«Wa koy ka Rabbi hã in da jama da Yahuda kulu mo se, tiro wo kaŋ i gar ciine ra. Zama Rabbi futa ya ibeeri no kaŋ ga koroŋ iri gaa, zama iri kaayey mana hangan tira wo sanney se, i mana goy mo da hay kulu kaŋ i hantum iri se.» 	 Kei leh, mipi leh, Judate tengteng hiai laibu tawpa thu tuang thu ah TOUPA honva dot sak dih uh; I chih ding ua hiai laibu-a gelh bang bang i pi leh puten a nazuih louh jiak un I tunguah TOUPA hehna a nakkuan mahmah ta hi, a chi a.


«Iri na taali te, iri murte _ni gaa__, Ni mo, ni mana iri yaafa.» 	 Ka tatlek ua ka hel uh; na ngaidam kei hi.


Ay futa ra no ay na ndunnya dumey taamu-taamu, Ay futay beero ra mo no ay n'i bugandi, K'i kurey mun ganda.» 	 Huchiin, mi chih ka hehin ka sikdena, ka hehin ka khamsaka, a hinna sisan uh leiah ka bota hi.


Waato kaŋ araŋ koy, araŋ ga borey gar, i go ga goro baani goray. Laabo mo, a ga tafay, zama Irikoy n'araŋ no nd'a araŋ kambe ra. Laabu no kaŋ si jaŋ hay kulu kaŋ go ndunnya ra.» 	 Vahoh le uchin galmuanga om mite ahi na vamuh ding uh, a gam lah a za mahmah ngala: Pathianin nou a honpekhinta hi; leia thil om ah jaw bangmah taksap ding om het louhna mun ahi, a chi ua.


Manti Musa no k'araŋ no asariya*? Kulu nda yaadin boro kulu si araŋ game ra kaŋ goono ga asariya gana. Ifo se no araŋ goono ga ceeci k'ay wi?» 	 Mosiin dan na kiang uah honpe ka hia? Himahleh, na lak uah kuamahin Dan na jui kei uh. Nou bang achia honhihlup tum? a chi a.


Ibrahim ne: «Ay ga ze.» 	 Huan Abrahamin, Ka kichiam ding, achia.


Waato kaŋ sooje jine funa di hari kaŋ te, a na Irikoy beerandi ka ne: «Daahir no, boro wo ya boro adili no.» 	 Huan, sepaih zaheupan thil omdan a muh in, Hiai mi pel louin mi dik ahi ngeingei, chiin, Pathian a phatta.


Zama ibara n'ay fundo gurzugandi, A n'ay fundo musay kala ganda. A n'ay gorandi kubay nangey ra, Sanda borey kaŋ yaŋ gay ka bu. 	 Melmain lah ka hinna a simmoh ngala; ka hinna tuh leiah a sat puka: sawtpi-a sisate bangin, mun mial takte ah honomsak hi.


Yaadin cine no Yowab da borey kaŋ yaŋ go a banda maan Suriyancey wongu se. Ngey mo zuru Yowabyaŋ jine. 	 Huchiin Joab leh a kianga mite kidouna mun lama Suria mite a vanaih ua; huan, a maah a taikekta uhi.


Mawon da Karmel, da Zif, da Yuta, 	 Maon te, Karmel te, Zip te, Juta te;


I go no, handu hinkanta bananta, a ye ka kaa nga baabo do. Nga mo te a se mate kaŋ a na nga sarto sambu din boŋ. Wandiya mana alboro bay mo. A ciya alaada Israyla ra, 	 Huan, hichi ahia, kha nih nungin a pa kiangah a pai nawna, aman a nakichiamsa bangin a tungah a hiha: pasal kuamahin a kithuahpih kei uh.Huchiin Israelte lakah Israel tanuten Gilead mi Jephtha tanu kum tengin ni li sun danin a na neita uhi.


Manti bora bumbo no ka ne ay se nga wayme no? Waybora bumbo mo ne nga arme no. Ay bina taali-jaŋay da kambe hananyaŋ ra no ay na woodin te.» 	 Amah mahin, ka kiangah, ka sanggamnu ahi, a chi alah? Huan, amah ngeiin leng, ka sanggampa ahi, a chi behlap ngala: lungtang hoihtak pu leh khut siangthou tak nei kawmin hiai ka hih ahi, achia.


Amma borey kaŋ go hiijay ra se ay ga lordi no -- manti ay boŋ wane no bo, amma Rabbi wane no -- wande ma si nga kurnye fay. 	 Huan, kitengsate kiangah thu ka pia, keimah bel hilouin, Toupa piak ahi jaw; Jiin a pasal khen kei heh;


Amma sohõ, borey kaŋ yaŋ ay zeen ey goono g'ay hahaara, Borey kaŋ yaŋ ay donda i baabey hal ay wongu k'i daŋ ay alman kuray hansey banda. 	 Himahleh kei sanga naupang, a pate uh ka ganching uite toh koih dia ka sitten, kei nuihzabawlna in a hon zang uh.


Ma hanga jeeri ni baaba kaŋ na ni hay se, Ma si donda ni nya waati kaŋ a zeen. 	 Nang honsuang na pa thu ngaikhia inla, a upat chiangin na nu musit ken.


Danga mate kaŋ fondo kosaraykoy ga gumandi te boro se, Yaadin cine no alfaga marga na boro wiyaŋ te fonda kaŋ ga koy Sekem boŋ. Daahir i na goy laalo te. 	 Suamhat pawlten mi a ngak bang un, siampu pawlten Sekem zotna lampi ah tual a that uh: ahi, kilawmlou a hihta uhi.


A bakarawo na Yesu di gumo hal a na nga kamba salle k'a ham, ka ne a se: «Ay yadda. Ni ma hanan.» 	 Huan, aman tuh a na hehpih mahmaha, a sawka, a khoiha, Ka ut hi, na siangthouta in, a chi a.


Zama may no ga ti Irikoy, kala Rabbi? May no ga ti tondi, kal iri Irikoyo? 	 TOUPA lou kua Pathian a om a? i Pathian lou kua suangpi a om a?


Ay binde koy kusu cinakwa kwaara. A go mo, a goono ga nga goyo te da mãsin. 	 Huchiiin belvelmi in ah ka hohsukta a, a belbawlna khawl ah na a sem hi.


Ya araŋ ndunnya kulu, wa baytu te Rabbi se. W'a faaba baaru hanna fe zaari ka koy zaari. 	 Leitung luahte tengteng aw, TOUPA pahtawiin lasa unla, ni tengin a hotdamna thu theisak un.


A ciya no, kala Yerub-Baal, kaŋ ga ti Jideyon, nga nda jama kulu kaŋ go noodin care banda, i tun za da hinay ka gata sinji Harod hari zuray jarga. Midiyan borey gata mo go i wano se azawa kambe, za Moore tudo gaa ka koy jine gooro ra. 	 Huchiin Jerubaal (huai bel Gideon ahi a) leh a kianga mipi om tengteng jingkhangin a thou ua, Herod lui chinah a kikulh ua: huan, Midiante kulh a omna mal lampang More tangbul guamah a om hi.


Iri ciya sanda jama kaŋ yaŋ ni mana may baa ce fo, Danga jama kaŋ yaŋ i mana ce da ni maa. Danga day ni ma beeney kortu ka zumbu! Tondey ma manne ka bambari ni jine! 	 A tung ua vai na hawm ngeilouhte bang, na min pu ngei loute bang, ka hita uh.


Guna, Gera ize Simey mo, Benyamin boro, Ba-Hurim kwaara boro, a go noodin. Nga no k'ay wow da wowi laalo, hano kaŋ hane ay koy Mahanayim. Amma a kaa k'ay kubay Urdun* jarga. Ay mo ze a se da Rabbi maa ka ne: ‹Ay si ni wi da takuba.› 	 Huan, ngaiin Bahurim khuaa mi, Benjamin suan, Ger tapa Simei na kiangah a om a, aman mahanam muna ka hoh laiin hamse hoihlou pi a honloha, himahleh Jordanah hongdawn dingin a hong kuana, hauilaiah, namsauin ka honthatkei ding, chiin Toupa min louin a kiangah ka nakichiam ta hi.


Firawna salaŋ Yusufu se ka ne: «Ni baaba da ni nya-izey kaa ni do. 	 Huan, Pharo in, Joseph a houpiha, na pa leh na unaute na kiangah a hongta ua:


Kulu nda yaadin, ay ga fongu ay sappa kaŋ ay te da nin za ni zankatara jirbey ra, ay ga alkawli kaŋ ga duumi tabbatandi mo ni se. 	 Himahleh na naupanglaia na kianga ka thukhun ka theigige dinga, na kiangah khantawn thukhun ka bawl ding.


Ni ma si ni beere wala ni kayne wande haawi feeri, zama ni nya ize wane no. 	 Na sanggampa zi vuaktanna na lem ding ahi kei, na sanggampa vuaktanna ahi.


M'ay fundo faaba takuba kaani gaa, K'ay fundi follonka mo faaba hansi hina gaa. 	 Humpinelkai kam akipanin hon hondam inla; ahi, gam bawngtal ki akipanin ka kha hondam in!


Kal a ciya i se hartayaŋ daliili. Amma Yesu ne i se: «Annabi si jaŋ darza kala nga laabo ra da nga windo ra mo.» 	 Huchiin, a tungah a lung hita kei ua. Himahleh, Jesun a kiang uah, Jawlnei jaw amah kholam leh amah in lamah loungal pahtawi louhin a om ngei kei, a chi a.Huan, a gin louh jiak un huaiah tuh nasep thupi dang tam a hih kei.


Ni m'a daŋ me jabo cire kaŋ go ga feema windi, a se ganda, zama taaru himando ma to feema kuuyaŋo jara. 	 Huan huai a nuailama maitamhuapna nuaiah na koih dia; huchia maitam laizanga a len a kikim theihna dingin.


Waato din gaa Yefta koy, nga nda Jileyad arkusey. Borey mo n'a ciya ngey jine boro da ngey koyo. Yefta na nga sanney kulu dede Rabbi jine Mizpa ra. 	 Huchiin Jephtha bel Gileadte upate kiangah a hohtaa, huan, miten heutu ding leh a pipenpen dingin a nabawlta uhi: huan, Jephthain Mizpa khua ah TOUPA maah thu bangkim a genta.


Doonkoy jine bora se. I m'a doon da subo kaŋ ga ne: «Boosi Hannoyaŋ». Kora izey baytu fo no. Baakasinay dooni mo no. 	 Ka lungtang thil hoihin a let nawinawia: kumpipa tungtang thu-a ka la phuah ka gen ding hi: ka lei tuh laigelh siamtak kolom ahi.


Mika ne a se: «Man no ni fun?» Bora ne a se: «Ay wo Lawi boro no, Baytlahami Yahudiya boro mo no. Ay goono ga koy ka yawtaray goray te no, naŋ kaŋ ay ga du nangu.» 	 Huan, Mikain a kiangah, koi akipana hongpai na hia oi? achi a. Huan, aman akiangah, Bethlehem-judaa mi levi chi ka hia, omna mun zonga vak ka hi, a chi a.


A na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa, kaŋ ga saba nda haŋ kaŋ Yehoyacim te. 	 Huan, Jehoiakim hih bangbangin TOUPA mitmuhin thil gilou a hih hi.


Saaya kaŋ Yowab di i na daaga sinji nga se jine nda banda, kal a na Israyla soojey hanney kulu suuban i ma daaga sinji ka kubay da Suriyancey. 	 Huchi in a malam uh leh a nunglam uah a hon sual sin uh chih Joab in a theih in Israel mite lak a mi a hoih tata a telkhia a, Suria mite sual ding in panmun a na bawl a:


k'i hã ka ne: «Woone araŋ ize no, kaŋ araŋ ga ne araŋ n'a hay danaw? Mate no a te ka di sohõ?» 	 Huan, a nu leh a pa kiangah, Hiai mi, na tapa uh mitto saa piang ahi na chih uh ahi hia? Bangchin ahia tua a muh theih tak? Chiin a dong ua.


Rabbi ma naŋ araŋ ma baa ka tonton, Araŋ d'araŋ izey. 	 TOUPAN nou honhihpung deuhdeuh hen, nou leh na tate uh toh.


Borey kaŋ yaŋ i wi kurey do, Hinkoyey maani do, Yonata biraw mana candi banda, Sawulu takuba mana ye yaamo bo. 	 Thahte sisan a kipan leh mi lian thau a kipan in Jonathan thal a kik nawnkei a, Saula namsau lah a vuak in a kiknawn ngeikei.


Borey wo mo ga ti Ezer izey: Bilhan, da Zaaban, da Akan. 	 Hiaite Horte laka kipana pawt heutute ahi uh; heutu Lotan te, heutu Sobal te, heutu Zibeon te, heutu Ana te,


A jarga koyne, Lawi borey na hanseyaŋ te, ngey nda Rehum Bani izo. A jarga mo Hasabiya kaŋ ga Keyla laabo jara may na hanseyaŋ te nga kuray haray. 	 Amah nungin, Levi mite, Keilah seh kimkhata vaihawmpa Asabiain, amah seh a diing in a bawl hoiha. Levi mite, Bani tapa Rehum-ten a bawlpha ua. Amah zomin Keilah seh kimkhata vaihawmpa, Hasabiain, amah seha dingin a bawl hoiha.


Kala annabey izey kaŋ yaŋ go Betel ra fatta zama ngey ma Iliyasu kubay. I ne a se: «Ni mana bay kaŋ Rabbi ga ba ka ni windi koyo sambu ni jine hunkuna, wala?» A ne: «Oho, ay bay. Wa dangay.» 	 Huan, Bethela om jawlneite tapate Elisa kiangah a hoh ua, a kiangah, Tunin Toupa'n na tunga heutu a hon lak mangsak sin chih na thei hia? a chi ua. Huan, aman, He, thei mah ing: dai mai un, a chi a.


Kayna ka cindi i m'ay ŋwa ka ban laabo ra, Amma ay mana ni dondonandiyaŋey furu. 	 Amau tuh leiah na honhihmang dekdek ua; himahleh na thuzohna thute lah ka kiheisan ngal kei hi.


Waato din gaa ni ma ne i se: Yaa no Rabbi ci: Laabo gorokoy kulu, danga bonkooney kaŋ yaŋ goono ga goro Dawda nango ra a karga boŋ, da alfagey, da annabey, da Urusalima gorokoy kulu, ay g'i toonandi nda buguyaŋ. 	 Huan, a kiang uah, TOUPAN hichiin a chi: Ngaiun, hiai gama teng tengteng, David tutphaha tu kumpipate, siampute, jawlneite leh Jerusalema teng tengtengte zukhamnain ka dimsak ding.


Da ni n'ay ize wayey gurzugandi, da mo ni na wande fooyaŋ hiiji i banda kaŋ manti ay ize no, ma fongu, baa kaŋ boro kulu si no iri banda, kaŋ Irikoy no ga ti seeda in da nin game ra.» 	 Ka tanute na suk gentheiha, ka tanute lou ji dang na neih leh, kuamah i kiangah a om kei na ua, enin, Pathian kei leh nang kal hontheihpihpa ahi, a chi ngala.


Boro ma hangan laakalkooni deeni se, A bisa boro ma hangan saamo dooni se. 	 Mi adingin mihaite lasak jak sangin, mi pil taina jak a hoih jaw.


Da alman kaŋ si halal mo no, kala boro m'a fansa ni lasaabo boŋ, ka zakka hinka tonton a gaa. Wala d'a man'a fansa, kal i m'a neera nooro kaŋ cine ni n'a hayci din. 	 Huan, gan siangthou lou a hih leh na seh dan bangin tat ding ahi dia, ahuan, a mun ngaa khena mun khat a behlap dinga hi; huan, tat ahih keileh, na seh dan banga khot ding ahi.


Ay ne foomantey se: ‹Wa si fooma.› Laalakoyey mo, ay ne i se: ‹Wa si boŋ jare. 	 Na ki uh tuh tunglamah hihsang kei unla; ngawng golh jenin thu gen kei un.


Amma nga bumbo din bisa ka zaari fo diraw te saajo ra. A kaa ka goro yunifer tuuri-nya fo cire. A ŋwaaray nga boŋ se nga ma bu ka ne: «A wasa. Sohõ, ya Rabbi, m'ay fundo ta, zama ay mana bisa ay kaayey booriyaŋ bo.» 	 Amah bel gamdai ah ni khat a phak ah a hoh a, juniper sing nuaiah a tu a; huan, sih a ngenta hi, hun ta hi; Toupa aw, tuin ka hinna la maiin, ka pute sang inlah ka hoih tuan ngal keia, achia.


Buwaza ne a se mo: «Kande daabiro kaŋ go ni boŋo gaa k'a gaay.» A binde n'a gaay. Buwaza na sayir muudu iddu neesi ka no a se. Gaa no Buwaza furo birno ra. 	 Huan, a kiangah, Na puansilh la inla, dohin, a chi a. huchiin a doha; huan, barli buh dan guk a teha, a suana; huan, khuaah a paita hi.


Haaguyaŋ cambu ra no i g'a haagu nda ji. D'a nin, i ma kand'a. Zanjar-zanjari no ni ga ŋwaari sargay salle hal a hawo ma kaan Rabbi se. 	 Huan, hiai hi tangbuang thillat dan ding ahi: Aron tapate'n maitam bul ah, TOUPA ma ah a lat ding uh ahi.


Bine bisa hay kulu diibi-diiba, Laala kaŋ sinda safari ka bara a gaa, may no g'a bay? 	 Lungtang bel thil tengteng sangin khemhat pen, hoihlou pumlum ahia; kuan ahia thei thei ding?


Gaa no ay borey ga goro laakal kanay nangoray ra, Nangoray tabbatante yaŋ ra, Da fulanzamyaŋ nanguyaŋ kaŋ sinda laakal tunay ra. 	 Huchiin ka mite bel galmuanga omnaah leh in kipakah te leh khawlna mun muanhuaitakahte a omta ding uhi.


Adilantey ga di woodin, i ga farhã mo. Laala kulu mo ga nga me daabu. 	 Mi diktatten huai a mu ding ua, a kipak ding uh; thulimlouhna tengtengin a kam a hum ding hi.Kuapeuh pilin huaite a kem hoih ding ua, TOUPA chitnate a ngaihtuah ding uhi.


da Semaliya, da Yoyarib, da Yedaya, 	 Semaia, Joiarib, Jedaia;


Yohanna tu ka ne a se: «Ay jine bora, iri di boro fo kaŋ goono ga follayyaŋ gaaray ni maa ra. Iri n'a gaay mo, zama a si g'iri gana.» 	 Huan, Johanin, Heutupa, kuahiam na mina dawite delkhia ka mu ua, kon zuihna ua a pan sam louh jiakin ka khamta ve ua, a chi a, dawnga.


Boro ma si suuban hala ihanno no wala ilaalo no, a ma s'a barmay. D'a n'a barmay mo, kala nga nda wo kaŋ a n'a barmayyaŋo te d'a, i boro hinka kulu ga hanan, i ma s'a fansa.» 	 Huai gan tuh a hoih hia, hoih lou, a enchian ding ahi kei, a khek ding leng ahi sam kei; a kheka ahihleh, a khek pen leh a khekna pen leng a nih un siangthou ahi ding ua; tat ding ahi kei hi.Hiaite Israel suante dinga TOUPAN Sinai tang Mosi kianga thupiak a piakte ahi uh.


«Manti Rabbi araŋ Irikoyo go araŋ banda? Manti a n'araŋ no fulanzamay kuray kulu gaa? Zama a na laabo ra gorokoy daŋ ay kambe ra. Laabo go Rabbi mayray ra nd'a jama mayray ra mo. 	 TOUPA na Pathian uh na kiang uah a om ka hia? mun chih mual chihah galmuanna a honpe ka hia? hiai gama mite ka khut ah a honpetaa, TOUPA ma leh a mite maah gam lak a hita.Tuin na tungtang u leh na lungsim uh TOUPA na Pathian uh zong dingin koihkip unla; huaijiakin thou unla, TOUPA mina in lam ding suang, TOUPA thukhunna bawm leh Pathian tuiumbelsuan siangthoute laklutna dingin, mun siangthou lam un, chiin.


Borey goyey ciine ra binde, Ni me sanno boŋ no ay n'ay boŋ batu ka fay da toonyantey fondey. 	 Mihing thilhih ah jaw, na muka thu pawt jiakin mihing ngongtat lampi-a pai lou dingin ka kikem hoih ahi;


Waato mo nya-ize iyye go ne iri do. Ijina hiiji ka bu, a mana hay. A banda-ka-zumba mo n'a wando hiiji. 	 A hi, ka lak uah sal sagih a om ua; a upapen in ji a nei a, a si a, huan, chi a khahlouh jiak in a ji tuh a unaupa luah ding in a nutsiat a;


Woodin banda, Yesu koy ka furo kwaara fo ra kaŋ se i ga ne Nayin. A talibey koy a banda, ngey nda borey marga bambata mo. 	 Huan, sawtlou chikin khua khat Nain kichi ah a hoha; a nungjuite leh mipi tampitak a kiang ah a hoh sam ua.


Hadad-Ezer mo donton ka kande Isa Beero banda Suriyancey. Ngey mo kaa Helam Sobak, Hadad-Ezer wongu marga wonkoyo go i boŋ. 	 Huan, Hadadezer in mi a sawl a, Lui khenlam a Suria mite a pi khia a, Hadadezer sepaih heutu Sobak in ma a kai; Helam ah a hong pai uh.


D'i ga ne araŋ se: ‹Wa guna, a go saajo ra!› wa si koy. Da mo i ne: ‹Wa guna, a go lokoto-lokotey ra!› wa si ta. 	 Huchi in, na kiang uah, Ngai un, gamdai ah a om, a hon chih uleh, paikhekei un; dantan sunggil ah a om, a hon chih uleh, taksang samkei un.


Waato kaŋ a talibey Yakuba nda Yohanna di woodin, i ne: «Rabbi, ni ga ba iri ma ci danji ma fun beena ra k'i ŋwa, sanda mate kaŋ Iliya te?» 	 Huchiin a nungjui Jakob leh Johanin huai a theih takun, Toupa, amaute kangmang dingin van akipan mei sam khe leng hoih na sa hia? a chi ua.


Doonkoy jine bora se. I m'a doon da subo kaŋ se i ga ne: «Susubay jeeri no». Dawda wane no. 	 Ka Pathian, ka Pathian, bangachia honpaisan? Bangachia honpanpih dinga na gamlat mahmaha, ka thumna thute akipana na gamlat?


I na Baal sududuyaŋ nangey cina, zama ngey ma ngey ize arey ton danji ra, sargay kaŋ i ga ton Baal se nooya, haŋ kaŋ ay man'a lordi te, yana a ci, a mana baa kaa ay bina ra mo. 	 Huai jaw ka thupiak ahi keia, gen leng ka gen sam keia, ka lungsim ah leng a om ngeikei hi.


Za hano kaŋ hane araŋ kaayey fun Misira laabo ra ka kaa sohõ, ay goono g'ay tam annabey kulu donton araŋ gaa. Han kulu ay ga soobay k'i donton. 	 Na pipute uh Aigupta gam akipan a pawt ni ua kipana tuni tannin ka nasemmi, jawlnei tengtengte jing pipia thouin na kiang uah ni tengin ka sawl jel a,


Ya Rabbi, nin kaŋ g'ay sambu ay ma fun buuyaŋ windi meyey gaa, M'ay suuji, ma guna taabi kaŋ ay goono ga haŋ ay ibarey kambe ra, 	 Nangmah phatna tengteng ka theih sak theihna dingin: Zion tanu kongpi khawng ah, na honhotdamna ah ka nuam ding hi.


Baa day kaŋ a kaajey zeen ganda, A tiksa mo bu noodin laabo ra, 	 Huaia a zung lei ah upa mahleh, huaia a kungpi lei ah sita mahleh;


Amma Yesu n'a kamba di k'a tunandi. Zanka mo tun ka kay. 	 Jesun bel a khut a lena, a kaithou a; huan a hong thou maimahta a.


A ga suuji haggoy boro zambaryaŋ se, a ga taali nda hartayaŋ da zunubi yaafa, amma a si boro kaŋ gonda taali lasaabu ihanno baa kayna. A ga izey bana nda hayrey alhakku, hal i haamey gaa, hala zamana hinzanta da itaacanta.» 	 Sang tampite a dia chitna nei, mohte bangchi mah a hihveng lou ding, gitlouhna leh tatlekna leh khelhna ngaidam; pate gitlouhna tate tung leh, tate tate tung, a khang thumna leh a khang lina tan a thuk, chi in a genkhia a.


Kohat ize cindey mo du birni way, kurne fayyaŋ boŋ. I du ey Ifraymu kunda, da Dan kunda, da Manasse kunda jara almayaaley ra. 	 Huan, Kohath suan dangten Ephraim nam suan te tantuam akipan, Dan nam tantuam akipan, Manassi nam kimkhat tantuam akipan khopi sawm aisanin a tang sam ta uhi.


Ize kayney, wa si naŋ boro kulu m'araŋ darandi. Boro kaŋ goono ga adilitaray goy te, bora din ya adilante* no, danga mate kaŋ cine Almasihu ya adilitaraykoy no. 	 Tate aw, kuamah khemin om kei un. Diktatna hihmi tuh a diktat hi, amah a diktat mahbangin.


Maryama mo, waato kaŋ a to nango kaŋ Yesu go, a di a mo, kal a sombu Yesu jine ka ne a se: «Ya Rabbi, da ni go ne, doŋ ay armo si bu.» 	 Huan, Mari Jesu omna a vatunga, a muh takin a khebul ah a khupboha, a kiangah, Toupa, hiaia om hi lechin, ka sanggampa si louding hia, a chi a.


Ay binde kay a boŋ k'a wi, zama ay daahirandi kaŋ a si hin ka funa koyne, za kaŋ i ban k'a zeeri. Ay na koytaray fuula kaŋ go a boŋo gaa da kondi kaŋ go a jasa gaa mo kaa. Ay kand'ey neewo, ay jine bora do.» 	 Huchi in a kiang ah ka dingta, huchia puk gawp khinsa a dam zou nawn samsam kei ding chih ka theih ziak in ka thatta mai hi, a lu a lallukhu leh a ban a tau ka la a, ka pu kiang ah ka hon tawi hi, a chi a.


Yusufu kunda mo koy ka Betel wongu, Rabbi mo go i banda. 	 Huan, Joseph inkuante leng Bethel kho sual dingin a kisa tou ua: huan, a kiang uah TOUPA a om.


Rabbi ne a se koyne: «Ni kamba daŋ ni ganda gaa kwaayo ra.» A na nga kamba daŋ nga ganda gaa kwaayo ra. Waato kaŋ a n'a kaa, kala kamba jiray ka kwaaray wak! danga neezu* cine. 	 Huan, Toupan a kiangah, tu in na khut na angah koih in, a chi nawn a. Huchiin, a khut a angah a koih a: a zan khiah takin, ngaiin, a khut vuk bangin a phak ta hi.


A binde, yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Za kaŋ ni na ni bina ciya sanda Irikoy bina cine, 	 Huaijiakin TOUPA PATHIANIN hichiin a chi a; Pathian lungsim bang pua na ki ngaihtuah jiak in, ngaiin, pautuam mi, nam lauhuai tak na kiang ah ka hon sawl sin ahi:


Woodin yaŋ kulu laalakoy baa no Irikoy kambe ra, A tubo nooya kaŋ Irikoy waadu a se.» 	 Hiai bel Pathian akipana mi gilou tantuan ahi, a gouluah dia Pathianin a sehsak.


Za doŋ mo Elihu wo goono ga batu no, nga ma du ka salaŋ Ayuba se, zama cindey zeen a. 	 Amah sanga a upatjawk jiak uh, Job kianga thugen dingin Elihuin a ngak a.


Zama waato Hirodus na Yohanna di k'a haw, k'a daŋ kasu Hirodiya nga kayne Filibos wando sabbay se. 	 Herodin a unau Philip ji Herodia jiakin Johan a man a, a hena, suangkulh ah a na khumta hi.


D'araŋ ga ba ay, araŋ g'ay lordey gana. 	 Nou non it uleh, ka thupiakte na jui ding uh.


Ngey mo, ikulu na Sostano di, kaŋ ga ti Yahudance diina marga jine bora. I n'a kar ciiti karga jine, amma Galliyo mana woodin yaŋ kulu saal. 	 Huan, Grik mi tengtengin kikhopnain heutu Sosotheini a man ua, vaihawm tutphah maah a vua ua. Gallioin huai a thilhih uh khawk a sa kei hi.


hay kulu si no kaŋ go boro se taray, kaŋ d'a furo boro gunda ra, a ga boro ziibandi. Amma wo kaŋ ga fun boro ra, nga no ga boro ziibandi.» 	 Mihing polama kipana a sunga lut amah hihnin thei bangmah a om kei; mihing sunga kipana hongpawt, huaite ngei tuh mihing hihnin ahi jaw hi.


A boŋ no hirro siiri ka ye azawa kambe haray ka koy hala Hannaton. A go ga fun Ifta-El, gooro batamey do haray. 	 Huan, gamgi mal lamah Hanathonah a kual phei nawna: huan, a pawtna Iphtah-el guam ah ahi;


Guna, jirbiyaŋ goono ga kaa kaŋ hay kulu kaŋ go ni windo ra, da hay kulu kaŋ ni kaayey jisi hala ka kaa hunkuna, i g'i sambu ka kond'ey Babila. Hay kulu si cindi. Yaadin no Rabbi ci. 	 Ngaiin na in sunga om tengteng leh tuni tana na piputen a kholkhawmte uh Babulon khua paipihin a om vek ding; bangmah him him nutsiat in a om kei ding; hucibang nite a hong tung ding, Toupan achi.


Zama ifo se no, ay izo, ni bina ga daray waykuuru banda, Hala ni ma wayboro yaw ganday? 	 Bangdingin ahia, ka tapa, numei lamdang vaka om ding na hia, mikhual ang kawi ding na hia?


Ay, Bulos (ay kaŋ gonda «boŋ kaynandiyaŋ» alhaali araŋ game ra, amma waato kaŋ ay si araŋ do ay wo «yaaru» no) ay g'araŋ ŋwaaray Almasihu lalabo nd'a booriyaŋo sabbo ra. 	 Huan, kei Paula, na lak ua na mitmuh ua thunuailut taka oma, na kiang ua om louh taka noumau lama khauh ngal nakin, Kris lungnemna leh nunnemnain honngen ahi;


Zama Rabbi futa _kaŋ a te__ Urusalima da Yahuda ra sabbay se no Zedeciya murte Babila bonkoono gaa, hala Rabbi n'i furu k'i ganandi ka kaa nga jine. 	 TOUPA a heh mahmah jiakin Jerusalem leh Juda gamah a maa kipan a paih khiakna khopin thil a hontungtaa; Huchiin Zedekia Babulon kumpipa tungah a helta hi.


(Alwaato din yaarima Rehum, da hantumkwa Simsay hantum, ngey nda ngey gorokasin cindey, danga ngey: Dinaya borey, da Aparsati waney, da Tarpeli, da Afarsi, da Arkabi, da Babila, da Susan, da Deha, da Elam, 	 Dansiam Rehum leh, laigelhmi Simsai leh, a kithuahpihte un huchiin a gelhta ua; Dinai mite leh, Aphratchi mite, Tarpe mite, Aphar mite, Arki mite, Babulon mite, Susanchi mite, Deha mite, Elam mite leh


woodin yaŋ sabbay se a go, ay mo, kal ay ma ni baakoy kulu margu, ngey kaŋ yaŋ banda ni na ndunnya kaani ŋwa, da ngey kaŋ yaŋ ni ga ba kulu, da ngey kaŋ yaŋ ni si ba kulu. Ay g'i margu ni gaa. I ma ni windi, ay ga ni gaa-koono feeri i se zama i ma di ni jallo taray kwaaray. 	 Ngai in, nang honngaimi na nuamtatpihte tengteng leh na nangaih khitsa tengteng leh na muhdahte tengteng ka sam khawm dinga, he, na kimah ka pi khawm dinga, na vuaktanna tengteng a muh theihna ding un a kiang uah na vuaktanna ka hihlang ding.


A ne i se mo: «Faro wiyaŋo ga baa, amma goy-teerey si baa. Woodin se binde araŋ ma ŋwaaray wiikwa gaa, a ma goy-teeriyaŋ donton nga faro wiyaŋo se. 	 Huan, a kiang uah, Buh lak ding a tam mahmaha, himahleh a semte a tawm uh, huchiin a buh la dinga sem dingte sawl dingin buh Neipa kiangah ngen un.


Amma borey kaŋ yaŋ ga yana din, i ga yana ka hima sanda gooru ra koloŋay kaŋ go tondi kuukuyaŋ boŋ. I kulu go ga hẽ, afo kulu nga laala sabbay se. 	 Himahleh a tai khete, a pawtna ding ua, tangte khawngah phaijang gam vakhu bangin a om ding uh; a vek un, lungjuang takin amau thulimlouhna chiatah.


Yaa no Rabbi ci: a go binde, jirbiyaŋ goono ga kaa, kaŋ i si ye ka ne a se Tofet koyne, manti Hinnom izo gooro mo, amma boro wiyaŋ gooru, zama i ga fijiyaŋ te Tofet ra hala nangu si cindi. 	 Huaijiakin, ngaidih uh, nite a hongtung sin, chih TOUPA thu pawt ahi: huai guam pen, Tophet, chih ahi nawn kei dinga, Ben-Hinom guam, chih leng ahi sam kei ding; Kithahna guam, chih a hita ding: Tophet ah a vui ding ua, vuina ding mun a omta kei ding.


Da alboroyaŋ goono ga gurjay, hal i na wayboro gundekoy maray, kal a te gunde hasaraw, amma hasarawo me nooya, haciika i g'i ciiti da jukkeyaŋ kaŋ waybora kurnyo ga dake i boŋ. I ga bana mo danga mate kaŋ alkaaley ga ciiti i se. 	 Mite kisualin, numei naunei hihnain, amaha kipanin a gah paihkhiain, a hihhangin siatnain jui kei leh: numeinu pasalin a tunga a chihbangbanga amah gawt ngeingei ding; vaihawmten a lep bang ua a liau ding ahi.


Ni bina ga hin ka munye, ni kambey ma gaabu mo, hano kaŋ hane ay ga te da nin, wala? Ay, Rabbi no k'a ci, ay g'a goy mo! 	 Nang ka honsual ni chiangin na lungtangin a thuak zouin na khut a hat thei sin ahia? Kei TOUPA ngeiin ka gentaa, ka hih lai ding.


Waato kaŋ iri du hi fo kaŋ ga daŋandi ka koy Finiciya, iri furo a ra ka dira. 	 Huan, Phinisia gam kai ding long khat ka mu ua, ka tuang ua, ka pai jel ua,


I ga hanam dagu ka kaa karji gaa, Mufa kaaji ya i ŋwaari no. 	 Pawna annteh a lou ua; huan loukha zungte a an uh ahi.


Yaredu te jiiri zangu nda waydu cindi hinka, gaa no a na Annuhu hay. 	 Huan, Jared in, kum ja leh kum sawm guk leh kum nih a hihin, tapa Enok a neia:


Wayna kaŋyaŋ waate mo Yasuwa lordi ka ne i m'i zumandi ka kaa bundey gaa. I n'i catu tondi guuso kaŋ ra i tugu din ra ka guuso me daabu nda tondi beeriyaŋ. I go noodin hala hõ. 	 Huan, hichi ahi a, ni tum kuanin Josuain thu a pia a, sing dawn akipan a lakhia ua, a bukna kokhuk uah a pailut ua, a kokhuk kam suang lian pipiin a sin ua, tutanin leng a om lailai.


Doonkoy jine bora se. Dawda baytu fo no kaŋ a te 	 Pathian aw, na chitna dungjuiin hon hehpih inla; na lainatna thupi mahmah dungjuiin.


Boro hinza din binde fay da Ayuba se tuyaŋo, zama a diyaŋ gaa nga ya adilante no. 	 Huchibangin hiai mi thumte Job dawn a tawpta ua, amah mit a diktat a hih jiakin.


I kande ngey nooyaŋey Rabbi jine. Nooyaŋey neeya: torko daabirjikoy iddu da yeeji way cindi hinka, torko fo jine boro hinka se, yeeji fo mo i afo kulu se. I kand'ey Irikoy nangora jine. 	 A thillatte uh kangtalai tungnei guk leh bawngtal sawm leh nih, intekpen nihin kangtalai khat jel, khatin bawngtal khat jel TOUPA maah a hontawi ua, biakbuk bulah a honglan uhi.


A kalima kaŋ i hantum ka daŋ beene neeya: YAHUDANCEY BONKOONO. 	 Huan, a hekna lai a tunglamah a gelh ua, JUDATE KUMPIPA, chiin.


Amma a ga bisa araŋ se d'ay ga goro gaahamo ra. 	 Himahleh nou jiakin saa omphot tuh a kiphamoh jaw hi.


Da boro fo te jaŋ nga gaaham kuuro gaa, hala a yay mo, 	 Huan, sa vun a meimatum om, a dam a,


Bonkoono binde lordi ka ne i ma te yaadin. I na fe te Susan ra. I na Haman ize arey gaaham buukoy sarku bunduyaŋ gaa, ngey boro way. 	 Huchiin huchibanga hih ding chiin kumpipan thu a pia: huan Susan ah thubawl a kipe khiaa: huchiin Haman tapa sawmte a khaita uhi.


Woodin se no iri ga ci da bine-gaabi ka ne: «Rabbi ya ay gaako no, ay si humburu. Ifo no Adam-ize ga hin ka te ay se?» 	 Huchiin, hangtakin Toupa tuh hon panpihpa ahi, ka lau kei ding; mihing in bang a hon chih thei dia? Ichi uhi.


Ay mo sohõ, kaŋ ay kaa ay ma nango wo halaci se, manti Rabbi yaddayaŋ boŋ no? Rabbi no ka ne ay se ay ma koy ka laabo wo wongu k'a halaci.» 	 Huan, hiai gam TOUPA thu lou-a hihse dinga hongkuan tou ka hia hia? TOUPAN ka kiangah, Huai gam vasual inla, hihsiain, chi ahi, chiin, a chi a.


A arzaka yulwanta ra no a ga di kankami. Taabi hankoy kulu kambey ga kaŋ a boŋo boŋ. 	 A nian san lain haksa sakna a nei dia: gimthuak mi chiteng khut a tungah a hongtung ding.


I windey ga bare ka ciya boro fooyaŋ wane, D'i farey d'i wandey mo care banda, Zama ay g'ay kamba salle ka gaaba nda laabo gorokoy. Yaadin no Rabbi ci. 	 A inte uh mi dang kianga piak ahi dinga, a loumate uleh a jite utoh; huai gama tengte tungah lah ka khut ka lik sin ngala, chih TOUPA thu pawt ahi.


A ne: «Waati kaŋ araŋ ga hayyaŋ saajaw goy te Ibraniyancey wandey se, d'araŋ di i sombu, da alboro no, kulu araŋ m'a wi, amma da wayboro no, araŋ m'a naŋ.» 	 Huan, Hebru numeite laka na naudom nasep uh na sep chiang un, tutphah tungah en unla; tapa ahihleh na that ding uh: tanu ahihleh bel, hing hawi ding ahi, achi hi.


Israyla izey kulu binde go ga guna waato kaŋ danjo zumbu, Rabbi darza mo go fuwo boŋ. I na ngey boŋey sumbal, i moydumey go ganda daba boŋ. I sududu ka saabu Rabbi se. I ne: «Zama nga wo booriyankoy no, zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada.» 	 Huan, Israel suante tengtengin van akipana mei hong pai suk leh in tunga TOUPA thupina a en nilouh ua, suang lep tungah maia lei siin khupboh ua. Amah lah a hoih ngala, a chitna khantawn in a om ding hi, Chiin chibai a buk ua, kipahthu a gen uh.


Hala dumey kulu borey ga ne: «Ifo se no Rabbi na hayo wo kulu te laabo wo se? Ifo ka te kaŋ to futay bambata konno wo?» 	 Bangjiakin ahia hiai gam hichi banga TOUPAN a bawl? Hiai thangpaihna am thupi bang chi dan ahia? a chi ding uh.


Zeyaŋo boŋ kaŋ Irikoy ze d'a iri kaayo Ibrahim se, 	 I pu Abraham kianga a kichiam a.


Ni day da neera booba do no ni bina to da toonye goy, ni na zunubi te mo. Woodin se no ay na ni tuti ka kaa Irikoy tondo boŋ, Ni ya iziibo no. Ya nin, malayka kaŋ ga hallasi goy te, Ay na ni halaci ka ni kaa tondi danjikoyey game ra. 	 Na sum sinna a pung hulhul; a hondiksak, hiamgamnain, khelhna ah na napukta hi; Pathian tang akipanin bangmahlouin ka hong paitaa; chingmi cherubin a hon delh khiaa, mei suangte laka kipan.


Waati kulu i go Irikoy windo ra mo ka Irikoy sifa. 	 huan, Pathian biakin ah Pathian phatin a omom uhi.


Zama ay ga bay kaŋ araŋ adduwey do, da gaakasinay ra kaŋ Yesu Almasihu Biya _Hanna__ g'ay no, woone kulu kaŋ du ay ga bare k'ay kaa kambe. 	 Ahi, ka kipak jel ding. Hiai ka thei ngala: Na thumna te u leh Jesu Kris Kha panpihna jiakin hiai tuh ka suahtakna hongsuak dinga,


I moy fiti. Amma Yesu n'i kaseeti gumo ka ne: «Boro kulu ma si maa baaro wo.» 	 Huan, Jesun a kianguah, Kuamah theih louh dingin pilvang un, achi bilbela.


Kulu nda yaadin, araŋ te haŋ kaŋ ga boori kaŋ araŋ n'ay gaakasinay ay kankamo ra. 	 Huchia ka mangbatnaa non mangbatpih jiak un na hih hoih mahmah uhi.


Danga, haŋ kaŋ a du ka kande kulu, i ma afo salle ka te zunubi se sargay, afa mo ga te sargay summaare kaŋ i ga ton, nga da ŋwaari sargay. Yaadin no alfaga ga sasabandiyaŋ te d'a Rabbi jine bora kaŋ i goono ga hanandi se. 	 A neih zoh lamlam, khelh thoihna ding in khat, haltum thillat ding in khat, tangbuang thillat toh: huan, siampu in kisiang sak ding mi pen TOUPA ma ah kilemna a bawl sak ding hi.


Waybora ne: «Ma yadda i ma Sunami waybora Abisag hiijandi ni beero Adoniya se, a ma ciya a wande.» 	 Huan, aman, Shunam mi Abisag na unaupa Adonija ji dingin nei sakin, a chi a.


Boro go no kaŋ ga nga boŋ himandi arzakante, A go mo, a sinda hay kulu. Boro go no mo kaŋ ga nga boŋ himandi talka, A gonda duure boobo mo. 	 Amah leh amah hausaa kibawl a om, himahleh bangmah a neikei: amah leh amah genthei a kibawl a om, himahleh hauhsakna thupi a nei hi.


Woodin sabbay se no boro kulu kaŋ ga ni gana ma te adduwa ni gaa alwaati kaŋ a ga du nin ra. Daahir, waati kaŋ harey kaŋ ga guusu ga tun ka yooje, I si to a do. 	 Huaijiakin, Pathian limsak mi chihin zon muh baihlama na om laiin na kiangah thum chiat uhen; tui liante a honglet hun chiangin amau tuh a pha zou kei ding hi.


Bonkoono Suleymanu goono ga te bonkooni Israyla kulu boŋ. 	 Huan, Kumpipa Solomon bel Israel te tengteng kumpipa in a oma.


Ni kambey no k'ay te, k'ay cina mo. M'ay no fahamay hal ay ma ni lordey dondon. 	 Na khutin honsiamin, honsek ahi: na thupiakte ka zil theihna dingin theihsiamna honpiain.


Woodin se binde, yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Araŋ naŋ i ma fongu araŋ laalayaŋey gaa, mate kaŋ cine araŋ taaley fisi ka fun taray d'a. Baa araŋ goyey kulu ra araŋ zunubey bangay taray kwaaray, za kaŋ i kande araŋ fonguyaŋo ya-cine, i g'araŋ di no da kambe. 	 Kilakna taklou nang a honmu sak ua, juauin ai a honsan sak ua, Namsau bel mi gilou si dinga liam, a gitlouhna ni uh tawp hongtung dingte ngawng ah na golh sin, a honchih un a juau uh ahi.


Haŋ kaŋ Rabbi Kundeykoyo ci neeya: Dumi wo go ga ne: «Alwaato mana to kaŋ i ga Rabbi windo cina.» 	 Hichibnagin sepaihte TOUPAN thu a gen, Hiai miten, Eite i kisak hun uh ahi kei, TOUPA in lam hun, chiin.


Borey kaŋ yaŋ furo goy woodin dumi ra, ngey nda ngey izey neeya: Kohat izey ra: doonko Heman, Yowel ize, Samuwila ize, 	 Huan hiaite a ngakte leh a tapate ahi uhi. Kohath mite tapate ahihleh: Heman lasami, Joel tapa, Samuel tapa;


Ngey kaŋ ga adilitaray fonda taŋ zama ngey ma dira kubay fondey ra se. 	 Tanna lampite mangngilh, khomial lampite a pai ding;


Ay bare k'ay bina daŋ ay ma bay, Ay ma fintal, ay ma laakal da hay kulu sabaabo ceeci. Ay ma bay kaŋ laala wo saamotaray no, Saamotaray mo follokomtaray no. 	 Ka kipumheia, thei ding leh zong khe ding, pilna zong ding leh, thilte ziak zong ding, gitlouhna haina ahi chih thei ding leh, haina lungsimkimlouhna ahi chih thei dingin ka lungtang koih kipin a om hi:


Zama ciiti sinda suuji boro kaŋ mana suuji cabe se. Suuji ga zaama ciiti boŋ. 	 Mi tunga chitna neilou tuh chitna pang louin vaihawm a zou nak ahi.


kaŋ baa si haŋ kaŋ i ga du dillaŋey jangalo do haray, da fatawc'izey, da kunda dumi-dumey, da laabu-laabukoy kayney do haray. 	 Sumsinmite laka leh thil juakmite, mi kitenhelte kumpipa tengtengte leh gam ukte laka lutte sim louhin.


Araŋ wo go ga ne: ‹Irikoy ga boro laala alhakko jisi a izey se.› Dambe day a ma bana boro laalo bumbo gaa, Zama a ma du ka bay! 	 Pathianin gitlouhnate a tate uh adingin a kholkhawm, na chi ua, amau tungah tungsak le ake, a theihsiam nadingun.


hal a ga to alwaati kaŋ ay ga kaa k'araŋ sambu, ka konda araŋ laabu fo ra kaŋ ga hima araŋ laabu. A gonda ntaaso da reyzin hari, laabu no kaŋ gonda hari nda reyzin kaliyaŋ, zeytun* nya da yu laabu mo no zama araŋ ma funa, araŋ ma si bu se.› Araŋ ma si hangan Hezeciya se pat! waati kaŋ a g'araŋ fafagu ka ne: ‹Rabbi g'iri faaba.› 	 Noumau gam banga buh leh uain gam, tanghou leh grep huan gam, oliv leh khuaiju gam, si lou-a na hintheihna ding gam ua ka hon pi masiah: Hezekiain, TOUPAN honhumbit ding chi-a nou a honkhemin leng pom nuam kei un.


Zama ndunnya dumi cindey kulu ma bay kaŋ Rabbi no ga ti Irikoy. A cine fo si no mo. 	 Toupa Pathian ahi a, kuamah dang a om kei uh chih khovela nam chihin a natheih theihna ding un.


Kaldancey soojey kulu mo kaŋ go batukoy jine bora banda na Urusalima birni cinarey bagu-bagu nangu kulu. 	 Huan, vengmi pawl heutu kianga om Kaldai sepaihte tengtengin Jerusalem kima kulh a hihchim vek uh.


Araŋ ma si humburu bo, zama hay kulu si no daabante kaŋ i s'a feeri. Hay kulu si no mo tugante kaŋ i si aniya ka bay a gaa. 	 Huaijiakin, amaute kihta kei un; lang lou dinga sel bangmah a om kei, theih louh dinga im leng bangmah a om kei hi.


Handu wayanta ra boro wayanta mo, Maharay Netofa boro, Zera almayaaley do haray no. A sata mo gonda boro zambar waranka cindi taaci. 	 Kha sawm naa sepaih heutu zera suan Netophat mi maharai ahi a. huan a pawl ah sing nih sang li a om uh.


Woodin yaŋ kulu Yedayel dumey no i kaayey windey jine borey boŋ. I boro zambar way cindi iyye da zangu hinka no, i kulu soojeyaŋ no kaŋ ga yaaru, soolanteyaŋ no i ma koy wongu do se. 	 Hiaite tengteng Jediael tapate ahi uh, a pipute uh inkote lupente dungjuiin, mi hat hangsan, sing khat leh sang sagih leh za nih ahi uh, kidouna adia sepaih pawla kuankhe thei dingte.


da kusey, da peeley, da taasey. Jinayey din kulu kaŋ yaŋ Hiram te Bonkoono Suleymanu se Rabbi windo sabbay se, guuru-say ziirante no a n'i te d'a. 	 belte leh, vutluahte leh maiphiatkuang te toh: huan, tuiumbelsuante tengteng Toupa in adinga Hiramin kumpipa Solomon a bawlsak dal nawtteta bawl vel ahi.


Yesu ne i se: «Wa kaa araŋ bumbey nangu kaŋ boro kulu si no, hal araŋ ma fulanzam kayna.» Zama borey go ga kaa, i go ga ye hal i sinda daama i ma baa ŋwa. 	 Huan, aman a kiang uah, Noumau kiain gamdai mun ah tuamin hong unla, khawl tadih un, a chi a. Mi lah tampi a hongkuan leh a pai a kiphamat ua, an nangawn leng a ne man kei uhi.


Ni na liiliwal no borey kaŋ yaŋ ga humburu nin se zama i m'a tunandi beene cimi sabbay se. (Wa dangay) 	 Pathianin a siangthouna ah hichi bangin a gen, Ka nuam dinga: Sekem khua ka hawm dinga, Sukkoth guam leng ka hawmjak ding hi.


A ne Yayel se: «Ay ga ni ŋwaaray, m'ay no hari kayna ay ma haŋ, zama ay goono ga maa jaw.» Kala Yayel na wa mooro humbur me feeri ka dooru ka no Sisera se. A haŋ, ka ye ka daabu. 	 Huan, a kiangah, Hehpih takin tui tawmchik honpe dih ve, ka dang a tak mahmah hi, a chi a. Huan, bawngnawi khuainulhai a honga, a dawn saka, a khuh nawna.


M'ay kaa botogo ra, ma si fay da ay ya sundu. Naŋ ay ma faaba ka fun borey kaŋ yaŋ wangu ay kambe ra, Da hari guusuyaŋey ra mo. 	 Tui lianin hontum mang kei henla, tui thuk piin leng honvalh kei hen, kokhuk inleng a kam honchih khum kei hen.


A ga nga hanantey cey haggoy, Amma a ga boro laaley naŋ kuba ra ngey hinne, Zama gaabi boŋ boro si no kaŋ ga te zaama. 	 A mi siangthoute khe a kem dinga, mi giloute bel mial lakah daihsak didein a om ding uh; hatnain kuamahin a zoukei ding uh.


Zama i si ye ka di bangandi yaamo, wala me-kaanay gunayaŋ Israyla ra koyne. 	 Israel inkuante lakah kilakna hongvuaksuak himhim leh aisan hoih lama maitangphatna himhim a omtakei ding hi.


Amma waato kaŋ i kakaw ka sanni yaamoyaŋ ci, Bulos na nga bankaarayey kokobe ka ne i se: «Araŋ alhakko go araŋ boŋ, day ay wo, ay ga hanan! Sohõ kay ay ga koy dumi cindey do.» 	 Himahleh, a kalh un a gensia ua, Paulain a puan a singa, a kiang uah, na sihna moh uh noumau pua un; kei jaw ka hula hi; tuban Jentelte kiangah ka pai ding, a chi a.


I ne i se: «Iri si hin ka woodin te, iri m'iri waymo no boro kaŋ si dambangu se, zama woodin haawi hari no iri se. 	 Hiai thil zeksumloute kianga ka tanu uh piak pen ka hih theikei ding uh; huailah kou dingin minsiatna ahi ngala:


Yaadin mo no araŋ wo: waato kaŋ araŋ te hay kulu kaŋ i ci araŋ se, kal araŋ ma ne: ‹Iri ya bannyayaŋ no kaŋ sinda nafa. Iri te haŋ kaŋ ga hima iri se iri ma te.› » 	 Huchi mahbangin nouleng na kiang ua thupiak tengteng banga na hih nung un, Sikha phatuam lou ka hi uh; kahih ding him uh ahi ka hih uh, chi un, a chi a.


Rabbi ze, a zeyaŋo si tun mo. A ne: «Ni ya alfaga no hal abada, Malcizadaka wano cine.» 	 TOUPA a kichiama, a kisik nawnta kei ding, Nang jaw Melkisedek omdan banga khantawn Siampu na hi a, chiin.


Ya nin ay gaabo, ni se no ay ga hangan, Zama Irikoy no ga ti ay cinari kuuko. 	 Ka tunga ching Pathianin a hondon dinga: Pathianin ka melmate tungah ka thudeih a hon musak ding hi.


A na nzarfu gude zambar fo da zango ye nga nya se. Nyaŋo mo ne: «Haciika ay jin ka nzarfo din no Rabbi se. I fun ay kambe ra zama ay izo wo ma himandi jabante da himandi kaŋ i ga soogu mo te. Sohõ binde, ay g'i yeti ni se.» 	 Huan dangka sang khat leh za khat a nu a pe nawna, huan, a nun, Hiai dangka kei khut mahmahin ka tapa tuama milim bawlna ding leh milima sunna dingin TOUPA kiangah ka lan hi: huaijiakin tuin ka honpe nawn sin hi, a chi a.


I na follay boobo gaaray borey banda. I na ji soogu boro boobo kaŋ sinda baani boŋ k'i no baani. 	 Dawi tampi leng a delhkhia ua, damlou tampi leng thau a nilh ua, a hihdam jel uh.


Yaadin mo no ni ga te da ni hawey da ni feejey. Jirbi iyye no a ga goro nga nyaŋo banda, jirbi ahakkanta hane mo ni m'a no ay se. 	 Huchibang mahin na bawngtalte lakah leng na hih ding, na belamte lakah; ni sagih sung a pi kianga a om ding; ni giat nia kei non piak ding ahi.Huan keidingin mi siangthoute na hi ding ua; gamlaka gamsa thah sa himhim na nek louh ding uh; uite kianga na paih ding uh.


Ifo se no ni donda Rabbi sanno hala ni ma laala woodin te a diyaŋ gaa kaŋ ni na Uriya Hittanca kar nda takuba, ni n'a wando sambu zama a ma ciya ni wande, ni na Uriya wi mo da Amonancey takuba. 	 Bangdia TOUPA thu ngaineu a, a mitmuh a thil hoihlou na hih maizen? Hit mi Uria namsau in na hihlum a, a zi nang zi ding in na neihsak a, Amon suante namsau in na that.


Malayka ne a se: «Guna, ay yadda ni se woodin boŋ, hala mo ay si kawya kaŋ boŋ ni salaŋ din zeeri. 	 Huan, aman, a kiangah, Ngaiin, huai thil tungtangah leng kon mang hi, na kho gen ka hihmang dah ding.


Nga wo, sintina a na nga nya izo Siman ceeci ka ne a se: «Iri di Almasihu» (sanda Kiristi nooya). 	 Aman a masapenin amah unau Simon a mu a, a kiangah, Messia ka muta uh, a chi a, (Huai tuh Kris chihna ahi).


Kaŋ ay ga ba ya bay taali kaŋ se no i kande a kalima, a se no ay mo kond'a Yahudancey arkusey marga jine. 	 Huan, a hekna pen uh theih ka ut a, a vaihawmte uh kiangah ka pi suka,


A ma si fatta Nangoray Hananta ra, a ma si nga Irikoyo Nangoray Hananta kaynandi mo, zama a Irikoyo tuusuyaŋ jiyo kaŋ n'a fay waani din go a gaa. Ay ya Rabbi no. 	 Mun siangthou akipan a pawtkhe ding ahi keia, a Pathian mun siangthou a hihthanghuai ding ahi sam kei lai hi; a Pathian sathau nilh chia hihtuamna lah a tungah a om ngala: Kei TOUPA ka hi.


Mesullam, da Abiya, da Miyamin, 	 Mesullam, Abija, Mijamin;


Handu sintina jirbi way cindi gu hane no i tun Ramses. Paska* suba no Israyla izey fatta nda gaabi kwaaray Misirancey jine. 	 Kha khatna, kha khatna ni sawm leh ni nga ni in Ramase a kipan in a pawt ua; paikan annkuang lui zing in,


I na boro hinka cabe, Yusufu kaŋ se i ga ne Barsaba, kaŋ a maa-daka ga ti Yustos, da Mattiyas. 	 Huan, mi nih a sepkhia ua, khat tuh Joseph Barsaba a chih uh, (a min dang Justa a chih uh) huan khat tuh Mathia ahi.


ka ne i se: «Wa koy kawya kaŋ go araŋ jine din ra. Za araŋ furanta, araŋ ga di farkay binj'ize fo kaŋ i n'a haw, kaŋ boro kulu mana goro a boŋ jina. W'a feeri ka kand'a. 	 Hua na majawn ua, khua ah vahoh unla; huan, na lut tung un sabengtung nou khih, kuamah tuan ngei louhna, na vamu ding ua; huai tuh phel unla, honkai un.


Yahuda izey neeya: Farisa, Hezron, Karmi, Hur, da Zobal. 	 Juda tapate; Perez, Hezron, Karmi, Hurl eh Sobal.


Waato kaŋ a na woodin ci, a bare ka zagu. A di Yesu goono ga kay, amma a mana bay kaŋ Yesu no. 	 Huan, huchia a gen takin a nung lam a nga a, Jesu ding tuh a mu a, himahleh Jesu ahi chih a theikei.


Saaya kaŋ a di hanga korbayey da guurey nga waymo kambey gaa, saaya kaŋ a maa nga waymo Rabeka sanney kaŋ a ne: « Ya-cine no bora salaŋ ay se,» kal a koy bora do. A go ga kay yoy jarga, dayo boŋ. 	 Hichi ahia, bilbah leh a sanggamnu khut a taute a mua, min huchi khachiin honchi, chia, a sanggamnu Rebeka thu gente a jak takin, huai mi kiangah a hohta a; huan, ngaiin, amah tuikhuka sangawngsaute kiangah a na ding gige a.


«Kwaara fo ra boro yaamo fooyaŋ fatta ni game ra ka ngey kwaara borey candi, ka ne i se: ‹Wa kaa, iri ma koy ka may de-koy fooyaŋ se,› » wo kaŋ araŋ mana i bay. 	 Huai khopia mite na theih ngei louh uh pathian dangte be dingin a pi mang uh chih thu gen na jak u leh kan unla;


Kala day nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban nga maa ma goro din, noodin no ni ga Paska feejo sarga. A ma te alwaati kaŋ ga saba nd'araŋ Misira ra fun yaŋo, wiciri kambu kaŋ wayna go ga koy ganda. 	 TOUPA na Pathian un a min omna mun dia a seh dingah kia ahi ding; huaiah Aigupta gam akipana na hongpawt hun bang un nitaklamin Paikan Ankuang kithoihin na kithoih ding uhi.


Yana-ka-faaba ciina ra, bari ya hay fo yaamo no, A si boro kulu faaba mo nga gaabi beero sabbay se. 	 Bitna dingin sakol bangmah ahi kei: a hat mahmah jiak lelin kuamah a humbit tuan kei ding hi.


D'araŋ na woone mo sambu koyne, hala hasaraw fo du a, araŋ g'ay hamni kwaara candi nda bine saray nooya, ka kond'ay saara do.› 	 huchiin, hiai mi leng ka kianga kipanin na pi man ua, tuahsia vatuak leh ka lu kang lungkhamnaa han a tumsak ding na hi uh, a chi a.


Woodin sabbay se, hay kulu kaŋ araŋ ci kubay ra, i ga maa woodin kaari ra. Haŋ kaŋ araŋ ga salaŋ hanga ra lokoto-lokotey ra, i ga fatta k'a fe fuwey boŋ. 	 Huaijiakin miala na gen peuh uh vaka jakin a om ding; dantan sunggila bil bula na thu gen uh intungvuma tangkoupihin a om ding.


Borey kaŋ Nebukadnezzar konda tamtaray neeya: A mayra jiiri iyyanta ra, Yahuda boro zambar hinza nda waranka cindi hinza no ka dira. 	 Hiaite Nebukadnezzarin mipi sala a pite ahi uh: kum sagihnaah Juda sangthum leh sawmnih leh thum;


Nga no ga ciya ni sanney teeko borey do, a ga ciya ni se me. Ni mo ga ciya Irikoy himandi a se. 	 Huchiin amah mite kianga na thugenpa ahi ding: amah nang dingin kam tang ahi dinga, huan nang amaha dingin Pathian tang na hi ding hi.


Yahudance boobo mo kaa Marta nda Maryama do k'i fonda tilas d'i armo buuyaŋo. 	 huchiin a sanggampa uh sih tunga khamuangsak dingin Judate tampi Martha leh Mari kiangah a hong ua.


Woodin sabbay se no, mate kulu kaŋ cine ay hina go nd'a, ay gonda anniya ay ma Baaru Hanna waazu araŋ mo se, araŋ kaŋ yaŋ go Roma ra. 	 Huchiin, nou Rome khuaa omte kiang ah leng Tanchin Hoih gen ka ut mahmah hi.


A te i se danga baaba cine, jiiri waytaaci cine no a go ga suuru nd'ey ganjo ra. 	 Huan, kum sawmli khawng gamdai ah a thilhihte uh a thuak theitheia.


Amma jama kulu ne i m'i catu nda tondiyaŋ. Waato din gaa Rabbi darza bangay kubayyaŋ hukumo ra Israyla izey kulu jine. 	 Himahleh omkhawmte tengtengin suanga den a sawm uh. Huchiin TOUPA thupina kihoupihna puanin Israel suante tengteng maah a honglangta hi.


Laabo ga zinji waati kaŋ a ga maa i kaŋyaŋo yooja. I ga kaatiyaŋ beeri te, A yooja ga koy hala Teeku Cira gaa. 	 A puk siatna husa uah lei a kisinga; a kap husa uh Tuipi san ah leng jak ahi ding.


Rabbi sanno kaa a do mo ka ne a se: 	 Huan, Toupa thu a kiangah a hongtunga,


Araŋ ma si tammahã araŋ biney ra, way: Ibrahim ga te iri se baaba. Zama ay ga ne araŋ se: Irikoy gonda hina kaŋ ga izeyaŋ kaa Ibrahim se baa tondey wo gaa. 	 Abraham ka pu uh ahi, chiin, kingaihtuah kei un, Pathianin hiai suangte khawng Abraham suantein a dingsak thei hi, ka honchi ahi.


I n'a wow ka ne: «Nin no ga ti a talibo, amma iri ya Musa talibiyaŋ no. 	 Huan, amau atai ua, Nang amah nungjui na hi, kou jaw Mosi nungjuite ka hi uh.


Hay kulu ra ay na fonda cabe araŋ se kaŋ yaadin no araŋ ga hima ka goy d'a ka du ka londibuuney gaa. Araŋ ma fongu nda Rabbi Yesu sanno mo, kaŋ nga bumbo ci ka ne: ‹Nooyaŋ ga bisa tayaŋ albarka.› » 	 Bangkim ka hih peuhmah na chinding ua ka hih ahi, huchibanga sem gim leh, Toupa Jesu thu theigige kawmin mi hatloute na panpih ding uh ahi; amah mahin, Bangkhat lak sangin, piakin lukhawng a nei jaw, a chih, a chi a.


da habey ra fooyaŋey mo, borey m'i ce Alfa. 	 dawl mun a chibai buk bang, min, Rabbi, a chih bang uh a deihtuam se ngal nak uh.


Joote nda guusu hirrimi da halaciyaŋ da lemunyaŋ ga ti iri wane. 	 Launa leh kokhuk ka tunguah a hongtunga, siatgawpna leh siatna.


Jirbey kaŋ go kaa ra, da ni izo ga ni hã ka ne: «Ifo ga ti seedey, da hin sanney, da farilley kaŋ yaŋ Rabbi iri Irikoyo n'araŋ lordi nd'a?» 	 Huan, na tate un, TOUPA I Pathian un thu a honpiak thutheihsakna te, dan te, vaihawm te, bangchidan ahia? Chi a tununglam chainga a hondot chiang un,


A salaŋ mo Kora nda nga marga kulu se ka ne: «Suba susubay Rabbi ga cabe boro kaŋ ti a wane, da bora kaŋ ga hanan. A ga bora din maanandi nga do. Oho, bora kaŋ Rabbi suuban, a g'a maanandi nga do. 	 Huan, Kora leh a pawlte tengteng kiang ah, Zingchiang in TOUPA'N amah ate leh a siangthoute a taklang ding; a kiang ah a hon pai naisak ding: a mi tel huai ngeingei a kiang ah a hon pai naisak ding.


Kal i na tondiyaŋ sambu ka ba k'a catu, amma Yesu na nga boŋ tugu ka fatta Irikoy windo ra. 	 Huchiin a denna dingin suang a tawm ua; himahleh Jesu a bu a, Pathian biakin a kipan a pawtta.


Amma Firawna na nga bina sandandi alwaati woodin mo koyne. A mana borey taŋ. 	 Huan Pharoin, Gamdaia TOUPA na Pathian uh kianga na kithoih theihna ding un ka honpaisak ding; gamla pi pai kei peuhle uchin: kei dingin honnget sakin, a chi a.


Boro izo, za kaŋ Tir na Urusalima sanni te ka ne: «Ahãa! Nga kaŋ ci ndunnya dumey se furoyaŋ meyo, sohõ a ceeri, a feeri ay se. Sohõ ay no ga tonton, za kaŋ a ciya kurmu.» 	 Mihing tapa, Turain Jerusalem tung thu a, Nuam e, Namte kongkhak a seta,. keilamah aki hong, hihsiat gawp a aom vek jiak in, katan hoih dingahita, achih jiak in TOUPA PATHIANIN hichiin achi hi,


Dawda ne a se: «Man no ni fun?» A ne a se: «Ay du ka yana no Israyla* wongu marga ra.» 	 Huan, David kiang a hongtun in lei a khupboh in chibai a buk. Huan, David in a kiang ah, Koi a kipan a hongpai na hia? a chi a; huan, aman a kiang ah, Israel mite panmun akipan a hong taikhia ka hi, a chi a.


Waati kaŋ i g'araŋ candi k'araŋ nooyandi i se, araŋ laakal ma si tun da sanni kaŋ araŋ ga ci, amma hari kulu me kaŋ i g'araŋ no saaya din ra, woodin no araŋ ga ci. Zama manti araŋ no ga salaŋ bo, amma Biya Hanno no. 	 Huan, a honpi ua, a honmatsak hun chiang un, Bang ka gen de aw? chiin, ngaihtuah khol kei un; a hun taka theihsaka naom peuh uh, huai ngeingei gen jaw un; a genpen jaw noumau na hi kei ding uhi, Kha Siangthou ahi zo ding.


Kala Yesuwa Yozadak izo tun ka kay, nga nda nga nya-ize alfagey, da Zerubabel, Seyaltiyel izo, nda nga nya-izey. I na Israyla Irikoyo sargay feema cina, zama i ma sargay kaŋ i ga ton yaŋ salle sanda mate kaŋ i hantum Irikoy bora Musa asariya* ra. 	 Huchiin Jozadak tapa Jesua leh, a unaute siampute leh, Sialtiel tapa Zerubbabel leh, a unaute, a ding ua, Pathian mi Mosi dana a kigelh banga, a tunga halmang thillatte lan dingin, Israel Pathian maitam a lam uhi.


Amma Yesu na mo sinji i gaa ka ne: «Ifo no woone binde kaŋ i hantum ka ne: ‹Tondo kaŋ cinakoy wangu, nga no ciya cinaro boŋo›? 	 Humahleh, aman amaute a en a, Ahihleh hiai thu a gelh uh bang ahia? In lamte suang deih louhpen, huai mahmah a ninga suang phatuampen a honghita, chih.


Amma Zeruwiya ize Abisay tu ka ne: «I si Simey wi no, za kaŋ a na Rabbi wane suubananta wow?» 	 Himahleh Zerui tapa Abisai in a dawng a, TOUPA sathau nilhpa a hamsiat ziak in Simei pen hihlup ding ahi kei dia hia? a chi a.


Arpaksadu na Sela hay, Sela mo na Heber hay. 	 Huan Arapaksadin Sela a suanga, huan Selain Eber a suang hi.


Gaa no ay ibarey ga ye banda, zaari kaŋ ra ay ce. Woone ay n'a bay: Irikoy go ay do haray. 	 Pathian ah a thu ka phat dinga: Toupa ah a thu ka phat ding hi.


A salaŋ jama se ka ne: «Ay g'araŋ ŋwaaray, wa hibi ka fun boro laaley wo kuuru-fuwey jarga. Wa si lamba i jinay fo kulu gaa, zama i ma si araŋ halaci i zunubey sabbay se.» 	 Huan, omkhawmte kiang ah, Hiai migiloute puan in a kipan in pawtkhia un; a bangmah uh khoih kei un, huchilou in zaw a khelhna tengteng uah na pang kha ding uhi, chi in a gen a.


Danga mate kaŋ i hantum Musa asariya ra, masiiba woodin kulu kaŋ iri boŋ. Kulu nda yaadin iri mana Rabbi iri Irikoyo gomno ŋwaaray zama iri ma du ka bare ka fay da iri laala bo, iri ma faham da ni cimo. 	 Mosi dan sunga gelh a hih bangin, hiai hoihlou tengteng ka tunguah a hongtung hi; huchiin leng TOUPA ka Pathian uh deihsakna, ka ngen nai kei lai ua, huchia ka thulumlouhnate uh kiheisama, na thutaka theihkhentheihna kaneih theihna ding un.


Waato kaŋ boro fey din furo Mika windo ra, i n'a jabuyaŋ himando, da efod nda fu-kaley da sooguyaŋ himando sambu. Kala alfaga ne i se: «Ifo no araŋ goono ga te?» 	 Huan, huaite bel Mika in aha valut ua, milim bawltawmte, ephod te, milimte, milim suntawmte a valak u leh, siampuin a kiang uah, Bang amaia na hih uh? a chi a.


Kohat ize cindey almayaaley, i birney kulu, birni way no, d'i kuray nangey i banda. 	 Kohath suan dangte nam khopi tengteng kho sawm ahi, a kim a velte toh.


Rabbi fongu iri gaa, a ga iri albarkandi mo. A ga Israyla dumo albarkandi, A ga Haruna kunda mo albarkandi. 	 TOUPAN hon theigige a; vual a jawl ding: Israel inkuanpihte tuh vual a jawl dinga: Aron inkuanpihte tuh vual a jawl ding hi.


Ya nin Hezeciya, woone no ga ciya ni se alaama: Haran araŋ ga jaraw ŋwa, Yeesi mo kala woodin jarawo, Jiiri hinzanta mo araŋ ma duma ka wi, Araŋ ma reyzin* kaliyaŋ tilam, araŋ m'i nafa ŋwa mo. 	 Huan, hiai nanga dinga chiamtehna ahi ding: tukumin buhsang na sen ding ua; kum nawn chiangin a sang mah; huan, kum thumnaah buh na tuh ding ua, at unla, grep huante bawl unla, a gahte ne un.


Ya ay bina, ma mo hay, Ya moolo nda moolo beero, wa mo hay! Ay bumbo ga mo hay za mo mana bo. 	 Toupa aw, mi chih lakah te nang kipahthu kon holh ding a: nam chih lakah nangmah phatin la kasa ding hi.


A n'i naŋ ka koy te adduwa, sorro hinzanta nooya. A na doŋ sanney ci koyne. 	 Huan, a paisan nawn a, a thumveina ah a gen ngei gen in a thum nawn a.


Ma te laakal sohõ, zama Rabbi na ni suuban ni ma fu cina, a nangoray hananta nooya. Ma te bine-gaabi ka goy.» 	 Pilvangin; munsiangthou adia in lamding in TOUPAN nang ahon septa hi, hat tak in om inla, pangin, a chi a.


Kala Gomer ye ka te gunde, a hay wayboro. Rabbi ne Hoseya se: «Ni m'a maa daŋ I-si-bakar, zama ay si ye ka bakar Israyla dumo se koyne, hal ay m'i yaafa baa kayna. 	 Huan a gai nawna, tanu a nei hi. Huan TOUPAN a kiangah, A min dingin Lo-ruhama sain: amaute bangchi maha ngaidam dingin, Israel inko tungah chitna ka neih nawn louh ding jiakin.


Ni kamba ga ni ibarey kulu fisi ka kaa taray, Ni kambe ŋwaaro ga ni wangey fisi ka kaa taray. 	 Na heh hun chiangin amau tuh haltuina mei kuang lutlut bangin na bawl ding. TOUPAN amau tuh hehin a valh khin dinga, meiin a kang mang mai ding hi.


A ga talkey da alfukaarey kankam, A ga kom, a si tolme seeda yeti, A ga sududu tooru se, A ga fanta goy te, 	 Genthei leh tasam te a simmoha, a loha, a khamna koih a piak louha, milimte lam angata, thil kihhuai tengteng a hihta ngala, a si ngeingei ding, amah sisanmoha, a loha, a khamna koih a piak louha, milimte lam a ngata, thil kihhuai a hiha,


Ya araŋ hawantey kaŋ yaŋ gonda beeje, Wa bare ka ye wongu fuwo do, Ize wayo, baa hunkuna ay go ga seeda ni se ka ne ay ga bana ni se hala labu-care hinka. 	 Nou lametna suangkulhtangte, kulh muanhuai lam ah kihei un; tuni mahmahin na tungah a zahnihin ka honpe ding chih ka phuang hi.


Israyla izey kaŋ yaŋ kaa Misira ra, i maayey neeya, Yakuba nda nga izey: Ruben, Yakuba hay-jina. 	 Huan, hiaite Israel suan Aigupta gama lut, Jakob leh a tapate min ahi: Reuben Jakob ta masa.


Ma de Rabbi gaa nda ni bina kulu, Ma si jeeri ni boŋ fahamay gaa. 	 Na lungtang tengteng toh Toupa ah muang inla, nangmah theihsia, na ah kinga ken:


A ne i se mo: «Araŋ ma haggoy k'araŋ boŋ gaay biniyaŋ laalo kulu gaa, zama manti arzaka boobo kaŋ go boro se no ga naŋ a fundo ma yulwa nda albarka.» 	 Huan, a kiang uah, Pilvang unla, enna himhim lakah kiveng un; hauhna mihing dam san ahi kei hi, a chi a.


Irikoy si di ay fondey no? Ay ce daarey binde, manti a n'i kulu kabu? 	 Aman ka lampite a mukhin keiin, ka kalsuante a sim vek kei ahia?


da bora ga ba Rabbi ma yadda nd'a, kal a ma ciya aru kaŋ sinda taali kulu, hawey ra wala feejey ra, wala hinciney ra. 	 Santak na hih theihna ding un bawng hiam, belam hiam, kel hiam, a pa gensiatbei na lat ding uh ahi.


Iri n'ay izo hina ka ŋwa. A wane suba ay ne a se: ‹Ma ni izo no, iri m'a ŋwa.› Amma a na nga izo tugu.» 	 Huchiin ka tapa ka huan ua, ka ne ua; huan, a jingin ken a kiangah, Na tapa I nek dingin thoh tei ve leh, ka chi a, a tapa a selgu mai maha ahi, achi a.


Zama hala hõ i mana faham da Irikoy Tira Hanna kaŋ ne tilas a ga tun ka fun buukoy game ra. 	 Misi laka kipan a thou nawn ding ahi chih laisiangthou a theigige nawn ngal kei ua.


I n'ay windi sanda hari boobo zaari me-a-me, I n'ay koli ka windi ce folloŋ. 	 Honitpa leh ka lawm tuh hon gamlatin a omsakta a, ka mel theihnate mial ah na omsakta ahi.


Amma hambara ay ga goro araŋ do, wala baa ay ma jawo te noodin, hal araŋ m'ay gaakasinay da hindoonay kaŋ ga kond'ay nangu kaŋ ay ga koy hino. 	 Nou kiangah ka tam nilouh kha thei hi, phalbi suang teng houh ahi khamaide, koi peuha ka hohna ding ah nouten non khak theihna ding un.


«Ya araŋ alborey, araŋ no ay go ga ce. Ay jinda mo go ga koy Adam-izey do haray. 	 Noute, aw mite, ka sam: huan ka aw mite tapa kiangah ahi.


Woodin banda Irikoy ne: «Iri ma boro te iri alhaalo ra, iri wane himando boŋ. I ma teeku hamey da beene curey da almaney may. I ma ndunnya may, da hay kulu kaŋ ga ganda biri ganda laabo boŋ.» 	 Huan, Pathianin, I kibatpihin, ei mahmah bangin, mi I bawl dia, amau tuipia ngasate tungah, tunga leng vasate tungah, gan tungah, leitung tengteng tungah thu I neisak ding, a chi a.


Kala borey kulu ne ngey ga te yaadin, zama sanno saba jama kulu diyaŋ gaa. 	 Huan kikhawmpi tengtengin huchibangin i hih ding uh a chi ua: mi tengteng mit ah huai thil lah a dik ngala.


Naaman ne: «Haba? Ma sambu kilo wayga.» A n'a faali. A na nzarfu kilo wayga haw foolo hinka ra, da kwaay hinka, ka dake nga bannya hinka se. I n'i sambu ka furo jina nd'ey. 	 Huan, Naamanin, Talent nih la ve, a chi a. Huchiin la dingin a khem ngutnguta, huan, dangkasik talent nih puansilh kikhenna ding nih toh ip nih ah a thuna, a sikha nihte a posaka, amaah a paipih ta uhi.


Yo nda Aliyu nda Dubi handariyayzey Takakwa no, Da mo handariyayzey marga kaŋ go dandi kambe haray. 	 Aman Jangkhua, Zuheisuktun leh Siguk leh simlam aksi tamna munte a bawl hi.


Saaya kaŋ ay goono ga fongu ni gaa ay daarijo boŋ cin alwaatey ra, Kal ay ma ni miila. 	 Nang tuh honpanpihpa nahi ngala, na kha nuaiah nuamin la kasa ding hi.


Manti sanda ni bine lasaabo no ay go ga ne, amma day boro fa din wano. Zama ifo se no i g'ay hina neesi boro fo bine lasaabo boŋ? 	 Nangmah sia leh pha theihna ka chi keia, amah sia leh pha theihna pen ahi ka chih jawk. Bang achia midang sialehphatheihnain ka noplenna thunun ahia?


Kulu nda yaadin Asahel wangu ka yadda ka fay d'a ganayaŋ. Woodin se no Abner n'a kar d'a yaajo azulo. A na Asahel fun k'a korab hala yaajo fatta banda. A kaŋ ka bu noodin. A ciya binde borey me-a-me kaŋ yaŋ kaa ka to nango kaŋ Asahel kaŋ ka bu din, i ye ka kay tak! 	 Himahleh a pial nuam tuankei a: huaiziak in Abner in a teipi tawlam in a gil ah a sun a, teipi a nunglam ah a paisuak a, huai ah a puk vialvual a, huai mun ah a sita hi; huan, hichi ahi a, Asahel a puk a a sihna mun hongtung peuhmah huailai ah a khawl guih zel uh.


Ya laabo, ma si humburu, Ma te bine kaani ka farhã mo, Zama Rabbi na muraadu beeriyaŋ te. 	 Aw, gam, lau kenla nuamin kipak in; TOUPAN thil thupi takte a hihta ngala.


Handu iyyanta din jirbi wayyanta hane, araŋ ma marga hanno te, ka araŋ boŋ kaynandi. Araŋ ma si goy kulu te. 	 Huan, hiai kha sagihna, ni sawm ni in khawmpi siangthou na nei ding ua: na hihna uh na hihgim ding ua, bang nna mahmah na sep ding uh ahi kei;


Rabbi na Lacis mo daŋ Israyla kambe ra. A n'a ŋwa zaari hinkanta hane. A n'a kar da takuba, nga nda fundikooni kulu kaŋ go a ra, danga mate kaŋ cine a te Libna se. 	 Huchiin TOUPAN Lakis khua Israelte khut ah a piaa, a ni nih niin a laa, huai khua sualin a sunga om tengteng namsauin a hihlum veka, Libna kho tunga a hih bangin.


Araŋ ma jiiri wayguwanta ciya hanante. Araŋ ma burcinitaray fe laabo kulu ra, laab'izey kulu se. A ga goro Yubili* araŋ se. Boro fo kulu ga ye nga mayray haro do. Boro kulu mo ga ye nga fu borey do. 	 Huan, kum sawmngana bel na kipahpih ding ua, gamsung teng teng ah, huaia om tengteng kiangah noplenna thu na phuang ding uh: nou ding in Jubili ahi dinga; mi chihin nou-a chiat na nei nawn ding uh; mi chih amah in sungkuan ah a om nawn ding.


_Sanno wo tun__ mo nya-ize tangari wane fooyaŋ sabbay se kaŋ mollo ka furo iri game ra, hal i m'iri burcinitara kaŋ go Almasihu ra sunsunay, zama i m'iri daŋ tamtaray ra. 	 Huai tuh unau taklou, a guka piluta omte, sala honlak theihna ding ua Kris Jesu-a noplenna i neih uh enkhe dinga honglutte jiakin a hi-


Yakuba mo koy nga baabo Isaka do. A go Mamre, Ciriyat-Arba ra, kaŋ ga ti Hebron, nango kaŋ Ibrahim da Isaka na yawtaray gora te. 	 Huan, Jakob Kiriath-arba khua a Abraham leh Isaak omna Mamrea a pa Isaak kiang a tungta. (Kiriath-arba khua Hebron ahi).


Ni ga zunubi se sargay yeejo sambu, i m'a ton nango kaŋ i daŋ din ra, nangu hananta se taray. 	 Khelh jiak a kithoihna bawngpa tuai na la dinga, mun siangthou po lama, huai dinga in a seh ua hal ding ahi.


Zama Lawitey sinda baa fo kulu araŋ ra. Alfagataray, Rabbi wano nga no ga ti i tubo. Gad mo, da Ruben da Manasse kunda jara jin ka ngey tubo ta za Urdun isa daaranta, wayna funay haray, wo kaŋ Rabbi tamo Musa n'i no.» 	 Levite tengin na lak uah tantuam a neikei ding ua: TOUPA siampu na a tantuam uh a hih jiakin: huan Gad pawl te, Reuben pawl te leh Manassi nam kimkhat te bel Jordan gal suahlamah amau tantuam TOUPAsikha Mosiin a pik a natangta ua, a chi a.


Jirbi hinzanta hane binde, kala boro fo go ga fun Sawulu do wongu marga ra da bankaaray tooranteyaŋ, da laabu mo koyne nga boŋo ra. A ciya binde, waato kaŋ a to nango kaŋ Dawda bara, kala bora ye ganda ka sombu. 	 Hichi ahi a, a ni thum ni in ngai in, mikhat a panmun ua kipan Saula kiang apat in a puante botkek in a lu a lei kai niaunuau a hongpai a;


Sawulu mo ne: «Iri ma zulli ka Filistancey buti cin, iri m'i ku hala mo ga bo. Iri ma si baa boro folloŋ cindi i se.» I ne: «Kala ni ma te haŋ kaŋ ni ga ba.» Waato din gaa no alfaga ne: «Iri ma maan Irikoy.» 	 Huan, Saulain, janchiangin Philistia mite vasual unla, jing khovak tanin I lok ding uh, kuamah himhim I hawi kei ding uh, a chi a. Huan, amau, hoih nasak peuhmah hih in, a chi ua, Siampu in bel, hiaiah Pathian I juan peuhmah tadih ding uh, a chi a.


Kala malayka fo bangay a se ka fun beene, a goono g'a gaabandi. 	 Huan, van a kipanin angel khat a hihhat dingin a kiangah a hongkilaka.


Guna, woone hinne no ay gar: Irikoy na boro taka mate kaŋ ga saba, Amma i na dabari fondo boobo ceeci.» 	 Ngaiin, Pathianin mihing hoihtakin a bawl chih, hiai kia ka mu-a; himahleh bawltawm tampi a zong khia uh.


A ne: «I ma Rabbi, ay koyo Ibrahim wane Irikoyo sifa, kaŋ mana fay da bakaraw da nga cimo mo ay koyo Ibrahim se. Waato kaŋ ay go fonda ra, Rabbi furo ay jine ka kaa hala ay windikoyo nya-izey do.» 	 Huan, ka pu tunga a hehpihna leh a takna tawp tuanlou, toupa, ka pu Abraham Pathian, phatin om hen: kei leng, Toupan ka pu unaute in lamah hon na pi eive, achia.


Woodin sabbay se mo no Irikoy ga halliyaŋ gaabikooni samba i se hal i ma tangaro cimandi. 	 Huaijiakin juau thu a ginna ding un, Pathianin diklouhna nasep a kiang uah a honsawl ding.


I na woodin te ka koy guwa din kaa taray a se guuso ra: Urusalima koyo, da Hebron koyo, da Yarmuk koyo, da Lacis koyo, da Eglon koyo. 	 Huan, hichibangin a hih ua, huai kumpipa nga Jerusalem kho kumpipa, Hebron kho kumpipa, Jermuth kho kumpipa, Lakis kho kumpipa, Eglon kho kumpipa te kokhuk akipan a kiangah a honpi uh.


Yesu mo, kaŋ go toonante da Biya Hanno ziji ka fun Urdun haray. Biya kond'a hala ganjo ra. 	 Huan, Jesu tuh Kha Siangthouin a dima, Jordan lui akipan a kik nawna, diabol khem kawmin gamdai ah ni sawm li Kha piin a om a.


Rabbi ga boŋbeeraykoy windi dagu, Amma a ga wayboro kaŋ kurnye bu hirro tabbatandi. 	 TOUPAN kisathei in a zungkalh khiak ding: himahleh meithai gamgi a hihkip ding.


Adam-ize ye ganda, Boro beeri mo na nga boŋ kaynandi toorey se. Ni binde, ma si yaafa i se. 	 Mi neute hihniamin a om ua, mi liante leng niamsakin a om uh: huaijiakin amau ngaidam ken.


Amma kaŋ iri to naŋ kaŋ hari hinka ga care kubay, noodin haro na hiyo sambu ka kond'a taaso boŋ. Hi boŋo fiji hal a si miri, banda mo sintin ka ceeri-ceeri bondayey gaabo sabbay se. 	 Himahleh, tuikihawt khauh nih kituahna munah ka lutkha zenzen ua, long tuh lei a susakta ua; huchiin, long malam a tang bikbekta a, hihtat zoh louhin a oma, a meilam bel tuikihawt a hat jiakin a kek gawp panta hi. 4


A konda ay azawa kambe haray windi meyo do. A n'a neesi waato deedando boŋ: 	 Huan mal lam kongpi ah a honpi nawna: a tehna ngeiin a teha; a vilna dantante, a bangkate, a sumtawngte;


Woodin sabbay se no Irikoy n'a beerandi ka bisa hay kulu, ka maa daŋ a gaa kaŋ bisa maa kulu. 	 Huchi a hih jiakin Pathianin leng amah tuh nakpi takin a hihliantaa, amah tuh min laklaka min tungnung a peta hi;


Zama mate kaŋ cine a go jirbey din ra, za tunfaana* haro mana kaa, i goono ga ŋwa, i goono ga haŋ, i goono ga hiiji, i ga hiijandi, kala hano kaŋ hane Nuhu furo hiyo ra, 	 Huai ni, thuchim tun ma khawng in, Noa long a a lut ni tan in, a ne un a dawn ua, zi leh pasal in a kinei ua;


Farisi* fonda borey da Sadusi* fonda borey kaa. I goono ga Yesu si k'a ŋwaaray a ma beene alaama fo cabe ngey se. 	 Huan, Pharisaite leh Saddukaite a hongpai ua, amah ze etna ding in van a kipan chiamtehna amaute ensak ding in a ngen ua.


Israyla na boroyaŋ daŋ i ma Jibeya windi ka koy te gumandi izeyaŋ. 	 Huan, Israel pawlten Gibea kho kimah tangpangmi a guk koih uhi.


Ay mo ne: «Ifo no?» A ne: «Woone ga ti muudu kaŋ go ga fatta.» A ye ka ne ay se koyne: «Nga no ga ti borey alhaali laala laabo ra nangu kulu.» 	 Huan ken, Bang ahia? ka chi a. Huan aman, Hiai a pai khai tuh Ephah ahi, a chi a, Huai louin, Hiai gamsung tengtenga a khelhna uh ahi.


Ya araŋ adilitaray baykoy, Araŋ kaŋ biney ra ay asariya go, Wa hanga jeeri ay se. Wa si humburu borey wowo, Wa si naŋ mo i alaasiray booba ma hin araŋ. 	 Diktatna theimi, ka dan thu lungtanga pai mite aw, ka thu ngaikhia un; mihingte gensiatna lau kei unla, a hontainate u jiakin lunghimoh tuan kei un.


Ni ma wura korbay hinka te koyne. M'i daŋ efod kwaayo jase boŋ hinka cire jine haray, a marguyaŋo do maanante, efod kwaayo guddama se beene. 	 Huan dangkaengin sikkual dang nihte na bawl dia, siampupuan geih nihte nuailama a tungah na koih ding, huai a malam sangah, huaia a kikhepna jawn takah, siampupuan konggak lamdang tung takah.


A ga nga moy kar, a ga salaŋ nda nga cey, A ga cabeyaŋ te nda nga kambayzey. 	 A mittein chiamtehna a bawla, a khetein thu a gena, a khutzung tein chiamtehna a bawl;


Araŋ ra borey kaŋ yana mo ga ye ka fongu ay gaa nangey kaŋ i kond'ey ka daŋ tamtaray dumi cindey ra. I ga fongu mate kaŋ cine ay bina ceeri ngey gaa, i biney kaŋ ga ba zina sabbay se, mate kaŋ i biney fay d'ay d'a. I moy mo koyne, mate kaŋ i doona ka zina boobo te d'ey, sanda i toorey ganayaŋey nooya. I ga ngey boŋ fanta, waati kaŋ i ga laala kaŋ i te ngey fanta harey kulu ra din guna. 	 Huan nalak ua kipana pawtten sala a pina namte uh lakah kei a hontheigige ding ua, a angkawmna lungtang uh ka lak mangsak leh a mit uh, a milim lam ua angkawmte ka hihsiat sakdante a thei ding uh: huan, thil gilou a nahih jiak uleh a kihhuai jiakun amau mitmuh ngeiin leng kihhuai akisa ding uh.


Musa nda Haruna mo go kubayyaŋ hukumo jine ga kay. 	 Huan, Mosi leh aron kihoupihna kongkhak ah a hoh ua.


Ya araŋ ndunnya dumey kulu, wa maa woone wo. Ya araŋ ndunnya gorokoy kulu, -- 	 Mi neu leh mi lian, mi hau leh mi jawng in leng.


A bangay Kefas se, waato din gaa talibi way cindi hinka se. 	 Kifa kianga a hongkilaka, huai khita sawm leh nihte kianga a kilak thute.


A na Iliya daabiro kaŋ fun a do ka kaŋ din sambu, a na haro kar. A ne: «Man Rabbi Irikoy, Iliya wano?» Alwaato kaŋ a na haro kar, kala haro fay ne da yongo. Iliyasu mo bisa. 	 Huan, Elija puan hong kia a laa, tui a sat a, Toupa, Elija pathian koi ah? a chi a. Huan, tui a hon sat lai a leh langkhat langkhatah a hongkikhentaa, Elisa a galkahta hi.


Araŋ mo ma si sappe da laabo wo gorokoy, araŋ m'i sargay feemey bagu-bagu. Amma araŋ mana hanga jeeri ay sanno se. Ifo no wo kaŋ araŋ te? 	 Huchiin hiai gam a omte toh thukhung kei unla; a maitamte uh hichip sak un, ka chi a: himahleh ka thupiak na pom kei ua: bangjiakin ahia hichibanga na hih uh?


Misa kaŋ a na nga boŋ beerandi nd'a kulu, ka goray kaano te, yaadin mo no i m'a no gurzugay da seew. Zama a goono ga ne nga bina ra: ‹Ay goono ga goro wayboro bonkooni goray! Ay manti goboro mo, ay si di seew mo hal abada.› 	 A kithupi sakna zahzah leh a noptatna zahzahin, amah bawlgim unla, hihlungkham un: aman tuh a lungsimin, Kumpinuin ka tu a, meithai ka hi kei, bangchi mahin ka lungkham ngei kei ding, a chih jiakin.


Wa zuru ka fun Babila bindo ra! Boro fo kulu ma yana nda nga fundo, Hal i ma si araŋ pati a alhakko ra. Zama Rabbi banayaŋ alwaato to, A g'a bana da alhakku kaŋ ga saba. 	 Tai mang unla, Babulon kho sung akipan, mi chihin amah hinna humbit hen; a thulimlouhna man loh kei un, TOUPA phu lak hun lah ahi ngala, aman athuk ngeigngei sin hi.


I binde ziji ka koy kwaara ra. I tooyanta kwaara ra, kala Samuwila kuband'ey, kaŋ a goono ga ziji ka koy sududuyaŋ nango do. 	 Huchiin, khua ah a hohtou ua; huan, khua a lut uleh, ngaiin, Samuel mun sanga hoh dingin amau a kituahpih a.


Boro kaŋ ga goy da hawfunay ga talka, Amma himmante kambe ga arzaka margu. 	 Khut zeol zanga thilhihmi a honggentheia: himahleh mi thanuam khutin hauhsakna a bawl hi.


Waati din no boro boobo ga mulay, i ga care nooyandi ka konna care mo. 	 Huai hun chiang in mi tampi a puk ding ua, a kiman tuah sak ding ua, a kiho tuah ding uh.


_Ya Ninawiya__, halacikwa tun ni se! Ma haggoy da wongu fu, ma fonda batandi, Ma haw daŋ ni boŋ ra, Ma ni hino gaabandi gumo nda cimi. 	 Israelte thupina bangin Jakopte thupina TOUPAN a tungding nawn ngal a: hih-awngmiten amau a hih-awng khinta ua, a grepte uh a hihseta ngal ua


I na ngey boŋ ziibandi gumo, Danga Jibeya jirbey ra cine. A ga fongu i taalo gaa, a g'i zunubey bana. 	 Gibeah nitea bangin, nakpiin amau leh amau a kihihsia ua: a thulimlouhna uh a theigige dinga, a khelh nate uh a kan ding hi.


Kaŋ wiciri kambo to, i kand'a se follaykoy boobo. Me sanni mo no a na ganjey gaaray d'a, a na jantekomey kulu no baani mo. 	 Huan, nitaklam a honghihin a kiangah dawimatte tampi a honpi ua; huan thuin dawite tuh a delh khiaa, damlo tengteng tuh a hihdam a;


hay kulu kaŋ ga hin danji, kal araŋ m'a daŋ danji ra, hal a ma hanan. Kulu nda yaadin, araŋ ma ye k'a hanandi nda haro kaŋ ga harram kaa. Hay kulu kaŋ si hin danji mo, araŋ m'a sufu hari ra. 	 Bangpeuh mei a hal a se theilou peuhmahte mei ah na tholh paisuak ding ua, huchi in a hong siangthou ding: bangpeuh hi hen, silsiang na tui a hih siangthou ding ahi: huan, mei a hal thuak theilou peuhmah tui a na tholh paisuak ding uh ahi.


Amma a ye ka ze. A gay kayna fo, borey kaŋ yaŋ goono ga kay noodin ne Bitros se: «Cimi no ni go i ra, zama ni ya Galili boro no.» 	 Himahleh a kitheihmohbawl nawna. Huan, sawtlou nungin a kianga dingten, Peter kiangah, A lak ua mi hi tawk teh, Galili gam a mi na hi ngala, a chi ua.


Ay ga farhã gumo Rabbi ra, Ay fundo mo ga farhã ay Irikoyo ra. Zama a na faaba bankaaray daŋ ay gaa, A n'ay daabu nda adilitaray kwaay sanda mate kaŋ cine arhiiji ga nga boŋ taalam da nga fuula, Wayhiiji mo ga taalam da nga taalam jinayey. 	 Toupa ah nakpi takin nuam ka sa dinga, ka hinna ka Pathian ah kipak takin a om ding; mou neipa ding pak khiguia kizep jel bang leh, mou ding leng a kivatna te-a a kivan jel bang in, aman hotdamna puansilhte a honsilhsaka, diktatna puannak tualin a hontuamta ngal a.Leitung in a thil dawn a pawtsak bang leh, huanin a sunga thil chinte a dawnsak bangin, Toupa Pathian in diktatna leh phatna nam chiteng maah a dawnkhe sak sin ngala.


Kulu nda yaadin i na Beeray-Beeri-Koyo Irikoy si, I murte a gaa, i man'a seedey haggoy mo. 	 Himahleh, Pathian Tungnungpen tuh a zeet ua, a tungah a hel ua, a thutheihsakte lah a jui ngal kei uhi.


Mimandakom ga gundey bangandi, Woodin se ma si hangasinay da me-boobo-koy. 	 Kuapeuh tangthugen banga pai vialvialin thugukte a kitheisak hi: huaijiakin kuapeuh a mukte zapia hong kithuahpih dah in.


To, laakal da bayray, ay na ni no d'ey. Ay ga ni no mo arzaka nda duure da beeray kaŋ dumi bonkooni fo mana du a cine baa ce fo ni jine, a sinda mo boro kaŋ ga ye ka du a cine ni banda.» 	 Huan, na maa kumpipaten leng a naneih ngeingei louh uh, nang nunga leng a neih het louh ding uh sum leh pai te, hausakna te, pahtawina te ka hon pe lai ding, a chi a.


Ay wo kay, ay cahãyaŋo ra no ay ne: «I n'ay pati ka kaa ni jine.» Kulu nda yaadin ni maa ay adduwey jinde, Waato kaŋ ay na ni ce. 	 A mi siangthou tengtengte aw, Toupa it un: Toupan mi ginom a humbit a, kisatheitaka gamta tuh nakpi tkain a thuk jel hi.Toupa lamen tengtengte aw, hattakin om unla, na lungtang uh hangsak un.


A na wura nda nzarfu kulu ku, da jinay kulu kaŋ i gar Irikoy fuwo ra Obed-Edom kambe ra, da bonkoono windo jinay jisante kulu, da tamtaray izeyaŋ. Gaa no a ye nd'ey Samariya. 	 Huan, TOUPA ina leh kumpipa ina goukoih khawmnaa dangkaeng leh dangka leh tuiumbelsuan tengteng a omom a laa, hena kawltang dingte toh, huan, Samari kho lamah a pai nawnta hi.


Alwaato din ay kaseeti i gaa, ka ne i se: «Ifo se no araŋ go ga zumbu birni cinaro wo do haray? D'araŋ ye ka woodin filla koyne, ay g'araŋ di!» Za hano din banda i mana ye ka kaa koyne asibti zaari ra. 	 Huan amaute demin thu ka gena, a kiang uah, Bang dinga kulhbang kima giak na hi ua? na hih nawn uleh, na tunguah khut ka kha ding, ka chi a. Huan hun akipanin khawlni in a hong pai nawnta kei uhi.


Za ndunnya me no ay ga ni ce, Waati kaŋ ay bina gaze. M'ay candi ka kond'ay tondo kaŋ ga ku da ay do. 	 Nang tuh kei dingin humbitna melmate lakah galven insang kiptak nahi ngala.


Saamey ga taali himandi hahaarayaŋ hari, Amma boro toonante do gomni miila go no. 	 Mi haiin mohna a nuihsana: himahleh mi tangte lakah hoih deihna a om hi.


Ma si naŋ boro kulu ma donda ni zankatara, amma ma ciya deedandiyaŋ hari borey kaŋ goono ga cimandi se. Ma ciya yaadin sanni ra, da te-goy, da baakasinay, da cimbeeri, da bine hananyaŋ ra mo. 	 Na naupanna kuamahin sit kei hen; thugen lam ah, tatdan lamah, itna lamah, siangthouna lam ah gingtute zuih ding hizaw in.


Zunubi teekoy ma ban ndunnya ra. Laalakoyey mo ma si ye ka bara. Ya ay fundo, ma Rabbi sifa! Alleluya! 	 Mi khialte lei akipanin hihmanin om uhenla, mi gilou-saloute om nawnta kei uhen! Ka hinna aw, TOUPA phatin! TOUPA tuh phat un!


Baa i na ngey izey biiri, Kulu nda yaadin ay g'i wi, Hala baa alboro folloŋ si cindi. Oho mo, kaari ngey! saaya kaŋ ay na banda bare i gaa. 	 A tate uh khoi lian mahle uh, amau ka tansak dinga, pichinga hawi a om kei ding: ahi, amau akipana ka pai khiakna dingte tung leng a gik hi:


A binde araŋ go ga farhã da bine kaani gumo, Da haw da feeji wiyaŋ, da ham ŋwaari da duvan* haŋyaŋ. Araŋ go ga ne: «Iri ma ŋwa, iri ma haŋ, Zama suba no iri ga bu.» 	 Himahleh, ngaiin, nuamna leh kipahnate, bawng thahna leh belam thahnate, sa nekna leh uain dawnna te a om zota a, ne ni dawn ni, jingchiangin lah i si sin ngal ua, a chi uh.


Da ni ga hã ni bina ra ka ne: «Amma day, mate no iri ga te ka bay sanno kaŋ Rabbi mana salaŋ gaa?» 	 Huan, na lungtang ua, Bangchiin ahia a thu TOUPA gen ahi kei chih i theih ding? Na chih uleh,Jawlneiin TOUPA mina thu a gena, a thil gen pen a hongtun keia a lohchin kei leh, huai tak ahi, TOUPA gen louh; jawlneiin kiuangsak takin a gen mawkmawk ahia, amah na kihta ding uh ahi kei, a chi a.


Ifo binde ka nin da Misira fonda margu, Hala ni ma Nil haro haŋ? Ifo ka nin da Assiriya fonda margu, Hala ni ma Ufratis haro haŋ? 	 Nile tuite dawn dinga Aigupta lampi na zuih, nang dinga banga hia phatuam sin? Luipi tui dawn dinga Assuria lampi na zuih leng, nang dinga bang ahia phatuam sin?


Amma Boro Izo ya asibti zaari Koyo no.» 	 Mihing Tapa jaw Khawlni Toupa ahi ngala, a chi a.


Zama ay maa boro boobo ruubu, i go ga ne: «Joote go kuray kulu gaa. M'a kalima, oho, iri ga kond'a kalima!» Ay naanay borey kulu goono ga batandi hala ya kaŋ. I go ga ne: «Hambara boro ga hin k'a halli, Iri mo ma te a boŋ zaama, Iri ma bana a gaa.» 	 Mi tampite phun gu ka ja, kil chih a lauhuai a om, Hek unla, i hek khawm ding uh, chiin. Ka lawmte ka puk chiang tang gige ten, Khemin a om dia, i zou ding, a tungah i phu uh i la ding, a chi ua.


Heman nya-ize Asaf mo kay a kambe ŋwaari haray, sanda Asaf, Bereciya ize, Simeya ize, 	 Huan a unaupa Asaph, a taklam panga dingpa, Asaph Berekia tapa mahmah, Sime tapa;


Iri di mo kaŋ i mana du ka furo, zama i man'a cimandi. 	 Huchiin, ginlahna jiakin a lut theita kei uh chih I thei uhi.


Dawda ne mo: «Ay izo Suleymanu ya zanka no, a si waani muraadey jina. Windo mo kaŋ i ga cina Rabbi se ga ciya darzakoy gumo nda cimi. A ga te maa ka du beeray laabey kulu me-a-me ra. Woodin sabbay se no ay mo ga soolayaŋ te a se.» Dawda binde na soola boobo te hal a ga bu. 	 Huan Davidin, ka tapa Solomon lah a naupang laiin, bangmah a thei nai keia, huan TOUPA in lam ding thupi tak, a min leh a thupina gam chiha thang khe ding ahi a; huaijiakin ka nakisakhol sin hi, a chi a. Huchiin David a sih main ana kisakhol thupi mahmah hi.


Woofo no ga faala, ay ma ne: ‹Ay na ni zunubey yaafa ni se,› wala ay ma ne: ‹Tun ka dira?› 	 Na khelhnate ngaihdam a hita, chih leh, Thou inla, khein paita in, chih, a koipen a gen nuam jaw a?


Ibrahim tun noodin. A dira ka koy Negeb* laabu. A goro Kades da Sur game ra. A na yawtaray goray te Gerar laabo ra. 	 Huan, Abraham huaia kipanin sim gam lam juanin a kisuana, Kades khua ah a omta dih laia.


Amma d'araŋ kulu go ga annabitaray te, nga no boro fo furo mo kaŋ mana cimandi wala kaŋ mana caw, annabitaray sanney kulu g'a zeeri, ikulu g'a neesi, 	 Na vek ua thu na gen uleh tuh, ginglou hiam, thei nailou hiam honglut leh a siamlouhdan na vek ua hihlat ahita ding; a lungtang thugukte hihlatin a omta dia:


Zaari yagganta Gedayoni ize Abidan, Benyamin kunda jine bora kaa. 	 Ni kua niin Benjamin tate intekpen Gideoni tapa Abidanin a lana;


Deene mo danji no. Ndunnya no kaŋ to da laala. Iri gaahamo jare fo no kaŋ ga gaahamo kulu ziibandi. Danji* bangu danjo ga deene diyandi, a ga naŋ iri fundey me-a-me ma ton mo. 	 Huan, lei tuh mei ahi. I pumpi hiangte lak a gitlouhna lumpi, pumpi aveka ninsak a, mihing ki suansawn dan pian phungpi kangsak ahi; huai lei mah tuh gawtmun mei in a pehloh ahi.


Batukoy mo kay, boro kulu nda nga wongu jinay nga kamba ra, za windo kambe ŋwaaro jarga, ka sargay feema kambo gana ka windi, ka koy ne-haray kambe wow jare fa gaa. I windi naŋ kaŋ haray bonkoono go. 	 Huan, galvil sepaihten galvan tawi chiatin, in taklam pang akipana vei lampang tanin, maitam leh in jul ah kumpipa a din um khum ngiungeu uhi.


Ay ga bakaraw cabe araŋ se hal nga mo ma bakar araŋ se, a m'araŋ yeti araŋ laabo ra. 	 Huan, na tung ua zah a ngaih theihna dingin zahngaihna nou ka honphal dinga, na gam mah uah ka honkiksak ding hi.


Noodin no jama maa jaw. Borey binde na Musa jance ka ne: «Ifo se no ni n'iri kaa Misira ra, zama ni m'iri wi da jaw, iri nd'iri izey d'iri almaney?» 	 Huchiin mite lah tui duhin huaiah a dang uha ataka; huan mite Mosi tungah a phun ua, dangtaknaa kou leh ka tate uh leh ka gante uh honthat dinga, bang dinga Aigupta gama kipan honla khia na hia? a chi ua.


Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: araŋ ga hẽ ka baray, amma ndunnya ga farhã. Araŋ ga te bine saray, amma araŋ bine sara ga bare ka te farhã. 	 Chihtaktakin, chihtaktakin ka honhilh ahi, Nou na khitui uh a ke dinga, na kap huahhuah ding uh, khovel bel a kipak ding; nou na lungkham ding ua, himahleh na lungkham uh kipah a suak ding hi.


da kuku kayna, da kuku beeri, da kuku kwaaray, 	 Simbu neu, simbu lian, simbutanglip;


Gaa no i ye ka jinde sambu nda gaabi ka hẽ. Orpa na nga anzura garbe sunsum, amma Ruta wo naagu a gaa. 	 Huan, a aw uh suahin a kap nawn leuleu ua; huan Orpain a pi a tawpa; Ruthiin bel a len chinten hi.


Guna, woodin yaŋ kulu no ay moy di, Ay hanga maa ka faham mo. 	 Ngaiin, ka mitin hiai tengteng a muta hi, ka bilin huai a jaa a theisiam ta hi.


Kal a ne ay se: «Hari woone wo, wayna funay haray no a goono ga koy. A ga zulli ka gana Gooru Beero ra, a ma zaa ka guna teeko gaa haray. Teeko ra no a ga furo. Teeko haro mo ga ciya hari kaano. 	 Huan aman ka kiang ah, Hiai tui suahlam gam lama luang Araba gama luang lut ding ahi; tuipi ah a luang lut ding a, tuipi tui al tui siangthou a suaksakding.


Rabbi mo ne ay se: «Wo kaŋ i ci din boori. 	 Huan, TOUPAN ka kiangah, A thu gen uh a gen hoih ngel uhi.


Hosa mo, Merari ize fo gonda ize aruyaŋ: sintina Simri (baa kaŋ manti hay-jine no, a baabo n'a ciya ibeeri), 	 Huan Merari suante laka Hosa tapate a nei teia; Simri bel pipen ahi a, (ta chil ahi kei naa, a pan pipenin a bawl hi);


Beriya izey ga ti: Heber, Heber izey jama baaba; da Malciyel, Malciyel izey jama baaba. 	 Beria suante Beriate ahi uh. Beria suante: Heber suante Heberte: Malkiel suante Makielte ahi uh.


A gonda hari beeri yaŋ kaŋ yaŋ ga fun tondi beeri zeeney gaa. A gonda mo arzakey kaŋ ga fun tudey kaŋ ga duumi ra. 	 Nidanglai tang tea thil deihhuai pentein, khantawn tanga thil mantamtein.


da Kedemot da nga kuray nangey, da Mefaat da nga kuray nangey, birni taaci nooya. 	 Kedemoth khua a kim a velte toh; khopi li.


Zama Rabbi Kundeykoyo n'i albarkandi ka ne: «Albarka ma bara ay borey Misira gaa, d'ay kambe goyo Assiriya gaa, d'ay mayray haro Israyla mo gaa.» 	 Sepaihte TOUPAN, Ka mi Aiguptate leh ka khut suak Assuriate leh ka goutan Israelte vualjawlin om uhen, chiin, vual a jawl ngala.


Amma ay wo, ay cey ga ba ka kati, Kayna ka cindi ay taamuyaŋey ma tansi. 	 Himahleh ken jaw ka siktal dekdeka; ka kalsuante a teu dekdek ahi.


Bangandi duukoy, haawi g'i di. Gunakoy mo, i boŋ ga haw. Oho, i kulu ga ngey meyey daabu, Zama tuyaŋ si no kaŋ ga fun Irikoy do. 	 Mutheimite a zum ding ua, aisansiamte a zahlak ding uh, ahi, a vek un a muk uh a hum ding uh: Pathian dawnna lah a om ngal kei a,


Yasuwa binde tun Jilgal, nga nda soojey da yaarukomey kulu nga banda. 	 Huchiin Josua leh a kianga galkapthei mi tengteng leh mi hat hangsan tengteng Gilgal akipanin a hoh tou ua.


Haŋ kaŋ ga ciya ni wane hari hanney ra, kaŋ yaŋ i ga kaa danjo ra neeya: borey nooyaŋey kulu, da ŋwaari sargay no, wala i zunubi se sargay, wala i taali banayaŋ sargay kulu, kaŋ yaŋ i g'i no ay se. Woodin yaŋ ga ciya nin da ni izey waneyaŋ, hari hanno yaŋ no gumo. 	 Mei a hal val thil siangthoute nang a ahi ding a; a thillat chiteng uh, a tangbuang thillatte uh, a khelhna thoihna thillate uh, a mohna thoihna thillat uh ka kiang a a lat dingte uh tan in nang leh na tapate tuam ahi ding.


Amma day ay wo, ni baakasinay suuji yulwanta ra no ay ga furo ni windo ra. Ni humburkuma ra mo no ay ga sududu, Ay moyduma ga guna ni fu hananta do haray. 	 TOUPA aw, ka melmate jiakin na diktat vangin honpi inla; na lampi tuh ka maah kichian sakin.


I goono ga kuuwa ka ngey bankaarayey kaa ka laabu ku ka say beene. 	 Huan, a kikou ua, a puan khawng uh a hawk ua, a pai ua, leivui a vik ua,


Hay kulu bananta maan. Woodin sabbay se wa te laakal ka hin araŋ boŋ adduwa teeyaŋ se. 	 Himahleh, thil tengteng tawpna tuh a naita, huaijiakin na thum theihna ding un lungsim diktak puin pilvangun.


Ni ma tandarayaŋ hari te a se da guuru-say. Tandarayaŋ haro boŋ mo ni ma guuru-say korbay taaci te, a lokoto taaca gaa. 	 Huaia dingin dalin singkhul ding koihna len bangin na bawl ding: leh tungah huaia a ning lia dal sikkual lite na bawl ding hi.


Amma ay gonda hay fo in da nin game ra: kaŋ ni na ni baakasinay sintina naŋ. 	 Himahleh hiai thu ah demna kon nei hi; na itna masapen na tawpsan thu ah.


A daabiro ya gaabi nda beeray no, A laakal si tun alwaatey kaŋ ga kaa se. 	 Hatna leh zahkaina a puansilh ahi; huan hun hongtung ding a nuihsan hi.


Zaari ahakkanta no i n'ay dambangu*, Israyla* asuli* gaa no ay fun, Benyamin kunda ra, Ibrani boro nya hala baaba. Asariya* ciine ra, ay wo Farisi fonda boro no. 	 A ni giatnaa zeksum, Isreal chi, Benjamin nam, Hebru mi kholdiak, dan lam chi lehang, pharisai;


I m'i ta da wura silli nda suudi nda suniya nda iciray, lin* baano taafeyaŋ gaa. 	 Huan dangkaeng leh, dum leh sandup leh, sanau leh puan malngat hoih a la ding uh.


Ya Israyla, wa maa ka laakal daŋ k'a te, zama ni ma goro baani. Ni ma tonton gumo-gumo mo, danga mate kaŋ Rabbi ni kaayey Irikoyo n'a alkawli sambu ni se, laabu fo ra kaŋ ga wa nda yu bambari. 	 Huajiakin, Israel mite aw, lamzanga, TOUPA, na pi leh pute uh Pathianin a honkamchiam bangin nawitui leh khuaiju luanna gama nakpi taka na hongpun theihna ding un ngaikhia unla, jui dingin pilvang un.


Dawda binde koy, nga nda boro zangu iddo kaŋ go a banda din. I kaa Bezor gooro me gaa, naŋ kaŋ i na boro fooyaŋ naŋ kaŋ ga goro banda. 	 Huchiin David a kuanta a, amah leh a kianga mi za guk toh; huan, Besor lui a vatung ua, a mi nutsiatte uh huailaiah a om uh.


Gaa no a koy taray tanda ra. Kala koŋŋo fo mo di a ka ne borey kaŋ go noodin yaŋ se: «Boro wo mo go Nazara bora Yesu banda.» 	 Huan, inlam a vapawt tak in nungak dang in amah tuh a mu a, huailai a omte kiang ah, Hiai mi leng Nazaret Jesu kiang a ompa ahi ve, a chi a.


Sawulu tu ka ne: «Ay wo, manti Benyamin ra no ay fun, dumi no kaŋ kayna ka bisa i kulu Israyla kundey ra. Ay windo mo, manti a kayna ka bisa i kulu Benyamin kunda windey ra? Day ifo se kaŋ ni ga sanni woone dumi te ay se?» 	 Huan, Saulain a dawnga, Israel nam laka neupen, Benjamin nam ka hi kei maw? Huan, ka inkuan uh leng Benjamin inkuan tengteng laka neupen ahi kei maw? bangchidana hichibanga ka kianga chi na hia? a chi a.


Zaari hinkanta hane binde, jama kulu ra kaayey windi arkusey margu, ngey nda alfagey da Lawi borey, ka koy hantumkwa Ezra do, zama ngey ma faham da asariya sanney. 	 Huan a ni nih niin mite tengteng pipute inkote lupente, siampute leh, Levi mite, laigelhmi Ezra kiangah, dan thute ngaikhe dingin a kikhawm khawmta ua.


I goono ga mo ye da haŋ kaŋ diyey go g'i dondonandi, da markasinay, da buuru ceeriyaŋ da adduwa teeyaŋ ra. 	 Huan, sawltakte hilhin, kithuahin, tanghou balkhamin, thumin phatuamngai takin a om nilouhlouh uhi.


Rabbi ga ni yulwandi mo da gomni ni baso izey do, da ni alman izey do, da ni fari nafa do, laabo kaŋ Rabbi ze ka ne ni kaayey se a ga ni no din ra. 	 Huan, nou piak dinga na pi leh pute uh TOUPAN a nachiam gamah na gil ua gahte, na gan hon pung uah, na lei gah uah TOUPAN nakpi takin a hoh hih pung ding.


Da cinari kuuku kulu, da kwaara birni kulu, 	 In sang sangpipite tungah, kulh bang tengteng tungah


waati din gaa no Rabbi ga nin da ni izey balaawey ciya dambara hariyaŋ, i ga te balaaw bambatey kaŋ yaŋ ga gay gumo. I ga ciya dooriyaŋ mo kaŋ ga taabandi, kaŋ yaŋ ga gay gumo. 	 TOUPAN noute leh a suante tungah hi lamdang pi, hipi leng gige, damlouhna haksa pi leng gige chi a leng sak ding.


Ay g'a bay, zama a do no ay fun, nga no k'ay donton mo.» 	 Ken tuh amah ka thei hi; amaha kipana hongpawt ka hia, aman lah honsawl ahi ngala, a chi a.


Ni binde, ya Rabbi, Koy Beero, ni ne ay se ay ma fari day ay boŋ se da nzarfu, ay ma seedayaŋ ce. Guna i jin ka gallo wo daŋ Kaldancey kambe ra.» 	 Ahia lah, Aw TOUPA PATHIAN, nang ka kiangah, Lou dangkain leiin la, thutheimite samin: khopi bel Kaldaite khuta piak a hita, na chi, a chi a.


Iliyasu ne: «Ay ze da Rabbi Kundeykoyo fundo, nga kaŋ jine ay goono ga kay, da manti kaŋ ay laakal da Yahuda bonkoono Yehosafat wo, doŋ ay si baa ni guna mo, sanku fa ay ma ni saal. 	 Huan, Elisain, a kianga ka om na sek sepaihte Toupa hina louin ka gen hi, Juda kumpipa Jehosaphat zahtaklou hileng nang lam leng ka nga nuam kei dinga, muh leng ka hon mu nuam het kei ding hi.


Boro kaŋ wangu dondonandiyaŋ, Nga bumbo fundo no a ga donda, Amma boro kaŋ hangan kaseetiyaŋ se ga du fahamay. 	 Kuapeuh bawlhoihna nialin amah kha a musit ahi: Himahleh kuapeuh taihilhna ngaikhiain theihsiamna a mu hi.TOUPA kihtak pilna hilhna ahi; huan zahtakna maah kiniamkhiakna a pai hi.


Hasum izey waney: Mattenay, da Mattata, da Zabad, da Elifelet, da Yeremay, da Manasse, da Simey. 	 Hasum tapate lakah; Mattenai, Mattatta, Zabad, Eliphelet, Jeremai, Manasi, Simei.


Yaadin no Edom wangu nga ma naŋ Israyla ma furo ka bisa nga laabo ra. Woodin sabbay se no Israyla kamba ka fay d'a. 	 Edom in Israel mite a gam a a pai uh a phalta kei; huchi in Israel mite'n a kiksan nawnta uhi.


Woodin te Yerobowam zunubey kaŋ a goy din se, da nango kaŋ a na Israyla daŋ i ma zunubi te, da bine zukuyaŋ se kaŋ a na Rabbi Israyla Irikoyo bina zokoti nd'a. 	 Huai bel Israelte thil hihkhial saka ahih, Jeroboam khelhnate jiak leh Toupa, Israel te Pathian a hehsak jiak ahi.


I koy mo zama ngey m'a fiji se, amma i mana gar kal a boŋ kurbo d'a cey d'a kambe faata hinne. 	 Huan, vui dingin a kuan ua; himahleh a luguhte, a khebom te, a khutpek bomte kia loungal a muta kei uh.


Amma a boori ay se ya maan Irikoy, Ay na Rabbi, Koy Beero te ay koruyaŋ do, Zama ay ma ni goyey kulu baaru dede. 	 Kei adingin bel Pathian naih a hoiha: Toupa Pathian tuh ka kihumbitnain ka neia, na nasep tengteng thu ka hilh theihna dingin.


Guna, ay no ga ti Rabbi, fundikooney kulu Irikoyo. Hay fo go no kaŋ ga mong'ay se no? 	 Ngai in, kei TOUPA sa nei tengteng Pathian ka hi, kei dingin haksa lua a om ahia? Chiin.


Yowasa goy cindey da haŋ kaŋ a te kulu mo, manti i n'i hantum Yahuda bonkooney baaru tira ra bo? 	 Huchiin Joas tanchin dangte, a thilhihte tengteng Juda kumpipate lal lai thu gelhna buah a tuang ka hia?


i na teenay kambayaŋ sambu ka fatta ka kuband'a. I goono ga kuuwa ka ne: «Hosanna!*» «Albarkante no nga kaŋ goono ga kaa Rabbi maa ra, nga Israyla Bonkoono!» 	 tum nahte a tawi ua, a dawn dingin a vapawt ua, Hosanna, Toupa mina Israelte Kumpipa hongpai a hampha e, chiin, a kikou ua.


Kulu nda yaadin, ay ga jare cindo naŋ, za kaŋ araŋ ra afooyaŋ ga du ka takuba yana ka koy dumi cindey ra, waati kaŋ cine ay n'araŋ say-say ndunnya laabey ra. 	 Himahleh gam chiha na dalhjak hun chiang un namte lakah namsau pelte a om ding jiak un a khen ka honhawi ding.


hala fay-fayyaŋ ma si bara gaahamo ra, amma jarey kulu ma haggoy da care sabayaŋ ra. 	 Huchia pumpia kikhenna himhim omloua, ahiangten kibang taka a kibuaipih tuah theih jawkna ding un.


Samuwila ne Yasse se: «Ni ize arey kulu nooya?» Yasse ne: «Koda hinne no ka cindi, nga mo goono ga feejiyaŋ kuru.» Samuwila ne Yasse se: «Ma donton i ma koy kand'a, zama iri sinda goray bo, kala nd'a kaa ne jina.» 	 Huan, Samuelin Jesai kiangah, hiailaiah na tate a om kim vek uhia? a chi a. Aman, a naupangpen a om laia, ngai in, belam a ching hi, a chi a. Huan, Samuelin Jesai kiangah, vasam sah dih ve; a hongtun masiah I tu sin kei uhi, a chi a.


Misira bonkoono ne i se: «Ya Musa nda Haruna, ifo se no araŋ ga borey feeri ngey goyo gaa? Wa araŋ koyyaŋ te araŋ goyey do.» 	 Huan, Aigupta kumpipan a kianguah, bang dinga, Mosi leh Aron, a nasepte ua mite khawlsak na hia? Na puakgik te uh pua un, achi hi.


Araŋ na Irikoy lordey furu ka borey alaadey gaay.» 	 Pathian thupiakte khulin mihing thugousiah na len chinten ua eive, a chi a.


Rabbi wane fansantey ga ye ka kaa, I ga kaa ka to Sihiyona, I goono ga doon farhã sabbay se. Bine kaani kaŋ ga duumi ga goro i boŋ. I ga du bine kaani da farhã. Bine saray da durayyaŋ mo ga zuru. 	 Huan TOUPA tatte a kik nawn ding ua, lasa khawmin Zion a tung ding uh, khantawna kipahna a lu tunguah a omta dinga; nuamsakna leh kipahna leh thumna a mangta ding hi.


Wala ni mana cimandi kaŋ ay go Baaba ra, Baaba mo go ay ra no? Sanney kaŋ ay goono ga salaŋ araŋ se mo, manti ay bumbo wane yaŋ no ay goono ga salaŋ, amma Baabo kaŋ go ay ra no goono ga nga goyey te. 	 Kei Pa ah ka om a Pa keimah ah a om chih na ging kei ahia? Na kiang ua thu ka gen, keimah phuahtawm in ka gen kei; Pa keimah ah a om gige a, a thil a hih zo nak ahi.


Albarka kaŋ Irikoy bora Musa na Israyla izey albarkandi nd'a za a mana bu neeya: 	 Hiai vualjawlnain ahi, Pathian mi Mosiin a sih maa Israel suante vual a jawl.


A hangasin tamo din mo kaŋ ganda k'a ŋwaaray ka ne: ‹Ma suuru ay se, ay g'i kulu bana ni se.› 	 Huchi in a sikha hihpihpan tuh khupboh in, Ka tungah zahngai tadih inla, ka hon pe ding, chi in a ngen ngutngut a.


Amma da ni wangu ka fatta, sanno kaŋ Rabbi cab'ay se neeya: 	 Kipiak na utkei lebel hiai TOUPA thu honkawkmuh ahi:


Ngey mo ciya bine saray hariyaŋ Isaka nda Rabeka se. 	 Huaite Isaak leh Rebeka lungtang hih gentheite ahi uh.


A konda ay sududuyaŋ fuwo do. A n'a casey ganjey neesi, ne-haray kambo, kambe kar iddu, ya-haray kambo mo, kambe kar iddu, nangora tafayyaŋ nooya. 	 Huan biakin ah a honpi luta, a bangkate a teha, a sik tuak ah tong guk-a sah tuaktuak a oma, huai bel biakbuk vailam chia ahi.


Araŋ ma woone mo te: Da Rabbi ni Irikoyo kande nin laabo kaŋ ni ga koy ka du a mayray din ra, kala ni ma albarka daŋ Gerizim tondo boŋ. Laaliyaŋ mo, ni m'a daŋ Ebal tondo boŋ. 	 Huan, hichi ahi dinga, na valuah ding uh gama TOUPA na Pathian un a honpi lut hun chiangin, vualjawlna Gerizim tangah na koih ding ua, hamsia Ebol tangah.


D'i na subu dumbu, kala kobto taji ma bagu koyne, Tondey gaa subu mo, i g'i wi ka dundum. 	 Buhpawl puakin a oma, huan loupa nou a kilang, mualte loupate a kilakhawm ahi.


Ni si du ka yana ka fun a kambe ra mo, amma daahir i ga ni di, i ma ni daŋ a kambe ra. Ni ga di Babila bonkoono mo-da-mo, a ga salaŋ ni se mo me-da-me. Ni ga koy Babila mo. 	 A khut akipan na suakta hetkei ding: mat na hiding a, a khut ah hon pe ding ua, na mit ngei in Babulon kumpipa na mu dinga, paukam ngeiin na kihoupih ding ua, Babulon gamah na hoh ding hi.


Hiram ye ka donton Suleymanu gaa koyne ka ne: «Ay maa sanney kaŋ ni donton ay gaa. Ay mo ga ni muraadu kulu feeri ni se sedre bundu nda sipres* bundu do haray. 	 Huan, Hiramin Solomon kiangah, na hon thukhah ka naja a; sidar sing thu leh meilah sing thu na deih peuhmah kana hih ding.


A ye ka ci i se koyne ka ne: «Ay ga dira. Araŋ g'ay ceeci, araŋ ga bu araŋ zunubey ra mo. Naŋ kaŋ ay ga koy, araŋ si hin ka kaa.» 	 Huan, aman, a kiang uah, Ka pai mang dinga, nou non zong ding ua, na khelhna uah na si ding uh; ka hohna dingah na hong theikei ding uh, a chi nawna.


Boro fo go no kaŋ g'a di waati kaŋ a go ga batu? Wala man boro kaŋ g'a niina fun nda guuru darb'ize? 	 Pathian lampitea a pipen ahi: amah bawlpa kiain a namsau amah kiang lam naih dingin a bawl thei ding.


Boro kaŋ na zina te da wayboro sinda fahamay no. Boro kaŋ na goy woodin te, Nga bumbo fundo no a goono ga ceeci nga ma halaci. 	 Kuapeuh angkawm theisiamna bei ahi: amah kha hihse dinga a hih ahi.


Ibara ne: ‹Kal ay m'i gana, ay m'i to, Ay ma wongu arzaka fay. Ay biniya ga to i boŋ. Ay ga takuba foobu, ay kamba g'i halaci.› 	 Melmain, Ka delh dia, ka pha dia, gallak ka hawm ding: huaite ah ka duhgawlna a tai ding ka namsau ka phawi dia, ka khutin amau ka hihgawp ding, a chi a.


A binde, hala sohõ ay ga kakaw d'araŋ. Yaadin no Rabbi ci. Ay ga kakaw d'araŋ haamey mo. 	 Huchiin ka honglang dinga, na tate uh ta nawnte leng ka lang lailai ding, chih TOUPA thu pawt ahi.


Zama, za kaŋ alfagatara barmay, tilas kal asariya mo ma barmay. 	 Siampu hihna tuh ahong lamdan tak ziakin dan thu tuh hihlamdan sam a hong kiphamawh himhim ahi.


Yasuwa binde ne i se: «Da day ni ya kunda bambata no, ma tun ka koy saaji beero ra ka zooru ni boŋ se noodin Perizancey laabo ra, da Refayim laabu, za kaŋ Ifraymu tondey laabo kankam ni se.» 	 Huan, Josuain a kiang uah, Tam na hih chiang un, Perizte leh Rephaimte gam mang ten na omna ding un vat ta unla; Ephraim tang gam pen nou adia a neu luat ngal leh, a chi a.


Zama yaa no Rabbi ci: Dawda si jaŋ boro kaŋ ga goro Israyla dumo karga boŋ hal abada. 	 Toupan hichiin achi ahi: David in Israel inkote mangtutphah a tu ding mi a tasam ngeikei ding:


A ciya mo waato kaŋ Kaldancey wongu marga dira ka fay da Urusalima Firawna wongu marga sabbay se, 	 Huan, hichi ahia, Pharo sepaih honte lau ziaka Kaldai sepaih honten Jerusalem a paisan lai un,


Saaya kaŋ a to noodin, kal i wongu jama jine borey go ga goro. A ne: «Ya ay jine bora, ay gonda samba ni se.» Yehu ne: «May no iri kulu ra.» A ne: «Ni se, ya jine bora.» 	 Huan, a va tun leh ngaiin, sepaih heutute a na tukhawm ua; huan, aman, Sepaih heutu, na kiangah thukhah gen ding ka nei hi, a chi a. Huan, Jehu in, Akua pen kiangah eita? A chi a. Huan, aman, Nang kiangah ahi, sepaih heutu, a chi a.


Manasse kunda jare fa kaŋ go Jileyad wane, Zakariya izo Iddo no. Benyamin wane, Abner izo Yaasiyel no. 	 Gilead gama Manasi nam kimkhat te lakah, Zekaria tapa Ido; Benjamin te laka Abner tapa Jaasiel;


Kala Tamar tun ka nga koyyaŋ te. A na nga bangumo kaa ka nga seew bankaarayey daŋ koyne. 	 Huan, a thou a, a kikhuhna puan a suah a, a meithaina puansilh te a silh non ta hi.


Boro ga alkama bagu-bagu no? Abada, manti waati kulu no a ga soobay k'a kara. A farmi torko kanga d'a bariyey cey ga gana alkama boŋ, Amma i s'a fufu. 	 Tanghou bawlna buh lah gawijanin a om a, aman lah khantawnin a vo sin ngal keia, a kangtalai khe leh a sakolten dalhsak mah leh, a gawijan sak ngei kei hi.Huaite leng sepaihte TOUPA, lemtheihnaa mi lamdang mahmah leh pilnaa mi hoih mahmah akipana pawt ahi hi.


Gaakasino wo teeyaŋo g'araŋ alhaalo cabe kaŋ ga naŋ borey ma Irikoy beerandi araŋ ganayaŋo seeda se kaŋ araŋ te Almasihu Baaru Hanna se. I ga Irikoy beerandi mo da nooyaŋey kaŋ araŋ te da bine folloŋ i se da boro kulu se mo. 	 Hiai nasepnaa etkhiak a om in Kris Tanchin Hoih lama na thugin uh na zuih dan thu uleh, amau ading leh mi tengteng adia thilpiaka na thil phaldan un Pathian na hihthupi ding uh ahi;


Da boro fo ya seeda no hay fo kaŋ a di wala kaŋ a bay boŋ, hal i n'a daŋ zeyaŋ, a man'a ci mo, yaadin gaa kulu a na zunubi te. Bora din ga nga alhakko jare. 	 Kuapeuh a thil muh hiam, a thil zak hiam a theihpih a hih a, kichiamsakmi aw a zak a leng gen nuamlou a thil a hihkhelh leh a thulimlouhna moh a po ding:


Yaadin gaa, iri ma ceeci haŋ kaŋ ga laakal kanay tonton, da mo haŋ kaŋ ga care no jina-koyyaŋ. 	 Huchiin, kituahna ding leh, kihihhat tuahna ding thilte i delh ding uh.


Boro kaŋ gonda hanga ma maa haŋ kaŋ Biya goono ga ci Almasihu margey se. Boro kaŋ te zaama, nga se no ay ga no a ma ŋwa fundi tuuro gaa, kaŋ go Irikoy Paradiso* ra.» 	 Saptuamte kianga Kha thugen tuh bil nei peuhin ja uhen. A vualzoupa kiangah, amah kiangah Pathian Paradisa om, hinna sing a nek dingin ka pe ding, a chi, chiin.


I si fongu nda waato harey, Wala nda wo kaŋ yaŋ g'i banda gana. Borey kaŋ ga kaa kokor banda, ngey mo si fongu i gaa. 	 Khang masate theihgigena a om kei; a hongom ding khang nanunglam theihgigena leng a om sam kei ding, a nung hongom dingte lakah.


Laabo kaŋ cindi neeya: Filistancey da Gesur borey do haray kulu, 	 Hiai gamte khawng ahi lak louh: Philistia gam tengteng leh Gesurte gam tengteng:


Ni ma si yaw gurzugandi, zama araŋ ga yawtaray daa bay, za kaŋ araŋ mo na yawtaray te Misira laabo ra. 	 Huailouin mikhual na nuaisiah ding ahi kei: mikhual lungtang na theih jiakin, Aigupta gamah mikhualin na om uh chih theiin.


Kala borey kulu say Misira laabo ra zama i ma buunu margu alkama subu nango ra. 	 Huchiin mite pawl hi jawlou in buhbul lakhawm ding in Aigupta gam tengteng ah a vak jakta uhi.


Baa Israyla borey kulu kaŋ yaŋ tugu Ifraymu tondey laabo ra, waato kaŋ i maa baaru Filistancey goono ga zuru, kala ngey mo na Filistancey haabu ka gaaray wongo ra. 	 Huchimahbangin Ephraim tang gama Israel mi bute tengteng in leng Philistia mite a tai mang uh chih na ja ua, amau leng kidounaa pang samin a delhjui jel ua.


Gaa no Suleymanu koy ka Hamat-Zoba wongu k'a ŋwa. 	 Huan, Solomonin Hamath-Zoba a sual a, a zou hi,


Ni ma kataakey din te Irikoy nangora se, kataaku waranka a dandi kamba haray. 	 Huchiin biakbuk adingin singpek na bawl dinga, simlam pang simlam sangah pek sawm nih.


A ne i se mo: «Hunkuna ay jiiri zangu nda waranka kubay. Ay si du ka fatta ka furo araŋ jine koyne. Rabbi ci ay se ka ne: ‹Ni si Urdun wo daŋandi.› 	 A kiang uah, Tuin kum ja leh sawmnih ka nahitaa; ka vialvak thei nawnta keia; huan TOUPAN, Hiai Jordan lui na kan kei ding, a honchi a.


Talibey ne a se: «Ni di boro boobo goono ga ni kankam, ni ma ne mo may no ka ni ham?» 	 Huan, a nungjuiten, a kiangah, Mipin a honboh lutlut uh na mu ngala, Kua ahia honkhoih? bangchi dana chi na hia le? a chi ua.


Ay di karga kwaaray beeri mo da nga kaŋ go ga goro a boŋ. Beene nda ganda zuru a se, i mana du i se nangu mo. 	 Huan laltutphah ngou thupi leh a tunga tut uh ka muta a; a maia kipan lei leh van a taimangta a, amau adingin mun himhim a omta kei hi.