Benyamin izey binde fatta zama ngey ma jama wongu, amma i n'i candi k'i fay da birno. Hal i sintin ka borey kar, i goono g'i wi sanda doŋ wano fondey boŋ, kaŋ afo ga koy Betel, afa mo ga koy Jibeya. Israyla boro waranza cine no i wi saajo ra. 	 Huan, Benjamin suante bel huai mite sual dingin a vapawt ua, khua a pawtsan ua; huchiin nidang mahbangin mite sualin a that pan nawn ta ua, pawn ngiala Bethel kho lam lamliante ah Israel pawlte sawmthum a that uh.


Koyne, da bora kaŋ na faro fay waani ga miila nga m'a fansa, kal a ma zakka hinka tonton nooro kaŋ ni lasaabu boŋ. I g'a tabbatandi a se mo. 	 A lanmiin a tat nawn taktak ding leh a man na seh zah mun ngaa khena mun khat a behlap dinga, amaha ahi nawn ding.


Rehum, da Hasabna, da Maaseya, 	 Rehum, Hasabna, Maaseia;


Botogo jinay kulu kaŋ gaa cantukoyo lamba, kal i m'i bagu, bundu jinay mo i m'i nyun nda hari. 	 Huan, thil pawt mi leibel khoihsa zaw suktap ding ahi; huan, sing vanzat tengteng silsiang vek ding ahi.


Mate kulu kaŋ Rabbi ci Musa se mo, yaadin no Israyla izey te. 	 Huchibangin Israel suanten ahih uh; TOUPAN Mosi thu a piak tengteng bangin, huchibangin a hih uh.


Woodin banda araŋ ma si kuri kulu dumi haŋ araŋ nangoray kulu ra, da alman wane no wala curo wane. 	 Na omna peuh uah sisan himhim, vasa hiam, gamsa hiam sisan na ne ding uh ahi kei.


Sanda wiciri kambu guuru gu cine, a ye ka fatta koyne. Kal a di afooyaŋ kaŋ goono ga kay. A ne i se: ‹Ifo se no araŋ goono ga kay ne ka foy yaamo?› 	 Huan, dak sawm leh khatna khawng ding in a va pawt a, mi dang dingte a mu a; huan, a kiang uah, Bangdia ni tum ahiai lai a ding maimai na hi ua? A chi a.


Kulu nda yaadin, Rabbi do wayboro si bara alboro baa si, alboro mo si bara wayboro baa si. 	 Himahleh, Toupa thilgel dan ah, numei pasal louin a om theikeia, pasal leng numei louin a om thei sam kei hi.


Tirey ne: «Bonkoono yadda Yahudancey kulu se kaŋ yaŋ go kwaara kulu ra, i ma margu, i ma faasa ngey fundey se. I ma halaci, i ma wi, i ma dumi cindey kulu dabarey halaci, laabu me kulu waney kaŋ yaŋ ga ba ka kaŋ ngey d'i zankey d'i wandey boŋ k'i arzaka ku mo. 	 Huaiah kumpipan khopi chitenga om Judate kikhawm khawma, a hinna udia panga, amaute sual ding a nauneute uleh a numeite uh, a sum uh gallaka la dinga, kisa mite leh bial thilhih theihna hihse ding leh mangthang sak din phalna a pia a.


Amma manti boro kulu no hangan Baaru Hanna din se. Zama Isaya ne: «Rabbi, may no k'iri baaro cimandi?» 	 Himahleh, Tanchin Hoih tuh a vek un a ngaikhe kei uhi. Isaiin, Toupa, ka thugen uh kuan ahia gingta? A chi ngala.


«Ya araŋ alborey kaŋ yaŋ gonda laakal, Wa maa ay sanney. Ya araŋ kaŋ yaŋ gonda bayray, Wa hanga jeeri ay se, 	 Ka thute ja un, nou mi pilte; nou theihna neite, bil hondoh un.


Ma samb'ay se mo sedre bunduyaŋ, da sipres* da almug wane yaŋ, Liban wane yaŋ, zama ay bay kaŋ ni bannyey ga waani Liban ra tuuri beeriyaŋ. A go mo, ni bannyey d'ay bannyey ga goro care banda, 	 Lebanona sidar sing te, meilah sing te, algum singte leng honkhak lechin; na miten Lebanona sing phuk a siam mahmah uh chih ka thei ngala; huchiin ngai dih, ka mite nang mite lakah tel sam le uh,


Ay fundo go ga laabo naan, M'ay funandi ni sanno boŋ. 	 Ka hinna tuh leivuiah a belh bikbeka; na thu bang jelin honhihhalhin.


Zama alfagey da Lawi borey jin ka ngey boŋ hanandi care banda, i kulu mo hananteyaŋ no. I na Paska bato sarga wi mo tamtaray izey kulu se, da ngey nya-izey alfagey se, da ngey boŋ se mo. 	 Siampute leh Levi mite lah a kisiangsak khawm vek ngal ua; a vek un a siang ua: huchiin saltanna tate ading leh, a unaute uh siampute ading leh, amau mah adingin, paikan a gouta uhi.


Irikoy n'i daŋ beene batama ra zama i ma kaari ndunnya boŋ, 	 Huan, Pathianin huaite lei tanvak dingin van vansin ah a koihta,


Guna, boro fo kaŋ go marga ra n'a ce ka ne: «Alfa, ay ga ni ŋwaaray, ni m'ay ize aro guna, zama ay ize follonka no. 	 Huan, ngaiin, mipi lakah mi khat a kikoua, Sinsakpa, ka tapa en dingin ka honngen ahi, ka tapa neihsun ahi ngala.


Bilatos ne i se: «Day mate no ay ga te da Yesu kaŋ se i ga ne Almasihu?» Ikulu ne: «I m'a kanji*!» 	 Huan, amau tuh, Barabba, a chi ua. Pilat in a kiang uah, Jesu Kris kichi, bang ka chihta dia le? a chi a. Avek un, Amah jaw kros ah kilhden in om heh, a chi ua.


Waato kaŋ a to nango do, a kaa Yesu do. Sahãadin-sahãadin a ne: «Alfa, Alfa!» A soobay k'a garba sunsum. 	 Huchiin, a tun takin amah a vanaih paha, Rabbi: chiin, a tawp tantan a.


Nya-izey kaŋ yaŋ go Listra da Ikoniya goono g'a seeda nda seeda hanno. 	 Listra leh Ikoniam khua a unau omten amah a phat mahmah uhi.


Kaari araŋ, teeko me gaa gorokoy, Keratancey dumi no! Zama Rabbi sanno ga gaaba nda nin, Ya nin Kanaana, Filistancey laabo. Ay ga ni halaci, baa laab'ize fo si cindi mo. 	 Tuipi piaua tengte tung a gik hi, Kret namte; TOUPa thu noute demna ahi, Kanaan aw, Philistiate gam; a teng om loudingin ka honhihgawp ding.


Cinaro wargayaŋo, fu-izey wano taray haray, a go kambe kar gu no. Foyma kaŋ i cindi kambu gaa cinaro da Fu Beero 	 Pang dantan polam bang tong ngaa sah ahi; pang dantan polam bang banah tong nga a awl lai hi.


I nangorayey go baani samay, Humburkumay kulu si no, Irikoy goobo mo s'i kar. 	 A inleloute uh lauhuai lakah a bita, Pathian chiang a tunguah a ke kei hi.


Haw kaŋ ga faaru n'i sambu ka dira nd'ey, I ga haaw mo i sargayey sabbay se. 	 Huihin a khate ah amah a tunta; a kithoihna jiak un a zum ding uhi.


Ay nya-izey, ay baakoy, wa si araŋ boŋ darandi. 	 Ka nau deihtakte aw, khemin om kei un.


Isa fo fatta Eden ra ka kalo haŋandi, woodin banda a fay kambe taaci. 	 Huan, Eden akipanin huan nomsak dingin lui a luang paisuaka; huaia kipanin a ka jaka, ka li a hong hita hi.


Da yaadin no ka te, Rabbi bine ga tun araŋ se, a ma beene batama daabu hala hari si kaŋ, laabo mo ma si nga nafa hay. Araŋ mo, araŋ ma tara ka halaci ka ban laabu hanna kaŋ Rabbi g'araŋ no din ra. 	 Na huchih uleh TOUPA na tunguah athangpai dia, vuah a ju kei dinga, leiin a gah a suak sak kei ding, huchiin TOUPAN honpiak, gam hoih pia kipan namang pah ding uh.


Saaya din cine i g'ay ce taamey nyun nda haw ji, Tondi mo go ga ji dooru ay se danga gooru cine. 	 Ka kalsuante bawngnawia sawp a hiha, suangpiin sathau luipite a honbut khiaklaiin:


Hezron mo bu Kaleb Efrata ra. A buuyaŋo banda mo a wando Abiya na Assur Tekowa baaba hay a se. 	 Huan huainung in Kalebephrathat ah Hezron a sia, huchiin Abija Hezron jiin Tekoa pa Asur a suansak hi.


Ciiti malayka hinkanta mo, a fata fo kambe kar gu no, a koy ka to mo hala fuwo cinaro gaa. Fata hinkanta mo kambe kar gu no, a go ga tuku ciiti malayka sintina wano gaa. 	 Huan, cherub khat kha leng tong nga ahi a, bang ava pha a; huan, akha lang khat tong nga mah ahi a, cherub khat kha ava pha hi.


Za doŋ ay no ka ne Sihiyona se: «Ngey neeya! Ngey neeya!» Ay ga Urusalima no Baaru Hanno kandeko. 	 Ken Zion kiangah, Enin amau en dih, ka chi masa dinga, Jerusalem kiangah tanchin hoih hontunmi khat ka pe ding.


Wa naŋ Almasihu, Israyla Bonkoono ma zumbu me kanjiyaŋ bundo gaa sohõ, hal iri ma di ka cimandi.» Borey kaŋ yaŋ i kanji a banda n'a jance mo. 	 I muh a, i gintak theihna dingin, Kris, Israel Kumpipa, tuin krosa kipan hongkum leh ake, a chi ua. Huan, amah toh a kilhden samte un leng amah a enghou ua.


Sanney din boŋ no a talibey kaa k'a gar. I goono ga dambara kaŋ a go ga salaŋ da wayboro fo, amma boro kulu mana ne a se: «Ifo no ni goono ga ceeci?» wala: «Ifo se no ni go ga salaŋ d'a?» 	 Huan, huchihlaiin a nungjuite a hongpai ua, numei a houpih lamdang a sa mahmah ua; himahleh, kuamahin, Bang zong na hia? Bangdia numei houpih? leng a chi kei uh.


Boro ga hin ka ne kaŋ i ga hayey baayaŋ kulu hanandi nda kuri asariya boŋ. Da kuri mana dooru mo, yaafa si no. 	 Huan, dan thuin bangkim phial sisana hihsiangthouin a om a, sisan suahlouin ngaihdamna himhim a om kei hi.


Kaŋ iri na talibey gar, iri goro noodin jirbi iyye. Ngey no ci Bulos se Biya _Hanno__ do ka ne a ma si ziji ka koy Urusalima. 	 Huan, nungjuite ka zongkhia ua, huaiah ni sagih ka tam ua; huan, amau Kha hilhin, Paula kiangah, Jerusalem khua tot louh ding chih, a chi ua.


Waato kaŋ i maa yooja din, jama zuru ka margu care do. I boŋ haw, zama boro kulu goono ga maa i goono ga salaŋ ngey bumbey ciiney ra. 	 Huan, huai ging a jak tak un mipi a hongkikhawm ua, mi chihin a pau uh amau pau chiatin a honjak jiak un a lungsim un a hongbuai ua.


A na Amon izey da Amalek margu nga do. A koy mo ka Israyla kar, i na teenay nyaŋey birno ŋwa mo. 	 Huan, aman Amon suante leh Amalekte a kai khawma; huan, Israelte a vasuala, tum khopi a luataa.


Wa kambey kaŋ yaŋ go ga sooli gaabandi, Wa kangey kaŋ yaŋ londi bu gaabandi. 	 Khut hatloute hatsak unla, khuk jawte kipsak un.


A go, ay n'ay tamo daŋ jamayaŋ se seeda, Jine boro nda mayko mo no ndunnya dumey se. 	 Ngaiin, mi chih adingin amah palaiin ka sepa, mi chih adingin pipa leh heutuin ka sep ahi.


Amma woone yaŋ kaŋ ga gooye, wala kaŋ ce camse go fayante, araŋ ma si i ŋwa: Yo da tobay da tondi-boŋ hansi, zama i ga gooye, amma i ce camse mana fay. I ga harram araŋ se. 	 Himahleh eknel leng hai ngala, a chin uh leng ka ngalte khawng, na nek ding uh ahi kei; sangawngsau zupi, zusapi, eknel a hai na ua, a chin uh a kat louh jiakin nou adingin a nin ahi:


Waato din gaa no Dawda zuru ka koy kay Filistanca boŋ k'a takuba za. A n'a foobu ka kaa nyaŋo ra, k'a wi. A n'a boŋo pati nda takuba. Saaya kaŋ cine Filistancey di ngey gorzo beero bu, i zuru. 	 Huchiin David a taia, Philistia mi kiangah a va dinga, a namsau a laa, a pai akipan a doka huaiin a thata, a lu a tanta hi. Huan, Philistia miten a mi hat uh a sita chih a theih un a taikek ta uh.


Doonkoy neeya: Asaf izey, zangu nda waytaaci cindi ahakku. 	 Lesamite: Asaph tate, za khat sawmli leh giat.


Hano din hane mo no Hirodus da Bilatos te corotaray da care, zama za doŋ ibaretaray go i game ra. 	 Huan, huai ni takin Herod leh Pilat a kihouthei ta uh; huai masiah jaw kihouthei lou hi ua.


Dawda binde tun noodin ka koy Mizpa, Mowab wano, ka ne Mowab bonkoono se: «Ay ga ni ŋwaaray no, ma naŋ ay baabo d'ay nyaŋo ma fatta ka goro araŋ banda hala ay ma bay haŋ kaŋ no Irikoy ga te ay se jina.» 	 Huan, David bel huai akipanin Moab gama Mizpe ah a hoha; Moab kumpipa kiangah, Pathianin a hon hihsak ding thil ka theih masiah ka nu leh ka pate na kiangah na om le uh, a chi a.


Amma manti i muraadey fondey hinne no ni wo goono ga gana bo, hala ni ma goy i fanta harey dumi boŋ. Danga day woodin hay fo kayna no nda cimi, ni bisa i kulu goy yaamo ni muraadey kulu ra. 	 Himahleh amau omdan na jui keia, a kihhuaina bang uh na hih kei naa, na omdan tengtenga na thulim louh jawkdan ngaihtuahin huaite bangmah tham ahi kei.


Amma jama wo kaŋ si Tawretu* bay ya laalante yaŋ no.» 	 Huai dan theilou mipite soplai, hamse thuak eive ua, a chi ua, a dawng uhi.


A Irikoytara dabaro n'iri no hay kulu kaŋ iri ga laami nd'a _Almasihu ra__ fundi _tajo__ se da Irikoy fonda ganayaŋo se, a bayra do, nga kaŋ n'iri ce nga darza nda nga booriyaŋo do. 	 Amah thupina leh hoihna jiaka honsampa, a tanchin theih jiakin a Pathian thilhihtheihnain hinna leh Pathianlimsak na lam thuah thil tengteng a honpe ngala.


Iguwanta mo na nga sintilo dooru alman laala karga boŋ, a koytara mo te kubay. Borey na ngey deeney nama mo gurzuga sabbay se. 	 Huan a ngana-in a belhbu tuh gamsa laltutphah tungah a sungkheta a; huan a lalgam hihmialin a omta a; huan amau na a sa ua, a lei uh a keita uh,


Sohõ binde, a go, ay bay kaŋ haciika ni ga ciya bonkooni. Israyla mayra mo ga sinji ni kambe ra. 	 Huaijiakin ka nunga ka suante hongom dingte hihmang lou dingin TOUPA minin ka kiangah kichiamin, a chi a.Huchiin David Saula kiangah a kichiamta hi. Huan, Saula a paita; David leh a mite bel leikohawm ah a pai tou uh.


Amma za waybora goono ga salaŋ bonkoono se ya-cine day, kala annabi Natan mo go, a kaa ka furo. 	 Huan, ngaiin, huchia kumpipa a houpih lai takin, jawlnei Nathan a valut teia.


Amma alwaati woodin yaŋ kulu ay si noodin Urusalima ra, zama Babila bonkoono Artasersiz mayra jiiri waranza cindi hinzanta no ay ye a do. Jirbi fooyaŋ banda koyne ay na daama ŋwaaray bonkoono gaa. 	 Himahleh hiai hunte khawngin, Jerusalem ah ka om kei: Babulon kumpipa Araksarsi kum sawmthum leh nih kumin kumpipa kiangah ka hoha, ni bangzah hiam nungin kumpipa phalna ka ngen ngala:


Yahuda dumo jara kaŋ cindi kaŋ du ka yana mo ga ye ka te kaaji ganda, a ma ize te beene. 	 Huan, Juda inkuampihte laka dam sunte bel a suklama zungkaia, a tou lama gahin a om nawn ding.


A ga ciya mo koyne, da buro ga goro za wiciri kambu kala mo boyaŋ, kala nda buro ziji, waato din gaa no i ga dira. Baa zaari haray no wala cin haray no, da buro ziji, kulu jama mo ga dira. 	 Huan, akalkalin meipi nitaklam akipana jingsang phain a oma; huan, jingsanga meipiin a tungkah san leh a pai jel uhi, ni khat lel hiam, jan khat lel hiam oma meipiin a tungkah san leh a pai jel uh.


I ma ne: «Ma te iri se saaware, ma ciiti dumbu, Ma daŋ ni biyo ma ciya iri se cin himandi zaari bindo ra! Borey kaŋ yaŋ i gaaray, m'i tugu, Boro kaŋ goono ga zuru, ma s'a amaana ŋwa! 	 Thu honhilh inla, vai hon hawmsak in: na lim sun laiin jan bangin bawl inla; delhkhiakte bu sakin; taimang mansak ken.


Ni koytaray darza zumbu hala Alaahara, Hala nda ni tubaley* hẽeney kulu. Nooniyaŋ go ni cire ga daaru, Nooniyaŋ mo ga ni daabu. 	 Na thupi mahmahna Sheola pi khiaksuk a hita, na kaihging lunglungte toh; tangtel na nuaiah a phah ua, thanin nang a honkhuhta uhi, chiin.


A ize Samaya mo na ize aruyaŋ hay kaŋ yaŋ na ngey baabo windo may, zama i ciya sooje beeri yaŋ. 	 A tapa Semai akipan tapa, a inkote uh pipente leng a piang ua; mi hat hangsan ahi chiat uh.


Za kaŋ boro boobo go ga fooma nda ndunnya lasaabey, ay mo ga fooma nda woodin yaŋ. 	 Mi tampiten khovel thilte a kisaktheihpih jiak un kei leng kong kisathei samdeh.


Rabbi Kundeykoyo, Israyla* Irikoyo ne: «Woodin se binde ay ze d'ay fundo, Haciika Mowab ga ciya sanda Saduma* cine. Amon izey mo sanda Gomorata* cine, Subu karjikoyey, da ciiri guusuyaŋ nangorayey, Koonu mo no hal abada. Ay borey kaŋ cindi g'i ku, Ay wane dumo kaŋ cindi no g'i tubu. 	 Huaijiakin sepaihte TOUPa, Israel Pathian ka hin bangin, Chihtaktakin Moab Sodom bang ahi dinga, Ammon tate Gomorra bang, loubineite leh chikhukte tan leh segigea omna; ka mite laka omlaiten a lok ding ua, ka nama omlaiten a maute a luah ding uh.


Israyla borey binde na goobu haŋ Dawda borey kambe ra noodin. Han din hane binde i na halaciyaŋ beeri te noodin, boro zambar waranka no bu. 	 Huan, huailai ah David mite ma ah Israel mite a vuallel ua, huan, huailai ah huai ni in sepaih singnih tak a that uh.


M'i lordi ka ne i ma gomni te, ka ciya arzakanteyaŋ goy hanney ra. I ma bara nda nooyaŋ anniya, i ma bara mo soolante ka borey gaakasinay. 	 Thil hoih a hih ding uh, thil hoih hiha a hauh ding uh, thilphala a siam ding uh ahi;


Rabbi mo bangay hukumo ra buru sari himandi ra. Buro mo kay hukumo meyo gaa. 	 Huan, TOUPA puanin ah meipi dingin a kilaka; huan, meipi ding Puanin kongpi lu tungah a ding hi.


Ay ne ni se mo: ni m'ay izo taŋ zama a ma may ay se. Da ni wangu k'a taŋ mo, a go, ay ga ni ize hay-jina wi.› » 	 Ka honchi ahi, na honsepsak theihna dingin, ka tapa paisakin: paisak na nial leh, ngaiin, na tapa ka that ding, na ta masapen mahmah, na chi ding.


Amma i soobay ka kuuwa ka ne: «A kanji*! A kanji!» 	 Himahleh, a kikou ua, Kros ah kilhden in, kros ah kilhden in, a chi ua.


Waato kaŋ i furo saara ra, i di arwasu fo goono ga goro kambe ŋwaaro haray, kaŋ gonda kwaay kwaaray nga gaahamo gaa. Kala wayborey dambara gumo. 	 Huan, han sungah a lut ua, tangval khat puan ngou silh, taklam panga tu a mu ua; lamdang a sa mahmah uh.


D'a boŋ hamno dagu sukuto gaa haray, a te buulal hinne day no jine haray, amma a ga hanan. 	 A sip sam a pulh siang leh talngalh ahi; himahleh a siangthou ahi.


A go mo, Asa goyey, za sintinay wano ka koy a kokor banda wano, i n'i hantum Yahuda da Israyla bonkooney tira ra. 	 Huan ngaidih ua, Asa tanchin a bul a kipana a tawp phain Juda leh Israel kumpipate tanchin gelhna bu ah a tuang ahi.


Ay ga cebeeri-hawlandi zugula samba ni jine, kaŋ yaŋ ga Hibancey da Kanaanancey da Hittancey gaaray ni jine. 	 Huan na maah khuai janta ka sawl dinga, huaiin Hivte, Kanante, Hitte na ma ah a hawl khe ding hi.


Ifo binde no iri ga ne? Adilitaray-jaŋay go Irikoy do no? Abada! 	 Bang I genta ding ua leh? Pathian ah diktatlouhna a om ahia?


Ay g'ay kambey salle mo ni lordey do haray, Ay ga ba r'ey mo. Ay ga ni hin sanney mo miila. 	 Na thupiak, ka it lamte ah, ka khutte ka jak dinga; na thusehte tuh ka ngaihtuah ding hi.


Amma waato kaŋ Irikoy, iri Faabakwa booro d'a borey se baakasina bangay, 	 Himahleh Pathian, I hondampa migitdan leh mihing tung a aitdan a hong kilat lai in,


Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 	 Huan TOUPAN Mosi kiangah thu a gena,


Ikulu me-da-me si kala ngey alboro way cindi hinka. 	 A vek un, piching sawm leh nih khawng ahi uh.


Zama jama wo jine borey goono g'i daŋ i ma siiri, I ganakoy mo ga halaci. 	 Upa leh mizahtakhuaite, a lutang ahi ua; juauthu sinsak sek jawlneite, a mei ahi uh.


I ne a se: «Rabbi, m'iri no buuro wo alwaati kulu.» 	 Huan, amau a kiangah, Toupa, huai tanghou honpe gige in, a chi ua.


Wa kaa, iri ma farhã baytu te Rabbi se, Iri ma cilili iri faaba tondo se. 	 Aw hongpai un, TOUPA pahtawiin nuamtakin la I sa ding uh: I hotdamna suangpi pahtawiin nuam takin I kikou ding uhi.


Amma d'araŋ wangu ka Rabbi sanney hangan, hala araŋ murte Rabbi lordey gaa, waato din gaa no Rabbi kamba ga gaaba nd'araŋ, sanda mate kaŋ cine a te araŋ kaayey se. 	 Ahihhangin TOUPA aw na ngaihkhiak kei ua, TOUPA thupiak na helsan uleh na pipute un TOUPA khut a thuak mah bang un nou leng na thuak ding uh.


Waato i na ni furu, i konna nin, Hala mo boro si no kaŋ ga gana ni do, Amma hino ay ga ye ka ni ciya darza hari hal abada, Da farhã hari mo zamana ka koy zamana. 	 Kuamah veh ngei louh khopa paisan leh huata na omsangin khantawn suanpen, suan tampi kipahna ding in ka hon bawl ding hi.


Yaban izey mo neeya: Elisa nda Tarsis da Cittancey da Dodanancey. 	 Huan, Javan tapate Elisa te, Tarsis te leh Kittim te, Dodanim te ahi uh.


Ay no ka bare baani nda boori yaŋ ceecikoy ra Israyla ra. Ni mo, ni go ga ceeci ni ma nya fo halaci Israyla ra, danga kwaara wo nooya. Ifo se no ni go ga ceeci ni ma Rabbi tubo gon?» 	 Kei Israel lak a kituah ut leh muanhuai pawl a mi ka hi a, nang zaw Israel khua, a kho bul pipen hihsiat tum nei lim ve; bang ding a TOUPA gou nawmvalh tum na hia? chi in a gen a.


Araŋ ma bay kaŋ Irikoy faaba wo, a n'a donton hala ka koy dumi cindey se, ngey mo ga maa r'a.» 	 Huaijiakin Pathian hotdamna thu Jentelte kianga khakkhiak ahi chih thei un, amau jaw ngaih leng a ngaikhe ding uh, a chi a.


dumey kulu kaŋ cindi, almayaali kulu waani-waani, i wandey mo kuray fo. 	 Inko tengteng a omlai, inko chih a tuamin, a jite uh a tuamin.


Wala ay ne: ‹Araŋ m'ay faaba yanjekaari kambe ra no?› Wala: ‹Araŋ m'ay fansa toonyantey kambe ra?› 	 Ahihkeileh, nuaisiahhatmite khut ahipan hontan un, ka chi hia?


May no ga ne bonkooni se: ‹Ni ya furku no›? Wala i ma ne mayraykoyey se: ‹Araŋ ya boro laalo yaŋ no›? 	 Kumpipa kianga, Na hoih kei chih a kilawm hia? Ahihkeileh miliante kianga, Na gilou uh? Chih.


To. Ifo no kali koyo ga te? A ga kaa no ka goy-teerey din halaci ka kalo sufuray boro fooyaŋ se. 	 Huaijiakin, grephuan neipan bangchin a honhih dia? Loukhohloh mite a honhih mangthang dia; huan tuh midangte a pe ding.


Sohõ mo guna, ay ga bay kaŋ araŋ kulu si ye ka di ay moyduma koyne, araŋ kaŋ yaŋ game ra ay gana ka Irikoy koytara waazu. 	 Huan, thei un, nou tengteng, Pathian gam thu tangkoupih jela ka vakvaknaten ka mel na mu nawnta kei ding uh chih ka thei hi.


Hal a to naŋ kaŋ Rabbi si hin ka tonton ka suuru koyne, araŋ goyey laalayaŋo da fanta goyey kaŋ araŋ te din sabbay se. Woodin se no araŋ laabo ciya kurmu, da dambara hari, da laaliyaŋ hari. A sinda goroko mo mate kaŋ a go hunkuna. 	 Na thil gilou hihziak uleh na thil kikhuai hihte uh jiakin TOUPAN a thuak ngap nawnta kei hi; huaijiakin, na gam uh tua a om bangin a siaa, lamdang sak chiat, hamse thuak, tengmi omlou, a honghita hi.


Amma Yesu mana tonton ka tu da hay kulu, kala Bilatos dambara. 	 Jesun bel bangmahin a dawngta keia; huchiin Pilatin lamdang a sa mahmah.


Iri Rabbi Yesu Almasihu bumbo d'iri Baabo Irikoy m'araŋ biney gaabandi k'araŋ sinji goy hanno nda sanni hanno kulu ra. Nga no ba iri k'iri no hal abada bine-gaabi nda beeje hanno gomni do. 	 Huchiin, i Toupa Jesu Kris mah leh Pathian i Pa, eite honitpa leh hehpihna jiaka khantawna khamuanna leh lametna hoih honpepan,Na lungtangte uh hihkhamuangin, thil hihhoih leh thugen chiteng ah hihkip hen.


I ma kaa kuro gaa ka tuusu fu me carawey gaa, da meyey beeney gaa, fuwey kaŋ ra i ga feejo ŋwa. 	 Huan a sisan a la ding ua, a nekna ding in kongkhak biang khuam nihte ah leh kongkhak tungah na tat ding uh.


Wa si yadda laala ma hin araŋ, amma wa hin laala ihanno teeyaŋ ra. 	 Gitlouh zohin om kenla, hoihnain gilou zou jaw in.


Borey kulu kaŋ go ay banda go ga ni fo. Ma borey kaŋ ga ba iri cimbeeri ra fo. Gomni ma bara araŋ kulu banda. 	 Kakiang a om tengteng in chibai a hon buk uhi. Ginna a kei honitte chibai honna buk sak in. Na vek ua kiang ah hehpihna om hen. Amen.


I n'i gaaray ka kaa borey ra, I g'i gana nda kuuwa sanda zay cine. 	 Mite lak akipan hawl khiakin a om ua; guta nung bangin amau nungah a kikou ua.


Gaa no Ruta ne: «Ya ay jine bora, naŋ ya du gaakuri ni do, zama ni n'ay bine gaabandi. Ni na gomni sanney wo te ay, ni koŋŋa se, baa kaŋ ay manti ni windi koŋŋey ra afo.» 	 Huan, aman, Pu, honhehpihin; nang non lungmuana, na sikha nungakte laka mi hikei mahleng, na sikhanu hoihtakin non houpihta ngala, a chi a.


Hala jirbi hinza, Firawna ga ni boŋo kaa ni gaa, a ga ni sarku dubi gaa mo. Curayzey ga ni baso kaa ka ŋwa.» 	 Tua kipan ni thum in Pharo in na pumpi akipanin na lutang a domkang dinga, sing dawn ah a hon khai ding; huchiin, vasaten na sa a ne souhsouh ding uh, achia.


Zama ay moy, ya Rabbi, Koy Beero, i go ni gaa, Ni do no ay ga koru. Ma s'ay fundo naŋ kosaray si. 	 Toupa Pathian aw, ka mitin nang lam lah a en ngal naka: nangmah ah ka muanna ka nga gige; ka hinna tuh vuaktangin nuse ken.


A si gurjay, a si nga jinda sambu mo, Boro kulu si maa a jinda fondey gaa. 	 A sel keidinga, a kikou sam keidinga, kongzing khawng ah leng kuamahin a aw a za sam kei ding uh.


Jangalo wo kaŋ ti beene sambuyaŋ sargay Rabbi se, Musa n'a no Alfa Eliyezar se, danga mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 	 Huan, TOUPA'N Mosi thu a piak bang in siah, TOUPA vei thillat Mosi in siampu Eleazar a pia a.


Yesu tu i se ka ne: «Goy hanno boobo no ay cabe araŋ se, ay Baaba do wane yaŋ. I ra goy woofo se no araŋ g'ay catu nda tondi?» 	 Huan, Jesu amau a houpih a, Pa akipana pawt nasep hoih tampi ka honensaka, huai nasepte lakah bang nasep jiakin ahia suanga na honden dek uh? a chi a.


Waato kaŋ a di a mo, a g'a sambu nga jasa gaa, a ga farhã mo. 	 Huan, na muh nawn un tuh kipaktakin na liangjang uah na pua ua.


Boro boobo kaa a do ka ne: «Sikka si, Yohanna mana alaama kulu te, amma hay kulu kaŋ Yohanna ci bora din boŋ, cimi no.» 	 Huan, mi tampi a kiangah a hong ua, Johanin thillamdang bangmah a hih keia; himahleh Johanin hiai mi tungtang thu agen peuhmah a na dik mahmah hi, a chi ua.Huan, huaiah mi tampiin amah a gingta ta uh.


Iri maa dooniyaŋ kaŋ yaŋ fun za ndunnya me, ka ne: «Adilitaraykoyo beeri!» Amma ay wo ne: «Ay halaci! Ay halaci! Kaari ay! Amaana ŋwaakoy goono ga amaana ŋwaari te. Oho, amaana ŋwaakoy goono ga amaana ŋwaari te gumo.» 	 Kawlmong tawpa lasak i ja, Mi diktatte kiangah thupina om hen, chih la. Himahleh, ken bel, Ka gawng huaihuaia, ka tung gik hi! lepchiahtaka gamtammiten lepchiahtakin a hih uhi, ka chi a.


A n'ay fahamandi mo, a salaŋ d'ay ka ne: «Ya Daniyel, sohõ ay kaa zama ay ma ni no bayray da fahamay. 	 Huan a hon thuhilha, a honhoupiha, Aw Danial, theihsiamnaa siam mahmaha honbawl dingin tuin ka hong pai khia hi, a chi a.


Hal a fundo ga ŋwaari fanta, A bina mo ma wangu ŋwaari kaano. 	 Huchiin a hinnain tanghou a kiha, huan a khain an lim.


da Dedan, da Tema, da Buzu, da dumi kulu kaŋ yaŋ ga ngey kar-kambey cabu, 	 Dedan leh Tema leh Buz leh a bak sam uh mette tengteng;


A ize fo mo maa Refa, da Resef, da nga ize Tela, Tela ize Tahan, 	 Huan Repha a tapa ahi, Reseph leng; Reseph tapa Tela, Tahan a tapa;


Ma no boro kulu kaŋ ga ni ŋwaaray se. Bora kaŋ ga ni jinayey kom, ma s'a hã a m'a yeti. 	 A honngen peuh kiangah pia un; huan, na van honlaksakpa kiangah ngen nawn ken.


Boro naanaykoy ga to da albarka, Amma boro kaŋ cahã arzaka duure se si jaŋ ciiti. 	 Mi ginomin vualjawlna a hau ding: himahleh kuapeuh hau dinga kintat gawt louhin aomkei ding.


Hamisey kaŋ go isa ra mo ga bu. Isa haro ga fumbu, Misirancey mo ga isa haro haŋyaŋ fanta!› » 	 Huchiin luia om ngasate, a si ding ua, huan lui a uih dinga; huchiin Aiguptaten luitui a dawn kei ding uh, chiin.


Ni ma kande Lawitey kubayyaŋ hukumo jine. Ma Israyla izey jama kulu margu. 	 Huan, Levite kihoupihna puanin bulah pi inla, Israel suante omkhawmte tengteng kigawmkhawm sak vekin:


Ni binde, ya nin kaŋ i na ni ku, Ifo no ni ga te? Baa kaŋ ni goono ga bankaaray cirayyaŋ daŋ, Baa kaŋ ni goono ga taalam da wura jinayyaŋ, Baa kaŋ ni goono ga ciraw tuusu ni moy gaa -- Yaamo no ni goono ga ni boŋ hanse. Ni baakoy donda nin, I goono ga ni fundo ceeci no. 	 Huan, nang, loha na om hun chiangin bangchiin na hih dia? Puan san-au a kijemin, kivatna dangkaeng a kivanin, na mitte nuh za mahlechin, na kihihlawm thawn lel ahi, na tangvalten a honmusit thouthou ding ua, na hinna lak a tum uhi.Numei nauvei kikou husa bang ka jaa, ta chil neinu na thauk lai, Zion tanu nak huhu ging, a khutte jaka, Ka tung gik hina mai e! tualthatmite maah ka hinna a bah khinta, chi.


Nin wo, ni ga mayray te zama se ni goono g'a gaaziga nda sedre bundu no, wala? Ni baaba, manti a ŋwa, a haŋ, A na cimi ciiti nda adilitaray te? A na nga ndunnya gora te baani samay waato din. 	 Sidar singa vuallehphai na khen jiakin, kumpipa kisa na hi maw! huan na pan a nein a dawna, diktakin vai a hawm ahi kei maw? huai tuh amah dingin a hoih ahi.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Ay ga Israyla dumo margu ka fun d'a dumi cindey ra, nangey kaŋ i say ka koy. Ay ga hanan mo i do ndunnya dumey jine. D'ay na woodin te, waato din gaa no i ga goro ngey laabo kaŋ ay n'ay tamo Yakuba no din ra. 	 Hichiin TOUPA PATHIANIN a chi ahi: Israel inkote a dalhna gam mite laka kipan ka pi khawm nawn hunin Zakob kiangah ka piak, a gam mahmah uah a teng ta ding uh.Huchiin bit takin a om ta ding ua; ahi, inte a lam ding ua; grep huan a bawl ding ua; bit tak in a om ding ua; a kim ua musit mite tengteng tung a vai ka hawmching in kei TOUPA a Pathian uh ka hi chih a thei ding uh, chiin.


A basi gudey go ga kubay care gaa, I go ga kay da gaabi, i si yooje. 	 A mai kongkhakte kuan a hong thei dia? A ha kimvelah lauhauina a om.


Sohõ binde, ya Rabbi Irikoy, nin d'ay baaba Dawda game ra alkawlo, a tabbat, zama ni n'ay ciya bonkooni borey boŋ, jama kaŋ ga baa gumo sanda laabo gurey cine. 	 Huchiin aw TOUPA Pathian, ka pa David kianga na thuchiam hihpichingin, nang leivui zah takmipite kumpipain non na bawlta a.


Woodin sabbay se no ay moola bare ka ye ka bu hẽeni te. Ay seesa mo bare ka ciya hẽekoyaŋ jinde. 	 Huaijiakin ka kaihging sunna a suaka, ka mutging mikapte aw.


Amma d'a ye k'i tunandi woodin banda, kulu a ga waybora taalo jare.» 	 Hiaite, pasal leh a zi kal leh a pa inn a om gige lai a kikal ua dan ding a TOUPA'N Mosi thu a piakte ahi.


A kayno maa ga ti Yubal. Nga no ga ti moolo nda seese karkoy kulu baaba. 	 A nau min Jubal ahi: amah bel kaihging leh tamngai tummite tengteng suangpa ahi.


Yahuda kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar wayye cindi iddu da zangu gu no. 	 Hiaite a simdan bang un Juda tapate suante ahi uh, nuaiguk leh singkhat leh sangguk leh zanga ahi uh.


Bonkooni gaakuri ga koy goy-ize kaŋ ga goy da laakal do haray, Amma a bine tunyaŋ ga zumbu boro kaŋ ga haawi goy te boŋ. 	 Sikha pil taka gamta lamah kumpipa deihsakna a oma: himahleh zumna omsak tungah a thangpaihna a om hi.


Ni banda mo ga baa sanda taasi cine, Ni haamey mo ga baa sanda laabu gurayzeyaŋ cine. I maa si daray hal abada, A si halaci mo ay jine.» 	 Na suante u leng piaunel zah pha ding ua, na gil ua gahte leng piaunel mal neu chikchik zah pha ding hive un maw; a min uh ka maa kipan thai mangin a om kei ding, hihmanin leng a om sam kei ding, chiin.


Ya Rabbi, ni ya albarkakoy no. M'ay dondonandi ni hin sanney. 	 TOUPA aw, nang nuam nasa hi; na thusehte honzil sakin.


Sanda za saaya kaŋ ay na jine boroyaŋ daŋ i ma goro k'ay borey Israyla may, ni mo ay ga naŋ ni ma fulanzam ni ibarey kulu gaa. Woodin baa si mo Rabbi goono ga ci ni se: Rabbi ga dumi te ni se. 	 Huan, na melmate tengteng lak a kipan ka hon khawlsak hi. Huan, huailou him in TOUPAN inkuan a hon phuh ding chih a hon hilh hi.


Kala haw iyye go, i fatta isa ra, kaŋ yaŋ ga naasu, i ga boori. I go ga kuru kundo ra. 	 Huan, ngaiin, bawngpi sagih hoih taktak thau taktak tui akipan in a hongpawt khe tou ua, loupa nou lakah a hongta uh.


ay ma koytara ta Sawulu dumo gaa, ka Dawda karga sinji Israyla da Yahuda boŋ, za Dan gaa kal a ma koy Beyer-Seba.» 	 Saula inkuante lak a kipan a gam tuh laksak ding, Israel leh Judate tunga Dan a kipan a Beer-seba tan a David laltutphah tungding ding.


Adam-ize saamotara no g'a fundo halaci a se, A bina mo goono ga guutu Rabbi gaa. 	 Mihing hainain a lampi a hihsiaa; huan a lungtangin TOUPA a hek.


Man no ay ga koy ka fay da ni Biya, Wala man no ay ga zuru ni se ka koy? 	 Na kha kiang akipanin koiah ka pai dia? Na ma akipan koiah ka tai mang dia?


Ni m'a kambey te mo a booso kuyaŋ se, d'a kuyaŋ harey d'a taasey d'a gotey d'a danji kambey. A jinayey kulu, guuru-say no ni g'i te d'a. 	 A meivu dohna ding a belte na bawl dia, a luahnate leh a belbak leh, a sakaihna leh, a meibeldai: huaia a belsuan tengteng dala na bawl ding ahi.


Ay g'a ibarey daabu nda haawi, Amma a koytaray fuula ga nyaale ay suubananta boŋ. 	 Amah doute tuh zahlaknain ka van dinga, amah tungah jaw a lallukhu a te sengsung ding hi, chiin.


Humburkumay hari no boro ma kaŋ Irikoy Fundikoono kambe ra. 	 Pathian hing khuta puk tuh thil mulkimhuai taka hi.


Ay bina goono ga fittaw, Humburkumay n'ay zeeri. Kubay-kuba kaŋ ay ga beeje nd'a, Rabbi ye k'a ciya ay se jijiriyaŋ. 	 Ka lungtang a ha huaihuaia, thil mulkimhuai takin a honhihlaua; nitak ninem ka ngaklah sek kei dingin linna a honsuakta.


Ni ma humburu Rabbi ni Irikoyo, ni ma may a se mo, ni ma lamb'a gaa, ni ma ze d'a maa mo. 	 TOUPA na Pathian uh laudan na siam ding ua, amah na na sem ding ua; huan, amah nalen chinten dingua, a min louin na kichiam ding uh ahi.


A na boro fo donton i jine, Kaŋ ga ti Yusufu, bora kaŋ i neera a ma ciya tam. 	 A ma uah mi a sawla; Joseph sikha dinga juakin a oma:


Benyamin hirro gaa mo, wayna funay ka koy wayna kaŋay kambo, Simeyon baa no. 	 Huan Benjaminte tan toh a kigiin suah leh tum lamsangah tan khat Simeonte tan ahi.


A ciya no, saaya kaŋ danji beela go ga tun feema boŋ ka ziji beene, kala Rabbi malayka ziji ka kaaru sargay feema danjo bindi ra. Manowan da nga wande go ga guna, i gande biri ganda. 	 Hichi ahia, maitam akipana meikuang vanlama a kahtouh laiin, TOUPA angel maitama meikuang ah a paitouta ngala: Mano leh a ji in a en thek uh; leiah a khupboh khikkhek uhi.


Mikaya ne: «Hala day haciika ni ye ka kaa baani samay to, kulu Rabbi mana salaŋ ay me ra no.» A ne «Ya araŋ jama kulu, wa hangan ka maa.» 	 Huan, Mikaiin, lungmuang taka na hongpai nawn peuhmah leh TOUPAN kei hongzangin thu a gen ka hi ve leh, a chi a huan amah mahin, nou mipi tengtengin leng na naja a un, a chi a.


I ga adilante soolam k'a kaa taabi ra, Ka boro laalo yeti a gurbo ra. 	 Mi dktat buaina laka kipan suah taksakin a oma, huan a mun ah migilou a hongpai hi.


Danjo si bu mo cin da zaari, A dullo ga soobay ka ciciri duumi. Zamana ka koy zamana a ga ciya koonu, Boro kulu si gana a ra hal abada abadin. 	 Sun leh janin mihsak ahi kei dinga; a meikhu lah khantawnin a tungkah ngoingoi ding; suan om lai siah a siain a om nilouh dinga; khantawn in leng kuamahin a ngap kei ding uhi.


Oho, daahir Irikoy si taali kulu te, Hina-Kulu-Koyo ya si ciiti siirandi. 	 A hi, mohkhuksakna thu ah, Pathianin giloutakin a hih kei dia, Thilbangkimhihtheiin leng vaihawmna a hihse sam kei ding hi.


Zaari woodin ra i ga misa te araŋ boŋ. I ma hẽ da hẽeni kaŋ ga bakarandi, i ma ne: «Iri halaci parkatak!» A n'ay borey baa barmay, Guna mate kaŋ a n'a sambu nd'a ay do. A n'iri farey wo fay ka zaban turantey se. 	 Huai ni chiangin nou dem in gentehna thu a bawl ding ua, kah la kha siathuaia samin, Loh veka om i hi uh; ka mite tan a hihlamdanga; ka kiang akipan a kisuanta ahi; hel hatmite kiangah i lou uh a hawm jak ta hi, a chi ding uh.


Teeko ya a wane no, nga mo no k'a te, A kambey mo no ka laabu koga te. 	 Tuipi amaha ahi a, amah bawl ahi ngala; gam leng a khut suak ahi.


I ma te adduwa bonkooney da boro beerey se, zama iri m'iri goray te da baani laakal kanay ra, Irikoy ganayaŋ da goray hanno kulu ra. 	 Kumpipate leh thuneite tengteng ading inleng; Pathian limsak leh zahtakhuai taka kituaka khamuang a I om theihna dingin.


Woodin mo ga ciya taali kaŋ to alkaaley m'a ciiti, Zama woodin teeyaŋ ga Irikoy kaŋ go beene ze. 	 Hiai leng thulimlouhna vaihawmmite gawt ding ahi: tunga Pathian kianga najuauta hi ding ka hih jiakin.


da amiru Aholibama, da amiru Ela, da amiru Pinon, 	 Heutu Magdiel te, heutu Iram te; huaite a gam neih uah a omna uh bang jelin Edom suan heutute ahi uh: huai Edom Edomte suangpa Esau ahi.


A na galluyaŋ cina mo Yahuda tudey laabo ra. Saaji beerey ra mo a na wongu fu beeri yaŋ da cinari kuuku yaŋ cina. 	 Huan, Juda tang gamah khuate a bawla, gamnuai ah in thupi taktak te, in sang te lam lai hi.


Amma nya-ize arzakante ma farhã nga kaynandiyaŋo ra, zama a ga bisa sanda subu boosi cine. 	 Mihau tuh, hihneua a om jiakin kipak jaw hen; loupa pak banga a man ding jiakin.


Amma day ihanno nda ilaalo fayankayaŋ tuuri-nyaŋo, ni ma si ŋwa a gaa, zama zaari kulu kaŋ ni ŋwa woodin gaa, daahir ni ga bu.» 	 A sia leh a pha theihna sing gah bel na ne ding ahi kei; na nek leh na nek ni mahin na si ngei ding ahi, chiin, thu a pia.


A ciya mo, alwaato kaŋ i bisa, kala Iliya ne Iliyasu se: «Ni ma ŋwaaray haŋ kaŋ ni ga ba ya te ni se, hal ay ga fay da nin.» Iliyasu ne: «Ay ga ni ŋwaaray, ma yadda ni biya ma goro ay banda hala labu-care hinka.» 	 Huan, a galkah nung un hichi ahi a, Elija in Elisa kiangah, na kianga kipana lak manga ka om ma in bang ahia ka hon hihsak ding hon ngen in, a chi a. Huan, Elisa in na kha tan nih tang leng, a chi a.


Sanno kaŋ fun Rabbi do ka kaa Irimiya do neeya, waato kaŋ Bonkoono Zedeciya na sanka sambu da borey kulu kaŋ yaŋ go Urusalima ra. A na burcinitaray fe i se ka ne: 	 Kumpipa Zedekia in Jerusalema om mipi tengteng kiang ah, mi chih in a sikhanu toh a sikhapa te uh, Hebru nu hiam Hebru pa hiam ahih uleh, a khah ding uh ahi:


Iway cindi guwanta na Yeremot di, da nga izey da nga nya-izey, i boro way cindi hinka no. 	 Sawm leh ngaveina Jeremot tungah, a tapate leh a unaute sawm leh nih;


Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: da alkama gurayze mana kaŋ laabo ra ka bu, a ga goro nga hinne. Amma d'a bu, a ga ize boobo hay. 	 Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, Buh tang leia a kiak a, a sih kei leh, amah kiain a om tawntung hi; a sihin bel, tampiin a gah nak hi.


Ay baakoy d'ay corey kay nangu mooro, I goono ga di ay masiiba, Ay dumey mo go ga kay nangu mooro. 	 Ka hinna hihmang tuma zongten honmatna ding un thang a kam ua; ka siatna ding zongten leng thu hoihlou takte a gen nak uhi; nitumin khemna thute a ngaihtuah uhi.


Tongokoyey mo na ni tamey hay, hangawey fun birno cinaro boŋ, bonkoono tamey ra mo afooyaŋ bu. Ni tamo Uriya Hittanca mo bu.» 	 Huan, kapmite'n kulh a kipan in na sikhate a kap ua, huchi in kumpipa sikha khenkhatte a si ua, huan, na sikha Hit mi Uria leng a si a ka, a chi a.


Zama sohõ d'araŋ goono ga sinji Rabbi ra, iri wo ga funa. 	 Tun tuh ka hingta uhi. Toupaa na din kip phot uleh.


Amma iri ma Irikoy saabu! Baa kaŋ waato araŋ te zunubi se bannyayaŋ, sohõ araŋ na dondonandiyaŋo dumi gana nda bine folloŋ kaŋ gaa i n'araŋ talfi. 	 Ahihhangin, khelhna sikha nahita mahle uchin, thuginpi huaia na kipiakna uh, lungtang taktakin na juita ua, Pathian kiangah kipahthu om heh;


da Ebron, da Rehob, da Hammon, da Kana, ka koy hala Zidon beero gaa. 	 Huan, veilam pangah Kabul te, Ebron te, Rehob te, Hamon te, kana te, Zidon thupi phain a pai jela;


Ay koy zama Irikoy bangandi ay se ay ma koy. Ay koy ka Baaru Hanna dede kaŋ ay goono ga waazu dumi cindey se. Amma ay n'a dede labu gaa jine borey se, zama a ma si te ay goono ga goy, wala ay jin ka goy yaamo se. 	 Huan, theihsakna jiakin ka vahoh toua, Jentelte laka tanchin hoih ka tangkoupih tuh amau ka vahilha; himahleh mi lian deuhte tuh a tuamin ka hilha; huchilouin jaw a thawnin ka tai kha dinga, ahihkeileh taithawnta kana hi kha dinga.


Woodin se no ay na Timotiyos donton araŋ do, nga kaŋ ciya ay se ize kaŋ ay ga ba Rabbi ra, naanaykoy mo no. A g'araŋ fongandi d'ay teerey Almasihu Yesu ganayaŋ ra, mate kaŋ cine ay go g'i dondonandi nangu kulu Almasihu* marga kulu ra. 	 Hiaijiakin, Timothi, Toupa a ka ta deihtak leh muan huai, na kiang uah ka honsawl ahi; aman Kris a ka omdan, gam chiha saptuamte teng thu ka hilh jeldan khawng a honthei sak nawn ding hi.


Yesu na nga kamba salle k'a ham ka ne: «Ay yadda. Ni ma hanan.» Sahãadin-sahãadin jiraytara ban a gaa. 	 Huan, aman a sawka, a khoiha, Ka ut, nanasiangthoutain, a chi a. Huan, thakhatin a phak tuh a hongbei pah hi.


Jirbi iddu no i ga goy te, amma zaari iyyanta ya zaari hanno no. A ga goro araŋ se fulanzamay asibti gaakurante Rabbi se. Boro kulu kaŋ na goy kulu dumi te a ra, i g'a wi. 	 Ni guk sung in nnasep zoh ahi dia, a hihhang in ni sagih ni in ni siangthou a om ding, TOUPA a dia chiktak a khawlna khawlni, nou a dia inn om ni: huaini a kuapeuh nnasem sih hi.


Ay moyduma sara nda hẽeni, Ay mo-kuurey gaa mo gonda buuyaŋ biya, 	 Kahnain ka mai a hoihta keia, ka mitvunte ah sihna limliap a om hi;


Iliya tu ka ne i se: «To, d'ay ya Irikoy boro no, danji ma fun beena ra, a ma ni ŋwa, nin da ni sooje waygo din kulu.» Irikoy danjo mo fun beena ra k'a ŋwa, nga nda nga sooje waygo din kulu. 	 Huan, Elijain a dawnga, akianga uah, Pathian mi ka hih petmah aleh van akipan mei hong kia henla, nang leh na heute sawmnga hongkang mang vek hen, a chi. Huchiin Pathian mei van akipan a hongakiaa, amah leh a heute sawmnga a kang mang vekta hi.


Amma a mana tu a se i sanney boŋ, baa afo, kala Bilatos dambara gumo. 	 Huan, kamkhat lel in leng a dawngkei a; huchi in gam ukpa'n lamdang a sa mahmah a.


Ay baabo izo Hanameyel binde kaa ay do kas'izey windi ganda ra, Rabbi sanno boŋ. A ne ay se: ‹Ay ga ni ŋwaaray no, m'ay faro day kaŋ go Anatot Benyamin laabo ra, zama fari tubo ya ni wane no. Nin no ka bara nd'a fansa fondo. Kala ni m'a day ni boŋ se.› » Za noodin binde, ay bay kaŋ Rabbi sanni no. 	 Huchiin ka pangak tapa hanamel Anathoth khuaa ka lou honleisak tanla, goukhawm thei na hih jiakin na tat ding ahi, nanga dingin lei maiin, a chi a. Huchiin hiai TOUPA thu ahi chih ka theitaa.


I boro fo kulu ga kande nga nooyaŋo: wura nda nzarfu jinayyaŋ, da bankaarayyaŋ, da wongu jinayyaŋ, da yaaziyaŋ, da bariyaŋ, da alambaanayaŋ -- yaadin cine no jiiri kulu. 	 Huan, kumteng a piak bikhiah nei in dangkasik tuium belsuante, dangkaeng tuiumbelsuante, puante, galvante, banghiam gimlimte, sakol te, sabentung te ahon pe chiat zel uh.


Ay bumbo si hin ka hay kulu te. Sanda mate kaŋ cine ay ga maa, yaadin no ay ga ciiti. Ay ciito mo adilitaray wane no, zama ay s'ay bumbo miila gana, amma Baabo kaŋ n'ay donton wano. 	 Keimahin bangmah ka hih theikei; bila kajak bangbangin vai ka hawm jel; ka vaihawm tuh a dik ahi, keimah thu thuin om ka tum keia, honsawlpa thuthu ja ua om ka tup jel jiakin.


Woodin sabbay se no kumsayyaŋ goono ga ni windi, Haŋ kaŋ ga kaŋ farap! folloŋ mo, A humburkuma goono ga ni taabandi. 	 Huaijiakin thangte na kim ah a om ua, huan lau guihnain nang honhihbuai hi.


I na sududuyaŋ nangu yaŋ cina koyne, Tofet* wane, kaŋ go Hinnom izo gooro ra, zama ngey ma ngey ize arey da ize wayey ton danji ra. Haŋ kaŋ ay mana lordi, a mana baa furo ay bina ra mo. 	 A tanute uh, a tapate uh hal dingin Ben-Hinem guam ah Taphet mun sangte a bawl ua; huaite ka thupiak ahi keia, ka lungsim ah leng a lut ngei sam kei.


Cimi no, ni na Edom kar, ni bina mo beeri. Woodin sabbay se kala ni ga ni boŋ sifa! Kala ni ma goro fu jina. Ifo se no ni ga masiiba fisi ka kaa taray ni boŋ se, hala ni ma kaŋ, nin da Yahuda care banda?» 	 Nang Edomte na zou ngeia, na lungsim hong kisathei eita ve; na kisaktheihna ompih maimaiin; nang leh Juda nangawn tana siatna, nang adia hoih lou ding thil bangdinga khoih khe ding na hia? Chiin a dawng.


Zama haŋ kaŋ ay goono ga te, ay si ga faham d'a. Zama manti haŋ kaŋ ay ga ba no ay goono ga te bo, amma haŋ kaŋ ay ga konna, nga no ay goono ga te. 	 Thil ka hihpen, a dan ka theikei; ka thil hih jelpen, ka thihih utlam ahi ngal keia, ka thil huatlam tak ka hih zo nak ahi.


Seeda yaamo ga fooru nda cimi ciiti, Boro laaley me mo ga kungu nda laala. 	 Theihpihmi phattuamna neilouin vaihawmna a simmoh: Huan mi gilou kamin thulimlouhna a nawmvalh hi.Muhsithatmi adingin vaihawmnate bawlkholhsa ahi, mihai nungjang adingin vuaknate.


Han din hane diyayaŋ ga fun ay do ka koy hiyaŋ ra zama i ma Etiyopi borey kaŋ goro baani samay ra humburandi. Gurzugay ga kaa i gaa sanda Misira zaaro cine wane. Zama nga neeya: a goono ga kaa! 	 Huai ni chiangin Ethiopia mi kigingloute lunglel sak ding in ka kiang akipan mi sawl longin a pai ding ua; huan Aigupta ni mahbangin lungtang mangbatna mahmah a tunguah a tungsam ding hi: ngai in, a hong tung lel lel hi:


Adduwa din kaŋ i te cimbeeri ra ga jantekomo faaba, Rabbi mo g'a tunandi. D'a na zunubi te mo, Irikoy g'a yaafa a se. 	 Huan, ginna a thumna in china tuh a hondam ding a, Toupan amah a kaithou ding; huan, thil ana hihkhelh takleh ngaihdam sak ahi ding hi.


Ay binde, waato kaŋ ay go ga bisa, ay na ni gar ni go ga kani ka bimbilko ni kuro ra. Oho, baa kaŋ ni go ni kuro ra, ay day ne ni se: «Ma funa!» 	 Huan na kianga ka hongin sisana talin ka honmua, na kiangah, Sisan ah om lechin leng, hing in, ka hon chia: ahi, ka honchi ahi; sisan ah om mahle chin hing in.


Kala nda ni sungay, gaa no ni ga ŋwaari ŋwa, hala hano kaŋ hane ni ga ye ka furo laabo ra, nango kaŋ ay na ni kaa. Zama ni ya laabu no. Ni ga ye ka furo laabo ra mo koyne.» 	 Hun, leitunga na kiknawn masiah na maia kho-ul luang puappuapin an na neta ding; leitunga kipana lak khiak lah na hi ngala: leivui na hi a, leivui ah na kiknawn ding ahi, a chi hi.


Koyne, ay na ni no baa fo ka bisa ni nya-izey waney, baa kaŋ ay ta Amorancey kambe ra d'ay takuba d'ay birawo mo.» 	 Huailou leng, na unaute tantuan sangin tan khat in ka honpe tuan hi, ka namsau leh ka thalpeu a Amor te khut akipan ka laksak pen, achia.


I m'a daabu nda wura hanno, ni m'a daabu a ra hara d'a banda mo. Ni ma wura bonkunga te a se k'a windi. 	 Dangkaeng takin na luan dinga, a sunglam leh a polam na luan dinga, huchiin a kim a velah dangkaeng lallukhu bawlin a tungah na bawl ding hi.


Bonkoono mo na nga korba foobu nga kambe gaa k'a no Haman Hammedata, Agagi bora se, Yahudancey ibara nooya. 	 Huan a khut akipan kumpipan a zungbuh a suaha, Agag mi Hammedatha tapa Haman kiangah, Juda te melmapa kiangah a pia hi.


Israyla izey binde na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa, hal i may Baalyaŋ se. 	 Huan, Israel suanten TOUPA mitmuhin thil gilou a nahih ua, Baalte na a sem uhi.


Koyne, sanda mate kaŋ cine boro follonka kaŋ na zunubi te din taalo ciya, manti yaadin no nooyaŋo go d'a bo, zama taali folloŋ no kande ciito kaŋ ciya ciiti ka zeeriyaŋ, amma gomni nooyaŋo kaa taali boobo banda ka kande _Irikoy jine__ adilandiyaŋ. 	 Huan, thilthawnpiak tuh mi khat tatlekna gah toh leng a kibang sam kei. Mi khat tatlekna tunga vaihawmna in siamlouh tansakna a tuna, mi tampi tatlekna tunga thilthawnpiakin bel siam tansakna a tun hi.


Zama may no ka bara fundikooney kulu ra, kaŋ maa Irikoy fundikoono jinda go ga salaŋ ka fun danji bindi ra, danga mate kaŋ cine iri maa r'a, a koy go ga funa mo ka goro? 	 Mei akipana Pathian hing aw i jak banga za sama lah hing ngal sa pumi tengteng lakah kua a oma?


Amma sohõ iri hamey ga hima iri nya-izey hamey, iri izey mo sanda i waney cine. A go mo iri go g'iri izey daŋ tamtaray ra. Iri ize wayey ma ciya koŋŋoyaŋ, iri ize way fooyaŋ mo, i jin k'i daŋ tamtaray. Iri sinda hina mo kaŋ ga gaakasinay te, zama boro fooyaŋ n'iri farey d'iri reyzin kaley ta.» 	 Hinapiin ka sa uh ka unaute uh sa bang ahi a, ka tate uh lah amau tate bang: huan, ngai un, ka tapate uh leh ka tanute uh sikhate hi dingin tanna ah ka pi ua, ka tanute uh laka a khente tannaa piin a omkhin manhial uhi: panpih theihna ka nei het kei ua; mi dangten lah ka loute uh leh ka grephuante uh a nei ngal ua, chiin.


D'i saal, hal i may a se, I ga ngey jirbey kubandi albarka ra, I ma ngey jiirey te kaani maayaŋ ra. 	 Amah thu a ngaihkhiak ua, a na a sep uh leh, a nite uh hausaknain a hihbei ding ua, a kumte uh kipahnain.


I kulu kamba, i ciya yaamo care banda. Goy hanno teeko si no, baa afolloŋ si no.» 	 A hilou lamah a pial khinta ua, bangmaha phatuam lou in a naom khin vek ua, kuamah thil hoih hih himhim a om kei uh, khat lel leng a om kei uh.


Ay di alman fo mo goono ga fun ganda laabo ra. A gonda hilli hinka sanda feej'ize wane cine. A goono ga salaŋ mo sanda dodo-beero cine. 	 Huan gamsa ding leitunga kipata hongpawt khe tou ka muta a; huan belamnou bangin ki nih a neia, dragon bangin thu a gen hi.


Irikoy mo, kaŋ ga biney bay n'i seeda, za kaŋ a n'i no Biya Hanna, sanda mate kaŋ cine a n'iri no. 	 Huan, lungsim theipa Pathianin eite honpiak bangmahin Kha Siangthou a kiang ua pe samin a tunguah a kipak chih a theisaka;


Ispan, Eber, Eliyel, 	 Huan Ispan, Eber, Eliel;


Amma Irikoy g'a no a himando da mate kaŋ nga miila, dumar'ize dumi kulu nda nga bumbo himando. 	 Himahleh, Pathianin amah deih bangbangin pumpi a pia hi, a tang chih kiangah amah pumpi chiat.


Zama ay maa boro boobo alaasiray sanni. Humburkumay go kuray kulu. I na saawareyaŋ te ay boŋ, I na dabari te mate kaŋ cine no ngey ga te k'ay fundo sambu nd'a. 	 Himahleh, Toupa aw, ka hon muanga: ka Pathian nahi ka chi a.


Immer izey, zambar fo da waygu cindi hinka no. 	 Immer tate, sang khat sawmnga leh nih.


Ya ay Koyo, ay ga saabu ni se dumey ra, Ay ga sifaw baytu te ni se dumi cindey ra. 	 Na chitna van sun khopin a thupi ngala, na thutak tuh vandum sun khopin a thupi ahi.Pathian aw, nang tuh van khen pekah pahtawiin na omta in; na thupina tuh leitung tengteng tungah hong omta hen.


«Ya Rabbi, nin kaŋ ci Irikoy Adam-izey kulu biyey boŋ, kala ni ma boro fo suuban a ma ciya jine boro jama wo se. 	 Khawmpite tung a om ding mi khat, sa tengteng khate Pathian, TOUPA'N sep hen.


A ga firsa naaji sunsum, Gondi deene no g'a zeeri. 	 Khuai gu a tep dia: gul leiin amah a that ding.


Alfaga ma woodin ton sargay feema ra. }waari nooyaŋ no kaŋ danji ga ŋwa, kaŋ hawo ga kaan. Maani kulu ya Rabbi wane no. 	 Huan, huai pen siampu in maitam ah a hal ding ahi: gimlim ding a mei a thillat nek ding annsiah ahi a; a thau tengteng TOUPA a tuam ahi.Sathau hiam, sisan hiam na ne ding uh ahi kei chih na suante uh ding a banban in na omna phot uah khantawn a thuseh ahi ding, chi in, chi in.


Ibrahim jirbey jiirey kaŋ yaŋ a te neeya: Jiiri zangu nda wayye cindi gu no. 	 Huan, Abraham damsung kum za khat leh kum sawm sagih leh kum nga ahi.


Da boro fo ga miila nga ya annabi no, wala boro kaŋ gonda Biya Hanno nooyaŋ, kal a ma woone bay: hayo kaŋ ay go ga hantum araŋ se ya Irikoy lordo no. 	 Kuapeuh thugenmi hiam, kha mi hiam a kisak leh, na kiang ua ka gelh Toupa thupiak ahi chih a theih ding ahi.


Ay gaahamo goono ga jijiri ni humburkumay sabbay se, Ay ga humburu ni ciitey mo. 	 Ka sa nangmah lauin a linga: na vaihawmnate leng ka lau hi.


A ne: «A go, ay maa kaŋ ŋwaari go Misira. Kal araŋ ma do noodin ka day iri se, zama iri ma du ka funa, iri ma si bu.» 	 Huan, amah mahin, ngai un, Aigupta gamah buh a om chih ka ja hi: silou a I hinkhiak theihna dingin huaiah vahoh suk unla, huai a kipanin ei a dingin valei un, achia.


Zama ay ga ne araŋ se: ne ka koy jina ay si ye ka reyzin haro haŋ kala nda Irikoy koytara kaa jina.» 	 ka honhilh ahi, tuban Pathian gam a hongtun masiah grep gui gah tui ka dawn nawnta kei ding, a chi a.


Noodin mo no araŋ ga ŋwa Rabbi araŋ Irikoyo jine. Araŋ ga farhã mo d'araŋ kambe goy kulu, araŋ d'araŋ almayaaley, kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni albarkandi nd'a. 	 Huan, huaiah TOUPA na Pathian uh maah na ne ding ua, na khut koihnapeuh ua TOUPA na Pathian un vual a honjawlnaah nuamsa takin na om ding ua, na inkuan un.


Bora din banda Yahuta, Galili bora mo tun borey hantumyaŋo jirbey waate ka boro fooyaŋ candi nga banda. Nga mo halaci. Borey kaŋ yaŋ n'a sanno gana mo say-say. 	 Huai mi om nungin min gelh laiin, Galili gama mi huai Juda a hongom nawna; a lamah mi khenkhat a hip nawna; himahleh amah leng a sita a, a thu jui peuhmah tuh a vek un a dalhjakta uh.


Zama beene koytara ga hima sanda windikoy fo kaŋ fatta susubay nda hinay ka koy goy-teeriyaŋ sufuray nga kalo se. 	 Vangam tuh, in neipa grephuana semdingte chial ding a jinga pawt bang ahi.


Simeyon kunda ra, zambar way cindi hinka; Lawi kunda ra, zambar way cindi hinka; Isakar kunda ra, zambar way cindi hinka; 	 Simeon chi akipan singkhat leh sangnih; Levi chi akipan singkhat leh sangnih; Isskar chi akipan singkhat leh sangnih;


Dawda wane no. Ya ay fundo, ma Rabbi sifa. Haŋ kaŋ go ay ra kulu mo m'a maa hanna sifa. 	 Ka hinna aw, TOUPA phat inla; ka sunga om tengteng aw, a min siangthou phat in!


Woodin banda Dawda na Rabbi hã ka ne: «Ya kaaru ka koy birni fo do Yahuda ra?» Rabbi mo ne a se: «Ma kaaru.» Dawda ne: «Woofo do no ay ga koy?» Rabbi ne: «Ma koy Hebron.» 	 Huan, hichi ahi a, huai nung in David in, Juda gam a a koi hiam ah ka hohtou diam? chi in TOUPA a thu a dong a. Huan, TOUPAN a kiang ah, Hohtou in aw, a chi a. Huan, David in, Akoi ah ahia ka hohtouh ding? a chi a, Huan, aman, Hebron ah, a chi a.


D'ay ne boro laalo se: Ya nin boro laalo, daahir no ni ga bu -- ni mo, ni mana salaŋ zama ni ma boro laala din kaseeti hala a ma nga fonda naŋ, to, boro laala din ga bu nga taalo ra. Amma ay g'a kuro alhakko hã ni gaa. 	 Mi gilou kiangah, Aw mi giloupa, si mahmah ding na hi, ka chiha, mi gilou a omdan paisan dinga na hilh kei leh migilou a gitlouhna ah a si dinga, a sisan phu bel nang akipan ka la ding.


Waato kaŋ Marta maa baaru kaŋ Yesu go kaa, a koy k'a kubay, amma Maryama goro fu jina. 	 Huan, Marthain Jesu a hong dek chih a jakin a vadawn a; Mari bel in ah a tu lailai a.


I na alman laala da nga tangari annabo di, nga kaŋ na alaamey te a jine, kaŋ yaŋ do no a na borey kaŋ yaŋ na alman laala seeda ta da borey kaŋ yaŋ sombu a himando se mo halli. I n'i boro hinka jindaw da fundi danji* bango ra, kaŋ go ga di da sufar*. 	 Huan gamsa tuh matin a omtaa, huan jawlnei taklou, ama achiamtehna hiha gamsa chiamtehna neite leh amah limbete a khempa toh a man khawma: a nih tuak un a hingin meidil, kata kang sungah paihlutin a omta uhi:Huan adangte tuh huai sakol tunga tupa temsaua thahin a omta ua; huai temsau a kama kipana hongsuakin; huan amau sain vasa teng teng gilvahin a omta uhi.


Ay ga ba araŋ boro kulu ma salaŋ nda ciine waani-waani yaŋ, sanku fa annabitaray teeyaŋ. Zama boro kaŋ go ga annabitaray te, a bisa boro kaŋ go ga salaŋ nda ciine waani-waani yaŋ, da manti a g'a feeri no hala marga ma du ka koy jina. 	 Huan, na vek un pau theihloutea na pau uh kon deihsaka, himahleh thu na gen uh kon deih sak sem ahi; saptuamten kibawl hoihna a muh theihna ding un a hilhchet nawn ngal keileh thugenmi jaw pau theihlouhtea pau mi sangin a thupi zo himhim ahi.


Kal araŋ ma Rabbi Yesu Almasihu faka, araŋ ma si fongu mo nda mate kaŋ araŋ g'araŋ gaaham ibaay laaley kungandi nd'a. 	 Toupa Jesu Krisin kithuam jaw inla, na sa duhgawlna uh pichin dingin bangmah kibawl kei un.


Saaji nda laabu kogo ga te bine kaani, Taasi beero mo ga farhã ka te tuuri boosi boobo. 	 Gamdai leh phaksap gam a kipan dinga; gam keuin nuamsain pawn pak bangin a pak ding.


Ay n'ay kwaayo mo kokobe ka ne: «Irikoy ma boro fo kulu kokobe ka kaa nga windo nda nga goyo ra mo, boro kaŋ wangu ka alkawlo wo toonandi; i m'a koy kokobe ka dooru ya-cine!» Jama kulu ne: «Amin!» I na Rabbi sifayaŋ te mo. Borey goy mo alkawli woodin boŋ. 	 Ken leng ka pheipi ka vuanga, Hiai thuchiam bawl lou peuhmah, a in akipan, a nasepna akipan Pathianin hichibangin vuang hen; hichibang taka vuan khiak ahi dinga, a hawm ding, ka chi a. Huan khawmpite tengtengin, Amen, TOUPA phatin om hen, a chi uh. Huchiin miten hiai thuchiam dungjuiin a hihta uhi.


Yowab binde na diyayaŋ donton Dawda gaa ka ne: «Ay na Rabba wongu, oho, hal ay na birni harikoyo ŋwa. 	 Huan, Joab in David kiang ah mi a sawl a, Raba ka sim a, ahi, tuite khopi ka lata hi.


Woodin sabbay se, ya nin waybora kaŋ taabi, Nin kaŋ bugu manti da duvan, ma maa woone. 	 Huaijiakin, nang hihgentheih leh uain kham hi lou-a mi kham, hiai jain:


Ma koy hinciney kuro ra ka hincin ize hanno hinka di. Ay mo ga maafe te mate kaŋ cine ga kaan ni baaba se. 	 Gan hon lakah vahoh inla, kelnou nih hoih tak, huai a kipan in, honla in; huchiin huai a deihlam takin na pa adingin meh limtakin ka na bawl ding:


A binde, Dan kunda ra kala boro zangu iddu tun Zora da Estayol, kaŋ yaŋ na wongu jinayyaŋ koto. 	 Huchiin Zora leh Estaol khua akipanin Dan namte kidouna galthuam silhin mi za guk a pawtta ua.


Amma borey kaŋ yaŋ Irikoy ce, da Yahudancey no wala Garekey no, i se Almasihu ya Irikoy dabaro no da Irikoy laakalo mo. 	 Himahleh Judate leng hi hen aw, Grikte leng hi heh, sapte adin jaw Kris, Pathian thilhihtheihna leh Pathian pilna pen ahi.


Amma Rabbi ga goro iri banda noodin koytaray darza ra. A ga ciya iri se nangu kaŋ gonda isayaŋ da gooruyaŋ kaŋ ga tafay. Noodin hiyey kaŋ gonda kayyaŋ wala wongu hiyaŋ si bisa. 	 Huailaiah TOUPA, lui za pipi leh luitate omna mun, thupitakin i kiang uah a omzo ta ding; huai tui tungah kidouna long lianpi kalhna chiang neite himhim a pai kei dinga, long lian thupitak inleng a khen sam kei ding hi.


woodin sabbay se binde, yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Kal ay m'ay kambe salle ka gaaba nda Filistancey. Ay ma Keratancey tuusu ka ban, ay ma teeko me gaa waney kaŋ cindi mo halaci. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin achi ahi, ngai in, Philistia mite tungah ka khut kalik dinga, Kareth kho mite ka phuk vek dinga, tui gei a mi omsunte ka hihmang vek ding.Huan, heh mahmah in sal in a tunguah phu ka la dinga, huchia a tung ua ka phulakna ka tun sak hun chiang in TOUPA kahi chih a thei ta ding uh, achi a.


Ya Israyla izey, wa maa Rabbi sanno: Zama Rabbi gonda kakaw da laabo gorokoy, Za kaŋ cimi wala bakaraw wala Irikoy bayray si no laabo ra. 	 Nou Israel suante, TOUPA thu ja uh: gamsungathutak a om louha, Pathian theihna leng a om louh jiakin, gama tengte TOUPAn lah a kinakpih ngala.


«Ay ya yaw no, boro kaŋ zumbu araŋ do. W'ay no fijiyaŋ nangu araŋ do, a ma ciya ay mayray hari hal ay m'ay boro kaŋ bu fiji a ma fun ay jine.» 	 Na lak uah mikhual leh pemta lel ka hi a; ka misi luang ka muh louh dinga ka vui theihna dingin na lak uah vuina mun gou dingin honpia un, chiin a gena.


Alboro nda wayboro a n'i taka. A n'i albarkandi, a n'i maa daŋ boro, zaaro kaŋ a n'i taka. 	 Pasal leh numeiin amau a siama; amau a vualzawla, a min uh Adam, a chi, amau siama a om ni un


Boro fo mo koyne du cimbeeri Biya _Hanno__ follonka do, afo mo du baani nooyaŋ dabari Biya _Hanno__ follonka din do. 	 Huan, midang kianga, huai kha mah-in, ginna a pia hi; midang kiangah hihdam theihna a pia hi;


Gundu harey kulu ya Rabbi iri Irikoyo wane yaŋ no. Amma hayey kaŋ a bangandi, iri nda iri izey wane yaŋ no hal abada, zama iri ma asariya wo sanney kulu toonandi. 	 Thil kiselte TOUPA i Pathiana ahi, thil hihlatte bel hiai dan thu tengteng i zop theihna dinga eite leh i suantea ahi ngit nget ding hi.


Wa fatta, ya araŋ Sihiyona wandiyey ka bonkoono Suleymanu guna, Nga nd'a koytaray fuula kaŋ nyaŋo didiji a se a hiija hane, A bine kaani zaaro ra. 	 Aw nou Zion tanute, pawt khia unla, kumpipa Solomon en un, a zineih ni leh a lungtang kipahna nia, a nun amah lallukhu a khuksak toh.


Ay sinda taali! Ay s'ay boŋ saal! Ay fundo ya dondayaŋ hari no ay se. 	 Hoih kim mahleng, ka kilimsak kei; ka hinna ka musit.


Alfagey izey do haray mo: Hobaya izey, da Hakkoz izey, da Barzillay izey (wo kaŋ na wande hiiji Barzillay Jileyad bora ize wayey ra, hal i n'a ce d'i maa.) 	 Huan siampute tate: Habai tate, Hakkoz tate, Barzillai Gileadmi Barzillai tanute akipana ji pipa tate, amau min juia sakin a om hi.


Izey din na Mowab ize wayyaŋ hiiji. Afo maa Orpa, afa mo maa Ruta. I goro danga jiiri way cine. 	 Huan, Moab gam numei jiin a nei ua, a khatpen min Orpa ahi a, a khatpen min Ruthi ahi: huaiah kum sawm hiam tak a om uhi.


Saaya din Edom ciitikoy boŋ haw, Mowab gaabikooney mo, jijiriyaŋ n'i di. Kanaana gorokoy kulu bine-gaabo gaze. 	 Huaichiangin Edom hausaten lamdang a sa mahmah ua: Moaba mi thilhihtheite, linnain aman; Kanana tengte tengteng a zul mang uh.


Saaya din no laabo gaan, a zinji. Tondi kuukey tiksey nyooti, I zinji-zinji, zama Rabbi futu. 	 A nak akipanin meikhu ajamtou lunglunga, a kama pawt meiin a kang juajua a, huaiin meihol leng a hihkuang phomphom hi.


Alfaga m'i ton sargay feema boŋ hal i ma te sargay kaŋ danji ga ŋwa Rabbi se. Taali se sargay nooya. 	 Huan, siampu in TOUPA ding a mei a thillat ding in maitam tungah a hal ding ahi: huaibel tatleek thoihna ahi.


I binde tu Yesu se ka ne: «Iri si bay.» Yesu mo tu ka ne i se: «Ay mo si ci araŋ se dabari kaŋ dumi no ay goono ga hayey din te d'a.» 	 Huchiin, Jesu a dawng ua, Thei kei ung, a chi ua. Huan, Jesun a kiang uah, Ken leng kua thuin ahia hiai thil ka hih, ka honhilh sam kei ding, achia.


Musa mo ne jama se: «Wa si humburu, zama Irikoy kaa zama nga m'araŋ neesi, a humburkuma ma goro araŋ banda, zama araŋ ma si zunubi te mo.» 	 Huan Mosiin mite kiangah, Lau kei un: amah launa na mai ma ua a oma, na khelh louhna ding un, Pathian nou honenchian dinga hong ahi, a chi a.


Araŋ ma si wayboro kaŋ kurnye bu, wala alatuumey, wala ce-yaw, wala alfukaaru mo kankam. Araŋ afo kulu ma si laala fongu nga bina ra nga nya-izo do haray. 	 Huan meithai nuaisiah kei un, pabeite, mikhual, gentheite leng, na lak ua kuamahin a lungtangin a unau siatna ding gilou ngaihtuah kei hen, chi in, chiin.


Zama iri korayo ya Rabbi wane no, Sanda iri Bonkoono, Israyla wane Hananyankoyo nooya. 	 Huai laiin na mi siangthoute kiangah kilaknain thu na gena, mi hattak khat tungah panpihna ka ngaa; mi khat mite laka tel khiak ka pahtawita hi, chiin.


Jirbey kulu kaŋ a ga nga boŋ fay waani, a ma si lamba buuko kulu gaa. 	 TOUPA adia a kihihtuam sungteng misi luang a naih ding ahi kei.


Ziji ka wongu nda laabo kaŋ na murteyaŋ labu-care, Nga nd'a gorokoy, ka bana i se. M'i gaaray k'i wi k'i leemun parkatak! Yaadin no Rabbi ci. Ma te hay kulu kaŋ ay na ni lordi nd'a boŋ. 	 Merathim gam sual un, a gam leh Pekod luah mite mahmah; that unla, hihgam sipsip unla, thu ka honpiak bangbangin hih un, chih TOUPA thu pawt ahi.


Waato din gaa no i ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi, waato kaŋ ay na laabo ciya kurmu koonu, fanta harey kulu kaŋ i te din sabbay se. 	 Thil kihhuai a hih jiak ua gam ka hihgawpgawpa, mulkimhuai taka ka bawl hun chiangin kei TOUPA ka hi chih a thei ding uh.


D'a na jinde sambu, Kala hariyaŋ kosongu go beene. A ga naŋ buuda ma fun ndunnya me ka ziji beene. A ga kande beene mali da hari care banda. A ga haw kaa taray nga jisiri nango ra. 	 A aw a suah leh, van ah tui a ging honhona, kawlmong a kipan meipi a kahtousaka, vuah zukna dingin khua a phesaka, a goubawm a kipan huih a nungsak hi.


Hawfuno ibaayo no g'a wi, Zama a kambey wangu goy. 	 Thadahmi deihin amah a thata; a khutten sepgim a nial ngal uh.


Day ni gomni kulu ra, ay mana to baa ikayna fo, ay mana to mo cimi kulu kaŋ ni cabe ay, ni tamo se. Zama in d'ay goobo hinne no ka Urdun* wo daŋandi, sohõ mo ay ciya marga hinka. 	 Na sikha tunga hehpihna tengteng na muhsak leh thutak tengteng na muhsak laka, a neupen leng mu tuak ka hi kei hi; hiai Jordan lui ka chiang kia toh ka kana; tuin jaw pawl nih hial ka honghita hi.


Da ni na woodin te, da Irikoy na ni lordi* nda woodin, ni ga du ka hin a suuru. Borey kulu mo ga ye fu baani.» 	 Hiai thil na hiha, huchibang Pathianin thu a honpiak leh, huaichiangin na pang zou dinga, hiai mite leng lungdamin a mun uah a pai ding uh, a chi a.


d'a ciya mo, i na hay fo te jaŋ-ka-bay boŋ, (jama mo sind'a bayray,) kala jama kulu ma yeej'ize fo salle sargay summaare kaŋ i ga ton Rabbi se. I ma kande nga nda nga ŋwaari sarga, d'a haŋyaŋ sarga, farilla boŋ. A ga te haw kaano. Wa hincin jindi fo mo salle zunubi se sargay. 	 Hichi bang ahi dinga, omkhawmten theiloua a hihkhak uh ahihleh, omkhawm tengtengin halmang thillat TOUPA dinga gimlim dingin bawng tuai khat a lan ding ua, a dan ngeina bangin tangbuang thillat leh dawn ding thillat toh, khelhna kithoihna dingin keltal khat leng a lan tel ding uh ahi.


Zama haciika hunkuna iri go kataru ra, d'i n'iri kalima kusuuma wo se, kaŋ sinda kobay. A boŋ mo iri si hin ka marga sabaabo cabe.» Waato kaŋ a na woodin ci, a na marga sallama. 	 Tunia buaina jiakin salh lauhuaiin i omta uhi, a bul om ngellouin; huchi ahi ngala, hiai kikhopna san bangmah gen theilou ding i kei uhiam, a chi a.Huan, huchibang thu a gen khitin omkhawm heutute a kikhenjak sakta hi.


Yesu tu ka ne i se: «Ay mo g'araŋ hã sanni fo, kal araŋ ma tu ay se. 	 Huan, aman, a kiang uah, Ken leng thu kam khat kon dong sam ding; honhilh un,


Rabbi sanno kaa ay do ka ne: 	 Huan TOUPA thu ka kiangah a hongtunga, ka kiangah,


I goyo nooya kubayyaŋ hukumo se. I muraado mo go Alfa Haruna ize Itamar kambe ra. 	 Huaite kihoupihna puanina Gerson suante nasep ahi: a hihding uh siampu Aron tapa Ithamar seh ding ahi.


da nyumayyaŋ bangu fo da haw way cindi hinka a cire, 	 Loh khat leh a nuaia bawngtal sawm leh nihte toh.


Ay ga naŋ mo bine kaani jinde ma bu i ra, da farhã jinde, da arhiiji jinde, nda wayhiiji jinde, da fufuyaŋ tondi kosongu, da fitilla kaariyaŋ mo. 	 Huan a kiang ua kipan naumsakna husa leh kipahna husate, mouneipa aw leh mou aw te, buh gawi husa ging leh khawnvak vak te ka la mang ding.


Ay ga ndunnya dumi boobo biney kankam, Waati kaŋ cine ay konda ni halaciyaŋo baaru ndunnya dumey game ra, Hala nda laabuyaŋ kaŋ ni mana bay baa ce fo. 	 Na theihlouh gama namte laka na siatna ka tunsak hun chiangin mi tampite lungtang ka lungzingsak ding.


May no g'iri fay da Almasihu baakasina? Taabi no? wala kankami, wala gurzugay, wala haray, wala banji, wala kataru, wala takuba? 	 Kris itna akipan kuan ahia honkhen ding? Gimthuaknain hia, lungngaihnain hia, sawina in hia, tamin hia, vuaktanna in hia, lauhhuaina in hia, temsauin hia honkhen ding?


Ay ga naŋ ni dooney jinde ma ban, boro si ye ka maa moolo dooni mo koyne. 	 Ka khawl sak khin dinga, na lasak husate, na kaihging ging leng a dai den ding hi.


Lawitey izey binde na Irikoy sundurko jare ngey jasey gaa da bundey, mate kaŋ Musa n'i lordi nd'a Rabbi sanno boŋ. 	 Huan Mosiin TOUPA thu banga thu a piak bangin Levi taten a liang jang uah huaia chiang tawntein Pathian bawm a jawngta uhi.


Samson na Israyla may mo jiiri waranka Filistancey zamana ra. 	 Huchiin Philistiate hun laiin Israelte tungah kum sawmnih vai a hawm hi.


Abner binde kaa Dawda do Hebron ra, boro waranka mo go a banda. Dawda mo na batu te Abner da nga banda borey se. 	 Huchi in Abner bel Hebron a David kiang a mi sawmnih toh a pai uh. Huan, David in Abner leh a kiang a mi sawmnihte a ding in ankuang a lui a.


Zobal izey mo neeya: Alban, da Manahat, da Ebal, da Sefo, da Onam. 	 Huan, hiaite Sobal tate ahi uh; Alvan te, Manahath te, Ebalt e, Sepho te, Onam te.


Amma ay wo, manti ay boŋ beeray no ay goono ga ceeci bo. A go no nga kaŋ g'a ceeci, a ga ciiti mo. 	 Himahleh, keimah kilawmna zong ka hi kei; a zongmi leh a ngaihtuahmi khat a om ahi.


Za i mana kaa, a talibey go ga Yesu ŋwaaray ka ne: «Alfa, ŋwa!» 	 Huai kalin nungjuiten a kiangah, Sinsakpa, ne vo, a chi ua.


A may jiiri hinza Urusalima ra. A nya maa ga ti Maaka, Uriyel Jibeya bora ize way no. Wongu goro Abiya nda Yerebowam game ra. 	 Jerusalem ah kum thum a lala, a nu min Maaka, Giben mi uriel tanu ahi. Huan, Abija leh Jerobaum bel akidou uhi.


Waato kaŋ i kand'ey alkaaley do, i ne: «Borey wo Yahudanceyaŋ no, i goono g'iri kwaara kurtunandi gumo. 	 Huchin, vaihawmte kiangah a pi ua, hiai mite Judate ahi uh, ka khua uh a hihbuai mahmah ua;


Kala bonkoono ne Doweg se: «Nin wo, ma bare ka kaŋ alfagey boŋ.» Kala Edomanca Doweg bare ka kaŋ alfagey boŋ. Han din mo a na boro wahakku cindi gu wi kaŋ yaŋ go ga daabu nda lin efod* kwaay. 	 Huan, kumpipan Doeg kiangah, nang kihei inla, siampute sualin, a chi a. Huan, Edom mi Doeg a kiheia, siampute a suala, huai niin puan malngat siampu puanak silh, mi sawmgiat leh nga a that a.


Israyla* izey binde koy borey kaŋ yaŋ ga koy din banda, zama ngey ma ŋwaari day, zama haray go Kanaana laabo ra. 	 Huchiin, Israel tapate mi hohte lakah buh lei dingin a hoh ua: Kanan gamah leng kial lah a ke sam ngala.


Musa kaa ka jama arkusey ce, ka sanney din kulu kaŋ Rabbi n'a lordi* nd'a ci i jine. 	 Huchiin Mosi a honga mite upate a samsaka, TOUPAN amah a piak hiai thute tengteng amai ma uah a luita hi.


Woodin se binde, yaa no Rabbi Kundeykoyo ci annabey boŋ: A go, ay g'i ŋwaayandi nda kobto forto, Ay m'i tilasandi i ma tay hari haŋ, Zama Urusalima annabey do no Irikoy wangay fun ka koy laabo hirrey kulu me. 	 Huaijiakin jawlneihon tungtang thu ah sepaihte TOUPAN hichiin a chi: Ngaidih ua, gamsaiin ka vak dinga, thil kha ka dawnsak dinga; Jerusalem a jawlneite kiang akipanin gam pumpi ah Pathian poisaklouhna lah a pawt ta ngala.


Araŋ ma woone bay mo: borey kaŋ yaŋ ga cimandi, ngey no ga ti Ibrahim izey. 	 Huchiin thei un, ginnaa omte, huaite mah tuh Abram tate ahi uhi.


Cin da zaari iri goono ga te adduwa gumo iri ma du ka di araŋ moydumey ka haŋ kaŋ gaze toonandi araŋ cimbeero ra. 	 Na mel uh ka muh theihna ding uleh, na ginna lam ua na taksap awng uh kon huksak theihna ding un sun leh jana nakpi taka thumin?


Nangey din mo no i ga dugu ton sududuyaŋ nangey kulu ra, sanda mate kaŋ cine mebarawey kaŋ Rabbi gaaray i jine din ga te. I na teera laaloyaŋ te zama i ma Rabbi zokoti se. 	 Huai mun sang tengtengahte TOUPAN a ma ua a delh mangsa namte hih dan bangin gimlimte a hal sek uh; TOUPA hehna dingin thil gilou pipi a hih sek nalai uh;


Zama Yahuda bonkoono Hezeciya na jama no yeeji zambar fo da feeji zambar iyye sargayey se. Mayraykoyey mo na jama no yeeji zambar fo da feeji zambar way. Alfaga boobo mo na ngey boŋ hanandi. 	 Huan, Juda kumpipa Hezekiain mipite bawngtal sang khat leh belam sang sagih goh dingin a piaa; milianten leng mipite bawngtal sang khat leh belam sing khat a pe sam uh; siampu tampite a kihihsiangthou uh.


Wa guna mate kaŋ Koy Beero na Sihiyona ize wayo daabu nda buru nga futa ra! A na Israyla darza jindaw a ma fun beene ka kaŋ ganda. A futa zaaro ra a mana fongu nga ce taamey furkanga gaa. 	 Bangchidana a hehna a TOUPAN Zion tanu meipia tuam ahia: Israel kilawmna van akipan leiah a paikhe ta a, a heh niin a khengakna a theigige kei hi.


Ma booriyaŋ alaama cab'ay se mo, Zama borey kaŋ yaŋ wangu ay ma di a. I ma haaw mo, zama nin, ya Rabbi, Ni n'ay gaa, ni n'ay kunfa mo. 	 Hoihna ding chiamtehna honlak in; honhoten huai tuh a muh ua, a zahlakna ding un, TOUPA, nang non panpih-a, non khamuan jiakin.


Ay na hawfuno fari fonda gana, Boro kaŋ sinda laakal reyzin* kalo no ay casu. 	 Thadahmi lou kiangah ka paia, huan theihsiamna bei mi grephuan kiangah;


Jirbi woodin yaŋ ra Yahuda kunda ga dira nga nda Israyla kunda care banda. Care banda mo no i ga fun azawa kambe laabo ra, i ma furo laabo kaŋ ay n'i kaayey no i m'a tubu din ra. 	 Huai ni chiangin Juda inkote Israel inkote toh a om khawm ding ua, mallam gam a kipanin, na pipute uh kianga gouluah dinga ka piak gamah, a hongpawt khe ding uh.


Jirbi ahakkanta hane a ma koloŋay hinka wala tantabal ize hinka sambu nga boŋ se. A ma kaa Rabbi jine kubayyaŋ hukumo meyo jarga k'i no alfaga se. 	 Huan, a ni giat ni in vakhu kop khat hiam, palva noukop khat hiam tawi in TOUPA ma ah kihoupihna puan inn kongpi bul ah a hoh ding a, siampu a pe ding ahi:


Boro kaŋ si ay banda, a ga gaaba nd'ay nooya. Boro kaŋ si margu ay banda mo ga say-say. 	 Kuapeuh ka lama panglou tuh, hondou ahi a, kuapeuh honlak khawm pih louin a hihjak ahi.


A na harayzey kungandi nda hari hanno yaŋ, Amma arzakantey, a n'i sallama kambe koonu. 	 Gilkial te thil hoihin a hihvah a, mihaute khut vuakin a pai mang sakta hi.


I ga ciiti borey se waati kulu. Muraadey kaŋ yaŋ ga taabandi, i ga kond'ey Musa do, amma muraadu kayney kulu, ngey no g'a ciito te. 	 Huan hun tengtengin mite vai a hawmsak uh: thu haksate Mosi kiangah a tun ua, thu neu chik bel amau a ngaihtuah uh.Huchiin Mosiin a sungpa a paisaka; amah gam lamah a pai vengveng hi.


Yaa no Rabbi ci: Ay ga naŋ araŋ ma du ay, ya ye ka kande araŋ ka fun d'araŋ tamtara do, ya araŋ margu k'araŋ kaa ndunnya dumey kulu ra, nangey kulu mo kaŋ ay n'araŋ gaaray ka konda araŋ. Ay ga ye ka kande araŋ nango wo ra, naŋ kaŋ ay naŋ i m'araŋ sambu ka konda tamtaray. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huan, na hon muh un ka om dia, TOUPA thu pawtin a chi, na omdan uh ka hei dinga, nam tengtengte laka ka hondalhsakna mun akipan ka honpi khawm nawn ding, chih TOUPA thu pawt ahi; sal dia ka hon matsakna mun ngeiah ka hontungsak nawn ding hi, chih.


Amma farka deeni a gaa a zunubo sabbay se. Farka kaŋ si waani sanni salaŋ a se da boro jinde ka annabo din bonkoma gaay. 	 himahleh amah tuh a tatlekna jiakin taihilhin a omtaa; sabengtung pau theilou mihing pauin a hongpaua, jawlnei haina tuh a kham hi.


Rabbi malayka ga gata sinji borey kaŋ yaŋ ga humbur'a windanta, a g'i faaba mo. 	 Aw, Toupa hoihdan chiam him dih ua: amaha muanna koih mi a hampha hi.


Dawda na Israyla kulu margu Urusalima ra, zama ngey ma Rabbi sundurko zijandi k'a jisi a nango kaŋ a soola a se din ra. 	 Huan a mun, a bawlsaksaa TOUPA bawm honla tou dingin, Davidin Jerusalem ah Israel tengteng a kaikhawmta hi.


Amma ay wo, saabuyaŋ jinde no ay ga sargay te d'a ni se. Haŋ kaŋ ay na sarti sambu ni se d'a mo, ay g'a bana. Faaba ya Rabbi wane no!» 	 Huan, TOUPAN nga a houpiha, Jona gamah a lokheta hi.


Bora ne: «I si ye ka ni maa ce Yakuba koyne, kala Israyla*. Zama danga koy no ni na gaabi cabe Irikoy se da borey mo se, hala mo ni te zaama.» 	 Huan, aman, na min Jakob ahi nawn kei ding, Israel a honchi zota ding uh; Pathian leh mihing te na suala, na zouta ngala, achia.


Waati kaŋ i dungu kayna, Kal i ma manne ka daray, Konni waate mo, i si no koyne. 	 A lum hun chiangin a tuimang ua, a sat chingin a mun ua kipan a mangthang uh.


Wayno si ye ka ciya ni se kaari zaari waate, Hando annura mo si ye ka kaari ni boŋ. Amma Rabbi no ga ciya ni se kaari duumikoy, Ni Irikoyo ga ciya ni darza mo. 	 Suna nang hontan dingin ni a hita kei dinga; khain leng vakna dingin a honvasak sam kei ding: Toupa bel nanga dingin khantawn vaksakpa dingin a om dinga, na Pathian leng na thupina ding ahi ding.


A go mo, waato kaŋ Yesu go Baytaniya, Siman jiraykoono kwaara, 	 Huan, Jesu Bethani khua a, phak Simon in a a omlai in,


Araŋ ma may Rabbi araŋ Irikoyo se. Nga mo ga ni ŋwaaro da ni haro albarkandi, ay ma doori sombu ka kaa ni gaa mo. 	 Huan TOUPA na Pathian uh na na sem ding ua, aman na annek u leh na tuidawn uh a honvualjawl ding hi; huchiin na lak ua kipanin chinatna ka la mang ding hi.


Ya nin Urusalima, Ma ni boŋ kokobe ka tun ka fun kusa ra. Ma tun ka goro. Ya nin Sihiyona ize wayo kaŋ go tamtaray ra, Ma ni jinda gaa sisirey feeri. 	 Jerusalem aw, na tunga bang leivui singin; thou inla, tuin: Zion tanu aw, sala om, na ngawng gaknate phelin.


Zama Rabbi, Koy Beero no g'ay gaa, Woodin se no yana di kayna. Woodin sabbay se no ay n'ay moyduma sinji sanda captu tondi, Ay bay mo kaŋ ay si haaw. 	 Toupa Pathianin lah honpanpih sina; huaijiakin ka zum kei a: huaijiain meisahsuang bangin ka nga jela, ka zahlak kei ding chih ka thei.


Irikoy n'ay daŋ boro yaamo yaŋ kambe ra, A n'ay jindaw laalakoyey kambe ra. 	 Pathianin pathianlimsakloute kiangah a honpe khiaa, migiloute khut ah a honpai khia hi.


Yaadin gaa no Israyla dumo ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi ngey Irikoyo, za han din kal a ma koy jina. 	 Huai ni a kipan Israel inkoten kei TOUPA a Pathian uh kahi chih a theita ding uh.


Ibrahim tun mo nga bora kaŋ bu din jine. A koy ka salaŋ Hetu izey se ka ne: 	 Huan, misi luang maa kipan a thoua, Heth suante kiangah,


A sooja Peka Remaliya izo mo murte a gaa k'a kar Samariya ra, bonkoono faada ra, nga nda Argob da Ariye care banda, da boro waygu koyne, Jileyad boroyaŋ. A n'a wi ka te bonkooni a nango ra. 	 Huan, A sepaih heutu Remalia tapa Pekain amah a guk sawma, Samari khuaa kumpipa ina kulh ah Argob toh, Arie toh a thata; a kiangah Gilead mi sawmnga a om tei ua; huchiin Pekahia bel a thata, a sikin a lalta hi.


Kus izey neeya: Seba, Habila, Sabta, Ra-Amma, da Sabteka. Ra-Amma izey neeya: Seba da Dedan. 	 Huan Kus tapate; Seba, Havila, Sabta Raama, Sabteka. Huan Raama tapate; Seba, Dedan.


A go, ni goono ga jeeri goobo wo gaa kaŋ kwaari ceero no, kaŋ ga ti Misira. Da boro jeeri haya din dumi gaa, kal a ma furo bora kamba ra k'a gooru. Yaadin cine no Misira bonkoono Firawna bara nd'a boro kulu kaŋ ga jeeri a gaa se. 	 Ngaiin, hiai sialluang chiang, kitan Aiguptate, muang neive; huaimin a muan aleh, a khutah a sun ding hi; Aigupta kumpipa Pharo jaw amah muang tengteng tungah hichibang ahi nakanak hi.


Laban mo ne: «Dambe y'a no ni se, a ga bisa y'a no boro fo se. Ma goro ay do.» 	 Huan, Laban in, amah ahihleh midang kianga ka piak sangin na kianga ka piak mah hoihzo ve: ka kiangah om nilouhin, achia.


Woone yaŋ no ga ti Lawi banda borey i maayey boŋ: Gerson da Kohat da Merari. 	 Levit tapate min Gerson, Kohath, Merari ahi uh.


da Azriyel, Azriyel izey jama baaba; da Sekem, Sekem izey jama baaba, 	 Asriel suante Asrielte: Sekem suante Sekemte:


Za alwaato kaŋ i waadu mana kaa, Hala zaaro ma bisa sanda du kaŋ haw goono ga faaru cine, Za Rabbi futay korna mana kaŋ araŋ boŋ, Za Rabbi futay zaaro mana kaŋ araŋ boŋ. 	 Thupiak a kuan khiak main, buhvai banga ni a bei main, na tung ua TOUPa hehna kihtakhuai a hongtun main, na tung ua TOUPa hehna ni a hongtun main.


A zulli noodin wayna kaŋay ka koy Yafetancey hirro gaa ka koy hala ganda Bayt-Horon hirro gaa, ka koy hala Gezer. Naŋ kaŋ a fun ga ti Teeku Beero me gaa. 	 Huan, tum lampangah Japhlette gamgi Bethhorom khangnungjaw gamgi, Gezer phain a pai suk jela: huai bel tupi ah a suak hi.


Ihinkanta mo neeya: ‹Ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine.› Lordi fo si no kaŋ ga bisa woodin yaŋ beeray.» 	 A zom tuh hiai ahi, Nangmah na kiit bangin na vengte leng na it ding ahi, chih. Hiai khawng sanga thupiak thupijaw himhim a om kei, chiin, a dawnga.


Amma ya araŋ wayborey, wa maa Rabbi sanno, Araŋ hangey mo m'a me sanney ta. W'araŋ ize wayey dondonandi hẽeni, I afo kulu ma nga gorokasin dondonandi bu baray. 	 Aw nou numeite aw, TOUPA thu ngaikhia unla, a kamsuak thu na bil uah lut henla, natanute uh kah sinsak unla, mi chihin a invengnu kiangah sunna la.


Araŋ sanney ciya sanda boosu cine, Araŋ sabaabey botogo wane yaŋ no. 	 Na thugen minthangte uh vut paunakte ahi, na kidalnate uh tungman kidalnate ahi.


Ni ma si me-daabu ta mo, zama me-daabu ga boro kaŋ ga di din ciya danaw, a ga adilantey sanney barmay mo. 	 Huchiin thilpiak na la ding ahi kei: thilpiakin mipilte mit a tosaka, midiktatte thute a kaihkawi jiakin.


Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Gad kunda waney, boro zambar waytaaci cindi gu da zangu iddu nda waygu no. 	 Gad nama, a simte uh sing li leh sang nga leh za guk leh sawmnga ahi uh.


Laabo kulu ra mo, i si wayboro hanno gar sanda Ayuba ize wayey cine. I baabo mo n'i no tubu ngey armey banda. 	 Huan gamsung pumpi ah Job tanute banga melhoih a om kei uhi: huan a pa un a unaute uh lakah goutan amau a pia.


Amma ma fay da sanney kaŋ sinda nafa da wo kaŋ yaŋ manti Irikoy wane, zama i teekoy ga borey candi ka konda Irikoy wangay ra. 	 Ahihhangin, Pathian zahlouh lam thugen mawkmawkte khawng nungngat san in; huchibang mite tuh Pathian limsaklouhna lam ah a pai gamla semsem ding ua,


A ga deeni teeko gaa, a ga naŋ mo a ma sundu, A ga hari zuray goorey kulu koogandi mo. Basan da Karmel kulu ga lakaw, Liban booso mo ga lakaw. 	 Tuipi a sala, a kangtat saka, lui tengteng leng a kang sak khina; Basan gam a baha, Karmel tang leh Lebanon tang pak a bah uhi.


Samariya binde, nga nda nga bonkoono, i g'i dirandi, Danga mate kaŋ tuuri sari ga doy ka dandi hari boŋ. 	 Samari a hihleh a kumpipa satkhiak ahi, tui tunga, tuiphuan bangin.


Rabbi ne: ‹May no ga Israyla bonkoono Ahab halli zama a ma koy Ramot-Jileyad ka kaŋ?› Kal i ra afo ma hay fo ci, afo mo ma hay fo waani ci. 	 Huan, TOUPAN Israel kumpipa Ahab Ramoth-gileada hoh toua, vasi dingin kua ahia khem sin? a chih hun chiangin khatin. Huchi khachiin, a chi a, mi dangin, huchibang khachibangin a chi hi.


Ma fay da goy laalo ka ihanno te, Ma laakal kanay ceeci k'a gana mo. 	 Toupa mit in mi diktatte lam a en gige a, a bilin a sap uh za ding in a ngaikhe gige hi.


Yohanna seeda a boŋ. A na nga jinde sambu ka ne: «Bora neeya kaŋ boŋ ay salaŋ ka ne: ‹Bora kaŋ ga kaa ay banda, ay jine boro no, zama a go no za i man'ay hay.› » 	 (Johanin amah theihpihna a piaa, Ka nunga hongpaipan honkheng, amah ka maa omsa him a hihmanin, chi-a a thu ka genpa hiai ahi, a chi hi. )


Yaadin gaa, ma si naŋ haawi ma ni di d'iri Rabbo seeda teeyaŋ, wala nda ay kaŋ ga ti a kas'izo. Amma ma taabi haŋ ay banda Baaru Hanno sabbay se Irikoy dabaro boŋ. 	 Huchiin, I Toupa thu theihsak tuh zumpih kenla, kei a hentapa hon zumpih sam ken. Tanchinhoih ziaka gimthuak Pathian thilhihtheihna dungzuiin hon thuakpih zaw in.


Samuwila mo ne Sawulu se: «Ifo se no ni g'ay tunandi, kaŋ ni g'ay zijandi?» Sawulu tu ka ne: «Ay wo, ay di kayna day no gumo, zama Filistancey kand'ay gaa wongu. Irikoy mo fay da ay. A mana ye ka tu ay se koyne annabey do wala hindirey ra. Woodin se no ay na ni ce, zama ni m'ay bayrandi nda haŋ kaŋ no ay ga te.» 	 Huan, Samuelin Saula kiangah, Bangdia hichibanga buaihuaia honsam khia? A chi a. Huan, Saulain a dawnga, Ka lung a jing mahmaha ahi: Philistia miten hondou ua, Pathianin lah hon lehngatsana, jawlnei hiam, mang hiam in leng lah a hongdawng himhim keia; huaijiakin ka hih ding honhilh dingin ka honsam ahi, a chi a.


Woodin banda, nya-izey, iri g'araŋ ŋwaaray, iri g'araŋ yaamar mo Rabbi Yesu ra. Araŋ dondon iri do mate kaŋ araŋ ga hima ka dira ka kaan Irikoy se, araŋ goono ga dira mo yaadin cine. Kal araŋ ma tonton mo ka koy jina a ra. 	 Huchiin, unaute aw, a tawppenin, na om dingdan u leh Pathian na hihkipahdan ding uh, tua na omdan bang uh, koumaua kipana na lak bang un na hauh semna ding un Toupa Jesu ah ka honngen un ka honhasuan uhi.


Filistancey soojey arkusey soobay ka bisa zangu-zangu nda zambar-zambar. Dawda mo, nga nda nga borey margu. Acis mo go i ra jama banda. 	 Huan, Philistiate kumpipate bel aja jain, asang sangin a pai ngonngon maimah ua. Huan, David leh a miten Akis toh nung a dal uh.


Sohõ binde, ma kay ni safaro da ni moodabal booba game ra, Wo kaŋ yaŋ ni na ni boŋ taabandi nd'a za ni zankatara waate, Ka di hala ni ga hin ka nafa d'ey, Hala ni ga hin ka borey jijirandi! 	 Na kikauna leh bumna na zatna, naupang nou na hih akipana na kisukgimnate, dinpih tanla; na phattuampih theih ding phota, na zohpih theih ding phot leh.


Gad boŋ mo a ne: «Albarkante no boro kaŋ ga Gad tafandi. A ga goro danga muusu beeri way, A ga kambe da boŋ bindi kulu tooru-tooru. 	 Gadte tungthu ah bel, Gadte hihzapa phatin om hen, humpinelkai bangin a tenga, ban a ham keka, ahi, lujang leng.


Kala Yahuda alborey kulu tu Israyla alborey se ka ne: «Zama bonkoono ya iri dumi no kaŋ ga maan. Ifo se binde araŋ ga binya sanno din se? Iri na hay fo ŋwa bonkoono albarka ra no? Wala a n'iri no hay fo no?» 	 Huan, Judami tengteng in Israel mite a dawng ua, Kumpipa ka kinaihpih uh a hih ziak ahi: bang dia hiai thu a heh mawk? Kumpipa neih muang a om ka hi mahmah ua maw? thil piak bang hiam te leng a hon nei ahia? a chi ua.Huan, Israel mite'n Juda mite a dawng ua, Kumpipa ah tan sawm ka nei ua, David ah noute sang in anglaitanna ka neizaw uh; bang dia hon ngaineu maw, kumpipa pi kik nawn sawm masate ka hikei uh maw? a chi ua. Huchi in Juda mite thu Israel mite thu sang in a gum zaw hi.


kal a koy ka to hano kaŋ hane Irikoy kond'a beene. Za a mana ziji ka koy beene, a na lordiyaŋ no Biya* Hanna do, diyey kaŋ a suuban yaŋ se. 	 Kha Siangthou panpiha a sawltak telte kianga thu achiam khita vana pi touha a om ni tana thu.


Da deesi meyo bu, boro man'a kaanandi mo, Kala ni ma gaabi daŋ ka tonton. Amma laakal gonda nafa ka goyo gasandi. 	 Sik a mola, ama min a tathiam kei leh, hatna tamsem a koih ding ahi: himahleh pilna thuzoh a phatuam hi.


Daahir, yaamo no ay n'ay bina hanandi, Ay n'ay kambey nyun da taali-jaŋay. 	 A thawn maiin ahi, ka lungtang ka hihsiana, ka khutte gensiatbeia ka sil.


Yaadin cine no Lotu ize way hinka kulu na gunde sambu nd'a ngey baabo gaa. 	 Huchibangin Lota tanu nihten a pa uh lakah nau a pai tuaktuak uhi.


A n'i nooyandi mo dumi cindey se, I konnakoy mo n'i may. 	 Huchiin amau tuh nam chihkhut ah a paia; amau hoten a tunguah vai a hawmta uhi.


Rabbi ya booriyankoy da adilitaraykoy no, Woodin se no a ga zunubikooney dondonandi fonda ra. 	 TOUPA jaw a hoih in a dik ahi: huai jiakin mi khialte lampi a musak ding hi.


Ya Rabbi, ma tun ni futa ra, Ma tun ka kay ka gaaba nda ay yanjekaarey futa. Ma mo hay ay sabbay se, ma cimi ciiti te. 	 Huchiin mi chih kikhawm khawmten honum suak uhen: huan, nang tuh a tunguah sang piin kik nawnin;


Waato kaŋ Firawna na borey taŋ mo, Irikoy mana naŋ i ma Filistancey laabo fonda gana bo, baa kaŋ fonda din ga maan no, zama Irikoy ne: «A ma si ciya hambara borey ga ture waati kaŋ i ga di wongu, kal i ma ye Misira.» 	 Huan, hichi ahia, Pharoin mite a paisak laiin, Pathianin, naijaw mahleh, Philistinte gam lam kanin amaute a pi kei; Pathianin, Kidouna a muh chiang un mite a kisik kha ding ua, Aigupta gam lamah a kihei kha ding uh, a chih jiakin:


A na kosaray taafe mo te, da silli suudi nda suniya nda iciray da lin baano taafe. A na ciiti malayka himandiyaŋ daŋ a gaa da gonitaray goy. 	 Huan a dum, a sandup, a san-au leh puan malngat koptah hoih in puankhai a bawl a: khutsiam tak in huai cherubte a bawl hi.


A ne koyne: «May se no a ga hima ay ma may? Manti a izo do haray no bo? Danga mate kaŋ ay may d'a ni baaba jine, yaadin no ay ga goro nd'a ni jine mo.» 	 Huan, kua na ka sem dia? A tapa ma ah na ka sem ding ahikei maw? na pa ma a ka sep bang in nangmah a ka sem ding, a chi a.


Nya-izey, i n'iri fay d'araŋ alwaati kayna, manti bina ra bo, amma gaaham ra. Amma iri wo, iri ga tonton ka kookari gumo da anniya, iri ma du ka di araŋ moydumey. 	 Ahihhangin, unaute aw, sawtlou kala dia noumau toh lungtang lama kikhen loua, pumpi lam kiaa kikhena i om takdih jiakin, kilawp taka na mel uh mu dingin ka pang sansan uhi.


Kal Israyla bonkoono Yowasa, nga mo donton Yahuda bonkoono Amaziya gaa ka ne: «Yo-karji kaŋ go Liban ra, nga no ka donton sedre* nya kaŋ go Liban ra gaa ka ne a se: ‹Ma ni ize way no ay ize aru se a ma hiiji.› Kala Liban ra ganji ham fo kaa, a go ga bisa, a na yo-karjo taamu-taamu. 	 Huan, Israel kumpipa Joasin Juda kumpipa Amazia kiangah, Lebanon tanga sidar sing kiangah, Na tanu ka tapa ji dingin nei sak dih, chiin a thukhaka; huan, Lebanon tanga gamsa a hongpaia, ling a hongchil puk gawp mai hi.


Zama a si ne kala: «Ay wongu nyaŋey kulu, manti bonkooniyaŋ no? 	 Ka mi liante tengteng kumpipa ahi vek kei ua hia?


Kulu nda yaadin, i soobay ka zunubi te ka tonton, I mana a dambara goyey mo cimandi. 	 Huchi piin leng thil a hihkhial lailai ua, thillamdang hihte a gingta tuan kei uh,


Ay ga ni ciya mo sanda guuru-say cinari gaabikooni jama wo se. Baa i ga wongu nin, i si te ni boŋ zaama, Zama ay go ni banda, ay ma ni faaba se, Ay ma ni kaa kambe mo. Yaadin no Rabbi ci. 	 Hiai mite laka jaw ngen kulh bangin ka honbawl dinga, a honsual ding ua, himahleh a honzou kei ding uh, nang honhondam ding leh honkhe dingin na kiangah ka om ngala, chih TOUPA thu pawt ahi.Mi giloute khut a kipan ka honhonkhe dinga, mi lauhuaite khut akipan ka honpawtkhe sak ding.


Waadu nooya kaŋ ay waadu ndunnya kulu se, Kambe mo nooya kaŋ go sambante ndunnya dumey kulu boŋ. 	 Huai ahi, lei pumpi-a thuseh, huaimah ahi, nam chih tunga khut jak.


Nebo fa alborey, waygu cindi hinka. 	 Nebo dang mite, sawmnga leh nih.


(Zama a talibey koy ŋwaari dayyaŋ kwaara ra.) 	 A nungjuite lah nek ding leiin khua ah a hohta ngal ua.


Ni ga hin ka fintal hala ni ma Irikoy muraadu guusey fisi ka kaa taray no? Wala ni ga hin ka Hina-Kulu-Koyo fintal ka ban no? 	 Zonin Pathian na mu thei diam; hoihkimna ah Thilbangkimhihthei na mu thei diam?


Ni ma jisiyaŋ buuru dake taablo boŋ ay jine waati kulu. 	 Ka maah dohkan tungah tanghou sawm leh nih na koih gige ding hi.


Kala ni ma bu baray sanni sambu Israyla mayraykoyey se 	 Huailouin leng Israel heutute tungtangah sunna la phuah ahi:


A ye ka konda ay koyne a ra haray, meyo kaŋ ga guna wayna funay haray din batama ra. A na meyo neesi mo waato deedando boŋ: 	 Huan suahlam ah huang sungnungzopen ah a honpiaa, a tehna ngei in kongpi a teha;


Han din hane no i na boroyaŋ daŋ jinay jisiyaŋ fuwey sanni boŋ, beene sambuyaŋ sargayey sabbay se, da boŋ-jina wane, da zakka wane mo, zama i m'i margu i ra ka fun birney windanta farey ra, mate kaŋ i daŋ asariya* ra alfagey da Lawitey sabbay se. Zama Yahuda kunda maa kaani alfagey da Lawitey sabbay se kaŋ yaŋ goono ga kay Irikoy windo goyo ra k'a te. 	 Huan, huai niin thohlawm te, vei thillat te, hai thak masa pente, sawmakhatte koihkhawmna dantantea heutu, danin a seh banga, siampu leh Levite tantuan kho chihin a nahihzoh bang jel ua lakhawmmi dingte a sep ua; Judate bel nasemmi siampute leh Levite jiakin a kipak mahmah uhi.


Amma ay ga ciiti araŋ se araŋ goyey boŋ. Yaadin no Rabbi ci. Ya danji tusu araŋ saajo gaa, Kaŋ ga hay kulu kaŋ go a windanta ŋwa ka ban. 	 Na thilhih uh gah bang jelin ka hon gawt dinga, a gam gammang ah mei ka khah dinga, a kim tengteng a kangmang ding, TOUPA thu pawtin a chi.


A ma goro ni banda araŋ game ra, naŋ kaŋ a ga suuban ni kwaara fo ra, kaŋ ga kaan a se gumo. Ni ma s'a kankam mo. 	 Na omna ua a deihpen a tel peuhpeuh ah na lak uah a om tei ding mai ding ahi; na nuaisiah ding uh ahi kei.


Ma adilitaray windi meyey fiti ay se. Ay ga furo i do, ay ga saabu Rabbi se mo. 	 Diktatna kulh kongkhakte honhonsak un: huaite ah ka lut dinga. TOUPA kiangah kipahthu ka hilh ding hi.


Kala Rabbi na haw gaabikoono bare a ma ye wayna funay haray koyne. A na doy ku ka gusam Teeku Cira ra. Baa do ize folloŋ mana cindi Misira laabo kulu me-a-me ra. 	 Huan TOUPAN suahlam huih hat mahmah a khahtaa, huaiin khaukhupte a lamanga, Tuipi San ah a lawn lutta; huchiin Aigupta luipiau tengteng ah khaukhup khat leng a omta kei hi.


I ci Suleymanu se ka ne: «Simey fatta Urusalima ra ka koy Gat, hal a ye ka kaa koyne.» 	 Huan, Simei Jerusalem khua akipan a pawta, Gath khuaah a vahoha, a hong kik chih Solomon a hilh uh.


A ciya mo, Israyla izey na zunubi te Rabbi ngey Irikoyo se, nga kaŋ kand'ey i ma fun Misira laabo ra nda Misira bonkoono Firawna* kambe ra. I humburu de-koy fooyaŋ, 	 Huchibanga a na omna uh a jiak Israel suanten Aigupta kumpipa Pharo khut akipan, Aigupta gam akipana pikhepa TOUPA a Pathian uh tunga thil a hihkhelh ua, pathian dangte a khawksak jawk ua.


Zama a farilley kulu go ay jine, Ay man'a hin sanney mo ganandi. 	 Amah lakah gensiatbei leng ka hi a, ka siatna akipan ka kihuikhe jel hi.


Woone yaŋ ga ti fonda jarga waney: nangu kulu kaŋ i ga sanno say-say, hal i maa mo, sahãadin-sahãadin Saytan* ga kaa ka sanno kaŋ i say i ra din kom. 	 Huan, lam sika thu thehnate tuh hiai bang ahi uh; thu a jak tak un Setanin a lungtang ua thu theh tuh a laksak pahpah a.


Batukwa ye ka di boro fa mo koyne kaŋ goono ga zuru. Batukwa binde na jinde daŋ windi me batuko fo gaa ka ne: «Boro fo neeya ga zuru nga hinne koyne.» Bonkoono ne: «Nga mo goono ga kande baaru.» 	 Huan, galvilpa'n midang hongtai a mu nawn a; huan, galvilpa'n kongkhak vilpa a sam a, Ngai in mi dang amah kia in hong tai nawn, a chi a. Huan, kumpipa'n, Aman leng tanchin hontun tei sin ei ve, a chi a.


Kal araŋ ma maa Rabbi saawara fa, Kaŋ a waadu Edom boŋ, Da miila kaŋ a anniya Teman gorokoy boŋ, ngey neeya: Daahir i ga kurey ra alman ize kayna-kayney kurru ka kond'ey. Daahir mo Rabbi g'i nangoray ciya kurmu i sabbay se. 	 Huaiziakin Edom tunga TOUPA thuhilh leh Teman mite tunga a thil seh, hih a tup pente ngaikhia un: gan hon nou neute ngei kaih mangin a om ding ua; a tenna uh a hihgawp ding.


A ye ka ne i se koyne: Wa fuwo ziibandi, wa batamey toonandi nda borey kaŋ i wi yaŋ, gaa araŋ ma fatta taray. I binde fatta, i goono ga wi gallo ra. 	 Huan, aman ka kingah, In hihbuah unla, a um sung te mi luangin dimsak unla: pawt un, a chi a. Huan, a pawtta ua, khopi ah a gamtang ta uh.


Woodin banda Rabbi sanno kaa Abram do bangandiyaŋ ra, ka ne: «Ya Abram, ma si humburu. Ay no ga ti ni koray da ni alhakku bambata.» 	 Huai thilte khitin, Abram lau ken, kei na phaw leh na kipahman thupitak mai ka hi, chiin, Toupa thu Abram kiangah mang bangin a hongtunga.


Musa ne: «Ni sanno kaŋ ni ci ay se boori. Ay si ye ka ni moyduma guna koyne.» 	 Huan, Mosiin, Na gen hoih e, na mel ka mu nawnta kei dinghi, a chi hi.


A ciya binde, waati kaŋ Ben-Hadad maa sanni woodin a go baji haŋyaŋ gaa, nga nda koyey, bukkey ra. Kal a ne nga tamey se: «Wa soola!» Kal i na daaga sinji zama i ma birno wongu. 	 Huan, hichi ahi a, amah leh kumpipaten buktaa ju a nadawn khawm lai un huai thu Benhadadin a naja, a mite kiangah, kisa dih ua, a chi a, Huchiin khua sual dingin a kisata uh.


Amma araŋ na alfukaaru kaynandi. Manti arzakantey no goono g'araŋ kankam? Manti ngey bumbey mo no goono g'araŋ candi ciiti karga jine? 	 Nou bel migentheite bang na zahlaksak zota ua. Mihaute hilou uhia nou honnuaisiah? Mihaute hilou uhia vaihawmna ina nou honkailut?


Andarawos mo go no, da Filibos, da Bartalami, da Matta, da Toma, da Yakuba Halfa ize, da Taddawus, da Siman Kanaana bora, 	 Andru, Philip, Bartholomai, Matthai, Thoma, Alphai tapa Jakob, Thaddai, Kanan mi Simon,


ay laakal mana kani, zama ay mana ay nya-izo Titos gar. Kal ay na noodin borey to baani ka gana ka koy Masidoniya. 	 Himahleh ka unaupa Tita ka muh louh jiakin ka kha lam ah jaw muanna himhim ka nei tuan kei a, huchiin, amaute kam phain ka khena, ka pawta, Masidonia gamah ka paita hi.


Abram ne: «Ya Rabbi, Koy Beero, ifo gaa no ay ga bay kaŋ ay g'a tubu?» 	 Huan, aman, Toupa Pathian aw, ka luah ding chih bangchin ka thei ding? a chi a.


Amma ay g'a gorandi ay windo nd'ay koytara ra hal abada, a karga mo ga tabbat hal abada.» 	 Ka in ah leh ka gamah amah khantawnin ka ding kip sak digna, huan a laltutphah khantawna hihkip ahi ding hi, chiin.


Haciika, iri bumbey biney ra iri maa i na buuyaŋ ciiti dumbu iri se, hal iri ma si naanay iri boŋ gaa, amma iri ma de Irikoy gaa, nga kaŋ ga buukoy tunandi. 	 Ahi, sihna thupukna mutain ka kingai hial uhi; himah leh huai tuh koumau kimuang loua misite kaithoupa Pathian ka muan jawk nading uh ahi;


Amma waato kaŋ Sila nda Timotiyos kaa ka fun Masidoniya, Bulos na mo ye waazo gaa. A goono ga seeda Yahudancey se ka ne: «Yesu no ga ti Almasihu.» 	 Huan, Masidonia gam akipan Sila leh Timothi a hongsuk un, Paula tuh thugen kiain a omta hi, tua Jesu Kris tuh ahi chih Judate kiangah a hilhchian jel hi.


Bonkooney kaa ka wongu. Gaa no Kanaana bonkooney kaa ka wongu. I kaa Taanak ra, Mejiddo haro me gaa, Amma i mana riiba fo kulu ŋwa. 	 Kumpipaten a hongsual ua, huchiin kanan kumpipaten Megido tuikiang, Taanak khuaah a sual ua: sumlak himhim a neikei uh.


Eli ne: «Ifo no Rabbi ci ni se? Ay ga ni ŋwaaray, ma s'a tugu ay se. Irikoy ma ni laali da ni tugu ay se hay kulu kaŋ a ci ni se ra.» 	 Huan, aman, Bang thil ahia TOUPAN na kianga a gen? ka kiangah bangmah im ken aw; na kianga a gen tengteng ka kiangah im na neih leh na tungah Pathianin a hihhihin hih henla, huai sanga thupijaw leng, a chi a.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Windo ra haray batama meyo, wo kaŋ ga guna wayna funay haray, i g'a daabu jirbi iddu kaŋ borey goono ga goy, amma asibti zaaro hane i g'a fiti. Handu kayyaŋ hane mo, i g'a fiti. 	 Huchiin TOUPA PATHIANIN a chi ahi: Huang sungnungzopen kongpi suah lam nga pen nasep ni, ni guk sung a kikhak dinga, khawlni leh khathak niin bel a kihong ding ahi.


Ni m'i jisi kubayyaŋ hukumo ra seeda nango jine, nango kaŋ ay doona ka kubay d'araŋ. 	 Huan, i kihouna, kihoupihna puan inn thutheihsakna ma ah na koih ding ahi.


I go no, jiiri hinka kubay, Firawna mo hindiri. Kal a go ga kay isa me gaa. 	 Huan, kum nih vengveng nungin hichi ahia, Pharo in mang a neia; huan, ngaiin, lui gei ah ana dinga.


Ciiti malaykey go mo da boro kambe himandiyaŋ ngey fatey cire. 	 Huan, cherubte bel a kha nuai uah mihing khut bang tak a honglanga.


Zama danji no kaŋ ga ŋwa hal a ma to halaciyaŋ do, Hay fo no kaŋ ga wasa k'ay nafa kulu dagu. 	 Siatna dinga kangbei leh, ka punna tengteng zungkalh ding mei hi ding lah ahi ngala.


Ya nin alfaga beero Yesuwa, ma hanga jeeri, nin da ni caley kaŋ yaŋ goono ga goro ni jine, zama borey din wo misayaŋ no. Zama guna, ay g'ay tamo fattandi, kaŋ ga ti Tuuri Kamba. 	 Aw siampu lian Josua, Tuin ja un, nang leh na maa tu na lawite; amau lah chiamtehna hoih mite ahi ngal ua; ngaiin ka sikha Hiang tuh honpi ding ka hih jiakin.


Yaa no araŋ ga ne a se: ‹Wa fofo. Baani ma bara ni gaa, baani ma bara ni windo gaa, baani ma bara mo hay kulu kaŋ ni gonda gaa. 	 Huan, mi neizoupa kiangah hichiin honchi un; nang tungah, na inkuante tungah, na neih tengteng tungah khamuanna om hen.


Guna, boro fo kaa kaŋ a maa ga ti Yayirus. Bora din i diina marga jine boro fo no. A kaa ka ganda biri Yesu jine ka soobay k'a ŋwaaray a ma kaa nga kwaara, 	 Huan, ngai dih, mi khat a min Jaira kikhopna in vaihawmpa a hongpaia, Jesu khebul ah a khupboha, a ina hoh dingin a ngen ngutnguta.


Bine sara kaŋ dumi Irikoy ga ba no ga tuubi goy te hal a ma koy to faaba do. Tuubi mo no kaŋ boro si tunandi. Amma ndunnya bine saray ga kande buuyaŋ. 	 Pathian deihlam banga lungkhamnain hotdamna dingin, kisikna a bawla, kisikhuai thil a tun kei; khovel lungkhamna inbel sihna abawl zo nak hi.


Ifo se no araŋ ga ba araŋ ma bu, nin da ni borey, takuba nda haray da balaaw se, haŋ kaŋ Rabbi n'a kaseetiyaŋ te dumi kaŋ wangu ka may Babila bonkoono se boŋ? 	 Babulon kumpipa nasem nuam lou nam tungtang TOUPAN a gensa bangin bangdia namsaute, kialte, hipitea nang leh na mite si ding na hi ua?


Gomni nda laakal kanay ma tonton araŋ gaa, Irikoy d'iri Rabbo Yesu bayra ra. 	 Pathian leh i Toupa Jesu Kris theihna ah na tunguah hehpihna leh lemna hihkhanin om hen.


Yesu na jantekom boobo no baani ngey jante waani-waaney gaa, ka follay boobo gaaray. A mana ta follayey ma salaŋ, zama i g'a bay. 	 Huan, mi tampi natna chitenga nate a hihdama, dawi tampi a delhkhia a; dawiten amah a theih jiak un a pau uh a phal kei.


Zama za kaŋ ni de ni goyey da ni arzaka gaa, Ni mo, i ga ni di. Kemos ga koy tamtaray ra, Nga nda nga alfagey d'a mayraykoyey. 	 Na nasep leh na sum leh pai na muan jiakin nang leng matin na om sin ahi; Khemosh bel sala pi ah dinga, a siampute leh a heutute toh.


A ga ciya mo, waato kaŋ Firawna g'araŋ ce ka ne: ‹Ifo ga ti araŋ goy?› 	 Huan, hichi ahi dinga, Pharo in nou a honsapa, bang nasem na hi ua? a honchih hun chiangin,Nou, na sikha te, honsuangte akipan, naupang chik ka hihlai ua kipan in tu tanin gan vulmi ka hi uh, na chi ding uh: huchiin, Gosen gamah na om thei ding uhi, achia. Belam chingmite himhim lah Aigupta mite kih lamtak ahi ngal ua.


I tun Dibon-Gad ka koy zumbu Almon-Diblatayim. 	 Huan, Dibongad a kipan a pawt ua, Almon-diblathaim ah giahbuk a sat uh.


Koyey din go tondey laabo ra, da Safela ra, da Gooru Beero ra, da zumbanta ra, da ganjo ra, da Negeb* laabo ra, kaŋ ga ti Hittancey, da Amorancey, da Kanaanancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey laabey.) 	 Tang gamah te, phai gamah te, Araba ah te, tang kham gamah te, gamdai gamah te sim gamah te; huaite bel Hit mite, Amor mite, Kanan mite, Pariz mite, hiv mite, Jebus mite gamahi.


saaya din a koyo ga kond'a Irikoy jine, a ma kond'a fu meyo gaa, wala fu meyo bundo gaa. A koyo g'a hanga fun da taaji, a ga may koyo se mo hal abada. 	 Huchiin a puin vaihawmte kiangah amah a pi dia; kongkhak chiangah hiam kongkhak khuam chiangah hiam a pi ding; huan a puin vuhnain a bil a vut pailet ding; huchiin aman a pu na a sem tawntung ding.


da Amorancey bonkoono Sihon birney, nga kaŋ ga may Hesbon kwaara ra, ka koy Amon izey hirro gaa, 	 Huan, Amorte kumpipa Sihon, Hesbon khuaa Kumpipaa tu khopi tengteng Amon suante gamgi;


da Ziklag, da Madmanna, da Sansanna, 	 Ziklag te, Madmana te, Sansana te;


I nangorayey mo, za Mesa no kala boro ma koy Sefar haray, wayna funay haray tondi kuuku no. 	 Huan. A omna uh Mesa akipanin, suahlam tang Sephar lam juanin ahi.


Boro kaŋ ga ba nga nya-izo, annura ra n'a go ga goro, hartayaŋ daliili mo si no a ra. 	 A unau itmi tuh vakah a om gige a. amah ah kipalpaihna dingsan himhim a om kei hi.


Zama i na ngey asuuta tugu guusu ra ay se sabaabu kulu si, I na guusu fansi ay fundo se sabaabu kulu si. 	 A jiak omlouin honmatna ding un a len uh kokhuk ah a phah gu ua, a jiak omlouin ka hinna kiakna dingin kokhuk a tou ngal uhi.


Waato din gaa no a tun, nga nda nga anzuray hinka, zama nga ma fun Mowab laabu ka ye nga kwaara, zama Mowab laabo ra a du baaru kaŋ i ne Rabbi na nga borey kunfa k'i no ŋwaari. 	 Huchiin a moute toh Moab gam a kipan kiknawn dingin a kisa ua, TOUPAN nek ding piain a mite a vehdan khawng Moab gama kipan a najak jiakin.


Yowab binde ne: «Ay sinda daama kaŋ ga kay ni do!» A na yaaji hinza sambu nga kambe ra, ka Absalom bina korab nda yaaji hinza din za a fundo ga cindi jina kaŋ a go shen nyaŋo bindi ra. 	 Huchi in Joab in, Hichibang in na kiang ah ka om nilouh thei hetkei, a chi a, teipi thum a tawi a, tosaw sing lak a na hinglai Absalom tuapbom tak ah a sun a.


Araŋ baaba n'ay fafagu mo, k'ay alhakku barmay sorro way, amma Irikoy mana ta a m'ay zamba. 	 Himahleh na pa un honkhema, ka loh lah sawm veitak a hih lamdanga; himahleh Pathianin ka siatna ding a khoih a phal kei hi.


Naŋ i ma goro Rabbi jine duumi, Zama a ma baa i fonguyaŋo tuusu ndunnya ra. 	 Huaite tuh TOUPA maah om gige heh. Aman a mau theihgigena lei akipan a hihmang theihna dingin.


Amma a g'i miiley bay. A ne albora kaŋ gonda kambe kaŋ suugu din se: «Tun ka kay bindo ra.» Kal a tun ka kay. 	 Himahleh, aman, a lungsim uh a theia, khutjaw kiang ah, Thou inla, a laiah ding khia in, a chi a. Huan a thou a, a ding khetaa.


Sibbekay Husad boro, Ilay Ahohi boro, 	 Sibbekai Husat mi, Ilai Ahoh mi;


Sanney din binde mana hima i se kala sanni yaamo cine. I wangu k'i cimandi. 	 Himahleh, huai thu tuh thu maimai bangin a sep ua, a taksan sak kei uhi.


Yesu mo ne a se: «D'araŋ si di alaama da dambara hariyaŋ araŋ si cimandi, abada.» 	 Huan, Jesun a kiangah, Chiamtehnate leh thillamdangte na muh kei uh leh na gingta kei hial ding uh, a chi a.


Noodin saajo ra mo ay ne i izey se: Wa s'araŋ baabey hin sanney gana, araŋ ma si i farilley haggoy, araŋ ma s'araŋ boŋ ziibandi nd'i toorey mo. 	 Huan gamdai ah a tate uh kiangah, Na pate uh dan bawl jui kei unla, a thugelte uh jui kei unla, a milimte un kihihnin sam kei un;