet ah a dak khiaa, David lam leh mawl a mutaa; a lungtangin a musitta hi.


(Zama Yesu goono ga ci folla se a ma fun bora banda.) Zama sorro boobo a ga bora di hala borey m'a batu k'a haw da sisiriyaŋ da baka* mo. Amma a ga hawyaŋ harey pati, kala folla ma kond'a hala saajey ra. 	 Jesun dawi nin tuh huai mi sunga kipana pawt dingin thu a nape khin ngala. Huai mi tuh dawiin a man gige ahi; min khainiang leh kol a bun sak ua, a ching ngitnget ua; himahleh a gakna uh a hihtata, dawiin gamkeu khawngah a delhkhe jel hi.


Kala Musa na sanney din ci Israyla izey se. Amma dunga kaŋ i goono ga maa ngey biney ra din se, da tamtaray taabo mo se, i mana ye ka hangan Musa se. 	 Huchiin Mosiin Israel suante kiang ah huchibangin thu a genta: ahihhang inlungsim dahna ziak leh koltanna haksatna ziakin Mosi a ngaikheta kei uh.


I kaa Urusalima da moolo kayna da moola beeri yaŋ da hilliyaŋ ka koy Rabbi windo do. 	 Huchiin pekgingte, kaihgingte, pengkulte toh Jerusalem a TOUPA in a tung tout a uhi.


Kala yanje tun Abram alman hawjiyey da Lotu alman hawjiyey game ra. Jirbey din mo Kanaanancey da Perizancey goono ga goro laabo din ra. 	 Huchiin, Abram gan pute leh Lota gan pute kalah kiselna hongpawtta a: huai laiin Kanante leh Peizte huai gamah a om uh.


Dumi woofo no ka go no mo ndunnya ra, danga ni jama Israyla cine kaŋ Irikoy koy ka fansa hal i ma ciya nga bumbo jama, zama ni ma du ni boŋ se maa beeri, kaŋ ga humburandi? Ni na dumiyaŋ gaaray ka kaa ni jama jine, ngey kaŋ ni fansa ka kaa Misira ra. 	 Aigupta gam akipan na tatkhiaka na mite maa nam dangte zahlaksaka, thil thupi tak leh lauhuai tak hiha min thupi tak bawl sak dinga Pathianin amah mite adia a hontatkhiak na mi Israelte bang mahmah khovel ah nam dang kua a om ua?


I kond'a Hanana do jina, zama nga no ga ti Kayafa, kaŋ ga ti alfaga beero jiiro din ra, wane anzura. 	 Ana kiangah a pi masa ua, Kaiapha sungpa a hih jiakin. Kaiapha, huai kuma siampu lianpen ahi a.


Zama sanda curoyaŋ kaŋ goono ga te boŋdaray, Sanda fiti kaŋ i say-say, Yaadin cine no Mowab ize wayey ga hima Arnon gooro yawyaŋo do. 	 Huchiin, Moab tanute vasa a bu akipan dalha lengleng bangin Arnon lui kaite ah a om ding uhi.


A na bangu mo te, sooguyaŋ wane, kaŋ gonda kambe kar way me woone ka koy ya-haray meyo gaa. Kurkutu n'a go, a kayyaŋ kambe kar gu mo no. Kambe kar waranza ga ti a me beene windanta. 	 Huan, dal tuibem lianpi, tong sawm kia, a sanlam tong nga a sunga: a gei tong sawmthum kimkot ahi.


Zama Rabbi na Urdun isa daŋ iri game ra, a ma te hirri. Ya araŋ Ruben izey da Gad izey, araŋ sinda baa kulu Rabbi do.› Da yaadin te, araŋ izey ga iri izey daŋ i ma fay da Rabbi humburkumay nooya. 	 Nou Reuben suante leh Gad suante aw, TOUPAN kou leh nou dingin Jordan gamgi chiang dinga a bawl ei ve; TOUPA ah tantuam na nei tei kei uh, a honchi kha ding uh chia, pilvan jiaka a jiak neitaka ka hih uh ahi: na suante pawlin kou suante TOUPA kihtak siamdan theilouin a bawl khe thei uhi.


Musa banda annabi* kulu mana tun Israyla ra kaŋ ga saba nd'a, nga kaŋ Rabbi ga bay mo-da-mo. 	 Huan, huai nungin Israelte lakah Mosi banga TOUPAN kimaituah hiala a houpih jawlnei himhim a omta kei uh;


Ma koy ka kaaru Liban boŋ, ka soobay ka kuuwa, Ma ni jinda sambu gumo mo Basan ra, Ma kaaru Abarim boŋ mo ka kuuwa, Zama i na ni baakoy kulu tutubu. 	 Lebanon ah pai tou inla, kikouin, Basan ah na aw suah inla, Abarim akipanin kikou in, na mi itte tengteng a mangthangta ngal ua.


Za kaŋ ni wo, ni bine ga baan, ni na ni boŋ kaynandi mo Irikoy jine alwaato kaŋ ni maa a sanno nango wo d'a ra gorokoy boŋ, ni na ni boŋ kaynandi mo ay jine hala ni na ni bankaarayey tooru ka hẽ ay jine, ay mo maa ni se. Yaadin no Rabbi ci. 	 Na lungtang hihnema a om jiaka Pathian maa na kiniamkhiaka, hiai mun tungtang thu leh a sunga omte tungtang thu na jaka, ka maa na kiniamkhiaka, na puan na bohkeka, ka maa na kah jiakin ken leng na thu kana ngaikhia hi.


Musa binde, nga nda Haruna nda Nadab da Abihu nda Israyla arkusey wayya kaaru. 	 Huchiin Mosi a hoh toua, Aron, Nadab leh Abihu leh, Israel upate laka sawmsagihte.


Han din hane ay ze i se, ay ne ay g'i kaa Misira laabo ra, ya kand'ey laabo kaŋ ay suuban i se din ra, laabu no kaŋ ga wa da yu bambari, laabu darzante mo no laabey kulu ra. 	 Huai nia Aigupta gam akipan pi khiaa, amaha dia gam kham, nawitui leh khuaijua luang gam, gam tengtenga kilawmpena pi lut dinga ka khut ka jak niin a kiang uah.


Ay ga ni goyey bay, da ni taabo, da ni kookaro. Ay ga bay mo ni si hin ka suuru nda boro laaley. Borey kaŋ yaŋ ga ne ngey ya diyayaŋ no, amma manti yaadin no i go mo, ni n'i si, ni n'i gar mo tangarikomyaŋ. 	 Na thil hihteleh na sepgim dan leh na kuhkaldan leh, mi giloute na ngaihmoh dan leh hi loupia, amau sawltak kichite na zeta, amau tuh juauthei ahi uh chih na muhkhiak dan ka theia;


Samuwila binde na Sawulu nda nga bannya sambu ka kond'ey yaw fuwo ra. A n'i daŋ i ma goro nangoray boŋ kaŋ bisa borey kaŋ yaŋ i ce kulu waney boŋ, danga boro waranza cine no. 	 Huan, Samuelin Saula leh a sikha a pi a, mikhual indan ah a pi luta, a mi sap uh, sawmthum tak lakah mun thupipen ah a tusaka.


Yaawo cine no i na saajawo soola nd'a: alfagey kay ngey nangey ra, Lawi borey mo ngey sasarey boŋ bonkoono lordo boŋ. 	 Huchiin nasepna a bawl ua, kumpipa thupiak bangin siampute a mun uah a ding ua, Levite a pawl dan bang jel un.


Kala Mefiboset sumbal ka ne: «Ifo no ay, ni bannya, hala nda ni m'ay guna, ay kaŋ hansi buuko no?» 	 Huan, chibai a buk a, Kei, ui pul bang phet, na sikha bang ahia a hih a na limsak? a chi a.


I na Paska almaney wi, alfagey mo na kuro kaŋ i ta i kambe ra say-say, Lawi borey mo goono g'i fooru. 	 Huan, paikan ankuangluina ding a gou ua, siamputen sisan a theh ua, Leviten a hawk uh.


Amma hayey kaŋ yaŋ ga fun me ra, bine do no i ga fun, ngey no ga boro ziibandi. 	 Kam a pawtte bel lungtang a hong pawt ahi ua: huaite ngeingei in mihing a hihnin nak.


Amma araŋ boro cindey kaŋ go Tiyatira se no, kaŋ yaŋ sinda dondonandiyaŋo din, kaŋ hayey kaŋ se i ga ne ‹Saytan* hari guusey›, araŋ s'i bay, ay ga woone ci: ay si jaraw fo mo dake araŋ boŋ koyne, 	 Himahleh, nou, Thaiatira a om midangte hiai thuhilh neiloua, Setan thil thukte bang theilou tengteng kiangah tunggikna dang himhim na tunguah kon behlap kei ding, ka chi.


Kala day i maa i go ga ne: «Bora kaŋ go g'iri gurzugandi waato, cimbeeri fonda kaŋ a halaci doŋ, sohõ a goono g'a waazu.» 	 Tumalama honsawipan tumaa khatvei ginna thu a hihbuai tuh tuin a gen zota, chih mi gen kia a ja uhi.Huan, keimah jiakin Pathian a hihlianta uhi.


Boro kaŋ ga ba nga m'a gaay, Haw no a goono ga ne nga ga gaay, A kambe ŋwaaro mo ga ji di. 	 Kuapeuh amah khou tuh huih khou bang ahia, khut taklama sathau ham bang ahi.


da Hakkoz mo kaŋ na Anub hay, da Zobeba, da Arahel Harum ize almayaaley mo. 	 Huan Kozin Anub, Zobebah, Harum tapa Aharhel inkote a suang hi.


Kala Rabbi sanno kaa Irimiya do koyne ka ne: 	 TOUPA thu Jeremia kiang ah a hong tung:


Jama da jama go ciiti dumbuyaŋ gooro ra! Zama Rabbi zaaro maan ciiti dumbuyaŋ gooro ra. 	 Mipitampite, thupukna guama mipitampi te! Thupukna guamah Toupa in lah anaita ngal a.


Zama Rabbi ma si di, a ma dukur mo, A ma bare ka fay da nga bine tuna a boŋ. 	 TOUPAN huai a mu khain, amah a kipahpih kei khain, huan amah akipan a thanpaihna a hei mang kha ding hi.


Waato kaŋ i na alciri kaa, Yesu ne Siman Bitros se: «Siman, Yonana ize, ni ga ba ay ka bisa woone yaŋ no?» A ne a se: «Oho, ya Rabbi, ni ga bay kaŋ ay ga ba nin.» Yesu ne a se: «M'ay feej'izey kuru.» 	 Huan, jingan a nek khit un, Jesun, Simon Peter kiangah, Simon, Johan tapa, nang hiaite sangin kei non it jaw hia? a chi a. Aman a kiangah, He, Toupa, kon it chih na thei hi, a chi a. Aman a kiangah, He, Toupa, kon it chih na thei hi, a chi a, Aman a kiangah, Ka belamnoute vak in, a chi a.


Yahuda albarka mo neeya: «Ya Rabbi, ma maa Yahuda jinde, Ma kand'a mo nga dumo do. A kambey gaabo ma wasa a se. Ni ma ciya a se Gaako mo a yanjekaarey kulu gaa.» 	 Huan, hiai Judate a vualjawlna ahi; TOUPA, Juda aw ngaikhia inla, a mite kiangah pi lutin; a khut amah adingin kiching henla, a melmate sualpihpa honghiin, chih.


Da ni g'iri kayno daŋ iri banda, iri ga koy ka ŋwaari day, 	 Ka nau uh non zuihsak ding leh, buh kon va leisak ding uh;


Alwaato din gaa Tattenay, kaŋ ga isa daŋanta may, nga nda Setar-Bozenay nda ngey gorokasiney care banda, ngey mo goy yaadin da anniya kulu, sanno kaŋ bonkoono Dariyus samba sabbay se. 	 Huchiin Tattenai, luipi khena ukpipa, Sethar-bozenai leh a kithuahpihte un, kumpipa Dariain a sawl jiakin, thanopna tengteng toh huchibangin a hihta uhi.


Koyne, da boro fo na zunubi te ka hay fo te hayey ra kaŋ yaŋ Rabbi ci ka ne i ma si te, baa a mana bay a gaa, kulu nda yaadin a gonda taali. A taalo ga goro a gaa. 	 Kuapeuh in thil a hihkhelh a, hih louh ding a TOUPA'N thu a piakte a bangmah leng a hih leh, theikei mahleh siamlouh a tang himhim ding a, a thulimlouhna moh a po ding.


Waato kaŋ a kand'ey a jarga zama a ma ŋwa, kala Amnon na nga waymo di ka ne a se: «Ay waymo, kaa ka kani nda ay.» 	 Nesak ding a a kiang nai a vahoh pih ana man a, a kiang ah ka sanggamnu, honglum mai dih, a chi a.


Yasuwa na kurne catu i se Rabbi jine Silo ra. Noodin binde no Yasuwa na laabo fay Israyla izey se i fay-fayyaŋey boŋ. 	 Huan, Josuain Silo ah TOUPA maah ai a nasan saka; huaiah Josuain Israel suante a kikhen dan bang jel un gam a hawmta hi.


Amma i ga ngey goyey kulu te no borey ma di se. I ga ngey tira kobtey te itafoyaŋ, ka ngey kwaay bazay-bazey te i ma ku. 	 A thilhih tengteng uh tuh mihing muh ding in ahi, ahih jawk nak uh, a thil but uleh a khipte uh a hih lian ua, a puan mongkai uh a sau sak ua.


Yesu nda nga talibey mo ye teeko me gaa. Borey marga bambata n'a gana, Galili borey da Yahudiya* laabu borey, 	 Huan, Jesu tuh a nungjuite toh dil lamah a pai mang ua; huan, Galili gam a kipanin mipi tampitakin a jui ua;


Gaa no Samuwila na tondi sambu k'a sinji Mizpa nda Sen game ra. A na tondo din maa daŋ Eben-Ezer, ka ne: «Za doŋ hala ka kaa sohõ Rabbi goono g'iri gaa.» 	 Huchiin Samuelin suang a laa, Mizpa leh Sen kikalah a phuta, hichi tan TOUPAN a honpanpih hi, chiin a min dingin Ebenezer a sa hi.


Yasse na nga hay-jina Eliyab hay, da nga ize hinkanta Abinadab, ihinzanta Simeya, 	 Huan Jesai in a ta masapen Eliab leh a nihna Abinadad leh, a thumna Sima a suanga;


Ni ga ciya laalante kwaara ra, ni ga ciya laalante fari ra mo. 	 In lam leh gam lamah hamsia na thuak ding uh.


Boro kaŋ go fu boŋ ma si zumbu ka hay fo sambu nga fuwo ra. 	 in tung a om in a in a bang hiam tuh ding in kumkei heh;


Za Hor tondo gaa araŋ ma lasaabu kala Hamat kwaara meyo gaa. Araŋ hirro ma koy ka to Zadada mo, 	 Hor tang a kipan Hamat lutna tan in na bawl ding a, gamgi tunna bel Zedah ah ahi ding a;


Ay ze i se mo noodin saajo ra, ka ne ay g'i say-say dumi cindey game ra, ay m'i fay-fay laabey ra. 	 Huailou leng, namte lakah amau ka dalhsak dinga, gam chih ah ka thelthang sak ding, gamdai ah ban jak hialin ka na chi a.


Kulu nda yaadin, mate kulu kaŋ no, da munaficitaray wala nda cimi no, i ya day goono ga Almasihu baaro waazu. Ay mo maa woodin kaani. Oho, ay ga soobay ka maa a kaani mo. 	 Bang a poia? Kong bangkima Kris a kigenkhiak phot leh, a khemkhem hiin a taktak hi lehzong huai ah ka kipak ahi.


«Araŋ ma si ye ka borey wo no subu kaŋ i ga fareeje kar d'a koyne, danga waato cine. I ma koy ka subo ku ngey boŋ se. 	 Tuma siah a bangin teklei bawl na dingin mite pawl na pe nawn kei ding uh: kuan uhenla, pawl va kilak uhen.


Gaa no Sawulu maan Samuwila do kwaara meyo gaa ka ne: «Ay ga ni ŋwaaray, ma ci ay se man no bora kaŋ ga fonnay din windo go?» 	 Huchiin kulh kongpi ah Saula in Samuel a va naih a, Mutheipa in koilaia om ahia, hon hilh dih ve, a chi a.


Mate no ni ga dangay d'a binde, Za kaŋ Rabbi no ka ni lordi? A na takuba daŋ noodin zama a ma ciiti nda Askelon da teeku me gaa laabey mo. 	 TOUPAN hihding a honpiak ngal leh bangchin na om kinken thei dia? Askelon leh tuipi gei tunga gamtang dingin, a honseh ngal aleh.


nin no, ya Bonkoono. Ni te beeray, ni te gaabi, zama ni beera beeri, a to kala beena gaa, ni mayra mo to hala ndunnya me. 	 Aw kumpipa, huai hongkhang a, honghat, nangmah na hi a: na thupina lah a khangin, van a sunin, na lalna lah lei tawp pha in ahi ngala.


Sohõ binde, ya Rabbi Irikoy, sanno kaŋ ni ci, ni go ga ay, ni tamo d'a dumo ciine te, ni m'a tabbatandi hal abada. Ni ma goy mo mate kaŋ cine ni ci din. 	 Huchi in TOUPA Pathian aw, na sikha tungtang thu leh a inkuante tungtang thu na gen khantawn a din hihkip inla, na gensa bang in hih in.


Zabluna ra, i gonda boro zambar waygu kaŋ yaŋ fatta wongu marga ra, soolanteyaŋ i ma daaga sinji nda wongu jinay kulu dumi. I na Dawda gaa mo da bine folloŋ. 	 Zebulun akipan, sepaih pawl kuan khe theite bang, kidouna van chichih toha, kidouna bawla thupe thei sing nga; kidouna bawla thupe thei, lung tuahnih neilou mite.


Amma baani si no boro laalo se. A si nga aloomar kuukandi mo, danga tuuri bi cine, zama a si humburu Irikoy. 	 Himahleh giloute adingin a hoih kei ding, a nite leng a sausak kei dinga, huai lah limliap bang ahi; Pathian maa laudan a siam louh jiakin.


Araŋ ma si mo-cir-kuukay te koyne araŋ burku-burkey boŋ, zama Misira laabo albarka kulu ya araŋ wane no.› » 	 Na van uh leng ngaihtuah nuam dah un, Aigupta gam tengteng thil hoih peuhmah lah nou a ahi ngala, achia.


Amma ay ga goobara daŋ Mowab gaa, Danjo mo ga Kariyoti faadey ŋwa. Mowab ga bu kosongu nda kuuwa da hilli kaatiyaŋ ra. 	 Himahleh Moab tungah mei ka sawl dinga, Kerioth kho kumpipa guhte a kang khin dinga; huan Moab buaina leh kikou leh pengkul gingin a si dinga:


Abigayil binde cahã ka tun ka kaaru farka boŋ, nga nda koŋŋa kayna gu kaŋ yaŋ n'a gana. A na Dawda diyey gana ka ciya Dawda wande. 	 Huchiin Abigail a thou zoka, sabengtung tungah a tuanga, a nungjui nungak ngate toh David mi sawlte a jui ua, a jiin a omta hi.


Kala bonkoono ne i se: «Ay na hindiri fo te. Ay laakalo tun mo hal ay ma du ka hindiro bay.» 	 Huchiin kumpipan a kiang uah, Mang ka neia, mang thei dingin ka lungsim a buai mahmah hi, a chi a.


da Hazar-Gadda, da Hesmon, da Bayt-Pelet, 	 Hazar-gada te, Hesmon te, Beth-pelet te;


Ma hantum Almasihu marga diya se kaŋ go Birgamos ka ne: «Nga kaŋ gonda takuba kaana, sanno kaŋ a ci neeya: 	 Huan Pergamam khuaa saptuamte angel kiangah hichi bangin gelh in: Namsau hiamtak hiamtuah neiin; hiai thilte a gen hi:


Dawda binde ne Filistanca se: «Nin wo, ni goono ga kaa ay do da takuba da yaaji da lolo, amma ay wo, ay kaa ni do Rabbi Kundeykoyo maa ra, Irikoy, Israyla wongu kunda Koyo, nga kaŋ ni kayna. 	 Huchiin Davidin Philistia mi kiangah, nang jaw namsau te, tei te, teita te tawiin nong kuana; kei jaw sepaihte TOUPA, Israel sepaihte Pathian na toupa minin ka hongkuan jaw hi.


Amma a ma ŋwaaray da cimbeeri, a ma si sikka baa kayna. Zama sikkante wo ga hima teeku bonday kaŋ haw goono ga faaru k'a tunkufa. 	 Himahleh, ginglel het louin ginna neiin ngen hen, ginglelmi tuh tuipi kihot huih mutleng leh sep banga hi ngala.


Wongu ye ka tun koyne. Dawda mo fatta ka wongu nda Filistancey. A n'i wi nda wiyaŋ bambata, i zuru a jine mo. 	 Huan, kidouna a hongom nawn a: huchiin David a kuankhia a, Philistia mite a va suala, a va that ek a, a maah a taikek uh.


Amma araŋ wo, nya-izey, manti kubay ra no araŋ go, hala zaaro din m'araŋ jirsi danga zay cine. 	 Himahleh, unaute aw, nou jaw, huai niin guta banga a honbingphawn dingin mialah na om kei uh;


Hay kulu kaŋ ga fulanzam, kaŋ gonda fundi fulanzama nga niine funey ra, kaŋ go no mo laabu koga boŋ, i bu. 	 A nak ua hinna kha hatna omna tengteng, gama om khempeuh te, a si khin vekta uh.


Teeko me gaa ga ciya Yahuda kunda kaŋ cindi din baa, Noodin no i ga ngey alman kurey kuru. Askelon windey ga ciya i naŋ-kaniya cin haray, Zama Rabbi i Irikoyo g'i kunfa, A ga ye ka kand'ey mo i ma fun tamtaray. 	 Huan huai piau bel Juda inko omlaite ading ahi ding; huai laiah a belamhonte uh a vak ding uh; nitak lamin Askelon inte ah a kual ding uh; TOUPa a Pathian un amaute a vehin, sala a tang uh pi khe nawn ding a hih jiakin/


Araŋ ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi, waati kaŋ cine borey kaŋ yaŋ i wi go ngey toorey game ra ga ngey feemey windi tudu kuuku kulu boŋ, da tondey kulu yollo gaa, da tuuri kaŋ gonda bi kulu cire, da shen* nya beeri kulu cire mo. Sanda, nangey kulu kaŋ ra i na haŋ kaŋ haw ga kaan salle ngey toorey kulu se nooya. 	 Huan tang sangte ah, mualvum tengtengte ah leh sing hing peuhmah nuaiah leh toso bawkpha chih nuaia a milimte uh kianga gimlim a latna mun ua a maitam kim ua a milimte uh laka a misi luangte uh a om hun chiangin kei TOUPA ka hi chih a thei ding uh.Huan a tunguah ka khut ka lik dinga, gamdai akipana Diblah lama a tenna mun tengteng uah gam ka hihsiain ka hihgawp vek ding; huchiin kei TOUPA ka hi chih a thei ding uh, chiin.


Ni binde ma kaa, ay ga ni ŋwaaray no. Ay ma ni no saaware, ni ma du ka yana nda ni fundo da ni izo Suleymanu fundo mo. 	 Huchiin nang bitna ding leh na tapa Solomon bitna ding kon na hilh ding.


Amma borey kaŋ yaŋ sinda Irikoy ganayaŋ ngey biney ra ga futay jisi no ngey boŋ se, I si gaakasinay hẽeni te d'a n'i haw. 	 Himahleh amau lungtanga pathianilimsaklouhnaten hehna a khol khawm uhi: amau a hen laiin panpih deihin a kikou kei uh.


Zama boro boobo goono ga dira kaŋ ibareyaŋ no Almasihu kanjiyaŋ bundo se. Ay binde n'i baaru ci araŋ se sorro boobo. Baa sohõ mo ay goono g'a ci araŋ se da mo-mundi. 	 Tampi a omta ua, a tanchin uh ka honhilhhilhta hi, huan, Kris Kros melmate a hihdan uh, tuin leng kap kawmin ka honhilh hi,


Ay ga ciya araŋ se Baaba, araŋ mo ga ciya ay se ize aruyaŋ da ize wayyaŋ. Yaadin no Rabbi Hina-Kulu-Koyo ci.» 	 Nou din na Pa uh ka hi dia, nou leng kei din tanu tapa na hi ding uh, Toupa bang kim hihtheiin a chi.


Zama Irikoy seeda a se ka ne: «Ni ya alfaga no hal abada, Malcizadaka wano cine.» 	 Nang zaw, Melkisedek omdan bang a khantawn a siampu na hi chih theihsak ahi ngala.


Ay ga ba ka kaayaŋ hinzanta te araŋ do. «Seeda hinka wala ihinza me ra no sanni kulu ga tabbat.» 	 Hiaipen na kiang a ka hong a a thum veina ding ahi. Theihpih nih hiam, thum hiam kamah thu chiteng hihkipin a om ding.


-- kulu ni ma si hangan annabo wala hindirikwa din sanney se. Zama Rabbi araŋ Irikoyo goono ga ni si no, ka di hala da cimi ni ga ba Rabbi araŋ Irikoyo d'araŋ biney kulu d'araŋ fundey kulu mo. 	 Huai jawlnei hiam, mangneimi hiam thute na pom ding uh ahi kei, TOUPA na Pathian un na lungtang tengteng uh leh na hinna tengteng un TOUPA na Pathian uh na it uhia it lou chih theihtelna din a honzeet ahi.


Rabbi n'i no fulanzamay mo nangu kulu, hay kulu kaŋ Rabbi ze d'a i kaayey se din boŋ. I ibarey ra sinda boro fo kulu kaŋ kay i jine. Rabbi n'i ibarey kulu daŋ i kambe ra. 	 Huan TOUPAN a pipute uh kianga kichiama a nachiamsa bang ngeiin mun chih ah muanna a pia: a melmate tengteng uh kuamah a ma ua pangthei himhim a om kei uhi; TOUPAN a melmate tengteng a khut uah a pe vek hi.TOUPAN Israel inkuante kiangah a hoihlam thu a nagen tengteng vuaksuak mahmah a om keia, a hontung vek hi.


A g'iri dondonandi bayray ka bisa ganji hamey wane, Ka naŋ iri ma bisa beene curey laakal.› 	 Leia gamsate sanga honsinsak tamjaw leh, vana vasate sanga hon pilsakjaw? A chi kei uh.


Amma bora, da manti a lamba no bo, kala Irikoy n'a te yaadin a kambe ra, ay ga daŋ ni se nangu kaŋ a ga zuru ka koy. 	 Huchiin min buk kei henla, Pathianin amah a khut ah tankhe zota leh, huchi a hihin a taina ding mun ka honseh sak ding hi.


I na boro cindey mo wi da bariyo kaarukwa takuba, sanda wo kaŋ goono ga fun a meyo ra nooya. Curey kulu kungu nd'i hamo mo. 	 Huan adangte tuh huai sakol tunga tupa temsaua thahin a omta ua; huai temsau a kama kipana hongsuakin; huan amau sain vasa teng teng gilvahin a omta uhi.


A g'araŋ almaney zakka ta mo. Araŋ mo ga ciya a bannyayaŋ. 	 Na belam hon laka sawma khat a honlaksak dinga; huan, a sikhate na hi ding uh.


Amaziya goy cindey binde, za sintinay wano ka koy kokor banda wano, manti i n'i hantum Yahuda nda Israyla bonkooney tira ra bo? 	 Huchiin, Amazia thilhih dangte a bul akipana a tawp tanin ngaidih, Juda kumpipa leh Israel kumpipate lal lai tuh gelhna bu ah a tuang kei maw?


Zama jirbi iddu ra no Rabbi na beene nda ganda nda teeku nda haŋ kaŋ go i ra kulu te. A fulanzam mo zaari iyyanta hane. Woodin se no Rabbi na fulanzamay zaaro albarkandi, a n'a fay waani mo. 	 A ni guk niin lah TOUPAN lei leh van, tuipi, a sung ua om tengteng, a bawla, a ni sagih niin a khawl ngala: huaijiakin TOUPAN khawlni a vualjawla a hihsiangthou hi.


«Ma salaŋ Haruna nda nga izey nda Israyla izey kulu se, ka ne: Boro kulu kaŋ no, da Israyla boro no, wala yaw kaŋ go da goray Israyla ra, kaŋ ga kande nga sargay ka salle, hala sarti banayaŋ fo no, wala i bine yadda nooyaŋ fo no kaŋ i ga salle Rabbi se i m'a ton danji ra, 	 Aron leh a tapate leh Israel suante tengteng houpih inla, akiang uah, Israel laka om, gam dang mi hiam, kuapeuh a thillat uh, haltum thillat dia TOUPA kianga a lat uh, a thuchiamna uh hiam, mahni ut thua thillat hiam lan peuhmaten.


I tun noodin ka to Gudgoda. I tun Gudgoda ka to Yobata, laabu kaŋ gonda hari zuru boobo. 	 Huai akipanin Gudgodaah a pai ua; huan, Gudgode akipanin tui luite gam Jotbatha ah a pai ua.


Woone ga ti sanno kaŋ a donton Israyla izey se, ka laakal kanay baaru hanna waazu Yesu Almasihu do, nga kaŋ ga ti ikulu se Rabbi. 	 Aman tuh khamuanna Tanchin Hoih Jesu Kris kama genin, Israel suante kiangah thu a khaka (Jesu tuh mi tengteng Toupa ahi a),


Zama ay bay kaŋ ni ya boŋ sando no. Ni hanga ga sandi danga guuru-bi, Ni boŋo mo ga sandi danga guuru-say. 	 Mi genhak na hi uh, na ngawng uh sik tha ahi, na tal uh dal ahi chih ka theih jiakin,


Ay jin ka kaseeti araŋ gaa, waato kaŋ ay kaa araŋ do sorro hinkanta. Sohõ kaŋ ay si noodin, ay ga ye ka woone ci koyne: Hino d'ay kaa ay si jalla borey kaŋ jin ka zunubi te din gaa, da boro cindey kulu mo, 	 Ka genkholtaa, a nihveinaa na kiang ua ka om laia ka gen bangin, tun ah na kiang ua om louin, tumalama thil hihkhialte kiangah leh midang tengteng kiangah ka gen khol non dek hi, ka hong nawn leh ka hawi kei ding, chih;


Amma may no ga hin a kaayaŋ zaaro? May no ga hin ka kay mo waati kaŋ a ga bangay? Zama a ga hima zam danji cine, da nyunako saafun mo. 	 Ahihhangin a hongpaina ni kuan a thuakzou thei dia? a honglat chiangin kua a ding dia? Amah lah hihsiangthou mi mei, leh sahbon bang ahi ngala.


A nango ra mo afo ga tun, boro kaŋ i ga dond'a no, kaŋ i s'a no koytaray bo, amma a ga kaa baani waate ra, a ga du koytaray me-kaanay ra. 	 Huan a mun ah mi zahpihhuai khat a hongding khe dia, gam zahtakna a piaklouhna pa uh; himahleh bit laiin a hongpai dinga, maitangphatnain gam tuh a mu ding hi.


Iri mo, iri mana yadda i se baa kayna, hala Baaru Hanna cimo ma goro araŋ game ra. 	 Himahleh tanchinhoih thutak tuh noua dinga bittaka kep a hihtheihna dingin, amau kiangah mitphiat kal lel leng ka kipe himhim kei uhi.


Fitilla suntulo din wura danante no. Za a tiksa gaa kala boosey gaa, kulu danay goy no. Deedando kaŋ Rabbi cabe Musa se boŋ, yaadin no a na fitilla suntulo te. 	 Hiai khawnvak koihna dan ahihleh dangkaeng a sekthohchi ahi; a peu bul leh a pak tana sek ahi: TOUPAN a lim Mosi a etsak bang geiha khawnvak koihna bawl ahi.


Amma alwaato kaŋ hayey din sintin teeyaŋ, kal araŋ ma salle ka beene guna, zama araŋ fansa go ga maan.» 	 Huan, huai thilte a hongtun kipat chiangin en tou unla, dak khia un; na tatna uh hongnaita ahihmanin, achia.


Nga mo ga ti sasabandiyaŋ sargay iri zunubey se. Manti iri hinne waney bo, amma ndunnya boro kulu waney mo no. 	 A mah tuh i khelhnate thupha tawina ahi; eimah khelhna kia hi louin, khovel tengteng khelhna thupha tawina leng ahi.


Amma a wande Yezabel kaa a do ka ne a se: «Ifo se no ni bine sara ya-cine, hala ni si ŋwa?» 	 Huchi in a ji Jezebel a va hoh a, a kiangah, "bang chi dan ahia na lungsim huchi taka a lungkhama, an himhim na neklouh? " a chi a.


Zama Rabbi ya Beeraykoy no, A to sifayaŋ beeri gumo, A to i ma humbur'a mo ka bisa koyey kulu. 	 TOUPA lah a thupi-a, nakpi mahmaha phat ding a hih jiakin; pathian tengteng sanga kihtak ding ahi.


Yesu tu ka ne i se: «Araŋ ma de Irikoy gaa. 	 Huan, Jesun a kiang uah, Pathian gingta un.


Ni seedey ya tabbatanteyaŋ no gumo. Ya Rabbi, hananyaŋ ga hagu ni windo se hal abada. 	 Na thutheihsakte tuh a muanhuai mahmaha: TOUPA aw, khantawnin siangthouna na in toh a kilawm ahi.


Amma d'i buukwa kaŋ masangu ra kaŋ go hari ra ga hiiji, nga wo ga harram araŋ se. 	 Himahleh haichi, tui a diahsa a luang un a koilai peuh in delh leh, nou ding in thil nin ahi.


Rabbi salaŋ Musa da Haruna se koyne ka ne: 	 Huan, TOUPA'N Mosi leh Aron a houpih a,


Kala Bitros fatta taray ka baray da hẽeni konno. 	 Huan, a pawta, a kap huphup.


Yahuda izey mo ga ti: Er, da Onan da, Sela, da Farisa, da Zera. Amma Er da Onan bu Kanaana laabo ra. Farisa izey mo: Hezron da Hamul. 	 Huan, Juda tapate Er te, Onan te, Sela te, Perez te, Zerah te ahi ua: Er leh Onan bel Kanan gamah a sita ua. Perez tapate Hezrun leh Hamul ahi uhi.


A di Naftali kulu mo, da Ifraymu nda Manasse laabey, da Yahuda wano ka koy yongo teeko me. 	 Naphtali leh Ephraim gam tengteng, Manase leh Judia gam tengteng, a tumlam tuipi phain;


Ay ga beene koytara saaf'izey no ni se. Lordi kulu kaŋ ni ga haw ndunnya ra, i jin k'a haw beena ra no. Lordi kulu kaŋ ni ga feeri ne ndunnya ra, i jin k'a feeri beena ra mo.» 	 Vangam tahbite ka hon pe ding a, leitung ah bangpeuh na hen vanah leng hen ahi ding a leitung ah bangpeuh na phel vanah leng phel ahi ding, a chi a.


Ay goono g'ay Irikoyo saabu waati kulu ni sabbay se, waati kaŋ ay ga adduwa te ni se. 	 Ka thumna peuh ah na min lou gige in, ka Pathian kiang ah kipahthu ka gen gige hi;


Amma a ga tilas ay ma bu ne laabo wo ra, ay ma si Urdun daŋandi. Amma araŋ wo, araŋ g'a daŋandi ka du laabu hanna din, araŋ mayray hari no. 	 Kei jaw hiai gama si ding ka hi a, Jordan lui galkah lou ding ka hi; nou bel nagalkah ding ua, hiai gam hoih tak na luah ding uhi.


Bora ga baytu borey jine mo ka ne: ‹Ay na zunubi te, ay na cimi fonda siirandi, A mana ay nafa mo. 	 Mite maah la asa a, Ka khialta a, a dik kana hekkawia thukin ka om kei!


Haŋ kaŋ i fay waani mo, haw zangu iddu no, da feeji zambar hinza. 	 Thillat tengteng bawngtal zaguk, belamtal sang thum ahi.


Laaliyaŋ kulu si no koyne. Irikoy nda Feej'izo karga ga goro a ra, a tamey mo ga may a se. I ga di a moyduma, 	 Huan hamsia himhim a om nawn kei dinga; huan huailaiah tuh Pathian leh Belamnou laltutphah a omta ding hi: huan a sikhaten ama na a sem ding ua;


Sintinay wano maa Pison, woodin no ka Habila laabo kulu windi, naŋ kaŋ gonda wura. 	 A khatna min Pison ahi: huaipen Havila gam tengteng kualkhumlui ahi, huailaiah dangkaeng a om;


Zama duumi da Yasse izo gonda fundi ndunnya ra, abada nin wo kay, ni si sinji, za nin, za ni mayra. A binde sohõ ni ma donton ka kand'a ne ay do, zama daahir a ga bu no!» 	 Jesai tapa hiaia aom sung teng hihkip na hikei dinga, na gam leng. Huaijiakin samsak pah inla, ka kiangah honpi sakin, a sih ngeingei ding ahi, a chi a.


amma iri wo, iri goono ga Almasihu kaŋ i kanji waazo te. Sanno wo ciya katiyaŋ hari Yahudancey se, saamotaray mo no dumi* cindey se. 	 Eiten bel Kris kilhden thu i gen jel ua; huai tuh Judate adin pukna, Jentelte adin haina ahi a;


A go, Assiriya ya sedre* no Liban ra da kambe hannoyaŋ kaŋ gonda bi. A ga ku, kal a boŋo koy ka to hala burey ra. 	 Ngai in, Lebanon hiang kilawm leh bawk, lim sah, sang kilawm, a dawn mei lakah a om hi.


Araŋ ga zuru ay tondey gooro ra, zama tondi gooro ga to hala Azel. Daahir, araŋ ga zuru sanda mate kaŋ cine araŋ te laabu zinjiyaŋo se doŋ, Yahuda bonkoono Uzziya zamana ra. Rabbi ay Irikoyo mo ga kaa, nga nda nga hanantey kulu nga banda. 	 Mualte guam lah Azal tung ding ahi ngala; ahi, Juda kumpipa Uzzia dam laia jinling ma akipan na taikek uh bangin; huchiin TOUPA ka Pathian a hongpai dia, a kianga mi siangthou te tengteng toh.


Ay go kaa da waasi. Ma haŋ kaŋ go ni se gaay hal a ma boori, zama boro kulu ma si ni boŋtoba ta. 	 Ka hong pai pah dia: kuamah in na lallukhu a lak louh na dingin, na neihpen tuh kem kinken in.


Wa maa fa, ya araŋ hawjiyey, Rabbi sanno neeya: 	 Huaijiakin belamchingte aw, TOUPA thu ngaikhia un,


Da ni hangan ka maa ay lordey se, Doŋ yaadin gaa ni laakal kana ga hima sanda isa beeri, Ni adilitara mo ga hima teeku bonday beeri yaŋ. 	 Aw nouten ka thupiakte na ngaikheta hi le uchin, na tung ua lemna lui bang maia om dinga, na diktatna uh lah tuipi kihawtte bang maia om ding hi ven maw:


Ay n'ay moyduma sinji mo Irikoy Koy Beero do haray, zama ay ma ceeci a gaa, da adduwa da ŋwaaray-ŋwaarayyaŋ da mehaw da bufu zaara hawyaŋ da boosu yaŋ a banda. 	 Huchiin ka mai OUPA Pathian lamah ka koih kipa, thumna leh thilngetnate, annngawlna leh saiip puan leh, vut toha zong dingin.


A go mo laabu hanno ra, naŋ kaŋ hari boobo go, hala nga ma te kambe boobo se, nga ma hay, nga ma ciya tikse hanno. 	 Hiangte a suaha, grep hoih tak a hih theihna dingin tui tampi geia lei hoiha phuh ahi.


A g'ay hamay ka kaa ay ibarey kambe ra. Daahir, ni g'ay beerandi borey kaŋ tun ay se yaŋ boŋ. Ni g'ay soolam ka kaa toonyantey kambe ra. 	 Huaijiakin, TOUPA aw, nam chih lakah kipahthu ka honhilh dinga, nang phatin la ka sa ding hi.Aman tuh hotdamna thupitak a kumpipa bawl kiangah a pejela; a thaunilhpa tungah, David leh a suante tung ngeiah, khantawnin a chitna a langsak ding hi.


Doŋ a sinda nafa ni se, amma sohõ a gonda nafa in da nin kulu se. 	 Amah tuh tuma in nang a ding in a phatuam kei a, tun zaw kei leh nang a ding in a phatuam ta hi;


Amma lordo wo kaŋ ay g'araŋ no ra, ay s'araŋ saabu. Zama manti araŋ ma hanse se, amma hasaraw se no araŋ go ga margu. 	 Ahihhangin, nou hiai thu ka hon hilhna ah kon phat theikei, na hoih semna ding lam uh hi louin, na siat semna ding lam jaw ua na kikhop nak jiak un.


Yonata mo na kwaayo kaŋ go nga jinda gaa din foobu ka no Dawda se, da nga bankaarayey hala nda baa nga takuba nda nga birawo da nga guddama. 	 Huan, Jonathanin a puansilh lai a suaha, david a piaa, a kivatna leh a namsau leh a thalpeu leh a taigakna nangawn amah a pia hi.


Annabey kulu mo go ga annabitaray te yaadin cine ka ne: «Ma kaaru ka koy Ramot-Jileyad. Ma te zaama, zama Rabbi g'a daŋ bonkoono kambe ra.» 	 Huan, huchimahbangin jawlnei dangten leng, Ramoth-gilead ah hoh tou in la. valamzangin; TOUPAN kumpipa khutah a pe sin ahi, chiin a gen ua.


I Irikoyo n'i fattandi i ma fun Misira, i gonda haw-bi gaabi cine. Dumey kaŋ yaŋ ga gaaba nd'ey, Israyla g'i ŋwa. A g'i biriyey ceeri patarmi-patarmi. A g'i hay da nga hangawey. 	 Aigupta a kipan Pathian in a pikhia a, gam bawngtal tha bang a nei uh, nam dang a melma uh a nekhin ua, guhte uh a hihzan vek ding uh, a thal un a kap pailet ding uh.


A na finetaryaŋ te mo fuwo se kaŋ yaŋ a fuwo ra haray ga tafay, amma taray haray ikaynayaŋ no. 	 Huan, in adingin tohlet neuchik vathangkalh omin a bawla.


Waato kaŋ a di ey, a ne i se: «Wa koy k'araŋ boŋ cabe alfagey se.» A go no mo, i diraw ra, i n'i hanandi. 	 Huan, aman amau a muhin, a kiang uah, Siampute kiangah vakilak un, a chi a. Huan, hichi ahia, a pai lai un a hongsiangthou chiat ua.


Ni ma feejo maano mo sambu, d'a sunfa, da maano kaŋ go ga teeley daabu, da taana kaŋ go ga haame daabu, da dumayze hinka, da maano kaŋ go i gaa, da kambe ŋwaari walhã, zama suubanyaŋ feeji gaaru no. 	 Belampa akipanin a thau leh amulmat, a sung thau, a tuap tunga bawk, leh a kaileng nihte, leh a tung ua thau omte leh a taklam liangte leng na la dia; kipumpiakna belampa a hih jiakin.


Rabbi ga Misira kar. D'a n'a kar, a g'a yayandi mo. I ga tuubi ka kaa Rabbi do, nga mo ga maa i se k'i no baani. 	 Huan, TOUPAN Aiguptate a vo ding a, a vo dinga, a hihdam lai ding; huchiin TOUPA kiangah a kik nawn ding ua, aman amaute ngetnate jain amaute a hihdamding hi.


Ay ne i se mo: «Araŋ wo hananteyaŋ no Rabbi se, jinayey wo mo hananteyaŋ no. Wura nda nzarfey mo bine yadda nooyaŋ no Rabbi araŋ kaayey Irikoyo se. 	 Huan a kiang uah, TOUPA adin na siangthou ua, tuiumbelsuante a siangthou uh; huan dangka leh dangkaeng TOUPA, na pipute uh Pathian adia utthua thillat ahi uh.


Boro fo kaŋ ga hanan ma zano booso ku, a m'a jisi gata banda nangu fo kaŋ ga hanan. I g'a jisi Israyla izey jama sabbay se, a ga ciya hari kaŋ ga harram kaa. Zunubi tuusuyaŋ sargay fo nooya. 	 Huan, mi thanghuai lou in bawngla vu a lakhawm ding a, dainawl mun siang ah a koih ding a, Israel suante mipi suante ding in kisian sakna tui dia zat ding ahi: huai bel khelh thoihna ahi


Yasuwa nda Israyla izey zaama koyey boŋ kaŋ go Urdun daaranta wayna kaŋay haray, za Baal-Gad Liban gooro ra kal a ma koy Halak tondo gaa, kaŋ ga ziji ka koy Seyir. (Yasuwa n'i nooyandi Israyla kundey se, kunda kulu nda nga baa. 	 Huan, hiai gam Kumpipate ahi Josua leh Israel suanten Jordan lui gal tumlam panga a thahte uh, Lebanon guam Baal-gad akipana Seir tang sun tou Halak tang phain; huan, Josuain Israel namte a kikhen dan bang jel un huai gam a gouluah ding un a pe chiate;


Borey binde furo kwaara ra han din hane tugante, sanda boroyaŋ kaŋ haawi n'i di waato kaŋ i zuru wongu do, kaŋ i na goobu haŋ. 	 Huan, mipite bel kidouna a mi taimang a zum ziak ua a guk a paimang bang in huai ni in a guk in khopi ah a lut uhi.


Ma fongu da ni Takakwa mo ni zankataray jirbey ra, Za zaari laaley mana kaa, Jiirey mo mana maan kaŋ ra ni ga ne: «Ay si maa i kaani.» 	 In ngakte a kivuan ua, mi hatte a hongkun ua, a tawm tak jiak ua ansute a khawl ua, tawleta dak khete hihmiala a om ua,


A suba mo, za da hinay, kaŋ a goono ga ye kwaara ra, a maa haray. 	 Huan, jing a khopi lam a akik nawnlai in a gil a hong kialta a.


Ma maan ay fundo gaa k'a fansa*, M'ay fansa ay ibarey sabbay se. 	 Nang mi hon gensiatnate, ka zahlaknate, ka zumnate na thei hi: hondoute na maah a om vek uhi.


Wura kaŋ i salle Rabbi se, kaŋ zambarey jine borey da zangey jine borey kande mo ga saba nda ton fo cine tiŋay. 	 Sang tung a heutute leh za tung a heutute dangka-eng TOUPA kiang a vei thillat dia a lat tengteng uh sekel singkhat leh sangguk leh zasagih leh sawmnga ahi.


A ma sedre bundu sambu mo, nga nda zu cira da hissop tuuro da cura kaŋ gonda fundi. A m'i sufu cura kaŋ i wi din kuro da hari zuru haro din ra k'a say-say fuwo gaa hala sorro iyye. 	 Huan, Sidar sing leh husop leh khau san leh vasa hing pen a la ding a, vasa gohsa sisan ah leh lui tui ah a diah ding hi.


Boro kaŋ na saamo hay, Bine saray hari no a du nga boŋ se. Saamo baaba sinda bine kaani. 	 Kuapeuh mi hai suangin a lungkhamna dingin a suanga; huan mi hai pan nuamsakna a neikei.


Bonkoono Zerses binde salaŋ nga wando Esta se ka ne: «May no bora? Man n'a go mo, bora kaŋ ga ta ka woodin teeyaŋ miila, baa nga bina ra?» 	 Huan kumpipa Ahsurain thu a gena huan kumpinu Esther kiangah, Kua ahia, kaw om ahia, huchibang a lungtang sunga tum ngam? a chi a.


Kal i koy hi ra nangu kaŋ boro kulu si no. 	 Huchiin gamdai mun ah longin a vapaimangta uh.


Waato kaŋ Suleymanu na adduwa te ka ban, kala danji zumbu ka fun beene ka sarga kaŋ i ga ton, da sargay cindey ŋwa. Rabbi darza mo na fuwo to. 	 Huan Solomon a thum khitin van akipanin mei ahong paisuk a, hal mang thillat leh kithoihna te a hong kangmangta a, huan TOUPA thupinain in hongdimta hi,


da Yahuda, da Benyamin, da Semaya, da Irimiya, 	 Juda, Benjamin, Semaia, Jeremia,


Yesu tu i se ka ne: «Irikoy goyo neeya: araŋ ma nga kaŋ Irikoy donton cimandi.» 	 Huan, Jesun a kianguah, Pathian nasep hiai ahi, a misawl gingta le uchin, a chi a, a dawnga.


Israyla na nga boŋ margu mo da Baal-Peyor tooro hala Rabbi futa koroŋ Israyla se. 	 Huan, Israelte'n Baalpeor mah a pom tei ta ua; huchi in Israelte tungah TOUPA a heh mahmah hi.


Kal araŋ ma hin sanni fo te sohõ, ka naŋ borey din ma cinayaŋo naŋ, i ma si birno din cina koyne, kala waati kaŋ ay na fondo no. 	 Huchiin keimahin thupiak ka bawl masiah, huai mite khawl ding leh, hiai khopi lam lou dingin, thupiak bawl un.


da cinakoy da tondi jabukoy, da zama i ma kataakuyaŋ day mo, da tondi jabante yaŋ, kaŋ i ga Rabbi windo kortimey hanse nd'a. Zama hay kulu kaŋ i gond'a muraadu, i m'a nooro bana, 	 Suang sekmite leh suang laikhemite kiangah, Toupa insiatnana bawlna ding sing leh suangte leh in bawlnaa a khawkna peuh ah a zang jel uhi.


I baa no kaŋ Rabbi lordi* ka ne Israyla izey m'i no, za han kaŋ hane a na jiyo soogu i boŋ. Hin sanni kaŋ ga duumi no i banda kulu zamaney ra.» 	 Amau sathau a nilh ni a Israel suante'n a piak ding ua TOUPA'N thu a piak. Hiai hi khantawn a a suante zel tan a a hih dan ding uh ahi.


Waato din gaa no jama kulu ye ka kaa Yasuwa do i Makkeda gata ra baani samay. Boro kulu no mana baa me nyooti Israyla izey afo kulu boŋ. 	 Mi tengteng Josua kianglamah Makeda ah galmuang takin a hongpai nawn ua: kuamahin Israel suante demna dingin a lei uh a lok kei uhi.


Dawda wande hinka mo, i konda ikulu, Ahinowam, Yezreyel bora, da Abigayil, Nabal Karmel bora wande zeena. 	 Huan, David jite nih Jezreel mi Ahinoam leh Karmela mi Nabal ji Abigail te leng salin a pi khin uh.


Zama d'araŋ bare ka ye ka kaa Rabbi do, kulu araŋ nya-izey d'araŋ izey ga du bakaraw borey kaŋ kond'ey ka daŋ tamtaray yaŋ do. I ga ye ka kaa mo laabo wo ra. Zama Rabbi araŋ Irikoyo ya gomnikoy no kaŋ gonda bakaraw. A si banda bare araŋ gaa mo, hala day araŋ ye ka kaa a do.» 	 TOUPA lam na hongngat nawn uleh na unaute uh leh na tate uh sala manmiten a hehpih ding ua, hiai gamah a hongpai nawn ding uhi: TOUPA na Pathian uh lah chingthei tak leh zahngai thei tak ahi ngala, amah lam na hong ngat peuhmah uleh a honnuse kei ding hi, chiin.


Bonkoono mo ne Yowab kaŋ ga ti wongu marga wonkoyo kaŋ go nga banda se: «Ma koy sohõ ka bar-bare ka Israyla kundey kulu gana za Dan gaa kal a ma koy Beyer-Seba gaa, ka borey kabu, zama ay ma borey lasaabo timmanta bay.» 	 Huan, kumpipa'n a kiang a om sepaih heutu Joab kiang ah, Israel nam tengteng lak ah Dan a kipan Beer-seba pha in vialvak inla, mi bangzah ahi ua ka theihtheihna ding in sim vek un, a chi a.


Kala Ezra tun ka kay. A na alfaga beerey da Lawi borey da Israyla kulu daŋ zeyaŋ ka ne i ga goy sanni woodin boŋ. I binde ze. 	 Huchiin Ezra a thoua, hiai thu dungjuia a hih ding un, siampute leh Levi mite laka pipente leh Israel tengteng a kichiamsak ta hi. Huchiin a kichiamta uhi.


Amma araŋ, ya Israyla tondi kuukey, araŋ _boŋ tuuri-nyaŋey__ ga te kambeyaŋ, araŋ ma nafa hay ay borey Israyla izey se, zama i kaayaŋ maan tak! 	 Nou bel, Aw Israel tangte aw, hiang na suah ding ua, ka mi Israelte adin gah na suah ding uh; a hongpai mai ngal sin ua.


Waato kaŋ Hina-Kulu-Koyo na bonkooney say noodin, Neezu* goono ga kaŋ Zalmon tondo boŋ. 	 Pathian tang tuh Basan tang ahi a; Basan tang tuh tang sangpi ahi.


Ifraymu goy laala go kunsumante, A zunubo mo go jisante. 	 Ephraim thulimlouhna koih hehin a oma, a khelhna kephoihnaa koihin a om hi.


Waato gaa a ne Toma se: «Kande ni kambayze neewo, m'ay kambey guna mo. Ma kande ni kambe ka daŋ ay carawo ra mo. Ma si goro nda cimandiyaŋ-jaŋay, amma ma cimandi.» 	 Huan, Thoma kiangah, Na khutzungin honsawk inla, ka khutte en in; na khutin ban inla, ka nak khawngah sawk in; gingta louin om kenla, gingtain, a chi a.


I na Maryama daabu mo gata banda kala jirbi iyye. Jama mo mana dira kala waato kaŋ i kande Maryama a ma furo koyne. 	 Huchiin Miriam pen dainawl ah ni sagih a bu manga; Miriam a pi lut nawn ma un mipite a kisuan kei uh.Huai khintin mipite Nazeroth akipan a pawt ua, Paran gamdai ah giahbuk a sat uhi.


Yesu bumbo kuband'ey ka ne: «Wa fofo!» Ngey mo kaa k'a cey di ka sududu a se. 	 Huan ngaidih, Jesu'n amau a tuak a, Chibai aw, a chi a. Huchi in, amau tuh a khepek khawng a len ua, chibai a buk uh.


Rabbi salaŋ Musa se mo ka ne: 	 Huan, TOUPAN Mosi a houpiha,


Me fo go no koyne windo ra haray kaŋ ga guna dandi kamba haray. A neesi mo koyne me ka koy me gaa dandi kamba haray, kambe kar zangu. 	 Huan sim lamah huang sungnung lutna ding kongpi a oma, sim lam kongpite kikal a teha, tong ja ahi.


Araŋ ga kun da du, araŋ ga buunu hay. Araŋ fulanzama ya danji no kaŋ g'araŋ ŋwa. 	 Lou keu na pai ding ua, buhpawl na suang ding uh; na hu uh noumau kang mang ding mei ahi.


Waato kaŋ a n'i sallama, a banda a kaaru tondi kuuko boŋ zama nga ma te adduwa. 	 Huan, amau a kikhensak nungin thum dingin tangah a hohta a


Dawda binde kaa Sawulu do ka kay Sawulu jine. Sawulu ba r'a mo gumo, a ciya Sawulu se wongu jinay jareko. 	 Huan, David Saula kiang a vatunga, a maah a va dinga: aman a na it mahmaha, a galvan tawipa dingin a pangta hi.


Ay hayyaŋo jirbi hinza banda, wayboro wo mo hay. Iri go care banda, yaw fo kulu si no mo iri do fuwo ra, kala day iri boro hinka hinne fuwo ra. 	 Huan, hichi ahia, ka nau neih nung ni thum nungin hiai numeiin leng a nei sama; om khawm ka hi ua; huai ina om kou tegel lou, huai in ah kuamah mikhual om a om kei uh.


Yaa no Rabbi ci: Ngey din kaŋ goono ga Misira gaabandi, Ngey mo ga kaŋ. A hino boŋbeera ga ye ganda. Za Migdol gaa kal a ma koy Siyen gaa, I kulu ga kaŋ da takuba a ra. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 TOUPAN hichiin achi: Aigupta tungding mite leng a puk ding ua, a hanta suansek uh leng a vuallel ding; Migdol akipan Suene pha in namsau in a puk ding ua, TOUPA PATHIANIN a chi ahi.


A ciya mo, waato kaŋ iri ibarey kulu maa baaro, kala dumi cindey kulu kaŋ yaŋ goono g'iri windi humburu, i biney pati mo ka donda ngey boŋ zama i bay kaŋ goy woodin, iri Irikoyo dabari no. 	 Huan hichi ahi a, i melmate tengtengin huai a jak un, i kim i vel ua om khovelmi tengteng a lauta ua, a mitmuh ngei uah nakpi takin a lunglelta uhi: hiai nasep lah i Pathian uh hih ahi chih a thei ngal ua.


Gaa no a na nga bannya fo kaŋ ga saajaw a se ce ka ne a se: «Ma waybora din kaa taray ay se, ka fu meyo saafi.» 	 Huchi in a sikha, a nektak bawl a sam a, Hiai numei ka kiang a kipan pawtsak inla, kong khak bikbek in, a chi a.


Waato kaŋ Bitros kaa Urusalima, borey kaŋ yaŋ ga ti dambanguyaŋ do haray waney kakaw da Bitros 	 Huchiin, Peter tuh Jerusalem khua a tun touh takin, Zeksumten a kiangah,


Araŋ ma bara nda asariya* dumi folloŋ, sanni fo ce-yaw se danga mate kaŋ a go laab'ize se, zama ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo.» 	 Gam dang mite ading leh hiai gama mi himte adingin dan kibang khat na neih ding uh ahi: Kei TOUPA na Pathian ka hi hi, na chi ding ahi, chiin.Huchiin Mosiin Israel suante a houpiha, hamse loupa pen dainawl ah a pi khia ua, suangin a deng uh, Israel suanten TOUPAN Mosi thu a piak bangin a hihta uh.


Ibeero hay ize aru k'a maa daŋ Mowab. Nga no ga ti Mowabancey baaba hala ka kaa hunkuna. 	 Huan, a upa jawin tapa a nei a, a min din Moab a sa: huai mi tulaia Moabte suangpa ahi.Huan, a naupang jawin leng tapa a neia, amin dingin Ben-Ammi a saa: huai mi tulaia Ammon suante suangpa ahi hi.


Kulu araŋ ma woodin bay: Irikoy no k'ay zeeri, Nga no ka nga wufa daaru k'ay windi. 	 Pathianin ka thu ah honzouta chih tuin thei un, huan a lenin a honum suak hi.


Yaa no Rabbi ci: Guna, ay ga laala tunandi ni se ni windo ra. Ay ga ni wandey sambu ni jine, ay m'i no ni gorokasin se. A ga kani da ni wandey zaari kwaaray. 	 TOUPA'N hichi in a chi, Ngai in, nangmah inkuan lak a kipan mahmah in na tungah thil hoihlou ka suaksak ding a, na mitmuh mahmah in na zi ka hon laksak ding, na vengte ka pe dia, sun khovak in na zite a luppih ding uh.


Yaadin no Dawda nda Israyla dumo kulu kande Rabbi sundurko nd'a, i go ga kuuwa ka hilliyaŋ kar. 	 Huchi in David leh Israel mi tengteng in kikou zuazua leh pengkul mut loiloi kawm in TOUPA bawm a latouta uhi.


Boro kulu mo kaŋ ga dira lordo wo boŋ, laakal kanay da suuji ma bara a banda, da Israyla kaŋ ga ti Irikoy wano banda mo. 	 Huan, huai dan banga om peuhmahte tungah lemna leh hehpihna om hen, Pathian Isrealte tung ngei ah.


Ay go ga fongu nda cimbeero kaŋ sinda munaficitaray kaŋ go ni ra, cimbeero kaŋ jin ka bara ni kaayo Lowis ra da ni nyaŋo Yuniki ra, kaŋ ay ga tabbat a go ni ra mo. 	 Ginna taktak nangmah a om tuh ka theigige ngala, huai ginna atung in napi Loisi ah a oma, na nu Iunisi ah leng a oma, nangmah ah leng a om chih diktak in kathei hi.


Kaari, ya laabo kaŋ gonda fatayaŋ kaŋ ga yooje, Nin kaŋ go Etiyopi isey banda! 	 A, kha jap ging hawhaw gam, Ethiopia gama luite gala om,


Day yaamo no i go ga sududu ay se. Dondonandiyaŋey kaŋ i ga te mo, borey alaadayaŋ no.› 	 Abang abang hitaleh, a thuhilhna ua mihing thupiakte a hilh jiakun a honbiak u tuh a thawn lel ahi, chih gelh bangin.


Araŋ m'i fay kanandi hinka. Kanandi fa borey kaŋ yaŋ ga waani wongu goy se no, kaŋ yaŋ koy wongo do. Kanandi fa mo jama kulu se no. 	 Huan, gallak sum mun nih ah khen unla, kidouna a hoh kidoumite ding leh omkhawmte ding in:


Da wandiyo fo go no kaŋ boro fo goono g'a arwasay, alboro fo mo m'a gar kwaara, a kani nd'a mo, 	 Nungak siangthou, mi zikham, min khuaa a muh ua, a luppih leh;


Boro folloŋ kaatiyaŋ ga naŋ araŋ boro zambar fo ma zuru. Boro gu kaatiyaŋ g'araŋ zurandi. Hal i m'araŋ naŋ sanda seeda kaŋ go tondi kuuku yollo gaa, Wala binde liiliwal kaŋ go tudu boŋ. 	 Mi khat phawnin sang khat a taikek dudup ding ua; mi nga phawn in na taikek dudup ding uh; a tawpin mualvuma puankhai khai bang leh, tang tunga chiamtehna om banga nutsiatin na om ding uhi.


Fu mo kaŋ fay ihinka ka gaaba nda care, fuwo din si du ka kay. 	 Inkuan khat leng amau a kidou uleh, huaite inkuan a ding khe theikei kei ding uh.


Rabbi ne ay se koyne: Ay na murteyaŋ me-hawyaŋ gar Yahuda borey ra, da Urusalima gorokoy ra. 	 Huan, TOUPAN ka kiangah, Juda mite leh Jerusalema tengte lakah phialgukna a om.


I si lasaabu ngey biney ra kaŋ ay ga laakal da ngey goy laaley. Sohõ i te-goyey margu i gaa k'i windi, i go ay jine mo. 	 A gitlouhna tengteng uh ka theigige chih a lungtangte un a ngaihtuah kei uh: tuin amau thilhihte ngeiin amaute a kainok hi; ka mai maah a om uh.


I ga fongu noodin ngey tamtara laabo ra naŋ kaŋ i kond'ey din, i ga bare ka tuubi ka ŋwaaray ni gaa noodin, borey kaŋ kond'ey tamtaray din laabo ra. I ga ne: ‹Iri na zunubi te, iri na hartayaŋ goy te, iri na goy laalo te.› 	 Sala a pina gam ua a ngaihtuah khiak ua, a kisik ua, Thil i nahihkhial hi, diklou mahmah leh gilpi, mahmahin I nagamta uh, chia sala pi mite gama nang a hon nget ule bel,


D'a gana ka bisa, d'a daabu, D'a na borey margu ciiti do, May no ga hin k'a ganji? 	 Paisuak henla, man henla, huan vaihawmna ah sam leh, huchiin kuan amah a dal thei dia?


A na cambu sambu mo k'i bare a jine, amma armo wangu ka ŋwa. Kala Amnon ne: «Alborey kulu m'ay no nango.» Alborey mo, afo kulu fatta k'a no nango. 	 Huan, a kanna a la a, a ma ah a bungkhia a; himahleh a ne nuamkei a.


I hangawey gonda deene, Haw go i birawey kulu ra. I bariyey ce camsey sanda day captuyaŋ no, I torkey cey mo sanda day alma haw beeri. 	 A thalte uh a zum mahmaha, a thalpeu tengteng uh laisain a om keukou a; a sakol chinte uh meisahsuang a banga, a kangtalai khete uh leng pingpei a bang hi.


Woodin sabbay se no ay goono ga sombu Baaba jine, 	 Huai jiakin Pa maah ka khukdin jela;


I goono g'ay fanta, I go ga kay ay se kuray fo waani. I ga soobay ka yollo tuf'ay moyduma gaa no, 	 A honkih ua, kei akipan a tuam din uh, ka maia chil siat a kidek kei uh.


Da boro fo ga konda araŋ tamtaray ra, da boro fo g'araŋ ŋwa, da boro fo g'araŋ di, da boro fo ga nga boŋ beerandi, da boro fo g'araŋ moyduma saŋ -- kulu nda yaadin araŋ ga suuru nda bora! 	 Min salin honbawl le uh, honne gai le uh, nuamtak honsa le uh, amau leh amau na tunguah kiliansak le uh, na mai uah honbeng le uh, na thuakthei jel ngal ua.


Boro gomni hina me no i ga ba r'a, Talka mo bisa tangarikom. 	 Mihing deih thusam a migitna tehna ahi; huan mi genthei mijuauthei sangin a hoihjaw hi.


«Bora din kaŋ sobe, i ma kond'a gata banda. Borey kulu kaŋ yaŋ maa a sanney ma ngey kambey dake a boŋo boŋ. Jama kulu mo m'a catu-catu nda tondiyaŋ _kal a ma bu__. 	 Hamsiat loupa dainawl ah pi unla, a theihpihte tengtengin a lu ah a khut uh koih uhenla, mi tengtengin suangin deng uhen.


Rabbi humburkumay ga ti laakal sintinay. Boro kulu kaŋ g'a lordey goy te, A koy gonda fahamay hanno. Rabbi sifayaŋo go no hal abada. 	 TOUPA kihtak tuh pilna bul ahi a; huchi banga hihmiten theihsiamna hoih a nei uhi; amah phatna tuh khantawna om ding ahi.


Kwaarey din kuray saajey mo, kaŋ yaŋ araŋ ga no Lawitey se, i m'i neesi za kwaara birni cinaro gaa ka koy kwaara banda kambe kar zambar fo a casanta kuray kulu. 	 Huan, dainawl Levite na piak ding kho kulh a kipan tong sangkhat a sau ahi ding ahi.


Ay ne: «Ya Rabbi, beene Irikoyo, Irikoyo Beeraykoyo, kaŋ ga humburandi, nin kaŋ ga haggoy da alkawli nda suuji borey kaŋ ga ba nin yaŋ se, ngey kaŋ yaŋ ga haggoy da ni lordey, ay ga ni ŋwaaray no! 	 Aw TOUPA, van Pathian, Pathian thupi leh lauhuai, amah ita a thupiakte juite tunga thukhun theigige leh chitna nei gige:


Iri go g'a te hananyaŋ ra, da bayray, da suuru hinyaŋ, da booriyaŋ, da Biya Hanno, da baakasinay kaŋ sinda munaficitaray. 	 Siangthouna bang, theihna bang, dohtheihna bang, chitna bang, Kha siangthou bang.


A ga hin ka te wandiyo ma dinya nga taalam jinay, Wayhiiji mo ma dinya nga zaarey? Kulu nda yaadin, Ay borey dinya ay gaa jirbiyaŋ kaŋ sinda me. 	 Nungakin a kizephoihnate a mangngilh theiin, mou thakin a kivatna a mangngilh thei ding maw? Ka miten bel ni simsenglouh sungin a honna mangngilhta uh.


Ay go ga tira wo hantum Timotiyos se, ay ize no da cimi cimbeeri* ra. Gomni nda suuji nda laakal kanay ma bara ni banda kaŋ yaŋ ga fun iri Baabo Irikoy d'iri Rabbo Yesu Almasihu do. 	 Ginna a ka ta taktak Timothi kiang ah: Pathian I Pa leh, Kris Jesu I Toupa kiang a kipan, hehpihna, zahngaihna, lemna hong om hen.


Bine ibaay laaley goyey binde, taray kwaaray no i go. Ngey ga ti: zina, da ziibi, da furkutaray, 	 Huan sa thilhihte tuh a kilang chian ahi, huaite tuh hiaite ahi uh: angkawmna, kingaihna, thanghuaina, hukna,


Sohõ binde ni ga laali laabo ra kaŋ na nga me feeri ka ni kayne kuro ta ni kambe ra. 	 Huaijiakin, lei, na khuta kipana na nau sisan sang dinga a kam naka akipan hamsiat na hita hi;


Da day ni ga sombu ay jine, a kulu ga ciya ni wane.» 	 Huchiin, honbia inla, a vekin nanga ahi ding, a chi a.


Nebo izey, waygu cindi hinka no. 	 Nebo tate, sawmnga leh guk.


Amma da hay fo no k'a tooru-tooru, a ma kande toorimo seeda se. A si haya kaŋ i tooru din bana. 	 Boh nenin na omta leh, huchiin theihpih dingin hontawi henla, huan bohnen a ompen a din kei ding hi.


Rabbi no ga may, ndunnya ma farhã. Gungey margey ma te bine kaani. 	 TOUPA kumpipain a tu-a; lei tuh nuam takin om hen; tuikulh gam tampi takte tuh kipak takin om hen.


Yaadin cine no ay ga naŋ ni goy yaama ma ban d'a, da kaaruwatara kaŋ ni kande ka fun d'a Misira laabo ra. Ay ga te mate kaŋ ni si ni boŋ sambu k'i guna koyne, ni si ye ka fongu Misira koyne hal abada. 	 Na hukna leh Aigupta gam akipana na kizuakna a honhih tawpsak ding ua, huchiin amau lam ah na mit na leng sak nawn kei dia, Aigupta gam na theigige nawnta kei ding.


Zama yaa no Rabbi Kundeykoyo, Israyla Irikoyo ci: Babila ize wayo ga hima sanda karayaŋ gangani waati kaŋ cine i goono g'a kara. D'a gay kayna mo, kala fari wiyaŋ waate no ga kaa a gaa. 	 Sepaihte TOUPA, Israel Pathianin hichiin a chi: Babulon tanu phual sik ngil lai bang ahia, sawt lou nungin buhchil hun a tungah a hongtung ding.


Wa kande mo i ŋwaari sargayey kaŋ ti hamni baano kaasumante nda ji, zaka yagga cine yeejo se, da zaka iddu feeji gaaro se, 	 A tangbuang thillat uh, tangbuang nelte sathau a helkhawm, bawngtal khat ah mun sawm a khen a mun thum, belamtal khat ah mun sawm a khen a mun nih.


Jileyad arkusey ne Yefta se: «Rabbi ma ciya seeda iri da nin game ra. Daahir hay kulu kaŋ ni ci, a boŋ no iri mo ga goy.» 	 Huan, Gileadte upaten Jephtha kiangah, TOUPA i kikal uah hontheihpihpa ahi ding; na thu bangbangin ka hih ngeingei ding uh, a chi ua.


Reyzin hari ga ba ka ban, Reyzin tikse go ga yangala, Bine kaani koyey kulu go ga bine jisi. 	 Uain thak lah a kapa, grepgui lah a baha, lungtang nuamte tengteng a mau uhi.


Amma d'araŋ ga care nama ka care ŋwa, wa haggoy araŋ ma si care halaci. 	 Himahleh, na kikeih ua, na kinek tuah uleh na kinekgaih louhna ding un, pilvang un.


A na borey marga da nga talibey mo ce, ka ne i se: «Da boro fo ga baa nga ma kaa ay banda, kal a ma nga boŋ ze jina, ka nga kanjiyaŋ* bundo sambu k'ay gana. 	 Huan, mipite, a nungjuite toh, a sam a, a kiang uah, Kuapeuhin honzuih a ut leh, amah kingaihsak louin, a kros puin honjui hen.


A na gaabikooney zeeri ka kaa ngey koytaray kargey ra, Ka talkey beerandi. 	 A laltutphah ua lal tute a kai khia a, nam tomte tuh a pahtawita a.


Borey kaŋ yaŋ a waadu, ngey mo no a ce. Borey kaŋ yaŋ a ce din, ngey mo no a ciya adilante _nga jine__. Borey kaŋ yaŋ a ciya adilante din _nga jine__, ngey se mo no a na darza no. 	 Huan, a seh kholhte tuh a sam laia; huan a sapte tuh siam a tangsak laia; huan, siam a tansakte tuh a pahtawi lai hi.


Ni ce ma si taamu ni gorokasin kwaara kala alwaati-alwaati, Zama a ma si farga nda nin, Hal a ma konna nin. 	 Na inveng in ah na khe vang sakin; huchilouinjaw a honchimtakin, a honmudah kha ding.


Boro kulu mo kaŋ ga lordi kaŋ kayna d'i kulu daaru ka borey dondonandi yaadin, i ga ne a se boro kaŋ bisa ikulu kaynayaŋ beene koytara ra. Amma boro kulu kaŋ g'i te, ka borey dondonandi nd'ey, i ga ne a se ibeeri beene koytara ra. 	 Huchiin, kuapeuh hiai thupiak neupente laka a khat lel leng jui lou a, tuabanga hih dia mite thuhilh peuhmah, vangamah mi neupen a kichi ding hi; ahihhangin, kuapeuhmah juia thuhilh behlap tuh, vangamah mi lian a kichi ding hi.


Irikoy na ganji hamey taka ngey dumey boŋ, kwaara almaney mo ngey dumey boŋ, da hay kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ ngey dumey boŋ. Irikoy di kaŋ woodin mo ga boori. 	 Huchiin, Pathianin gamsa amau chi omdan ding bang chiatin, gamte amau chi omdan ding bang chiatin, leia thil khupboha paite tengteng amau chi omdan ding bang chiatin a bawla: huan, Pathianin huai a ena, hoih a sa mahmah hi.


Za nango kaŋ go beene meyo boŋ ka koy a ra haray Fuwo ra, da taray haray mo, bundu naagu Fuwo cinaro kulu gaa tak, kuray kulu, a ra d'a banda gaa, neesijo boŋ. 	 Kongpi lu tungte, dantan siangthoupen te leh a polam toh, bang tengteng a sunglam leh a polam tanin.


Da ni miila ni bina ma saba, Ka ni kambe salle Irikoy gaa, 	 Na lungtang na koih dika, amah lama na khutte na jak leh;


Laabey kulu ra, naŋ kaŋ bonkoono lordo d'a feyaŋo to, i na bu hẽeni bambata te Yahudancey game ra, hala nda mehaw da hẽeni da kosongu boobo. Boro boobo mo go ga kani bufu zaara nda boosu ra. 	 Huchiin bial chitenga, koilai peuha kumpipa thupiak leh a thubawl tunna ah, Judate lakah nakpi-a sunna, anngawlna, kahna, mauna a om hi; mi tampi saiippuan silhin, vut lakah a lum uh.


Kala Musa nda Haruna nda Israyla izey jama kulu na woodin te Lawitey se. Mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se Lawitey boŋ, yaadin cine no Israyla izey te i se. 	 Huchibangin Mosi te, Aron te, Israel suante omkhawm tengtengin Levite tungah a hih uhi. Levite tungtang thu-a TOUPAN Mosi thu a piak tengteng bangin a tunguah Isreal suanten a hih uhi.


Talkey ga care kankam, Afo kulu ga nga gorokasin kankam. Zanka kayna ga mo-koogay cabe albeeri se, Yaadin mo no kayna boro ga cabe darzakoy se. 	 Huchiin, mite nuaisiahin a om ding ua, mi chih kinuaisiahin a om ding uh, mi chih amau insakinkhangte toh kiuaisiahin a om ding uh: naupang upa tungah kisathei takin a om ding ua, mi thulimloupi nangawn mizahtakhuai tungah kisathei takin a om ding.


Wa kaa ay do, araŋ kulu kaŋ goono ga taabi, jaraw tiŋokoyey, ay mo g'araŋ no fulanzamay. 	 Nou sem gim leh puakgik po tengteng aw, ka kiangah hongpai unla, keiman khawlna konpe ding.


Amma Irikoy no k'araŋ daŋ Almasihu Yesu ra, nga kaŋ Irikoy do a te iri se laakal, da adilitaray*, da hananyaŋ, da fansa, 	 Amah tuh Kris-a noute hinna nak ahi; huan Pathianin Kris tuh i pilna bang, I diktatna bang, i sianthouna bang, i tatna bang hi dingin a bawlta;Huaijiakin, gelh ahih bangin, a suang peuhmahin Toupa suang hen.


A ciya mo, kaŋ a gay kayna gooro mo koogu, zama beene hari siino ga te laabo ra. 	 Huan, a nung deuh in hichi ahia, huai gama vuah himhim a zuk louh jiak in lui a hong kangtata.


Maryama wo, kaŋ a arme Liyaziru jante, ga ti waybora kaŋ na waddo soogu Rabbi gaa k'a cey tuusu nda nga boŋ hamno. 	 Mari thau namtui Toupa nilha a sama a khe nulnu, huai sanggampa Lazar ahi, damlou tuh.


Ay mo, ay ga hangaw hinza hay tondo kambo gaa ka te danga ay goono ga hay fo goo no. 	 Huan, muitum bangin thal thum a sikah ka honlawn dinga.


Musa na asariya lordi iri se, Tubu hari no Yakuba marga se. 	 Mosiin dan honpia, Jakob mipite dingin gouluah ding.


Kubay go no hala ni si hin ka di, Beene hirriyaŋ mo ga ni daabu. 	 Ahihkeileh khomial, na muh theihlouh, leh tui tampiin nang a honkhuh hi.


Amma da nango kaŋ ga haaga goro yaadin, a mana tonton mo, gaa no a ma bay kaŋ jaŋ dollo day no. Alfaga ma ci bora se a ga hanan. 	 Himahleh a bol ngou pen a omna ngei a a om a, a zamzak kei leh meimatum pawn lel ahi a; siampu in a siangthou chih a phuang ding ahi.


da feeji kuuru kaŋ i cirandi, da hari-ra-hansi kuuruyaŋ, da jitti bundu, 	 Leh belampa mul diahsan, leh ngalvang vun leh, singgi sing;


A kay mo buukoy da fundikooney game ra, ka balaawo gaay. 	 Misi leh mihing kikal ah a ding a, hi a dang ta hi.


Ni ga ciya iziibo dumi cindey kulu jine, ni ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi.» 	 Namte mitmuhin nangmah kihihnin na hi ding, huan, TOUPA ka hi chih na thei ding, a chi, chi in, a chi a.


Sohõ, ni go noodin beene, ni nangoray hananta ra, ni m'ay guna ganda. Ma ni jama Israyla kulu albarkandi, iri nda laabo kaŋ ni n'iri no, mate kaŋ ni ze d'a iri kaayey se, laabu no kaŋ ga wa da yu bambari.» 	 Na omna siangthou van akipan honen inla, nawitui leh khuaiju luanna gam, ka pi uh leh pute piak dinga na nakichiam sa bangin na mi Israelte leh na gam honpiak vualjawlin, na chi ding uh.


A naŋ ni ma maa nga jinda kaŋ fun beene, zama a ma ni dondonandi. Ndunnya boŋ mo a naŋ ni ma di nga danji beero. Ni maa a jinda mo kaŋ fun danjo bindo ra. 	 A honsinsak theihna dingin van akipanin a aw a honza saka, leitungah a mei thupi a honmu saka, meia kipana a thu naja uhi.


I n'a haw ka kond'a k'a no Bilatos* se, kaŋ ga ti dabarikoono. 	 huan, a gak ua, a pi ua, gam ukpa Pilat kiang ah a peta ua.


Abimelek na Israyla may jiiri hinza. 	 Huan, Abimelekin Israelte tungah kum thum vai a hawm.


Zama Babila bonkoono takuba ga kaŋ ni boŋ. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ngala: Babulon kumpipa namsau na tungah a hongtung sin.


da gabu nda nga dumi kulu, 	 Mu sanete bang, mu meikate, mu a chi himhim;


Araŋ ma kande sargay summaare kaŋ i ga ton kaŋ haw ga kaan Rabbi se. Wa kande yeej'ize fo, da feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, kaŋ i kulu sinda laru. 	 TOUPA a ding in gimlim di'n halmang thillat na lat ding uh ahi, bawngtal tung khat, belamtal khat, belamnou a pa kum khat a upa gensiatbei sagih:


Zama araŋ ga bay kaŋ Irikoy mana araŋ fansa araŋ goray yaama gaa kaŋ araŋ tubu araŋ kaayey do da hayey kaŋ ga halaci, danga nzarfu wala wura. 	 na pipute uh piaksawn, na awmdan uh bangmah hilou khawng a kipan, thil sethei, dangka leh dangkaeng a tat na hikei ua,


Ji kulu kaŋ cindi alfaga kamba ra mo, a m'a tuusu bora kaŋ i goono ga hanandi boŋo gaa, zama i ma sasabandiyaŋ te bora se Rabbi jine. 	 Huan, siampu khut a sathau om laiteng in TOUPA ma a kilepna bawl sak ding in kisiang sak ding mi lu a nuh ding ahi.


borey kaŋ yaŋ i kabu i do, i alborey lasaabo boŋ, za handu fo izey ka koy beene, sanda ngey kaŋ yaŋ i kabu i do to boro zambar iyye nda zangu gu. 	 Pasal tengteng kha khat akipan tunglam a simte uh sang sagih leh ja nga tak a ching uhi.


Israyla izey kundey ra a cindi kunda iyye kaŋ yaŋ i mana i tubo fay ka no i se jina. 	 Huan, Israel suante lakah a tantuam uh hawm nailouh nam sagih a om laia.


Neyomi kurnyo Elimelek wo bu ka wando nda nga ize aru hinka naŋ. 	 Huan, Elimelek, Naomi pasal a si a, amah leh a tapate nih kia a hita ua.


Kokor banda waybora bumbo bu. 	 Huai zohin, numei leng a sita a.


Buuyaŋ kaŋ dumi boro kaŋ sinda dambanguyaŋ ga bu, A cine no ni ga bu yawey kambe ra, Zama ay no k'a ci. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Pautuam mite khut ah, zeksumlou sih in na siding; ka pau ta ngala, chih TOUPA Pathian thupawt ahi.


Rabbi mo ga bangay i boŋey se beene, A hangawo mo ga fatta sanda maliyaŋ cine. Rabbi, Koy Beero ga hilli kar, A ga fatta mo, nga nda dandi kambe hari haw beero. 	 Huchiin amau tungah TOUPA akimu dinga, khophia bangin a thal a pai khe ding; huan TOUPA PATHIAN in pengkul a mut dia, simlam pingpei toh a pai khe ding hi.


A waasu ka foobo bare garba ra. A zuru ka ye dayo do koyne ka hari guru. A guru mo yoy kulu se. 	 Huan, kintakin a tuibel a gan kuangah a teia, tui tawi dingin tuileh lamah a tai nawna, a sangawngsau tengteng a dingin leng a tawitawi hi.


Rabbi no ga ti ni batukwa. Rabbi no ga ti ni se bi ni kambe ŋwaari gaa. 	 Toupa nangmah chingpa ahi: Toupa na taklama nang honliahpa ahi.


Waato kaŋ i ye ka kaa mo, i borey kaŋ yaŋ jin ka kaa ka goro ngey mayray harey ra i kwaarey ra, ngey ga ti: Israyla borey, da alfagey*, da Lawitey da Netiney (kaŋ yaŋ ga ti Rabbi windo bannyey). 	 Huan amau tantea a khopite ua teng masapente bel, Israel, siampute, Levi mite, leh Nethinim mite ahi uh.


Borey wo buukoy ga ciya beene curey da ham farre ŋwaari. Boro si no mo kaŋ g'i gaaray. 	 Mite luang tunga leng vasate leh gamsate an ahi ding; kuamahin a delh mang kei ding uh.Huan, Juda khopite ah leh Jerusalem kholakte ah nuamsa husate leh kipahna gingte, mouneipa awte, mou awte leng ka daisak ding: a gam lah a segawp sin ngala.


Amma boro laaley da hiilantey ga koy jina goy laalo ra. I goono ga halli, i goono g'i halli mo. 	 Migilou leh mi khemhatte tuh, mi khem leh khema omin a gilou semsem ding uhi.


Zakariya, Aziyel, Semiramot, Yehiyel, Unni, Eliyab, Maaseya, da Benaya mo gonda moolo beeriyaŋ kaŋ i kosongo ga hima wandiyoyaŋ jinde. 	 Huan Zekaria, Aziel, Semiramot, Jehiel, Unni, Eliab, Maasei, Benai, pekging guisawmneite Alamoth toh kituaka bawl toh;


Hano din hane no Rabbi na alkawli sambu Abram se ka ne: «Ni banda se no ay na laabo wo no, za Misira isa gaa kal a ma koy isa beero gaa, kaŋ ga ti Ufratis isa. 	 Huai niin Toupan, hiai gam, Aigupta lui akipan lui lianpi (Euphrates lui) phain, na suante kiangah ka peta:


Ngey din ga farhã da laala goy, I ma maa laala hattayaŋ kaani, 	 Gilou hih ding kipaka, gilou hoihlouhnaa nuamsa;


A ga dinya mo hala hambara ce g'i taamu k'i tutubu, Wala ganji ham fo m'i taamu-taamu. 	 Tungsang lama a kitawi sang chiangin, sakol leh a tungtuangmi a nuihsan.


Kala Rabbi salaŋ bora kaŋ gonda lin bankaara nga gaa din se, ka ne: Ma furo kanjey kaŋ goono ga bar-bare yaŋ din game ra malaykey cire. Ma ni kambe hinka kulu toonandi nda danj'izeyaŋ noodin malaykey game ra k'i say-say gallo boŋ. Ay goono ga guna, kal ay di a furo. 	 Huan aman puanmalngat silhpa kiangah, Cherub nuaia kangtalai kipeite kalah valut inla, cherubte kikala meivu na khut langnih dimin va luak inla, khopi tungah theh jakin, a chi a.


Torkoyaŋ da bari-kariyaŋ mo koy a banda, jama bambata no gumo. 	 Huan, a kiang uah kangtalaite. Sakol tungtuang mite toh, a hih ua; huchiin pawl lianpi ahi uh.


Bora din na Rabbi fonda dondon gumo. A gonda anniya beeri mo nga bina ra. A goono ga salaŋ ka dondonandi mo gumo hayey kaŋ ga ti Yesu waney boŋ. Day Yohanna baptisma hinne no a ga bay. 	 Huai mi tuh Toupa Lampi thu zilsa ahia, lungsima phatuamngaitak a hih jiakin Jesu a hilh jel hi, Johan baptisma thu kia a thei lel a.


Israyla izey ra alboro kulu kaŋ na yeeji wi, wala feeji, wala hincin, d'a n'a wi gata ra wala gata banda, 	 Israel innko lak a mi himhim bawngpa hiam, belamnou hiam, kel hiam giahmun hiam, dainawl hiam a gou a,


Wa kande oniks* tondiyaŋ da tondi waani-waani efod* kwaayo se da gande daabiro mo se. 	 Onik suangte, siampu puanak a siat ding suangte leh awmtuam a ding in.


Kal a zankey maan ka salaŋ a se. I ne a se: «Iri baaba, da annabo wo na ni lordi ka ne ni ma hari bambata fo te, manti ni g'a te no? Sanku fa binde sohõ kaŋ a ne ni se: ‹Ma nyumay ka hanan!› » 	 Huan, a sikhaten a va naih ua, a va houpih ua, Pa aw, jawlneiin thil haksa tak honhihsak sin leh, na hih mai sin ka hia? Va kisil inla, va ki hih siangthou in, a chihpen hih jawk tuak hilou ahi maw? A chi ua.


Wala manti daahir iri sabbay se no a na woodin ci? Oho me, iri sabbay se no i n'a hantum. Zama boro kaŋ go ga far, a ga hima a ma far da beeje. Boro kaŋ go ga kara mo, a ma beeje daŋ kaŋ nga ga du a ra. 	 Eia ding kia gen ahi hia? Hi e, eia dinga a gelh ahi; leiletpan lamet neia leh ding ahi a, buhvopan leng tan neih sam lamenin vuak ding ahi ngala.


I ga ci mo laabo woone borey se, zama i maa baaru mate kaŋ ni, ya Rabbi, ni go jama wo game ra. I go ga di nin mo-da-mo, ni buro go i boŋ do ga kay beene. Ni ga furo i jine, zaari haray buru yuumay ra, cin haray mo danji ra. 	 Hiai gama mite a hilh ding ua: hiai mipite lakah na om chih a zata uh; kimaituah hialin lah a honmuta ngal ua, na meipi a tunguah a om sek a; huan, sunin meipi ding, janin meiin a ma uh lah na pi jel ngala.


Zama i na hukum* sintina soola kaŋ se i ga ne Nangu Hanna, kaŋ ra gonda fitilla suntulo, da taablo, da buuru jisantey. 	 Biakbuk a bawl ua, tuah masak tuh khawnvak koihna bang, dohkan bang tanghou- koihnabang omna ahi; huai tuh Mun Siangthou achi uhi.


Ni ga ciya albarkante waati kaŋ ni ga furo. Ni ga ciya albarkante waati kaŋ ni ga fatta mo. 	 Vak khete vualjawlinna om ding ua, in na hongte leng vualjawlin na om ding uh.


Zama ay ga ni faaba, kaŋ sinda sikka. Takuba si ni zeeri, amma ni ga du ka yana nda ni fundo, za kaŋ ni n'ay cimandi. Yaadin no Rabbi ci. 	 Nang lah ka honhumbit sin ngeia, nam sau in na puk kei dinga, kei na honmuan jiakin, chih TOUPA thu pawt ahi, chiin vagen in, a chi hi.


Zaaro din ra Wa doon reyzin nya kali hanna se. 	 Huai ni chiangin: Uain grep huan khat, huai pahtawiin lasa un.


Gomni nda laakal kanay ma bara araŋ banda kaŋ yaŋ ga fun iri Baabo Irikoy da Rabbi Yesu Almasihu do. 	 Pa Pathian leh i Toupa Jesu Kris kianga kipan hehpihna leh lemna na kiang uah om hen;


Manti a ga hima araŋ ma maa Rabbi sanno kaŋ a te araŋ se za doŋ annabey do, waato kaŋ i goono ga goro Urusalima ra? Kwaara gonda arzaka mo waato din, d'a kawyey kaŋ yaŋ goono g'a windi. Negeb* da Safela* mo gonda boroyaŋ ga goro. 	 Jerusalem a kiluah lai leh a hauhsak laia, a kim a vela khopite leh a Sim leh gamniam gam a kiluah laia jawlnei masate zanga TOUPA tangkou na thute ahi kei ua hia? chi in chiin.


Amma ni ga koy ay laabo ra, ay dumo do. Noodin no ni ga wande sambu ay izo Isaka se.» 	 Ka gam lama, ka tanaute kianga hoha, ka tapa Isaak ji na neihsak zo ding ahi, achia.


A donton mo annabi Natan kambe ra, nga mo n'a maa daŋ Yedidiya, (danga boro kaŋ Rabbi ga baa) Rabbi sabbay se. 	 Huan, TOUPA'N amah a it a; huan, zawlnei Nathan a thukhak a, huan, aman TOUPA tam sak in amin ding in Jedidia a sata hi.


Yahuda izey kunda baa mo i almayaaley se koy ka to Edom hirro gaa, ka koy Zin saajo gaa, dandi kamba haray; dandi kamba gaa no. 	 Huan, Juda suante nam a inkuan dungjui jela tuam ding ua seh bel Edom gamgi chiang sim lampang, Zin gamdai tan hialin, simtawp vengveng tan ahi.


Iliya mo ne a se: «Iliyasu, ay ga ni ŋwaaray, ni ma hangan neewo, zama Rabbi n'ay donton ya koy Yeriko.» Nga mo ne: «Ay ze da Rabbi fundikoono, da ni fundo mo, ay si fay da nin.» I kaa Yeriko. 	 Huan, Elijain a kiangah, Elisa, hiai ah na om dih; Toupa'n Jerikoa hoh dingin a hon sawl ahi, a chi a. Huan, aman, Toupa hina leh na hina louin ka gen ahi, ka hon no sekei hial ding, a chi a. Huchiin Jeriko ah a hoh khawm ta uhi.


Yasuwa na Amalek da nga jama zeeri mo da takuba. 	 Huchiin Joshuain Amalek leh a mite a namsau hiamin a zouta hi.


Ay, Bulos, da Sila nda Timotiyos, iri go ga Tassalonika borey Almasihu* marga fo kaŋ go Baaba Irikoy da Rabbi Yesu Almasihu ra. Gomni nda laakal kanay ma bara araŋ banda. 	 Paula leh Silvana leh Timothiin, Pa Pathian leh Toupa Jesu Krisa Thessalonika khuaa om saptuamte kiangah. Hehpihna leh lemna na kiang uah om hen.


Yaadin no Edomancey murte nd'a ka fun Yahuda kambe ra hala ka kaa sohõ. Saaya din Libna mo murte alwaati follonka ra. 	 Huchiin Edomte tu tanin Judate tungah a hel lailai uhi. Huai lai mahin Libna khua leng a na hel sam uh.


Waato din gaa no Rabbi sanno ye ka kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan, TOUPA thu ka kiangah a hongtunga:


Wala boro woofo no araŋ game ra, kaŋ d'a ize n'a ŋwaaray buuru, a g'a no tondi? 	 Ahihleh, nou khawng, kuapeuh na tapa un tanghou honngen taleh, kuan suang na pe ding ua?


Ay ga farhã ndunnya ra kaŋ ga ti a wane, Ay kaani maayaŋo go Adam-izey do mo. 	 A tentheihna leiah; huan ka kipahna mite tapate kiangah a om hi.


Waato kaŋ iri na Silisiya da Bamfiliya laabo jarga teeko daŋandi, iri kaa Mira, Lisiya laabu. 	 Huan, Silisia gam leh Pamphilia gam jul tuipi ka khen nung un, Lidia gama Mira khua ka tung ua.