Yaadin cine no i no jama se da bine yadda. Alfagey go, Lawi borey mo go, Hilciya da Zakariya, da Yehiyel, ngey kaŋ ga Irikoy windo may. I na alfagey no handayze zambar hinza da zangu iddu, da yeeji zangu hinza mo, Paska sargayey se. 	 Huan, a milianten mipi te, siampu te, Levite amau ut thua lan dingin a pia ua. Pathian in heutu, Hilkia te, Zekeria te, Jehiel ten paikan ankuang dia lan dingin gan nou sang nih leh za guk leh bawngtal za thum siampute a pia uh.


Waato kaŋ humburkumay kaa araŋ gaa danga alma haw beeri cine, Araŋ masiibey m'araŋ to danga hari haw bambata, Saaya kaŋ azaaba nda kankami du araŋ. 	 Huihpi banga na launa uh a hongtun chiangin; pingpei banga na tuahsiatna uh a hongtun chiang in; lungkhamna leh dahna na tung ua a hongtun chiangin.


Dawda may Israyla kulu boŋ. A na cimi ciiti te mo adilitaray boŋ nga jama kulu se. 	 Huchi in David in Israel mi tengteng tungah vai a hawm a; huan, David in a mite tengteng tungah diktat tak in vai a hawm hi.


I ga tu mo ka ne: ‹Zama i na Rabbi ngey kaayey Irikoyo furu, nga kaŋ n'i kaa Misira laabo ra. I na de-koy fooyaŋ sambu ka sududu i se ka may i se mo. Woodin se no Rabbi na masiiba woone wo kulu candi ka kande i gaa.› » 	 Huan, TOUPA, a pi leh pute uh Pathian, Aigupta gam akipan pi khe pa a leh ngat san ua, Pathian dangte a let ua, abiak ua, a n ate a sep jiak un hiai siat na tengteng a tunguah a tung ta ahi, ahon chi ding uh achi a.


Sohõ binde Rabbi araŋ Irikoyo n'araŋ nya-izey mo no fulanzamay, danga mate kaŋ a ci i se. Kala sohõ araŋ ma bare ka ye fu. Wa koy araŋ mayray nangey do, wo kaŋ Rabbi tamo Musa n'araŋ no Urdun isa daaranta. 	 Huchiin TOUPA na Pathian un a kiang ua na gensa bangin na unaute uh muanna a napeta hi: huaijiakin TOUPA sikha Mosiin Jordan gala na tantuam ding ua a honna gam piaksa ah, na puanin lamte uah pai nawnta un.


I na Yusufu sanney kulu mo kaŋ a te ngey se dede a se koyne. Saaya kaŋ a di torkey kaŋ yaŋ Yusufu samba zama i ma nga sambu, kal i baabo Yakuba, a biya feeri. 	 Huan, a kiang ua Joseph thugen tengteng a hilh ua; huan, a tuanna ding kangtalai Joseph in a khakte a muh in Jakob lungtang a halh nawn hi:Huan, Israel in a hunta; ka tapa Joseph hingdama na om ei ngut ve: ka sih ma in amah ka vamu ding, achi hi.


A na misa wo ci, ka ne: «Boro fo gonda jeejay* nya fo kaŋ i tilam reyzin* faro ra. A kaa ka izey ceeci a gaa, a mana du. 	 Huan, hiai gentehna thu a gena; Kuahiamin a grep huanah theipi suan khat anei a: huan, a kungah a gah a hongzonga, khat leng amu kei a.


Ya Rabbi, ni kaŋ ga bay. Ma fongu ay gaa, m'ay kunfa, Ma bana ay se borey kaŋ goono g'ay gurzugandi yaŋ boŋ. Ma s'ay hibandi ni suuro ra. Ni bay kaŋ ni sabbay se no ay di wowi. 	 Nangman na thei hi, aw TOUPA; hontheigige inla, hongvehin, honsimmohte tungah phu honlak sak in. Na dohzohna ken manthat loh kei leng; nang jiaka minsiat thuak ka hi chih theiin.


Ay siino ga nooyaŋ ceeci, amma albarka no ay goono ga ceeci kaŋ ga naŋ araŋ arzaka kaŋ go beena ra jisante ma tonton. 	 Thilpiak ka zon jiak ahi keia, himahleh nou adinga gah pung tuh ka zong ahi jaw hi.


A naŋ jama kulu ma bonkoono windi k'a daŋ game, boro kulu nda nga wongu jinay nga kambe ra, za windo kambe ŋwaaro gaa kal a ma koy windo kambe wow gaa, da sargay feema da windo meyo gaa. 	 Huan, mite galvan tawi chiatin intaklam sang a a kipanin vei lamsang tanin maitam leh in umin kumpipa a umsaka.


Amma i ma taalam da goy hanno yaŋ, mate kaŋ ga hima nd'a wayborey se kaŋ yaŋ goono ga Irikoy gana. 	 Ahihhangin numei Pathian limsak kichite a kihun lelin thil hih hoihin kivan le uh, ka deih hi.


A ne: «Ay ga ni ŋwaaray, ma ci ay se, ni ya may ize no? Nangu go no ni baaba windo ra kaŋ iri ga zumbu no?» 	 Huan, a kiangah, kua tanu na hia? Hehpihtakin hin hilh in. Na pa in ah ka giahna ding uh mun om ding hia? achia.


Amma araŋ ma fonda kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo n'a araŋ lordi nd'a din kulu gana. Yaadin gaa no araŋ ga funa, araŋ ma goro baani, araŋ aloomaro ma ku mo laabo kaŋ araŋ ga du a mayray din ra. 	 Na valuah ding uh gama na om ua, na lamzanna ding uh leh na ten sawt theihna ding un TOUPA na Pathian uh thu a honpiak lampi na zuih tawn suak ding uh ahi.


I tufa a gaa, ka kwaaro ta k'a kar d'a boŋo ra. 	 Huan, amah chil a siat ua, sialluang a laksak ua, a lu ah a khen ua.


Zama i ga laabo naŋ hal a ma farhã da nga fulanzama, alwaati kulu kaŋ a ga goro kurmu i siinoyaŋ sabbay se. I ga ngey zunubey goojiyaŋo ta mo, zama i n'ay farilley furu, i fundey n'ay hin sanney fanta mo. 	 Huan, a gam mah leng ka theigige ding hi. Gam leng a kihep mang san ding ua, amau om loua a hawm sungin a khawlnite ah nuam a sa ding; ka vaihawmte a deihlouh jiak uh leh a hinna un ka thusehte a muhnop louh nak jiakin, a thulimlouhna uh gawtna a pom ding uh ahi:


Naarat na Ahuzzam, Hefer, Temeni da Haasatari hay a se; Naarat izey no. 	 Huan Naarain Ahuzzam, Hepher, Temeni, Haahasatari a neihsaka. Hiaite Naara tapate ahi uh.


Kal a na nga boŋ sambu ka guna. A di naarukwa din birno batama ra. Alboro zeena ne a se: «Man no ni goono ga koy, man no ni fun mo?» 	 Huan, a kihei leh, kholaka mikhualpa a mua; huan, putekin, koia hoh ding: Koia kipana hong na hia? achia.


A na teeku ciya laabu kogo, Borey bisa isa ra ce gaa mo. Noodin no iri farhã d'a. 	 Aman tuipi leigaw a suaksaka; luipi khein a pai kai ua: huaiah amah ah i kipak uhi.


A kaa ka laakal kanay Baaru Hanna waazu araŋ kaŋ ga mooru se da ngey kaŋ yaŋ ga maan se mo. 	 Huan, a hongpaiin, nou gamlapia omte kiangah lemna tanchin hoih honhilha, naichika omte kiangah leng lemna tanchin hoih a hilh sam hi.


Araŋ te boŋbeeray mo! Araŋ mana te bine saray, hala bora din kaŋ na woodin te, araŋ m'a kaa araŋ game ra. 	 Huan, huai thil hihpa tuh na lak ua kipan delh khiakna dinga lungngaih naksangin na kisaktheih pih jaw uhi.


Ay no ka borey wo kulu gunde jare? Wala ay no k'i hay? Hala ni ma ne ay se: M'i sambu ni gande ra ka jare, mate kaŋ cine baaba ga zanka naanandi jare, hal i ma koy ka to laabo kaŋ ni ze d'a i kaayey se din ra. 	 Hiai mipite tengteng ka suan ahi uh maw? A pi leh pute uh kianga kichiama piak na chiam gama pi lut dingin, Naupommiin nawitui ne lai a pom bangin na angsungah pomin, na honchih dinga ka pikhiak hon?


Kulu nda yaadin, borey soobay ka hiyo fun da anniya, zama ngey ma to jabo gaa, amma i gaze. Zama teeko soobay ka tonton ka koy jina nda follay, a goono ga tangam d'ey. 	 Himahleh miten gama kik dingin nakpiin a kal ua; ahihhangin a hithei kei: tuipi lah a tunguah a nak kihoh semsem ngala.


Tondi boŋ waney ga ti borey kaŋ yaŋ ga maa, ka sanno ta nda farhã. Amma i sinda kaaji. Jirbi kayna fooyaŋ no i ga gana, amma siyaŋ alwaato ra i ga ye banda. 	 Huan, suang tunga te tuh a jak tak ua thu kipak taka pom pahte ahi ua; himahleh zung himhim a neikei ua, sawtlou chik kia a ging ua, khem hunin a tawp san nak uh.


Alleluya! Ya araŋ Rabbi tamey, wa sifa, Wa Rabbi maa sifa! 	 TOUPA tuh phat un. Aw TOUPA sikhate aw, phat unla, TOUPA min tuh phat un.


Yesu ne a se: «I n'a hantum koyne ka ne: ‹Ni ma si Rabbi ni Irikoyo si.› » 	 Jesun a kiangah, Toupa na Pathian zeet ken, chih gelh ahi sam hi, a chi a


Babila bonkoono Nebukadnezzar mo kaa kwaara do waato kaŋ a soojey go a windanta. 	 Huan, huchia a miten a vaum lai un Babulon kumpipa Nebukadnezzer bel khuaah a vahoh tou a;


Sitray Saruna bora ga haggoy da hawey kaŋ i ga kuru Saruna batamey ra. Adlay izo Safat mo ga haggoy da hawey kaŋ go goorey ra. 	 Huan Saron-a ta ganhon kempa saron mi Sitrai ahi a, huan guam a gan hon kempa Adlai tapa Saphat ahi;


Yehiyel, da Azaziya, da Nahat, da Asahel, da Yeremot, da Yozabad, da Eliyel, da Ismaciya, da Mahat, da Benaya, ngey no ga ti jine borey Konaniya da nga nya izo Simey cire, bonkoono Hezeciya da Azariya kaŋ ga Irikoy windo may lordo boŋ. 	 Huan, Konani leh a unau Simei nuaiah kumpipa Hezekia leh Pathian ina heutu Azaria sehin endikmi Jehieal te, Azazi te, Nahath te, Asabel te, Jerimoth te, Jozabad te, Eliel te, Ismaki te, Mahath te, Benai te a om uhi.


Filistancey mo na ngey toorey furu noodin. Dawda lordi ka ne i m'i ton danji ra. 	 Huan huailaiah a pathiante uh a nusia ua; Davidin thupiak a piaa, meiin a hal uhi.


I laamo mana fun -- hamey go i meyey ra jina -- 	 A gongthakna uh a dai naikei a, a an uh a kam uah a om laia,


Laban ne Yakuba se koyne: «Tondi gusamo wo neeya, fonguyaŋ haro mo neeya, kaŋ ay jisi in da nin game ra. 	 Huan, Laban mahin, hiai suang chian khawm en lechin, keimah leh nangmah kikala hiai suang ka phuh leng enin.


Ifo se no ni g'a kunfa susubay kulu? Ni g'a neesi alwaati kulu? 	 Jingsang tenga amah na veh dinga, mitphiat chiha amah na ettel ding?


A go mo, Buwaza koy birno me gaa ka goro. Kala dumo kaŋ ga maan a, nga kaŋ Buwaza ci din go, a kaa ka bisa. Buwaza ne a se: «He, waane filaana! Gana ka kaa neewo ka goro.» A binde gana ka kaa ka goro. 	 Huchiin Boazi kulh kongpi ah a hoh tou a, huailaiah a tu a: huan, ngaiin, a tanau bul uh a tungtang thu Boaziin a gen a hongpaia: huai mi kiangah, E! nang na hi maw! hongpial inla tu dih ve, a chi a. Huan amah a hongpiala a tuta hi.


Ma hangan Rabbi se, m'a fondey haggoy, Nga mo ga ni beerandi ni ma laabo tubu. Waati kaŋ a ga boro laaley tuusu, ni ga di a. 	 Toupa tuh ngak inla, lampi tuh tawn in, huchiin gam luah dingin a hon pahtawi ding hi: mi gilou-saloute hihmanthata a om utuh na mu ding hi.


A dede iri se mo mate kaŋ cine nga di malayka kaŋ go ga kay nga fuwo ra ka ne: ‹Ma donton Yaffa kwaara ka Siman kaŋ se i ga ne Bitros ce. 	 Huan, aman ka kiang uah, a ina angel ding a muhdan leh, angelin a kianga, Joppa khua ah mi sawl inla, Simon, Peter a chih uh, honpi sak in;


I ne: «Ya nin, beeray koyo, iri fongu kaŋ za hiilante wo ga funa a ne: ‹Jirbi hinza banda ay ga ye ka tun koyne.› 	 Pu huai mikhemhat in, a damlai in, Ni thum nung in ka thou nawn ding, a chih ka thei gige ua.


Ma guddama kaŋ ni day din sambu, kaŋ go ni canta gaa. Ma tun ka koy Ufratis isa ka guddama tugu noodin tondi guusu fo ra. 	 Kawnggak na lei, huai na ten la inla, thou inla, Euphrates lui juan inla, huaia suang hengkalah selin, chiin.


Ay ga ci ni se kaŋ ni saawara da ni wongu gaabo kulu sanni yaamoyaŋ no. May no bora binde, kaŋ gaa ni goono ga jeeri kaŋ se ni murte ay gaa? 	 Kidouna dinga na lemtheihna leh na hatna jaw thu lel ahi, ka chi; Kua muanga, ka tunga hel na hi maia?


Yahudancey mo kaŋ go Maryama banda fuwo ra, kaŋ yaŋ goono g'a fonda tilas, waato kaŋ i di Maryama tun da waasi ka fatta, i n'a gana. Zama i ho hala saara do no a goono ga koy ka bu baray te noodin. 	 Huan, in sunga a khamuana ompih Judaten Mari dingkhe paha, a pawt a muh tak un, hanah kap dinga hoh dek hiin teh, chiin, a jui ua.


Bitros ye ka ze da zeyaŋ ka ne: «Ay si bora din bay.» 	 Huan, Huai mihing jaw ka theikei, chi in, kichiam in a kitheihmohbawl nawn a.


Amma boro kaŋ ga sikka du ciiti d'a ŋwa, zama a siino ga ŋwa cimbeeri boŋ. Hay kulu mo kaŋ manti cimbeeri do no a fun ya zunubi no. 	 Ahihhangin, ginglelpan a nek leh, ginnaa a nek louh jiakin, siamlouh a tang ahi; bangpeuh ginna loua hih jaw khelhna ahi ngala.


A ciya mo, waati kulu kaŋ alman gaabikooni ga ba ka gunde sambu, kala Yakuba ma sarey sinji almaney jine haŋyaŋ garbey ra, zama i ma gunde sambu sarey jine. 	 Huan, hichi ahi a, gan hat deuhte a hong gai pat peuh chiang un chiang laka a gai pat theihna ding un, Jakob in tui luanna ah, gan mitmuhin, chiangte a koih jela;


Ngey wo Ibraniyanceyaŋ no? To, ay mo yaadin no. Ngey wo Israyla boroyaŋ no? Ay mo yaadin no. Ngey wo Ibrahim bandayaŋ no? Ay mo yaadin no. 	 Hebrute ahi u hia? kei leng ka hi. Isrealte ahi u hia? kei leng ka hi. Abraham suante ahi u hia? kei leng ka hi.


Ay g'i hanandi k'i zunubey kulu kaa, nangey kaŋ yaŋ i na zunubi te ay se. Ay m'i goy laaley kulu yaafa i se, naŋ kaŋ i na zunubi te ay se, da naŋ kaŋ i murte ay gaa. 	 Huan, a thulimlouhna uh, ka tunga a thilhih khelhna lak ua kipan ka sawp siang dinga, a thulimlouhna uh, ka tunga a thil hihkhelhna u leh ka tunga a tatleknate tengteng uh ka ngaidam ding.


Waybora ne Iliya se: «Ya nin Irikoy bora, ifo k'ay zaa da nin? Wala ni kaa ay do no zama ni m'ay zunubey kaa taray, k'ay izo wi mo?» 	 Huan, aman Elija kiangah, nang Pathian mi aw, nang leh kei bang ahia I hih uh? ka khelh na hon theikhe sak ding leh ka tapa honthah sak ding a hongpai nei ve! Achia.


Asariya taamuyaŋ sabbay se mo, i na beene kunda nda sargay kaŋ i ga ton kaŋ si fappe nooyandi a se. A na cimi zeeri ganda ka nga boŋ miila gana kal a zaada. 	 Huan sepaihte huai kiangah tatlekna jiaka halmang thillat gige toh piakin a om ua; huchiin thutak leiah a pai suka, a utdanin a hiha, a loh ching hi.


Toonyante ya fanta hari no adilantey se. Boro cimikoy mo, fanta hari no boro laaley se. 	 Mi diklou mi diktat adingin kihhuai ahi: huan kuapeuh lampia tang migilou adingin kihhuai ahi.


Gaa no marga kulu dangay ka hangan Barnaba nda Bulos se. I goono ga alaamey da dambara harey kaŋ yaŋ Irikoy te ngey do dumi cindey game ra din baaru dede. 	 Huchiin, mipi tengteng a dai dide ua, Barnaba leh Paulain Pathianin amau zanga Jentelte laka chiamtehna leh thillamdang a hih thu a gen lai siah uh a ngaikhia ua.


A kaa nga waney do, amma a wane borey man'a ta. 	 Amah a mite kiangah a honga, amah a miten a na kipahpih kei uh.


Waato kaŋ diyey kaŋ yaŋ go Urusalima maa baaro kaŋ Samariya borey na Irikoy Sanno ta mo, i na Bitros da Yohanna donton i do. 	 Huan, sawltak Jerusalem khuaa omten Samari khuaa miten Pathian Thu a gingta ta uh chih a jak un, a kiang uah Peter leh Johan a sawl ua;


Mowab bonkoono Mesa wo feeji koy no. A ga Israyla bonkoono no jangal feej'ize zambar zangu hamni, da feeji gaaru zambar zangu wane mo. 	 Moab kumpipa Mesa bel belam vulmi ahi a; aman Israel kumpipa lakah belam nou nuaikhat mul leh belampa nuaikhat mul siah a liau sek hi.


Ya Irikoy, ni ma beeri beeney boŋ, Ni darza ma beeri ndunnya kulu boŋ. 	 Ka khe awkna dingin len a phah ua; ka hinna a kun khiikheia: ka maah kokhuk a tou ua; amau mah a laitakah a kia uhi. Selah.


Iri maa baaru kaŋ boro fooyaŋ kaŋ fun iri do goono g'araŋ taabandi nda sanniyaŋ k'araŋ biney kankam, kaŋ yaŋ iri wo mana lordi fo no i se. 	 Ka pawl lak ua mi kuate hiamin thu genin nou a honhihbuai ua, na lungsim uh a honmangbangsak uh chih ka ja ua, a kiang uah thu bangmah ka pen gal kei ua.


Baakasinay ga bara nda suuru kuuku, baakasinay gonda rongome. Baakasinay si canse. A si fooma, a si te boŋbeeray mo. 	 Itna-in a dohzou a, a migi a: itna-in a haza kei a, a kisathei sam kei;


Ni m'a fitilla iyye te. I m'a fitilley diyandi zama i ma te kaari a jine. 	 Huan huaiah khawnvak sagih na bawl dia: huchiin huaiah khawnvakte a de ding ua, a panga vakna a piak theihna ding un.


Mata wane, Matatiya wane, Simona wane, Yusufu wane, Yoda wane, 	 huai tuh Maathi tapa ahi a, huai tuh Matthathi tapa ahi a, huai tuh Semmei tapa ahi a, huai tuh Josek tapa ahi a, huai tuh Joda tapa ahi a,


A na Mowab mo zeeri. Mowabancey ciya Dawda bannyayaŋ, ka kande _a se__ jangal. 	 Huan, Moabte a sual nawna, Moab mite David sikhate a honghita ua, siah bang a pe jel uhi.


Ibrahim ne: «Zama ay goono ga sikka no hala daahir Irikoy humburkumay si no neewo, i m'ay wi mo ay wando sabbay se. 	 Huan, Abrahamin, hiai khau ah Pathian kihtakna a om hetkei ngei dinga, ka ji jiakin a honthat mai ding uh chih ka ngaihtuah jiak ahi.


Jiiri waranka no ay go ni windo ra. Ay may ni se jiiri way cindi taaci ni ize way hinka sabbay se, jiiri iddu mo ni almaney sabbay se. Sorro way mo no ni g'ay alhakko barmay. 	 Huan, kum sawm nih sung teng na in ah ka oma; na tanu nihte loh dingin kum sawm leh kum li na na ka sema, na gante loh dingin kum guk ka sem nawna; ka loh lah sawm vei tak na hihlamdang ngal a.


May no araŋ ra, bora kaŋ ga humburu Rabbi, Kaŋ goono ga a tamo sanno gana, Kaŋ goono ga dira kubay ra, kaŋ a koy sinda kaari? Kal a ma de Rabbi maa gaa, A ma jeeri nga Irikoyo gaa. 	 Na lak ua, Toupa kihtaa, a sikha thumang, kua ahia? Miala vaka, vakna himhim neilouin Toupa min muang henla, a Pathian tungah kinga hen.Mei toha, meiektea kigak tengtengte aw, ngai un: na mei kuang uah leh na meiek halte u lakah vak un? Hiai ka khut akipana na muh ding uh ahi hi: lungkham taka na lupna ding uh.


Boro boobo mo na ngey bankaarayey daaru fonda ra, afooyaŋ mo tuuri kambe baano yaŋ kaŋ i dumbu saajo ra. 	 Huan, mi tampiin lampi ah a puan uh a phah ua; mi dangin leng gama sawlnah satin a phah ua.


Han kulu kala jirbi iyye i ma sargay salle Rabbi se danji ra. Jirbi ahakkanta hane mo, i ma ye ka marga hananyankoy te, ka sargay salle Rabbi se danji ra. Sududuyaŋ marga no. Araŋ ma si taabi goy kulu te. 	 Ni sagih sungin meia thillat TOUPA kiangah na lan ding ua, a ni giat ni bel nou dingin khawmpi siangthou ahi ding; meia thillat TOUPA kiangah na lan ding uh: khawmpi venna thupi mahmah ahi: na himhim na sem ding uh ahi kei.


M'ay bina bare ni seedey do haray, Manti zamba arzaka do haray bo. 	 Na thutheihsak lamah ka lungtang kihei sakin, huaihamna lamah hi louin.


Rabbi ye ka salaŋ Ahaz se ka ne: 	 Huan, TOUPAN Ahaz a houpih nawna.


«Zama han kaŋ hane ay ga Israyla taaley bana a gaa, Ay ga Betel sargay feemey wano mo bana. I ga feema hilley pati, hal i ma kaŋ ganda. 	 Israel tatleknate amah tungah ka gawt leh, huai ni chaignin, Bethel khuaa maitamte leng ka gawt ngal dia; huan, maitam kite a tansum ding ua, lei ah a ke ding uh, sepaihte Pathian, TOUPA PATHIANIN achi.Huan, phalbi in leh nipi in ka sat se dinga; saiha inte a mangthang dinga, in thupiten tawpna a nei ding uh, TOUPAN a chi hi.


Kala Dawda ne Alfa Ahimelek se: «Bonkoono no k'ay lordi nda samba fo ka ne ay se mo: ‹Boro fo kulu ma si hay fo bay muraado wo ra kaŋ ay na ni donton d'a, da haŋ kaŋ ay na ni lordi.› Ay mo na arwasey donton nangu ya-cine nda ya-cine. 	 Huan, Davidin siampu Ahimelek kiangah, kumpipan thil hih dingin thu a honpiaa, ka kiangah, ka hon thihihsak tup himhim leh ka hon thupiak kuamahin theikei heh, a chi bikbeka: huan, tangvalte na omna ding mun khawng bang ka sepa.


A n'i hã ka ne: «Ifo boŋ no araŋ goono ga kakaw d'ey?» 	 Huan, aman, a kiang uah, Amau toh bang thu ahia na kisel uh? chiin a donga.


«Tun ka zumbu ka Israyla bonkoono Ahab kubay, nga kaŋ go Samariya da goray. Guna, a go Nabot reyzin kalo ra, naŋ kaŋ a koy zama nga m'a tubo ta. 	 Thou inla, Samari khua a om Israel kumpipa houpih ding in hoh sukin: ngai in, Naboth grephuan ah a om a, neih tum in huai ah a hoh suk hi.


Zobal ize Reyaya na Yahat hay. Yahat mo na Ahumay da Lahad hay. Woodin yaŋ Zora almayaaley no. 	 Huan Sobal tapa Reaiain Jahat a suanga; Jahatin Ahumai leh Lahad a suang. Hiaite Zorathit mite inkote ahi uh.


Borey kaŋ yaŋ ga tooru te ga haaw, Oho, i ga di kayna, I kulu ga furo boŋ haway ra care banda. 	 Zahlaktakin a om ding ua, ahi, a vek un zumtakin a om ding uh: milim bawlmite zumnaah a lut chiat ding uh.


Ay ga maykwa donton a ma koy ka gaaba nda dumi yaamo, Ay g'a lordi mo borey kaŋ se ay ga futu yaŋ boŋ. A ma arzaka ku, a ma wongu arzaka ta, A m'i taamu-taamu sanda kwaara ra fondo gaa potor-potor cine. 	 Gallak la ding leh, thil lak sak la ding leh, kongzing buannawi banga ngap dingin amah jaw Pathian zahlou nam dou dingin ka sawl dinga, ka hehna mite sual dingin thu ka pe ding hi.


Ittay mo tu bonkoono se ka ne: «Ay ze da Rabbi fundikoono da koyo ay bonkoono fundo mo, haciika naŋ kaŋ koyo ay bonkoono bara, hala buuyaŋ se no wala fundi se no, ay, ni bannya mo ga bara noodin.» 	 Huan, Itai in kumpipa kiang ah, TOUPA hinna leh kumpipa, ka pu hinna lou in ka chi hi, kumpipa, ka pu na omnana ah, sih leh sih ahi ding a, dam leh dam ahi ding a, na sikha a om tei zel ding, a chi a.


Borey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda i alborey kulu lasaabo, za handu fo ize ka koy beene, boro zambar iddu nda zangu hinka no. 	 Pasal tengteng kha khat akipan tunglam a simdan bang un sang guk leh za nih ahi uh.


Waati kaŋ a ga waani nga ma wangu ilaalo ka ihanno suuban, wa da yu no a ga haŋ. 	 Aman thil hoihlou lam deihlouhnadan a theih chiangin leh, thil hoih lam deihnadan a theih chaingin bawngnawitui dat leh khuaiju a ne sek ding.


Borey wo ga ti kaayey windey jine borey: Israyla ize hay-jina, Ruben izey neeya: Hanoku da Pallu da Hezron da Karmi; borey din no ga ti Ruben kunda. 	 Hiaite a pate innkote lupente ahi ding uh: Reuben Israel ta masa pen; Hanok, leh Pallu, Hazron, leh Karmi: hiaite Reuben inkote ahi uh.


Hala faada doogarey da boro cindey mo bay kaŋ sikka si ay go kasu ra Almasihu sabbay se. 	 Huchiin inpi vengpawl tengteng leh adang tengteng kiangah Krisa ka kolbuhna tuh a kichianta hi;


Saaya din ra asariya dondonandikoy da alfaga beerey ceeci ngey m'a di, zama i faham ka bay kaŋ ngey boŋ no a na misa wo ci, amma i humburu jama. 	 Huan, huchih lai takin laigelhmite leh siampu lalten mat a tum ua; himahleh, mipi a lau ua; huai a genteh thu amau demin a gen chih a thei ngal ua.


ka ne: «Yaa no Rabbi ci: Ay ze d'ay boŋ, za kaŋ ni na hayo wo te, ni mana ni ize follonka ganji _ay se__ mo, 	 Hiai thil na hih jiak leh na ta neih sun na it louh jiakin; kei mahmahin ka kichiam, Toupan a chi:


«Rabbi Biya salaŋ ay do, A sanno mo go ay deena boŋ. 	 TOUPA kha in kei hon zang in a gen a, a thu ka lei ah a om.


Amma ay suujo si fay d'a, danga mate kaŋ cine ay n'a ta Sawulu gaa, nga kaŋ ay hibandi ka kaa ni jine. 	 Himahleh na ma a ka suan mang Saula kiang a kipan a ka lak mang bang in ka chitna in zaw a paisankei ding hi.


Woodin yaŋ sabbay se no, yaa no Rabbi ci: A go, ay mo, ay ga masiiba soola almayaalo wo boŋ. Araŋ si hin mo k'araŋ boŋ kaa tibi. Araŋ si du ka dira ka boŋ jare beene koyne, Za kaŋ zamana woone ga ciya ilaalo. 	 Huaijiakin TOUPAN hichiin a chi: Ngai dih, hiai inko tungah thil hoih lou ka gel ahi, huai akipanin na ngawng uh na suan kei ding ua, kisathei tak in pai nawnsam kei ding uh; hun hoih lou ahi sin ngala.


Da balaaw ga wi da waasi, Kal a ma boro kaŋ sinda taali laakal kaayaŋo guna sanda foori hari. 	 Jepnain thakhatin hihlum leh, mi hoih thuakna a nuihsan ding hi.


A go mo, ay ga ni ciya safayaŋ hari taji kaano kaŋ gonda hinjeyaŋ. Ni ga tondi kuukey soote-soote k'i bagu-bagu i ma ciya ikayna yaŋ, Ni ga tudey mo ciya sanda du cine. 	 Ngaiin, buhsukna khawl thak mahmah, hiam mahmah, ha neiin ka honbawl ding; tangte khawng chilin na khen jan ding ua, mualpawngte lah buhsi bangin na bawl ding uh.


Borey kulu kaŋ yaŋ ga kambe ka fay da ni hin sanney, Ni g'i furu, zama i halliyaŋey wo yaamo no. 	 Na thusehte vakmang sante tengteng na musita; a khemna ulah juau ahi ngala.


A go Siman kuuru mortukwa kwaara ga zumbu, kaŋ fuwo go teeko me gaa.» 	 savun bawlpa Simon kiangah a tunga, a in tuipi geiah a om, a chi a.


Yonata ne a se: «Irikoy ma boriyandi, ni si bu! Guna, ay baaba si hay kulu te, ibeeri wala ikayna, kala nda a n'a bangandi ay se. Ifo se binde no ay baaba ga woone tugu ay se? Manti yaadin no.» 	 Huan, aman, that lou e: na si hetkei ding; ngaiin, ka pan kei hon theisak louin bangmah himhim lianin neu leh a hih ngeikeia, bangding mahmahin ahia hiai thute kei a hon im ding? A hon im kei hial ding, a chi a.


Woodin te Hetu izey jine da borey kulu kaŋ ga furo a kwaara meyo gaa jine mo. 	 Heth suante mitmuhin, a kho kulhkonga lut peuhmahte mitmuhin, gou dingin Abraham kiangah piak kipin a omta hi.


Da day Dimitriyos da zamey kaŋ go a banda gonda sanni fo ngey da boro kulu kaŋ no game ra, ciiti fuyaŋ go no feerante, ciitikoyaŋ mo go no. Wa naŋ i ma kande care kalima noodin. 	 Huchiin, Demotria leh a lawm khutsiamten leng kua lakah leng thubuai a neih uleh, thubuai genna inte honsain a om ve le, gam ukpate leng a om uhi; kihek uheh.


A fatta ka wongu nda Filistancey. A na Gat birni cinaro, da Yabne birni cinaro, da Asdod wano mo zeeri. A na galluyaŋ cina Asdod laabo ra, da Filistancey game ra. 	 Philistiate sim dingin a kuan khiaa, Gat kulhte, Jabne kulhte, Asdod kulhte a hihchima; huan Asdod gamah leh philistiate lakah te khua a bawl hi.


Kala tuurey ne jeejay nya se: ‹Ni wo, ma kaa k'iri may.› 	 Huan, singten theipi kung kiangah, Kisa dih, nang ka kumpipa dingun om dih, a vachi ua.


Amma i boro boobo, Irikoy mana maa i kaani. A sabbay se no a n'i buukoy say-say ka furu ganjo ra. 	 Himahleh, a lak ua mi tamjaw tungah Pathian a lunghita keia; gamdai ah puklumin a om uhi.


Hay kulu ga to da farga ka bisa haŋ kaŋ i ga ci. Mo si kungu nda diyaŋ, Hanga mo si to da maayaŋ. 	 Thil tengteng gimnain a dima; mihingin a gen theikei: muhin mit a lungkim keia, jakin bil leng a lungkim sam kei.


kal a corey donton k'a ce.) Kala Yerobowam da Israyla jama kulu tun ka kaa ka salaŋ Rehobowam se ka ne: 	 Jeroboam leh Israel kikaikhawmte tengteng a hong ua, Rehoboam kiangah,


Iri go ga fongu nda hamisa kaŋ iri goro ka ŋwa Misira ra yaamo, da labtanda, nda kanay, da albasan kayna, nd'ibeero, da tafarnuwa. 	 Ut leh daha Aigupta gama ngasa i nek jelte I theigigea, tangmaite, mazelte, phulun sialnek chite, vaiphulunte, phulun ngoute leng;


Sahãadin annabey izey kaŋ yaŋ go Yeriko jine di a. I ne: «Iliya biya goro Iliyasu boŋ.» I kaa k'a kubay; i sombu a jine kala ganda. 	 Huan, Jeriko khua a jawlneite tapa, amah jawna omten a muh un, Elija kha Elisa tungah a tu mah ve, a chi ua. Amah be dingin a kuan ua, ama ah lei siin chibai a buk uh.


Woodin banda Yesu di a Irikoy windo ra ka ne a se: «Guna, ni du baani. Ma si ye ka zunubi te zama hari laalo kaŋ jaase woodin ma si ye ka du nin.» 	 Adenchiangin Jesun amah Pathian biakin ah a mu a, a kiangah, Ngaiin, na damta hi, khial nawnta ken, huchilou injaw thil hoihlou sem na tungah a hongom kha ding hi, a chi a.


I binde kuuwa ka ne: «Kond'a! Kond'a! M'a kanji!» Bilatos ne i se: «Ay m'araŋ bonkoono kanji, wala?» Alfaga beerey tu ka ne: «Iri wo sinda bonkooni, kala Kaysar.» 	 Huan, amau a kikou ua, Hihmangthang in, hihmangthang in, kros ah kilhlum in, a chi ua. Pilatin a kiang uah, Na Kumpipa uh kros ah ka kilhlum ding maw? a chi a. Siampu lianten, Kaisar loungal kumpipa dang ka neikei uh, a chi ua, a dawng uh.


Ni gonda kookari, ni hin suuru ay maa sabbay se, ni mana farga mo. 	 Huan thuakzohna neiin, ka min jiakin na thuak teiteia, huchiin na bah kei hi.


Hinkoyey din, Mana gaa i kaŋyaŋo misa wongu ra! Ya Yonata, i na ni wi beene nangey boŋ. 	 Kidou laitak a mi liante a napuk maizen uh! Na mun sangte ah Jonathan a thatta uh.


Isuwa ne: «Ay nya izo, ay gonda haŋ kaŋ ga wasa ay se. Soobay ka ni hariyaŋ gaay.» 	 Huan, Esauin, ken leng hau veng e, bawi aw, na neih tengteng nanga hi hen, a chi a.


D'i n'a dagu ka kaa nga nango ra, Kala nango m'a ze ka ne: ‹Ay mana di nin baa ce fo.› 	 A mun akipan lakmang hi leh, huchiin amah a kitheihmohbawl dinga, Ka honmu ngeikei, chiin.


Musa binde n'a no i se, sanda: Gad kunda, da Ruben kunda, da Yusufu izo Manasse kunda jara se. I du Amorancey bonkoono Sihon laabo, da Basan bonkoono Og laabo mo. I du i kwaarey kulu d'i laabey ka koy hal i hirrey me, danga laabo din kwaarey windanta. 	 Huan, Mosi in, Gad tate leh Reuben tate leh Joseph ta Manase suan nam kim khatte Amor kumpipa Sihon gamte, Basan Kumpipa Og gam, huai gamte a khua om tengteng toh, a kim gam khuate nangawn toh a pia a.


A baa si nda nga baabo de-koyey wala wayboro beeja, a baa si mo nda Irikoy wala de-koy kulu, zama a ga nga boŋ beerandi no ikulu boŋ. 	 A pipute pathiante lah a zahtak kei dia, numeite lunggulh leng, pathian himhim leng a zahtak kei ding; mi tengteng tunga amah kilian sak ding ahi ngala.


Sikka si, iri Irikoy ganayaŋ gundo ga beeri: Irikoy bangay gaaham ra. Biya* _Hanno__ n'a cabe adilitaraykoy. Malaykey di a. I n'a waazo te dumi cindey game ra. I n'a cimandi ndunnya ra. I n'a sambu beene darza ra. 	 I gen uh, I Pathian biakna thuguk tuh selvuallouhin a thupi ahi: Pathian tuh sa a muhtheih a latsakin hongoma, Kha a siamtansak, angelte muh, namte laka tangkoupih, khovela mite gin, thupina a pitouh ahi.


Harim, da Meremot, da Obadiya, 	 Harim, Meremot, Obadia;


Kohat dumo ra Uriyel ga ti jine bora, a dumi zangu nda waranka mo go a banda. 	 Kohath tapate lakah; Uriel a pipen leh a unaute ja leh sawmnih:


Za kaŋ a jirbey kulu ra a sinda hari kulu kala day taabi, a taabo mo bine saray hari no. Oho, baa cin a laakal si kani bo. Woodin mo yaamo no. 	 A nite tengteng ahi lungkhamna lel ahi ngala, a thuakna dahna; ahi, jan nangawnin a lungtang a khawl kei hi. Hiai leng bangmahlou ahi.


A tu ka ne: «Ay ga ne araŋ se: da woone yaŋ dangay, tondey ga kuuwa.» 	 Aman bel, Ka honhilh ahi, Hiaite a daih uleh suangte bek a kikou ding uh, a chi a, a dawnga.


Araŋ goono ga ŋwaaray, araŋ si du mo, zama araŋ goono ga hatta no araŋ adduwey ra, zama araŋ m'araŋ ibaay laaley laami kaa. 	 Na ngen ua, na nget diklouh ziak un na mu kei uh, na nawpsak bawlna ding ua zat na tup ziakun.


Araŋ ga maa wongu baaru da wongu ruubuyaŋ mo. Araŋ ma haggoy araŋ laakal ma si tun zama tilas no kala hayey din ma jin ka te, amma bananta mana to jina. 	 Huan, kidou thu leh kidou thuthang na za ding ua; na mangbatlouhna ding un pilvang un; huai khawng a hong om ding him ahi; himahleh tawpna jaw ahi nai tadihkei ding.


Irikoy nangora kambu hinkanta se azawa kambe haray mo, a na kataaku waranka te, 	 Huan biakbuk pang khat lam a ding in, a mal lam ning a om a ding in, singpek sawmnih a bawl,


Yakuba fun Beyer-Seba ka Haran fonda di. 	 Huan, Jakob Beer-seba akipanin a pawta, Haran khua lam a juanta.


A ga donda gallu kosongu, A si maa gaarayko kuuwa. 	 Leilehna ah khauin gam bawngtal na khih thei diam? Ahihkeileh na nungah guamte a toktam diam?


Dawda wane no waato kaŋ a na nga boŋ himandi follokom Abimelek jine, nga mo n'a gaaray, hal a dira. 	 Chiklai peuhin leng Toupa tuh ka phat dinga: amah phatna ka kam ah a pawt gige ding hi.


amma da ni s'a daŋ _iri banda__, iri si koy. Zama bora ne iri se: ‹Araŋ si di ay moyduma kala nda araŋ kayno go araŋ banda.› » 	 Non zuihsak kei lejaw ka hoh kei ding uh: huai miin ka kiang uah, na nau uh non tonpih kei u leh ka mel na mu kei ding uh, a chita ngala, chiin a gena.


Ni g'i tugu ni do tuguyaŋ nango ra hal i ma wa da borey me-hawyaŋey. Ni g'i jisi tugante bukka ra, Hal ni m'i wa da deeney masiiba. 	 Toupa phatin om hen: a chitdan lamdang tak tuh khopi kiptak ah a hon musak ngala.


Gaa no wongu nyaŋo kaa ka maan ka Bulos di. A lordi ka ne i m'a haw da sisiri hinka. A hã hala Bulos wo boro kaŋ no, da haŋ kaŋ no a te. 	 Huan, heutu lalpenin a honnaiha, Paula a lena, khainiang nih butsak ding thu a pia a; kua ahia a hih a, bang ahia a hih, a dong a.


Uri izo Geber go Jileyad laabo ra. Amorancey bonkoono Sihon laabu no waato, da Basan bonkoono Og wano mo. Nga hinne no ga ti laabukoy kayna laabo din ra. 	 Amorte kumpipa Sihon leh Basan kumpipa Og gam, Gilead gamah Uria tapa Geber; huai gam heutu omsun amah ahi.


A na Amalek bonkoono Agag di da fundi, amma a na boro cindey kulu wi da takuba, parkatak! 	 Huan, Amalek mite kumpipa Agag a hing mata, mipi tengteng namsauin a satlum vek hi.


A ga hima sanda mutard* ize cine no. Nga mo waato kaŋ i g'a duma laabo ra, baa kaŋ a ga kayna ka bisa gurayzey kulu kaŋ go ndunnya ra, 	 Ankam chi tang khat leia a tuh un, leia chi tengteng sangin neupen mahleh,


Sawulu ze waybora se da Rabbi ka ne: «Ay ze da Rabbi fundikoono, ciiti kulu si du nin woone sabbay se.» 	 Huan, Saulain TOUPA min louin, TOUPA hinna louin ka gen hi, hiai thil jiakin na tungah gawtna a tung kei ding, chiin a kiangah a kichiam hi.


Ay miila ay ma kaa araŋ do ka gana ka bisa Masidoniya laabu. D'ay fun Masidoniya mo, ay ma ye ka kaa araŋ do, hal araŋ m'ay gaakasinay da hindoonay kaŋ ga kond'ay Yahudiya* laabu. 	 Noumau tawn kawmin Masidonia gamah pai jel leng la, Masidonia gama kipana na kiang uah hongkihei nawn leng la, huan Judia gama ka hohna ding ah noumau khakin om leng, leng ka chi a.


I nangorayey ma ciya kurmu, Boro kulu ma si goro i kuuru fuwey ra. 	 Na satpa tuh a sawi ua, na sukliamte lungkhamna leng a gen ngal nak uhi.


A go no mo, han fo jirbey din ra kaŋ Yesu goono ga borey dondonandi Irikoy windo ra, ka Baaru Hanna waazu, kala alfaga beerey da asariya* dondonandikoy da arkusey kaa a gaa. 	 Huan, ni khat tuh Pathian biakina mite thu a hilh a, Tanchin Hoih a genlaiin, siampu liante, laigelhmite, upate toh, a kiangah ahongpai guih ua;


Ifo no ni ga ne, Waati kaŋ Rabbi ga ni zuure? Za kaŋ nin no ka ni coro zeeney dondonandi i ma ciya ni jine boroyaŋ. Manti gurzugay ga ni di, Sanda wayboro kaŋ goono ga hay-zaŋay cine? 	 Nangmahin lawm dia na bawlte na tunga a koih hun chiang un bangchin na chi dia? numei nauvei bang maiin na nasa ngial kei ding maw?


Ay go ga Rabbi hangan, ay fundo goono ga hangan. A sanno ra mo no ay ga beeje sinji. 	 Toupa tuh ka ngak gigea, ka hinnain a ngak gigea, a thu leng ka lamen ahi.


Alfagey da Lawitey mo na ngey boŋ hanandi. I na jama mo hanandi, da birno meyey, da birni windanta cinaro. 	 Huchiin siampute leh Levi mite a kisiangsak ua: mite leh kongpite leh kulhbangte a siang sak uh.


Ay te saamo, amma araŋ no k'ay tilasandi, kaŋ doŋ a ga hima araŋ m'ay sifa. Zama ay mana gaze «diyey kaŋ ga bisa ikulu» din gaa hari kulu ra, baa kaŋ ay wo manti hay fo no. 	 Hai ka nahita: nou hai lou theilou in non bawl ua ahi: kei pen noumau honpahtawi ding kei ve, bangmah hi kei mahleng, banglam peuhah leng sawltak lianpente ka pha lou kei ngala.


Rabbi no ga tangam araŋ se. Wa dangay hinne day.» 	 TOUPAN nou din a hondou sak dinga, na pau kei ding uh, a chi a.


Amma waato kaŋ a maa woodin, a zici dumbu zama nga wo arzakante no gumo. 	 Aman bel, huai thute a jakin a lungkham mahmah a, a hauh mahmah jiakin.


Kaŋ iri tun noodin, a suba iri kaa Ciyos jarga, a subasiyo iri to Samos, jirbi hinzanta mo iri to Militos. 	 Huan, huai akipanin longin ka pain awn ua, a jingin Kio tuikulh jawn ka tung ua; huan, a jing nawnin Samo tuikulh ka tawn ua, huan, a jing nawn in Milita khua ka tung nawn uh.


Ya Rabbi, ay goono ga yalla-yalla nda ni faaba, Ni asariya mo ay kaani maayaŋ no. 	 Toupa aw, na hotdamna ka lunggulh naka; na dan ka kipahna ahi.


Zama d'araŋ n'araŋ fondey d'araŋ goyey hanse da cimi, d'araŋ na cimi ciito te boro nda nga gorokasin game ra, 	 Na omdan uleh na thilhihte uh na bawl hoih petmah ua, mi leh a inveng kikala thudik taka na vaihawm sak ua,


Yesu ne: «Wa tondo kaa.» Marta, buukwa waymo, ne a se: «Rabbi, sohõ a fumbu, zama a jirbi taaci ne.» 	 Jesun, Suang hem un, a chi a. A si sanggamnu Marthain a kiangah, Toupa, tun jaw a namta ding, a sihna ni li a hita ngala, a chi a.


Ya Bonkoono, nin no ga ti koyey bonkoono zama Irikoy, beene wano na ni no mayray da hina da gaabi da beeray. 	 Nang. Aw kumpipa, kumpipate kumpipa, van Pathianin a kianga gam te, thilhihtheihna te. hatna te, thupina te a piak. na hi a;


Humburkumay kaa ay gaa, I g'ay beera gaaray mo sanda haw cine. Ay albarka mo say-say sanda beene buru cine. 	 Launate ka tungah a hei ua, huih bangin ka minphatna a delhmang uh; huan meipi bangin ka hauhna a paimang hi.


Tun, nin Sihiyona! ka yana, nin kaŋ goono ga goro Babila ize wayo banda. 	 Khai! Zion ah tai in, nang Babulon tanu toh tengkhawn


Woodin sabbay se no ay to da Rabbi futa. Ay farga nd'ay m'a gaay. Ma futay gusam zankey boŋ kwaara fondey gaa da gaabikooney jama boŋ mo fap! folloŋ. Zama baa kurnye nda wande, I g'i sambu care banda, Da arkusey da dottijey care banda. 	 Huaijiakin TOUPA hehnain ka dima, kidek ka chimta; kholaka naupang tungah ka bungkhe dia; tangval omkhawmte tungah leng, a ji toh kitonin pasal leng lak ahi dinga, upate leh teksiate leng.


Kambe kulu ma si lamb'a gaa bo, amma haciika i g'a catu ka wi nda tondiyaŋ, wala i m'a hay. Da alman no wala boro no, a ma si funa.› Saaya kaŋ hillo ga hẽ, i ma ziji tondo boŋ.» 	 Khut peumahin a lawng ding ahi kei, suanga den lupin a om zo ngeingei ding, ahihkeileh kap pailetin; sa hiam mi hiam hi zong leh, a hing kei ding: pengkul sawtpi a gin chiangin, tanga a hong touh ding uh ahi, a chi hi.


Boro kaŋ jin ka kande nga sanno, A cimo no i ga di. Amma a gorokasin ga kaa k'a gosi. 	 Kuapeuh a gen masa dikin a kilang phota; himahleh a inveng a hongpaia amah a zongkhia hi.


Haŋ kaŋ ay ci araŋ se kulu, araŋ m'a haggoy. Araŋ ma si de-koy fooyaŋ maa ce, i ma si maa r'ey ni me ra mo. 	 Huchiin na kianga ka gen thil tengtenga na ngentel theihna dingin: huan pathian dangte min gen ken la, na kam akipanin leng jak in om sak ken.


Amma d'i go kankami ra, nga no, i ga bare ka ye Rabbi, Israyla Irikoyo do, i g'a ceeci mo, a ga naŋ i ma du nga. 	 Himahleh, a mangbat ua TOUPA Israelte pathian lam a ngat ua, a zon tak un a mu uhi.


Iri ga ŋwaaray araŋ ma ciya dabarikooniyaŋ kaŋ gonda dabari kulu kaŋ araŋ du a hin darzanta do, hal araŋ ma hin hay kulu ka suuru nda farhã. 	 Kipahna toh kithuah thuak-hatna leh kuhkalna nei dingin, A hatna thupi bangjela hihhatin hongom un;


Ya araŋ kulu, alwaati marge no araŋ ga soobay ka tun boro gaa zama araŋ m'a wi se, Sanda cinari kaŋ ga siiri, wala sinkita kaŋ ga zinji? 	 A thupina akipana sawnkhe ding lelin a kihou ua; juau gen tuh a kipah lamtak uh ahia: a kam un a vualjawl ua, himahleh a lungsim un hamsia a loh jel ngal uhi. Selah.


Adilitaray fonda ra fundi go no, A fondayzey ra mo buuyaŋ si no. 	 Diktatna lampi ah hinna a om; huai a lampi ah sih na a om kei.


Yaadin cine no ni ma bay kaŋ laakal ga bara ni fundo se. Da ni n'a gar, suba hanno go no, Hay kulu si ni beeja kaa ni se mo. 	 Huchiin pilna na kha lama ding ahi chih na thei ding: na muh leh, huchiin kipahman a om ding, huan na lametna sat khiak ahi kei ding hi.


A ma si te ka ciya mo ni ma ne ni bina ra: «Ay dabaro d'ay kambe gaabo no ka du ay se arzaka wo.» 	 Huan, Hiai I sum lehpaite eimah hatna leh i khut hatnaa sepkhiak ahi, na lungtang un na chi kha ding uh, pilvang un.


Guna, taabi boobo no ay na wura ton zambar taaci nda zangu gu, da nzarfu ton zambar waytaaci cindi gu soola nd'a Rabbi windo cinayaŋ se. Guuru-say nda guuru-bi mo go no kaŋ baa da neesiyaŋ, zama iboobo no. Ay na bundu nda tondiyaŋ mo soola. Ni mo ga du ka tonton i gaa. 	 Ngaiin, ka lungjin laiin TOUPA in adin dangkaeng talent nuaikhat leh, dangkasik talent maktaduai khat ka nakisakhol khina; huan dal leh sikte leng buk seng louh, tampi ahi; sing leh suang leng ka kisakhol khin ahi, huaite na sunzom theita ding.


Hala hangaw n'a hay haama ra, Danga curo kaŋ ga cahã ka koy hirrimi do, A mana bay mo kaŋ nga fundo se no i n'a te. 	 Thalin a sin a kap pailet tan; tang lama vasa a kintat bangin, huan huai tuh a hinna gun a hih a theikei hi.


Ay maa jinde beeri fo kaŋ fun fuwo kaŋ ra i ga sududu Irikoy se. A ne malayka iyya din se: «Wa koy ka Irikoy futa sintili iyya din dooru ndunnya boŋ.» 	 Huan huai dantan sungnunga hongsuak aw thupiin, angel sagihte kianga, Kuan unla, leitungah Pathian hehna belhbu sagihte tuh sung khia un, a chih ka zata a.


Ay biriyey kulu ga ne: «Ya Rabbi, may no ga hima nin kaŋ ga taabante faaba boro kaŋ bis'a gaabi kambe ra?» Oho, taabante da laamikoy, A g'i faaba ngey komkoy kambe ra. 	 Ka guh tengteng in, Toupa, migenthei a lanzoh vuallouh laka humbitpa ahi, tagah leh genthei, a hihgampa laka humbitpa, nang bang mawngmawng kua a om? a chi ding.


Zama waato kaŋ i goono ga fooma sanni yaamoyaŋ ci, i ga goy da bine ibaay laaley furkutaray ra ka te kumsay borey se kaŋ mana gay ka du faaba ka fun darantey kambe ra. 	 Thu ginalou chiak jena genin giloua omte laka kipana tai khe laitakte tuh sa utna ah huknain a khempuk nak uhi.


A wane suba koyne, Yohanna goono ga kay, nga nda nga talibi* hinka. 	 Huan, a jing nawnin Johan a dinga, a nungjui nihte toh; Huan, Jesu vial vakvak lai a en a,


Zabluna izey tubo nooya i almayaaley boŋ, birni woodin yaŋ da ngey kawyey. 	 Huaite ahi Zebulun suante a inkuan uh dungjui jela a tantuam ding ua she; huai khopite a khopelte toh.


Baa ay salaŋ, ay bine sara day si te daama, Wala baa ay naŋ mo, daama woofo no ay ga maa? 	 Thu gen mahleng, ka dahna nepin a om keia: huan doh mahleng, hihnopin ka oma hia?


Jirbi iddu banda, kala Yesu na Bitros da Yakuba nda nga kayne Yohanna sambu ka kond'ey nga banda tondi kuuku fo boŋ, ngey hinne. 	 Huan, ni guk nung in Jesu'n Peter te, Jakob te, a unau Johan te a tuam in tang sangtak ah a paitouhpih a.


Zaaro din kaŋ Nuhu furo hiyo ra da Sem da Ham da Zafetu kaŋ yaŋ ga ti Nuhu izey, da Nuhu wando d'a ize arey wande hinza, i kulu furo care banda. 	 Huai ni mahin Noa te, Noa tapa Sem te, Ham te, Japheth te, Noa ji te longah a luta ua, a tapa jite thum leng a kiangah a lut sam ua;


Dondayankoy ga laakal ceeci, a si du a, Amma bayray wo, hari doogono no fahamante se. 	 Musittuin pilna a zonga, a mu kei hi: himahleh theihsiamna neia ding in theihna a baih hi.


Afooyaŋ mo ne: «Iri na nooru garaw sambu zama iri ma koy ka bonkoono jangalo bana iri farey d'iri reyzin* kaley boŋ. 	 Ka loute uh leh ka grephuante ua dit dingin kumpipa siah dingin sum ka leitawi uh, chi mi khenkhatte leng a om ua.


Ay di saamo go ga te kaaji, Amma sahãadin ay n'a nangora laali. 	 Mihai zungkai ka mutaa; himahleh thakhatin a tenna ka hamsiat hi.


Jiiro handu sintina ra, Israyla izey jama kulu furo Zin ganjo ra. Borey zumbu ka goro Kades. Noodin no Maryama bu, i n'a fiji mo noodin. 	 Huan, Israel suante, omkhawm tengteng huai kha khatna in Zin gamdai a lut ua: huan, mipite'n Kades ah giahbuk a sat uh; huai ah Miriam a si a, huai ah a vui uh.


Iliyasu mo ne: «Wa maa Rabbi sanno: Suba mãsancine i ga hamni baano muudu fo neera sekel fo me, sayir muudu hinka mo sekel fo me, Samariya kwaara meyo gaa.» 	 Huan, Elisain, Toupa thu na naja un; Toupan hichiin a chi: jingchiang hichih hun ding khawngin Samari kulh kongpi bulah tangbuang nel chih tehna khat sekel khatin a khawng ding ua, barli-buh tehna nih sekel khatin, chiin, a gen a.


Zama fayyaŋ si no Yahudancey da dumi* cindey game ra, zama Rabbi follonka ga ti i kulu Rabbo, arzakante mo no borey kulu kaŋ yaŋ g'a ce se. 	 Juda leh Grik mite bangmah ah a lamdanga tuan kei ua, Toupa khat a vek ua tungah Toupa ahi a, a min lou peuhmahte tungah hoihna a hau ngala.


A ciya mo, woodin banda Yowasa miila nga ma Rabbi windo hanse. 	 Huan, hichi ahi a, huai nungin Joasin TOUPA in bawl phat lungsimin a nei a.


Alkama wiyaŋ jirbey ra no Ruben koy ka du duday izeyaŋ farey ra. A kand'ey nga nya Laya do. Rahila binde ne Laya se: «Ay ga ni ŋwaaray, m'ay no ni izo duday izey din gaa.» 	 Huan, a buh lak laiin Reuben in jawl ai gamlak ah ava mu a; anu Lea kiangah hon tawi a. Huchiin, Rakil in Lea kiangah, hehpihtak in na tapa jawlai a khen honpe dih ve, achia.


A ne: «Baani samay! Ay kaa ka sargay te no Rabbi se. Wa araŋ boŋ hanandi ka kaa ay banda sargay teeyaŋo do.» A na Yasse nda nga izey mo hanandi k'i ce sargay teeyaŋo do. 	 TOUPA kianga kithoih dinga hong ka hi; kisiangthou sak unla kithoihna ah hongpai sam un, a chi a. Huan, Jesai leh a tapate a siangthou saka, kithoihna ah a sam a.


Faro da tondi guuso kaŋ go a ra, kaŋ i day Hetu izey gaa nooya.» 	 Lou leh a sunga kokhuk om lah Heth suante akipana lei ahi, a chi a.Huan, Jakobin a tapate kianga thugou a siah khitin a khete lupna ah a nga toua, a kha a khaha, a chipihte kiangah piin a om samta hi.


Za kaŋ i goono ga humburu iri ma si koy ka kaaru tondiyaŋ boŋ, i na hi kanje taaci zumandi ka taŋ haro ra hiyo banda ka laakal dake mo boyaŋ gaa. 	 Huan, longmeilam ah sikkip li a khia ua, huchilouin jaw suang se munah honlenkhe zenzen kha ding, chih, a lau ua; huan khovak kal a ngaklahta uhi.


Ay dondonandiyaŋo ga tolli danga beene hari, Ay sanney mo ga zumbu danga harandaŋ cine, Danga mate kaŋ buuda ga zumbu subu baano boŋ, Danga mate kaŋ mimisi mo ga kaa tuuri kayney gaa. 	 Vuahtui bangin ka thu a zu ding, daitui bangin ka thu gen a tak ding; loupa nou dipdip tunga vuah bang leh lounah tunga vuahphin bangin:


Amma woodin mana kaan Samuwila se kaŋ i ne: «M'iri no bonkooni kaŋ g'iri candi.» Samuwila binde na adduwa te Rabbi gaa. 	 Himahleh a kianga, vai hon hawmsak ding kumpipa honpia in, a chih un Samuel akipaksak kei hiala. Huchiin Samuel TOUPA kiangah a thuma.


Benyamin alborey mo, ngey boro zambar fo go no a banda, hala nda Ziba, Sawulu windi bannya, da nga ize way cindi guwa, da nga bannya waranka a banda. I na Urdun daŋandi ka koy bonkoono do. 	 Huan, a kiang ah Benjamin mi sangkhat toh, Saula inkote sikha Sib, a tapa sawm leh nga leh a sikha sawmnih toh a tel ua: huan, kumpipa mitmuh in Jordan a galkahta uhi.


Maliya wane, Mayna wane, Matata wane, Natan wane, Dawda wane, 	 huai tuh Melia tapa ahia, huai tuh Menna tapa hia, huai tuh Mattatha tapa ahi a, huai tuh Nathan tapa ahia, huai tuh David tapa ahi a,


A ga ni kwaara meyey kulu batu nda wongu daaga, hala ni birni garu kuuku kaŋ gonda gaabi, kaŋ yaŋ ni de i gaa ga kaŋ. Ni laabo kulu ra mo no woodin ga te. I ga ni kwaara kulu meyey batu nda wongu daaga ni laabo kulu kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no din ra. 	 Na gam tengteng ua na muanpen uh, na kulh sang te uh a chip tanin na kulh kongpi tengteng uah a honum ding ua, TOUPA na Pathian un nou a honpiak na gam tengteng ua na kulh kongpi tengteng uh a honum ding uhi.


Borey din dumi yaŋ binde iri goono g'i lordi k'i yaamar Rabbi Yesu Almasihu ra, ka ne i ma goy da laakal kanay ka ngey boŋ ŋwaayandi mo. 	 Huchi a hih chiangin, huai bang mite tuh sem hiathiat ding leh, amau tanghou ne dingin Toupa Jesu Kris ah thupiain ka hasuan uhi.


Waato din binde Rabbi sanno kaa Irimiya do ka ne: 	 Huan, Jeremia kiangah TOUPA thu a hongtungta.


Day waddo sooguyaŋo wo kaŋ a te ay gaahamo gaa, a n'a te no ay gaahamo fijiyaŋ se. 	 Hiai thau gimlim ka sa a sun tuh, vui ding a hon bawl ding in a hih ahi.


Ni ma windi te mo Irikoy nangora se. A dandi kamba haray i ga kosaray taafeyaŋ te batama se, lin* baano wane yaŋ, a salleyaŋo kambe kar zangu, kambu fo se. 	 Huan biakbuk huangsung na bawl ding: simlam sanga dingin simlam manohin puankhai huangsung adingin puanmalngat hoih sik khat ading tong jaa sau a om ding:


Ni baaba haawi, danga ni nya wane nooya, ni ma s'a feeri. Nga ya ni nya no. Ni ma s'a haawi feeri. 	 Na pa vuaktanna, na nu vuaktanna na lem ding ahi kei: na nu ahi a, a vuaktanna na lem ding ahi kei.


Zama ay ga naanay ni gaa se no, ay goono ga woone hantum ni se, ay ga bay mo kaŋ ni ga te haŋ kaŋ ga bisa ay ŋwaarayyaŋo. 	 Ka gen sang a thupi zawtham in na hih ding chih ka theih ziakin, nawnna man gingta in na kiang ah ka gelh ahi.


Ay g'a izey kar mo da buuyaŋ. Almasihu margey kulu ga bay mo kaŋ ay no ga _borey__ miiley d'_i__ biney guna. Koyne, ay g'araŋ boro kulu bana nga goyo boŋ. 	 Huan hiin a tate ka that dia; huan saptuamte tengtengin tuh lungsim-kiheinate leh lungtang theipa, kei ka hi chih a thei ding uhi; huan na thil hihte bangbang un na lak ua mi tengteng tuh ka pe ding hi.


Wa booriyaŋ ceeci, manti ilaalo bo, Zama araŋ ma funa. Yaadin gaa no Rabbi Irikoy, Kundeykoyo ga goro araŋ banda, Sanda mate kaŋ cine araŋ goono ga ci. 	 Na hin theihna ding un hoih louhna zong louin, hoihna zong unla: huan, na gen bang un, TOUPA sepaihte Pathian na kiang uah a om ding.


Naftali izey mo ga ti: Yazeyel, da Guni, da Yezer, da Sallum. 	 Huan, Naphtali tapate Jahzeel te, guni te, Jezer te, Sillem te ahi uh.


waati kaŋ ni alman beerey da ni feeji kurey tonton, ni nzarfu nda ni wura mo tonton, hay kulu kaŋ go ni se mo tonton, 	 Na gan hon te uh, na belam hon teuh a hongtama, na dangka te uh, na dangkaeng te uh a hongtama, na thil neih tengteng uh a hongtam hun chiangin na lungtang te uh a hongkisathei dinga;


Saaya din Saharatu ze ka ne: «Ay mana haaru bo!» (zama a go ga humburu). Rabbi ne: «Abada, ni haaru ya!» 	 Huchiin, Sarain, ka nui kei, chiin a kijuka, a lau jiakin. Huan, aman, Juau juau ahi; na nui tawk ve, a chi a.


May no araŋ goono ga fooru nd'a? May gaa no araŋ goono ga me nyatte ka deene malaw? E! Manti araŋ wo zunubi ize da tangari banda yaŋ no bo? 	 Nuihza bawlna dia na zat jel uh kua eita? kua na maiphen khum ua, na leikhat khum ua? Tatlekna ta, juautheihna suante na hi kei u maw?


Ay n'ay hirro daŋ a se mo, Ay na karangaleyaŋ nda kanjarey daŋ a gaa. 	 Huaia dinga ka thupiak bawla, kalhnate leh kongkhakte koiha,


Yonata ne: «Ay baaba na laabo taabandi. Ay g'araŋ ŋwaaray, wa guna mate kaŋ ay moy te fas za day ay na yuwo din taba kayna. 	 Huchiin Jonathanin, Ka pan mite dahsak lel jaw eive; en ta unla, khuaiju tawmchik ka chep jiak lela ka mit hah a hongtel tak dan.


Ruben tu i se ka ne: «Manti ay ci araŋ se, kaŋ ay ne: ‹Araŋ ma si taali te arwaso din se?› Amma araŋ wangu ka maa. Woodin sabbay se a go, a kuro alhakko no i goono ga hã.» 	 Huan, Reuben in, naupang tungah thi hihkhial kei un, chiin, na kiang uah ka gen kei maw? Na ngaikhe nuam kei ua ahi: huaijiakin, ngai un, a sisan phu la uh ahi, chiin, amau a dawnga.


Zama hal a ga to jiiri kayna fooyaŋ, Ay ga fondo gana kaŋ ay si ye ka kaa koyne. 	 Kum tawm a hongtun chiangin lah ka kik nawn louhna ding lampi ah ka pai ta ding ahi ngala.


Amma ay ga ne araŋ se: boro boobo ga fun wayna funay da wayna kaŋay haray, i ga kaa ka goro Ibrahim da Isaka da Yakuba banda beene koytara ra. 	 Ka honhilh ahi, Suahlam leh tumlam apat mi tampi a hongpai ding ua, vangamah Abrahamte, isaakte, Jakobte kiangah a tu ding ua;


Amma waato kaŋ Yehoram kaaru nga baaba mayra boŋ, a na nga boŋ gaabandi mo, kal a na nga kayney kulu wi da takuba, hala nda Israyla ra mayraykoy fooyaŋ mo. 	 Huchiin, Jehoramin a pa gam a luahin a hongkihih hattaa, a unaute tengteng namsauin a hihlum veka, Israelte laka intek tampi toh.


Ibrahim binde ye ka kaa nga sahãkooney do. I tun ka kaa care banda kala Beyer-Seba, zama Ibrahim go Beyer-Seba ra da goray. 	 Huchiin Abraham sikha Tangvalte kiangah akik nawna, huan, a thou ua, Beer-seba ah a om nilouh uhi.


Saaya din ra Abram na nga kuuru fuwo dagu ka koy ka goro Mamre tuuri nyaŋey do, wo kaŋ yaŋ go Hebron haray. Noodin mo a na sargay feema fo cina Rabbi se. 	 Huchiin, Abramin a puanin a suana, Hebron a om Mamre tosaw kiangah a tengta a, huaiah Toupa a dingin maitam a doh hi.


A wane suba, jama kaŋ go noodin ga kay ya-haray teeko me gaa di kaŋ hi kulu si noodin kal afolloŋ. I di mo kaŋ Yesu mana furo hiyo ra nga talibey banda, amma a talibey koy ngey hinne. 	 A jingin dil gal leh lama mipi dingten, long khat lou ngal long dang a om keia, Jesu a nungjuite toh longah a tuang ton keia, a nungjuite amau kiain a pai uh chih a thei ua.


Kohat izey neeya: Amram, Izhar, Hebron, da Uzziyel. 	 Huan Kohath tapate; Amaram, Izhar, Hebron, Uzziel.


Zama haŋ kaŋ asariya* si hin ka te, zama a gonda londibuunay Adam-ize daa laalo do, Irikoy na woodin te. A na nga bumbo Izo donton gaaham fo ra kaŋ ga hima zunubikooni wane. A kaa mo _zama a ma ciya sargay__ zunubi sabbay se, ka zunubi kaŋ go Adam-ize daa laalo ra ciiti k'a zeeri. 	 Sa jiaka dan a hat louh a, ahihtheih vual louh tuh, Pathianin, amah Tapa ngei, khelhna sa gilou bang puin, khelhna thoihna dia honsawlin, sa a khelhna om tuh siamlouh a tangsakta ahi,


Waato din gaa no i koy bonkoono Hezeciya do ka ne: «Iri na Rabbi windo kulu hanandi, da sargay feema kaŋ boŋ i ga sargay ton mo, nga nd'a jinayey kulu, da buuru jisiyaŋ taablo, d'a jinayey kulu. 	 Huchiin kumpipa Hezekia kiangah kumpipa in ah a lut ua, TOUPA in ka hihsiang vekta ua, halmang thillat latna maitam te, huaia tuiumbelsuan tengteng te, tanghou siahna dohkan te, huaia vanzat tengtengte leng.


Zama ay bisa boro kulu alman alhaali, Ay sinda boro dumi fahamay. 	 Chihtaktakin kuamah sangin ka hai jawa, mihing theihsiamna ka neikei:


Bonkoono na lordi te koyne, i na tondi beeriyaŋ fansi kaŋ yaŋ gonda nooru gumo, zama i ma windo ganda daba sintin da tondi jabanteyaŋ. 	 Huan, kumpipa thupiakin in suangphum suang seksaa lep dingin suang lian pipi, suangman tam pipi a hon pua uh.Huan, inlammite, Solomon mite leh Hiram mite leh Gebal miten suangte a sek ua, a in lamna ding un sing leh suangte a bawl uh..


Annabi kulu biya mo go nga bumbo dabaro ra, 	 Thugenmite khate thugenmite thu thuin a om uh ahi;


Waato kaŋ i goono ga Bulos haw da kuuru korfoyaŋ, Bulos ne sooje jine funa se kaŋ goono ga kay noodin: «I ga yadda araŋ se araŋ ma boro kaŋ Romance no barzu, kaŋ ciiti man'a zeeri mo?» 	 Huan, savun khaua a lehhensawm khit un, Paulain, a kianga ding sepaih zaheutu kiangah, Rome mi himhim na vo thei ua hia? siamlouh tansak nung leng lah hilouin? a chi a.


Kala Isaka ne: «M'a maanandi ay do, ay mo g'ay izo ŋwaari kaana ŋwa, hal ay bina ma ni albarkandi.» A n'a maanandi a do, nga mo ŋwa. Yakuba kand'a se duvan*, a haŋ mo. 	 Huan, aman, hontawi naiin, huchiin ka hon vualjawlna dingin ka tapa sakhi sa ka nane ding, achia. Huan, a hontawi naia, a neta a: uain leng a honlaka, huai leng a dawn hi.


Zeruwiya izo Yowab ga ti wongu marga jine bora. Yehosafat Ahilud izo ga ti laabo baaru hantumkwa. 	 Huan Zerui tapa Joab bel sepaih heutu pen ahi a; huan Ahilud tapa Jehosaphat bel tanchingelhpa ahi.


Ay ga ni kaa boro laaley kambe ra, Ay ma ni fansa mo ka kaa toonyantey kambe ra. 	 Mi giloute khut a kipan ka honhonkhe dinga, mi lauhuaite khut akipan ka honpawtkhe sak ding.


Waati kaŋ a dooru ay gaa, A n'ay gooru mo ay bina ra, 	 Ka lungsim lungkhama a oma ka lungtanga suta ka om laiin.


Jama ne Sawulu se: «Yonata ma bu zaati, nga kaŋ na faaba bambata wo dumi candi ka kande Israyla ra? Irikoy ma boriyandi! Iri ze da Rabbi fundikoono! Baa Yonata boŋ-hamni folloŋ si kaŋ ganda, zama hunkuna a goy Irikoy banda.» Jama binde na Yonata faaba, a mana bu mo. 	 Huan, mipiten Saula kiangah, Israelte laka hiai hotdamna thupi mahmah hihpa Jonathan a si dia maw? si lou hial ding: TOUPA hinna louin ka chi uh, a samzang khat leng lei ah a ke het kei ding; tuniin Pathian a seppih ahi, a chi ua. Huchiin mipiin Jonathan si lou dingin a humbitta uh.


Ay ga naŋ borey ma baa araŋ boŋ, Israyla dumo kulu nooya, oho, a kulu. Galley ga ye ka goro nda boroyaŋ ngey ra, i ga ye ka kurmu zeeney cina mo. 	 Na tunguah mihing ka pung sak dinga, Israel inkote tengteng, a vek un leng: mun sesate bawl phatin a om dinga, khopite luah in a om ding.


Ni maa ay jinda. Ma si ni hangey lutu d'ay hẽ ka gaakasinay ceeci. 	 Ka aw na jaa; ka kahna ah, ka nakna ah na bil sel ken.


Iliyasu mo na hawey naŋ ka zuru ka Iliya gana. A ne: «Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay m'ay baabo d'ay nyaŋo garbey sunsum jina, gaa no ay ma kaa ka ni gana.» Iliya ne a se: «Kala ni ma bare ka ye, zama ifo no ay te ni se?» 	 Huan, bawng te a paisan a, Elija a delh a, ka nu leh ka pa kava tawp tadih phot ding, huchiin ka honjui ding, achia. Huan, aman a kiangah, va pai nawn lechin ake, bang kon chih a eita? Achia.Huan, amah jui lai a kika, bawng tuak khat a hawl a gou a, asa bawng vante in a huan a, a mite a hawm a, a ne uh. Huchiin a thou a, Elija a delh a, ana a sepsak ta hi.


Wa Appeles fo, yaddante no Almasihu ra. Wa Aristabulos almayaaley fo. 	 Kris mi tak, Apelli, chibai honbuk sak un. Aristobula inkuanpihte laka mite chibai honbuk sak un.


Yesu n'i ce nga do ka ne i se: «Araŋ ga bay kaŋ ngey wo kaŋ i g'i lasaabu i ga dabari dumi cindey boŋ ga hin futay cabe i se. Dabarikooney mo ga dabari cabe i se. 	 Jesun amau a sama, a kiang uah, Jentelte tunga vaihawm dia a sehte uh a tunguah a lal mahmah ua, a mi liante un a tunguah thu a nei mahmah uh chih na thei uh.


Za i go fonnayyaŋo gaa mo, kaŋ a goono ga ziji ka koy beene, kala boro hinka kaŋ yaŋ gonda bankaaray kwaaray go ga kay jama jarga. 	 Huan, a pai touh laia vanlam a et nilouh lai un, ngai in, mi nih, puan ngou silhin, a kiang uah a hongding ua;


A daba tondi caadanteyaŋ no, tondi bambata yaŋ binde bo, kaŋ afooyaŋ ga to kambe kar way kuuyaŋ, afooyaŋ mo kambe kar ahakku wane yaŋ. 	 Huan, suangphum bel suang man pha pipi, suang lian pipi, suang tong sawm te, suang tong giat tea lep ahi a.


Susubay mo araŋ ga ne: ‹Hunkuna beena ga hirri, zama a ga ciray-ciray, a ga ziibi.› To. Araŋ ga hin ka beena baaru fayanka, amma araŋ si hin ka alwaatey alaamey fayanka. 	 Huan, jingsang in, Tunin khua se dia a ding e, meisan a suak a, a niam kai, na chi nak uh. Van omdan na thei siam ngal ua, himahleh, hun chiamtehnate na thei siam theikei uh.


Noodin no ay ga kubay da nin, sasabandiyaŋo do se beene, ciiti malayka himandi hinka game ra kaŋ yaŋ go seeda daŋyaŋ sundurko boŋ, ay ga salaŋ ni se hay kulu boŋ kaŋ ay ga ni lordi* nd'a Israyla izey se. 	 Huchiin huailaiah kon kimuhpih dinga, huchiin chitna tutphah tunga kipan, theihsakna thukhunna bawm tunga om cherub nihte kikala kipanin, Israel suante kianga thupiaka ka honpiak ding thil tengteng thuah, ka honhoupih ding hi.


Waato din gaa no Ehud fun ka koy cinaro batama ra. Kaŋ a na cinaro meyey daabu bonkoono boŋ, a n'i haw nga banda. 	 Huchiin Ehud bel inlimah a pawta, dantan kongkhaktein a khakkhum a, a kalh bibek.


I ga haŋ ka yeesi mo da ni windo yulwa, Ni g'i haŋandi mo ni do fundi kaani maayaŋ isa gaa. 	 Hinna tuikhuk na kiangah a om ngala: na vakah vak ka mu ding uhi.


Ya Rabbi, ifo no Adam-ize kaŋ ni ga laakal d'a binde? Boro ize mo, ifo no hala ni ma fongu a gaa? 	 Toupa mihing kua ahia a hiha, na theih naknak? Mihing tapa leng kua ahia a hiha, na ngaihtuah naknak?


Iri ma Rabbi Yesu Almasihu Irikoyo kaŋ ti a Baabo saabu, nga kaŋ n'iri albarkandi nda albarka kulu dumi kaŋ fun Biya Hanno do Almasihu ra beena ra nangey do. 	 I Toupa Jesu Kris Pa leh Pathian phatin om hen. Aman vanmun khawnga khalam vualjawlna chitengin eite kris ah honvualjawlta,


Amma cimi no ay ga ci araŋ se: afooyaŋ goono ga kay ne kaŋ yaŋ si buuyaŋ taba baa kayna kala nd'i di Irikoy koytara jina.» 	 Diktakin ka honhilh ahi, Hiaia dingte akhen, Pathian gam a muh masiah uh sihna chiam lou hial ding a om uh, a chi a.


Zama Irikoy kaŋ goy Bitros ra a ma ciya diya* Yahudancey se, nga no goy ay mo ra ay ma ciya diya dumi cindey se. 	 (Zeksumte sawltak hi dinga Petera sempa mahin Jentelte sawltak hi dingin kei ah a sem ngala)


A ciya mo, hala cin bindi, kala Rabbi na Misira laabo ra hay-jiney kulu kar, za Firawna kaŋ go nga karga boŋ ga goro hay-jina, ka koy borey kaŋ yaŋ go kaso ra hawante hay-jiney, da alman hay-jiney kulu. 	 Huan hichi a hitaa, jankim laiin TOUPAN Aigupta gam a piang masa tengteng a thatta, a laltutphah tunga tu Pharo ta masapen akipanin suangkulh sunga om sal ta masapen tanin; ganhon nou masapenpen tengtoh.


Araŋ kulu kaŋ ga biraw candi, Wa wongu daaga sinji Babila gaa, W'a windi k'a daŋ game, W'a hay, wa si naŋ hangawey ma gogo, Zama a na zunubi te Rabbi se. 	 Thalpeu tawimi tengteng aw, Babulon um suakin kivual unla, kap unla, thalte chil kei un, TOUPA tungah lah a khialta ngal ua.


Manti boro do no ay n'a ta, i man'ay dondonandi nd'a mo, amma Yesu Almasihu bangandiyaŋo do no ay du a. 	 Mihing kianga kipana ka muh leng ahi kei, mi honhilh leng ka hi sam kei, Jesu Kris kilakna jiaka mu ka hi zo ngala.


Waato kaŋ nya-izey bay woodin gaa, i kande Sawulu Kaysariya k'a donton hala Tarsus. 	 Huan, unauten huai a theih tak un, Kaisari khua ah a pi suk ua, Tarsa khua ah a sawl mangta uh.


Kala a n'a feeri ay jine, a gonda hantum a ra d'a banda mo gaa. Haya kaŋ i hantum din, hẽeni sanni, da bu baray, da bone koonu no. 	 Ka maah a phalha, a sunglam leh a polam gelh ahi; khanate, lusunna te tunggikna te gelhna a om hi.


Yahudancey salaŋ ngey game ra ka ne: «Man gaa no boro wo ga ba ka koy kaŋ iri si di a? Wala a ga ba ka koy borey do kaŋ yaŋ say-say dumi cindey game ra ka dumi cindey dondonandi no? 	 Huan, Judate a kihou ua, I muh louh dingin hiai mi kaw hoh dek a ding? Grikte laka Pemdalhte kianga hohin Grikte thu vahilh ding a diam aw?


amma tondey laabo ga goro ni wane-taray ra, zama baa kaŋ saaji fimbi no, ni g'a beeri. Hal a hirrey me mo, i ga ciya ni wane, zama ni ga Kanaanancey gaaray, baa kaŋ i gonda guuru torkoyaŋ, i gonda gaabi mo.» 	 Tanggam nou ading hileh ake; gammang hita zongleh, na vat ding ua, a gam chiang tengteng noua ahi nading hi: Kananten sik kangtalaite neiin, hat tawk le uh leng, na delh khe khe khongkhong ding uhi, chiin a gena.


Gaa no deene taji fo ga zay ka fun Yasse tiksa gaa, Kambe fo mo ga fun a kaajey gaa kaŋ ga ize hay. 	 Jesai bul akipanin selnou a hongpawt dinga, a zungtea kipanin ahiang a hongkhang khe ding;


Ay Irikoyo g'i furu zama i mana hanga jeeri a se. I ga ciya dira-ka-windiko-yaŋ ndunnya dumi cindey game ra. 	 Ka Pathianin amau a pai mang-dinga, amah a ngaihkhiak louh jiak uh; huchiin namte lakah vakvaiin a om ding uh.


A koy ka sarku laabo din boro fo banda, nga mo n'a daŋ saajo ra a ma nga gursuney kuru. 	 Huchiin, huai gam mi khat a vabela; huaiin vok an pe dingin a lou lamah a sawla.


Irikoy mo ne Yonana se: «Ni boori nooya kaŋ ni te bine tanda nyaŋo wo sabbay se?» Yonana ne: «A boori kaŋ ay te bine, hala buuyaŋ gaa!» 	 Huan, pathianin Jona kiangah, umgui tungtang thuah na heh mawk na hih dik hia? achia. Aman, Sih loh hialaka heh, ka hih dik ahi, a chi a.


Woodin yaŋ Babila bonkoono Nebukadnezzar man'i ku, waato kaŋ a na Yahuda bonkoono Yekoniya Yehoyacim izo di ka fun d'a Urusalima. A kond'a Babila k'a daŋ tamtaray ra, nga nda Yahuda mayraykoyey kulu da Urusalima waney mo. 	 Babulon kumpipa Nebukadnezzarin Juda kumpipa Jehoiakim tapa, Jekonia leh Juda leh Jerusalem a mi hoih tengteng Jerusalem akipana Babulon sala dia a pi laia a lak val tungtang thu hichiin a gen hi,


Kal a salaŋ nda nga izey ka ne: «Wa haw ay se kaari-ka farka gaa.» I na kaari-ka haw. 	 Huan, a tapate kiangah, sabengtung honbawlsak dih uh, chiin a gen a. Huan, a bawl sak ua.


To. Kal a ma kaa ka goy-teerey din halaci ka kalo sufuray afooyaŋ se.» Kaŋ borey maa woodin i ne: «Irikoy m'iri waa d'a!» 	 Loukemten a honghihmang dia, huan grephuan tuh mi dangte a pe ding, a chi a. Huan, huai ajak un, huai tel jaw tungkei leh: a chi ua.


Yaadin no Musa salaŋ Haruna d'a izey da Israyla izey kulu se. 	 Huchiin Mosiin Aron leh a tapate leh Israel suante tengteng kiangah a chita hi.


I boro boobo mo ga kati a gaa ka kaŋ ka ceeri. I ma kaŋ korfa ra, a m'i di mo.» 	 Huchiin mi tampiin huai a sui ding ua a puk ding uh, kitapsakin a om ding ua, a awk ding ua, matin a om ding uh. chiin.


Ay borey ciya feeji darante yaŋ. I hawjiyey n'i darandi fonda gaa, K'i taŋ tondi kuukey ra. Tondi kuuku woone ka koy yongo tudo gaa, I ga koy-da-ye te, i dinya ngey fulanzamyaŋ do. 	 Ka mite jaw belam mang ahi ua; amau chingmiten a pi mang ua, mual ahte a pai mangsak ua, tangah te, mual dungahte a pai ua, a huang uh a manghilh khinta uh.


Kal i ne care se: «Iri ma koy ka fareeje kar k'i ton hal a ma boori gumo.» Fareejey binde te i se tondi, botogo mo te i se siminti. 	 Huan, Kisa un; teklei I bawl dia, hoih takin I hal ding, a kichita uhi. Huchiin, suang sikin teklei a nei ua, suanghukna sikin, longnai a nei uhi.


Haro furo ka tondi beerey kulu gon kal a to kambe kar way cindi gu. 	 Tong sawm leh tong nga hiala sangin tui a hongom zeizoia; tangte tupmangin a omta uhi.


A ga hima sanda mate kaŋ cine boro kaŋ ga koy yawtaray laabu fo ra ka fay da nga windo, a na dabari no nga bannyey se, boro kulu nda nga goyo. A na windi me batukwa mo lordi ka ne a ma batu. 	 Mi, a in pai sana, a sikhate thu nei saka, a nasep ding uh pe chiata, kongkhakveng leng kigin ding thu pe phota, gam danga vatam bang ahi.


I ne mo koyne: «Ifo se no ni na annabitaray te Rabbi maa ra, hala ni ne: ‹Windo wo ga ciya sanda Silo cine, gallo wo mo ga ciya kurmu, kaŋ sinda goroko?› » Jama kulu binde margu Irimiya boŋ Rabbi windo ra. 	 Bangdia TOUPA min loua, Hiai in Siloh bang ahi ding, hiai khopi luahmi om louin a segawp ding, chia gen na hia? a chi ua. Huchiin TOUPA in ah mipi tengtengin Jeremia a boh lutlut uh.


Amma Bitros ne a se: «Baa i kulu ga mulay ni sabbay se, ay wo si mulay, abada.» 	 Peter in a kiang ah, A vek un na tung thu ah lunghilou in om mahle uh kei jaw lunghilou in ka omkei hial ding, chi in, a dawng a.


Waato din gaa no albora ga ciya taali si. Waybora ga nga taalo jare.» 	 Huchiin pasal pen thulimlouhna ah a hul dinga, numeiin a khelhna moh a po ding hi, chiin, chiin.


Hala boro fo ma kalima gaakasinay te Irikoy do, Sanda mate kaŋ cine boro ga te nga gorokasin se. 	 Huchia Pathian laka mihing dikna a letkip theiha, a inveng laka mihing tapa dikna, a letkip theihna dingin:Kum tawm a hongtun chiangin lah ka kik nawn louhna ding lampi ah ka pai ta ding ahi ngala.


Hala waati kaŋ a sanno to, Rabbi sanno n'a neesi mo. 	 A thu a tun masiah, TOUPA thuin amah tuh a zeet ngitnget hi.


Borey din binde na sanno himandi sanda alaama. I ye ka waasu zama ngey ma maa hala yaadin no a bina ra. I ne: «Ni nya-izo Ben-Hadad no.» Gaa no Ahab ne: «Wa koy ka kand'a.» Kala Ben-Hadad fatta ka koy a do. Bonkoono mo n'a daŋ a ma kaaru torko boŋ. 	 Huai miten lung nuam takin, a lungsim thu tak a gen ahi ding chih umin, na unaupa Benhadad hi mah, a chi pah ua. Huchiin aman, va hoh unla, honpi un, a chi a. Huchiin Benhadad a hongpawt khiaa, a kiangah a hoha; huan, aman kangtalai ah a natuang saka.


Ebed izo Gaal binde fatta ka kay birno furoyaŋo do. Abimelek mo tun nga gumyaŋo do, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go a banda. 	 Huan, Ebed tapa Gaal a vapawta, khopi lutna kongoi ah a va dinga: huan, Abimelek a lawite toh a guk tanna ua kipan a hongkuanta ua.


Beene hari kaŋ, goorey to kal i ga mun, haw mo tun ka fuwo kar. Amma a mana kaŋ, zama i n'a sinji tondi boŋ. 	 Vuah a hongju a, tui a hong khanga, huih a hongnunga, huai in tuh a honmut jialjiala; himahleh a chim keia; suangpi tunga lep kip a hih jiakin.


A tu ka ne: «Amma ay ya go ga di boro taaci taŋante yaŋ. I go ga bar-bare danjo bindo ra, i sinda doori mo. Itaacanta si hima kala irikoyey ize.» 	 A dawng a huan, Ngai un, mi li phelsaa om, mei lak khawnga vakin ka mua, bangmah a chi kei uh, a mi lina melputdan pathian tapa a bang hi, a chi a.


Zama nda woodin kaŋ goono ga bisa gonda darza, sanku fa wo kaŋ goono ga goro! 	 Mangta hiaihiai bawn thupia a tun leh, om gige ding tuh thupia tuamin om zo mahmah ding ahi.


Ay binde kaa tamtaray izey do yaadin Tel-Abib ra, borey kaŋ yaŋ goono ga goro Kebar isa me gaa, hala ay goro nango kaŋ i bara nda goray. Jirbi iyye ay go i game ra, ay londey bu mo pat! 	 Huchiin, Telabiba saltang te, Kebar luia tengte kiang ka vatunga, a tutna uah ka tua; lamdanga sa takin huaiah ni sagih ka tuta hi.


May no woone kaŋ ga hima Nil isa? A go ga furo, A haro ga koy-da-ye te sanda isa boobo yaŋ cine. 	 Nile lui banga hong khang kua ahia? Luipi tui kihot kimvel bangin?


Zama a ye ka sududuyaŋ nangey kaŋ yaŋ a baaba Hezeciya halaci cina koyne. A ye ka sargay feema cina Baal sabbay se. A na wayboro himandi bundu tooru te mo, sanda mate kaŋ Israyla bonkoono Ahab te. A sombu beena ra marga kulu se ka may i se. 	 A pa Hezekiain a hihsiatsa mun sangte a dingsak nawna; Israel kumpipa Ahab hih bangin Baal maitamte a dingsaka, Asera te a bawla, vana om tengteng a biaa, a na uh a sem.


Yahuda bonkoono Ahaz, kaŋ baaba maa Yotam, kaŋ kaayo maa Uzziya, a zamana ra no Suriya bonkoono Rezin da Israyla bonkoono Peka, kaŋ ti Remaliya ize, i kaaru ka koy Urusalima zama ngey m'a wongu, amma i mana hin ka te a boŋ zaama. 	 Huan, Uzzia tapa Jotham tapa Ahaz lal laiin hichi ahi. Suria kumpipa Rezin leh Israel kumpipa Remalia tapa Peka Jerusalem sim dingin a kuantou ua; himahleh a zou kei uhi.


Sahãadin-sahãadin binde, ay donton ka ni ce. Ni mo, ni boriyandi kaŋ ni kaa. Sohõ binde, iri borey kulu go ne Irikoy jine, zama iri ma hangan ka maa hay kulu kaŋ Rabbi na ni lordi nd'a.» 	 Huaijiakin na kiangah mi ka honsawl pah ahi; na hong a hoih ahi. Huchiin Toupan thu a honpiak peuhmah thei dingin tun ah Pathian mitmuhin i vek un hiaiah i om hi, a chi a.


Zama ay si de ay birawo gaa bo, Ay takuba mo s'ay faaba. 	 Hondoute lak ah nang non hondam zota hi, honhote na zaklaksak behlap hi.


Bonkoono n'i no Jibeyon borey se. Ngey mo n'i sarku tondo ra Rabbi jine, i boro iyya din kulu mo bu care banda. Heemar jirbey ra no i n'i wi, jirbey sintina ra, sayir heemar sintina. 	 Huan, Gibeon mite khut ah a pe khia a, huan, amau TOUPA ma ah tang ah a khia ua, huchin a sagih un mun khat ah a si khawm uh: buh lak hun, barli-buh lak patlai khawng in a hihlum uh.


Amma Irikoy bare k'i nooyandi i ma sududu beene marga se, mate kaŋ i hantum annabey tira ra ka ne: ‹Ya Israyla dumo, jiiri waytaaci ganjo ra, manti ay se no araŋ goono ga kande almanyaŋ da sargayyaŋ k'i sarga* bo. 	 Huchiin, Pathianin a lehngatsana, vana aksi khawng chibai a buk theihna ding un amaute a tawpsanta hi; jawlnei laibu a, Israel chite aw, gamdai ah kum sawmli sungin sa leh gan gohin kei non bia ua eita?


Jama mo tu a se da sanni woodin ka ne: «Yaadin no i ga te bora kaŋ n'a wi din se.» 	 Huan, mipiten hichiin a dawng ua, amah hihlum peuhmah ka gen bang ua bawl ahi ding, a chi ua.


Yaadin mo no ni ma ne wayboro zeeney se i ma goro danga mate kaŋ hanantey hima ka te. I ma si ciya kormotanteyaŋ, i ma si ciya mo baji tamyaŋ. I ma hari hanno yaŋ dondonandi, 	 pitekte leng huchimahbang in, siangthouna toh kimeh, khoheia zahdan siam ding leh, hekhatlou, uaiin hai lou, thilhoihte zilsakte hizaw dingin hasuan in.


Sohõ binde, kala ni ma ze ay se da Irikoy, nango wo ra, ka ne ni si fafagay goy te ay, wala ay izey, wala ay haamey se. Amma ni ga booriyaŋ cabe in da laabo kaŋ ra ni zumbu se, mate kaŋ ay jin ka cabe ni se.» 	 Huchiin tuin hiailaiah Pathian min lou inla, kei leh ka tapa leh ka tapa tapa leng khem louin, ka honna hehpih khittaksa bangin kei leh na omna gam hehpih thuk sam dingin ka kiangah kichiam ve leh! chiin a gena.


A na kwaarey din da batama kulu mo zeeri, da borey kulu kaŋ yaŋ go kwaarey ra da goray, da haŋ kaŋ ga zay ka fun laabo ra mo. 	 Huchiin, huai khuate leh, Phaijang tengteng leh, khua a mite tengteng leh, leitunga thil poute a hihmang vek hi.


Zama danga karji kaŋ go ga di kusu cire kosongu, Yaadin cine no saamo haaray go, Woodin mo yaamo no. 	 Bel nuaia lingte puak vengvung bangin, mihai nuihna huchibangin a om ngala: hiai leng bangmahlou ahi.


Hamni bi buuko yaŋ ga waddi teeko jiyo fumbandi. Yaadin mo no saamotaray kayna ga hin ka laakal da beeray sara. 	 Thou sisain gimlim bawlpa nuhtheihna uih gim a sawl khe sak a: huchibangmahin haina neu chikin pilna leh zahna a buk zou nak hi.


I ma si laakal ye jandey da asuli* lasaabuyaŋ kaŋ sinda me gaa mo. Woodin yaŋ no ga kande kosongu kaŋ si naŋ Irikoy goyo ma koy da jina cimbeeri ra. 	 Huan Pathian lama phattuamna, ginnaa ompen hiloua, kiselna leh gintakthu gen khawng omsak lel tangthu lel khang thu sui zohlouh peuh buaipih sam lou dinga na hilh theihna dingin:


Kaldancey mo na guuru-say muuley kaŋ go Rabbi windo ra, da ganda jisiyaŋey, da guuru-say bango kaŋ go Rabbi windo ra bagu-bagu. I na guuru sayo sambu ka kond'a Babila. 	 Huan, TOUPA ina dal khuamte leh, TOUPA ina tunna leh dal loh Kaldaiten a hihkek gawp vek ua, a dal Babulon ah a paipih uh.


Ni ize arey yangala, I go ga kani kwaara fondey kulu ra sanda jeeri kaŋ gata di. I kungu nda Rabbi dukuro kaŋ ga ti ni Irikoyo kaseetiyaŋo. 	 Na tapate lah a bah ua, sathak lena awk bangin, kongzing lu lam ah a lumphiakphuak uh; Toupa hehna leh na Pathian salhnain a dim uhi.


Deene baanikom ya fundi tuuri no, Amma wo kaŋ siiri ya bine funyaŋ hari no. 	 Lei damthei hinna sing ahi: himahleh huaia kilawmlouhna kha sukkhapna ahi.


Bonkoono Hirodus* maa hay kulu kaŋ te baaru. A boŋ haw mo, zama boro fooyaŋ goono ga ne Yohanna tun ka fun buukoy game ra. 	 Huan, kumpipa Herodin a thilhih tengteng uh a nazataa; khenkhatin Johan hing nawnta ei ve a chi ua, khenkhatin,


Zambar guwa din kaŋ cindi tafayyaŋo do haray, zambar waranka cindi gu salleyaŋ ra, a ga ciya borey kulu nafayaŋ hari, gallo wane, da goray wane, da gallo windanta kuray nangey. Gallo mo ga bara a bindo ra. 	 Huan a vai tong sing nih leh sang nga ban ah tong sang nga vantang tan, khopi dinna ding, tenna in ding te leh khopuate adin ahi ding: khopi bel a laizang ah a om ding.


Doonkoy jine bora se. I m'a doon da subo kaŋ ga ne: «Ma si halaci». Asaf baytu fo no, dooni mo no. 	 Pathian aw, kipahthu ka honhilh uhi; kipahthu kon hilh uhi, na min a nai jiakin: min na thillamdang hih thute a gengen uhi.


Ma fongu ni Takakwa gaa mo za nzarfu korfo mana pati, Wura taasa mo ma bagu, Za hari foobo mana bagu dayo me gaa, Kanga mo mana bagu hari guruyaŋ do. 	 Bangmahloute bangmahlou, thugenmiin a chi; bangteng bangmah lou ahi.


Boro kulu si zu taji ta kwaay zeeno gaa, zama itajo ga izeena tooru hala kortimo ma ye ka jaase ijina. 	 Kuamahin puan lui puan tuikhai nai louh themin a thuap ngei kei uh; thuap le uh, a thuap bit na dingin a kai kek dinga, a thakin a lui a kai kek dinga, a hongkek semsem ding.


Boro kulu kaŋ i waadu tamtaray se, tamtaray ra no a ga koy. Boro kulu kaŋ ga wi nda takuba, tilas, takuba mo no i g'a wi nd'a. Noodin mo no hanantey suuro d'i cimbeero go. 	 Kuapeuh sal pi tuh sala piin a om ding; kuapeuh namsaua that tuh namsaua thahin a om ding. Hiaiah misiangthoute kuhkalna leh ginna neidinga chialna a om hi.


Manasse kunda jara binde goro laabo ra. I ciya iboobo za Basan ka koy Baal-Hermon ka koy Senir ka koy Hermon tondi kuuko gaa. 	 Huan Manassi nam kimkhatte tate gamsungah a teng ua: Basan akipan Baalherom leh Senir leh Hermon mual tanin a pung uhi.


A ciya binde, waato kaŋ i go fonda boŋ ga koy, kala baaro koy ka to Dawda do ka ne: «Absalom na bonkoono izey kulu wi, baa afolloŋ mana cindi!» 	 Huan, hichi ahi a, lam lak a a omlai un, Absalom in kumpipa tapate tengteng a that vek mawk a, khat lel leng a hawikei hi, chi in David kiang ah tanchin a na tung a.


I n'a moy haw ka soobay k'a hã ka ne: «Ma annabitaray te me, may no ka ni kar?» 	 Huan, a mit a tuam ua, Gen in, kua ahia honsat? chiin, a dong uh.


Waato kaŋ i kaa Maara, i si hin ka Maara haro haŋ zama a ga fottu, woodin se no i n'a maa daŋ Maara. 	 Huan Mara a hongtun un, Mara tuite a dawn theikei uh; a khat jiakin: huaijiakin a min dingin Mara a chi uh.


Boro boobo deen'a gaa ka ne a ma dangay, amma a na nga jinda sambu gumo ka ne: «Ya Dawda Izo, ma bakar ay se!» 	 Huan, mi tampiin dai dingin a tai ua; himahleh aman, David Tapa, ka tungah zahngai ve, chiin, a kinak kou semsem a.


Waato kaŋ guuru hinza to, Yesu ce da jinde beeri ka ne: «Eli, Eli, lama sabaktani! (sanda: Ya ay Irikoyo, ay Irikoyo, ifo se no ni n'ay furu?)» 	 Huan, dak kua ding khawng in, Jesu tuh ngaihtak in a kikou a, Eloi, Eloi, lama sabak thani? chi in, a kikoukhia a, huai tuh, Ka Pathian, ka Pathian bangdia hon paisan? chihna ahi.


Ya nin kaŋ ga borey kaŋ ga de ni gaa faaba nda ni kambe ŋwaaro, K'i kaa borey kaŋ yaŋ tun ka gaaba nd'ey kambe ra, Ma ni baakasinay suujo kaŋ ga dambarandi cabe. 	 Nangmaha ginna koih peuhmahte kianga, na khut taklama amau sualte hondam jelpa aw, na chitna lamdang kilang sakin.


Wala araŋ mana bay kaŋ araŋ gaahamey ga ti Biya Hanna fuwo? Nga no go araŋ ra, Irikoy do mo no araŋ du a. Araŋ manti araŋ bumbey wane yaŋ mo no 	 Ahihleh, na pumpi uh, na sung ua om Pathian kianga kipana na muh uh, Kha Siangthou temple ahi chih na theikei ua hia? Noumaua leng na hi kei ua, mana leisa na hita uh.Huaijiakin, na pumpi un Pathian pahtawi un.


Ay ye k'ay boŋo sambu koyne. Ay guna, kal ay di boro fo kaŋ gonda neesiyaŋ korfo nga kamba ra. 	 Huan ka daka, ngaiin mi khat a khuta tehna khau tawi ka mua,


A go, izeyaŋ ya tubu no kaŋ ga fun Rabbi do, Gunde izey mo a alhakku no. 	 Ngaiin, tate tuh Toupa laka I goutan ahi ua: gila gah tuh a kipahman honpiak ahi.


Nga no ga almaney no ngey ŋwaaro, Ngey da gaaru izey mo waati kaŋ i goono ga hẽ. 	 Aman sa kiangah a nekding uh a pe jela, va-aknou hamhamte kiangah toh.


Da afolloŋ no i kar, kulu jine borey hinne no ga margu ni do, danga Israyla zambarey jine borey nooya. 	 Huan, khat lel a mut uleh Israel mipite heutu intekpente kia na kianga a honpai khawm ding uh ahi ding.


A mana tubuyaŋ hari no a se a ra, baa sanda ce taamuyaŋ fo cine. Amma Irikoy na alkawli sambu a se ka ne nga ga laabo no a se a ma ciya a wane, d'a dumo kaŋ ga kaa a banda mo wane. Waato din mo Ibrahim sinda ize jina. 	 Huan, hiaiah jaw bangmah mun luah ding, a khe ngakna tham leng, a pe keia; himahleh, amah leh a nunga a suante phaa gou dingin piak achiama, ta a neih ma nangawnin.


Menahem mo kani nga kaayey banda. Pekahiya Menahem izo te bonkooni Israyla boŋ a nango ra. 	 Huan, Menahem bel a pi leh pute kiangah ihmua; huan, a tapa Pekahia a sikin a lal hi.


Karga waranka cindi taaci goono ga karga din windi. Kargey din boŋ mo arkusu waranka cindi taaci goono ga goro, kaŋ yaŋ gonda bankaaray kwaaray yaŋ ngey gaa. Wura koytaray fuulayaŋ go mo i boŋey gaa. 	 Huan, huai laltutphah kimvel ah laltutphah sawmnih leh li a oma; huan huai laltutphahte tungah upa sawmnih leh li tu kamuta a, puan ngoua kijemin, dangkaeng lallukhu a khu chiat ua.


Zama i ma ngey deyaŋ sinji Irikoy gaa, I ma si dinya Irikoy goyey gaa, Amma i ma haggoy d'a lordey. 	 A lametna uh Pathiana a a koih theih ua, Pathian thilhihte a mangngilh louhna ding ua, a thupiakte a zon jawkna ding un:


Amma Samuwila goono ga goy Rabbi jine. A go zanka, a go ga guddu nda lin* efod* kwaay. 	 Himahleh Samuel bel naupang hitamahleh, puan malngat siampu puannak silhin TOUPA maah na a sem a.


Ya Rabbi Irikoy, Man gaa ni maa darza misa ndunnya kulu ra? Nin no ka ni beera daŋ beeney boŋ. 	 Melma leh phulami daihsakna dingin, nang hondoute jiakin naungekte leh nawine laite kama pawtin hatna na hihkip hi.


Ay, Rabbi no g'a kuru. Ay g'a haŋandi waati kulu Ay g'a haggoy cin da zaari zama boro fo ma si hasaraw te a se. 	 Kei TOUPA lah a vengpa ka hi a; mitphiatkal tengin tui ka buak dinga, kuamahin a khoih louh ding un sun leh janin ka veng ding.


Amma Uriya kani noodin bonkoono windo me gaa, nga nda nga bonkoono tamey kulu, a mana koy fu mo. 	 Himahleh Uria bel a pu sikhate lak ah kumpipa in kongkhak bul ah a lum teita mai a, a in lam ah a paita kei hi.


Laalakoyey korfey n'ay didiji-didiji, Amma ay mana dinya ni asariya gaa. 	 Mi gilou-salou khauhualten hongak lom gigea; himahleh na dan tuh ka mangngilh kei hi.


To. Waati kaŋ kali koyo ga kaa, ifo no a ga te goy-teerey din se?» 	 Huchi in grep huan neipa a hongpai chiang in huai lou kemte tungah bang chin a hon hih dia le? A chi a.


Zama Yubili no. A ma hanan araŋ se, araŋ m'a albarka kaŋ ga fun fari ra ŋwa. 	 Jubili ahi ngala; na kipahpih ding uh ahi; huan, na lou ua thil gahte na ne ding uhi.


Amma waato kaŋ bonkoono Dawda maa hayey wo kulu kaŋ te baaru, a futu gumo. 	 Himahleh kumpipa David in huai tengteng a zak in a heh mahmah hi.


Saaya din mo ni ga faham nda adilitaray da cimi ciiti, da sasabandiyaŋ mo, Oho, da fondo kaŋ ga boori kulu no. 	 Huchiin diktatna leh vaihawmna na theisiam dia, huan, hawmsiamna, ahi, lampi hoih chiteng.


Da koytaray ga fay ihinka ka gaaba nda care, koytara din si du ka kay. 	 Gam leng amah a kidou leh, huai gam a ding khe theikei ding.


Woodin banda, da boro ga fari fo kaŋ a day fay waani Rabbi se, amma manti nga din tubu fari no, 	 Amah gama him hi lou, lou a leisa, min TOUPA kianga a lat leh,


Irikoy salaŋ nga hananyaŋo ra ka ne: «Ay ga farhã, Ay ga Sekem fay-fay, ay ma Sukkot gooro mo neesi. 	 Gilead gam tuh keia ahi a; Manasi gam leng ka lu humbitna ahi a: Juda gam tuh ka lalchiang ahi.


Gedaliya mo ze ngey nda ngey borey se ka ne: «Wa si humburu Kaldancey bannyey. W'araŋ gora te laabo ra, ka Babila bonkoono gana, araŋ ga goro baani mo.» 	 Huan, Gedalia huai mite leh a heute uh kiangah a kichiama, a kiang uah, Kaldaite sikhaa om lau kei un: Hiai gamah om gige unla, Babulon kumpipa thu nuaiah om un, huchiin nou-a dingin a hoih ding hi, a chi a.


Jirbi boobo yaŋ ra a goono ga woodin te. Amma Bulos, zama a bina sara gumo, bare ka ne follay laala din se: «Yesu Almasihu maa ra no ay goono ga ni lordi ka ne ni ma fun wandiya din gaa!» Saaya din ra no folla dira. 	 Huchi bangin ni tampi a hih a. Huchiin, Paula a lungkimta keia, a kiheia, dawi kiangah, Jesu Kris minin a sunga kipan pawt thu ka honpia, a chi a. Huan, huchih laitakin, a pawt pah a.


Ngey mo, Aser kunda no ga zumbu i jarga. Okran ize Pajiyel, nga no ga ti Aser izey jine bora. 	 Huan, a zoma puanin kai dingte Aser chi ahi ding uh: Aser tate laka lupen ding Okran tapa Pagiel ahi ding:


Fu fo mo go no kaŋ gonda me kaŋ ga lamba meyey casantey ganjey gaa tak. Noodin no i ga sargay kaŋ i ga ton nyun. 	 Kongpi sumtawng a kipan a lut theihin dantan a oma, huaiah halmang kithoihna ding a sil jel uh.


«Ya nin, kaaruwa kaŋ gaa borey dinya, Ma moolo sambu ka gallo bar-bare. Ma moola hamney kar da gonitaray, Ma dooni kaano boobo te zama i ma fongu ni gaa.» 	 Nang kijuak mite mangngilhsa nung kaihging la inla, kho kimah vakin, kaihging kai inla, ka tampi sa in theiha na om nawn theihna dingin.


waati kaŋ i g'araŋ ndunnya goray hanna d'araŋ lalabo guna. 	 laudan siam kawma na tatdan siangthou uh en in.


Follay fo go no kaŋ g'a di, hala sahãadin a ma kaati! Follay g'a kuubi-kuubi hal a meyo ma kufu kaa. Kala nda cat no a ga fun a banda, a g'a taabandi mo. 	 Ngai in, dawiin a mana, a kikou khe guih jela; huchiin, a chilphuan bang ke hialin a gimbawla, nakpitaka hihsidupin a pai san phet jela.


Za ay mana soola, Ay bina konda ay ay boro naanaykoyey torkey ra. 	 Ahihkeileh ka thei ngeita hia, ka khain ka lunglutna ka mipite kangtalai lakah a hon koihta hi.Hongkik in, hongkik in, Aw Salam mi; hongkik in, hongkik in, ka honna et theihna ding un. Bangdia Salam mi en ding na hi ua, Mahanaim mite lam banga?


Windo goy-izey do haray, ngey kaŋ Dawda nda koyey nooyandi Lawi borey gaayaŋ se, goy-ize zangu hinka nda waranka go no. I n'i kulu maa ce mo. 	 Huan Nithinim mite, David leh lalten Levi mite nasepna dingin a piakte uh, za nih leh sawmnih Nithinim mite: a vek un mina genkhiak ahi uhi.


Ay binde salaŋ araŋ se, amma araŋ wangu ka maa. Araŋ murte mo Rabbi lordo gaa. Araŋ koy da farrati ka ziji hala tudey laabo ra. 	 Huai ka hon hilh a, na pom kei ua, TOUPA thupiak na helsan zo ta ua, tang ah na hohtou teitei uh.


Kala Zofar Naama bora mo tu ka ne: 	 Huan zophar Naamanmi in a dawnga, huchiin a chi a:


Isaka tu a se ka ne: «Guna, ay n'a daŋ a ma ciya ni koy. Ay n'a nya izey kulu no a se a m'i may. Ay na masangu nda reyzin hari no a se. Sohõ, ifo n'ay ga hin ka te ni se, ay izo?» 	 Huan, Isaakin a dawnga, Esau kiangah, Ngaiin, amah na kumpipain ka bawla, a unau tengteng leng a sikha dingin ka pe veka, buh leh uain leng ka vakta; nang a din, ka tapa, bang honhihsak ding ka hia? a chi a.


Ay di alman laala mo da ndunnya bonkooney d'i sooje jamayaŋ. I margu zama ngey ma wongu da nga kaŋ goono ga goro bariyo boŋ nda nga wongu jama mo. 	 Huan huai gamsa leh, leitunga kumpipate leh, a sepaihte uh, huai sakol tunga tuangpa leh a sepaihte kidou pih dingin a hongkikhawmta ua.


I ga sekel jara bana addey, da koomey, da guuru kor-ganjey, da deesey, da jabuyaŋ hay fo kulu se. 	 Tupite, suanggalte, sikkhutte leh heipite tathiamna dinga sik-hat neina piin; chiangmukzumte bawlna dingin.


Cimi go ga zay ka fun ganda laabo ra, Adilitaray mo go beene ga fonnay. 	 Ahi, TOUPAN thil hoih a pe dinga; I gamin leng a thilpou a pe ding hi.Diktatnain ama a kai dinga; a khapte tuh lampi-ah a siam ding hi.


Bilatos binde na ciiti dumbu ka ne i ma te haŋ kaŋ jama ŋwaaray. 	 Huan, Pilatin a nget bang ua hih dingin thu a hihpukta a.


A na teeley da cey nyun da hari k'i ton sargay summaara kaŋ i ga ton boŋ, wo kaŋ go feema ra. 	 Huan, a sungkuate, a khete a sil a, maitam ah haltum thillat tungah a hal a.


I na ize alboro hinza hay Absalom se, da ize way fo kaŋ maa ga ti Tamar. Waybora binde isogo no gumo. 	 Huan, Absalom in tapa thum leh tanu khat a nei a, a min Tamar ahi a, mel hoihtak ahi.


Woone mo, nga no ga ti mate kaŋ i ga te da wayboro fo na alkawli fo sambu Rabbi se, wala a na nga boŋ jarandi nda jaraw fo waato kaŋ a go nga baabo windo ra, a wandiyay waate. 	 A thuchiam leh thuchiam a a lungsim a gak a pa'n a zak a, a pa'n a daihsan maimah leh a thuchiam tengteng a piching ding: Huan, thuchiam chiteng a a lungsim a gaknate a om gige ding.


A ne: «Amma kulu nda yaadin, ay ga zuru.» Yowab ne a se: «Zuru.» Waato din gaa Ahimaz na Gooru Beero fonda gana ka zuru, kal a na Etiyopi bora yana. 	 Himahleh aman a koi a bang hileh ka tai ding, a chi a. Huan, aman a kiang ah, Tai mai ve leh, a chi a. Huchi in Ahimaaz Phaizang lam lampi ah a tai a, Kus mipa a makhelh.


Iri do haray gonda hamni kwaaray koy yaŋ da arkusu zeeno boobo, Boroyaŋ kaŋ ga zeen ni baabo gumo. 	 Ka lak uah samkang leh mi upa mahmah a om tuaktuak, na pa sanga nakpia upajawte.


Ay guna kal ay di bari kwaaray fo. Bora kaŋ goono ga goro a boŋ mo gonda biraw. I n'a no koytaray fuula, a fatta mo da saaya ka te zaama. 	 Huan ka et leh, ngaiin, sakol kang leh a tunga tupa thalpeu tawi ka muta a; huan amah kiangah lallukhu piakin a oma; huan amah tuh vualzou kawm leh vualzou jel dingin a hongpai kheta a.


Laabu no kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga saal. Rabbi ni Irikoyo moy go a gaa waati kulu, jiiro me-d'a-me. 	 TOUPA na Pathian uh zon khiak gamahi a: TOUPA na Pathian uh mit kum thak akipan a tawp phaa a tuk gigena gam.


Borey kaŋ yaŋ g'ay fundo ceeci zama ngey m'a halaci se, Naŋ i ma haaw, i boŋ ma haw me folloŋ. Ngey kaŋ yaŋ ga farhã nd'ay hasarawo, Naŋ i ma bare ka ye banda ka kayna haŋ. 	 Awihang, awihang! Honchite a zahlak jiak un mangbang takin om uhen.


A n'i kar parkatak! ce da kambe, da wiyaŋ bambata. Woodin banda no a koy ka goro Etam tondi guuso ra. 	 Huchiin nakpiin a panga, tampi a thata: huan a paisuka, Etam suangpi kek kalah a omta hi.


Zama Irikoy alkawley kulu, a do no i ga ciya oho. Woodin sabbay se a do mo no iri ga ne «Amin» Irikoy darza se. 	 Pathian thu chiamte tengtengin amahah, Ahi, chih a mu vek hi. Huaijiakin ahi Pathian thupina dinga amah jiaka, Amen, ka chih uh.


Amma waato kaŋ Yesu maa woodin, a ne: «Janto wo manti buuyaŋ wane no, amma Irikoy darza wane no, zama i ma Irikoy Izo beerandi janta din do.» 	 Huan, Jesun huai a jakin, Hiai natna sihna ding jen ahi kei, Pathian thupina ding ahi jaw. Pathian Tapa, hiai jiaka hihthupi a hih theihna dingin, a chi a.


Yesuwa mo, nga no ka Yoyacim hay, Yoyacim na Eliyasib hay, Eliyasib mo na Yoyada hay, 	 Huan Jesuain Joiakim a suanga, Joiakimin Eliasib a suanga, Eliasibin Joiada a suanga,


Adilante windi ra, arzaka boobo go no, Amma boro laalo duure ra, kala laakal tunay. 	 Mi diktat in ah gou tampi a om: himahleh mi gilou summuhna buaina ahi.


Woone yaŋ mo ga ti harram hari ganda birantey ra, kaŋ yaŋ ga ganda biri ka candi laabu boŋ, danga: Bugadari, da caŋ, da komni nda nga dumey, 	 Huan, lei a a vak a vakthoh chi lak a nou ding a thil nin hiaite ahi: buite, chikpite, thankikpi, a chi himhim,


Wala: ‹May no ga zumbu hala guuso kaŋ sinda me ra,› (sanda hal a ma Almasihu tunandi ka kaa buukoy game ra nooya)!» 	 Kua ahia khukthuk ah hoh suk ding? Hiam (huai tuh misi laka kipan Kris pi tou nawn ding chihna ahi) chi ken, chiin.


Israyla alborey kulu binde tun ka fay da Dawda ganayaŋ. I na Seba Biciri ize gana. Amma Yahuda alborey naagu ngey bonkoono gaa, za Urdun kala Urusalima. 	 Huchi in Israel mi tengteng in David a zuih uh a lehngatsan ua, Bikri tapa Seba a zuita uh; Juda mite'n Jordan a kipan in Jerusalem pha in a kumpipa uh a len chinten uh.


Ni ma koru Rabbi do bisa ni ma naanay boro gaa. 	 Mihing muan sangin TOUPA a muanna koih tuh a hoihjaw hi.


Gallo neesiyaŋ lasaabo neeya: azawa kambe haray kambe kar zambar taaci nda zangu gu; dandi kamba haray, zambar taaci nda zangu gu; wayna funay haray, zambar taaci nda zangu gu; wayna kaŋay haray, zambar taaci nda zangu gu. 	 Huan a teh vialdan hichibangin ahi ding: A mal lampang tong sang li leh za nga, a sim lampang tong sang li leh za nga; a suah lampang tong sang li leh za nga, a tum lampang tong sang li leh za nga:


Man gaa albarka din kaŋ go araŋ se doŋ? Zama ay goono g'araŋ seeda, d'a hin ka te, doŋ araŋ n'araŋ moy dagu k'ay no nd'ey. 	 Vangpha na kisakna uh koiah a omta aleh? Hihtheih liai hi le houh, na mit khawng uh khelkhiain na honpe khin ding uh chih ka hontheihpih ahi.


A casanta ganjey ga taray haray batama guna, da sabb'ize nya himandiyaŋ casantey ganjey boŋ, ne-haray da ya-haray. A kaaruyaŋ haro mo gonda taamuyaŋ do ahakku. 	 A bangkate huang sung ponungzopen lamah a om a; a bangkate ah langkhat langkhatah tum sing lim a oma: a kahtouhnain kalbi giat a nei hi.


Yesu ne a se: «Maryama!» A zagu ka ne a se Yahudancey sanno ra: «Rabbuni!» (Danga Alfa nooya.) 	 Jesun a kiangah, Mari, a chi a. Amah a kiheia, a kiangah Hebru pauin, Rabboni, a chi a; (huai tuh Sinsakpa, chihna ahi a).


Israyla izey binde ye ka bakar ngey nya-izo Benyamin se ka ne: «I na kunda fo halaci hunkuna Israyla ra. 	 Huan, Israel suante a unaupa uh Benjamin pawl tungthu ah a kisik ua, Tuniin Israel pawlte lakah lah nam khat sat khiak a hita ngala.


Waato kaŋ a dira ka borey marga naŋ ka furo fuwo ra a talibey na hã da misa wo. 	 Huan, mipite ina a lut san nungin a nungjuiten gentehna thu amah a dong chianta ua.


Kala Kaleb ne: «Bora kaŋ na Ciriyat-Sefer kar k'a ŋwa mo, ay g'ay ize wayya kaŋ se i ga ne Aksa hiijandi bora se.» 	 Huan, Kalebin, Kuapeuh Kiriathsepher vasima, vala thei peuhmah ka tanu Aksa ji dingin ka neisak ding, a chi a.


Kaŋ a go fonda ra ga koy, i na ngey bankaaray daaru fonda ra. 	 Huan, a paina ding lampi ah a puante uh a phah jel ua.


Iri ma Irikoy gana hananyaŋ da adilitaray ra, Hal iri aloomarey me. 	 I dam sung teng a mit muha siangthou leh diktat taka omna dingin.


Baruk Neriya izo binde goy mate kulu kaŋ annabi Irimiya n'a lordi nd'a boŋ. A go ga Rabbi sanno kaŋ go tira ra din caw Rabbi windo ra. 	 Huchiin Neria tapa Barukin jawlnei Jeremia thupiak tengteng bangin TOUPA ina TOUPA thu laibu a om a simta hi.


hala boro kulu ma si ye banda masiibey din sabbay se. Zama araŋ bumbey ga bay kaŋ i na woodin yaŋ waadu iri se. 	 Hiai gimthuaknate jiaka kuamah a linlouhna ding un. Hiaite bang thuak dinga seh ka hi uh chih, noumau ngeiin na thei ngal ua.


A ne nga zanka se: «Zuru sohõ ka hangawey kaŋ yaŋ ay ga hay din ceeci.» Zanka goono ga zuru, kala Yonata na hangaw fo taŋ, hangawo bisa zanka gaa mo. 	 Huan, a naupang kiangah, tai inla, ka thal lotte vazongin, a chi a. Huan, naupang a tai laiin, a pamlamah thal a lawna.


Woodin sabbay se ya nin Adam-ize, boro kulu kaŋ cine ni ciya, nin kaŋ ga boro fo ciiti, ni sinda kobay. Zama naŋ kaŋ ni goono ga boro fo ciiti, ni boŋ no ni goono ga zeeri, zama nin, kaŋ ga ti ciitikwa, ni mo goono ga hayey din te. 	 Huaijiakin, mihing aw, mi selhat kuapeuh himahlechin, pau lam himhim na neikei hi; midang na selna mahah nangmah leh nangmah siamlouh kitang sak na hi; nang selhatin leng huchibang thilte tuh na hih sam ngala.


Samuwila bu. Israyla kulu binde margu k'a baray k'a fiji nga windo ra Rama. Dawda mo tun ka zulli ka koy Paran saajo ra. 	 Huan, Samuel a sita; huan, Israel mi tengeng a kisam khawm ua, a kah uh. Rama khuaa a in ah a vui uh. Huan, David a thou a, Paran gamdai ah a hoh suk hi.


Zaari kulu, susubay nda wiciri kambu i ga sargay kaŋ i ga ton yaŋ ton, da dugu kaŋ haw ga kaan Rabbi se. Jisiyaŋ buuro mo, i g'a soola taabal hananta din boŋ, da wura fitilla suntulo, nga da nga fitilley ga soobay ka di wiciri kambu. Zama iri go ga Rabbi iri Irikoyo lordey haggoy, amma araŋ wo na banda bare a gaa. 	 Huan niteng leh jan teng in TOUPA adin halmang thillat te, gimlim te, a hal jel uh, tanghou siah leng dohkan siangthou ah a koih kichian sek uhi; nitak lam tenga hal ding in dangkaeng khawnvak koihna a khawnvak toh; kou jaw TOUPAka pathian uh thupiak ka jui gige ua, nou bel amah na lehngat san uhi.


Ni hirro, hala teekoy bindi ra no a go. Ni cinakoy na ni booriyaŋo kubandi. 	 Na gam in tuipi lai a sun hi, nang hon bawlten a hon kilawm tungtuan sak mah ve ua;


Zamba kaŋ a te din kal a m'a ci. A ma nga taalo kulu bana, a ma igu ra farsimi fo tonton a gaa mo. A m'a no bora kaŋ se a na taalo te din se. 	 A hihkhelhna uah thupha a tawi ding uh ahi; huan, a hihkhelhna man pen kim takin dit ding ahi, huan, a mun nga akhena mun khat a hihkhelhnapa a piak behlap ding ahi.


Waato kaŋ a na sanney din ci i se, a goro Galili ra. 	 Huan, huai tuh a kianguah a gen a. Galili gamah a om nilouh a.


A ciya wayboro kaŋ kurnye bu mo hal a to jiiri wahakku cindi taaci. A si fay da Irikoy windo mo. A goono ga sududu nda mehaw da adduwa mo cin da zaari. 	 huan, kum sawmgiat leh kum li hial a methaia, aman tuh Pathian biakin pai san louin a sun a janin anngawl kawma thumin Pathian a be jel.


Barnaba mo ga ba nga ma konda Yohanna kaŋ se i ga ne Markos ngey banda. 	 Huan, Barnabain Johan (Marka a chih uh) a kiang ua tonpih a tum a;


Kala Iblisi fay d'a. Guna mo, malaykey kaa ka Yesu saajaw. 	 Huaizohin diabolin a paisanta a Huan ngaiin angelten amah na hongsep sak uh.


Ifo n'ay ga te binde waati kaŋ Irikoy ga tun ka kay? D'a ce ka ne ay ma kand'ay te-goyey, Ifo no ay ga tu a se d'a? 	 Pathian a thohkhiak chiangin bang ka hihta dia? Thu a kan hun chiangin bangin ka dawngta dia?


A ga bakaraw cabe talkey da laamikoyey se, A ga laamikoyey fundey faaba mo. 	 Mi genthei leh tagahte a hehpih dinga, tagahte hinna a hondam ding hi.


Kala Yehu na nga moyduma sambu finetaro do haray ka ne: «May no ay do haray? May no?» Kala mantaw hinka wala ihinza n'a niigaw. 	 Huan, tohlet lam ngain amah a dak tou a, Kua nahi ua kei lama pang? Kuate ahi ua? A chi a. Mi chilgeh nih hiam, thum hiam amah lam ngain a hong dak khia ua.


Kal a ma gomni te a se ka ne: ‹M'a faaba a ma si gunguray ka koy guuso ra, zama ay du fansa hari!› 	 Huchia amah adinga chingtheia, Kokhuka pai sukna akipan amahsuaktasak un, tatna ka muta,


Bat-Seba binde furo bonkoono do a kaniyaŋ fuwo ra. Bonkoono zeen gumo. Sunami waybora, Abisag mo goono ga bonkoono saajaw. 	 Huan, Batseba Kumpipa kiangah indan ah a valuta; Kumpipa bel a upa mahmah taa, Shunam mi Abisag in Kumpipa nektak ana bawla.


Ma si ba jirbi, zama ni ma si talka. Ma ni moy hay, ni ga kungu nda ŋwaari mo. 	 Ihmut it ken, na genthei kha ding hi; na mit hak in, huchiin tanghouin na tai ding hi.


Wa si laala bana nda laala, wala wowi nda wowi. Wa si te ya-cine, amma araŋ ma bana nda albarka, zama woodin se no Irikoy n'araŋ ce, hal araŋ ma albarka tubu. 	 Khelhna khelhna in thuk kei unla, salhna salhna in thuk sam kei unla, vualzawl zogeih un. Hiaijiakin sap nahi ngal ua, vualjawlna tang ding in.


Nangu kaŋ ga hanan gumo (kaŋ ga ti nango kaŋ Irikoy ga salaŋ,) a n'a soola mo fuwo ra haray bindo ra, zama i ma Rabbi sappa sundurko jisi a ra. 	 Huan, Toupa thukhunna bawm koihna dingin huai in ah a sunga biakna lamah mun a bawl hi.


Zeyaŋo kaŋ a te Rabbi se, Da sarto kaŋ a sambu Yakuba wane Hinkoyo se, ka ne: 	 Toupa kianga kichiam, Jakob mi hatpa kianga thu achiamdan;


Kala boro hinka din, boro yaamey kaa ka goro a jine. Boro yaamey din binde na seeda no a boŋ, sanda Nabot boŋ nooya, jama jine. I ne: «Ni na Irikoy da bonkoono kulu kayna.» Woodin banda i konda Nabot birno banda taray k'a catu-catu nda tondiyaŋ kal a bu. 	 Huan, mi nih Belial tate a ma ah a va tu ua; huan, Belial mite'n mipite ma ah, "Naboth in Pathian leh kumpipa a gensia" chi in amah a hek uhi. Huchi in khua a kipan a pi khia ua, suangin a deng ua, a si ta hi.


Cimbeeri no naŋ iri faham kaŋ Irikoy na ndunnya taka nda nga me sanno, hala hayey kaŋ mo ga di, a man'i te da hayey kaŋ yaŋ go bangante. 	 Ginnain khovelte tuh Pathian thu a suktuah a hita chih I thei ua, huchiin thil muh theihte leng thil langtheitea siam ahi kei hi.


Amma araŋ wo ga ti ngey kaŋ yaŋ goro ay banda ay siyaŋey ra. 	 Zeetna ka tuah sung noute kei honom pihte na hi uh;


I dira noodin ka gana ka bisa Galili ra. Yesu mana yadda boro kulu ma bay nga gaa, 	 Huan, huaia kipan a pai khia ua; Galili gam a pai kan ua, kuamah theih a deih kei.


Boro kaŋ te zaama, ay g'a te bonjare, fuwo kaŋ ra i ga sududu Irikoy se. A si fatta a ra mo hal abada. Ay g'ay Irikoyo maa hantum a boŋ, d'ay Irikoyo birno maa, kaŋ ti Urusalima tajo kaŋ ga zumbu ka fun beena ra ay Irikoyo do, d'ay bumbo maa tajo mo. 	 A vual zoupa tuh, ka Pathian biakin ah khuamin ka pang sak dia, huan huaiah kipanin a pai khe nawn kei ding, amah tungah tuh ka Pathian min bang, ka Pathian khopi Jerusalem thak, ka Pathian akipana vana hongpai khe suk in bang leh, keimah min thak bang ka gelh ding.


Araŋ cimbeero d'araŋ baakasina fun beeja do kaŋ go jisante beena ra araŋ se. Araŋ jin ka maa beeja din baaru cimi sanno kaŋ go Baaru Hanna ra 	 Huaibel nou adinga lametna vana koihkholha a om jiak ahi. Huai lametna tanchin mah, tumain, tanchin hoih thutak thu ah na nazata ua;


Kala Yahuda kamba a do fonda boŋ ka ne: «Ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ay ma margu nda nin.» (zama a mana bay hala nga anzura no.) Waybora ne: «Ifo no ni g'ay no, zama ni ma margu nda ay?» 	 Huchiin, lampi gei ah huai numei lam ava juan a, kisa in hehpihtakin I lumkhawm ding, achia: amou mah ahi chih lah athei ngal kei a. Huan, aman, hon luppih bang non pe dia? Achia.


Koyo ne a se: ‹Ni me sanno boŋ no ay ga ciiti ni se, nin, tam laalo! Manti ni bay kaŋ ay ya boro no kaŋ cine ga gaabu? Ay ga sambu hari kaŋ ay mana jisi, ay ga wi mo hari kaŋ ay mana duma. 	 Huan, aman, a kiangah, sikha gilou, na paukam suak ngeiin kon siam louh ding. Mi mawktat ka hiha, ka koih louh leng ka lak naka, ka tuh louh leng ka at nak na thei maw?


Zama sanda mate kaŋ cine beena mooru ganda, Yaadin cine mo no a baakasinay suujo ga beeri borey kaŋ yaŋ ga humbur'a se. 	 Van leitung sang taka a om bangin, amah laute tungah a chitna tuh a lian mahmah ahi.


Dambe kayna, nga nda Rabbi humburkumay, A ga bisa arzaka boobo kaŋ taabi go a banda. 	 Tawm chik a hoihjaw TOUPA launa toh, huaia gou thupi leh buaina sangin.


A kande ay Rabbi windo ra haray batama ra. Kala noodin mo koyne, Rabbi marga fuwo meyo gaa, sargay feema da batama game ra, noodin mo boro waranka cindi gu go no. I go ga banda bare Rabbi marga fuwo gaa ka ngey moydumey ye wayna funay haray, i goono ga sududu wayna se. 	 Huan, TOUPA in um sungnungjaw ah a honpi luta, ngaiin, TOUPA in siangthou kongkhak ah inlim leh maitam kikalah mi sawmnih leh nga TOUPA in siangthou lam nungngata, a maite uh suahlam ngain a naom ua, suahlam ah ni a na bia uhi.


A fundo ga dira, nga mo ma ye ka ciya nga laabu zeena, Zaari woodin ra no a saawarey ga halaci. 	 A naknain a pawtsana, amah tuh lei ah a kik nawna; huai ni mahin a ngaihtuahnate tuh a mang pah ahi.


A si karhã da hargu alwaati nga almayaaley se, Zama a windo kulu goono ga hargu kwaay taalamanteyaŋ daŋ. 	 A inkote jiakin vuk a kihta keia; a inkote tengteng lah puansan- auin a kithuam ua.


Jileyad bora Barzillay fun Rogelim. A na Urdun daŋandi bonkoono banda, zama nga m'a dum ka koy hala Urdun daaranta. 	 Huan, Gilead mi Berzilai Rogelim a kipan in a hong suk a; kumpipa Jordan a pi galkah ding in a kiang ah Jordan a kan hi.


Ay di woone kulu ay jirbi yaamey ra: Boro adilante* ga koy halaci nga adilitara ra, Boro laalo mo go no kaŋ ga gay nga goy laalo teeyaŋo ra. 	 Ka bangmahlou niin hiai tengteng ka muta hi: mi diktat a diktatnaa mangthang a oma, huan mi gilou a gilou bawlnaa a hinna hihsau a om hi.


Me cimikoy ya farhã hari no bonkooney se, I ga ba boro kaŋ ga cimi ci. 	 Muk diktatte kumpipate kipahna ahi; huan kuapeuh a dik a it uh.


Ni beera kaŋ bisa i kulu ra no ni ga borey kaŋ yaŋ murte ni gaa bare. Ni ga ni futay korna samba, a g'i ŋwa danga subu kogo. 	 Huchiin na hoihna thupinain nang a hondou dia thoute a zouta: na thangpaihna na sawlkhiaa, huaiin amaute buhpawl bangin a kangta hi.


Jibeyon borey ne a se: «Manti nzarfu wala wura sanni no iri nda Sawulu da nga dumo game ra. Iri sabbay se mo i si boro kulu wi Israyla ra.» Kala Dawda ne: «Haŋ kaŋ araŋ ci, nga no ay ga te araŋ se.» 	 Huan, Gibeon mite'n a kiang ah, Saula leh a inkote tungthu ah dangka leh dangkaeng lam thu a hikei a; Israel lak ah mi hihlup theihna ka nei samkei uh, a chi ua. Huan, aman, Na gen bang peuhmah uh ka hon hih sak ding, a chi a.


Haŋ kaŋ ga boori ga ti boro ma si ham ŋwa, wala a ma si duvan* haŋ, wala mo a ma si hay kulu te kaŋ ga naŋ ni nya-izo ma kati. 	 Na unau pukna ding a hih leh, sa nek louhte, uain dawn louhte, thil bangpeuh hih louh a hoih ahi.


Baa day i tugu Karmel tondo yolla gaa, Kulu nda yaadin ay g'i ceeci-ceeci k'i kaa taray a ra. Baa i goono ga tugu ay se teeko daba gaa, Hala noodin mo ay ga gondi lordi ka ne a m'i nama. 	 Karmel mual vumah bu mahle uh ka zong dinga, huaia kipan amau ka la suk dinga, huan, tupi taw ah ka mitmuh louhin bu mahle uh, huai akipan gul thu ka pe dinga, amau a tu ding hi.


Boro kaŋ bu Ahab do haray kwaara ra, hansey g'a ŋwa. Boro kaŋ bu saajo ra mo, beene curey g'a ŋwa.» 	 Ahab inkote laka mi khopi a si peuhmah te ui in a ne ding uh; gama misi peuhmahte tunga leng vasate'n a ne ding uh, chi in.