Sanda mate kaŋ i ga nzarfu da guuru-say, da guuru-bi, da guuru-kwaaray, da badila margu-margu ka daŋ danji bindi ra, zama i ma danji funsu i boŋ, i m'i mannandi sabbay se, yaadin cine no ay mo g'araŋ margu ay futa d'ay dukuri korna ra. Ya araŋ kanandi noodin ka araŋ mannandi mo. 	 Dangkasikte, dalte, sikte, suante, langvate haltuina meia a koih khawm ua, tuisak dinga a tunga mei a toh bang un ka hehna leh ka thangpaihna ah nou ka honkhawm ding, huaiah ka hon koih dinga, ka hontui sak ding.


Ay na buukoy kaŋ yaŋ jin ka bu sifa ka ne i bisa fundikooney kaŋ yaŋ gonda fundi sohõ bonkaanay. 	 Huaijiakin misite a sikhinsate a damlai dama om laite sangin ka phat jaw:


Ay nya-izey, araŋ ma si care jance zama i ma si araŋ ciiti. Guna, Ciitikwa goono ga kay fu meyo gaa. 	 Unaute aw, siamlouh tang a na awmlouhna ding un, ki phunkhum kei un; ngai un, vaihawmpa tuh kongkhak bulah a ding hi.


Aser izey tubo nooya i almayaaley boŋ, birni woodin yaŋ da ngey kawyey. 	 Huaite ahi Aser suante nam a inkuan uh dungjui jela a tantuam uh: huai khopite leh a khopelte.


Amma Sawulu, kaŋ se i ga ne Bulos, to da Biya Hanno. A n'a guna 	 Huchiin, Saula, Paula a chih mah uh; Kha Siangthouin a dima, amah tuh a ensala.


A go mo, kambe fo n'ay ham. A n'ay tunandi ay kangey d'ay kambe faatey boŋ, ay go ga gasi. 	 Huan, ngaiin, khutin a hon khoiha; ka khuk leh ka khut pekte tungah hon lungsaka.


Nya-ize, ay si ba araŋ ma jaŋ ka bay gundo wo gaa (zama araŋ ma si ciya boroyaŋ kaŋ ga boŋ jare). Gundo wo ga ti: bine sanday te Israyla* jare se, hala waati kaŋ dumi cindey toonandiyaŋo ga to. 	 Unaute aw, hiai thuguk na theih louh uh ka ut keia, huchilou injaw na kipil sak ding uh: Jentelte buchinna a hongtun matan Israel mi khenkhatte tungah siatna a hongtung tadih ahi,


Misira bonkoono mana ye ka fatta nga laabo ra mo, zama Babila bonkoono na haŋ kaŋ ga ti Misira bonkoono wane kulu ŋwa, za Misira gooro gaa ka koy hala Ufratis isa gaa. 	 Huan, Aigupta kumpipa a gam akipan a hongkuan khe nawnta kei hi: Babulon kumpipan Aigupta gam luita akipan Euphrates lui phaa kumpipa gam huap tengteng a lata ngala.


A na nga sappa mo fe araŋ hangey ra, wo kaŋ a n'araŋ lordi ka ne araŋ ma te, sanda lordi waya din nooya. A n'i hantum mo tondi walhã hinka gaa. 	 A thukhun jui dinga nou thu a honpiak, thupiak sawm na kiang uah a genkhiaa, suang pek nihah a gelha.


Alborey tu ka ne a se: «Iri fundey araŋ waney banandi. Da araŋ mana iri muraado wo bangandi, a ga ciya no, waati kaŋ Rabbi n'iri no laabo, iri mo ga gomni da cimi goy cabe ni se.» 	 Huan miten a kiangah, ka thilhih uh na gen khiak kei ding leh na sih tang un ka si ding uh; huchiin hichi ahi dinga, TOUPAN gam a honpiak hun chiangin, ka hon hehpih ding ua, na tungah muanhuai takin ka hih ding uh, a chi ua.


Nga, Farisi fonda bora, a kay ka adduwa te nda nga boŋ ka ne: ‹Ya Irikoy, ay ga saabu ni se kaŋ ay wo manti sanda boro cindey cine no -- zambanteyaŋ, adilitaray-jaŋay-koyyaŋ, zina-teeriyaŋ, wala baa jangal taako wo cine. 	 Pharisai tuh a dinga, amah kiain hichibangin a thum a: Pathian, mi dang, a negute, dikloute, angkawmte bang ka hih louh jiak leh, hiai siahkhonmi bang leng ka hih louh jiakin na tungah ka kipak hi.


Ni ma si yeeji da feeji kaŋ gonda laru wala leebu kulu sarga Rabbi ni Irikoyo se, zama woodin ya fanta hari no Rabbi ni Irikoyo se. 	 Bawngtal hiam, belam hiam, demna om leh hoih louhna himhim neiin TOUPA na Pathian uh kiangah na kithoih ding uh ahi kei; huai lah TOUPA na Pathian uh adingin thil kihhuai ahi ngala.


A ne i se: «Ay go ga laakal d'araŋ baabo moyduma. Ay di kaŋ a na moyduma bare ay se. Amma ay baaba Irikoyo go ay banda. 	 Na pa uh mel ka muhin tumalam bangin ka tungah a hoih nawn kei chih ka theia; himahleh ka pa Pathian ka kiangah a om gige.


Batama salleyaŋo ma to kambe kar zangu, a tafayyaŋo mo kambe kar waygu no nangu kulu, a kuuyaŋo beene mo kambe kar gu. Kosaray taafey lin baano wane yaŋ no. Dabey mo ma ciya guuru-say. 	 Huangsung dunglam tong zakhat ahi ding, a vailam tong sawmnga koipeuhah, huan a san lam tong nga puanmalngat hoih koptaha bawl, huan a kingakna khuakkuak dal.


Mikaya ne: «Ay ze da Rabbi fundikoono, haŋ kaŋ ay Irikoyo ci, nga no ay mo ga ci.» 	 Huan, Mikaiin, TOUPA henna louin ka chi hi, ka pathianin a chih bang geihin ahi ka gen sin, a na chi a.


Da ni di ni nya-ize yeeji wal'a feeji kaŋ te boŋdaray, ni ma si ni boŋ bare i se. Sikka si ni ga ye ka kand'ey ni nya-izo do koyne. 	 Na unaute uh bawngtal hiam, a belam uh hiam mang na muh un na daihsan maimah ding uh ahi keia, na unaute inah na pi sak nawn ngeingei ding uh ahi.


Waato kaŋ i maa woodin, Yesu talibey ra iboobo ne: «Sanno wo ga sandi. May no ga hin ka yadda a gaa?» 	 Huchiin, a nungjuite a khen tampiin, huai a jak un, Hiai thu haksa ahi, kuan a lasawn theidia? a chi ua.


Cimi no ay goono ga ci Almasihu ra, manti taari no bo. Ay bine lasaabo mo goono ga seeda ay se Biya Hanno ra, 	 Kris ah thu taktak ka gen ahi, ka juau kei, kha Siangthou ah ka sia leh pha theihnain leng hontheihpiha,


Lawitey binde na ngey boŋ hanandi. I na ngey bankaarayey nyuna. Haruna mo n'i salle danga nooyaŋ Rabbi jine. Haruna na zunubi yaafayaŋ te i se mo k'i fay waani. 	 Huchiin Levite khelhna lakah a kisiangsak ua, a puante uh a sawp ua; huan, Aronin TOUPA maah vei thillat dingin a lan; huan, amau hihsiangthouna dingin Aronin kilemna a bawlsak hi.


Yesu mo ne i se: «Haŋ kaŋ se araŋ ga harta neeya: zama araŋ si Tawretu* nda Zabura* nda Annabey* Tirey bay, araŋ mana Irikoy hino mo bay. 	 Jesun a kiang uah, Hiai jiak hilou hia, na theihkhelh nak uh, Laisiangthou leh Pathian thilhihtheihna na theih louh jiak un?


Darza ma bara iri Baabo Irikoy se hal abada abadin! Amin. 	 Tuin i Pathian leh i Pa uh kiangah khantawn, khantawnin thupina om hen. Amen.


da Lebana izey, da Hagaba izey, da Salmay izey, 	 Lebana tate, Hagaba tate, Salmai tate;


Ahaz na diyayaŋ donton Assiriya bonkoono Tiglat-Pileser gaa ka ne: «Ay ya ni bannya no, ay ya ni ize mo no. Ma kaa k'ay faaba Suriya bonkoono da Israyla bonkoono kambe ra, kaŋ yaŋ margu ay gaa.» 	 Huchiin Ahazin Assuria kumpipa Tiglath-pilezer kiangah. Na sikha leh na tapa ka hi ka hia; kei honsual dinga hongkuan, Suria kumpipa khut akipan leh Israel kumpipa khuta kipan honhun khe dih ve, chiin mi a sawla.


Ihinkanta mo, a n'a maa daŋ Ifraymu. Zama a ne: «Irikoy n'ay no izeyaŋ ay kaynandiyaŋ laabo ra.» 	 Huan, ata nihna min dingin Ephraim asa a: Pathian in ka gimthuakna gamah chi lah a honsuangsak ta ngala, achia.


Yonata ne Dawda se: «Ma koy baani, za kaŋ iri ze care se nda Rabbi maa ka ne: ‹Rabbi ma goro in da nin game ra, ni izey d'ay izey game ra mo, hal abada.› » 	 Huan, Jonathanin David kiangah. lungmuangtakin paiin aw, TOUPA nang toh I kalah leh ka suante leh na suante kalah khantawnin om hen, chiin TOUPA minin I kichiam tuaktuak khinta hi, a chi a. Huchiin a dinga, a paitaa; huan, Jonathan bel khua ah a lutta hi.


Baana, Alihud izo go Taanak da Mejiddo ra, da Bayt-Seyan kulu kaŋ go Zaretan tanjay, Yezreyel cire, za Bayt-Seyan gaa kal a ma koy Abel-Mehola, ka koy hala Yokmeyam jine. 	 Taanak khua leh Meggido khua ah te, Jezreel kho nuai, Zarethan kho china om Beth-sean bial tengteng te ah, Beth-sean akipan Abel-mehola ah te, Jokmeam gam bul tanin Ahiluda tapa Baan:


A furo Irikoy* fuwo ra ka buuru* jisante ŋwa, kaŋ a mana halal a se a ma ŋwa, wala a banda borey mo se, kala day alfagey hinne se? 	 Huchia Pathian in a a lut a, amah leh a lawmten nek sianglouh, siampute kia nek siang tanghou koih a nek thu uh?


Rabbi no ga ti ay tubo baa d'ay haŋ-gaasiya mo. Nin no k'ay baa tabbatandi. 	 TOUPA tuh ka goutan ding leh ka nou tan ding ahi: nang tuh ka tuam non hihkip sak jela.


Waato din gaa ni ma feeji gaaro jinda kaa. Ma kaa kuro gaa ka daŋ Haruna kambe ŋwaari hanga deena gaa, d'a izey kambe ŋwaari hanga deeney gaa, d'i kambe ŋwaari kambe nyaŋey gaa, d'i kambe ŋwaari ce nyaŋey gaa. Ma kuro say-say mo feema gaa nangu kulu. 	 Huchiin belampa na gou dia Aron bil taklam dawnah leh, a tapate bil taklam dawnah leh a khut taklam khutpi uah, a khe taklam khepi uah, a sisan na la dia, na nuh ding, huan maitam kimvelah sisan na theh ding hi.


Amma a tu ka ne nga baaba se: ‹Guna. Jiiri boobo no ay goono ga goy ni se. Ay mana ni sanni daaru baa ce fo. Ni man'ay no baa hincin ize fo zama ay ma farhã, in d'ay corey. 	 Himahleh, aman, a pa kiangah, Ngai in, kum hichi zah na na sem inga, na thua lah talek ngei lou inga; ka lawmte toh kipahna ka bawlna dingin kelnou leng non pe ngei ngal keia.


May no woone kaŋ goono ga fun Bozra kwaara, Edom laabu da bankaaray cirayyaŋ? May no woone kaŋ gonda bankaaray darzante yaŋ, Kaŋ goono ga dira nga hin beero ra? «Ay kaŋ goono ga salaŋ adilitaray ra, Ay ya hinkoy no faaba teeyaŋ se.» 	 Edom gama akipana hong pai, Bozra khua akipana puansilh diahsan silh kua ahia? a puan silha thupitak, a hatna a thupidan bang a hongpai? Keimah diktat taka thu gena, hotdam lama mi hat mahmahpa kahi.


Irikoy n'a daŋ mo zeyaŋ boŋ. 	 Huan, kichiamna tellou lou-in amah tuh Siampu a bawl ahita hi:


Woone yaŋ kulu kaayey windi arkusey no, sanda yaarukomey, ngey boro zambar hinka nda zangu iddu no. 	 Mi hat hangsan chiat, a inkuan upate tengteng sangnih leh zaguk ahi uhi.


Rabbi sanno jin ka kaa Irimiya do waato kaŋ a go daabante batukoy windo ra ka ne: 	 Huan, ngakmi huangsung a khakkhuma a om laiin, Jeremia kiangah TOUPA thu a hongtunga,


Waato kaŋ i na alborey kulu dambangu ka ban, i goro ngey nangey ra gata do hal i kulu yay. 	 Huan, hichi ahi a, mipite tengteng zek a sum khit un, a dam mateng uh amau giahmun chiat uah a om uh.


Ni ma naŋ i jine borey ma ciya sanda Oreb da Zeyeb cine, Oho, i mayraykoyey kulu ma ciya sanda Zeeba da Zalmunna, 	 Huai miten, Pathian omnate I luah sak ding uh, a chi ua.


Woone ga ti bora kaŋ go jama ra ganjo ra iri kaayey banda nda malayka kaŋ salaŋ d'a Sinayi tondo ra banda. A na sanni fundikooney ta mo ka no iri se. 	 Huai mi tuh gamdaia saptuamte laka ompa, Sinai Tanga angelin a houpihpa leh, i pipute kianga ompa ahi; huai mi tuh honpiak sawn dinga thu hingte khawng lapa amah ahi.


Ya araŋ Mowab ra gorokoy, Kal araŋ ma fay da galley ka goro tondi guusu yaŋ ra. Wa ciya sanda koloŋay kaŋ goono ga nga fito te guusu me jabu gaa. 	 Moab a tengte aw, khopite taisan unla, kawl kalah teng un, vakhu, kohawm sika bu bawl sek bangin om un.


itaacanta Netanel, iguwanta Radday, 	 A lina Nethanel, a ngana Raddai;


A binde na boro zambar wayye daŋ i ra i ma jaraw sambu, boro zambar wahakku mo goono ga tondiyaŋ jabu tondi kuukey ra, da boro zambar hinza da zangu iddu kaŋ yaŋ ga haggoy d'ey, jine funeyaŋ no kaŋ yaŋ ga borey goyandi. 	 Huan, van po ding mi sing sagih leh mual a sing phuk mi singgiat leh, mipite sep dan ngaihtuah sak mi ding sang thum leh zaguk a sep hi.


D'iri dinya iri Irikoyo maa, Wala mo d'iri na kambe salle de-koy waani fo gaa, 	 Pathian in huai tuh a zong khe kei dia hia! Lungtang thugukte a thei gige ngala.


Zama wayboro laala din, Ataliya, a izey jin ka Irikoy windo ku, Rabbi windo jinay kaŋ i fay waani kulu nooya, ka goy d'ey Baaley se. 	 Mi gilounu Athalia tapaten lah pathian in a hihse khinta ngal uai, huan, TOUPA ina thillat tengteng Baal te a pe khin behlap lai ngal ua, achi a


Amma Maryama na hayey wo kulu gaay k'i lasaabu nga bina ra. 	 Mariin bel thugen tengteng a lungtangin a ngaihtuah a, a vom gige a.


Borey mo dumey ra, da kundey ra, da deeney ra, da dumi cindey ra, i g'i buukoy gomdo jirbi hinza nda jare. I mana naŋ mo i m'i buukoy daŋ saaray ra bo. 	 Huan mite leh chite leh paute leh namte laka kipan mite a luang uh ni thum leh a kimkhat a en ua, aluang uh hana vui a phal kei uhi.


Zama iri Baaru Hanna, manti sanni hinne no a kaa d'a araŋ do bo, amma hala nda dabari, da Biya* Hanno mo. A kaa tabbatante mo gumo. Zama araŋ ga bay goray kaŋ dumi iri te araŋ game ra araŋ sabbay se. 	 Ka tanchin hoih uh thu kiaa na kiang uh tung louin thilhihtheihna leh Kha Siangthou leh nakpia theihchetna toh a hongtung zo ngala. Noumau makhua ngaihtuahin na tunguah bangchibang mi ka nahita ua chih na thei uhi.


Ya araŋ ize murtantey, wa ye ka kaa. Yaadin no Rabbi ci, zama ay ya kurnye no araŋ se. Ay mo ya araŋ sambu, afolloŋ gallu fo ra, ihinka windi fo ra, ya kande araŋ Sihiyona. 	 Aw nungkin hat tate aw, hongkik un, chih TOUPA thu pawt ahi. Nou honhonpa lah ka hi ngala, na lak ua kipan khopia mi khat, inkuana mi nih ka honla dinga, Zion ah ka honpi ding hi.


Ngey mo margu nangu folloŋ, ngey nda arkusey mo ka saaware. I na soojey no nooru boobo 	 Huan, upate toh a kikhawm ua, a kihou zoh un, sepaihte kiang ah dangka tampi a pia ua,


A ga tondi kuuku yaŋ windi ka du kuray do, A ga kobto tayo kulu dumi ceeci. 	 A hatna a thupi jiakin, amah na muang diam? Ahihkeileh a kiangah na sepgimna na khiat diam?


Kulu nda yaadin, i mana fay da Yerobowam kwaara zunubey bo, naŋ kaŋ a na Israyla daŋ i ma zunubi te, amma i soobay ka dira i ra. Wayboro himandi bundu tooruyaŋ mo cindi Samariya ra. 	 Ahihhangin Israelte thil hihkhialsaka a hih Jeroboam inkote khelhnate a paisankei ua, a ching lailai zosop ua; huan, Samari khuaah Asera leng a om lailai bawn. )


Ibrahim binde tun za da hinay ka kaari-ka daŋ nga farka gaa. A na nga sahãkooni hinka sambu nga banda, da nga izo Isaka. A na tuuri fara sargay kaŋ i ga ton se. A tun ka koy nango kaŋ Irikoy ci nga se din do. 	 Huan, Abraham bel takin a thoua, sabengtung a bawla, a kiangah sikha tangval nih a pia, a tapa Isaak toh, huan, halmanga pumpiakna a dingin sing a eka, a thoua, Pathianin a hilhna mun lamah a paita hi.


Hoseya, da Hananiya, da Hassub, 	 Hosia, Hanania, Hasub;


Musa nda Alfa Eliyezar mo te mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 	 Huchi in TOUPA'N Mosi thu a piak bang in Mosi leh siampu Eleazar in a hih uh.


Urdun se ya-haray mo, Ruben kunda da Gad kunda da Manasse kunda jara ra, i boro zambar zangu da zambar waranka kaa, kaŋ i kulu gonda wongu jinay kulu dumi wongu se. 	 Huan Jordan lehlam galah, Reuben mite leh, Gad mite, leh Manasi nam kimkhatte akipan, kidouna adinga kidouna vanzat chichih toh nuai khat leh sing nih.


Kal a ye ka kande ay koyne hala Fu meyo gaa. A go mo, hari go ga fatta Fu Beero kutijo cire, a go ga zulli ka koy wayna funay haray, zama Fu meyo ga guna wayna funay haray. Haro mo go ga gunguray ka fun Fuwo cire haray, Fuwo kambe ŋwaari gaa haray, feema se dandi kambe hara. 	 Huchiin inpi kongkhak ah a honpi kika; huan, ngai dih, inpi kongpi chin nuaia kipan, suah lam ngain tui a hongluang khiaa; inpi suahlam nga ahi ngala; huan tui maitam sim lam inpi pang tak lam nuaia kipanin a hong luang khia.


Za Militos a donton ka Afasos Almasihu marga arkusey* ce. 	 Huan, Milita khua akipanin Ephesa khua ah mi a sawla, saptuam upate a kiangah a samsaka.


Da alboro fo na alkawli sambu Rabbi se, wala mo a na zeyaŋ fo ze ka nga boŋ jarandi nda jaraw, kulu a sanno ma si tun. Mate kulu kaŋ a ci da nga meyo, kal a m'a toonandi. 	 Numei in leng a nungak lai a a pa inn a a om lai in TOUPA kiang a thu achiam a, thuchiam a a kigak a;


Gaa no Rabbi tu Ayuba se, Jinda fun hirriyaŋ haw ra ka ne: 	 Huailouin Toupan Job a dawnga, hichiin a chi a:


To, woone dumi boŋ no ni ga ni mo sinji, wala? Ni ga konda ay, iri ma ciiti nda care no? 	 Huan mi huchibang tungah ma mit na hakin, nang toh vaihawmna ah kei non pi hia?


Borey mo kaŋ cindi kwaara ra, da ngey kaŋ yaŋ fay ka ye Babila bonkoono banda, da boro buuno cindo kulu, batukoy jine bora Nebuzaradan n'i ku ka kond'ey tamtaray. 	 Huan, khopi sunga mi om laite, kipiate Babulon kumpipa kianga kipiate, mipi om laite vengmi pawl heutu Nebuzaradanin salin a pi veka.


Amma i dinya Rabbi ngey Irikoyo. Nga mo n'i neera Sisera, Hazor marga jine bora kambe ra, da Filistancey kambe ra, da Mowab bonkoono kambe ra mo hal i wongu nd'ey. 	 Himahleh TOUPA a Pathian uh a mangngilh ua; huan, aman Hazor sepaih heutu Seser khut ah leh Philistia mite khut ah leh Moab kumpipa khut ah a khawnga, huan, amau a dou uh.


I na kwaarey ŋwa. Fari hanney kulu boŋ i na tondi jindaw, boro kulu na nga wane jindaw, i n'a toonandi mo. I na hari-mwa kulu daabu ka tuuri-nya hanney kulu beeri hala Cir-Hareset. I n'a tondey hinne naŋ. Kulu nda yaadin finga-finga koyey n'a windi k'a kar. 	 Huan, khuate a hih sia ua; amun hoih tata teng uh mi chihin a deng ua, suangin a dim gawpta hi; huan, tuikhuk tengteng a hubing ua, sing hoih tengteng a phuk uh; Kir-hareseth khuaa om suangte kia ahia a khoih louh uh; huai leng vaisuanglotin a um kim vel ua, a sual uh.


Waato kaŋ Eli maa hẽeno kosongo, a ne: «Ifo ga ti kaatiyaŋ yooje beero wo sabaabu?» Kala bora kaa da cahãyaŋ ka ci Eli se. 	 Huan, Eliin a kikou husa uh a jak in, Tua mi ging vengvung bangchidan ahia? a chi a. Huan, mi kintakin a vahoh a, Eli a vahilh hi.


Ay biyey te haw, i fumbu ay saamotara sabbay se. 	 Ka chi a na a, ka kun ngiungiaua; nitumin lungkham in ka mau ka mau hi.


Amma iri ma Irikoy saabu kaŋ na anniya wo daŋ Titos bina ra kaŋ ga saba nd'ay wano araŋ se. 	 Huan, nou kon-awlmohdan bangbang Tita lungtanga pe jel Pathian kiangah kipahthu om hen.


Ni ma si iri maray, danga mate kaŋ cine iri mana ni ham, iri mana hay kulu te ni se, kala gomni. Iri na ni sallama mo baani, nin wo sohõ albarkante no, Rabbi wane.» 	 Na jakdah ka hih ngeilouh bang ua, thil hoih kia loungal na tung himhim a ka hih louh ua, hoih taka ka honpai mangsak bang un, kou leng ka siatna dingin; tuin nang jaw Toupa vualjawl na hita hi, a chi ua.


Kala alfagey farey hinne no a mana day, zama ngey wo, alfagey gonda ngey baa kaŋ Firawna g'i no. I ga ngey baa ŋwa mo, wo kaŋ Firawna g'i no. Woodin se no i mana ngey farey neera. 	 Siampu te gam kia a lei keia: siamputen Pharo akipan tantuan a nei ua, Pharo in a piak atantuan uh a ne jel ua; huaijiak in a gam uh a juak kei uhi.


Naftali hirro gaa mo, wayna funay ka koy wayna kaŋay kambo: Manasse baa no. 	 Naphtalite tan toh a kigiin suahlam leh tum lam sangah tan khat Manassite tan ahi a.


Ma ni hanga jeeri ay se, m'ay faaba nda cahãyaŋ. Ma ciya tondi gaabikooni ay se, wongu fu mo ay faaba se. 	 Nang tuh ka suangpi leh ka kulhpi nahi ngala; huaijiakin na min jiakin hon piin hon kaiin.


Waato din gaa no Zippor izo Balak, Mowab bonkoono, nga mo tun ka Israyla wongu. A donton mo ka Beyor izo Balaam ce ka ne a m'araŋ laali. 	 Huan, Moab kumpipa Zipor tapa Balak a hongkisaa, Israel pawlte a nadoua; huan, Beor tapa Balaam nou honhamsiat dingin a samsaka:


Sohõ binde, iri ga ne boŋbeeraykoyey se bine-kaani-koyyaŋ no. Oho, ngey kaŋ yaŋ goono ga goy laalo te mo, ngey no ka tonton. Oho, i ga Irikoy si, i ga yana mo.» 	 Huchiin tuin kisatheite nuamsa i chi ua; ahi; a gitlouhna nasemte tungdingin a om uh; ahi; Pathian a khem ua hotkhiakin a om uhi.


A ga ba iri kulu ma du ka ciya afolloŋ cimi fonda ra da Irikoy Izo bayray ra mo, hal iri ma koy to albeeri toonanteyaŋ, ka to Almasihu alhaalo toonandiyaŋ deedando gaa. 	 Huai tuh ginna leh Pathian Ta theihna lama thukituaka, pichinga, Kris tangchinna latdan banga i vek ua i hongom masiaha ding ahi.


Waato kaŋ i to nangu fo kaŋ se i ga ne Golgota, (sanda Boŋ Kurubu Nangu nooya), 	 Huan, Golgotha kichi mun a hongtun un, (Luguh mun chihna a hi)


Araŋ bangumey mo, ay g'i yabu ka kaa, y'ay borey faaba araŋ kambe ra. I si ye ka ciya hirriyaŋ hari araŋ kambe ra koyne. Woodin gaa no araŋ ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi. 	 Na lukhuhnate uh leng ka botkek dinga, ka mite na khut ua kipan ka suakta sak ding, na mat theih ding un na khut uah a omta kei ding uh; huchiin TOUPA ka hi chih na thei ding uh.


A to jiiri waranza cindi ahakku diraw kaŋ iri te za Kades-Barneya ka koy hal iri na Zered gooro daŋandi, hala wongu borey kulu kaŋ sintin iri banda bu ka ban gata ra, danga mate kaŋ cine Rabbi ze i se ka ne. 	 Kadesbarnea a kipan I pawt leh Zered lui i kan ua, TOUPA'N a kiang ua a kichiam bang a mipi lak a huai mi suan a galkap thei mi tengteng a bei vek kikal uh kum sawmthum leh kum giat ahi.


Zama hunkuna a zumbu ka haw da almaney kaŋ i kuru hal i naasu da feeji yaŋ wi ka gusam. A na ni izey kulu nda wongu jine borey ce mo, da Alfa Abiyatar. Guna mo, i goono ga ŋwa ka haŋ a jine ka ne: ‹Bonkoono Adoniya aloomaro ma gay!› 	 Tuniin a kuan suka, bawngtalte, gan vak thaute, belamte a gou zengzunga, kumpipa tapa tengteng, sepaih heutute, siampu Abiathar te achial a; huan, ngaiin, a ne un a dawn khawm ua, Pathianin kumpipa Adonija humbit hen, a chi uhi.


Zama i ma banandi ciito toonandi dumi cindey boŋ, Goojiyaŋ mo jama boŋ. 	 Nam chih tunga phu laa, mi chih tunga gawtna tungsak ding leh,


Waato kaŋ Yasuwa nda Israyla kulu di kaŋ gumandi izey na birno ŋwa, hala birno dullo go ga tun beene, i ye ka bare ka Ayi borey wi. 	 Huan, Josua leh Israelte tengtengin guktanten khopi a lak ua, khopi khu paitou ngoingoi a muh tak un a kik nawn ua, Aite a that uh.


Lotan izey ga ti: Hori da Hemam. Lotan wayme ga ti Timna. 	 Huan, Lotan tate Hor leh Hemam ahi uh. Lotan sanggamnu Timna ahi.


‹Jama wo go g'ay beerandi nda ngey meyey, amma i biney ga mooru ay. 	 Hiai miten a kam un a hon zah ua, himahleh a lungtang un a hon gamlat uhi.


Sohõ, wa naŋ i m'iri laabukoyey daŋ i ma kay jama kulu se. Boro kulu kaŋ go iri birney ra mo, kaŋ na mebarawey wayboro hiiji, i ma kaa alwaati kaŋ i ga kosu ra, ngey nda birney kulu arkusey, da ciitikoy mo, kal a ma to alwaati kaŋ Irikoy futay konno wo ga bare ka fay d'iri, muraadu wo sabbay se.» 	 Tuin omkhawmte adingin I lalte ding sehin om henla, I Pathian uh thangpaihna ei akipana a kiheia, hiai thu hihbei a hih masiah, numei lamdangte kitenpihte I khopitea omte hun sehsate ah, khopi chitenga upate amau toh, huailaia vaihawmmite toh, hongpai uhen.


Zedeciya Yosiya izo, nga kaŋ Babila bonkoono Nebukadnezzar daŋ Yahuda laabo ra koy, a go ga may Koniya Yehoyacim izo nango ra. 	 Huan, Josia tapa Zedekia, Babulon kumpipa Nebukadnezzarin, Juda gam kumpipa dinga a bawl Jehoiakim tapa Konia sikin a honglalta a.


Macir na wande ceeci Huppim da Suppim do, i wayme maa ga ti Maaka. Ize hinkanta mo maa Zelofehad, nga mo gonda ize wayboroyaŋ. 	 Huan Makirin Huppim leh Suppim sanggamnu a min Maak jiin pi a; ) huan a nihna min Zelophehadin tanute a nei hi.


Ma bine jisi, amma manti nda gaabi bo. Ni ma si bu baray te buukwa se. Ma ni boŋtoba didiji ni boŋo gaa, ma ni taamey daŋ ni cey gaa, ma si ni me hamney daabu, ma si bu batu ŋwaari ŋwa mo.» 	 Asimin thum inla, misi sunna himhim nei ken, na dial khim inla, na khedap bulh inla, na muk hum kenla, mite an leng ne ken, a chi a.


Wa si de mayraykoyey gaa, Adam-izey yaŋ no kaŋ sinda faaba hina. 	 Mi liante gingta kei unla, mihing tapa panpihna himhim omlouhna, gingta sam kei un.


Bonkooni hinkoy fo mo ga tun kaŋ ga mayray da koytaray beeri te, a ma te mate kaŋ ga kaan nga se. 	 Huan kumpipa hattak a hong ding khe dinga, lalna thupi toha vaihawm ding leh, a deihdana hih ding.


Amma waato kaŋ ni izo wo kaa, nga kaŋ na ni arzaka darandi kaaruwey do, kala ni na handayzo kaŋ i kuru hal a naasu wi a se.› 	 Himahleh, hiai na tapa kijuakte kianga na sum ne mang vekpa a hongtun takin amah adingin bawngnou thau tak na nagoh sak viala, a chi a, a dawng a.


Borey marga bambata n'a gana za Galili da Dikabolis da Urusalima da Yahudiya da Urdun daŋanta mo. 	 Galili gam akipan, Dekapoli kua akipan, Jerusalem leh Judia akipan leh Jordan gal akipan bangin mipi tampi takin amah a jui uh.


Ni naŋ mo ay ibarey ma jinde banda no ay se, Zama ay m'ay konnakoy tuusu. 	 Amau tuh a kikou ua, himahleh hondampa ding kuamah a om kei uh: TOUPA mah tuh a sam ua, himahleh a dawng tuan kei hi.


Bonkoono salaŋ nga mantawey arkuso Aspenaz se ka ne a ma kande Israyla izey fooyaŋ, danga fuula bandey da koy kayney. 	 Huan kumpipan a michilgehte heutupa Aspenaz, Israel tate laka kuate hiam, kumpi chite a kipan leh milian te akipan honpi dingin a kiangah thu a gena;


Ay goono g'a sallama a ma ye ni do, nga kaŋ ay bina go a banda. 	 Amahtak, ka lungtang mahmah, na kiang ah ka hon sawl kik nawnta hi.


Waati kaŋ Musa ga furo kubayyaŋ hukumo ra zama nga ma salaŋ da Rabbi se, waato din no a ga maa jinde kaŋ ga salaŋ nga se. Jinda ga fun sasabandiyaŋo do kaŋ go seeda daŋyaŋ sundurko boŋ, sanda ciiti malayka* hinka game ra nooya, naŋ kaŋ Rabbi salaŋ da Musa. 	 Huchiin biakbuka amah be dinga Mosi a lutin thukunna bawm tunga chitna tutphah tunglama cherub nihte kikal akipanin amah honhoupihin aw a ja a: huan a beta hi.


Waato gaa a na hari dooru gaasu ra ka sintin ka talibey cey nyum k'i tuusu nda ce tuusuyaŋ zaara din kaŋ go a canta gaa. 	 Huan, maiphiatkuangah tui a sunga, nungjuite khe a silta a, kinulna puan a tenin a nul jel hi.


Kala Musa anzura Yetro kaŋ ga ti Midiyan alfaga maa baaru hay kulu kaŋ Irikoy te nga jama Israyla nda Musa se, mate kaŋ Rabbi n'i kaa Misira ra nd'a. 	 Huan a dang min Eliezer ahi; Ka pa Pathian hon panpihpa ahia, Pharo namsau akipana a hontatkhiak jiakin a chi hi!


Zelofehad no ga ti Hefer ize aru fo; nga wo sinda ize aru, kala ize way yaŋ. Zelofehad ize wayey maayey ga ti: Mala da Noha, da Hogla, da Milka, da Tirza. 	 Huan, Hepher tapa Zelophedhad in tapa neilou in tanute a nei a: Zelophedhad tanute min Malate, Novate, Hoglate, Milkate, Zirzate ahi uh.


Amma Sawulu wonkoyo Abner, Ner izo, nga no ka Is-boset, Sawulu ize sambu ka daŋandi nd'a ka koy Mahanayim. 	 Huan, Ner tapa Abner, Saula sepaihte heutu in, Saula tapa Isboseth Mahanaim ah a pia;


A na jitti bundu goobuyaŋ te mo k'i daabu nda wura. 	 Huan singgi sing in chiang a bawl a huai dangka-eng in a luan a.


i n'a fiji, Irikoy n'a tunandi mo zaari hinzanta hane sanda mate kaŋ i hantum Irikoy Tira Hanney ra. 	 A vui ua, Laisiangthou bangbanga ni thum nia kaihthoha a oma,


Isakar kunda wane: Yusufu ize Igal. 	 Isakar nam laka mi Joseph tapa Igal.


I boro hinka binde soobay ka dira kala i kaa Baytlahami. I kaayaŋo baaru na kwaara kulu kubay. Wayborey ne: «Neyomi no woone mo, day?» 	 Huchiin Bethlehem tan a pai khawmta uh. Huan, hichi ahia, Bethlehem a tun un a khuain a ling ua, numeiten, Hiai tua Naomi ahi maw? a chi ua.


Ya araŋ dumey kulu, wa maa. Ya ndunnya da haŋ kaŋ go a ra kulu, wa hanga jeeri. Rabbi, Koy Beero ma ciya seeda araŋ kulu boŋ, Nga kaŋ ga ti Koy Beero kaŋ go nga sududuyaŋ fu hananta ra. 	 Nou chite aw, na vek un ja unla: aw lei leh a sunga om tengteng aw, ngaikhia un: TOUPA PATHIAN, TOUPA a biakin siangthou akipanin, nou hondemin na tung thu theipa hi heh.


Jama kulu tun danga boro folloŋ ka ne: «Boro fo si no iri ra kaŋ ga koy nga fuwo do. Baa afo si no iri ra kaŋ ga ye nga kwaara. 	 Huchiin mipite tengteng pheikhai lualin a thou duam ua, Kuamah I puanin lamah i pai het kei ding, kuamah i in ah i lut kei ding.


Da nya-ize fo go no, alboro wala wayboro, kaŋ go banji ra, a jaŋ nga zaaro ŋwaaro mo, 	 Unaupa hiam, unau nu hiam, vuaktanga om in a niteng annek tasam le uh,


Waato din gaa no a ne ay se: Ma annabitaray te fulanzamyaŋ se. Ya boro izo, ma annabitaray te! Ma ne fulanzamyaŋ se: Ya fulanzamyaŋ, ma kaa ka fun haw taaca do. Ma funsu borey kaŋ i wi yaŋ wo se, i ma funa. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Huchiin aman ka kiangah, Huih kiangah thu gen inla, mihing tapa, gen mahmah inla, huih kiangah, TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Aw, Nakna, kawlmong li akipanin hongpai inla, hiai mi thahte tungah nakin, a hin theihna ding un, chi in, a chi a.


Amma Iliyasu ne: «Ay ze da Rabbi fundikoono, nga kaŋ jine ay go ga kay, ay si hay kulu ta.» Naaman n'a faali a ma ta, amma a wangu. 	 Himahleh aman, A kianga ka omna sek Toupa hina louin ka gen hi, bangmah ka la kei ding, achi a. Huchiin la dingin a khemkhema; himahleh a utkei bikbek.


Kala borey din ne Lotu se: «May no ni se neewo koyne? Anzurayyaŋ no, ize alboroyaŋ wala wayboroyaŋ? Wo kaŋ ni gonda kulu, ma n'i fattandi kwaaro wo ra, 	 Huan, miten, Lota kiangah, hiai mite lou hiaiah inkuanpihte dang na nei hia? na makpapa leh, na tapate leh, na tanute leh, kho sunga na neih peuhmahte khua akipanin pi khiain:


Ay ga Irikoy maa sifa nda baytu, Ay g'a beerandi nda saabuyaŋ. 	 Huchibangin bawngtal hiam, ki leh chinnei bawngpa hiam, sangin Toupa a kipaksak zo ding hi.


Goorey mo ga fumbu. Misira gatamey kaŋ i ga fansi hari se, I ga soobay ka zabu kal i ma koosu, Karra nda diiri mo ga lakaw. 	 Luite lah a namsia uh a; Aigupta gam tuiluangte lah a kiam hiaihiai ding uh, a kang tat mai ding a; phailuangte leh tui loupate a vuai khin ding hi.


Rabbi naŋ nga borey ma baa gumo, A naŋ i ma bisa ngey yanjekaarey gaabi. 	 A mite tuh nakpi takin a pungsaka, amau doute sangin a hihhat zota hi.


Ciiti malaykey binde ziji, fundikooney kaŋ ay di Kebar isa me gaa din nooya. 	 Huan cherubte a paitou ua; hiai bel Kebar lui geia thilhing ka muh ahi a.


Rabbi sanni bangando kaŋ kaa Israyla boŋ neeya: Yaa no Rabbi ci, nga kaŋ na beeney salle, a na ganda mo sinji. A goono ga boro biya* te a ra haray. A ne: 	 Juda tungtanga TOUPA thu kilakna. Vante phaih khiaa, lei kingakna koiha, mihing sunga mihing kha koihpa, TOUPAN hichiin a chi.


Hayey din binde bara misayaŋ iri se, hal iri ma si hari laaloyaŋ bini, mate kaŋ cine ngey wo bini. 	 Huan, huaite tuh ei dinga etjuiding ahi, thil gilou a lunggulh bang ua i lunggulh sam louhna dingin.


Naŋ boro laaley ma kaŋ ngey taaru hirrimey ra. Day ay wo, ay ma bisa baani samay. 	 Ken ka khen laiin, migilou-salou tuh amau len ah te khawng kelut uhen.


Tir birni cinarey ga halaci, i m'a birni cinari kuukey zeeri mo. Ay mo g'a bagarmey koosu ka kaa a se, k'a ciya tondi koonu. 	 Huan Tura kulh te a hihse ding ua, a insangte a chim sak ding ua, amah a kipan leivui tengteng a kheuh siang hiau dinga, leivui lel in ka bawl ding.


Borey kaŋ yaŋ i sambu wiciri kambu guuru guwa ra din, i kaa. I afo kulu du zaari fo far-far'ize banandi. 	 Huan, dak sawm leh khatna ding khawng a achialte a hong uh leh makhai a mu chiat ua.


Guna, i ga zuru halaciyaŋ se, Kulu nda yaadin Misira g'i ku. Memfis ra no i g'i fiji. Malli subu no g'i nzarfu arzakey daabu, Karjiyaŋ mo ga te i kuuru fuwey ra. 	 Ngai un, Assuria ah a pai ding uh; Aiguptain amau a khawm ding, Memphisin amau a vui ding. Dang kaa bawl a gou manphate uh lahouin a nei ding; a puaninte uah lingte a om ding.


Ya araŋ Yakuba izey, Wa margu ka hanga jeeri. Wa hangan araŋ baabo Israyla* se: 	 Nou Jakob tapate aw, hong kikhawm unla, ngaikhia un; na pa uh Israel thu ngaikhia un.


I na me haw a boŋ Urusalima ra kal a zuru ka koy Lacis, amma i n'a ce gana hala Lacis k'a wi noodin. 	 Huan, Jerusalem khuaah amah a gukin a sawm ua; huchiin Lakis khuaah mi a delhsak ua, huailaiah a that uhi.


Waato kaŋ Hamat bonkoono Toy maa baaru kaŋ Dawda na Zoba bonkoono Hadad-Ezer wongu marga kulu kar, 	 Huan Hamat kumpipa Touin Zoba kumpipa Hadadezer sepaih tengteng Davidin a zou chih ana jakin.


Ya nin ndunnya, ma jijiri Irikoy jine, Ma jijiri Yakuba Irikoyo jine, 	 Nang leilung, TOUPA maah ling in, Jakobte Pathian maah:Aman suangpa tuh dil a suaksaka, meisuang tuh tuinak a suaksak hi.


Sahãadin-sahãadin i na hiyo da ngey baabo naŋ, k'a gana. 	 Huchiin, long leh a pa uh nuse pahin amah a juita ua.


Waato din gaa Yusufu ne nga tam safarikoyey se i ma nga baabo tuusu nda safari. Safarikoyey binde na Israyla tuusu. 	 Huan, Josephin a sikha damdawi siamte a pa luang muat theiloua bawl dingin thu a piaa: huchiin damdawi siamten Isreal luang muat theilouin a bawlta uhi.


Efron tu Ibrahim se ka ne: 	 Huan, Ephronin Abraham a dawnga, a kiangah,


Wa farhã baytu te Irikoy iri gaabo se, Wa farhã kuuwa te Yakuba Irikoyo se. 	 Phatna lasa unla, khuangnou te, kaihging ngaihnophuaite, pekging te toh hontawi un.


Mali do haray: Eliyezar kaŋ sinda ize aru. 	 Mahli lakah, Eleazar ahi a, aman tapa a neikei.


A du ize gu fooyaŋ mo: Hasuba, Ohel, Bereciya, Hasadiya, Yesab-Hesed. 	 Huan Hasuba, Ohel, Berekia, Hasadia, Jusa-hesed, nga.


Amma batukoy koyo Nebuzaradan na jama ra alfukaaru fooyaŋ naŋ noodin Yahuda laabo ra. A n'i no reyzin* kaliyaŋ da fari fooyaŋ mo han din hane. 	 Himahleh ngakmi heutu Nebuzaradanin Juda gam mi genthei bangmah neiloute a nusiaa, grep huan leh loute a pe pah ngal hi.


Albora mo tun k'a gana zama nga m'a yaamar se, ka ye ka kand'a fu. A bannya fo go a banda da nga farkay hinka. Kala waybora na nga aro daŋ nga baaba windo ra. Waato kaŋ waybora baabo di nga izo aro, a farhã d'a diyaŋ. 	 Huan, a pasal a thoua, a sikha leh sabengtung nih piin kamdama vakhema, lungkima pi kik nawn tumin a va delhjuia: huan, a pa in ah a na pi luta: huan, nungakpan a na muhin a nakipahpih mahmah hi.


Kulu nda yaadin, ay n'i guna da bakaraw, ay ma s'i halaci ka ban se. Ay mana i kulu ban mo parkatak, noodin saajo ra. 	 Himahleh hihmang lou dingin ka mitin a muh maihta a, gamah leng ka hihmang vekta kei hi.


Yaa no Irikoy ci mo: a ‹banda ga yawtaray goray te mebarawey laabo ra. I g'i daŋ tamtaray mo k'i taabandi jiiri zangu taaci. 	 Huan, Pathianin hichibangin a gen; A suante mi kholam ah kum za li a tam ding uh, min sikhain a bawl ding ua, a sawi behlap ding uh.


Amma baa araŋ boŋ hamni folloŋ si halaci. 	 Himahleh, na samzang khat uh leng a mangthang kei ding.


Zaari kulu ni ma yeej'ize fo salle zunubi se sargay sasabandiyaŋ se. Ni ma sargay feema mo hanandi saaya kaŋ ni ga sasabandiyaŋ te a se. Ni ma nga mo tuusu nda ji, k'a hanandi. 	 Huan lemna dingin ni tengin bawngtal khelhna thillat dingin na la ding hi: huai dia lemna na bawl zoh chiangin, maitam na susiang dia, thau na nilh dia, na siangthou sak ding.


Da arwasey da wandiyey, da arkusu zeeney da zankey -- 	 Nungak leh tangvalte, putek leh naupangte aw, Toupa phat un!


I na noodin maa daŋ Binikomey Saarayey, zama noodin no i na borey kaŋ yaŋ bini din fiji. 	 Huaimun min dingin Kibrot-hattava a chi uh; huaiah sa duhgawlna neite a vui jiakun.Huan, Kibrot-hattava akipanin mipite Hazeroth ah a pai ua; Hazeroth ah a omta uh.


A ne mo: «D'ay n'i sallama i ma koy fu da haray, i ga gaze fonda boŋ. I ra afooyaŋ mo fun nangu mooro.» 	 Anngawlin a in uah pai sak leng lam kalah a bah kha ding uh; khenkhatte khol houh a hongpaina uh a gamla mahmah ngala, a chi a.


Woone yaŋ no ga ti wongu marga sata-satey kaŋ go soolante yaŋ wongu se. I kaa Dawda do Hebron da miila ngey ma Sawulu koytara bare ka ye Dawda do, Rabbi sanno boŋ: 	 Huan hiaite kidou dinga kigalvante huaite lupente zah ahi, TOUPA thu banga Saul gam amah kianga hei dia, Hebrona David kianga hongpaite.


Gerson dumo ra Yowel ga ti jine bora, a dumi zangu nda waranza go a banda. 	 Gersom tapate lakah: Joel a pipen leh a unaute ja leh sawmthum:


Zama ay borey ga saamu, i man'ay bay, Izeyaŋ no kaŋ gonda alman daa, i sinda fahamay, Carmaykomyaŋ no laala teeyaŋ gaa, Amma i sinda bayray kaŋ ga ihanno te. 	 Ka mite a hai mahmah ua, lah a thei ngal kei ua, naupang hai tak, theihna neilou bang mai ahi uah, thil gilou hih a siam ua, thil hoih hihdan bel a siam kei uh.


Ma ze ay se sohõ nda Rabbi maa, hala ni si ay banda halaci, wala mo ni s'ay maa darandi ay baaba dumo ra.» 	 Huchiin David Saula kiangah a kichiamta hi. Huan, Saula a paita; David leh a mite bel leikohawm ah a pai tou uh.


I dira nda Yesu Kayafa do ka kond'a dabarikoono faada ra za nda hinay. Ngey bumbey mana furo faada ra, zama ngey ma si ziibi, hala ngey ma du ka Paska* hawro ŋwa. 	 Huan, Jesu Kaiapha in a kipanin kumpipa in ah a pi nawn ua; jingsang ahi a; huan, amau jaw kumpipa in ah a lut kei uh, a lut un jaw a buah ding ua, Paikan Ankuanglui a ne theikei kha ding uhi.


Kal i di a talibi fooyaŋ goono ga ŋwa da kambey kaŋ i mana nyun. 	 Huaiten tuh a nungjui khenkhatten khut ninpia tanghou a nek uh a namuta ua, Nin, chih tuh, sil louh, chihna ahi.


Rabbi sanno no a na beeney te d'a. Beene kundey mo, a n'i te da nga meyo fulanzama. 	 Toupa thuin vante siam ahi a; huaia omte tengteng leng a kama hu a siam ahi uhi.


Yaadin mo no buukoy tunyaŋo ga te d'a: i ga gaaham duma fumbi ra, Irikoy g'a tunandi haŋ kaŋ si hin ka fumbu! 	 Misite thohnawnna leng tuabang ahi. Muattheia tuhin a oma, muattheiloua kaihthohin a om.


Irikoy binde naŋ Daniyel du gaakuri nda suuji mantawey arkuso do. 	 Huchiin Pathianin Danial michilgehte lalpa mitmuhin deihsakna leh lainatna a musak a.


I n'i kabu i dumey kulu boŋ. I to boro zambar hinza nda zangu hinka. 	 Huai a khangkhanga, a inkuankuana a simte uh sang thum leh za nih ahi uh,


Rabbi ya adilitaraykoy no, zama ay murte a lordo* gaa. Ya araŋ ndunnya dumey kulu, ay g'araŋ ŋwaaray, Araŋ ma maa, k'ay bine sara guna. Ay arwasey da wandiyey, i kulu koy tamtaray ra. 	 Toupa a diktata: a thupiak lah ka helsan ngala; Ja un, ka hon ngen hi, nou mite tengteng, ka lungkhamna en un: ka nungaksiangthoute leh ka Tangvalte saltanna ah a pai uhi.


A ga koy jina kal a ma to hala Yahuda. A ga te yaa ka gana kal a ma bisa, A ga to hala boro jinde gaa. A fatey sallanta kuuyaŋo ga ni laabo tafayyaŋ hirro me kubay, Ya nin Immanuwel.» 	 Huan, Judate gam tuamin a luang lut dawdaw dinga; ngawng leng a tumpha hial ding; huan, a kha jakin, Immanuel aw, na gam vailam tengteng a khak vek ding.


Dumey cindey mo ga Yakuba banda sambu ka ye nd'ey ngey nango ra. Israyla dumo mo ga ngey kwaarey tubu Rabbi laabo ra, Yawey ga ciya i se bannya nda koŋŋa yaŋ. Borey kaŋ goro ka Israyla may waato, Israyla ga ye k'i may. Borey kaŋ yaŋ n'i kankam waato mo, I ga ye k'i may. 	 Huan, mi chihin amaute a pi ding ua, a mun ding uh a tun ding uhi; huchiin Israel inkuanpihten TOUPA gamah amau salpa leh salnuin a nei ding ua; amau sala neimite salin a honman ding ua; amaute simmohte tungah vai a honhawm ding uhi.


Waato din gaa no ay na nga kaŋ zeen zina ra din ciine te. Ay ne: Sohõ ni ga kaaruwataray te d'a, mate kaŋ cine a go d'a wo? 	 Huan ken, Angkawmnu tek nunga kithuahpih nuam sin un aman a ngap peuhmah diam maw? Ka chi a.


Ay mo, guna, ay ga Misirancey biney sandandi, i ga furo mo i banda. Ay ga du beeray mo Firawna nda nga kunda kulu boŋ d'a torkey d'a bari-karey. 	 Huan, ken, ngaiin, ken Aiguptate lungtang ka khauhsak ding, huan amau amau te a delh jui ding ua: huchiin Pharo tung, a kangtalaite tungah leh a sakol tungtuangmite tungah zahtakna ka kimuh ding hi.


Yonata Asahel izo da Yahaziya Tikba izo, ngey hinne no ka kakaw sanno din boŋ. Mesullam da Sabbetal, Lawi boroyaŋ, ngey mo na borey din gaa. 	 Asahel tapa Jonathan leh Tikva tapa Jahzeia kian hiai thu a sel uh: huan Meshullam leh Sabbethai Levi miin amaute apanpih uh.


I na jabbayaŋ te mo, lin baano kaymi wane, Haruna nda nga izey se. 	 Huan Aron a ding leh a tate a ding in puan malngat puanak tung gatthoh a bawl ua,


Suleymanu cinakoy, da Hiram waney, da Gebalancey mo, ngey no ka tondey hanse. I na bundey da tondey soola-soola zama windo cinayaŋ se. 	 Huan, inlammite, Solomon mite leh Hiram mite leh Gebal miten suangte a sek ua, a in lamna ding un sing leh suangte a bawl uh..


Rabbi go nga fu hanna ra. Rabbi wo, a karga go beena ra. A moy goono ga Adam-izey guna, A mo-ka-mi yaŋey goono g'i neesi. 	 TOUPA tuh a biakin siangthou ah a oma, TOUPA tuh a laltutphah leng van ah a om; mihing tate a mitin a ena, a mitvunin a hihchian jel hi.


Amma a ga moori ra goroko sambu nga kayna din ra k'a dake beene, k'a ciya almayaali boobo hal a ma ciya kuru cine. 	 Himahleh gentheite tuh gimthuakna akipanin mun sangah a khatou hi, gan hon bangin inkuanpihte asiamsak hi.


Galley kulu ra a na koray da yaaji yaŋ jisi, a n'i ciya gaabikooniyaŋ da cimi. Yahuda nda Benyamin no ka cindi a se. 	 Huan, khoteng ah lumte, teite a koih a, kho kip tak in a bawl chiat hi. huan, Juda leh Benjamin gam bel amah a ahia.


May no ka bara nda hina a ma Rabbi goy bambatey ci, Wala mo a m'a sifawey kulu bangandi? 	 Kua ahia TOUPA thilhih thupitakte gen theia a phatna tengteng theisak vek thei?


Amma borey kaŋ yaŋ ga konn'a, a g'i bana i jine k'i halaci. Boro kaŋ wang'a mo, a s'a suuru, amma a ga ye k'a bana a jine. 	 Amah hote hihmang dinga amau tung mahmaha thuk sek ahi; amah hote a halsawt kei dinga, amau tung mahmahah a thuk ding.


Laakal kanay ma goro ni birni cinarey ra, Albarka mo ma goro ni faadey ra.» 	 Na kulh sungte ah khamuanna om henla, na inpi ahte khawng navakna om hen.


Yonatan Kareya izo binde salaŋ da Gedaliya tuguyaŋ ra Mizpa ra ka ne a se: «Ay ga ni ŋwaaray, kala ni ma naŋ ya koy ka Isumeyla Netaniya izo wi, boro kulu si bay a gaa mo. Ifo se no _iri ga naŋ__ a ma ni wi, hala Yahudancey kulu kaŋ yaŋ margu ni do ma say koyne, Yahudancey kaŋ cindi yaŋ din mo ma halaci?» 	 Huan, kare tapa Johananin Mizpah khuaa Gedalia kiangah, Honpai sak dih ve, Nethania tapa Ismael kava that mai ding, kuamahin a theikei ding uh: Juda mi na kiang om khawm tengteng a dalh vek ua, Juda mi omsunte manthantna hih dingin bangdia na hinna la ding ahia? Chiin a simthamin a gen hi.Ahikam tapa Gedaliain bel Kare tapa Johanan kiangah, Hiai thil na hih ding ahi kei; Ishmael na gendan a dik kei hi, achia.


Rabbi ne a se: ‹Danga mate?› Biya din ne: ‹Ay ma fatta ka koy ka ciya tangari biya a annabey kulu me ra.› Rabbi ne: ‹Nin no g'a halli, ni ga te zaama mo. Ma koy, nin, ka te yaadin.› 	 Huan, Toupan a kiangah, "bangin eita? " achi a. Huan, aman, "ka va hoh dia, a jawlnei tengteng muk ah kha juau thei in ka va suak ding" achi a. Huan, aman, "na khem mah dinga, loh leng na lohching lai ding; va kuan inla, huchi bangin va hih ve leh" achi a.


Manti araŋ na Rabbi alfagey gaaray, Haruna banda da Lawi borey, araŋ na alfagayaŋ te araŋ boŋ se mo, sanda mate kaŋ cine laabu cindey borey ga te? Hala boro kulu kaŋ kande haw ize da feeji gaaru iyye, zama nga ma nga boŋ hanandi se, kal a ma ciya alfaga haŋ kaŋ yaŋ manti irikoyyaŋ no se. 	 TOUPA siampu, Aron tapate leh Levite delhkhia in, gamsang mite hih dan bangin bangin siampu na kibawl uh ahi kei maw? huchiin bawng tuai leh belam sagiha hongkilan peuhmahte pathian hi loupi siampu ahi thei jel mawk ua.


A wongaarey korayey ciya icirayyaŋ, I gonda bankaaray moni ngey gaa. Wongu torkey go ga nyaale nda guuru-kwaaray ngey soolayaŋ zaaro ra. Wongaarey go ga sipres* bundu yaaji zinji gumo. 	 Kangtalaite kongzingah a tai gomgoma; lamlian jate ah a kiphu okok ua; meisel bangin a lang ua, khophia bangin a tai jualjual uh ahi.


Jama mo n'a cimandi. Waato kaŋ i maa kaŋ Irikoy na Israyla izey kunfa, a di i kankamo mo, kal i na ngey boŋey sumbal ka sududu. 	 Huchiin miten a gingta uh: huan, Toupan Israel suante a hongveha, a gimna uh a mute chih a jaktakun, a lu uh akun ua, a beta uhi.


Teeko ra takahari kaŋ yaŋ gonda fundi, i kanandi hinza ra afo bu. Hiyey ra mo kanandi hinza ra, kanandi fo halaci. 	 Huan tuipi min thuam khen mun khat tuh sisan a hongsuakta a; huan huai tuipia ganhingte, hiai hina neite nngei tuh mun thuma khen mun khat a sita uh; huan long min thuma khen mun khat hihsiatin a omta hi.


Amma Almasihu na woone ci Biya _Hanno__ boŋ kaŋ borey kaŋ yaŋ g'a cimandi ga du, zama Irikoy mana Biya Hanno* no jina, zama a mana Yesu beerandi jina. 	 Hiai thu tuh a gingtaten Kha a tan ding thu uh a genna ahi; Khalah piak ahi nai tadih keia, Jesu lah pahtawia a om nai louh jiakin.


A zamba ga ye a bumbo boŋ. A toonya mo ga zumbu a boŋ bindo ra. 	 TOUPA tuh a diktatna jiakin, a kiangah kipahthu ka gen ding: TOUPA tungnungpen min phatin leng la ka sa ding hi.


Yasuwa binde tun, nga nda soojey kulu a banda, zama i ma ziji ka koy Ayi. Yasuwa na yaarukom zambar waranza suuban. A n'i donton cin haray. 	 Huchiin josua leh galkap thei tengteng Ai lama hoh tou dingin a kisata ua: huan, Josuain mi hat hangsan sing tum a telkhiaa, janin a hoh sak.


Zama borey wo kulu man'ay sanno saal, baa kaŋ i di ay darza, i di ay dambara harey kaŋ yaŋ ay te Misira ra nda ganjo ra mo. Sohõ mo i n'ay si hala sorro way -- 	 Aigupta gam leh gamdaia ka thupina leh ka thillamdang hihte mu a, huchi pipia leng sawm vei tak honzeet lailaia, ka thu jui lou lai mi tengtengin;


zama nga gonda ize wandiyo folloŋ, nga hinne mo no ga ti a se ize. A gonda sanda jiiri way cindi hinka cine, a goono ga ba ka bu mo. Kaŋ Yesu go fonda ra ga koy binde, kala borey marga n'a kankam. 	 Tanu tangkhat kum sawm leh kum nih hiam phial ding a neia, huai tuh laitatin a lum ngala. Huan Jesu a pai laiin mipi honin a boh lutlut ua.


Za zaaro din no i saaware ngey m'a wi. 	 Huchiin, huai ni akipan amah hihlum dingin a kihou jel uh.


I na birno maa ce Dan, ngey kaayo Dan maa boŋ, nga kaŋ i hay Israyla se, amma sintina gaa birno maa ga ti Layis. 	 Huan, a kho min dingin Israel ta, a pu uh Dan tamin, Dan a sa uh: ahihhangin a tungin jaw huai khua Lais a chi sek uhi.


I binde donton ka Filistancey mayraykoyey kulu ce ngey do ka ne: «Mate no iri ga te nda Israyla Irikoyo sundurko?» I tu ka ne: «Kal i ma Israyla Irikoyo sundurko sambu ka kond'a Gat.» I binde na Israyla Irikoyo sundurko sambu ka kond'a noodin. 	 Huchiin Philistia hausate tengteng a kiang uah a sam khawm ua, Israelte Pathian bawm pen bangchiin I hih ding ua? A chi ua. Huan, amau, Israelte Pathian pen Gath khua a vahohpih un, chiin a dawng ua: huchiin Israelte Pathian bawm a vahohpihta uh.


Israyla arkusey kulu kaa, Lawi borey mo na sundurko sambu. 	 Huan, Israel upate tengteng a hong ua, Levite bawm a jawng uh.


Wala ay go ga hayey din ci Adam-izey ciyaŋ hinne boŋ no? Manti yaadin no Tawreto* mo ci? 	 Huai thute mihing bangmaiin ka gen hia? Dan thu mah inleng huai ngei a gen sam ka hia?


Malaykey* mo kaŋ mana goro ngey boŋ mayra ra, amma i fay da ngey goray nango, Irikoy n'i gaay zaari beero ciito se hal abada sisiriyaŋ ra kubay ra. 	 Huan, angel te amau sawltak hihna jui loua, a omna ngeingei uh paisan zote tuh, ni thupi vaihawmnaa dinga mial nuaia khantawn henna hen kawmin a sit ahi.


Amma Sawulu go day nga funsuyaŋo gaa hala hõ da kaseetiyaŋ da wiyaŋ Rabbi talibey gaa. A kaa alfaga beero do 	 Saulain bel Toupa nungjuite a vau thu leh thah a tup thu a se khe nalailai hi.


Baa wongu marga ga gata sinji ay se, ay bina si humburu. Baa wongu ga tun ay se, Kulu nda yaadin ay gonda bine-gaabi. 	 Sepaih pawlten honsual tumin hon-giahkhum mahle uh ka lungtangin a kihta kei ding; ka tungah kidouna hongsuak mahleh, huchi piin leng ka gingta chinten ding hi.


Dambe day bora se i ma fufuyaŋ* tondi sarku a jinda gaa k'a jindaw teeko ra, a ga bisa a ma daŋ afolloŋ zanka kayney wo ra i ma taali te. 	 Hiai mi neute laka khat leng hihpuk sangin, a hihpuk ding ngawngah buh gawi janna suang ok sakin, tuipi ah khiakin omleh, amah a dingin a hoihzo ding.


Woodin sabbay se araŋ m'ay sanney wo kulu jisi araŋ biney d'araŋ laakaley ra. Araŋ m'i haw araŋ kambey gaa ka te seeda. I ma bara mo araŋ sukutey gaa araŋ moy game ra. 	 Huiajiakin hiai ka thute na lungtang u leh na lungsim uah khum unla, chiamtehna dingin na ban uah na vial ding ua, huan, na mit kikal uah talgakna dingin leng a om ding hi.


kulu araŋ si naŋ a ma goy baabo wala nyaŋo se koyne. 	 A nu ading hiam, apa ading hiama bangmah hihsak na phal nawn kei nak uh.


da Jileyad jara, da Astarot, da Edrey, Og mayra birney nooya kaŋ yaŋ go Basan ra. Ngey no go Macir Manasse ize se, danga Macir izey jara i almayaaley boŋ. 	 Huan, Gilead gam kimkhat leh Basan gam kumpipa Og gama Astaroth te, Edrei khuate toh: huai tuh Manassi ta Makir suan, Makir suan kimkhatte ding, a inkuan uh omdan bang jela seh ahi.


Kaŋ batukoy ga humbur'a se kal i gaahamey jijiri, i ciya sanda buukoyaŋ. 	 amah a kihtak jiak un vengmite tuh a ling ua, misi bang in a hong omta uh.


A gonda jiiri waranza cindi hinka waato kaŋ a sintin ka may. A may Urusalima ra mo jiiri ahakku. A dira, a buwo mana dooru boro kulu gaa. I n'a fiji Dawda birno ra, amma manti bonkooney saarayey ra bo. 	 A lal tungin kum sawnthum leh kum nih ahi a, Jerusalem ah kum giat a lala, kuamah it louhin a sia, David khopiah a vui ua, kumpipate hanah bel ahi kei hi.


Waato din gaa no Rabbi salaŋ ay se ka ne: 	 Huan, TOUPA'N a hon houpih a,


I na Adoni-Bezek _kaŋ ci Bezek koyo__ gar Bezek ra, i n'a wongu mo. I na Kanaanancey da Perizancey ŋwa. 	 Huan, Bezek khua ah Adonibezek a mu ua: huan, a sual ua, Kanante leh Perizte a that ek uh.


Mate kaŋ cine i ga dullu gaaray, I m'i gaaray yaadin cine. Sanda mate kaŋ cine yu fanta ga manne danji gande, Boro laaley ma halaci yaadin cine Irikoy jine. 	 Mi diktatte bel kipak takin om uhenla; Pathian maah nuam u henla; Pathian maah nuam uhen: ahi, kipak takin nuam uhen.


Ay g'ay nangora sinji araŋ game ra mo, ay fundo si araŋ fanta. 	 Huan, na lak uah ka biakbuk ka omsak dinga: ka hinnain nou a honnungngatsan kei ding.


Jirbi waytaaci nda care game Iblisi goono g'a si. A mana hay kulu ŋwa jirbey din ra, kala waato kaŋ i kubay, a maa haray. 	 Huan, huai ni khawngin bangmah a ne kei a;


hal ay ma ni ibarey te ni ce taamey se furkange.› 	 Na melmate na khepek ngakna dia ka bawl masiah, a chi, a chi a.


Woodin se no ay ne Filistancey ga kaŋ ay boŋ Jilgal, ay mana gomni ceeci Rabbi gaa mo. Kal ay n'ay fundo tilasandi ka sargay kaŋ i ga ton salle.» 	 Huaijiakin, Philistia miten Gilgal ah honsual dekdekta ngal ua, huan, TOUPA hehpihna lah ka ngen nai keia, ka chi a, huaijiakin halmang thillat lan lou thei ka hi kei, a chi a.


Zama ay ga maa Irikoy asariya kaani ay bina ra, 	 Ka lungsim taktakin Pathian dan tungah ka kipak ngal naka;


Ay na mo boyaŋ jin ay goono ga jinde daŋ ka gaakasinay ŋwaaray. Ay na bine sinji ni sanno gaa. 	 Phalvak main ka thou-a, huhna deihin ka kikou-a; na thute ka lamen hi.


Amma Irikoy n'a tunandi ka kaa buukoy game ra. 	 Himahleh, Pathianin misi lak akipan a kaithou nawnta a;


a ga ciya, saaya kaŋ a di zanka si iri banda, kal a ma bu. Iri, ni bannyey binde ga ni bannya iri baaba hamni kwaara candi nda bine saray ka kond'a saara do. 	 Hichi ahi dinga, naupan a honjui kei chih a theih tak chiangin a si mai ding: huchiin na sikhaten na sikha ka pa uh lu kang lungkhamnaa han a tum sak ding keita ve ua.


Hayey din ga hima danga i gonda laakal, zama fundi ibaay sombuyaŋ anniya ra n'i bara, da boŋ kaynandiyaŋ da gaaham taabandiyaŋ ra, amma i sinda nafa kulu gaaham ibaay laaley boŋ hiniyaŋ se. 	 Huchibang thil tuh, ut banga biak leh, thunuailut leh, pumpi engbawl ah jaw hihtuak hileh a kilawm naa, himahleh sa deihlam zuih khamna lamah tuh bangmah himhim a phatuam kei hi.


Ndunnya dumi boobo ga kaa ka bisa gallu woone gaa, I afo kulu ga ne nga gorokasino se: «Ifo se no Rabbi na woone te gallu bambata wo se?» 	 Huan, nam dang tampiten hiai khopi a pal paisuak ding ua, mi chihin amau insakinkhangte kiangah TOUPAN hiai khopi thupi mahmah bangdia hichi taka hih hi ding ahia eita? a chi ding uh.


Abiya binde na Yerebowam gaaray ka gallu fooyaŋ kom a gaa: Betel da nga kawyey, Yesana da nga kawyey, da Efron da nga kawyey. 	 Huan, Abijain Jeroboam a delhna, a khuate a lak saka, Bethel a khopelte toh, Jesana a khopelte toh Ephron a khopelte toh.


Zama ifo gaa no i ga bay hal ay du gaakuri ni do, in da ni jama? Manti zama ni go ga dira iri banda, wala? Yaadin gaa no i g'iri fayanka, in da ni jama, k'iri fay waani da dumey kulu kaŋ yaŋ go ndunnya fando boŋ.» 	 A ziak, kei leh na mite’n hiai lai ah na mitmuh in hehpihna ka mu ta uh chih koi a kithei ding ahia? kou kiang ah na pai hi lou hia? huchi in leitung pumpi a teng mi tengteng a kipan in khen in ka om ding uh, kei leh na mite, a chi hi.


Ni ciine binde, hala day ni dira ay jine, mate kaŋ cine ni baaba Dawda te, bine hananyaŋ da adilitaray ra, hala mo ni ga te hay kulu boŋ kaŋ ay na ni lordi d'a, m'ay hin sanney d'ay farilley haggoy, 	 Huan, nang leng thu ka honpiak peuhmah banga hih dinga na pa David om banga lungtang hoih tak pu leh lungsim diktak pu a ka mitmuh a na oma, ka thuseh te leh ka vaihawmte na pom thek a leh,


Zama iri maa baaru mate kaŋ Rabbi na Teeku Cira haro koogandi nd'a araŋ jine, waato kaŋ cine araŋ fun Misira. Iri maa mo haŋ kaŋ araŋ te Amorancey bonkooni hinka din se, kaŋ yaŋ go Urdun daŋanta ya-haray, kaŋ yaŋ ga ti Sihon da Og, kaŋ yaŋ araŋ halaci parkatak. 	 Aigupta gam akipan na hongpawt un TOUPAN Tuipi San a honhihkan saka, Jordan lui gala Amorte kumpite nih Sihon leh Og te tunga na hihdante uh, huchibanga na hihman dan te uh lah ka naza ngal ua.


Zina ize dumi fo mo ga goro Asdod ra ka koytaray ŋwa noodin. Yaadin cine no ay ga Filistancey boŋbeera zeeri nd'a. 	 Huchiin Asdod ah chisiangloute a teng dingua, Philistiate kisaktheihna kasat khe ding hi.


Tuuri-nyaŋo kaŋ ni di din kaŋ beeri, a te gaabi, a kuuyaŋo to kala beene, i ga di a hala ndunnya kulu me, 	 Na sing muh, hong khanga, honghata, a sanna in van a sut touha, hiai a kipan lei tengteng a kimuhna;


Wala mo d'a na hay fo sambu nga kambe ra kaŋ bundu no k'a kar d'a, mate kaŋ cine a ga boro wi, hal a bu mo, boro-wi no. Boro-wi woodin dumi mo, daahir i g'a wi. 	 Huan, si khop a mi sing a a sat a, a sih leh tualthat ahi a, tualthat bel hihlup ngeingei ding ahi.


Gaa no adilantey ga tu ka ne a se: ‹Rabbi, waatifo no iri di nin da haray, iri na ni no ŋwaari? wala nda jaw, iri na ni no haŋyaŋ hari? 	 Huai hun chiang in, mi diktatte'n, Toupa, Chik in ahia gilkial a kon muh ua nek ding kon piak uh? dangtak a kon muh ua, dawn ding kon piak uh?


A ye ganda Dawda cey do haray ka ne: «Ya ay jina bora, taalo din, ay boŋ no a bara, ay boŋ no! Ay ga ni ŋwaaray mo, ma naŋ ni koŋŋa ma salaŋ ni hangey ra. Ma maa ni koŋŋa sanney mo. 	 Huan, a khebulah a khupboha, keimahin, pu aw, keimah mahin thulimlouhna ka khu ding, huan, na sikhanuin na bila jakah thu gen henla na sikhanu thugen hehpihtakin ngaihkhiak sakin.


Musa na kuro sambu koyne. A n'a say-say borey gaa ka ne: «Guna, sappa kaŋ Rabbi te d'araŋ, a kuro neeya, sanney wo kulu boŋ.» 	 Huchiin Mosiin sisan a laa mite tungah a theha, Thukhunna sisan en un, hiai thute tengteng thua TOUPAN a khun, chiin.


Bilatos binde ne a se: «Ni si salaŋ ay se no? Ni si bay kaŋ ay gonda dabari ka ni taŋ, ay gonda dabari mo ka ni kanji?» 	 Himahleh, Jesun a dawng kei. Huan, Pilatin a kiangah, Nang kei honhoupih lou ding maw? Honkhah thei ka hi, krosa honkilhlum thei ka hi chih na thei ka hia? a chi a.


Waato kaŋ bari-karey to Kaysariya, i na tira no laabukoyo se, i na Bulos mo daŋ a kambe ra. 	 Huan, amau, Kaisaria khua a tung ua, Gamukpa kiangah lai tuh a pia ua, Paula leng a maah a ding sak uhi.


Kedes koyo afo Yokneyam koyo kaŋ go Karmel ra afo 	 Kedes kho kumpipa, khat, Karmel tanga Jokneam kho kumpipa, khat;


I na alkawli sambu ka ne ngey ga Rabbi ngey kaayey Irikoyo ceeci da ngey biney kulu da ngey fundey kulu. 	 Huan, a lungsim uh leh a lungtang tengteng un TOUPA a pi leh pute uh pathian zong ding leh;


Naftali kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waytaaci cindi gu da zangu taaci no. 	 Hiaite a innkuan uh kizomdan bang zel a Naphtali suante ahi uh: a sim teng uh singli leh sangnga leh zali ahi uh.


wa s'araŋ biney sandandi, sanda mate kaŋ cine i te ngey murteyaŋo hane, hano kaŋ hane i n'ay si saajo ra. 	 Gamdaia zeet na nia hel bang un, na lungtang uh khauh sak kei un;


Gaa no a ga koy ka kande follay iyye fooyaŋ nga banda kaŋ yaŋ ga futu ka bisa nga bumbo, i ma furo ka goro noodin. Bora din kokor banda gora ga laala ka jaase ijina. Yaadin mo no a ga ciya zamana laalo wo borey se.» 	 Huai takin a vapaia, amah sanga gilou jaw dawi dang sagih a honpi a, huaiah a lut ua, a tengta ua: huai mihing omdan nanung tuh a masa sangin a honghoih kei zo nak ahi. Tuamah bangin, tulai kangthak giloutakte tunga a hongom ding, chiin a dawnga.


Alwaato din no Harbona, mantawey ra afo, kaŋ go bonkoono jine ne: «Bundu fo neeya, kambe kar waygu kuuyaŋ wane, kaŋ Haman soola Mordekay se, nga kaŋ na gomni te bonkoono se. Bundo go Haman kwaara.» Bonkoono ne i ma Haman sarku bundo din gaa. 	 Huailaiin kumpipa maa om jel michilgehte laka khat, Harvonain, En un, Hamanin Mordekai, kumpipa guma thugenpa adia a bawl, khailupna khuam tong sawmngaa sang, Haman in ah a ding hi, a chi a. Huan kumpipan huai ah amah khailum un, a chi a.Huchiin Mordekai adia a bawlkholhsak khailupna khuam tungah Haman a khailumta uhi. Huchiin kumpipa thangpaihna a daita.


Ni arzaka da ni jinayey kaŋ ni ga neera, Da ni day da neera waney, Ni hi goy-teerey, da ngey, ni wane teeku fondo cabekoy, Da borey kaŋ yaŋ goono ga hi fune daabu, Da ni jinay barmaykoy, Da ni soojey kulu kaŋ go ni banda, Da jama kulu kaŋ go ni bindo ra, I kulu ga kaŋ teeku bindo ra hano kaŋ hane ni ga halaci. 	 Na sum lah pai, na vante, na sumsinna thil, na longmite, longhawlmi, bulhtuakmite, sumsin van khengmite, na galbawl mite tengteng, nanga om, na sunga om tengteng toh, na tum mang ding uh, tuipi laiah, na siat niin.


A ciya mo, waato kaŋ i kand'a, kala Rabbi kamba gaaba nda kwaara din da kankami gaabikooni. A na kwaara borey mo kar, ikayna nda ibeeri. Ngey mo, jaŋyaŋ soobay ka te i gaa. 	 Huan, hichi a honghia, huchia a paipih lai un TOUPA khutin huai khua a hihbuai gawptaa: khuaa mihingte alian aneuin a gawt a, jangtan hi a tunguah a lengsak hi.


waato kaŋ a koy ka Suriyancey kaŋ go Mesopotamiya da Sooba ra wongu, kaŋ gaa Yowab ye ka kaa ka Edomance zambar way cindi hinka zeeri Ciiri Gooro ra. 	 Hiai gam na hih linga, na khangsak ta hi: a khangkhamte tuh siam hoih nawn inla; a ling a ling ngala.


Alwaato din ra no i na Musa hay, nga mo zanka kaŋ ga sogo no Irikoy jine. I n'a biiri mo handu hinza nga baabo windo ra. 	 Huai laiin Mosi a hongpianga, Pathian muhin a mel a hoih mahmaha; a pa in ah kha thun a vak ua;


Yahuda izey neeya: Er da Onan; ngey wo bu Kanaana laabo ra. 	 Huan, Juda tapate, Er leh Onan: Er leh Onan Kanan gamah a si uh.


Amma Sawulu soobay ka gaabu ka tonton. A goono ga Yahudancey boŋ haw kaŋ yaŋ goono ga goro Damaskos ra. A goono ga tabbatandi i se ka ne: «Yesu wo day ga ti Almasihu.» 	 Saula bel a honghat diaka, huai mi tuh Kris ahi taktak chih a hilhchiana, Damaska khuaa Juda omte khawng gending beiin a koih hilhial hi.


Ma si kond'ay, ni tamo, ciiti do, Zama ni jine fundikooni si no kaŋ gonda adilitaray. 	 Na sikha tungah vaihawm ken; na mitmuh ah mihing himhim siamtang a om ding lah a om ngal kei ua.


Ni ibarey kulu na ngey meyey feeri ni boŋ. I goono ga cuusu ka ngey hinjey kaama mo ka ne: «Iri n'a gon sukutum! Daahir hano kaŋ iri goono ga laakal dake a gaa neeya. Iri to a gaa, iri di a mo.» 	 Nang siatna dingin na melmate tengtengin a kam uh lianpiin a ka ua: hiai ni I ngakngak uh a himahmah hi; I mukhetaa, I muta uh.


Waato kaŋ ay na laakal dake gomni gaa, Kala ilaalo go, a kaa. Saaya kaŋ ay na mo daaru ka ne ay ga di annura, Kala kubay go no. 	 Hoih ka ngak chiangin, hoihlou a hongpaia; khovak ka ngak chiangin, khomial a hongpai.


I ne: «Israyla kundey ra, man bora kaŋ mana kaa Rabbi do Mizpa?» Wiiza, boro kulu mana tun Yabes-Jileyad ka kaa Mizpa jama marga do. 	 Huan, amau, Israel pawl nam laka mi kua nampen ahia Mizpa khuaa TOUPA maa vakilak tei lou? a chi ua. Huan, ngaiin, kikhawm pawl omna munah Jabes-gilead mite jaw khat kia leng a hoh kei uh.


A n'i gongormandi i ma si nga baaru ci boro kulu se. 	 Huan, aman a tanchin kuamah hilh louh ding a chi bikbek a.


Kala Rabbi ne ay se: «Ma si humbur'a, zama ay na nga nda nga jama kulu d'a laabo mo daŋ ni kambe ra. Ni ga te a se mate kaŋ cine ni te Amorancey bonkoono Sihon se, nga kaŋ goro Hesbon ra doŋ.» 	 Huan, TOUPA'N ka kiang ah, Amah kihta ke'n amah leh a mite tengteng leh a gam na khut ah ka hon pe khin ta hi; Hesbon a om Amorte kumpipa Sihon tung a na hih bang in amah tung a na hih ding hi, a chi a.


Ya nin Urusalima, Ay na batukoyaŋ daŋ ni cinari beero boŋ. Zaari me-a-me da cin me-a-me i si dangay duumi. Araŋ kaŋ goono ga Rabbi fongandi, wa si fulanzam. 	 Jerusalem aw, na kulhtungah galvilmi ka vilsaka; sun leh janin chiklaimahin in a dai kei ding uh: nou Toupa theihpih dinga omte aw, om kinken hetkei un.


Sanda mate kaŋ cine nzarfu ga manne sintili ra, yaadin cine no araŋ mo ga manne kwaara ra. Araŋ ga bay mo kaŋ ay, Rabbi, ay n'ay dukuri korna gusam araŋ boŋ. 	 Haltuina mei laia dangkasik a tui bangin nou leng, huai laiah na tui khin ding uh, kei TOUPAN na tunguah kahehna ka sung ahi chih na theita ding uh, achia.


Kal a tamey murte a gaa. I na munaficitaray te ka Yowasa kar Millo kwaara, fonda kaŋ ga koy Silla boŋ. 	 Huan, a mite a thou ua, sim a sawm ua, Joas bel Silla zot sukna lampi Millo in ah a sual ua; a hihlum uh.Amah mi, Simeath tapa Jozakar leh Somer tapa Jehozabad ten a that uhi; huchiin a pi leh pute lakah David khopi ah a vui ua; huan, a tapa Amazia a sikin a lal.


da Yarmut da nga kuray nangey, da En-Ganem da nga kuray nangey. 	 Huan Ramoth, a huapkhakte toh, Anem a huapkhakte toh:


Bankaarayey kaŋ dumi i ga te mo neeya: gande daabiro da efod* kwaay da kwaay ize da jabba taalamante nda boŋtobay da guddama. I ma bankaaray hananteyaŋ te mo ni beero Haruna nda nga izey se, zama a ma goy ay se alfagataray ra. 	 Huan a puan bawl dingte uh hiaite ahi: awmtuam, siampupuan, puanaktual, puanakjem, lukhu leh kawnggak: huan na unaupa Aron adingin a tate ading puan siangthoua a bawl ding uh ahi, huchia aman siampu nasepnamuna ka na sep theihna dingin.


Boro kaŋ ga tun susubay za nda hinay, Ka nga coro sifa nda jinde beeri, I ga woodin lasaabu a se laaliyaŋ. 	 Kuapeuh aw ngaihtaka, jingsanga bel taka thoua, vualzawl, amah adingin hamsiaa sim ahi ding hi.


Israyla ne: «Kala ni ma ze ay se.» Yusufu ze a se mo. Israyla mo gungum nga dima boŋo boŋ _ka sududu__. 	 Huan, aman, ka kiangah kichiamin leh, achia: huchiin, a kiangah a kichiamta hi. Huan, Israel lukhung siin a kunta a.


A ne i se: «Wa zumbu ne cino wo. Ay mo ga tu araŋ se da haŋ kaŋ Rabbi ga ci ay se.» Mowab koyey binde zumbu Balaam gaa. 	 Huan, aman a kiang uah, Tuzan zaw hiai ah giak unla, TOUPA'N hon hilh bangbang in na kiang ah thu ka hon tun ding, a chi a: huchi in Moab mi liante Balaam kiang ah a giak ta uhi.


Haw kar ka ne dandi kamba nda zuray, A ye ka bare ka koy azawa kambe. A ga bare ka windi no-haray waati kulu nga fonda ra, Ka ye ka kaa naŋ kaŋ a fun din. 	 Sim lamah huih a paia, mal lamah a kilehheia; a lampi ah a kivial hei ngitnget, huan huih a lam zuihah a kik nawn jel hi.


Ifo se no Misirancey ga salaŋ ka ne: ‹Zamba se no a n'i kaa neewo, zama nga m'i wi tondi kuukey ra, nga m'i ban ndunnya fando boŋ.›? Ma bare ka fay da ni futay dunga, ma fay da hasaraw woone ni jama boŋ. 	 Bangdingin ahia Aiguptaten thu gena, Siatna dinga amau pi khia eive, tangtea amau that ding leh, lei tengtenga kipana amaute hul dingin? chiin, Na thangpaihna thupi la kik inla, na mite tunga hiai gilou kikhel sakin.


Yakuba wane, Isaka wane, Ibrahim wane, Tera wane, Nahor wane, 	 huai tuh Jakob tapa ahia, huai tuh Isaak tapa ahi a, huai tuh Abraham tapa ahi a, huai tuh Tera tapa ahi a, huai tuh Nahor tapa ahi.


Ni ga ba ilaalo ka bisa ihanno, Da tangari teeyaŋ mo ka bisa i ma adilitaray sanni te. (Wa dangay) 	 Pathianin khantawn a dingin a honhihzou sam dinga, a honman dinga, na omna akipanin a honkaikhe dinga, mihing gam akipan a honbot khe ek ding hi. Selah


Boro kaŋ go ga ne nga go annura ra, amma a go ga konna nga nya-izo, kubay ra no a go hala sohõ. 	 A unau ho napia, Vakah ka om, chimi tuh tutanin leng mialah a om gige hi.


Oho, naŋ cino din ma ciya waygunu. Farhã jinde kulu ma si te a ra. 	 Ngaiin, huai jan hut hen; huaiah kipah aw hong kei hen.


A ga ciiti te dumi cindey ra, A ma nango toonandi nda buukoyaŋ. A ga jine boroyaŋ bagu-bagu laabu boobo ra. 	 Nam chih lakah vai a hawm dinga, munte tuh luang-in a hihdim dinga, gam tampi-ah lu tuh a sat kham lemlum ding hi.Lam laka luita a dawn dinga: huaijiakin a lu tuh a tawisang ding hi.


Woodin banda a na Yesu sallama i se, i m'a kanji. I na Yesu boy ka kond'a. 	 Huchiin Pilatin krosa kilhlup dingin amah a kiang uah a peta hi.


Amma waato kaŋ borey marga bay a gaa, i n'a gana. A n'i kubayni ka Irikoy koytara baaro salaŋ i se. Ngey kaŋ yaŋ ga laami nda baani mo, a n'i no baani. 	 Himahleh mipin a thei ua, a jui jel uh; huan, aman amau a nakipahpiha, Pathian gam thu a hilha, hihdam kiphamoh peuhmah a hihdama.


A ga hima Hermon tondo harandaŋ, Wo kaŋ ga zumbu Sihiyona tondi kuukey boŋ. Zama noodin no Rabbi na albarka lordi, Fundi hal abada nooya. 	 Hermon daitui chim Zion tangtea ke jel bang ahi; huaiah Toupan vualjawlna thu a piaa, khantawna hinna ding ngei.


I kande binjo Yesu do ka ngey taafey dake a boŋ. Nga mo kaaru a boŋ. 	 Huan, sabengtung nou tuh Jesu kiangah a honkai ua, a tungah a puante uh a phah ua; huan, a tungah a tuangta hi.


Araŋ kaŋ goono ga naanay araŋ takubey gaa, ya araŋ fanta hari teekoy, araŋ kulu kaŋ g'araŋ gorokasin wande sara, araŋ no ga laabo ŋwa, wala? 	 Na namsau uh na muang ua; thilkihhuai na hih ua; mi chihin invengpa zi na na bawlgawp ua; nouten gam na tang ding uh maw?


Wa Sihiyona ra windi, w'a banda mo casu, W'a cinari kuukey kabu. 	 A kulhte chiamteh hoih unla, a inpite ngaihtuah un; khangthak hong om nawnte kianga na hilh theihna ding un.Hiai Pathian khantawn khantawna i Pathian hi ding ahi ngala: sih tanpha a leng honpipa ahi ding hi.


Sappa sintina, daahir a gonda Irikoy saajaw goy farillayaŋ, a gonda mo nangu hanno, ndunnya wane dumi. 	 Huan, thukhun masa mahin leng Pathian nasepna dan te leh mun siangthou, hiai khovel mun siangthou tuh a nei ahi.


Ya ay fundo, ma ye ka kaa ni fulanzama do, Zama Rabbi boriyandi ni se. 	 Ka hinna aw, na khawlna ah kik nawnta in; TOUPAN lah na tungah hoih takin a hihta ngala.


Arwasu fo mo kaŋ maa Yutukos goono ga goro fuwo finetar fo boŋ, kala jirbi tiŋo n'a di. Kaŋ Bulos soobay ka nga sanno te binde, arwaso kaŋ jirbi tiŋa di din fun hala jidan bisa fu hinzanta boŋ ka kaŋ ganda. Borey n'a sambu buuko. 	 Huan, a min Iutika tangval khat tohlet ah a tu a, a na lusu, a na lusa a. Huan, Paulain thu a gen sawttak jiakin aman a ihmut suak a thuakzouta keia, inchial thumna akipanin a keta a, a sisain a tawm uhi.


Jiiri toonante ra no ni ga koy ni saara do, Danga heemar hayni boko cine. 	 Kum chingin na han na juan dinga, a huna buh lak bangin.Ngaiin, hiai, i zongta ua, huchiin a om, jain, na hoihna dingin theiin.


Ni hari mwa ma goro albarkante, Ma te farhã nda ni zankataray wando. 	 Na tuikhuk vualjawlin om hen; huan na tuailai ji ah kipak in.


Ni ma kande taablo mo ka hayey kaŋ i ga dake a boŋ soola. Ni ma kande fitilla suntulo mo ka fitilley soola. 	 Huan dohkan na la lut dia, a tungah thil a kizomzom a koih dingte a kizom in na koih ding; huan khawnvak koihna na la lut dia, a khawnvakte na de ding hi.


Isaya ne Hezeciya se: «Ni ma maa Rabbi sanno. 	 Huan, Isaiin Hezekia kiangah, TOUPA thu ngaikhe dih ve leh.


Habila mo na alman hay-jine naasoyaŋ wi ka sarga. Rabbi mo na Habila nda nga sarga kulu guna k'i ta, 	 Huan Abelin leng a belam hon laka piang masapente leh, a thau a hontawi sama, huan, Toupan Abel leh a thillat a kipahpiha:


Boro fo kaŋ goono ga kuuwa jinda ne: «Wa Rabbi fonda soola ganjo ra! Wa daba fondo sasabandi taasi beerey boŋ iri Irikoyo se! 	 Tua! Kikou awin, Gamdaiah Toupa lampi bawl unla, gam keu-ah I Pathian adingin lamlian kilualsak un.


Ikayna mo hay ize aru k'a maa daŋ Ben-Ammi. Nga no ga ti Amon izey baaba hala ka kaa hunkuna. 	 Huan, a naupang jawin leng tapa a neia, amin dingin Ben-Ammi a saa: huai mi tulaia Ammon suante suangpa ahi hi.


Gaa no Buwaza ne: «To, han kaŋ hane ni ga faro day Neyomi gaa, kala ni m'a day Ruta, Mowabancey ize wayo kambe ra, buukwa wane, zama i ma buukwa maa tunandi a tubo boŋ.» 	 Huan, Boaziin, Naomi kianga kipana huai gam na lei niin, misi ji, Moab numei Ruthi akipan misi min beilou a a gouluahmi ding a omjel theihna dingin na lei tel ding ahi, a chi a.


Dawda na garuyaŋ cina nga boŋ se nga kwaara ra. A na nangu soola mo Irikoy sundurko se, ka hukum sinji a se noodin. 	 Huchiin David khopi sungah Davidin inte a kibawla; huan Pathian bawm adingin mun a bawla, puanin a kaih sakta hi.


Ay g'a almaney kulu halaci mo, Wo kaŋ yaŋ goono ga goro hari boobey meyey gaa. Boro ce si no, alman ce kobsi mo si no kaŋ g'i butugu. 	 Tui tampi gei gamsa teng ka hihmang ding; mi kheten a ngap ninta kei ding; gamsa kheten leng a ngap nin sam kei ding hi.


Batama windo kosaray taafey kulu a windanta, lin baano wane yaŋ no. 	 Huangsung akim-avel a puankhai tengteng puan malngat koptah hoih ahi uhi.


Waato kaŋ ay kaa Tarawasa Almasihu Baaru Hanna waazuyaŋo sabbay se, nango kaŋ Rabbi na fondo feeri ay se, 	 Huan, Kris Tanchin Hoih gen dinga Troas khua ka tun in, Toupaa kongkhak honsakin ka oma;


Amma da faadancey maa baaru kaŋ ay salaŋ da nin, hala mo i kaa ni do ka ne ni se: ‹Ma bangandi iri se sohõ haŋ kaŋ no ni ci bonkoono se. Ma si tugu iri se, iri mo, iri si ni wi. Ma ci iri se mo haŋ kaŋ no bonkoono ci ni se› -- 	 Himahleh heututen ka honhoupih a jak ua, na kianga a hong ua, na kianga, Kumpipa kianga na gen honhilhin; ka lak uah bangmah im ken la, konthat kei ding uh; na kianga kumpipa thugente leng, a chih uleh,


Boro kaŋ ga tugu ka nga gorokasin maa sara, Ay g'a koy halaci. Boro kaŋ gonda boŋbeeray da fundi beeray, Ay si suuru nd'a. 	 Kuapeuh a vengte a guka gen tuh, huai mi tuh ka hihmang dinga: mi sang leh lungtang kisathei pu mi tuh ka thuak theikei ding hi.


Kala Musa ne nga anzura se: «Borey go ga kaa ay do zama i ma Irikoy hã se. 	 Mosiin a sungpa kiangah, Pathian tanchin dong dinga mite a hong jiak un:


Hay kulu kaŋ Samuwila kaŋ ga fonnay fay waani, da Sawulu Cis ize, da Abner Ner ize, da Yowab Zeruwiya ize waney -- boro kulu kaŋ na hay fo fay waani, a kulu go Selomot da nga nya-izey kambey ra. 	 Jawlnei Samuel te, Kis tapa Saul te, Ner tapa Abner te, Zerui tapa Joab ten a hihsiangthou tengteng uh, kuapeuhin thil a hihsiangthousa peuhmah uh Selomot leh a unaute kepvek ahi.


Boro boobo kaŋ cimandi goono ga kaa ka ngey zunubey ci, ka ngey goyey mo cabe. 	 Huan, a gingtate leng a khen tampi a hong ua, a thilhihte uh thupha a tawi ua, a kipulak uh.


Ehud na nga takuba kaano fo te, kaŋ a kuuyaŋ ga saba nda kambe kar fo cine. A na takuba koto nga kwaay ra nga kambe ŋwaari tanja gaa haray. 	 Huan, Ehudin namsau hiam tuah tong tana sau in a sek a; huai tuh a pheipi taklam puan nuaiah a taivom a.


Irikoy bina suujo sabbay se, Kaŋ a do no a kande beene mo boyaŋo iri do. 	 I Pathian lungtanga hehpihna jiakin, huchia tunglam akipan i tunga ni a tan chianga.


Nafa fo ka bara ay kuro gaa d'ay gunguray ka do guuso ra? Laabu bulungo ga ni sifa no? Wala a ga ni cimo baaru fe no? 	 TOUPA aw, ngaikhia inla, hon hehpihin: TOUPA, nang honpanpihpa hiin.


Wongu go no Asa nda Israyla bonkoono Baasa game ra i jirbey me-a-me. 	 Huan, Asa leh Israel kumpipa Baasaa lal sung teng un a kidou gige uh.


Zama i na Yesu lasaabu kaŋ a gonda darza ka bisa Musa, mate kaŋ windi cinako gonda beeray ka bisa windo. 	 Insunga papen tuh ainkuante sanga apahtawi jawk bang ngei un, amah tuh Mosi sanga thupi jawkna sem mu dia kilawma seh a hita ngala.


Ya araŋ Urusalima* wandiyey, Ay ya ibi no, amma ay ga sogo. Wayboro bi no sanda Kedar kuuru fuwey, Kaŋ ga boori sanda Suleymanu daabuley. 	 Ka voma, himahleh ka mel a hoih, Aw nou Jerusalem tanute, Kedar puaninte bang, Solomon puankhaite bang.


Ay, Yahuda, ay ya Yesu Almasihu bannya nda Yakuba nya ize mo no. Ay go ga tiro wo hantum borey kaŋ Irikoy ce se, kaŋ yaŋ goono ga goro Baaba Irikoy baakasina ra, kaŋ yaŋ Irikoy go ga hallasi mo Yesu Almasihu se. 	 Juda, Jesu Kris sikha leh Jakob unauin, Pa Pathiana deihtak, Jesu Kris adinga sit, sapte kiangah:


Hawfuno ga ne: «Muusu beeri go no taray, I g'ay wi fondey ra.» 	 Thadahin, Po lamah humpinelkai a om: kongzing ah thahin om ding, a chi.


Nin da ni nyaŋo kaŋ na ni hay, ay g'araŋ jindaw araŋ ma koy laabu fo ra, naŋ kaŋ i mana ni hay, noodin mo no araŋ ga bu. 	 Na pianna hi lou gam dangah nang leh na nu nang honsuang ka honpai khe dinga, huaiah na si ding uh.


Handu iyyanta ra boro iyyanta mo, Helez Pelon boro, Ifraymu kunda boro no. A sata mo gonda boro zambar waranka cindi taaci. 	 Kha sagihnaa sepaih heutu Ephraim suan Pelon mi Helez ahi a, a pawl ah sing nih leh sang li a om uh.


A go mo, ay ga korfoyaŋ daŋ ni gaa. Ni si bare mo ka fun kambu woone gaa ka ye kambu fa gaa, kala waati kaŋ i ga ni windi nda wongu jirbey kubay. 	 Huan ngaiin, khauhualin ka honkhuha, na um ni na khit masiah koi lamah leng na kihei ding ahi kei hi.


Balak mo salaŋ Balaam se ka ne: «Manti ay donton ka ni ŋwaaray ni ma kaa? Ifo se no ni mana kaa ay do za sintina gaa? Ay sinda hina ka beeray tonton ni se no?» 	 Huah, Balak in Balaam kiang ah, Phatuamngai tak a nang hong sam ding in mi ka hon sawl ahi kei maw? Bang ding a ka kiang a hong nuam lou na hia? Mi thupi tak in ka hon bawl thei ka hia? a chi a.


Waato kaŋ Rabbi Yesu salaŋ i se ka ban, gaa no i n'a sambu ka kond'a beene. A goro mo Irikoy kambe ŋwaaro gaa. 	 Huchiin, Toupa Jesu tuh, a kiang ua thu a gen khitin vana pi touhin a om a, Pathian taklamah a tuta hi.Huchiin, amau tuh a pai khia ua, gam tengah thu a genta ua, Toupan amaute a seppiha, a jui chiamtehnaten thu tuh a hihkip jel hi. Amen.


Cimi ciiti bare ka ye banda, Adilitaray go ga kay nangu mooro, Zama cimi kati ka kaŋ marga nango ra, Adilitaray mo si du ka furo. 	 Huchiin vaihawmnain nunglam a hongngat sana, diktatnain gamla pi-ah a hondin santa: thutak lah kongzingah a puka, dikna a lut theikei hi.


I ra koyne, ay ga boro fooyaŋ kaa i ma ciya alfagayaŋ da Lawi boroyaŋ. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huan huaite laka kipanin siampu dingte leh Levimi dingte ka la ding, Toupan a chi.


Saaya din Menahem na Tifsa da borey kaŋ yaŋ go a ra kulu, d'a kawyey kulu kar za Tirza, zama i mana fiti a se. Woodin sabbay se no a n'a kar. Wayboro gundekoyey kulu mo, a n'i fooru. 	 Huchiin Menahemin Tirza akipanin Tipsa khua leh a sunga om tengteng leh a gamte a suala; a kihon louh jiakun a sual ahi; huaia nau pai lai numei tengteng a pik kek.


Waato din gaa no mayraykoyey da jama kulu salaŋ alfagey da annabey se ka ne: «Boro wo, i mana hima ka buuyaŋ ciiti dumbu a boŋ, zama Rabbi iri Irikoyo maa ra no a salaŋ iri se.» 	 Huchiin heutute leh mipiten, siampute jawlneite kiangah, Hiai mi a sih ding ahi kei, TOUPA i Pathian muna i kiang ua thu gen ahi ve, a chi ua.


Jibbar izey, waygu cindi gu no. 	 Gibbar tate, sawmkualeh nga.


Abimelek ye ka goro Aruma. Zebul na Gaal da nga nya-izey gaaray zama i ma si goro Sekem ra. 	 Huan, Abimelek bel Aruma khua ah a omta a: huchiin Zebulin Gaal leh a unaute Sekem khuaa omtheilou dingin a delh khe vek a.


A kaa Nazara kwaara, nango kaŋ i n'a biiri. A furo Yahudance diina marga fuwo ra asibti* hane, mate kaŋ a doona ka te. A tun ka kay ka caw. 	 Huan, a khanletna khua Nazaret a hongtunga; huan Khawlnia a hihdan ngeina bangin kikhopna in ah a luta; sim dingin a dinga.


Jirbey din ra binde baani si no boro kaŋ ga fatta, wala boro kaŋ ga furo se, amma masiiba boobo go laabey gorokoy kulu boŋ. 	 Huan, huai laiin a pawt lam leh a lut lamte adingin galmuanga omna a om keia, gamsunga om tengteng adingin mangbatna thupi mahmah ngen ahi jaw.


A gana ka bisa nd'ay noodin ka koy furoyaŋ nangu fo do, wo kaŋ go meyo gaa, ka koy hala alfagey fu hanantey ra, wo kaŋ yaŋ ga guna azawa kamba haray. A go mo, batama fo go no noodin banda wayna kaŋay haray. 	 Huan kongpi pang a siampute a dia dantan siangthou mal lam ngaah a honpi luta; huan, ngai dih, a phaitam tum lam pangah mun anaoma.


Musa na boroyaŋ kaŋ ga hin suuban Israyla kulu ra. A n'i daŋ jine boroyaŋ borey se: zambar-zambar dabarikooniyaŋ, da zangu-zangu wane, da waygu-waygu wane, da iway-way wane yaŋ. 	 Israelte tengteng akipanin Mosiin mi hitheite a tel khiaa, mite tunga lutangin a bawlta, sang tampite vaihawmte, za tampite vaihawmte, sawmnga tampite vaihawmte leh sawm tampite vaihawmtein.


Woodin ga ciya baani ni fuuma gaa, Ni biriyey ra mo, londi taji no. 	 Na lai adingin damna ahi dinga, na guhte adingin guhngek.


Gaa no Bulos na borey din sambu. A suba a na nga boŋ hanandi i banda ka furo Irikoy windo ra. A ci waato kaŋ ngey hananyaŋ jirbey ga to, da waato kaŋ i ga hima ka sarga te i afo-fo kulu se. 	 Huan, a jingin Paulain pasalte a pia, a kiang uah a kisiangsaka, Pathian biakin ah a luta, amau dia sa goh chiat ding a piaksak masiah kisiansakna ni a nei phot ding uh ahi chih, siampu kiangah a hilh a.


_Ni n'i pati-pati mo, sanda mate kaŋ cine__ ni na Tarsis hiyey pati-pati nda wayna funay hawo. 	 Sepaihte Toupa khopi ah, i Pathian khopi ah, bila i jak bang takin i muta: Pathianin huai khopi khantawn adingin a hihkip ding. Selah.


da ngey nzarfu daba waytaaca, daba hinka kataaku fo cire, daba hinka koyne kataaku fo cire. 	 Huan a dangka kingakna khuakkuak sawmlite; singpek khat nuaiah kingakna khuakkuak nih, singpek dang khat nuaiah kingakna khuakkuak nih.


Yaa no Rabbi ci: Wa laakal d'araŋ fundey, araŋ ma si jaraw kulu dumi jare asibti hane, araŋ ma si furo nd'a mo Urusalima meyey gaa. 	 TOUPAN hichiin a chi hi: Na hinna uh pilvang mahmah dih ua, khawlniin puak neikei unla, Jerusalem kulh kongpi ah lutpih sam kei un.


A na gomni sanni te a se k'a no karga kaŋ gonda darza ka bisa bonkooni cindey kaŋ go nga banda din waney, noodin Babila ra. 	 A kiangah hoih takin a paua, Babulona a kianga om Kumpipate tutphah sanga sangin laltutphah a tun saka.


Danga mate kaŋ hari go, yaadin cine no ni si kay. Ni si haŋ kaŋ ga boori gar, zama ni kaaru ni baabo daaro boŋ, saaya din ni n'a ziibandi. Ay daaro boŋ no a kaaru. 	 Himahleh tui banga kiplou na hi, tungnung penna na neikei ding; na pa lupnapi na kah jiak in: huchihlai in huai lah na hihbuah a: ka lupna ah a kah hi.


A ga koy Rabbi jine mo nda Iliya* biya*, d'a dabaro mo, zama a ma baabey biney bare k'i ye izey do haray, a ma hanga sandey ye i ma dira adilantey* laakalo ra, a ma jama soolante mo margu Rabbi se.» 	 Huan, pate lungtang tate lam ngasak ding, mi chihmohte mi diktat pilna lam ngasak ding, Toupa dinga mi pite mansaa om sak dinga na bawl khol dingin Elija lungsim leh thilhihtheihna puin Toupa ma ah a pai ding. a chi hi.


A na taafe guwa margu ka haw care gaa, a na taafe iddo mo margu ka haw care gaa. 	 Huchi in puanzak ngate amau in a khep tuam a, puanzak gukte amau in khep tuam hi.


Kulu nda yaadin ay nya-izey kaŋ yaŋ in d'ey ziji ka koy, i _sanno__ naŋ jama biney sinda gaabi. Amma ay wo, ay na Rabbi ay Irikoyo gana da bine folloŋ. 	 Ahihhangin ka unau ka kianga pai teiten mipite lungtang a tuisuaksak ua; ken bel TOUPA ka Pathian ka pom kip a.


Isuwa goro Seyir tondo ra. Isuwa maa fo ga ti Edom. 	 Huchiin, Esau tangah a omta: Esau tuh Edom ahi.


Israyla izey na diraw sintin za Ramses ka koy Sukkot. Boro danga zambar zangu iddu no, alborey kaŋ zankey baa si, i go ga koy ce gaa. 	 Huan Israel suante Rameses akipan Sukkoth atung ua, naupangte simlouh pasal ngen khea pai nuai guk khawng ahi uh.


Tondi kuukey ma kande borey se laakal kanay, Tudey mo ma kand'a adilitaray ra. 	 Tanglian leh tangneu ten diktatnain mite kiangah khamuanna a hontun ding uhi.


I g'ay borey dondonandi i ma fayanka hanantey da wo kaŋ si hanan yaŋ game ra. I ma cabe i se mate kaŋ cine i ga te ka faham da wo kaŋ ga ziibi nda wo kaŋ si ziibi mo. 	 Ka mite thil siangthou leh siangthoulou kibatlouhdan a hilh ding uh ahi; thil siang leh siang lou a khentuam sak ding uhi.


A ga hima boro fo kaŋ na fu cina, kaŋ fansi ka koy hala ganda ka sinji tondi gaa. Waato kaŋ hari kaŋ, hari zuray mo kar fuwo din gaa, a mana du k'a zinji, zama i n'a cina ka boori. 	 In lammi, thukpia tou a, suangpi tou a, suangpi tunga suangphum lemmi bang ahi uh; huan, tui a hongkhanin, tui khauhin huai in tuha khoh a, a hihling theikeia, hoihtaka lam a hih jiakin.A hihhangin, jaa mang lou tuh, suangphum lou a, leitung maimaha in lammi ahi; huan, tui khauhin huai tuh a khoh a, a chim paha; huai in siatna tuh thupi tak ahi, a chi a.


Mordekay mo n'i lordi i ma ye nda sanno Esta do ka ne: «Ni ma si tammahã hala ni ga du ka faaba ka bisa Yahudance cindey bo zama se, way, ni go bonkoono windo ra. 	 Huchihlaiin Mordekaiin Esther kianga dawnna vatun nawn dingin amau a chi a, Judate tengteng sangin, kumpipa in sunga nang na suahtak kingaihtuah het ken.


Suleymanu goro Rabbi karga boŋ mo ka may nga baaba Dawda nango ra, a te albarka mo. Israyla kulu go g'a gana. 	 Huchiin Solomon TOUPA laltutphah ah a pa David sikin kumpipain a tutaa, lamzang takin a oma; huan Israelte tengtengin a thu a jui uh.


Amma bonkoono Yoram ye ka kaa Yezreyel zama nga ma du baani nga guuruyaŋo gaa kaŋ Suriyancey te a se waato kaŋ a go ga wongu nda Suriyancey bonkoono Hazayel. Yehu mo ne: «Da woodin araŋ miila no, boro kulu ma si yana ka fatta kwaara ra ka koy ka baaru no Yezreyel ra.» 	 Kumpipa Joram bel Suria kumpipa Hazel toh a kisualna ua Suria miten a sukliam uh Jezreel khuaa kidamsak dia kik nawn hiven. ) Huan, Jehu in, Kei lama pang na hih uleh kuamah himhim Jezreel khuaa hiai thu khawng gen dingin khuaa kipan paikhe sak kei un, a chi a.


Kaŋ a na buuru mo sambu ka saabu, gaa no a n'a ceeri-ceeri ka no i se, ka ne: «Woone wo ay gaahamo no kaŋ ay goono ga no araŋ sabbay se. Araŋ ma woodin te ka fongu nd'ay.» 	 Huan, tanghou a laa, kipahthu a gen khitin a balkhama, a kiang uah a piaa, Hiai ka sapum ahi, na sik ua piakding tuh ahi; keimah theihgigena in hiai hihjel un, achi a.


Manasse ize cindey mo, i almayaaley boŋ no i fay-fay i se: Abiyezer, da Helek, da Azriyel, da Sekem, da Hefer, da Semida almayaaley. Ngey no ga ti Yusufu izo Manasse ize arey waney, i almayaaley boŋ. 	 Huan, tantuam pen Manassi suante dang tengteng adingin a inkuan uh dungjui jelin ahi; Abiezer suante ading bang, Helek suante ading bang, Sekem suante ading bang, Hepher suante ading bang, Semid suante ading bang: huaite bel a inkuan uh dungjui jela Joseph tapa Manassi suan pasalte ahi uhi.


Alwaato din no Urusalima borey da Yahudiya laabo borey kulu da borey kulu kaŋ go Urdun* windanta fatta ka kaa a do. 	 Huchihlaiin Jerusalem khuate, Judia gamte tengteng, Jordan lui dung kim khawng ate tengteng a hongpai khia ua,


Malayka fo kulu gonda moyduma taaci. Moyduma sintina, ciiti malayka moyduma no, moyduma hinkanta, boro moyduma no, moyduma hinzanta, muusu beeri moyduma no, moyduma taacanta mo zeeban moyduma no. 	 Huan mi chihin mel li chiat a nei ua, mel khat cherub mel ahia, nihna mihing mel ahi a. thumna humpinelkai mel, lina muvanlai mel ahi a.


A go no mo, waato kaŋ Yesu goono ga hayey din salaŋ, kala wayboro fo kaŋ go jama game ra na nga jinde sambu ka ne a se: «Albarkante no gunde kaŋ na ni hay da fafa kaŋ ni naanu mo.» 	 Huan, hichi ahi a, huai thute a genlaiin, mipi lakah numei khat a kikou khia a, a kiangah, Nang honpai gil a hampha e, na nawi tep toh, a chi a.


Ni mo, boro izo, ma annabitaray te Israyla tondi kuukey se ka ne: Ya araŋ, Israyla tondi kuukey, wa maa Rabbi sanno. 	 Huan nang mihing tapa, Israel tangte kiang ah thu gen inla, Nou Israel tangte aw, TOUPA thu ngaikhia un. TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi:


Amma ma sanno gaabandi Yasuwa se, k'a no gaabi, k'a bine gaabandi. Zama nga no ga furo jama wo jine ka daŋandi. A ga naŋ mo i ma laabo kaŋ ni ga guna din tubu.» 	 A hihhang in Josua thu pia inla, hasuan inla, hat sak in; hiai mipite a pi galkah ding a, na va muh touh ding gam a luah ding ahi, a hon chi a.Huchi in Bet-peor kiang chin a guam ah i om ta uhi.


Koyne, borey kaŋ yaŋ goono ga goro ndunnya ra ga farhã i boŋ. I ga soobay ka maa kaani, i ga soobay ka nooyaŋ samba care se zama annabi hinka din na ndunnya gorokoy gurzugandi. 	 Huan leitunga tengte amau tungah akipak ua, kipahna bang a bawl ua; huan thilpiakte khawng a kikhak tuah ua; hiai jawlnei nihten amau leitunga tengte a thuakgim sak jiak unn.


A go, nin wo, ni na boro boobo yaamar, Ni na kambe londi-buunay-koyey gaabandi. 	 Ngaiin, mi tampi na hilhtaa, huan khut hatloute na hihhatta hi.


Amma da manti yaadin no, ni ma bay, ya Bonkoono, kaŋ iri si may ni de-koyey se bo, iri si sududu mo wura tooro kaŋ ni sinji din se.» 	 A hihkeia lehleng, na natheiin, Aw kumpipa, na pathiante na ka sem kei ding ua, na dinkhiak sak dangkaeng milim leng ka be sam kei ding uhi, a chi ua.


Kaŋ waana woodin yaŋ, hay fo go no kaŋ go g'ay kankam zaari kulu: Almasihu margey kulu sakulla no. 	 Huan, hiaite bana kigen lou saptuam pawl tengteng ka ngaihtuahna ni tenga hondelh gige leng a om hi.


Kulu nda yaadin, Irikoy ya ay Bonkoono no za doŋ, Faaba goy teeko mo no laabo bindo ra. 	 Himahleh, Pathian tuh nidanglai tana ka Kumpipa ahi, lei lai taka hotdamna siampa pen.


Araŋ n'ay hibandi ka kaa ay borey game ra nooya, zama araŋ kambey ma to da sayir*, da buuru patarmiyaŋ. Araŋ go ga miila araŋ ma borey kaŋ mana hima nda buuyaŋ wi, araŋ ma fundi fooyaŋ kaŋ mana hima i ma funa din faaba mo. Tangari do araŋ goono g'a te ay borey kaŋ ga tangari saal se. 	 Buhman tawmchik leh tanghou them mu dinga si lou ding sisak ding leh hing lou ding hingsak dingin na juau gen uh ka miten a up jiak un ka mite lakah ka min a thanghuai ahi.


Zaari bananta kaŋ ti bato zaari beero ra, Yesu kay ka nga jinda sambu ka ne: «Boro kulu kaŋ maa jaw ma kaa ay do ka haŋ! 	 Huan, ankuanglui ni nanungpen, ni thupiniin, Jesu a dinga, a kikou a, Kuapeuh a dangtak leh ka kiangah hong henla, dawn hen.


Ya Irikoy, ma tun ka ni sanno hanse. Ma fongu mate kaŋ cine boro kaŋ sinda carmay goono ga ni wow zaari me-a-me. 	 Pathian aw, thou inla, nangmah thu tuh kigen tawm inla, mi haiin nitumin a hon gensiatdan theigigr in.Nangmah galte husa tuh mangngilh ken: a hon sualte chiak vengvung tuh a toupai gige ahi.


Samson ne: «Farkay gawal biri no gusam, gusam! Farkay gawal biri no ay na boro zambar wi d'a!» 	 Huan, Samson, Sabengtung khaguhin ka chiang vum venvon, sabengtung khaguhin mi sang khat ka sat lum, a chi a.


Ay ga borey no gaakuri mo koyne Misirancey do. A ga ciya mo, waati kaŋ araŋ ga fatta, manti kambe koonu no araŋ ga fatta bo. 	 Huan, Aigupta te mitmuh in hiai mite deihsak na ka pe ding, huchiin hichi ahi dinga, na pai chiang un a vuak in na pai kei ding uh:Numei teng in a innveng leh a inn a nituang nu a kipan in, dangka suangmantam te, dangkaeng suangmantam te leh puansilh te a leitawi ding: huchiin huaite na tapa te uh na silhsak ding ua, na tanu te uh na silhsak ding uhi; huchiin Aigupta te na gallak ding uhi.


Zama ni baakasinay suujo ya ibambata no ay do haray, Ni n'ay fundo faaba ka kaa Alaahara ganda ra. 	 Ka tunga na chitna a thupi jiakin, ka hinna kokhuk nuainungpen akipan na humbit ngala.


Oho, ay ga te anniya hal ay dirawo banda araŋ ma du ka fongu nda hayey din alwaati kulu. 	 A hi, ka pai khiak nungin huai thilte na theihgige theihna ding un, ka kisuk ding hi.


Malki wane, Addi wane, Kosama wane, Almadama wane, Heri wane, 	 huai tuh Melki tapa ahi a, huai tuh Addi tapa ahi a, huai tuh Kosam tapa ahi a, huai tuh Elmadam tapa ahi a, huai tuh Er tapa ahi a,


Ay na tira kayna hantum Almasihu marga se, amma Diyotrifas, kaŋ ga ba nga ma ciya i jine boro mana iri sanney ta. 	 Saptuamte kiangah thu neukha jaw ka gelhta; himahleh, Diotriphi a lak ua tungnun ut nakpan a kipahpih ngal keia.


Nga kaŋ go ga maa Irikoy sanney go ga salaŋ. Nga kaŋ di Hina-Kulu-Koyo bangayyaŋ go ga salaŋ. A go ga ganda biri amma a moy go ga hay. A ne: 	 Pathian thute za a, Bangkim hihthei a kilakna mu a khup a puk mit hong vak ta in,


Yaadin gaa, d'araŋ go ga ŋwa, wala araŋ go ga haŋ, wala hay kulu kaŋ araŋ go ga te, kal araŋ ma ikulu te Irikoy darza se. 	 Huchiin, na nek uhiam na dawn uhiam, na hehpeuhmah uah leng, Pathian thupina ding ngenin hih un.


da gaaru dumi kulu, 	 Vaak chi himhim;


Waybora ne: «Ay ze da Rabbi ni Irikoyo kaŋ gonda fundi, ay sinda baa zanjarmi kayna, kala hamni kambe zora nda ji kayna kulba ra. Guna mo, ay go ga tuuri ize hinka kumna zama ay ma koy k'a hanse in d'ay izo se, iri m'a ŋwa ka bu.» 	 Huan, aman, Toupa na Pathian hinna louin, ka gen tanghou jaw ka neikeia, bel ah tangbuang pham khat lel leh, thawl ah sathau neuchik kia ka neia; huan, ngaiin, ka pai chia ka tapa a ding bawlna dingin singkang nih hiam leh ka tom a, huchiin ka ne ding ua, ka si mai ding uh, achia.


Samuwila binde ne: «Wa kande Amalek bonkoono Agag neewo ay do.» Agag binde kaa a do da farhã. Agag ne: «Daahir bu gurzuga bisa.» 	 Huchiin Samuelin, Amalek mite kumpipa Agag ka kiangah honpi un, a chi a. Huchiin Agag kiangah ling kawmin a vahoh a. Huan, Agagin, sihna kha pelta ka hi ngei ding maw, a chi a.


I te yaadin. Haruna na nga kamba salle nda nga goobo ka ganda laabo bulungo kar. Kala ganiyaŋ go borey da almaney kulu gaa. Ganda laabo bulungo kulu te gani Misira laabo kulu ra. 	 Huan TOUPAN Mosi thu bangin a hihta; inte akipan, khuate akipan leh loute akipanin ute a sita uhi.


A na Eliyacim kaŋ ga faada almayaaley dabari donton mo, nga nda Sebna kaŋ ga tirey hantum, da alfaga ra dottijo zeeney, i go ga daabu nda bufu zaarayaŋ. I koy annabi Isaya, Amoz ize do. 	 Huan, in sung lam heutu Eliakim leh laigelhmi Sebna leh, siampu upate saiip puan silhin Amoz tapa jawlnei Isai kiangah a sawl hi.


Woodin mo, a te no zama i ma haya toonandi kaŋ i ci annabi me ra kaŋ ne: 	 Hiai tengteng tuh jawlnei kam a gen a hong tun theihna ding in a hong omta hi.


Da hay fo cindi mo suubanyaŋ hamo ra wala buuro ra kala susuba, kal i ma cindo ton da danji. I s'a ŋwa bo, zama hanante no. 	 Huan kihihsiangthouna sa, hiam tanghou hiam a jingsang tana om na omta leh, huchi a hih injaw meiin a valte na hal ding hi: a siangthou jiakin nek louh ding ahi.


Ya nin ay Irikoyo, ay ga ni naanayo sifa nda moolo. Ya nin, Israyla wane Hananyankoyo, Ay ga baytu te ni se da moolo beeri. 	 Pekgingin leng ka hon phat dinga, ka Pathian aw, na thutak ngei ka phat ding. Nang Israelte Mi Siangthou aw, kaihging toh nangmah phatin la ka sa ding hi.


Zama ndunnya dumey alaadey ya yaamo wane yaŋ no. Zama boro fo ga tuuri beeri saajo tuuri zugu beerey ra, Woodin deesikoy kambe goy no. 	 Mite dante lah bangmahlou lel ahi ngala, Gamnuai ah sing a phuk ua, heipia mi khutsiam khutin asep ahi.


Waato din gaa alfaga ma ne i ma kande curoyaŋ bora se kaŋ i g'a hanandi nd'a, curo hinka kaŋ yaŋ gonda fundi, kaŋ yaŋ ga halal mo. I ma kond'ey da sedre* bundu, da zu ciray da hissop* nya fo. 	 Siampu in a kisian sak ding mi tuh vasa hing siangthou nih leh sidar sing leh khauzang san leh husop tawisak ding in thu a pe ding:


Ni ma ni baaba nda ni nya beerandi, zama ni aloomaro ma ku laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. 	 Na nu leh na pa zahtakin: TOUPA na Pathianin a honpiak gama na nite a sawt theihna dingin.


Kala diyayaŋ fun bonkoono da nga mayraykoyey do ka konda tirey Israyla da Yahuda kulu ra, bonkoono lordo boŋ. I ne: «Ya araŋ Israyla izey, wa bare ka ye ka kaa Rabbi, Ibrahim da Isaka da Israyla Irikoyo do, zama a ma ye ka kaa araŋ kaŋ cindi yaŋ do, kaŋ yaŋ du ka yana Assiriya bonkooney kambe ra. 	 Huchiin lai taipihmite kumpipa leh a miliante uh lai tawiin, Israel leh Juda gam tengtenga pai dingin kumpipa thupiak bangin a pawt ua, Nou Israel suante aw, Suria kumpipate khut akipan pawta a damlai sunte lam a hongngat nawn theihna dingin TOUPA, Abraham te, Isaak te, Israel te Pathian lam hongnga nawn un.


Ma ni hina kulu te ka Zenas kaŋ ga ti ciitikwa, da Abolos gaakasinay da hindoonay hal i ma si jaŋ hay kulu. 	 Zena, dan theipa, leh Apoloin bangkim a taksap louhna ding un, a zinna uah phatuamngai takin masuan in.


Iri goono ga saabu zama iri maa araŋ cimbeero baaru Almasihu Yesu ra, d'araŋ baakasinay baaro mo kaŋ araŋ gonda hanantey kulu se. 	 Kris Jesu na gindan uh leh misiangthou tengteng tunga itnna na neihdan uh ka jak tak jiakun,


Amma nin no, boro ay wadde, Ay coro no, ay naanay bora. 	 Kam khum takin i kihou khawm jela, mipi laka Pathian biakin ah i pawt jela.


Kala Yesu ne waybora se: «Ay na ni zunubey yaafa ni se.» 	 Huan, numei kiangah, Na khelhnate ngaihdam ahi ta, a chi a.


Sohõ binde adilitaray boŋtoba go jisante ay se, kaŋ Rabbi, Adilitaraykoyo kaŋ ga ciiti te, g'ay no zaaro din ra. Manti ay hinne se n'a g'a no bo, amma borey kulu kaŋ yaŋ ga ba a bangandiyaŋo mo se. 	 Tunahzaw diktatna lallukhu keia ding in koih in a omta, huaituh Toupa vaihawmpa diktat in huaini chiah kei a honpe ding; kei kiang kia hilou in, a kilakna it peuhte kiang ah leng.


Ifo se no ay fatta ka fun gunde ra hal ay ma di taabi nda bone, Ay m'ay jirbey ban haawi ra mo? 	 Bangdia sul akipan hongpawt chitchiat ka hia, semgim leh lungkhama om dinga zahlak mawngmawnga ka damsung nite zang dingin?


Ni se mo no i na woodin kulu cabe zama ni ma bay kaŋ Rabbi ya Irikoy no. Afo si no mo kala nga. 	 TOUPA bel Pathian ahi chih na theihtheihnading ua na kiang ua a hihlat ahia; amah loungal a dang himhim a om kei.


hal a ma sintin ka nga tamtaray hangasiney kar, a ma ŋwa, a ma haŋ bugantey banda, 	 a sikha hihpihte na navota henla, nekham-takhamte kiang ah ne in dawnta leh:


Teeko ma dundu, nga nda nga tooyaŋo, Ndunnya mo da nga ra gorokoy, 	 Tuipi leh a sunga thil om tengteng lum honhon hen; khovel leh a sunga tengteng toh:


Hanana kaŋ ga ti alfaga* beero go noodin, nga nda Kayafa, da Yohanna, da Iskandari, da alfaga beero dumey kulu. 	 siampu lianpen Ana te, Kaiapha te, Johan te, Aleksandar te, Siampu Lianpen chia tengtengte leng Jerusalem khua ah a om khawm ua.


Iri gonda kayne wayboro fo kaŋ sinda fafa. Mate no iri ga te iri kayne wayboro wo se han kaŋ hane i tun a hiijay ceeciyaŋ se? 	 Sanggamnu neu ka nei ua, nawi a neikei: amah adia thu a kigen ni chiangin ka sanggamnu uh adingin bang ka hih ding ua?


Zama mate kaŋ cine boro boobo ciya zunubikooniyaŋ zama boro folloŋ wangu ka gana se, yaadin mo no iboobo ga ciya adilanteyaŋ _Irikoy jine__ boro folloŋ ganayaŋ do. 	 Banghanghiam i chih leh, mi khat thumanlouhna jiaka mi tampi mikhiala bawl ahih bangun, mi khat thumanna jiakin mi tampi mi diktata bawl ahi ding uhi.


Sanda fari batukoyaŋ, yaadin cine no i n'a windi, I goono ga gaaba nd'a zama a na tureyaŋ goy te ay se. Yaadin no Rabbi ci. 	 Louma vengmite bang main a kimvel in a um ua, ka tunga a hel jiak un chih TOUPA thu pawt ahi.


Woone no ga ti i lasaabuyaŋ: wura taasa waranza, da nzarfu taasa zambar fo, da zaama waranka cindi yagga, 	 Huchiiin hiai thu a zah uh ahi: dangkaeng kuang sawmthum, dangka kuang sang khat, gimlim halna kuang sawmnih leh kua;


Filibi borey, araŋ bumbey ga bay kaŋ za araŋ sintin ka Baaru Hanna bay, waato kaŋ ay fun Masidoniya laabu, Almasihu marga kulu man'ay gaakasinay nooyaŋ da tayaŋ ciine ra kala araŋ hinne. 	 Nou mahmah, nou Philippi-te ngeiin leng tanchinhoih om tunga kipat, Masidonia gama kipana ka pai nungin, nou chih louhngal saptuam dang kuamahin piak leh muh lamthu ah, honpe kei hial uh chih na thei uhi.


Jama kaŋ cimandi ra, i biney d'i miiley ya afolloŋ no. Koyne i ra boro kulu si ne jinay kaŋ nga ga dabari se ya nga wane no, amma hay kulu kaŋ go i se jama wane no. 	 Huan, a gingta mipite lungsim munkhat leh ngaihtuah munkhatin a om ua: a lak ua khatin leng a sumneih, keia tuam ahi, a chi kei; thil tengteng a kikop zo jel uhi.


Kala Sawulu koy tudo caraw kambu fa gaa. Dawda nda nga borey mo go tudo ya-haray kambo gaa. Dawda waasu mo ka fun nga nango ra Sawulu humburkumay sabbay se, Zama Sawulu nda nga borey na Dawda nda nga borey windi k'i daŋ game, zama ngey m'i di. 	 Huan, Saula tang langkhat lampang ah a paia, huan, David leh a mite bel tang langkhat lampang ah a pai ua; huan, David bel Saula lauin kintak in a taia; Saula leh a miten lah David leh a mite mat tumin a um kimvel ngal ua.


Waato kaŋ Sawulu na diyey donton zama i ma Dawda di, kala wando ne: «A goono ga jante no.» 	 Huan, David pi dinga Saulain mi a hon sawlin, a chi a na, a nachi a.


Bora ne: «Ay ya Ibrahim bannya no.» 	 Huan, aman, Abraham sikha ka hi.


D'araŋ ga goro laabu woone ra, ay mo, kal ay m'araŋ cina, ay si araŋ zeeri. Ay g'araŋ tilam, ay si araŋ dagu mo, zama ay ga bare ka fay da masiiba kaŋ ay te araŋ se. 	 Hiai gama na om thek uleh ka hontunding dinga, ka honphel kei ding hi, ka hon phut dinga, ka honbotkhe kei ding, na tung ua thil hoih lou ka tutte lah ka lungheita ngala.


Boro kulu kaŋ i gar, Noodin no i g'a gunda fun. Boro kaŋ i di mo kulu, i g'a wi nda takuba. 	 Muha om peuhmah dawt pailetin a om dinga, huan, mata om peuhmah namsaua sat paihin a om ding.


Wiciri kambo Yesu kaa, nga nda talibi way cindi hinka. 	 Huan, nitaklam a honghihin, amah tuh sawm leh nihte toh a vahoh-ta ua.


Amma woodin yaŋ kulu taabi sintin yaŋ no jina. 	 Huai tengteng tuh nau vei kipatna ahi.


Ni wangu Yahuda no parkatak? Ni fundo ga Sihiyona fanta no? Ifo se no ni n'iri kar, Iri yayandiyaŋ mo si no? Iri na laakal kanay ceeci, amma gomni fo kulu mana kaa. Iri na yayandiyaŋ alwaati ceeci, Amma kala bine patiyaŋ kaŋ go no! 	 Juda pai khe siang na hi maw? Zion kih na hi maw? kou dia hihdamna om lou bikbeka bangdia honthuaksak oi? muanna ka zong ua, hoihna bangmah a hongtung kei; hihdamna hun ding leng, ngaidih khaphamna lel.


waato din gaa jama ga ciito kaa taray karkwa da daw banakwa game ra farilla woone boŋ: 	 Omkhawmte'n hiai vaihawmna dan bang in a hihlum mi leh sisan phula mi vai a hawm sak ding uh ahi:


I n'ay soogu sanda hari, ay biriyey kulu na care taŋ. Ay bina mo yu fanta cine no, a manne ay bindo ra. 	 Ka tha tuh belpei bangin a keu khina; ka lei leng ka dangtawngah a belh bikbeka; nang sihna leivuiah nonpi lutta hi.


Woodin banda Amon izey bonkoono bu. A izo Hanun te bonkooni nga baabo nango ra. 	 Huan, hichi ahi a, huai nung in Amon suante kumpipa a si a, a tapa Hanun in a mun ah vai a hawm hi.


da borey kaŋ yaŋ go Hebron ra se, da nangu cindey kulu kaŋ yaŋ ra Dawda nda nga borey doona ka koy. 	 Hebron a omte kiang ah bang, David leh a mite tatna mun tengteng kiang ah bang.


Ladan izey, sanda Gerson kunda ra kaŋ yaŋ fun Ladan do haray nooya, Yehiyeli izey nooya, kaayey almayaaley windikoyyaŋ no. I fun Gerson kunda Ladan gaa. 	 Ladan tapate; Gerson mite tapate Ladante ate, pipute inkote-a pipen Gerson mi Ladan ate; Jehieli.


Woone yaŋ no ga ti cinaro kaŋ Suleymanu te din daba neesijey, mate kaŋ cine a na Irikoy fuwo soola nd'a. A salleyaŋo kamba kar waydu no, neesiji zeena boŋ, a hayyaŋo mo kambe kar waranka no. 	 Pathian in lamdan ding Solomon in a ngaihtuah dan hichi bang ahi. Adung lambel tong tehdan ngeina in tong sawmguk ahi a, a vai lam bel tong sawmnih ahi.


Ya Rabbi, ay ga ni zamu, zama ni n'ay sambu beene, Ni mana naŋ ay ibarey ma farhã ay boŋ. 	 TOUPA ka Pathian aw, kon sama, nang na honhihdamta hi.


Yaadin cine no i ziibi nd'a ngey goyey do, I ciya zina-teeriyaŋ ngey goyey ra. 	 Huchibangin a nasepte ua hihbuahin a om ua, a thilhihte un ang a kawmta uhi.


Ifo se no ni ta ni bina ma ni halli? Ifo se mo no ni moy goono ga ciray? 	 Bangdia na lungtangin nang honpi mang ahia? Bang dia na mitte phia ahia?


da Sefatiya izey, da Hattil izey, da Pokeret-Hazzebayim izey, da Ami izey, 	 Sephatia tate, Hattil tate, Pokereth-hazzebaim tate, Ami tate.


Bonkoono binde bu. I kand'a mo Samariya ka bonkoono fiji Samariya ra. 	 Huchiin kumpipa asi ta a, Samari khua ah a lutpih ua; huchiin Samari khua ah kumpipa a vui ta uhi.


Cukku wayo wo mo, ni ma kond'ey i zambar jine bora se. Ma ni nya izey baani guna mo, k'i seeda ta.» 	 Huan, bawngnawitui dat khal sawm a pawl ua sang heutupa adin puak sak inla; huan, na unaute bangchiin a om ua va dong inla a tanchin theihna honpuakin.


Waato din gaa no Zelofehad ize wayey kaa ka maan. Zelofehad wo Hefer ize no, Jileyad ize, Macir ize, Manasse ize; Manasse kunda jama ra boro no. Manasse wo mo Yusufu ize no. Wandiyey din maayey neeya: Mala, da Noha, da Hogla, da Milka, da Tirza. 	 Huan, Joseph tapa Manase suan Manase ta Makir, huai mi ta Gilea, huai mi ta Hepher tapa Zelophehad tanute a hong pai ua: a tanute min: Mala bang, Nova ban, Hogla bang, Milka bang, Tirza bang ahi uh.


I boro hinka kulu binde na hindiri te cin fo ra, afo kulu nda nga wane hindiro, boro kulu mo nga hindiro feerijo boŋ, nga wo, hari tabakwa da Misira bonkoono wane buuru tonkwa, ngey kaŋ go hawante kaso ra. 	 Huan, suangkulh a hena om, Aigupta kumpipa uain pepa leh tanghou bawlpa in, jan khat mang khiakna tuamtuam tuak a nei ua.


Woodin se binde araŋ ma ŋwaaray wiikwa gaa, a ma goy-teeriyaŋ donton nga faro wiyaŋo se.» 	 huaijiakin a buh la ding a semdingte sawl dingin buh Neipa kiangah ngen un, a chi a.


Izey kaŋ i ga hay, i zamana hinzanta ra i yadda i ma furo Rabbi marga ra. 	 A suante uh suan thumna akipanin TOUPA mite kikhawm khawmte laka a tel ding uh ahi.


Za kaŋ sanni boobo go no kaŋ ga yaamo tonton, Yaadin gaa ifo no ga ti i nafa boro se? 	 Thil tampi bangmahlou pungsak a om ding chih theiin, mihing bang a hoih tuana?A damsung bangmahlou limliap banga a sukbei tengteng, a damsangin mihing adinga hoih kuan a thei aleh? Ni nuaiah amah nungin bang a om dia chih kuan mihing a hilh theia ahia?