A ne Haruna se: «Ni ma yeej'ize fo suuban kalo ra, kaŋ ga te zunubi se sargay. Ma sambu feeji gaaru fo mo sargay summaare kaŋ i ga ton se kaŋ ihinka kulu laru si i gaa, k'i salle Rabbi jine. 	 Huan, Aron kiang ah, Khelh thoihna ding in bawngnou a pa leh a haltum thillat ding in belampa gensiatbei tuaktuak kai inla, TOUPA ma ah lan in.


A na woodin te mo zama a ma nga marga salle nga boŋ se, marga darzante kaŋ sinda tombi kulu, wala suuguyaŋ wala hayey din kulu dumi, hal a ma ciya marga hanante kaŋ sinda taali. 	 Huan, huchia, saptuamte tuh ninbang lou leh, vuai lou leh, huchibang thil mawngmawng pu loua, siangthou leh gensiatbeia om jawa, amah leh amah tuh saptuamte thupi taka a kipiak theihna dingin.


Boro kaŋ ga bakar alfukaarey se goono ga garaw daŋ Rabbi gaa, A g'a bana a se mo da nga gomno. 	 Kuapeuh genthei hehpihna neiin TOUPA adingin a leitawi saka, huan a thil hoih hih amah adin nawn ding.


Alaahara nda Halaciyaŋ go Rabbi jine, Sanku fa binde Adam-izey biney. 	 Seol leh Abaddon TOUPA maah a om uh: mite tate lungtangte bangzah pheta tamzaw ade aw:


Woodin se no ay ga karji sinkita daŋ a fonda gaa, Ay ga cinari te a gaa, Hal a ma si du ka nga fonda gana. 	 A buhlehbal, uain, sathau ka piak leh, a dangka leh a dangkaeng, Baal adia a zat uh, ka hihpungsak chih a theih louh jiakin.


Nebukadnezzar mayray jiiri hinkanta ra no Nebukadnezzar na hindiriyaŋ te. A laakalo binde tun, a jirbo kosu a se. 	 Huan Nebukadnezzar vaihawm kum nih kum in Nebukednezzar in mang a neia; a lungsim a buai mahmaha, a ihmu theita kei hi.


A ga ciya, jirbi banantey ra, Rabbi windo tondo ga sinji tondey yolla gaa, A ma du beeray tudey boŋ, Ndunnya dumey kulu mo ga buti ka koy noodin. 	 Ni nanungte ah hichi ahi dinga, TOUPA in omna tang tuh tang lian tung te ah hihkipin a om dinga, tangneu khakhate tungah leng tawisanin a om ding; huailaiah nam chihte tuh a hoh juajua ding uhi.


Ya Rabbi, ni gomno boŋ ni naŋ ay tondi kuuko ma sinji nda gaabi. Ni na ni moyduma tugu, ay binde boŋ haw. 	 TOUPA aw, nang kon sama; TOUPA kiang mahah hehpihna ka ngen hi:


Samson ne zanka kaŋ goono g'a candi din se: «Naŋ ya du ka bonjarey kaŋ yaŋ ga fuwo gaay ham ka maa, zama ay ma jeeri i gaa.» 	 Huan, Samsonin amah kai naupang kiangah, Hiai in doupen khuam honkhoihsak dih ve, kon ngai deh, a chi a.


Nebukadnezzar mayra jiiri way cindi ahakkanta ra, a na boro zangu ahakku nda waranza cindi hinka ku Urusalima ka kond'ey ka daŋ tamtaray. 	 Nebukadnezzat kum sawm leh giatnaah Jerusalem akipanin mi za giat leh sawmthum leh nih salin api,


Amma Bitros ze ka ne: «Ay si bay, yana faham mo da haŋ kaŋ ni goono ga ci.» A tun noodin ka koy taray tanda ra. Sahãadin d'a, gorongaari ca. 	 Aman tuh, Na thugen ka theikei, a ngaihna himhim leng ka theikei, chiin, a kitheihmohbawl a. Huan, inlim ah a vapawt khia a; huchiin, ak a khuangta hi.


Yayir mo, Manasse kunda boro fo no, a koy ka Jileyad kawyey di ka ne i se Yayir kawyey. 	 Huan, Manase tapa Jairin huai a khuate a vala a, Havot-jiar a sa hi.Huan, Nob in Kenat a vala a, khopelte toh, amah min tam in Nob a sa hi.


Waato kaŋ a ga ba ka bu mo, kala wayborey kaŋ goono ga kay a do ne a se: «Ma si humburu, zama ni na ize alboro hay.» Amma a mana tu i se, a mana saal mo. 	 Huan, a si dekdeka a kianga ding numeiten a kiangah, lauken, pasal na neita hi, a chi ua. Himahleh a dawng het keia, a limsak sam kei hi.


Abisuwa na Bukki hay, Bukki na Uzzi hay, 	 Huan Abisuain Bukki a suanga, huan Bukkiin Uzzi a suanga;


da Rezin izey, da Nekoda izey, da Gazzam izey, 	 Rezin tate, Nekoda tate, Gazzam tate;


Nya-izey kulu go g'araŋ fo. Araŋ ma care fo da baakasinay garbe sunsumyaŋ hanna. 	 Unau tengtengin chibai a honbuk uhi. Tawp siangthouin chibai kibuk chiat un.


Me gaa batama mo kaŋ go a ra haray, nga mo a gonda me kaŋ ga yongo wano guna, azawa kambe haray, da wayna funay haray mo. A neesi mo me ka koy me, kambe kar zangu-zangu. 	 Huang sungnung zopen lutna ding kongpi bel kongpi dang jawnah a om jela, mal lamah leh suahlam ah leng; huan kongpi leh kongpi kikal a teha, tong ja ahi.


Kala Israyla kulu margu Dawda do Hebron ra ka ne: «Guna, iri ya ni biri nda ni basi no. 	 Huchiin Israel tengteng Hebron ah David kiangah a hongkikhawm khawm ua, Ngaiin, na guh leh na sa ka hi uh.


Nin no ga ti ay Irikoyo, ay ga saabu ni se mo. Nin no ga ti ay Irikoyo, ay ga ni beerandi. 	 Nang tuh ka Pathian na hi-a, kipahthu ka honhilh dinga: ka Pathian na hi-a, ka honpahtawi ding hi.Aw, TOUPA kiangah kipahthu hilh un; amah lah a hoih ngala; a chitna lah khantawna om ding ahi ngala.


Gundo din ga ti woone: dumi cindey ciya tubukoyaŋ Israyla borey banda. I te gaaham folloŋ da marguyaŋ hangasinyaŋ mo alkawlo ra kaŋ Irikoy sambu Almasihu Yesu ra Baaru Hanna do. 	 Huaituh hiai ahi, Tanchin Hoih jiakin Kris Jesu ah, Jentelte gouluahpihte, pumpi hiangte, thuchiam tanpihte ahi uhi.


«Wa haggoy da Kohat izey kunda hal i ma si halaci Lawitey game ra. 	 Kohath suan inkuan jaw Levite lak akipan mang mai loua:


Saaya din koyne Yefta ye ka diyayaŋ donton i ma koy Amon izey bonkoono do, 	 Huchiin Jephthain Amon suante kumpipa kiangah palai a sawl nawna:


Waato din gaa Musa ne jama se: «Woone ga ti haŋ kaŋ Rabbi ci ka ne i ma te.» 	 Huan, Mosi in kikhawmkhawmte kiang ah, Hiai ahi TOUPA'N hih ding a thu piak pen, a chi a.


Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: boro kaŋ g'ay cimandi, goyey kaŋ ay goono ga te, nga mo g'i te. Goyey kaŋ ga bisa woone yaŋ mo a g'i te, zama ay go ga koy Baaba do. 	 Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, Kuapeuh hon gingtain thil ka hihte a hih sam ding; hiai sanga thil thupi leng a hih ding, Pa kianga ka pai ding jiakin.


Hala mo ma bo, kuba ma ban. Ni ma bare, ya ay baakwa. Ma ciya sanda jeeri wala ŋwe ize Beter tondey boŋ. 	 Ni a nongnema, limliapte a man matan, ka ngaihnou aw, kihei inla Bether mual tunga zuktal hiam sakhi tuailai bangin omin.


Yaadin no i ga te yeeji fo wala feeji gaaru fo, wala feej'ize fo se, wala mo hincin ize. 	 Huchibangin bawngtal te, belamte, belamnou apa te, kelnou te a min kim ua hih ding ahi.


Zama a na nga kambe salle ka gaaba nda Irikoy. A goono ga boŋbeeray te ka gaaba nda Hina-Kulu-Koyo. 	 Pathian dou dinga a khut a likkhiak jiakin, Thilbangkimhihthei dou dinga kisathei taka a oma,


Kala Musa tun Mowab batamey ra ka kaaru Nebo tondi kuuko boŋ ka koy Pisga yolla boŋ, naŋ kaŋ boro ga hin ka Yeriko fonnay. Rabbi n'a cabe Jileyad laabo kulu ka to hala Dan. 	 Huan, Mosi Moab phai akipanin Jeriko jawna Nebo tang, Pisga tang vumah a hoh tou a. Huan, TOUPAN Gilead gam tengteng, Dan phain a ensaka;


A go, noorey kaŋ iri gar iri hawgarey me gaa Kanaana laabu, iri ye ka kand'ey ni se. Mate se no iri ga wura wala nzarfu zay iri koyo windo ra? 	 Ngaiin, ka ip gong bul ua dangka ka muhte uh leng Kanan gam akipanin na kiangah ka hon tawi ve ua oi: bangchidanin na pu in a dangka hiam dangkaeng hiam ka gu thei maijen ding ua?


Amma a naagu Yerobowam Nebat izo zunubey gaa, naŋ kaŋ a Israyla daŋ i ma zunubi te; a mana fay d'a mo. 	 Himahleh Israelte thil hihkhial saka a hih Nebat tapa Jeroboam khelhnate a belh chintena; a paisan nawnta kei hi.


Jama kulu binde margu zama ngey ma birno wongu, i biney mo ciya afolloŋ. 	 Huchiin Israel mi tengteng pheikhai lualin huai khopi sual dingin a kikhawmta uh.


Kala Rabbi ne Musa se: «Koy ka gaabandi borey se, i ma si bisa ka kaa Rabbi do gomdo se, hal i ra boro boobo ma si halaci. 	 Huan TOUPAN Mosi kiangah, Pai suk inla, mite hilhin, en dingin TOUPA lam a honphu vang kha un, huchiin a lak ua tampi a mangthang kha ding uh.


Yusufu binde na banda bare i gaa ka soobay ka hẽ gumo. A ye i do ka salaŋ i se. A na Simeyon di i ra k'a haw i jine. 	 Huan, aman amau a lehngat sana, a kapta hi; huan, a kiang uah a hong kik nawna, amau a houpih a, a lak ua kipanin Simeon a pi tuam a, a mitmuh un amah gakta hi.


Woodin banda, Haruna ma furo kubayyaŋ hukumo ra ka lin taafe bankaarayey kaa kaŋ yaŋ a daŋ waato kaŋ a furo Nangoray Hananta ra. A m'i jisi noodin. 	 Huan, Aron kihoupihna puan inn ah a lut ding a, mun siangthou a lut lai a puan malngat puansilh a silh a suah ding a, huailai ah a nuse ding hi;


Ay ga Irikoy saabu kaŋ ay mana baptisma te araŋ boro kulu se, kala day Kirisbos da Gayos, 	 Krispa leh Gaia loungal na lak uah mi kuamah kon baptis louh jiakin Pathian kiangah kipahthu ka gen jel ahi;


A na guuso din meyo feeri. Dullu mo ciciri ka fun guuso ra, sanda dudal bambata dullu cine, hala beene batama nda wayna te kubay guuso kaŋ sinda me dullo sabbay se. 	 Huan amah guam khuk thukpi tuh a hongta a; huan huai guam akipanin meikhu, meipi khu bangmai a pawt touta a huai guama meikhu jiakin ni leh huihkhua hihmialin a omta hi.


Waato din gaa Suleymanu na Israyla arkusey margu, da kundey arkusey kulu, Israyla izey kaayey windi jine borey nooya, i ma kaa Urusalima, zama ngey ma kande Rabbi sappa sundurko ka fun d'a Dawda birno ra, kaŋ ga ti Sihiyona. 	 Huchiin Solomonin Israel upate, a nam intek, Isarel suante inkuan intekte tengteng, David khopi Zion akipan TOUPA thukhunna bawm jawng tou dingin Jerusalem khuaah a kaikhawm a.


Yesu binde ye ka salaŋ i se ka ne: «Ay no ga ti ndunnya annura. Boro kaŋ g'ay gana si dira kubay ra hal abada, amma a ga du fundi kaari.» 	 Huan, Jesun a kiang uah thu a gen nawna, Kei khovel vak ka hi; kuapeuh honjui tuh mialah a khosa kei hial ding, hinna vak a nei zo ding hi, a chi a,


Zama i reyzin nya tiksa ya Saduma wane no, Da Gomorata farey wane mo. I reyzin izey ga ti tay wane yaŋ, I fafey ga fottu gumo. 	 A grep phual uh Sodom grep phual, Gomora gama om ahi: a grepte grep sinkha ahi, a gahbomte a kha:


Iri te jirbi boobo kaŋ iri si ga di wayna wala handariyayzey, hari haw bambata mo goono g'iri kar, kal iri na laakal kaa faaba gaa. 	 Huan, ni tampi, nil eng, aksi leng a kimu keia, huihpi petmahin honnuaia, hin himhim ka lamen nawnta kei uhi.


Simeyon kunda wane: Hori ize Safat. 	 Simeon nam laka mi Hori tapa Saphat.


Araŋ ciine ra mo, ya Israyla dumo, wa maa haŋ kaŋ Rabbi, Koy Beero ci. A ne: Wa koy, araŋ kulu! Araŋ ma soobay ka may araŋ toorey se, amma kokor banda haciika araŋ ga ye ka hangan ay se. Amma araŋ si ye k'ay maa hanna ziibandi d'araŋ nooyaŋey, d'araŋ toorey mo! 	 Noute ahihleh, Aw Israel inkote aw, TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Ka thu na ngaihkhiak sin kei uleh tunung chiang inleng na milim na uh sem chiat maita unla; himahleh ka min siangthou bel na thilpiakte u leh na milimte un na hihnin ta kei ding uhi.


Boro kaŋ na nga sanni dunguriyandi, bayray no a se. Nga mo kaŋ gonda biya yeeno ya fahamante no. 	 Kuapeuh a thute sitin theihna a neia: huan kuapeuh lungsim vot akipan theisiam mi ahi.Mi hai nangawn, a daih dide laiin, pila sim ahi: a mukte a chih laiin, pilvang banga ngaih ahi.


Koyey tamey kulu kaŋ yaŋ go bonkoono windo me gaa ga sumbal ka Haman beerandi, zama yaadin no bonkoono lordi ka ne i ma te Haman se. Amma Mordekay mana sumbal, a man'a beerandi mo. 	 Huchiin kumpipa sikhate tengteng, kumpipa kongpi-a omte niamchikin a kun ua, Haman a zahtak mahmah uh: kumpipan lah amah tungtang thu huchibangin thu a peta ngala, Himahleh Mordekai a kun keia, amah zahna a bawl sam kei.


Borey kulu mo kaa zama ngey ma Dawda faali a ma ŋwaari ŋwa za wayna go beene jina. Amma a ze ka ne: «Irikoy m'ay laali d'ay na ŋwaari taba, wala hay fo kulu kaŋ dumi no hala wayna ga kaŋ.» 	 Huchi in sun ahih lai in mi tengteng a hong pai ua David an nesak ding in; himahleh David in, Ni tumma a an nek hiam, thil dang hiam leng a nek a ka nek peuhmah leh Pathian in a lohloh honloh heh; huai sang a thupi in leng, chi in, a kichiam hi.


(Zama i jin ka di Afasos bora Turofimos Bulos banda kwaara ra. I ho hala Bulos kand'a Irikoy windo ra.) 	 Huai main khua ah Ephesa khua a mi Trophima a kiangah a mu ua, Paulain huai mi Pathian biakin ah a lutpih a gingta uhi.


Amma Israyla izey ra Suleymanu mana tam kaa, amma ngey no ga ti soojey kaŋ ga goy a se, d'a laabukoy kayney d'a yaarukomey, da torkey maykoy, da bari-karey. 	 Israel suante bel Solomonin sikhain a bawl tei kei a: galkap mi te, a intekpa te, a mi lian te, a sepaih heutu te, a kangtalai leh a sakol tung tuang pawl heutute ahi jaw uhi.


Oho, i ga jaraw tiŋoyaŋ haw, kaŋ yaŋ sambuyaŋ ga sandi mo, ka dake borey jasey gaa, amma ngey din si ta k'i buti nda ngey kambayzey baa kayna. 	 Puakgik haksatak a bawl ua, mite a suan uh, amau lah a khut zung un leng a suan nuamkei uh.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Edom na gaaba cabe Yahuda dumo se ka banayaŋ goy te, a na taali boobo te mo, za kaŋ a bana i gaa. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin achi a; Edom in Zuda inkote tunga phu la in nakpitak in thil a nahihkhial ahi, amah thu kiaa a tung ua phu alak jiakin.


A goono ga bini i m'a ŋwaayandi nda zanjarmey kaŋ fun arzakanta din taablo boŋ ka kaŋ. Hala baa hansey ga kaa k'a biyey loogu. 	 mi sumhau dohkana khatehnen kia khawng nek a lunggulh a; ui khawngten lah a meima a liah sak sak uh.


A ma kand'ey alfaga do. Nga mo ma jin ka zunubi se sarga wano salle, k'a boŋo dagu, amma a ma s'a fay ihinka. 	 Siampu kiang ah a hon tawi ding a, aman khelh thoihna ding in a lan masa ding a, phelsuahlou in a lu a ngawng ah a hektan ding hi:


Han fo i na sanni fo ciinay te ay se. Ay hanga maa ciina din. 	 Tuin a gukin thil ka kiang a hongtunga, ka bilin huaia huauna a sangta hi.


I na Sawulu nda nga izey biriyey fiji Benyamin laabu, Zela ra a baabo Cis saara ra. I goy hay kulu boŋ kaŋ bonkoono lordi. Woodin banda no Irikoy maa ŋwaarayyaŋ laabo se. 	 Huan, Saula guhte leh a tapa Jonathan guhte Benjamin gam a Zela khua a a pa Kis han ah a vui uh: huan, kumpipa thupiak dungzui in a hih uh. Huan, huai khit in huai gam tungah Pathian a lungkimta hi.


Nga no ga cinaro kulu haw care gaa hal a ma soobay ka tonton ka ciya Irikoy fu hanna Rabbi ra. 	 Amahah tuh suang lep tuam chiat, kituak tak a suktuahin, Toupa ah temple siangthou a suak hi;Noute leng amah ah, Khaa Pathian omna ding huaia lep khawm na hi uhi.


Susubay kulu ay ga soobay ka laabo ra boro laaley kulu halaci, zama i ma taali-teerey kulu halaci Rabbi gallo ra. 	 Jingsang tengin hiai gama mi gilousalou tengteng ka hihmang dinga: TOUPA khopi akipan thilhihkhialte tengteng hihmang dingin.


Kala Yabes arkusey ne a se: «M'iri no jirbi iyye, zama iri ma diyayaŋ donton Israyla hirro kulu me. D'iri mana du faabako kulu, waato din gaa no iri ga fatta ka koy ni do.» 	 Huan, Jabes khuaa upaten a kiangah, Israel gam tengtenga mi ka honsawl tak dih theihna ding un ni sagih honna ngai tadihin: huai hon hondam kuamah a om kei uleh na kiangah ka hongpai khe ding uh, a chi ua.


Merari dumi Yaaziya do haray ga ti Beno da Soham da Zakkur da Ibri. 	 Merari suante, Jaazi lakah Beno te, Soham te, Zakur te, Ibri te ahi uh.


Saaya din ra a farhã Biya _Hanna__ ra ka ne: «Ya Baaba, beene nda ganda Koyo, ay ga saabu ni se, zama ni na hayey din tugu laakalkooniyaŋ da fahamantey se, k'i bangandi zankey se. Oho, ya Baaba, zama yaadin no ga kaan ni se. 	 Huan, huailaitakin Jesu tuh Kha Siangthouin a kipak mahmaha, Pa aw, lei leh van Toupa, nang mi pil leh mi bengvakte kiangah hiai thu na ima, naungekte kianga na than jiakin ka honphat ahi; ahi, Pa, huchibang hih nang ngaihin a hoih ahi.


Abimelek na birno din wongu zaari woodin ra ka birno ŋwa mo. A na borey kaŋ yaŋ go birno ra kulu wi, ka birno bagu-bagu, ka ciiri say-say a boŋ. 	 Huan, Abimelekin khopi huai niin nitumin a suala; huchiin khopi a laa, a sunga mite a thata: khopi a hihse veka: chiin a theh hi.


Amma sargay fey din ra i ga fongu zunubey jiiri ka kaa jiiri. 	 Himahleh, huai kithoihna ah kum tengin khelhnate theihnawnna a hongom nak hi.


Kaŋ i na Esta sanney ci Mordekay se, kala 	 Huan Esther thute Mordekai a hilh ua.


Wayboro bine-hanante-koy ya darza fuula no nga kurnye se, Amma haawi teeko wo ga hima biri ra fumbi. 	 Numei hoih a pasal a dingin manglukhu ah: himahleh zumhuai bawl nu a guhte ah muat na bang ahi.


Kaari iri! May no g'iri faaba irikoy hinkoyey wo kambe ra? Woone yaŋ no ga ti irikoyey kaŋ na Misirancey kulu kar da balaaw kulu dumi ganjo ra. 	 I tung a gik hi! Huai Pathian khut hattak akipan kuain ahia hon hondam ding? Huai Pathian ahi, Aigupta mite gamdaia hi chi chiha hihlum.


Ay mo, kal ay m'ay maa beero fay waani, nga kaŋ i ziibandi dumi cindey ra, ay maa kaŋ araŋ ziibandi i bindo ra. Dumi cindey ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi, waati kaŋ ay hanan araŋ do i jine. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Ka min thupitak, namte laka buah, a lak ua noumau ngeia hihbuah ka siangthousak sin ahi; huchiin a mitmuh ua noutea hihsiangthou a ka om hun chiangin TOUPA ka hi chih a thei ding uh, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi.


Yahudancey tu a se ka ne: «Iri gonda lordi fo, lordo wo boŋ mo a ga hima a ma bu, zama a na nga boŋ himandi Irikoy Ize.» 	 Judaten a kiangah, Ka dan uh khat a om, huai dan bang jelin Pathian Tapaa a kibawl jiakin a si ding ahi, a chi ua, a dawng ua.


Ay na Rabbi ŋwaaray sorro hinza woodin ciine ra, hal a m'a moorandi nd'ay. 	 Huai thil tungtang thuah hon awngsut theihna dingin Toupa thumvei ka ngena.


Wa baaru ci ndunnya dumey ra, Wa fe, wa wongu liiliwal kayandi. Wa fe, wa s'a tugu! Wa ne: I ga Babila ŋwa, i ga Bel kaynandi, I ga Merodak bagu-bagu, I g'a jabuyaŋ himandey haawandi, I g'a toorey bagu-bagu. 	 Nam chih lakah gen unla, phuang un, puanjak khai unla, phuang unla, sel kei un, Babulon lak ahita. Bel bel a zahlak a, a milim a se khinta.


Amma nin wo, Irikoy bora, kala ni ma zuru hayey din se. Ma adilitaray, da Irikoy ganayaŋ, da baakasinay, da suuru, da lalabu mo gana. 	 Himaleh, nang Pathian mipa aw, huai thilte taisan inla, diktatna bang, Pathian limsakna bang, ginna bang, itna bang, thuaktheihna bang, kingaihniamna bang delh zel in.


A kambe ra no fundikooni kulu fundi bara, Hala nda Adam-izey kulu fulanzam funsuyaŋey. 	 Amah khut ah thil hing chiteng kha leh, mihing tengteng hatna a om hi.


Musa binde n'i donton, i boro zambar fo kunda kulu do, i ma koy ka wongu te. Alfa Eliyezar izo Fineyas n'i dum. A konda Nangu Hanna jinay fooyaŋ da kaakaaciyaŋ kaŋ i ga kar mo. 	 Huchi in Mosi in chichih lak a mi sangkhat chiat leh siampu Eleazar tapa Phineha mun siangthou a tui-um-belsuante, thupiakna ding khawng a pengkulte tawi in kidouna ah a hohsak a.


Saaya kaŋ borey maa baaru laala din, i biney sara. Boro kulu mana nga taalam jinay daŋ. 	 Huchi a mite'n huai tanchin hoihloute a zak un, a thuak uhi: huchi in kuamah a kivatna ua kivan a om kei uh.


A ne ciitikoy se: «Araŋ ma laakal da haŋ kaŋ araŋ ga te, zama ciito kaŋ araŋ ga te, manti boro goy no, amma Rabbi goy no. Nga mo go araŋ banda ciiti ra. 	 Na thilhih uh hoih taka ngaihtuah in hih un, mihing adinga vaihawm na hikei ua, TOUPA ding ahizo ngala; vaihawmna ah na kiang uah a tel a tel zel ahi.


Ay goykasino Timotiyos g'araŋ fo, nga nda Lusiyas, da Yason, da Sosipater, ay nya-ka-fo-siney. 	 Ka naseppih Timothi leh ka chipih Lusia te, Jason te, Sosipater te khawngin chibai a honbuk uhi.


Dawda kaa mo nga windo do Urusalima. Bonkoono mo na wayboro wayo din sambu, sanda a wahayey nooya, ngey kaŋ yaŋ a dira ka naŋ i m'a windo batu. A n'i kulle fu fo ra, i m'i batu. A n'i goray hari jisi i se, amma a mana margu nd'ey. I go noodin daabanteyaŋ kal i buuyaŋ, goborotaray ra. 	 Huchi in, David Jerusalem a a in ah a hongpai a; huan, kumpipa'n numei sawm a meite inngak ding a a koihte a pi a, a khum a, a nek ding uh a tumsak a, himahleh a kiang ah a lutkei hi.


Jirbi iddu banda Yesu na Bitros da Yakuba nda Yohanna sambu nga banda ka koy tondi kuuku fo boŋ, ngey hinne. Kala Yesu taka barmay i jine. 	 Huan, ni guk nungin Jesun Peter, Jakob, Johan a pi a, a tuamin tang sang tak ah amau kia a pai touh piha; a ma uah a mel omdan a hongkidangta a.


Ni ga di ibareyaŋ mo ay nangora ra, da yulwa kulu ra kaŋ Irikoy ga Israyla no mo ra. Dottijo zeeno kulu mo si cindi ni dumo ra. 	 Israel mite pathianin hauhsakna a piak hunchiangin ka omna ina thuakna na mu ding hi: huan, na in ah khantawnin tekkun a dam himhim a omkei ding uh.


Boro nooyaŋo ga nangoray soola a se, A ga kond'a mo boro beerey jine. 	 Mihing thilpiakin amah adingin omna a bawla, huan mi thupite maah amah a pi.


Urusalima ra mo Yahuda ize fooyaŋ da Benyamin ize fooyaŋ goono ga goro. Yahuda izey waney neeya: Ataya Uzziya ize, Zakariya ize, Amariya ize, Sefatiya ize, Mahalalel ize, Farisa izey waney do haray. 	 Jerusalem ah Juda tate laka leh Benjamin tate laka kuate hiam a teng uhi. Juda tate lakah: Athaia Uzzia tapa, Zedaria tapa, Amaria tapa, Sephatia tapa, Mehalalel tapa, Peraez tate lakah;


da Rese, nga ga ti gallu bambata din kaŋ go Ninawiya nda Kala game ra. 	 Ninevi leh Kala kikalah Resen khua te a sata! Huai Resen khua kho thupi ahi.


Ni na nangu soola ka jisi a se, A na nga kaajey sinji nda guusuyaŋ, A na laabo toonandi mo. 	 Tangte a lim tuamin a om chiat, ahiangte Pathian sidar singte bang hial ahi.


Hay-jine alborey kulu kaŋ i ga hay ni alman kurey ra, ni g'i fay waani Rabbi ni Irikoyo se. Ni ma si goy kulu dumi te da ni kali hay-jiney, ni ma si ni feejey hay-jiney hõse mo. 	 Na gan honte uh, na belam honte uh laka a pa, piang masa penpente TOUPA na Pathian uh tuam dingin na pe ding uhi; na bawngtal uh a piang masepen na sem dingin na zang ding uh ahi kei, na belam honte uh laka piang masapen mul na met din guh ahi kei.


«Ma salaŋ Zerubabel kaŋ ga Yahudiya may se, ka ne a se: Ay ga beeney da ganda zinji. 	 Juda ukpipa Zerubbabel kiangah, Vante leh lei ka sing dinga


Da ni ya laakal zaaro no ŋwaari gaa, Ma zaama daŋ ni karra gaa. 	 Huan anhai mi na hih leh, na gawl ah temta koih ding na hi.


Amma hari ham kulu kaŋ sinda fata nda kobto mo, kaŋ go teeku ra, wala gooru ra, wala bangu ra, hay kulu kaŋ ga nyooti hari ra, danga fundikooni kulu kaŋ go hari ra kaŋ sinda fata nda kobto, ngey wo fanta hariyaŋ no araŋ se. 	 Tui sung a teng tengteng leh tui a thil hing om tengteng lak ah tuipi ate, lui ate, khate leh lipte neilou photphot zaw, nou ding in thil kihhuai ahi a,


«Ya araŋ ay borey, wa maa, ay mo ga salaŋ. Ya Israyla, ay ga seeda ni boŋ mo. Ay no ga ti Irikoy, ni Irikoyo. 	 Ka mite aw, ngaikhia unla, thu ka gen ding hi; Israel aw, ngaikhia in, ka honhilhchian sak ding hi: kei Pathian, na Pathian ngeingei ka hi.


A duray nga biya ra ka ne: «Ifo se no zamana wo izey goono ga alaama ceeci? Haciika ay ga ne araŋ se, i si alaama no zamana wo borey se.» 	 Huan, amah tuh a lungsimin nakpiin a thum a, Bang achia tulai khangthakten chiamtehna zong uh ahia? Chihtaktakin ka hon hilh ahi, tulai khangthakte kiangah chiamtehna himhim piak ahi kei ding, a chi a.


A ne Dawda se: «Ni bisa ay adilitaray, zama ni n'ay bana nda gomni. Ay wo, goy laalo no ay na ni bana nd'a. 	 Huan, tuniin ka tungah thil hoih na hihdan na hihlanga: TOUPAN na khuta kei a honpiaka leng na hon hihlup louhna ah.


A ne ay se: «Ifo no ni di?» Ay mo ne: «Ay guna, ay di fitilla suntulo kaŋ a kulu wura no. Cambu fo go a boŋ beene da nga fitilla deene iyye beene. Ji dooruyaŋ fondo iyye go no mo, fondo fo deene fo kulu kaŋ go beene se. 	 Huan ka kiangah, Bang na mu a? a chi a. Huan ken, Ngaiin, dangkaeng khawnvak khoihna, a dawna a noubem leh huaia a khawnvak sagihte, huaite a dawna om.


Araŋ ma adduwa te alwaati kulu mo Biya _Hanno__ ra, adduwa kulu dumi da ŋwaarayyaŋ. Araŋ ma woodin haggoy da anniya ka ŋwaarayyaŋ te mo hanantey kulu se. 	 Thumna leh ngetna chitengin bangchik laipeuhin leng Khaah thum un. Huailam pangah tuh misiangthou tengteng adingin phatuamngai leh ngen bilbelin limsak un;


Sanno binde kaŋ Is-boset ci din se, kala Abner futu gumo. A ne: «Ay ya hansi _buuko__ boŋ no, Yahuda wane? Hunkuna gomni no ay go ga cabe ni baaba Sawulu dumo d'a nya-izey kulu, d'a corey mo se, kaŋ ay mana ni no Dawda se. Kulu nda yaadin hunkuna ni n'ay beeri nda taali wayboro wo sanni ra. 	 Huchi in Isboseth thugen in Abner a hehsak mahmah a, Judate ui lutang lei ka hi ahia? Tuni tan in na pa Saula inkuante leh a unaute leh a lawmte tungah chitna ka hihlang a, David khut ah ka hon pekei a; himahleh nang hiai numei tung a khial ding in na hon ngohmawka.


Zama nga kaŋ ga du ay, fundi no a ga du, A ga du gaakuri Rabbi do mo. 	 Kuapeuh honmuin hinna a mu un, Toupa deihsakna tang ding ahi ngal ua.Himahleh kuapeuh ka tunga thilhihkhialin amah kha a hihdik kei hi: kei honhuaten sihna a it uhi.


Zama Irikoy ga Sihiyona faaba, A ga Yahuda galley mo cina. Borey ga goro noodin, a ga ciya i mayray hari mo. 	 A sikhate suanten leng a gouluah ding ua; a min itte a sungah a om ding uhi.


Sawulu batukoy kaŋ go Jibeya, Benyamin wano ra guna kal i ibarey marga go, i manne. I kar ka say ka te afo-fo. 	 Huan, Benjamin gam Gibea Saula galvil miten a en vialvial ua, ngai in, mipiten a zulin a zulkhe zungzung ua, khatlam khatlam ah a kiphu mawimawi uh.


da garenad* himandi zangu taaci mo taaru hinka din se; sasare yaŋ hinka taaru fo kulu gaa, zama i ma tuk'ize gaasiya hinka kaŋ yaŋ go muuley yolley gaa daabu nd'ey. 	 Huai tuamna gial chitek nih adinga pomgranet za lit e khuam dawna nou bial nih tuamna ding gial chitek tuaktuak dinga pomgranet vual nihte.


Macir wande Maaka na ize aru hay kaŋ se i ga ne Peres. A kayno mo maa Seres, kaŋ a ize arey ga ti Ulam da Rekam. 	 Huan Maak Makir jiin tapa a neia, a minin Peres a saa; huan a unaupa min Seres ahi; huan a tapate Ulam leh Rakem ahi uh.


Yesu binde na nga jinde sambu ka ne: «Boro kaŋ g'ay cimandi, manti ay hinne no a ga cimandi bo, amma nga kaŋ n'ay donton mo. 	 Huan, Jesu a kikou a, Kuapeuh hon gingta tuh kei gingta ahi kei, honsawlpa gingta ahi jaw.


Suleymanu goyey kulu binde soola ka boori za Rabbi windo daba sinjiyaŋ hane ka to hala hano kaŋ hane i n'a ban. Yaadin cine no i na Rabbi windo kubandi nd'a. 	 Huan, TOUPA in a bawlkhiak tung ua, kipana a zohtan un, Solomon in ana suktuah sa bang geih ahi. Huchiin TOUPA in pichiin a hita hi.


Sohõ, naŋ kaŋ woodin yaŋ yaafa go, sargay kulu si cindi kaŋ i ga te zunubey se koyne. 	 Huchiin, huchibangte ngaihdamna omna peuh ah khelhna adingin thillat a om nawn kei ahi.


Ay na Titos ŋwaaray k'a donton da nya-ize fo. Titos n'araŋ ŋwa no? Manti alhaali folloŋ ra no iri n'iri dirawo te? Manti ay ce tanka ra no a na nga ca daŋ? 	 Tita ka hasuana, amah toh unaupa ka sawl ahi. Tita-in nou a honhamphatpih himhim hia? Kha kibanga gamta khawm ka hi kei ua hia? Khap kibanga pai ka hi kei ua hia?


Hano kaŋ hane Musa na Irikoy nangora sinji ka ban, a n'a tuusu nda ji, a n'a hanandi, nga nda nga jinayey kulu, da sargay feema mo da nga jinayey kulu. A n'i tuusu nda ji, k'i hanandi. 	 Huchia Mosiin biakbuk a lam khiata, thau a nilh khita, ahihsiangthou khita, a van tengteng leh a maitam leh a tuiumbelsuan tengteng thau nilha, ahihsiangthou niin hichi ahi a;


Araŋ n'araŋ waate ŋwa ndunnya boŋ, araŋ goro kaani ra, araŋ na harram ŋwa ka naasu wiyaŋ zaaro se. 	 Khawvel ah nuamsatakin na awm ua, na kizangbei mawkmawk ua, na thahni un na lungtang uh na taisak uhi.


Waato din gaa no Neyomi bay kaŋ Ruta na bine sinji nga banda koyyaŋ se, gaa no a mana salaŋ a se koyne. 	 Huchiin a kianga pai a tum chiltel chih a theih in a daih santa hi.


Waato kaŋ a di nga nya-izey ra i goono ga boro fo toonye, a furo ka faasa bora kaŋ i goono ga toonye din se ka Misiranca wi. 	 Huan, a lak ua mi khat hihgim thuak lai a mu a, a hona, hihgim thuakpa tuh a phu a laksaka, Aigupta mi tuh a hihlumta hi.


Koy Beero go ni kambe ŋwaaro gaa, A ga bonkooniyaŋ bagu-bagu nga futa zaaro ra. 	 TOUPA na taklama omin a heh niin kumpipate a sattan lemlum ding hi.


Amma a ga hima iri ma farhã ka te bine kaani, zama ni nya izo bu, a ye ka funa. A daray, a ye ka margu.› » 	 Kipak leh nuamtaka om ding ahi vo oi; hiai na nau a sia; a honghing nawna; a manga, i mu nawnta ahi ngala, a chi a, a chi a.


Sanno din kaŋ ne: «a ziji beene,» -- ifo no a ga ne? A ga ne a jin ka zumbu ganda nangu guusey ra. 	 Huchiin, A kah tou, chih tuh, lei mun nuainung pente banga a hongsuk masak phot keileh, bangchi a hita ding leh?


Amma d'ay ga funa gaahamo ra, ay goyo ga te albarka, ay si bay mo wo kaŋ ay ga suuban. 	 Himahleh saa hin ka tan ding hita leh, huai tuh kei din sepgim gah tampi suahna hi ding ahi. Ahihhnagin ka tel ding ka theikei hi.


Waato kaŋ a du lulu fo kaŋ nooro ga baa gumo, a koy ka hay kulu kaŋ go a se neera k'a day. 	 Huan, aman tuh tuikepsuang manpha tak khat a mu a, a neih tengteng a juaka, a leita a.


Guna, alwaato din ra no ay ga ciine bare dumey kulu se, a ma ciya ciine kaŋ ga hanan, Zama i kulu ma Rabbi maa ce, I ma may a se mo da bine folloŋ. 	 Huai hun chianga mite kianga muk siangthou leh ding ka hih jiakin. TOUPa min a loh ua, thukhat sata amah na a sep theihna ding un.


Zama boro kulu kaŋ ga wa haŋ sinda bayray adilitaray sanni ra, zama attaciriya no. 	 Nawitui ne peuhmahin diktatna thu ah theihna a nei ngal kei ua, naungek a hih jiak un.An gum bel piching ading ahi, huaiten a zat gige jiak un sia leh pha theichian dingin a theihtheihnate uh tuh a sin zongsangta uhi.


A ciya binde i dirawo banda, kala borey din mo fatta ka fun dayo ra. I koy ka ci bonkoono Dawda se. I ne Dawda se: «Wa tun ka haro daŋandi nda waasi, zama saawara kaŋ dumi Ahitofel no araŋ boŋ nooya.» 	 Huan, hichi ahi a, a pai tum khit nung un tuileh akipan a hongpawt ua, kumpipa David a vahilh ua; David kiang ah, Pawt khia unla, lui kan pah un, hichi in Ahithophel in hon tum, a chi ua.


Kulu nda yaadin, Irikoy daba gaabikoono si zinji. A kawaatimo ga ti Rabbi ga bay boro kaŋ ga ti nga wane. Koyne, boro kulu kaŋ goono ga Rabbi maa ce ma fay da goy laalo. 	 Himahleh, Pathian suangphum kip tuh ading nalai a, hiai chiamtehna tuh a nei hi: Toupan amah ate athei, chihleh Toupa min lou peuhmah in diktatlouhna paisan hen, chih.


A go no, waato kaŋ Irikoy na batama kwaarey halaci, kal a fongu Ibrahim gaa. A na Lotu fattandi hasarawo ra, waato kaŋ a na kwaarey kaŋ yaŋ ra Lotu go da goray zeeri. 	 Huan, hichi ahia, Pathianin Phaijang khuate a hihman laia, Lota manthatna laka kipanin a sawlkhia hi.


A go mo, woodin banda Dawda na Filistancey kar ka zeeri k'i kaynandi. A na Gat kwaara nda nga kawyey ta Filistancey kambe ra. 	 Huan huai nungin hichi ahi a, Davidin Philistia mite a suala, a zou-a, Gath khua leh a khopelte Philistia mite a suhsaka.


Araŋ ma guna ay kambey d'ay cey. Ay no, ay bumbo. W'ay ham ka maa, zama biya sinda basi nda biri mate kaŋ araŋ goono ga di ay gonda.» 	 Ka khutte ka khepekte en un, kei mahmah ka hi a keihiam! honkhoih unla, thei un; sa leh guh neia non muh bang un khain jaw sa leh guh a nei ngal keia, a chi a.


Amma, waato kaŋ hamo go i hinjey game ra, za i man'a kaama jina, Rabbi dukur jama se. Rabbi na borey kar mo da balaaw bambata fo. 	 Huan, huai sa a nek lai uh, a nek khit ma un, mipite tungah TOUPA a heh mahmaha, mipite hipi thupi mahmahin TOUPAN a gawtta hi.


Wura wala diji sinda hina ka ciya a wadde, I s'a barmay te mo da wura hanno jinay. 	 Dangkaeng leh limlangin a kimpih theikei ua: huai khenna dingin dangkaeng hoih suangmantam leng ahi theikei ding hi.


Israyla fooma mo go ga seeda a gaa. Woodin sabbay se no Israyla nda Ifraymu harta ngey taali beero do, Yahuda mo harta i banda. 	 Israel kisaktheihnain a maah a theihpih a; huaijiakin Israel leh Ephraim a thulimlouhna uah a kisui ding hi.


a kobtey gunayaŋ ga boori, a izey mo iboobo no, a ra mo borey kulu ŋwaari go no, a cire ganji hamey goono ga goro, a kambey boŋ mo beene curey gonda ngey nangora -- 	 a nahte a hoih a, a gah pha mahmah a, huai ah tengteng a ding an a oma; huai nuaiah gama sate a teng ua, ahiangte ah vana vasaten tenna a nei uh:


Ya nin, boro laalo, Ma si gum ka lamba adilante nangora se, Ni ma si a fulanzamyaŋo do halaci mo. 	 Aw giloupa, mi diktat omna dou dingin tang ken; a khawlna mun hihsiatsak hen:


Ma laakal ye ay gaa ka tu ay se mo. Ay bina go ga koy-da-ye te ay dooro ra. Ay go ga duray 	 Melma husa in honhihmangbang; mi gilou-salou nuaisiahnain a honvuk ua, hehin honsawi ngal ua.


Ma seeda haw, ma asariya kawaatimandi ay talibey game ra. 	 Theihsakna thu jial gak inla, dan thu ka sinsakte lakah bilhin.


Woodin mo, Afasos gorokoy kulu bay a gaa, Yahudancey ka guna Garekey kulu. Humburkumay na ikulu di, Rabbi Yesu maa mo goono ga du beeray. 	 Huchiin, Ephesa khua a om tengteng, Judate leh Grikte kiangah leng, huai mi thu a thangta a; huan, a vek un a lau ua, Toupa Jesu min a lianta hi.


Sargayey kaŋ i ga ton yaŋ mo, i ga baa, ngey nda saabuyaŋ sargayey maano, da sargay kaŋ i ga ton kulu wane haŋyaŋ sarga mo. Yaadin cine no i na Rabbi windo goyo kayandi nd'a. 	 Huan, halmang thillatte a tam tela, halmang thillat chih adinga lemna thillat thau te, dawn ding thillat adia te leng a tam mahmah sam hi. Huchiin TOUPA in nasep dan hoih takin a hih uh.Mipite adia Pathianin a bawl thil jiakin Hezekia leh mi tengteng a kipak mahmah ua; up louh pia thil hongom guih a hibehlap ngal a.


Ni m'i kulu daŋ Haruna nda nga izey kambey ra. Ni m'i salle k'i feeni Rabbi jine, zama feeniyaŋ sargay no. 	 Huan huaite tengteng Aron khutah leh, a tapate khutah na koih dia; huaite TOUPA maah vei thillat dingin na vei ding hi.


Rabbi salaŋ Musa se ka ne: 	 TOUPAN Mosi kiangah thu a gen nalaia,


Rabbi sanno kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan TOUPA thu ka kiangah a hongtunga, ka kiangah,


A go no koyne, a handu iddanta ra, kala Irikoy na malayka Jibraylu donton a ma koy kwaara fo do Galili laabo ra, kaŋ maa Nazara. 	 Huan, a kha gukna ah Pathianin angel Gabriel, Galili gama khua khat Nazaret a chih uah,


Dawda ne Acis se: «Day ifo no ay te? Wala ifo no ni gar ay, ni bannya do duumi kaŋ ay go ni banda ka kaa hala sohõ, kaŋ ga naŋ ay ma si koy bonkoono ay koyo banda wongu ra ka wongu nda bonkooni ay koyo yanjekaarey?» 	 Huan, Davidin Akis kiangah, Ahihleh, bang thil ahia ka na hih? Na kianga ka om sung tengin tuni tanin, ka toupa kumpipa melma dou loua ka kik nawn maimah ding na sikha tungah bang na mua ahia oi? A chi a.


I kulu, nangu folloŋ no i ga koy. I kulu fun laabo ra, i ga ye mo ka furo laabo ra. 	 Bangteng mun khat ah a pai ua; bangteng leivui akipan ahi ua, bangteng leivui ah a kik nawn uh.


Saaya din ngey, moodabalkoyey da handariya ceecikoy da Kaldancey da dobokoyey, i furo. Ay na hindiro dede mo i jine, amma i man'ay bayrandi nd'a feerijo. 	 Huchiin mitkhialdawitawite, bummite, Kaldaimite leh asisanmite a hongpai ua: huan a ma uah ka mangka genta hi; himahleh a hilhchetna ka kiangah a kitheisak kei uh.


Sohõ araŋ mo tun araŋ baabey gurbey ra, zunubikooney din izeyaŋ. Araŋ mo ga naŋ Rabbi bine ma koroŋ ka tonton Israyla se. 	 Huan, ngai un, Israelte tung a TOUPA hehna kihtakhuai tak behlap in nou gilou in na pute uh sik in na ding ta uhi.


Alaahara nda halaciyaŋ si kungu, Koyne, boro moy si kungu hal abada. 	 Seol leh abaddon a lungkim ngei kei ua, huan mihing mitte a lungkim ngeikei uh.


Wa haggoy Hezeciya ma si koy ka araŋ candi nda sanniyaŋ ka ne: ‹Rabbi g'iri faaba.› Ndunnya dumey de-koyey ra gonda wo kaŋ na nga laabo boro folloŋ faaba Assiriya bonkoono kambe ra no? 	 TOUPAN honhumbit ding, chi-a, Hezekiain a honkhem khak leh pilvang un. Nam chih pathian laka mi himhimin a gam uh Assuria kumpipa kiangah a humbitta ua hia?


Asariya* dondonandikoy da Farisi* fonda borey mo, waato kaŋ i di a go ga ŋwa nda zunubikooney nda jangal taakoy, kal i ne a talibey se: «Ifo se no Yesu da jangal taakoy, da zunubikooney goono ga ŋwa care banda?» 	 Huan, Pahrisaite laka laigelhmiten Jesun mi khialte leh siahkhonmite kianga a nek a muh un, a nungjuite kingah, Bang chi dan ahia siahkhonmite leh mi khialte kainga a neka a dawn? a chi ua.


Amma d'araŋ ne araŋ si goro laabo wo ra, d'araŋ wangu ka maa Rabbi araŋ Irikoyo sanno 	 Ahihhangin, hiai gamah i omkei ding uh, chia TOUPA na Pathian uh aw na man kei ua,


Sahãadin-sahãadin Yesu maa nga ra kaŋ dabari fo fun nga do. Gaa no a bare ka zagu jama gaa ka ne: «May no k'ay bankaaray ham?» 	 Huan, Jesun, a sunga kipan thilhihtheihna pawt jel tuh a pawt chih a hontheia, mi lakah a kihei vialvial a, Kua ahia huai ka puan khoih? a chi a.


Ifo se no ni goono ga hẽ ni mumuruyaŋo se? Dooro kaŋ ni goono ga maa din si yay ni laala beera sabbay se, Zama ni zunubey baa gumo. Woodin se no ay na hayey din te ni se. 	 Bangdia na liamziak a kap nahia? Na liamna hihdam theih ahi kei, na thulimlouhna a thupi a, na thilhih khelhte a pun ziakin, hiai thilte na tunga hih ka hi.


Zama araŋ kaŋ ga ti laakalkooney, araŋ go ga suuru nda borey kaŋ si caram da bine folloŋ. 	 Nou bel mi pil na hih jiak un mihaite lungkim takin na thuakzou jel ua.


Yaadin cine gaa no Rabbi mo ga dumey wo kulu gaaray araŋ jine hal araŋ ma dumiyaŋ ŋwa kaŋ ga beeri da araŋ, kaŋ i gaabo ga bisa araŋ wano mo. 	 TOUPAN hiai nam tengteng a hondelh khiak sak dia, nou sanga thupijaw leh thilhihtheijaw namte gam na luah ding uh.


Waati kaŋ araŋ maa wongu baaru nda wongu ruubuyaŋ mo, araŋ laakaley ma si tun, zama tilas no kala hayey din ma jin ka te, amma bananta mana to jina. 	 Huan, kidou thu leh kidou thuthang khawng na jak hun chiang un mangbang kei un; huaite hongtung ding him ahi uh; himahleh, tawpna jaw ahi nai ta-dih kei ding.


Da Almasihu go araŋ ra, baa kaŋ araŋ gaahamey ya buukoyaŋ no zunubi sabbay se, kulu nda yaadin araŋ biyey gonda fundi zama araŋ gonda adilitaray _Irikoy jine__. 	 Kris noumaua om ngal leh, khelhna jiakin pumpi a si ahi; kha tuh dikna jiakin a hing ahi.


«Ya-cine no araŋ ga salaŋ Yahudiya bonkoono Hezeciya se d'a, araŋ ma ne a se: ‹Ni Irikoyo kaŋ gaa ni ga de din ma si ni halli ka ne Urusalima si furo Assiriya bonkoono kambe ra bo.› 	 Hichiin Judate kumpipa Hezekia kiangah na chi ding uh ahi, Na muan Pathianin, Jerusalem khua Assuria kumpipa khutah piak ahi kei ding, chiin, hon khem kei hen.


Rabbi ya fundikooni no! W'ay tondo sifa! Wa Irikoy beerandi, ay faaba tondo nooya! 	 TOUPA a hing gige hi; ka suangpi phat in om henla; hon hotdamna suangpi, Pathian pahtawi in om hen:


Ay feejey te boŋdaray tondi kuukey ra nangu kulu, da tudu beerey boŋ. Oho, ay feejey say-say ndunnya fando kulu boŋ. Ceeciko si no, boro kulu si no kaŋ g'i ceeci. 	 Ka belamte tang chih leh mual chih ah a vak mang ua; ahi, ka belamte leitung tengteng ah a na dalh khin uh; limsakmi leh zongmi himhim a om kei uh, chiin gen in, a chi a.


Sanno din binde kaan Absalom se ka boori, hala nda Israyla arkusey kulu mo. 	 Huchi in huai thu in Absalom leh Israel upate tengteng a kipak sak ngial hi.


Yaa no Rabbi ci: Ya Israyla dumo, a go, Ay ga kande araŋ gaa dumi fo kaŋ ga fun nangu mooro, Dumi no kaŋ gay, dumi no kaŋ go no za doŋ, Dumi kaŋ ni s'a ciine bay, Ni si faham da sanni kaŋ i ga salaŋ mo. 	 Ngai un, aw Israel inkote aw, gamla pia kipan, nam na kiangah ka honpi ding, chih TOUPA thu pawt ahi. Nam hat tak, nam ni danglaia kipana, a pau uh na theih louh, a thugen uh na theih theih louh namte.


Ni kambe no ni na ni borey fansa* nd'a, Kaŋ ga ti Yakuba nda Yusufu izey. (Wa dangay) 	 Tuiten a honmu ua, Pathian aw, tuiten nang a honmu ua, a kikou ua; tui thukpite leng a ling uhi.


I ma kande hincin jindi fo mo ka salle zunubi se sargay. I ga woodin yaŋ tonton sargay kaŋ i ga ton kaŋ i ga te duumi din gaa, nga nda nga ŋwaari sarga d'a haŋyaŋ sarga. 	 Khelh thoihna ding keltal khat toh; halmang thillat lat gige, huai a tangbuang thillatte, dawn ding thillatte sim lou in.


Waato din gaa, Haruna na nga kambey salle jama do haray ka albarka gaara i se. Gaa no a zumbu ka fun sargay salleyaŋo do, zunubi se sarga da sargay summaara kaŋ i ga ton da saabuyaŋ sargay. 	 Huan, Aron in mipi lam ah a ban a zak a, a vek un vual a zawl a; huan, khelh thoihna leh haltum thillat leh, lemna thillat a lat khit in a hon pai suk.


I te boŋdaray saajo laawaley ra, Naŋ kaŋ boro kulu si no, I mana du kwaara kaŋ ga goro. 	 Gamdaia gam keu lampi ah a vakvak ua; mihing omna khua himhim a mu kei uhi.


A na kubay ciya nga tuguyaŋ do a windanta. Harey margu-margu yaŋey, Beene batama hirriyaŋ beerey mo no. 	 Huan, khomial bel amah um kimvelna bukta ding a bawl a, tuite, van a meipi sah memouhte kaikhawm in.


Woodin se no ay n'ay futay korna gusam i boŋ, kuro kaŋ i mun laabo ra sabbay se, zama mo koyne i n'a ziibandi nda ngey toorey. 	 Huaijiak in gam tungah sisan a suah ua, a milimte ua a kihihnit jiak un a tunguah ka hehna ka lungdam saka.


Filistancey ye ka kande wurrandi zama ngey ma arzaka ku gooro ra se. 	 Huchiin Philistiaten phaijang a tuam nawn lai uhi.


Zama han kulu kaŋ hane ni fatta ka Cidron gooro daŋandi, ma bay kaŋ han din ni ga bu, kaŋ sinda sikka. Ni kuro alhakko mo ga goro ni boŋ.» 	 Na pawt ni, Kidron lui na kan ni niin na si ngeingei ding chih theiin: na sisan nangmah lutung mahah a om ding, a chi a.


Wa taba ka maa kaŋ Rabbi ya gomnikoy no. Albarkante no boro kaŋ ga de a gaa. 	 A mi siangthoute aw, Toupa laudansiam un: amah laudansiamte a ding in taksapna himhim a om louh jiak in.


Sohõ binde, ya Koyo iri Irikoyo, nin kaŋ fun da ni borey Misira laabu nda kambe hinkoyo, ni du ni boŋ se maa danga hunkuna. Iri na zunubi te, iri na goy laalo goy. 	 Huan tuin, Aw Toupa ka Pathian uh, khut hattaka na mite Aigupta gama kipana pikhepa leh, tuni banga, min thanna kimuhpa, ka khialta ua, gilou takin ka na hihta uhi.


Saaya din alfaga beero Azariya da alfagey kulu n'a guna, a go, kala jiraytaray fatta a sukuto gaa. I n'a tuti da cahãyaŋ. Oho, nga bumbo te waasi ka fatta, zama Rabbi n'a ham. 	 Huan, siampu heutu Azaria leh siampu tengtengin a en ua, ngaiin, a talah a hongphaka, huai akipanin a vik khe pah ua, ahi, TOUPAN a gawt jiakin amah leng kintak mahin a pawtkhe tahi.


Kal a ne i se: «Ifo se no araŋ laakaley tun? Ifo se mo no araŋ goono ga sikka araŋ biney ra? 	 Huan, aman, a kiang uah, Bang achia mangbang na hi ua? Bangdia na lungsim ua ginlahna hongom ahia?


Yaadin no ay na ni guna nangu hanna ra, Zama ay ma di ni hino da ni darza. 	 Na chitna ka hinna sanga a hoihjawk jiakin ka muk in a honphat ding hi.


Zama a mana bay hal ay no ka nga no ntaasu nda reyzin hari da ji. Ay n'a no nzarfu nda wura boobo, Kaŋ yaŋ borey salle Baal* tooro se. 	 Huchiin tuin amah itte muhin a zahlakna ka mukhe ding a, ka khut a kopan kuamahin amah a tankhe kei ding uh.


Bonkoono mo na alfaga beero Yehoyda ce ka ne a se: «Ifo se no i mana Lawi borey lordi ka ne i ma koy Yahuda nda Urusalima ra ka jangal margu, Rabbi tamo Musa jangalo, da Israyla jama wano, hukumo kaŋ gonda seeda se?» 	 Huan, kumpipan siampu lalpen Jehoiada a sama,. a kiangah, Bangdia Levite TOUPA sikha Mosi leh Israel mipite seh theihsakna puanin adia thoh bikhiah seh Juda mi leh Jerusalem mite thoh dinga phut lou na hia?


Ya Misira, a na alaama nda dambara goy yaŋ te ni bindo ra, Firawna* nda nga bannyey kulu boŋ. 	 Aigupta gam aw, amah chiamtehnate leh thillamdangte na sungah a honsawla, Pharo tungah leh a sikha tengteng tungah.


Saaya kaŋ cine Israyla alborey di ngey kankam (zama jama sakulla) kal i soobay ka tugu tondi guusey da gumbey ra, da tondey ra mo, da guusuyaŋ ra, da dayyaŋ ra. 	 Huan, Isreal miten umbitin a om uh chih a kitheih un (mite lah a lunghimoh mahmahta ua) mite kokhuk ah, lou nok ah, suangpi pangah, kulh ah, lei kohawm ah khawng a bu ua.


A ma kayna kaa jiyo gaa kaŋ go a kambe wow ra ka say-say Rabbi jine hala sorro iyye nda nga kambe ŋwaari kambayze fo. 	 Huan, siampu in a khut vei lam a sathau khenkhat a khut tak lam in TOUPA ma ah sagih vei a theh ding;


A koy jina kayna ka kaŋ laabo ra ka te adduwa. A go ga ŋwaaray hala nda haŋ kaŋ ga hin ka te no, saaya din ma bisa nga gaa. 	 Huan, neukhain ma lamah a vapai zeka, leiah a khupboh a, hih theih hi leh, huai hunin amah pel dingin a thuma.


Za araŋ kaayey gaa no araŋ kamba k'ay hin sanney taŋ, araŋ man'i haggoy mo. Wa bare ka ye ka kaa ay do, ay mo ga ye araŋ do. Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. Amma araŋ go ga ne: «Mate no iri ga te ka ye ka kaa d'a?» 	 Na pipute uh damlaia kipan ka thusehte na kilehhei san ua, na jui kei uh. Ka kiangah hongkik unla, na kiang uah ka hongkik ding, sepaihte TOUPAN a chi. Himahleh nou, Koiah i kik ding ua? na chi ua.


Taabal taaci no kambu woone gaa, taabal taaci mo ya-haray kambo gaa, meyo gaa. Taabal ahakku nooya, nangey kaŋ i ga sargayey dumbu i boŋ. 	 Huchiin kongpi sik langkhat ah donkan li a oma, a langkhatah dohkan li a om nawn; kithoihna gohna sek dohkan giat ahi.


Ma fongu day, k'a goyo beerandi kaŋ borey doon. 	 Miten la a asak uh, a thilhih hihlian dingin theigige in.


Yesu ne nga talibey se mo: «Jirbiyaŋ go kaa kaŋ yaŋ ra araŋ ga beeje araŋ ma di zaari folloŋ Boro Izo zaarey ra, amma araŋ si di a. 	 Huan, nungjuite kiangah, Mihing Tapa damlai ni khawng ni khat bek na muh nop ni uh a hong om ding, himahleh na mu kei ding uh.


Wa fongu nda dambara goyey kaŋ a te. Wa fongu a dabari goyey d'a meyo ciiti sanney mo. 	 Aw nou a sikha Israel chi, nou a mitelte, Jakob tate.


Harim izey, zangu hinza nda waranka. 	 Harim tate, za thum leh sawmnih.


Amma d'araŋ si du goojiyaŋ, kaŋ boro kulu ga du nga baa a ra, yaadin gaa araŋ ya zina izeyaŋ no, manti halal izeyaŋ. 	 Ta chihna teng loha, sawina pen loh loua na om unbel, ta tak hilouin, sawn na hi ua kei dia.


Bine kaŋ ga maa kaani ga moyduma farhandi, Amma bine saray do no, a bina ga fun. 	 Lungtang nuamin mel kipak a bawla: himahleh lungtang dalhna jiakin lungsim a puakkham hi.


Hala day hay fo laalo kaŋ iri boŋ, da takuba no, wala ciiti, wala balaaw, wala haray, iri mo, d'iri kay fuwo wo jine, da ni jine mo (zama ni maa go fuwo wo ra), d'iri n'iri jinde tunandi ni gaa iri taabo ra, ni mo ga maa ka faaba te. 	 Ka tunguah thil hoihlou, namsaua vaihawmnate hiam, hi te hiam, kial te hiam a hong tun leh hiai in chin ah leh na maah ka hongding diing ua (hiai in ah lah na min a om ngal a) ka mangbat na uah nang kon sam ding ua, nang nonna ngaihkhiak sak in non hondam ding, chiin


Nga mo kaŋ n'iri soola haya din se ga ti Irikoy, kaŋ n'iri no Biya _Hanno__ a ma ciya daymi kayandiyaŋ. 	 Huan, huaia mahmah dinga honsutuahpa Pathian ahi, khamna kha honpepa.


Borey kaŋ yaŋ na hawandiyaŋo wo te mo ga bisa boro waytaaci. 	 Huai thubawlte sawmli sanga tamjaw ahi uhi.


Yonata binde na sarti sambu nga nda Dawda windo game ra ka ne: «Rabbi g'a ceeci Dawda ibarey kambe ra.» 	 Huchiin Jonathanin, David melmate lakah TOUPAN a phut ding chiin David inkote kiangah thu a khung a.


A ne mo Yehosafat se: «Ni ga koy ay banda Ramot-Jileyad wongo do, wala?» Yehosafat ne Israyla bonkoono se: «Ay ya ni cine no, ay borey danga ni waney no, ay bariyey mo sanda ni waney cine yaŋ no.» 	 Huan Jehosaphat kiangah, "Ramoth-gilead ah galdou ding in ka kiangah na kuan diam? " achi a. Huan Jehosaphat in Israel kumpipa kiangah, "kei leh nang, ka mite leh na mite pum khat ihi ua, ka sakol leh na sakol pumkhat ahi ve ua le" achi a.


i boro way no ize alboroyaŋ Haman Hammedata izo se (nga kaŋ ga ti Yahudancey ibara) -- i n'i kulu wi, amma i mana kambe dake arzaka baa afolloŋ gaa ka ku. 	 Judate melmapa Hammedatha tapa Haman tapate, a that ua; himahleh gallak ah a khut uh a nga kei uhi.


Negeb* borey binde ga Isuwa tondo mayray ŋwa, Safela* borey mo ma Filistancey ŋwa. I ga Ifraymu laabu toorimo ŋwa, da Samariya wano mo, Benyamin mo ga Jileyad mayra ŋwa. 	 Sim lam miten Esau tang a tang ding ua; gam phaijanga miten philistia gam a tang ding ding uh: Ephriam lou leh Samari lou a tang ding uh: Benjamin in Gilead gam a tang ding.


D'araŋ goono ga Koyo asariya toonandi nda cimi, mate kaŋ a go Irikoy Tira Hanna boŋ, wo kaŋ ne: «Ni ma ba ni gorokasin danga ni boŋ cine», yaadin gaa ni goono ga te haŋ kaŋ ga boori nooya. 	 Himahleh laisiangthouin, Nangmah na kiit bangin na vengte na it ding ahi, chih kumpi dan na zop uleh, na hih hoih uh;


Amma d'araŋ mana tira kaŋ a hantum cimandi, mate no araŋ ga te k'ay sanno cimandi?» 	 Himahleh, a thu gelh lah na gingta ngal kei ua, bangchin ka thu na gingta ding ua? a chi a.


Adoni-Bezek mo ne: «Bonkooni wayye kaŋ i n'i kambe nyaŋey d'i ce nyaŋey dumbu, ay taablo cire no i g'i ŋwaaro kumna. Sanda mate kaŋ cine ay doona ka te, yaadin mo no Irikoy n'ay bana nd'a.» I kand'a Urusalima*; noodin no a bu. 	 Huan, Adoni-bezekin, kumpipa sawmsagih khutpi leh khepi tan khiakten ka dohkan nuaia anneng a tawm nak ua: ka hihbang geiha Pathianin honthuk eita ve, a chi a. Huan, Jerusalem khua ah a pi ua, huailaiah a sita hi.


Albarkey mo kaŋ yaŋ ga te ni se, ka ni to, da ni na hanga jeeri Rabbi ni Irikoyo se, ngey neeya: 	 Huan, TOUPA na Pathian uhthu na pom peuhmah uleh hiai vualljawlna tengteng na tunguah a hongom dinga, a honjui jui ding hi.


Farisi fonda borey mo ci ngey nda care se ka ne: «Araŋ di kaŋ araŋ si ga du hay kulu! Guna, ndunnya kulu koy a banda.» 	 Huchiin, Pharisaiten, Thei un, bangmah na hih theih louh uh, en un, khovelin amah a juita hi, a kichi ua.


D'iri haggoy ka lordey wo kulu te Rabbi iri Irikoyo jine, a ga ciya iri se adilitaray mo, danga mate kaŋ cine a n'iri lordi nd'a.» 	 A thu honpiak banga TOUPA maa thupiak tengteng jui dinga I pilvan leh ei a dingin damna ahi ding hi, na chi ding uhi.


Israyla Irikoyo no ka ci, Israyla tondo salaŋ ay se, Nga kaŋ ga borey may adilitaray ra, Nga kaŋ goono ga mayray te Irikoy humburkumay ra. 	 Israelte Pathian in a gen a, Israelte Suangpi in: Mi tung a diktak a vaihawm sek pa, Pathian laudan siam kawm a vaihawmsekpa.


«Bora din kaŋ ga ti laabo koyo salaŋ iri se da futay, a go ho hala iri wo laabu ma-cararayaŋ no. 	 Huai mi a gam heutupa un, khauh takin a honhoupih a, galguk hi dingin hon gingta.


Yaadin no a na fitilla iyya te d'a, d'a kambey d'a ziibi kuyaŋ taasey mo da wura zalla. 	 Huan a khawnvak sagihte, a meihalnate leh a meivu kuangte, dangka-eng tak in a bawl hi.


Woodin sabbay se no a ga ciya, Rabbi ni Irikoyo ga ni no fulanzamay ni ibarey kulu gaa ni windanta, laabo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no tubu hari din ra, a ma goro ni wane. D'a na woodin te mo, woodin banda ni ma Amalek fonguyaŋo tuusu hal a ma daray beena cire. Ni ma si dinya fa! 	 Huaijiakin hichi ahi dinga, TOUPA na Pathian un luah dinga gam a honpiak hun chiangin, na kim ua na melmate tengteng uh laka TOUPA na Pathian un galmuanna a honpiak hun chiangin vannuaia Amalekta theihgigena na hihmang geih ding uh ahi: na mangngilh ding uh ahi kei.


A ga ciya mo, han din hane, ay ga ceeci ay ma dumi kulu kaŋ ga kande Urusalima gaa wongu halaci. 	 Huan huai ni chiangin hichi ahi dinga, Jerusalem dou dinga hongkuan namte tengteng hihse dingin ka zong ding.


Ifo se no ni go ga ni moyduma tugu ay se, Ni go ga ay himandi ni ibare no? 	 Bangdia na mai sela na melma dia honbawl na hia?


Amma araŋ wo, i ga ne araŋ se Rabbi alfagayaŋ. Borey ga ne araŋ se iri Irikoyo goy-teeriyaŋ. Araŋ ga dumi cindey arzakey ŋwa, I darza mo ga ciya araŋ fooma hari. 	 Nou bel, Toupa siampute, chiha, lohin na om ding uh: miten I Pathian nasemmite a on chi ding uh; namchih sum na ne ding ua, a thupina uh na suang ding uh.


Daahir, ay g'araŋ fundey kuro ceeci araŋ do, ay g'a ceeci alman kulu do, da boro kulu do mo. Boro kulu nya-ize kambe ra mo no ay ga boro kuri ceeci. 	 Huan, na sisan uh, na hinnate uh sisan phu, ka la ngei ngei ding; sa chiteng lakah ka la ding: mi lakah leng. Mi chih a unaute uh lakah, mi hinna phu ka la chiat ding;


Gaakuri gonda hiila, sogoyaŋ mo hari yaamo no, Amma wayboro kaŋ ga humburu Rabbi, i g'a sifa. 	 Deihsakna khemnain a dima, huan kilawmna bangmahlou ahi: himahleh numei TOUPA laudan siam, phatin a om ding hi.A khuta gahte amah pia un; huan kongpite ah a thilhihten amah phat hen.


Beeje mo si boro haawandi, zama Biya* Hanna, kaŋ Irikoy n'iri no, n'iri biney toonandi da Irikoy baakasina. 	 Huan, lametnain tuh honzahlaksak kei, huai Kha Siangthou i kiang ua honpiak pansana Pathian itna i lungtang ua suna a om tak jiakin.


Rizpa, Ayya ize way na zaara-zaarayaŋ sambu ka te nga boŋ se daabiri tondo boŋ, za heemar sintina kala waati kaŋ beene hari kaa ka kaŋ buukoy boŋ. A mana ta beene curey ma zumbu i boŋ zaari, wala ganji ham ma kaa i gaa cin ra. 	 Huan, Aia tanu Rizpa in saiip puan a la a, buh lak tung a kipan tui in amau a hon buah tan a a omna ding in suangpi tungah a phah a; a tung ua sun chia tung a leng vasate tuk leh zan chia gam sate om leng a phalkei.


Yaadin cine mo no a na nangu hanna furoyaŋo do mo te. Meyo kambey zeytun bunduyaŋ no, kambu taaci koyyaŋ no. 	 Huan, biakin lutna ding in a bang seh li suah seh khat chia in oliv kongpi khuam a bawl laia;


Danji go ga koy a jine, A g'a ibarey kaŋ go g'a windi ton. 	 A ma lamah mei a paia, a kima amah galte tuh a kangmang hi.


Ya Rabbi, m'ay fundo faaba meyey kaŋ ga tangari te yaŋ gaa, Da deene kaŋ ga halli mo gaa. 	 Toupa aw, muk juautheite lakah leh lei mi khemhat lakah ka hinna humbit in.


A mana yadda nd'i saawara nd'i te-goyey mo. Arimatiya kwaara boro no, kaŋ go Yahudiya laabo ra; a goono ga Irikoy koytara hangan. 	 A vaihawm uah leh a thil hih uah leng a kiawi kei him a. Pathian gam a lamen gige a.


Wandiya, da ni si bay, Nin kaŋ ga boori nd'i kulu wandiyey game ra, Kala ni ma tun ka almaney ce gana. Ma ni feej'izey kuru hawjiyey bukkey do. 	 Na theih kei leh, Aw nang numeite laka kilawmpen, ganhonte khapte juiin kuan khia inla, belamchingte puanin kiangah na kelnoute vakin.


Yaadin no a na nga nya-izey sallama nd'a. A ne i se: «Araŋ ma te laakal araŋ ma si yanje fonda boŋ.» 	 Huchiin a unaute a sawlkhia a, a paita ua; huan, aman a kianguah, lampia kinalou dingin pilvang un, achi hi.


Araŋ wo munaficey! Araŋ ga hin ka ndunnya nda beena baaru fay-fay, amma zamana wo, ifo se no araŋ si hin k'a fasara? 	 Nou lepchiah te aw, khovel leh van omdan leng na genchian thei ngal ua, bangchia tulai hun gen chian siam lou na hi ua?


Araŋ ga ne: ‹D'iri go no iri kaayey jirbey ra, doŋ iri si margu nd'ey ka annabey wi.› 	 I pipute damlai a na om hihta leng, Jawlneite sisan a suahna ua panglou ding hi hang a, na chi uh.


Manti woodin hinne mo no, amma Almasihu margey no k'a suuban a ma naaru iri banda gomno din ciine ra. Iri go ga goyo wo te Rabbi bumbo darza se da mo iri m'iri himma cabe se. 	 Huchi lel leng ahi keia, Toupa thupina ding leh ka hoihdeihna uh ensak dinga hiai hehpihna thu a ka nasepna ua kou kianga zin vialvial sam dinga saptuam pawlte seh sam him leng ahi hi.


A na koray dumi fo mo te da wura danante, i boro zangu hinza. I kulu gonda kilo hinza da jare cine koray fo ra. Bonkoono n'i daŋ faada kaŋ se i ga ne Liban tuuri zugay faada ra. 	 Huan, dangkaeng sek pekin lum za thum a bawla; lum khata dangkaeng maneh thum a deih a: huaite kumpipan Lebanon gammang In-ah a koih a.


Zama ay mo, boro fo dabari ra no ay go, soojeyaŋ go ay bumbo dabaro ra mo. Ay ga ne woone se: ‹Koy!› -- kal a ma koy. Ay ga ne afo se: ‹Kaa!› -- kal a ma kaa. Ay ga ne ay bannya se: ‹Ma te woone!› -- kal a m'a te.» 	 Kei leng mi thu a om ka hi a, ka nuaiah sepaihte a om ua, nang, Pai in, ka chihleh, a pai jel; mi dang kiangah len, Nang hongpai aw, ka chih leh, a hongpai jel; ka sikha kiangah leng, Hiai hih in, ka chih leh, a hih jel, chiin a dawnga.


I tun Rissa ka koy zumbu Kehelata. 	 Huan, Risa a kipan a pawt ua, Kehelatha ah giahbuk a sat uh.


Kala Rabbi ne ay se: I jindaw kusu cinakwa se, darza nooru hanno nooya, kaŋ i n'a ciya ay nooro. Ay mo na nzarfu noor'ize waranza din sambu k'i jindaw kusu cinakwa se Rabbi windo ra. 	 Huan TOUPAN ka kiangah, Ka man dia seh uh, man hoih belvelmi kiangah khia in, a chi a. Huan, dangka sekel sawmthum tuh ka laa TOUPA ina, belvelmi kiangah ka khia hi.


Amma a go, i ga afooyaŋ cindi a ra kaŋ ga du ka yana, ize aru nda ize way yaŋ. A go, i ga fatta ka kaa araŋ do, araŋ ga d'i muraadey d'i goyey mo. Araŋ ga du bine gaabandiyaŋ yaamaryaŋ, masiiba kaŋ ay ga candi ka kande Urusalima gaa din boŋ, sanda hay kulu kaŋ ay candi ka kande a gaa nooya. 	 Himahleh ngai in, huai laia om sun pi khiak dingte nutsiatin a om ding ua, tanute leh tapate leng: ngai un, a kianguah a hongpawt khe ding ua, a omdan uh a thilhihte na mu ding uh, huan Jerusalem tunga thil hoih lou ka hontut thu ah lungmuanin na om ding ua, a tunga ka hontut tengteng thu ah leng.A omdan u leh a thilhihte uh n amuh hun chiang un a honlungmuan ding uh; a tunga ka thilhih tengteng hih san neilouin ka hih kei chih na thei ding uh chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi, chiin.


Alfagey do haray i gonda Yedaya, da Yehoyarib, da Yacin. 	 Huan siampute ah; Jedai, Jehoiarib; Jachin;


Naŋ ni nya da ni baaba ma maa kaani, Waybora kaŋ na ni hay, ma naŋ a ma farhã. 	 Na nu leh na pa kipaksak inla, nang honsuangnu nuamsasak in.


Manasse izey hirro gaa mo i du Bayt-Seyan da nga kawyey, da Taanak da nga kawyey, da Mejiddo da nga kawyey, da Dor da nga kawyey. Woodin yaŋ ra no Yusufu Israyla ize kunda go da goray. 	 Huan Manassi tate gamgi chinah, Beth-sean leh, a khopite, Taanak leh a khopite, Megiddo leh a khopite, Dor leh a khopite, Hiaite ah Israel tapa Joseph tate a teng uhi.


Waato kaŋ i koy ka to yongo fando do, kala annabi jama go, i kubay d'a. Irikoy Biya mo zumbu a boŋ da hin beeri. A na annabitaray te mo i banda. 	 Huchiin tang atun uleh, ngaiin, jawlneiten a nakituahpih ua; huan, TOUPA kha nakpi takin a hongtunga, a lasakna uah a tel teita hi.


Mate no i na woodin lasaabu nd'a? Waato kaŋ a go dambangante, wala waato kaŋ a mana dambangu? To. Manti a dambanguyaŋo banda, amma za i man'a dambangu no. 	 Huai bangchi seh ahia leh? A zeksum nungin hia, a zeksum main? A zeksum nungin ahi keia, a zeksum ma in ahi jaw hi.


Wala araŋ mana sanno wo kaŋ go Irikoy Tira Hanna ra caw no? ‹Tondo kaŋ cinakoy wangu, nga no ciya cinaro boŋo. 	 Hiai laisiangthou na sim kei ua hia? In lam mite suang deihlouhpen, huai mahmah a ninga suang phatuampen a honghita hi.


A ga ciya mo, d'a fun boro sintina windo ra, a ga hin ka te a ma koy ka te boro fo se wande. 	 Huan, a in akipan a pawt nungin midang a vanei thei ding hi.


Woodin se no Dawda mana konda sundurko nga banda ka furo Dawda kwaara ra, amma a kamba nd'a k'a daŋ Gat kwaara bora Obed-Edom windo ra. 	 Huchiin Davidin David khopi sungah bawm a kiangah a suanta keia, Git mi Obed-edom in sungah a tuam puak zota hi.Huan Pathian bawm bel kha thum Obed-edom inkote kiangah a in sungah a oma: huan TOUPAN Obed-edom leh, a neih tengteng a vualjawlta hi.


Aser hirro gaa mo, wayna funay ka koy wayna kaŋay kambo: Naftali baa no. 	 Asherte tan toh a kigiin suahlam leh tumlam sangah tan khat Naphtalite tan ahi.


Waati kaŋ ni ga harey daŋandi, ay go ni banda. Waati kaŋ ni ga isey daŋandi mo, i si ni gon. Waati kaŋ ni ga gana danji bindi ra, a si ni kukure, Danji beela mo si di ni gaa. 	 Tuite na ngah tan lai un leng na kiang uah ka om dinga; luite na ngah tan lai un leng a hontum kei ding hi: meia na pai tan lai un leng ka honhun kei dinga; meikuangin leng a honliau kei ding hi.


Sohõ mo ay goono ga kay ne i m'ay ciiti alkawli beeja boŋ kaŋ Irikoy sambu iri kaayey se. 	 Huan, Pathianin ka pipute uh kianga thu achiam lametna jiakin hiaiah tuin vaihawm sakin ka ding ahi,


Kala Suriya bonkoono Ben-Hadad na nga wongu marga kulu margu. Koy waranza cindi hinka go a banda da bariyaŋ da torkoyaŋ. A binde kaaru ka wongu daaga sinji Samariya se k'a wongu. 	 Huan, Suria kumpipa Benhadad in a sepaih te tengteng a kaikhawm veka: kumpipa sawmthum leh nih a tel ua, sakol leh kangtalai te toh a kuan tou a, Samari khua ava um a, a suala.


A go ndunnya ra, nga mo no na ndunnya te, amma ndunnya man'a bay. 	 Amah tuh khovel ah a om, khovel amah siam ahi, ahihhangin khovelin amah a theikei hi.


I goono ga borey lordi ka ne: «Saaya kaŋ cine araŋ di araŋ Rabbo Irikoy sappa sundurko kaŋ go Lawitey alfagey boŋ ga jare, saaya din gaa no araŋ mo ga tun araŋ nangey ra k'i banda gana. 	 TOUPA na Pathian uh thukhun bawm leh siampute Levi chiten a jawn lai uh na muh hun chiang un na omna ua kipan kisuan unla, na jui ding uhi.


Eliyezar, Haruna ize na Putiyel ize way fo hiiji. Nga mo na Fineyas hay a se. Borey din no ga ti Lawiyancey waney, ngey kaayey boŋ, i almayaaley boŋ. 	 Huchiin Eleazar Aron tapa in Putiel tanute laka khat jiin a neia; Phineha a neihsak: a inko dungzui un hiaite Levite pate ahi uhi.


A izey ga mooru baani goray. Faada meyo gaa i n'i kankam, I sinda faabako mo. 	 A tate bitna akipan gamla pi ah a om ua, huan kongpi ah hihgawpin a om uh, kuamah amaute suakta ding a om sam kei uhi.


A na Yahuda lordi ka ne i ma Rabbi ngey kaayey Irikoyo ceeci, i ma asariya nda lordey haggoy. 	 Gamdang pathian maitamte leh mun sangte a lamang a, suangphuhte a huchima, Asermite a hihtama;


Nga mo na Yohanan Kareya izo da wonkoyey kulu kaŋ yaŋ go a banda, da jama kulu ce, ibeeri gaa, ikayna gaa. 	 Huchiin, Kare tapa Johanan leh a kianga sepaih heutu om tengteng leh sepaih tengteng, neupena akipana lianpen tanin a sama, a kiang uah,


Ni ya booriyankoy no, ni ga booriyaŋ goy te mo. M'ay dondonandi ni hin sanney. 	 Nang na hoiha, thil hoih leng na hiha: na thusehte honhilhin.


Rabbi ga sintin ka Yahudiya kawyey faaba, zama Dawda kunda darza da Urusalima gorokoy darza ma si beeri ka fooma Yahudiya boŋ. 	 TOUPAN a masain Juda puaninte leng a hondam ding. David inkote thupina leh Jerusalema tengte thupina Juda tunga kiliksak louhna dingin.


Iri goono ga hayey din hantum mo zama iri farhã ma kubay. 	 Noute na kipahna uh a bukimna dingin hiai kongelh uhi.


Amma ay ga ne araŋ se: araŋ ma ba araŋ ibarey. Araŋ ma gaara hanno te araŋ wowkoy se. Ngey kaŋ yaŋ ga wangu araŋ, araŋ ma te i se ihanno. Araŋ ma te adduwa araŋ taabandikoy se, kaŋ yaŋ goono g'araŋ gurzugandi, 	 Ken jaw ka honhilh ahi, na melmate uh it unla, a honsawite thum sak un;


Manasse mo kani nga kaayey banda. I n'a fiji nga bumbo windo ra. A ize Amon te bonkooni a nango ra. 	 Huchiin Manasi bel a pi leh pute kiangah a ihmu a, amah in ah a vui ua; huan, a tapa Amon a sikin a lalta hi.


Rabbi tu malayka kaŋ goono ga salaŋ ay se din se da gomni sanniyaŋ, kaŋ ga bine gaabandi. 	 Huchiin TOUPAN thuhoihte, thu lungmuanhuaitea kei honhoupih angel a dawnga.


I salaŋ Urusalima Irikoyo boŋ danga ndunnya dumey toorey kaŋ borey kambey te cine. 	 Jerusalem Pathian mihing khuta bawl khovel pathian bang lel phetin a gen uh.


Kookari mo ga kande zaama gosiyaŋ ra, gosiyaŋ ra zaama mo ga kande beeje. 	 Kuhkalnain theihtelna a tuna, theihtelnain lametna a tun chih theiin;


Laalante no zaaro kaŋ ra i n'ay hay. I ma si hano kaŋ hane ay nya n'ay hay din albarkandi. 	 Ka piankhiak ni hamse thuakin om hen, ka nn a honpiaksak ni vualjawlin om dah hen.


Jirbey din banda iri n'iri jinay soola ka koy Urusalima. 	 Huan, huai nungin ka van uh ka bawl ua, Jerusalem khua ah ka hohtou ua.


A go mo, jirbey din ra han fo, kaŋ Yesu goono ga dondonandi, kala Farisi* fonda boroyaŋ nda asariya dondonandikoyaŋ go ga goro noodin. I kaa ka fun Galili kawye kulu ra, da Yahudiya laabo ra da Urusalima kwaara. Rabbi dabaro go Yesu boŋ baani nooyaŋ se mo. 	 Huan, hichi ahia, huai lain, ni khat tuh, thu a hilh a. Huan, akiangah Pharisaite leh dan siam te tuin a om ua, huaite tuh, Galili leh Judia gam kho teng akipana hongpai ahi ua; huan mi hihdamna dingin Toupa thilhihtheihna a kiangah a om.


Dwa kaa ka zumbu Misira laabo kulu ra ka Misira laabo daabu hal a hirrey kulu me, i ga futu mo gumo. Za doŋ do mana bay ka te yaadin cine, i dumi si ye ka te mo koyne. 	 Huchiin Aigupta gam tengteng tungah khaukhupte a paitou ua, Aigupta tuipiau tengah a khawl ua: chimtakhuai mahmah uhi; ama lam uah huchibang khaukhup amau bangin a om keia, anunglam un leng huchibang a om samkei ding hi.


Ay binde margu da wayboro annabo. Nga mo te gaa-hinka, hal a na ize alboro hay. Kala Rabbi ne ay se: «M'a maa daŋ: Wa waasu ka kom! Wa cahã wongu arzaka gaa! 	 Huan, jawlneinu kiangah ka hoha, huchiin aman nau a paia, tapa a neita hi. Huchiin TOUPAN ka kiangah A minin Maher-shalal-hash-baz sain.


Ifraymu ra borey kaŋ yaŋ i kaajo ga sinji Amalek ra zumbu ka kaa. Araŋ banda mo, Benyamin da nga jama kaa. Macir ra no mayraykoyey fun. Zabluna ra mo borey kaŋ yaŋ goono ga jine bora goobo gaay fun. 	 Amalek zungzamte bel Ephraim akipanin a hongpai suka; Benjamin, na mite laka miten nang a honjui uh, Makir akipanin gam vaihawmmite a hong pai suk ua, huan, Zebulun akipanin laigelhmi chiang tawimite a hongpai suk uh.


Ni ma feeniyaŋ sargay ganda ciya hari hanno, nga nda beene sambuyaŋ sargay walhã mo, kaŋ i ga sambu beene din, kaŋ i kaa suubanyaŋ feeji gaaro gaa, sanda Haruna nda nga izey wano no. 	 Vei thillat om leh, khai thillat liang, vei khitsa, khai touhsa, hihsiangthouna belampa, na hihsiangthou dia, Aron ading pen leh a tapate ading penpente:


Da goy kaŋ ga dambarandi Ham laabo ra, Da muraadu yaŋ kaŋ ga humburandi Teeku Cira me gaa. 	 Ham gama thillamdangte, Tuipi San dung athil mulkimhuaite hihte.


Ni moy ma guna jina, Ni mo-kuurey mo ma jina guna. 	 Na miten tang takin en uhenla, na etna na maah tang hen.


Amma a ciya, da jine bora din bu, i ga bare ka fanta goyyaŋ te kaŋ bisa i kaayey waney cine. I ga tooru fooyaŋ gana zama ngey ma may i se, ngey ma sumbal i se mo. I mana ngey goyey da ngey boŋ sanday daa mo naŋ. 	 Himahleh hichi ahia, vaihawmmi a sih takin, a nungtolh nawn ua, pathian dangte na sema, chibai buk thuah a pipute uh sang mahin a nagamta se semua; a thilhih sekte uh leh a paupengna u leng a khiam tuan sam kei uhi.


Woodin se no dumi cindey ga humburu Rabbi maa, Ndunnya bonkooney kulu mo ga humburu ni darza. 	 TOUPAN Zion khua dingsakta ngala, a thupina kithuamin a kimuta hi;


Jirbi woodin yaŋ ra binde Hezeciya zaŋay da bu doori. A na adduwa te Rabbi gaa mo. Rabbi mo salaŋ a se k'a no alaama mo. 	 Huailaiin Hezekia bel si zou dingin a chinaa, TOUPA kiangah a thuma; huan, a nadawnga, chiamtehna a pia a.


Ay na zaara-zaarayaŋ ta ka daŋ ay kuuro gaa, Ay n'ay hillo sara laabo ra. 	 Ka vun tungah saiip ka khuia, leivui ah ka kingata hi.


Bilatos tu ka ne: «Haŋ kaŋ ay n'a hantum, ay ban ka hantum.» 	 Pilatin, Ka gelh khit tuh ka gelhkhit ahita, achia, a dawnga.


Zattu izey, zangu yagga nda waytaaci cindi gu no. 	 Zattu tate, za kua sawmli leh nga.


Haciika, ay ga naŋ ndunnya dumi boobo ma joote ni sabbay se. I bonkooney mo ga humburu gumo ni sabbay se, Waati kaŋ cine i di ay go g'ay takuba feeni ngey jine. I ga soobay ka jijiri saaya kulu, Boro fo kulu gaahamo ga jijiri nga fundo sabbay se, Ni kaŋyaŋo hane. 	 A hi, mi tampi nangmah ah lamdangsain ka bawl dinga, a ma ua ka namsau ka leh hun chiangin nang jiakin a kumpipate uh leng mulkimhuai a sa un a lau mahmah ding uh; na puk niin mi chihin a hin uh tan lauin a lingling ding uhi.


A izey kulu, alborey da wayborey tun ka kaa zama ngey m'a yaamar, amma a wangu ka suuru. A ne: «Ay ga soobay ka hẽ kal ay ma koy Alaahara, ay izo do.» Yaadin no baabo soobay ka hẽ d'a a sabbay se. 	 Huan, a tapate tengteng leh tanute tengteng amah lungmuang dingin a thou ua; himahleh aman lungmuang a ut kei a; sun kawmin han ah ka tapa kiangah mual ka khum ding, a chi a.Huchiin, amah ngaiin apa a kapkap hi. Huan, Midian ten Joseph bel Aigupta gamah a lut pih ua, Pharo nuaia heutu khat vengmi pawl heutu Potiphar kiangah a khawng uh.


Zama Irikoy g'a catu no, a s'a windi bo! Baa a ga ba nga ma zuru a kamba se. 	 Pathianin lah amah nakpiin a lawn dia, a dawm kei ding: a khut akipan taimang a ut ding.Miten amah a khut uh a bet khum ding ua, huan a mun akipanin amah a nuihsan khe ding uhi.


wala a baaba fo, wala a baaba fo ize, wala boro kulu kaŋ ga ti a dumi kaŋ ga maan a, i ga hin k'a fansa. Wala mo, da bora din te arzaka a ma nga boŋ fansa. 	 A pangakin hiam, a pangak tapain hiam a tan thei ding; a chite laka a tanau naiin hiam a tan thei ding hi; huan, amah leng a hongphat nawn leh a kitanthei ding hi.


Ni m'a daabu nda wura hanno ka wura bonkunga te a se k'a windi. 	 Dangkaeng takin na luan ding, huaiah a kim a velin dangkaeng lalukhu na bawl ding hi.


A ne Israyla bonkoono se: «Ni kamba daŋ birawo gaa.» A na nga kamba daŋ mo. Iliyasu na nga kambey dake bonkoono kambey boŋ. 	 Huan, Israelte kumpipa kiangah, Thalpeuh Lenin, a chi a; huchiin a lena. Huan, Elisain kumpipa khut tungah a khut a nga a.


Ma si tonton a sanney gaa, Zama a ma si deeni ni gaa, I ma ni gar mo tangarikom no. 	 A thute ah behlap ken, a honsal dia, juautheia muhin na om kha ding hi.


A tu i se ka ne: «Bora din kaŋ se i ga ne Yesu no na botogo diibi k'ay moy tuusu ka ne ay se: ‹Koy Silowam bango gaa k'i nyum.› Kal ay koy k'i nyum, ay moy di mo.» 	 Aman, Jesu a chih un tungman a bawla, ka mitah a nuih a, Siloam dil ah vahoh in silin, a honchi a, huchiin, ka vahoha, ka sil a, mitvakna ka muta ahi, a chi.


Bitros binde tu ka ne Yesu se: «Rabbi, iri ne goonoyaŋo ga boori. Day, da ni yadda, ay ga tanda hinza te neewo, afo ni se, afo Musa se, afo mo Iliya se.» 	 Huan, Peter in Jesu a houpih a, Toupa, ei din hiai a om a hoih, na ut leh hiai ah aidakbuk thum ka bawl ding a; nang a ding in khat, Mosi ding in khat, Elija ding in khat, a chi a.


Ay alkawlo go a banda doŋ, fundi nda baani alkawli no. Ay n'a no a se zama a ma humburu ay. A humburu ay mo waato, a di ay maa ya dambara hari no mo. 	 Hinna leh lungmuanna ka thukhun amah toh a om hi, a kihtak theihna dingin a kiangah a maute ka peta a, kei a honkihta a, ka min a zahtak mahmah hi.


A ciya mo, jama tun za susuba da hinay ka sargay feema cine noodin. I na sargay kaŋ i ga ton da saabuyaŋ sargayyaŋ mo salle. 	 Huan, hichi ahia, ajingin jingkhangin a thou ua, huailaiah maitam a bawl ua, halmang thillatte leh lemna thillatte a lan uh.


Borey ga goro a ra. Laaliyaŋ kulu si cindi koyne, amma Urusalima ga goro baani samay. 	 Huaiah mite a teng ding ua, hamsia a om nawn kei dia; himahleh Jerusalem muangtakin a teng ding hi.


Ay fundo sabbay se i na ngey boŋ salle. Manti ay hinne no ga saabu i se, amma Almasihu margey kulu kaŋ go dumi cindey game ra mo. 	 Amau ka hinna adingin amau ngawng a peta ua: amau tung kiaah kipahthu ka gen kei hi, ahihhangin Jentel saptuam tengteng tungah leng, ka gen sam hi.


Israyla izey baa mo, kaŋ Musa na nga nda soojey baa fay, 	 Huan, Mosi in galkapmite a kipan a a hawm Israel mite tantuan kimkhat,


Alwaato din Rabbi diya Haggay na Rabbi sanno dede jama se ka ne: Rabbi ne: «Ay go araŋ banda.» 	 Huan TOUPa thukhahin TOUPa sawltak Haggaiin mite kiangah thu a gena, TOUPAN, Na kiang uah ka om, a chi, chiiin


kal ay ma dira ka gaaba nd'araŋ dukuri ra. Ay g'araŋ gooji hala sorro iyye mo araŋ zunubey sabbay se. 	 Na khelhnate uh jiakin sagihvei, kei mahmahin ka hon gawt ding hi.


A ga ciya mo, alwaati din ra, Ay ga Urusalima fintal da fitillayaŋ. Ay ga borey kaŋ goono ga goro nda laakal kanay zuure, Ngey kaŋ yaŋ ga ne ngey biney ra: ‹Rabbi si booriyaŋ goy te, A si goy laalo te mo.› 	 Huai hun chiangin hichi a honghi dinga, khawnvaktein Jerusalem ka zong ding; mi tengdeta, a lungtang ua, TOUPA thil hoih a hih kei ding, gilou leng a hih sam kei ding, chite ka gawt ding.


Yahudancey mo go ga dambara ka ne: «Mate no boro wo te ka waani Tira Hanney kaŋ a mana baa dondon?» 	 Huan, Judaten, Hiai min zil ngeilou pia bang achia lai siam ahia? a chi ua, lamdang a sa mahmah uh.


Araŋ mo go ga kani feeji kaley ra. Koloŋay fata go ga daabu nda nzarfu, a hamno mo da wura kaŋ ga nyaale.» 	 Bangkimhihtheiin huaia kumpipate a hihjak lai tuh, Zalmon tanga vuk zuk lai bang ahi hi.


Lawi borey kay da Dawda dooni jinayey, alfagey mo gonda hilley. 	 Huan, Levite bel David bawl thil tum ging chi toh a ding ua, siampute pengkul toh.


Hala sohõ araŋ mana hay kulu ŋwaaray ay maa ra. Wa ŋwaaray, araŋ ga du mo, zama araŋ farhã ma to. 	 Tu tanin ka minin bangmah na ngen nai kei uh; ngen un, huchiin na mu ding uh, na kipah uh a kimna dingin.


Alwaato kaŋ a na kawaatimi iyyanta feeri, kal dangayyaŋ te beena ra kaŋ to guuru jare cine. 	 Huan chiamtehna sagihna a phel laiin dakkal kimkhat khawng van tuh a dai sipsipa.


Manti ni n'ay sutura nda basi nda kuuru, K'ay margu-margu ka haw da biri da kaaji yaŋ? 	 Vun leh sain na hontuama, guhte leh thagui-tein na honphan khawm hi.


Dina, Laya ize wayo kaŋ a hay Yakuba se fatta zama nga ma di laabo din ize wayey. 	 Huan, Lea tanu Dina, Jakob a neihsak, huai gam nungak te mu dingin a pawtkhia.


Rabbi zaaro ga ciya kubay, manti kaari no bo, Wala manti yaadin no? E! Manti kubay bi tik no gumo, Kaŋ sinda kaari baa kayna nga ra, wala? 	 TOUPA ni vak hilouin mial ahi sin ka hia? Mial sah leh vakna himhim leng neilouin?


da Yowela da Zebadiya kaŋ Yeroham izeyaŋ no, Gedor kwaara boro. 	 Huan Joela, Zebadia, Gedora Jeroham tapate.


Wa hangan, wa dambara, Wa araŋ moy daabu ka te danawyaŋ. Borey bugu, kaŋ manti nda duvan. I goono ga teeni-teeni amma manti baji haŋyaŋ se no. 	 Ding kinken unla, lamdang sa un, kituam unla, mittawin om un; a kham ua, himahleh uain jiak ahi kei; a hoi hoi ua, himahleh ju jiak ahi kei.


Boro kulu mo kaŋ na sanni yaamo te Boro Izo boŋ, i g'a yaafa a se. Amma bora kaŋ ga sanni yaamo te Biya Hanna boŋ, i s'a yaafa nd'a zamana woone ra wala baa wo kaŋ ga kaa ra. 	 Huan, kuapeuh Mihing Tapa kalh tuh a kalhna uh ngaihdamsak ahi ding: kuapeuh Kha Siangthou hilhial kalh jaw huai a kalhna uh, tu damsung in leng, hun hongtung ding ah leng, ngaihdamsak a hikei ding.


Dawda binde te maa waato kaŋ a ye ka kaa ka fun Suriya borey kaŋ yaŋ go Ciiri Gooro ra wiyaŋo do, boro zambar way cindi ahakku no. 	 Huan, David Chi guam ah, Suria mi singkhat leh sanggiat va sual pailam a min a na thang taa.


Araŋ ma ye ka kaa koyne ka kay ay jine, windo wo ra, kaŋ i ga ce d'ay maa, araŋ ma ne: «Iri du iri boŋ!» -- Mate no? Zama araŋ ma fanta hari woone yaŋ kulu goy te no? 	 Huan, hiai in, ka min mahmaha loh ah ka maah hong dingin, hiai thil kihhuai tengtengte hih jel kawmin, Hotkhiak ka hita, na chi sin ua hia?


Suuji nda naanay ga bonkoono hallasi, A karga mo ga sinji suuji boŋ. 	 Chitna leh thutakin kumpipa a hawia; huan a mangtutphah chitna-a let kip ahi.


Malayka iyya din mo kaŋ gonda hilli iyya kaŋ i ga kar soola karyaŋ se. 	 Huan angel sagih pengkul sagih tawite mut dingin a kisata uhi.


Musa mo na Rabbi sanno kulu hantum. A tun mo susuba za nda hinay. A na sargay feema cina tondo cire nda tondi way cindi hinka, Israyla kunda way cindi hinka me. 	 Huchiin TOUPA thute tengteng Mosiin a gelha, jingsangin beltakin a thoua, tang nuaiah maitam a bawla, Israel nam sawm leh nih dung juiin, khuam sawm leh nih a bawl hi.


Yesu ce nda jinde beeri ka ne: «Baaba, ni kambey ra no ay g'ay biya talfi!» Kaŋ a na woodin ci, a na nga fundo taŋ. 	 Huan, Jesu aw ngaihtakin a kikou a, Pa, na khutah ka kha ka honkem sak hi a chi a. Huan, huai a chih khitin a kha a khahta hi.


Amma Gaakwa kaŋ ga ti Biya Hanno, kaŋ Baaba ga donton ay maa ra g'araŋ dondonandi hay kulu k'araŋ fongandi nda hay kulu kaŋ ay ci araŋ se. 	 Huan, Khamuanpa, Kha Siangthou, Pain ka mina honsawl dingpan bangkim nou honsinsak dinga, na kiangua ka gen tengteng nou a honthei khe sak nawn ding hi.


Peka goy cindey mo da haŋ kaŋ a te kulu, guna, i n'i hantum Israyla bonkooney baaru tira ra. 	 Huchiin Peka tanchin dangte, a thilhih tengteng ngai dih, Israel kumpipate lal lai thu gelhna bu ah a tuang ahi.


Zama jine boro, za kaŋ a ga te jine funa Irikoy goyo boŋ, tilas kal a ma bara boro kaŋ i si jance. A ma si ciya boŋ sando, wala boro kaŋ ga waasu ka te bine, wala baji boobo hanko, wala yanjekaari, wala mo boro kaŋ ga riiba ziibo bini. 	 Saptuam heutu tuh Pathian sum kempa ahih ziakin gensiatbei ahih ding ahi; migenhak, lunggam, uaiin khamhat, mivuakhat, punna nin a huaiham mi hiding hilou ahi;


A ga ciya mo, d'i ne ni se: «Man gaa no iri ga koy?» kala ni ma ne i se: Yaa no Rabbi ci: Borey kaŋ yaŋ ay waadu buuyaŋ gaa, Buuyaŋ gaa no i ga koy. Borey kaŋ yaŋ ay waadu takuba gaa, Takuba gaa no i ga koy. Borey kaŋ yaŋ ay waadu haray gaa, Haray gaa no i ga koy. Borey kaŋ yaŋ ay waadu tamtaray gaa mo, Tamtaray ra no i ga koy. 	 Huan, koiah ka pai ding ua? chia nang a hondot uleh hichiin a kiang uah na chi ding hi: Hichiin TOUPAN a chi: Sihna tuam sihna ah; namsau tuam namsau ah; kial tuam kial ah, saltanna tuam saltanna ah.


Ay bumbo sabbay se, Ay bumbo sabbay se no ay ga woodin te, Zama mate n'ay ga te ka yadda i m'ay maa ziibandi? Ay darza mo, ay s'a no boro fo se. 	 Kei leh kei jiakin, ahi, kei leh kei jiak lelin ahi ka hih ding; bang dingin ka min suksiatin a om dia? ka thupina midang kiangah ka pe kei ding.


Ay nya-izey, jeejay nya ga hin ka zeytun* ize hay no? Wala reyzin* nya ga hin ka jeejay ize hay no? Mansaare kaŋ gonda ciiri mo si hin ka hari kaŋ ga kaan kaa taray. 	 Ka unaute aw, theipi kung ah Olive thei a gahthei ahia? Ahihkeileh, grape gui ah theipi a gah thei ahia? huchimahbangin chikhuk in tui allou a suaksak thei samkei hi.


Alfaga ma sasabandiyaŋ te Israyla izey jama kulu se. Rabbi g'a yaafa i se mo, zama jaŋ-ka-bayyaŋ no. I ma kande ngey nooyaŋo, sargay kaŋ i ga salle Rabbi se da danji, nga nd'i zunubi se sarga. I m'a te Rabbi jine i jaŋ-ka-bayyaŋ taalo se. 	 Huan, siampuin Israel suante omkhawm tengteng adingin lemna a bawl dinga, ngaihdam ahi ding uh, hihkhak ahihjiak leh a thillat uh. TOUPA adia meia thillat leh a hihkhelh uh tanga khelhna kithoihna a lattak jiak un:


Ya Rabbi, ni na laabo borey tonton, ni du beeray. Ni na laabo borey tonton, Ni na laabo hirrey kulu tafandi. 	 Hiai nam lah na pungsaktaa. TOUPA aw, hiai nam lah na pungsakta: nang lah pahtawiin na omta: hiai gam lah a gamgi tengteng na liansakta hi.


Nga no Irikoy bangandi sasabandiyaŋ sargay* a kuro do borey se kaŋ g'a cimandi. Irikoy na woodin te ka nga adilitara bangandi zama a man'i ciiti nda ngey doŋ zunubey nga jalla ra. 	 amah tuh a sisan jiaka thuphatawina hiin, ginnaa muh dingin Pathianin a luikheta. Hiai tuh Pathian dikna latsakna ding ahi, aman a dohtheihna jiaka nidanglai khelhnate a paikan tak jiakin;


Annabi do no Rabbi kande Israyla a ma fun Misira, Annabi do mo no i n'a hallasi. 	 Nakpi mahmahin Ephraimin a heh saka; huaijiakin a sisan amah tunga nutsiatin a om ding, amah gensiatna TOUPAN a kianglamah a kiksak nawn ding.


A furo mo ka fu meyo daabu ngey boro hinka boŋ. A te adduwa Rabbi gaa. 	 Huchiin a valut ua, a nih un kong a khak khuma, Toupa kiangah a thum a.


Iri ma suuban boro way zangu ra Israyla kunda kulu ra, zangu mo zambar kulu ra, zambar fo mo koyne zambar way ra, zama i ma du jama se hindoonay. Zama waato kaŋ i to Jibeya, Benyamin wano, i ma te a se a saamotara kulu kaŋ i te Israyla ra boŋ.» 	 Gilbea muna Benjaminte i vasualna ua mipite nekdingnana pe dingin Israel nam tengteng laka mi za khat ah sawm jel, sangkhatah ja jel, sing khat ah sang jel i tel khe ding uh, a chi ua.


A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waytaaci cindi iddu nda zangu gu no. 	 Huai sima om, a pawlte tamdan, sing li leh sang guk leh za nga ahi uh.


Sohõ binde, ay goono g'araŋ ŋwaaray no, wa te laakal hunkuna ka koy jina. _Wa fongu mate kaŋ a go__ za i mana tondi fo dake tondi fo boŋ Rabbi sududuyaŋ fuwo ra. 	 Huchiin tuin, ka honngen ahi, Tunia kipan leh abanbanin, TOUA biakin-a suang a kichian main ngaihtuah un


Zama Musa ne: ‹Ni ma ni baaba nda ni nya beerandi.› A ne koyne: ‹Boro kaŋ na baaba wala nya wow mo, haciika i g'a wi.› 	 Mosiin, Na nu leh na pa pahtawiin, Kuapeuh a nu hiam a pa hiam gensia tuh si mahmah heh, a chi ngal a;


Ni sanno ya fitilla no ay cey se, Kaari mo no ay fonda ra. 	 Na thu tuh ka khe adingin khawnvak ahi a, ka lampi adingin vakna ahi.


Zankayaŋ no go g'ay jama kankam, Wayboroyaŋ mo no goono g'i may. Ya ay jama, ni jine candikoy goono ga ni darandi no, I goono mo ga ni fondey wi ni jine. 	 Ka mite jaw, amau nuaisiahtute naupangte a hita ua, numeiten a tunguah vai a hawmta uh. Ka mite aw, nou honpiten a honpi khial ua, na paina lamte a hihse sek uhi.


Haŋ kaŋ ay mana di, ni m'ay dondonandi nd'a. D'ay jin ka goy laalo te, Ay si ye ka filla koyne.› 	 Ka muh louh nang honsinsak in: gilou ka hih aleh ka hih nawn kei ding, a chi uhia?


I n'a bana kusu cinako batama sabbay se, mate kaŋ Rabbi n'ay lordi nd'a.» 	 Toupa'n hon hilh bang in belvel mi mun man ding in a pia ua, chih a hong tangtungta.


Ya Rabbi, iri kaayey Ibrahim da Isaka da Israyla Irikoyo, ma ni jama biney hallasi da miila wo dumi hal abada. M'i biney tabbatandi mo ni do haray. 	 Aw TOUPA, ka pu uh Abraham te, Isaak te Israel te Pathian, na miten hichibang lungsim a put gige theih na ding un a lungsim te uh nanga ding in hihkip inla;


«Rabbi Biya go ay boŋ. Woodin sabbay se no Irikoy n'ay daŋ zama ay ma baaru hanna waazu talkey se, ay n'ay donton ay ma taŋyaŋ fe tamey se, da mo-diyaŋ danawey se. Borey kaŋ yaŋ i kankam mo, ay m'i feeri k'i taŋ, 	 Liangvaite kiangah Tanchin Hoih hilh dinga non seh jiakin Toupa Kha tuh ka tungah a om; Aman a honsawl, salte kiangah pawtna thu leh, mittote kianga mit vak neih nawnna thu gen ding, simmoh thuakte pawt sakna ding.


Laalante no boro kulu kaŋ na Rabbi goyo din te da forgay. Laalante no nga mo kaŋ na nga takuba ganji kuro din. 	 Limsaklou taka Pathian na semmi hamsethuakin om henla, sisan a suah dinga a namsau zang nuam loumi hamsethuakin om hen.


Zama hay kulu si no tugante kaŋ i s'a bangandi. Hay kulu mo si kaŋ go gundu ra kaŋ i s'a kaa taray kwaaray. 	 Thang lou dinga im bangmah a om ngei keia, langlou dinga sel bangmah a om sam kei.


Assiriya go noodin, nga nda nga jama kulu, a saarayey n'a windi. Borey kaŋ bu kulu, takuba no k'i zeeri. 	 Huailaiah Asshur leh a heute tengteng a om ua; a hante uh amah kimah a oma: a vek un thah, namsau a puk vek ahi uh.


Ngey kaŋ yaŋ i tilam Rabbi windo ra ga zaada iri Irikoyo windi batama ra. 	 Upat nungin leng a gah lailai ding uhi; tui pai kiihkeihin a hing didip ding uhi.TOUPA tuh mi diktat ahi chih theihsakna dingin: amah tuh ka suangpi ahi a, amah ah diktatlouhna himhim aom kei hi.


Ya araŋ, ndunnya gorokoy kulu, Sanda araŋ kaŋ yaŋ goono ga goro laabey ra: D'i na liiliwalo tunandi beene tondi kuukey boŋ, Kulu araŋ ga di a. D'i na hilli kar mo, kulu araŋ ga maa r'a. 	 Khovela om tengteng leh leia tengte aw, tangtea chiamtehna takkhiak chiang un en un; pengkul a mut chiang un ngaikhia un.


Zama i masiiba ga kaa korab! folloŋ. May no ga bay halaciyaŋ kaŋ ihinka kulu ga kande? 	 A mau apana-siatna lah thakhata om guih ding ahi ngala: huan amaute apan tuah siatna kua ahia thei?


Kulu nda yaadin iri ga naanay alkawli sambu, iri g'a hantum mo. Iri laabukoyey da Lawi borey d'iri alfagey ga kawaatimi kar a gaa.» 	 Huan hiaite tengteng huchibang hita zongleh thukhun muanhuai ka bawl ua, ka gelh ua; huan ka lalte uh, ka Levi mite uleh ka siampute un, huaiah suai a bawl uhi.


Ji si no Jileyad ra no? Yayandiko mo si no noodin no? Day, ifo se no ay jama ize wayo mana ye ka te baani? 	 Gileada singnai damdawi om lou hia? huaiah hihdammi a om ka hia? bangdia ka mite, ka tanu damtheilou ahia?


Rabbi sanno kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan, TOUPA thu ka kiangah a hongtunga, ka kiangah, Mihing tapa, a kiangah gen inla.


Ay kalo kaŋ ay wane no go ay kambe ra. Nin mo, Suleymanu, zambaro ni wane no, Ngey kaŋ goono g'a albarka gaay mo ga du zangu hinka. Arhiijo ne: 	 Ka grephuan, keia ahi a, ka maah a om: nang, Aw Solomon, sang na nei ding, huan huaia theigah kemten za nih.


Tondi gaa hantumko goy no i g'a te d'a, danga kawaatimi hantumyaŋ no. Ni ma tondi hinka din hantum da Israyla izey maayey, k'i daŋ wura taalamante jisiyaŋ nango ra. 	 Suanga gelhmi nasep toh, chiamtehna gelhna bangin, Israel suante adingin theihgigena suang dingin siampupuan liangjangah na koih ding: huaite dangkaeng bulhin na bawlding ahi.


Kal a tun cin bindi k'ay izo sambu ay ganda ra, waato kaŋ ay, ni koŋŋa goono ga jirbi, k'a daŋ nga ganda ra. A na nga ize buukwa jisi ay gande ra. 	 Huchiin, jan laiin a thou a, na sikhanu a ihmut kalin, ka sika ka tapa a la a, a poma, ata sipen ka angah ana sial.


Waato kaŋ alfaga beerey da arkusey mo kaa, i goono g'a kalima, a mana tu da hay kulu. 	 Huan, siampu liante leh upate'n a heklai un bangmah in a dawngkei a.


Kala Rabbi sanno kaa Irimiya do Tafanes ra ka ne: 	 Huan, Tahpanhes ah Jeremia kiangah TOUPA thu a hongtunga,


Bitros da talibi fa din binde fatta ka koy saara do. 	 Huchiin, Peter a pawta, nungjui dang toh, huan, han lam a juan ua.


Woone gaa no araŋ ga Irikoy Biya bay: biya kulu kaŋ goono ga seeda ka ne Yesu Almasihu kaa gaaham ra, nga wo Irikoy wane no. 	 Hiaiah Pathian Kha na thei ding uh, bang kha peuh Jesu Kris sain ahongpai chih gum tuh, Pathian akipan ahi;


Waato kaŋ i maan Urusalima* hala Baytfaji nda Baytaniya kawyey, Zeytun* tondo do haray, kal a na nga talibi hinka donton, 	 Huan, Jerusalem khua tung dinga a kisak ua, Oliv tanga Bethphage leh Bethani kho kiang a tun un, a nungjuite laka mi nih a sawla, a kiang uah,


Ni maa koy nangu kulu ndunnya dumey ra ni sogoyaŋ hanna se, a kubay mo ay darza kaŋ ay daŋ ni gaa din sabbay se. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Na kilawmna namte lakah a thangkhia a, ka thupina kivanin na buchingta, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi.


Ya Rabbi ay Irikoyo, ni do no ay ga tuguyaŋ do ceeci. M'ay faaba, M'ay soolam ka kaa ay gaaraykoy kulu kambe. 	 Huchilou injaw, humbitpa om louin humpinelkai bangin, ka hinna a bot nen kha ding hi.


Ruben ne i se: «Iri ma si kuri mun, amma iri m'a jindaw guuso wo ra kaŋ go saajo wo ra. Wa si kambe dake a gaa.» A goono ga miila nga m'a faaba i kambe ra, k'a ye baabo do. 	 Huan, Reuben mahin, apa uh kianga pi theihna dinga a khut ua kipana a hotkhiak theihna dingin, a kiang uah, sisan jaw suah kei un, gamdai ah kokhuk ah khia unla, khut jaw a tungah kha kei un, a chi hi.


Ngey kaŋ sinda laakal ne laakalkooney se: ‹W'iri no araŋ jiyey gaa, zama iri fitilley goono ga bu.› 	 Huan, a haite'n, a pilte kiang ah, Na khawnvaktui uh hon pe sam un; ka khawnvak uh mit din a kisa, a chi ua.


Waato din gaa Sawulu ne: «Ay na zunubi te. Kulu nda yaadin, ni m'ay beerandi sohõ, ay ga ni ŋwaaray, ay borey arkusey jine, da Israyla jine mo. Ma bare ka koy ay banda zama ay ma sombu Rabbi ni Irikoyo se.» 	 Huchiin aman, ka nakhialta hi: himahleh ka mite upate leh Israelte maa hon pahtawi dingin ka honngen hi; huan, TOUPA na Pathian ka biak theihna dingin hon paipih teitei in, a chi a.


Sohõ binde, araŋ ma si humburu. Ay g'araŋ d'araŋ ize kayney mo gaakasinay.» A n'i kunfa, a na gomni sanni te i se mo. 	 Hichiin lau kei un: noute leh na ta na nau chikchikte ka hon vak jel ding, a chi a. Huchiin, a lungmuana, kam siam takin a houpih chiat hi.


Zamana fo boroyaŋ ga ni goyey sifa zamana fo boroyaŋ se, I ma ni goy hinkoyey dede. 	 Suan khatin suandang kiangah na thilhihte tuh a phat sawnsawn ding ua, na thilhih thupitakte tuh a theisak ding uhi.


Araŋ ma hincin jindi fo salle ka te zunubi se sargay, da feeji gaaru ize hinka, haraŋ izeyaŋ, ka te saabuyaŋ sargay. 	 Huan, khelh thoihna dingin kelpa khat leh kilepna thillat kithoihna dingin belamnou a pa nih kum khata upa na lat ding uh ahi.


Wa danawey kaa taray, zama i ga du mo. Da lutey mo, zama i ga ye ka maa. 	 Mit nei ngala mittote leh, bil nei ngala bengngongte, pi khia un.


Yaadin cine no i na borey kayandi, danga soojey kulu kaŋ yaŋ go birno azawa kamba, d'i gumandi izey kaŋ yaŋ go birno wayna kaŋa. Cino din ra binde Yasuwa koy gooro bindo ra. 	 Huchiin mipi, mihonpi, khopi mallam panga sepaihte panmun leh khopi tumlam panga a guk tante panmun hoihtakin a sepa; huan, Josua bel huai janin guam lai takah a pai.


Ni ma si garaw da hari daŋ ni nya-izo gaa, da nooru nda hari, wala mo ŋwaari nda hari, wala hay kulu kaŋ i ga daŋ garaw da nga haro. 	 A pung delhin na unaute na leitawi sak ding ahi kei; dangka lama pung hiam, nek dinglama punghiam, bangpeuh a pung delha leitawi sak himhim:


I na sargay te Rabbi se han din hane, wongu arzaka kaŋ i kande din ra, haw zangu iyye da feeji zambar iyye. 	 Huan, huai niin a gallak uh bawngtal za sagih leh belam sang sagihin TOUPA kiangah a kithoih uh.


Rabbi salaŋ Musa se Sinayi ganjo ra, i Misira laabo ra fun yaŋo jiiri hinkanta, handu sintina ra. A ne: 	 Huan, TOUPAN Aigupta gam akipan a hongpawt nung uh kim nihna kha khatnain Sinai gamdai ah Mosi a houpiha,


Jama marga din binde g'i catu-catu nda tondiyaŋ _kal i ma bu__, i m'i beeri-beeri nda takuba. I g'i ize arey da wayey wi, i m'i windey ton da danji mo. 	 Huan, mihonten suangin a deng ding ua, a namsau un a sat lum ding ua, a tanute uh, a tapate uh a that ding ua, a inte uh a halsak ding uh.


Amma adilante fonda ga hima mo boyaŋ cine, Kaŋ ga kaari kayna-kayna kala zaaro ma to. 	 Himahleh mi diktatte lampi khovak tung bang ahi, sunlaitak takna tang semsem.


Dawda na bari-kari zambar fo da zangu iyye ta a gaa, da ce-koy zambar waranka. Dawda na torkey bariyey kulu tanjay kaajey beeri-beeri, amma a fay da haŋ kaŋ yaŋ ga wasa torko zangu se. 	 Huchi in David in a sakol tung tuangmi sangkhat leh za sagih leh sepaih singnih a matsak a: huchi in kangtalai kai sakol tengteng a tha uh a tah sak a, kangtalai za kai ding bel a hawi hi.


I binde na borey dondonandi Yahuda ra. I gonda Rabbi asariya tira i banda. I bar-bare Yahuda galley kulu ra ka borey dondonandi. 	 Huan, TOUPA danbu a tawi ua, Juda gam khua tengteng a tawn ua, mite a sinsak uh.


A dondonandi ka ne i se: «Manti i n'a hantum ka ne: ‹I ga ne ay windo se adduwa windi ndunnya dumey kulu se?› Amma araŋ n'a bare ka ciya ‹zayyaŋ guusu›.» 	 Huan, a kiang uah, Ka in nam chih adingin thumna in a chi ding uh, chih gelh ahi ka hia? Nou lah suamhatte khukin nabawl jaw ua, chiin, a hilhta.


Zama guna, Rabbi Irikoy Kundeykoyo ga deyaŋ hari nda haŋ kaŋ gaa boro ga jeeri ta Urusalima nda Yahuda gaa, Danga ŋwaari gaa deyaŋ hari, Da hari kaŋ ga haŋ gaa deyaŋ hari, 	 Ngai dih ua, TOUPA, Sepaihte TOUPAN, Jerusalem kiang akipan leh Juda kianga kipan a muanpi u leh a muanpen uh a muanpi uh an teng teng leh a muanpi uh tui tengteng, a laksak san lai ahi;


Yahuda kunda borey mo ne: «Jaraw sambukoy gaabo gaze. Fisi go mo ga gusam parkatay, hala iri si hin ka birni cinaro cina.» 	 Huan Judain, Puakgik pote hatna a bahtaa, nineng tampi a om; huchiin kulhbang bawl theilou i hi uh, a chi a.


Gaa no bonkoono na sooje waygu jine funa da nga sooje waygo donton a gaa. Kal a kaaru Iliya do. Nga mo go ga goro tudu kuuku fo boŋ. Sooje jine funa ne a se: «Ya Irikoy bora, bonkoono ne ma zumbu!» 	 Huchiin kumpipan sepaih sawmnga heutu, aheute sawmnga toh a kiangah a sawl a. Huan, a kiangah a hohtou a; huan, ngaiin, amah mual vumah a natu a. Huan, aman, Nang, Pathian mi, kumpipan, Hongpai sukin, a chi ve, a chi a.


Yaamo boŋ no ay n'araŋ izey kar, I mana goojiyaŋ ta. Araŋ bumbo takuba n'araŋ annabey ŋwa, Sanda muusu beeri kaŋ ga halaci. 	 Na tate uh ka khena, a phatuam kei, a hoih loh tuan sam kei uh; humpinelkai duhgawl bang maiin, noumau namsauin na jawlneite uh a ne khin.


I n'ay borey biyo safar beene-beene hinne. I goono ga ne: «Baani samay, baani samay!» Kaŋ mo baani kulu si no. 	 Ka mite liam, awlmohlou takin, A hoih ve, a hoih ve, chiin a thoih ua, a hoih het ngal kei a.


Saaya kaŋ Balaam faham kaŋ a ga kaan Rabbi se no nga ma albarka daŋ Israyla gaa, a mana koy, danga waato wano cine, ka kuband'a da ziimataray. A na nga jine bare saajo do haray day no. 	 Huchi in, Israelte vualzawl sak TOUPA deihlam ahi chih Balaam in a theih in ni dang a a hih bang in khimhaina lam hih ding a hoh lou in gamdai lam a zuan zo ta.


Zama Irikoy si boro kulu guna adilante nga jine zama bora na asariya gana se, za kaŋ asariya no naŋ boro na zunubi bay. 	 Huchiin, dan thil hih jiakin mi kuamah a mitmuhin siamtangin a om kei ding uh; dan jiakin khelhna theih kimna a hongom ahi ngala.


Da nya-izeyaŋ goro care banda, i ra afo bu ize aru si, i ma si buukwa wando hiijandi yaw fo se. A kurnyo nya-izo no ga furo a do k'a hiiji, ka kurnye nya-ize wazibo te a se. 	 Unaute om khawn uhenla, tapa neilouin a lak ua mi si leh, a sipa jiin polama mi, midang a kitenpih ding ahi kei; a pasal unauin a luah dinga, jiin a nei dinga, pasal unau hih ding a tungah a hih ding ahi.


A na yuwo kaa nga kambey ra. A go ga dira ka ŋwa, kal a kaa ka to baabo da nyaŋo do. A n'i no, ngey mo ŋwa. Amma a mana ci i se hala muusu buuko ra no nga na yuwo kaa. 	 Huan, huai tuh a laa, a pai nawna, a pai kawmin a ne kawmkawma, huan, a nu leh pa kiang a tung toua, amau leng a piaa, amau leng a ne uh: ahihhangin huai khuaiju humpinelkai pumpi akipana a lak ahi chih bangmah a hilh kei.


da boro waygu jine boro, da boro kaŋ gonda darza, Da saawareko, da kambe goy gonitaraykoy, Da dobo ra gonitaraykoy -- a g'i kulu kaa nooya. 	 Sawmnga heutu leh, mi zahtakhuai leh, lemtheimi leh, khutsiam leh jawlaisiam te toh.


Woodin ya Rabbi te-goy no, Dambara hari mo no iri diyaŋ gaa. 	 Huai tuh TOUPA hih a hi-a; I mitmuh uah a lamdang ahi.


A ciya binde, waato kaŋ i goono ga kaa, kaŋ Dawda ye ka fun Filistancey halaciyaŋo do, kala wayborey fatta Israyla kwaarey kulu ra. I goono ga doon ka gaan, ngey ma bonkoono Sawulu kubay se da can-caŋ da farhã da moolo hamni-hinza-koy yaŋ. 	 Huan, hichi ahi a, a hongpai ua Philistia mi that David a hongpaiin Israel kho tengah numeite lasa leh lam kawmin khuangta leh thil ging theite toh, nuamsa takin kumpipa Saula dawn dingin a hongpawt khia ua.


Ay go ga saaware ay bina ra, Ay bina goono ga hasara zaari me-a-me. Waatifo n'a ga ban? Ay ibara du beeray ay boŋ. Waatifo n'a ga ban? 	 TOUPA ka Pathian aw, ngaihtuah inla, hondawng dih ve: ka mit honhihvak sak inla, huchilouin jaw sihna ihmutin ka ihmu kha ding hi.


Waato kaŋ Husam bu, Hadad, Bedad ize, nga kaŋ na Madiyancey kar Mowab saajo ra may a nango ra. A kwaara maa ga ti Abita. 	 Huan Husam a sia, huchiin Bedad, Moab gama Midian mi that, tapa Hadadin a sikin vaia hawma; huan a khopi min Avit ahi.


Gomer da nga wongu margey kulu, Togarma dumo mo azawa kambe laabo ra, da nga wongu margey kulu margante, dumi waani-waani boobo kaŋ go ni banda. 	 Gomer leh a sepaih hon tengteng; Togarma inkote, mal tawpa mi leh a sepaih hon tengteng, na kianga mi tampipte toh leng.


Rabbi kaŋ na beene nda ganda te, A albarka ma fun ni se Sihiyona ra. 	 Toupan Zion akipanin honvualjawl hen; lei leh van bawlpa ngeiin.


Woodin yaŋ mo ga koy gurzugay kaŋ ga duumi bona ra, amma adilantey ga koy fundi hal abada ra.» 	 Huan, huaite khantawn gawtna ah a pai ding ua; mi diktatte tuh khantawn hinna ah a pai ding uh, a chi a.


Noodin afooyaŋ mo ne: «Iri goono ga garaw sambu iri farey nda iri reyzin* kaley nda iri windey boŋ mo, zama iri ma du ntaaso hara wo sabbay se.» 	 Ka loute uh, ka grephuante uh, ka inte uh ka juak uhi: kial jiakin, buhlehbal honpia un, chi kuate hiam leng a om uhi.


Sintina gaa binde, ay go ga _Almasihu ganakoy__ yaamar i ma hãayaŋ te, da adduwa, da ŋwaarayyaŋ, da saabuyaŋ borey kulu se. 	 Huchiin, a masapen in, thilnget thumnate, thumna himhimte, thumsaknate, kipahthu genna te, mi tengteng ading a bawl sak dingin ka hon hasuan hi;


Hay kulu mo kaŋ boŋ i buukwa kaŋ ga harram, da jinay me hayante no kaŋ i te nda bundu, wala bankaaray no, wala kuuru, wala foolo me hayante jinay kulu kaŋ no, kaŋ boro ga goy fo te d'a. Kala boro m'a bakandi hari ra. A ga harram kala wiciri kambu. Woodin banda a ga ye ka hanan. 	 Huan, a sih ua bangpeuh a delhkhum uh, a nin zel ding; vanzat photphot sing a bawl tui-um-belsuan hiam, puan hiam, savun hiam, sai-ip hiam leng hi hen aw, tui a diah ding ahi, huan, nitak lam tan in a nin ding; huai khit chiang in a siangthou ta ding hi.


Waato kaŋ Dawda maa baaru kaŋ i ne Nabal bu, a ne: «I ma Rabbi sifa, nga kaŋ na donda-caray kaa ay se Nabal gaa. A na ay, nga bannya ganji goy laalo teeyaŋ, zama Rabbi na Nabal laala yeti a boŋ.» Dawda binde donton ka Abigayil sanni te, zama nga m'a hiiji. 	 Huan, Davidin Nabala a si chih a jakin, ka minsiatna dinga Nabal thilhih akipana hon genpiha, a sikha thil hoihlou hih lou honkhampa TOUPA phatin om hen; Nabal thil hoihlou hih TOUPAN amah tung mahah a kesak ta hi, a chi a. Huan, Davidin Abigail a ji dinga vahoupih dingin mi a sawla.


Ifo no ay ga bana Rabbi se a gomney kulu kaŋ a te ay se sabbay se? 	 Ka tunga a thilhih hoih tengteng jiakin TOUPA kiangah bang ahia ka piak thuk sam ding?


Yakuba mo ne nga baabo se: «Ay no, ni hay-jina Isuwa. Ay te mate kaŋ cine ni ci ay se din. Ay ga ni ŋwaaray, ma tun ka goro ka ŋwa ay ŋwaaro gaa, hala ni bina ma albarka gaara ay se.» 	 Huan, Jakobin, a pa kiangah, na tapa upajaw Esau ka hi; non sawl bangin ka hihkhinta: hehpihtakin thou inla, non vualjawlna dingin tu inla, ka sakhi sa nein, achia.


Za jiiri waranka izey ka koy beene ni g'i kabu, i boro kulu kaŋ ga hin ka koy wongu Israyla ra. Nin da Haruna g'i kabu i kundey boŋ. 	 Kum sawmnih akipan tunglam Israel laka galkap thei chiang peuhmah nang leh Aronin a pawlpawlin na sim vek ding uhi.


I ga tooro sambu jase gaa ka kond'a k'a jisi nga nango ra. A go ga kay, a si tun nga nango ra. Oho, baa boro hẽ a gaa, A si hin ka tu ka bora faaba nga taabey ra. 	 A liangjang uah a pua ua, a paipih uh; a omnaa kipan a suan nawn kei ding: ahi, min amah a sam ding ua, himahleh a dawng theikei ding, a mangbatna ua kipan a honkhe theikei ding hi.


Waato kaŋ i na hiyey fandi jabo gaa, i na hay kulu naŋ ka Yesu gana. 	 Huan, a longte uh luigei ah a tolh galkai ua, bangkim pai sanin amah tuh a juita uh.


Yaadin mo no deene ga hima. Baa kaŋ a ga kayna, a ga hari bambata yaŋ fooma. Guna mo mate kaŋ cine danji kayna ga saaji lunku-lunku ton. 	 Hichibangmahin lei leng pumpi hiang neuchik phet ahi a, nakpitakin a kiuang sak nak hi. Ngaiun, mei neuchik phet in sing nak katsak natel e!


Da waybora na alboro fo hiiji za kurnyo go baafuney ra, i ga ne a se zina-teeri. Amma da kurnyo bu, wando ga feeri asariya wo gaa, hala baa a na alboro fo hiiji, manti zina n'a te. 	 Hichiin, a pasal dam sunga mi dang a kitenpih leh, Angkawm, chih ahi ding hi; a pasal a sihin bel huai dan akipan khahin a oma, huchiin, mi dang nei leh leng angkawm ahi kei hi.


Da Dawda bumbo ga ne a se Rabbi, mate no Almasihu ga te ka ciya a se ize koyne?» Talkey mo hangan ka maa r'a da bina kaani. 	 David ngeiin amah, Toupa, a chi ngala, koi akipanin ahia amah a tapa a hih? a chi a. Huan, mivantangin kipak takin a thu a ngai khia ua.


Fu-izey din cire haray, furoyaŋ do go no wayna funay haray, da ni ga ba ka furo a ra taray batama gaa haray. 	 Huan huai dantante nuaiah suahlam pangah huang sung ponungjaw a kipana lutna a oma, po lam bang kibansapna ah.


A ga ŋwaari sargay mo no, hamni kilo fo yeejo banda, kilo fo mo koyne feeji gaaro banda. Feej'izey banda mo, haŋ kaŋ me a ga hin ka no da ji butal fo mo kilo fo kulu banda. 	 Huan tanghou lat a bawl dinga, bawngtaltuai ah epha khat, belamtal ah epha khat, belamnou pen ah a theih bangbang, leh epha khat jelah sathau hin khat ahi ding ahi.


Saaya kaŋ i n'i ŋwa mo, i sinda mate kaŋ boro ga bay hal i n'i ŋwa, zama hala hõ ilaaloyaŋ no, danga waato. Kal ay mo hay. 	 Huan, a gaih khit nung un leng a ne uh chih a kithei tuan keia: a tunglai mah bangin deih huailou takin a om lailai uhi. Huchiin ka khangloua ta hi.


Alfaga kulu ize way mo kaŋ ga nga boŋ ciya yaamo ka te kaaruwa, a na nga baabo ciya yaamo nooya. I m'a ton danji ra. 	 Siampu kuapeuh a tanu kijuaka a kihihthanghuai leh a pa a hihthanghuai ahi a, hal ding ahi.


I gayyaŋo sabbay se, kala Ehud du ka yana. A bisa jabuyaŋ himandey do, a n'i yana kal a koy hala Seyira. 	 Huan, Ehud lah huchia a ngak nilouh sungun a natai mang khintaa, huai suangsekna mun a khenga, Seira ah a tai.


Zama Rabbi bumbo ga fun beena ra da jinde gaabikooni, da malayka* jine boro fo jinde, da Irikoy hillo jinda mo. Buukoy kaŋ yaŋ go Almasihu ra no ga jin ka tun. 	 Toupa mahmah kikou aw toh, angel tungnungpen aw toh, Pathian pengkul ging toh, van akipana hongpai suk ding ahi ngala, huan, Krisa siasate a thou masa phot ding ua;


Amma ni bumbo ciina ra, ni ma kay ne ay jarga. Ay mo ga salaŋ ni se ka ci lordey da hin sanney da farilley kulu kaŋ ni g'i dondonandi nd'ey. Ngey mo m'i goy te laabo kaŋ ay g'i no mayray hari din ra.» 	 Nang bel ka kiangah hiaiah ding inla, luah dinga ka gam piaka a zuih ding ua na sin sak ding thupiak tengteng, dan te, vaihawm te ka honhilh ding, a chi a.


A ne: ‹Ma ni boŋ sambu sohõ ka jindey guna. I kulu kaŋ ga kurey kaaru waaliya-waaliyayaŋ no, da tombi-tombi nda cangare-cangareyaŋ, zama ay di hay kulu kaŋ Laban goono ga te ni se. 	 Huan, aman, Dak inla, en in, apa gan honte tengteng, a gial tante, gial petmaha gialte. Agiala gial iakuakte ahi uh: Labanin na tunga a thilhih tengteng ka mu hi.


da haw zambar waranza cindi iddu, 	 Bawng singthum leh sangguk


Handu way cindi fa ra boro way cindi fa mo, Benaya Piraton boro, Ifraymu kunda boro no. A sata mo gonda boro zambar waranka cindi taaci. 	 Kha sawm leh kha khatnaa sepaih heutu Ephraim suan Pirathon mi Benai ahi a, huan a pawl ah sing nih leh sang li a om uh.