A go no, jirbey kaŋ ra jine borey goono ga may, kala haray te laabo ra. Yahudiya* laabo ra Baytlahami boro fo mo koy Mowab laabu ka goro, nga nda nga wando nda nga ize aru hinka. 	 Vaihawmmiten Vai a hawm lai un hichi ahi a, huai gamah kial a kia a. Huan, Bethlehem-juda a mi khat Moab gama om dingin amah leh a ji leh a tapate nih toh a hoh ua,


I na isa yawyaŋ nangey di, I na danji daŋ farrey gaa, Wongaarey mo jijiri nda humburkumay. 	 Lui kannate a man ua, phailuangte a hal siang ua, kidou mite leng a lunglelta uh.


Amma ay gonda anniya Rabbi Yesu ra ay ma Timotiyos donton araŋ do d'a tonton kayna, zama ay mo ma du bine-gaabi waati kaŋ ay du k'araŋ gora baaru bay. 	 Abang abang hileh, na omdan uh ka theiha lungmuanga ka om theihna dingin Timothi na kiang ua honsawl pah Toupa Jesu ah ka kilamen hi.


Boro izo, ma bu baray sanni te Tir bonkoono boŋ. Ma ne a se: Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Waato ni ga kubay kap! ni go toonante da laakal, Da boori hanno mo. 	 Mihing tapa, Tura kumpipa sunna la phuah inla, a kiangah, Hichiin TOUPA PATHIANIN a chi: Hoih buching tak, pilna a dim, kilawmna chiteng:


Ni kaayey zumbu ka koy Misira, ngey boro wayye, amma sohõ Rabbi ni Irikoyo na ni ciya iboobo danga beena ra handariyayzey cine. 	 Na pi leh pute uh Aigupta gamah mi sawmsagih a pai suk ua; tuin bel tamlamin vana aksi zahin TOUPA na Pathian un hontam sakta hi.


Yesu ne a se: «Ay no ga ti tunyaŋ da fundi. Boro kaŋ g'ay cimandi, baa a bu, a ga funa. 	 Huan, Jesun a kiangah, Kei thohnawnna leh hinna ka hi; kuapeuh hon gingta tuh si mahleh a hing gige ding;


Ay ga furo ni jine ka zulli-ka-tuney kanandi, Ay ma guuru-say windi me daabirjey bagu-bagu, Ay ma guuru-bi sarey kaŋ ga me daabirjey margu pati-pati. 	 Kei na maah ka pai dinga, a phok lailai ka kibang sak ding: dal kongkhak ka hihse vek dinga, a kalhna siktawnte ka tansak ding:


Yehosafat ye ka ne Israyla bonkoono se: «Ay ga ni ŋwaaray, hunkuna iri ma fondo hã Rabbi gaa.» 	 Huan, Jehosaphatin Israel kumpipa kiangah, TOUPA thu hungaih phot lechin lah, a chi a.


Nga mo kaŋ goono ga biraw haw daŋ, A si ye ka kay. Ce waasaykoy si nga boŋ faaba, Bari-kari mo si nga fundo faaba. 	 Thalpeu zangmi leng a ding thei sam kei ding; pai hat thei mi leng a kihumbit theikei dinga, sakol tung tuang mi leng a kihumbut thei sam kei ding:Huai ni changin mi thilhihthei mahmah laka mi hangsan leng vuaktang in a tai mang ding. TOUPAN a chi.


Ay n'ay ibarey ce banda gana, ay n'i to mo, Ay mana bare ka ye mo kala kaŋ ay n'i ŋwa ka ban. 	 A thoh nawn theihlouhna ding un ka sat tan dia: ka khe nuaiah a puk ding uhi;


Wayna gonda nga darza, hando darza go waani, handariyayzey darza go waani. Baa handariyayzey darza mo ga waana nda care. 	 Ni thupina a tuam, kha thupina a tuama, aksite thupina a tuam; aksi leh aksi leng a thupina uh a tuam ngala.


Kanaanancey hirro ga tun Zidon haray, da ni ga koy Gerar haray, kala ma koy Gaza, ka gana Saduma haray da Gomorata nda Adma da Zeboyim, ka koy to hala Laka mo. 	 Huan, Kanaante gamgi zidon khua akipanin, Gerar lam juanin, Lasa khua tannin ahi.


A go binde, jirbiyaŋ goono ga kaa kaŋ ay ga alhakku bana Babila toorey gaa. Laabo me-a-me mo ga haaw. A borey kulu kaŋ yaŋ i wi ga kaŋ a bindo ra mo. 	 Huaijiakin, ngai un, nite a hongtung hi. Babulon milim sektawmte tunga vai ka hawma, a gam pumpi a zumna ni ding; huan, a sungah a mi thahte a puk ding uh.


A ga ni fundo fansa k'a wa da saaray, A ga baakasinay suuji nda bakaraw te ni se koytaray fuula. 	 Manthatna lak akipan nahinna a tan jela; chitna leh lainatnate a honkhusak jel hi.


Waato kaŋ binde i margu neewo, ay mana gay, amma a wane suba ay goro ciiti karga boŋ. Ay lordi ka ne i ma kande bora din. 	 Huan, hiai lai ka hongtun un, sawt hallouin a jingin thukhenna tutphah ah ka tu a, huai mi tuh honpi dingin thu ka pia hi. 1


Wa s'a naŋ mo a ma fulanzam, Kala nd'a na Urusalima sinji k'a ciya sifaw hari ndunnya ra. 	 Amah leng om kinken sak sam kei un, Jerusalem a hihkipa, leia phathuaia a bawl masiah.


Saaya kaŋ a na teeko hirro daŋ a se, Zama haro ma si a lordo daaru, Alwaato kaŋ a na ndunnya sinjiyaŋ jeero te. 	 Tuipi kianga a gi a piak laiin, huchia tuiten a thupiak tunga a tatlek louhna ding un: lei suangphumte achiamteh laiin:


Ay mo, ay ga ciya danga kollo Ifraymu se, Danga jombo mo Yahuda dumo se. 	 Huaijiakin Ephraim adingin puannget bang ka hi a, Juda inkote adingin siatna bang.


Amma boro fo kulu se Biya _Hanno__ na nooyaŋ kaŋ ga nga bangandi no boro kulu nafa se. 	 Himahleh phattuam chiatna dingin Kha theihsakna michih kianga piak chiat ahi.


Rabbi malayka ne a se koyne: «Guna, ni go da gunde. Ni ga ize aru fo hay mo kaŋ ni g'a maa daŋ Isumeyla, zama Rabbi di ni taabo. 	 Huan, Toupa angel mahin, a kiangah, Ngaiin, nau na paita, tapa na nei dinga; Toupan na gimthuakna a jak jiakin a min dingin Ismael na sak ding ahi.


Isumeyla se mo, ay maa ni adduwa. A go, ay n'a albarkandi. Ay ga te mo a ma ize boobo hay, ay g'a tonton gumo. Bonkooni way cindi hinka no a ga hay, ay g'a te kunda bambata mo. 	 Ismael tungthu leng ka hon ngaihkhiak sak hi: ngaiin, amah ka vualjawlta a. chi tampi ka suangsak ding, nakpitakin leng ka pungsak ding; aman kumpipa sawm leh nih a suang dinga, amah chi thupi takin ka bawl ding.


Amma bora din dira ka sintin ka Yesu baaro say-say nangu kulu. Hala Yesu si hin ka furo kwaara kulu ra taray kwaaray, day a go kwaarey banda saajo ra. Amma kuray kulu haray borey go ga fatta ka kaa a do. 	 Himahleh, amah tuh a pawta, huai thu nakpi taka tangkoupihin a than jakta a; huchiin Jesu tuh a langtangin khua ah a lut theita kei a, gamdai mun khawngah a om zota; huan, mun teng apatin a kiangah mite a hong jel uh.


Danga mate kaŋ a fatta nga nyaŋo gunda ra gaa-koonu, A ga ye ka dira yaadin koyne, mate kaŋ a kaa din. A si konda hay kulu mo a goyo riiba ra, Danga a si konda hay kulu nga kambe ra no. 	 Huan huai hauhsaknate thuakna gilouin a mangthang hi; huan tapa a suan leh, a khut ah bangmah a om kei.


To. Za kaŋ boro fooyaŋ cindi kaŋ yaŋ ga furo a ra, ngey mo kaŋ se i na Baaru Hanna waazu waato mana du ka furo i ganayaŋ-jaŋa sabbay se, 	 Huchiin, khenkhat tuh huai khawlna a a lutna ding ua thuchiam a om lai jiak leh, ni danga tanchin hoih gen tangte thumanlouh jiaka a lut tak louh jiak un,


I na ngey ŋwaaro sambu ka dake ngey farkayey boŋ ka dira. 	 Huan, a buh uh a sabengtung te uh a posak ua, huai a kipan a pawt kheta uhi.


A do no araŋ goono ga Irikoy cimandi, nga kaŋ n'a tunandi ka kaa buukoy game ra k'a no beeray mo, zama araŋ cimbeero d'araŋ beeja ma bara Irikoy ra. 	 Amahziakin misilak akipan kaithoupa leh a thuipina pepa Pathian gingtate na hi uhi, na ginna uhleh na lametna uh Pathian a aom theihna ding in.


Amma bora kaŋ n'afa ta din, a koy ka guusu fansi no laabo ra ka nga koyo nooro tugu. 	 Talent khat mupa bel a va kuan a, lei a tou a, a pu dangka a selgu zota.


Amma ay ga ne araŋ se, sanni yaamo kulu kaŋ borey ga salaŋ, ciiti zaaro ra i ga ye k'i lasaabu. 	 Huan, ka honhilh ahi. Miten thu gina lou a gen peuh mah uh, huai thu tanchin tuh vaihawm ni chiah a gen ding uh.


Yakuba na Rahila garbe sunsum mo, a na nga jinde sambu ka hẽ. 	 Huan, Jakob in Rakil a tawpa, ngaihtakin a kapta.


Guna, Rabbi go ga feyaŋ te kaŋ ga to hala ndunnya me. Wa ci Sihiyona ize wayo se ka ne: Guna, ni faabakwa goono ga kaa! Guna, Rabbi alhakko go a banda, A banando mo g'a jin. 	 Ngai un, kawlmong phain hiciin a theisak ahi, Zion tanu kiangah hichiin gen un, Enin, nangmah hotdamna a hongtung sin; enin, a kipahman a kiangah a om hi, a ditna leng a maah a om hi.Huchiin amau, Mi siangthoute, Toupa tatte, a chi ding uh; nang jaw Zon khiak, Pai san louh khopi a hon chi ding uh, chiin, a chi a.


Hanga kaŋ ga hangan fundi kaseetiyaŋ se ga goro laakalkooney do. 	 Hinna taihilhnate ngaikhia bil mi pilte lakah a om gige ding.


Gaa no Samuwila na jama bayrandi da mayra fonda. A n'a fonda hantum mo tira fo ra ka jisi Rabbi jine. Samuwila mo na jama kulu sallama, boro kulu ma koy nga kwaara. 	 Huchiin Samuelin mipite gam omdan ding a hilha, laibu ah a gelha, TOUPA maah a koih hi. Huan, Samuelin mipite amau in lam chiat ah a paisakta hi.


I ga yanje da nin, amma i si te ni boŋ zaama, zama ay go ni banda, hal ay ma ni kaa kambe. Yaadin no Rabbi ci. 	 A honsual ding ua, himahleh a honzou kei ding uh: honhonkhe dingin na kiangah lah ka om ngala, chih TOUPA thu pawt ahi.


Saaya kaŋ Yehu furo, a ŋwa ka haŋ. Kal a ne: «Wa laakal da wayboro laala din, i m'a fiji mo, zama bonkooni ize no.» 	 Huan, a luta, a nein a dawna; Hamse tuaknu vadon unla, vavui un, kumpipa tanu lah ahi ngal a, a chi a.


A ga ciya mo, waati kulu kaŋ Lawi borey ga kande sundurko bonkoono goy-teerey do, i ga di nzarfu boobo go a ra, gaa bonkoono hantumkwa, da alfaga beero goy-teero ma kaa ka sundurko feeri ka haŋ kaŋ go a ra ku ka koy. I ga sundurko ye nga nango ra koyne. Yaadin no i soobay ka te zaari ka koy zaari, i na nzarfu boobo margu-margu mo. 	 Huan, Leviten kumpipa upate kianga bawm a hontawi ua, dangka tampi a om chih a theih un kumpipa laigelhmi leh siampu kumpipa seh upain bawm akipan a bung khiaa, a la ua, a mun ah a koih nawn uh. huchibangin ni tengin a hih ua, dangka tampi a kholkhawm ta uhi.


Amma a na nga borey kaa taray sanda feejiyaŋ cine, A na jina candi i se saajo ra sanda alman kuru. 	 Himahleh amah mite tuh belam bangin a pi khia a, ganhon bangin gamdai ah a pi hi.


Amma Suriya bonkoono na nga torko jine boro waranza cindi hinka lordi ka ne: «Araŋ ma si wongu nda ikayna wala nda ibeeri, kala Israyla bonkoono hinne.» 	 Huan, Suria kumpipan a kangtalai tunga heutu sawmthum-le-nih te kiangah, "Israel kumpipa kia lou ngal mi neu leng, mi lian leng a kuamah sual kei un" chi in thu apia hi.


Bonkoono Ahaz mo na jezey dumbu ganda jisiyaŋey gaa ka nyunayaŋ taasey ganandi i boŋ. A na bango mo zumandi guuru-say haw himandey boŋ kaŋ go noodin a cire. I na bango dake tondi cinari yaŋ boŋ. 	 Huan, kumpipa Ahazin tunna kuakte a hihsiaih, kisilna bel a koih tuama; a tunna dal bawngtal akipanin loh a la khiaa, suanglep tungah a tung a.


Amma zama araŋ ma bay kaŋ Boro* Izo gonda dabari ndunnya ra nga ma zunubey yaafa,» (gaa no a ne yeenikoono se:) 	 Abang abang hileh, leitung ah Mihing Tapain khelhnate ngaihdam theihna a nei chih na theihna dingun, mijaw kiang ah


Zama ay bay kaŋ ay Fansakwa gonda fundi, Kokor banda mo a ga kay ndunnya boŋ. 	 Himahleh ka Tanpa a hing chih leh, leitungah a tawp chiangin a ding ding chih ka thei hi:


Waybora din binde na arwaso di k'a garbe sunsum. A n'a guna da mo-koogay ka ne a se: 	 Huchiin aman a manta, amah a tawpta, huan zummoh maitang tohin a kiangah:


Amma Sihiyona tondo ra i ga boro fooyaŋ gar kaŋ ga yana. A ga ciya hanante, Yakuba kunda mo ga nga mayray haro ŋwa. 	 Zion tangah bel tai khete a om ding ua, a siangthou ding; huan, Jakob inkoten a goutante uh a tang ding uh.


Kataaku fo kulu kuuyaŋ kambe kar way no. Kataaku fo kulu tafayyaŋ mo, kambe kar fo da jare no. 	 Singpek sau lam tong sawm ahi, singpek zat lam tong khat leh a kim.


Doonkoy jine bora se. Dawda wane no. Rabbi do no ay ga tugu. Mate se no araŋ ga ne ay fundo se: «Zuru ka koy ni tondi beero do sanda curayze cine»? 	 Toupa ah ka ginna ka nga jela: bangchidan ahia ka hinna kianga, Na mual uah vasa bangin leng mang un:


Irikoy sifayaŋ beera ma goro i meyey ra, Takuba kaŋ ga kaan mo ma bara i kambey ra. 	 Pathian pahtawia phatna tuh a kam uah om henla, namsau hiam tuah a khut uah leng om hen.


Waato kaŋ Yesu goono ga dondonandi Irikoy windo ra, a ne: «Mate no kaŋ asariya dondonandikoy goono ga ne Almasihu ya Dawda ize no? 	 Huan, Jesun Pathian biakina thu a hilh laiin, amaute a houpiha, Kris tuh David tapa ahi chih laigelhmiten bangchidana gen uh ahia?


Ay Bulos, ay goono ga woone hantum d'ay bumbo kamba: ay ga ikulu bana ni se. Ay mo si ga ci ni se kaŋ ni bumbo fundo ga hima sanda garaw ay se. 	 Kei Paul in keima khut ngeia ka gelh ahi. Kei mah in ka ditsak ding ahi; ka lak a nangmahngei in leng bat na neihsam dan hawn hilh zaw kahi kei hi.


Yesu n'i guna ka ne i se: «I si hin ka woodin te borey do, amma Irikoy do manti yaadin no, zama Irikoy do hari kulu ga te.» 	 Jesun amau a ena, Huaijaw mihing din hih vual ahi keia, Pathiana din bel hihvual louh ahi kei: Pathian adin bangkim hih theih ahi ngala, a chi a.


Ya Israyla dumo, wa maa sanni woone kaŋ ay tunandi araŋ gaa bakaraw hẽeni sabbay se. 	 Aw, Israel chite aw, hiai thu noute sunna ding ka gen ja un.


Kaari araŋ, araŋ danawey kaŋ yaŋ goono ga goobu candi danawyaŋ se! Araŋ ga ne: ‹Boro kulu kaŋ ga ze da Irikoy fuwo, manti hay fo no, amma boro kaŋ ga ze da fuwo wura, kal a zeyaŋo m'a di.› 	 Nou makai mittaw, Kuapeuh Pathian biakin lou a kichiam, huai bangmah ahikei; kuapeuh Pathian biakin a dangka-eng lou a kichiam jaw tangtunsak ding ahi, chite aw, na tung uh a gik hi:


Borey kaŋ go a banda mo kay siw! I goono ga maa jinda, amma i mana di boro kulu. 	 Huan, a kianga paite pau theihloin a ding ua, aw jaw a zana ua, himahleh kuamah a mu kei uhi.


Gaa no ay kayne Hanani, da Hananiya kaŋ ga wongu fuwo batandi mo, ay n'i no Urusalima gaayyaŋ. Zama Hananiya wo boro no kaŋ gonda amaana, a bisa boro boobo Irikoy humburkumay. 	 Ka unau Hanani, leh Hanania kulh ukpa kiangah Jerusalem kepna ka piaa: mi ginom ahi a, tampi sanga Pathian laudansiam a hih jiakin.


Woodin sabbay se no ay n'a donton araŋ do, zama araŋ ma du k'iri gora bay, a m'araŋ biney gaabandi mo. 	 Hiai jiak mahin, amah tuh na kiang uah ka honsawl ahi, ka tanchin uh na theihna ding uleh, na lungtang uh a hihkhamuan theihna dingin;


Baa kaŋ mayraykoyey goro ka fakaaray ka gaaba nda ay, Kulu nda yaadin ay, ni tamo ga soobay ka ni hin sanney miila. 	 Mi liante leng a tu ua, honkalh ua; himahleh na sikhain na thusehte a ngaihtuah jaw ahi.


Rabbi ne Samuwila se: «Kala ni ma hangan jama sanno se hay kulu kaŋ i ne ni se, zama manti nin no i wangu bo; ay no i wangu ya ciya bonkooni ngey boŋ. 	 Huan, TOUPAN Samuel kiangah, mipiten na kianga a gen tengteng uh ngaikhia in; nang hon deihlou a hikei ua, a tung ua kumpipa dinga kei hon deihlou uh ahi zaw.


kulu albora kaŋ kani nd'a din ma wandiya baabo no nzarfu sekel waygu hiijay nooru. Waybora ga ciya a wande mo, zama a n'a kaynandi. I si yadda a m'a fay mo kal a fundo me. 	 A luppih pasalin nungak pa dangka sekel sawmnga a pe ding ahi, huan, a mah ji ahi ding, a hihminsiat tak jiakin; a damsungin a khen theikei ding hi.Min a pa ji a kitenpih ding ahi keia, a pa nik a lem sak ding ahi kei hi.


Kala faadancey kulu kaa Irimiya do k'a hã. Nga mo ci i se sanney kulu boŋ kaŋ bonkoono na nga lordi nd'a. Ngey mo mana ye ka salaŋ d'a, zama boro kulu mana maa haŋ kaŋ i ci care se. 	 Huan, heutu tengtengin Jeremia kianga a hongpai un, a dongta ngei ua, kumpipan thu a piak tengteng bangin amau a hilh hi. Huchiin a kihoupih un a tawp ua; a thu lah theih phak ahi ngal keia.Huchiin Jeremia bel Jerusalem lak ni tanin ngakmi huangsung ah a om nilouh hi.


A ciya binde, jiiri hinzanta ra Yahuda bonkoono Yehosafat kaa Israyla bonkoono do. 	 Huan, a kum thum kumin hichi ahi a, Juda kumpipa Jehosaphat Israel kumpipa kiang ah ahoh suka.


Laabo din gonda alkama nda sayir* da reyzin nyayaŋ, da jeejay* nyayaŋ, da garenad* nyayaŋ. Laabu no kaŋ gonda zeytun* nyayaŋ da yu. 	 Buhte, barli-buh te, grep te, theipi te, pomgranet omna te gam, thaunei oliv leh khuaiju omna gam.


Boro taabi kulu mo, a meyo se no a g'a te. Kulu nda yaadin, bine si kungu nda duure. 	 Mihing sepgimna tengteng a kam ading ahi a, himahleh a gilkialna a dim tuan kei.


Ma s'a furu, nga mo ga ni hallasi. Ni ma ba r'a, nga mo ga ni haggoy. 	 Huai mangngilh kenla, nang a honhawi dinga; amah it inla, aman a hon kem ding hi.


A ne i se: «Ay fundo go ga taabi gumo hal a to buuyaŋ gaa. Araŋ ma goro ne ka batu ay banda.» 	 Huan, a kiang uah, Ka kha a lungkham mahmah a, sihna khop hial ahi; hiai ah om unla, hon venpih un, a chi a.


Zama i na Irikoy cimo barmay ka ciya tangari, i sombu mo takahari se ka may a se Takakwa nango ra, nga kaŋ saabuyaŋ ga ti a wane hal abada. Amin! 	 Pathian thutak tuh juaua tangsakin, a Bawlpa biak sangin a bawl niain a na a sem zota uhi. A Bawlpa tuh khantawna phat tuak ahi, Amen.


Da ni na taafe ta ni gorokasin gaa tolme, sikka si kala ni m'a yeti a se hala wayna ga kaŋ, 	 Khamna dinga na inveng puansilh na lak himhima leh, ni a tumin a kianga na vapiak nawn ding ahi.


Zama nooru baakasinay ga ti laala dumi kulu kaaji. Woodin ceeciyaŋ do mo no boro fooyaŋ daray ka kamba cimi fonda ganayaŋ gaa, ka ngey boŋ gooru mo da bine saray boobo. 	 Dangka sum deihtak zaw gilou chiteng bul ahi ngala; huaituh khenkhatten a eng ua, ginna a pai mangsan ua, amau leh amau lungkhamna tampiin a kisunlet tektok uhi.


A bananta a ga nama danga gondi, A ga hay danga gazama. 	 Atawp chiangin gulpi bangin a keia, guldekpak bangin guin a zen hi.


Day, araŋ ma hangan ka maa dum'izey saykwa din misa. 	 Huaijiakin, buhchithehpa gentehna thu tuh ja un;


Jideyon ne: «Sanno din sabbay se, waati kaŋ Rabbi na Zeba da Zalmunna nooyandi ay kambe ra, saaya din ay g'araŋ gaahamey tooru da saajo karjey da tuuri kambeyaŋ.» 	 Huan, Gideonin, A hi, TOUPAN Zeb leh Zalmun ka khuta a honpiak hun chiangin gamdai ling leh loulingneitein na sa uh ka sun kekdiakduak mai ding, a chi a.


«Ma Lawitey sambu hay-jiney kulu gurbo ra Israyla izey ra, Lawitey almaney mo ga furo jama almaney gurbo ra. Lawitey mo ga ciya ay wane yaŋ. Ay ya Rabbi no. 	 Israel suante laka tachil teng sikin Levite la inla, a gan uh sikin Levite gan; Levite keia ahi ding ua; kei TOUPA ka hi.


Amma i na boro hay taabi haŋyaŋ se, Danga nune-hansi cine no kaŋ ga tun beene. 	 Himahleh mihing buai ding maha piang ahi, meiekte a tou len bangin.


Dooni kosongey, m'i hibandi ay se, Zama ay wangu ya maa ni mooley jindey. 	 Na kaihging ging kilawm uh ka ngaikhe kei ding; huaijiakin kei akipan bilaphuai na la uh la mang un.


Ndunnya dumey ra, Ni baykoy kulu ga humburu ni sabbay se. Ni kokora ga ciya haŋ kaŋ ga humburandi. Goray mana cindi ni se koyne hal abada. 	 Mite laka a hon thei peuhmah lamdangsak, launa na hongsuak ta; na om ngei nawn himhim kei ding, chiin.


Ay mana baa hangan mo ay dondonandikoy sanno se. Ay mana hanga jeeri bora kaŋ n'ay dondonandi se. 	 hon sinsakmite aw na mang keia, kei honhilhte lam leng ka bilin ka nadoh kei:


Araŋ ga hinkoyey ham ŋwa, araŋ ma ndunnya koyey kuri haŋ, sanda feeji gaarey, da feej'izey, da hinciney, da haw yaarey wane cine, i kulu Basan biiriyaŋ no. 	 Mi thupi sate na ne ding ua, leia heutute sisan na dawn ding ua; belamtalte, belamnoute, kelte, Bashan gama bawngtal vak thau tengteng sisan toh.


Kal a ne bonkoono se: «Baaro kaŋ ay maa za ay laabo ra din, cimi no, ni sanney da ni bayra wane. 	 Kumpipa kiang ah, Na thil hih teleh na pildan thuthang ka gam a kanajak a dik mahmah ngut hi,


Yahudancey tu a se ka ne: «Goy hanno sabbay se iri si ga ni catu bo, amma Irikoy alaasiray sabbay se no, zama nin kaŋ ga ti boro, ni ga ni boŋ himandi Irikoy.» 	 Judaten a kiangah, Nasep hoih tungah suangin ka hondeng dek kei uh; Pathian na gensiat tungah leh, nang, mihing hi ngala, Pathian a na kibawl jiak ahi jaw, chiin, a dawng ua.


Maryama Magdaliya bora, da Maryama Yosi nya di nango kaŋ i n'a Yesu gaahamo jisi. 	 Huan, Mari Magdalini leh Jose nu Mariin a sialna tuh a mu uh.


Bani izey do haray mo: Mesullam, da Malluk, da Adaya, da Yasub, da Seyal, da Yeremot. 	 Huan Bani tapate laka; Mesullam, Malluk, leh Adaia Jasub Sial, leh Jeremot.


Sohõ kay, Ay bay kaŋ Rabbi ga nga wane suubananta faaba. A ga tu nga suubananta se, Tuyaŋo ga fun a beene hananta ra haray, D'a kambe ŋwaaro gaabo kaŋ ga faaba te. 	 Khenkhatin kangtalaite a muang ua, khenkhatin sakolte a muang uhi: En jaw TOUPA i Pathian min I lou zo ding uhi.


Hala mo a ciya boro laalo bare ka fay da nga laala kaŋ a goy din, a go ga haŋ kaŋ ga saba da haŋ kaŋ ga halal te, a ga yana nda nga fundo. 	 Huailou leng, mi gilouin a khelhna a hihsa te lehngatsana, dan a zuiha, thil diktat a hih leh a hinna a humbit ding.


Kala laabu koyo Hamor, Hibanca, a ize aru kaŋ maa Sekem di Dina. Kal a n'a sambu ka kani nd'a. A n'a hasara. 	 Huan, Hiv mi Hamor, huai gam lal tapa Sekemin amah a na mua; a mana, a luppih a, a ninsak hi.


Waato kaŋ Yowab fun Dawda do a na diyayaŋ donton i ma Abner hamnay. Sira dayo do no i n'a to. I binde n'a bare ka ye ka kand'a, amma Dawda mana bay. 	 Huan, David kiang a kipan Joab a hong pawt in Abner delh ding in mi a sawl a. Sir a tuileh a kipan a vapi kik ua; himahleh David in a theikei hi.


Amma waato kaŋ Tassalonika kwaara Yahudancey du baaru kaŋ Bulos goono ga Irikoy sanno waazu Beriya mo ra, i kaa noodin mo ka borey marga zukku k'i laakaley tunandi. 	 Himahleh, Thessalonika khuaa Judanten, Paulain Beria khua ah Pathian thu a gen chih a jak tak un, huaiah leng a vahoh ua, mipite a hasuan gawp ua, a hihbuai nawnta uhi.


Ma si ni moyduma tugu ay, ni tamo se, Zama ay go kankami ra. Ma tu ay se da waasi. 	 Ka hinna honnaihin, tan inla; hondoute jiakin hon humbit in.


Wa kay Nangu Hananta ra, araŋ kaayey windey fay-fay yaŋo boŋ, araŋ nya-izey wane jama izey. I ma daŋ boro kulu se nga baa Lawi windo, kaayey wane. 	 Huan, na unaute uh inkuan intekpen dung jui jelin Levite tuama tantuan neiin mun siangthou ah om un.


Kala malayka fo mo, ihinzanta n'i banda gana. A goono ga ci nda jinde beeri ka ne: «Boro kulu kaŋ sududu alman laala nda nga himando se, a n'a seeda ta mo nga sukuto wala a kamba gaa, 	 Huan angel dang, a thumnain, amau a honjuta a aw ngaihtaka, Kuapeuhin gamsa leh a limtuh a biaka, a tal ah hiam a khut ah hiam chiamtehna a neih aleh,


Bonkoono mo tu jama se da futay. A wangu arkusey saawara kaŋ i te a se. 	 Huan, kumpipan mipite khauh takin a na dawnga, jupate phatsak pihlah a pom keia:


Toonyante ga nga gorokasin fafagu, A ma naŋ a ma fondo kaŋ si boori gana. 	 Hiamgam min a inveng a khema, a hoihlou lam lampi ah a pi.


A ciya donda-caray hari, furuyaŋ hari no borey se. Bine saraykoy no kaŋ doona doori, I dond'a sanda boro kaŋ gaa borey na mo kaa, Iri mo man'a himandi hay kulu. 	 Amah mihingte muhsit leh deihlouhin a oma; dahnate neimi leh natna theimi ahi a; amah laka I mai uh sel bang I hi ua, muhsitin a oma, en lah amah I ngaisang tuan kei uh.


Wa fay da boro kaŋ fulanzama funsuyaŋo go a niina ra, Zama man no a to hal i m'a saal? 	 A nak vang ua hu om mihing muan tawpsanta un: Banglamah ahia muan tak a hih mahmah?


Bangandi bambatey din sabbay se, zama ay ma si te boŋbeeray, Irikoy n'ay no karji fo ay gaahamo ra. Karjo din Saytan diya no, a m'ay gooru-goora, zama ay ma si te boŋbeeray gumo. 	 Huan, theihsaknate a thupi mahmah jiaka ka kingaihlet luat louhna dingin saa ling honpia ahi, Setan sawltak, khutthak nuhna dia honzang ding ngei tuh; huchilouin jaw ka kingailian kha ding hi.


Borey kaŋ yaŋ go ga goy da ndunnya harey mo, i ga te sanda ngey na saalay kaa i gaa. Zama ndunnya wo alhaalo go ga bisa. 	 Khovel zangte zang lojen loua a om theihna ding un: hiaa khovel omdan lah a mangthang ngitnget ahi ngala.


I tun Ritma ka koy zumbu Rimmon-Perez. 	 Huan, Ritma a kipan in a pawt ua, Rimon-perez ah giahbuk a sat uh.


Ni mo, kala ni ma ni haawo jare, za kaŋ ni naŋ ni nya-izey ciito ma si to ni wano, mate kaŋ cine ni zunubey kaŋ ni goy bisa i waney fanta hari, ngey mo bisa nin adilitaray. Oho, kala ni ma haaw, ma di kayna, za kaŋ ni nya-izey hima i ga hanan d'i n'i kar ni gaa. 	 Na sanggamnute dikjawa na suklat jiakin nang mahin na zahlakna napuak ding ahi; amau sangin thil kihhuai uangjaw te na hiha, na khelhnate jiakin amau nang sangin a diktat jaw uhi; ahi, na sanggamnute siam na tansakna ah nang anen ahamin zahlakna na tang ding ahi.


Bezaleyel na sundurko mo te da jitti bundu. A salleyaŋo kambe kar hinka nda jare no, a tafayyaŋo kambe kar fo da jare, a kuuyaŋo mo kambe kar fo da jare no. 	 Huan Bazaleel in singgi sing in bawm a bawl a: tong nih leh a kim a dung lam ahi a, huan tong khat leh a kim a vai lam ahi, tong khat leh a kim a san lam:


Yaadin gaa binde, mate no? Boro fundikooni ga guuni-guuni d'i n'a gooji nga zunubey sabbay se no? 	 Bangdinga mihing, a khelhna gawtna a dinga mi, phun ahia?


A ciya mo, waato kaŋ i maa bonkoono lordo d'a feyaŋo, i na wandiyo boobo margu mo Susan faada ra Hegay kambe ra, kal i kande Esta mo bonkoono windo ra, Hegay kambe ra, nga kaŋ ga wayborey batu. 	 Huchiin hichi a honghi-a, kumpipa thupiak leh a thubawl a kijakin, nungak tampi Susan inpi, Hegai ina kaihkhawma aom lai un, Esther kumpipa in, Hegai, numeite kempa in ah a hongpi ua.


Ifraymu ya ay izo kaŋ ay ga ba gumo no, wala? Ize kwaaso mo no, wala? Zama baa kaŋ ay ga salaŋ ka gaaba nd'a, Kal ay ma soobay ka fong'a gaa, Woodin se no ay bina goono ga hẽ a se. Daahir ay ga bakar a se. Yaadin no Rabbi ci. 	 Ephraim bel ka tapa deihtak, ka nau deihtak ahijiak hia amah ka thunun tenga ka lungtanga a ten chinten nak? Huchiin ka lungtang-in amah a lainat seka, a tungah zah ka ngai ngeisin ahi, chih TOUPA thu pawt ahi.


A ga ciya mo, jirbi iyyanta hane, a ma nga boŋ hamno kulu cabu, da nga kaabe hamney, da nga mo-jabo hamney -- danga, tilas a ma nga hamney kulu cabu. A ma nga bankaarayey nyuna, a ma nyumay ka hanan. 	 Huan, hichi ahi ding a, a ni sagih ni in a lu sam tengteng leh a khamul leh a mit khu multe a met mai ding a, a mul tengteng a met mai ding: huan, a puante a sawp ding a, a kisil ding ahi: huchi in a hong siangthou ta ding.


A na nga kaaruwatara gomno gusam i se, ngey Assiriya arwasu suubanantey kulu. Hala nda borey kaŋ a bina ga ba r'ey gumo, a na nga boŋ ziibandi i toorey kulu do. 	 Hiai Assuria tangval hoihte tengteng lakah a kiphal gai ua, huan a nouhnouhte milim tengtengin a kihihnin nawn behlap a,


«Kala waatifo no ay ga suuru nda jama laalo wo, kaŋ go g'ay jance? Ay maa Israyla izey janceyaŋo kaŋ i goono g'ay jance nd'a. 	 Hiai mi thulimlou omkhawmte, ka tunga phunphunte bangtan ahia ka dohtheih ding? Israel suante phunna, ka tunga a phunnate uh ka ja hi.


Ni wando ga ciya reyzin* nya kaŋ ga hay ni windo ra jina haray, Ni izey mo sanda zeytun* tilamanteyaŋ no ni taablo windanta. 	 Na ji tuh, na in jula grep gui gah nuam mahmah bangin a om ding hi: na tate tuh, na dohkan kimah, oliv selte bangin a om ding uh.


Nin da ni banda, ay g'araŋ no laabo wo kaŋ ra ni goono ga yawtaray goray te, kaŋ ga ti Kanaana laabo kulu. A ma ciya araŋ wane hal abada, ay ma ciya i Irikoyo mo.» 	 Huan, na kiangah leh na nunga na suante kiangah mikhual na hihna gam, Kanan gam tengteng, khantawn gou dingin ka honpe ding hi; huan, kei a Pathian uh ka hi ding, achia.


Ma s'a laam'izey bini, Za kaŋ fafagay ŋwaari no. 	 A anlimte duh lo ken; an khemnaa dim ahi uh chih thei in.


Zama yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Ni goyo boŋ no ay ga te ni se, nin kaŋ donda zeyaŋ, za kaŋ ni na sappa tunandi. 	 Huchiin TOUPA PATHIANIN hichiin a chi: Thukhun bohsiain thuchiam na khawksak louhdan bang jelin na tungah ka hih tei sin ahi.


Hayey din banda ay guna, kal ay di me fitante fo beena ra. Jinda kaŋ ay jin ka maa, sanda hilli hẽeni wane cine, goono ga salaŋ ay se ka ne: «Ma kaaru ka kaa neewo, ya ni cabe hayey kaŋ yaŋ tilas i ga aniya ka te hayey din banda.» 	 Hiai thilte nungin, ka et leh, huan ngai in, vana kongkhak a kihonga, ka aw jak masapen aw pengkul ging bangin kei a honhoupiha, Hiai lamah hongtou in, huan tunung chianga thil hongom dingte kon mu sak ding, achia.


Nangu kulu kaŋ a furo mo, baa kawyey ra wala kwaarey ra, wala saajo ra, i ga ngey jantekomey jisi habey ra. I g'a ŋwaaray mo a ma yadda ngey se ngey ma baa a kwaayo me ham. Boro kulu kaŋ n'a ham mo du baani. 	 Huan, kho neu ah bang, kho lian ah bang, khota ah bang, koi peuh ah leng a lut-na ah damloute dawl mun bangah a lumsak ua, a puan mong bek khoih theih a ngen ngutngut ua, huan amah khoih peuhmah bel a dam jel uh.


Rabbi kamba mo go i banda. Borey marga bambata no cimandi ka bare Rabbi do. 	 Huan, Toupa khutin amaute a panpiha; mi tampiin a gingta ua, Toupa lam a hongnga chiatta uhi.


Araŋ ma si ta a ra hay fo kulu ma cindi ka di susubay, amma haŋ kaŋ to susuba, araŋ m'a ton ka ban. 	 A jingchiang tanin a bangmah na valsak kei ding uh; huan a jingchiang tana omlaite meiin na hal ding uh.


Arawna binde zagu ka di malayka. A ize aru taaca kaŋ go a banda mo na ngey boŋ tugu. Arawna go alkama safayaŋ gaa. 	 Huan Ornan a kilehheia, angel a mu a; huan, a tapa li a kianga om teite a buta uh. Arnanin buh a nachil ahi.


A n'a sambu k'a ŋwa i jine. 	 Huan, a la a, a ma uah a neta hi.


Bulos bisa Suriya da Silisiya ka Almasihu margey no bine-gaabi. 	 Huan, saptuam pawlte hihkip jelin Siria leh Silisia gam a tawn suak uh.


Kala biya fo gaaru ka bisa ay jine. Ay gaa-haabiya kulu kay. 	 Huailaiin ka mai maah kha a paia; ka chimul a ding ta hi.


A ma sedreyaŋ beeri, A ma sipres* da shen* bundu sambu, A ma afo suuban nga boŋ se saajo tuurey ra, A ma sipres* tuuri tilam, Beene hari ga naŋ a ma beeri. 	 Sidar singte a kiphuka, se sing leh tosaw a laa, gammang sing laka khat amah tuama om dingin a hihkipa; meilahsing a suana, vuahin a vak hi.


I salaŋ a se ka ne: «Oho. Amma iri ga ni haw hala a ma boori, iri ma ni nooyandi i se. Amma iri wo, daahir iri si ni wi.» I binde n'a haw da korfo taji hinka. I n'a kaa taray a ma fun tondo ra. 	 Huan, amau a kiangah, Hihlum lou e: ahihhangin kou khaukhih chinten ding ua, a khut ua honpe ding ka hi uh: thah jaw kon that kei hial ding uh, chiin a gen ua. Huchiin khaujen thak nihin a khih ua, suangpi akipan amah a pi touta uh.


Sohõ binde, yaa no Rabbi, Israyla Irikoyo ci gallo wo boŋ, gallo kaŋ araŋ n'a ciine te ka ne: «I n'a daŋ Babila bonkoono kambe ra takuba nda haray da balaaw sabbay se.» 	 Huaijiakin tuin jaw TOUPA Israel Pathianin, hiai khopi, namsau te, kial te, hipitein Babulon kumpipa khut ah piak ahita na chih nak uh, thuah hichiin ahi:


Muusu izey dundu a gaa, i na jinde sambu. I n'a laabo ciya saaji, I n'a galley ton hal i sinda goroko mo. 	 Humpinelkai lunlaiten humham khumin, a tungah aw a suah ua, a gam a hihgawp khinta uh, a khopite leng luahmi neilouin a kang siang khin.


A goono ga maan kwaara ka to Zeytun tondo gangara gaa, kala talibey marga kulu sintin ka farhã ka Irikoy kuku nda jinde beeri, dabari goyey kulu kaŋ yaŋ i di sabbay se. 	 Huan, a tun ding kuan in, Oliv tang kumsukna ding takah, nungjui mipi tengtengin a thilthupi hih tengteng a muh jiak un a kipak ua, aw ngaihtakin Pathian tuh a phat uhi;


Haruna banda se mo i na kwaarayaŋ no kaŋ ga te tuguyaŋ birni yaŋ. Ngey neeya: Hebron da Libna nda nga kuray nangey, da Yattir da Estemowa nda nga kuray nangey, 	 Huan Aron tapate kiangah kihumbitna khopite a pia uh, Hebron; Libna leng a huapkhakte toh, Jattir, Estemo a huapkhakte toh;


Israyla* bonkoono Suleymanu, Dawda ize yaasayey neeya: 	 Israel kumpipa, David tapa Solomon paunakte:


da kusu fooyaŋ mo, da peeluyaŋ, da gotiyaŋ ham se, d'i jinayey kulu. Hiram-Abi n'i te da guuru-say ziirante bonkoono Suleymanu se, Rabbi windo se. 	 Belte, vutluahnate, sathuknate leh a tuiumbelsuan tengteng leng Huramin TOUPA in adia dal nawtteta kumpipa Solomon a bawl sak ahi.


Yongo ganda Alaahara no a ga koy, D'iri koy care banda ka fulanzam laabo ra.» 	 Seol mundai ah te paisukin leivui ah ka kik khawm ding ua adiam?


A ne ay se: «Boro izo, a ga hin ka te woone yaŋ wo ma funa, wala?» Ay mo tu a se ka ne: «Ya Rabbi, Koy Beero, nin no ga bay.» 	 Huan ka kiang ah, Mihing tapa, hiai guhte a hing thei diam? a chi a. Huan ken, Aw, TOUPA PATHIAN, nang na thei zo ding: ka chi a.


Ya Baaba, ma ni maa beerandi!» Kala jinde fun beena ra ka ne: «Ay jin k'a beerandi, ay g'a beerandi mo koyne.» 	 Pa na min pahtawi in, a chi a. Huchiin vana kipanin aw hongsuaka, Ka pahtawita, ka pahtawi lai ding achia a.


Zama a na Israyla fay ka kaa Dawda dumo gaa. Israyla na Yerobowam Nebat izo didiji bonkooni. Yerobowam mo na Israyla ganji Rabbi ganayaŋ, a n'i daŋ zunubi bambata teeyaŋ. 	 Israelte lah David inkote a hihna uh a paih sakta ngala; huchiin Nebat tapa Jeroboam pen kumpipa din a nabawl ua; huan, Jeroboam in Israelten TOUPA a zuih uh a nahawl kawia, thil gilou thupi mahmah a hihsak hi.


Zama cin da zaari ni kamba ga tin ay boŋ. I n'ay darza bare ka ciya sanda hayni waate koogay cine. (Wa dangay) 	 Sun leh jan in na khutin non delh ngala: ka tui nawnna leng, khal nisa in thil ahih lamdang bangin, a hong lamdang hialta hi. Selah.


Wa baytu k'a maa darza ci, w'a darza sifa. 	 A min thupidan tuh la in sa khia unla: a phatna hihthupi un.


Ay taabo zaaro ra ay na Koy Beero ceeci, Cin mo ay kambe go ga salle, a mana dusu. Ay fundo wangu ka yaamaryaŋ ta. 	 Pathian ka thei gige a, ka buai naknak: ka ngaihtuaha, ka kha a bah naknak. Selah.


Toma ne a se: «Rabbi, iri si bay nango kaŋ ni goono ga koy. Mate no iri ga te ka fonda bay?» 	 Thomain a kiangah, Toupa, koia hoh ding na hia ka theikei uh, a lampi bangchin ka thei ding ua? a chi a.


Alfa Zadok da annabi Natan mo ma ji soogu a boŋ noodin, a ma ciya bonkooni Israyla boŋ. Araŋ ma hilli kar ka ne: ‹Bonkoono Suleymanu aloomaro ma gay!› 	 Huan, siampu Zadok leh jawlnei Nathan in Israelte kumpipa dingin sathau vanilh heh: Huan, pengkul mut unla, Pathianin kumpipa Solomon humbit hen, chi un.


Ya araŋ Urusalima wandiyey, Ay goono ga kaseeti araŋ gaa, Saajo jeerey da ŋweyey boŋ: Wa si ay baakwa tunandi, Araŋ ma s'a mo hayandi mo kala nd'a yadda jina. Wayhiijo ne: 	 Zuktal leh gama zukpite ka hon ngen hi, Aw Jerusalem tanute, ka it hihbuai kei unla, phawng kei un, a lungkim matan.


Fondo beeri mo ga te a jama kaŋ cindi yaŋ se, ngey kaŋ ga cindi ka fun Assiriya. A ga hima sanda mate kaŋ cine i te Israyla se hano kaŋ hane a fun Misira laabo ra. 	 Huchiin, Aigupta gam akipan a pattouh ni-ua adinga lamlian a hongom bangin, a sibang om sun a mite adingin Asuria gam akipanin lamlian a hongom ding hi.


Dawda binde donton ka waybora baaru hã. I ne: «Manti wayboro wo Bat-Seba no, Eliyam ize wayo, Uriya Hitti bora wande no?» 	 Huan, David in mi a sawl a, huai numei tanchin a dong tel sak a. Huan, Eliam tanu, Beth-seba, Hit mi Uria zi a hikei maw? a chi ua.


Manti a na alboro nda wayboro ciya afolloŋ gaaham da biya* baafuna ra? Mate nooya? Manti Rabbi goono ga banda ceeci kaŋ ga nga gana bo? Woodin sabbay se, wa haggoy d'araŋ bine, boro kulu ma si nga zankataray wando amaana ŋwa. 	 Pathianin nih tuh sa khatin honbawl kei mo? Khatin na kha honbawlsakin, a hingsak kei mo? Bangachia khat? pathianlimsak chi a zong ahi. Huaijiakin hih kei uhen.


Uriya Hittance, Zabad Alay ize 	 Uria Hit mi, Zabad Ahlai tapa;


Amma alwaatey da zamaney ciine ra, ay nya-izey, araŋ si laami iri ma hay kulu hantum araŋ se i baaro boŋ. 	 Ahihhangin, unaute aw, a hun leh a ni lam thute himhim gelh sak na kiphamoh kei uhi.


Ya araŋ Dedan ra gorokoy, Wa zuru! Wa zuru! W'araŋ goray te yongo guusey ra, Zama ay ga Isuwa masiiba candi ka kande a boŋ waati kaŋ ay g'a bana. 	 Aw Dedana tengte aw, taikek unla, lehngat unla, tum mang vengveng un; Esau siatna a tungah ka hontun sin hi, amah ka gawt hun chiangin.


Wa fay d'ey i ma beeri care banda hala wiyaŋo waate. Wiyaŋo gaa ay ga ne wiikoy se: Araŋ ma borbota wi jina, k'i haw bokoyaŋ zama i m'i ton, amma araŋ ma alkama margu ay barmey ra.› » 	 Buh lak dongin pou khawm uheh; huan, buhlak hun chiangin buh atte kiangah, Buhlem la khawm masa phot unla hal dingin lom gak un; buh pen bel ka buhin ah sek lut un, ka china ding, a chi a, a chi a.


‹Guna kunda fo neeya kaŋ fun Misira. I na laabo kulu daabu. Ma kaa sohõ k'i laali ay se. Hambara nd'ay n'i wongu, ay ga du k'i gaaray.› » 	 Ngai in, Aigupta gam a kipan a hong pai mipite'n lei tengteng a luahdim ua; hong pai inla, hamsia hong lohsak in, ka theih a ka delhkhiak theih zenzen khak leh, chi in mi a hon sawl hi, a chi a.


Wongu go no Asa nda Israyla bonkoono Baasa game ra i jirbey kulu ra. 	 Huan, Asa leh Israel kumpipa Baasa a lal sung teng un a kidou gige uh.


Wa may Rabbi se da bine kaani, Wa kaa a jine da farhã baytuyaŋ. 	 Kipak kawmin TOUPA na sem unla: lasa kawmin a maah hongpai un.


Isaya ne: «Woone ga ciya ni se alaama kaŋ fun Rabbi do, kaŋ Rabbi ga haya kaŋ nga ci din toonandi. To, ni ga ba biyo ma koy jina da kaarimi hari jabu way no, wala a ma ye banda da kaarimi hari jabu way?» 	 Huan, Isaiin, TOUPAN a thil gen ahi ngei sin chih hiai nanga dingin TOUPA laka chiamtehna ding ahi ding: lim kalbi sawm tana a kin touh hia na deih kalbi sawm tana a nungkin? A chi a.


A go no mo, za sanney din mana ban a meyo ra, kala Rabeka fatta ka kaa, nga kaŋ i hay Betuwel se, Ibrahim kayne Nahor wande Milka ize, foobu mo go jasa gaa. 	 Huan, hichi ahia, a gen khit main, ngaiin, Abraham nau Nahor ji Milka tapa Bethuel tanu Rebeka tui bel a liangjang a puain a hongkuana.


Nadab izey neeya: Seled da Appayim, amma Seled bu ize aru si. 	 Huan Nadab tapate; Seled leh Appaim: himahleh Seled bel tate neilou in a si hi.


(Amma i na woodin ci zama i goono g'a si, zama ngey ma du kobay a boŋ k'a kalima.) Amma Yesu gungum ka hantum laabo ra nda nga kambayzo. 	 Huai thu tuh amah zeetna dia a chih uh ahi, hekna ding a muh theihna ding un. Huchiin Jesu a kuna, a khut zungin lei ah a gelha.


Da alboro hinka go ga yanje da care, afo wande mo maan zama a ma nga kurnyo faaba bora kaŋ g'a kar din kambe ra, d'a na nga kambe salle ka albora di a alborotaray gaa, 	 Mi kilai uhenla, a khatpenpa jiin a kilaipihpa akipan a pasal honkhe dingin a zahmohin kaihsakta leh;


Rabbi ga liiliwal tunandi mo ndunnya dumey kaŋ go nangu mooro se. I go hala ndunnya me no, a ga falle i se i ma kaa. A go mo, i ga zuru ka kaa da waasi. 	 Nam chih gamla taka mite adingin chiamtehna a tak khe dinga, kawl-monga kipan sam dingin a singsit ding: huchiin, ngaiin, amaute tuh kintakin a hongpai pah ding uh:


Susuba ra Rabbi sanno kaa ay do ka ne: 	 Huan jingsangin TOUPA thu ka kiang ah a hongtunga.


da Hafarayim, da Siyon, da Anaharat, 	 Hapharaim te, sion te, Anaharath te;


Ya Urusalima, d'ay dinya ni gaa, Yaadin gaa naŋ ay kambe ŋwaaro ma dinya nga gonitara gaa. 	 Jerusalem aw, ka honmangngilh aleh, ka khut taklamin a thilsiam mangngilh sam hen.


Yaa no Rabbi ci: «Mowab taali hinza sabbay se, Oho, hala baa itaaci sabbay se, Ay s'a ciiti sanno bare. Zama a na Edom koyo biriyey ton k'i ciya kaaru. 	 TOUPAN hichiin a chi: Moab tatlekna thumte jiakin, ahi. lite jiakin, a gatna ka daisak kei ding; Edom kumpipa guhte sunu bang jena a hal jiakin;


In da boro yaamey mana margu ka goro care banda, In da munaficey mo mana dira care banda. 	 Mi bangmahlou phette kiangah ka tu ngeikeia; lepchiahte kiangah leng ka lut sam kei ding hi.


Zama mo ni m'ay baaru ci ni ize nda ni izo izey hangey ra. Hariyaŋ kaŋ ay te Misira boŋ, da alaamey kaŋ yaŋ ay te ni do, zama mo araŋ ma woone bay: kaŋ ay no ga ti Rabbi.» 	 Huchia na tapa bil leh, na tapa tapa bila, Aigupta gama bang thil ahia ka bawl, a lak ua chiamtehna ka hihte na gen theiha TOUPA ka hi chih na theihna ding un, a chi a.


Yahudancey binde na ngey ibarey kulu kar da takuba k'i wi, i n'i halaci mo. I te mate kaŋ ga kaan ngey se ngey ibarey boŋ. 	 Huchiin namsaua satin Judaten a melmate tengteng a that ua, thahna leh hihsiatnain, amaute mudahte tungah ahih ding bang uh a hihta uhi.


I m'a maa darzakoyo sifa hal abada. Ndunnya kulu ma to d'a darza. Amin! Amin! Yasse ize Dawda adduwey nooya, i ban. 	 A min thupi tak khantawnin phatin leng om henla; lei pumpi leng a thupinaa hihdimin om hen. Amen, Amen.Jesai tapa David thumnate a beita hi.


Waati kaŋ ay ga koy Espanya, ay gonda beeje ay ma kabay ka di araŋ. Waato kaŋ araŋ n'ay bina farhandi kayna araŋ game ra banda, ay gonda beeje araŋ m'ay gaakasinay mo da hindoonay kaŋ ga kond'ay noodin. 	 Spain gama ka hoh chiangin ka pai kawma nou honmuh ka kilamen ngala, noumau honkithuahpih kham photin, tua lama ka hohna ah nouten non vakhak suk uh leng ka lamen ahi.


A ga koytaray ŋwa Yakuba dumey boŋ hal abada, a koytara mo sinda me.» 	 Jakob suante tungah khantawnin a lal dia, a gam in bei ni a neikei ding hi, a chi a.


Ay gaa futa kaŋ ni te ay sabbay se binde, Zama ni boŋbeera baaru kaaru hal a furo ay hangey ra, Kal ay m'ay darb'izo daŋ ni niina ra, D'ay alzamo mo ni meyo ra, Ya ni bare ka ye da nin fonda kaŋ ni gana ka kaa din ra. 	 Ka tunga na heh jiak leh, uang taka na pau ka bila a honglut touh jiakin ka nakbulh na nak ah ka bulh dinga, ka sikbah na muk ah; na hongkuanna lampi mahmahah ka honkik sak nawn ding, chiin.


«Ay nya-izey, wa hangan ay se ka maa. Simeyon na baaro dede mate kaŋ cine Irikoy jin ka dumi cindey kunfa, zama a ma jama fooyaŋ kaa i ra nga maa se. 	 Unaute aw, ka thu ngaikhia un, Pathianin amah min pu dingin a lak ua kipan mite lakhe dingin a lak ua kipan mite lakhe dingin Jentelte a kan tungthu Sumeonin a gen hi.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Handu sintina ra, hando zaari sintina, ni ma sambu yeej'ize fo kaŋ sinda laru ka nangu hananta hanandi nd'a. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Kha khatna, huai kha ni khat niin bawngtal tuai gensiat bei na zang dinga, mun siangthou na siangsak ding ahi.


Amma ni wo, ni ma soobay ka hayey din kaŋ ni dondon ka cimandi gana, zama ni ga bay borey kaŋ yaŋ gaa ni na hayey din dondon. 	 Himahleh nangzaw na zilsa leh kiptak a na gintaksa thutak a om gige in, huaituh kua a kipan a na zil ahia chih thei gige in.


Bora kaŋ na booso ku din mo ma nga bankaarayey nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. Woone wo ga ciya araŋ se farilla kaŋ ga duumi kaŋ araŋ ga gana Israyla izey se, hala nda yawey kaŋ yaŋ go i ra ga goro se. 	 Huan, bawngla vu hih khawm min a puansilhte a sawp ding a, nitaklam tan in a siangthou kei ding: hiai Israel suante ding in leh nam dang a kiang ua omte ding in khantawn dan ding ahi.


Ma naŋ ni hangey ma hangan, ni moy mo ma goro feeranteyaŋ, zama ni ma hanga jeeri ni tamo adduwa se, kaŋ ay goono ga te ni gaa sohõ cin da zaari ni tamey Israyla* izey se. Ay goono mo ga Israyla izey zunubey ci, wo kaŋ yaŋ iri te ni se. Oho, in d'ay kaayey dumo, iri na zunubi te. 	 Tuin na bilin honhungaih henla, na mitte hong kihong hen, huchia na sikha thumna, huai huna, sun leh jana, na sikhate Israel tate a dia, nangmah tunga ka hihkhelh uh, Israel tate khelhna thupha tawi kawma, ka thumna non ngaihkhiak sak theihna din: ahi, kei leh ka pa inkote ka khialta uhi.


Albarkanteyaŋ no sasabandikoy, Zama i ga ne i se Irikoy izeyaŋ. 	 Lemna bawlte a hampha uh; Pathian tate chih ding ahi ngal ua.


Guna, iri ga ne borey kaŋ suuru se albarkanteyaŋ. Araŋ maa Ayuba suuro baaro. Araŋ di haŋ kaŋ Rabbi te a se kokor banda mo, za kaŋ Rabbi to da bakaraw da suuji. 	 Ngaiiun, a thuak mite tuh nuamsa ichi ua; Job kuhkal dan bang naza ua, Toupan a tawp a ahihdan leng na mu lai ua, Toupa tuh hehpihna a adimdan leh zah a ngaih theih dan leng.


Yesu tu ka ne a se: «Haciika, haciika ay ga ci ni se: d'i mana boro hay hari nda Biya _Hanno__ do, bora si hin ka furo Irikoy koytara ra. 	 Jesun a dawnga, Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, kuapeuhmah tuia leh Khaa piang ahih kei leh Pathian gam a lut theikei.


Zama ay ya Rabbi no kaŋ n'araŋ fattandi araŋ ma fun Misira laabo ra, hal ay ma ciya araŋ se Irikoy. Woodin sabbay se no araŋ ma goro ihannoyaŋ zama ay ya Hananyankoy no. 	 N Pathian uh hi ding a Aigupta gam a kipan a nou hon pikhia TOUPA lah ka hi ngal a: kei ka siangthou ngal a, huaiziak in nou leng na siangthou ding uh ahi.


«Ma tun ka koy Zarefat, Zidon laabo ra, ka goro noodin. Guna, ay na wayboro fo kaŋ kurnyo bu lordi noodin ka ne a ma ni kuru.» 	 Thou inla, Zidon gama Zarephath khuaah hoh inla, huaiah omin: nang honvak dingin meithai khat thu ka pe khinta, chiin,


Tongo ga kosongu mo a boŋ, Hala nda yaaji da lolo kaŋ ga nyaale mo. 	 Na pilnain mu sangpi a lengsakin, a khate simlamah a phalh hia?


Ni m'a catu-catu nda tondiyaŋ hal a ma bu, zama a ceeci nga ma ni bare ka ni fay da Rabbi ni Irikoyo. Nga no ka kande nin ni ma fun Misira laabo ra, noodin tamtaray windo ra. 	 Suanga na den lup ding uh ahi, Aigupta gam akipana sal apat honpikhepa TOUPA na Pathian uh kianga kipan honpialsakna ding a zon jiakin.


Jama jine borey neeya: Paros, da Pahat-Mowab, da Elam, da Zattu, da Baani, 	 Mite hausate: Paros, Pahath-moab, Elam, Zattu, Bani;


Yahuda izey kaŋ yaŋ du banda boro yaŋ ga ti: Sela, Sela izey jama baaba; da Farisa, Farisa izey jama baaba, da Zera, Zera izey jama baaba. 	 Huan, Juda suante innkuan paidan hichi ahi a: Sela suan Selate.


Jine borey kaŋ yaŋ go zambarey boŋ da wongu nyaŋey kaŋ yaŋ go zangey boŋ soojey marga ra kaa ka maan Musa do. 	 Huan, sepaihte tung a heutu, sang tung a heutute, za tung a heutute'n Mosi a va naih ua;


Wandey, araŋ m'araŋ boŋ ye ganda araŋ kurnyey se, mate kaŋ a ga hima nd'a Rabbi ra. 	 Jite aw, Toupa ah a kilawm hun bang jelin na pasalte uh kiang ah kingainiam un.


Ni ga kaŋ saaji batama kwaara ra, zama ay no ka salaŋ. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Gamlak ah na puk dinga; ken lah ka chita ngal a, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi, chiin.


Boro kaŋ gonda jaŋay kaŋ ga alfukaarey toonye, A ga hima beene hari kaŋ ga kaa nda haw nga banda, kaŋ si ŋwaari naŋ. 	 Mi taksap hau mi genthei nuaisiah vuahpi ju an nuse lou bang ahi.


Boro kulu kaŋ siino ga goro Almasihu dondonandiyaŋo ra, amma a ga bisa ka koy jina, bora din sinda Irikoy. Amma boro kaŋ goono ga goro dondonandiyaŋo ra, bora din gonda Baabo da Izo mo. 	 Kuapeuh huai thukihilhna thua om gige loua, talekin, Pathian a neikei; huai thukihilhna thua a om gigein bel, huaiin tuh Pa leh Tapa a nei kop ahi.


}waari sargay mo kaŋ ni ga no a banda susubay kulu ga ciya: hamni kilo jare iddanta, da ji butal jare hinzanta kaŋ i ga diibi nda hamni baano, hamni sargay nooya Rabbi se farilla kaŋ ga duumi boŋ han kulu. 	 Huan jingsang tengin tanghou lat na bawl dinga, epha seh guka khena seh khat leh sathau hin khat seh thuma khena seh khat tangbuang nel mahmah nawnsakna din: huai bel khantawn a TOUPA kianga tanghou lat dan ding ahi.


Alwaato din ra no i ga ne jama wo da Urusalima se: «Haw korno kaŋ ga fun saajo tondey ra ka koy ay jama izey do haray, manti ntaasu faaruyaŋ sabbay se no, manti mo hanandiyaŋ se no. 	 Huai hun chiangin hiai mite leh Jerusalem kiangah, Gamdai tang giau velvul akipan huih sa, Ka tanu, ka mite japsiang ding hi lou; siangsak ding hi sam lou;


A n'ay meyo ham d'a ka ne: «Guna, woone lamba ni me-kuurey gaa. I na ni taalo tuusu, i na ni zunubey yaafa mo.» 	 Ngaiin, thulimlouhna lakmang a hita, na khelhna leng sawpsiang a hita, a chi a.


Guna, sohõ ay n'ay meyo feeri, Ay deena ga salaŋ ay daana ra. 	 Ngaiin, tuni, ka kam ka kaa, ka kamin ka pau hi.


To. M'iri dondonandi haŋ kaŋ iri ga ci a se, Zama iri wo si waani ka iri sanney soola kuba sabbay se. 	 A kianga ka gen ding uh hon sinsak in; mialna jiakin lah ka thugen ding uh ka gelkhol theikei ua.


Woodin sabbay se no ni ma ye ka kaa ni Irikoyo do, Ka bakaraw da cimi ciiti dondon, Ka hangan ni Irikoyo se hal abada. 	 Amah Kanaan mi ahi, a khut ah khemna buknate a om; nuaisiah a utlam ahi.


Ma maa taabi ay banda sanda Almasihu Yesu sooje hanno. 	 Kris Jesu sepaih hoihtak bangin gimthuak hon thuakpih in.


Ay gonda baptisma fo kaŋ i g'ay baptisma te d'a. Ay go kankami ra mo hal a ma timme. 	 Himahleh, baptisma tan ding ka nei, huai hihtangtun mateng tuh ka om nuam lou hina mahmah tel e:


A na woodin ci, manti nda nga boŋ bo, amma zama nga ga ti alfaga beero jiiro din ra, a na annabitaray te ka ne Yesu ga bu jama kulu se. 	 Huai thu tuh amah phuah tawmin a gen kei, huai kumin Siampu Lianpen ahi a, a chite uh sika Jesu a sih ding a genkhol ahi jaw hi.


Bela izey ga ti: Arda da Naaman; Arda ga ti Arda izey jama baaba; Naaman mo nga no ga ti Naaman izey jama baaba. 	 Huan, Bela suante Ardi leh Naaman ahi uh: Ardi suante Ardite: Naaman suante Naamante ahi uh.


Sawulu binde na diyayaŋ donton i ma Dawda di. Ngey mo, waato kaŋ i di annabey marga goono ga annabitaray te, Samuwila mo go g'i dabari, kala Irikoy Biya zumbu Sawulu diyey boŋ. Ngey mo na annabitaray te. 	 Huchiin David pi dingin Saula in mi a sawla; huan jawlnei pawlte lasak lai leh Samuel a tung ua heutua om a va muh un Saula mi sawlte tungah Pathian kha a hongtunga, amau leng la a sata uhi.


za kaŋ ni n'a no dabari Adam-izey kulu boŋ, zama borey kulu kaŋ ni no a se, a m'i no fundi hal abada. 	 huchia mi tengteng tunga thuneia na bawlin, a kianga na piak peuhmahte khantawn hinna a piak theihna dingin.


Nga mo g'i salle Rabbi jine ka sasabandiyaŋ te waybora se. Yaadin no i g'a hanandi nd'a nga kuri dooruyaŋo gaa. Woodin no ga ti wayboro kaŋ hay se sanney fondo, da ize aru no wala ize wayboro no. 	 Huan, aman TOUPA ma ah a lan ding a, kilepna a bawlsak ding a, huchi a sisan pawtna a kipan siangthou ahi ding. Hiai pen pasal hiam, numei hiam neinu a dia dan ahi.Huan, a neih in belamnou a chin kei leh vakhu kop khat hiam, vapal nou kopkhat hiam a tawi ding ahi: khat pen haltum thillat ding in, khat pen khelh thoihna ding in: huan, siampu in kilepna a bawlsak ding a, huchi in a siangthou ta ding, chi in gen in, chi in.


Ma ni izo gooji, za kaŋ beeje go no, Ma si ni bine sinji a halaciyaŋo gaa. 	 Lametna a om laiin na tapa sawi in; huan a siatna dingin na lungtang koih kip hen.


Muusu beeri ga dundu, Muusu izey mo ga follay jinde tunandi, Amma muusu daŋ kaso hinjey no ga ceeri. 	 Humpinelkai huham leh, humpinelkai hangsan aw leh, humpinelkai tuailai hate, a kitan ta.


Ay na kwaari mo ce ka ne a ma kaa laabo gaa, da tondi kuukey gaa, da ntaaso, da reyzin* hari taji, da ji, da haŋ kaŋ laabo ga hay kulu, da borey, da almaney, d'araŋ kambe goy taabi kulu mo gaa. 	 Huchiin, gamah leh, tangte ah leh, buh ah leh, uain ah leh, sathau ah leh, leiin a honsuah khiak ah leh, mi ah leh, ganhon ah leh, khutte nasep tengteng tungah keuna ka samta hi.


Sanku fa binde Almasihu kuro g'araŋ bine lasaabey hanandi goy buukoy _kaŋ sinda nafa__ gaa, hal araŋ ma goy Irikoy Fundikoono se. Zama Almasihu na nga boŋ sarga Irikoy se taali kulu si. A n'a te mo Biya kaŋ go no duumi do. 	 Kris, khantawna Kha jiaka gensiatbeia Pathian kianga kilan sisanin, Pathian hing nasem dingin na sia leh pha theihna uh thilhih sisa lakah nak hihsiangthou natel inchia!


Ya Rabbi, ma haggoyko daŋ ay meyo se. Ma batuko daŋ ay me-kuurey se. 	 Toupa aw, ka kam bulah vengmi tusak inla; ka muk kongkhak veng in.


Araŋ kaa hay-jina marga kaŋ maayey go hantumante beena ra do. Araŋ kaa Irikoy do mo, kaŋ ga ti boro kulu ciitikwa. Araŋ kaa borey kaŋ ciya adilante _Irikoy jine__ kaŋ i toonandi biyey do. 	 Tamasa van a min tuang saptuam hawn kiangte, Pathian, mitengteng naihtuah pa kiang bang, midiktat hihhawihkimte kha kiang bang,


Zama nya-izey, ay si ba araŋ ma jaŋ ka bay kaŋ iri kaayey kulu goro buru yuuma cire, ikulu na teeko daŋandi mo. 	 Unaute aw, hiai khawng na theih louh uh ka deih kei, huchia i pipute tengteng mei nuaia a om vek ua, a vek ua tuipi leng a kan ua,


Waato kaŋ cine Asdod borey di yaadin cine no a bara, i ne: «Israyla Irikoyo sundurko si goro iri do, zama a kamba go ga tin iri nda iri tooro Dagon boŋ.» 	 Huchiin Asdod khuaa miten huchibang a hih a najak un, Israelte Pathian bawm I kiang uah om gige kei leh, I tung leh I pathian Dagon tunga a khutkhak a na tel mai, a chi ua.


Woodin sabbay se no Yahudancey goono ga Yesu gurzugandi zama asibti zaari ra no a goono ga woodin yaŋ te. 	 Huchiin, Khawlnia huai thil a hih jiakin Judaten Jesu a engbawl ua.


Waybora goono ga daabu nda bankaaray moni da iciray mo. I n'a taalam da wura nda hiiri darzakoy yaŋ da luluyaŋ*. A gonda wura gaasiya nga kamba ra kaŋ to da kazaamataray fanta harey kaŋ yaŋ ga ziibi, a zina teeyaŋo waney no. 	 Huan huai numei tuh asan dup leh asandangin a kivana, dangkaeng nou, kihhuainaa dim a tawia, a mi-ngaihna thil ninte ngeingei.


Kal a kande ay dandi kambe haray. Kala windi me fo mo go kaŋ ga dandi kamba harey guna. A n'a casanta ganjey d'a tandey neesi deedandiyaŋ sintinayey boŋ. 	 Huan, sim lamah a honpi nawna, huan, ngaiin, sim lam kongpi a naoma; huan, a teh dan ngeiin a bangkate leh a sumtawng a teha.


Askelon ga di woodin, a ga humburu mo. Gaza mo ga bimbilko da foyray. Ekron mo ga haaw a beeja sabbay se. Koyo ga bu Gaza ra. Askelon mo ga jaŋ boro kaŋ ga goro a ra. 	 Askelonin huai a mu dinga, a lau ding; Gazain leng, huan, nakpia suknatin a om ding; huan Ekron, a lametna lah zahlak ding ahi ngala; huan Gaza akipan kumpipa a mangthang dinga, Askelon luahin a om kei ding hi.


Woodin sabbay se no ay n'ay kamba salle ka gaaba nda nin. Ay na ni laabo zabu. Ay na ni nooyandi ni ibarey se i ma ngey ibaay te, sanda Filistancey ize wayey nooya, borey kaŋ yaŋ haaw ni goy yaamey sabbay se. 	 Huaijiakin ngaiin, na tungah ka khut ka lika, na an ngeingei ka kiam saka, nang honmudah Philistia tanute, na hukdan zumpih mahmah seknute kiangah ututa a honbawl dingun ka honpeta hi,


Koyne, boro kaŋ mana ye ganda ka sududu a se, kala sahãadin i m'a koy catu danji dudal kaŋ ga futu gumo ra.» 	 Huan kuapeuh puk loua, belou meipi kuang juajua sungah huai hun mahmah a paih lut ding ahi, a chi a.


Yakuba binde ne Rahila se nga ya a baabo izo no, sanda Rabeka ize nooya. Kala Rahila zuru ka koy ka ci nga baaba se. 	 Huan, Jakob in a pa tupa ahihleh Rebeka tapa ahi chih Rakil a hilha: Rakil a taia, a pa a vahilhta hi.


Amma Irikoy go ga nga baakasina cabe iri se, zama, za iri go zunubikooniyaŋ no, Almasihu bu iri se. 	 Himahleh, Pathianin a hon itna a langsakta mi khialte i hih laia Kris I sika a sihna ah.


A ne koyne: «Ya nin wandiya kaŋ di kankami gumo, Zidon ize wayo. Ni si ye ka farhã koyne. Ma tun ka daŋandi ka koy Kubrus. Baa noodin mo ni si du fulanzamay.» 	 Huan, aman, Sidon tanu nungak aw, mi nuaisiah, nuam na sa nawn kei ding; thou inla, Kittim gamah galkahin; huailaiah leng khawlna himhim na mu tuan kei ding hi, a chi a.


Naŋ ni maa mo ma tabbat, a ma du darza hal abada. I ma ne: ‹Rabbi Kundeykoyo ya Israyla Irikoy no; Irikoy no Israyla se.› Ay, ni tamo Dawda dumo mo ma tabbat ni jine. 	 Huan khantawnin na min hihkip leh hihletin om hen, Sepaihte TOUPA Israel Pathian, Israelte adia Pathian mahmah ahi, na sikha David inkote na maah hihkipin om uhen, chiin.


Kal ay maa jinde bambata fo beena ra kaŋ ne: «Sohõ faaba nda dabari nd'iri Irikoyo koytara to. A Almasihu mayra mo to. Zama i n'iri nya-izey kalimakwa catu ganda, nga kaŋ g'i kalima cin da zaari iri Irikoyo jine. 	 Huan van ah aw ngaihtak mai ka zata a, Tun ah hongtungta i Pathian hotdamna, thilhihtheihna, leh Kris thuneihna; i unaute hekpa, i Pathian maa sun leh jana amau hekpa paih khiak suka a om jiakin.


Abram to jiiri wahakku cindi iddu waato kaŋ Hajaratu na Isumeyla hay Abram se. 	 Huan, Hagarin Abram dinga Ismael a neih laiin Abram kum sawm giat leh kum guk a upa ahi.


Woone mo, nga neeya tira cale fa kaŋ i samba bonkoono Artasersiz se, ka ne: «Ni bannyey kaŋ yaŋ go isa banda, ya-cine nda ya-cine: 	 Kumpipa Artaksarsis kianga a laikhak uh kopi tuh hiai ahi; Luipi khenlam leh, a dangdanga na sikhate.


Yaa no Rabbi ci: Woodin se binde, A go, jirbiyaŋ goono ga kaa, Kaŋ ay ga naŋ i ma maa wongu kaatiyaŋ Rabba, Amon izey kwaara boŋ. A ga ciya kurmu gusam, i g'a kawyey mo ton da danji. Waato din gaa no Israyla ga borey kaŋ n'a gaaray ka kaa nga tubo ra din gaaray. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huaijiakin, ngai un, nite a hontung hi, chih TOUPA thu pawt ahi. Kidou husa ging kaki zasak ding,. Amon tate, Rabah khua ah, thil sia omkhawm lel a honghi ding hi, a tanute meiin a kang dinga, huchiin Israelin amah neimi a nei thuk ding, TOUPAN a chi.


Ni hangawey ya deenekoyyaŋ no. I go no koyo ibarey biney ra. Ndunnya dumey ga soobay ka kaŋ ni cire. 	 Pathian aw, na laltutphah tuh khantawn in a om ding ahi: khentuam neihlouhna lalchiang tuh na gam lalchiang ahi.


Iliyasu na Gehazi ce ka ne: «Ma Sunem waybora din ce.» A n'a ce mo ka kaa. Saaya kaŋ a furo a do, Iliyasu ne: «Ni izo sambu.» 	 Huan, Gehazi a sama, Hiai Shunam nu honsam dih, a chi a. Huchiin a va sam a. Huan, a kianga a valut leh, Na tapa pomin, a chi a.


Ma fongu ay kankamo d'ay yawtaray gora gaa, Kaŋ ga ti absint da hari forto. 	 Ka gimthuakna leh ka haksatna, gamsai leh khatna theigigein.


Amma waato kaŋ Yohanan Kareya izo da wonkoyey kulu kaŋ go a banda maa baaru, goy laalo kulu kaŋ Isumeyla Netaniya izo te, 	 Ahihhangin, Kare tapa Johanan leh a kianga om sepaih pawl heutu tengtengin Nethania tapa Ishmael thil hoihlou hih tengteng ana jak un mi tengteng a pi khia ua,


Amma zaaro din ay ga Gosen laabo fay waani, nango kaŋ ay jama bara da goray, zama hamni zuguley ma si te noodin. Yaadin gaa no ni ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi ndunnya ra. 	 Mitkhialdawitawitenleng a mitkhialdawitawi un hikte hon-omsak dingin huchibangin ahih ua, himahleh a hih theikei uh: huchiin mi tung leh sa tungah hikte a om uhi.


Zama ay g'a seeda: a go ga taabi araŋ se gumo, da ngey mo se kaŋ yaŋ go Lawodisiya da Hiyarapolis. 	 Noumau ading bang, Leodisia khuaa omte ading bang, Hierapoli khuaa omte ading bangin phatuam a ngai mahmah chih ka theihpih ngel hi.


Da waasi no i ga bisa hari boŋ, I baa wo laalante no ndunnya ra, I si ye ka reyzin kaley fonda gana. 	 Tuite tungah kintaka taihmangin om ua; a tantuan uh leiah hamsiatin a om: agrephuante sukmiin a naih kei.


Sanni boobo ra i si jaŋ hattayaŋ, Amma boro kaŋ hin nga me, laakal goy no a goono ga te. 	 Thu tampite ah tatlekna a omlou keia: himahleh a mikte thuzoh in piltakin a hih ahi.


Maryama mo ne: «Ay bina ga Rabbi beerandi, 	 Huan, Mariin, Ka nuntaknain Toupa a pahtawi e,


A ga laakal hanno jisi adilantey se, Nga ya koray no ngey kaŋ yaŋ ga dira cimi ganayaŋ ra se. 	 Midika dingin pilna hoih a khol khawma, muanhuainaa omte amaute ading in lum ahi;


Wa Asinkiritos fo, da Filigon, da Harmasa, da Batarubas, da Harmisa, da nya-izey kaŋ yaŋ go i banda. 	 Asinkaraita te, Phligon te, Herma te, Patroba te, Hermi te a kiang ua unau omte toh, chibai honna buk sak un aw.


A te jirbi iyye a goono ga batu, danga jirbey kaŋ yaŋ Samuwila ci, amma Samuwila mana kaa Jilgal. Sawulu windanta jama go ga say. 	 Samuelin ni a seh bangin ni sagih a om a; himahleh Samuel lah Gilgal ah a hongpaita keia; huchiin mipiin a taijak santa uh.


Ya Irikoy, ma si te siw! Ya Irikoy, ma si jaŋ sanni, ma si te sulum! 	 Ngaiin, nangmah melmate a lum lutlut ua: nangmah hote a dak hawkhawk uhi.


Yusufu mo na nga baabo da nga nya-izey gorandi. A na i no mo ngey boŋ nangu, jare hanno Misira laabo ra, Ramses kuray haray, danga mate kaŋ Firawna ci. 	 Huchiin, Joseph in apa leh a unaute tenna a bawlsaka, Pharo thupiak bangin Aigupta gama, gam hoihpen takah, Ramases gam a gou dingin a peta hi.


Woodin se no ay ga ne araŋ se: i ga Irikoy koytara ta araŋ gaa, k'a no dumi fo se kaŋ g'a goyo te mate kaŋ a ga hima nd'a. 	 Huaijiak in, Pathian gam tuh na kiang ua kipan laksak ahi dia, a gah suah ding nam dang kiang ah piak ahi ding, chih, ka hon hilh ahi.


Ni n'ay corey moorandi ay, Ni n'ay ciya fanta hari i do. Ay go daabante, ay si hin ka fatta. 	 Gimthuakna jiakin ka mit a se hiaihiaia: TOUPA aw, ni tengin kon sam ahi, nang lamah ka khutte khawng ka jaka.


Sohõ mo ni ne ya koy ka ci ay jine bora se ka ne: ‹Iliya neeya!› nga mo g'ay wi.» 	 Tuin nang, kuan inla, ngaiin, Elija huaiah a om hi, chiin na pu va hilhin na chi mawk a: a honthat mahmah ding achia.


Amma teeku hiyaŋ ga kaa ka fun Cittim haray. I gaa Assiriya kankam, nga nda Heber, nga mo ga kokor ka halaci.» 	 Himahleh Kittim gam a kipan in longte a hong tung ding a, Assur a hihgim ding ua, Eber a hihgim ding ua, amah leng a mangthang ding, a chi a.Huchi in Balaam a thou a, a kholam ah a paita: Balak leng a pai sam hi.


Ay ga Damaskos kosara ceeri, Ya gorokoy leemun ka ban Aben gooro ra. Boro kaŋ goono ga mayray sarjilla gaay din, Ay m'a halaci ka kaa Eden windo ra. Suriya borey mo ga koy tamtaray ra hala Cir.» Yaadin no Rabbi ci. 	 Huan, Damaska kho kongkhak sik ka hihtan dinga, Aven guam akipan a luahmite leh Eden in a kipan kumpipa chiang tawipa ka mangsak dinga; huan, Suria gam mite Kir gamah salin a om ding. TOUPAN a chi hi.


Woone gaa no Irikoy izey da Iblisi izey fay: boro kulu kaŋ siino ga adilitaray goy te manti Irikoy wane no, wala mo boro kaŋ si ba nga nya-izo. 	 Hiaiah Pathian tate leh diabol tate a theihtheih hi; kuapeuh diktatna hih lou tuh Pathiana suak ahi kei, a unau it lou leng Pathiana suak ahi sam kei hi.


Iri zankey d'iri wandey, d'iri almaney, d'iri kurey kulu ga goro neewo Jileyad kwaarey ra. 	 Ka zi, ka tate uh, ka belam honte uh, ka gan hon tengteng uh Gilead gam khuate ah a na om ding ua:


«Tun ka koy wayna funay haray, ka tugu Kerit gooro ra kaŋ go Urdun tanjay haray. 	 Hiai akipan pawt inla, suah lam juanin pai inla, Jordan china om Kerith luiah vabu in.


Sohõ binde, yaa no Rabbi Kundeykoyo, Israyla Irikoyo ci: Ifo se no araŋ ga laala bambata woone te, araŋ goono g'araŋ boŋ fundey hasara, hala nda mate kaŋ araŋ g'araŋ boŋ tuusu ka kaa Yahuda gaa, alboro nda wayboro, zanka nda naanandi. Araŋ jare kaŋ cindi si ye ka cindi koyne. 	 Huaiziakin tuin jaw TOUPA sepaihte Pathian, Israel Pathianin na lak ua kipan numei pasal, naungekte leh nawine laite Juda laka kipan kuamah hawi loua gawi mang vek dingin bangdia hiai thil hoihlou tak na hinna uh tung ngei a hih na hi ua?


I waymey mo maa Zeruwiya da Abigayil. Zeruwiya ize arey mo neeya: Abisay, Yowab, da Asahel, i boro hinza. 	 Huan a sanggamnute uh Zeruia leh Abigail ahi uh. Huchiin Zeruia tapate; Abisai leh Joab, leh Asahel, thum.


Amma Yesu mana naanay i gaa, zama a ga boro kulu bine bay. 	 Himahleh, Jesu tuh a lak uah a kikangkoiha, mi tengteng a theia,mihing thu kuamah hilh chet a kiphamoh louh jiakin; Amah mahin mihing sunga om peuhmah tuh a thei ngala.


A suba mo Rabbi na woodin te. Misira almaney kulu bu, amma Israyla izey almaney ra baa afolloŋ mana bu. 	 Huan a jingin TOUPAN huai thil a hiha, Aigupta bawnghon tengteng a sita ua,; himahleh Israel suante bawnghonte bel khat lel leng a si kei.


Alfagey furo nda Rabbi sappa sundurko ka koy a nango do, jina haray fu-izo ra, nango kaŋ ga hanan gumo, noodin ciiti malaykey fatey cire. 	 Huchiin siamputen Toupa thukhunna bawm a omna dingah a la lut ua, in sunga biakna mun, mun, siangthoupen ah, cherubte kha nuaiah.


Ay korayo go Irikoy do, Nga kaŋ ga bine ra adilantey faaba. 	 Pathian tuh vaihawmpa diktat ahi, ahi, ni tengin mi giloute tunga lunghihlouhna nei Pathian ahi.


Kala Israyla bonkoono ne nga tamey se: «Araŋ mana bay kaŋ Ramot-Jileyad wo iri wane no? Iri go mo ga dangay, iri man'a ta Suriya bonkoono gaa?» 	 Huan, Israel kumpipan a sikha te kiangah, "Ramoth-Gilead khua sia ahi chih thei na pi a bang chi dan a Suria kumpipa sut lou a mawk om ihi ua oi? " achi a.


Kambe iddu no ga salle a jinda gaa, kambe hinza fitilla suntulo kuray woone gaa, ihinza mo fitilla suntulo ya-haray kura gaa. 	 Huchiin a pangte a kipanin hiang guk a ka khe ding; khawnvak koihna pang khata kipanin hiang thum, khawnvak koihna pang danga kipanin hiang thum:


Amma waato kaŋ Almasihu kaa ka ciya alfaga beeri hari hanney kaŋ yaŋ kaa boŋ, a furo hukumo ra kaŋ gonda beeray ka bisa _hukum sintina__, kaŋ kubay ka bis'a mo. Hukumo kaŋ ra Almasihu furo, boro kambe man'a te, manti takayaŋ wo wane no. 	 Himahleh, Kris bel thilhoih hongom dingte Siampu Lianpen dinga hongpaiin, biakbuk, khuta lamlouh (huai tuh hiai thilsiamte laka ahi kei chihna ahi),


Ma koy ka ci Yerobowam se: Haŋ kaŋ Rabbi Israyla Irikoyo ci neeya: Baa kaŋ ay na ni beerandi jama ra, ay na ni ciya ay jama Israyla jine boro, 	 Pai nawn inla, Jeroboam kiangah, TOUPA, Israelte Pathianin hichiin a chi, mipite laka kipan ka hontawisanga, ka mi Israelte tungah heutuin ka honbawla,


Yoyarib wane, Mattenay no. Yedaya wane, Uzzi no. 	 Joiarib lakah Mattenai; Jedaia lakah, Uzzi;


Kala Hezeciya ne Isaya se: «Rabbi sanno kaŋ ni ci ga boori.» A ye ka ne koyne, «Zama ay jirbey ra baani nda cimi ga bara, manti yaadin no?» 	 Huchiin Hezekiain Isai kiangah, Na gen TOUPA thu hoih ahi, a chi a. Huan, Ka dam sunga lemna leh thutak a om sin peuh leh, a chih behlap lai hi.


A ne mo: «Ya Yesu, da ni furo ni koytara ra, ma fongu ay gaa.» 	 Huan, aman, Jesu, thuneihna toh Kumpipa-a na hongpai chiangin hontheigige in, a chi a.


Ya Rabbi, nin no ga ti ay Irikoyo. Ay ga ni beerandi, ay ga ni maa saabu, Zama ni na dambara hariyaŋ te, Za doŋ saaware-saawarey nooya naanay toonante ra. 	 TOUPA aw, nang lah ka Pathian na hi a; kon pahtawi ding, na min ka phat ding; thillamdang tak, nidanglaia vaihawmte, ginomte, ginomtak leh thutakin na hih ngala.


Bonkoono Dariyus jiiri hinkanta handu iddanta, hando jirbi sintina ra no Rabbi sanno kaa annabi* Haggay do, Zerubabel Seyaltiyel izo kaŋ ga Yahudiya* may se. A kaa alfaga* beero Yehozadak izo Yesuwa mo se ka ne: 	 Kumpipa Daria lal kum nihna, kha gukna, a khaa a ni khat niin, Juda ukpina Sialtil tapa Zerubbabel kiang leh, siampu lian, Jehozadak tapa Josua kiangah jawlnei Haggai akipanin TOUPA thu a hongtunga.


Waato kaŋ i goono ga fatta _Yahudance diina marga fuwo ra__, jama n'i ŋwaaray ka ne i ma ye ka sanno din ci ngey se koyne hino asibto kaŋ ga kaa. 	 Huan, a pawtun, Khawlni nawn chianga huai thute gen nawn dingin a ngen uh.


Waato kaŋ a ci yaadin, i dond'a k'a haaru. Amma waato kaŋ a na borey kulu kaa taray, a na baabo da nyaŋo da ngey kaŋ go nga banda sambu ka furo nango kaŋ koociya go. 	 Huan, amau amah a nuihsan maimah ua. Ahihhangin Aman, a vek un a delkhia a, naupang omna ah a valut a,


Waato kaŋ Ataliya, Ahaziya nya, di kaŋ nga ize aro bu, a tun ka ne i ma Yahuda dumo fuula bandey kulu wi. 	 Huan, Ahazia nu Athaliain a tapa asi chih a najakin a thou a, Juda kumpipa tengteng a that vek mawka.


Daabiro kaŋ go ga jama kulu daabu, Rabbi g'a halaci tondi kuuku woone boŋ, Kaŋ ga ti bangumo kaŋ daaru ndunnya dumey kulu boŋ. 	 Huan, khuhna mi tengteng tunga khiak, puanjak nam tengteng tunga jak hiai tangah a hihse ding hi..


Wa de Rabbi gaa hal abada, Zama Rabbi Irikoy ya Tondi daaru kaŋ ga duumi no. 	 TOUPA khantawnin muang un: TOUPA Jehova ah lah khantawn suangpi a om ngala.


Windi meyo daabula mo, i n'a te taalamante nda silli suudi nda suniya nda iciray, lin baano taafe gaa. A salleyaŋo kambe kar waranka no, a beene kayyaŋo mo kambe kar gu no, sanda batama windo kosaray taafey cine. 	 Huangsuang kongpi a puankhai phim a khui, a dum, a sandup, a san-au leh puan malngat hoih koptah ahi: huan a dung lam tong sawmnih ahi a, a pek san lam tong nga ahi, huangsung puankhaite toh kituak.


Rabbi Irikoy ne waybora se: «Ifo no ni te wo?» Waybora mo ne: «Gondo no k'ay darandi, ay mo ŋwa.» 	 Huai, Toupa Pathianin, numei kiangah, Na thil hih hi bangchidan ahia? A chi a. Huan, numeiin, gulin honkhema, ne kei ve, a chi hi.


Wandiyey ciine ra binde, ay sinda lordi kaŋ fun Rabbi do. Amma ay g'ay diyaŋey no, sanda boro kaŋ ciya naanaykoy Rabbi suujo sabbay se. 	 Huan, nungak siangthou lam thu ajaw Toupa thupiak himhim ka neikei; himahleh, muanhuaia omdingin Toupa kianga kipan zahngaihna mu ka hih jiakin ka ngaihtuah dan ka gen ding.


Bango kasuyaŋo ga to sanda kambe faata fo cine. A meyo mo, i n'a goyo te sanda taasa me cine, sanda waaliya boko boosi mo. A ga sambu hari sanda tono zangu gu cine. 	 Huan, loh pen khutpek tan in asah a, a geibel nougei bang, lili pak bang a bawl ahi a, bath sangthum ta ahi.


Yaa no Rabbi ci: Han din hane, ay ga bari kulu kar da gartyaŋ, i afo kulu kaarukwa mo da follokomtaray. Amma ay ga laakal ye Yahuda dumo do haray, ay ga dumi cindey kulu bariyey kar da danawtaray. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huai ni chiangin lamdangsakna toh sakol chih ka khen dinga, hehna toh atungtuangmi; huan Juda inko tungah ka mit a hak dinga mittawtnain mite sakol chih ka gawt ding hi.


Rabbi ne mo: «Ni si hin ka di ay moyduma, zama boro si di ay ka funa.» 	 Huchi in aman, Ka mai na mu theikei ding: mi kei hon mu a, hing a omlouh ding ziak un, a chi a.


Wayboro bonkoono mo na koyo no wura ton gu nda jare cine, da maafe jinay yulwante gumo, da tondi caadante yaŋ. Maafe jinayey kaŋ Seba wayboro bonkoono na bonkoono Suleymanu no, i cine si no. 	 Huchiin kumpipa kiang ah dangkaeng talent ja leh sawmnih leh bang hiam gimlim tampi mahmah le suang mantam te apia a, Seba kumpinun kumpipa Solomon bang hiam gimlim a piak bang himhim a om kei hi.


Woodin se mo araŋ ma fongu: araŋ wo, waato araŋ ya dumi* cindey boroyaŋ no gaahamo ra. Borey kaŋ ga ne ngey ya dambanganteyaŋ no ga ne araŋ se borey kaŋ yaŋ si dambangu*. Dambanguyaŋo din ga ti wo kaŋ borey ga te da ngey kambey gaaham gaa. 	 Huaijiakin, tumalama nou saa Jentelte, saa khuta sum, zeksum, a chihteun zeksumlouh, honchihte u aw,


Rabbi ne: «D'ay na adilante waygu gar Saduma birno ra, ay ga fay da nango kulu i sabbay se.» 	 Huan, Toupan, Sodom kho sunga mi diktat sawmnga ka muh leh amau jiakin kho pumpi ka hawi ding, achia.


May no ga ti Hina-Kulu-Koyo hala iri ma may a se? Nafa woofo no iri ga du d'iri na adduwa te a gaa?› 	 Bangkimhihthei banga a hih, a na ka sep ding uh, A kianga ka thum un punna banga ka muh ding uh? a chi uh.


Irikoy fitilla mo mana bu jina, kala Samuwila kani ka jirbi Rabbi windo ra, nango kaŋ Irikoy sundurko go. 	 Pathian khawnvak leng a mih main, Pathian bawm omna Toupa biakin ah Samuel a luma;


Ni ziji beene, ni na tamtaray izey ku ka kond'ey. Ni du nooyaŋey borey se, oho, hala nda turantey se, Zama Rabbi Irikoy ma goro i banda. 	 Toupa ka puak uh niteng a hon puak sakpa, honhondampa Pathian phatin om hen. Selah.


waato din gaa no, bonkoono Suleymanu na Tir bonkoono Hiram no kwaara waranka Galili laabo ra. Zama Hiram na sedre da sipres* bundu samba ka no Suleymanu se, da wura mo haŋ kaŋ cine a ga ba kulu. 	 (Tura kumpipa Hiramin Solomon sidar singte, meilah singte, dangkaengte a kul peuhmah a tupsak vek ahi a), kumpipa Solomonin Hiram bel Galili gama kho sawmnih a pia hi.


Birni bambata mo fay ihinza, dumi cindey galley mo kaŋ. Irikoy fongu mo nda Babila* beero, zama nga m'a no nga futay dunga duvaŋo* gaasiya. 	 Huan kho thupi tuh mun thumin a kikhenta a, huan namte khopite tuh a chimta ua; huan Babulon kho thupi Pathian mitmuhin theihgigein a omta hi, a hehna kihtakhuai uain nou tuh amah kiang a piak dingin.


Waato kaŋ alfaga beerey da doogarey di a, i kuuwa a gaa ka ne: «A kanji*! A kanji!» Bilatos ne i se: «Wa kond'a araŋ bumbey k'a kanji, zama ay mana di taali hari kulu a gaa.» 	 Huan, siampu liante leh heututen amah a muh tak un a kikou ua, Kros ah kilhlum in, kros ah kilhlum in, a chi ua. Pilatin a kiang uah, Noumau paipih unla, kros ah kilhlum un; ken jaw bangmah a gitlouhna ka mu ngal kei a, a chi a.


‹Beene ya ay karga no, ganda mo ay ce furkange no.› Irikoy ne: ‹Fu woofo dumi no araŋ ga cina ay se? Wala man gaa no ga ti ay fulanzamyaŋ do? 	 Toupan, Van ka tutphah ahi, lei ka khepek ngakna ahi: in bangchibang in non lamsak ding ua? Ka khawlna mun leng bang ahia?


Yaadin gaa, nya-izey, iri wo manti koŋŋa izeyaŋ no, amma iri ya wayboro burcino izeyaŋ no. 	 Huchiin, unaute aw, bawinu tate i hi kei ua, noplennu tate i hi jaw uhi.


I tun noodin Misira ra ka koy ngey baabo Yakuba do Kanaana laabu. 	 Huan, Aigupta gam akipan a pai tou ua, Kanan gama apa Jakob kiang a vatung ua.


Zama wo kaŋ Irikoy ga ba ga ti araŋ hananyaŋo. Araŋ m'araŋ boŋ fay da zina dumi kulu. 	 Pathian deihlam, na siangthouna ding uh hiai ahi: kingaih tawpsan unla;


Kaari nga kaŋ ga ne bundu se: ‹Ma mo hay!› A ma ne tondi beebe mo se: ‹Tun!› Woodin ga dondonandi no? Guna, i n'a taalam da wura nda nzarfu, Amma fulanzamyaŋ si no a ra, baa kayna. 	 Sing kianga, Halhin; suang pautheilou kianga, Thouin, chimi tung a gik hi; Hiaiin a sinsak diam? Ngaiin dangkaeng leh dangkaa luan ahi a, a lakah nakna himhim a om kei hi.Himahleh TOUPA a biakin siangthou ah a oma; lei tengteng a maah dai sisip hen.


Yesu ne a se: «Wa s'a gaay, zama boro kaŋ si gaaba nd'araŋ, araŋ do haray no a go.» 	 Jesun bel a kiang ah, Kham nawn kei un, kuapeuh nou hondal loutuh nou lama pang ahi uh, a chi a.


Fondo go no kaŋ go kayante boro diyaŋo gaa, Amma a bananta ya buuyaŋ fondo no. 	 Mihing adia lampi dika kilawm a oma, himahleh huai tawpna sihna lampite ahi.


Oho, ni n'a takuba me kaana bare, Ni man'a gaabandi wongu ra. 	 A vakna tuh na hihtawp saka, a laltutphah leiah na pai kheta hi.


Kala Rabbi ne Yasuwa se: «Ma si humbur'ey, zama suba mãsancine ay g'i kulu nooyandi buukoyaŋ Israyla jine. Ni m'i bariyey ce kaajey beeri-beeri, k'i torkey mo ton da danji.» 	 Huan, TOUPAN Josua kiangah, Amaute kihta ken: jingchiangin hichih hunin amaute hihlupsa vekin Israelte ka honpe mai sin hi: a sakol thate na sahsak dinga, a kangtalaite uh na hal sak ding hi, a chi a.


Amma Israyla dumo si hanga jeeri ni se, zama i si ga hanga jeeri ay se. Zama Israyla dumo kulu ya boŋ sandoyaŋ no, hanga sandoyaŋ mo no. 	 Himahleh Israel inkoten a honngaikhe kei ding ua, kei lah honngaikhe sin ngal kei ua, Israel inkote tengteng lah taltang tak leh lungtang genhak mahmah ahi ngal ua,


I ne a se: «Laabu fo kaŋ ga mooru gumo no iri, ni bannyey wo fun, Rabbi ni Irikoyo maa sabbay se. Zama iri maa a beera baaru, da hay kulu kaŋ a te Misira laabo ra, 	 Huan, amau a kiangah, TOUPA na Pathian min jiakin na sikhate gamlapi akipana hongpai ka hi uh: a minthandante, Aigupta gama a thilhih tengteng te,


Nga wo ni sifayaŋ hari no, ni Irikoyo mo no. Nga no ka hari bambata yaŋ kaŋ ga humburandi te ni se, wo kaŋ yaŋ ni di da ni moy. 	 Amah naphat dingpa uh ahi, hiai na mit ua na muh khitsa uh thil thupi tak leh mulkimhuai takte honhihsakpa na Pathian uh ahi.Na pi leh pute uh Aigupta gamah mi sawmsagih a pai suk ua; tuin bel tamlamin vana aksi zahin TOUPA na Pathian un hontam sakta hi.


Bannya kaŋ zuru nga koyo se ka tuguyaŋ do ceeci ni do, ni ma s'a yeti nga koyo se. 	 Na kiang ua sikha a pu hontai khiaksan jaw na pe kiknawn ding uh ahi kei:


Zaaro din no i maa bariyey ce camsey kosongo, I taakama se, i gaabikooney taakama. 	 Huchiin sakolte a kipek thotthot ua, sakol hatte a tawmtawm jiak un.


Albarkanteyaŋ no bannyey din kaŋ d'i koyo kaa, a ga kaa ka gar i goono g'a batu. Haciika ay ga ne araŋ se: a ga nga boŋ guddu, k'i gorandi ŋwaaro do, a ma kaa k'i saajaw. 	 A pu uh a hongpai chiangin sikha na ngak nilouha a muhte a hampha uhi; chihtaktakin ka honhilh ahi, Aman a kawng a gak dia, amau tuh an um dingin a tu sakdinga, ana uh a sep sakding.


A ga kande ŋwaari sargay koyne, hamni kilo fo feeji gaaro banda. }waari sargay feej'izey banda mo, haŋ kaŋ a hin ka no day no, da ji butal fo kilo fo kulu banda. 	 huan belamtal khat jelah tanghou lat epha khat, belamnou pen ah bel a piak theih bangbang, leh epha khat ah sathau hin khat jel ahi ding.


Afooyaŋ mo kaŋ laabu hanno ra. I beeri gumo ka tonton hal i hay, afooyaŋ no waranza, afooyaŋ waydu, afooyaŋ mo zangu.» 	 Huan, a khen lei hoih ah a kia a, a pou a, a khangliana, a gahta a; a leh sawmthum khawng, a leh sawmguk khawng, aleh ja khawngin a pung chiatta uh, a chi a.


Waato kaŋ Rabbi sintin ka salaŋ da Hoseya meyo, Rabbi ne Hoseya se: «Koy ka sambu kaaruwa k'a ciya ni wande, ma kande kaaruwa izey a banda mo, sanda misa cine zama laabo go zina teeyaŋ gaa gumo, a goono ga fay da ay, kaŋ ga ti Rabbi.» 	 Hosia zanga TOUPAN thu a gen masak laiin, Hosia kiangah TOUPAN, Kuan inla, kijuakmi na ji dingin piin kijuakmi tate: gamin lah kijuakna nakpi a hihta ngala, TOUPA akipan paikhiain, a chi a.


Jirbi iddu no ni ga taabi ka ni goyo kulu kubandi. 	 Ni guk sung na sem dinga, na nasep tengteng na sep ding ahi;


Yasuwa ne jama se: «W'araŋ boŋ hanandi, zama suba no Rabbi ga dambara goyyaŋ te araŋ game ra.» 	 Huchiin Josuain mipite kiangah, Kihihsiangthou un, jingchianga Toupan na lak ua thillamdang mahmah hih sin ahi, a chi ua.


Ay na jisikoyaŋ mo daŋ jisiri nangey boŋ. Ngey neeya: Alfa Selemiya, da Zadok kaŋ ga hantum, da Lawiti* woone yaŋ: Pedaya; boro kaŋ ga dake i gaa, Hanan Zakkur izo, Mattaniya ize, zama i n'i bay naanaykoyyaŋ no. I goyo no ga ti i ma fay ka zaban ngey nya-izey se. 	 Huan sumbawm adingin sumkemmite ka bawla, Selemia siampu te, Zadok laigelhmi te leh, Levi mite lakah: Pedaia: huan amua zomin Hanan Zakkur tapate, Mattania tapa: muanhuai sim ahi ngal ua, a nasep uh a unaute uh kianga hawm ding ahi.


Ay meyo ga Rabbi sifaw ci, Fundikooni kulu mo g'a maa hanna sifa hal abada abadin. 	 Toupa phatna tuh ka kamin a gen dinga; huan sa peuhmahin a min siangthou tuh khantawn khantawnin phat uhen!


Babila ya mayrayey darza no, Kaldancey fooma taalam hari no, Amma Babila ga ye ka ciya sanda mate kaŋ cine Saduma nda Gomorata bara waato kaŋ Irikoy n'i zeeri. 	 Huan, Babulon, gam chih thupina, Kaldaite kisaktheihpih thil hoihtak, Pathianin Sodom leh Gomorra a sukman lai bangin a om ding uh.


Ay g'ay wane jama cindo furu mo, ya i daŋ ngey ibarey kambe ra. I ga ciya wongu arzaka, kuyaŋ jinay ngey ibarey kulu kambe ra. 	 Huan, ka goutan om sun te ka pai khe ding a, a mel ma te uh khut ah ka pe ding:


Ner mo na Cis hay, Cis na Sawulu hay, Sawulu na Yonata hay, da Malci-Suwa, da Abinadab, da Es-Baal. 	 Huan Nerin Kis a suanga; huan Kisin Saul a suang; huan Saulin Jonathan, huan Malki-sua, Abinadab, Esbaal.


Bonkoono na Mefiboset kaa waani, Yonata izo, Sawulu ize, Rabbi zeyaŋo kaŋ go i game ra din sabbay se, zeyaŋo kaŋ go Dawda nda Sawulu ize Yonata game ra nooya. 	 Himahleh kumpipa'n, TOUPA kiang a David leh Saula tapa Jonathan kikal a, a nih ua kal a kichiamna ziak in Saula tapa Jonathan tapa Mephiboseth a hawi hi.


I go no, wayboro fo annabi izey wandey ra kaa Iliyasu do da hẽeni. A ne: «Ni tamo, ay kurnyo bu. Ni ga bay mo kaŋ ni tamo ga humburu Rabbi. Boro fo kaŋ g'a gana garaw mo kaa zama nga ma ay ize hinka di zama i ma ciya bannyayaŋ.» 	 Jawlneite tapate jite laka numei khatin Elisa kiangah, Na sikha, ka pasal a nasitaa; huan, na sikhain Toupa laudan a siam sek chih na thei a; a leibatnapa ka tate a nih ua sikha dinga pi dingin a hong kuan hi, chiin a mangbat a gen a.


Daniyel mo ŋwaaray bonkoono gaa nga ma Sadrak da Mesak da Abednego daŋ Babila laabu muraadey boŋ, amma Daniyel go bonkoono faada ra. 	 Huan Danial in Sadrak te, Mesak te, Abed-nego te Babulon bial thulehla tunga koih dingin kumpipa kiangah a ngena; himahleh Danial jaw kumpipa kongpi ah a om hi.


A go, baa i ye k'a tilam, a ga te albarka, wala? Manti a ga lakaw no waati kaŋ wayna funay haray haw n'a faaru? A ga lakaw noodin, ganda, nango kaŋ a beeri din. 	 A hi, ngai in, phuh hileh leng a piching den dia hia? Suahlam huihin a honnuai hun chiangin a vuai khin maimah kei dia hia? A pouna mun mahah a vuai maimah ding chiin, a chi a.


Yahuda bonkoono Asa mayra jiiri waranza cindi ahakkanta ra no Ahab, Omri izo sintin ka Israyla may. Omri ize Ahab mo na Israyla may Samariya ra jiiri waranka cindi hinka. 	 Juda kumpipa Asa lal kum sawmthum leh kum giatnaah Omri tapa Ahab Israelte tungah a lal pana: huan, Omri tapa Ahab Samari khua ah kum sawmnih leh kum nih Israelte tungah a lal.


Kala Samuwila te haŋ kaŋ Rabbi ci a se ka koy Baytlahami. Kwaara arkusey n'a kubay. I go ga jijiri ka ne: «Baani mo no, ni kaayaŋo wo?» 	 Huchiin Samuelin TOUPA gen bangin a hih a, Bethlehem ah a hoh ta a. Huan, khuaa upaten ling kawm in amah a nadawn ua, hoih lam thua hong na hi maw? a chi ua. Huan, aman, hoih lam thu ah hi e:


«Ma Lawitey suuban Israyla izey game ra, k'i fay waani. 	 Levite Israel suante lak akipan hihtuam inla, hihsiangthouin.


Daahir, kankami ga laakalkooni follandi, Me-daabu mo ga bine siirandi. 	 Simmohnain mi pil a haisak mahmaha; thilpiakin theihsiamna a susia hi.


Waato din gaa Musa nda Haruna ganda biri Israyla izey jama marga kulu jine. 	 Huchiin Mosi leh Aron Israel suante mipi omkhawm tengteng maah a khupboh uh.


Yotam te haŋ kaŋ ga saba Rabbi diyaŋ gaa. A na hay kulu te mate kaŋ cine nga baabo Uzziya te. 	 Huan, a pa Uzzia thilhih bangbang hih teiin Toupa mitmuhin thil hoih tak a hih seka.


Bulos binde tun ka kay ka nga kamba sambu ka ne: «Israyla borey d'araŋ _dumi cindey__ kaŋ yaŋ ga humburu Irikoy, wa maa: 	 Huan, Paula a dinga, khutin a japa, a gen a; Israel mite leh Pathian laudansiamte aw, ngai un.


Wa te laakal mo araŋ ma si naŋ woodin teeyaŋ ma gay. Ifo se no i ga fay da hasaraw hari hal a ma baa ka to bonkooney zambayaŋ?» 	 Huan hiaia zeol lou dingin pilvang un: bangdingin kumpipate siatna dingin hoihlouhna a khang dia? chiin.


Almasihu marga ga ti Almasihu gaahamo. Almasihu kaŋ ga hari kulu toonandi hay kulu ra, a ga nga gaahamo din mo toonandi da nga bumbo. 	 Huai saptuam tuh a pumpi a hi-a, amah bang kima bangkim hihdimpa tangchinna ngei.


Yusufu binde n'a gaahamo sambu, a n'a didiji nda lin* kasance hanno. 	 Huchiin Joseph in a luang tuh a la a, puan malngat siangtakin a tuama,


Kaarimi hari iddu no ka bara hal i ga to karga do, da wura wane ce dake yaŋ, kaŋ ga margu nda karga, da kambeyaŋ kuray kulu nangora gaa. Muusu beeri hinka mo goono ga kay kambey din gaa. 	 Laltutphah ah akal touhna siksan gukte, laltutphah toha zop, dangkaeng khe ngakna te, a ban ngakna bul a ding humpineilaki lim nih te a om hi.


Marayyaŋ kaŋ baako ga te ya naanay wane no, Amma ibare sunsumyaŋey ya halliyaŋ no. 	 Lawm liamna te a ginom: himahleh melma tawpna a loliap hi.


Zama borey kaŋ yaŋ goono ga funa Adam-ize daa laalo boŋ, Adam-ize daa laalo harey gaa no i goono ga laakal daŋ. Amma borey kaŋ goono ga funa Biya _Hanno__ ra, Biya _Hanno__ wane gaa no i goono ga laakal daŋ. 	 Sa dana omten sa lam thilte a lunggulh nak uh; Kha dana omten bel Kha lam thilte a lunggulh nak uhi.


Ay no ga ti meyo. Boro kulu kaŋ ga furo ay do ga du faaba. A ga furo kalo ra mo ka fatta ka du kuray do. 	 Kei kongkhak ka hi; keimaha mi a lut leh, humbitin a om dinga, a lutin a pawt dinga, nek ding leng a mu ding hi.


Kala boro fo kaa ka maan Yesu do ka ne: «Alfa, goy hanno woofo dumi no ay ga hima ka te, hala ya du fundi hal abada?» 	 Huan, mi khat a kiang ah a hong a, Pu, khantawn a hinna ka neih theihna ding in thil hoih bang ka hih ding? A chi a.


Kala boro fo go no kaŋ ga hima borey ize, a n'ay me-kuurey ham. Saaya din ay n'ay me feeri ka salaŋ. Ay ne nga kaŋ goono ga kay ay jine din se: «Ya ay koyo, bangando din se no ay zaŋay, bona kaa ay gaa, ay sinda gaabi kaŋ cindi mo. 	 Huan, ngaiin, mi khat mite tapate toh kibangin ka mukte a honkhoih saka; huan ka kam kaa, thu ka gena ka maa dingpa kiangah, Aw ka TOUPA, mengmuhna jiakin ka lungkhamnate ka tungah hongkibunga, hatna ka neikei hi, ka chi a.


Borey din goono ga saajaw te hayey se kaŋ yaŋ ga ti beena ra waney misa d'i biya, mate kaŋ Irikoy kaseeti Musa gaa, waato kaŋ a soola nga ma hukumo cina. Zama Irikoy ne: «Ma laakal ka hay kulu te deedando boŋ kaŋ i cabe ni se tondo ra.» 	 Huaiten tuh van thilte etsakna leh a lim na asem jel ua. Mosi biakbuk lam dia a kisak lai a Pathian hilh a aom bang in; Mual vuma zuihding a honmuh sak bang un bangkim siam ding in pilvangin, a chih.


Yesu ne: «Ay no ga ti NGA. Araŋ ga di mo Boro Izo goono ga goro Hina-Kulu-Koyo kambe ŋwaaro gaa, a go ga kaa mo beene burey ra.» 	 Huan, Jesun, Hi e; Mihing Tapa Thilhihtheihna taklama tu a, van mei laka hongpai na mu ding uh, a chi a.


D'ay s'ay Baaba goyey te, araŋ ma s'ay cimandi. 	 Ka Pa nasem ka hih kei leh, hon gingta kei un.


Ni ga ni moyduma ye wongu marga kaŋ go ga Urusalima windi do haray, ni ga ni kwaay kamba saku, ni ga annabitaray te mo gallo boŋ. 	 Ban lem bebotin Jerusalem um lam nga inla, a tungthu gen khia in.


Zama sikka si ay ga ni beerandi gumo. Hay kulu kaŋ ni ga ci ay se mo ay g'a te. Ni ya ma kaa day, ka kunda wo laali ay se!› » 	 Mi thupi tak in ka hon bawl ding a, ka kiang a na gen peuhmah ka hih zel ding: huaiziak in hong pai teitei inla, hiai mite hong hamsiat mahmah mai in, a chi ua.


Dawda mo tu alfaga se ka ne a se: «Daahir iri n'iri boŋ gaay wayboro gaa jirbi hinza wo ra, za kaŋ ay fatta ka kaa. Arwasey jinayey ya hananteyaŋ no, ba day kaŋ dirawo wo manti itiŋo fo no. Sanku fa hunkuna i ga jaŋ hananyaŋ?» 	 Huan, Davidin siampu a dawnga, a kiangah, tu ni thum sung numei lakah himhim ka kihemkhe vek taktak uhi; ka hongpawt khiak sin laiin leng tangvalte tuiumbelsuan a siangthou hi, koikoi hiama hoh mawkmawk lel ding ka hi na ua; tuni ngailin houh a tuiumbelsuan uh na siangthouna semin chia; a chi a.


Ngey kaŋ i konda tamtaray, ay g'i ye Misira. I ma ye Patros laabu, i asuli laabo no. I ma ciya mayray kayniyo noodin. 	 Aigupta mite omdan ka hei dinga, a pianna gam uh, Pathros gamah ka kiksak ding; huan huailaiah vuallel takin a lal ding uh.


Jama kulu marganta si kala boro zambar waytaaci cindi hinka, nda zangu hinza nda waydu, 	 Omkhawmte tengteng a vek un sing li sang nih za thum leh sawmguk ahia,


Boro kaŋ gonda hanga ma maa haŋ kaŋ Biya goono ga ci Almasihu margey se. Boro kaŋ te zaama, nga se no ay ga Manna* tuganta no, ay g'a no tondi kwaaray mo. Tondi kwaara din boŋ, maa taji go hantumante, kaŋ boro kulu s'a bay, kala nga kaŋ du a.» 	 Saptuamte kiang a Kha thugen tuh bil nei peuh in ja uhen. A vualzoupa kiangah mana selguka ka pe ding, huan suangpek ka pe dia, huai suang tungah tuh, min thak, a neipa chih louh ngal theih louh a kigelh, a chi, chiin.


Yaadin cine no ay g'ay futa toonandi nd'a cinaro, da borey kaŋ n'a yonu nda karmaari kaŋ i mana hanse mo boŋ. Ay ga ne araŋ se mo: Cinari woone si no, nga nda borey kaŋ yaŋ n'a yonu kulu. 	 Hichibangin bang tungah leh sunu nuhmite tungah ka hehna ka lungdam sak ding; huan, Bang a om nawn keia, a belmite leng a om nawn ta kei uh, ka honchi ding hi.


Zama a zunubey to kala beena gaa, Irikoy mo fongu nd'a goy laaley. 	 A khelhna tuh van a tung hialta ngala, huan Pathinin a khelhnate a theigige hi.


Ma fun boro kaŋ si caram do, Zama ni si bayray meyo gar a do. 	 Mihai a omna ah lutin, amah ah theihna mukte na mu kei ding.


ka ne: «Alfa, Musa hantum iri se ka ne: da boro fo nya-ize bu kaŋ gonda wande, a sinda ize mo, kal a nya-izo m'a wando hiiji ka du ize nga nya-izo se. 	 Sinsakpa, Mosiin, kuapeuh a unaupanin ji nei henla, ta neilouin si leh, a ji luahin, a unaupa dingin chi a suah sakding ahi chih, hon gelh sak ahi.


Ma soola mo hala mo ga bo, susuba mo ni ma kaaru Sinayi tondo boŋ. Ma kay noodin ay jine tondo yolla gaa. 	 Huchi in zingsang in mansa in om inla, huan zingsang in Sinai tang ah hongtou inla, tangvum ah ka kiang ah hong kihil in.


Ay Bulos, ay ya Irikoy bannya nda Yesu Almasihu diya no Irikoy suubanantey cimbeero se da cimo bayra se kaŋ ga to da boro Irikoy ganayaŋ do. 	 Paula, Pathian sikha leh Jesu Kris sawltak, Pathian telte phatuamsak ding- ginna leh Pathian limsakna toh kithuah theihna leh


Manowan binde tun ka nga wando gana. A kaa bora do ka ne a se: «Nin no ga ti bora kaŋ salaŋ da waybora wo?» Bora ne: «Ay no.» 	 Huchiin Mano a thou a, a ji a juia, huai mi kiang a vatung ua, a kiangah, Nang na hi maw numei kianga thugenpa? a chi a. Huan, aman, Hi e, a chi a.


Yesu talibey ra boro fo kaŋ a ga ba go taablo do, a goono ga jeeri Yesu ganda ra. 	 Huan, a nungjuite laka khat, Jesun a itpa, dohkan sikah Jesu angsung ah kingaiin a om a.


Ni fafa hinka ga hima sanda jeeri ize taway hinka jeeri nya do. 	 Na ngawng saiha insang a bang; na mitte Barthrabbim kongpi kianga, Hesbona om tuilite a bang uh; na nak Lebenona insang a banga Damaska lam muhsukna.


A ga ciya, waati kaŋ araŋ ga maan wongo do, alfaga ga kaa ka salaŋ jama se. 	 Huan, na kidou kuan un siampuin mipi vanaih henla, houpih henla, a kiang uah,


I ga ji duru boro woodin yaŋ windey ra, I ga reyzin hari kankamyaŋo taamu, Amma jaw go i gaa. 	 Oliv sing lakah sathau a bawl ua; a uain sukna uh a chil ua, himahleh a dangtak uhi.


Iri si iri boŋ sifa koyne araŋ se, amma iri go g'araŋ no daama araŋ ma fooma nd'iri, hal araŋ ma du haŋ kaŋ araŋ ga tu d'a borey se kaŋ yaŋ go ga fooma nda taray alhaali, manti nda bine ra wane. 	 Na kiang uah ka kigen hoih nawn uh ahi keia, lungtang lam hi loua, dinmun lam lel suangte, bang ahi hiam dawnna ding na neih theihna ding un kou lamah suan theihna honbawlin ka gen jaw uhi.


Wo kaŋ cindi ŋwaari sarga gaa mo, a ga ciya Haruna nda nga izey wane. Hari hanante yaŋ no gumo nooyaŋey game ra kaŋ yaŋ i ga salle Rabbi se danji gaa. 	 Huan, tangbuang thillat lak a bangte Aron leh a tapate a ding ahi ding: huai bel TOUPA a ding a mei a thillatte a thil siangthou tak khat ahi hi.


Guna, ni ga dangay, ni si du ka salaŋ mo koyne kala han kaŋ hane hayey din ga te, za kaŋ ni mana cimandi ay sanney se, kaŋ Irikoy ga toonandi ngey alwaato ra.» 	 Ngaiin, ka thugente a huntaka hongtung ding, na gintak louh jiakin huai thilte a hongtun masiah na dai dide dia, pau leng na pau theikei ding, a chi a.


dumey kaŋ yaŋ ra Rabbi ne Israyla izey se doŋ: «Araŋ ma si furo i ra, ngey mo ma si furo araŋ game ra, zama daahir i ga araŋ biney bare ka ye ngey toorey ganayaŋ do haray.» Suleymanu naagu mo wayborey din gaa, zama a ga ba r'ey. 	 Huai namte tungtang thu TOUPAN Israel suante kiangah, amau kithuahpih kei unla, amau leng honkithuahpih kei uhen: a pathiante uh lamah na lungtang uh lah a pi kawi ngei sin ua, chiin a nagen khin him a: huaite Solomonin itnain a len chinten hi.


Sace binde ga zam bine gaabandi a ma haw daŋ. Boro kaŋ goono ga tooro sasabandi nda ndarka mo ga zam bine gaabandi, A goono ga sinadar goy te ka ne: «A ga boori!» A g'a kanji mo da kuusayzeyaŋ, a ma si zinji se. 	 Huchiin, a bulhkipna lam thu-ah, A noih hi, chiin, khutsiam miin dangkaeng sekmi a hasuana, seka sekmum sekdou sekmi a hasuana: huan, a linlouhna dingin kilhna tein a kilh kipta.


Ngey mo, i zumbu Alaahara ra a banda, ngey kaŋ yaŋ takuba wi din do. Oho, ngey kaŋ ciya a kambey, sanda a biyo ra gorokoy nooya dumi cindey ra. 	 Namsau a thahte kiangah Sheol ah a paisuk lai ua; ahi, namte laka, alimnuai a teng sek, akhut leh khe te ngei.Eden singte laka thupina leh letna ah kua ahia nang bang om? Himahleh Eden singte toh lei mun nuainungpen ah paihkhiak na hi ding; namsaua thah, zeksumlouhte lakah na lum dinga hi. Hiai bel Pharo leh a khua leh tuite ahi uh, chih TOUP A PATHIAN thu pawt ahi.


Kwaarey maayey neeya: Bezer kaŋ go saajo ra, batama laabo ra, Ruben kunda laabo ra, da Ramot kaŋ go Jileyad, Gad kunda laabo ra, da Golan mo kaŋ go Basan ra, Manasse kunda laabo ra. 	 Huaite bel Reubente tuam dia gadaia mual tama Bezer te, Gad te dia Gileada Ramot te, Manassete dia Basana Golan te ahi hi.


Waato kaŋ cine Sawulu te bonkooni Israyla boŋ, a wongu nda nga ibarey kuray kulu. A gaaba nda Mowab, da Amon izey, da Edom, da Zoba bonkooney, da Filistancey. Naŋ kaŋ a bare kulu, zaama no a ga te. 	 Huchia Saula Israelte tunga vaihawmpaa a pan leh ning tengah a melma, Moabte, Ammon suante, Edomte, Zob kumpipate, Philistia mite a dou a: a kiheina lam peuhpeuh a zou jeljel hi.


I tun noodin ka dira ka koy zumbu Zered gooro ra. 	 Huai a kipan in a painawn ua, Zered guam ah giahbuk a sat uh.


Iri mo di, za kaŋ iri te me folloŋ, a ga boori iri ma boro fooyaŋ suuban k'i donton araŋ do. I ga kaa iri baakoy Barnaba da Bulos banda, 	 Huaijiakin thu khat sata ka kikhop un, ka deihtak uh Barnaba leh Paula,


Amma Zerubabel da Yesuwa nda kaayey windi arkusey Israyla ra ne woodin yaŋ se: «Araŋ sinda baa iri Irikoyo se windi cinayaŋ ciina ra, amma iri bumbey ga windi cina Rabbi, Israyla Irikoyo se, sanda mate kaŋ cine Persiya bonkoono Sirus n'iri no lordi.» 	 Himahleh Zerubbabel leh, Jesua leh Israel pipute inkote lupenten a kiang uah, Ka Pathian uh adia in non lampihna ding uh bangmah na neikei uh; himahleh Persia kumpipa Kurain kou thu a honpiak bangin, Israel Pathian, TOUPA adingin kouten ka lam khawm ding uhi, a chi ua.


A na jinde sambu ka hẽ. Misirancey maa, hala nda Firawna windi borey mo. 	 Huan, a kap loloih a, huchiin, Aigupta ten a ja ua, Pharo inkuanpih ten leng a ja uhi.


Araŋ ma si ba ndunnya, wala mo hayey kaŋ go ndunnya ra. Boro kulu kaŋ ga ba ndunnya, Baaba baakasinay si no a ra. 	 Khovel it kei unla, khovela thil omte leng it sam kei un. Mi kuapeuhin khovel a it leh, Pa a itna amah ah a om kei hi.


Ay na ni bankaara nda bankaaray taalamante. Ay na taamuyaŋ te ni se da dofin kuuru, ay na ni didiji nda lin* baano, ay na ni daabu nda swa*. 	 Puan jemin ka honvana, sahamvun khedap ka honbunsaka, puan malngat hoihin ka honvana, sil puan ka honkhu sak hi.


Haruna mo ne i se: «Wa wura korbayey kaŋ yaŋ go araŋ wandey hangey gaa kaa, d'araŋ ize arey da ize wayey waney mo. Araŋ ma kand'ey ay do.» 	 Huan Aronin a kiang uah, Na jite uh bila om, natapate uh bila om, na tanute uh bila om, dangkaeng bilbahte khong khia unla, ka kiangah huaite hontawi un, a chi a.


Adilitaray hari mo no a m'araŋ kaŋ go kankami ra no fulanzamay iri banda. Woodin yaŋ ga te waati kaŋ Rabbi Yesu ga bangay ka fun beena ra da nga malayka* dabarikooney danji beele ra. 	 Toupa Jesu vana kipana angel hatte toh meikuanga hongkilak chianga, nou hihgima omte kou toh khawlnaa honthuk nawna,


Mate no iri ga te ka Rabbi bayto te laabu waani fo ra? 	 Mi gam peuhah Toupa la bangchin i sa thei dia?


Waato din gaa no Dawda ne: «Keyla borey binde ga in d'ay alborey daŋ Sawulu kambe ra no?» Rabbi ne: «I ga ni nooyandi.» 	 Huan, TOUPAN, a hong suk sin, a chi a. Huchiin Davidin, Keila khuaa miten kei leh ka mite Saula khut ah honpe diam? A chi a. Huan, TOUPAN, a honpe ding uh, a chi a.


Sohõ binde, hayey din kaŋ ay goono ga hantum araŋ se ciine ra, guna: Irikoy jine ay siino ga taari. 	 (Ngai him dih ua! na kiang ua thu ka gelhte khawng Pathian mitmuh ah leng ka juau kei hi. )


Woodin yaŋ kulu ga bare k'araŋ ciya seedayaŋ. 	 Hiai noute-a din theihpihna hun lemtang ahi ding.


Suleymanu gonda bari kangay zambar waytaaci nga torkey bariyey se. A gonda mo bari-kari zambar way cindi hinka. 	 Huan, Solomonin akangtalai kai sakol in singli leh sakol tungtuang mi singkhat keh sangnih a nei a.


Zama d'i laakaley go nango kaŋ i fun din gaa no, doŋ i ga du daama ka ye noodin. 	 A pawtsan gam uh lung gulh hile uh bel kikna hun lem muta mahmah ding ahi ngal ua.


Eliyab, a beere beero maa waato kaŋ a goono ga salaŋ da borey. Kala Eliyab bine tun Dawda boŋ da konni. A ne: «Ifo ka kande nin neewo? May kambe ra no ni na feeji gure-gurey naŋ saajo ra? Ay na ni boŋbeera da ni bina laalayaŋo bay, zama ni kaa no ni ma wongu gomdo se.» 	 Huan, a u upapen Eliabin mite kianga a thugen lai a najaa; huchiin Eliab David tungah a heh guiha, bangdinga hong suk na hia? gamdaia belam tamlou omte kua chingsak na hia? na kisaktheihdan leh na lungsim hoihlouh dan ka thei; kidou en ding bangin na hong mawkmawka, a chi a.


Ni mo, a haama, ya Belsazzar, ni mana ni boŋ kaynandi bo, baa kaŋ ni ga woodin kulu bay. 	 Huan nang a tapa, Aw Belsazar, na lungtang na niamkhiak nai keia, hiai tengteng na theihin leng.


Biya kulu mo kaŋ si Yesu seeda, manti Irikoy wane no. Nga mo no ga ti Almasihu wane yanjekaaro biya kaŋ araŋ maa baaru kaŋ a go kaa. Za sohõ mo a go ndunnya ra. 	 Bang kha peuh Jesu gum lou tuh, Pathian akipan ahi kei; huai tuh Kris doumi kha, hongpai ding na jak uh ahi; tuin khovel ah a om khinpah hi.


Kala Rabbi ne Ibrahim se: «Ifo se no Saharatu goono ga haaru ka ne: ‹Hala daahir no ay kaŋ zeen ga ize hay?› 	 Huan, Toupan, Abraham kiangah, bang achia Sarain Kei pitekin ta ka nei tel diam maw? Chia nui ahia?


Nga mo, waati kaŋ a ga kaa, a ga ndunnya zeeri zunubi da adilitaray da ciiti se. 	 Amah a hongtun chiangin, khelhna thu ahte, diktatna thu ahte, vaihawmna thu ahte khovel a siamlouh dan a theisak ding hi;


Ngey kaŋ yaŋ i kabu i do, sanda Ifraymu kunda waney, boro zambar waytaaci nda zangu no. 	 Ephraim nama, a simte uh sing li leh za nga ahi uh.


Waato kaŋ Yesu na folla gaaray, beebetara mo ban. Bora salaŋ. Borey marga mo dambara, hal i ne: «I mana di woone dumi baa ce fo Israyla ra, abada.» 	 Huan, dawi tuh a delh khiak takin pautheilou tuh a hongpauta a; Huan mipiten lamdang a sa mahmah ua, Israelte lakah hichibang a mu ngei kei uh, a chi ua.


May no ka harey neesi nga kambe faata ra ka beena mo deedandi nda kambe gaaba? May no ka laabo margu zaka ra, ka tondi kuukey mo neesi tiŋay neesiyaŋ hari boŋ, ka tudey mo dake neesiyaŋ hari boŋ? 	 Kuan ahia tuite a khutpek kuak lela teha, tunga van khap lela teh a, leia leivui tehna khat lel a thun veka, tangte lah khaina lel a khaia, mualpawngte lah bukna lela buk?


Nin saamo! Haŋ kaŋ ni bumbo ga duma, a si fun bo kala nd'a bu jina. 	 Nang mi hai, nangmah mahin na tuh leng, a sih phot keileh hihhinin a om sama.


Rabbi ne Musa se: «Furo borey jine. Ma Israyla arkusey sambu ni banda. Ni goobo mo kaŋ ni na isa kar d'a, m'a sambu ni kamba ra ka koy. 	 Huan TOUPAN Mosi kiangah, Mite maah pai jel inla, Israel upate tonpihin; lui na satna chiang, na khutin tawi inla, paiin.


Zama d'a gay kayna, kulu laalakoy si no. Daahir, anniya no ni g'a nangora guna nd'a, A si ye ka bara noodin mo. 	 Sawtlou kal chik in mi gilou salou a om nawnta ngal kei dia: ahi a omna mun uh enen mah le chin, a omta kei ding hi.


Jase boŋ taaci go no koyne lokoto taaca gaa jisiyaŋ nangu kulu se, a jase boŋo ga margu nda jisiyaŋ nango. 	 Huan, tunsawnna ning li chiatah kingakna li a oma: huai kingaknate tunsawnna toh pumkhat vek ahi.


I goono ga hahaaray te, laala ra mo i ga kankami ci. I goono ga niine jare ka salaŋ, 	 A nuihsan ua, giloutakin nuaisiahna thu a gen ua: kisaktheihnain a pau uhi.


Araŋ m'i sargay feemey bagu-bagu, k'i tondi ganjey pati-pati, k'i wayboro himandi bundu toorey ton danji ra. Araŋ m'i tooru himandi jabantey beeri-beeri mo. Araŋ m'i maayey halaci k'i tuusu nango din ra. 	 A maitamte uh na chim sak dingua, a Aser te uh na hal ding uh ahi; a pathiam lim bawl tawmte uh na phuk sak ding ua, huaia a min uh na gitmang ding uhi.


Ay, Bulos, ay ya diya no. Ay diyatara mana fun borey do. Ay mana du a mo boro fo do. Amma ay wo, Yesu Almasihu da Baaba Irikoy diya no, nga kaŋ na Yesu tunandi ka kaa buukoy game ra. 	 Paula, sawltak-mihingte, sawl khiak hi louin, mihing vanga leng hi sam lou, Jesu Kris leh misi laka pata kaithoupa, Pa Pathian vangin ahi jaw-


Ni jama hananta na ni nangu hananta tubu jirbi kayna fooyaŋ, Amma iri ibarey na ni nangu hananta taamu-taamu. 	 Na mi siangthouten sawtlou chik kia a nei ua: hondouten lah na min siangthou a sik gawpta uh.A tung ua vai na hawm ngeilouhte bang, na min pu ngei loute bang, ka hita uh.


I na sududu nanguyaŋ cina Baal se kaŋ yaŋ go Hinnom izo gooro ra, zama i ma ngey ize arey da ize wayey daŋ danji ra Molek se, haŋ kaŋ ay mana i lordi nd'a. A mana furo ay laakalo ra mo hal i ma fanta goyey wo te, kaŋ ga naŋ Yahuda ma zunubi te. 	 Huan, Ben-Hinnom guama Baal biakna mun sangte a lamkhia ua, a tanute uh, a tapate uh Molek kianga meia a paihna ding un, Judate thil gilou hihsak dinga hiai kihhuai a hih uh ka thupiak ahi het kei hi, ka lungsim ah leng a lut ngeikei hi.


Dawda tu ka ne: «Bonkoono yaajo neeya. Naŋ arwasey ra afo ma daaru ka kaa ne k'a ta. 	 Huan, Davidin a dawnga, toupa aw, teipi en dih, tangval khat hong henla hong la hen.


Kal ay na sundurku fo te da jitti bundu. Ay na tondi walhã hinka jabu mo, danga ijiney din cine. Ay kaaru mo hala tondo ra, walhẽy din go ay kambe ra. 	 Huchiin singgi sing kuang ka bawla, tumalama bang suangpek nih ka seka, suangpek nihte tawiin tangah ka hohtoua.


Isa me gaa mo, a jabo boŋ, kambe woone gaa da ya-haray kambo gaa, tuuri kulu dumi kaŋ izo ga ŋwa ga beeri noodin. I kobtey si lakaw, izey mo si zama. Nafa taji no i ga hay handu kulu, zama nangu hananta ra no haro go ga fun. I izey go ŋwaari se, kobtey mo baani nooyaŋ se.» 	 A luigei ah a gei langnihin thei kung chichih a pou dinga, huaite a nah a vuai ngei keiin a gah lou ngei sam kei ding, mun siangthou a kipana lui hong luangkhia vak a hih jiakin kha chihin a gah ding: a gah nek ding ahi dinga, a nah bel hihdamna ahi ding.


Zama a mana fongu nga ma baakasinay suuji cabe, Amma a na talka nda alfukaaru nda bine-saray-koy gurzugandi, nga m'i wi se. 	 Chitna latsak nadan a theihlouh ua, mi genthei tagah leh khasiate hihlup tuma a sawi zosop jiak un:


Yesu bumbo, waato kaŋ a sintin dondonandiyaŋ, a to sanda jiiri waranza cine. A go (mate kaŋ i tammahã) Yusufu ize, kaŋ ga ti Heli wane, 	 Huan, Jesun thu a hilh pat tung laiin amah tuh kum sawm thum khawng a hita, mi ngaihin jaw Joseph tapa ahi a, huai tuh Heli tapa ahi a,


ka ne: «Ya Rabbi, Israyla Irikoyo, ni wadde Irikoy fo kulu si no beene beena ra, wala ne ganda ndunnya ra, kaŋ gonda alkawli nda baakasinay suuji ga gaay ni tamey se, ngey kaŋ yaŋ goono ga dira ni jine da ngey biney kulu. 	 Aw TOUPA. Israel Pathian, na sikha lungtang tengteng ua na mitmuha om sekte kianga thukhun tangtuna hehpihna hihlang sek, na sikha ka pa David kianga thuchiam tangtunpa, tunglam ah leh nuai lam lei ah nang bang mahmah Pathian dang a om kei: