Ay no ga bananta bangandi za sintina, Za doŋ zamaney ra hariyaŋ mo, Ya i bangandi za i mana te jina. Ay ga ne: Ay waado ga tabbat. Hay kulu kaŋ ay miila mo, ay g'a te. 	 Ken a tawpna ding uh a tung akipanin ka gen a; Pha ka sak a ding suak dinga, ka deihlam tengteng ka hih vek ding, ka chi a:


A g'ay cey ciya sanda jeeri wane yaŋ cine. A g'ay daŋ ay nangu beerey boŋ. 	 Ka khepekte zukpi khepek bang in a bawl a: Ka mun sangte ah a hon omsak zel hi.


TEKEL -- i na ni neesi neesiji ra, i na ni gar ni gaze. 	 TEKEL; buknaa bukin na oma, na chingzou kei hi;


Ay si hay kulu ta ni gaa, baa silli borro fo ka koy baa taamu korfo fo me, wala hay kulu kaŋ ga ti ni wane, zama ni ma si ne nin no ka Abram arzakandi. 	 Khauzang khat kia leng, khedap khau khat kia leng, na neih himhim kala kei ding, huchilouinjaw, Abram jaw kei hauhsak ahi, na chi kha ding:Tangvalte nek mang leh, ka mi paipihte tantuan kia loujaw kala kei ding; Anerte, Eskolte, Mamreten a tantuan uh la uhen, a chi hi.


kala Musa kay gata me gaa ka ne: «Boro kaŋ go Rabbi do haray ma kaa ay do!» 	 Huailai in giahbuk kongpi ah Mosi a ding a, TOUPA lam a pang kua ahia? ka kiang ah hong pai heh, a chi a. Huan, a kiang ah Levi tate tengteng a kikhawmkhawm ta uh.


Rabbi ne a se: «Tanda nyaŋo bakaraw na ni di, nga kaŋ ni mana taabi a se, ni mana naŋ mo a ma beeri. Jirbi folloŋ no a fun, jirbi folloŋ mo no a halaci. 	 Huan, TOUPAN, Na gimpih louh, na khansak leng hi sam lou, jan khat tha a hongoma, jan khat thua mang nawn umgui na hehpihaNinevi khua, khopi thupi tak, a sunga mi nuai khat leh sing nih sanga tam, a taklam uleh a veilam uleng khen tuan theilou te leh ganhon tampi omna, ka hehpih kei dia hia? a chi a.


A na Tofet* kaŋ go Hinnom izey gooro ra ciya harram, zama boro kulu ma si ye ka nga ize aru wala nga ize way daŋ danji ra Molek se koyne. 	 Huan, kuamahin a tapa uh hiam, a tanu uh hiam Molek tuamdia meia a lutsak nawn louhna ding un, Hinnom suante guama Topheth a hihbuah hi.


A kuuyaŋo bisa ndunnya, A bisa teeko tafayyaŋo mo. 	 Huaia tehna lei sangin a saujawa, tuipi sangin a zajaw hi.


ay na mayra kom mo Dawda dumo gaa, k'a no ni se, kulu nda yaadin ni mana te sanda ay tamo Dawda cine. Nga wo n'ay lordey haggoy k'ay gana nda nga bina kulu, zama nga ma te hay kulu kaŋ ga saba ay diyaŋ gaa hinne. 	 David inkuante gam ka suta, huai nang ka honpia: himahleh nang ka sikha David bangin na om keia, aman jaw ka thupiakte a poma, ka mitmuha thil hoih kia hih tumin a lungtang tengtengin a honjui jela;


Ay m'araŋ no hawjiyaŋ kaŋ ga kaan ay bina se, kaŋ yaŋ g'araŋ boy da bayray da fahamay. 	 Ka lungtuak lamtak belamchingte ka honpe dinga, amau theihna leh theihsiamnatein nou a honvak ding uh.


Ma si cahã ka fatta a do. Ma si sandandi goy laalo gaa, zama bonkoono ga te hay kulu kaŋ ga kaan nga se. 	 A omna mun akipan pai khe dingin mangang ken; thil golou ah engtat ken: aman lah a utut a hih sek ngala.


Yahuda nda nga nya-izey kaa Yusufu windo ra. A go noodin jina. I ganda biri a jine. 	 Huan, Juda leh a unauten Joseph in a vapha ua; amah lah huailaiah a na om lailaia: huan, a maah a khupboh chiat ua.


Rabbi ne: «Daahir, ay ga ye ka kaa ni do, yeesi alwaati woone cine ra. Guna mo, ni wando Saharatu ga du ize aru.» Saharatu mo go kuuru fuwo ra haray, meyo gaa, Ibrahim banda, a goono ga maa. 	 Huan, aman hun a hongchin nawn peuhpeuh chiangin na kiangah ka hong nawn ngeingei dinga, huan ngaiin, na ji Sarain tapa a nei ding, a chi a. Huan, a nunga puanin kongkhak bul a kipanin Sarain a na jaa.


Rabbi Biya mo ga zumbu ni boŋ da hin beeri. Ni ga annabitaray te i banda, ni ga bare ka te boro waani fo mo. 	 Huan, TOUPA kha nakpi takin na tungah a hongtung dinga, nang leng a lasakna uah na tel tei dinga, huan, mi dang na hongsuak ding.


Amma wayna funay da azawa kambe haray baaru g'a laakal tunandi. A ga fatta mo da futay bambata zama nga ma boro boobo halaci, a m'i kar ka say-say. 	 Himahleh suahlam akipan leh mallam akipana tanchinten amah a hihbuai dia; thangpaihna thupi mi tampi suse ding leh hih mang dingin a kuan khe ding.Huan thupi leh mual siangthou thupi kikalah a inpi puaninte a kai dinga, hiamhleh a tawpna a hongtung dia, kuamahin amah a panpih kei ding uh.


Nga no ga ti Rabbi iri Irikoyo, A ciitey go ndunnya kulu ra. 	 Amah tuh TOUPA i Pathian ahi a; a vaihawmte leitung tengtengah a om hi.


Mayray taacanta binde ga te gaabi sanda guuru-bi, danga mate kaŋ guuru-bi ga hay kulu bagu-bagu, nga mo ga hay kulu may. Danga mate kaŋ guuru-bi ga hayey wo kulu naan, yaadin mo no mayray wo ga bagu-bagu ka naan mo. 	 Huan gam lina sik bangin a hat dinga: sikin a kek nen saka thil tengteng a nuaisiah bang takin: huan sikin hiaite tengteng a delh jan angin, a kek nen sakin, a delh jan ding hi.


Boro kulu ma si kaaru ni banda. I ma si di boro kulu tondo kulu ra mo. Haw kuru nda feeji kuru mo ma si kuru tondo din jine.» 	 Huan na kiang a kuamah a hongtouh louh ding uh ahi, tang kimvel a leng kuamah himhim muh a a om louh ding uh; tang ma zawn lam a bawng hon leh belam hon leng a gamtat louh ding uh, a chi.


kaŋ ni soola ndunnya borey kulu jine. 	 Huai mi chih muha na bawltak tuh;


Kal borey ma kunkuni hinne no sisiri izey game ra. I ma fun ka kaŋ borey kaŋ i wi yaŋ din game ra. Kulu nda yaadin, Rabbi futa mana bare, Amma a kamba go sambante hala hõ. 	 Hentate lakah a kun ding ua, thahte lakah a puk ding uh, hiaite lel a tan uh a hita ding hi. Huchi lawmlawma a hih inleng, a hehna lah a dai keia, a khut a lik lailai hi.


A ne: «Ma wayna funay haray finetaro fiti.» A n'a fiti. Iliyasu ne a se: «Hay!» A hay. A ne: «Rabbi hangawo Suriyancey boŋ, zaamayaŋ hangaw no. Zama ni ga Suriyancey kar Afek ra, hala ni m'i ŋwa.» 	 Huan, aman, Suahlam tohlet hong dih, a chi a; huan, a hon honga. Huan, Elisain, kapin, a chi a; huan, a kapa. Huan, aman, Toupa zohna thal, Suriate zohna thal ahi; Aphek khuaah Suriate mang thang vek zou khopin na zou sin hi, a chi a.


Firawna binde futu nga wane boro hinka din se, kaŋ yaŋ ga ti hari tabakwa da buuru tonkwa. 	 Huchiin, Pharo bel a sikha heutu nih tungah, a uain pia heutupen tungah leh a tanghou bawl heutupen tungah a hehta a.


Suleymanu donton mo Hiram Tir bonkoono gaa ka ne: «Sanda mate kaŋ cine ni te ay baaba Dawda se, kaŋ ni na sedre* bunduyaŋ samba a se zama a ma windi cina kaŋ ra a ga goro, kala ni ma te ay mo se yaadin cine. 	 Huan, Solomonin Tura kumpipa Huram kiangah, Ka pa David thil nahihsaka, a omna ding in lamna ding sidar te na nakup bangin, honhihsak sam tanla,


I baa hirro na azawa kamba sambu za Urdun gaa. Hirro ziji mo ka koy Yeriko jarga, azawa kamba haray, ka guna tondey laabo ra. A go ga gana wayna kaŋay haray, kaŋ Bayt-Aben saajo gaa no i ga fun. 	 Huan, mal lampanga a gamgi chiang uh Jordan akipanin ahi: huan, gamgi Jeriko sikah mal lampangah a pai tou toua, huan, tumlam pangah tang gamah a pai tou jela; gamgi tawpna Beth-aven gamdai ah ahi.


Ikulu du baptisma Musa ra buro da teeko do. 	 A vek ua meia leh tuipi-a Mosi-a baptis luta a om vek ua,


Amma Rabbi Irikoy na Adamu ce ka ne a se: «Man no ni go?» 	 Huan, Toupa Pathianin Adam a sama, a kiangah, kaw om na hia? a chi hi.


Wa Rabbi darza kaŋ ga saba nd'a maa seeda. Wa kande ŋwaari sargay ka bangay a jine. Wa sududu Rabbi se zama a gonda darza hanno. 	 TOUPA a min thupina pia unla, thillat ding tawi unla, a maah hongpai un; siangthou kilawmnain TOUPA chibaibuk un.


Ni ga ŋwa ka kungu mo ka Rabbi ni Irikoyo saabu laabu hanna din kaŋ a na ni no sabbay se. 	 Na neih ua, na tai mahmah hun chiang un, gam hoih mahmah a honpiak jiakin TOUPA na Pathian uh na phat ding uh.


A wane suba, Bulos koy iri banda Yakuba do, arkusey kulu mo kaa noodin. 	 A hingin Paula toh Jakob kiangah ka lut ua; huaiah saptuam upate tengteng leng a om uh.


Seba da Ra-Amma dillaŋey mo, ni day da neera teeko yaŋ no. I kande jinay haw kaanokoy kaŋ bisa i kulu darza, da tondey kulu kaŋ ga caada, da wura mo, ni neerandi jinayey banandi nooya. 	 Sheba leh Raamah sumsinmite nang hondawlte a honghi ua, gimlim hoihpente suangmantam chi chih leh dangkaengtein, nang a hondawl uh.


Woodin sabbay se no, ay ga ni lordi ka ne: Ni ma kwaara hinza fay waani ni boŋ se. 	 Huaijiakin, Kho thum nou adingin na sep ding uhi, chiin thu ka hon pia ahi.


Kaŋ i goono ga gana kwaarey ra, i goono g'i no lordey kaŋ yaŋ diyey da arkusey kaŋ go Urusalima te, i m'i gaay. 	 Huan, kho tenga a paikawm un Jerusalem khua a sawltak leh upa omte vaihawm jui dingin unaute kiangah a pe jel uhi.


Ngey nda ganji hamey kulu ngey dumey boŋ, da kwaara alman dumi kulu ngey dumey boŋ, da ganda birantey kulu kaŋ ga ganda biri laabo boŋ, da beene curey kulu ngey dumey boŋ, da hay kulu kaŋ gonda fata ngey dumey boŋ, 	 Amaute a lut ua, sa chiteng amau chi omdan bang chiatin, ganhing leitunga khupboha pai chiteng amau chi omdan bang chiatin, vasa chiteng, amau chi omdan bang chiatin, vasa chiteng, kah nei chiteng leng a lut uh.


Hawjiyey binde kaa k'i gaaray, amma Musa tun ka faasa i se, a n'i kurey haŋandi i se mo. 	 Huan, belamchingte a hong ua, a hawl mang ua: a hihhangin, Mosi a dinga, amau a panpiha, a ganhon uh tui a buak hi.


Zama haŋ kaŋ a waadu ay gaa, Nga no a ga goy ay gaa, Woodin yaŋ dumi hari boobo mo go no a do. 	 Kei dia sehsa a hih ngala: huan thil huchibang tampi a kiangah a om hi.


A ga ciya mo, boro kulu kaŋ ga Rabbi maa ce ga du faaba. Zama Sihiyona tondo boŋ, da Urusalima ra i ga du borey kaŋ yaŋ ga yana, Boro cindo ra kaŋ yaŋ Rabbi ga ce. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huan, hichi ahi dinga, kuapeuh TOUPA min lou peuhmah hunbitin a om ding uh; TOUPA a gen bangin tai khete Zion tangah leh Jerusalem khuaah lah a om ngal ding ua, a om sunte lakah TOUPAN a sapte a om ding uhi.


Nga kaŋ na hanga sinji, nga wo si maa, wala? Wala mo nga kaŋ na mo te, a si di no? 	 Bil phutpan a za kei dia hia? Mitsiampan a mu kei dia hia?


da Keros izey, da Siyaha izey, da Padon izey, 	 Keros tate, Sia tate, Padon tate;


amma malayka iyyanta jinda jirbey ra, alwaato kaŋ a ga ba ka hillo kar, alwaato din no Irikoy gundo ga kubay, mate kaŋ a ci nga tamey kaŋ ga ti annabey* se.» 	 himahleh angel sagihnain pengkul aw a sapna a mut nite hongtun chiangin, huai hun chiangin, Pathian thuguk, a sikha jawlneite kianga tanchin hoih ana genkhiaktak tuh hihkimin a omta ding, chiin.


Koyey kulu nda jama kulu te bine kaani ka kand'a. I n'a daŋ sundurko ra, kal a to. 	 Huchiin miliante leh mipite a kipak ua, a dangka te uh a honla ua, a khon khit masiah uh bawmah a hongkoih ekek maimah uhi.


Naftali boŋ mo a ne: «Ya Naftali, nin kaŋ kungu nda gomni, Nin kaŋ to da Rabbi albarka! Ni ga du wayna kaŋay da dandi kambe haray mayray.» 	 Naphtalite tungthu ah bel, Naphtali aw, deihsaknaa lungkim, TOUPA vualjawlnaa tai, sim leh tum luahin, a chi a.


Sohõ, nya-izey, ay g'araŋ fongandi nda Baaru Hanna kaŋ ay waazu araŋ se, wo kaŋ araŋ ta, kaŋ ra araŋ go ga kay mo. 	 Huan, unaute aw, Tanchin Hoih ka honhilh jaw ka honthei sak nawn ding a; huai Tanchin Hoih na nakipahpih ua, huaimah ah na ding ua;


Boro go no kaŋ ga salaŋ nda cahãyaŋ danga takuba gooruyaŋ cine, Amma laakalkooni deene ya baani no. 	 Namsau sut banga pilvang lou taka pau a om a: himahleh mipil lei dam na ahi.


M'ay fongandi, iri ma kande iri sabaabey, Ma kande ni koba, hala ni ma du ka hanan. 	 Hon theihpih un; ngaihtuah chiat ni: siam tansaka na om theihna ding un na thu gen un.


W'araŋ gandey di fari hanney sabbay se, Da reyzin nya kaŋ ga hay sabbay se, 	 Lou deihte jiak leh grep gui gah nuamte jiakin a awm a tumtum ding uh.


Zama takuba se no i zuru, takuba kaŋ go foobante, Da biraw kaŋ i na haw daŋ a ra, da wongu kankami mo. 	 Amau lah namsaute akipan, temsau dohsa akipan leh, thalpeu laisaa kipan leh, kidouna thupi tak akipan taimang ahi ngal ua.


I ga bare ka ye ka kaa ni do da ngey biney kulu, da ngey fundey kulu, noodin i tamtaray laabo ra, nango kaŋ ni kond'ey ka daŋ tamtaray din. I ga adduwa te ni gaa ka ngey laabo kaŋ ni n'i kaayey no do haray guna, da gallo kaŋ ni suuban, da windo kaŋ ay cina ni maa sabbay se. 	 Sal a amau api na ua, atanna gam ua a lungtang tak uleh a lungsim taktak ua nanglam a hong ngat ua, api leh pute uh gamlam leh na khopi tel leh namin dia ka inlam lam nga na kiangah a thum uleh:


A suba hala Asdod borey ga tun za da hinay, kal i di Dagon go ganda birante nga moyduma boŋ Rabbi sundurko jine. I ye ka Dagon sambu ka kayandi nga nango ra. 	 Huan, Asdod khua a mite ajing jingpia a thoh uleh, ngaiin, Toupabawm maah Dagon bel a maia lei siin a napuk vilvial mawk hi. Huan, Dagon a la ua, a omna munah a koih nawn uh.


Doonkoy jine bora se. I m'a doon da subo kaŋ ga ne: «Ma si halaci». Dawda baytu no kaŋ a te waato kaŋ Sawulu donton i m'a fuwo windi zama i m'a wi se. 	 Ka Pathian aw, hondoute lakah honhumbit inla; honsualte lak akipan mun sangah honsuan in.


Yesu binde fatta taray, karji boŋtobay go a boŋo gaa, a goono ga faka da kwaay ciray. Bilatos ne jama se: «Wa guna _araŋ__ bora!» 	 Huan, Jesu linglukhu khuin leh puan sandup silh in a hong pawta. Huan, Pilatin a kiang uah, En un, Mihing! a chi a.


Nga, Hezeciya wo, a na hari-mwa kaŋ go beene din lutu, wo kaŋ ga kande hari Jihon do. A n'i candi fondo kayante ra Dawda birno se wayna kaŋay haray. Hezeciya te albarka mo nga goyey kulu ra. 	 Hezekia mahin Gihon lui tui saknung zopen a hubinga, David kho tumlam pangah a luang khe saka. Huciin Hezekia a thilhih tengtengah a lamzang jel.


Ma fongu doŋ borey gaa. Ma za zamana boobo jiirey fintal. Ma ni baaba hã, a ga cabe ni se mo. Ma ni dottijey hã, ngey mo ga ci ni se. 	 Nidanglai nite theigige inla, suan tampi kumte ngaihtuah dih: na pa dong inla, a honkawkmuh ding, na upaten leng, a hon hilh ding uh.


Koloŋa ye ka kaa a do wiciri kambo ra. Kal a kande zeytun* kobto fo nga meyo ra kaŋ a kosu. Woodin gaa no Nuhu bay kaŋ haro kulu dandi ka fun laabo boŋ. 	 Vakhu nitaklamin a kiangah a honglut nawna; huan, ngaiin, a mukin olive nah loh tung a hontuaha; huchiin, Noain leiah tui a tawmta chih a theita hi.


Irikoy ne mo: «Batama ma te harey da care game ra hal a ma harey fay da care.» 	 Huan, Pathianin, tui leh tui kalah vansin om henla, huaiin tui leh tuite khen hen, a chi.


Absalom da Israyla zumbu Jileyad ra. 	 Huan, Israel mite leh Absalom in Gilead gamah panmun a bawl ua.


Sohõ binde, guna Rabbi na tangari biya daŋ ni annabey wo kulu me ra. Rabbi binde na hasaraw sanni te ni boŋ.» 	 Huchi in ngai in, Toupan hiai na jawlnei te tengteng muk ah kha juau thei a koih a, na tungtang thu ahoihlou lam in Toupan gen khin ahi, achi a.


Zama waato kaŋ ay go Tassalonika kwaara, araŋ donton sorro hinka ay laamo se. 	 Thessalonika khuaah leng ka taksapna awng non huksak jel uha.


Zama Irikoy gomno kaŋ ga kande faaba boro kulu do bangay. 	 Mitengteng kiang ah hotdamna hongtung in Pathian hehpihna a hong tungta ngal a;


Ay si ndunnya ganako zina-teerey gaa, wala binikomey, wala komkoy, wala tooru ganakoy, zama nda yaadin no, a ga tilas araŋ ma fun ndunnya ra. 	 Hia khovel a kingaih hatte hiam, huaiham lah lepgute hiam, milimbete hiam kithuahpih hetlouh ding chi ka hi kei a; huchibang hileh khovela kipan na pai khiakuh kul ding ahi ngal a.


Ahasuwerus izo Dariyus, kaŋ fun Medancey ra, nga kaŋ i daŋ koytaray ra Kaldancey mayray boŋ, a jiiri sintina ra, 	 Daria Ahasura tapa, Mid-mi chi, Kaldaite gama kumpipa dinga bawl, kum khatna kumin;


Yahuda kulu ra mo a na fandey boŋ sududuyaŋ nanguyaŋ te zama nga ma dugu ton de-koy fooyaŋ se ka Rabbi ngey kaayey Irikoyo yanje ceeci. 	 Huan, Juda kho tampi ah pathian dangte adia gimlim halna mun sang te a bawla, TOUPA a pi leh pute Pathian a hehsak.


Yaadin mo no Israyla kulu ga du faaba, mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Fansakwa ga fun Sihiyona* ra kaŋ ga Irikoy wanga kosaray Yakuba se. 	 Huchiin, Israel mi tengteng hotdamin a om ding uh; Zion akipanin Hondampa a hong suak dinga, Jakob kianga kipan Pathian limsaklouhna a hihmang ding;


Ya Dawda dumo, yaa no Rabbi ci: Wa cimi ciiti te susubay kulu. Wa borey kaŋ yaŋ i goono ga kom faaba ngey komkoy kambe ra, Zama ay futa ma si fatta sanda danji cine ka ton hala boro si no kaŋ ga hin k'a wi, Araŋ goyey laalayaŋo sabbay se. 	 Aw David inkote aw! TOUPAN hichiin a chi: Jingsangin vai dik takin hawm unla, simmohmi khut akipan loh thuakmi hun khia unla, huchilouin jaw ka hehna mei bangin a pawt dinga, kuamah phelh vual louh dingin a kang dia, na thil hihgiloute uh jiakin.


Ni ga bonkoono fundi jirbey kuukandi, A jiirey mo ga baa sanda zamana boobo. 	 Pathian maah khantawnin a om gige ding: aw, amah a humbit theihna leh thutak bawlin.Huchiin ka thuchiamte nitenga ka hih theihna dingin, khantawn in na min phat in la kasa ding hi.


Lawi borey mo neeya: Yesuwa, Azaniya ize, da Binnuwi Henadad wane do haray, da Kadmiyel, 	 Huan Levi mite: huaite, Jesua Azania tapa, Binnui Henadad tapa, Kadmiel;


Harramkoy se, i ma kaa booso kaŋ cindi waato kaŋ i na zunubi tuusuyaŋ sarga ton din gaa, i m'a daŋ gaasu ra. I ma hari zuru hari dooru a ra. 	 Huan, a siangthou loute tuam ding in khelh thoihna vu a la ding ua, bel ah tuikhuk tui toh a sung ding uh:


Ay mo ne i se: ‹Boro kaŋ gonda wura kulu m'a feeri.› I binde n'i no ay se. Ay mo n'i catu danji ra, kala handayzo wo fatta.» 	 Huchiin ken a kiang uah, Dangkaeng neipeuhin, khong khia un, ka chi a. Huchiin amau kei a honpia ua: huan ken mei ah ka khiaa, huan hiai bawngnou a hongsuakta hi, a chi a.


Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Naftali kunda waney, boro zambar waygu cindi hinza nda zangu taaci no. 	 Naphtali nama, a simte uh, sing nga leh sang thum leh za li ahi uh.


Saaya din no malayka kaŋ in d'a goono ga salaŋ din fatta ka ne ay se: «Ma ni boŋ sambu sohõ ka di haŋ kaŋ no goono ga bangay.» 	 Huchiin kei honhoupih angel a pai khiaa, ka kiangah, Tuin dak inla, bang ahi apai khia chih en in, a chi a.


Amma, hala day ni na boro laala kaseeti zama a ma fay da nga fonda, nga mo, a mana bare ka nga fonda naŋ, kulu a ga bu nga taalo ra, amma nin wo, ni na ni fundo kaa kambe. 	 Himahleh mi gilou a omdan paisan dinga na hilha, a omdan a paisan kei lai leh, a gitlouhna ah a si dinga, nang bel na hin na humbit ding hi.


«Ay no ka ndunnya, da boro, da almaney kaŋ yaŋ go ndunnya ra te d'ay hin beero d'ay kambe sallanta mo. Ay g'a no mo bora kaŋ ay di ga hagu a se. 	 Ka thilhihtheihna thupi tak leh ka ban jakin lei te, mihing te leh leitunga sate ka bawl veka, piak tuak ka chihte kiangah ka pia.


da Kanaanancey waney kaŋ yaŋ go wayna funay da wayna kaŋay haray, da Amorancey, da Hittancey, da Perizancey, da Yebusancey kaŋ yaŋ go tondey ra, da Hibancey kaŋ yaŋ go Hermon cire Mizpe laabo ra din gaa. 	 Suahlam leh tumlama om Kanan mite, tanggama om, Amorte, Hitte, Perizte, Jebuste, Mispa gam Hermon tang nuaia om Hivte kiangahte mi a sawla.


Ciiti malayka himandey mo ga ngey fatey salle beene ka sasabandiyaŋo do daabu nda ngey fatey. I moydumey ga care guna. Ciiti malayka himandey moydumey ma sasabandiyaŋo do haray guna. 	 Huchin cherubten tungsang lamah a khate uh a jak khe ding ua, a khate ua chitna tutphah tuamin, a mai un a kien tuah ding ua; cherubte maite chitna tutphah lamah a om ding.


Waati kaŋ Sawulu di Filistancey wongu marga, a humburu gumo, a bina mo pati nda cimi. 	 Huan, Saulain Philistia sepaihte a muh takin a laua, a lungsim a ling tonton maimaha.


Irikoy bangandey ra a konda ay hala Israyla laabo ra. A n'ay gorandi tondi fo boŋ kaŋ ga ku gumo, nangu fo kaŋ gonda birni deedandi dandi kamba haray. 	 Pathian kilakna ah Israel gamah a honpia, tang sang takah a honkoiha, huai simlam ah khopi dinsaksa bang tak a om a.


Rabbi ya tondi no, a goyo mo timmante no. A teerey kulu mo adilitaray boŋ no a g'i te. Irikoy ya naanaykoy no, laala si no a do. Adilitaraykoy da cimikoy no, nga wo. 	 Amah suangpi ahi, a thilhih a dik kim sipsip; A om dan tengteng dan ahi; Pathian muanhuai, thulimlouhna neilou, diktat leh hoih ahi.


Zama hay kulu fun a do, Hay kulu goono ga te a do, i ga ye a do mo. Darza ma ciya a wane hal abada! Amin! 	 Amah akipan leh, amah jiak leh, amah adingin thil tengteng a hongom ahi ngal a; amah kiangah khantawnin thupina om hen. Amen.


Wala may no ka hiiji, amma i mana kubay a se jina? A ma ye fu, zama a ma si te a ma bu wongo ra, boro fo mo ma du a wando.» 	 Huan, ji khama kiteng nai lou na om uhia? A in lam ah pai nawn heh, kidounaah a sikha dinga, mi dangin a kitenpih kha ding uhi, chiin gen heh


Amma ni ma bay kaŋ zamana wo bananta ra alwaati laaloyaŋ ga kaa. 	 Huan, hiai theiin, ni nanung lamahte hun haksa pipi a hong om ding hi.


Abimelek kaa fuwo do ka fuwo wongu, kal a kaa ka maan fuwo meyo gaa. A ga ba nga m'a ton da danji. 	 Huan, Abimelek bel kulh lamah a vahoha, a vasuala, hal tumin kulh kongpi bulah a hoha.


Kala Rabbi na Samuwila ce. Nga mo ne: «Ay neeya!» 	 TOUPAN Samuel a sama; aman, Hiaiah ka om, a chi a.


«Ya Teman, ni yaarukomey ga gartu, Hal i ma afo kulu tuusu ka kaa Isuwa tondi kuuko ra da wiyaŋ. 	 Aw Teman, Esau tang akipan mi chih thahgama a om vekna ding un, na mi hatte nakpi takin a lunglel ding uh.


A na cinari kuuku yaŋ te mo saajo ra. A na hari jisiyaŋ nangu boobo fansi, zama a gonda haw boobo, gooro ra da Safela ra mo. A gonda alfariyaŋ da borey kaŋ yaŋ ga haggoy da reyzin* kaley mo tondey ra da Karmel ra mo, zama nga wo farmi baako no. 	 Huan, gamdai ah leng in sang a lama, gam tampi a neih jiakin tui te a let khe teptup maimaha, phailam leh phaijang te ah leng; huan, lou nei mite leh uain suk mite tang lamah leh gam hoih ahte a neia, louma lam limsak mi tak ahi.


Yaadin mo no a te i se. A n'i faaba Israyla izey kambey ra, kaŋ ga naŋ i ma si i wi. 	 Huchiin ahia, Israel suante lak akipan a honkhiaa, amaute a thatta kei uhiHuan, Josuain huai niin a sehna peuhah paikhawmte leh TOUPA maitam adingin singpomite leh tuitawimite dingin a sepa. tutanin.


A go, ay na ni hanandi, Amma manti sanda mate kaŋ cine i ga te nzarfu se bo. Ay na ni si no taabi danji bambata bindo ra. 	 Ngai un, ka honhih siang ahi, himahleh dangka hihsiang bangin ahi kei; haksatna haltuina meiah ka hon chian ahi.


I ye ka wongu te koyne Gob, ka margu nda Filistancey. El-Hanan, Yare-Oregim ize mo, Baytlahami boro na Goliyat Gat bora kayne wi, boro kaŋ yaaji bundo ga hima danga kaymi bundu. 	 Huan, Philistia mite toh Gob khua ah a kidou nawn ua; huan, Beth-lehem mi Jaar-oregim tapa Elhanan Git mi Goliath a that a a teipi sing tuh chiam bang ahi.


Woodin banda bonkoono Zerses na Haman Hammedata izo, Agagi bora beerandi k'a daŋ jine. A n'a nangora daŋ mo laabukoyey kaŋ go nga banda kulu waney boŋ. 	 Hiai thilte nungin kumpipa Ahasurain Haman Agag mi Hammedatha tapa a kaisangsaka, malam a nawtsaka, a kianga om lalte tengteng tunglamah a tutphah a koih hi.


Han kulu Yesu goono ga borey dondonandi Irikoy windo ra. Amma alfaga beerey da asariya dondonandikoy da jama arkusey ceeci mate kaŋ ngey ga te k'a halaci nd'a. 	 Huan, nitengin Pathian biakin ah thu a hilh jela. Huan, siampu liante leh, laigelhmite leh, vantang laka heutu deuhten, amah hihmang atum ua;Himahleh, min phatuam ngai taka a thu a ngaihkhiak jiak un, a hihna dingdan a thei tuan kei uhi.


Waato kaŋ cine Rabbi na Israyla izey no fulanzamay ngey ibarey kulu gaa kaŋ yaŋ go i windanta, a ciya jirbi boobo bisa. Yasuwa mo go, a zeen, a jiirey gooru. 	 Huan, Hichi ahi a, kum bangzah hiam a hih nunga, TOUPAN Israel pawlte a kim ua melma tengteng laka muanna a piak nungin Josua mah leng a hong upain, a hong tek mahmah ta a:


I ga ni zeeri hala ganda, nin da ni izey ni bindo ra. Ni do i si naŋ baa tondi fo ma cindi tondi fo boŋ, zama ni mana ni kunfa alwaato bay.» 	 na sunga na ta na naute, nangmah toh leiah hon pai ek ding ua; na sungah suang kichiang himhim a hawi kei ding uh; veha na om ni na theihlouh jiakin, chiin.


Woone no ga ti Nazir fonda sanni: Da boro fayyaŋ jirbey kubay, i ma kand'a kubayyaŋ hukumo meyo do. 	 Huan, hiaia Naziritmi, a kihihtuamna ni bi uh a kim hun chia hih dan dinga hi: kihoupihna puanin kongkhak ah pi ding ahi ding:


Kal iri mehaw, iri n'iri Irikoyo ŋwaaray woodin boŋ. A maa iri ŋwaara se mo. 	 Huchiin an I ngawl ua hiai dingin I Pathian I ngen ngutngut ua: huchiin amah I ngenzou uh.


Boŋ jareko ga yanje tunandi, Amma boro kaŋ ga nga deyaŋo sinji Rabbi gaa ga te maani. 	 Kuapeuh lungsim duhgawlin kinakna a tokthou hi: himahleh kuapeuh TOUPAa muanna koih thausakin a om ding hi.


Amma Zaaku kay ka ne Rabbi se: «Rabbi, guna, ay arzaka farso, ay g'a no talkey se. D'ay na hay fo kom boro kulu gaa mo, ay g'a yeti a se sorro taaci.» 	 Huan, Zakai a dinga, Toupa kiang ah, Ngai in, Toupa, ka sum kimkhat tagahte kiangah kape dinga; huan, kua lakah leng thil bangpeuh na negu taleng, a leh liin ka din ding, a chi a.


A na nga koyo garawkooni fo kulu ce ka ne sintina se: ‹Marge no ay koyo ga ni gana garaw?› 	 Huchiin, a Toupa sum bate a sam chiata, masapen kiangah, Ka Toupa lakah bangzah na ba a? achia a.


Iri ma mo sinji Yesu gaa kaŋ ti iri cimbeero jine bora nd'a timmandikwa mo, nga kaŋ na kanjiyaŋ* bundo taabo haŋ ka donda haawi, farhã kaŋ i daŋ a jine sabbay se. A goro mo Irikoy karga kambe ŋwaaro gaa. 	 Jesu, I ginna siampa leh hihkippa, a maa kipahna om jiaka zahlaknate ngaineua krosa thuakpa, Pathian mang tutphah taklama vatu, Amah lam enin.


Woone, manti saca din izo no? Manti Maryama no ga ti nyaŋo mo? A nya izey mo, manti Yakuba da Yosi da Siman da Yahuda no? 	 Hiai mi singlemsiampa tapa hi lou hia? a nu Mari kichi hilou hia? a unaute Jakob, Joseph, Simon, Juda kichite hilou u hia?


Ma laakal ceeci mo zama ni ma soobay ka dira boro hanney fondey ra, Ni ma adilitaray laawaley gana. 	 Mi hoihte lampia na pai theiha, mi diktatte lampi na zuih theihna dingin.


Ma koy laabo kaŋ ga wa nda yu bambari din ra. Zama ay wo, ay si dira ni banda, zama ni ya dumi hanga sando no, zama ay ma si ni ŋwa ka ban fonda boŋ.» 	 Gam bawngnawitui leh khuaizu a luang ah: kei na lak uah hohtou lou ding ka hih ziak in; mi genhakte na hih ziak un: huchi lou in zaw lampi ah ko'n hul kha ding hi, a chi.


Araŋ ga ŋwaari day i gaa no da nooru ka du ka ŋwa. Araŋ ga hari mo day i gaa da nooru, ka du ka haŋ. 	 A ann uh sum in na lei ding ua na nek ding un, huan na dawn ding un a tuite uh leng sum in na lei ding uhi.


A na Israyla jine borey kulu, da alfagey, da Lawitey margu. 	 Huan Israelte makai tengteng siampute leh Levite toh a sam khawma.


da taalam bankaaray, da kwaayey, da daabirey, da albayey, 	 Ankuangluina vante, puannak tualte, puan silhte, kawljalte;


Susubay haray ni ga ne: «Doŋ day wiciri kambo ma to!» Wiciri kambo ra mo ni ga ne «Doŋ day mo ma bo!», ni bina humburkuma kaŋ ni ga zalba nd'a sabbay se, da haŋ kaŋ ni ga di ni jine sabbay se mo. 	 Jingsangin, Nitak hita leh aw! na chi ding ua, nitakin, Jingsang hite leh aw! na chi ding uh; thil kihtakhuai na lungtang un a kihtak ding jiak leh na mit ua na thil muh ding uh jiakin.Na mu nawnta kei ding uh, na kiang ua ka chih lampiah longin Aigupta gamah TOUPAN a honpi nawn ding: huan, huaiah na melmate uh sikhapa ding, sikhanu dinga juak nahi ding ua, kuamahin a hon deih sin kei uhi, chiin.


Rabbi Irikoy na wayboro te da caraw biriyo din kaŋ a kaa albora gaa. A kand'a albora do. 	 Huan, Toupa Pathianin, Adam akipana a lak nakguh numei dingin a bawla, Adam kiangah a honpita hi.


Afa fatta ay do, ay mo ne haciika i n'a kortu-kortu. Ay mana ye ka di a koyne hala hõ. 	 Huan, a khat pen ka kianga kipan a pai khiaa, boh jan veka om hi ngei ding ahi, ka chi a; huai nung siah amah mu lou vengveng ka hi:


Rabbi ne Musa se: «Ni kamba salle teeko boŋ, zama haro ma ye Misirancey d'i torkey d'i bari-karey boŋ.» 	 Huan, TOUPAN Mosi kiangah, Aiguptate tung leh, a kangtalaite tung leh, a sakol tungtuangmite tunga tuite a hongpai nawn theihna ding, tuipi tungah na khut zankhiain, a chi a.


A ciya mo, susuba ra a fatta ka kay ka ne borey kulu se: «Araŋ wo adilante yaŋ no. Guna, ay murte ay jine bora gaa k'a wi, amma may no ka woone yaŋ kulu wi? 	 Huan, a jingchiangin hichi ahi a, a vapawta, a dinga, mi tengteng kiangah, Mi kizen na hi uh; ngai un, ka pu ka sawma, ka hihlumtaa; a hihleh, hiaite tengtengkua thah ahia leh?


Kala Musa nda Haruna nda marga jine borey na Kohat dumo kabu ngey dumey boŋ, i kaayey almayaaley boŋ mo. 	 Huchiin Mosi leh Aron leh khawmpi laka lupenten Kohathte tapate a khangkhang un, a inkuankuan un a simta ua,


Ya Rabbi, ma yadda k'ay kaa kambe. Ya Rabbi, ma cahã k'ay gaakasinay. 	 Ka hinna hihmang tuma zongte zahlak leh zum takin om chiat uhen; ka siatna tunga kipakte kik nawn in hih zuminom uhen.


Ma guna ka di hala laala fondo fo go no ay do, Ma jine candi ay se mo hal abada fonda ra. 	 Huan, kei ah gilou-salou lam mawngmawng a om hiam om lou, en inla, khantawn lampi ah honpi in.


Bonkoono binde ye ka kaa, hal a to Urdun isa. Yahuda mo kaa Jilgal, zama ngey ma bonkoono kubay se, ka Urdun daŋandi a banda. 	 Huchi in kumpipa a pai nawn a, Jordan a vatung a. Huan, Judate kumpipa na dawn a, kumpipa Jordan a na pi galkah ding in Gilgal ah a hoh uh.


Waato araŋ wo, araŋ wangu ka Irikoy gana, amma sohõ araŋ du suuji i ganayaŋ-jaŋa do. 	 Nidanglaiin Pathian thu na ging kei ua, himahleh tuin amau a gin louh jiak un zahngaihna na mu ngal ua.


Waato din gaa no iri n'a kwaarey kulu di. I sinda baa kwaara fo kaŋ iri mana ta i gaa, kwaara waydu no kaŋ yaŋ go Argob laabo ra, Og mayra kaŋ go Basan nooya. 	 Huai lai in a khua tengteng kho sawmguk, Basan a Og gam, Argob gam tengteng i la vek a: i lak sak louh kho khat lel leng a om kei.


Da Izo g'araŋ fansa, araŋ ga ciya fansanteyaŋ da cimi. 	 Huchiin, Tapain sal apat a honsuahtaksak leh, na suakta petmah ding uh.


Saaya kaŋ cine Koy Beero na Sihiyona ize wayey kazaamatara nyun ka ban, a na Urusalima kuro mo lele a bindo ra ciitiyaŋ biya* da tonyaŋ biya do, kal a ma ciya boro kaŋ cindi Sihiyona ra, da boro kaŋ cindi Urusalima ra, i ga ne i se hananteyaŋ, sanda i afo kulu kaŋ Irikoy hantum Urusalima fundikooney ra. 	 Huan, Zion nutsiata om leh, Jerusalema omden tuh siangthou chihin a om ding, michihjerusalema damlaia min gelhte,


A gaasey ga to da wa, A biriyey londi mo igani no. 	 A sa thauin a dima, a guhngekte leng nawnnain a dim hi.


Zama boro boobo ga kaa k'ay maa sambu ka ne ngey no ga ti Almasihu. I ga boro boobo darandi mo. 	 Mi tampi'n, Kris ka hi, chi in, keimah min lou in ahong ding uh, mi tampi a khemzoh ding jiak un.


Koyne, hirro ye ka kubay da Tabor, da Sahazuma, da Bayt-Semes. I hirro go ga fun Urdun do haray, birni way cindi iddu nda ngey kawyey nooya. 	 Huan, gamgiin Tabor te, Sahazuma te, Bethsemes te a vaphaa; huchiin a gamgi uh pawtna Joran ah ahi:


Almug bundey din, bonkoono na fu kaarimi hari yaŋ te d'a Rabbi fuwo se da bonkoono windo mo se. A na moolo beeri da moolo kayna yaŋ mo te doonkoy se, kaŋ i mana di i dumiyaŋ baa ce fo Yahuda laabo ra. 	 Huan, kumpipan Olgum sing TOUPA in leh kumpipa in umna ding leh lasa mite a dinga kaihging leh pekging dingin a bawl a: huchibang Juda gama tumalam in a mu ngeikei uhi.


Wala ikulu gonda baani nooyaŋ hina no? Wala ikulu ga salaŋ da ciine waani-waani yaŋ no? Wala ikulu ga ciine waani-waani yaŋ bare no? 	 A vek un thillamdang hihmi ahi vek uhia? A vek un hihdim theihna thilpiakte a nei vek uhia? A vek un pautheihlouhtein thu a gen vek uhia?A vek un thuhilhchianmi ahi vek u hia? Thilpiak thupipen te lunggulh mahmah jaw un. Huan, lampi hoih sem ka honensak ding hi.


Araŋ ma si ay maa hanna sara mo, amma i m'ay ciya ihanno Israyla izey game ra. Ay ya Rabbi no kaŋ g'araŋ hanandi, 	 Huan, ka min siangthou na hemsak ding uh ahi kei, Israel suante lakah pahtawiin ka om ding ahi.Kei noute honpahtawipa, na Pathian uh hi dinga Aigupta gam akipan noute honpikhia TOUPA ka hi. Kei TOUPA ka hi. chiin.


Ay mana koy Urusalima* mo borey kaŋ yaŋ n'ay jin diyataray ra do. Amma ay koy Laarabey* laabo ra. Waato din gaa no ay ye ka kaa Damaskos kwaara. 	 Sawltak ka hih maa sawltak na nahisate kiangah Jerusalem khuaa vahohtou tuan louin, Arabia gamah ka pai mang pah ngal jaw a; huan, Damaska khua ah ka kik nawnta hi.


Boro bine ga nga boŋ azaaba bay, A farhã mo, boro fo si maa r'a. 	 Lungtangin amah khatna a theia; huan mikhualin a nuamsakna a tokbuai kei hi.


«Zama i ma cimandi kaŋ Rabbi, Ibrahim da Isaka nda Yakuba wane Irikoyo no ka bangay ni se.» 	 Hichia apipute uh Toupa Pathian, Abraham Pathian, Isaak Pathian leh Jakob Pathian, na kiangah a kilak chih a up na ding un, achi hi.


Sanda mate kaŋ cine tondi kuukey go Urusalima windanta, Yaadin cine no Rabbi go nga jama windanta, Ne jine ka koy hal abada. 	 Tangte Jerusalem kima a om bangin Toupa tuh a mite kimah a om jela. Tua kipana, khantawnin.


Ma naŋ ya maa bine kaani da farhã, Zama biriyey kaŋ ni ceeri yaŋ din ma farhã. 	 Pathian aw, keimah ah lungtang siangthou tak siam inla; ka sungah kha diktak siam thak nawnin.


Ni mo, nin nda ni izey, araŋ ma haggoy d'araŋ alfagatara za sargay feema wane ka koy kosaray taafa banda wane kulu. Araŋ no g'a goyo te. Ay n'araŋ no alfagatara; nooyaŋ no. Yaw kaŋ maan, i m'a wi.» 	 Huan, nang leh na tapate'n maitam leh puanzak sunglam thu ah na siampu nasep uh na sem ding uh; huan nang nna na sem ding, siampu nasep na nasep ding in ka hon pia hi: nam dang hong kigolh peuhmah hihlup ahi ding uh, a chi hi.


I te me fo mo koyne da Baal-Peyor ka buukoy se sargayey ŋwa. 	 Boal-peor lamah a velh ua, misi kianga thil latte tuh a ne samta uhi.


Kulu nda yaadin, Rabbi mana bare ka nga bine korna naŋ, naŋ kaŋ a futa koroŋ Yahuda boŋ, zokotiyaŋ kulu kaŋ Manasse n'a zokoti nd'a sabbay se. 	 Huchipipiin leng TOUPAN a hehna thupi mahmah Manasiin a nahehsakna tengteng jiak in Juda tunga a hehna kuang a hihdai kei lai hi.


Ya Rabbi, baa kaŋ iri laala goono ga seeda iri boŋ, Kulu nda yaadin kala ni ma goy ni maa sabbay se! Zama daahir iri banda yeyaŋo ga baa gumo. Iri na zunubi te ni se. 	 Ka thulimlouhna un honhek mahleh na min jiakin aw TOUPA hongkuan in; ka puknate uh lah a tamta ngala, na tungah mahmah thil ka nahih khial uhi.


Kal a ne ay se: Ya boro izo, ma ni boŋ sambu sohõ ka azawa kambe haray guna. Ay binde n'ay boŋ sambu ka azawa kambe haray guna. Wiiza day, sargay feema meyo azawa kambe haray canse himando din goono ga kay, noodin windi meyo gaa. 	 Huchiin aman ka kiangah, Mihing tapa, mallam ngain na mit suan dih ve leh, a chi a. Huchiin mallam ngain ka mit ka suana, ngaiin, maitam kongpi mallam lutna ah hiai mullitna lim a naoma.


I koy Misira laabo ra ka kaa hala Tafanes, zama i mana Rabbi sanno gana. 	 Huchiin Aigupta gam a tungta ua, TOUPA paukam lah a mang ngal kei ua, huan, Tahpanhes khua ngei a tung uhi.


Ya Rabbi, ma s'ay furu; ya ay Irikoyo, ma si mooru ay. 	 Toupa hondampa aw, hon panpih ding in, kin meng in.


Ay di bannyayaŋ bariyaŋ boŋ, Bonkooni izeyaŋ mo goono ga dira ce gaa danga bannyayaŋ. 	 Sikhate sakol tunga tuang leh, lalte leitunga sikhate banga khea pai ka mu.


«Ni ma boroyaŋ donton i ma windi ka Kanaana laabo guna, laabo kaŋ ay ga no Israyla izey se. I kaayey kundey kulu ra ni ma boro fo donton, i boro fo kulu ma ciya jine boro i game ra.» 	 Israel suante ka piak, Kanan gam vaenkhe dingin mite sawl dih ve; a nam inko chih ua mi, a intekpapen lak ua mi khat chiat jel na sawl ding ahi, achia.


Isuwa na konnari jisi nga bina ra Yakuba se, zama baabo na Yakuba no albarka. A go ga ne nga bina ra: «Ay baaba buuyaŋ zaaro go ga maan. Waato din gaa no ay g'ay kayno Yakuba wi.» 	 Huan, Pa in a vualjawl jiak in Esauin Jakob a mudah a: huan, Esauin a lungsim in, ka pa sunni ding a nai ta a, huai hun chiangin ka nau Jakob ka that mai ding, a chi a.


da Maknadebay, da Sasay, da Saray, 	 Maknadebai, Sasai, Sarai;


bonkooni iyye mo no. I boro guwa kaŋ, i boro fo go no, a cindi mo i boro fo kaŋ mana kaa jina. Alwaati kaŋ a ga kaa, tilas alwaati kayna no a ga goro. 	 huan kumpipa sagihte ahi ua; nga a puk khin ua, khat a om lel a, a dang a hongtung nai keia. Huan a hongtun chiangin, tom chik phet a om ding hi.


Dawda binde na Israyla kulu margu care banda, za Sihor kaŋ go Misira tanjay ka koy hala Hamat furoyaŋo me, zama i ma kande Irikoy sundurko ka fun d'a Ciriyat-Yeyarim. 	 Huchiin Davidin Israel tengteng a kaikhawma, Aigupta gam luita Sihor akipan Hamath lutna chiang phain, Kiriath-jearim akipana Pathian bawm vala dingin.


Waato din gaa mo Rabbi na sufar* nda danji kaŋ fun beena ra Rabbi do dooru Saduma nda Gomorata boŋ. 	 Huan, Toupan Sodom leh Gomorra kho tungah van a Toupa kianga kipanin kat leh mei a zu saka;


Husam mo bu. Bedad izo Hadad, kaŋ na Midiyan kar Mowab windanta, a te bonkooni a nango ra; a kwaara maa Abita. 	 Huan, Samla a si a, Luipi gei a Rebototh khua a mi Saula in a sikin vai a hawm hi.


Zama i maa i goono ga salaŋ da ciine waani-waani yaŋ ka Irikoy beerandi. Gaa no Bitros tu ka ne: 	 Pau theihlouha thu genin Pathian phatin a za ngal ua.


Araŋ ma dira Rabbi araŋ Irikoyo banda, ka humbur'a, k'a lordey gana. Araŋ ma hangan a sanno se, ka may a se, ka naagu a gaa. 	 TOUPA na Pathian uh na jui ding uh ua, amah laudan na siam ding ua, a thupiakte na jui ding ua, a thugente na pom ding ua, a na te na sem ding ua, amah na len chinten ding uh ahi.


Cimbeeri ra no Musa, waato kaŋ a to albeeri, a wangu ka yadda i ma ne nga se Firawna ize wayo ize. 	 Ginna in, Mosi in a hopichin nung in, Pharo tanu, tapa a lawh a utkei a;


I zantey misa mo, ikuukuyaŋ no, i ga boro humburandi mo. I boro taaca din binde gonda ngey zantey kaŋ ga to da moyaŋ g'i windi. 	 A kangtalai khe kual lah sang tak leh mulkimhuaitak ahia; a li un kual, mita dim tetup mai a nei uhi.


Saduma koyo mo fatta zama nga m'a kubay, saaya kaŋ Abram zaamakoy kaa ka fun Sedorlawomer da koyey kaŋ yaŋ go a banda hamnayyaŋo do. I kubay Sabe gooro ra kaŋ ga ti Bonkooni Gooro. 	 Huan, Kedorlaomer leh a kianga kumpipa omte that a pai nungin Sodom kumpipa Save guamah Abram dawnin a hoh suka, (Save guam kumpipa guam a hita).


Araŋ di hayey kulu kaŋ yaŋ Rabbi Irikoy te dumi cindey wo kulu se araŋ sabbay se. Zama Rabbi araŋ Irikoyo, nga no ka wongu araŋ se. 	 TOUPA na Pathian un noute jiaka hiai namte tengteng tunga a hih dan na mu ua; TOUPA na Pathian un, amah mah hi noua dia gal hondou sak.


Woodin banda mo ay ga laakal kanay alkawli te in d'ey game ra, a ga ciya alkawli kaŋ ga duumi in d'ey se. Ay g'i gorandi, ay m'i ciya iboobo, ay m'ay nangu hananta sinji i bindo ra hal abada. 	 Huailou leng amau kiang ah lemna thukhun ka bawl dinga, amau adingin khantawn thukhun ahi dinga, a kiang uah kape dinga, amau ka pungsak dinga, a lak uah khantawnin ka biakbuk ka dingsak ding hi.


«Ni ma taasa te nyumayyaŋ se da guuru-say, a daba mo guuru-say no. Ni m'a daŋ kubayyaŋ hukumo da sargay* feema game ra ka hari daŋ a ra. 	 Silna dingin tuikuang dalin na bawl lai dinga, a khe leng dalin: huan kihoupihna puanin leh maitam kikalah na koih ding, huchiin huaiah tui na koih ding hi.


kala day nango kaŋ Rabbi ga suuban ni kunda fo ra. Noodin no ni ga ni sargayey kaŋ i ga ton salle. Noodin mo no ni ga hay kulu te kaŋ ay go ga ni lordi nd'a. 	 Na namte uh laka TOUPAN a seh ding munah nahalmang thillat te uh na lan zo ding ua, huailaiah thu ka honpiak tengteng na hih ding uhi.


Haay! Ni ya wayboro hanno no, ya ay baakwa! Haay! Ni ga boori! Ni gonda mo sanda koloŋay wane cine ni bangumo ra. Ni boŋ hamno ga hima hincin kuru kaŋ goono ga zumbu ka fun Jileyad tondo boŋ. 	 Ngaiin, na kilawm hi, ka it; ngaiin, na kilawm hi; na maituamna liah ah na mitte vahui bang ahi ua: na sam kel honbang ahi, Gilead mual pang khawnga kualte.


Amma araŋ ma haggoy da araŋ boŋ. I g'araŋ nooyandi marga ciiti borey se, Yahudance diina marga fuwey ra mo i g'araŋ barzu. Araŋ ga kay laabu koyey da bonkooni beerey jine ay sabbay se mo, zama araŋ ma ciya i se seedayaŋ. 	 Himahleh, pilvang un; vaihawmmite a honmansak ding ua; kikhopnain khawngah a honvo ding ua; keimah jiakin gam ukte leh kumpipate ma ah theihpihna pe ding na hongding ding uh.


Araŋ biney ma si yangala, Araŋ ma si humburu mo baaro kaŋ i ga maa laabo ra din sabbay se. Zama baaru fo ga kaa jiiri filaana ra, Yeesi fo mo baaru fo koyne ga kaa. Toonye goy ga bara laabo ra, Mayraykoyey ga yanje nda care. 	 Na lungtang uh bah kei hen, huai gama thuthang leng lau kei un; kum khatin thuthang ahong tung dinga, kum dangin thuthang a hong tung nawn sin ngala, kumpipa leh kumpipa kisualin gamah hiamgamna a om ding.


Ay ga ne araŋ se: abada! Amma d'araŋ mana tuubi, araŋ kulu ga halaci yaadin cine.» 	 Hilou e, ka hon hilh ahi, nou leng na kisik kei uleh huchibang mahin na mangthang vek ding uh, a chi a, a dawnga.


Zama a g'ay ceeri da beene hirriyaŋ, A ga naŋ ay marayyaŋey ma baa sabaabu kulu si. 	 Huihpiin aman a honkitamsaka, a san omlouin ka liamnate a pungsak hi.


D'a na sarti sambu za a go kurnyo fu ra, wala mo a ze ka jaraw fo sambu, 	 A pasal in a zak a leng a daih dide a, a phallouh kei leh a thuchiam tengteng a om gige ding a, a lungsim gak ding a a thuchiam chiteng leng a om gige ding.


Kaŋ icirayey fatta, i gonda anniya ngey ma koy-da-ye te ndunnya ra. Rabbi ne: Wa koy ka bar-bare. Wa koy-da-ye te ndunnya ra. I binde bar-bare, i goono ga koy-da-ye te ndunnya ra. 	 Huan sakolte a pai khia ua, lei kantana a vialvak theihna ding un a ngalkah ua, huan aman. Hiai akipan pai unla, lei kantan in vialvak un, a chi a. Huchiin lei kantanin a vialvak uh.


da Azarel, da Selemiya, da Semariya, 	 Azarel leh, Selemaia, Semaria;


Mate kaŋ iri jin ka ci araŋ se din, yaadin cine no sohõ ay ga ye ka ci araŋ se koyne: da boro fo ga waazu araŋ se baaru hanno fo kaŋ manti wo kaŋ araŋ jin ka ta, bora din ma ciya laalante. 	 Tumaa ka gen bangmah un, tua gen nawn ding ka hi. Tanchin Hoih na muh pen louhngal uh, tanchin hoih dang kua peuhin nou a honhilh leh, hamse lohin om hen.


Yesu kaa Kafarnahum. Waato kaŋ a go fuwo ra, a na talibey hã ka ne: «Ifo no araŋ goono ga care kakaw d'a fonda ra?» 	 Huan, Kapernaum khua ah a hongtung ua; huan, in sunga a om laiin, amau kiangah, Huai lampi ah bangthu ahia na kisel uh? chiin, a donga.


Ikulu to da Biya Hanno. I sintin ka salaŋ da ciine waani-waani yaŋ, mate kaŋ cine Biya goono ga no i se i ma salaŋ d'a. 	 Huan, a tunguah a tuang chiata, a vek un Kha Siangthouin a dimta uh, Khain a pausak bangjelin pau dangin a hongpauta uh.


Zama araŋ ma bonkooney ham ŋwa, da wongu nyaŋey, da gaabikooney, da bariyey, d'i kaarukoy, da borey kulu ham, burciney da tamey, ibeerey da ikayney.» 	 Kumpipate sa, sepaih heutute sa, mi hatte sa, sakolte sa, a tunga tute sa, mi tengteg sa, sikha leh sikha lote sa, leh milian leh mi neu sa na nek theihna ding un, chiin.


I goono ga hangan a se mo, zama za gayyaŋ no a goono g'i dambarandi nda nga moodabalo. 	 A mitkhialdawiin sawtpi lamdang sa taka a bawl nak jiakin a thu a limsak uhi.


da ji fitilla kaariyaŋ se, da yaazey tuusuyaŋ jiyo se, da dugu mo haw kaano se. 	 Leh khawnvak a ding thau leh, thaunilh ding in gimlim leh hal namtui ding in;


Sorro gu Yahudancey* n'ay barzu hala barzu me waytaaci afo si. 	 Judate lakah vuakna khat veia sawmli chinglou nga vei ka tuaka;


Sahãadin a na nga jinde sambu ka ne: «Ya Yesu, Dawda izo, ma bakar ay se!» 	 Huchiin, aman, Jesu, David Tapa, ka tungah zahngai in, chiin, a kikou a.


Irikoy nangora kambu hinkanta se, azawa kambe hara mo, ma kataaku waranka te, 	 Biakbuk pang nihna adingin singpek sawmnih a om ding a mallam pangah:


Zama ni n'ay fundo faaba buuyaŋ gaa, Ay moy mundi gaa, Ay cey mo tansi gaa. 	 Ka hinna sihna lakah, ka mitte khitui lakah, ka khete pukna lakah na humbit ngala.


I maa jinde beeri kaŋ fun beena ra ka ne i se: «Wa kaaru ka kaa neewo!» I kaaru ka koy beena ra buro ra. I ibarey mo go g'i guna. 	 Huan van akipanin aw thupitak a zataua, Hiai lamah hongpai tou un, chiin. Huan amau tuh mei lakah vanah a pai touta ua; huan amelmate un tuh amau a mu ua.


Woodin banda a koy Kafarnahum, nga nda nga nya nda nga nya izey, da nga talibey. Noodin i mana te kala jirbiyaŋ. 	 Huan, huai khitin Kapernaum khua ah a hoh suka, amah leh a nu toh, a unaute toh, a nungjuite toh; huaiah ni tam lou chik a om uhi.


Ruben da Gad izey gonda alman boobo. A se no, waato kaŋ i na Yazer laabu nda Jileyad laabu guna, i di kaŋ nangu hanno yaŋ no gumo alman se. 	 Reuben leh Gad tate'n gan a hau mahmah ua: huan, Jazer gam leh Gilead gam a muh un, a mun gan a dia mun hoih tak hi in a thei ua;


Mowab ay nyumayyaŋ cambu no, Edom boŋ no ay g'ay taamey catu, Ya Filistiya, kala ni ma zaama kaatiyaŋ te ay sabbay se.» 	 Pathian aw, nangmah mahin non deihlouh ka hi kei ua hia? Pathian aw, ka sepaihte kiang uah lah na pawt ngal ta keia.


Araŋ na boro adili ciiti ka zeeri k'a wi mo, a mana wangu araŋ se mo. 	 Midiktat siamlouh na tangsak ua, na thatta ua; aman zaw nou a hon doukei hi.


Ifraymu laabo boŋ mo Samariya kwaara no, Samariya mo, a boŋo ga ti Remaliya izo. D'araŋ mana cimandi, daahir araŋ si sinji. » 	 Huan, Ephraim lutang Samari ahi a, Samari letung Remalia tapa lel a hih jiakin. Na up nopkei uleh hihkipin na om kei hial ding uh, chiin, chi in. a chi a.


Ay go ga ŋwaaray i se. Ay si ga ŋwaaray ndunnya se, amma ay go ga ŋwaaray ngey kaŋ ni n'ay no se, zama ngey wo ni wane yaŋ no. 	 Amau dia ka nget sak jaw; khovel adia nget sak ka hi kei, nang non piakte ding ahi jaw; nanga ahi ngal ua.


Araŋ go ga farhã gumo woodin sabbay se, baa d'a ga tilas sohõ araŋ biney ma sara alwaati kayna taabi waani-waani ra. 	 Huaiah nakpi takin na kipak uhi, tuin (a kiphatmoh leh) khemna chiteng jiakin lungkham tadih mahle uchin;


Abafaras mo, kaŋ ga ti araŋ bora, Almasihu Yesu tamo, g'araŋ fo. Alwaati kulu a goono ga kookari araŋ se nga adduwey ra zama araŋ ma kay timmanteyaŋ da toonanteyaŋ Irikoy miila kulu ra. 	 Epaphra noumau laka, Kris Jesu sikhain chibai nou a honbuk hi, aman tuh Pathian deihlam phot pichin leh gin bikbekna neia na din theihna ding un, a thumna ah nou adingin a kisuk gige hi.


Handu taji kayyaŋ hane kulu mo, araŋ ga woone yaŋ no Rabbi se sargay kaŋ i ga ton: Yeeji hinka nda feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, kaŋ yaŋ i kulu sinda laru. 	 Huan, na kha thak teng un TOUPA ding halmang thil na lat ding uh ahi; bawngtal tung nih leh belamtal khat leh belamnou a pa kum khat a upa gensiatbei sagih;


Saaya kaŋ ni goono ga dira, i ga furo ni jine. Saaya kaŋ ni goono ka kani, i ga ni hallasi. Saaya kaŋ ni mo hay mo, i ga fakaaray ni se. 	 Na vak chiangin, nang a honpi ding: na ihmut chiangin, nang a honveng ding hi; huan na khanloh chiangin, nang a honhoupih ding.


Irikoy ya Naanaykoy no, nga kaŋ n'araŋ ce hal araŋ ma furo nga Izo, kaŋ ga ti iri Rabbo Yesu Almasihu, markasina ra. 	 Pathian, a Tapa Jesu Kris i Toupa kithuahpihnaa nou honsam lutpa, a muanhuai hi.


Ya Rabbi, ma si deeni ay ga ni futa ra, Ma s'ay gooji mo ni futay korna ra. 	 Toupa aw, honhehpihin, ka gim gawpta ngala: TOUPA aw, hondam sakin; ka guhte khawng lah a na vekta ngala;


Ma si ni ize way haawandi k'a daŋ kaaruwey ra, zama laabo ma si kaŋ zina ra, laabo ma si to da goy yaamo yaŋ. 	 Kijuak dia bawl dingin na tanu thanghuai sak ken; gam angkawmna gam a hongsuak dinga, thulimlouhnain a hongdim kha ding hi.


A gonda jiiri waranka cindi gu waato kaŋ a sintin ka may. A may mo jiiri waranka cindi yagga Urusalima ra. A nyaŋo maa Abi, Zakariya ize way. 	 A lal pattungin kum sawmnih leh kumngaa upa ahi; huan, Jerusalem ah kum sawmnih leh kum kua a lala; a nu min Abi, Zekaria tanu ahi.


Zama i mayray harey baa, hal i si hin ka goro care banda. I yawtaray laabo si hin k'i almaney sambu, baayaŋ se. 	 A thilneihte uh a thupi lua a, a om khawm theikei uhi; a gante jiakin mikhual a a omna gam un lah a chinta kei hi.


Waato araŋ wo manti boro kulu jama no, amma sohõ araŋ ciya Irikoy jama. Waato araŋ mana du suuji, amma sohõ araŋ du suuji. 	 nidanglaiin nam himhim na hi kei ua; tun jaw Pathian namte na hita uhi; nidang laiin zahngaihna namukei ua, tun jaw zahngaihna na muta uhi.


Rabbi ga ni kar mo da Misira jaŋey, da daŋ-ka-nooma, da kursa, da kaajiri mo, kaŋ i safari si no ni se. 	 Hihdam theih louh Aigupta meimatum, chithak, bawkna, vunthakin TOUPAN a hon gawt ding.


A na windo ra haray batama mo cina nda tondiyaŋ kaŋ i jabu, sasare hinza, da sedre tikseyaŋ sasare fo. 	 Biak in huangsung intual sung gil zopen suang sek chial thum leh, sidar singpek thuah khat in a bawl hi.


Amma d'i mana zayo di, i ma kande fu koyo alkaaley jine, i ma guna ka di hal a mana nga kamba daŋ nga gorokasino jinayo gaa. 	 Guta a kimuh keia ahihleh, in neipa vaihawmte kianga pi ding ahi, a invengpa van tungah a khut a kha na hiam chih thei ding in.


Araŋ danawyaŋ wo kaŋ goono ga fondo cabe, kaŋ yaŋ ga hamn'ize soolam ka yo gon! 	 Nou makai mittawte, thousi khisiang a sangawngsau valhte aw!


Iri jin ka maa gurzugay da wowi boobo Filibi kwaara ra, mate kaŋ araŋ ga bay. Amma iri te bine-gaabi iri Irikoyo ra ka Irikoy Baaru Hanna salaŋ araŋ se, baa kaŋ gaabakasina boobo go no. 	 A thawn hih naksangin, huai malamin, na theihsa bangun, Philippi khua ah gimthuak leh zumhuai taka bawla ka om nungun, dalna thupitak lakah leng Pathian tanchin hoih na kiang ua gen dingin ka Pathian uah hangsanna ka nei jaw uhi.


Neyomi ne nga anzurayey se: «Wa ye ka koy. Araŋ boro kulu ma koy nga nya kwaara. Rabbi ma gomni goy cabe araŋ se, danga mate kaŋ cine araŋ cabe in da buukoy se. 	 Huan Naomi-in a moute nih kiangah, Na nu uh inlam tuak tuaka pai nawn dingin paita un; misi tung leh ka tunga na hih bang un TOUPAN na tunguah siamtak in hih hen.


Ma si fongu iri kaayey taaley gaa k'i dake iri boŋ mo. Ma naŋ ni bakarawo ma waasu ka kaa k'iri kubay, Zama iri di kayna gumo. 	 Ka pipute uh thulimlouhnate ka lak uah theigige ken: na lainatnain honnadon pah hen. Nakpitaka hihniamin ka omta ngal ua.


Iri te jirbiyaŋ iri goono ga dira moso-moso, kala da cat no iri du ka to Kinidos. Hawo day n'iri ganji jina koyyaŋ kal iri casu Karita gungo banda kaŋ ga maan Salmoni. 	 Huan, ni tampi tak awlawlin ka pai ua, Knida kho jawn haksapiin ka tung teitei ua, huihin hon sawnkik jiakin Salmoni juanin Krit tuikulh jul huih hatlouhna lamah ka tai ua.


Bora din kaa ka ciya seeda, a ma seeda annura boŋ, zama boro kulu ma cimandi a seeda boŋ. 	 Huai mi tuh theisak dingin a hong, huai vak theisak din, amah jiaka mi tengtengin a gin theihna ding un.


Isakar wo, farka gaabikooni no. A ga fulanzam nga jejey game ra. 	 Issakar bel sabengtung hat tak belam huang kala kual ahi.


Woodin sabbay se, yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Guna, ay ga kande ni gaa takuba, ay ma boro nda alman kulu tuusu ka kaa ni ra. 	 Huaijiakin TOUPA PATHIANIN hichin in achi: Ngaiin, natungah namsau kahontun dinga, na laka kipan mi leh sa ka phuk mang ding.


Benyamin izey mo mana Yebusancey kaŋ yaŋ goono ga goro Urusalima ra gaaray, amma Yebusancey goro noodin Urusalima ra, ngey da Benyamin izey care banda hala hunkuna. 	 Huan, Benjamin suanten Jebuste Jerusalem khuaa omte a delh khia ua: Jebuste bel Benjamin suante toh tu tanin Jerusalemah a teng nilouh uhi.


Woodin banda, d'araŋ n'araŋ laabo heemaro dum'izey wi, ni ma si farey lokotey wi ka ban; ni ma si koobu te mo. 	 Huan, na lou ua na buh na lak chiang un lounawl zulte uh tan in na lak vek louh ding uh ahi, a sang leng na zon ding uh ahi kei


Ay ne bonkoono se koyne: «Hala day koyo yadda, kala i m'ay no tirayaŋ kaŋ ay ga konda isa daŋanta mayraykoyey do, zama i ma naŋ ay ma du ka bisa hal ay ma to Yahuda. 	 Huailouin kumpipa kiangah, Kumpipa kipah lam ahih aleh, Juda gam tan ka tun matenga kei a honpaisak jel theihna ding un, luipi khena ukpipate kianga piak ding laikhakte honpe lechin;


Woodin banda, tobay ga harram araŋ se, zama a ga gooye, amma a ce camsa mana fay. 	 Huan, zusapi, eknel a hai na a, a hihhang in a chin a kat louh ziak in, nou ding in a nin ahi.


Amma sohõ ni mayra si tondo. Rabbi jin ka boro ceeci nga boŋ se kaŋ ga saba nd'a bina. Rabbi n'a daŋ mo a ma ciya jine boro nga jama se, za kaŋ ni mana haggoy da haŋ kaŋ Rabbi na ni lordi nd'a.» 	 Himahleh na lalna a mongta ding; TOUPAN thu a honpiak na zuih louh jiakin TOUPAN amah lungtang pu mi a zonga, mite tung a heutu hi dingin TOUPAN amah a septa hi, a chi a.


Amma jama kaa arzaka ra, haw da feeji beerey, haya kaŋ i ga halaci din ra, zama i ma sargayyaŋ te Rabbi ni Irikoyo se Jilgal ra.» 	 Ahihhangin mipiten bel gallak thil belam leh bawngtalte hihman ding laka a hoih hoih Gilgal khuaa TOUPA na Pathian kianga kithoihna dingin a hontawi ua, a chi a.


Gaa no ay g'ay kamba kaa ni gaa. Ni ga di ay banda, amma ay moyduma, boro si di a.» 	 Huan ka khut ka lamang dia, huchi in ka nung lam na mu ding: himahleh ka mai a kimukei ding, a chi a.


kal a na nga ize Hadoram donton Bonkoono Dawda do. A kaa k'a baani hã, k'a saabu mo, zama a wongu nda Hadad-Ezer k'a kar mo. Zama Hadad-Ezer doona ka kande wongu Toy gaa. Hadoram mo kande wura nda nzarfu nda guuru-say jinay kulu dumi. 	 Hadadezer a sima, a thah jiaka chibai buk ding leh kipahpih dingin a tapa Hadoram David kiangah a sawla; Hadadezer leh Tou te lah nanakidou sek ahi ngal ua; dangkaeng leh damgka sik leh dal tuiumbelsuan chichih leng a tawisak lai hi.


Zama riiba woofo ka bara boro se, baa day a du ndunnya kulu, amma a fundo ma daray, wala a ma halaci? 	 Min khovel a pumin nei henla, amah kimangsak hiam, ahihkeileh kimanloh leh, amah adingin bang a phatuam dia?


Yaa no Rabbi Kundeykoyo ci: Ibarey ga Israyla jara kaŋ cindi din mo koobu, Sanda reyzin* tikse cine. Ni kamba ma ye k'a koobu sanda mate kaŋ cine reyzin kosuko ga te da kambey kulu. 	 Sepaihte TOUPAN hichiin a chi: Israel omsunte grep bangin lou siang vek unla, grep loumi bangin ahiangte van tuantuan un.


I kulu ga kaa no da toonye miila, I moydumey ga koy jina nda anniya, I ga tamyaŋ margu sanda taasi cine mo. 	 Hiamgam dingin a vek un a hong ua; suahlam huih bangin kilawp takin a maite uh dohsain a om; piaunel bangin salte a kaikhawm uhi.


Sesan binde sinda ize aruyaŋ, kala ize wayyaŋ. Sesan gonda Misirance bannya fo kaŋ se i ga ne Yara. 	 Huchiin Sesanin, tanute chihlouh, tapate a neikei. Huan Sesanin, Aigupta mi khat, sikha a neia, a min Jarha ahi.


Waati kulu kaŋ i ga koy, i kanjey ga gana kuray fo, i si bare alwaati kaŋ i goono ga dira. 	 A pai chiang un sik liin a pai thei ua, a pai un leng a kihei ngei kei uh.


Ndunnya ra mo araŋ ma si ne boro kulu se Baaba, zama araŋ Baabo ya afolloŋ no, nga kaŋ go beena ra. 	 Huan, leitung ah kuamah, Pa, chikei un: na Pa uh khat kia ahi, van a om.


Naaman mo kaa, nga nda nga bariyey da nga torkey, ka kay Iliyasu windo me gaa. 	 Huchiin Naaman a sakolte toh, a kangtalaite toh a vahoha, Elisa in kongpi bulah a vadinga.


Yesu ne a se: «Ifo se no ni ga ne ay se ihanno? Ihanno kulu si no kal afolloŋ, Irikoy hinne. 	 Huan, Jesun a kiangah, Bangdia hoih honchi? mi khat kia ngallou kuamah hoih a om kei, huai tuh Pathian ahi.


Fafara korfo kaymi himandiyaŋ go no, kaŋ i te nda sisiri tuk'izey se, kaŋ yaŋ go muuley yolley gaa. Iyye go no tuk'ize fa se, iyye koyne tuk'ize fa mo se. 	 Khuam lu a bawkte dingin gial imiam leh kihek nginngiante a oma; bawk adingin sagih, huan, bawk khat adingin leng sagih mah.


A go no mo, kaŋ a go i albarkandiyaŋo gaa, kal a fay d'ey ka ziji beene. 	 Huan, hichi ahi a, a vualjawl lai takin amau a paisanta a, van ah pi touhin a omta hi.


Hambara i ga jaŋ igu adilante waygo ra. Ni ga birno kulu halaci iguwa jaŋay se?» Rabbi ne: «Ay s'a halaci d'ay du waytaaci cindi gu a ra.» 	 Mi diktat nga in sawm nga ching lou ahi kha ding ua; ngaa a chinlouh jiak un kho pumpi na hihmang ding maw? achia, a dawnga. Huan, aman, huailaia, sawm li leh nga ka muh leh ka hihmang kei ding, achia.


A ciya mo, Adoni-Zedek, Urusalima* kwaara koyo maa baaru kaŋ Yasuwa na Ayi ŋwa, a n'a kulu halaci parkatak mo. Danga mate kaŋ cine a te Yeriko da nga koyo se, yaadin no a te Ayi da nga koyo mo se. A maa baaru kaŋ Jibeyon borey, nga da Israyla na care no amaana, i goono ga goro i game ra mo. 	 Huan, hichi ahia, Jerusalem kho kumpipa Adoni-zedekin josuain Ai khua a laa, a hihgawpa, Jeriko khua leh a kumpipa uh a hihsiat bangin Ai khua leh a kumpipa uh leng a hihse gawpa, Gibeon khuaa miten Israelte toh kilepna a bawl ua, a lak uah a teng tei sam uh chih a jak un, a lauta mahmah ua;


Ya araŋ dumey kulu almayaaley, wa Rabbi seeda! Wa Rabbi darza d'a gaabo seeda. 	 Mi chih a chi chihte aw, TOUPA kiangah pia unla, TOUPA kiangah thupina leh hatna pia un.


I na Manasse nda Ifraymu hay Yusufu se Misira laabo ra, Asenata, Alfa Potifera, kaŋ ga ti On wano, ize wayo no k'i hay a se. 	 Huan, Joseph in Aigupta gamah tapa Manassi leh Ephraim a neia, huai mite On kho siampu Potipher tanu Asenathin amah a neihsak ahi.


Rabbi n'iri adilitara bangandi taray kwaaray. Wa kaa, iri ma Rabbi iri Irikoyo goyo dede Sihiyona ra. 	 TOUPAN ka dikna a phuangta; kisa un, Zion ah I phuang ding uh, TOUPA I Pathian thil hih.


Gaa no Bildad Suhi bora tu ka ne: 	 Huchiin Bildad Sua miin a dawnga, hichiin a chi a:


Zama borey kaŋ yaŋ ga wangu Irikoy ganayaŋ, I jama si du banda, Danji mo ga ngey kaŋ yaŋ ga me-daabu ta windey ŋwa. 	 Pathianlimsaklou kithuahpihna lah hut ding ahia, golhna puaninte lah meiin kangmang ding ahi ngala.Siatna a pai ua, thulimlouhna a suakkhe sak uh, huan a lungtang un khemna a opkeuh uh.


I na tandey bato mo haggoy, sanda mate kaŋ i hantum. I na sargay kaŋ i ga ton yaŋ no zaari kulu lasaabuyaŋo boŋ, danga mate kaŋ i kayandi i se, zaari kulu muraadey hina me. 	 Huan a kigelh bangin, biakbukte ankuangluina a bawl ua, a hihdingzahin niteng halmang thillatte, dan dungjuiin, ni tenga sepding kiphamoh bangin a lan ua;


Zama ni n'a daŋ a ma goro albarkante gumo hal abada. Ni n'a bina kaanandi nda farhã ni jine. 	 Kumpipan TOUPA tuh a muang ngala, tungnungpen chitna jiakin a ling kei ding hi.


Boro fo go no kaŋ se i ga ne Barabbas, kaŋ i n'a haw borey kaŋ murte banda, murteyaŋo ra mo i na boro fooyaŋ wi. 	 Huan, mi khat, Barabba a chih uh, a helte lakah hensain a oma, huaiten tuh helna ah tual a that uh.


I n'i gana kala Urdun me. A go mo, nangu kulu fonda ra a to da bankaaray da taasa yaŋ, kaŋ yaŋ Suriyancey furu i gartyaŋo se. Diyey mo bare ka koy ci bonkoono se. 	 Huan, Jordan lui phain a va delh ua; huan, ngaiin, Suriaten a kin jiak ua a paih uh puansilhte leh vante lam tawnin a om jeljul a. Huan, a mi sawlte a hongkiik nawn ua, kumpipa a honghilh ua.


Kala Acis ne nga bannyey se: «Guna, araŋ di boro wo follokom no. Ifo se no araŋ kand'a ay do binde? 	 Huchiin Akis in a sikhate kiangah, en ta unla, mi hai ahih lah na thei gige ngal ua, bangdia ka kianga honpi na hi ua?Mihai ka kitaksap jiakin hia hiai mi a haidan hihlang dia ka maa na honpi uh? Hiai mi ka in ah a honglut tel mahmah ding maw? a chi a.


Iliya ne bonkoono se: «Rabbi ne: Za kaŋ ni na diyayaŋ donton i ma hã ni se Ekron tooro Baalzabula gaa, ifo no, Irikoy kulu si no Israyla ra, kaŋ gaa i ga hã no? Sohõ ni si zumbu ni dima kaŋ ni kaaru boŋ, zama sikka si ni ga bu.» 	 Huan, aman a kiangah, Toupa'n hichiin achi: Ekron kho pathian Baal-Zebub dong ding a mite na sawl vial mahmah, Israel gama Pathian dot ding a om nawn louh jiak ahi maw? Huaijiakin lupna a na kahtou na hongkum suk nawn het kei dinga, na si ngeingei ding, chiin, a chi a.


Amma bora kaŋ goono ga mo sinji asariya toonanta gaa, asariya kaŋ ga burcinandi, a ga soobay ka woodin te mo, bora din wo manti maako no kaŋ goono ga dinya, amma teeko no kaŋ goono ga goy. Nga wo ga ciya albarkante nga goyo ra. 	 Himahleh kuapeuh dan kim, noplenna dan tuh, vela, huchibanga om gigea, ngaikhiaa, mangngilhnawn maimah nak bang hi loua, juia na sem gige hi jaw tuh, huai mi tuh a thilhih ah vual jawlin a om ding hi.


Ya Baaba adilitaraykoyo, ndunnya mana ni bay, amma ay na ni bay. Borey din mo bay kaŋ ni n'ay donton. 	 Pa diktat aw, khovelin jaw nang honthei keia, ken jaw kon thei hi; hiaiten leng nang kei non sawl chih a thei uh.Huan, a kiang uah na min ka theisaktaa, ka theisak ding, nang kei non itna bangbang na itna amaua a oma, kei leng amaua ka om theihna dingin, a chi a.


Zama Musa do no Irikoy na asariya* no, amma gomni nda cimi, Yesu Almasihu do no i fun. 	 Banghanghiam chih leh, Danthu Mosi zanga piak ahi a; hehpihna leh thutak Jesu Kris-a hongpai ahi.


Kala Rabbi ne: «Ay Biya si kakaw da boro hal abada, zama nga wo Adam-ize no. Amma jirbey kaŋ a ga goro ga to jiiri zangu nda waranka.» 	 Huchiin, Toupan, ka khain mi khantawnin a sual nilouh louh kei ding, amaute lah sa ahi ngal ua: ahihhangin kum ja leh kum sawmnih a dam ding uh, a chi a.


Wa Meroz laali, yaa no Rabbi malayka ci. A gorokoy laali da laaliyaŋ korno, Zama i wangu ka koy Rabbi gaakasina do, I wongu ka Rabbi gaakasinay ka gaaba nda soojey. 	 Merozi hamsiat un, Toupa Angelin a chi, huailaia omte nakpi takin hamsiat un; Toupa panpihin, Toupan mi hattak a sualna panpih dinga a hong louh jiak un.


Rabbi ne koyne: «Guna, nangu fo neeya ay jarga, ni ga kay tondo wo boŋ. 	 Huan TOUPA'N, En in, ka kiang ah mun a om, huchi in suangpi tungah na ding ding:


Iliya ne a se: «Ma si humburu. Koy ka te haya kaŋ ni ci din, amma ma jin ka te ay se maasa kayna za sintina ka kand'a ay se. Kokor banda ma te nin da ni izo se. 	 Huan, Elija in a kiangah, lau ken; na gen bangin va hih in: Ahihhangin huaiin tanghou neuchik petmah honbawlsak phot inla, huai hontawi inla, huai khit chiangin nanga ding leh na tapa ading na bawl na ke.


Enosu wane, Sita wane, Adamu wane, Irikoy wane. 	 huai tuh Enos tapa ahi a, huai tuh Set tapa ahi a, huai tuh Adam tapa ahi a, huai tuh Pathian tapa ahi.


Amma, ya Rabbi, ni ya koray no ay se, Ni ya ay darza d'ay bina gaabandikwa mo no. 	 Ka awin TOUPA tuh ka sama, a tang siangthou akipanin a hondawng jel hi. Selah.


Ay g'i faaba Alaahara hino gaa. Ay g'i fansa mo buuyaŋ gaa. Ya buuyaŋ, man ni balaawey go? Ya Alaahara, man ni halaciyaŋo go? Barmayyaŋ si no ay do. 	 Han thilhihtheihna a kipan amau ka tan dinga; sihna a kipan amau ka tan ding; Aw sihna, na gawtnate koiah a om ua? Aw han, na hihsiatna koiah a oma? ka mit akipan kisikna sel ahi ding.


Zama riiba woofo no boro ga du baa day a du ndunnya kulu, amma a fundo ma daray? Ifo no mo boro ga no kaŋ ga hin ka nga fundo fansa? 	 Min khovel a pum in nei henla, a hinna tan jel leh, amah a ding in bang a phatuam dia? A hihkeileh, min a hin sikin bang a pe thei a?


Diya kaŋ koy ka Mikaya ce din binde salaŋ a se ka ne: «Guna, sohõ annabey kulu sanney, me folloŋ no i goono ga gomni salaŋ bonkoono se. Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ni sanno ma saba nd'i waney, i ma ciya afo. Kala ni ma gomni sanni te.» 	 Huan, Mikai sam dinga a sawl pa un a kiangah, "ngaidih, jawlnei in thukhat sat in ahoih lam in kumpipa kiangah thu a gen chiat ua; agen khit sa bangchiat un na gen sam in la, ahoih lam in va gen in" chi in a gen a.


Araŋ bumbey ga bay kaŋ ay kambey wo no ka hayey kaŋ ay ga laami kulu goy te, hala nd'ay banda borey wane. 	 Hiai khutten keimah leh ka lawmte taksap a khoihkhiak jel dan, noumau ngeiin na thei uhi.


I kuuwa, amma faabako si no. I hẽ baa Rabbi gaa, amma a mana tu i se. 	 Huaitakin leivui huih mutleng bang mai in ka sat nena: kholak buannawi bangphetin ka pai kheta hi.


Boro kaŋ ga tangari seeda te nga gorokasin boŋ wo goobu, da takuba, Da hangaw kaŋ meyo gonda deene no. 	 Mi a inveng siatna theihpih juaugen khetbuk leh, namsau leh, thal hiam ahi.


A ne koloŋay neerakoy se: «Wa hayey din kaa neewo! Araŋ ma s'ay Baaba fuwo ciya fatawci nangu.» 	 huan, vakhu juakte kiangah, Hiai thilte hiai lai akipanin pai pih un, ka Pa in sumsinna in dingin bawl kei un, a chi a.


Zama boro kaŋ duma haŋ kaŋ ga kaan nga bine ibaay laala se, bine ibaay laala do no a ga fumbi wi. Amma boro kaŋ ga duma haŋ kaŋ ga kaan Biya _Hanno__ se, Biya _Hanno__ do no a ga fundi hal abada wi. 	 Amah salama tuhin saa om siatna a at ding. Khalama tuhin bel khaa kipan khantawn hinna a at ding.


Saaya kaŋ a na tiŋay daŋ haw se, Oho, hal a na harey neesi nda deedandiyaŋ hari, 	 Huiha dinga gikna a piak lain, leh tuite tehna a a teh laiin;


Mate kaŋ cine i ga borbota margu k'a ton danji ra din, yaadin no a ga ciya zamana bananta ra. 	 Huchiin, buhlemte tuh a la khawm ua meia a hal bang un khovel tawpna ah a om ding.


Waato kaŋ Yesu di woodin, a te bine ka ne i se: «Wa naŋ zanka kayney ma kaa ay do. Wa s'i ganji, zama woone yaŋ dumi no Irikoy koytara ga bara nd'a. 	 Himahleh, Jesun huai a muhin a lunghikei mahmaha, nungjuite kiangah, Naupang neute ka kiangah honpaisak unla, kham kei un; Pathian gam huchibang mitea ahi ngala.


Yesu ne: «Wa naŋ borey ma goro.» Noodin mo gonda subu tayo boobo. Alborey goro mo, i to sanda zambar gu cine. 	 Huan, Jesun, Mite tu sak un, a chi a. Huan, huai lai ah loupa tampi a om hi. Huchiin, pichingte a tuta ua, a tam lam uh tuh sangnga khawng ahi uh.


Wa haggoy bo, da mate kaŋ araŋ goono ga dira nd'a, manti danga borey kaŋ sinda laakal, amma danga laakalkooniyaŋ. 	 Huan, mi pil loute banga om louin, mi pilte banga om jawin, na omdan uah pilvang un;


Woodin binde ga ti sargay summaare kaŋ i ga ton asariya, nda ŋwaari sargay wane, da zunubi se sargay wane, nda taali se sargay wane nda ji tuusuyaŋ wane, da saabuyaŋ sargay wane mo. 	 Hiai hi haltum thillat, tangbuang thillat, khelh thoihna, tatleek kithoihna dan;Sinai gamdai a Israel suante'n thillat TOUPA kiang a lat ding a thu a piak ni a Sinai tang a TOUPA'N Mosi thu a piak khum.


I tun Alusa ka koy zumbu Refidim. Noodin no jama mana du hari kaŋ i ga haŋ. 	 Alus a kipan in a pawt ua, Rephidim ah giahbuk a sat ua, huai ah mipite dawn ding tui a om kei hi.


Ni go g'ay mo-kuurey di i ma goro feerante. Ay boŋo mo haw kala ay si du ka salaŋ. 	 Nidanglaite khawng ka ngaihtuaha, tanga- tuana kumte.


A binde, han din hane Koy Beero g'i ce guuru taalamey hibandi, da wayna himandey, da handu himandey, 	 Huai ni chiangin TOUPAN akizephoihnate uh a laksak dinga, khebulhte, len lukhu te, hakklote;


Kala Bonkoono Dawda furo ka koy ka goro Rabbi jine ka ne: «May ci ay, ya Rabbi Irikoy? May ci ay dumo mo, kaŋ ni to da ay hala neewo? 	 Huchiin kumpipa David bel a luta, TOUPA maah a tu-a, Aw TOUPA Pathian, kua ahia ka hiha, ka inkote leng kua ahia a hih ua, hichi tantan nonpi?


Ay maa baaru kaŋ fun Rabbi do, A na diya donton a ma koy dumi cindey ra ka ne: «Wa margu! Wa tun Edom gaa da wongu! Wa tun ka wongu marga soola!» 	 TOUPA kiang akipan thupuan ka zata, namte kiangah sawltak sawl ahita, Kikai khawm unla, amah sual unla, kidou din kuan un.


I binde fun saara do da waasi da humburkumay da farhã bambata. I zuru nda waasi zama ngey ma konda baaro a talibey se. 	 Huan, lau leh kipak mahmah kawm in han a kipan in a pai mengmeng ua, a nungjuite hilh ding in a taita ua.


Yowab ne a se: «Manti nin no ga ciya baaru kondako bo hunkuna. Han fo ni ga konda baaru, amma hunkuna ni si konda baaru kulu, zama bonkoono izo bu.» 	 Huan, Joab in a kiang ah, Tuni in zaw tanchin va hilh nai ken, nidang chiang in tanchin va hilh nani teh, kumpipa tapa a sih ziak in, tuni in zaw tanchin bangmah va hilh dah in, a chi a.


Alman kulu kaŋ ce camsa mana fay bindo ra, wo kaŋ si gooye mo ga harram araŋ se. Boro kulu kaŋ lamba i gaa ga harram. 	 Gamsa chin ka a, ka paisuaklou, eknel leng hailou chi tengteng nou a ding in thil nin ahi a; kuapeuh huaite khoih a nin ding uh.


Ngey da dumayze hinka kulu nda maano kaŋ go i gaa banda daaro gaa haray, da taana kaŋ go ga haame daabu mo. A g'i dumbu dumayzey jarga k'i kaa. 	 A kal nihte leh a tuam thau a phuk chin a om leh a sin tuam lam, a kalte toh kigawm in a suah ding ahi.


Da ni mwa na ni daŋ ni ma taali te, m'a dagu! Ni ma furo Irikoy koytara ra mo-fo-koy ga bisa ni se i ma ni catu danji bango ra nda ni mo hinka. 	 Huan, na mitin a honhihpuk leh, khel khia in; mit lang khat neia Pathian gama lut nanga dingin a hoihjaw, mit lang nih neia gawtmuna paiha om sangin,


Yakuba binde go noodin nga hinne. Kala boro fo gurjay d'a kala mo ga ba ka bo. 	 Huan, Jakob amah kia in a omta; huan, mi khat toh phalvak tan a kibuan buan


Woone gaa no iri ga bay kaŋ iri ga ba Irikoy izey: d'iri ga ba Irikoy k'a lordey te mo. 	 Hiaiah Pathian tate i it chih i thei, Pathian i ita, a thupiakte i zuihin.


A ciya mo, za waato kaŋ a n'a daŋ nga windo jine fune, da haŋ kaŋ go nga se kulu boŋ, kala Rabbi na Misiranca windo albarkandi Yusufu sabbay se. Koyne, Rabbi albarka go hay kulu boŋ, fari wane da windo wane. 	 Huan, hichi ahia, a in ah heutu in a bawla, a neih tengteng tunga heutu a abawl nungsiah Joseph jiakin Toupan Aigupta inkuanpihte a vualjawlta hi; in lam leh gam lama a neih tengteng Toupa vual a jawl jel hi.


Ay binde koy k'a tugu Ufratis meyo gaa, sanda mate kaŋ cine Rabbi n'ay lordi nd'a. 	 Huchiin TOUPAN thu a honpiak banginka kuana, Euphrates lui chin ah ka selta a.


Nangu kulu kaŋ a ga furo, wa ne windikoyo se: ‹Alfa ne: Man ay yawtaray fuwo, naŋ kaŋ in d'ay talibey ga Paska ŋwa?› 	 Huan, a lutna peuhah, huai intekpa kiangah, Sinsakpan, Ka nungjuite toh Paikan Ankuang ka nek na ding uh, ka mikhual indan koilai ahia? a chi, na chi ding uh.


A n'iri faaba iri yanjekaarey kambe, Zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada. 	 Hondoute lakah honhumbita: a chitna lah khantawnin a om sin ngala.


«Lawitey sanni neeya: za jiiri waranka cindi gu izey ka koy beene, i ga furo kubayyaŋ hukumo ra, ka kookari a goyo ra. 	 Levite tantuam hiaite ahi: kum sawmnih leh kum nga chiang tunglamin kihoupihna puanina nasepna a sem ding uh:


Araŋ ma si karhã suba se mo, zama suba bumbo ga karhã nga boŋ se. Zaari fo taabi waas'a se. 	 Huchiin, a jiinga ding lunghimoh keiun, a jingin amah a ding a kilunghimoh tawm ding jiakin. Nikhatading in ni khat gimthuak a hun hi.


Ay ga dira Rabbi jine fundikooney laabo ra. 	 Mihing gamah TOUPA maah ka vak ding hi.


Hillo jinda go ga tonton da gaabi gumo. Musa go ga salaŋ, Irikoy mo go ga tu a se da jinde. 	 Huan sawtpi pengkul aw a gina a ngaih semsem laiin Mosiin thu a gena, huan awin Pathianin amah a dawng hi.


Zama borey kulu kaŋ g'ay Baabo kaŋ go beena ra miila te, ngey no ga ti ay kayne alborey, d'ay waymey, d'ay nya.» 	 Kuapeuh ka Pa vana om deihlam hih phot tuh ka unaute ka sanggam nute, ka nute ahi uh a chi a.


Yaadin cine no bonkoono Yowasa mana fongu nda gomno kaŋ a baabo Yehoyda te nga se, amma a n'a izo wi. Saaya kaŋ cine a goono ga ba ka bu, Zakariya ne: «Rabbi ma guna, ka bana.» 	 Huchibangin kumpipa Joasin a pa Jehoiada hehpihna thei gige louin a tapa a that ta hi. Huan, asih kuan in, TOUPAN a hongngaihtuah dinga, phu a honglak sak ding, a chi a.


Woodin banda boro kulu kaŋ no, da Israyla izey ra no, wala yawey kaŋ yaŋ ga goro araŋ do no, nd'a na kuri dumi kulu ŋwa, ay ga gaaba nda bora din kaŋ na kuro ŋwa. Ay g'a waasu ka kaa nga jama ra mo. 	 Huan, kuapeuh Israel innko lak mi hiam, gamdang mi a lak ua teng hiam, bang sisan leng ne peuhmah, huai sisan ne mi tungah ka mai ka gumsak ding a, a chipihte lak a kipan in tuamkoih in ka omsak ding.


Borey kaŋ yaŋ na ni kaynandi din izey ga kaa ka sombu ni jine. Borey kulu kaŋ yaŋ donda nin mo ga kaa ka sombu ni ce taamey do. I ga ne ni se Rabbi gallo, Kaŋ ga ti Sihiyona, Israyla wane Hananyankoyo kwaara. 	 Huan, nang hon hihgentheite tapate kunin na kiangah a hongpai ding ua; nangmah musitmite tengteng chibai bukin na khepek nuaiah a kun ding uh; nang bel Toupa khopi, Israelte Mi Siangthou Zion, a honchi ding uh.


Ngey, koy kayney da maga-nyaŋey da mayraykoyey da koyo faadancey margu, i di borey wo, kaŋ danjo mana du hina i gaahamey boŋ. Baa i boŋ hamni mo mana ton nda danji, i muduney himayaŋ mana barmay, danjo farre mo mana lamba i gaa. 	 Huan bial-heutute leh, vaihawmmite leh ukpipate leh kumpipa dantheimite, omkhawmten hiai mite, meiin a pumpi tunguah hihtheihna a neikeia, a lujang ua sam leng a kang dan keia, a puansilh uleng a lamdang keia, mei gim leng a nam kei uh chih a mu uhi.


Boro kaŋ ga ti naanaykoy hari kayna ra, naanaykoy no hari boobo ra. Koyne, boro kaŋ sinda cimi hari kayna ra, a sinda cimi mo hari boobo ra. 	 Kuapeuh tawmchik tunga ginom lou tuh tampi tungah leng a ginom kei nak uhi.


Kaynu margu nda nga wando. A te gunde ka Hanoku hay. Kaynu na kwaara fo sinji ka nga izo maa daŋ a gaa, Hanoku. 	 Huan, Kainain aji a ompiha; huchiin, a gaia, Enok a nei hi: huan, khua a sata, a kho min dingin a tapa tam sakin, Enok a chi hi.


Woodin sabbay se no araŋ ga fayanka alman kaŋ ga halal da wo kaŋ ga harram game ra. Araŋ ma fay mo curo kaŋ ga halal da wo kaŋ ga harram game ra. Koyne, araŋ ma si araŋ boŋ ciya fanta hari alman do, wala curo do, wala hay kulu kaŋ ga fanag do, wo kaŋ yaŋ ay n'i fay k'i ciya araŋ se harram. 	 Huaijiakin sa siang leh sianglou leh vasa siang leh siang lou na khentuam ding ua; sa hiam, vasa hiam lei a a vaka vak thoh chi himhim hiam nou adia sianglou dia ka sehtuamtein na hinna uh na kihhuai sak ding uh ahi kei hi.


Kulu nda yaadin araŋ n'ay furu, araŋ may de-koy waani yaŋ se. Woodin se no ay si ye k'araŋ faaba koyne. 	 Himahleh nouten nou lehngatsan ua, pathian dangte na na sem zota uh; huaijiakin ka honhonkhe nawn kei ding hi.


Israyla bonkoono tu ka ne: «Wa ci a se: Boro kaŋ goono ga nga wongu kwaayo haw, a ma si fooma sanda boro kaŋ goono g'a feeri cine.» 	 Huan, Israel kumpipan a dawnga, mi a kigalvan lai takin, a kigalthuamna suah khesa bang takin a kiuangsak ngei kei uh, chiin vahilh dih ua, a chi a.


Ay g'a koytara tabbatandi mo hal abada, da day a ga haggoy k'ay lordey d'ay farilley te, mate kaŋ i go ga te hunkuna.› 	 Ka thupiakte leh ka vaihawmte a pom gige leh-tua na hih gige bang un-a gam khantawn a din ka kipsak ding hi.


Ni ga ce, ay mo ga tu ni se. Ni ga yalla-yalla nda ni kambe goyey. 	 Non na sam dia, huan ka hondawng ding hi: na khut nasep non lunggulh ding hi.


Bora kaŋ na talent guwa ta din kaa ka kande igu fo koyne ka ne: ‹Ay jine bora, guna, talent guwa kaŋ ni no ay se kande igu fo riiba.› 	 Huan, talent nga mupa a hongpai a, talent nga dang a hon tawi a, Pu, nang talent nga non kemsak a; en dih; talent nga dang ka mukhia e, a chi a.


Zama Yusufu izey kunda hinka no, Manasse da Ifraymu. Koyne, i mana Lawi kunda no baa fo laabo ra, kala day birniyaŋ kaŋ ra i ga goro, ngey nda ngey almaney kuray nangey d'i arzaka kulu se. 	 Joseph suante nam nih ahi ua, Manassi leh Ephraim: Levi chite huai gamah tantuam a pe kei uh, a omna ding uh khopite leh a daikim gan tatna ding mun leh a in u leh a lou uh bawlna ding loungal.


Amma adilantey faaba wo, Rabbi do no a ga fun. Nga no ga ti i gaabi do taabi alwaati ra. 	 Ahihhangin mi diktatte hotdamna tuh Toupa akipanin ahi; amah tuh mangbat laia kulhpi muan ahi.Toupan amau a panpihin a humbit a, amah ah a kituklut jiak un mi gilou-salou te lakah humbitin a hondam hi.


Zama i maa hẽeni jinde Sihiyona ra kaŋ ne: «Kaari iri, zama i n'iri ku! Iri haaw gumo, zama iri go ga laabo naŋ. Zama ibarey n'iri nangorayey zeeri.» 	 Zion a kipan kah husa jak ahi ngala, i naksiat khit tak dan uh: gen ding i thei mahmah kei ua, i gam i paisan jiak uleh, i tennate a paihkhiaktak jiak un.


Day i mana faham buuru kunkuney ciina gaa, zama i biney ga sandi no. 	 Tanghou thu khawng lah a theisiam kei hial ua, a lungtang uh a tak ngala.


Jideyon kaa Sukkot borey do ka ne: «Wa guna, Zeba da Zalmunna neeya, kaŋ yaŋ araŋ n'ay fanta i boŋ. Araŋ ne: ‹Ngo Zeba da Zalmunna go ni kambe ra no sohõ, kaŋ ga naŋ iri ma ŋwaari no ni borey kaŋ farga se?› » 	 Huan, Sukoth khuaa mite kiangah a hoh toua, Zeb leh Zalmun te en dih ve ua leh, hiaite a kei ua, Zeb leh Zalmun na khut a omsa banga, huchia mi bahte tanghou ka piak mai ding uh? chia honna enghou vialte, a chi a.


Ni ma si bara nda neesiyaŋ muudu waani-waani, ibeeri nda ikayna. 	 Na in uah tehna chi tuamtuam, a lian leh a neu na kem ding uh ahi kei.


Nga no ga ti Rabbi iri Irikoyo. A ciitey go ndunnya kulu ra. 	 Amah TOUPA i Pathian ahi: a vaihawmte lei tengtengah a om hi.


Koyne, Yakuba na nango kaŋ Irikoy salaŋ d'a din maa daŋ Betel. 	 Huan, Jakob in, Pathian in a houpih na mun min dingin Bethel asa hi.


Ni ma feema cina Rabbi ni Irikoyo se da tondiyaŋ kaŋ i mana jabu. A boŋ no ni ga sargay kaŋ i ga ton salle Rabbi ni Irikoyo se. 	 TOUPA na Pathian uh maitam suang sek louhin na bawl ding uh ahi; huaiah TOUPA na Pathian uh adingin halmang thillatte na lan ding ua:


A go no, Zakariya go nga alfagataray goyo gaa Irikoy jine, nga alwaato boŋ. 	 Huan, hichibang ahi a, a pawlte hihdan bang jela Pathian maa siampua a gamtat laiin,


I maa baaru kaŋ ay goono ga bine jisi. Kunfako kulu si no ay se. Ay konnakoy kulu maa ay masiiba baaru, I farhã mo za kaŋ ni na woodin te ay se. Zaaro kaŋ ni fe din, ni ga kand'a, Ngey mo ga ciya ay cine. 	 Ka thum aja ua: kuamah hongkhamuan ding a om kei uh; ka mangbatna ka melmate tengtengin aja ua, ahihjiakin a kipak uh: na phuan khiaksa ni na tun dinga, kei bang ahi ding uh.A gitlouhna tengtenguh na maah hongtung hen: ka tatlekna tengteng jiaka ka tung na hih bangin amau tungah leng hihin: ka thumna lah a tama, ka lungtang lah a bah ngala.


A na nga borey hino beerandi mo, Nga hanantey kulu sifayaŋ nooya, Kaŋ ga ti Israyla izey, dumo kaŋ ga maan a. Alleluya! 	 A mite adin ki a tungdingta, a misiangthou tengteng adin phatna mah; amah kiang naia om Israel mite ading. Toupa phat un!


Musa ne Rabbi se: «Borey si hin ka kaaru Sinayi tondo boŋ, zama ni jin ka sanno gaabandi iri se ka ne: ‹Ma hirriyaŋ daŋ tondo do haray. M'a hanandi k'a fay waani mo.› » 	 Huan Mosiin TOUPA kiangah, Sinai tangah mite a hong tou theikei ding uh: Tang kimvelin dai kai inla, hihsiangthouin chia, non hilh jiakin, a chi a.


Amma Rabbi Biya jin ka fay da Sawulu. Biya laalo fo mo kaŋ fun Rabbi do goono g'a humburandi. 	 Huan, TOUPA khain Saula a pawtsana, TOUPA sawl dawiin amah a hihbuai.


Hala day ni yadda, doŋ m'ay tugu Alaahara ra, M'ay tugu hala waati kaŋ ni futa bisa. Ma zaari kosu ay se mo, gaa i ma ye ka fongu ay gaa. 	 Aw Seol ah honna sel lechin aw, na thangpaihna aman masiah honna guk kep lechin, hun sehsa honna piain, kei hontheigige lechin aw;


amma waato kaŋ a to Roma kwaara a n'ay ceeci nda anniya hal a di ay. 	 Rome khua a aomlai in leng honlimzona, a hon mukhia hi.Huai ni chiang in Toupa kianga zahngaihna mu ding in Toupan amah tuh sep hen. Ephesa khua a anasep thupidan leng na thei na hi.


M'ay gaa ay kalima ra, k'ay fansa*. M'ay funandi ni sanno boŋ. 	 Ka thu hon genpih inla, hontan in na thu bang jelin honhihhalh in.


Hala day bonkoono di a ga boori, naŋ lordi fo ma fun bonkoono do. I m'a hantum mo Maday nda Persiya hin sanni tira ra, zama a ma si tun. I ma ne: ‹Basti ma si ye ka kaa bonkoono Zerses do hal abada. Bonkoono mo m'a koytaray kayyaŋ nango no boro fo kaŋ ga sogo nda Basti se.› 	 Kumpipa deihlam a hihleh, amah akipan kumpi thupiak pai khia henla, Vasti kumpipa Ahasura maah hongpai nawn het lou ding chih, hihlamdan theihlouh dingin, Persia mite leh Media mite dante laka gelhin om hen; huan kumpipan amah sanga hoihjaw mi dang khat adingin amah kumpi munlehmual pe leh.


Mate no, laala ga naŋ i ma koma, wala? Ya Irikoy, ma borey din soote da futay! 	 Nang ka vakvaihnate na chiamteh a: ka khituite na savun thawl ah thunin; na laibu-ah a tuang chiat kei ua hia!


I du Gooru Beero batama mo. Noodin Urdun isa te i se hirri, za Cinneret ka koy Gooru Beero Teeko gaa, danga Ciiri Teeko nooya, kaŋ go Pisga tondi kuuko gangara cire, wayna funay haray. 	 Huan, Araba leh Jordan leng gamgi ding in Kineret a kipan Pisga suah lam pang nuai a Tupi Al, Araba tuipi tan in.


Baani ga bara boro woone wo se: Nga kaŋ ga gomni goy te ka garaw daŋ. A ga nga muraadey te da cimi ciiti mo. 	 Mi hehpiha leitawisak jel mi tuh hoihin a vuk naka; amah tuh kizen takin a khosa ding hi.


Sooje woofo no go soojetaray ra kaŋ ga nga boŋ bana? May no ga reyzin* kali tilam kaŋ si a albarka ŋwa? May no ga alman kuru kaŋ si kuro wa haŋ? 	 Sepaih kua ahia amah kivaka gal kap ngei? Kuan ahia, a gah leh ne loua, grep huan bawl ngei? Ahihkeileh, kuan ahia, ganhon nawitui neloua, ganhon vul ngei?


Waato din gaa no Jideyon na feema cina noodin Rabbi se, ka feema maa daŋ: Rabbi, Baanikoy. Hala sohõ a go no Ofra Abi-Ezer borey wano ra. 	 Huchiin Gideonin huaiah TOUPA adingin maitam a bawla, Jehova-salom a sa a: tutanin Abiezrit mite khua Ophraah, a om thek hi.


Waato kaŋ Bilatos maa sanno din binde, a kande Yesu taray. Bilatos goro ciiti karga boŋ, nangu fo kaŋ se i ga ne Tond'ize Dabe Batama, amma Yahudancey sanno ra i ga ne a se Gabata. 	 Huan, Pilatin huai thu a jak takin, Jesu a pi khia a, a min Suanglep, Hebru paua Gabbatha a chih uh, huai munah thukhenna tutphah ah a tu a.


Ni m'a bagu zanjarmi-zanjarmi ka ji dooru a gaa; ŋwaari nooyaŋ no. 	 Na phelkhap ding a, sathau a na buah ding ahi: huai bel tangbuang thillat ahi


I ra boro zambar waranka cindi taaci no ga haggoy da Rabbi windo ra goyo, boro zambar iddu ga ti jine boro nda ciitiko yaŋ. 	 Huaite laka sing nih leh sang li TOUPA in lamheutute heutu ding ahi ua; huan, sang gukte bel heutute leh vaihawmmite dingte ahi uh;


Waato kaŋ ay go araŋ banda zaari kulu Irikoy windo ra, araŋ mana kambe dake ay gaa. Amma saaya woone ya araŋ wane no, da kubay dabari wane mo.» 	 Pathian biakina na kiang ua ni tenga ka om lai khawnga honmat tumin non sawk ngal kei ua; himahleh tu na tat hun uh ahi, mial thuneihna toh, a chi a.


Woodin sabbay se no Rabbi Irikoy n'a gaaray a ma fun Eden kalo ra, a ma koy ka laabo far, haya kaŋ gaa i n'a kaa. 	 Huaijiakin, Toupa Pathianin amah a lak khiakna lei let dingin Eden huan akipan a sawlkheta hi,Huchiin pasal a delhkhetaa; huan, hinna sing lampi veng dingin Eden huan suahlam pangah Cherubimte leh mei namsau kilek jualjual a omsakta hi.


A ciya woodin banda, kala Rabbi tamo Yasuwa, Nun izo te ka si. Saaya din a gonda jiiri zangu fo nda iway. 	 Huan, hichi ahi a, huai thil khitin Nun tapa Josua, TOUPA sikha kum za leh kum sawma upa a si a.


Yesu binde tu ka ne: «Bora kaŋ se ay ga looma sufu ka no.» Woodin banda a na looma sufu k'a no Yahuta se, kaŋ ti Siman ize Kariyoti bora. 	 Huan, Jesun, Tanghou them ka diah saka, ka piakpa ahi ding, a chi a, a dawnga. Huchiin, tanghou them a diah nungin, Iskariot, Simon tapa Juda kiangah a pai a.


A ciya binde, saaya kaŋ a go hay-zaŋay kankamo ra, kala fuuma dumbukwa ne a se: «Ma si humburu, zama sohõ ni du ize aru fo koyne.» 	 Huan, hichi ahia, a gim laitakin nau dom miin, lau ken: tapa dang na nei dinga hi, achia.


A bina sinji, a si humburu hay kulu, Hal a ma di nga muraado feeri nga yanjekaarey boŋ. 	 A lungtang tuh a kipa, a lau kei ding, amah doute tunga a thudeih tung tuh a muh masiah.


I tun Sukkot ka koy zumbu Etam kaŋ go saaji bambata me gaa. 	 Huan, Sukot a kipan in a pawt ua, gamdai phak tung Etham ah giahbuk a sat uh.


Daniyel tu bonkoono jine ka ne: «Gundo kaŋ bonkoono lordi ka ne i ma bangandi, baa laakalkooney wala handariya ceecikoy wala moodabalkoy wala gunakoy sinda hina k'a bangandi bonkoono se. 	 Danial in kumpipa maah a dawnga, Thuguk kumpipan a nget mipil hiin, aisanmite hileh, kumpipa kiangah a ensak theikei ding ua.


Nga mo ga ni beerandi dumi cindey kulu kaŋ a te boŋ. A ga ni ciya saabuyaŋ hari, ka ni no maa hanno da beeray. Ni ga ciya jama hanante Rabbi ni Irikoyo se, mate kaŋ a ci din boŋ. 	 A na gensa banga TOUPA na Pathian uh adinga mi siangthou na hih theihna ding un leh nam a bawl tengteng tunga phat, min hoih, pahtawi na hihna dingun, a chi a.


Toonya tun ka ciya laala goobu. Hay fo si no kaŋ ga cindi i ra, wala i jama ra, wala i arzakey ra, wala i darza beera ra. 	 Hiamgamna gitlouhna chiang a suakta ahi; a kuamahmah a omta kei dinga, a husa, uhiam a hauhsakna uhiam leng: kuamah in a it sam kei ding uh.


Dumi cindey kaŋ guusey kaŋ i fansi din ra. I cey sarku asuuta kaŋ i hirri din gaa mo. 	 TOUPA tuh a kihilta a, vai a hawmta a: mi gilou-salou tuh amah khutsuak mah ah a awk nak hi. Higgaion. Selah.


Kala batukoy kuuwa ka ci bonkoono windi borey se. 	 Huan, kongkhak vengmite a sama; huan, amau kumpipa insunga mite a vahilh ua.


A ga jaŋ ize wala haama nga dumey ra, A sinda mo boro kulu kaŋ ga cindi a nangora ra. 	 A mite lakah tapa a neikei dia tapa tapa leng: a omna ah kuamah omlai a om kei ding hi.


Toma binde kaŋ se i ga ne Taway ne nga hangasin talibey se: «Iri mo ma koy, zama iri ma bu a banda.» 	 Huan, Thoma, Didum a chih un, a nungzuihpihte kiangah, A sihnaa I sih samna dingin i hoh ding uh, a chi a.


Araŋ g'araŋ gaabo sara yaamo, zama araŋ laabo si nga albarka hay. Laabo tuuri-nyaŋey mo si ngey izey hay. 	 Huan, na tha uh na pai thawn lel ding ua: na gam un thil a piangsak kei dinga, gama singten gah a suang sam kei ding uh.


Kaari araŋ kaŋ ga muraadu nda Rabbi zaaro! Ifo se no araŋ ga ba araŋ ma di Rabbi zaaro? Kubay no fa, manti kaari no. 	 TOUPA ni deihte aw, na tung uh a gik hi: Bangdia TOUPA ni deih na hia ua? Vak hi louin mial ahi jaw hi.


I ga ciya wongaariyaŋ. I ga ngey ibarey taamu-taamu wongu ra sanda fondo gaa potor-potor cine. I ga wongu te zama Rabbi go i banda, Bari-karey mo ga di kayna. 	 Kidouna kongzingte a buannawa a melmate uh chil denin, mi hatte bangin a om ding ua; a kiang ua TOUPA a om jiakin a dou ding uh; huan sakolte tunga tuangte hihlungjinin a om ding uh.


Kankami boobo kaŋ n'i si ra i na ngey farhã booba cabe. Oho, baa alfukaarutaray ra i na ngey nooyaŋey no da baayaŋ. 	 Huchia haksathuakna zeetna thupia a kipahna uh dimlet leh nakpia a gentheihna uh dimlet tuh, a thilphalna thupi uh a honghih danbang.


Borey kaŋ yaŋ go ga kani cebeeri hinje daari boŋ, I go ga ngey boŋ salle ngey daarijey boŋ, I goono ga feej'izey ŋwa kaŋ i kaa feeji kurey ra, Da handayzey mo kaŋ i kaa ngey silley gaa -- 	 Saiha lupnaa luma, a tutphah sau tungte ua kijiaa, belam hon laka belam noute leh bawng omte lak akipan bawng tuite nea;


Kwaara wayboro fo go no kaŋ zunubikooni no. Waato kaŋ a maa Yesu go Farisi fonda bora fuwo ra ga goro, a kande albasta* kolba fo kaŋ gonda waddi a ra. 	 Huan, ngai dih, huai khuaa numei khat omin Pharisai in ah an umin a tu chih a theih takin alabasta bawmin thau namtui a hontawi a,


Aser izey mo neeya: Imna, Isuwa, Isuwi, Beriya, d'i wayme Sera. 	 Aser tapate; Imna, Isva, Isvi, Beria, Sera a sanggamnu uh.


Kaŋ Siman Bitros di woodin, a sombu Yesu jine ka ne: «Ya Rabbi, ma fay d'ay, zama ay ya zunubikooni no.» 	 Huan, Simon Peterin huai a muhin, Jesu khuk kiangah khupbohin, Toupa, honpai sanin, mikhial ka hi, a chi a.


Ni ma si kande kaaruwa sufuray wala hansi kulu sufuray Rabbi ni Irikoyo windo ra ka sarti kulu bana nd'a. Zama ihinka din kulu ya fanta hari yaŋ no Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa. 	 Kijuak man hiam, tokaw man hiam thuchiamna din TOUPA na Pathian uh inah na tawi dinguh ahi kei; a koikoi leng TOUPA na Pathian uh theihin thil kihhuai ahi.


A n'a daabu nda wura zalla a ra hara d'a banda mo. A na wura bonkunga te a se k'a windi. 	 Huan dangka-eng tak in a sunglam leh a po lam a luan a, dangka-eng lal lukhu akim-avel in a bawlsak hi.


Rabbi mo m'araŋ biney candi ka kande Irikoy baakasina da Almasihu suuro ra mo. 	 Huan, Toupan na lungtangte uh Pathian itna ah leh Kris kuhkalna ah pi lut hen.


Yusufu n'i kaa baabo kangey boŋ. A sombu hala moyduma to ganda. 	 Huan, Joseph in amau apa pheikal akipan a kai khia a, a maia lei siin chibai a buka.


Guna mo, kala boro hinka goono ga salaŋ d'a, kaŋ ga ti Musa nda Iliya. 	 Huan, ngai in, mi nih amah toh a kihou ua, huai mite tuh Mosi leh Elija ahi uh.


Mattaniya Mika izo mo go no, Zabdi ize, Asaf ize, kaŋ ga ti jine boro saabuyaŋ adduwa teeyaŋ se za sintina. Bakbuciya mo go no, ihinkante nooya a nya-izey ra, da Abda Sammuwa ize, Galal ize, Yedutun ize. 	 Huan Mattania Mika tapa, Zabdi tapa, Asaph tapa, thumnaa kipahthugen pankhe pipen ahi, Huan Bakbukia, a unaute laka nihna; huan Abda Sammua tapa, Galal tapa, Jeduthun tapa.


A na nga boŋ no zama a ma nga marga fay waani Irikoy se, waati kaŋ a n'a hanandi da nyumayaŋ hari Sanno do. 	 Huchia amau tuh tuia sila thua a hihsiangthou theihna dingin;


Bora tu ka ne «Kala ‹ni ma ba Rabbi ni Irikoyo da ni bina kulu, da ni fundo kulu, da ni gaabo kulu, da ni laakalo kulu mo.› Woodin banda, ‹ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine.› » 	 Huan aman, Toupa, na Pathian tuh na lungtang tengtengin, na kha tengtengin, na hatna tengtengin, na lungsim tengtengin na it ding ahi; nangmah na kiit bangin na vengte leng na it ding ahi. chih, achi a, a dawng a.


Zama ay wo, Rabbi, ay ga ba cimi ciiti, Ay ga konna komyaŋ hari kaŋ borey ga kande ka salle sargay kaŋ i ga ton. Ay g'i no ngey banando mo mate kaŋ ga saba, Ay ma alkawli kaŋ ga duumi sambu i se. 	 Kei Toupa in vaihawmna diktat ka deih ngal naka, thulimlou taka hiamgam jaw ka hua hi; huchiin amau ka thukna chihtak ngialin a kianguah ka pe dinga, a kiang uah khantawn thu leng ka khung ding.


Semida ize arey mo, ngey ga ti Ahiyan da Sekem, da Likki da Aniyam. 	 Huan Semid tapate Ahian, Sekem, Likhi, Aniam ahi uh.


Boro kulu si fitilla diyandi k'a tugu, wala a m'a daŋ cilla cire. Amma a g'a jisi taablo boŋ no, zama ngey kaŋ yaŋ ga furo ma di kaaro. 	 Kuamahin khawnvak a det un in nuai tawngah a koih ngei kei uh, loh nuaiah a koih ngei sam kei uh, alut miten a vak a muh theihna ding uah a koihna ah a koih jel uh.


Arama na Aminadab hay, Aminadab na Nason hay, Nason na Salmon hay, 	 Aramin Aminadab a suanga, Aminadabin Nasen a suanga; Nasenin Salmon a suanga;


Saaya din no bonkoono Nebukadnezzar ye ganda nga moyduma boŋ ka sududu Daniyel se. A lordi mo ka ne i ma kande sargay da dugu, k'a salle Daniyel se. 	 Huaitakin Nebukadnezzarin a maiin lei a sia, Danial a bia a. thillat leh gim namtui a kianga lan dingin amau thu a pia hi.


Amma Ibrahim ne: ‹Ay izo, ma fongu mate kaŋ ni du ni hari hanney ni fundo ra, Liyaziru mo du masiiba. Amma sohõ i goono ga bakar a se, day ni goono ga maa bone. 	 Himahleh, Abrahamin, Ka tapa, nang na damlaiin, na thil hoih na mu a, huchi mahbangin Lazarin thil hoihlou a muh thei tanla; himahlah tunah amah jaw hiai ah khamuang takin a oma, nang jaw gim nei ve.


Amma Irikoy goono ga gomni no ka tonton. Woodin sabbay se Irikoy Sanno ne: «Irikoy ga wangu boŋbeeraykoy, Amma a ga gomni no lalabukoy se.» 	 Himahleh hehpihna tamsem a pe nak; huaziakin Laisiangthou in, Pathian in mi kisatheite a dou a, ki ngaineute bel hehpihna a pe nak, a chi ahi.


I ga maa wongu kosongu da halaciyaŋ bambata laabo ra. 	 Huai gamah gal husa a om, siatna thupi mahmah husa toh.


Zama Irikoy ga ba ndunnya hal a na nga Izo follonka no, zama boro kulu kaŋ g'a cimandi ma si halaci, amma a ma du fundi hal abada. 	 Banghanghiam chih leh, Pathianin khovel a it mahmah a, huchin a Tapa tang neihsun a pia hi, huchia kuapeuh amah gingta tuh a man that louh a, khantawna hinna a neih jawkna dingin.


Macir, Manasse ize fo no, a borey koy Jileyad kwaara k'a di. I na Amorancey kaŋ go noodin gaaray. 	 Huan, Manase tapa Makir tate Gilead gamah a hoh ua, a la ua, Amorte huailai a omte a suhsak uh.


Alfaga ma ne i ma curo fo jinde kaa kusu fo boŋ, _kuro ma tolli__ hari zuru hari ra. 	 Huan, siampu in vasa khat pen leibel ah lui tui tungah goh ding in thu a pe ding a:


Guna, alboro fooyaŋ na boro fo jare dima boŋ ka kand'a. Bora din, yeeni na dabey wi no. I go ga ceeci ngey ma furo nd'a k'a jisi Yesu jine. 	 Huan, ngai dih, lupna toh mijaw khat a honjawng ua; a maa koih dingin jawn lut a tum ua.


Ni g'a haŋ ka ban, Hala nd'a gugubey kulu ni g'i kaama. Ni ga ni fafey tooru-tooru, zama ay jin ka salaŋ, Rabbi, Koy Beero ci. 	 Na dawn dinga, a nou leng na tawp siang vek ding; na sam na phawi kei dia, na nawite na ham kek ding; ken lah ka chita ngala chih, TOUPA PATHIAN thupawt ahi.


Haaguyaŋ kusu go nzarfu se, dudal mo wura se, Amma Rabbi no ga biney neesi. 	 Huansiangna bel dangka ading ahi, huan meipi dangkaeng ading: himahleh TOUPAN lungtangte a endik.


Sohõ binde, kal araŋ ma bayto wo hantum araŋ boŋ se, k'a dondonandi Israyla izey se. Ni m'a daŋ i meyey ra, zama baytu wo ma ciya ay se seeda Israyla izey jine. 	 Huaijiakin hichibang la nang dinga phuah, Israel suante kisin sakin; Israel suante tungtang thuah hiai la kei dinga hontheihpihtu a hih theihna dingin vom sakin.


Iri na nooro kaŋ i gar Rabbi windo ra din gusam k'a daŋ jine borey da goy-izey kambe ra.» 	 TOUPA ina dangka om a bung khia ua, heutute leh nasemmite a pia uh, chiin thu a tuna.


Handu sintina ra, sanda Nisan hando nooya, bonkoono Zerses mayra jiiri way cindi hinkanta, i na Pur, sanda goŋ no, catu Haman jine. I na zaari ka koy zaari, da handu ka koy handu ceeci, hal i du handu way cindi hinkanta, sanda Adar hando nooya. 	 Kumpipa Ahasura kum sawm leh kum nihin, kha khatna, Nisan khain, Pur a san ua, huai bel ai ahi, Haman maah, nitengin, kha tengin, kha sawmlehnih, Adar kha tanin.


Zama a ne: «Alwaati kaŋ ga hagu ra no ay hangan ni se, faaba zaari ra mo no ay na ni gaa.» Guna, sohõ no ga ti alwaato kaŋ ga hagu. Guna, sohõ no ga ti faaba zaaro. 	 Hun kipahhuai ah kon ngaikhiaa, hotdamna ni ah kon panpih, a chi ngala. Ngai un, tu hun kipahuai ahia; ngai un, tu hotdamna ni ahi.


Fuwo wo mo kaŋ gonda beeray ya-cine, boro kulu kaŋ bisa a gaa ga jijiri ka ne: ‹Ifo se no Rabbi na woone te laabo da fuwo wo se?› 	 Huan, hiai in sangpi a kiang a pai peuhin lamdang asa ding ua, bang chi ahiai gam leh hiai in TOUPAN hichi banga ahih ahia? A chi ding uh.Huan, TOUPA, a pi leh pute uh Pathian, Aigupta gam akipan pi khe pa a leh ngat san ua, Pathian dangte a let ua, abiak ua, a n ate a sep jiak un hiai siat na tengteng a tunguah a tung ta ahi, ahon chi ding uh achi a.


A do mo no boro kulu kaŋ ga cimandi, Irikoy n'a koy adilandi* hay kulu gaa kaŋ yaŋ araŋ si hin ka ciya adilante* Musa Tawreto ganayaŋ ra. 	 kuapeuh a gingta tuh bangkim ah amah siamtan sakin a om, huaiah tuh Mosi danin siamtansakin na om theikei uh.


Waato kaŋ i goono ga nooro kaŋ i kande Rabbi windo ra kaa taray, Alfa Hilciya na Rabbi asariya tira kaŋ Musa hantum din gar. 	 Huan, TOUPA ina hong koih uh sumte a suah ua leh, siampu Hilkiain Mosi zanga a piak TOUPA dan bu a mukhia a.


Za kaŋ i si du ka woodin yaŋ ze, a ga hima woodin se araŋ laakaley ma kani, araŋ ma si hay fo te da cahãyaŋ. 	 Huchiin hiai thu sel vual ahih louh nungin, na dai dide ding uh ahi, thu nungveng louin bangmah na hih ding uh ahi kei hi.


I si fitilla diyandi mo k'a daŋ cilla cire, kala taablo boŋ, hal a ma kaari borey kulu kaŋ yaŋ go fuwo ra se. 	 Min khawnvak dein loh nuai ah a koih ngei kei uh. a koihna ah a koih jaw uh. Huchiin in sunga mi om tengteng atan hi


Wiciri kambu nda susuba nda zaari bindi, Ay ga guunu-guunu, ay ma duray. A ga maa ay jinda mo. 	 Ka tunga kidouna lakah ka hinna khamuang takin a humbit taa: honsualte lah a tam ngal ua.


Ay ga Ifraymu ganji wongu torkoyaŋ, Bariyey mo, ya i fay da Urusalima. I ga wongu biraw mo beeri ka pati. A ga laakal kanay sanni te mo dumi cindey se. A mayra mo ga to za teeko gaa kala teeku fa gaa koyne, Za isa gaa mo kala ndunnya me. 	 Ephraim akipan kangtalai leh Jerusalem akipan sakol ka sat khe dinga, kidouna thalpeu sat khiakin a om dinga; namte kiangah lemna thu a gen ding; huchiin a gam tuipi akipan tuipi tan, Lui akipan lei tawpnate tan ahi ding.


Wa s'araŋ boŋ darandi! Hangasinay laalo ga daa hanno halaci. 	 Khemin om kei un; Lawm gilouten omdan hoih a hihgawp nak uhi.


araŋ ma si zinji nda waasi araŋ laakaley ra. Araŋ laakaley ma si tun mo biya* fo fahamandiyaŋ sabbay se, wala sanni fo sabbay se, wala tira kaŋ i ne, way, a fun iri do sabbay se, kaŋ ne, way, Rabbi zaaro jin ka kaa. 	 Toupa ni tuh a tungkhinta chihna khain hiam aw, thu jiakin hiam aw, kou akipana laikhak jiak khawngin hiam aw, na lungsim uh a lin pah louhna dingin leh na buai tuan louhna ding un ka honngen uhi.


Ni ma koru Rabbi do bisa ni ma naanay bonkooney gaa. 	 Mi liante gintak sangin TOUPA a ginna koih tuh a hoihjaw ahi.


i kulu kaŋ yaŋ i kabu i do ga ti boro zambar ahakku nda zangu gu nda wahakku. 	 Huai a simte uh sang giat leh za nga leh sawmgiat ahi uh.Mosi zanga TOUPA thupiak banga mi chih a sepding uleh a tantuam ding uh dungjui jela a sim ahi: huchibang takin TOUPA Mosi thu a piak bang sim ahi uhi.


Naŋ nga bumbo moy ma di nga halaciyaŋo, Nga bumbo din mo ma Hina-Kulu-Koyo futa haŋ. 	 Amau mit ngeiin a siatna uh mu uhenla, Bangkimhihthei thangpaihna dawn uhen.


«Ni ma salaŋ Haruna nda nga izey se, da Israyla izey kulu se mo, ma ci i se ka ne: Wa maa sanno kaŋ Rabbi ci: 	 Aron leh a tapate leh Israel suante tengteng houpih inla, a kiang uah, Hiai TOUPA thupiak ahi:


A ne i se: «Sanni fo dumi no araŋ goono ga te care se araŋ dirawo ra?» I kay. I moydumey gonda bine saray alhaali. 	 Huan, a kiang uah, Pai kawma na gen khawm uh, bang thu ahia? a chi a. Huan, dah takin a ding kinken ta ua.


I na tira samba kaŋ ra i hantum ka ne: Baani kulu ma goro bonkoono Dariyus gaa. 	 A kiangah laikhak a khak ua, huaiah hichibanga gelh ahi; Daria kumpipa kiangah, chibaibukna kim.


Zama ay humburu jama marga se, Wala dumi donda-caray mo n'ay humburandi no, Hal ay dangay siw! ka jaŋ ka fatta windi me gaa? 	 Ajiak, mi tampi launa thupitak ka neihjiak ahiha, sungte hon muhdaina launa jiak a huchia dai didea, popawt lou ka nahih leh-


Borey kaŋ cindi mo, jare ma koy kataakuyaŋ boŋ, jare mo hi zanjarmey boŋ. Yaadin no i te hal ikulu du ka to jabo gaa baani samay. 	 mi dang, a khen singpek tung khawnga, a khen long van tung khawnga galkai dingin thu a pia hi. Huchiin, a vek un gamah bittakin a galkai vekta uhi.


Woone yaŋ no ga ti laab'izey kaŋ yaŋ du ka tun ka fun tamtaray ra, ngey kaŋ yaŋ Babila bonkoono Nebukadnezzar ku ka konda Babila. I du ka ye Urusalima* nda Yahudiya*, boro kulu ye nga birno ra. 	 Huan hiaite pi manga om koltanna akipana pai tou, biala tate, Babulon lama kumpipa Nebukadnezzarin a pi mang, Jerusalem leh Juda a, mi chih amah khua chiata hongkik nawnte ahi uh;


Zijiyaŋ dooni no. Dawda wane no. Ay farhã waato kaŋ cine i ne ay se: «Kaa, iri ma koy Rabbi windo do.» 	 Toupa in ah hoh ni, ka kianga a chih lai un ka kipaka.


I mana yadda nd'ay saawarey baa kayna, I donda ay kaseetey kulu. 	 Ka thupha laka bangmah a deih kei ua; ka salhna tengteng a musit uh:


Araŋ bay kaŋ waato kaŋ araŋ goro dumi cindey boroyaŋ, i n'araŋ darandi tooru beebey do, sanda mate kaŋ i n'araŋ candi nd'a. 	 Jentelte na hih lai un bangchidan peuha honpi lai un leng, huai milim pautheiloute lamah pi mangin na om uh chih na thei uhi.


A go beene, a donton k'ay sambu, A n'ay candi ka kaa hari boobo ra. 	 Aman tunglam a kipan in a honsawk a, hon len a; tuipi a kipan a hon kaikhia a:


Baakasinay si gaze abada. Amma annabitarayey ga ban, ciine waani-waaney ga ban, bayray mo ga ban. 	 Itna jaw chikchiang mahin a bei kei ding: a hihhangin, thugennate om mahleh, hihtawp a hong hi ding a, pautheihlouhte om mahleh a hongtawp ding a, theihna bang om mahleh hihtawp a honghi ding.


a ma gana ka koy to Zifron, a ma kokor Hazar-Enon do haray. Woodin no ga ti araŋ azawa kambe haray hirro. 	 Huan, gamgi Ziphron ah pai zel ding a, huan, a tunna Hazar-anah ah ahi ding; hiai mal lam a na gamgi uh ahi ding.


Ni izey mo kaŋ yaŋ ga fun ni gunda ra, kaŋ yaŋ ni ga hay, i ga konda i ra afooyaŋ i ma ciya mantawyaŋ Babila bonkoono faada ra.» 	 Huan, na tapa, na gila hong gah ding, na suan dingte ngei laka mi, a pai mang pih ding uh; amau Babulon kumpipa inah michilgeh dingin a om ding uh, a chih, a chi a.Huchiin Hezekiain, Isai kiangah, Toupa thu na gen a hoih hi, a chi a. Amah mahin, Ka damsung in lemna leh thutak a om sin ngala, a chi lai hi.


Israyla izey waney: Paros izey do haray: Ramiya, da Izziya, da Malciya, da Miyamin, da Eliyezar, da Malciya, da Benaya. 	 Huan Israel lakah: Paros tapate lakah; Ramia leh, Izzia, leh Malkija leh Mijamin leh, Eleazar leh, Hasabia leh Benia.


Saaya din binde bonkoono bannyey kaŋ ga saajaw bonkoono se ne: «Naŋ i ma ceeci bonkoono se wandiyo yaŋ kaŋ ga sogo. 	 Huchiin a nasep sak kumpipa sikhaten a kiangah, Kumpipa adingin nungak siangthou tuailai melhoih kizong henla:


I ye ka di alaama fo mo beena ra. Guna mo, dodo-beeri* ciray bambata kaŋ gonda boŋ iyye da hilli way. Boŋey gaa mo koytaray fuula iyye go no. 	 Huan van thil lamdang a dang khat ahongkimu a; huan ngaiin, dragon san lianpi, lu sagih leh ki sawm neia, a lu tunga lallukhu sagih nei.


A ciya mo ni gooru suubanantey to da wongu torkoyaŋ, Bari-karey mo na daaga sinji birni meyo gaa. 	 Huan, hichi ahi a, na guam hoihpente lah kangtalaiin a dimta a, sakol tungtuangmite lah kulh kongkhak bulah a kiphu noinoi uh. Huan, Judate khuhna a la mang hi.


Kala Israyla izey na birniyaŋ da ngey kuray nangey kaa ngey tubey ra ka no Lawi izey se, Rabbi lordo boŋ. Ngey neeya: 	 Huchiin Israel suanten TOUPA thupiak bangin a tantuam ua kipan huai khopite a kim a vel toh Levi chite a pia uh.