Kwaarey din kaŋ yaŋ araŋ ga suuban Israyla izey tubey ra ka no, boro boobo gaa araŋ ma ta iboobo, boro ciraariyaŋ mo gaa araŋ ma ta ikayna. Boro kulu, nga tubo baayaŋo kaŋ a du boŋ no a ga nga kwaarey no Lawitey se.» 	 Israel suante luah khua na piakdan ding, a tam deuh a kipan in pe tam ding a, a tawm deuh a kipan in na pe tawm ding a, michih in a luah uh gam tamdan dungzui a khua Levite a piak ding ahi, chi in


Amma Almasihu wo ciya naanaykoy, nga kaŋ ti Ize, Irikoy windo boŋ. Iri no ga ti a windo, d'iri g'iri bine-gaabo d'iri beeja* kaŋ ga ti iri darza gaay nda gaabi hala bananta. 	 Kris bel Pathian inkuante tunga Tapa-in a muanhuai ahi. A inkuante tuh eite I hi uhi, atawp tana I hansanna leh I lametna suanna kiptaka I vom hoih photphot leh.


Woodin banda, Israyla* ga ba Yusufu ka bisa a beerey kulu, zama a zeenay boŋ ize no. A na jabba taalamante fo te a se mo. 	 Huan, Israel in Joseph, a teklam ta ahihjiakin a tate tengteng sangin a it jaw a: huchiin, puannak tual ze tuamtuam a gial abawl saka.


Ifraymu alborey ne Jideyon se: «Ifo se no ni na woone te iri se, ni mana iri ce waato kaŋ ni koy ka Midiyan wongu?» I deeni Jideyon gaa da dungay. 	 Huan, Ephraimten a kiangah, Bangchi dana hichibanga honbawla Midiante na sualnaa honchial samlou na hia? a chi ua. Nakpitakin amah a tai uhi.


A go, ay ga ni margu ni kaayey banda. Ni ga to ni saara do laakal kanay ra. Ni moy si di masiiba kulu kaŋ ay ga candi ka kande nango wo ra, d'a a ra gorokoy gaa.» Diyey mo ye ka kaa bonkoono do da sanno. 	 Ngai dih, na pi leh na pute kiangah ka honhoh sak dinga, na han ah lungmuang takin na pai dinga, hiai mun leh a sunga omte tunga ka hontun sak ding thil hoih lou tengteng na mitin a mu kei ding, chiin, chiin, a chi a. Huan, kumpipa kiangah thu a tunta uhi.


Waato kaŋ a sintin k'a lasaabu, kal i kande tam fo kaŋ koyo g'a gana zambar hala sorro zambar way. 	 Huchia a hihchet pat tak in, mi khat talent singkhat ba a kiang ah a honpi uh.


Ay wo Daniyel, ay biya halaci ay gaahamo bindo ra, ay boŋo bangayyaŋ mo n'ay kankam. 	 Kei Danial a hihleh, ka sungah ka lungsim a daha, ka lutang mengmuhin kei a honpatausak hi,


Zama a izey n'a sambu ka kond'a Kanaana laabo ra. I n'a fiji tondi guuso kaŋ go Makpela ra, Mamre jine, faro kaŋ Ibrahim day din me gaa, mayray hari no buukoy se. A n'a day Hittanca Efron kambe ra. 	 A tapten Kanan gamah a jawng lut ua, Abrahamin, kivuina mun gou dinga, Hit mi Ephron akipana a lou toh a lei Mamre maa Makpel lou a kokhuk ah a vuita uhi.


I go ga ne: «Wa fay da annabitaray woodin dumi. Wa si annabitaray sanni woodin yaŋ dumi te, Boro kulu si iri kaynandi ya-cine.» 	 Thu gen kei un, chiin a gen jel ua, Hiai mite kiangah thu a gen kei ding uh: gen siatna a dai kei ding.


Gaa no bananta _ga kaa__, waati kaŋ Almasihu na koytara ye Baaba Irikoy se, saaya kaŋ a jin ka mayray kulu da hin kulu da koytaray kulu tuusu. 	 Huai khit chiangin a tawp a hongtung ding; huai hun chiangin, vaihawmna tengteng leh, thuneihna leh thilhihtheihna tengteng a hihman nungin, Pathian kiangah, Pa kiang ngeingei ah gam tuh a pe ding hi.


Yagganta na Mattaniya di, da nga izey da nga nya-izey, i boro way cindi hinka no. 	 Kuaveina bel Matani tungah, a tapate leh a unaute sawm leh nih;


Ni na ni tamey daŋ i ma Koy Beero wow. Ni ne: ‹Ay torkey kunda no ay kaaru nd'a hala tondi kuukey boŋ, Hala yongo Liban carawey gaa. Ay ga sedre* beerey da sipres* suubanantey mo beeri ka zeeri. Ay ga furo saaji tuuri zugu booba ra, Hala lunku-lunkey ra. 	 Na sikhate zangin TOUPa na min sesaka, Ka kangtalai tampi toh tangsang sanna, LEbanon gam gil khawngah ka hontungtou ta hi; a sidar sing sang takte leh a meilah sing hoih te ka phuk ding; A mun sang pen, a lei hoihna gammangah ka lut ding.


Ya araŋ Yahuda jara kayna kaŋ cindi, Rabbi jin ka sanno ci araŋ boŋ ka ne: Wa si koy Misira ra! Araŋ ma bay kaŋ daahir ay na woodin seeda araŋ se hunkuna. 	 Aw Juda omsunte aw, TOUPAN na tungtang uh a genta hi, Aigupta gamah lut kei un, hiai niin nou ka hon thei chian sak ahi chih thei mahmah un. Na hinna uh


Malayka ne a se: «Ma guddu ka ni taamey mo haw.» Yaadin mo no a te. Malayka ne a se: «Ma ni kwaayo daŋ k'ay gana.» 	 Huan angelin a kiangah, na puan silh inla, na khetuam bun in, a chi a. Huan aman huchibangin a hih a. Huan, angelin, a kiangah, na puan silh hoih inla, honjui in, a chi a.


«A n'i moy danandi k'i biney sandandi, zama i moy ma si di, i biney ma si faham hal i ma bare ay do, hal ay m'i no baani.» 	 Aman a mit uh a hihtaw a, a lung tang uh a hihkhauh a; huchilou injaw a mit un a mu khading ua, a lungtang un a thei kha ding uh, huan, hongkihei nawn khading ua, ken amau ka hihdam khading hi, chih, a gen nawn jiakin.


Siman tu ka ne a se: «Ay jine bora, iri hanna ka taabi, iri mana du hay kulu. Amma ni sanno boŋ ay ga taarey zumandi.» 	 Huan, Simonin a kiangah, Heutupa, gimtakin jankhuain ka pang ua, bangmah ka man kei ua, himahleh na thuin lente ka pai nawn ding leh, a chi a, a dawnga.


Wa saabuyaŋ sargayyaŋ mo no, W'a goyey fe da farhã baytuyaŋ. 	 Amau kipahthugen kithoihnate tuh lan uhenla, a thilhihte uh lasain hilh uhen.


Bonkoono binde na lordi te. I na sundurku fo te mo k'a jisi taray, Rabbi windo meyo gaa. 	 Huchiin, kumpipan thu a piaa, bawm a bawl ua, TOUPAin kongpi polamah a koih ua.


A tu ka ne: «Ay ga naŋ ay booriyaŋo kulu ma bisa ni jine. Ay maa kaŋ ti Rabbi, ay g'a fe ni jine. Ay ga gomni te boro kaŋ se ay ga gomni, ay ga bakar mo boro kaŋ se ay ga bakar.» 	 Huan aman, Na ma ah ka hoihna tengteng ka pai sak dia, na ma ah TOUPA min ka tangkoupih ding: huan ka hehpihpih ka hehpih ding a, chitna ka etsaksak chitna ka ensak ding hi, a chi a.


Yehoyacin gonda jiiri ahakku waato kaŋ a sintin ka may. A may handu hinza nda jirbi way Urusalima ra. A na goy laalo te Rabbi diyaŋ gaa. 	 Jehoiakin alal pattungin kum giat a ahia, Jerusalem ah kha thum leh ni sawm a lala, TOUPA mitmuh in thil hoih lou a hih sek hi.


Woodin sabbay se, ay baakoy, za kaŋ araŋ goono ga hayey din batu, kal araŋ ma anniya haw hala Irikoy m'araŋ gar tombi si, taali si laakal kanay ra. 	 Huaijiakin, deihtakte aw, huaibang thilte na lamet jiak un nin bang lou leh gensiatbeiin, khamuang taka na om uh a honmuh theihna ding in, thanop suah un;


Borey kaŋ yaŋ na ni maa bay mo ga de ni gaa, Zama nin, ya Rabbi, ni si ni ceecikoy furu. 	 TOUPA, Zion a om phatin lasa unla; mite lakah a thil hihte hilh un;


Ma si humburu gumo nda humburkumay hari kaŋ ga ni jirsi, Wala nda boro laaley hasaraw kaŋ ga kaa ni gaa. 	 Lau guihna kihta ken, a hongpai chiangin, giloute hihgawpna leng lau sam ken:


Araŋ ma si ne: ‹Iri du laakal.› Irikoy no ga te a boŋ zaama, day manti boro. 	 Pilna I muta, chi lou dingin pilvang un; mihing hilouin Pathianin amah a zou thei hi:


Boro izo, ma yaasay te ka misa sanni ci Israyla dumo se ka ne: 	 Mihing tapa, Israel inkote kiangah thuhaksa bawl khia inla, gentehnain gen in,


Waato kaŋ a tun ka ne nga ma koobu, kala Buwaza na nga arwasey lordi ka ne: «Wa naŋ a ma koobu hala bokwey game ra, araŋ ma s'a kayna mo. 	 Huan, buhsang zong dinga a ding nawnin, Boaziin a tangvalte kiangah, Buhphal lakate leng tawm jel henla, tai kei un.


A na Yehoyacin mo sambu ka kond'a Babila, da bonkoono nyaŋo, da bonkoono wandey d'a mantawey da laabo boro beerey. A fun d'ey Urusalima ra ka kond'ey Babila ka daŋ tamtaray. 	 Huan, Jehoiakin bel babulon ah a pi a; huan kumpipa nu te, kumpinu te, a heutute, huai gama mi hatte Jerusalem akipanin Babulon ah salin a pi hi.


Ay wo, waato ay ya cinari no, Ay fafey mo ga hima cinari kuuku yaŋ. Waato din gaa no ay du a do gaakuri. 	 Kulhbang ka hi a, ka nawite huaia insang bang ahi uh: huchihlaiin mi muanna musa bangin a mit ah ka om hi.


Zama i cey ga zuru no i ma goy laalo te se, I goono ga cahã boro wiyaŋ se. 	 Gilou hih dingin a khe uh a tai ngala, huan sisan suah dingin a kinoh uhi.


Araŋ ma mo ye adduwa ra ka batu a ra mo nda saabuyaŋ. 	 Thum ngitnget unla, huaiah tuh kipahthu gen kawmin limsak un.


Day araŋ na Fundikoyo wi, nga kaŋ Irikoy tunandi ka kaa buukoy game ra. Iri ya woodin seedayaŋ no. 	 Hinna Siampa tuh na that ua; himahleh Pathianin amah misi laka pat a kaithou nawna; huai theihpihte ka hi uhi.


Ay gonda fahamay ka bisa borey kaŋ yaŋ n'ay dondonandi kulu, Zama ni seedey no ga ti fonguyaŋ hari ay se. 	 Honhilhte tengteng sangin pilna ka nei jaw ahi; na thutheihsakte ka ngaihtuah a hih nak jiakin.


Yehallelel izey mo neeya: Zif, Zifa, Tiriya, da Azarel. 	 Huan Jahallel tapate; Zip leh Zipha, Tiria leh Asarel.


Zama Irikoy n'iri ce, manti zama iri ma goro ziibi ra se bo, amma zama iri ma goro hananyaŋ ra se. 	 Pathianin sianglou dingin a honsam keia, siangthou dingin a honsam ahi zo ngala.


Amma za i mana kani jina, kala kwaara alborey, danga Saduma izey nooya, zankey da dottijey, kurayey kulu borey kaa ka windo windi. 	 Himahleh, a lup ma un khua a mi, Sodom khuaa mite ngeiin veng tenga mi tengteng a tek akhangin, a in a um kimvelta ua;


Ma si fatta nda cahãyaŋ yanje teeyaŋ se, Zama a ma si ciya kokor banda ni ma jaŋ haŋ kaŋ ni ga te waati kaŋ ni gorokasin na ni haawandi. 	 Suang chiankhawma suangmanpha ip bang in, huaibangin kuapeuh zahtak-huaina mihai kianga pai ahi.


A wane suba koyne kaŋ i tun da hinay, kala Dagon go koyne, a kaŋ nga moyduma boŋ Rabbi sundurko jine. Dagon boŋo d'a kambe faatey go ga gusam fuwo me gaa haray, gaaham suntulo hinne ka cindi Dagon se. 	 Huan, ajing nawn jingpia a thoh uleh, ngaiin, TOUPA bawm maah Dagon a maia lei siin a napuk vilvial mawka; huan, Dagon lu leh a khutpek bawm langnih kitan khia kongpi bulah a nakikham maimah a.


Kala day almaney kaŋ yaŋ iri sambu wongu riiba, ngey nda kwaarey arzaka, kaŋ yaŋ iri ŋwa. 	 I lak khua a gallak a i lak thil leh gante kia i tuam di'n i la uhi.


Amma hala day a tubo din ra a na nooyaŋ fo te nga tamey ra afo se, a ga ciya bora wane kal a ma to taŋyaŋ jiiro gaa. Waato din gaa no a ga ye ka kaa mayraykoyo do. Amma a tubo sanni, woodin ga ciya a izey hinne wane. 	 Himahleh a goutan a pen a nasemmi kuahiam kiang a apiak leh sal pawtna kum tan in a nei dinga, huai ah lal kiang ah a pe kik nawnding ahi; amah gou ngeingei bel a tapate a dinga hi ding.


Guna, ay manti boro kaŋ ga humburandi, Sanku fa ya ni humburandi. Ay si ni naan da tiŋay mo. 	 Ngaiin, ka lauhuainain nang a honlausak kei ding, ka hahkatna leng na tungah a gik kei ding hi.


A beerey ne a se: «Haba? Nin wo, daahir ni ga iri may, wala mo daahir ni ga du hin iri boŋ?» I ye ka konn'a ka tonton a hindiro sabbay se, d'a sanney mo sabbay se. 	 Huan, a uten, a kiangah, nang soplaiin ka tunguah vai na hawm mahmah ding maw? Nang soplaiin ka tunguah thu na nei mahmah ding maw? achi ua. Huchiin, a mang jiakin amah a mudah semsem uh.


iddanta Amiyel, iyyanta Isakar, ahakkanta Payulletay. Irikoy n'a albarkandi nda cimi. 	 A zomnawn Amiel, a zomnawn Isakar, a zomnawn Peulethai ahi, amah bel Pathianin a vualjawla.


Zijiyaŋ dooni no. Borey kaŋ yaŋ ga de Rabbi gaa ga hima Sihiyona tondo, kaŋ si zinji. A goono ga goro hal abada. 	 Toupa muangte tuh Zion tang hihlin vuallouh, khantawna om gige ding bang tuh ahi.


kal araŋ ma laabo gorokoy kulu gaaray araŋ jine, pat! I toorey mo, tondi nda bundu nda guuru waney, araŋ m'i kulu bagu-bagu, k'i tudey boŋ sududuyaŋ nangey halaci. 	 Huai gam a om tengteng na delhkhe vek ding ua, a suang milim tengteng uh na hihse vek ding ua, a milim sunte uh na hihse vek ding ua, a mun sangte uh na hihse vek ding uhi:


Araŋ mana faham hala haŋ kaŋ furo me ra, teeley ra no a ga koy, a ga ye ka fun taray koyne, wala? 	 Kam a lut peuhmah gil ah a ke khia a, dailenna ah paihkhiak in a om chih na theikei ua hia?


Miila woodin se no ay goono ga goy. Ay goono ga kookari a dabaro boŋ kaŋ go ga goy ay ra da gaabi. 	 Huchibang dingin, nakpi taka keimaha a sep sak thahatna tengteng zangin theih tawpin ka sem jel hi.


A hay koyne, a kayno Habila. Habila te hawji, amma Kaynu te alfari. 	 Huan, a nau Abel a honnei nawn hi. Huan, Abel belam chingmiin a oma. Kaina bel leilet miin a om


Iri go sanda feejiyaŋ kaŋ daray, Iri boro kulu kamba ka nga boŋ fonda gana. Rabbi mo n'iri zunubey kulu dake a boŋ. 	 I vek un belam bangin I vak mang ua; eimah lampi tuam chiat uah I pialta uh; Toupan amah tungah I vek ua thulimlouhna a ngata!


Zama waato kaŋ iri go Adam-ize daa _zeena__ ganayaŋ ra, zunubi ibaay laaley, kaŋ asariya tunandi, goono ga goy iri gaaham jarey ra ka nafa hari hay buuyaŋ se. 	 Sa a i om lai un dan jiaka khelhna utna hongsuakten, i sa hiangte ah, sihna khopa gah dingin, a sem naka.


Zama boro kulu kaŋ i hay Irikoy do goono ga te zaama ndunnya boŋ. Zaamayaŋo kaŋ na ndunnya zeeri mo ga ti iri cimbeero*. 	 Pathian suahsak peuhin khovel a zou jel ngala; hiai ahi khovel tunga vualzohna, i ginna.


Daahir, baa ay goono ga dira bu biya gooru bindi ra, Ay si humburu masiiba kulu zama ni go ay banda. Ni goobo da ni kuray saro goono g'ay yaamar. 	 A hi, sihna lim guam tawn mahleng, gilou himhim ka lau kei ding; khetbuk leh na chiangin hon khamuan jel hi.


Serug hayyaŋ banda mo, Rehu te jiiri zangu hinka nda iyye. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 	 Huan, Serug a neih nungin Reu kum zanih leh kum sagih a dam laia, tanu leh tapate a nei nawn lai hi.


Zama ni ma si a te-goyey dondon, Ka du ni fundo se hirrimi. 	 A lampite na sin kha dia, na kha adingin thang na mu kha ding hi.


Yesu mo ne i se: «Day, hiijay batu borey ga te bine saray za arhiijo go i banda no? Amma jirbiyaŋ ga kaa kaŋ i ga arhiijo kaa i game ra. Waato din gaa no i ga mehaw. 	 Huan, Jesun a kianguah, Mou pite kianga a pasal ding a omlai teng mou piten a sun thei ua hia? Himahleh, a pasal ding tuh a kiang ua kipana pi mang nite a hongtung dinga, huai hun chiangin an a honngawl ding uh.


Zama Barnaba wo boro hanno no, a to da Biya Hanno da cimbeeri*. Jama boobo mo tonton Rabbi gaa. 	 Barnaba tuh mi hoihtak ahia, Kha Siangthou leh ginnaa dim ahi. Huan, mi tampiin Toupa kiangah a beh, lapta uhi.


A go, hano neeya! Guna, zaaro kaa! Ni waado fatta! Goobo kaŋ ni ga haŋ zay, boŋbeeray zaada. 	 Ngai in, ni ngai in, a hongtung hi, na siatna ding a pawtta, chiang a pakta, kisaktheihna a pakmumta hi.


Borey ga salaŋ ay boŋ ka ne: ‹Rabbi do hinne no adilitaray da gaabi go, A do mo no Adam-izey ga kaa. Borey kulu kaŋ futu a se mo ga haaw. 	 Min, Toupa kia ah diktatna leh hatna a om, chiin, ka tanchin a gen ding uh: amah kiang ngeiah mi a hongpai ding ua, a tunga lungkimlou tengteng zahlaktakin a omta ding uh, chiin.Israel suan tengteng Toupa ah ahi, siamtansaka a om ua, Toupa a suan ding uh, chiin.


da Ofir da Habila nda Yobab. Borey din yaŋ kulu Yoktan izeyaŋ no. 	 Ophir te, Havel te Jobab te a neaia: huaite tengteng Joktan tapate ahi uh.


Gaa no borey kulu dira, boro kulu koy fu. Dawda mo ye fu ka albarka gaara nga almayaaley se. 	 Huchiin mipi tengteng amau in lam chiat ah a paita ua; huan David leng a inkote vualjawl dingin a pai sam hi.


Israyla izey jama na ngey boŋ gaabandi. I ye ka wongu daaga sinji, nango kaŋ i na bi wano sinji. 	 Huan, mipite Israel mite a kihasuan nawn ua, a sual tung ni ua a sualna mun mah uah sual dingin panmun a bawl nawn ua.


Araŋ ma araŋ ra afo donton, a ma kande araŋ kayno, araŋ mo ga goro ne hawante, zama i ma araŋ sanno gosi ka di hala cimi go araŋ do. Da manti yaadin no mo, ay ze da Firawna fundo! haciika, araŋ ya ma-cararayaŋ no.» 	 Nou ah thutak a om hia omlou chetna dingin na lak ua khat sawl unla, na nau uh honpi hen, nou bel henin nana om phot ding uh: huchilou in jaw Pharo hinna a kichiam in, galguk te na hi mahmah uh, ka honchi ding hi, achia.


Matusala wane, Annuhu wane, Yaredu wane, Mahaleyel wane, Kaynama wane, 	 huai tuh Matthusel tapa ahi a, huai tuh Enok tapa ahi a, huai tuh Jared tapa ahi a, huai tuh Mahalalil tapa ahi a, huai tuh Kainan tapa ahi a,huai tuh Enos tapa ahi a, huai tuh Set tapa ahi a, huai tuh Adam tapa ahi a, huai tuh Pathian tapa ahi.


Amma ni wo, ni ma hin ni boŋ hay kulu ra. Ma hin taabi suuru, ma Baaru Hanna waazuko goyo te, ma ni saajaw goyo toonandi. 	 Nang zaw bangkim ah pilvang in, gimthuak inla, Tanchin Hoih genna lam na sem in nasepna pen tuh hih tangtung in.


I gonda kosaray taafeyaŋ jare fo se, kambe kar way cindi gu kambu fo haray, d'i windi bundu hinza nd'i daba hinza. 	 Kongpi sik khat a puankhaite tong sawm leh tong nga ahi ua; a khuamte uh thum, a kingakna khuakkuakte uh thum;


Bonkoono Yerebowam mayra jiiri way cindi ahakkanta ra no Abiya sintin ka may Yahuda ra. 	 Jeroboam kum sawm leh kum giat a lal kumin Judate tungah Abija a lalpan hi,


Amma waato kaŋ Galliyo gonda Akaya koytara, Yahudancey tun ka gaaba nda Bulos me folloŋ. I kond'a ciiti karga do 	 Huan, Gallio tuh Akaia gamukpa a hih lain Judaten kituakin Paula a sual ua, vaihawmna tutphah maah a pi ua;


A ne i se: «Wa kaa, araŋ ga di.» I koy mo, i di naŋ kaŋ a go da goray (a to sanda guuru taaci cine). I wicira a banda zaaro din. 	 Aman a kiang uah, Hong le uchin na mu ding uh, a chi a. Huchiin, a hong ua, a omna a mu ua; huai niin a kiangah a tam ua, nitakan huan hun phial a hihmanin.


I izey mo, kaŋ yaŋ mana du ka bay a gaa, i ma du ka maa, i ma dondon ka humburu Rabbi araŋ Irikoyo, alwaati kulu kaŋ araŋ ga goro laabo kaŋ araŋ ga Urdun daŋandi ka du a mayray din ra.» 	 A tate uh a thei nai louten leng a jak ua, Jordan lui kana na valuah ding uh gama na om sung tengteng ua TOUPA na Pathian uh laudansiam a kisin theihna ding un sam khawm un, chiin.


Laban na nga koŋŋa fo kaŋ maa Bila no Rahila se, a ma ciya a se koŋŋa. 	 Huan, Laban in a sikhanu Bilha a tanu Rakil kiangah a sikha dingin a pia hi.


Kenan, Mahalalel, Yaredu, 	 Kenan, Mahalalel, Jared;


Wa birni meyey fiti zama dumi adilante kaŋ ga cimi haggoy ma furo. 	 Nam diktat thutakjui nam a lut theihna dingin kulh kongkhakte hong un.


a go, Rabbi kamba ga dake ni almaney kaŋ yaŋ go saajo ra boŋ, bariyey da farkayey da yoy da haw kurey da feejey boŋ -- balaaw no kaŋ ga dungu gumo. 	 Ngaiin, TOUPA khut loua om na bawnghonte tungah, sakolte tungah, sabengtungte tungah, sangawngsaute tungah, bawngtalte tungah leh belamte tungah a tu ding: hi se mahmah a om ding.


I m'a te mo nda tondi beeri sasare hinza nda kataaku taji sasare fo. Nooru kaŋ i ga wi mo, i m'a bana bonkoono wano ra. 	 Suang thupipi vual thum leh, sing thak vual khat toh: huan sumzatbei kumpipa in akipana piak khiak hi hen:


Ya Rabbi, ma gomni te iri se, iri goono ga ni batu. Ma ciya iri gaabo susubay kulu, M'iri faaba taabi alwaati ra. 	 Toupa aw, hon hehpihin; ka hon ngak nilouh uhi; jingsang tengin a ban uh honghi inla, buai hun chiangin leng hon hondampa honghi in.


Amma Rabbi Kundeykoyo ga beeri ciiti ra, Koy Hanna ga nga boŋ cabe kaŋ nga hanan adilitaray ra. 	 Sepaihte TOUPA bel vaihawmnaa tawisangin a om zoota, Pathian, Mi Siangthou tuh, diktatnaa hihsiangthouin a omta hi.


Za kaŋ wayborey goono ga humburu ka ngey moydumey ye hala ganda, kala alborey ne i se: «Ifo se no araŋ go ga fundikooni ceeci buukoy do? 	 huan, a lau ua a khupboh lai un, amau a kianguah, Bang dia misi laka mi hing zong?


Farisi fonda boro fooyaŋ goono ga ne: «Boro wo mana fun Irikoy do, zama a si asibti zaari kabiya.» Amma afooyaŋ goono ga ne: «Mate no boro kaŋ ga ti zunubikooni ga hin ka alaamey wo cine te?» I game ra mo, i laakaley fay. 	 Huan, Pharisai khenkhatin, Huai mi tuh Khawlni a tan louh jiakin, Pathiana kipan ahi kei, a chi ua. Khenkhatin bel, Mi khialin bangchin hichi bang thillamdang a hih thei dia? a chi ua. Huan, a kikhen ua, a kilangta uh.


Waato kaŋ ay go zanka, ay go ga salaŋ sanda zanka cine, ay go ga miila sanda zanka cine, ay go ga lasaabu sanda zanka cine. Amma sohõ kaŋ ay te albeeri, ay na zankataray harey jisi. 	 Ka naupan laiin naupang pauin ka pai a, naupang theihin ka theia, naupang ngaihtuahin ka ngaihtuah nak: tua ka hongpichin nungin naupang hihdan ka tawpta.


Amma Naaman futu, a dira mo. A goono ga ne: «Ay ya ne haciika no a ga fatta ka kaa ay do. A ma kay, a ma Rabbi nga Irikoyo maa ce, a ma nga kambe feeni ay jiraytaray dooro boŋ k'a yayandi. 	 Himahleh Naaman bel a heh mahmaha, apai nawnta a, Ngai un, amah mah ka kiangah a hongpawt dinga, a hong ding dinga, Toupa a Pathian min a hon lou dinga, a phakna tung taka khut japin phak hihdam ding eive chi mah hivengin.


Amma laabo din si wasa i se i ma goro care banda, zama i arzakey ya iboobo no, hal i si hin ka goro nangu folloŋ. 	 Huan, a omkhawmna ding un gam a kichingta kei hi: a van neih ulah a thupi mahmah ngala, huchiin a om khawm thei nawn mahmah kei uh,


Ya araŋ ay borey, ifo no ay te araŋ se? Ifo mo no ay n'araŋ fargandi nd'a? Wa tu ay se. 	 Aw ka mite aw, na tunguah bang ka hihtaa ahia? bang lamin ahia kon hihgim? hon lang dih ua.


Gomni nda laakal kanay ma bara araŋ banda kaŋ yaŋ ga fun iri Baabo Irikoy da Rabbi Yesu Almasihu do. 	 Hehpihna leh lemna i Pa Pathian leh Toupa Jesu Kris akipan nou ah om hen.


Hay kulu kaŋ boŋ waybora kani waato kaŋ a ziibi, woodin mo ga ziibi. Hay kulu kaŋ boŋ a goro mo, woodin ga ziibi. 	 Huan, a nit sung a lupna peuhmah a nin ding a, a tutna peuhmah leng a nin lai ding hi.


Koyne, a na wayboro himandi bundu tooro kaa taray a ma fun Rabbi windo ra. A kond'a Urusalima kwaara banda ka koy Kidron gooro ra. A n'a ton Kidron gooro ra; a n'a taamu-taamu, ka ciya hamni. A na hamno mun talkey saarayey boŋ. 	 Huan, TOUPA ina Asera pen Jerusalem po lam Kidron luiah a la khia a, Kidron lui ah a hal a, a sik nen gawp a, a nen mi nazongte hanah a theh hi.


Amma gondi waani hiila ka bisa almaney kulu kaŋ Rabbi Irikoy te. A ne waybora se: «Haba? cimi no kaŋ Irikoy ne araŋ ma si ŋwa tuuri-nya kulu gaa kaŋ go kalo ra?» 	 Huan, Toupa Pathianin gam sa a bawl tengteng lakah gul a gitlouhpil pen hi, Huchiin, aman numei kiangah, Pathianin, Huana sing gah himhim na ne ding uh ahi kei, chi ahi maw? a chi a.


Gaa no Yonana na adduwa te ka Rabbi nga Irikoyo ŋwaaray, noodin teeku hamo gunda ra. 	 hichiin a chi a: Ka hatsakna jiakin TOUPA ka sama, aman a hondawnga; Sheol gilsung akipanin ka kikou a, nang ka aw na jaa.


A go, sanda mate kaŋ cine bannyayaŋ moy go ngey koyo kambe do haray, Wala sanda koŋŋa kaŋ a moy go nga fu-nya kambe do haray, Yaadin cine no iri moy go Rabbi iri Irikoyo do haray, Hal a ma gomni te iri se. 	 Ngaiin, sikhate mitin a pu uh khutlam a et nak bangin leh, sikhanu mitin a pi khutlam a et nak bangin, I mitin leng Toupa lam a en nilouh ahi, hon hehpih masiah.


Kakaw mo tun Yohanna talibey da Yahudance fo game ra, diina ra hananyaŋ boŋ. 	 Huan, Johan nungjuite leh Juda khat, silsiang thu ah a na kisel ua.


Waato kaŋ i furo windo ra, a go noodin ga kani nga dima boŋ, kaniyaŋ fuwo ra. I n'a kar ka wi. I n'a boŋo dagu ka kaa a gaa. I dira da boŋo ka Gooru Beero fonda gana ka hanna ka dira. 	 Huan, in ah a valut ua a lupna dantan a lupna a lum a vavut ua, a that ua, a lu a tan ua, a lu a la ua, Araba kantan in zankhua in a pai uh.


Kala Yasse donton ka ne a ma kaa. Day nga wo boro daara no, moyduma hannokoy, kaŋ ga sogo mo. Rabbi ne Samuwila se: «Tun k'a tuusu nda jiyo, zama boro wo ga ti nga.» 	 Huchiin a vasam saka, a honpi ua. Amah bel san chiuhteuh, mit hah kilawm, mel hoihtak mai ahi. Huan, TOUPAN, thou inla, sathau nilhin, hiai tak ahi, a chi a.


Amma hayey din kulu ra iri zaama bisa zaamayaŋ iri baakwa do. 	 Khen lou hial ding, huaite tengtengah, honitna jiakin, vualtungtuangte sanga tungtuang jaw i hi hi.


Ahiya, da Hanan, da Anan, 	 Huan Ahia, Hanan, Anan;


A g'a kulu bana a se za da hinay. A tuuri kambe mo si zaada. 	 A hun main hihzohin a om dia, huan ahiang nou kei ding hi.


Abana nda Farpar, Damaskos kwaara goorey, manti i bisa Israyla harey kulu booriyaŋ? Ay si nyumay i ra ka hanan no?» A bare mo ka koy; a go ga futu. 	 Damaska kho lui Abana te Pharparte Israel gam lui tengteng sangin a hoihzaw ka hia? Huaitea kisilin ka kihihsiangthou theikei dia hia? A chi a. Huchiin nunglam a ngaa, heh mahmahin a paita hi.


Ya Israyla, ma beeje sinji Rabbi gaa, Zama baakasinay suuji go no Rabbi do. A do gonda fansa yulwante mo. 	 Israelte aw, Toupa lamen un, Toupa kiangah lah chitna a om ngala, a kiangah tatna tampi leng a om hi.Huchiin aman Israelte tuh a thulimlouhna tengteng ua kipan a honkhe ding hi.


Saaya kaŋ cine Rabbi na jine boro tunandi i se, waato din Rabbi go jine bora din banda. Rabbi n'i faaba mo ngey ibarey kambe ra jine bora din jirbey kulu ra. Zama Rabbi na nga miila barmay i durayyaŋey sabbay se, i kankamandiyaŋ d'i kaynandikoy kambe ra. 	 Huan, TOUPAN vaihawmmite a honbawl sak leh, TOUPA vaihawmmi kiangah a oma, vaihawmmi damsungin a melmate uh khut akipan a honkhe jela; amaute nuaisiahmite leh hihlungkhammite jiakin a thum ua, huaijiakin TOUPA a kisikta hi.


A n'a daŋ seeda Yusufu ra, Waato kaŋ a koy Misira laabo windiyaŋ, Nango kaŋ ay maa deene kaŋ ay si bay, kaŋ ne: 	 A liangjang thil gik akipanin ka lasuana: a khutte loh akipana khahin a om hi.


A ne: «Wa koy kwaara kaŋ go araŋ jine din ra. D'araŋ furo, araŋ ga di farkay binj'ize fo goono ga haw, kaŋ boro kulu man'a kaaru jina. Araŋ m'a feeri ka kand'a. 	 Na ma jawn khua uah vahohta unla; huaiah na lut tung un sabengtung nou khih, kuamah tuanna ngei nai louh, na vamu ding ua, huai honphel unla, honkai un.


Zama nga no ga ni kaa ni koliko hirrimi ra, Da balaaw kaŋ ga kande buuyaŋ mo ra. 	 Aman tuh thangkammi thang lakah leh hi hoihlou tak lakah nang a honhondam ding ahi.


Soojey binde ne ngey ma kas'izey kulu wi, zama i ma si du ka zi ka yana. 	 Huan, sepaihten hentate hihlup a sawm ua, huchilouin jaw tui liau galkai khattou a om kha ding ua, a taimang kha ding uh chih a lau ua.


Borey kaŋ yaŋ i dondonandi baytu teeyaŋ Rabbi se, d'i nya-izey, i kulu kaŋ ga waani, i lasaabo ga ti boro zangu hinka da wahakku cindi ahakku. 	 Huan a tamlam uh, a unau, TOUPA dinga lasak kisin, siam khinsa tengtengte toh za nih leh sawmgiat leh giat ahi uh.


Kal a ye Yahuda do ka ne: «Ay mana di a. A binde, noodin borey ne kaaruwa kulu mana te noodin.» 	 Huchiin, Juda kiangah a kik nawn a, amah ka muzou kei; amun a miten leng, kijuak mawngmawng hiai laiah a om kei, ana chih behlap uh, achia.


May gaa no araŋ g'ay deedandi, kaŋ in d'a ga saba? Yaadin no Hananyankoyo ci. 	 Kua toh honteha, kua kimpih lela honsep dek na hi ua? Mi siangthouin a chi


Zama haciika i na Baaru Hanna waazu iri se, sanda mate kaŋ i te borey din mo se, amma sanno kaŋ i maa mana te nafa hari i se, zama a mana cimbeeri* gar borey kaŋ maa r'a do. 	 Amau kianga gena hih mahbangin tanchin hoih I kianga gen ahi ngei ngal a; himahleh, a thu jak un amaute a suphatuam ngal keia, azatea ginna toh kizoma a om louh jiakin.


Abimelek, Yerub-Baal izo binde koy Sekem nga nya dumey do. A salaŋ i se, da nga nyaŋo baabo windo borey kulu mo se ka ne: 	 Huan, Jerubaal tapa Abimelek Sekem khua ah a nu sanggampate kiangah a hoha, a nu pate inkote tengteng toh a houpiha,


Araŋ ma te araŋ jaŋey d'araŋ caŋey kaŋ yaŋ goono ga laabo sara himandi. Araŋ ma Israyla Irikoyo beerandi mo. Hambara a ga nga kamba dogonandi araŋ se, araŋ d'araŋ de-koyey d'araŋ laabo mo. 	 Huaijiakin na jangtan lim uh leh na gam uh hihsetu sansim limte bawl unla: huan, Israelte Pathian pahtawi un, huchiin a khut na tunguah te, na pathian uleh na gam uh tungah te a jangsak nuam kha ding hi.


Buukwa mo fatta, cey da kambey mo go didijante da kasance, i n'a moyduma mo haw da diko. Yesu ne i se: «W'a feeri ka taŋ.» 	 Huan, misi tuh a khut a khe, han puana tuam sain a hong pawtta a, a mai leng kinulna puana tuam ahi a. Jesun a kiang uah, Phel unla, pai sak un, a chi a.


Alfaga beero tun ka kay i bindo ra ka Yesu hã ka ne: «Seeda kaŋ borey wo go ga kande ni boŋ, ni si tu da hay kulu, wala?» 	 Huan, siampu lianpen a laiah a ding khia a. Jesu kiangah, Bangmaha dawnglou maw? Hiaite honhekna bangchidan ahia? chiin, a donga.


_Han fo__ zaari guuru hinza cine, a di taray kwaaray Irikoy malayka fo bangayyaŋ ra kaŋ furo nga do. Malayka ne a se: «Korniliyos!» 	 Hiai miin sun dak kuana khawng dingin manglam bangin chiantakin Pathian angel khat a kianga luta, Kornelia, chiin, a mu a.


Waato kaŋ i to noodin, i na adduwa te borey din se, zama i ma du Biya Hanna. 	 huai mite tuh a vatun suk uleh Kha Siangthou a muh theihna ding un a thumsak ua.


Amma hala day araŋ wo se, hari laalo no araŋ ma may Rabbi se, yaadin gaa wa suuban hunkuna wo kaŋ se no araŋ ga may. Hala isa beero banda toorey no, kaŋ yaŋ se araŋ kaayey goro ka may, wala Amorancey toorey no, kaŋ yaŋ araŋ go i laabo ra ga goro sohõ, wa suuban. Amma ay wo, in d'ay windo, Rabbi se no iri ga may.» 	 Huan, TOUPA na sep hoih tuak lou banga na theih uh leh tuniin kua na ahia na sep ding uh tel mai un; na pipute un Lui gala a na a sep huai pathiante hia, na luah uh gam Amorte pathiante? kei leh inkuanten jaw TOUPA na ahi ka sep sin uh, a chi a.


Waato din gaa no Yasuwa bare ka Hazor mo ŋwa. A n'a bonkoono kar da takuba, zama waato Hazor no ka bara mayrayey din kulu boŋ. 	 Huan, huchihlaiin Josua a kileh heia, Hazor khua a laa, a kumpipa uh namsauin a thata: tumain Hazor khua bel huai lai vel gam tengteng laka khopi pen ahi.


Hala Bonkoono Zedeciya jiiri way cindi fa i na kwaara windi nda wongu. 	 Hichiin kumpipa Zedekia lal kum sawm leh kum khatna tanin khua a um ua.


A ciya mo, alwaato kaŋ i di sundurko gonda nooru boobo a ra, kala bonkoono hantumkwa da alfaga beero ga kaaru k'a margu-margu zalifontoyaŋ ra. I na nooru kaŋ i gar Rabbi windo ra lasaabu. 	 Huan, hichi ahi a, bawm ah dangka atam ngialta chih a theih un, kumpipa laigelh mi leh siampu lianpen a vahoh ua, a tun ua, Toupa ina dangka om chiang a sim uh.


Bine kaanikoy no nga kaŋ ga ni zankey di k'i soote tondi daari boŋ. 	 Na tanu noute honla saka, suangpa satna dia zangpa ding tuh kipak takin a om ding hi.


Saajo gorokoy ma gurfa a jine, a ibarey ma kusa loogu. 	 Gamdaia omte tuh a maah a kun ding ua: a melmaten leng leivui a liak ding uhi.


Kala mo nyalawyaŋ da jindeyaŋ da beene kaatiyaŋ te. Laabu zinjiyaŋ bambata fo te kaŋ a dumi mana doona ka te za borey go ndunnya boŋ, zama laabu zinjiyaŋo beeri gumo. 	 Huan khophiate bang, awte bang, van-gingte bang a omta a; huan zinling thupi, huchi bang a thupi leh hat, leitunga mihing om nungsiah om lou tuh, a omta hi.


Wiciri kambo to, zama bato soolayaŋ zaaro hane no, a suba mo asibti zaaro no, 	 Huan, nitaklam a honghihin Kiginni a hih jiakin, huai tuh Khawlni maa ni ahi,


A ga nga arey gana, amma a si to r'ey. A g'i ceeci, amma a s'i gar. Waato din gaa no a ga ne: «Ay ga ye ka koy ay kurnye jina do, Zama ay waato gora bisa sohõ wano.» 	 Huaijiakin ka buhlehbal a lak hunin ka la nawn ding, ka uain a hunin, a vuaktanna khuhna ding ka samul leh ka pat ka bot khe ding.


Waato kaŋ Israyla izey go ganjo ra, i na boro fo di kaŋ go ga tuuri ku asibti* hane. 	 Israel suante gamdaia a om lai un mi khat khawlnia singpua a mu ua,


Iliyasu gana noodin ka koy Karmel tondo do, a fun noodin mo ka ye Samariya. 	 Huan, huai a kipan Karmel tangah a hoha, huai akipan Samari khua ah a pai nawnta hi.


Amma mate gaa no i ga Tawretu nda Zabura nda Annabey Tirey toonandi nd'a kaŋ yaŋ ne tilas kala yaadin ma te?» 	 Himahleh, ngen taleng, bangchin ahia laisiangthou- hichi bang a a hong om ding- a tun theih ding? a chi a.


Rabbi sanno neeya kaŋ kaa annabi Irimiya do Elam boŋ, Yahuda bonkoono Zedeciya mayra sintinyaŋ waate. A ne: 	 Juda kumpipa Zedekia lal pattungna Elam tungtanga TOUPA thu, jawlnei Jeremia kianga hong tung:


Eliyel Mahabi boro, Yeribay da Yosabiya, Elnaam izeyaŋ, Itma Mowabance, 	 Eliel Mahavi mi, Jeribai, Josavia, Elnaam tapate, Ithma Moab mi;Eliel, Obed, leh Jaasiel Mezobami.


Ay mundo ciya ay se ŋwaari cin da zaari, Kaŋ waati kulu borey goono ga ne ay se: «Day man no ni Irikoyo go?» 	 Hiai thil ka thei gige a, ka hinna ka sungah ka sungbua a, mipi laka ka paiin, nuamna leh phatna ging toh, mi tampi khawlni-a Pathian biakin juana a ma uh ka kaih jel dante.


Rabbi ne Musa se koyne: «Ni kamba sambu beene zama kubay ma te Misira laabo kulu ra, kubay kaŋ boro ga hin ka ham.» 	 Huan TOUPAN Mosi kiangah, Aigupta gam tunga khomial a omtheihna dingin, khomial theih theih ding ngei, van lam ah na khut lik khiain, a chi a.


Ni suba gonda beeje kaŋ ni izey ga ye ka kaa ngey laabo ra koyne. Yaadin no Rabbi ci. 	 Na hun tawp lam adingin lametna a oma, amau gam ngeiah na tate a hongkik nawn ding uh, chih TOUPA thu pawt ahi.


Alwaato din ra Rabbi sanno kaa ay do ka ne: 	 Huan TOUPA thu ka kiangah a hongtunga,


I tun Dofka ka koy zumbu Alusa. 	 Huan, Dopka a kipan in a pawt ua, Alus ah giahbuk a sat uh.


Amon da Mowab da Seyir tondo izey goono ga kaa ngey ma Yahuda wongu se. Waato kaŋ Yahuda sintin ka baytu nda sifayaŋ te, kala Rabbi na gumandi ize yaŋ daŋ i ma ibarey batandi k'i ŋwa. 	 Huan, la asak ua a phat tak un Amon suante, Moab suante, tanga mite Judate sual dinga hong kuante guktan ding mite TOUPAN a koih a; vuallelta uh.


Zama sanni si Irikoy do kaŋ ga jaŋ dabari.» 	 Pathian thu pawt himhim thil hih theilouin a om kei ding, a chi a.


I na buuyaŋ da Alaahara jindaw mo danji bango ra. Buuyaŋ hinkanta nooya, kaŋ ga ti danji bango. 	 Huan sihna leh misi khua tuh meidila paih lutin a omta ua. Hiai tuh sih nihna ahi, mei dilpen.Huan kuapeuh hinna laibu-a kigelh a muh louh utuh, mei dila paihlutin a omta uhi.


Amma boro kaŋ go ga annabitaray te ga jina-koyyaŋ, da bakaraw, da bine gaabandiyaŋ sanni salaŋ borey se. 	 Thu gen miin bel mihing kiangah bawlhoihna thute, hasotna thute, khamuanna thute a gen zo jel hi.


Zama Rabbi Kundeykoyo reyzin kalo ga ti Israyla dumo, Yahuda borey no ga ti a tilamo kaŋ a ga taala-taala mo. A na laakal dake cimi ciiti gaa, A go mo, kala boro wiyaŋ! A na laakal dake adilitaray gaa, a go mo, Kala bone hẽeni! 	 Sepaihte TOUPA grep huan tuh Israel inkuanpihte ahi a, Juda mite lah a kung deihhuai tak ahi ngal ua; vaihawmna diktat a lemena; a hihhangin, ngaiin, nuaisiahna a hongom zota ahi: diktatna a lemena, a hihhangin, ngaiin, kilou husa a hongom zota hi.


Alfagey mo, Sabaniya, Yosafat, Netanel, Amasay, Zakariya, Benaya, da Eliyezar ga kaakaacey kar Irikoy sundurko jine. Obed-Edom da Yehaya, ngey no ga ti fu me batukoy sundurko se. 	 Huan Sebania, Josaphat, Nethanel, Amasai, Zekaria, Benai, Eliezer, siamputen, Pathian bawm maah pengkulte a mut ua: huan Obededom leh Jehia bawm adinga kongkhakngakmitein a om uhi.


A n'ay sambu biya ra ka kond'ay tondi bambata kuuku fo boŋ kaŋ ga ku gumo. A n'ay cabe birni hananta, Urusalima nooya, kaŋ goono ga zumbu ka fun Irikoy do beena ra. 	 Huan aman tuh Khain tang lianpi leh sangpi ah a honpo mangtaa, huan kho siangthou Jerusalem, Pathian akipana vana hongpai khe suk a honmu saka,


Ma kay Rabbi windo meyo gaa. Noodin binde ni ma sanni woone fe ka ne: Ya araŋ Yahuda borey kulu kaŋ yaŋ ga furo neewo meyey wo ra ka sududu Rabbi se, wa maa Rabbi sanno. 	 TOUPA in kongpi ah ding inla, huailaiah hiai thu puang inla, hichiin chi in: Nou Juda mi tengteng, TOUPA be dinga hiai kongpi a lutten TOUPA thu ngaikhia un.


Amma hala zanka din ga waani nga ma wangu ilaalo ka ihanno suuban, to, kulu laabo kaŋ ni goono g'a bonkooni hinka din fanta, i g'a naŋ koonu. 	 Naupang tuh hilh hoihlou lam deihlouna dan tuh thil hoih deihna dan a theih maiin leng kumpipa nih na gam huatte taisanin a om sin hi, a chi a.


Borey kaŋ yaŋ Musa donton i ma windi ka laabo ra guna, i maayey nooya. Musa na Nun ize Hoseya maa daŋ Yasuwa. 	 Hiaite gam enkhe dinga Mosiin a sawlte min ahi. Nun tapa Hose Mosiin Josua a chi.


I na Abner fiji Hebron ra. Bonkoono mo na jinde sambu ka hẽ Abner saara do, borey kulu mo hẽ. 	 Huan, Abner bel Hebron ah a vui uh: kumpipan a aw a suakkhe sak a, Abner han ah a kap hi; mipi tengteng leng a kap uh.


Yakuba ne Laban se: «Ni bay goy kaŋ ay te ni se, da mate kaŋ ni almaney te ay kambe ra. 	 Huan, aman, a kiangah, bangchin na na ka sema, bangchin na gan ka kiangah a om ua na thei akei hiam.


Nga mo na boro fooyaŋ margu nga do ka ciya wurrandi izeyaŋ jine boro. Waato kaŋ Dawda na Zoba borey wi, woodin banda hal i koy Damaskos ka goro noodin, i may Damaskos ra. 	 Davidin Zob khuaa mite a thahlai in aman a kiangah mite a kaikhawma, sepaihheutu dingin a napanga: huan, Damaska khuaah a hoh ua, huaiah a om ua, Damaska khuaah kumpipain a tuta.


Waato gaa no alfaga ma fonguyaŋ haro kaa nooyaŋo gaa k'a ton sargay feema ra. Danji ra sargay no kaŋ hawo ga kaan Rabbi se. 	 Huan, siampu in tangbuang thillat a kipan theih gigena pen a lakhe ding a, maitam ah a hal ding: huai bel TOUPA a ding a gimlim tak, mei a thillat ahi.


Boro hinka din dede hari kaŋ te fonda ra, da mate kaŋ i n'a bay buuru ceeriyaŋo waate mo. 	 Huan, amau leng lampia thil hongtung leh, tanghou a balkhapa, a mel a natheih takdante uh a hilh sam uh.


Zama Irikoy no goono ga goy araŋ ra hal araŋ ma miila da goy mo te kaŋ ga kaan a se. 	 Amah lungtuak dia, noumaua honut sak leh honsemsak dia hihpa tuh Pathian ahi ngala.


Ay g'i hamay ka kaa parkatak! Yaadin no Rabbi ci. I si reyzin* ize gar a tiksa gaa, Wala jeejay ize a nyaŋo gaa. Kobtey mo ga suugu. Haŋ kaŋ ay n'i no mo ga daray i se. 	 Amau ka hihmang vek dinga, chih TOUPA thu pawt ahi: grep guite a gah kei dinga, theipi kungte a gah sam kei ding; a nah leng a vuai dinga, amaute tum mang ding te ka sep khinta hi.


I g'ay bay za gayyaŋ, d'i ga yadda ka seeda, kaŋ iri diina wurdi sando kaŋ bisa ikulu, Farisi fonda wano, a ra no ay n'ay gora te. 	 A tunga patin ka tanchin a thei uh, huchia ka sabiak dan ua ngentel pen angeina a Pharisai hi inga, a ut uleh a hon genpih thei uh ahi.


Amma Absalom zuru ka koy Gesur koyo, Talmay Amihud ize do. Dawda mo na bu kunfa hẽeni te han kulu. 	 Absalom bel a taimang a, Gesur kumpipa Amihud tapa Talmai kiang ah a hoh. Huan, David in ni teng in a tapa a sun.


Woodin yaŋ no ga ti Nazir fonda sanney, boro kaŋ ga zeyaŋ te se, d'a sargay fonda mo Rabbi se, a fayyaŋo se, kaŋ yaŋ i ga tonton han kaŋ a du gaa. Mate kaŋ zeyaŋo kaŋ a ze d'a din bara, yaadin no ga tilas a gaa a ma te, nga fay waani yaŋo sanney boŋ.» 	 Hiai ahi, Naziritmiin thuchiam dan leh TOUPA maa a thillat dan uh, amah utthua lat simlouhin: a kihihtuamna thuchiam dingjui jelin a hih ding ahi, chiin, chiin.


Haŋ kaŋ ay ga ba ka ne, ay si g'a ci danga Rabbi do no a fun, amma danga saamotaray ra, danga boŋzaaray haro kaŋ ra ay ga hin ka fooma. 	 Ka gen jaw Toupa thuneihnain ka gen keia, ka kisaktheihna hai bang takin ka gen jaw ahi.


I na albarka gaara Rabeka se. I ne a se: «Ni ya iri kayne no. Ni ma te boro zambar hala dubu-dubu se nya. Ni banda ma du ngey ibarey kwaara meyey ka tubu.» 	 Huan, Rebeka a vualjawl ua, a kiangah, ka sanggamnu uh aw, nang sing ngenta sang tampi nu honghi inla, na suanten amau hote kulh kongkhak neihsak uhen, a chi ua.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Ay ga Misira borey ban Babila bonkoono Nebukadnezzar kambe ra. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Babulon kumpipa Nebukadnezzer khutin Aigupta thil hauh ziazuate ka hiihmang ding.


Amma iri ga ba iri ma maa ni do haŋ kaŋ ni di. Zama fondo wo ciine ra, iri ga bay kaŋ nangu kulu i g'a jance.» 	 Himahleh, hiai pawl jaw gam tengah gensiat ahi ngal ua, nang bangchin ahia na ngaih? theih ka ut uhi, a chi ua.


Lawi borey da Kohat borey izey da Kora izey mo tun ka kay zama ngey ma Rabbi Israyla Irikoyo sifa da jinde gaabikooni nda cimi. 	 Huan Kohat suan leh Kora suan Levite aw ngaih taka TOUPA Israelte Pathian phat dingin a hong ding ua


Ifo se no ay mana bu za gunde ra? Ifo se no yan'ay fundo taŋ za waati kaŋ ay fun gunde ra? 	 Sul akipana bang dia silou ka hia? gil akipan ka hongpai khiak laia bangdia kha khah lou kahia?


Kala mo sahãadin, boro hinza kaŋ yaŋ i donton, kaŋ fun Kaysariya, go ga kay windo me gaa, nango kaŋ iri go. 	 Huan, ngai in, mi thum Kaisari khua akipan ka kiangah a honsawl ua, ka omna in mai uah a nading nilouh ua.


Waybora niigaw fu fune gaa, kala a kuuwa. Nga, Sisera nya kuuwa fu funa gaa haray, ka ne: «Ifo se no Sisera wongu torkey gay ya-cine, i mana kaa? Sabaabu woofo no ka naŋ a torko guuru kangey bi?» 	 Sisera nu bel tawlet ah a daka, vathangkalh awngah a sama, Bangachia a kangtalai hongtung hak ahi? Bangachia a kangtalai khe zekai ahia? a chi.


Ni n'iri nooyandi sanda wiyaŋ feeji, Ni n'iri say-say dumi cindey ra. 	 Na mite bangmahlou in na khawngta a, a man uh lah a tam het kei hi.


Musa binde fatta ka koy gata ra, nga nda Israyla arkusu beeray. 	 Huchiin Mosi buk ah a lut nawna, amah leh Israelte upate toh.


Bora din ma furo i jine ka koy, a ma furo i jine ka kaa mo. A ma kond'ey k'i daŋ laabo ra, hala Rabbi jama ma si hima danga feejiyaŋ kaŋ sinda kuruko.» 	 TOUPA mi khawmpite chingmi neilou belam bang a a om louhna ding un, a ma uh kai ding, amaute pikhia a pilut ding in, chi in.


Kohat izey dumo lasaabo nooya: i kulu kaŋ ga hin ka goy te kubayyaŋ hukumo se, ngey kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu Rabbi sanno kaŋ a ci Musa se din boŋ. 	 Hiaite ahi uh, kihoupihna puanina na sem jel Kohathte suan a simte uh Mosi zanga TOUPA thupiak banga Mosi leh Aronin a simte uh.


Dira ka koy Babila banda, Yekoniya na Salitila hay, Salitila na Zerubabel hay, 	 Huan, Babulon lama sala a pi nung un Jekoniain Salathiel a suanga; Salathielin Zerubbabel a suanga;


Zedeciya jiiri way cindi fa, jiiro handu taacanta, hando jirbi yagganta ra no i na birno cinaro fun. 	 Zedekia lal kum sawmlehkhatna kha lina, huai kha ni kuana ah khopi kulh a phu pailet uh.


Saamo deene ga furo kakaw ra, A meyo mo ga karyaŋ ce a ma kaa. 	 Mi hai mukte kiselna ah a luta, huan a kamin jepna a sam hi.


Zama Hezeciya jin ka ne: «Man alaama kaŋ ay ga kaaru ka koy Rabbi windo do?» 	 Hezekiain leng, Toupa inah ka hoh tou nawn ding chih theihna bang chiamtehna hong om ding ahia? A nachikhinta hi.


Zama Firawna ga salaŋ Israyla izey boŋ ka ne: ‹I te boŋdaray laabo ra. Saajo n'i daabu.› 	 Pharo lah Israel suante tungtang thu, Gam sung ah a tang uh, gamdaiin a umsuak, chi ding ahi ngala.


Amma waato kaŋ Israyla izey hẽ Rabbi gaa, Rabbi na faabako tunandi i se, kaŋ ci Gera izo Ehud, Benyamin boro, kambu wow koy no. Israyla izey n'a donton da nooyaŋ a ma kond'a Mowab bonkoono Eglon do. 	 Himahleh Israel suanten TOUPA a sap tak un TOUPAN Gera tapa Ehud, Benjamin mi, mi veiling, hondampa a honbawl saka: huan, Israel suanten Moab kumpipa piak dingin kipahman a tawisak uhi.


Amma da baabo wang'a se za hano kaŋ a maa r'a, kulu waybora sartey, wala jaraw kulu kaŋ a sambu nga boŋ gaa, i si no. Rabbi mo g'a yaafa a se, zama a baabo wangu a se. 	 Thuchiam in hiam, thu khual lou a a lungsim gakna in hiam a delh lai a pasal a neih a;


Ma si humburu, zama ay go ni do. Ay ga kande ni banda i ma fun wayna funay haray, Ay m'i margu ka fun d'ey wayna kaŋay haray. 	 Lau kei un, na kiang uah lah ka om ngala: na suante uh suahlam akipanin ka honpi dinga, tumlam akipanin ka honpi khawm ding hi;


I soobay ka kawyeyaŋ cina wayna funay haray ka to hala Ufratis isa saajo me gaa, zama i almaney yulwa ka tonton Jileyad laabo ra. 	 Suahlam ah luipi Euphrates akipan gamdai lutna pha hialin a tengta hi: Gilead gama a gante uh a pun jiakin.


A na nga kurnyo ce ka ne a se: «Ay ga ni ŋwaaray, ma donton ay se afo ni bannyey ra nda farka fo mo, zama ay ma zuru ka koy Irikoy bora do, ka ye ka kaa.» 	 Huan, a pasal a sama, Sikha kua hiam leh sabengtung khat hiam hon ngaihtuah sak dih ve, Pathian mi kiangah ka va tai dinga, ka hongkik nawn ding hi, a chi a.


Saaya din ra binde Rabbi ne Yasuwa se: «Ni ma te captu tondi zaamayaŋ ka Israyla izey dambangu koyne, dambanguyaŋ hinkanta nooya.» 	 Huchihlaiin TOUPAN Josua kiangah, Meisuang temta bawl inla, Israel suante Zek a nihveina sumsak nawn in, a chi a.


Cimbeeri ga ti hayey kaŋ iri goono ga beeje nd'a tabbatandiyaŋ. Nga no ga hayey kaŋ mo si di daahirandi. 	 Huan, ginna tuh thil lamette om ngeia theihna, thil muhlouhte theihchetna ahi.


Woodin banda, hay kulu kaŋ ga dira nga ce taamo gaa, ce-taaci-koyey kulu ra ga harram araŋ se. Boro kaŋ lamba i jifey gaa ga harram kala wiciri kambu. 	 Huan, bok a pai tengteng lak a khebom a pai peuhmahte nou ding in thil nin ahi a; a luang uh khoih peuhmah nitaklam tan in a nin ding uh.


Jiiri hinza kulu kubanta, ni ma jiiro din fari albarka zakka kulu kaa waani k'a jisi ni windo ra. 	 Kum thum a chin kumin huai kuma na thil tung tengteng ua sawma khat pen n ala khawm vek ding ua, na omna ua na koih ding uh ahi:Huan, a omna ua om Levite leng, na lak ua tantuan, goutan leng nei tei loute leh gam dang mite leh pa neiloute leh meithaiten a ne ding ua, a hongkhosa thei sam ding uh; huchiin TOUPA na Pathian un na khut koihna tengteng uh a honvualjawl ding ahi.


Manti ni jin ka bay? Manti ni maa mo? Irikoyo kaŋ ga duumi, Rabbi kaŋ na ndunnya meyey taka, Nga wo si yangala, a si farga mo, A fahama baa da fintalyaŋ. 	 Na lungsim in na theingei kei ua hia? Na bil un na za ngei kei ua hia? Khantawn Pathian. TOUPA kawlmong Siampa, a bah ngei keia, a gim ngei sam louhdan; a theihsiamdan zon khiak vual ahi kei hi.


Araŋ ma te laakal hala boro kulu ma si du araŋ da nga bayray da halliyaŋ yaamey, borey alaadey boŋ da ndunnya hayey boŋ, kaŋ manti Almasihu boŋ. 	 Pilvang un, huchilouin jaw kuapeuhin Kris thu bang hi louin, mihing thugousiah leh khovel thubulte bang jawin a thupil uh leh khemna peuhin gallakin a honla kha ding uhi.


A ne boro fo mo se: «Ay gana.» Amma nga wo ne: «Rabbi, ma yadda ay se ay ma koy k'ay baaba fiji jina.» 	 Huan, Jesun mi dang kiangah, Honjui in, a chi a. Himahleh aman, Toupa, ka pa honvui sak phot in, a chi a.


A na jinde tunandi ka ne i ma tuuri-nyaŋo beeri, i m'a kambey pati-pati, i m'a kobtey kokobe, i m'a izey say-say. Ganji hamey ma fun a cire, curey mo ma fay d'a kambey. 	 Ngaih takin a kikoua, hichibangin a chi a: Sing tuh phuk inla, ahiangte sat khia inla, a nahte akipan vasate.


Yaadin mo no boro kaŋ na nga ize wandiya hiijandi te ihanno, amma boro kaŋ man'a hiijandi bis'a. 	 Huchiin, a khamnu kitenpihpan ahih hoih; huan zi neilou dia amah kikhamain a hih hoih zo ding.


Filistancey mayraykoyey binde kaa waybora do ka ne a se: «M'a faali-faali hala ni ma du ka bay naŋ kaŋ no a gaabi bambata din bara, da mo mate kaŋ no iri ga te ka hin a zama iri m'a haw, iri m'a kayna. Iri mo, iri afo kulu ga ni no nzarfu, gude zambar fo da zangu.» 	 Huan, Philistiate mi liante a kiangah a hohtou ua, a kiangah, Amah ka zoh ua, khaukhiha ka bawlek theihna ding un a hanta san theih tumin kan khiain: hu chiin ka vek un dangka sang khat leh za khat ka honpe chiat ding uh, a chi ua.


Wongaarey kaŋ Dawda gonda nga do, i maayey neeya: Yosebayam, Takemon boro, wongu jine borey ra boro beeri no, kaŋ se i ga ne Adino, Ezni boro. A na yaaji sambu boro zangu ahakku boŋ zaari folloŋ k'i wi. 	 Hiaite David sepaih hangsante min ahi: Takemon mi Josep-basehebeth sepaih heutute lak a heutupa ahi a; amah khatvei thu a mi zagiat thatpa Eznit mi Adino a chih mah uh ahi.


Yaadin mo no Nuhu te. Haŋ kaŋ Irikoy ci a se kulu, a n'a te. 	 Huchibangin Noain a hih a; Pathianin a kianga thu a piak tengteng bangin a hihta hi.


Borey binde kaŋ yaŋ i n'i maa ce din tun ka tamey din sambu, da wongu arzaka. I n'i ra banjikomey kulu bankaaray, k'i haawi daabu, i na taamuyaŋ daŋ i cey gaa mo. I n'i no ŋwa da haŋ, i n'i tuusu da ji, i n'i ra gazantey kulu dake farkayyaŋ boŋ mo. I kand'ey Yeriko, gallo kaŋ se i ga ne Teenay Nya kwaara, ka koy i nya-izey do. Waato din gaa no i ye Samariya. 	 Huan, a min uh loh louhte a hong thou ua, salte a pi ua, gallak thilin vuaktanga om teng puansilh a guan ua, a van ua, khedapte a bun sak ua, nek ding leh dawn ding a pia ua, thau te a nilh ua, a hatloute tengteng sabengtung ah a tuang sak ua, tumsing khua, Jerikoa a unaute uh kiangah a pai sakta ua: huan, amau Samari ah a kik nawnta uh.


Kal ay ne: «Ay g'araŋ ŋwaaray no, wa maa, Ya araŋ, Yakuba jine borey, Ya araŋ, Israyla kunda maykoy. Manti araŋ no ga hima ka cimi ciiti bay bo? 	 Aw nou Jakobte heutute leh Israel inko vaikhawmmite aw, Ngaikhia unla, ka honngen ahi, k a chi ahi: vaihawm dan na theih ding uh hilou hia?


A gay kayna, kala boro fo di a ka ne: «Ni mo i boro fo no.» Amma Bitros ne: «Albora, manti ay.» 	 Huan, a denchiang deuhin midangin a hongmu nawna, Nang leng a lak ua mi na hi ve, a chi a. Peterin bel, Mihing aw, ka hi kei, a chi a.


Amma i mana faham da sanno. I humburu mo ngey m'a hã. 	 Himahleh, a thu gen tuh a theisiam kei ua, amah lah a dong ngam ngal kei uh.


Yahuda na wande sambu nga hay-jine Er se, kaŋ maa Tamar. 	 Huan, Juda in a ta masa Er a dingin ji api saka, a min Tamar ahi.


Gaa no a na marga sallama ka furo fuwo ra. A talibey kaa a do ka ne: «Ma faro ra borbota misa feeri iri se.» 	 Huai laiin mipute a paisana, in ah a lutta a, huan, nungjuite a kiangah a hongpai ua, Loua buhlem gentehna thu honhilh chian in, a chi ua.


Zaari kulu laami boŋ i goono ga sargay salle Musa lordo boŋ: asibti hane, da handu kayyaŋ hane, da sududuyaŋ batey kaŋ i daŋ yaŋ, sorro hinza jiiri ra, danga buuru kaŋ sinda dalbu sududuyaŋ bato nooya, da habu iyye bato, da bukkey sududuyaŋ bato. 	 Mosi thupiak, niteng a, dinga bikhiah zah bangbang in khawlni ah te, khathak ni ah te, annkuang luihun nei, kumkhata thumvei, tanghou silngou sohlouh annkuang luina a te, nipi kal annkuang luia ah te, bawkte annkuang lui ah te,


Kaari borey din kaŋ yaŋ ga dira ka koy Misira gaakasinay ceeciyaŋ se! I goono ga jeeri bariyaŋ gaa. I goono ga naanay wongu torkoyaŋ gaa i baayaŋo sabbay se, Da bari-karey mo gaa zama i gonda gaabi gumo. Amma i mana mo sinji Israyla wane Hananyankoyo gaa, I mana Rabbi ceeci mo. 	 Aigupta gama panpihna zong dinga hoh suka, sakolte tunga muanga, a tam jiak ua kangtalaite leh a hat mahmah jiak ua sakol tungtuang mite muanga Israelte Mi Siangthou lam bel en lou-a, TOUPA leng dong loute jaw a tung uh a gik hi!


«Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: Ay no Rabbi, araŋ Irikoyo. 	 Israel suante houpih inla, a kiang uah, Kei TOUPA na Pathian uh ka hi.


da koysa kwaaray, da bangu farka, da jeer'ize gabu. 	 Tuivapi, vabukngak, musanepi,


Nga kaŋ ga wongu torko nda bari kaa taray, Da wongu jama nda hin. I ga kani care banda, I si ye ka tun mo koyne. I fundey fun pat! Wongu n'i wi mo sanda mate kaŋ boro ga fitilla wi. 	 Kangtalai leh sakol, sepaihte leh thilhihtheihna pi khepan (huaite a lum khwm zengzung ua, a thou nawnta kei ding uh; a chimit khin ua, khawnvak puan minsak bangin mihsakin a omta uh), chiin.


A beerey mo faham ka bay kaŋ ngey baabo ga ba r'a. I konn'a mo, hal i si hin ka baani sanni te a se. 	 Huan, a pa un amah bel a ute tengteng sangin a it jaw chih a uten ana theita ua; huchiin, amah amudah mahmah uh, kam hoih himhim in a houpih thei takei uhi.


Yehoyda na Rabbi windo goyey kulu dumi-dumi daŋ alfagey kaŋ ti Lawi borey kambe ra, ngey kaŋ yaŋ Dawda fay-fay Rabbi windo ra. I goyo ga ti i ma Rabbi wane sargayey kaŋ i ga ton salle, sanda mate kaŋ cine i hantum Musa asariya tira ra. I m'a te da farhã da baytu teeyaŋ care banda, Dawda lordo boŋ. 	 Huan, Jehoiada in, Mosi dan bua a gelh banga nuamsa tak leh lasa kawma, Davidin TOUPA ina TOUPA kianga halmang thillat lan dinga a naseh siampu Levite nuaia sem dingin Davd thupiak bangin TOUPA biakin ngakmi dingte a sep hi.


Woodin maayaŋ kaan Israyla izey se mo, hala Israyla izey na Irikoy sifa. I mana ye ka wongu sanni te koyne, way, ngey ma laabo kaŋ ra Ruben da Gad izey bara ga goro din leemun. 	 Huan, huai thuten Isreal suante a kipak sak mahmaha; huan, Israel saunte Pathian a phatta uhi; huchiin Reuben suante leh Gad suante doua, a omna gam uh suksiatsak thute a gen nawn ta kei uhi.Huan, Reuben suante leh Gad suanten huai maitam pen Ed a chi uh: Toupa pathian a na hi ngei mai chih I kikal uah theihna ahi, a chi uh.


Ay ibarey ga ba ngey m'ay ŋwa zaari me-a-me, Zama borey kaŋ yaŋ goono ga boŋbeeray wongu te ay se ga baa. 	 Ka lau chiangin, nangmah kon muang hi.


Gaa no Yesu ne i se: «Cin woone wo ra, araŋ kulu ga mulay ay sabbay se, zama i n'a hantum ka ne: ‹Ay ga kurukwa kar, kalo feejey mo ga say-say.› 	 Huan, Jesu'n a kiang uah, Tuzan chiah navek un ka tung thu a lunghilou in non taisan vek ding uh; Belam chingpa ka jep ding a, belam hon a dalh ding uh, chih gelh ahi ngal a.


Woone no ga ti i jareyaŋ goy, da mate kulu kaŋ i ga saajaw te d'a mo kubayyaŋ hukumo ra: Irikoy nangora kataakey, d'a bundu-gaarey, d'a bonjarey, d'a dabey. 	 Kihoupihna puanina a nasep uh, a tantuan ding uh hiai ahi-biakbuk khuam lepkhawm te, a bangkal te, akhuam te, a kingakna khuakhuakte;


Yaa no Rabbi ci: Laakalkooni ma si fooma nda nga laakalo, Hinkoy ma si fooma nda nga hino, Arzakante mo ma si fooma nda nga arzaka. 	 TOUPAN hichiin a chi: Mi pilin a pilna suang kei henla, mi hatin a hatna suang sam kei henla, mi hauin a sum leh pai suang sam kei heh.


Ya Rabbi, ma cahã ka tu ay se. Ay biya londi kulu bu. Ma si ni moyduma tugu ay se, Zama ay ma si ciya sanda borey kaŋ yaŋ ga zumbu ka do guusu ra. 	 Toupa aw, hondawng meng in, ka kha a bah dek hi; ka lakah na mai sel ken; huchilouin jaw kokhuk guama paisukta bang lelin ka naom kha ding hi.


Danga curayze kaŋ na nga fito naŋ ka soobay ka bar-bare, Yaadin no boro mo kaŋ fay da nga nangora. 	 Vasa a buk akipan a vakvai bangin, huaibang in a mun akipan mi vakvai ahi.


Ay binde koy Ufratis. Ay na guddama fansi k'a sambu nango kaŋ ay n'a tugu din ra. A go mo, guddama hasara, a sinda nafa kulu koyne. 	 Huchiin Euphrates lui lamah ka hohtaa, ka thaia, ka selna akipan kawnggak ka pholhkhiaa. Ngai dih, kawnggak a na ngotkhin veka; bang ding mahin leng a phatuamta kei hi.


Iri ga hima ka Irikoy saabu alwaati kulu araŋ sabbay se, nya-izey kaŋ Rabbi ga ba. Zama Irikoy n'araŋ suuban za sintina araŋ ma du faaba se, fayyaŋo kaŋ Biya* _Hanno__ te araŋ se da cimi gaa deyaŋo do. 	 Unau, Toupa ngaihtakte aw, Kha hihsiangthou leh thutak gingtaa hotdama om dingin a tunga kipan Pathianin nou a hontel jiakin na tungthu uah jaw Pathian kiangah kipahthu gen jel ding him ka hi uhi.


Afooyaŋ mo kaŋ tondi batama boŋ, nangu kaŋ sinda laabu boobo. Sahãadin-sahãadin i fun, zama laabo mana baa. 	 HUan, a khen suangsi lei lakah a kia a: lei a sah louh jiakin a hongpou paha:


Rabbi n'i daŋ mo Israyla kambe ra. I n'i kar ka gaaray kala Zidon beero gaa, ka koy hala Misrefot-Mayim, da Mizpe gooro, wayna funay haray. I n'i kar kal i mana hay kulu cindi i se. 	 Huan, TOUPAN amau Israelte khut ah a pia, a sual ua, Zidon thupi phain, Misrephoh-maim munte phain, suahlam panga Mizpeh guam te phain a delh ua; khat mahmah leng hawi neilouin a that vek uh.


Yehowasa te bonkooni, a gonda jiiri iyye. 	 Joasin vai a hawm pat laiin kum sagiha upa ahi.


Amma waato kaŋ i goono ga ceeci ngey m'a wi, kala Romey sooje jama wongu nyaŋo maa baaru kaŋ Urusalima kulu go laakal tunay ra. 	 Huan, amah hihlup a tup laitak un Jerusalem khua a mi tengteng a buai uh chih sepaih pawl heutu lalpen kiang a tungtou a.


Yesu na nga talibey ce nga do ka ne: «Ay goono ga bakar jama wo se, zama a to jirbi hinza sohõ kaŋ i go ay banda. I sinda haŋ kaŋ i ga ŋwa mo. Ay si ba ay m'i sallama da haray, i ma si koy ka gaze fonda boŋ.» 	 Huan, Jesun a nungjuite a sam a, Mipite tu in ni thum ka kiang ah a omta ua, nek ding bangmah a neihlouh jiak un, ka hehpih mahmah; anngawl in ka paisak utkei hi, huchilou in jaw lamkal ah a bah kha ding uh, a chi a.


Boro fooyaŋ mo fun Yahudiya. I goono ga nya-izey dondonandi ka ne, way: «D'i mana araŋ dambangu Musa alaada boŋ, kulu araŋ si hin ka du faaba.» 	 Huan, mi kuate hiam Judia gam akipanin a hongsuk ua, Mosi dan banga zek na sum kei uleh hotdam na hi theikei ding uh, chiin, unaute a hilh ua.


Ifo no araŋ ga ba? Ay ma kaa araŋ do da goobu, wala ya kaa baakasinay da lalabay biya ra no? 	 Bang na deih jaw ua? Chiang toh hia na kiang ua ka hong ding itna leh lungsim nemna toh?


I ne jama se: «Wa bisa ka birno windi. Wongu jinaykoyey mo ma furo Rabbi sundurko jine.» 	 Huan, aman mipite kiangah, Pai jel unla, khopi vel suak un, huan, mi kigalvante TOUPA bawm ma lamah pai jel uhen, a chi a.


Amma i kakawyaŋo ga ti i diina do haray sanni fooyaŋ, da boro fo sanni, Yesu kaŋ bu, amma kaŋ Bulos goono ga tabbatandi ka ne a goono ga funa. 	 a sabiak dante uleh, Jesu, mi khat sisa, Paulain, a hing nawn ahi, chiin, a gena, huchi ahih jiakin a tungah thubuaite a nei uh a nahi jaw hi.


I biney sara gumo. I boro fo-fo ne a se: «Manti ay no, Rabbi, wala?» 	 Huan, a lungkham mahmahta ua, a kiang ah, Toupa, kei ka hi maw? a chi chiat ua.


Kala ni ma jarawo sambu ni jasa gaa ka fatta nd'a waati kaŋ kuba furo. Ni ma ni moyduma daabu mo, zama ni ma si di ganda laabo, zama ay na ni ciya alaama Israyla dumo se. 	 A mitmuh mahmah uah na po dinga, mialah napai khe ding ahi: lei na muh louhna dingin na mai nakhuh ding ahi; Israel inkote a dingin etsak kholhna din nang ka honbawl ahi ngala, a chi a.


Isaka binde na dumariyaŋ te laabo din ra. Jiiro din mo, a du riiba zangu, Rabbi n'a albarkandi mo. 	 Huan, Isaak huai gamah buh a ching sama, huai kumin amun ja a neia: Toupan lah a vualjawla,


Zama iri kaayey mana laabo ŋwa da ngey bumbey takuba bo, Manti mo i kambe jase no k'i faaba, Amma ni kambe ŋwaaro da ni jasa, Da ni moyduma annura no, zama ni yadda i gaa. 	 Pathian aw, nang ka Kumpipa na hi: Jakob humbitna dingin thu pia in.


Wa Rabbi sifa a baakasinay suujo se, D'a dambara goyey sabbay se kaŋ a ga te Adam-izey se. 	 Aw, mihingten TOUPA a chitna jiak leh, mihing tate tunga a thillamdang hihte jiakin phat himhim le u aw!


D'ay fongu Irikoy gaa, ay laakalo no ga tun. D'ay ga miila mo, ay fundo no ga kasam. (Wa dangay) 	 Ka mitte mitmeisuanin non let saka: pau theilou khopin ka buai hi.


Zama a ne: «Ay kambe gaabo d'ay laakalo no ay na woodin te d'a, Zama ay gonda fahamay. Ay na dumey laabu hirrey hibandi, Ay n'i arzakey kulu di, Ay na kargey boŋ gorokoy kulu zeeri sanda mate kaŋ yaarukom ga te. 	 Aman, Ka khut hatnain ka hiht hi, ka pilna tohin; ka kizen ngala; chih chih gamgite khawng lah ka suana, a vaihawmna uh lah ka suta, laltutphaha tute lah mi hangsan hih bangin ka kai khia hi.


Nga wo, a sinda jine boro wala jine funa wala bonkooni. 	 Hausa, heutu, hiam vaihawmmi, neilouin,


da Adorayim, da Lacis, da Azeka, 	 Adoraim te, Lakis te, Azeka te,


Dumi laalo wo kaŋ wangu ka maa ay sanney se, ngey kaŋ yaŋ goono ga dira ngey hanga sanda ra, i na de-koy fooyaŋ gana zama ngey ma may i se, ngey ma sududu i se. To, i ga ciya sanda guddama wo cine, kaŋ si hay kulu hanse koyne. 	 Hiai nam gilou, ka thute ngaikhe nuam loua, amau lungsim paupeng juia pathian dangte nasem leh be dinga delh zomite kawnggak bangmah dinga phatuam lou bang ahi ding uh.


Woodin sabbay se no i fonda ga ciya i se tansi nanguyaŋ kubay ra, Ay g'i gaaray hal i ma kaŋ a ra. Zama ay ga masiiba candi ka kande i boŋ, Jiiro kaŋ ay ga bana i gaa din ra. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huaijiakin amau adingin a paina lampi uh, jan khomial lampi nal bang ahi dinga, huailaiah delhin a om ding ua a tolhpuk ding ua, a tunguah thilhoih lah ka tungsaksin ngala, amaute gawtna hun, TOUPA thu pawtin a chi.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Sanku fa binde d'ay n'ay ciiti beeri taaca kaŋ ga koroŋ samba Urusalima boŋ. Itaaca neeya: takuba, da haray, da ganji ham, da balaaw, zama i ma boro nda alman kulu tuusu ka kaa a ra. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ngala: Jerusalem tunga ka vaihawmna na mahmah li, namsaute, kialte, gam sahangte, hipi te, mi leh s agawimang vek dinga ka hontun kim hun chiangin bangchia thupi ahi de aw?


Tawreto Tira jin ka ci ka ne kaŋ Irikoy ga dumi cindey adilandi* _nga jine__ cimbeeri do. Zama Irikoy na Baaru Hanna waazu Ibrahim se ka ne: «Ni do no ndunnya dumey kulu ga du albarka.» 	 Huan, laisiangthouin, Pathianin ginna jiakin Jentelte siamtangsak dingin a kisa chih theikholin, Nangmah ah namte vualjawl sakin a om ding uh, chiin, Abraham kiangah tanchin hoih tuh a nagenkholta hi.


Amma Rabbi n'araŋ suuban zama a ga ba araŋ no. A ga ba mo nga ma zeyaŋo kaŋ nga ze d'a araŋ kaayey se din toonandi. A se mo Rabbi n'araŋ kaa taray da kambe gaabikooni k'araŋ fansa tamtaray windo ra, araŋ ma fun Misira bonkoono Firawna kambe ra. 	 TOUPAN nou a honit jiakin leh na pi leh pute uh kianga a nakichiamna tangtun a ut jiakin ahi jaw TOUPAN Aigupta kumpipa Pharo khut akipan khut hat mahmaha sikha akipan a hontatkhiak.


Ni ga hin ka ni jinde sambu a ma to burey gaa, Zama hari kaŋ ga yulwa ma gusam ka ni daabu, wala? 	 Nang tui tampiin a khuh theihna dingin meipite kiangah na aw na suahkhe thei diam?


Zama arzaka kulu kaŋ Irikoy kaa iri baaba kambe ra, iri nda iri izey wane yaŋ no. Sohõ binde, hay kulu kaŋ Irikoy ci ni se, kala ni m'a te.» 	 Pathianin ka pa uh akipana sum a laksak tengteng ei leh I tate a ahi hi: huchiin Pathianin na kianga a gen peuhmah hihin, a chi ua.


Iri nd'iri wongu jinayey ga daŋandi Rabbi jine kala Kanaana laabo ra. Amma iri wane tubu hari ga goro iri se ne-haray Urdun daŋanta.» 	 Kigalvan a TOUPA ma a galkah in Kanan gamah ka lut ding uh, huchi in ka gam luah ding uh Jordan lui khenlam ah ahi lai ding, chi in a dawng ua.


Yusufu du gaakuri koyo do, a go no mo ga saajaw te a se. Koyne, koyo n'a daŋ nga windo boŋ jine fune. Haŋ kaŋ go a se kulu mo, a n'a daŋ Yusufu kambe ra. 	 Huchiin, Joseph in a pu hehpihna a mu a, a na a sem jela: huan, aman a inkuante tungah heutu in a bawla, a neih tengteng a khut ah a koih vek hi.


Yaadin no i ga te araŋ mo se Betel laala beero sabbay se. Mo boyaŋ waate no i ga Israyla bonkoono kaa koytara ra, sap. 	 Huchibang mahin na gitlouh mahmah jiakin Bethelin na tungah a hih ding: nusiahin Israel kumpipa satkhiak siangin a omta ding hi.


Araŋ mo go i game ra, araŋ kaŋ yaŋ Yesu Almasihu ce. 	 huai lakah nou leng Jesu Kris sapte na hi uhi:


A soobay ka Yesu ŋwaaray gumo ka ne a ma si ngey gaaray ka kaa laabo ra. 	 Huan, huai gama pat amau sawl khe lou dingin Jesu kiangah hahtangpiin a ngena.


Amma borey kulu kaŋ yaŋ ga ihanno te ga du darza nda beeray da laakal kanay, sintina Yahudancey, gaa dumi cindey mo. 	 Ahihhangin, thil hoih hih peuhmah kiangah thupinate, pahtawina te, khamuanna te piak ahi ding, Juda mi kiangah piak ahi masa dia, huan, Grik mi kiangah ahi nawn ding.


Wa fongu a alkawlo gaa hal abada, Kaŋ ga ti sanno kaŋ a lordi zamana zambar se, 	 Khantawnin a thukhun theigige unla, suan sang khatte kianga a piak a thu;


Arkuuruyaŋ mo go no laabo ra. Dumey mo kaŋ Rabbi gaaray Israyla izey jine waato, i te i fanta hari teerey kulu boŋ. 	 Huan, huai gamah pasal kijuakte leng a om ua: Israel suante maa TOUPAN a delhkhiak namte thilhih kihhuai chiteng bang a hih teita uhi.


Ifraymu ga ne: «Ifo k'ay zaa da tooru koyne ne jine?» Ay no ga tu ni se, ay ga haggoy da nin. Ay go danga sipres* nya biikoy, Ay do no ni ga du ni nafa. 	 Milimte banding ka chi nawnta dia? Ephraimin a chi ding. Ka dawng khina, amah ka limsak ding, meilah sing hing bang ka hia; kei akipan na gah muh ahi.Kua ahia pila, hiai thilte theithei ding? pilvanga, amaute thei ding? TOUPA lampite lah a dik ngala, huaite ah mi diktat a om dinga; himahleh talekte huaiah a puk ding uh.


Daniyel binde furo ka bonkoono ŋwaaray ka ne a ma alwaati kosu nga se, kulu nga ga feerijo bangandi bonkoono se. 	 Huan Danial a luta, amah adia hun sehsak dingin kumpipa a ngena, huchia a hilh chetna kumpipa a etsak dingin.


Waato kaŋ iri na Kubrus fonnay, iri n'a naŋ kambe wow haray ka koy Suriya. Iri zumbu Tir kwaara, zama noodin no i ga hiyo jinay zumandi. 	 Huan, Kupra tuikulh ka mu ua, veilam pangah ka kheng ua, Suria gam lamah ka pai jel ua, Tair khua ah ka kumta dih ua; huaiah long van nawn khiak ding ahi a.


Merari izey mo neeya: Mali da Musi. Lawitey almayaaley mo, i kaayey windey boŋ neeya: 	 Merari tapate; Mahli leh Musi. Huan hiaite a pipute uh inkote dungjuiin Levite inkuante ahi uh.


I furo, amma i mana di Rabbi Yesu gaahamo. 	 huan, a lut ua, Toupa Jesu luang lah a mu ngal kei ua.


nga mo ma ne ay se: ‹Ni ma haŋ. Ay ga kaa ni yoy mo se›, naŋ a ma ciya waybora kaŋ ni waadu ay koyo izo se no. 	 Huan, aman, ka kianga, dawnin, sa sangawngsaute ading leng ka tawi ding, chi peuhmah, huai mi ngeingei ka pu tapa adinga Toupa numei seh hihen, ka chia.


Araŋ mo, kal araŋ m'araŋ kaayey bata toonandi. 	 Na pipute uh tehna dan uh hihdim ngal mai un.


Naŋ Mowab zurantey ma goro ni banda, Ni ma ciya i se tuguyaŋ do hal i ma faaba ka fun halacikwa kamba ra.» Zama toonyante ban, halaciyaŋ gaze, Taamu-taamukwa daray laabo ra. 	 Moab laka mi delhkhiaka omte na kiang ah om uhen; amau adingin hihsemi mela kipan bukna mun hi hen: lepgumi lah bangmahlou-a- bawlin a omta ngala, hihsiatna a daitaa, nuaisiahnate gama kipana hihmanthatin a omta uh.


Hala waatifo, ya Rabbi? Ni ga dinya ay gaa pat no? Waatifo no ni ga fay da ni moyduma tuguyaŋ ay se? 	 Ni tumin ka lungtang a lungkhamna neiin bangtan ahia ka lungsim a ka gelgel ding? bangtan ka melma ka tunga tawisan hi ding ahia?


Iliyasu ne nga zanka se: «Ma ne waybora se: ‹Sohõ kaŋ ni n'ay cabe beeray wo kulu, ifo no i ga te ni se? Ni ga ba ya ni sanni te laabu koyo wala sooje koyo se no?› » Kala waybora tu ka ne: «Ay go ga goro ay borey do.» 	 Huan, aman a kiangah, Ngaiin, nang nakpitakin na hon hawmthoha, bang ka hon hihsak sam dia, kumpipa hiam, sepaih heutu hiam hon houpihsak leng na ut hia? chiin a kiangah genin, a chi a. Huan, aman a dawnga, Ka chipihte lakah teng ka hi na hi, a chi a.


Nga mo, a cire gonda Eden, da Minyamin, da Yesuwa, da Semaya, da Amariya, da Sekaniya alfagey galley ra. I amaana goyo ga ti i ma zaban ngey nya-izey se, boro kulu nga sasara ra, ikayna nda ibeeri. 	 Huan, a nuaiah Eden te, Miniamin te, Jesua te, Semai te, Amaria te, Sekani te, siampu khuaah nasep hunbi chiatah a unaute uh apawlpawla alian aneute kianga semmi a om ua:


Rabbi ni Irikoyo ga ni yulwandi ni kambe goy kulu ra, da ni ize gundey, da ni alman izey, da ni fari albarka ra, ka ni boriyandi mo. Zama Rabbi ga ye ka farhã ni boriyandiyaŋo se, mate kaŋ cine a farhã ni kaayey se. 	 Huan, TOUPA na Pathian unna khut ngakna tengteng uah, na gil ua gahte ah, na pi leh pute uh tunga a kipah bangin na tunguah TOUPA a kipak nawn ding:


Waato din gaa alfagey da Lawi borey tun ka albarka gaara jama se. Rabbi maa i jindey mo. I adduwey mo ziji ka to Irikoy nangoray hananta do, kaŋ go beena ra. 	 Huchiin siampu Levite a thou ua, mipite a vualjawl ua, a aw uh ngaihkhiakin a oma, a thumna un a omna siangthou van a pha uh.


Amma ay wo, ay si fooma abada, da manti iri Rabbi Yesu Almasihu kanjiyaŋ bundo kaŋ do i na ndunnya kanji* ay se, i n'ay kanji mo ndunnya se. 	 Ken jaw i Toupa Jesu Kris kros loungal ka suan louh dingdan, huai kros jiakin khovel kei adingin kilhdenin ka om hi.


Ni ma si tangari baaru sambu ka dede. Ni ma si me haw da boro laalo hala ni ma ciya seedako kaŋ ga zamba. 	 Thutut zuau na ngaihtuah ding ahi kei: theihpih diktatlou hi dingin giloute toh na khut koih ken.


I faabu mo jaŋay da gazeyaŋ sabbay se. I ga laabu ŋwa naŋ kaŋ kurmu nda saaji fimbi go. 	 Taksapna leh kialna in a tuikang ua; lei keu leh sia a kheuh uh,


Waati kaŋ araŋ ga adduwa te mo, araŋ ma si te sanda mate kaŋ cine munaficey ga te, zama i ga ba ngey ma kay ka adduwa te i diina marga fuwey ra da fondey boŋ, zama borey ma di ngey. Cimi no ay ga ci araŋ se, i alhakko mo nooya. 	 Huan, na thum chiangun, mi lepchiah te bangin na hih ding uh ahi kei; min a muh theihna ding un, kikhopnain bangah kongzing kathuam laitak bangah ding kawmin thum a uttuan sese uh. Chihtaktakin ka honhilh ahi, a kipahman uh a muta uh.


Ni ga de a gaa a ma ye ka kande ni se ni hayno fu, wala? A m'a margu-margu dubango do? 	 Khein a sikkham thei chih a mangngilha, ahihkeileh gamsain a sikgawp thei chih.


Amma nin wo, ya Rabbi, ni go no hal abada. Ni gaa fonguyaŋo mo ga goro hala zamaney kulu gaa. 	 Na thou dinga, Zion tang tuh na hehpih dinga: amah lah hehpih a hunta ngala, ahi, hun seh tuh a tungta hi.


In d'ey mana gay da fayyaŋ, Kal ay na nga kaŋ ay bina ga ba din gar. Ay n'a gaay, ay mana yadda k'a taŋ koyne, Kala kaŋ ay kand'a ay nyaŋo kwaara jina, Nga kaŋ n'ay hay din fuwo ra nooya. Arhiijo ne: 	 Amaute ka paisan sawt lou chik ahi, huan amah ka khain a it ka muta: ka pai sak kei, ka nu in sunga, kei honpai nu dantansunga amah ka pi lut ma siah.


Asariya dondonandikoy da Farisi fonda borey mo goono ga Yesu mo-kuru-kuru ka di hal a ga baani nooyaŋ te asibti zaaro ra, zama i ma du k'a kalima se. 	 Huan, laigelhmite leh Pharisaiten a hekna ding a muh theihna ding un, Khawlniin hihdam dingin a kisa hia kisa lou a simet ua.


kulu nda yaadin, zama waybora kaŋ kurnye bu wo goono g'ay kankam, ay ga faas'a se, a ma s'ay fargandi nda nga waati kulu kaayaŋo.› » 	 hiai meithaiin honhihbuai jiakin a phu ka lak sak mai ding, huchilouin jaw, a hong zihzeh leh a honhih gim ek kha ding, a chi a.


Hala day ay du gaakuri bonkoono jine, d'a kaan bonkoono se mo koyne, a m'ay ŋwaarayyaŋo ta, a m'ay muraado feeri mo ay se, naŋ bonkoono da Haman ma kaa bato kaŋ ay ga soola i se din do. Ay mo, suba ya te haŋ kaŋ bonkoono ci.» 	 Kumpipa mitmuha deihsakna ka muh aleh, ka thumna phal ding, leh ka ngetna bawl dinga kumpipa a lungkim leh, kumpipa leh Haman amau adia ka bawl ding annekna ah hong le uh, huan kumpipan a chih bangin jingchiangin ka hih ding, a chi a.


(Emim borey goro noodin za doŋ, dumi beeri no, iboobo mo no. I ga ku gumo danga Anak borey. 	 Tu malam in Anakte bang a milian leh tam leh mi sang pipi Emte a om ua:


A ciya binde, waato kaŋ i kaa, kal a na Eliyab guna ka ne: «Daahir, Rabbi suubananta go a jine!» 	 Huan, hichi ahi a, a hongpai ua Eliab a naen a, TOUPA sathau nilhpa pen a maa ompa ahi mahmah ve, a chi a.


Zama mantawyaŋ go no kaŋ yaadin no i n'i hay za i go ngey nyaŋey gunde ra. Mantawyaŋ go no mo kaŋ borey kambe no k'i manta. Mantawyaŋ go no koyne kaŋ ngey no ka ngey boŋ te mantawyaŋ beene koytara sabbay se. Boro kaŋ ga hin ka sanno wo ta, a m'a ta.» 	 Mi chilgeh, a nu uh gil sung ua kipang a huchi bang a piang himte a om ua; michilgeh, mihing khut a gehte leng a om sam ua; michilgeh, vangam jiak a chilgeh a kibawl tawmte leng a om sam uh. Kuapeuh a pom thei in pom heh, a chi a.


Nga mo ne a se: «Ma zuru ka koy ka salaŋ arwaso din se ka ne: ‹Urusalima ga ciya sanda kawye kaŋ sinda birni cinari, borey da almaney kaŋ go a ra baayaŋ sabbay se.› 	 A kiangah, Tai inla, hiai tangvalpa kiangah, A sunga mi leh gante tam mahmah jiakin, khua kulhbang beite bangin Jerusalem luahin a om ding, vachi in, a chi a.


Kala Rabbi na sanniyaŋ daŋ Balaam meyo ra ka ne: «Ma ye Balak do. Ya-cina nda ya-cine filaana no ni ga salaŋ.» 	 Huan, TOUPA'N Balaam kam ah thu a koih a, Balak kiang ah kik nawn ta inla, va gen sawn in, a chi a.


I maayey neeya: Yahuda kunda ra, Yefunna izo Kaleb. 	 Huai mite min bel hiaite ahi: Juda nam a mi Jephune tapa Kaleb.


Kal a na misa fo salaŋ i se ka ne: «Arzakante fo laabu na albarka boobo hay. 	 Huan, a kiang uah gentehna thu a gen a, Mi hau kuahiam a hongpung mahmah a,


Hala boro ga hima ka haŋ kaŋ i sarga tooru se ŋwa binde, to: iri ga bay kaŋ tooru manti hay fo no ndunnya ra. Irikoy kulu si no mo kala afollonka. 	 Huchiin, milimte laka kithoihna thil nek thu jaw, khovel ah milim himhim bangmah ahih louhdan uleh, khat kia loungal Pathian dang himhim a om louhdan i thei hi.


«Da haw-nya hay, wala feeji, wala hincin, ma fay da izo a ma goro nyaŋo banda jirbi iyye. Za jirbi ahakkanta ka koy jina mo, i ga yadda araŋ m'a salle sargay kaŋ i ga ton danji ra Rabbi se. 	 Bawngpa hiam, belam hiam, kel hiam, a hongpian chiangin a pi kiangah ni sagih a om ding ahi, ni giat ni akipan huai nunglamin TOUPA adia meia thillat dingin pom theih ahi ding.


Haciika ay ga ci araŋ se: nangu kulu kaŋ i ga Baaru Hanna waazu ndunnya ra, i ga haya kaŋ wayboro wo te dede zama i ma fongu nd'a.» 	 Huchiin, chihtaktakin ka honhilh ahi, khovel tengteng koipeuhah leng Tanchin Hoih a kigenna ah hiai meithai thilhih leng amah theihgigena dingin a kigen jel ding hi, a chi hi.


I si koral* wala kristal* ciine te, Oho, laakal nooru bisa tondi hiir'ize caadante. 	 Suang dum hiam suang muhpaisuak theih a kigen kei ding: A hi, pilna man rubi suang sangin a sangjaw hi.


Kala Suleymanu ne: «Rabbi ne nga ga goro kubay bi tik ra. 	 Huchiin Solomon in thu agen a, TOUPAN, Mial bikbekah ka om ding, a chi nguta,


A na muuley din mo kayandi sududuyaŋ fuwo jine, afo go kambe ŋwaari, afa mo kambe wow gaa haray. A na wo kaŋ go kambe ŋwaaro gaa maa daŋ Yacin, _kaŋ a feerijo ga ti: a ga tabbatandi__. Kambe wow wano mo maa Bowaz, _kaŋ a feerijo ga ti: a gonda gaabi__. 	 Huan, biakin mailam ah khuamte a phuta, khat taklam ah, khat veilam ah, huan, taklam a pen Jakin a chi a, veilam a pen boaz achi hi.


Ni bannyey wo kulu mo ga kaa ay do ka sombu ay se ka ne: ‹Ma fatta, nin d'i kulu kaŋ yaŋ go ni banda.› Woodin banda no ay ga fatta.» Musa binde tun ka fun Firawna do da futay korno. 	 Huan hiai na sikhate tengteng ka kiangah a hongsuk ding ua, ka kiangah a khupboh ding ua, Pawt khia inla, nang honjui mite tengteng leng: huan huai khit chiangin ka pai khe ding, chiin, a chi a.


kala Rabbi sanno kaa Alfa Ezeciyel Buzi ize hinne do alwaato din ra, Kaldancey laabo ra, Kebar isa me gaa. Rabbi kamba kaa ka goro a boŋ noodin.) 	 Kaldai gama Kebar lui ah, Buzi tapa siampu Ezekiel kiangah TOUPA thu a hongtunga; huaiah TOUPA khut a tungah a om hi.


Ni borey kulu mo ga ciya adilanteyaŋ ga laabo tubu hal abada, Tuuri kamba kaŋ ay tilam no ga ti ay kambey goyo, Zama a m'ay darzandi. 	 Na mite leng a vek un mi diktat ahi ding ua, na gam a luah tawntung ding uh: pahtawi a ka om theihna dinga amau a zung sel khia ka suan, ka khut suak ahi ding uh.Mi neupen lah beh khat a hita dinga, mi tawmpen mahmah leng nam hat mahmah a hita ding: kei Toupan a hunhun in ka tungsak pahpah ding.


Zama iri kaŋ cimandi, iri wo go ga furo fulanzamyaŋo din ra, mate kaŋ a ci ka ne: «Kal ay ze ay futa ra ka ne: ‹Daahir i si furo ay fulanzamyaŋo ra› » baa kaŋ a na goyey kubandi za ndunnya sinjiyaŋo waate. 	 Ei gingta khinte tuh huai khawlna ah I lut lellel ahi, Ka thangpaiha ka kichiam bangin ka khawlna ah a lut kei ding uh, chih bangin; leilung pian tung akipan nate tuh sep zoh a hikhinta na a.


Yaadin no, Jideyon da boro zango kaŋ yaŋ go a banda kaa ka to gata me cin bindi, waato kaŋ batukwa daŋyaŋ mana baa gay. Jideyonyaŋ na ngey hilley kar ka kus'izey kaŋ yaŋ go i kambey ra bagu. 	 Huchiin Gideon leh a kianga om mi jate jan ven laita, galven a kikhen kuan laitak un kulh tuahmasak a tung suk ua: huan, pengkul a mut ua, a bel tawi uh a keknen sak vek uh.


Hari hinza go no kaŋ yaŋ ga zankam ngey dirawey ra, Oho, hala itaaci zaati, Kaŋ yaŋ ga zankam ngey dirawey ra: 	 A paichiang ua thupi thil thum a om ua, ahi, apai chiangua thupi, li:


Zama nga wo Irikoy goy-teeri no ni se ni boriyandiyaŋo se. Amma da ni goono ga goy laalo te, ma humburu. Zama manti yaamo no a go ga takuba jare bo. Zama nga wo Irikoy goy-teeri no kaŋ ga dukuri bana boro se kaŋ goono ga goy laalo te. 	 Amah tuh na hoihna dingua Pathian nasemmi ahi ngala. Himahleh, kihta un. temsau lah a mawk tawi ngal keia; amah Pathian nasemmi, thil hihkhial tunga heha phulami ahi ngal a.


To, ay g'i daŋ ngey ibarey kambe ra, da borey kaŋ g'i fundey ceeci yaŋ kambe ra. I buukoy ga ciya beene curey da ganji hamey se ŋwaari. 	 a melmate uleh a hinna zongmite khut ah ka pe dinga; huan, a luang te uh tunga leng vasate leh leia gamsate an ding lel ahi ding.


A ne i se: «Boro kulu kaŋ ga nga wande fay k'afo hiiji, a go ga zina izeena gaa nooya. 	 Huan, aman, a kiang uah, Kuapeuh a ji ma a, mi dang nei in a ji tuh ang a kawm san ahi;


Wa baytu taji te a se; Araŋ ma subo boriyandi da yooje beeri. 	 Amah pahtawiin la thak sa unla; husa thupi toh siamtak in tum un.


Uzziya na cinari kuuku yaŋ te Urusalima ra Lokota Meyo do haray, da Gooro Meyo, da cinari gungumanta do haray mo, a n'i gaabandi mo. 	 Huan, Uziain Jerusalem an ning kongpi ah te, guam kongpi ah te, kulh kawina lai kongpi ah te in sang a lam laia, kulhin a um hi.


Borey g'i buukoy furu taray, i buukoy fumbo ga tun, Tondi kuukey mo ga tay d'i kurey. 	 A lak ua thaha omte paih khiakin a om ding ua, a luang namsia uh a paitou vutvut dinga, tangte tuh a sisan ua zulsakin a om ding uh.


A go no yaadin, jirbi boobo bisayaŋ banda, kala Rabbi ne ay se: Ma tun ka koy Ufratis. Noodin ni ma guddama kaŋ ay na ni lordi nd'a ka ne ni m'a tugu din sambu ka kande. 	 Huan, ni tampi nungin TOUPAN ka kiangah, Thou inla, Euphrates lui juan inla, kawnggak ka honselsak lakhia in, a chi a.


Yonata ne Dawda se: «Kaa iri ma koy saajo ra.» I boro hinka kulu binde koy saajo ra. 	 Huan, Jonathanin David kiangah, pai dih, gamlakah I va hoh peuhmah ding, a chi a. Huchiin gamlakah a vahoh khawm uh.


To! Ni kaŋ ga boro fo dondonandi, ni siino ga ni boŋ dondonandi no? Ni kaŋ ga ne i ma si zay, ni wo siino ga zay no? 	 huchibang na hih ngal leh, nang, midangte hilhpa, nangmah na kihilh ka hia? Nang, mi guta lou dia hilhpa, nang nag u nak maw?


Sohõ, kal araŋ m'araŋ biney d'araŋ fundey daŋ i ma Rabbi araŋ Irikoyo ceeci. Wa tun fa, ka Rabbi Irikoy sududuyaŋ nango cina, zama araŋ ma kande Rabbi sappa sundurko, nga nda Irikoy jinay hanantey, i ma furo fuwo kaŋ i ga ba ka cina Rabbi maa se din ra.» 	 Tuin na tungtang u leh na lungsim uh TOUPA na Pathian uh zong dingin koihkip unla; huaijiakin thou unla, TOUPA mina in lam ding suang, TOUPA thukhunna bawm leh Pathian tuiumbelsuan siangthoute laklutna dingin, mun siangthou lam un, chiin.


Lameku hayyaŋo banda Metusala funa ka tonton jiiri zangu iyye nda wahakku cindi hinka. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 	 Huan, Lamek a neih nungin Methusel kum za sagih leh kum sawm giat leh kum nih a dam laia, tanu leh tapate a nei nawn laia:


Ay na ni no bonkooni ay futa ra, Ay n'a kaa mo ay futay beero ra. 	 Heh ngohin kumpipa ka honpiaa, hehngohin amah ka la mangta.


Ni m'ay haggoy sanda ni mo gura cine, Ni m'ay tugu mo ni fatey biyo ra, 	 Mit laimu bangin honkem inla, na kha nuaiahte honbu sakin.


Amma i kulu sinda laakal, saamoyaŋ no. Haŋ kaŋ i dondon ya yaamo no, i tooro ya tuuri day no! 	 Amau jaw mi mawl leh mi hai ahi ua, milim sinsakna bel sing lel ahi.


Bora m'a dumbu ka te dumbariyaŋ, da boŋo da maano kulu. Alfaga m'i hanse tuuro kaŋ go sargay feema danjo ra din boŋ. 	 Huan, a sem ding a, alu toh, a thau toh; huan, siampu in maitam tung a mei tung a sing ah a koih hoih ding:


I ga goro a ra baani, oho, i ga windiyaŋ cina. I ga reyzin* kaliyaŋ tilam, i ma goro baani a ra, waati kaŋ cine ay na ciiti toonandi i dondakoy kaŋ go i windanta kulu boŋ. Gaa no i ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi ngey Irikoyo. 	 Huchiin bit takin a om ta ding ua; ahi, inte a lam ding ua; grep huan a bawl ding ua; bit tak in a om ding ua; a kim ua musit mite tengteng tung a vai ka hawmching in kei TOUPA a Pathian uh ka hi chih a thei ding uh, chiin.


I na marga kulu margu care banda, handu hinkanta jirbi sintina hane. I n'i hantum ngey kundey ra, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. I n'i boro fo kulu kabu za jiiri waranka izey ka koy beene. 	 Mipi tengteng kha nihna, ni khat niin a sam khawm vek ua; a chichiin, a inkuan kuanin, a min uh kizomdan bangjelin kum sawmnih akipan tunglam teng a pipute uh min a taklang uhi.


Rabbi sanno kaŋ kaa Mika Morsati bora do, Yahuda bonkooney Yotam da Ahaz da Hezeciya jirbey ra, haŋ kaŋ a di Samariya da Urusalima* boŋ neeya: 	 Juda kumpipa Jotham te, Ahaz te, Hezekia te lal laia Moreseth mi Mika kianga TOUPA thu hongtung, Samari khua leh Jerusalem kho tungtang thu-a amuh.


Gomer izey neeya: Askenazu, Rifat da Togarma. 	 Huan Gomer tapate; Asikenaz, Diphat, Togarma.


Lotan izey mo neeya: Hori da Homam; Timna mo Lotan wayme no. 	 Huan Lotan tapate; Hori leh Homam: huan Timna Lotan sanggamnu ahi.


Boro kaŋ na adilitaray da suuji gana, Fundi nda adilitaray da beeray no a ga du. 	 Kuapeuh diktatna leh chitna delhin hinna, diktatna leh zahtakhuaina a mu ding.


Amma ihinkanta ra, alfaga beero hinne no ga furo sorro folloŋ jiiro ra. Nga mo si furo kala nd'a ga kande kuri kaŋ a ga salle nga bumbo se, da jama taaley se kaŋ i te jaŋ-ka-bayyaŋ ra. 	 a zom ah tuh Siampu Lianpen kia kumtengin khatvei, sisan tawi lou louin a luta; huai tuh amah khelhna ading leh mite khelhna adingin alan jel ahi.


Saaya kaŋ bora di nga mana hin a, kal a na Yakuba tanje biriyo ham, tanje biriyo mo goori gurja ra. 	 Huan, a zou kei chih a kitheihin a pheipi guhtuah a khoihsak a, huchiin a kibuan lai un Jakob pheipi guhtuah a kilawita hi.


A ga sappe kaŋ ga beeri te nga nda boro boobo game ra iyye fo se. Iyya bindo ra mo a ga naŋ ham sargay da nooyaŋey ma ban. Kazaamataray kaŋ ga yandi boŋ mo no zeerikoy ga kaa. Hala bananta ra halaciyaŋ kaŋ i waadu mo ga kaŋ zeerikwa boŋ.» 	 Huchiin nipikal khat adingin tampi toh thukhun khauh tak a bawl dinga; huan nipikal kimkhat adingin kithoihna leh thillat a khawl sakding; kihuaite kha tungah hihgawpa omsak mi a hongpai dinga; huan a tawppha nangawn tan hialin, ngaihtuahsaa om thangpaihna hihgawppa tungah sun buak in a om ding hi.


Waati kaŋ araŋ ga saabuyaŋ sargay salle Rabbi jine mo, araŋ m'a salle mate kaŋ cine i ga du ka yadda nd'araŋ. 	 Huan, TOUPA a dia kilepna thillat dia na kithoih hun uh pom tak hi ding in na lat ding uh ahi.


Araŋ binde ma faham da lokotey kulu kaŋ yaŋ ra a ga tugu, gaa araŋ ma ye ka kaa ay do da tabbat, ay mo ma koy araŋ banda. A ga ciya mo, d'a go laabo ra, kala ay m'a ce gana, y'a kaa taray Yahudiya dumey kulu ra.» 	 Huaijiakin a bukna mun tengteng thei sipsip unla, huan, ka kiangah hong nawn ngeingei unla, huan, nou kiangah kei leng ka hong tei ding hi; huan, hichi ahi dinga, hiai gama a om peuhmah leh Juda mi sang tampi lak akipan ka zong khe ding, a chi a.


Garo kaŋ go Fu Beero din jine, wayna kaŋay haray, kambe kar wayye no a tafayyaŋo. A cinaro wargayaŋo mo kambe kar gu no a windanta, a salleyaŋo mo kambe kar wayga. 	 Huan tum lama inpi phaitam mun awl banah in tong sawmsagiha ja ahi; huai in bang a kimin tong ngaa sah vek ahi a, a dung tong sawm kua ahi.


Woodin sabbay se no ay mo di a ga boori ay ma hantum ni se. Zama ay na hayey din kulu guna-guna soosay, za sanno fuuma d'a fonda boŋ mo. 	 Theophil aw, a bul apat bangkim chiantakin ka suia, kizom jelin nanga dingin kigelh leh a hoih ding, ka chi ahi;


A na windo mo daŋ: a dandi kambe haray batama kosaray taafeyaŋo go no, lin* baano wane yaŋ, kambe kar zangu, 	 Huan huangsung a bawl a: sim lam pang sim lam ah huangsung puankhai, puan malngat hoih koptah, tong zakhat a om hi:


Wa baytu tunandi, Wa kande bitti nda moolo beeri kaŋ jinde ga kaan, da moolo. 	 Kha thakin pengkul mut unla, kha lika I ankuangluina thupi niin.


Boro yaamo ga zamba miila, A meyo ra mo danga danji kaŋ ga ton no. 	 Mi thulimlouin siatna a ngaihtuah: huan a muk ah mei sa bang a om hi.


Seedey kambey no ga jin ka dak'a gaa, waato din gaa no jama kulu kambey, hal i m'a wi. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa araŋ game ra. 	 Hihlup ding pa tungah theihpihten a khut uh hihlum dingin a kha masa ding ua, huai khit chiangin mipi tengtengin, huchibangin na lak ua kipan thil hoihlou na hih mang ding uh ahi.


Ay ga hiijay hawyaŋ alkawli sambu ni se, hal abada wane. Oho, adilitaray da cimi ciiti, Da gomni, da bakaraw ra no ay ga alkawli sambu ni se. 	 Huan huai ni chiangin hichi a honghi dinga, Ka dawng ding, vante ka dawn dinga, amau lei a dawng ding uh, TOUPAN a chi.


A moy ga hima koloŋayyaŋ kaŋ go gooru me gaa waney, Nyunanteyaŋ no nda wa gani, I n'i sinji hal a ma boori mo. 	 A mitta lah luita tui kianga vahui bang ahi a; nawituia sil, kituak taka bulh.


Arzaka darzante da ji go no laakalkoyey nangoray ra, Amma boro kaŋ si caram ga arzaka gon. 	 Mi pil tenna ah gou leh sathau manpha a om; himahleh mi haiin huaituh a nawmvalh vek hi.


Zama zaaro din g'a bangandi, za kaŋ danji ra no Irikoy g'a neesi. Danjo bumbo mo ga boro kulu goyo neesi, hala dumi kaŋ no. 	 Mi chih nasep tuh a honglang ding hi; Niin a hihlang ding ahi ngala, meia a kilak dingjiakin; mei ngeingeiin mi chih nasep bangchibang ahia chih a hihchian ding hi.


I bu Baasa zunubey kulu sabbay se, d'a ize Ela waney se mo, kaŋ i te, da mate kaŋ i na Israyla daŋ i ma zunubi te, zama i ma Rabbi Irikoy, Israyla wano, bine zuku se, a ma dukur i goy yaamey sabbay se. 	 Toupa, Israel te Pathian, a ginnat louh na ua hehsak dinga, a thohthoh ua, a hihkhelh uh, Baasa khelhnate leh Ela a tapa khelhna, huaia Israel te a hihkhelhsak na jiak un.


Ni ma si buuru dalbukoy kulu ŋwa a banda. Jirbi iyye no ni ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, danga taabi buuru nooya. Zama ni fun Misira laabo ra da cahãyaŋ. Zama ni fundo me muudu kulu ni ma fongu mate kaŋ ni fun d'a Misira laabo ra. 	 Tanghou silngou soh toh nane ding uh ahi kei; na damsung teng ua Aigupta gam akipana na pawt ni uhna theihgigena ding un ni sagih tanghou silngou soh louh, haksatna tanghou toh na nek ding uh ahi, Aigupta gam akipana kintaka pawt na hi uhi.


D'araŋ ya ndunnya wane yaŋ no, doŋ ndunnya ga ba nga waney, amma za kaŋ araŋ wo manti ndunnya wane yaŋ no, amma ay n'araŋ suuban ka kaa waani ndunnya ra, woodin sabbay se no ndunnya ga konna araŋ. 	 Nou khovela hi le uchin, khovelin amaha a it ding; khovela kipan kon tel khiak jawk jiakin, khovelin nou a honhua ahi.


Boro Izo mo kaa, a ga ŋwa, a ga haŋ. Kal araŋ ga ne: ‹Wa guna ŋwaari boobo ŋwaako da baji hanko no, jangal taakoy da zunubikooney coro mo no.› 	 Mihing Tapa a hongpaia, a nein a dawna, nouten, En dih uh, anhaipa, uain haipa, siahkhonmite leh mi khialte lawm: na chi ngal ua.


Ni ga te wandiyo, amma boro fo g'a sara. Ni ga fu cina, amma ni si goro a ra. Ni ga reyzin kali tilam, amma ni si ŋwa a izey gaa. 	 Ji na kham ding ua, mi dangin a luppih ding uh; na in uh na lam ding ua, mi luah kei ding uh; grep huan na bawl ding ua, a gah na ne kei ding uh.


Kala Rehobowam kani nga kaayey banda. I n'a fiji mo nga kaayey banda Dawda birno ra. A nya maa Naama, Amon wayboro no. A ize Abiyam te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Rehoboam a pute kiangah a ihmua, David khopi ah a pute lakah a vuita ua: a nu min Naama, Ammon mi ahi. Huan, a tapa Abijam a sikin a honglalta hi.


Araŋ izey mo ga dira boŋdaray ra ganjo ra kala jiiri waytaaci. I g'araŋ naanay-jaŋa jare, hal araŋ jifey kulu ma kaŋ ganjo ra. 	 Na tate uh gamdai ah kum sawmli a tamvak ding uh, gamdaia na luangte uh a mawk man masiah na kijuakna uh amau a thuak loh ding uh.


Woodin se binde, boro kaŋ gonda laakal ga dangay zamana woone dumi ra, Zama zamana laalo no. 	 Huchiin mi pil jaw huchi hun chiang in a dai dide dinga, hun hoihlou a hih jiakin.


Yaadin gaa no ni barmey ga to da albarka. Ni kankamyaŋ nangey mo ga to da reyzin* hari taji hal a ma mun. 	 Huchiin hauhnain na pangte a dim dia, na belte uain thakin a dimlet ding hi.


A ciya mo, alwaato kaŋ bonkoono maa sanney kaŋ go asariya ra, kal a na nga bankaarayey tooru-tooru. 	 Huan hichi ahi a, kumpipan dan thute a jakin, a puan a botkeka.


Irikoy n'araŋ fansa zunubi gaa k'araŋ ciya adilitaray se bannyayaŋ. 	 Khelhna laka kipan suahtak sakin nong om ua, dikna sikhate na honghita uhi.


Waato kaŋ Bulos ga ba nga ma furo borey do, talibey wangu a se. 	 Huan, Paulain mi laka lut a tup leh nungjuiten a phal kei ua.


Zama a bay kaŋ canse sabbay se no i na Yesu nooyandi. 	 Hajatna jiak in amah a mansak uh chih a thei ngal a.


Araŋ ga di woodin, araŋ biney mo ga kaan, Araŋ biriyey mo ga zay sanda subu tayo cine. Rabbi kamba dabaro ga bangay a tamey se, A ga dukur mo nga ibarey se. 	 Huan, huai na mu ding ua, na lungtang un nuam a sa dinga, na guhte uh leng loupa hing dipdip bangin a pha lihliah ding: huchiin Toupa khut a sikhate lamah a om chih a thei ding ua, a melmate tungah a lungkim kei ding.


A n'ay soolam ka kaa halacandiyaŋ guuso ra, Tibi botogo laalo ra. A n'ay cey sinji tondi daari boŋ, A n'ay taamuyaŋey mo kayandi. 	 La thak ka kam ah koiha, i Pathian phatna: mi tampi in huai tuh a mu ding ua, a lau ding ua, Toupa a muang ding uh.


Ni ma nyumay ka ji tuusu, ka ni boŋ daabu ka koy karayaŋo do, amma ma si ni boŋ bangandi a se, kala waati kaŋ a ŋwa ka haŋ ka ban. 	 Huchiin, kisil inla, kinilh inla, kizepna puan silh inla, phualah va hohsuk in, ahihhangin an bang a nek a a dawn khit masiah a kiangah kithei sak het ken.


Araŋ sappa kaŋ araŋ te da buuyaŋ din ga feeri. Araŋ da Alaahara game ra amaana mo ga fun. Waati kaŋ barzo kaŋ ga faara din ga bisa mo, Araŋ ga ciya taamu-taamuyaŋ hari. 	 Huan, sihna toh na thu khun uh a kiphel dinga, Sheol toh na chiam u leng a piching kei ding, vuakna tuilian a luan suak hun chiangin. Huai hun chiangin a sik denin na om ding uh.


A go, araŋ goono ga mehaw da kusuuma nda yanje, Araŋ ga kar mo da kambe kunkunante laalo. Sohõ binde, araŋ mana mehaw mate kaŋ ga naŋ i ma maa araŋ jindey beene. 	 Ngai un, kihoutheihlouh leh kiselna ding leh, thulimlouhna khuttuma kitum dingin ahi, an na ngawl nak uh: na aw uh tunglama jak dingin hiai niin an na ngawl ngei kei uhi.


D'araŋ ga kande araŋ nooyaŋey, araŋ go g'araŋ ize arey daŋ danji ra mo, araŋ go g'araŋ boŋ ziibandi nda araŋ toorey hala ka kaa sohõ -- araŋ ga hin ka ceeci ay gaa, wala, ya Israyla dumo? Ay ze d'ay fundo, ay, Rabbi, Koy Beero, ay si ta araŋ ma ceeci ay gaa. 	 Na thil tan uh na lan un, na tate uh meiah na pai ua, tuni tanin na milimte tengteng un na kihihnin uh ahi kei maw? Noute thudot ding ka hi ahia, aw Israel inkote aw? A hina ka hin laiteng noute thudotin ka om kei ding, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi.


Yesu ne i se: «Waati kaŋ araŋ ga adduwa, araŋ ma ne: ‹Ya Baaba, ni maa ma ciya ihanna. Ni koytara ma kaa. 	 Huan, aman a kiang uah, Na thum chiang un hichi bangin na chi ding uh, achia: Ka Pa uh, vana om, na min kizahtak hen, Na gam hongtung hen.


Woodin ya Rabbi te-goy no, dambara hari mo no iri diyaŋ gaa.› » 	 Huai tuh Toupa hih ahi, i mit muh uah a lamdang hi, chih, a chi a.


Nuhu binde fatta, nga nda nga izey da nga wando da izey wandey care banda. 	 Huchiin, Noa a pawta, a tapate leh a ji leh a tapate jite leng a kiangah a pawt uhi;


A na buurey dake a boŋ ka sasare Rabbi jine, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 	 Huchi in TOUPA ma ah dohkan tungah tanghoute kizom in a koih; TOUPA'N Mosi thu a piak bang in.


Kulu nda yaadin araŋ ya albarkanteyaŋ no, Araŋ kaŋ yaŋ goono ga duma hari meyey gaa nangu kulu, Araŋ goono ga yeeji nda farkay boy mo i ma koy ka kuru. 	 Tui luanna piaua chi theh jel, bawngtal leh sanengtung khah jel te aw, nuam na sa uhi.


Abigayil to ka maa woodin, a waasu ka buuru kunkuni zangu hinka sambu, da duvan* humbur hinka, da feeji gu kaŋ yaŋ i soola, da jirmay gumbutu gu, da reyzin* fafa zangu, da jeejay takula zangu hinka. A n'i jeje farkayyaŋ gaa. 	 Huan, Abigailin kintakin tanghou beu za nih toh, uain thawl nih toh, belam nga huan dia mansa sipsip toh, vaimim kan buk nga toh, grep gah phou keu bawk ja toh, theipi beu za nih toh a la khawma, sabengtung posak hi.


Woodin sabbay se no ay n'i gooji nda annabey sanney. Ay n'i londi wi d'ay me sanney, Ay ciito fun sanda mate kaŋ cine kaari ga fun. 	 Huaijiakin jawlneitein amaute ka heuh ta; ka kama thute in amaute ka thatta: na vaihawmnate lah khovak pai khe pah bang a ahi.


Boro fo go no Mawon ra, kaŋ a arzaka go Karmel ra. Bora din mo boro beeri no gumo. A gonda feeji zambar hinza, da hincin zambar fo. A ga nga feejey hamney hõse Karmel ra. 	 Maon khua ah mi khat a oma, a neihlelam Karmel tangah a om hi; mi thupi tak ahia, belam sang thum leh kel sang a nei a: Karmel tangah a belam mul a meta.


Kaŋ a na gaasiya sambu ka saabu, gaa no a ne: «Reyzin* haro wo, araŋ m'a haŋ ka no care se. 	 Huan, nou a la a, kipah thu a gen khitin, Hiai la unla, kihawm un;


Rabbi kambe ŋwaari ga beeri. Rabbi kambe ŋwaaro ga yaarutaray te. 	 TOUPA khut taklam tuh pahtawiin a om naknaka; TOUPA khut taklamin hang takin a hih naknak hi.


Araŋ ga ba Yesu, baa kaŋ araŋ mana di a. Araŋ goono g'a cimandi mo, baa kaŋ araŋ siino ga di a sohõ. Araŋ goono ga farhã gumo nda farhã kaŋ ga bisa ciyaŋ, kaŋ to da darza mo. 	 Mu ngeilou piin leng amah na it ua, tuin mu kei mahle uchin leng, amah na gingta ua, kipahna gen tuan theih louh leh thupitakin na kipak mahmah jel uhi;


Obed-Edom mo du dandi kamba. A izey mo du jisiyaŋ fu-izey. 	 Simlam bel Obed-edom tuamin; huan thil koih khawmna un bel a tapate tuamin.


A galley ciya kurmu yaŋ da gangani kogo da batama falulle, laabu kaŋ boro kulu si goro a ra, Adam-ize kulu si no kaŋ ga gana ka bisa a ra. 	 A khopi a segawptaa, gam keu, gamdai, mihing himhim ten louhna mihing ta kuamah phak louh gam a hongsakta.


Kala ni ma ne i se: Yaa no Rabbi ci: Zama araŋ kaayey n'ay furu, i na de-koy fooyaŋ ceeci, i may i se, i sududu i se mo. Amma ay wo, i n'ay furu, i man'ay asariya haggoy mo. 	 hichiin na chi ding hi: Na pipute un a honpaisan jiak uh ahi, pathian dangte a delh ua, a na uh a sem ua, a bia ua, a honpai san ua, ka dan a jui kei ua;


Alfa Eliyezar mo ne soojey kaŋ yaŋ koy wongo do se: «Woodin asariya farilla kaŋ Rabbi ci Musa se no. 	 Huan, siampu Eleazar in kidouna a hoh kidou mite kiang ah, Hiai TOUPA'N Mosi thu a piak dan thuseh ahi:


De-koy yaw fo ma si goro ni do, Ni ma si sududu mo de-koy yaw waani fo se. 	 Kei, TOUPA na Pathian uh ka hi a, Aigupta gam akipan honpi khepa tak: na kam uh lian kat unla, ka hihdim ding ahi.


Amorancey, da Hittancey, da Perizancey, da Hibancey, da Yebusancey do haray borey kulu kaŋ cindi ciine ra, kaŋ yaŋ manti Israyla izeyaŋ no, 	 Huan, Israel suante hi tei lou, Amorte, Hitte, Perizte, Jebuste om sun tengteng te;


Waato din gaa no baabo bay kaŋ saaya din no Yesu ci nga se ka ne: «Ni izo gonda fundi.» Nga bumbo da nga almayaaley kulu mo na Yesu cimandi. 	 Huchiin, apan Jesun a kianga, Na tapa a damta hi, a chih lai ahi chih a theita a; huan amah leh a inkuanpihten a vek un, a gingta ta uhi.Huai tuh Jesun a thillamdang hih a nih veina ahi, Judia gam akipan Galili gama a hongin.


Wala araŋ mana bay kaŋ boro kaŋ se araŋ g'araŋ boŋ no sanda bannyayaŋ zama araŋ m'a gana se, araŋ ya a bannyayaŋ no, nga kaŋ se araŋ go no ga may? Da zunubi se no, a ga kande buuyaŋ. Da ganayaŋ se mo no, a ga kande adilitaray. 	 Hilou hial ding. Kua kiang peuhah leng a thu mang dinga a sikha dia na lut un tuh sihna khopa khelhna sikha hiam, dikna khopa thu mang sikha hiam, a thu na man uh sikha na hi uh chih na theikei ua hia?


Jirbi woodin yaŋ ra, Da alwaati woodin mo ra, Ay ga Tuuri Kambe fo tunandi, adilitaray wane, A ma zay ka fun Dawda gaa. Nga no ga cimi ciiti nda adilitaray te laabo ra. 	 Huai ni ahte leh huai hun chiangin diktatna Hiang David kiang ah ka khang khe sak ding, huai gamah diktak leh diktat takin vai a hawm ding.


sanda yeejo sukutumo, a ga kond'a gata banda nangu fo kaŋ ga hanan kaŋ i ga boosu mun. I ma danji funsu nda tuuri ka yeejo ton. Nango kaŋ i ga boosu mun no i g'a ton. 	 A bawng pumpi toh dainawl lam mun siang ah, vut paihna ah a paipih ding a, sing tungah a hal ding: vut paihna ah a hal ding hi.


Asibti zaaro hane, iri fatta kwaara meyo gaa ka koy gooru yeesa fo me gaa, naŋ kaŋ iri ho hal adduwa teeyaŋ nangu go no. Iri goro ka salaŋ wayborey kaŋ yaŋ margu se. 	 Huan, Khawlniin kulh kongkhak polam ah luigei ah, thumna mun hia ka gintak uah ka hoh ua; huan, ka tu ua, numei hongpai khawmte kiangah thu ka gen uhi.


Ya Rabbi, manti cimi no ni moy goono ga ceeci bo? Ni n'i kar, amma i mana maa doori. Ni n'i halaci, amma i wangu goojiyaŋo. I goono ga ngey hangey sandandi hal i bisa tondi sanday. I wangu ka tuubi. 	 Aw TOUPA, thutak na muh noplam ahi ka hia? Amau na sata, himahleh a lungkham tuan kei uh, amau na hihmanga, na thuzohna a pom nuam tuan kei uh, suangpi sanga sakin a tal uh a taksak ua, a kilehhei nuam kei bikbek uh.


Alwaati woodin kulu, d'i kaa muudu waranka gusamo do, kal i ma gar iway hinne no ka bara. D'i kaa duvan jisiro do ga ba ngey ma kaa butal waygu, kal i ma gar waranka hinne no ka bara. 	 Tehna sawmnih kivum min a hongmuh lai, huai nite a om nung siah, sawmkhat kia a om hil bawm sawmngaa dim khe dinga min uain thau a honmuh laiin, sawmnih kia a om hi.


A ga ciya mo, da ni kaa iri banda, oho, a ga ciya, gomni kulu kaŋ Rabbi ga te iri se, yaadin no iri mo ga te ni se.» 	 Huan, hichi ahi dinga, ka kiang ua na hong tei aleh, ahi, hichi ahi dinga, TOUPAN thil hoih hohhihsak bangjelin ka honhihsak sam jel ding uhi, a chi a,


Boro fo go no araŋ game ra kaŋ jante, wala? To! A ma Almasihu marga arkusey* ce, i ma adduwa te a se ka ji soogu a boŋ Rabbi maa ra. 	 Nalak uah china a om uhia? Saptuam upa samsak uhenla, aman Toupa min a sathau nilh in atung ah thum hen;


Amma goy-teerey din ne ngey nda care se: ‹Woone ya tubukwa no. Wa kaa, iri m'a wi, tubo ma ciya iri wane.› 	 Himahleh, huai loukhohlohmiten, Hiai mi gouluahdingpa ahi; i that ding uh aw: huchiin a gou luahding eia ahi mai ding, a kichi ua.


Araŋ arzakey halaci, araŋ bankaarayey mo, kollo n'i ŋwa. 	 Na goute uh seta hi, na puante uh leikha in nekhinta hi.


Zama ay ga ne araŋ se: ay s'a ŋwa koyne, kala nd'i n'a toonandi Irikoy koytara ra.» 	 Ka honhilh ahi, hiai tuh Pathian gama a taktak a hih ma siah, ka ne nawnta kei ding hi, a chi a.


Woodin sabbay se no Rabbi ne: Ay ga ye ka kaa Urusalima do ka kande suuji. I g'ay windo cina a ra, i ga deedandiyaŋ korfo mo candi ka salle Urusalima kulu ra _cinayaŋ se__. 	 Huaijiakin hichibangin TOUPAN a chi hi: Chitnate toh Jerusalem lamah ka kiknawnta huai sungah ka in lam ahi ding, chiin,


Zaari kulu mo Irikoy windo ra da ngey fuwey ra, i mana jaŋ ka dondonandi ka baaro hanno waazu ka ne Yesu ya Almasihu no. 	 Huan, nitengin Pathian biakin ah leh amau in khawng bangah, Jesu tuh Kris ahi, chiin, thuhilh leh gen a tawp tuan kei uhi.


A na jama gaabo nooyandi tamtaray se, A darza mo yanjekaaro kambe ra. 	 A hatna salah a mansaka, a thupina melma khut ah a mansak nawn hi.


I dunduyaŋo ga hima muusu beeri way, I ga dundu sanda muusu beeri izeyaŋ, Oho, i ga dundu ka duure ham tibi, I m'a ku mo baani samay, faabako si no. 	 A husa ging honhon uh humpinelkai humham bang mai ahi. Humpinelkai lunlai humham bang maiin a ging honhon hi: ahi, a ging honhona, a samat ding uh a man ua, bittakin a pai mang pih ua, kuamahin a honkhe theikei hi.Huai niin tuipi ging hawhaw bangin a tunguah a ging hawhaw ding ua: Huchiin min gam a honet uleh, ngaiin, mial leh mangbatna ngen ahi a, vak lah huaia mitea hihmialin a om hi.


Woodin sabbay se araŋ ma care bine gaabandi, wa care gaa jina-koyyaŋ ra mo, mate kaŋ cine araŋ goono ga te. 	 Huaijiakin, kihasuan chiatin, kitungding tuah chiat un, na hih naknak mahbang un.


Ay izey, wa ye. W'araŋ koyyaŋ te, zama ay zeena bisa naŋ kaŋ ay ga du kurnye. Baa d'ay ne ay mana laakal kaa kurnye gaa, baa d'ay du kurnye cino wo ra, ka izeyaŋ hay mo -- 	 Ka tanute aw, kisa unla pai un; pasal nei dingin lah ka upa lota ngala. Huan, lametna ka nei chi mahleng, tujan mahmahin leng pasal neiin tapate leng nei mahleng,


I koy. I di mate kaŋ a ci ngey se. I na Paska ŋwaaro soola te. 	 Huan, a hohta ua, a kiangua a gen bang takin a muta ua; huan, Paikan Ankuang avabawl uh.


Suleymanu bannyey izey mo neeya: Sotay izey, da Soferet izey, da Peruda izey, 	 Solomon sikhate tate: Sotai tate, Hassopheret tate, Peruda tate;


Manti kusu cinako gonda dabari botogo boŋ, hal a ma kunkuni fo sambu, jare fo ra a ma kusu fo cina goy kaŋ gonda darza se. Jare fa mo, a ma afo cina kayna goy se? 	 Bellei tang khat apan bel khat kilawm taka, bel khat zatna niama zat ding a bawl din belvelpan bellei tungah thu a neikeia hia?


Borey din mo no ga ti Haruna nda Musa din kaŋ yaŋ Rabbi ne i se: «Wa Israyla izey fattandi Misira laabo ra, i kundey boŋ.» 	 Hiaite TOUPAN Aron leh Mosi kianga A sepaihte uh dungzuiin Aigupta gama kipanin Israel suante honpi khia un, a chih te uh ahi uh.


Gaasiyey, da kusey kaŋ ra i ga danji daŋ, da taasey, da hinayaŋ kusey, da fitilley, da kawrey, da cambey, hay kulu kaŋ ga ti wura wane da nzarfu wane, batukoy jine bora n'i sambu. 	 Noute leng, meivu koih nate, maiphiatkuangte, belte, khawnvak koihnate, sikkeute leh belbulte; dangkaenga bawl huai dangkasikin vengmi pawl heutuin a la vek hi.


Ni na ni tamey daŋ i ma Rabbi kayna. Ay torkey kunda no ay kaaru nd'a, Hala tondi kuukey boŋ, Hala yongo Liban carawey gaa. Ay ga sedre* beerey da sipres* suubanantey mo beeri ka zeeri. Ay ga furo saaji tuuri zugu booba ra, Hala lunku-lunkey ra. 	 Na mi sawlte zangin TOUPA na minsesaka, Ka kangtalai tampi toh Lebanon gam gil tang sangte ka hongtungtou ta; huaia Sidar sing sang pipite leh taksing hoih pipite ka phuk ding; a lei hoihna mun gammang a tenna mun gil penah ka lut ding.