Ay mo, ay ga ba ay m'a gaay ay do, zama ni nango ra a ma saajaw ay se kaŋ ay go kaso ra Baaru Hanna sabbay se. 	 Amahtuh tanchinhoih a kawl ka butna a nangmah sika na a hawn sepsak theihna ding in ka kianga awmsak niloh ka ut mahmah a;


Zama Babila bonkoono ga kay fondo fayey gaa, fonda hinka din boŋ, zama nga ma gunayaŋ te. A ga hangawey zinji, a ma saaware ceeci toorey do, a ma alman haame guna. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi: Heutu lukhu pahihsak unla, lallukhu suhsak un, hiai a ngeiin a om kei ding: mi vuallelte tawi sang unla, mi liante vuallel sak un:


I na Rabbi amaana ŋwa, zama i na zina izeyaŋ hay. Sohõ handu folloŋ ra no wongu g'i ŋwa, Hala nda i farey kulu. 	 TOUPA tungah lepchiahtakin a gamta ua; ta lamdangte a nei ngal ua; tuin a loute uh toh kha thakin amau a negai ding hi.


Ma ni boŋ sambu ka guna ni windanta kulu. Ni izey kulu goono ga margu ka kaa ni do. Rabbi ne: «Ay ze d'ay fundo, Daahir ni g'i daŋ ni gaahamo gaa danga taalam cine. Ni ga guddu nd'ey danga mate kaŋ cine wayhiiji ga te. 	 Dak inla, en vialvial inla, en in: hiai tengteng a kikhawm ua, na kiangah a hongpai uhhi. Ka hinna louin, Nang pahtawina kisilh bangin hiaite na kisilha, mou a kigak bangin hiaite in na kigak ngei ding, Toupan a chi hi.


Alwaati kaŋ ni ga to noodin mo, ni ma Yehu, Yehosafat izo, Nimsi ize ceeci. Ma furo ka naŋ a ma tun nga nya-izey ra, ka kond'a fu fo ra jina haray. 	 Na va tun chiangin Nimsi ta Jehosaphat tapa Jehuva zong khia inla; va lut inla, a unaute lak akipan samkhia inla, dantan sung gilah lut pih in.


A na borey marga lordi ka ne i ma goro subu taya boŋ. A na buuru kunkuni guwa da hamisa hinka din sambu ka beene guna ka albarka daŋ i gaa. A na buuro ceeri-ceeri ka no talibey se, ngey mo soobay k'a zaban borey marga se. 	 Huan, loupa tunga tu dingin mipite tuh thu a pia a, tanghou phel nga leh nga nih tuh a la a, van lam enin a vualjawl a, a balkhama, tanghoute tuh nungjuite kiangah a pia a, huan nungjuiten mipite kiangah a pia ua


Zama da Yasuwa n'i no fulanzamyaŋ, doŋ a si zaari fo ciine te woodin banda. 	 Joshuain amaute na khawlsak ta hileh jaw, huai nungin ni dang tuam thu A gen kei ding hi.


A binde sohõ araŋ ma humburu Rabbi. Araŋ ma may a se cimi ra da munaficitaray-jaŋay ra. Toorey din kaŋ araŋ kaayey goro ka may i se isa beero daŋanta, da Misira laabo ra mo, araŋ ma banda bare i gaa ka may Rabbi se. 	 Huaijiakin TOUPA laudan siam unla, chihtaktak leh dik takin a na sem unla: na pipute un Lui gal leh Aigupta gama a na a sep sak uh pathiante pai vekunla; TOUPA na sem un.


Gaa no i ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi. Manti haw ra no ay salaŋ kaŋ ay ne ay ga masiiba din kulu te i se bo. 	 Huan TOUPA ka hi chih a thei dingua, hiai thil hoihlou a kiang uah ka hih dinga, a mawkin ka chi kei chih a thei ding uh, chiin, a chi a.


Suleymanu wo ga ba Rabbi, a ga dira nga baaba Dawda hin sanney ra. Kulu nda yaadin a ga sargay wi ka dugu ton tudey boŋ sududuyaŋ nangey ra. 	 Solomonin Toupa a ita, a pa David thusehte a jui seka; mun sangtea kithoihin, gimlimte a nahal sek mawk naa,


Zama yaa no Rabbi ci: Wa doon da farhã Yakuba se. Wa jinde tunandi nda gaabi dumi beerey game ra. Wa fe, wa sifayaŋ te ka ne: «Ya Rabbi, ma ni jama faaba, Kaŋ ga ti Israyla kaŋ cindi.» 	 TOUPAN hichiin a chi hi, Jakob adingin nuaminlasa unla, nam thupipen adingin kikou khia un, phuang unla, pahtawi unla, TOUPA Israel om sun, na mite hondamin, chi un.


Ahaz kani nga kaayey banda. I n'a fiji nga kaayey banda Dawda birno ra no. A izo Hezeciya te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Ahaz bel a pi leh pute kiangah a ihmu a, a pi leh pute lakah David khopi ah a vuita uh; huan, a tapa Hezekia bel a sikin a lalta hi.


Wala mate no boro ga te ka furo gaabikooni fu ra k'a jinay ku, da manti bora jin ka gaabikoono haw no jina? Waato din gaa no a ga hin k'a fuwo jinayey ku. 	 Huchi a hih keingalin, min mi hat tuh a gak masak phot kei leh bangchin ahia mi hat ina a lut dia a sum a laksak theih ding? huai nungin tuh a in tuh a lohsak mai ding ahi.


M'ay moy hibandi ka kaa hari yaamo gunayaŋ gaa, M'ay funandi mo ni fondey ra. 	 Thil bangmahlou phet enlou dingin ka mit kaihei inla, na lampite ah honhihhalhin.


Gaa no ay ne: «Ya ay koyo, ifo no woone yaŋ wo?» Kala malayka* kaŋ goono ga salaŋ ay se din ne ay se: «Haŋ kaŋ yaŋ no kulu, ay g'i cabe ni se.» 	 Huchiin, Aw ka TOUPA, hiaite bang ahi ua? ka chi a, Huan kei honhoupih angelin ka kiangah, Hiaite bang hi ding ahi ua ka honensak ding, a chi a.


Da borey kaŋ yaŋ ga sududu beene kundey se ngey jidan bisey boŋ, Da borey kaŋ yaŋ ga sududu ka ze da Rabbi, I ga ze da ngey bonkoono Molek mo, 	 Intung khawnga van aksihonte biate; TOUPA kianga kuna kichiamte, Milkoma kichiamte;


Nangu kulu kaŋ borey izey bara ga goro, a na ganji hamey da beene curey kulu mo daŋ ni kambe ra. A na ni no i kulu mayray. Nin no ga ti wura boŋo din. 	 huan koipeuha mite tate a tenna uah, gama sate leh vana vasate na khut ah a honpia; amaute tengteng tunga lal dingin nang a honbawla: dangkaeng lutang na hi.


Batama din ga naagu meyey kambey gaa tak, kaŋ ga saba nda meyey kuuyaŋ cap, sanda ganda kaaro daba nooya. 	 Huan suanglep bel kongpi akipana lep ahi a, kongpi tan mah dinga lep ahi a, huai bel suanglep nuainungjaw ahi.


Obida na Yasse hay, Yasse na Dawda hay. 	 Huan, Obedin Jesai a suanga, huan, Jesaiin David a suang hi.


Rabbi wo Beeraykoy no, kaŋ to sifayaŋ gumo, Iri Irikoyo gallo ra, a tondi kuuku hanna ra nooya. 	 A sandan a kilawm, khovel tengteng kipahna, Zion tang ahi, mallam panga. Kumpipa thupi tak khopi.


Kala Rabbi sanno kaa Yehu, Hanani izo do Baasa boŋ ka ne: 	 Huan, Baasa tungtang thu ah Hanani tapa Jehu kiangah Toupa thu a hongtunga:


A ga sargay dumbu ka dugu ton mo tudey boŋ sududuyaŋ nangey ra da tudey boŋ da tuuri kobtokoyey cire mo. 	 Huan, mun sangte, tangahte, sing hing chih nuaiah te a kithoiha, gimlim a hal sek a.


Jiiri taaci timmante banda, kala Absalom ne bonkoono se: «Ay ga ni ŋwaaray, ma yadda ay se ay ma koy Hebron k'ay sarti kaŋ ay sambu Rabbi se toonandi. 	 Huan, hichi ahi a, kum li a hong bei in Absalom in kumpipa kiang ah, Hebron khua a TOUPA kiang a ka thuchiam tangtun ding in hon hohsak in.


A dambara mo d'i cimbeeri-jaŋa. A soobay ka windi kawyey ra ka dondonandi. 	 A gin louhna jiak un lamdang a sa mahmah hi. Huan, thu a hilh kawm jelin khuate a tawn vialvial hi.


May no ga furo ay se ka gaaba nda laala goy teekoy? May no ga kay ka gaaba nda taali-teerey ay se? 	 Kua ahia thilhoihlou hihte hondou sak dinga kisa ding? Kua ahia thilhihkhialte hondou sak dinga ding ding?


Amma Bitros soobay ka windo meyo kar. Waato kaŋ i n'a fiti, i di a mo, kal i dambara. 	 Himahleh, Peterin a kiukiu a; huan, a hon uleh, amah a mu ua, lamdang a sa mahmah uh.


Kala Dawda ye ka Rabbi hã koyne. Rabbi mo na sanno yeti a se ka ne: «Tun ka zulli ka koy Keyla, zama ay ga Filistancey daŋ ni kambe ra.» 	 Huchiin Davidin TOUPA a dong nawna. Huan, TOUPAN a dawnga, a kiangah, thou inla, Keila khua ah hohsukin, Philistia mite na khut ah ka hon pe ding, a chi a.


Kala day Kaleb Yefunna izo hinne, nga wo ga di a. Laabo kaŋ a taamu din, a se no ay g'a no, nga nda nga izey, zama a na Rabbi gana nda bine folloŋ.» 	 Jephune tapa Kaleb kia ngallou in; aman zaw a mu ding; a va sik gam amah leh a tate ka pe ding, aman TOUPA a pomkip ziak in, chi in.


Eglon banda Yasuwa bisa koyne ka koy Hebron, nga nda Israyla kulu nga banda, k'a wongu. 	 Huan, Josua Israelte tengteng toh Eglon khua akipanin Hebron kho lamah a pai ua; a sual ua:


_Boro__ folloŋ mo no a na Adam-izey dumi kulu te d'a, i ma goro ndunnya kulu boŋ. A na alwaatey mo daŋ i se mate kaŋ nga waadu, d'i goray hirrey, 	 Huan, leitung maikaih tengtenga om dingin bul mun khat vekin nam chih mi a siama, amau adingin hun bisehte a sehsaka, a omna gi uh leng a khunsak.


I na ngey talibiyaŋ donton a gaa nda Hirodus* boro fooyaŋ care banda. I kaa ka ne: «Alfa, iri ga bay kaŋ ni ya cimikoy no, cimi ra mo no ni goono ga Irikoy fonda dondonandiyaŋo te. Ni baa si nda boro kulu zama ni si baar'a-baar'a te mo. 	 Huan, amau tuh a nungjuite uleh Herod pawlte a kiang ah a sawl ua, huai mite'n tuh, Sinsakpa, mi diktak na hi a, diktak in Pathian lam thu na hilh a, poisak tuan kuamah na neikei chih ka thei uh; kuamah khentuam na neikei a.


Laabo na nga nafa no. Irikoy kaŋ ga ti iri Irikoyo go g'iri albarkandi. 	 Pathianin vual a honjawl dinga; kawlmong a mi tengteng inleng amah a lau ding uhi.


Kala waybora na alboro hinka din sambu, a n'i tugu. A ne: «Oho, alborey din kaa ay do, amma yana bay naŋ kaŋ no i fun. 	 Huchiin, numeiin huai mi nihte a pia, a sel a, huchiin, a kiang uah, He, mite ka kiangah hong ngei ngut ua, himahleh koi akipana hongpai uh ahi ua chih jaw ka theikei:


Zama ay ma di ni wane suubanantey arzaka, Zama ay ma farhã mo da ni jama wane bine kaani, Ay ma zankam ni wane borey banda. 	 Na mi telte hamphatna ka muhtheiha, na namte kipahna ah ka nopsak theiha, na gouluahte toh ka suan theihna dingin.


A ye ka bannya fo donton. Nga mo, i n'a kar ka tutubu, k'a fanta, k'a sallama kambe koonu. 	 Huan, sikha dang a sawl nawna; huai leng a na von awn jel ua, zumhuai piin a na bawl ua, khutvuakin a paisak nawnta uh.


Kala Israyla izey salaŋ Musa se ka ne: «Way! way! Iri go ga bu! Iri go ga halaci, iri kulu ga halaci! 	 Huan, Israel suante'n Mosi kiang ah, Ngai in, mangthang ka hi uhi, ka segawp ta uhi, ka segawp khin vekta uhi.TOUPA biakbuk hon naih peuhmah a si zel ua; mangthang vek ding ka hi ding uam? A chi uhi.


A n'a daabu nda wura zalla ka wura bonkunga te a se k'a windi. 	 Dangka-eng tak in a luan a, akim-avel in dangka-eng lal lukhu a bawl sak hi.


Israyla izey ne Rabbi se: «Iri na zunubi te. Ma te iri se hay kulu kaŋ ni ga ba. Kala day hunkuna ni ma iri faaba, iri go ga ni ŋwaaray.» 	 Huan, Israel suanten TOUPA kiangah, Thil ka nahihkhialta uh ahi: nang pha na sak dandanin ka tunguah honhih inla; hot a hihleh tuniin hehpihtakin honhonkhe teiteiin, a chi ua.


Ganda kaŋ i ga feeni mo, da tanja kaŋ i ga sambu beene ka salle, ngey mo araŋ m'i ŋwa nangu kaŋ ga hanan ra, nin da ni ize arey da ni ize wayey. Rabbi n'i no nin da ni izey se. Nin da ni izey baa no Israyla izey saabuyaŋ sargayey ra. 	 Huan, a awm vei leh a liang taklam vei pen mun siang ah na ne ding uh; nang leh na tapate leh na tanute toh: Israel suante lemna thillat kithoihna nang a tuam leh na tapate ding a seh ahi ngal a;


A go, jirbi yaŋ goono ga kaa, yaa no Rabbi ci, kaŋ ay ga gomni goyo kaŋ ay ci Israyla kunda nda Yahuda kunda se din sanno toonandi. 	 Ngai in, nite a hongtung lellel hi, chih Toupa thu pawt ahi, Israel inkote tungtangah leh Juda inkote tungtang a thu hoihtak ka nagen pen ka tangtung sak ding.


Hẽeni jinde neeya kaŋ ga fun Babila, Da halaciyaŋ bambata mo kaŋ ga fun Kaldancey laabo ra! 	 Babulon akipan kah husa leh Kaldai gam akipana siatna thupitak husa:


I na suudi korfo daŋ a gaa zama i m'a haw boŋtoba boŋ beene, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 	 Huan huai ah khauduang dum a khih ua, lukhu tung lam gak touh pek ding in; TOUPA'N Mosi thu a piak bang in.


A na jama lordi ka ne i ma goro ganda laabo ra. Waato gaa a na buuru kunkuni iyya din sambu ka saabu. Gaa no a n'i ceeri-ceeri ka no nga talibey se i ma zaban borey se. Ngey mo n'i zaban i se. 	 Huan, mipite leia tu dingin thu a pia a; tanghouphel sagih a la-a, kipahthu a gen khitin a balkhama, ama ua lui dingin a nungjuite kiangah a piaa; huan, mipite ma ah a luita uh.


Ma salaŋ laabo borey kulu da alfagey mo se ka ne: Waati kaŋ araŋ na mehaw te handu guwanta da iyyanta ra, jiiri wayya din kulu, ay sabbay se no araŋ na mehaw te, wala? 	 Gama mite tengteng kiang leh, siampute kiangah thugen in. Hiai kum sawmsagih sung a kha ngana leh a kha sagihnaa an na ngawl chiang un, kei dingin, keimahmah dingin na ngawlta himhim uh hia?


I do haray gonda sooje zambar waranza cindi iddu, sata-sata, kaŋ yaŋ soola wongu se, i zamaney ra d'i kaayey almayaaley boŋ, zama i te wande boobo ka du ize aru boobo. 	 Huan amau toh, a pipute uh inkote danin, a khangte un, kidouna dinga sepaih pawlte ahi uh, sing thum leh sang guk; ji leh tapa tampi a nei ngal ua.


Amma jama dangay siw! I mana tu a se da baa sann'ize folloŋ, zama bonkoono lordi ka ne i ma si tu a se. 	 Amau a dai sisip ua, Kamkhatin leng a dawng kei uh: kumpipa thupiak dan, Amah dawng ken, chih ahi ngala.Huchiin kumpipa in sung lam heutu Hilkia tapa Eliakim te, laigelhmi Sebna te, tanchin gelhmi Asaph tapa Jo ate a puan silh bohkekte uh silhin Hezekia kiangah a hoh ua, Rabsake thu gente a hilh uhi.


To, ay goono ga seeda ay boŋ se, Baaba kaŋ n'ay donton mo goono ga seeda ay boŋ.» 	 Kei ka hih leh keimah thu theisakpa ka hia, Pa hon sawlpan ka thu a theisak hi, a chi a, a dawng a.


Haŋ kaŋ cindi hamo da buuro gaa, araŋ m'a daŋ danjo ra. 	 Huan sa leh tanghou nekbangte na hal ding uh ahi.


Yasse mo na Bonkoono Dawda hay. Dawda mo na Suleymanu hay Uriya wande zeena gaa, 	 Jessaiin kumpipa David a suang. Huan kumpipa Davidin Uria ji lakah Solomon a suanga


Ay ga danawey mo candi fondo kaŋ i si bay boŋ, Ay m'i boy fondayzey kaŋ i si bay yaŋ gaa, Ya kubay ciya kaari i jine. Nangu kaŋ gonda gure-gure mo y'a sasabandi. Ay ga hayey din te i se, ay si i furu mo. 	 Mittote a theih ngei louh uh lam ah ka honpi dinga; a theih ngei louh uh lampi ah ka pi ding: a ma uah mial vakin ka bawl dinga, lam kawinate leng ka tangsak ding. Huai thilte ka hih dinga, amau leng ka nuse kei ding.


da amiru Magadeyel, da amiru Iram. Borey din ga ti Edom ra koyey, i goray nangey boŋ, i mayray laabey ra. Isuwa nooya, Edomancey baaba. 	 Heutu Magdiel te, heutu Iram te; huaite a gam neih uah a omna uh bang jelin Edom suan heutute ahi uh: huai Edom Edomte suangpa Esau ahi.


Baabo koy ihinkanta do ka ci nga mo se yaadin. Nga mo tu ka ne: ‹To, baaba, ay ga.› Amma a mana koy. 	 Huan, khatpa kiang ah leng a vahoh a, tua bangmah in a vachi a. Huan, aman, Pu, ka kuan ding, a chi a, a dawng a; himahleh a kuanta kei.


A ye ka te adduwa koyne, beena te hari, laabo mo na nga albarka hay. 	 Huan, athum nawn a, van in vuah a zusak a lei in a gahte ahon suaksak ta hi.


Heman da Yedutun mo go i banda, kaŋ yaŋ gonda kaakaaciyaŋ da guuru kaŋ i ga kar care gaa, borey kaŋ yaŋ g'i kar se. I gonda dooni jinayyaŋ mo Irikoy baytey se. Yedutun izey mo go windo me gaa. 	 Heman leh Jeduthunin Pathian lasaklna dia vanzatte, pengkulte leh dakkhutbette, ngaihtaka ginsak dingte a nei ua; kongkhakngakmi ding Jeduthun tapate toh.Huchiin mipi tengteng amau in lam chiat ah a paita ua; huan David leng a inkote vualjawl dingin a pai sam hi.


wala da canse biya furo kurnyo do, a ma canse nga wando gaa. A ma waybora kayandi Rabbi jine. Alfaga ma sanney wo kulu te a boŋ. 	 Ji a mullit hiam chianga vaihawm dingdan ahi: huchiin TOUPA maah a pi dinga, huan, siampuin hiai dan tengteng bangin a tungah a hih ding.Huchiin pasal pen thulimlouhna ah a hul dinga, numeiin a khelhna moh a po ding hi, chiin, chiin.


Haawi g'ay di ay ma ci kaŋ iri wo cabe danga iri ya londibuunoyaŋ no. Amma da boro fo ga yadda ka fooma nda hay fo (ay go ga salaŋ sanda saamo cine) ay mo ga fooma nd'a. 	 Huchi dia jaw hatlou lua mah kei ve ua! -kisitin ka gen ahi.


I jarga Benyamin da Hassub, ngey mo na hanseyaŋ te, kura kaŋ nga nda i windi ga care guna. I jarga koyne, Azariya Maaseya izo, Ananiya ize, nga mo na hanseyaŋ te nga windo do haray. 	 Amau nungin Benjamin leh Hasubin a in pha un a bawl hoih ua. Amau nungin Anania tapa Maaseia tapa Azariain amah in sikah a bawl hoiha.


Nin no ga humburandi gumo, nin no. May no ga kay ni jine da ni futu? 	 Na vaihawm thu van akipanin na theisaka; lei a laua, a daita hi.


Boro bine ra saaware ga hima hari guuso, Amma boro kaŋ gonda fahamay g'a candi. 	 Mihing lungtang ah thuphagel tui thuk bang ahi; himahleh theihsiamna nei min huai tuh a suah khe ding hi.


Wa maa sappa woone sanno ka salaŋ nda Yahuda borey, da Urusalima gorokoy mo se. 	 Hiai thukhun thute ngaikhia unla, Juda mite leh Jerusalema tengte kiangah gen un;


Amma Ibrahim ne: ‹I gonda Musa nda Annabey* Tirey. Naŋ i ma maa i se.› 	 Abrahamin bel, Mosi leh jawlneite a neive ua oi; huai mite thu ngai le uh ake, a chi a


Laakal kaanay ya fundi no gaaham se, Amma canse ya biri fumbi no. 	 Lungtang hoih sa hinna ahi: himahleh hajatna guhte muatna ahi.


A ne: «Wa Rabbi Israyla Irikoyo sifa, nga kaŋ salaŋ da nga me ay baaba Dawda se. A n'a toonandi mo da nga kambo. A ne: 	 Huan, aman, TOUPA Israelte Pathian, a kapa David kianga amah kam mahmah a,


Waato kaŋ i dira, kala Irikoy malayka* fo bangay Yusufu se hindiri ra, ka ne: «Tun ka koociya da nga nyaŋo sambu, ka zuru nd'ey ka koy Misira* ra. Ma goro noodin hal ay ma ci ni se. Zama Hirodus ga ba nga ma koociya ceeci zama nga m'a halaci se.» 	 Huan, a pai nung un, ngaiin, Toupa angel Joseph kiangah a mangin a kilaka, Thou inla; naungek leh a nu pi inla, Aigupta gamah taimang in, kon hilh nawn masiah huailaiah om gige in; Herodin naungek hihmang dia zong ding a hih jiakin, a chi a.


Ay na goy beeriyaŋ te ay boŋ se. Ay na fuyaŋ cina ay boŋ se, ay na reyzin* kaliyaŋ tilam ay boŋ se mo. 	 Na sepna thupi ka bawla; inte ka kilama;


Ya no Rabbi ci, Nga kaŋ ti Israyla Fansakwa d'a wane Hananyankoyo mo. A go ga salaŋ boro kaŋ i ga donda din se, Nga kaŋ laab'izey ga konna din se, Nga kaŋ ga ti mayraykoyey tam. A ne: «Bonkooney ga di nin, i ga tun mo, Mayraykoyey mo ga sumbal Rabbi sabbay se, Nga kaŋ ti naanaykoy, Israyla wane Hananyankoyo, A na ni suuban mo.» 	 Toupa, Israelte tanpa leh a Mi Siangthou un, mite muhsitpa, namte kihtuntun, vaihawmmite sikha kiangah hichiin a chi: Muanhuai Toua, Israelte Mi Siangthou, nang hontelpa jiakin kumpipaten a mu ding ua, a thou ding uh; mi lianten leng chibai a buk ding uh, chiin.


Danga mate kaŋ cine Rabbi na Musa lordi nd'a, yaadin no i n'i kabu Sinayi ganjo ra. 	 TOUPAN Mosi thu a piak bangin Sinai gamdai ah a simta hi.


Amma jirbiyaŋ ga kaa, kaŋ i ga arhiijo kaa i game ra. Waato din gaa no i ga mehaw, jirbey din ra. 	 Himahleh, a pasal ding a kiang ua kipana pi mang nite a hongtung dinga, huai ni chiangin jaw a ngawl ding uh.


Boro fo ga ciya sanda tuguyaŋ do haw kaŋ ga faaru sabbay se, Da kosaray hari mo beene hari bambata sabbay se, A ga ciya sanda laabu kogo ra hari zuruyaŋ, Wala tondi bambata bi laabu kaŋ gonda farga ra. 	 Huan, mi khat huihpi laka bukna mun bang leh, vuahpi laka bitna mun bang ahi ding, mun keua tui luangte bang, gam tultaka suangpi lianpi nuamsa bang tak.


Buuro banda mo araŋ ma no feej'ize iyye kaŋ yaŋ sinda laru kulu, haraŋ izeyaŋ, da yeej'ize fo da feeji gaaru hinka. I m'i salle sargay summaare kaŋ i ga ton Rabbi se. I ma kande mo i ŋwaari sarga d'i haŋyaŋ sarga, sanda danji ra sargay kaŋ haw ga kaan Rabbi se. 	 Huan, tanghou lat toh kituakin belamnou sagih gensiat bei kum khata upa leh bawng tuai leh belampa nih na lan ding uh: huaite bel atangbuang thillat uh leh a dawn ding thillate utoh, TOUPA adia haltum thillat, TOUPA adia gimlim mahmah, meia thillat ahi ding hi.


Ay ga dumey kulu margu ka zumbu nd'ey Yehosafat gooro ra. Gaa no ay g'i ciiti noodin, Ay borey Israyla sabbay se, ay wane jama nooya, Kaŋ i n'i say-say i ma koy dumey kulu game ra, I n'ay laabo mo fay-fay. 	 Amaute Jehosaphat lui guamah ka hongpi dinga; ka gam a hawm jak ua nam Israelte dingin amau lah ka lang ngal dia;


Manti te-goyey do no faaba fun, zama boro kulu ma si fooma nd'a. 	 Thilhih jiak ahi kei, huchilou injaw min a suang kha ding uhi.


Kaŋ Yehu furo windi meyo gaa, waybora ne: «Ya nin Zimri, ni windi koyo wiikwa, baani mo no?» 	 Huan, Jehu kulh kongpia a hong lut laitakin, Hoihlam thu ahi maw, nang, napu thatpa, Zimri? A na chi a.


Haruna m'a hanse Rabbi jine duumi za wiciri kambu ka koy susubay, noodin kubayyaŋ hukumo ra, kosaray taafa kaŋ ga seeda daabu se taray. A ga goro hin sanni kaŋ ga duumi, araŋ zamaney kulu ra. 	 Kihoupihna puanina thutheihpihna puanjak po lamah nitak lam akipan jinglam tan adingin TOUPA ma ah Aronin koih hoih hen: hiai bel na suante jel uh tana khantawn dan ding ahi.


Hasabiya ize, Amaziya ize, Hilciya ize, 	 Hasabia tapa, Amazia tapa, Hilkia tapa;


Woodin gaa no i ga albarka jisi ngey boŋ se kaŋ ga ciya daba hanno alwaatey kaŋ ga kaa se. Yaadin gaa mo no i ga du fundi, cimi wano. 	 huchia amaua dinga tunung adinga suangphum hoih phuma hinna, huai hinna hi taktak tuh a let kip theihna ding un.


Wayna kay mo tak! Hando mo gay, hala waato kaŋ cine jama na fansa sambu ngey ibarey boŋ. Manti i na woodin hantum Yasar tira ra bo? Wayna kay mo beena bindo ra, a mana cahã da kaŋyaŋ mo zaari fo deedandi cine. 	 Huchiin miten a melmate uh tunga phu a lak masiah uh ni a ding kinkena, kha leng a om nilouh hi. Hiai thu Jasar laibua gelh hilou hia? Huchiin ni vanlai ah a om nilouha, ni khat vengveng tum thu himhim a ngaihtuah kei hi.


Hari mo, neesiyaŋ boŋ no ni g'a haŋ, litar jare cine, alwaati ka kaa alwaati no ni g'a haŋ. 	 Huan tuite leng teh vekin na dawn ding ahi, hin khat seh guk suaha seh khat ahi ding ahi, hunbi nei takin na dawn ding ahi.


I fay da Rabbi ganayaŋ ka soobay ka may Baal* da Astarot se. 	 Huan, TOUPA a lehngatsan ua, Baal leh Astoret na a sem uh.


A ciya binde, cino din ra Rabbi sanno kaa Natan do ka ne: 	 Huan, hichi ahi a, huai zan mah in Nathan kiang ah,


Abimelek mo ne: «Ifo no woone kaŋ ni te iri se? A si gaabu ay borey ra afo ma kani nda ni wando wo. Da yaadin no mo, ni na taali candi iri boŋ nooya.» 	 Huan, Abimelekin, Ka tung ua na thilhih bangchidan ahia? mite laka mi kuapeuh in na ji luppih kha thei uh a kei maw, huchiin, ka tunguah siamlouhna na hontungsak ahi ding hi, achia.


Ni na ni calo* ceeri za gayyaŋ, Ni na ni sisirey pati-pati. Ni ne mo: «Ay si may ni se.» Zama tudu kuuku kulu boŋ, Da tuuri-nya kulu kaŋ gonda bi, a cire no ni goono ga kani ka kaaruwataray* goy te. 	 Nidanglai akipanin na hakkol hihtanin, na khaute leng na hihtatta ngala, Na na ka sem nawn kei ding, na chi a, tang sang chih ahte, singbawk nuai peuh ahte, kunin na hiha.


Amma gugusi kaŋ ga haaga, d'a kwaaray bora gaaham kuuro gaa, amma a mana hima danga a guusu nda kuuru cindo, d'a hamney mana bare ka kwaaray mo, waato din gaa alfaga ma doorikomo daabu kala jirbi iyye. 	 A sa vun a bolte a kan a vun sang a thuk a a kimuh kei leh, a mul a kaan kei leh hii nei mi pen siampu in ni sagih a khumtuam ding a,


Takuba ga kaa Misira gaa. Gurzugay ga bara Etiyopi ra, Waati kaŋ borey kaŋ wongu ga wi yaŋ goono ga kaŋ Misira ra, A g'a arzaka ku, a g'a dabey bagu-bagu mo. 	 A hong tung sin, namsau, Aigupta tungah; sinlainatna, Ethiopia tungah, Aigupta tungah mi thah a puk un; a thil hih ziazuate a la mang ding ua, a suangphumte a chimse ding hi.


Araŋ ma si te danga hay kulu kaŋ iri go ga te neewo sohõ, danga boro kulu ga te haŋ kaŋ ga saba nga diyaŋ gaa. 	 Michih in amau chiat hoih sakdan banga tua i hih banga na hih ding uh ahi kei;


I mana di haŋ kaŋ a te araŋ se ganjo ra hal araŋ ga kaa ka to neewo. 	 Hiai lain a tun masiah ua gamdaia na tung ua a thilhihtheih dante;


i boro kulu baa ga saba, baaba do tubu baa si. 	 A siamput man uh sim louhin midang tuam nek ding a tang sam himhim ding uh.


I cey ga waasu laala teeyaŋ gaa, I ga cahã boro kaŋ sinda taali wiyaŋ gaa. I miiley ya laala miilayaŋ no, Alandaaba nda halaciyaŋ no go i fondey boŋ. 	 A khete uh thil hoihlou lamah a taia, gensiat bei sisan suah dingin a kintat nilouh louh uh: a ngaihtuahte u lah thulimlouhna ngaihtuahnate ahi a; gamna leh siatna a lampi uahte a om jel hi.


Yakuba mo na feej'izey fay. A na cindey jine bare wo kaŋ te waaliya-waaliya, da wo kaŋ yaŋ ga bi mo Laban kurey ra do harey, a na nga waney daŋ care banda waani, a n'i moorandi Laban kurey gaa. 	 Huan, Jakob in belamnou te khawng a koih tuma, huan, ganhonte Laban gan hon laka a gial tan leh a vom tengteng lam a ngasak jela; amah gan honte a koih tuam jela, Laban gan lakah a koih kei.


Nga no ka seeda no Irikoy sanno nda Yesu Almasihu seeda boŋ, sanda haŋ kaŋ a di kulu. 	 amah Johanin tuh Pathian thu leh, Jesu Kris tungtang thu leh, thil tengteng a muhte tuh a theisak ta.


Da mo ize way si no, kal araŋ m'a tubo no a nya ize alborey se. 	 Huan, tanu a neih kei leh a gou a unaute na piak ding uh ahi.


I ma ciiti i se da ciito kaŋ ni hantum din. Darza woodin, a hanantey kulu no ka bara nd'a. Alleluya! 	 Vaihawm gelhkhiaksaa a tung ua thulel dingin: huai kilawmna tuh a mi siangthou tengtengin a nei chiat ua. Toupa tuh phat un!


Ya boro izo, ni binde, kala ni ma annabitaray te ka ne Gog se: Han kaŋ hane ay borey Israyla ga goro baani, manti ni g'a bay? Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Huaijiak in, mihing tapa, thu gen inla, Gog kiang ah, TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Huai ni, ka mi Israelte bit tak a a om hun ding uh na theikei maw?


I ga woone hantum zamana kaŋ ga kaa se, Hala zamana din borey kaŋ i ga taka mo ma Rabbi sifa. 	 Aman a mun siangthou sangpi akipanin a en suka; TOUPAN van akipanin lei a mu a;


Sohõ binde, kaa iri ma koy ka sappe te, in da nin, a ma ciya seeda in da nin game ra.» 	 Kisain, kei leh nang thu I khung ding; huai kei leh nang kalah theihna hi hen, a chi a.


Kala Musa n'i donton Rabbi sanno boŋ, i ma fun Paran ganjo ra. Borey din kulu jine boro yaŋ no Israyla izey boŋ. 	 Huan, Mosiin Paran gamdai akipanin TOUPA thupiak bangin a kuansakta chiat hi; a vek un Israel suante laka intekpapen chiat ahi uhi.


Ma si yadda i se fa, zama i ra boro fooyaŋ goono ga gum kaŋ yaŋ ga bisa boro waytaaci. I na laaliyaŋ haw ngey boŋ gaa, ŋwa si, haŋ si, kala nda ngey na Bulos wi jina. Sohõ i go soolante, ni do alkawlo _hinne__ mo no i goono ga batu.» 	 Himahleh, a thu uh na gingta ken; a lak ua mi sawmli sanga tamjaw in a sawm ua, huai miten amah a thah masiah uh bangmah nea dawn lou dingin a kichiam uh; tuin na thu ngakin mansain a om uhi, a chi a.


A na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa, sanda mate kaŋ cine a baabo Manasse te. Amon na sargayyaŋ salle himandi jabantey kulu kaŋ nga baabo Manasse te yaŋ din se, a may i se mo. 	 A pa Manasi hih bang mahin TOUPA mitmuhin thil hoih lou a hiha; a pa Manasiin a bawl milim bawl tawm tengteng kiangah Amon a kithoiha, a sema.


Lameku ne nga wandey se: «Ada da Zilla, araŋ ma hangan ay se. Lameku wandey, araŋ ma hangan ay se. Ay na alboro fo wi, zama a n'ay maray. Ay na arwasu fo wi, zama a n'ay kar se. 	 Huan, Lamekin, ajite kiangah: Adal leh Zillai te aw ka aw ja unla; Lamek jite aw, ka thugen ngai un: honliamsak jiakin mi ka thata, honsidupsak jiakin mi ka that hi:


Zama dumi ga tun dumi gaa, mayray mo ga tun mayray gaa. Haray da laabu zinjiyaŋ ga te nangu waani-waani ra. 	 Nam tuam leh nam tuam a kidou ding ua, gam tuam leh gam tuam a kidou ding ua, mun tuamtuam ah kial a ke dia, jin bang a ling ding.


Waati kaŋ ay miila ay ma Israyla no baani, Kala Ifraymu taali beero, da Samariya goy laaley go, I bangay, zama i ga hiila te. Zay go ga kaa, Fondo kosaraykoy marga mo go ga kom taray. 	 Israel ka sukdam chiangin, huaichiangin Ephraim thulimlouhna muhkhiak ahi, Samari gitlouhna toh; juauthei lah ahi ngal ua: huan, guta a luta, a po lamah suamhat pawlten a lok uh.


Rabbi darza ma goro hal abada. Rabbi ma farhã nga goyey ra. 	 TOUPA thupina tuh khantawin om henla; TOUPA tuh a nasepah nuam hen:


Ay na sanney din ci araŋ se, zama ay ra araŋ ma du laakal kanay. Ndunnya ra araŋ gonda taabi, amma wa te bine-gaabi, ay te zaama ndunnya boŋ.» 	 Hiai thute na kiang uah ka genta hi, keimaha na khamuanna dingun. Khovel ah gimthuakna na neiding uh, himahleh khamuang takin om un, ken khovel ka zouta, a chi a.


Ni ma fongu haŋ kaŋ Amalek te ni se fonda ra kaŋ araŋ go ga kaa ka fun Misira. 	 Aigupta gam akipana na hongpawt na lampi ua Amalekten a honna bawl dan uh theigige un;


A ne i se: «I n'araŋ no araŋ ma Irikoy koytara gundey bay, amma cindey se, kala misayaŋ, ‹hala gunayaŋ ra i ma si di, maayaŋ ra mo i ma si faham.› 	 Huan, Pathian gam thugukte nou theih dia piak ahia, mi dang kiangah bel gentehna kiaa gen ahi; mu napia a muh theihlouhna ding uleh za napi-a a theihsiam louhna ding un.


Waato kaŋ Bulos goono g'i batu noodin Atina, a bina butugu kaŋ a goono ga di kwaara to da tooruyaŋ. 	 Huan, Paulain Athen khua a amau a nangak lain, huai khua pathian lima dimin a mu a, a lungsimin a hehta a.


Woodin se Rabbi, Koy Beero ne: Kaari gallo kaŋ gonda kuri, Da kuso kaŋ a guuru hay-hay go a gaa, Kaŋ a hay-hayo mo si fun a gaa! Wa hamo kaa taray toorimi-toorimi, wa si suuban. 	 Huaijiakin TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Sisan suah hat khopi, saui bel, a sung kang gem, a gem dai ngei nai lou a tung a gik hi: tel tuanlouin, a sa bak khatkhatin thukin.


Rabbi ne Musa se koyne: «Sohõ, wo kaŋ ni ŋwaaray din, ay g'a te, zama ni du gaakuri ay do. Ay na ni bay mo da ni maa.» 	 Huan TOUPA'N Mosi kiang ah, Hiai thil na gensa leng ka hih ding: ka mitmuh a hehpihna na muh a, min a nang ka hon theih ziak in, a chi hi.


Kala Musa n'i ce. Haruna nda jama koyey kulu ye ka kaa a do, Musa salaŋ i se mo. 	 Huchi in Mosi in amau a sam a; huan Aron leh khawmpite vaihawmte tengteng a kiang ah a kik ua; huchi in Mosi in amau a houpih ta hi.


Noodin no i furo hi ka kaa hala Antiyos, nango kaŋ i n'i talfi Irikoy gomno gaa, goyo kaŋ i toonandi din se. 	 huai akipanin longin a pawt ua, Antiok khua a hongtung nawnta ua, huai tuh a thilhih khitsa uh hih dinga unauten Pathian hehpihna kemsaka a pawtna uh ahi.


Ay wo kay, ay neeya araŋ kambe ra. Kal araŋ ma te ay se haŋ kaŋ ga boori da haŋ kaŋ ga saba araŋ diyaŋ gaa. 	 Kei ahihleh, na khut ua om keita ve. Dik leh hoih na chih bangbang un hon bawl un.


I na komko hinka kanji Yesu banda mo, afa a kambe ŋwaaro gaa, afa mo a kambe wow gaa. 	 Huan, suamhat nih amah toh a kilhden sam ua, a taklamah khat, a veilamah khat.


Iri mo, iri na ni cimandi. Iri bay mo kaŋ nin no ga ti Irikoy wane hanna.» 	 Nangmah Pathian mi siangthou na hi chih ka taksangta ua, theih leng ka thei uhi, a chi a, a dawnga.


Ni ma tuusuyaŋ ji hanante te d'ey, turaare diibante, ji teeyaŋ goy wane, gonitaray boŋ. A ga goro tuusuyaŋ ji hanante, waani. 	 Huan nuhtheih siangthouin thau na bawl dinga, nuhtheih damdawimi siamna banga gawm: nilhtheih thau siangthou ahi ding.


Yaw izeyaŋ mo ga ni birni cinaro cina, I bonkooney mo ga goy ni se, Zama ay futa ra no ay na ni kar, Amma ay gomno ra ay bakar ni se. 	 Huan, gamdang miten kulh bangte a lem tou nawn ding ua, a kumpipate un na na a semta ding uh: ka heh in ka honsata, himahleh ka hondeihsaknain ka honhehpih leuleu hi.


A ne i se: «Sohõ, wa kaa gulla gaa ka konda bato jine funa do.» I konda mo. 	 Huan, a kiang uah, Tuiin dim unla, nekbawl thusa kiangah paipih un, achia. Huan, a paipih ta uhi.


Feej'ize fa mo ni g'a salle wiciri kambu. Mate kaŋ cine ni kande ŋwaari sarga da haŋyaŋ sarga ijina se, yaadin no woone mo se. Sargay kaŋ i ga te danji ra no, kaŋ haw ga kaan Rabbi se. 	 Huan, belamnou khat nitaklam in na lan ding hi: zingsang lam in tangbuang thillat bang leh huai a dawn ding thillat bangbang TOUPA ding a gimlim di'n mei a thillat na lat ding ahi.


Albarkante no boro kaŋ gaabo go ni do, Nga kaŋ fondo beerey _ganayaŋ__ go a bina ra. 	 Kahna guam tuh a tot un, tuikhuk omnate a bawl ua, ahi, vuahtui ke masain vualjawlnain a khuh lel hi.


Kal a ne ay se: «Woone yaŋ wo, hinayaŋ do yaŋ no, nangu kaŋ windo goy-teerey ga jama sargayey hina.» 	 Huan ka kiang ah, Hiaite huanna in, inpi nasemmiten mite kithoihna sa a huanna dingte uh ahi, a chi a.


A ciya mo, saaya kaŋ masango kaŋ i kande ka fun Misira din i n'a ŋwa ka ban, baabo ne i se: «Wa ye ka koy ka ŋwaari kayna day iri se koyne.» 	 Huan, hichi ahi a, Aigupta gama kipana buh puak touh uh a gaih nung un, a pa un, a kiang uah, kuan nawn unla buh tawm chik bek ei a dingin va lei nawn un, a chi a.


Iri si ga di iri alaamey, annabi mo si no koyne, Iri game ra mo sinda boro kaŋ ga bay hala waati fo no. 	 I kichiamtehnate uh i muta kei ua: jawlnei himhim a omta kei uhi; a sawt dingdan thei himhim i lak uah leng a om kei hi.


Zijiyaŋ dooni no. Ay go guusuyaŋey ra. Ya Rabbi, ay hẽ ni gaa! 	 Toupa aw, tui thupi akipanin kon sama.


Amma Irikoy ne a se: ‹Nin saamo! Hunkuna cino wo ra ay ga ni fundo ceeci ni gaa. Hayey kaŋ ni soola binde, may se no i ga bara?› 	 A hihhangin, Pathianin a kiangah, Nang mihai, tu jan chiah na kha a honlak sak ding uh, huai nalam khiakte, kuaa ahi ta dia?


Kala Isaka na Yakuba ce ka albarka gaara a se, k'a kaseeti. A ne a se: «Ni ma si wande sambu Kanaana ize wayey ra. 	 Huchiin, Isaak in Jakob a sama, a vualjawla, thu leng a pia a, a kiangah, Kanan gam nungak te laka mi ji dingin na nei ding ahikei.


Ize kayney, araŋ wo Irikoy wane yaŋ no. Araŋ te zaama tangari annabey din boŋ. Zama nga kaŋ go araŋ ra bisa nga kaŋ go ndunnya ra gaabi. 	 Naute aw, Pathian akipan na hi ua, tuate na zouta uhi; noumaua om tuh khovela om sanga a thupijawk jiakin.


Zamana fo ga bisa, afo mo ga kaa, Amma ndunnya wo go no duumi. 	 Khang khat a paia, khang dang a hongtunga; huan khantawnin lei a om gige.


Kakaw mo tun i game ra ngey boro woofo no i g'a lasaabu ibeeri. 	 Huan, a lak uah kuapen ahia thupipena a seh, chih thu ah, kiselna a hongpawt a.


Amon izey bonkoono tu Yefta diyey se ka ne: «Zama Israyla izey n'ay laabo kom waato kaŋ i fun Misira, za Arnon isa gaa kal a ma koy Yabok isa da Urdun isa gaa. Sohõ binde, ni ma laabey din yeti ay se amaana ra.» 	 Huan, Amon suante kumpipan, Israelte Aigupta gam akipana a hongpawt lai ua ka gam a lak jiak uh a vo-oi, Arnon akipana Jabok leh Jordan tanin: huaijiakin huai gamte lungdamin honpe nawn main, chiin Jephtha palaite a nadawnga.


Boro fo binde go no kaŋ fanaka no za nyaŋo gunda ra. Zaari kulu borey ga kand'a ka jisi Irikoy windo me gaa kaŋ se i ga ne Ihanna, zama a ma bar kar borey kaŋ yaŋ ga furo windo ra gaa. 	 Huan, piching kuahiam a pian tung apat khebai a honjawng ua, huai mi tuh, biakina lutte kianga khutdoh dingin, biakin kongkhak, Kilawm, a chih bul uah ni tengin a lumsak jel uhi.


Waato kaŋ Israyla jama kulu di kaŋ bonkoono baa si nda ngey, jama tu bonkoono se ka ne: «Baa woofo no iri se binde Dawda do? Iri sinda tubu fo mo Yasse izo do. Ya Israyla, wa koy araŋ kwaarey do. Ya Dawda, kala ni ma laakal da ni boŋ kunda.» Israyla binde dira ka koy fu. 	 Huan, Israelte tengtengin kumpipan a thugen uh a pom kei chih a theih un, mipiten, David ah tantuan bang I nei ua? Jesai tapa ah gouluah ding I nei sam kei uh: aw Israelte aw, na puanin lam uah pai un; Davad, na inkuan ngaihtuah maiin, chiin kumpipa a dawng uh. Huchiin Israelte a puanin lam uah a paita uh.


Ay mana salaŋ gundu ra, Nangu fo ganda kaŋ gonda kubay. Ay mana ne Yakuba banda m'ay ceeci yaamo mo. Ay wo, Rabbi, adilitaray sanni no ay ga ci, Haŋ kaŋ ga saba mo no ay ga ci. 	 A gukin, gam mial munah, thu ka gen ngei keia; Jakob suante kiangah bangmah lou dingin honzong un, ka chi ngei kei: kei Toupan diktatna thu ka gen jela, thudik mahmahte ka gen jel hi.


a batukoy fuwey, d'a casanta ganjey, d'a tandey, waato deedando boŋ no. Finetaryaŋ go no a ra d'a ganjey ra mo a windanta. A to kambe kar waygu salleyaŋ gaa, tafayyaŋo mo kambe kar waranka cindi gu. 	 Vilna dantante, a bangkate sumtawngte tehna mahin; huai ah tohlette a oma, a sumtawng leng a kimvelin: a dunglam tong sawmnga ahi a, a vailam tong sawmnih leh nga.


sanda alboro waani fo kani nda waybora, haya goro tugante mo kurnyo se; da waybora lamba, a ban ka ziibi mo, seeda si no a gaa, wala mo i man'a di, 	 Huchibanga a om nilouha, kihihthanghuai pipia kigenkhe nai lou lah hiin a thei lah kuamah omlou, mat louh lah hi ngal leh;


Amma waati kaŋ toonanta ga kaa, gaa no jare-jara ga ban. 	 A kim a hongtun chiangin a kimlou hihtawp a hita ding.


Ehud kaa bonkoono do. Nga wo go ga goro nga fu boŋ cinari yeeno ra, nga hinne. Gaa no Ehud ne: «Ay gonda Irikoy sanni fo ni se.» Bonkoono mo tun nga nangora ra. 	 Huan, Ehud a kiangah a vahoha; amah bel a nipi dantan ah amah kiain a natua. Huan, Ehudin, Pathian in na kianga gen ding thu a honthukhak, achi a. Huan, tutphah akipan a ding hi.


Amma i mana saal a. I na ngey koyyaŋ te, afo koy nga fari, afo mo koy habu. 	 Himahleh, a na limsakkei ua, a pai mang ua, khat tuh a lou ah a kuan a, khat tuh a sumsinna ah;


Bora din mo ga ciya iri laakal kana. Waati kaŋ Assiriya bora ga furo iri laabo ra, Hal a taamu mo iri faadey ra, Waati din gaa no iri mo ga hawji iyye da jine boro ahakku tunandi a gaa. 	 Amah a ding dinga, TOUPA a Pathian min thupina ngeiin: huan, amau a om nilouhta ding ua: amah leh lei tawp phain a thupi sin ta ngal a.


Amma araŋ ga Timotiyos seeda bay: danga mate kaŋ cine ize ga may baaba se, yaadin mo no a goy ay banda Baaru Hanna goyo ra. 	 Himahleh amah tuh tain a pa na a sep bangin tanchin hoih genjakna ah kei a honseppih chih theihchetna amah ah na nei uhi.


kala ni ma taaji sambu k'a hanga lambandi fu meyo gaa k'a fun. Nga mo ga ciya ni bannya hal abada. Yaadin cine mo no ni ga te ni koŋŋa se. 	 Sik zum na la ding ua, a bil uh kongkhakah na vut pailet ding ua, hichiin khan tawnin na sikha uh ahi ding uh. Huan, na sikhanu uh leng huchimah bangin na hih ding uhi.


Ay kamba na toorey mayrayey di, Wo kaŋ yaŋ i danay toorey bisa Urusalima nda Samariya waney baayaŋ. 	 Ka khutin milimte gam, Jerusalem khua leh Samari khua ate, sanga milim bawltawm hoih jaw neite leng, a zongkhe ta ngala.


A ma kakaw te da sanni kaŋ sinda nafa mo, Wala nda sanniyaŋ kaŋ si hay kulu hanse? 	 Houlimna phatuamlou toh thu a ngaihtuahin, ahihkeileh hoih a hih theihna louh dinga thugente a ngaihtuah diam?


Musa binde na goobey jisi Rabbi jine, seeda hukumo ra. 	 Huchi in Mosi in thu theihsakna biakbuk ah TOUPA ma ah huai chiangte a koih hi.


Rabbi ne Musa se koyne: «Ma hay-jine kulu kaŋ ga ti alboro kabu Israyla izey ra, za handu fo izey ka koy beene. M'i maayey lasaabo sambu. 	 Huan, TOUPAN Mosi kiangah, Israel suante laka tachil, pasal kha khat akipan tunglam teng sim inla, a zah uh theiin,


Ay ga naŋ borey ma ciya afolloŋ-folloŋ hal a duura ma sandi nda wura hanno wane. Oho, boro duura ma sandi nda Ofir wura kaŋ i hanse gumo wane. 	 Mi tuh dangkaeng siangthou sanga leng hak jawin ka bawl dinga, mihing mahmah lah Ophir dangkaeng siangthou sanga leng hak jawin ka bawl ding.


Zama laabo wo, a ra no ŋwaari ga fun, A cira mo i g'a bare, danga mate kaŋ danji ga te. 	 Lei ahihleh, huai akipanin tanghou a hongsuaka: huan a nuaiah meia hihbangin a kilumlet hi.


«Ifo no ni se neewo? May no ni se mo nango, Kaŋ se ni na saaray jabu ni boŋ se nango wo ra?» (A go ga fijiyaŋ do jabu nga boŋ se tondo boŋ, A goono ga nangoray jabu nga boŋ se tondi ra.) 	 Huan, a kiangah hichiin genin, Hiaia bang hih na hia? hiai ah kua na neia, han hiaia na khuak vial? Amah adingin sangpi-a a han a khuaka, amah adinga suangpi-a omna a bawl vial!


A na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa sanda mate kaŋ cine a baabo Manasse te. 	 Huan, a pa Manasi hih bangmah TOUPA mitmuhin thil hoih lou tak ahih sek nak hi.


Balaam mo tun susuba ka kaari-ka daŋ nga farka nyaŋo gaa, ka koy Mowab koyey banda. 	 Huchi in Balaam zing in a thou a, a sabengtung a van a, Moab mi liante kiang ah a hoh ta hi.


Yeriko koyo du baaru, i ne: «Ni ma bay kaŋ hunkuna cin boroyaŋ fun Israyla izey do. I kaa ne zama ngey ma laabo guna k'a gundo fintal.» 	 Huan, min, Ngaiin, tujanin gam entel dingin Israel suante a hong uh, chiin Jeriko kho kumpipa a hilh ua.


Mordekay binde fatta bonkoono do. A go ga daabu nda koytaray bankaaray, suudi nda kwaaray. A gonda wura koytaray fuula bambata nga boŋo gaa, da lin baano alkuba, suniya dumi. Susan kwaara mo go ga cilili ka farhã. 	 Huchiin Mordekai bel kumpi puan dum leh kang, dangkaeng lallukhu thupi toh, puannaktual puanmalngat hoih leh sandup toh kumpipa ma akipan a pai khetaa: huan Susan khopi a kikou a, a kipak hi.


May no ay se beene da manti nin no? Ndunnya ra mo sinda boro fo kaŋ g'ay beejandi kala nin. 	 Van ah nang lou ngal kua ka neia? Lei ah leng nang lou ngal ka deih kuamah a om kei hi.


Wura kaŋ ga kaa Suleymanu do jiiri fo ra, a neesiyaŋ ga ti ton waranza cine, wura wane koonu, 	 Solomon kianga kum khat sunga dangkaeng lut gik dan dangkaeng talent za guk leh sawmguk leh guk buk ahi.


Woodin sabbay se no ay goono ga ni fongandi ni ma Irikoy nooyaŋo kaŋ go ni ra ay kambe dakeyaŋo do tunandi. 	 Huaijiakin ka khut ngak ziaka Pathian thilpiak nangmah a ompen mutkuang dingin kahon theisak ahi;


Kala Rabbi bine tun gumo Musa se. A ne: «Ni beero Haruna, Lawi dumi bora, manti a go noodin bo? Ay bay a ga waani ka salaŋ hal a ma boori. A go mo, a goono ga fatta ka ni kubay. D'a di nin mo, a ga farhã nga bina ra. 	 Huchiin, Mosi tungah Toupa hehna a soutaa, Aron na unaupa a om kei maw? Hoihtakin thu a gen thei chih ka thei. Huailouin, ngaiin, nang kimuhpih dingin a hongpai khia: a hon muh chiangin a lungtangin a kipak ding hi.


«Alboro hay-jine kulu kaŋ ga jin ka fatta hay-tu ra, m'i fay waani ay se Israyla izey kulu do, da boroyaŋ no wala almanyaŋ no. Ay wane yaŋ no.» 	 Piang masapente tengteng, Israel suante laka sul hong peuhmah, mihing lam leh ganta lam, honpekhia in; keia ahi, chiin.


Ay farga nd'ay hẽeno, ay karra koogu, Ay moy gaze ay Irikoyo batuyaŋo se. 	 Bangmahlou a honhote ka samzang sangin a tam ua: dikloupi a hondou a honhihmangthat tumte tuh mi hat tak ahi uhi: huchiin ka lak het louh tuh ka penawn hi.


Ya Rabbi, ni baakasinay suujo go beeney ra, Ni naanayo mo to hala beeney gaa. 	 Na diktatana Pathian tangte bang ahi; na vaihawmte tuh tui thuk talkhauh bang ahi; Toupa aw, mihing leh gamsa na humbit jela.


Ay du ay tamo Dawda, ay n'ay ji hananta tuusu a gaa. 	 Ka khut a kiangah hihkipin a om dinga; ka banin amah a hihhat dinga; ka banin amah a hihat ding hi.


A ga nga windo cina sanda gangam ize, Sanda fari tanda kaŋ fari batuko ga te. 	 Inn a lam tuh maimom len bang ahia, vengmiin a bawl aidakbuk bang ahi.


A wongu kunda mo ga tun ka nangu hananta kazaamandi, kaŋ ga ti wongu fuwo, i ma sargay kaŋ i ga ton kaŋ si fappe din gaay, i ga fanta hari laala sinji kaŋ ga kazaamandi. 	 Amah lamah sepaihte apang ding ua, mun siangthoupen a buahsak ding ua, kulhpi mahmah; halmang thillate gige a la mang ding ua hun hihgawp dingin kihhuai a tungkhe ding uhi.


A ciya binde, Gedaliya wiyaŋo wane suba, boro kulu mana bay a gaa mo, 	 Huan, Gedalia a thah nung ni nih in hichi a honghia, kuamahin a theih ma un,


Haŋ kaŋ araŋ goono ga tammahã mo, a si te baa kayna. Zama araŋ goono ga ne: «Iri wo, kal iri ma ciya sanda ndunnya dumi cindey cine, sanda laabey ra borey cine yaŋ, iri ma may tuuri nda tondi se.» 	 I kim ua nam dang pautuam mite banga singbul suangbul be ding I hi uh, na lungsim un na chi na ua, na hi het kei ding uh.


Laabu woodin ga ciya a wane mayray hari Israyla ra. Ay mayraykoyey mo si ye k'ay borey taabandi koyne, amma i ga laabu cindo no Israyla dumo se i kundey boŋ. 	 Huai bel Israel gam a amah tantuam ahi ding ahi: huan, ka lalte'n ka mite a nuaisiah nawn kei ding ua, Israel inkote a nam tuamdan bang jelin gam a pe zo ding uhi.


Ay g'a kambe dake teeko boŋ, A kambe ŋwaaro mo isey boŋ. 	 Aman, Nang ka Pa, ka Pathian, ka kihotdamna suangpi na hi, chiin, honsam ding.


Wongu nyaŋo mo na arwaso sallama k'a lordi ka ne: «Ma si hayey kaŋ ni n'ay kabarandi nd'a ci boro kulu se.» 	 Huan, sepaih lalpenin tangval a paisaka, hiai thute non theisak chih kuamah hilh ken, a chi bikbek hi.


Musa binde zuru sanno din sabbay se. A koy yawtaray Midiyan laabo ra ka goro. Noodin no a na ize hinka hay. 	 Huan, huai thu jiakin Mosi a tai mangta a, Midian gamah a tam nilouhta hi, huaiah tapa nih a vanei hi.


Kala Rabbi sanno ye ka kaa ay do, sorro hinkanta nooya, ka ne: 	 Huan, TOUPA thu ka kiangah a hongtung nawna,


Boro hanno nga jisiri hanna ra no a ga hari hanno yaŋ kaa taray. Boro laalo mo nga jisiri laalo ra no a ga hari laalo yaŋ kaa taray. 	 Mi hoihin a goubawm hoih a kipan thil hoihte a honla khia a, mi gilou in a gou bawn hoihlou akipan thil hoihlou a honlakhe jel.


Nga bumbo miila do no a n'iri hay hayyaŋ taji cimi sanno do, zama iri ma bara danga nga takaharey boŋ-jina. 	 A thilsiamte makaite I honghih theihna dingin, amah deihlamin thutak lakah a honsuak sak ahi.


Ya nin kaŋ boori nd'i kulu wayborey game ra, Man no ni baakwa koy, Man no ni baakwa gana, Hal iri m'a ceeci ni banda? Wayhiijo ne: 	 Na ngaihnou koilama pai ahia, Aw nang numeite laka kilawm penpen? amah na ngaihnou koilama kiheita ahia, amah ka honzon pih theihna ding un?


Kala Suleymanu sintin ka Rabbi windo cina Urusalima ra, Moriya tondo boŋ, nango kaŋ Rabbi bangay a baabo Dawda se, nango kaŋ Dawda soola Ornan Yebusi bora karayaŋ gangano ra. 	 Huchiin, Solomon in Jerusalemah, Moriah tang, apa David kiang a TOUPA kilakna, Jebus mi Ornan phualjang, David naseh saah TOUPA in alam panta hi,


Waato din gaa no i na jinde sambu Rabbi gaa ngey taabey ra, A n'i faaba mo k'i kaa i masiibey ra. 	 Huaitakin a buaina uah TOUPA a sam ua, aman a mangbatna ua kipanin a pi jel hi.


Manti han kulu no albeerey ga ciya laakalkooniyaŋ bo, Manti mo han kulu no arkusu zeeney ga faham da cimi ciiti bo. 	 A pilte mi thupite ahi kei ua, vaihawmna theisiamte leng upate ahi sam kei uh.


Kaari nin, Korazin! Kaari nin, Baytsayda! Zama nda Tir* da Zidon* ra no i na dabari goyey wo te kaŋ yaŋ i te araŋ ra, doŋ i tuubi za waatifo, ka goro bufu zaara nda boosu ra. 	 Korazin, na tung a gik e; Bethsaida, na tung a gik e; Noumaua thil lamdangpi kihihte Tura leh Sidon khuaa hih hileh, saiip puan silhin, vut laka tuin a kisik khin thamta ding uh.


Nga hinne no ga ti ay tondi daaro d'ay faaba. Nga no ga ti ay cinari gaabikoono; ay si zinji gumo. 	 Noute tengtengin, hihlum dingin, bang awn bang leh gawl puk dekdek bangin, bangtan ahia mi khat na sual ding uh?


Woodin se no jama mo fatta ka kuband'a zama i maa baaru kaŋ a na alaama din te. 	 Huaijiakin ahi, mipiten leng amah a vadawn uh, huai thillamdang a hih chih a thei ngal ua.


Daahir hala hõ ay bina goono ga fongu i gaa, Hal ay gungum ka ye ganda. 	 Ka khain amaute a theigige lailaia ka sungah a kun ngiungiau hi.


Samseray, Seharaya, Ataliya, 	 Huan Samserai, Seharia, Athalia;


Amma boro kaŋ ga ba Irikoy, Irikoy g'a bay. 	 Ahihhangin, kuapeuhin Pathian a it leh, huai mi mah amah theih ahi


Kal i ne care se: «Iri ma jine boro fo suuban ka ye Misira.» 	 Huchiin a kihou khawm ua, Heutu bawl ni e, Aigupta gamah kik nawn ni, a chi ua.


Amma d'i man'a fansa hala jiiri fo ga kubay, kala fuwo kaŋ go birno ra, i m'a tabbatandi duumi bora kaŋ n'a day din se, hala nga zamaney me. A si fatta Yubili waate. 	 Kum khat sunga a tat theih kei leh kulh nei khuaa in pen khantawnin a suante jel tanin leng a leimi-a ahi bikbek ding ahi, Jubili chiangin leng a pawt tuan kei ding.


Sohõ iri ga bay kaŋ ni ga hay kulu bay, ni si ba boro kulu ma ni hã. Woodin se no iri go ga cimandi kaŋ ni fun Irikoy do.» 	 Nang bangkim na theia, kuamah hondot na kiphamoh kei chih tuin ka theita uh; hiai jiakin Pathian kianga kipana hongpai na hi chih ka gingta uhi, a chi ua.


Kala bonkoono na jinde sambu ka ne i ma kande handariya ceecikoy da Kaldancey da gunakoy. Bonkoono salaŋ ka ne Babila laakalkooney se: «Boro kaŋ na hantumo wo me-a-me caw, k'a feerijo bangandi ay se mo, i ga suniya faka a gaa, i ma wura sisiri sarku a jinde gaa, a ga te mayko hinzante koytara ra.» 	 Bummite, Kaldai mite leh aisanmite honpi un chiin nakpi takin kumpipa a kikou a. Kumpipan thu a gena, Babulon mipilte kiangah, Kuapeuhmah hiai laigelh sima, a hilhchetna honensak, puansandup silhsak ahi dinga; a ngawng kimvelin dangkaeng khainiang a ok dinga; huan gamsungah vaihawmmi thumna ahi ding, a chi a.


Yesu goono ga salaŋ, kala Farisi fonda boro fo n'a ce a ma kaa ka alciri kaa nga banda. A furo mo ka goro ŋwaaro do. 	 Huan, a gen laiin Pharisai khatin amah a kianga an ne dingin achiala; huchiin, a luta an a ne a.


Sema na Raham Yorkeyam baaba hay, Rekam mo na Sammay hay. 	 Huan Semain Raham, Jorkeam pa a suanga; Rekemin Sammai a suang hi.


Sasabandiyaŋo wo ga ti: Irikoy go Almasihu ra ga ndunnya sasabandi nda nga boŋ, a si g'i taaley lasaabu i se mo. A binde na sasabandiyaŋ sanno talfi iri gaa. 	 Huchiin, Pathianin Kris ah khovel amah toh kituaknawnin a bawla, a tatleknate uh tatleknaa seh sak louin, kituahnawnna thu a honkem sak ahi.


Goy laalo teeko ga laakal ye me laalo gaa. Tangarikom mo ga hanga jeeri hasaraw deena se. 	 Hoihlou hihmin gilou mukte a limsaka; huan juauhatin siatna lei a bil a doh hi.


Irikoy na Midiyan mayraykoyey Oreb da Zeyeb daŋ araŋ kambe ra. Ifo no ay du ka te kaŋ i ga deedandi araŋ wano gaa?» Waato kaŋ a na sanno din ci, i futa zumbu Jideyon se. 	 Pathianin Midiante kumpipa Oreb leh Zeeb na khut ah ahon pete ahi: huchiin nou toh genkak dingin ken bang kahiha? a chi a. Huchiin huai thu a gen leh a tunga a hehna uh a daita hi.


kaŋ araŋ goono ga fundi sanno salle. D'araŋ ga woodin te, ay ga farhã Almasihu zaaro ra, zama yaadin gaa ay mana zuru yaamo, ay mana taabi yaamo mo. 	 Hinna thu tuh tak lang na hih theihna ding un; huaia kipana ken Kris ni a hongtun chianga, A thawnin ka semgim keia, a thawnin ka tai gim kei, ka chih ngamna dingin.


Amma kaari araŋ wo, sohõ arzakantey! Zama araŋ gonda araŋ wane kunfa sohõ. 	 A hihhangin, nou mi haute aw, na tung uh a gik e; na khamuanna uh na mu khinta ngal ua:


Amma da wayboro gonda boŋ hamni kuuku, a darza hari no. Zama Irikoy na boŋ hamni no a se, a ma ciya a boŋo daabuyaŋ hari. 	 Numeiin bel sam sau a neih leh amah dingin thupina ahi jaw; a sam khuhna dinga piak ahi ngala.


Ay g'araŋ faaba mo k'araŋ kaa araŋ kazaamatarayey kulu ra. Ay ga ntaasu ce ka ne a ma baa, ay si haray candi ka kande araŋ gaa bo. 	 Na nitna tengteng ua kipan ka hon hunkhe dinga, huan buhlehbal ka sam dinga ka hon pungsak ding, na tunguah kial a ke nawnkei ding hi.


Amma waati kaŋ ni ga kaa ka maan Amonancey hirro me, ma si i taabandi, ma si i zokoti mo. Zama ay mana ni no Amon izey laabo gaa, zama ay n'a no Lotu izey se i ma may.» 	 Huan, Amon suante kiang chin na va tun chiang in leng hihbuai kenla, kisual pih kei in; Amonte gam na tuam ding in ka hon pe sin kei hi, Lota suante tuam ding in ka pekhin hi.


Za Sarid wayna funay haray a siiri ka koy wayna funay haray, ka koy Kislot-Tabor. Hirro ga ye ka fatta koyne ka koy Daberat. A ziji ka koy Yafiya. 	 Huan, Sarid akipanin suahlam pang ni suahna lamah Kisloth-tabor gamgi phain a kawi toua; Daberathah a pawta,


Musa nda alfagey da Lawitey salaŋ Israyla kulu se ka ne: «Ya Israyla, wa dangay ka hanga jeeri! Hunkuna ni ciya Rabbi ni Irikoyo jama. 	 Huan, Mosi leh siampu Leviten Israel mi tengteng a houpih ua, Israel mite aw, hoih takin ngaikhia un; tuniin TOUPA na Pathian uh mite na honghita ding uhi.


Saaya din Daniyel, kaŋ se i ga ne Beltesazzar, a goono ga dambara, a fonguyaŋey mo n'a kankam kala guuru fo kubay. Kala bonkoono tu ka ne: «Ya Beltesazzar, ma si naŋ hindiro wala a feerijo ma ni boŋ haw.» Beltesazzar tu ka ne: «Ya ay Bonkoono, hindiro ma ye borey kaŋ yaŋ konna nin boŋ, a feerijo mo ni ibarey gaa. 	 Huan Daniel, a min Beltesazar in, sawtlou kal lamdang a sa a, a ngaihtuahnaten amah a patausak uh. Kumpipan a dawnga huan, Beltesazar, mang hiam a hilchetna hiamin nang honpatausak kei hen, a chi a. Beltesazar in a dawng a, Ka TOUPA, mang nang honmudahte lam thu hi henla, a hilhchetna na galte lam thu hi hen.


Ibraniyancey kaŋ yaŋ go Filistancey banda mo za doŋ, kaŋ yaŋ tun i banda ka koy gata do, kaŋ yaŋ ga fun laabo kulu ra i windanta, kala ngey mo bare ka ye Israyla borey do haray kaŋ yaŋ go Sawulu nda Yonata banda. 	 Huchiin huailai gam khawnga mi giahmuna va hohtou tei, tumalama Philistiate lama pang Hebru mite leng Saula leh Jonathan kianga om Israel mite lamah a hongpang nawnta uh.


Wiciri kambu te, susubay mo te, jirbi taacanta nooya. 	 Huchiin, nitaklam a oma, jinglam leng a om, a ni linaah.


Sohõ woone yaŋ baytu teekoy no: windikoyyaŋ no Lawitey ra. Rabbi windo fu-izey ra no i ga goro. I sinda goy fo kulu kala baytu teeyaŋ, zama i go woodin gaa cin da zaari. 	 Huan hiaite lasamite ahi ua, Levi mite inkote pipute inkote lupente, dantante sunga tenga, nasep dang a kipan awlte ahi uh: sun leh janin a nasepna ua zatin lah a om ngal ua.


Alleluya! Wa saabu Rabbi se, zama nga ya booriyankoy no. Zama a baakasinay suujo go no hal abada. 	 TOUPA tuh phat un, Aw, TOUPA kiangah kipahthu hilh un; amah lah a hoih ngala: a chitna leng khantawna om ding ahi ngala.


ibare jinde sabbay se, da boro laaley kankamo sabbay se, Zama i go ga laala taŋ ay boŋ, Futay mo no i go g'ay kuta nd'a. 	 Ka sungah ka lungtang a na mahmah a: sih mulkimnaten hondelh khum hi.


A goono ga borey fahamandi ka cabe _i se__ kaŋ a ga tilas no Almasihu ma taabi haŋ, a ma bu ka ye ka tun. A ne: «Yesu wo, kaŋ ay goono g'a baaro waazu araŋ se, nga no ga ti Almasihu.» 	 Kris tuh gimthuak ding him a hihdan khawng, misi lak akipana leng thou nawn ding him a hihdan khawng a hilhchiana, a hihlang jel hi. Hiai Jesu, a thu ka honhilh, amah Kris tuh ahi, chiin a gen behlap hi.


Nga no ka bu iri sabbay se hal d'iri goono ga mo hay no wala nd'iri goono ga kani no, iri ma funa nga banda. 	 I hahin leng, i ihmutin leng, amah toh i hin khawm theihna ding in amah tuh i sih sikin a si hi.


Haw faaru ga ni kurukoy kulu kuru, Ni baakoy mo ga koy tamtaray ra. Waato din gaa daahir haawi nda kayna ga ni di ni laalayaŋo kulu sabbay se. 	 Na belampute tengteng uh huihin a kivak ding ua, na miitte sal din a tang ding ua, nang leng gitlouna tengteng jiakin zahlak tak leh mangbang tak in na hongom ngei ding hi.


Borey si bu baray ŋwaari ŋwa i sabbay se, sanda i ma buukoy se yaamaryaŋ te nooya. I si i no yaamaryaŋ haŋ-gaasiya i ma haŋ mo, baa boro baaba wala boro nya sabbay se. 	 Lusunmite a misi ngai uh lungmuan dingin kuamahin nek ding a lui kei ding ua, a nu luh hiam a pa uh hiam jiakin leng nepna nou dawn ding kuamahin a tun kei ding uhi.


Daahir no araŋ maa a se, borey mo n'araŋ dondonandi, mate kaŋ cimi go Yesu ra. 	 A thu jaa amaha thuhilhna om khin na hih peuhmah uleh, jesua thutak a om bangin.


W'araŋ jine borey gana. W'araŋ boŋ ye ganda i se mo, zama ngey no g'araŋ fundey haggoy, sanda boroyaŋ kaŋ ga konda ngey te-goyey _Irikoy jine__. Wa naŋ i ma woodin te da farhã, manti nda bine saray, zama woodin sinda albarka araŋ se. 	 Nou hawn heutute thu mang unla, a thuthu un awm un, anasepte uh tanchin gen nawn ngei dinga, na khate uh ching a hon veng ahi hi, kipak takin lungkham kawm hilou in, semsak un; huchilouinzaw nou-a ding a khawk ahi zaw ding hi.


Amma borey kaŋ yaŋ ga hangan Rabbi se gaabey ga ye ka taji. I ga tun da fatayaŋ ka deesi beene sanda zeeban cine, I ga zuru, i si farga mo, I ga soobay ka dira, i si yangala mo. 	 TOUPA ngakten jaw a hatna uh a thaksak nawn ding ua; muvanlaite bangin khain a leng tou ding ua; gim louin a tai ding ua; bah louin khein a pai ding uhi.


A ize wayo mo maa Seera, kaŋ na Bayt-Horon cina, kwaara beene nd'a ganda ce kulu. A na Uzzen-Seera mo cina. 	 Huan a tanu Sira ahi a, Beth-horon nuainung leh tungtung leh Uzzen-sera lamnu.


Sila n'ay gaakasinay ay ma tira kayno wo hantum araŋ se, nga kaŋ ay ga lasaabu nya-ize naanaykoy no. Ay goono g'araŋ yaamar, ay goono ga seeda mo ka ne: woone ga ti Irikoy gomni cimi-cimo. Araŋ ma kay a boŋ da gaabi. 	 Ka unaupa muanhuai tak ka chih Silvana khutin, noumau hasuan leh, huai tuh Pathian hehpihna taktak ahi chih theiin, tom chikin na kiang uah ka gelh ahi; huai ah tuh ding kip un.


Iri tun noodin, iri gana Kubrus gungo lambanta, zama hawo goono g'iri ganji. 	 Huan, huai akipanin tuipi ah ka pai nawn ua, huihin a hilou lama honsawn hiakin Kupra tuikulh jul huih hatlouhna lam ah ka tai ua.


Waati kaŋ boro adilante bare ka fay da nga adilitara, a goono ga adilitaray-jaŋay te, hal a bu a ra mo -- a laala kaŋ a goy din se no a bu. 	 Mi diktatin a diktatnate a lehngatsana, thulimlouhnate a hih leh huaiah a si dinga, thulimlouhna a hih ah a si ding.


Amma kaari araŋ asariya dondonandikoy da Farisi fonda borey, araŋ munaficey! Zama araŋ na beene koytara furoyaŋ meyo daabu borey se. Araŋ bumbey din si furo, araŋ siino ga ta mo ngey kaŋ yaŋ ga ba ka furo ma du ka furo. 	 Himahleh nou laigelhmite leh Pharisai lepchiahte aw, na tung uh a gik hi: vangam lampi mite na khak sak ngal ua: nou lah na lut ngalkei uh, mi a lut dingte lut ding leng na phalkei jel uh.


Zama iri yaamaryaŋ, manti siiriyaŋ ra no a go, manti nda ziibi wane mo no, manti mo gulinci ra no. 	 Ka thugen uh juaua pawt ahi ngal keia, sianlouhnaa suak leng ahi keia, zekhemnain leng ahi sam keia;


Humburkumay man'i di, i mana ngey bankaarayey tooru-tooru* mo, za bonkoono da nga tamey, ngey kaŋ yaŋ maa sanney wo kulu. 	 Huan, kumpipa leh a nasemmin hiai thu tengteng ngaikhia mite kuamah a lau kei ua, a puansilh uh leng a botkek sam kei uh.


A tun Betel. I dira. I ga ba ka to Efrata kala hay-zaŋay na Rahila di, a hay-zaŋa kaa mo da taabi. 	 Huan, Bethel akipan in a pai ua; huan, Ephrath kho tunna ding gamla tak ahi laia: huan, Rakil in nau a veia, a nak vei mahmah a.


Woodin sabbay se binde, ma zuru ka ye ni kwaara. Doŋ ay mana ne kal ay ga ni beerandi gumo, amma Rabbi na ni ganji beera.» 	 Huaiziak in na omna ah paimang in: thupi tak a hon tawisang ding ka hoh chih na hi a; himahleh, ngai in, TOUPA'N nang kon tawisang a dal ahi, a chi a.


Zama Irikoy no ga ti ay seeda mate kaŋ ay go ga faaji araŋ kulu se, da Almasihu Yesu bine bakarawo. 	 Kris Jesu hehpihna nou ngiingei ah nou tuh kon ngai mahmah chih Pathianin a hontheihpih hi.


Ma si yanje da boro fo daliili kulu si, D'a mana hasaraw te ni se. 	 A jiak beiin mi toh kina ken, gilou bangmah na tunga a hih kei leh.


Manti darza no ni ga to d'a bo, amma haawi. Kala ni mo ma haŋ ka ni gaa-koono cabe. Rabbi kambe ŋwaari gaasiya ga bare ka ye ni do, Haawi kaŋ ga ziibi mo ga goro ni darza boŋ. 	 Thupina deihna-in zumhuainain na dima; nang leng dawn inla, zeksumloupa bangin omin; TOUPa khut taklam nang lam ngatsak ahi dinga, na thupina tungah zumhuaina hoihlou a om ding hi.


Alwaato din Berodak-Baladan, Baladan ize, Babila bonkoono na diyayaŋ donton i ma kande tirayaŋ da nooyaŋ Hezeciya se, zama a maa baaru kaŋ Hezeciya zaŋay. 	 Huai laiin Baladan tapa Babulon kumpipa Merodak-baladanin laikhakte leh kipahman te Hezekia a khaka: Hezekia a chi a na chih a jak jiakin.


Ni mo ma ni goobo sambu beene ka ni kamba salle teeko boŋ. Ni m'a fay ihinka. Israyla izey mo ma furo teeko bindo ra, i ga laabu kogo taamu. 	 Huan na chiang lik inla, tuipi tungah na khut zan khia inla, satin: huchiin Israel suante tuipi laizang ah lei hul tungah a pai suak ding uh.


I m'a daŋ, nga nd'a jinayey kulu, hari-ra-hansi kuuru foolo fo ra, k'a jisi kataaku fo boŋ. 	 Huai leh a vanzat tengteng a khuhna ngalvang vuna khuhin a jawnna ah a koih ding uh ahi.


Ay goono ga jirbi, amma ay bina mana kani. Ay baakwa jinda neeya! A goono ga fu meyo kar, a goono ga ne: «Ma meyo fiti ay se, ya ay wayme, ya ay baakwa, Ay koloŋa, ay wane ihanna kaŋ sinda laru. Zama ay boŋo tay da harandaŋ, Ay boŋ hamney mo gonda cin hari tolli-tolliyaŋ.» 	 Ka ihmua, himahleh ka lungtang a hak: a kiu ka ngaihnou aw ahi, honhon in, ka sanggamnu, ka it, ka vahui, ka ninbanglou: ka lutang lah daituiin a dima, ka samtum lah jana tuitakin.


Sohõ mo, ya Rabbi iri Irikoyo, ay ga ni ŋwaaray, m'iri faaba Sennakerib kambe ra, hala ndunnya mayrayey kulu ma bay kaŋ nin, ya Rabbi, ni hinne no ga ti Irikoy.» 	 Huaijiakin TOUPA ka Pathian uh aw, nang, nang kia TOUPA Pathian na hi chih leitung luah gam tengtengin a theih theihna ding un a lakah honhumbit ngeingeiin, chiin.


Rabbi go ay do haray, ay si humburu. Ifo no Adam-ize ga hin ka te ay se? 	 TOUPA tuh kei lama pang ahi a: ka lau kei ding: mihing in bang a honchih thei dia:


Bine taji mo no ay g'araŋ no, ay ga biya taji mo daŋ araŋ ra. Araŋ gaahamey ra mo ay ga tondi bina din sambu, ya araŋ no bine hanno, basi wane. 	 Lungtang thak ka hon pe dia, na sung uah kha thak ka koih ding: na sa ua kipan lungtang suang bang a sak ka la mang dinga, lungtang sa bang a nip ka hon pe zo ding hi.


Biya ziibo hinza din n'i margu nango kaŋ se i ga ne Ar-Magedon Yahudance sanni ra. 	 Huan amau tuh mun khat Hebru paua Armageddon kichi ah a pikhawmta uhi.


To. A ga halal* iri ma jangal bana Kaysar* se no, wala manti yaadin no?» 	 Kaisar kianga siah ka piak uh siang hia sianglou? chiin, a dong ua.


A banda koyne, Tekowa borey na hanseyaŋ goy te, amma i laabukoyey mana gaabi daŋ ngey Rabbo goyo gaa. 	 Huan amau zomin Teko miten a bawlpha ua; himahleh a miliante un a Toupa uh nasepna ah a nakpan nuam kei uhi.


I n'a kanji k'a bankaarayey fay-fay kurne catuyaŋ boŋ ka di haŋ kaŋ boro kulu ga du. 	 Huan, kros ah a kilhden ua, a tan ding chiat uh theihna dingin aisanin a puansilhte tuh a kihawm uh.


Alfaga mo ma basi cira guna ka ci a se kaŋ a ga ziibi. Baso no ga ziibi, jiraytaray no. 	 Siampu in sa dulh hethut a en ding a, a nin chih a phuang ding ahi: sa dulh hethut pen a nin ahi; phak ahi.


Maryama tu i se ka ne: «Wa baytu te Rabbi se, a na zaama darzante te, ka bari nda nga kaarukwa catu teeko ra.» 	 Huchiin Miriamin amau a dawnga, Thupi taka a vualzoh jiakin, TOUPA kiangah lasa un; sakol leh a tungatuangmi tuipiah a paikheta hi, chiin.


Sawulu nda nga alborey koy ka Dawda ceeci. I ci Dawda se, woodin se binde a zulli ka koy tondey do. A goro mo Mawon saajo ra. Saaya kaŋ cine Sawulu maa baaru, kala a na Dawda gana Mawon saajo ra. 	 Huan, Saula leh a mite amah zong dingin a hoh ua. Huan, David a hilh ua: huchiin suangpi juanin a pawtkhia a, Maon gamdai ah David a delhta a.


Zama iri di boro wo, kaŋ hasaraw teeko no, murteyaŋ no a ga daŋ Yahudancey kulu game ra ndunnya kulu ra. Nazara bora diina ra jine boro mo no. 	 Hiai mi huathuaipi, khovel Judate tengteng tokbuaipa leh, Nazarit mite pawla a makaipen khat uh ahih ka thei uh.


Ngey no ka ne Irikoy se: ‹Fay d'iri.› Wala i ne: ‹Ifo no Hina-Kulu-Koyo ga hin ka te iri se?› 	 Pathian kianga, Hon pai mangsanin; huan eia dingin Thilbangkimhihtheiin bang a hih theia? chite.


Ay no ka Sirus suuban adilitaray ra, Ay g'a fondey kulu sasabandi mo. A g'ay gallo cina, A g'ay waney kaŋ i konda tamtaray mo taŋ, Kaŋ manti sufuray se, Manti mo banandi se. Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. 	 Kura diktatna neiin ka ding saka, a lampi tengteng ka tangsak ding: aman ka khopi a bawl nawn dinga, a tatna man uh deih jiakin hi louin, kipahman deih jiak leng hi louin, ka salte a pawt sak ding, sepaihte Toupan a chi, chiin.


Amma boro fo na nga biraw candi ka hangaw taŋ yaamo-yaamo ka Israyla bonkoono hay wongu kwaayo dabey game ra. Woodin se no a ne nga torko gaaraykwa se: «Ni ma kamba ka bare ka konda ay wongu marga banda, zama i n'ay guuru gumo.» 	 Huan, mikhat in tup tuan neilou in a thalpeu a lai a, Israel kumpipa lum leh lum kikal ah akap a; huchi in a kangtalai hawlpa kiangah, kai hei inla, sepaihte laka kipan hon pawt pih in, nakpia liamna ka tuak ta hi, achi a.


Guna mo, wayboro fo go no kaŋ a jiiri waranka ihinka si, a gonda zaŋay biya fo. A gaahamo kulu go gungumante no, a si hin ka tun ka kay, baa kayna. 	 Huan, ngai in, kum sawm leh kum giat hatlouhna dawi mat numei khat a oma; huai mi tuh a kun kheukheu a, amah thuin a ding tang theikei hiala.


A na maafe kaana te mo ka kand'a nga baabo do ka ne nga baabo se: «Ay baaba, ma tun ka ŋwa ni izo fooyaŋ hamo gaa, zama ni bina ma albarka gaara ay se.» 	 Huan, aman leng mehlim takin a bawla, a pa kiangah, Pa, thou inla, non vualjawlna dingin na tapa sakhi sa nein, achia.


Gebal arkusey d'a goney, Ngey no goono ga funay daabu ni se. Teeku hiyey kulu da ngey goy-teerey care banda, I go ni do zama ngey ma bar-ka-bare te da ni day da neera jinayey. 	 Gebal upa leh mi khutsiam, na long bultuahmite ahi ua, tuipi long teng leh a miten, nang hongdawl dingin ahong zuan uh.


Ya nin, handariya darzakoy, mo boyaŋ ize aro, Nin neeya ka fun beene ka kaŋ. Nin, ndunnya dumey kaynandikwa, I ga ni zeeri hala ganda. 	 Sun Aksi aw, Jingsanglam tapa, bangchi dangin ahia vana kipan na kiaktak maimah! nam chih hihpukpa, bangchi danin ahia leia sat khiak suka na ommai mah.


Kubanteyaŋ no care gaa, I go ga naagu care gaa, hala i si fay. 	 A tungah na khut koih in; kidouna theigigein, huchibangin na hih nawn kei hial ding.


Rehabiya dumo ra, danga Rehabiya izey nooya, sintina ga ti Issaya. 	 Rehabi lamah; Rehabi-te lakah pipen Isai.


Yaadin gaa no araŋ ga bay ka fayanka haŋ kaŋ go fayante nda boro kulu wane game ra. Araŋ ma bay mo haŋ kaŋ ga harram nda haŋ kaŋ ga hanan k'i fay waani. 	 Huaibel a siangthou leh a siangthoulou leh a siang leh a sianglou na khen theihna ding uh leh.


A go, ay g'i batu nda masiiba miila, kaŋ manti gomni wane bo. Yahuda alborey kulu kaŋ yaŋ go Misira laabo ra, takuba nda haray no g'i ban, kal i banyaŋo ma to. 	 Ngaiin, a hoihna ding uh hilouin a siatna ding un amau ka tang thek ahi: huchiin Juda mi, Aigupta gama om tengteng te, namsau leh kialte a hihmanin a om ding uh, a manthat vek matan un.


Iri ne: ‹Iri si hin ka koy. D'iri koda go iri banda kay, iri ga koy, zama a si te iri ma di bora moyduma kala nda iri koda go iri banda.› 	 Huan, kou, ka hoh suk thei nawn kei ding uh; ka nautumpen uh a hong ding lebel ka va hoh suk mai ding uh: ka nautumpen uh a hong kei leh huai mi melmu theilou ding ka hi uh, ka chi ua.


Yaadin cine no Sawulu nda nga ize hinza nda nga windi borey kulu bu d'a care banda. 	 Huchiin Saul a sitaa, a tapa thumte; huan a inkote tengteng leng a si khawmvek uhi.


A ciya mo, woodin banda, Suriya bonkoono Ben-Hadad na nga jama kulu margu ka kaaru ka Samariya kwaara batandi. 	 Huan, huai nungin hichi ahi a, Suria kumpipa Benhadadin a sepaihte tengteng a kaikhawma, Samari khua a va umta hi.


I na nango maa ce Eskol, reyzin ize fafa kaŋ Israyla izey dumbu noodin ka jare se. 	 Huailai bel Eskol guam a chi ua; Israel suanten huai akipan grep bawm a sat khiak jiak un.


Zaaro din ra Israyla gallu birnikoyey ga ciya sanda hay fo kaŋ i furu tuuri zugay ra, da tuuri kambe kaŋ Israyla izey dira ka naŋ. Laabo mo ga ciya kurmu. 	 Huai ni chiangin a kho kip takte uh gammang leh tang vuma mun taisan sa, Israel maa a taisan sa bang uh, ahi ding; huchiin mun loih ahita ding hi.


Amma a ne i se: «Wa si dambara. Araŋ go ga Yesu Nazara bora kaŋ i kanji* din ceeci. A si neewo, a tun. Wa guna nango kaŋ i n'a jisi din. 	 Huchiin, aman tuh a kiang uah, Lamdang sa kei un; Jesu Nazaretmi, a kilhden uh, zong na hihtuak ua; a thou nawnta hi; hiaiah a om takei; en un, a sialna uh!


Da haw ga faaru ka fun dandi kambe haray mo, kal araŋ ma ne: ‹Fufule ga te,› yaadin mo no a ga bara. 	 Huan, sim huih nung na muh chiang un, Khua lum ding ei ve, na chi uh, huan, a honglum ngei jela.


(Amma ay na baptisma te Istifana almayaaley se mo. Woodin banda ay si bay hal ay na baptisma te boro fo se.) 	 Stephan inkuanpihte bel ka baptis ngeia, tuate loujaw mi dang ka baptis hiam ka theikei.


Waato kaŋ borey hẽ Musa gaa, Musa mo na adduwa te Rabbi gaa. Kala danjo bu. 	 Huchiin mipiten Mosi a sam ua; huan, Mosi TOUPA kiangah a thuma, mei a mitta hi.


Zama baa kaŋ ay n'a ciya humburkumay hari fundikooney laabo ra, kulu nda yaadin ay g'a kanandi borey kaŋ sinda dambanguyaŋ bindo ra, nga nda ngey kaŋ takuba zeeri din care banda, sanda Firawna nda nga jama kulu nooya. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Mihing gamah gallauna a lengsak a, zeksumlouh, namsaua thahte lakah a lum ding, Pharo leh a mi tengteng ngei, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi, a chi a.


Ni ma jitti bundu goobuyaŋ te mo, k'i daabu nda wura. 	 Huan singgi sing chiang na bawl dinga, dangkaengin na luan ding hi.


Ya ne azawa kamba se: «Yeti!» Dandi kambe mo, ya ne a se: «Ma si gaay! Kande ay ize arey ka fun d'ey nangu mooro, Ay ize wayey mo ma kaa ka fun hala ndunnya me.» 	 Mal lam kiangah, Khah un, ka chi dinga; sim lam kiangah, Len kei un, ka chi ding; ka tapate gamlapi akipanin honpi unla, ka tanute kawlmong akipanin honpi un;


Zama nin no ga ti i gaabo darza, ni yaddayaŋo ra no ni g'iri hillo tunandi. 	 Ka phaw uh TOUPA a ahi ngala: ka kumpipa uh Israelte Mi Siangthou ahi.


Irikoy si nga bine tuna gaay. Borey kaŋ yaŋ ga boŋbeeray gaakasinay ga ngey boŋey sumbal ganda a jine. 	 Pathianin a hehna a lakik kei ding; Rahab panpihmite amah nuaiah a kun petmah uhi.


Bora kaŋ na zunubi te din, nga no ga bu. Ize si nga baaba taali alhakku sambu, baaba mo si nga ize wane sambu. Adilante adilitara, nga bumbo boŋ no a go. Laalakoy mo, a laalayaŋo go a boŋ. 	 Kha khial a si ding: tapain a pa thulimlouhna a thuak kei dinga, pain leng tapa thulimlouhna a thuak sam kei ding; mi diktat diktatna amah mah tungah a om ding, mi gilou gitlouhna amah mah tungah a om ding.


Amma, d'i n'i hiijandi dumi waani fo ize aruyaŋ se Israyla kundey game ra, woodin g'i tubo kaa iri kaayey tubo ra. A ga koy ka tonton kunda fa din gaa, kaŋ do i ga koy ka dabu. Yaadin gaa i ga zabu iri wane tubo kaŋ iri du kurne boŋ din gaa nooya. 	 Huan, amau Israel suante lak a mi, nam dang kuapeuh tate leng neita leh, ka pi-le-pute uh gam a luah uh lak sak a, a va kigawmpihte uh nam gam toh gawm ding ahi ding a; huchi bang in ka gam tantuan ua kipan lakkhiak a hong hi ding a.


Kala Neyomi mo ne: «Ya ay izo, ma goro ne ka hangan haŋ kaŋ ga te, zama bora din si fulanzam bo, kala nd'a na sanno ban hunkuna.» 	 Huan, aman, Ka tanu, bangchibangin ahia thil a hongom sin na theih main om maiin; tunia hiai thil a hih khit mateng huai mipa lah a dai mai sin ngal keia, a chi a.


Wala koyo ay bonkoono no ka muraadu woodin te, ni man'a bangandi mo iri, ni bannyey se, ka ne boro kaŋ ga goro koyo ay bonkoono karga boŋ a banda?» 	 Hiai toupa ka pu thu a hih a hih ngal leh toupa ka puin a nunga laltutphaha tu dingpa a kua pen ahia chih na sikhate na na hilh nai lou na hi ding maw? a chi a.


Sorro hinza i n'ay kar da goobu. Sorro fo i n'ay catu nda tondiyaŋ. Sorro hinza hi mun d'ay. Cin fo da zaari fo ay go teeku boŋ ga dandi. 	 Thumvei chianga khetin ka oma, khatvei suanga denin ka oma, thumvei long siatna ka tuaka, jan khat leh ni khat tuipi ah taihmangin ka om a,


Kwaara kayna fo go no kaŋ boro ciraariyaŋ no a ra. Kala bonkooni fo kande soojeyaŋ k'a windi, a na cinari beeriyaŋ mo sinji a se. 	 Khopi lianlou a oma, a sungah mi tawmchik; huan kumpipa thupiin a hongsiama, a laa, a douna dingin sepaih nasep thupi tak a bawla:


Jirbi fooyaŋ banda, Filikos da nga wando Durosila kaa, wando mo Yahudance no. A donton ka ne i ma kande Bulos. A do no Filikos maa Almasihu Yesu ra cimbeero* sanno. 	 Huan, ni bangzah hiam nungin Felik a hong nawna, a ji Drusilla Juda numei toh, Paula a samsaka, Kris Jesu ginna thu a ngaikhia a.


Borey wo ga ti Isuwa do haray hinkoyey. I maayey neeya i kundey boŋ, i nangorayey boŋ, d'i maayey mo: amiru Timna, da amiru Alba, da amiru Yetet, 	 Heutu Kenazte, heutu Temante, heutu Mibzarte;


Malciya Rekab izo, kaŋ ga Bayt-Hakerem laabo may, nga no ka Birji Meyo hanse. A n'a cina k'a me daabirjey daŋ, k'a hawyaŋ harey d'a karangaley mo daŋ. 	 Huchiin Beth-hakkerem seha vaihawmpa, Rekab tapa Malkijain ekvum kongpi a bawl hoiha; a lama, a kongkhakte, a kalhnate leh, a kalhnatawnte a tunga.


Ni ma ni izey dondonandi nd'a da anniya. Ni m'i fakaaray te waati kaŋ ni go ni fuwo ra ga goro, da waati kaŋ ni ga dira fonda boŋ, da waati kaŋ ni ga kani, da waati kaŋ ni ga tun jirbi mo. 	 Na tate uh phatuamngai takin na sinsak ding ua, na in ua na tut lai bang un, lapia napai lai bang un, na luplai bang un, na thoh chiang bang un na gen jel ding uhi.


«Eliyezar ize Fineyas, Haruna haama n'ay futay korna kosaray Israyla se. Zama a gonda anniya ay se i game ra, hal ay ma si Israyla izey tuusu ay cansa ra. 	 Siampu Aron ta Eleazar tapa Phinehasa in ka thik bang a a lak ua a mullitna in ka hehna Israel suante lak a kipan a kikhinkhe sak ta a, huchi ka mullitna in Israel suante ka hihmangthang kei ding.


Irikoy jin k'iri waadu nga baakasina ra iri ma ciya nga izeyaŋ, izetaray daŋyaŋ do, Yesu Almasihu do. A na woodin te zama a ga kaan a se, a miila mo no. 	 Aman a deiha a tup bangbangin, eite Jesu Kris vanga a tate hi dingin, itna jiakin honnasepkhol khinta,


Saamo futa ga bangay sahãadin, Amma laakalkooni ga haawi daabu. 	 Mihai buai na tu mahmah a theih ahi: himahleh mi pilvang in zahlak na a sel.


Wala iri go ga Irikoy zukku hal a ma canse? Iri ga bis'a gaabi no? 	 Ahihkeileh, Toupa hajatna hantoh i tum uh ahi maw? Amah sangin i hatjaw ua hi?


Ay baakoy, ay goono g'ay hina kulu te ka hantum araŋ se faaba boŋ kaŋ goono g'iri margu nda care, amma sohõ a tilas ay gaa ay ma hantum araŋ se k'araŋ yaamar araŋ ma anniya haw ka wongu te cimbeeri* fonda se, kaŋ Irikoy no hanantey se me fo. 	 Deihtakte aw, i kikop hotdamna thu na kiang ua gelh ka tup teitei lain, misiangthoute kianga ginna khatvei kepsak lamah phatuam ngai taka pang dinga honhasuan dingin na kiang ua lai gelh a kiphamoh chih kana theia.


Araŋ ma si goy dumi kulu te han din hane, zama sasabandiyaŋo hane no kaŋ ga sasabandiyaŋ te araŋ se Rabbi araŋ Irikoyo jine. 	 Huai niin bang na peuhpeuh na hih ding uh ahi kei: TOUPA na Pathian uh maa lemna honbawlsak dinga kilemna ni lah ahi ngala.


A n'a far k'a tondey ku, A n'a tilam da reyzin nya suubanante. A na cinari kuuku te kalo bindo ra, A na reyzin kankamyaŋ do jabu a ra, A na laakal dake hal a ga reyzin ize hanno yaŋ hay, Amma a na reyzin ize fumbo yaŋ hay. 	 A kimvelin lei a tou kuaka, a suangte a tom sianga, grep gui hoih pen a suana, a laiah in sang alama, huailaiah grep sukna khuk leng a tou a: huchiin, grep gaha gah dingin a lamena, ahihhangin grep taklou a honggah maimah.


I n'a di ka kond'a Arobasa _marga__ do ka ne a se: «Iri ga hin ka bay haŋ kaŋ no ga ti dondonandiyaŋ tajo wo, kaŋ ni goono ga te? 	 Huan, amah a len ua, Areopaga ah a honpi ua, a kiangah, hiai thuhilhna thak na gengen non theisak thei diam?


Boro kaŋ bina ga hanan se ni ga ni boŋ cabe bine-hanno-koy. Siirante mo, ni ga ni boŋ cabe a se carmaykom. 	 Gimthuak mite hondam ding na hih ngala; mikisatheite bel na hihniam ding hi;


Saaya din Nebukadnezzar maan dudal danji forta kaŋ ga koroŋ gumo din gaa. A salaŋ ka ne: «Ya Sadrak da Mesak da Abednego, araŋ, Irikoy kaŋ ga beeri nda i kulu bannyey, wa fatta ka kaa neewo.» Saaya din Sadrak da Mesak da Abednego fatta danjo bindo ra. 	 Huchiin Nebukadnezzar meipi kuang juajua gei chin ah a hongpaia; thu a gena, huan, Sadrak mesak leh Abed-nego, nou Pathian Tungnungpen sikhate, hongpawt khia unla, hiai lamah hongpai un a chi a. Huchiin Sadrak, Mesak leh Abed-nego, mei lak ah kipanin a hongpawt khia uhi.


Waato din gaa no Dawda kaa Nob, Alfa Ahimelek do. Ahimelek mo kaa zama nga ma Dawda kubay se, a go ga jijiri. A ne a se: «Ifo ka te, kaŋ ni go ni hinne, boro kulu si ni banda?» 	 Huchiin David bel Nob khua ah siampu Ahimelek kiangah a hoha: huan, Ahimelekin ling kawmin David a na dawna, a kiangah, bangchidana hia tangtat na chia, kuamah paipih na neih louh? A chi a.


Ya nin ndunnya, ma maa, A go, ay ga masiiba candi ka kande jama wo boŋ, I fonguyaŋey nafa nooya, Za kaŋ i mana hanga jeeri ka maa ay sanno se. Ay asariya mo, i n'a furu. 	 Aw, leitung, ngaikhiain, ngaiin, hiai mite tungah siatna ka hontun sin: a ngaihtuahna gahte uh; ka thute a ngaihkhiak loujiak un: ka dante lah a paikhe hithet ua.


Woodin banda, kala waybora, kaŋ ga ti fu-koyo, a ize arwaso jante. A dooro mo kankam hala fulanzamyaŋ mana cindi a ra. 	 Huan, huai thil nungin hichi ahia, in neinu, numei tapa achi a hong na a; a china a gim mahmah a, a nak a tawpta.


Zaari, buru sari himando; cin mo, danji sari himando mana fun borey jine. 	 Mite maa kipanin suna meipi ding hiam, a hihkeileh jana mei ding hiam a la mang kei hi.


A ga koy wiciri kambu, susubay a ma ye ka koy wayborey windo ra, fu hinkanta ra, ka furo bonkoono mantawo Sa-Asgaz kambe ra, nga kaŋ ga haggoy da wahayey. Wandiya din si ye ka kaa bonkoono do koyne, kala day da bonkoono ga maa a kaani, i m'a ce mo da nga maa. 	 Nitaklamin a paia, a jingsangin numeite in nihna ah, kumpipa michilgeh Sasga, meite kimpa in ah a hong kika: kumpipa amah ah kipak napiin, kumpipa kiangah a honglutta keia, amah tuh mina sapin a om hi.


Bela, Beyor ize may Edom ra. A kwaara maa ga ti Dinaba. 	 Huan, Jobab a si a, Timante gam a mi Husam-in a sikin vai a hawm ta a.


Araŋ ma si bugu nda baji, kaŋ ga kande furkutaray, amma wa to da Biya _Hanno__*. 	 Huan, uain khamin om kei un, huaiah tuh kideklouhna a om ngala; Khaa dimin om jaw un,


Gerson gaa no Libni dumo da Simey dumo fun. Woone yaŋ no ga ti Gerson dumo: 	 Gerson bel Libnite leh Simeite suang pa ahi: hiaite Gersonte suante ahi uhi.


Hayey din binde ga halaci ngey goyey ra, zama i n'i sinji borey lordey* d'i dondonandiyaŋey boŋ. 	 Khoih ken, chihte huchi bang thil tengteng tuh zat kawma mangthang ding ahi.Huchibang thil tuh, ut banga biak leh, thunuailut leh, pumpi engbawl ah jaw hihtuak hileh a kilawm naa, himahleh sa deihlam zuih khamna lamah tuh bangmah himhim a phatuam kei hi.


Yahudancey binde soobay ka te sanda mate kaŋ cine ngey sintin d'a, sanda mate kaŋ Mordekay hantum i se mo. 	 Huchiin Judaten a patkhitsa bang un leh, Mordekaiin amaute kianga a gelhkhitsa bangin hih dingin a theisiam uh.


Iri gonda cimbeeri biya* kaŋ ga saba nda sanno kaŋ i hantum ka ne: «Ay cimandi, woodin se no ay salaŋ.» Iri mo go ga cimandi, woodin sabbay se no iri go ga salaŋ. 	 Ahihhangin, Ka ginga, huaijiakin thu ka gen ahi, chih gelhp ginna lungsim ngei pui, kou leng ka ging ua, huaijiakin thu leng ka gen uhi;


Boro boobo ga ngey gomney fe, Amma cimi boro, may no ga hin ka du a? 	 Mi tampiin amah tunga mi siam mi a tuak ding: himahleh mi ginom kuan a mu ding?


Araŋ ma kande i ŋwaari sarga, hamni baano kaasumante nda ji. Sanda zaka yagga yeeji fo se, zaka iddu feeji gaaru fo se, 	 A tangbuang thillat uh, tangbuang nelte sathau a helkhawm, bawngtal khat ah mun sawm a khen a mun thum, belamtal khat ah mun sawma khen a mun nih,


adduwa da ŋwaaray kulu dumi kaŋ i ga te boro fo kulu se, wala mo d'a te ni jama Israyla kulu se, boro kulu ga nga balaaw da nga bine sara bay, d'a na nga kambe salle mo ka nga moyduma ye fuwo wo do haray -- 	 Hiai inlam ngaa banjak a mimal hiam, Israel mipi hon in hiam thumna leh ngetna a hon tut uh:


Yesu n'i naŋ ka fatta gallo ra. A koy Baytaniya ka kani noodin. 	 Huan, amau tuh a paisan a, khopi apat a pawt a, Bethani ah a pai a; huai ah a giakta.


A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 	 A thillat dangkasik kuang khat, a gikdan sekel sawmthum, khat, mun siangthoua sekel sawmsagih toh kikima gik dangkasik belhbu khat, tangbuang thillat ding thau toh hel tangbuang nel mahmaha dim tuaktuak;


A na Israyla hirrey yeti za Hamat furoyaŋo do ka koy hala Gooru Beero teeko gaa, Rabbi Israyla Irikoyo sanno boŋ, sanno kaŋ a ci nga tam annabi Yonana, Amittay izo, Gat-Hefer bora me ra. 	 Toupa, Israelte Pathianin a sikha, Gath-hepher mi Amittai tapa jawlnei Jona zanga a thugen bangin, Hamath lutna akipana Araba tuipi phain Israel gamah a pangsak nawn hi.


Fuwo binde, waati kaŋ i goono g'a cina, tondiyaŋ no i n'a cina nd'a, soolanteyaŋ za tondi kaayaŋo do. I mana maa ndarka wala deesi wala guuru goy jinay kulu jinde fuwo ra waato kaŋ i go windo cinayaŋo gaa. 	 Huan, in, a lam lai un suang a laihna muna seksa veka bawl ahi: huchiin a lam sung un sek ging te, heipi ging te, sik vangzat ging himhim te huai in ah jak ahi kei.


Isakar izey ra, i jine boro zangu hinka kaa, boroyaŋ kaŋ ga faham da zamaney, kaŋ yaŋ gonda bayray mo mate kaŋ Israyla ga hima ka te. i nya-izey kulu mo g'i sanney gana. 	 Huan Issakar tate, hunte theihsiamna nei mite, Israelin bang a hih dia chih thei ding; amaute lupente za nih ahi uh; huan a unaute tengteng uh amau thupiakin a om uhi.


Ay mana laakal dondon, Ay sinda hananyaŋ bayray mo. 	 Pilna ka sin naikeia, Mi siangthou theihna leng ka neikei, a chi.


Tuusuyaŋ ji da turaare ga naŋ bine ma kaan, Yaadin cine no boro coro kaani go d'a, Kaŋ fun saaware hanno do. 	 Nuhtheih leh gimnamtuiin lungtang a kipaksaka: huai bangmah mihing lawm khumna lungsimtaka thupha a hongpai ahi.


Ma wowi nda donda-caray hibandi ka kaa ay gaa, Zama ay na ni seedey haggoy. 	 Gensiatna leh muhsitna ka kiang akipan la mangin; na thutheihsakte lah ka jui ngala.


Amma Yesu ne: «Wa naŋ zanka kayney ma kaa ay do. Wa s'i ganji, zama woone yaŋ dumi no beene koytara ga bara nd'a.» 	 Jesu'n bel, Naupang neute ka kiang ah hon sawl unla, khamkei un; vangam tuh hichi bang mite a ahi ngal a, a chi a.


Doonkoy jine bora se. Dawda baytu fo no. 	 Pathian aw, ka mangbat thu-ah ka aw na naja inla: melmate lauhhuaina lakah ka hinna humbitin.


Hezeciya ma si naŋ mo araŋ ma de Rabbi gaa ka ne: Daahir Rabbi g'iri faaba, hala gallo wo ma si furo Assiriya bonkoono kambe ra.› 	 Hezekiain, TOUPAN a honhumbit ngei ding; huan, hiai khopi Assuria kumpipa khuta piak ahi kei ding, chiin, TOUPA ah honmuang sak kei heh.


Muusu beeri dundu, may no si humburu? Rabbi, Koy Beero jin ka salaŋ, may no si annabitaray te? 	 Humpinelkai a humhama, kua a lau lou dia? TOUPA Pathianin thu a gena, kuan a gen lou thei dia?


Zedeciya Kenana ize na guuru hilliyaŋ te ka ne: «Yaa no Rabbi ci, woone yaŋ no ni ga Suriya borey tuti nd'a, kal i ma halaci.» 	 Huan, Kenaan tapa Zedakia in sik kite a bawla, TOUPAN hichiin a chi, Hiaiten Suriate mangthang sipsip khopin na si ding, achi, achi a.


Waato kaŋ Baal-Hanan bu, Hadad may a nango ra. A kwaara maa ga ti Paw, a wando maa Mehetabel, Matared ize way no, nga mo Mezahab ize way no. 	 Huan Baal-hanan a sia, huchiin a sikin Hadadin vai a hawma; huan a khopi min Pai ahi: huan a ji min Mehetabel, Matred tanu, Me-zahab tanu ahi.


Baa sohõ i na deesi dake tuurey tiksey gaa. Yaadin gaa, tuuri kulu kaŋ siino ga ize hanno hay, i g'a wi k'a catu danji ra.» 	 Tu mahmah inzong heipi sing bul tengah koih ahita; huchiin, sing chih gah hoiha gah lou peuhmah phukin a oma, mei ah paihin a om, a chi a.


Doŋ nya ize iyye go no. Sintina na wando hiiji. A bu, a mana ize kulu naŋ. 	 A hi, sal sagih a om ua; a upa penin ji a neia, chi suah louin a si a.


Rabbi ne Musa se: «Ni ma salaŋ ni beero Haruna se, zama a ma si bu. Ma ne a ma si furo waati kulu Nangoray Hananta kaŋ go kosaray taafa banda ra, ka kaa sasabandiyaŋo do jine kaŋ go sappe sundurko boŋ. Zama ay ga bangay yuumay ra sasabandiyaŋo do se beene. 	 TOUPA'N Mosi kiang ah, Na unau Aron houpih inla, puanzak sung mun siangthou ah, bawm tung a chitna tutphah ma ah chiklai in leng hon lut hetkei heh, a si kha ding hi; chitna tutphah tungah, mei in ka hong kihil sin ahi.


Woodin se no i na jirbey din maa daŋ Purim, Pur maa boŋ. Sanni kulu binde kaŋ go tira din ra boŋ, da haŋ kaŋ i di sanno din boŋ, da mo haŋ kaŋ du ngey, 	 Huchibang a hih jiakin hiai nite Purim, Pur min juiin a sa uhi. Huaijiakin hiai laikhak thute tengteng jiak leh hiai thu tungtang thu a muhsa uh, a tung ua hongtung jiakin.


Zama ay hartayaŋey ku d'ay boŋo, Sanda jaraw tiŋo cine, i bis'ay gaabi. 	 Ka haina jiakin ka chikehte a uihin a se khinta hi.


Kaari ga fun kubay ra cimikoyey se, Rabbi ya gomni nda bakaraw da adilitaray koy no. 	 Mi dik adingin mialah vakna a hongpawt khiaa: amah mi hehpihtheipi, chitnaa dim diktat ahi.


Bila te gunde ka hay ize aru Yakuba se. 	 Huan, Bilha a gai a Jakob ta a neihsak ta.


Zama ay na Rabbi fondey haggoy, Ay mana laala mo ka fay d'ay Irikoyo. 	 A vaihawmna tengteng ka maah a om naka, a thu sehte tuh ka pai ngei ngal kei a;


Zama boro kulu kaŋ ga miila nga ma nga fundo faaba, a fundo ga daray. Amma boro kulu kaŋ ga nga fundo nooyandi ay wo sabbay se ga du a. 	 Kuapeuh a hin humbit ut in a tan ding a; kuapeuh keimah jiak a a hinna tanin a humbit ding.


Zama araŋ bakar borey kaŋ yaŋ go kasu ra se. Araŋ yadda nda bine kaani mo i m'araŋ arzakey hamay, zama araŋ ga bay kaŋ araŋ gonda arzaka kaŋ ga bis'ey kaŋ ga duumi mo. 	 Kolbunte tuh na lainat ua, gou hoihjaw, omden ding hi behlap, noumauin na neih uh kitheiin na van honlaksakte uh leng kipak takin na nathuakzouta behlap uhi.


Zama ihanno kaŋ ay ga ba, ay siino g'a te, amma ilaala kaŋ ay si ba din, nga no ay goono ga te waati kulu. 	 Hoihna hih ka ut pen ka hih keia, khelhna hih ka ut louhpen, ka hih zo naka.


Zaari ni wane no, cin mo ni wane no, Nin no ka annura nda wayna soola. 	 Sun nanga ahi a, jan leng nanga ahi. Nang khovak leh nisa na ngaihtuah hi.


A na alfagey windi ganda mo te, da windo banda bambata mo, da me daabirjiyaŋ windi meyey se. A na me daabirjey daabu mo da guuru-say. 	 Huailou leng siampute huang leh huang za pite a uma, huang kongkhakte a bawl a, dal in a luan hi,


I nya-izey Lawitey mo, i n'i daŋ i ma goy kulu dumi te Irikoy nangora se, Irikoy windo ra. 	 Huan a unaute uh Levi mite Pathian in biakbuka nasepna tengteng adinga seh ahi uhi.


Woodin se no ay mo n'a no Rabbi se. I n'a no Rabbi se a fundo me muudu.» Noodin mo i sududu Rabbi se. 	 Huaijiakin ken keng TOUPA kiangah ka lan ahi: a damsung tenga TOUPA adia lat ahi, a chi a. Huan, huailaiah TOUPA a bia.


Zama i na saamotaray goy te Israyla ra za kaŋ i zina da ngey gorokasiney wandey. I salaŋ mo ay maa ra da tangari sanni kaŋ ay man'i lordi nd'a. Ay no ka bay i gaa, ay mo no ga ti seeda. Yaadin no Rabbi ci. 	 Israel gamah thil haihuai tak a hih ua, a inveng uh jite ang a kawm ua, ka min sialin ka thupiak louhin juauthu a gen jiak un; lei a theipa leh a theihpihpa ka hi, chih TOUPA thu pawt ahi.


Waato kaŋ i goono ga fando kaaru ka koy kwaara do, i na wandiyoyaŋ gar kaŋ yaŋ goono ga fatta ka koy hari guruyaŋ. I ne wandiyey se: «D'a ta day, bora kaŋ ga fonnay din go no?» 	 Kho zot touhna a pai touh lai un nungak tuitawi dinga hongkuante a mu ua, a kiang uah, hiailaiah huai mutheipa a om hia? a chi ua.


Amma a ciya, handu iyyanta ra, kala Isumeyla Netaniya izo, Elisama ize kaŋ ga ti fuula banda fo kaa, nga nda boro way nga banda. I na Gedaliya kar kal a bu, nga nda Yahudancey da Kaldancey kulu kaŋ yaŋ go a banda Mizpa ra. 	 Himahleh kha sagihna ah hichi ahi a, kumpipa suan Elisam ta, Nathania tapa Ishmael bel mi sawm piin a kuana, Gadalia Mispa khuaa Judate leh Kaldaite a kianga omte toh a suala, a that vek hi.


d'araŋ mana yaw, wala alatuumi, wala wayboro kaŋ kurnye bu kankam, d'araŋ mana boro kaŋ sinda taali wi mo nango wo ra, araŋ mana de-koy fooyaŋ gana mo araŋ boŋ hasaraw teeyaŋ se -- 	 Nam dang mite, pa neiloute, meitheite na nuaisiah louh ua, hiai mun a midiktat sisan na suahlouh ua, na hoihlouhna ding ua pathian dangte na delh sam kei ua leh,


Boro kaŋ ga ba nzarfu si kungu nda nzarfu. Koyne, boro kaŋ ga ba yulwa si kungu nda tontoni. Woodin mo yaamo no. 	 Huailouin leia punna bangteng ading ahi: kumpipa ngei leng loumain a na a sepsak hi.


A ye ka neesi zambar fo, a gana nd'ay haro ra, haro to kala kange gaa cine. A ye ka neesi zambar fo. A gana nd'ay haro ra, haro mo ga to kala cante gaa cine. 	 Huan tong sang khat a teh nawna; tui a honngap galkah sak nawna, tui khuk tan ahi. Huan, tong sang khat a teh nawn a; hongap galkah sak nawna, tui kawng tan ahi a.


A ma haw ji ŋwa, ka feeji wa haŋ, A ma du feej'ize maani, Da Basan laabu feeji gaaru yaŋ, da hincin yaŋ. A ma alkama hamni baano ŋwa. Reyzin izey haro gaa mo ni na duvan* haŋ. 	 Bawng nawitui khal, belam nawitui, belamnou thau te toh, Basan uain na dawn ding.


Ay ga ni ciiti mo, sanda wo kaŋ dumi i ga te wayborey kaŋ na ngey hiijay amaana halaci yaŋ din se, da wo kaŋ i ga te boro-wi se. Ay ga futay da canse kuri alhakku candi ka kande ni gaa. 	 Huan numei pasal khena, amah ta sisan suah tung thu a bangin kon vaihawm khum ding; hehna leh mullitna sisan na tungah ka tungsak ding.


Ay si yadda ni ma ye ka maa wowi sanney din koyne dumi cindey meyey ra. Ndunnya dumey si ye ka ni wow koyne, ni si ye ka ciya hartayaŋ daliili ni borey se koyne. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 pautuam mite muhsitna ka honthuak sak nawn kei dinga, mite gensiat na thuak ngei nawn sam kei ding; na mite na tan ngei nawn samkei ding, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi, chi in, a chi a.


Ni ma Israyla izey lordi* ka ne i ma kande ni se zeytun* gabante ji hanno zama fitilla ma du ka di saaya kulu kaari teeyaŋ se. 	 Huchiin Israel suante meivak dingin oliv thau taka bawl hontawi dingin thu na pe ding, khawnvak kuangsak gigena dingin.Puanjak, theihpihna maa om, polama kikhawmte biakbuk ah, Aron leh a tapaten TOUPA maah nitaklam akipan jingsanglam tannin thu a pe ding uh: Israel suante jiakin a khangkhang un khantawn adingin thuseh hi ding hi.


Sappa kaŋ ay te d'araŋ mo, araŋ ma si diny'a bo. Araŋ ma si humburu de-koy fooyaŋ. 	 Huan, na kiang ua thu ka khunpen na mangngilh ding uh ahi kei; pathian dangte leng laudan na siam dinguh ahi sam kei;


I ne: «Tangari no. Kala ma ci iri se sohõ.» Yehu ne: «Ya-cine nda ya-cine sanni no a te ay se, ka ne: ‹Rabbi ne: Ay na ni tuusu Israyla bonkooni.› » 	 Amau, thei maijen dia, honhilh dih leh, a chi ua. Aman, Hichibangin a honchi aka: Toupan hichiin a chi; Israelte tunga kumpipa dingin sathau ka hon nilh ahi, chiin, a chi a.


Yaadin no ngey nda hay kulu kaŋ ti i wane zumbu nda fundi hala Alaahara. Laabo ye ka daabu i boŋ, hal i halaci jama game ra. 	 Huchi in amau-leh-amau a tengteng Seol ah a hing in a tum vek ua, lei in a kam a chih khum a, omkhawmte lak a kipan a mangthang ta uhi.


Yaadin gaa, Ruben izey da Gad izey da Manasse kunda jara bare ka ye. I fay da Israyla izey ka tun Silo kaŋ go Kanaana laabo ra. I bare zama ngey ma daŋandi ka koy Jileyad, kaŋ ga ti i mayray laabo kaŋ i n'i no nd'a tubu. I du a Rabbi lordo boŋ Musa me ra. 	 Huan, Reuben suante leh, Gad suante leh Manassi nam kimkhatte a kik nawn ua, Kanan gam Silo khua akipan Israel suante kiang akipanin Gilead gam, TOUPAN Mosi zanga thu a napiak bangin amau tantuam ding mawnga sehsa gama hoh dingin a pawtta uhi.


Amma sanda cin bindi cine, Bulos da Sila goono ga adduwa ka baytu Irikoy gaa, kas'ize cindey mo goono ga hangan i se. 	 Himahleh, jan lain, Pathian kiangah Paula leh Sila a thum ua, la a sa ua, hentaten a ngaikhia ua;


Zaaro din wiciri kambo, habo zaari sintina ra, kaŋ fu meyey go daabante nango kaŋ talibey go Yahudancey humburkumay sabbay se, Yesu kaa ka kay i bindo ra ka ne: «Laakal kanay ma bara araŋ banda.» 	 Huan, huai ni, ni sagih ni masapenin, nitak lama hong hihin, Judate kihtak jiaka nungjuite omna kongkhakte a khak nung un, Jesu hongpaia, a lak uah a hongdinga, a kiang uah, Na tunguah khamuanna om hen, a chi a.


Ay binde, zama ay du gaakasinay Irikoy do, ay neeya ga kay hala hunkuna. Ay goono ga seeda ikayney da ibeerey kulu se. Ay siino ga hay kulu ci kala day haŋ kaŋ annabey da Musa ci ka ne ga te: 	 Himahleh, Pathian kiang akipana panpihna ka muh jiakin tuni tanin mi neute leh mi liante kianga thu theisakin ka om nalai hi, jawlneite leh Mosiin hongtung ding a chih thu kia uh loungal thu dang gen louin.


Ni windo da ni bannyey windey da Misirancey windey kulu mo ga to da do, haŋ kaŋ ni baabey da ni kaayey mana di baa ce fo, za han kaŋ hane i goro ndunnya ra hala ka kaa sohõ.» Kala Musa bare ka fun Firawna do. 	 Huan na inte uah a dim ding ua, na sikhate tengteng inte, leh Aigupta tengteng in; leitunga a om ua kipan tuni tan na pate, na pa uh pate un a muh ngeilouh uh, a chi ua. Huchiin a kiheia, Pharo akipanin a pawt kheta hi.


Rabbi mo ne a se: «Dumi hinka no ni gunda ra. Jama hinka no ga fun ni gunda ra. Jama fa ga bisa jama fa gaabi. Ibeero no ga may ikayna se.» 	 Huan, Toupan, a kiangah, Na sul ah chi nih a om uh, na gil sunga kipanin nam nih a kikhen ding uh: nam khat nam khat sangin ahatzaw dinga; huan, a upa jawin a naupangjaw na a sem ding achia.


‹Ganji ham beeri taaca din, bonkooni taaci no kaŋ yaŋ ga tun ndunnya ra. 	 hiai sa thupite, li ahi ua, kumpipa lite ahi uh, lei akipan hongding khe dingte.


A si nga moy kaa adilantey gaa mo, Amma a g'i daŋ bonkooney banda karga boŋ hal abada, i m'i beerandi mo. 	 Mi diktat akipan a mit a la kik keia: himahleh laltutphah tunga kumpipa toh amau khantawnin a koiha, huchiin hihletin a om uhi.


Salma banda neeya: Baytlahami borey, da Netofa waney, da Atrot-Bayt-Yowab waney, da Menahat jara waney, da Zor waney. 	 Salma tapate; Beth-lehem, Netophathit mite, Atrothbeth-Joab, Manahathit mite, Zorit mite kimkhatte.Huan Jabeza teng laigelhmite inkote; Tirathit mite, Simeathit mite, Sukathit mite. Hiaite Ken mi Rekab inkote pa, Hammat akipan hongpaite ahi uh.


Mate n'ay ga te ka boro laali kaŋ Irikoy mana laali? Mate n'ay ga te ka canda nda boro kaŋ Rabbi mana canda nd'a? 	 Bangchi in Pathian hamsiat louh ka hamsiat dia? Bangchi in Pathian nan louh ka nang dia?


Woodin se, wa guna. Ay goono ga annabiyaŋ da laakalkooniyaŋ da dondonandikoyaŋ donton araŋ gaa. Afooyaŋ araŋ g'i wi, afooyaŋ mo araŋ g'i kanji. Afooyaŋ mo araŋ g'i barzu no araŋ diina marga fuwey ra, k'i gurzugandi kwaara fo ka koy kwaara fo do. 	 Ngai dih ua, huaiziak mah in na kiang uah, jawlneite, mipilte, laigelhmite ka hon sawl ding; khenkhat na hihlum ding ua, kros ah na kilhden ding uh, khenkhat na kikhopna in uah savun khau in na jep ding ua, kho teng ah na sawi jel ding uh.


Sanda mate kaŋ cine i ga laabu beeri farmi waate, Yaadin cine no i biriyey go ga say-say saarayey me gaa. 	 Min lei a leha a hihjan bangin a guhte uh hankoutangah hihdalhin a om ding.


Araŋ ya seedayaŋ no hayey din gaa. 	 Huai thil tengteng a theihpihte na hi uh.


Boro kulu kaŋ lamba hay fo gaa nango kaŋ a goro, kal a ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 	 Kuapuah a tutna khoih peuhmahte'n a puante uh a sawp ding ua, a kisil ding uh ahi, nitak lam tan in a nin ding uh.


faro mo ndunnya no. Dum'ize hanna mo, koytara izey no, amma borbota Boro Laalo izey no. 	 Chi hoihte tuh gam tate ahi ua; buhlemte tuh migilou tate ahi uh.


Guna, sohõ ay ga ye ay borey do. Amma ma hangan hal ay ma ni kabarandi nda haŋ kaŋ borey wo ga te ni borey se jirbey kaŋ ga kaa ra.» 	 Ngai in, ka mite kiang ah ka pai ta ding a, hong in, hiai mite'n tunung chiang a na mite tung a a hihdan ding ka hoh hilh ding, a chi a.


Yesu ne a se: «Waybora, ay cimandi, alwaati go kaa kaŋ manti tondi kuuko wo boŋ wala mo Urusalima ra no araŋ ga sududu Baaba se bo. 	 Huan, Jesun a kiangah, Numei, ka thuhilh gingta in, hiai tangah chitchiat lou leng, Jerusalem khua chitchiat ah lou leng Pa na biak hun uh a tung dekta.


Yohanna seeda ka ne: «Ay di Biya _Hanno__ goono ga zumbu ka fun beena ra sanda koloŋay cine ka goro a boŋ. 	 Huan, Johanin a thu a theisaka, a gen a: Kha tuh vakhu bangin van akipana hongsuk ka mu a, a tungah a tu nilouh.


Waato kaŋ Yesu bay kaŋ i ga ba ngey ma nga hã, kal a ne i se: «Araŋ goono ga care hã sanno wo kaŋ ay ne araŋ se boŋ, kaŋ ay ne: a cindi kayna fo araŋ si ye ka di ay, a cindi kayna koyne araŋ ga ye ka di ay? 	 Huan, amah dot a ut uh chih Jesun a thei a, a kiang uah, Sawtlou chikin nou kei non mu kei ding uh, sawtlou chik mahin nou kei non mu nawn ding uh, chia, hiai ka thugen na kidong umaw?


Boro fo ga hin ka tugu lokotoyaŋ ra kaŋ ay si di a no? Yaadin no Rabbi ci. Manti ay no ga beena nda ganda toonandi? Yaadin no Rabbi ci. 	 Mun kiselah ka muh theihlouh dia bu theimi a om sin ua hia? chih TOUPA thu pawt ahi. Lei leh vanah ka dim ahi kei maw? chih TOUPA thu pawt ahi.


Yaadin mo no, araŋ kaŋ ga ti kurnyey: wa goro nd'araŋ wandey ka faham ka bay kaŋ i gaabo mana to alboro wane. W'i beerandi mo zama i ga fundi gomno tubu araŋ banda. Araŋ ma woodin te zama hay kulu ma si araŋ adduwey gaay. 	 Nou pasal te aw, huchibang mah in, numei zaw bel kitambaih zaw ahihjiakun leh, hehpihna hinna tanpihte ahih jiakun, pahtawi kawm in theihna bang jel in najite uh kiang ah om un, na thumnate uh dal a a om louhna ding in.


a na haawi hari ci a gaa k'a wow, k'a maa sara, danga a ma ne: «Ay na wayboro wo hiiji, amma waati kaŋ ay koy a do, ay kaa ka gar wiiza, a sinda wandiyotaray seeda.» 	 Hiai numei ka kitenpiha, ka kithuahpiha, nungak siangthou a hihna ka mu keia, chia zahlak taka a bawla, a min a hihsiat leh,


Kala Filistancey mayraykoyey margu zama ngey ma sargay bambata te ngey tooro Dagon se, ngey ma farhã mo, zama i ne: «Iri de-koyo n'iri ibara Samson daŋ iri kambe ra.» 	 Huan, Philistiate mi liante a pathian uh Dagon kianga kithohna thupi tak lan ding leh kihihnuamsa dingin akikhawmkhawm ua: I pathian un a melmapa uh Samson a honpeta, a chi ua.


A naŋ mo i ma du bakaraw borey kulu kaŋ yaŋ kond'ey tamtaray do. 	 Sala pite tengteng tuh amau a hehpihsak hi.


Waato kaŋ i na baaro din ci Dawda se, kal a na Israyla kulu margu ka Urdun* daŋandi. A kaa ka daaga sinji i se. Waato kaŋ Dawda na daaga sinji Suriyancey se, ngey mo n'a wongu. 	 Huan huai bel David a hilh ua; huan, aman Israel mi tengteng a sam khawma, Jordan lui a kan ua, a vamu ua, sual dingin a kiphalh uhi. Huchiin Suriate kidoupih dia David a kisak khitin amah a kidoupihta uhi.


Bonkoono ne a se: «Ma si humburu. Amma ifo no ni go ga di?» Waybora ne Sawulu se: «Ay di hin fo kaŋ goono ga ziji ka fun laabo ra.» 	 Huan kumpipan a kiangah, Lau ken; bang na mua amaia? A chi a. Huan, numeiin Saula kiangah, Lei akipana pathian hongpawt ka mu, a chi a.


Alfagey kaŋ i ku Samariya ra binde, afo kaa ka goro Betel. A n'i dondonandi mate kaŋ boro ga humburu Rabbi nd'a. 	 Huchiin Samari gam akipana a pite uh laka siampu khat Bethel khuaah a vaoma, TOUPA laudansiam dan ding a sinsak.


Woodin sabbay se i ra boro boobo cimandi, da Gareku wayboro beerey da alborey mo koyne, manti jama kayna no. 	 Huchiin, huaite mi tampiin a gingtata uhi; Grik numei zahtakhuai leh pasalte leng duaisanin a gingtata kei uhi.


I si bay, i si faham mo, I goono ga koy-da-ye te kubay ra, Ndunnya tiksey kulu mo zinji. 	 A theikei ua, theihsiamna leng a neikei uh; mialah a kileh a kileh ua: leilung kingakna tengteng tuh a lingta a.


Kala Musa te bine gumo. A ne Rabbi se: «Ma si i sarga saal. Ay mana i zamba baa farkay fo, ay mana taali te i afo kulu se mo.» 	 Huchi in Mosi a heh mahmah a, TOUPA kiang ah, a thillat uh sang ke'n: a sabengtung uh khat lel leng ka la kei ding, kuamah leng ka hihna kei ding, a chi a.


Yaadin no a lamba Buwaza koŋŋey gaa zama nga ma koobu, hala waati kaŋ i na sayir da alkama wiyaŋo ban. A go mo nga anzura do ga goro. 	 Huchiin, barli buh leh buhpi lak khit matengin Boazi sikha nungakte lakah ngen buhsang zingin a hoha, huan, a pi kiangah a om hi.


Ay na ni maa bayrandi i se. Ay g'a bayrandi koyne, zama baakasina kaŋ ni ga ba ay d'a ma goro i ra, ay mo ma goro i ra.» 	 Huan, a kiang uah na min ka theisaktaa, ka theisak ding, nang kei non itna bangbang na itna amaua a oma, kei leng amaua ka om theihna dingin, a chi a.


Wa Rabbi no darza kaŋ ga hima nd'a maa. Wa sududu Rabbi se zama a gonda darza hanno. 	 TOUPA kiangah a min thupina pia unla; siangthou kilawmna silhin TOUPA chibai buk un.


amma da alwaati woodin ra dumo kaŋ ay n'a ciine te din ma bare ka fay da nga laalayaŋo, ay mo kal ay ma bare ka fay da masiiba kaŋ ay anniya ay ma goy i boŋ. 	 Huai namin a tungthu ka gen jiaka a thil hoihlou a lehngatsan leh a tunga thil hoihlou hih ka tup ka kikhelsak ding.


Dawda bina tun zama Rabbi futa zumbu Uzziya boŋ. Kal a ne nango din se Perez-Uzza hala ka kaa sohõ. 	 Huan, TOUPA Uza tung a a puahzak ziak in David a heh a, huai mun Perez-uza a sa a, tutan ahi lailai hi.


Ma si kamba kambe ŋwaari wala kambe wow haray, Ma ni ce ganandi ka fun laala do. 	 Khut taklam ah hiam veilam ah hiam pial ken: gilou akipanin na khe suan in.


Musa kande Haruna nda nga izey k'i nyumay da hari. 	 Huan, Mosi in Aron leh a tapate a honpi a, a sil a.


I afo kulu kamba, banda, i fumbu care banda. Goy hanno teeko si no, baa afolloŋ si no. 	 Thilhihkhialten theih himhim a neikei ua hia! Tanghou a nek bang un ka mite a ne khin ua, Pathian lah a ngeingaih sam kei uhi.


Adilitaray se no zama ay goono ga koy Baaba do, araŋ si ye ka di ay koyne. 	 Pa kiangah ka pai dinga, nou kei non muh nawn tak louh ding jiak un;


A ciya mo, waato kaŋ dwa na laabo subo ŋwa ka ban, waato din gaa ay ne: «Ya Rabbi, Koy Beero, ay ga ni ŋwaaray, ma yaafa! Mate no Yakuba ga te ka kay d'a? Zama nga wo jama kayna no.» 	 Huan, huchi a honghia, huai gama loupa a nek khit nung un, Aw TOUPA PATHIAN, ngaidamin, ka honngen hi: Jakob bangchiin a ding thei dia? amahlah a neu ngala, ka chi a.


Ma si ni koloŋa fundo no ganji ham se, Ma si dinya ni taabi hankwa fundo hal abada. 	 Aw na vakhu hinna gam sahang kiangah pe mahmah kenla; na mi gentheite hinna khantawnin leng mangngilh sam ken.