Araŋ si lasaabu kaŋ a gonda nafa araŋ se boro folloŋ ma bu jama se, hala dumo kulu ma si halaci?» 	 i chi tengteng manthat louhna dingin mi tengteng sika mi khat sih, nou a din a hoih chih leng na ngaihtuah kei uh, a chi a.


ka ne: «Ya Baaba, da ni yadda, ma taabo wo sambu ay se. Day, manti ay miila ma te bo, amma ni wano.» 	 Huan, a khukdin a, a thum a, Pa, hoih na sak leh hiai nou ka kianga pan la suan in; himahleh kei thu hi lou in, nangmah thuthu hi jaw hen, a chi a.


Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se Misira laabo ra ka ne: 	 Huchiin TOUPAN Aigupta gamah Mosi leh Aron kiangah thu a genta,


Amma a ga du hina wura jinay da nzarfu wane boŋ, da Misira laabu jinay caadantey kulu. Libiyaŋcey da Etiyopiyancey mo g'a banda gana. 	 Himahleh dangkaeng leh dangka goute tung leh, Aigupta thil manphate tengteng tungah thilhihtheihna a nei dia; huan Libia mite leh Ethiopia mite a kalsuanna ah a om ding uhi.


Kala Sawulu ne nga tamey se: «Wa du ay se boro kaŋ ga waani moolo karyaŋ gumo sohõ. Araŋ ma kand'a ay do neewo.» 	 Huan, Saulain a sikhate kiangah, tum siamtak hon zonsak unla, ka kiangah honpi un, a chi a.


Borey kaŋ yaŋ go a banda neeya: Sobataros, Burros ize, Beriya boro no, da Aristarkos da Sakundos, Tassalonikanceyaŋ no, da Gayos, Darba bora, da Timotiyos, da Aziya borey Ticikos da Turofimos. 	 Huan, Pirha tapa Sopater Beria khuate, Thessalonia khuate Aristarkha leh Sekunda te, Darba khua te Gaia, Timothi te, Asia gama Tikika leh Trophima te a kiangah Asia gam phain a hoh uhi.


Yaadin cine no Israyla ziji nda Rabbi sappa sundurko. I go ga kuuwa, i go ga hilliyaŋ kar, da kaakaaciyaŋ, da guuruyaŋ kaŋ i ga kar care gaa ka te kosongu, da moolo beeriyaŋ da ikaynayaŋ. 	 Huchibangin Israel tengtengin TOUPA thukhunna bawm kikou kawm leh, pengkul ging binei toh, pengkulte toh, dakkhutbette toh pekging guisawmneite leh kaihgingte ngaihtaka ging toh, a honla touta uhi.Huan hichi ahi a, TOUPA thukhunna bawm David khopi a hong tunin, Saul tanu Mikal tohlet ah a dak khiaa, David lam leh mawl a mutaa; a lungtangin a musitta hi.


Nya-izey, d'araŋ bay boro fo na taali te, araŋ kaŋ to da Biya Hanno, araŋ ma bora din ye fondo nda lalabu. Ni mo ma haggoy da ni boŋ, hala ni ma si du siyaŋ. 	 Unaute aw, mi takhial bangpeuh a hihlai phawkin naom leh, nou kha mite aw, Khemna ka tuak sam kha ding e, chia kiveng hoih kawmin, huchibang mi tuh nunnemna lungsim toh dingsak thak nawn un.


Borey na tooru yawyaŋ suuban. I go ga wongu birni meyey ra. I di koray wala yaaji boro zambar waytaaci do Israyla ra no? 	 Pathian thakte a tel ua; huchiin kulh kongkhak bulahte kidouna a hongoma: Israel gama mi sing li tak lakah lum leh tei himhim om a om hia?


Kulu nda yaadin, waati kulu ay go ni banda, Ni n'ay kambe ŋwaaro di ka gaay. 	 Himahleh na kiangah ka om gige a: ka khut taklam na len gige hi.


A ye ka donton hala ihinzanta. Nga mo i n'a maray, k'a gaaray. 	 Huan, a thumna a sawl nawn a; huai leng a na hihliam ua a pai kheta uhi.


Kambe wow haray, nango kaŋ a ga goy, Amma yan'a fonnay, A ga nga boŋ tugu kambe ŋwaari haray, Hal ay si hin ka di a. 	 Veilam pangah, na sep laiin, himahleh amah ka mu theikeia: taklam pangah a bu, amah ka muh theihlouhna dingin.


Ikayney da ibeerey kulu go noodin. Bannya mo fun nga koyo kambe ra. 	 Huaiah a lian leh a neu a om ua; huan a pu akipanin sikha a nuamlen.


Yakuba wane cindo mo ga goro dumi boobo game ra sanda harandaŋ kaŋ fun Rabbi do, Sanda mate kaŋ cine beene hari ga kaŋ subu boŋ, Kaŋ si boro batu, a si Adam-izey hangan mo. 	 Assuria gam bel namsauin a hihse ding ua, Nimrod gam a lutnaah a hihse lai ding uh: huan, aman, i gam ua Assuria mi honga, i gam chiang uh a hongsik hunin, amah akipanin a hohhon khe ding.


Amma ay goono ga farhã gumo Rabbi ra zama araŋ ye k'araŋ fonguyaŋ cabe ay se. Baa waato din araŋ fongu, amma araŋ mana du daama. 	 Hitamahleh nakpi mahmahin Toupa ah ka kipak hi, huchia tua kei na honawlmohna uh a thak nawntak jiakin: non limsak mahmah ua, himahleh hun kizen na neikei ua ahi.


Waato din gaa no Israyla mayraykoyey na ngey boŋ kaynandi ka ne: «Rabbi ya adilitaraykoy no.» 	 Huchiin Israelte intekpente leh kumpipa a kiniamkhiak ua, TOUPA a diktat ahi, a chi uh.


Zama i mana may ni se ngey mayray laabo ra, da ni gomni beero mo kaŋ ni no i se din ra da laabu beero kaŋ ni n'i no ra mo, laabu kaŋ gonda albarka. I mana bare mo ka fay da ngey goy laaley. 	 A gam uah lah nang na a sem kei ua, na hoih mahmahna jiaka amau na piak, a ma ua na piak gam lian leh hoih, a nasep gilou ua kipan in lah a kileh hei sam kei uh.


A ciya mo, mo boyaŋ alwaato ra Rabbi na Misirancey wongu marga niigaw buru nda danji sari himandey ra k'i wongu marga jijirandi. 	 Huan hichi ahia, jingsang venhunin TOUPAN mei ding leh meipi ding kawmah Aigupta sepaihte lam a ena, Aigupta sepaihte a hihbuaita.


A na cinaro sintin mo nga mayra jiiri taacanta ra, a handu hinkanta jirbi hinkanta hane. 	 Alal kumli kum, khanihna ni nihni in alam panta hi.


Amma ay ga ne araŋ se: Tir da Zidon ga du rongome ciiti zaaro ra ka bisa araŋ. 	 Himahleh, ka honhilh ahi, thukhen ni chiangin nou thuak ding sangin Tura leh Sidon khua thuak ding a dan a om zo ding.


Woodin ga ti jiraytaray doori kulu asariya nda kaajiri se mo, 	 Hiai pen phak hii chichih leh meimasungtum tungthu a dan ahi;


A mayra jiiri hinzanta ra no a na batu te nga laabukoyey kulu se, da nga bannyey mo se. Persiya nda Maday dabarikooney da koyey kaŋ ga beeri a laabey ra, da koy-izey kulu go a jine. 	 A vaihawm kum thum kumin, a lalte leh a sikhate tengteng adingin ankuangluina a bawla; Persia leh Media thuneihna, bialtea miliante leh lalte a maah a om uh:


Saaya din Yehoyda fatta ka kande bonkoono izo. A na koytaray fuula daŋ a gaa k'a no seeda. I n'a didiji bonkooni, ka ji soogu a boŋ. I kobi ka ne: «Bonkoono aloomaro ma candi!» 	 Huchiin kumpipa tapa a honpi khiaa, lallukhu a khusaka, theihsakna thu a piaa; huan, kumpipain a bawl ua, sathau a nilh ua; huan, a khut uh a beng ua, pathianin kumpipa humbit hen, a chi ua.


Musa mo kaaru ka koy Irikoy do. Rabbi jinda fun tondo boŋ k'a ce ka ne: «Yaa no ni ga ci Yakuba izey se, ma ne Israyla izey se: 	 Huan Mosi Pathian kiangah ahoh toua, huchiin TOUPAN tang akipanin amah a sama, Hichibangin Jakob inkuanpihte kiangah na chi dia, Israel suante na hilh ding:


Kaŋ wiciri kambo to, kala arzakante fo kaŋ Arimatiya boro no, kaŋ a maa ga ti Yusufu kaa. Nga bumbo mo Yesu talibi no. 	 Huan, nitaklam a honghih in, mi hau, a min Joseph Arimathai khua a, a hongpaia, amah ngei leng Jesu nungjui ahi sam a;


Beene hari tolli-tolli yaŋ zaari fo summaare, Nga nda wayboro kosongukoy, i kulu afo no. 	 Vuahchin nia vuah ju leh numei kinak hat a kibang:


Gaa no i na boro fooyaŋ bana tuguyaŋ ra i ma ne: «Iri maa a na alaasiray sanniyaŋ ci Musa nda Irikoy boŋ.» 	 Huan, mi bang a golh ua; huai miten tuh, Mosi leh Pathian a gensiat ka ja uh, a chi ua.


Waato din gaa wa naŋ ngey kaŋ yaŋ go Yahudiya* ra ma zuru ka koy tondi kuukey ra. Ngey kaŋ yaŋ go kwaara bindo ra ma fatta a ra. Ngey mo kaŋ yaŋ go a kawyey ra ma si furo a ra. 	 Huai hun chiangin Judia gama omten tangah taimang san u heh; a sunga omten pawt san u heh, gama omte tuh a sungah lut kei u heh.


Woodin yaŋ, ngey no ga ti Gad izey tubo i almayaaley boŋ, birney nda ngey kawyey. 	 Hiaite ahi Gad suante adinga a inkuan omdan bang jela a gouluah ding ua seh, a khopite uh leh a khuate uh.


hal ay ma ciya Almasihu Yesu goy-teeri dumi cindey se. Ay goono ga Irikoy goyo te kaŋ ga ti Baaru Hanna feyaŋ, hala dumi cindey kaŋ yaŋ Biya Hanno n'i ciya hanante ma ciya sargay yaddante Irikoy se. 	 Jentelte laka Kris Jesu nasema ka om theihna dingin, ka Jentel piakte, Kha Siangthou hihsiangthou a hih ua, pom tak a hih theihna dingun. Pathian Tanchin Hoih lamah siampu na ka sem ahi.


Ay ga mebarawyaŋ donton Babila gaa kaŋ yaŋ g'a faaru mo, ka fay d'a laabo koonu. Zama a masiiba zaaro ra no i g'a koli ka windi nda gaaba kuray kulu gaa. 	 Japsiangmi ka sawl sin, Babulon tungah, amah japin a gam a jap siang ding ua, siatna niin umin a sual sin ngal ua.


Sanno kaŋ kaa Irimiya do Yahuda borey kulu boŋ neeya, Yahuda bonkoono Yehoyacim Yosiya izo mayra jiiri taacanta ra, Babila bonkoono Nebukadnezzar mo, a mayra jiiri sintina nooya. 	 Judate kumpipa, Jehoiakim, Josia tapa kum linaa Juda mite tengteng tungtanga Jeremia kianga thu hongtung: Huai hun bel Babulon kumpipa Nebukadnezzar kum khatna ahia,


Zaari hinkanta, waato kaŋ i to duvan haŋyaŋo waate, bonkoono ye ka ne Esta se: «Ya ay wande Esta, ifo no ni ŋwaarayyaŋo? I ga yadda nd'a ni se. Ifo no ga ti ni ceeciyaŋo mo? I g'a te ni se, baa mayra jare no.» 	 Huan uain annekna ah a ni nihniin kumpipan Esther kiangah, Bang ahia na thumna, kumpinu Esther? huan a honphal sak ding uh: huan bang ahia na ngetna? Gamkimkhat hial leng bawlin a om ding, a chi a,


A izey ga tun ka ne a se albarkante, Hala nd'a kurnyo mo, a g'a sifa ka ne: 	 A tate a thou ua, huan amah nuamsa a chi uhi; a pasalin leng, amah a phata,


Woodin sabbay se no Rabbi, Koy Beero ci: A go, ay tamey ga ŋwa, amma araŋ wo ga maa haray. A go, ay tamey ga haŋ, amma araŋ wo ga maa jaw. A go, ay tamey ga farhã, amma araŋ wo ga haaw. 	 Huaijiakin Toupa Pathianin hichiin a chi a, Ngai un, ka sikhaten a ne ding ua, nou bel gilkail in na om ding ua: Ngai un, ka sikhaten a dawnding ua, nou bel dangtakin na om ding uh: ngai un, ka sikhaten nuam asa ding ua, nou bel na zum ding uh:


Waato din gaa Dawda mo ye fu zama nga ma albarka gaara nga almayaaley se. Sawulu ize wayo, Mikal binde fatta zama nga ma Dawda kubay. A ne a se: «Man Israyla bonkoono darza himandi hunkuna, kaŋ a na nga tugari feeri hunkuna nga bannyey da koŋŋey jine? Sanda mate kaŋ cine boro yaamey ga ngey tugarey feeri nd'a, haawi s'i di mo!» 	 Huchi in mi tengteng amau inlam chiat ah a paita uh. Huchi in David bel a inkuante vualzawl ding in a painawnta. Huan, Saula tanu Mikal pen David dawn ding in a hong pawt a, Tuni a Israel kumpipa thupi hina mai e, mi ginalou zumnadan theilou vuaktang a om bangmai in tuni in a sikha nungakte mitmuh in vuaktang in a om a! a nachi a.


Siman Bitros tu ka ne: «Ni ya Almasihu no, Irikoy fundikoono Izo.» 	 Huan, Simon Peter in, Kris Pathian Hing Tapa tuh na hi, a chi a, a dawng a.


I hirro mo ga to wo kaŋ ga koy Yezreyel, da Kesullot, da Sunem, 	 Huan, a gamgi chiang uh Jezreel te, Kesuloth te, sunem te;


A hino ga goro da gaabi, amma manti nda nga boŋ hina bo. A ga halaciyaŋ kaŋ ga dambarandi te. A ga te arzaka, a ga te mate kaŋ ga kaan nga se, a ga hinkoyey da hanantey jama kulu halaci mo. 	 huchiin a thilhihtheina a hat dia, himahleh amah mah thilhihtheihna hi louin; huan lamdang pipiin a hihse dinga, a loh ching dinga, a ut danin a hih ding: huchiin mi hatte leh mi siangthoute a hihse ding hi.


I na arzaka kulu sambu, hala nda borey kaŋ yaŋ i di mo, ngey nda almaney kulu. 	 Huan, mihing leh gan, sal leh gallak sum tengteng a paipih vek ua.


Kala Firawna na Musa nda Haruna ce ka ne: «Wa koy ka sargay te Rabbi araŋ Irikoyo se laabu woone ra.» 	 Huchiloua, ka mite na pai sak keileh, ngaiin, na tungah leh na sikhate tungah leh, na mite tungah leh, na in sungah thou honpi ka sawl ding: huchiin Aiguptate inte thou honpiin a dim ding, a omna lei uh toh.


Suriyancey go wayna funay haray, Filistancey go wayna kaŋay harey. I ga me feeri no ka Israyla ŋwa. Kulu nda yaadin, Rabbi futa mana bare, Amma a kamba go sambante hala hõ. 	 Huaijiakin TOUPAN Rezin doumite amah dou dingin a tawisang dinga;


Wura si naŋ boro ma hin ka du a, I si nzarfu mo neesi ka ne i g'a hay bana. 	 Dangkaenga muh theih ahi keia, huai man dingin dangka leng buk theih ahi kei hi.


Yaa no Rabbi ci: Jama kaŋ na takuba yana, kaŋ ga ti Israyla, A ga du gomni saajo ra, Waati kaŋ ay ga koy zama ay m'a no fulanzamay. 	 TOUPAN hichiin a chi: Namsau thah valten, gamdai gamah hehpihna a loh ua; ka khawl tawldamsak laiin.


kala jama kulu margu batama tafa din ra kaŋ go Hari Meyo jine. I ne tira hantumkwa Ezra se a ma kande Musa asariya* tira, asariya kaŋ Rabbi lordi Israyla izey se din. 	 Huchiin mite tengteng tui kongpi maia om mun lian ah mi khat bangina kikhawm khawmta ua; TOUPAN Israel kiang a a piak, Mosi dan laibu hontawi dingin laigelhmi Ezra kiangah thu a gen uhi.


Ay laakalo fay ihinka, ay ga ba ay ma koy ka goro Almasihu banda, zama woodin ga bisa ay se gumo. 	 Nih kaltehin hamhaihin ka oma. Pai manga Kris kianga om utna lah ka neia; nakpitakin huai a hoih zo ngala.


Ya araŋ Hazor gorokoy, wa zuru ka yana k'araŋ gora te nangu guusey ra! Yaadin no Rabbi ci. Zama Babila bonkoono Nebukadnezzar na saaware te araŋ boŋ. A na me-hawyaŋ dabari te araŋ boŋ mo. 	 Tai kek unla, vak mang vengveng un, tum mang vengveng unla, Aw Hazora tengte aw, chih TOUPA thu pawt ahi. Babulon kumpipa Nebukadnezzarin nang a honsawma, na tungah hih tup a neita hi.


Karayaŋ gangani da reyzin* kankamyaŋ do s'i kungandi. Reyzin hari mo ga gaze i se. 	 Phual leh uain suknaten amau a vak kei dinga, uain thakin amah a juausan ding.


A ga te mo ni almaney se, da laabo ganjo ra ham kulu se -- i se no jaraw kulu ga te ŋwaari. 	 Na bawng hon ading, na gama ganta ading, huaia gah tengteng nek tawm ding ahi ding hi.


Dawda tun noodin. A yana ka koy Adullam guuso ra. Waato kaŋ a nya-izey d'a baabo windo kulu maa baaru, i koy a do. 	 Huchiin David bel huai akipan a pawt khiaa, Adullam kokhuk ah a omta a: huan, a unaute leh a pate inkote tengtengin a jak un huaiah a kiangah a hoh suk ua.


Hezron hay-jina Yerameyel izey mo neeya: a hay-jina Ram, Buna, Oran, Ozem, da Ahiya. 	 Huan Hezron ta masapen Jerahmeel tapate Ram ta masapen, leh Buna, leh Oren, Ozem, Ahija ahi uh.


Israyla kulu mo ga bu baray te a se, k'a fiji, zama nga hinne no Yerobowam dumo ra ga furo saaray ra, zama Rabbi Israyla Irikoyo na miila hanno gar a do, Yerobowam dumo ra. 	 Huchiin Israelte tengtengin a sun ding ua, a vui ding uh; Jeroboam inkote lakah amah kia lah hana koih ding ahi sin ngala: Jeroboam inkuan lakah amah kiaa TOUPA Israelte Pathian tunga hoihna banghiam alat jiakin.


Rabbi ne Musa se: «Daahir i ma bora din wi. Jama kulu m'a catu nda tondiyaŋ gata banda.» 	 Huan, TOUPAN Mosi kiangah, Huai mi hihlup ngeingei ding ahi, dainawl ah mipi tengtengin suanga a den ding uh ahi, a chi hi.


I ma ziibi kaa nzarfu ra, Sintili mo ga fatta, zam goy teeyaŋ hari no. 	 Mihai a haina dungjuin dawng ken, huchilouinjaw nang leng amah na bang kha ding.


A ciya mo alwaato kaŋ koytara sinji a kambe ra, kal a na nga tamey kaŋ na bonkoono nga baabo wi din wi. 	 Huan, a gam a hong din kiptakin hichi ahi a, a mite, apa, kumpipa thatmite a that thuk sam hi;


Boro kulu kaŋ ga kaŋ tondo din boŋ, a ga ceeri-ceeri, amma boro kaŋ boŋ a ga kaŋ, a g'a fufu k'a te sanda kusa cine.» 	 Huan, huai suang tung a puk tuh a kitam gawp dia; a delh khakte houh a gawijan ding, a chi a.


Amma Yohanan Kareya izo, da wonkoyey kulu na Yahuda jara kaŋ cindi din kulu sambu. Yahuda jara din ga ti borey kaŋ yaŋ ye ka kaa ka fun ndunnya dumey kulu ra, nangey kaŋ i go say-sayante yaŋ din, zama ngey ma goro Yahuda laabo ra -- 	 Huchiin Kare tapa Johanan leh sepaih pawl heutu tengtengin Juda omsun tengteng, Juda gama teng dinga hawl jaka a omna namte uh lak akaipana hongkik;


Dawda mo tun noodin ka goro En-Gedi wongu fuwey ra. 	 Huan, hichi ahi a, Saula Philistia mite vadelh hongpai bel, ngai in, David En-gedi gamdai ah a om hi, chiin a hilh ua.


Araŋ binde, araŋ ga ti Almasihu gaahamo, araŋ boro fo kulu mo te jare fo a ra. 	 Huchiin noute Kris pumpi pen na hi ua, ahiangte na hi chiat lai uhi.


Zama Irikoy na nga Izo donton ndunnya ra, manti zama a ma ndunnya ciiti bo, amma zama ndunnya ma du faaba a do. 	 Khovel siam louh tangsak dingin Pathianin Tapa khovel ah a sawl kei, khovel amah vanga a hin theihna ding in a sawl ahi jaw hi.


Zama ni g'ay fitilla diyandi, Rabbi ay Irikoyo g'ay kuba hanandi. 	 Nang hon panpihin gal ka delh ngala; ka Pathian panpih mahin kulh dai ka tawmkan ahi.


Ay n'araŋ donton araŋ ma wi haŋ kaŋ ra araŋ mana taabi. Boro fooyaŋ no ka taabi, araŋ mo nafa nd'i taabo.» 	 Na sep gim louh uh at dia honsawl ka hi; mi dangin a sem ua, nou a sepsa uh na sunzom uh ahi, a chi a.


I bisa Bisidiya ka kaa Bamfiliya. 	 Huan, Pisidia gam a tawnsuak ua, Pamphilia gam a tung uh.


Ngey arzakey ra i na wura no ngey hina boŋ, kilo wayye, nzarfu mo kilo zambar hinka nda zangu hinka nda wayye cindi hinza, da alfaga bankaaray zangu. I n'i daŋ jisiyaŋ nango ra. 	 Nasepna sumbawm ah a hihtheih dan un dangkaeng darik sing guk leh sang khat, dangka paun sangnga leh, siampute puansilh za khat.Huchiin siampute, Levi mite, mite laka a khenkhat leh lasamite leh, kongkhak ngakmite leh, Nithinim mite, a khopite uah a teng ua, Israel a khopite uah.


Ay ga goro mo Israyla izey game ra, ay s'ay jama Israyla furu mo.» 	 Huan, Israel suante lakah ka teng dinga, ka mi Israelte ka limsaklou kei ding, chiin.


Amma d'iri ne: ‹Borey do no› -- to, iri ga humburu borey marga, zama i goono ga ne Yohanna ya annabi no.» 	 Huan, Mihing a kipan, chi lehang, mipi i kihta ngal a; mi tengteng in lah Johan jawlnei in a sim ngal ua, a chi ua.


da dijey, da mukuru baaney, da boŋtobayey, da bangumey. 	 Limlangte, puanmalngatte, dial te, kituamhoihna puante.


Zama a farilley kulu go ay jine, A hin sanney mo, ay mana fay d'ey. 	 A vaihawmna tengteng ka ma ah a om zel a: a thusehte lah ka kilehheisan ngei ngalkei hi.


Jirbi iyya zaari sintina i kaa saara do za nda hinay, waato kaŋ wayna fun. 	 Huan, ni sagih ni masapenin, jingsang piin, ni suah laiin han a vatung ua.


I si yaw gana abada, amma i ga zuru a se no, zama i si yawey jinde bay.» 	 Midang jaw a jui kei ding uh, a tai mangsan zo ding uh; mi dangte aw jaw a theih louh jiakun, a chi a.


Amma Musa ne a se: «Ni goono ga canse ay sabbay se, wala? Doŋ day Rabbi jama kulu ma ciya annabiyaŋ*. Rabbi ma nga Biya zumandi i boŋ!» 	 Huan, Mosiin a kiangah, Kei jiakin thik na hi hia? Pathian mi tengteng jawlnei hi vek le uh, TOUPAN a tunguah tua kha koih chiat leh chih laitaka! A chi a.


Araŋ ma adduwa te waati kulu. 	 Tawp louin thum un;


Ay wo, ay ga batu zama se ngey wo si ga salaŋ, wala? Zama se i goono ga kay ka dangay siw, I mana tu da hay kulu ka tonton? 	 Thu a genlouh jiak uh, a ding kinken ua, a dawn nawnlouh jiakin ka ngak diam?


hala ni beero futa ma ban a gaa, hal a ma dinya haŋ kaŋ ni te nga se. Waato din gaa ay ga ye ka kande nin fu. Ifo se no ay ga di araŋ boro hinka kulu mursay zaari folloŋ?» 	 Na u hehna na tunga adaih a, a tunga na thilhih a mangngilh ma teng: Huan, adaih a, a mangngilh chiangin mi ka sawldinga, huai a kipan ka hong pi khesak ding: bang dingin ni khat a na nih ua hon tan ding ka hia? a chi a.Huan, Rebeka in, Isaak kiangah, Heth tanu te jiakin hin ka chimtak mahmah: Jakobin, hiai gam nungak, hiai Heth tanu te laka te bang, ji dia a neih nawn ngial le jaw, kei dingin hin bang a phatuam dia? A chi a.


Haw kuruyaŋ ga kani a bindo ra da alman dumi kulu. Kuku-bi da kuku-kwaaray ga ngey goray te a faadey ganjey boŋey gaa, I jindey ga hẽ finetarey gaa mo. I ga gar kaŋ faada cinarey fun ka kaŋ a windi meyey gaa, Zama sedre* bundey bangay. 	 Huan belamte a lai ah a kual ding ua, namte ganta tengteng; vangawngsau leh sakuh achialtungnungahte khawng a giak ding ua; tohletah a aw in la a sa ding uh; sangkil-ahte siatgopna a om ding; sidar singa nasepte a hihsiat jiakin.Hiai khopi nuamsa pilvangloutaka tenga, a lungtanga, Kei ka hi, kei lou kuamah dang a om kei; chi ahi; bangchidana hongsegawpa, gan tate adia kualna ding hi ahia; kuapeuh a kianga paiin a luisanin, a khut a lehkhum ding hi.


Yohanan Kareya izo da wonkoyey kulu kaŋ yaŋ go saajo ra kaa Gedaliya do Mizpa ra. 	 Huailoiu leng Kare tapa Johanan leh sepaih pawlte heutu, gam laka om tengteng Mizpah khua ah Gedalia kiangah,


Kal a ye ka konda ay Fuwo tanda ra ka batamey afo kulu casanta ganjey neesi: ne-haray kambo, kambe kar gu, ya-haray kambo mo, kambe kar gu. Meyo tafayyaŋo kambe kar hinza no ne-haray kambo, ya-haray mo kambe kar hinza. 	 Huan a inpi sumtawng ah a honpitaa, sumtawng bangkate a teh chiata, a langkhat langkhatah tong ngaa sah tuaktuak a oma, a lutna tong sawm leh tong li-a ja ahi; a sik tuaka kongpi bangkate tong thum tuaktuak ahi.A sumtawng a dunglam tong sawmnih, a vailam tong sawm leh tong nih ahi a; lut touhna ah kalbi sawm a oma, bangka chin ah a langkhat langkhat ah khuam lian a om hi.


Oho, koyne ay go ga seeda ka ne boro kulu kaŋ ga dambanguyaŋ ta se: bora din ciya garawkooni a ma hay kulu kaŋ asariya ci te. 	 A hi, dan thu tengteng jui dinga bate a na hi uh chih zeksumte tengteng kiangah ka theisak nawn ahi.


Rabbi tun ka kay, a go ga kande nga sanni, A go ga kay zama nga ma jamayaŋ ciiti. 	 TOUPA tuh genpih dingin a hongding khiaa, mite vaihawm dingin a hongdingta hi.


Yaday izey neeya: Regam, Yotam, Gesan, Pelet, Efa, da Saafa. 	 Huan Jahdai tapate; Regem, Jotham, Gesan, Pelet, Ephah, Saap.


Alfagey mo neeya: Yedaya, Yesuwa windo do haray waney, zangu yagga nda wayye cindi hinza no. 	 Siampute: Jedai tate, Jesua inkote, za kua sawmsagih leh thum.


Kulu nda yaadin, a na nga kaaruwatara te kal a baa. A goono ga fongu nga zankataray jirbey gaa, alwaato kaŋ a na nga kaaruwatara te Misira laabo ra. 	 Himahleh a tuailaia Aigupta gama a huk lai a theihgige jiakin a huk tuan semsem a.


D'araŋ n'araŋ laabo heemar ntaaso wi mo, ni ma si fari lokotey wi ka ban, ni ma si farey koobu mo. Amma ni ma fay d'ey alfukaarey da yawey se. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo.» 	 Huan, na lou ua buh na lak chiang un na lounawl jul uh la vek kei un, a sang leng na zong ding uh ahi kei: mi genthei leh gamdang mi adin na hawi sak ding uhi: Kei TOUPA na Pathian uh ka hi, chiin, chiin.


Ay go ga lordi mo ka ne boro kulu kaŋ na sanno wo barmay, kal i ma dubi fo kaa a koy fuwo gaa, i m'a sinji ka bora sarku a gaa beene. Naŋ mo a fuwo ma ciya salanga woodin sabbay se. 	 Thupiak ka bawl laia, kuapeuhmahin hiai thu a suklamdan leh, a in akipan inkam dohkhiak hi henla, huaiah amah dopkang touh leh hendenin om hen; hiai jiakin a in ekvuma bawl hi hen;


Ma hangan Rabbi se. Ma gaabu, A ga ni bina gaabandi mo. Oho, ma hangan Rabbi se. 	 TOUPA ngak nilouhin; hat takin om inla, na lungtang kihih hangin; ahi, TOUPA ngak nilouh in.


Yaadin gaa, mate no a ga bara nd'a, nya-izey? Waati kaŋ araŋ ga margu care banda, boro fo kulu gonda zabura fo, wala dondonandiyaŋ fo, wala bangandiyaŋ fo, wala ciine waani fo, wala a feeriji fo. Wa naŋ hay kulu ma te jina-koyyaŋ se. 	 Unaute aw, bang chih ding a hita dia leh? Na hongkikhop un, phatna la hiam, thu kihilh hiam, theihsakna thu hiam, pau theihlouh hiam, hilhchetna hiam na nei chiat jel ua. Bangkim bawlhoihna dingin hih hi hen.


Iri ne iri ga kande iri dumari boŋ-jina hamni, d'iri sargay kaŋ i ga sambu beene, da tuuri kulu dumi izeyaŋ, da reyzin hari, da ji wane, ka kaa alfagey do, ka koy iri Irikoyo windo ra. Iri laabo zakka mo iri ga kand'a Lawi borey do, zama ngey, Lawi borey no ga zakka ta laabo birney kulu ra, nangey kaŋ iri ga far. 	 Huan i tangbuang mek masapen u leh, i vei thillatte uh leh, sing chiteng gah, uain leh thau, i Pathian uh ina dantante ah, siampute kiangah i tawi ding uh; huan i loumaa sawm-khatte Levi mite kiangah; amau, Levi miten lah, i singtang khopi tengteng uah sawm-khat a la ngal ua.


I ga gomni bana nda laala no, wala? Zama i na guusu hirrimi fansi ay fundo se. Ma fongu mate kaŋ cine ay kay ni jine nd'a, Zama ay ma gomni sanni salaŋ ni se i sabbay se, Ay ma ni futa hibandi ka kaa i boŋ mo. 	 Gilou thil hoih ditna hia hi ngei? amau lah ka khaa dingin kokhuk a tou ngal ua. Amau akipana na hehna heimang ding leh amaua dia thil hoih gen dinga na maa ka din sek theigigein.


Ay Bulos, ay ya Almasihu Yesu diya no Irikoy miila do, fundi alkawlo boŋ kaŋ go Almasihu Yesu ra. 	 Paul, Kris Jesua hinna om chiamna thugenna lama Pathian deihdana Kris Jesu sawltakin,


Boro kaŋ na nga baaba wala nga nya wow, haciika i g'a wi. 	 Huan kuapeuhin a pa hiam, a nu hiam hamsiatlohta leh sihsak ngeingei ding ahi.


Han din hane ni ga ne: «Ya Rabbi, ay ga saabu ni se, Zama baa kaŋ ni te ay se bine, Ni futa ye ka bare, ni g'ay bina yeenandi mo. 	 Huai ni chiangin hichi bangin na chi dinga. TOUPA aw, kipahthu ka hon hilh hi; ka tungah na hehta mah lechin, na hehna lah a daita, nang honkhamuante neive.


Gallo ra, kala kurmu kaŋ cindi, I na birni meyo kar ka bagu-bagu. 	 Khopi ah siatna nutsiatin a oma, a kulh kongkhak lah vuak siatin a omta.


Kal i na ngey jindey sambu ka ne: «Ya nin Irikoy Izo! ifo k'iri zaa da nin! Ni kaa ne nooya k'iri gurzugandi za alwaato mana to, wala?» 	 Huan, ngaiin, amau tuh, PAthian Tapa, kou leh nang bang ahia i kizolhna? Hun chiam tun maa kou honggawl dia hiai a hong pai na hi maw? chiin, a kikou ua.


Waato kaŋ Yesu goono ga koy Urusalima, kal a gana ka bisa Samariya nda Galili ra. 	 Huan, hichi ahia, Jerusalem khuaa a pai sin lai in, Samari leh Galili gam a kheng a.


Daahir, mate kaŋ cine wayboro kaŋ ga amaana ŋwa ga nga kurnyo naŋ, Yaadin cine no araŋ n'ay amaana ŋwa, ya Israyla dumo. Yaadin no Rabbi ci. 	 Ji khem hatin a pasal a angkawm san bangin, Aw Israel inkote aw, honna khem neita ve ua, chih TOUPA thu pawt ahi.


Hano din hane boro boobo ga ne ay se: ‹Rabbi, Rabbi! Ni maa ra no iri na annabitaray te. Ni maa ra no iri na follayyaŋ gaaray, ni maa ra mo no iri na dabari goy boobo te. Wala manti yaadin no?› 	 Huai ni chiangin mi tampiin, Toupa, na minin thute ka gen ua, na minin dawite ka delh khia un, na minin thil lamdang tampi ka hih jel uh hi lou hiam? a chi ding ua.


I tun za Kades kwaara, i goono ga dira. Kala Israyla izey jama kulu to Hor tondo do. 	 Huchi in Kades a kipan in a pawt ua; Israel suante, mipi tengteng in Hor tang a vapha uh.


da Yahuta, Kariyoti bora kaŋ bare ka Yesu amaana ŋwa. A kaa fu fo ra. 	 leh a mansapa Juda Iskariot te bang ahi uh. Huan, in ah a paita.


Kala day boro kulu ma nga goray te mate kaŋ Rabbi n'a no, mate kaŋ a go d'a waato kaŋ Irikoy n'a ce. Yaadin no ay go ga lordi ka ne Almasihu margey kulu ra. 	 Abang abang hileh, Toupan mi chih kianga a piak bang chiat leh, Pathian in mi chih a sap laia a omdan bang chiatin om heh. Huchibangin saptuam pawl tengteng ah ka hikip hi.


Guusuyaŋ ne: ‹A si ay ra.› Teeku ne: ‹Manti ay banda no a go.› 	 Tui thukin, Ka kiangah a omkei, a chi a.


Feej'ize fa ni ga salle susubay haray, afa mo ni ga salle wiciri kambu. 	 Belamnou khat zingsang in na lan ding ua, khat nitaklam in na lan ding uh:


Ya ay Irikoyo, ay farhã ga ti ni miila teeyaŋo, Daahir, ni asariya go ay bina ra.» 	 Kikhopna thupitak ah diktatna thu hoih ka tangkoupiha; Toupa aw, ngaiin, ka kam ka it kei ding chih na thei hi.


A ciya mo, waato kaŋ Dawda go nga windo ra ga goro, kala Dawda ne annabi Natan se: «Guna, ay go sedre fu ra da goray, amma Rabbi sappa sundurko go daabuleyaŋ ra.» 	 Huan hichi ahi a, David a ina a om laiin jawlnei Nathan kiangah Davidin, Ngaiin, kei sadar sing in ah ka oma, himahleh TOUPA thukhunna bawm puanjak nuai maimahah a oma, a chi a.


Boro kaŋ go tamtaray ra ga fun kambe nda waasi. A si bu kasu ra, a si jaŋ ŋwaari mo. 	 Sal pimang kintaka khahin a om dinga, a an a omlou kei ding.


Ni binde, ya bonkoono ay jine bora, ay ga ni ŋwaaray ni ma maa sohõ, naŋ mo ay ŋwaarayyaŋo ma ciya tayaŋ hari ni do. Ay ga ni ŋwaaray, ma si naŋ ay ma ye hantumkwa Yonata kwaara koyne, hal ay ma si koy bu noodin.» 	 Aw, ka pu, kumpipa ngaikhiain, ka hongen ahi, ka ngetna na sang in, ka honngen hi; laigelhmi Jonathan in ah honkiksak nawn het ken, huai lai ah ka si kha ding hi, a chi a.Huan, kumpipa Zedekiain thu a piaa, huan Jeremia bel ngakmi huang singah a tangsaka, tanghou bawlmite kongzing akipan ni tengin tanghou beu khat, khopia tanghou a om lai siah a pia ua, huchibangin Jeremia bel ngakmi huang sungah a om nilouh hi.


Nga din, bora, windikoyo fatta ka koy i do. A ne i se: «Abada, ay nya-izey, ay g'araŋ ŋwaaray, wa si goy laalo te ya-cine. Za kaŋ boro wo go, a kaa ay windo do, wa si saamotaray goy woodin te. 	 Huan, inneipa a kiang uah a vapawta, a kiang uah, Hilou e, ka unaute aw, hichi tela gilou jaw hih mahmah kei un; hiai mi ka mikhual ahi hi, hichibanga thil haihuai mahmah ahihleh hih lou e.


Bonkoono ziji ka koy Rabbi windo do, nga nda Yahuda boro fo kulu, da Urusalima gorokoy, da alfagey, da Lawi borey, da jama kulu, ibeeri gaa, ikayna gaa. A na sappa tira kaŋ i gar Rabbi windo ra din sanney kulu caw i hangey ra. 	 Huan, kumpipa leh Juda mi tengteng leh Jerusalema mi tengteng te, siampu leh Levite, mipi tengteng a lian a neuin TOUPA in ah a hoh tou ua; TOUPA ina a muh khiak uh thukhun bua thu tengteng a bil ua jakin a sim hi.


To, iri mo, kal iri ma maa kaŋ araŋ na zunubi bambatey din kulu te, wala? Araŋ na naanay feeri iri Irikoyo gaa kaŋ araŋ na mebarawey wayborey wo hiiji.» 	 Ahihleh hiai gilou mahmah khawng hih dingin, numei lamdangte kitenpiha i Pathian tunga talek dingin, na thu honjui ding ka hi umaw?


Ya Rabbi, ay goono ga ni ŋwaaray no, ma faaba! Ya Rabbi, ay goono ga ni ŋwaaray no, Ma albarka daŋ! 	 TOUPA aw, hehpih takin hondam inla. TOUPA aw, hehpih takin vangphatna honsawlin.


A na malaykey sinji fu hinkanta bindo ra haray. I fatey go ga salle, hala afa fata ga tuku cinaro gaa, afa mo fata ga tuku cinaro gaa kambu fa ya-haray. I fatey ye ka care kubay mo fuwo bindo ra. 	 Huan, Cherub te in sunggil jaw ah a koih a; huan, cherubte kha a kijak a, khat kha in bang langkhat lam ava khoih a, huan, cherub khat pen kha in leng bang langkhat a khoih sama; huai in lai takah a kha u leh a kha uh a kikoih uh.


Simbarkoy mo, ay g'i ciya borey kaŋ yaŋ ga cindi. Borey kaŋ yaŋ i n'i gaaray nangu mooro mo, Ay m'i ciya dumi gaabikooni. Rabbi mo no g'i may Sihiyona tondo ra ne ka koy jina hal abada. 	 Khebai bel a si valin ka bawl dinga, gamla pia delh mang bel nam hat takin na bawl ding: tuban siah Zion tangah khantawnin TOUPAN a tunguah vai a hawm ding.


Waato kaŋ Yesu maa woodin, a tun noodin ka furo hi ra ka koy saaji fo ra waani. Waato kaŋ borey margey maa, i fun kwaarey ra k'a gana ce gaa. 	 Huan, Jesun huai a jak in, hiai akipan longin gamkeu lamah a pai tuamta a. Himahleh, mipin a jak tak un khua a kipan khea paiin a juita ua


Sanda hawyaŋ kaŋ ga zulli ka koy gooro batama ra, Yaadin cine no Rabbi Biya n'i no fulanzamay. Yaadin cine mo no ni na doŋ borey candi nd'a, Zama ni ma maa kaŋ gonda darza te ni boŋ se. 	 Guama gan paisukte bangin Toupa Khain amau a khawlsak a: huchibangin, min thupi tak na kibawl na dingin, na mite na pi hi, chiin.


Araŋ mo, wa naŋ haŋ kaŋ araŋ maa za sintina ma goro araŋ ra. Da haŋ kaŋ araŋ maa za sintina goono ga goro araŋ ra, araŋ ga goro Izo da Baabo mo ra. 	 Nou jaw, a tunga kipana na jak uh, noumau ah om sak gige un. Huai atunga kipana na jak uh noumaua a om gige leh, nou leng Tapa ah Pa ah na om gige ding uh.


Ya Rabbi, ni ga suuru nda hayey din no? Ni ga dangay, ni g'iri taabandi mo kal iri hino me no? 	 Ka in siangthou uleh ka in kilawm tak uh, ka pipute un nang a honna phat jelna uh, meia hal ahi; ka thil deihhuaite tengteng ulah hihsiatin a omvekta ngala.TOUPA aw, huai thilte-ah na kidek thei sin ahia? Na dai nilouhin non hihgenthei nilouh sin ahia?


Irikoy gaa, nga kaŋ ay n'a sanno sifa, Irikoy gaa no ay de, ay si humburu. Ifo no Adam-ize ga te ay se? 	 Nitumin ka thute a la kawi ua: a ngaihtuahna tengteng tuh ka hatlouhna ding lam ngen ahi.


A banda, kala Suleymanu na galley kaŋ yaŋ Hiram n'a no cina, ka Israyla izey daŋ i ma goro i ra. 	 Huramin Solomon khua a piakte Solomon in a bawl a, Israel suante a omsak hi.


Uriya ne Dawda se: «Sundurko da Israyla nda Yahuda goono ga goro kuuru-fu yaŋ ra. Ay jine bora Yowab mo d'ay jine bora tamey go wongu marga ra batama kwaaray gaa. Ay wo binde, ya koy ay kwaara ka ŋwa ka haŋ ka kani nd'ay wande? Ay ze da ni fundo, ay si woodin te.» 	 Huan, Uria in David kiang ah, Pathian bawm te, Israelte leh Judate aidakbuk ah a om ua, huan, ka pu Joab leh ka pu mite gamlak ah a kikulh ua; kei ka in ah ka pai in ka ne in ka ta in, ka ji kiang ah ka lum sam ding maw? Na hinna leh na kha hinna louin ka gen hi, huai zaw ka hih het kei ding, a chi a.


A g'a taŋ a ma koy hala beena me, A maliyaŋo mo go ga koy hala ndunnya jabo me. 	 Van pumpi nuaiah huai tuh a sawlkhiaa, huan a khophia lei tawpnate tannin.


Bilatos binde ne i se: «Wa konda araŋ bumbey k'a ciiti araŋ ciito boŋ.» Yahudancey ne a se: «Iri sinda fondo iri ma boro wi.» 	 Huan, Pilatin a kiang uah, Nou pi unla, na dan bang un a thu vaihawmsak un, a chi a. Judaten a kiangah, Kou thuin kuamah hihlup dan ahi kei, a chi ua.


Noodin Babila isey me gaa no iri goro, Iri ga soobay ka hẽ mo, Waati kaŋ cine iri fongu Sihiyona gaa. 	 Babulon lui gei khawngah huailaiah i tu-a, ahi, i kap jela, Zion i ngaihtuahin.


I go no, jirbi taacanta hane i tun za susubay da hinay, nga mo tun diraw se. Waybora baabo ne nga anzura se: «Ma ni bine kaanandi da ŋwaari koyne, gaa no araŋ m'araŋ fonda gana.» 	 Huan, hichi ahi a, a ni li niin jingkhangin a thou a, amah belpawt tumin a thou a; huan, nungakpan a makpa kiangah, Tanghou tawmchik bek nein na lungtang hihhalh tadih inla, huai khit chiangin na paina kei dia, achia.


Hari laaley wo dumi kulu no ga fatta boro bina ra ka boro ziibandi.» 	 Hiai thil giloute tengteng tuh sung lama kipanin a hongpawt a, mihing a hihnin nak, a chi a.


D'araŋ ga ba care, woodin do no borey kulu ga bay kaŋ araŋ ya ay talibiyaŋ no.» 	 Na kiit uleh, mi tengtengin ka nungjuite nahi uh chih huai ah a thei ding uh, a chi a.


I na banda bare ay gaa, manti nda moyduma bo, baa day kaŋ ay n'i dondonandi nda anniya, ay ga soobay k'i dondonandi. Kulu nda yaadin i mana hanga jeeri ka dondonandiyaŋo ta. 	 Kei lam hongnga louin a dek sah uh a honngat ua, tawlnga lou hialin sinsakta mah leng, sinsakna lasawn dingin a ngeingaih ngal kei uh.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Sohõ binde, ay ga Yakuba fattandi ka kaa tamtara ra, ya ye ka kand'a, ay ma suuji cabe Israyla dumo kulu se. Canse g'ay di mo koyne ay maa hanna sabbay se. 	 Huaijiak in TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Tun zaw Zakobte omdan ka hei dinga, Israel inkuan pumpi tungah zah ka ngai ding, ka min siangthou gum in ka thikthu ase ding.


A kambey ga hima wura korbayyaŋ kaŋ gaa i na topaz* tondiyaŋ daŋ. A gunda sanda cebeeri hinje no kaŋ ga nyaale, Kaŋ i taalam da safir tondiyaŋ. 	 A khutte dangkaeng zungbuh beril suangmantam siatna bang ahi: a pumpi saihaa bawl saphir suangmantama luan bang ahi.


Boro izo, ay na ni ciya batuko Israyla dumo se. Woodin se binde, waati kulu kaŋ ni maa ay me sanno, ma kaseeti i gaa d'ay sanney. 	 Mihing tapa, Israel inkote vilpain nang ka honsep ahi; huchiin ka kama thu na za dinga, kei sikin amau vauna na pe ding hi,


Ya araŋ goy laalo teekoy kulu, wa fay nd'ay, Zama Rabbi maa ay hẽeno jinda. 	 TOUPAN hehpihna ka nget lah a ngaikheta a; TOUPAN ka thumna tuh a kipahpih ding hi;Hondoute tengteng tuh a zahlak un a mangbang mahmah ding ua; a kik nawm ding ua, thakhatin a hongzahlak guih ding uhi.


Ay na boro laaley hinjey ceeri-ceeri, K'a duure hamay ka kaa a hinjey game ra. 	 Diktatlou mi haijek ka hihtana, huan aha akipan a samat ka khahsak.


A ciya, Bonkoono Yosiya mayra jiiri way cindi ahakkanta, kala bonkoono na hantumkwa Safan, Azaliya ize, Mesullam ize donton a ma koy Rabbi windo ra. A ne: 	 Huan, kumpipa Josia a lal kum sawm leh kum giat kumin hichi ahi a, kumpipan Mesullam ta Azalai tapa lai gelhmi Saphan a sawl a,


Iri mo g'araŋ yaamar, nya-izey, araŋ ma kaseeti borey kaŋ yaŋ goono ga hawfunay goray te gaa. Araŋ ma bine kulu kaŋ ga humburu gaabandi. Wa londibuuney gaa. Wa suuru nda boro kulu. 	 Huan, unaute aw, kon hasuan uhi, danbangloua omte hilh unla, lungkete hasuan unla, hatloute panpih unla, mi tengteng lakah thuakzou takin om un.


A ne nga fu-nyaŋo se: «D'ay jine bora go annabo kaŋ go Samariya do, doŋ a ga jiraytara ban a gaa.» 	 Huan, aman a pi kiangah, Ka pu Samari khua a jawlnei ma ah va hoh leh chi nang e! a phak na hihdam mai ding hi a, a chi a.


Ahab ne Iliya se: «Ni n'ay kaa taray nooya, ya nin ay ibara?» Iliya tu ka ne: «Ay na ni kaa taray no, zama ni na ni boŋ neera goy laalo teeyaŋ se Rabbi jine. 	 Huan Ahabin Elija kiangah, "Na hong mu ta maw, ka melma pa? " achi a. Huan, aman a dawnga, "hon mu ta kei ve, Toupa mitmuh a thil hoihlou hih dinga kizuak hive chin".


Amma i Irikoyo moy go Yahudancey arkusey gaa. I man'i ganji mo, hala sanno ga kaa ka to Dariyus do. Waato gaa no i ga tuyaŋo te tira ra muraado wo boŋ. 	 Himahleh Juda upate tungah a Pathian uh mit a tu a, a thu Daria kianga a hongtuna, huai tungtang laikhaka dawnna a hongkil nawn masiah, amaute a khawlsak kei uhi.


A ne arkusey mo se: «W'iri batu neewo, hal iri ga ye ka kaa araŋ do. Guna, Haruna nda Hur go araŋ banda. Boro kulu kaŋ gonda kalima hari ma kaa i do.» 	 Huan upate kiangah, Hiai laiah honna ngak unla, na kiang ua ka hongpai nawn matan in: huan, ngai un, Aron leh Hur na om pih uhi: mi kuapeuhin thubuai bangpeuh hih ding na na neih uh leh, amah amau kiangah hong hen, a chi a.


i kulu furo ihinka-hinka Nuhu do hiyo ra, alboro nda wayboro, mate kaŋ cine Irikoy ci Nuhu se. 	 Pathianin Noa kianga thu a piak bangin, a nu leh a pa chiat, a kop kopin, Noa kiangah longah a luta uh.


Alfa Fineyas, Eliyezar izo, nga nda koyey bare ka ye. I fay da Ruben da Gad izey. I fun Jileyad laabo ra ka ye ka koy Kanaana laabo ra. I kaa Israyla izey do haray ka kande baaru. 	 Huchiin siampu Eleazar tapa phinehas leh mi lianpawl Reuben suante leh Gad suante kiang akipanin Gilead gam akipan Kanan gam lamah Isreal suante kiang lamah a pai nawn ta ua, thu a va tun nawn uh.


Alfaga ma feeji gaaro walhã hina k'a sambu, da kunkuni fo mo kaŋ sinda dalbu, da maasa fo kaŋ sinda dalbu, k'i kaa cilla ra. A m'i daŋ Nazir bora kambe ra, a cabuyaŋo banda. 	 Huan, siampuin belampa liang huanmin leh bawma silngou sohlouh tanghou khat leh silngou sohlouh tanghou pek pa khat a la dinga, Naziritmiin a kihihtuamna lua a met khitin a tawisak ding:


I kulu afolloŋ no, ganda laabo ra no i ga kani, Nooni no g'i daabu. 	 Vutlak ah kibangin a lum ua, thanin a pumtuam hi.


Zama Rabbi do no ay du woone kaŋ ay n'araŋ no, kaŋ ga ti: Cino kaŋ ra i na Rabbi Yesu nooyandi, a na buuru sambu. 	 Ka thu honhilh sawn Toupa kianga kipana ka muh ahi a, huchia Toupa Jesun matsaka a om jana, tanghou a laka,


Ma si naŋ borey kaŋ yaŋ i kankam ma ye ka kaa haawi ra. Ma naŋ alfukaaru nda moori ra gorokoy ma ni maa sifa. 	 Aw, nuaisiahna thuakte zahlakin kihei kei uhenla: genthei leh tagahten na min phat uhen.


Ya Rabbi, ma maa ay adduwa, Ma hanga jeeri ay hẽeno mo se. Ma s'ay hẽeno dangay, zama ay ya yaw no ni do, Boro kaŋ kaa ka zumbu no, Sanda ay kaayey kulu cine za doŋ. 	 Aw, hiai a kipan ka pawta, ka omlouh paisuak vengveng main, ka halh nawnna ding in honhawi in.


«Ma koy fu ka dede hayey wo kaŋ yaŋ Irikoy te ni se.» Nga mo na nga koyyaŋo te ka hayey kaŋ Yesu te nga se dede kwaara kulu ra. 	 Himahleh, Jesun, Na in ah pai inla, Pathianin nang dia thil a honhihsak a thupidan vahilh in, chiin a sawl khia hi. Huchiin, a paia, khopi sung tengteng ah Jesun amah adia thil a hihsak thupidan a tangkou pihta hi.


Wala baa Hirodus mo, zama a n'a yeti iri do. Guna mo, a mana hay kulu te kaŋ to buuyaŋ. 	 Herodin leng a mu sam kei; i kiang uah a honsawl nawnta ahi; ngai un, sihna khop hial bangmah a hih kei hi.


To, da annabi salaŋ Rabbi maa ra, da haya kaŋ a ci din mana to, wala a si kokor ka to mo, kulu haya din ga ti wo kaŋ Rabbi mana ci no. Amma annabo din no k'a ci da farrati. Ni ma si humburu bora din. 	 Jawlneiin TOUPA mina thu a gena, a thil gen pen a hongtun keia a lohchin kei leh, huai tak ahi, TOUPA gen louh; jawlneiin kiuangsak takin a gen mawkmawk ahia, amah na kihta ding uh ahi kei, a chi a.


Dooni. Dawda baytu fo no. 	 Pathian aw, ka lungtang a kip hi; la a sa ding, ahi, phatna la ka sa ding, ka thupina ngeiin.


Bilatos ne alfaga beerey da borey marga se: «Ay mana di taali kulu bora din do.» 	 Huan, Pilatin siampu liante leh mipite kiangah, Hiai mi tungah bangmah khelhna ka mu kei, a chi a.


Yaadin cine no Yehu na Baal dagu Israyla ra k'a halaci nd'a. 	 Huchibangin Jehuin Israel gam akipan Baal a hihmang.


Gaa no Yesu ne a se: «Ma ni takuba ye nga nango ra, zama boro kulu kaŋ ga takuba sambu, nga mo takuba do no i g'a halaci. 	 Huan, Jesu'n a kiang ah, Na namsau a koihna ah koih nawn in, namsau pan peuhmah tuh namsau mah a a sih ding jiak in.


A ciya mo, waato kaŋ Rahila na Yusufu hay, kala Yakuba ne Laban se: «M'ay sallama ay ma ye fu ay laabo ra. 	 Huan, hichi ahia, Rakil in Joseph a neih nungin Jakob in, Laban kiangah, kei ka omna ngei ah, ka gam lam ua ka pai na dingin hon paisak ta in aw.


Niine waygu no ni ga te taafe fo gaa. Ni ma te niine waygu koyne taafa kaŋ ga margu nd'a meyo gaa, i niiney ma care guna. 	 Puanjak khatah vang sawmnga na bawl ding, a nihna kithuahnaa om, puanjak mongah vang sawmnga na bawl ding; huchia bangte a kimat chiat theihna ding un.


A na nooyaŋo salle Mowab bonkoono Eglon kambe ra. Eglon mo boro no kaŋ ga warga gumo. 	 Huan, Moab kumpipa Eglon kipahman a vapiaa: Eglon bel mi thau tak ahi.


Ay baakwa ga hima jeeri wala ŋwe ize cine. Guna, nga ne ga kay iri cinaro banda, A goono ga niigaw funey gaa, A go g'ay fonnay finetar gaa. 	 Ka ngaihnou jaw zuktal hiam sakhi tuaiilai bang ahi: Ngaiin, ka kulhbang nung lam uah a dinga, tohlette ah a ena, a nannate ah amah a kimu sak.


Woodin se no a arwasey ga halaci a kwaara fondey ra. A wongaarey kulu mo ga dangay han din hane. Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. 	 Huchiin huai niin a tangval honte kongtual ah a puk ding ua, agalkapmi tengteng a mangthang ding uh, chih sepaihte TOUPA thu pawt ahi.


Araŋ ganayaŋ baaro to boro kulu do. Ay binde goono ga farhã araŋ se. Amma ay ga ba araŋ ma ciya laakalkooniyaŋ ihanno ciine ra, araŋ ma ciya ihannoyaŋ mo ilaalo ciine ra. 	 Na omdan uh mi tengteng lakah a thangkheta ngala. Huaijiakin noumau tungthu ah ka kipak ahi; a hihhangin, hoih lamah na pil ua, gilou lamah na pil louh uh ka deih ahi.


Tondi boŋ hansi mo, zama a ga gooye, amma a ce camsa mana fay. A ga harram araŋ se. 	 Huan, zupi, eknel a hai na a, a hihhang in a chin a kat louh ziak in; nou ding in a nin ahi.


Ni ne mo iri, ni bannyey se: ‹Araŋ ma kand'a neewo, zama ay ma di a ay mo ra.› 	 Huan, nang, na sikhate kiangah, amah pen ka mit a ka muh theihna dingin ka kiangah honpi suk un, na chi a.


Yesu ne i se: «Araŋ no ga ti borey kaŋ yaŋ g'araŋ boŋ adilandi borey jine amma Irikoy g'araŋ biney bay. Zama haŋ kaŋ borey ga beerandi ya fanta hari no Irikoy do. 	 Huchiin, aman, a kianguah, Mi mitmuha kisiam tangsak na hi uh, himahleh, Pathianin na lungtang uh a thei a; mihing laka a pahtawi uh Pathian mitmuhin kihhuaipi ahi ngala.


Zebul na diyayaŋ donton Abimelek gaa Torma ra. A ne: «Guna, Ebed izo Gaal da nga nya-izey, ngey neeya, i kaa Sekem. I goono ga birno kulu daŋ i ma murte ni gaa. 	 Huchiin gitlouh pilin, Abimelek kiangah, Ngaiin, Ebed tapa Gaal leh a unaute Sekem ah a hong ua; huan, ngaiin, na tunga helpih tumin khuaa mite a hasuan.


Amma ŋwaari tiŋo go boro toonantey se, kaŋ yaŋ i waati kulu goyey do i doona lasaabuyaŋ ka ihanno da ilaalo fayanka. 	 An gum bel piching ading ahi, huaiten a zat gige jiak un sia leh pha theichian dingin a theihtheihnate uh tuh a sin zongsangta uhi.


Iway cindi taacanta na Mattitiya di, da nga izey da nga nya-izey, i boro way cindi hinka no. 	 Sawm leh liveina Matithi tungah, a tapate leh a unaute sawm leh nih;


Amma Ihanna da Adilitaraykoyo, araŋ wang'a, hal araŋ ŋwaaray ka ne i m'araŋ no boro-wi fo. 	 Mi Siangthou leh Dik na deih kei ua, tualthatpa na kiang ua piak na ngen zota ua.


Yaadin no Yasuwa na laabey kulu ŋwa d'a: tondey laabu, da Negeb* kulu da Gosen laabo kulu, da Safela kulu, da Gooru Beero, da Israyla wane tondey laabo, d'a tudey. 	 Huchiin Josuain huai gam tengteng, tanggam te, sim gam tengteng, Gosen gam tengteng, phai gam te, Araha te, Israelte tang gam te, a phai gamte uh toh a la veka;


I gonda dibbayaŋ kaŋ gonda naaji mo danga daŋ wane cine. I dibbey ra mo no i dabaro go kaŋ i ga borey maray d'a hala handu gu. 	 Huan aikam bangmai mei a nei ua, gu leng; huan a mei uah a thilhihtheihna uh, mihingte kha nga hihnatna ding a oma.


A na sundurko mo daŋ Irikoy nangora ra. A na daabuyaŋ kosaray taafa sarku, kaŋ ga seeda daŋyaŋ sundurko tugu, danga mate kaŋ Rabbi na Musa lordi nd'a. 	 Huan bawm biakbuk sung ah a tawilut a, khuhna puanzak a zak ta, theihpihna bawm a khuh hi; TOUPA'N Mosi thu apiak bang in.


Rabbi malayka mo bangay a se. Malayka ne a se: «Ya wongaaro, Rabbi go ni banda!» 	 Huan, Toupa angel a kiangah a hongkilaka, a kiangah, Nang mi hat hangsan, Toupa na kiangah a om hi, a chi a.


Man a alaamey beeray misa! Man a hino kaŋ ga dambarandi beeray misa! A mayra, mayray duumikoy no. A koytara mo zamana ka koy zamana no. 	 A chiamtehnate thupi hina mahmah e: a thillamdangte thilhihthei hina mahmah uh e: a gam khantawn gamahi a, a lalna a khang a khangin a om in.


da Bazlit izey, da Mehida izey, da Harsa izey, 	 Bazlit tate, Mehida tate, Harsa tate;


Amma kwaara jama fay ihinka, jara go Yahudancey banda, jara fo mo ye diyey banda. 	 Himahleh, khua a mipite a kilangta ua, a khenin Judate a gum ua, a khenin sawltakte a gum uh.


A ne i se: «Day, mate no kaŋ Biya _Hanno__ hino ra a ne a se Rabbi, kaŋ a ne: 	 Aman tuh a kiang uah, Bangchidan in ahia David in Kha a amah Toupa, a chih a.


Amma a ne i ma kande hamni. A n'a dooru kuso ra ka ne: «W'a taasu borey se i ma ŋwa.» Hasaraw hari mo si kuso ra. 	 Huan, aman, tangbuang honla dih ua, a chi a. Huan, huai bel ah a kha a; hiai mite nek dingin hon suakkhe dih ua, a chi a. Huchiin belah lauhuai bangmah a omta kei.


I boro kulu na nga bora wi, Suriyancey binde zuru. Israyla borey go g'i gana. Suriya bonkoono Ben-Hadad mo zuru ka yana bari boŋ, nga nda bari-kari fooyaŋ. 	 Huan, a bitum chiat uh a vathat ua; huchiin Suriate a taikekta ua, Israelten a delh uh; huan, Suria kumpipa Benhadad sakol tunga tuangin sakol tungtuang mite toh a tai kheta hi.


kulu bora koy te jiraykooni. A ga ziibi. Alfaga ma si jaŋ ka ci a se kaŋ a ziibi. Dooro go a boŋo gaa. 	 Mi phak ahi a, a nin ahi; Siampu in a sian louhna a phuan ngeingei ding ahi, a phakna a lu ah ahi.


Misira bonkoono mo na Yehowahaz nya izo Eliyacim didiji bonkooni Yahuda nda Urusalima boŋ. A n'a maa barmay ka daŋ Yehoyacim. Neko n'a nya izo Yehowahaz sambu ka kond'a Misira. 	 Huan, Aigupata kumpipan a unaupa Eliakim Juda leh Jerusalema kumpipa dingin a bawla, a min Jehoiakim chiin a khen sak hi. Huan, Nekoin a unaupa Jehozhaz Aigupta gamah a pi hi.


A na nga hangawey donton k'i say-say. Oho, a maliyaŋ booba no, ka n'i kar ka say mo. 	 Huaitakin, TOUPA aw, na tai dinga, na naka hu pawtin a mut ek jiakin, tui luannate a hongkilanga, leilung kingaknate hihlatin a omta hi.


Ni m'i dondonandi farilley da asariyey. Ma fondo kaŋ i ga hima ka gana da goy kaŋ i hima ga te cabe i se. 	 Thusehte leh dante amau na chil dia, a paina ding lam uh na ensak dia, a nasep ding uh toh.


Boro kulu mo kaŋ mana kaa, hala jirbi hinzanta, laabukoyey da arkusey saaware ka ne i g'a mayray haro ta, i ga bora bumbo mo waasu ka kaa tamtaray izey jama ra. 	 Huan kuapeuh ni thum sunga hongpai lou, lalte leh upate thu bang jelin, a van tengteng laksak ahi dinga, amah mah saltanna omkhawmte akipana tuamkoih ahi ding.


Ay wo duma, Abolos mo na dumaro haŋandi, amma Irikoy no ka naŋ a beeri. 	 Ken ka suana, Apolloin tuiin a vaka, himahleh Pathianin a khang sak ahi.


Amma iri cimandi kaŋ Rabbi Yesu gomno do no iri du faaba, sanda mate kaŋ cine ngey mo du a.» 	 Amau gintak bangmahin eiten leng Toupa Jesu hehpihna jiaka hotdam ding hiin i kigingta ngal ua, a chi a.


Ni tuuri-nyaŋey kulu da ni fari nafa kulu ga ciya do izey wane. 	 Na thei kung tengteng uh na lei gah uh khaupe tan ahi ding uh.


A ciya mo, alwaato kaŋ i go dirawo ra, i go ga salaŋ, kala danji torko go, da danji bariyaŋ, kaŋ yaŋ n'i fay care. Iliya mo ziji alma haw ra ka koy beene. 	 Huan, a pai khawmkhawm ua, a houlim lai un hichi ahi a, ngaiin, mei kangtalai leh mei sakolte a hongkimu guih ua, a kikal ua kigolh in a kikhensakta a; huan, Elija bel pingpeiin vanah a paitou ta hi.


Kaŋ i go fonda ra ga koy, boro fo ne a se: «Ay ga ni gana nangu kulu kaŋ ni ga koy.» 	 Huan, lampia a pai lai un, kuahiamin a kiangah, Na paina peuhah kon jui ding, a chi a.


da Cina, da Dimona, da Adada, 	 Kina te, Dimona te, Adada te;


Wala araŋ mana bay kaŋ bora kaŋ sinda adilitaray si Irikoy koytara tubu no? Wa s'araŋ boŋ darandi! Boro ziibey, wala tooru ganakoy, wala zina-teerey, wala aru-ci-way, wala aru-baay, 	 Ahihleh, mi diktatlouten Pathian Gam a luah kei ding uh chih na theikei ua hia? Khemin om kei un, kingaihhatte hiam, milim bete hiam, angkawmte hiam, mi hukte hiam, tohukte hiam,


Boro tajitara din ra fayanka si no: da Garekey no wala Yahudancey*, da dambanguyankoy wala boro kaŋ si dambangu, wala mebaraw, wala Sitancey _(danga mebaraw kulu koda)__, wala bannya, wala burcini. Amma Almasihu no ga ti hay kulu, a go hay kulu ra mo. 	 Huai ah tuh Grik mi leh Juda mi leh Juda mi, zeksum leh sumlouh, melmak mite, Skithia mite, bawite, bawiloute leng a om theih kei; Kris tuh bangkim hijawin, bangkim ah a om behlap lai hi.


Ay na ni saajaw saajo ra, koogay laabo ra. 	 Gamdai ah ka hontheitaa, khokhalna mahmah gamah.


Waato kaŋ Sawul bu, Baal-Hanan Akbor ize may a nango ra. 	 Huan Saul a sia, huchiin Akbor tapa Baal-hananin a sikin vai a hawm hi.


Basan tondo wo, Irikoy tondi kuuku no, Basan tondo, tondi kuuku yollo-boobo-koy no. 	 Tang sangtakte aw, Pathianin a omna dinga a tang deih, bangdia hajaa en. Ahi, Toupa tuh huailaiah khantawnin a om nilouh ding ahi.


Ya beeney, wa doon ka farhã, Zama Rabbi no ka te-goyo din te. Ya ndunnya guusuyaŋey, wa kuuwa, Ya araŋ tondi kuukey, Ya saaji tuuri zugu beerey, Da tuuri kulu dumi kaŋ go a ra mo, Wa kuuwa ka doon! Zama Rabbi na Yakuba fansa*, Hala nga darza ma bangay Israyla ra. 	 Vante aw, nuamsa takin lasa un, TOUPAN lah huaite a hihta ngala; lei nuailamte aw, kikou un, tangte aw, gamnuai leh a sunga sing om chiteng aw, lasa khe guih un: TOUPAN Jakobte a tantaa, Israelteah a kipahtawi sin ngala.


Kala Balak ne Balaam se: «Ifo no ni goono ga te ay se wo? Ay na ni sambu hala ni m'ay ibarey laali ay se, amma nin wo, ni na albarka daŋ i gaa no gumo!» 	 Huan, Balak in Balaam kiang ah, No'n bawldan bangchidan ahia? Ka melmate hamsiat ding in ka hon pi a, lah vual na zawl zo mawk ngal a! a chi a.


Hino Rabbi malayka kay fonda bindi ra reyzin kaley game ra, cinari yaŋ go kambu hinka kulu gaa. 	 Huan TOUPA angel grep huan umna kikal kuak ah a ding a,


Amma a talibey ra afo kaŋ goono ga kay noodin na nga takuba foobu ka alfaga beero bannya zafa k'a hanga kaa. 	 Huan, a kianga dingte laka mi kua hiamin a temsaua doka, siampu lianpen sikha a sata, a bil a sat khiak sak.


Waato kaŋ i kaa Urusalima, Almasihu marga nda diyey da arkusey n'i kubayni. Ngey mo na hay kulu kaŋ Irikoy te ngey do dede. 	 Huan, Jerusalem khua a tun touh uh saptuam pawlte, sawltakte, upaten a na kipahpih uh; huan, Pathianin amau zanga thil a hih tengteng khawng a gen uhi.


A na dugu tonyaŋ feema te mo da jitti bundu, a salleyaŋo kambe kar fo, a tafayyaŋo mo kambe kar fo. Kambey kulu ga saba, a kayyaŋo mo kambe kar hinka. Nga nd'a hilley kulu jabuyaŋ fo no i go. 	 Huan gimlim maitam singgi sing in a bwla: a dung lam tong khat ahi, a vai lam tong khat; kiptak a bawl ahi a; a san lam tong nih ahi; huai a a kibang vek uh.


Rabbi ga naŋ Misirancey ma nga bay. Misirancey mo ga Rabbi bay zaari woodin ra. Oho, i ga sududuyaŋ te da alman sargay da ŋwaari sargay care banda. I ga sarti sambu Rabbi se, i g'a toonandi mo. 	 Huchiin TOUPA Aiguptate theih a hita dinga, Aigupta miten huai ni chiangin TOUPA a theita ding uh: ahi, kithoihna leh thilpiakin a be ding ua, a tangtun lai ding uhi.


Zama boro kulu kaŋ ga te yaadin, danga i kulu kaŋ ga goy da adilitaray-jaŋay, ya fanta hariyaŋ no Rabbi ni Irikoyo se. 	 Huchibang thil hihmi, diktatlou taka hihmi tengteng TOUPA na Pathian uh theihin kihhuai ahi uhi.


Amma Kora, kaŋ i g'a asulo lasaabu Izhar ka koy Kohat ka koy Lawi, nga nda Eliyab izey Datan da Abiram, da Pelet izo On mo, Ruben kunda boro, ngey wo ka boro fooyaŋ candi. 	 Levi tapa Kohat, huai tapa Izar, huai tapa Kora pen Eliab tapate, Dathan leh Abiram leh Peleth tapa On, Reuben tate toh mite a pi ua:


Boro mo kaŋ n'a hamo ŋwa ma nga bankaarayey nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. Koyne, boro kaŋ g'a jifa jare, kal a ma nga bankaarayey nyuna. A ga harram kala wiciri kambu. 	 A sa ne peuhmah in a puante uh sawp ding uh ahi, nitak lam tan in a nin ding: huan, a luang lami in leng a puante a sawp ding ahi, nitak lam tan in a nin ding.


Yakuba ne: «Ya Irikoy, ay baaba Ibrahim wano; ya Irikoy, ay baaba Isaka wano, ya Rabbi kaŋ ne ay se: ‹Ma ye ni laabo da ni dumey do koyne, ay mo ga gomni te ni se›. 	 Huan, Jakob mahin, aw Toupa, na gam lamah leh na tanute kiangah pai nawnta in, huchiin ka honhih hoih ding, honchipa:


Amma alborey kaŋ yaŋ Musa nda Alfa Haruna kabu saaya kaŋ i na Israyla kabu Sinayi ganjo ra, baa afolloŋ mana cindi borey din ra. 	 Sinai gamdai a Israel mite Mosi leh siampu Aron in a simte khat lel leng a om ta kei.TOUPA'N, Gamdai ah a si ngeingei ding uh ahi, a na chi khin ta ngal a, Jephune tapa Kelep leh Nun tapa Josua loungal kuamah dam a omta kei uhi.


Doŋ day ay ma bay naŋ kaŋ ay ga du a, Hal ay ma to a karga do! 	 Aw amah ka muhna mun thei lengla, a tutna mahmah ah hoh thei leng aw!


Musa ne: «Ay ga ni ŋwaaray, m'ay cabe ni darza.» 	 Huan aman, Ka hon ngen hi, na thupina hon en sak in, a chi a.


Rabbi futu araŋ kaayey se gumo. 	 Na pipute uh tungah TOUPA nakpi takin a lungkimta kei hi, chiin.


A binde, han fo kaŋ a kaa noodin, a gana ka furo fuwo ra ka kani. 	 Huan, nikhat bel a va hoh leh, huai in chialah a va lut a, a lum a.


woodin sabbay se kala ay m'ay kalo faaba. I si ye ka ciya wongu kuyaŋ hari koyne. Alman da alman game ra no ay ga ciito dumbu. 	 huaijiakin ka belamte ka humbit ding; samat lel ahi nawn kei ding ua, belamte kalthu ka gensak ding.


Zama canse wo boro futay no, A si fay d'a bo, banayaŋ zaaro ra. 	 Mullitna lah mi thangpaihna ahi ngala; huchiin phulak ni chiangin a hawi kei ding hi.Tatna a limsak kei dinga; thilpiak tampi pe lechin leng, lungdamin a om kei ding hi.


Woodin se no ay g'araŋ kaa laabo wo ra k'araŋ catu laabu fo kaŋ araŋ wala araŋ kaayey mana bay ra. Noodin no araŋ ga may de-koy fooyaŋ se cin da zaari, noodin mo ay si gomni cabe araŋ se bo, baa kayna. 	 Huaijiakin ka gam akipan noute leh na pipute un leng na theih ngeilouh uh gamah ka hondelhkhe ding, huaiah sun leh janin pathian dangte na na sem ding ua, ka honhehpih sin ngal keia, chih TOUPA thu pawt ahi.


Ay go ga tira wo hantum Timotiyos se, ay izo no kaŋ ay ga ba gumo. Gomni nda suuji nda laakal kanay ma bara ni banda kaŋ yaŋ ga fun iri Baabo Irikoy d'iri Rabbo Yesu Almasihu do. 	 Ka ta deihtak Timothi kiang ah: Pathian leh Kris Jesu a I Toupa kianga kipan hehpihna, zahngaihna, lemna hong om hen.


«Ifo se no araŋ mana zunubi se sargay hamo ŋwa Nangoray Hananta ra, zama hari hanno no gumo. Woodin banda, Irikoy n'a no araŋ se, araŋ ma jama taalo jare ka sasabandiyaŋ te i se Rabbi jine. 	 Bang ding a khelh thoihna mun siangthou a nelou na hi ua? thil siangthou, mipte thulimlouhna po ding a TOUPA ma a lemna bawlsakna ding a nou a hon piak ahi ngal a?


Ya nin, waybora kaŋ goono ga goro hari boobey jarga, Nin, arzaka boobo koyo, ni bananta kaa, Ni zamba riiba neesijo me nooya. 	 Aw nang, tui tamna muna tengmi, sum leh pai hau mahmah, na tawpna a tungta, na hinna khau a kitanta hi.


Zama yaa no Rabbi ci: I n'araŋ neera yaamo, I g'araŋ fansa* mo manti nda nooru. 	 Toupan hichiin a chi ngala, Bangmahlou-a juak na hi ua; huchiin dangka lou-a tat na hita ding uh, chiin.


Ma si mooru ay, zama taabi ga maan, gaako si no mo. 	 Bawngtal tampiin honum suak ua: Basan gama bawngtal hat takten hon um suak dedup uhi;


Araŋ wandey d'araŋ ize kayney d'araŋ almaney ga goro laabo kaŋ Musa na araŋ no Urdun wo daranta din ra. Amma araŋ wo kaŋ ga ti soojey gaabikooney kulu da wongu jinayey, araŋ ga daŋandi araŋ nya-izey jine. Araŋ g'i gaa mo.› 	 Na jite uh, na ta neu chikchikte u leh na gan honte uh jaw Jordan lui gala Mosiin gamahonna piak ah a om ding ua; nou mi hat hangsante teng bel na galvan un nana pai masa ding ua, na unaute uh na panpih ding ua,


A ciya mo, jiiri hinkanta handu hinkanta, jirbi waranka hane, kala buru yuuma ziji Irikoy nangora seeda boŋ ka koy beene. 	 Huah, kum nihna kha nihna, huai kha ni sawmnih niin, hichi ahi, meipi meipi theihsakna biakbuk tung apat a tungkah sangta hi.


Ma ni baa fay ka zaban nangu iyye, wala baa ahakku, Zama ni si bay masiiba kaŋ ga te beena cire. 	 Sagih kiangah tantuan piain, ahi, giat ngei kiangah; leltunga bang gilou hongom ding ahia chih lah na thei ngal keia.


Waato kaŋ a go dum'izey sayyaŋo gaa, gurayze fooyaŋ kaŋ fonda jarga, curey mo kaa k'i ŋwa. 	 Huan, hichi a honghi a, a theh laiin a khen lampi sikah a kia a, vasaten a nezota ua.


Da ni na saamotaray te ka ni boŋ beerandi, Wala da ni na hari laalo fongu, Kala ma ni kambe dake ni meyo gaa. 	 Na kiletsaka haitaka na gamtat leh, ahihkeileh ngaihtuahna gilou na neih leh, na kam tungah na khut koih in,Nawitui peiin mokhon a omsaka, nak hekin sisan a suahkhe sak: huchimahbangin thangpaihna paisuakin kilaina a omsak hi.


Zama Musa jin ka kunda hinka nda jara no ngey wane tubu, Urdun daaranta. Amma a mana Lawi kunda no tubu fo i ra. 	 Mosiin nam nih leh nam kimkhatte Jordan galah a gouluah ding uh a napeta ngala; Levi chite bel a lak uah gouluah ding a pe tei kei hi.


I ma waasu ka kaa ka hẽ iri se hal iri moy ma mundi dooru, Iri mo-kuurey ma hari bambari. 	 Hongkin uhenla, hongkah khum peuhmah le uh, ka khitui a luana, i mitte ua tui a pawt theihna din.


Nin, ya Rabbi, ni na ni hawo funsu, teeko n'i daabu. I yoole danga bidila hari bambatey ra. 	 Nang na huihin na mut nguta, tuipiin amau a khuhta hi; tui hatteah ngen bangin a tumta uhi.


Waato kaŋ Azuba bu, Kaleb ye ka Efrata hiiji, nga kaŋ na Hur hay a se. 	 Huan Azuba a sia, Kalebin amah dingin Ephrat a pia, huaiin Hur a neihsak hi.


«Araŋ tondo windanta bar-bare yaŋo wasa. Wa bare sohõ ka koy azawa kambe haray. 	 Hiai tang na vel sawt hun ta uh; mal lam zuan in kihei un.


Ni ma kataakey daabu nda wura, ma korbayyaŋ te da wura, zama i ma ciya bundu-gaarey sarkuyaŋey do. Ni ma bundu-gaarey mo daabu nda wura. 	 Huchiin singpekte dangkaengin na luan dinga, chiangtawnte adingin dangkaeng sikkualte a munte adin na bawl ding.


I na tirey daŋ diyayaŋ kambe ra k'i donton. Tirey ne i ma Yahudancey kulu halaci, i m'i wi k'i alandaaba, arwasey da arkusey, zankey da wayborey. I ma woodin te mo zaari folloŋ ra, handu way cindi hinkanta, a jirbi way cindi hinzanta hane, sanda Adar hando nooya. I m'i arzakey ku mo, wongu arzaka. 	 Huchiin, Adar kha, kha sawm leh nih a ni sawm leh thum ni mahmaha, ni khata, Juda mite tengteng a tek a khang naupang noute leh numeite hihgawp ding, that ding leh mangthang sak dingin, kumpipa bial sung tengteng ah dakin laikhakte a khak ua, a sum uh gallaka lak sak dingin.


A na Manna* gusam i se, Sanda beene hari cine, i ma ŋwa. A n'i no beene ntaaso. 	 A nek ding un manna a tunguah a zu saka, van buh tuh a kiang uah a pia hi.


Woodin yaŋ ga ti sargay feema hanandiyaŋ nooyaŋey, kaŋ Israyla jine borey kande zaaro kaŋ i na feema tuusu nda ji: nzarfu taasa tafo way cindi hinka, da nzarfu taasa guuso way cindi hinka, da wura kawra way cindi hinka. 	 Huan, maitam thau nilh nia Israel intekpente thillatte dangkasik kuang sawmlenih, dangkasik belhbu sawmlenih, dangkaeng keu sawmlenih ahi.


I si bakar, i goono ga boŋbeeray sanni te. 	 Amaute tuh amau thau-a umin a om ua, a kam un kisathei takin thu a gen jel uhi;


Zama i n'ay furu ka dugu ton de-koy fooyaŋ se, zama i m'ay zokoti nda ngey kambe goyey kulu. Woodin sabbay se no ay futa ga koroŋ nango din boŋ, hay kulu s'a ban mo. 	 Honpaisan ua, pathian dangte kianga gimlim a hal ua, a khutsuak ua a honhihheh jiak un hiai lai mun ah ka hehna nakpiin a kuang sina, a mawk mit sin kei hi.


Zama iri gonda baa Almasihu ra, da day iri g'iri naanay sintina yaari nda gaabi hala bananta. 	 Kris neite ina hita ngal ua, i ginna pen kipat na tuh a tawptan a kiptaka I vom hoih phot leh,


bora din koy ga Irikoy futay duvaŋo haŋ, wo kaŋ i dooru a dukuri gaasiya ra, i man'a gaabo zabu mo. I ga bora din gurzugandi nda danji da sufar* malayka hanney nda Feej'izo jine. 	 huaimi inleng Pathian hehna uain a dawn ding, huai uain tuh a thangpaihna noua bangmah toh hel louh hiala bawl ahi; huan angel siangthoute leh Belamnou muhin amah tuh mei lah katin hihnatin om in teh:


Ay g'araŋ ŋwaaray, hunkuna araŋ m'i farey yeti i se, d'i reyzin d'i zeytun* kaley, d'i windey, d'i noorey zangu ra kanandi fo, da ntaaso wane, da reyzin hari da ji waney, kaŋ araŋ goono g'i zamba nd'a.» 	 Pe nawn un, ka honngen ahi, a kiang uah, tuni mahmahin a loute uh, a grephuante, a oliv huante u leh a inte uh, a sum uh a seh jana leng, buhlehbal, uain, leh sathau amau akipan na phut khiak uh.


Danga wura korbay gursuna* niine gaa, Yaadin no wayboro sogo kaŋ sinda fayanka. 	 Vok nak sunga dangkaeng suang bangin, huchi bangin numei melhoih ngeltel na nei ahi.


I n'ay windi mo da konnari sanni, I goono ga yanje da ay sabaabu kulu si. 	 Huatna thuin honum suak ua, bangmahlouin a hondou uhi.


Yahudance alfaga beerey binde ne Bilatos se: «Ma si hantum Yahudancey bonkoono, amma ma hantum kaŋ nga no ne nga ga ti Yahudancey bonkoono.» 	 Huchiin, Judate siampu lianten Pilat kiangah, Judate Kumpipa, chiin, gelh ken; Judate Kumpipa ka hi, a chi, chiin, gelh jawin, a chi ua.


«Guna day mate kaŋ ni na hina-buuno gaa d'a! Guna ka di mate kaŋ ni na kambe kaŋ sinda gaabi faaba nd'a. 	 Thilhihtheihna neilou amah bangchiin na panpihta a amai; hanta neilou ban bangchiin na hondamta a amai;


Seeda mo neeya: Irikoy n'iri no fundi hal abada, fundo wo mo go a Izo ra. 	 Theihsakna tuh hiai ahi, Pathianin khantawna hinna a honpia a, huai hinna tuh a Tapa ah a om hi.


Ay binde n'i kaa Misira laabo ra ka kand'ey saajo ra. 	 Huchiin Aigupta gam pawt san dingin ka chitaa, gamdaiah ka honpi luttaa.


Kala bannya na yo way di nga windikoyo yoy ra ka tun, zama a koyo jinayey kulu go a kambe ra. A tun ka koy Mesopotamiya, hala Nahor kwaara. 	 Huan, sikhain a pu sangawngsau laka sangawngsau sawm a kaia, a pu thil hoih chiteng tawiin, a pawttaa: huchiin a thoua, Mesopotamia gam a, Nahorte khua aha hoha.


Yerameyel nya-ize Kaleb, a izey mo neeya: a hay-jina Mesa, Zif baaba. A ize mo Maresa no, Hebron baaba no. 	 Huchiin Jerahmeel unaupa Kaleb tapate Mesa a ta masapen, Ziph pa ahia; huan Hebron pa Maresah tapate.


Kunda kaŋ ga zumbu i jarga no ga ti Isakar wano. Zuwar ize Natanel, nga no ga ti Isakar izey jine bora. 	 Huan, amah zoma puanin kai dingte Isakar chi ahi ding uh: Isakar tate laka lupen ding jaw Zuar tapa Nathanel ahi ding:


Ni moy ga Koyo guna nga booro ra, I ga laabo kaŋ ga mooru gumo fonnay mo. 	 Na miten kumpipa lah a kilawmnain a mu dinga, gam kiphalh za tak a hon en ding uhi.


Ahaz mo na Yehowada hay, Yehowada na Alemet hay, da Azmabet, da Zimri. Zimri mo na Moza hay. 	 Huan Ahazin Jehoaddahin Alemeth, Azmavet, Zimri a suanga; huan Zimriin Moza a suang;


Ay na hayey din hantum araŋ se borey boŋ kaŋ ga ba ngey m'araŋ darandi. 	 Huai noumau honpimang tumte thu mah na kiang uah ka gelh ahi.


Day, ni ma koy ka fe jama kulu hangey ra ka ne: ‹Boro kulu kaŋ humburkumay goono g'a di, a goono ga jijiri mo, bora ma casu ka fun Jileyad ka nga koyyaŋ te!› » Boro zambar waranka cindi hinka no ka ye, a cindi zambar way. 	 Huaijiakin ngaiin, mipite jakin, Kuapeuh lau leh ling kik nawn uhenla, Gilead tang akipan pai nawn hen, chiin, gen khiain, a chi a, huchiin mipite sing nih leh sang nih a kik nawn ua; huan, singkhat a om lai uh.


I zagu-zagu da waasi ka guna. I mana di boro kulu koyne, kala Yesu hinne i do. 	 Huan, kintakin a kim vel a en ua, amau kiangah Jesu kia lou kuamah a muta kei uh.


Daahir hahaaraykoyey go ay do, Ay g'ay moy basu i zokotiyaŋo gaa. 	 Ka kiangah musitmite a om taktak ua, a hehna uah ka mit a omgige hi.


I ma si dalbu kulu gar ni do ni laabo kulu ra kala jirbi iyya din me. Woodin banda, feejo kaŋ ni ga sarga jirbi sintina wiciri kambu, a hamo kulu ma si cindi hala mo ga bo. 	 Na gamsung uah ni sagih sung, silngou mawngmawng a om ding ahi kei; huan, ni khat ni nitak lama na kithoihna sa uh jankhuain a jingsang tanin bangmah a om ding ahi kei.


A na wongu batandikoyaŋ daŋ Edom laabo ra mo hala Edomancey kulu ciya Dawda se tamyaŋ. Rabbi na Dawda gaa mo nangu kulu kaŋ a ga koy. 	 Huan Edom gamah sepaihte a koiha; huchiin Edom mi tengteng David sikhate a honghita uh. Huan TOUPAN David a paina peuhah a zousak jel hi.


Waato kaŋ Rabbi g'iri ciiti binde, a go g'iri gooji no, zama nga ma s'iri zeeri ndunnya banda. 	 Himahleh, vaihawm saka i omin leng, khovel toh siamlouhtanga i om louhna dingin, Toupa taihilhin i om jel ahi.


Kulu nda yaadin, za kaŋ goy woodin teeyaŋ do ni na Irikoy kaynandiyaŋ sabaabu boobo nooyandi Rabbi ibarey se, izo kaŋ i hay ni se din, sikka si a ga bu.» 	 Ahihhang in hiai na thilhih a Pathian gensiatna lemtang tak TOUPA melmate adia na bawl ziak in naupang na lak a piang a si ngeingei ding, a chi a.


Amma Lawitey, i kaayey dumo boŋ, i man'i kabu cindey ra. 	 Levite pipute jaw a simtel kei uh.


Bine ra boŋ beeraykoy kulu ya fanta hari no Rabbi se. Baa i na kambe daŋ care kambe ra, a si ciiti yana bo. 	 Mi chih lungtang kisathei TOUPA adingin kihhuai ahi; thei in, gawtlouhin a om kei ding.


Amma ay de ni baakasinay suujo gaa. Ay bina ga farhã ni faaba sabbay se. Ay ga baytu te Rabbi se zama a boriyandi ay se. 	 Ka tunga hoih taka a hih tak jiakin: TOUPA pahtawiin la ka sa ding hi.


Naŋ kaŋ iri goono ga tabbat kaŋ iri g'a bay, nga neeya: d'iri goono g'a lordey gana. 	 Huan, a thupiakte jui i hih leh, huaiah amah i thei chih i kithei hi.


Zama taray kwaaray no a go kaŋ araŋ ya Almasihu tira no kaŋ fun iri saajaw goyo do, hantumante manti nda dawa bo, amma da Irikoy Biya fundikoono. Irikoy Biya man'a hantum tondi walhẽy gaa, amma walhẽy kaŋ go biney ra, basi wane yaŋ gaa no. 	 Kris lai, kou hon gelh sak laituia gelh hilou, Pathian hing Kha gelh hijaw, suangpeka gelh hilou, sa lungtang peka gelh hijaw na hi uh chih chiantakin na taklangta ngalua.


Yesu ne a se: «Ay kaŋ goono ga salaŋ ni se ga ti nga.» 	 Huan, Jesun a kiangah, Keimah nang honhoupihpa, huai amah ka hi, a chi a.


Rabbi Irikoy na alboro te da laabu, a na fundi funsu a niine funey ra. Waato din gaa no albora ciya takahari kaŋ gonda fundi. 	 Huan, Toupa Pathianin leitunga leivuiin mi a bawla, a nakvangte ah hinna hu a ha luta; huchiin, mi mihing a hong hita hi.


Isuwa na nga boŋ sambu ka di wayborey da izey. A ne: «Borey wo binde kaŋ yaŋ go ni banda, mayyaŋ no?» Yakuba ne: «Izey kaŋ yaŋ Irikoy na gomni te ay, ni bannya se d'a nooya.» 	 Huan, Esau a daka, numeite leh naupangte a mua; huchiin, non pite kuate ahi ua? a chi a. Huan, aman, Pathianin hehpihtaka na sikha kianga a piak naupangte ahi uh, a chi a.


Buwaza binde na Ruta sambu ka te nga wande, a margu nd'a mo. Rabbi naŋ mo a ma te gunde, a hay ize aru. 	 Huchiin Boaziin Ruthi a pia, a ji a honghitaa; huan a kithuahpiha, TOUPAN nau a paisaka, huan, tapa a neia.


I g'a wi mo, day, jirbi hinzanta ra Irikoy ga ye k'a tunandi koyne.» Kal a talibey biney sara gumo. 	 Huan, ni thum niin kaihthohin a om ding, a chi a. Huchiin, a lungkham mahmah uh.


Suujikoy goono ga gomni te nga fundo se, Amma bine-bi-koy, nga gaahamo no a ga taabandi. 	 Mi ching theiin amah kha a dingin a hihhoih a: himahleh mi gilou in amah sa ahih buai hi.


Laakal na nga fuwo cina, A na bonjare iyye jabu a se. 	 Pilnain a in a lamkhina, a khuam sagihte a phuta:


Muulu fo kuuyaŋ kambe kar way cindi ahakku no, guuru-say tuk'ize mo go a boŋ. Tuk'izo kuuyaŋo mo, kambe kar hinza no, da taaru da garenad* tuuri ize himandiyaŋ a boŋ nangu kulu, guuru-say wane no. Muule hinkanta mo, yaadin no a bara, nga nda guuru-say taaru care banda. 	 Khuam khat san dan tong sawm leh tong giat ahi a, a dawnah dal sunbawk a oma: huai sunbawk san dan tong thum ahi; sunbawk kim ah gial chiktek leh pomgranet a tuanga, dal vek ahi uh: huchimah bangin khuam khat leng gial chitek ahi.


Bora din binde fatta birno ra, kaŋ ga ti Baytlahami Yahudiya. A koy naaruyaŋ ka di hala nga ga du nangu fo kaŋ ga goro. A dirawo ra binde, kal a kaa Ifraymu tondey laabo ra, ka kaa hala Mika kwaara. 	 Huai mi bel Bethlehem-juda khopi akipan a pawta, omna zongin a vak ahi: huchia a vakna lamah Ephraim tanggama Mika in a va tunga.


Amma ay mo ŋwaaray ni se hala ni cimbeero* ma si gaze. Ni mo, da ni ye ka bare, ni ma ni nya-izey gaabandi.» 	 himahleh, na ginna a man louhna din ka honthum sak ahi; na kihei nawn chiangin nang na unaute hihkipin, a chi a.


Ma ni meyo feeri zama ni ma beebey gaa, Da borey kaŋ ga ti faaji izey kulu sabbay se mo. 	 Pauttheilou a ding in na kam ka in, sukgawpa om mi huchibangte tengteng thu ah.


Amma daahir Irikoy maa, A na hanga jeeri ay adduwa jinda se mo. 	 Himahleh, Pathianin honngaikhe taktaka; ka thumna husa a limsak ahi.Pathian, ka thumna vuaksuak sak lou-a, ka laka a chitna tawp sam lou tuh phatin om hen.


Tangami fo ye ka te ngey nda Filistancey game ra koyne. El-Hanan Yayir ize na Lakmi, Goliyat kayne, Gat boro, kar ka wi. Bora din yaaji bundo ga hima danga kaymi bundu. 	 Huan Philistia mite toh kidouna a om nawna; huan Jair tapa Elhanin Git mi Goliath unaupa Lahmi a thata, a tei kung chiampek bang ahi.


Lotu mo fatta Zowar ka kaaru ka goro tondey ra, nga nda nga ize way hinka nga banda, zama a ga humburu Zowar ra goray. A goro tondi guusu fo ra, nga nda nga ize way hinka. 	 Huan, Lota Zoar khua akipan a pai toua, tangah a oma, a tanu nihte leng a kiangah a om uh. Zoar khua ah lah a om ngam ngal kei ua; huan, amah leh a tanu nihte kohawm ah a omta uhi.


A n'a cabe mo ham gotey, da taasey, da sintiley, wura hanno waney; da wura taasa guusey, i afo kulu tiŋay boŋ, da nzarfu taasa guusey, i afo kulu tiŋay boŋ. 	 Mai phiatna kuang, noute toh; dangkaeng belhbu ding, belhbu khat jel adia zatzah ding.


Zama a ne: «Baa ay du k'a kwaayo ham, kulu ay ga du baani.» 	 A puan kia leng khoih leng, hihdamin ka om mai ding, a lungsimin a chi a.


Wa koy araŋ koyyaŋ. Wa guna, ay g'araŋ donton danga feejiyaŋ sakaliyaŋ* game ra. 	 Pai un; ngai un nge laka belamnou om bangin ka honsawl ahi.


Oho, baa kaŋ araŋ g'araŋ sargayey kaŋ i ga ton, Da ŋwaari sargayey mo te, ay si i ta. Ay si baa araŋ saabuyaŋ sargayey saal mo, Kaŋ yaŋ araŋ ga te da almaney kaŋ i biiri. 	 A hi, na thillat uleh na buhlat uh honlan mahle uchin, ka sang kei dinga, na gan thau uh lemna thillatte leng ka limsak kei ding hi.


Amma ay ga alkawli tabbatandi ni se. Ni ga furo hiyo ra, nin da ni izey da ni wando da ni izey wandey ni banda. 	 Ahihhangin ka thukhun na tungah kakipsak zo dinga, longah na lut ding ahi; nang na lut ding ahia, na tapate leh na ji leh, na tapate jite leng na kiangah a lut sam ding uh ahi.


Rabbi ga jante kulu kaa araŋ game ra mo. Misira doori laaley kaŋ yaŋ ni ga bay, a si baa afo daŋ ni gaa, amma a g'i daŋ ni konnakoy kulu gaa. 	 Huan, TOUPAN hi tengteng a hohhih then sak vek dinga, na theihsa uh Aigupta gam hite na tunguah a tungsak kei dinga, nou honhote tengteng tungah a tungsak zo ding hi.


Musa na Manasse kunda jara mo no tubu, Manasse izey kunda jara se no i almayaaley boŋ. 	 Huan, Mosiin Manassi nam kimkhatte gam a piaka: Manassi chi kimkhatte dingin ahi a inkuan omdan bang jela a piak.


Albarkanteyaŋ no borey kaŋ yaŋ ga ngey bankaarayey nyuna, zama ngey ma du fondo ka kaa fundi tuuro do, i ma furo birni meyey ra mo. 	 Hinna sing a honzot theihna ding uleh, konga khopi sunga a lut theihna ding ua, a puan uh sawp siangte tuh a hampha uhi.


Arawna mo guna-guna ka di bonkoono nda nga tamey, i goono ga daŋandi ka kaa nga do. Arawna binde fatta ka nga boŋo sumbal bonkoono jine, hala ganda. 	 Huan, Araun in malam a et leh, amahlam zuan a kumpipa leh a lawite hongpai a mu a; huchi in Araun a pawt a, a mai a lei si in kumpipa ma ah a khup boh a.


W'a darza dede dumi cindey game ra, A dambara goyey mo dumey kulu game ra. 	 Nam chih lakah a thupina gen unla, mi chih peuhmahte lakah a thillamdang hihte gen un.


Ya Rabbi, ni gaa no ay g'ay jinda sambu, Zama danji na kuray nangey ŋwa saajo ra. Danji beela mo na saajo tuurey kulu ton. 	 Aw, TOUPa kon sam hi, meiin gamdai gam loupa mun a kang siangtaa, meikuangin lah gam sing tengteng a kang siangta ngala.A hi, gam sate nang honngaiin a nak huhu ua; luitate a kangtata, meiin lah gamdai gam loupa mun a kang siangta ngala.


A ye ka hindiri fo te koyne, a n'a ci nga beerey se. A ne: «A go, ay ye ka hindiri fo te. Wayna da hando da handariya way cindi fo go, i somb'ay se.» 	 Huan, mang dang a nei nawn a, a ute ahilh nawna, ngai un, mang ka nei nawna; ngai un, ni khawng, kha khawng, aksi sawm leh khat ten chibai a honna buk zenhouh uh ka chi, achia.


Adoniya, da Bigbay, da Adin, 	 Adonija, Bigvai, Adin;


Wayna kaŋay hirro mo ma ciya Teeku Beero, nga no ga te araŋ se hirri wayna kaŋay haray. 	 Huan, tumlam pang ah tuipi zaa a gamgi ding in na tang ding a, hiai tum lam a na gamgi uh ahi ding.


Kala Rabbi ne ay se: «Tun ka naŋ jama ma dirawo sintin. Ngey mo ga furo ka du laabo din mayray hari, kaŋ boŋ ay ze i kaayey se ka ne ay g'a no i se.» 	 Huan, TOUPAN ka kiangah, thou inla, mipite makai in; amaute piak dinga a pi leh pute uh kianga kichiama ka chiam gam a luah ding uh ahi, a chi a.


M'i fay waani cimi ra. Ni Sanno ga ti cimi. 	 Amau thutakin hihsiangthou in, na thu tuh thutak ahi.


Noodin no Yesu furo iri se jine ka fonda feeri iri se, zama a ciya alfaga beeri hal abada, Malcizadaka wano cine. 	 huaiah tuh Jesu, Melkisedek omdan banga khantawn a Siampu Lianpen nahitain ei adingin makaipain a na lutta hi.


Za kaŋ ni na boro jirbey waadu a se, A handey lasaabuyaŋo mo go ni do, Ni na hirri daŋ a se mo kaŋ a si hin ka bisa a gaa. 	 A nite sehsa ahi chih theiin, na kiangah a khate simna a oma, a kan theilouh dingin a gamgite na septa hi;


Hara kankam laabo ra. 	 Huan, huai gamah kial anak kiak mahmaha.


Dawda ye ka kaa boro zangu hinka kaŋ yaŋ gaze din do. I mana hin ka Dawda gana, day i n'i daŋ i ma goro Bezor gooro me gaa. I koy ngey ma Dawda kubay se, nga nda borey kaŋ yaŋ go a banda. Waato kaŋ Dawda maan borey din, kal a n'i fo. 	 Huan, mi zanih a bah ziak ua David zuithei nawnlou a Besor lui a a omsakte uh kiang David a va tung a; huan, amau David dawn ding leh a kiang a omte dawn ding in a pawtkhia ua; huan, David mipite kiang a vatun in chibai a buk chiat hi.


Alborey doona ka nooyaŋ no kaaruwey kulu se, amma nin wo, nin no ga ni nooyaŋey no ni arey kulu se. Ni g'i no suuji, zama i ma kaa ni do ka fun nangu kulu, araŋ ma zina te se. 	 Kijuak kiangah thil a pe sek ua, nang bel na lehpiak sek-a hondeihmi mi angah, gam chiha kipan a hongpai ua, a honluppih theihna ding un na nou zonak ahi.


Amma araŋ ma sargay kaŋ i ga ton no Rabbi se, sargay kaŋ i ga te danji ra. A hawo ga kaan Rabbi se. Nga neeya: yeeji fo da feeji gaaru fo, da feeji gaaru ize iyye, jiiri fo izeyaŋ, kaŋ laru kulu si i gaa. 	 TOUPA a dia gimlim ding in mai a halmang thillat bel na lat ding uh ahi: bawngtal khat, belamtal khat, belamnou a pa kum khat a upa gensiatbei sagih:


Jirbey din ra ay Daniyel, ay gonda bine saray jirbi iyye hinza toonante. 	 Huai laiin kei Danialin nipikal pumpi kal thum ka sun a.


Dariyus jiiri hinkanta handu yagganta, jirbi waranka cindi taacanta ra no Rabbi sanno kaa annabi Haggay do ka ne: 	 Daria kum nihna, a kha kua a ni sawmnih leh linain, jawlnei Haggai akipanin TOUPa thu a hongtunga.


Kala Filistancey soojey arkusey ne: «Ibraniyance woone yaŋ binde, ifo no i goono ga te neewo?» Acis ne Filistancey soojey arkusey se: «Woone manti Dawda no, Sawulu Israyla bonkoono tamo kaŋ go ay banda jirbey wo? Oho, jiirey wo ay mana di taali kulu a gaa mo, za han kaŋ hane a ye ay do ka kaa hunkuna.» 	 Huchiin Philistia kumpipaten, hiai Hebruten bang ahia a hih uh? A chi ua. Akisin Philistia kumpipa kiangah, hiai David Israelte kumpipa Saula sikha, hichi tana ka kianga omkhina, ka kianga a honglut nunga lah tu tana leng a diklouhna ka muhlouhna pa ahi kei maw? a chi a.


A naŋ ay hamo d'ay kuuro ma soobay ka zabu, A n'ay biriyey ceeri-ceeri mo. 	 Ka sa leh ka vun a upa saka; ka guhte a kitansak.


Jama kaŋ go Yesu banda waato kaŋ a na Liyaziru ce a ma fatta saara ra ka tun buukoy game ra goono ga seeda. 	 Huan, Lazar hana kipana a sapkhiakpa, misi laka kipan a kaihthoh laia a kianga mipi omten, a thu a theihpih uhi.


Ay di malayka fo mo goono ga kay wayna ra. A kuuwa nda jinde beeri ka ne curey kulu kaŋ ga deesi beene batama bindo ra se: «Wa kaa ka margu ka koy Irikoy batu beero ŋwaaro do! 	 Huan angel khat nia ding ka muta a; huan amah tuh aw ngaih taka kikouin, van laijawla vasa leng tengteng kiangah, Hong unla Pathian nitakan thupi ah hong kikhawm vek un;


Israyla izey na Madiyancey wayborey di, ngey nd'i zankey, d'i almaney kulu mo, ikayna nda ibeeri, d'i jinayey. I n'i ku wongu arzaka. 	 Huan, Israel suante'n Midiate naupang hon sal in a pi ua; huan, a gan tengteng uh, a belam hon tengteng uh, a van tengteng uh a gallak sum ding un a la uh.


Woodin banda, a mana di wayna, a man'a bay mo, woone bisa afa din. 	 Huailouin ni a mu keia theih leng a theikei; hiaiin a dang sangin a khawlna a neia:


Nga mo kaa nga baabo do ka ne: «Ay baaba.» Nga mo ne: «Ay neeya. Nin no may, ay izo?» 	 Huan, amah a pa kiangah a hoha, Pa aw, achia: huan, aman, hiai ah ka om; ka tapa, kua zopen na hia? achia.


Sohõ binde, kal araŋ ma kay siw, ka di hari bambatey wo kaŋ Rabbi ga te araŋ jine. 	 Huchiin ding kinken unla, TOUPAN na mitmuh ua thil thupi tak a hih ding na en un.


Ay kankamo ra ay hẽ Rabbi gaa, Oho, ay n'ay Irikoyo ce. A fuwo ra a maa ay jinda mo, Ay hẽeno mo to a hangey ra. 	 Ka lungzing in TOUPA ka sam zel a, ahi, ka Pathian ka sam sek hi: huan, aman a biakin a kipan in ka aw a za a, huan, ka kikou husa a bil ah a lut hi.


Talkataray da haawi go boro kaŋ wangu goojiyaŋ se, Amma boro kaŋ haggoy da kaseetiyaŋ ga du beeray. 	 Gentheihna leh zumna bawlhoihna nial kiangah a om dia: himahleh salhna limsak zahtakin a om ding.


Hay kulu si no sundurko ra kala walhã hinka hinne kaŋ yaŋ Musa daŋ a ra yongo Horeb, waato kaŋ Rabbi sappe nda Israyla izey, i Misira funyaŋo banda. 	 Aigupta gam akipan a pawt ua, TOUPAN Israel suante kianga thu a khun laia Mosiin Horeb tanga suangpek nih a koih kia lou ngal huai bawm sungah bangmah dang a om kei hi.


Dukuri gonda bine-biibay daa, Bine tunay mo ga bambari no, Amma may no gonda hina ka kay canse se? 	 Thangpaihna a gilou, hehna a khel; himahleh thiikna maah kua a ding thei dia?


Rabbi si bora din dumi yaafa hal abada, amma Rabbi dukuro d'a cansa ga dungu hala nda dullu bora din boŋ. A ga laaliyaŋ kulu kaŋ i hantum tira wo ra mo dake a boŋ. Rabbi g'a maa tuusu mo beeno wo cire. 	 TOUPAN lah a ngaidam sin hetkeia, TOUPA hehna leh a mullitnain huai mi a khut dinga, hiai laibua hamse tuang tengteng a tungah a om dinga, TOUPAN van nuaia kipan a min a thai mang zo ding.


I na hirro candi kal a siiri ka ye hala wayna kaŋay kambo ka koy hala dandi kamba, za tondo kaŋ ga Bayt-Horon guna dandi kambe. Nangu kaŋ a fun ga ti Ciriyat-Baal (kaŋ ga ti Ciriyat-Yeyarim), Yahuda izey birni fo, i wayna kaŋa kambo nooya. 	 Huan, gamgi a pai jela, Beth-horon simlam panga tang chin akipanin tumlamah simlam pangah a kual pheia; huai bel Kiriath-baal (huai tuh Kiriathjearim a hi) Juda suante khopi ah a tawpa: huai bel tumlam pang gamahi,


W'ay calo* sambu araŋ jasey gaa. Araŋ ma dondon ay do, zama ay ya lalabukoy no, kaŋ sinda boŋbeeray, araŋ ga du fulanzamay mo araŋ fundey sabbay se. 	 Ka hakkol pua unla, keia kipan zil un; thunuailut leh lungtanga kingainiam tak ka hi; huchiin, na kha ua dingin khawlna na mu ding uh.Ka hakkol a nuama, ka puak leng a jang ahi, a chi a.


Yu ŋwaari boobo si boori. Yaadin mo no a mana hagu borey ma darza ceeci ngey boŋ se. 	 Khuaiju tampi nek a hoih kei: huchimahbangin mite dingin amau thupina zon khiak thupina ahi kei.Amah a lungsim thuzohna bei khopi chimsa leh bang neilou bang ahi.


Waato din gaa feej'ize ga kuru noodin danga ngey kuray nango ra, Mebarawey mo ga arzakantey windi kooney ŋwa. 	 Huan, belam noute a tatna mun ua a ta bang un a ta diamdiam ding ua, mi thau pipite mun sesaa thilte vakvaiten a ne ding uh.


Mesezabel, da Zadok, da Yadduwa, 	 Mesezabel, Zadok, Jaddua;


Bonkoono Ahaz koy Damaskos zama nga ma Assiriya bonkoono Tiglat-Pileser kubay. A di sargay feema mo kaŋ go Damaskos kwaara ra. Bonkoono Ahaz na sargay feema din jeero d'a hima-cara samba Alfa Uriya se sargay feema goyo kulu boŋ. 	 Huan, kumpipa Ahaz bel Assuria kumpipa Tiglath-pileser houpih dingin Damaska khuaah a hoha, Damaska khuaa maitam a vamu-a huchiin kumpipa Ahazin huai maitam lim leh a bawl dan bang geih uh enton dingin siampu Urija kiangah a khaka.


Hay kulu kaŋ Irikoy na Musa lordi boŋ, yaadin no Israyla izey na goyo kulu te d'a. 	 TOUPA'N Mosi thu a piak bang in, huchi bang in Israel suante'n nna tengteng a hih uhi.Huan Mosi in nnasep tengteng a en a, huan, ngai in TOUPA thupiak bang in a hih uh, huchi bang tak in a hih ta uhi: huchi in Mosi in huaite a vualzawl ta hi.


Rabbi sanno kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan TOUPA thu ka kiangah a hongtunga,


Zama buuyaŋ hari bonday n'ay windi. Irikoy jaŋ-ka-ganayaŋ baayaŋ n'ay humburandi. 	 Sihna tui kihawt in hon um kimvel a, pathian limsaklouhna tui lian in hon lau sak.


Ay ma ni ciitikoy ye ka ciya sanda za sintina waney cine, Ni saawarekasiney mo sanda za sintina waney cine. Woodin banda i ga ne ni se Adilitaray Kwaara da Gallu Naanaykoy.» 	 Huan, na sung vaihawmtute a tunga a om bang un ka omsak nawn dinga, na sunga lemtheimite a masapena a om bang un ka omsak lai ding hi: Huai khitchiangin, Diktatna khopi, khopi muanhuai, a honchi ding uhi.


Nuhu na ize aru hinza hay, kaŋ yaŋ ga ti Sem da Ham da Zafetu. 	 Huan Noain tapa thum Sem, Ham, leh Japheth a nei.


Araŋ sinda wongu teeyaŋ laami. Araŋ ma soola ka kay ka dangay siw! Ya Yahuda da Urusalima, araŋ ga di Rabbi faaba araŋ sabbay se. Wa si humburu, araŋ ma si joote mo. Suba araŋ ma fatta k'i kubay, zama Rabbi go araŋ banda.» 	 Hiai kidouna na sual uh a kiphamoh kei ding: kiphalh unla, adinin ding mai unla, nou lama pang TOUPA hotdamna tak en gige mai un, aw Juda mite leh Jerusalem mite aw: lau kei unla, lunglel sam kei un, jingchian in sual dingin kuan un, TOUPA lah nou lam ah apang ngala, a chi a.


Yesu ne a se: «Ni armo ga tun.» 	 Jesun a kiangah, Na sanggampa a thounawn ding, a chi a.


Kala borey tun ka kay zaaro din kulu, da cino din kulu, d'a suba mo zaaro kulu. I na darfandayaŋ di. Bora kaŋ mana iboobo di, a koy du tono way cindi gu. I n'i yandi gata windanta kulu ngey boŋ se. 	 Huan, mipiten huai nitum leh jankhua leh, a jing nitumin vengkeng a vatom khawm uh: a tom tawmpenin leng homer sawm a tom: buk kimah amau achiat a phou uhi.


Ni baso izey ga ciya albarkante yaŋ, da ni farey nafa, da ni alman hayyaŋey, sanda ni hawey tontoni da ni feej'izey nooya. 	 Na gil ua gahte, na lei gah te uh, na ganhon pung, na bawngpi leh na belam hon pungte uh vualjawlin a om ding.


Harim wane, Adna no. Merayot wane, Helkay no. 	 Harim lakah, Adna; Meraioth lakah, Helkai;


Zamana wo irikoyo na danawtaray daŋ borey kaŋ yaŋ si ga cimandi laakaley ra, hala Baaru Hanna annura ma si kaari i se. Baaru Hanna din darza ga ti Almasihu. Nga no ga ti Irikoy alhaalo. 	 Kris, Pathian batpih, a thupidan Tanchin Hoih vakin amau a salh vak theih louhna dingin, huaite ah hiai khovel Pathianin gingta loute lungsim a sukmial sakta hi.


A g'a saaji tuuri lunku-lunkey darza ŋwa, D'a fari albarkanta wano, fundi nda gaaham kulu. A ma ciya sanda waati kaŋ doorikom komso. 	 A gammang leh a lei hoih mun thupina leng, kha leh sa nasanin, a hihmang ding; huchiin, chiamtehna tawipen kia hun lai bang ahi ding.


Mate kaŋ Rabbi, Israyla Irikoyo ci neeya: Ma koy ka salaŋ Yahuda bonkoono Zedeciya se. Ma ci a se ka ne: Yaa no Rabbi ci: A go, ay ga gallo wo daŋ Babila bonkoono kambe ra, a g'a ton da danji mo. 	 Israel Pathian, TOUPAN hichiin achi: Juda kumpipa Zedekia vahoupih in, hichiin achi: Ngaiin, hiai khopi Babulon kumpipa khut ah ka pe dinga, meiin a hal ding:


Albora mo ma kande nga taali se sarga Rabbi jine. A ma kaa kubayyaŋ hukumo meyo gaa. Feeji gaaru no a ga kande taali se sargay. 	 Kihoupihna puanin kongpi bulah TOUPA kianga a tatlekna kithoihna, tatlek thoihna belampa a honkaih ding ahi.


Kaŋ a goro noodin alwaatiyaŋ, gaa no a tun ka Galatiya nda Firijiya laabey gana ka talibey kulu no bine-gaabi. 	 Huan, huaia sawt ngial a om nungin a pai nawna, nungjuite tengteng hihkipin Galatia gam leh Phrigia gam a tawnsuak vek hi.


Zama a ga humburu nin se no a ga kaseeti ni gaa? Wala nin d'a ga koy ciiti do no? 	 Nang a honsalha, vaihawmnaa nang toh a lut, amah na kihtak jiak hia?


Kaŋ i na laabo albarka ŋwa, a wane suba kala Manna kay. Israyla izey mana ye ka du Manna koyne, amma i na Kanaana laabo albarka ŋwa jiiro din ra. 	 Huan, huai gama buh a nek jing ua kipanin manna a ke ta kei a; Israel suanten manna leng a mu ngei nawnta kei uhi; huai kumin kanan gam a buh leh bal a ne zota uhi.


Amma boro zangu iddu bare ka zuru ka koy ganjo ra, kala Rimmon tondo ra. I goro Rimmon tondo ra handu taaci. 	 Mi za gukte gamdai lam Rimon suangpi ah a taikek ua, huai Rimon suangpi ah kha li a om uh.Huan, Israel pawlte Benjamin pawlte tungah a kisa nawnua, khopi sunga om peuhmah gante, a muhmuh uh namsau in a sat lum jel uh: huailou leng a kho muh peuhmah uh a hal jel uh.


A n'a sambu ka furo birno ra. A anzura di haŋ kaŋ a du koobo do. Ruta na kunji cindo mo cab'a se, curkusa wane kaŋ cindi. 	 Huan, a pua a, khuaah a paita, huan, a piin a buhsang zon a namu a; huan aman a khamnunga a nekbang a suah a, a pia hi.


Bonkoono mo na alfaga beero Hilciya nda alfagey kanandi hinkanta, da me-batukoy lordi ka ne i ma jinayey kulu kaŋ go Rabbi fuwo ra kaa taray, kaŋ yaŋ i te Baal da wayboro himandi bundu tooro da beena ra marga kulu sabbay se mo. A n'i ton Urusalima banda Kidron gooro ra. A n'i booso sambu ka kond'a hala Betel. 	 Huan, kumpipan siampu lalpen Hilkia te a zom siampu te, kongkhak vengmite TOUPA biakin sunga Baal leh, Asera leh, vana thil omte tengteng adia bawl tuiumbelsuan tengteng la khe vek dingin thu a pia a; huchiin Jerusalem po lam, Kidron, munah a hala, a vute bel Bethel ah a pai pih hi.


Zama Urusalima ra no jare fo kaŋ cindi din ga fatta, Ngey kaŋ yaŋ yana ga fatta Sihiyona tondo ra. Rabbi Kundeykoyo anniya no ga woodin te. 	 Jerusalem akipanin a omsunte Zion tang akipan a damlaite a pawt khe sin uhi; TOUPA phatuamngaihnain huaite a chi hi.


Waato gaa Yusufu ne borey se: «Wa guna, hunkuna ay na araŋ farey kulu day Firawna se. Masangu neeya araŋ sabbay se, zama araŋ m'a duma laabo ra. 	 Huai nungin, Joseph in, mite kiangah, ngai un, tunin na gam utoh noute Pharo a dingin ka honleita a: hiai, hiaiah nou a dingin buh chi a om, lei ah na ching ding ua.


Yahudiya* laabo borey da Urusalima* borey kulu fatta ka koy a do. I goono ga ngey zunubey ci. A te i se baptisma Urdun* isa ra mo. 	 Huan, Judia gama mi tengteng leh Jerusalem khua a mi tengteng a pawt ua, a kiang lamah a pai ua, a khelhnate uh thupha tawiin Jordan luiah, a kiangah baptisma a tang chiat ua.


Waato din gaa no a nya-izey d'a baabo windo kulu kaa k'a sambu. I kond'a k'a fiji Zora da Estayol game ra, a baaba Manowan saaray do. Jiiri waranka no a na Israyla may. 	 Huchiin a unaute leh a pa inkote tengteng a hongpai suk ua, a la ua a jawng tou ua, Zora leh Estaol kikala; a pa Manoa vuina munah a vuita uh. huchiin kum sawmnih Israelte tungah vai a hawm hi.


Waato kaŋ izey nin mo, sahãadin-sahãadin a ga zaama daŋ ka wi, zama heemaro to.» 	 Himahleh, huai a gah a hongmin chiangin, buh lak a hun tak jiakin, kaite in atpah hi, a chi a.


Ay kankamo ra ay na Rabbi ce, Ay na jinde tunandi ay Irikoyo gaa. A maa ay jinda nga fuwo ra, Ay hẽeno kaŋ ay te a jine din mo furo a hangey ra. 	 Huaitakin lei a linga, a kisat ta a, a heh jiakin tangte leng a kingakna nangawn toh a kisatin a lingta hi;


A na sargay feema cina mo Baal se, Baal windo ra kaŋ a cina Samariya ra. 	 Huan, Samari khuaa Baal in a lamah Baal adingin maitam a bawla.


Saaya kaŋ cine Yasuwa salaŋ jama se binde, kala alfaga* iyye kaŋ yaŋ go ga feeji hilli iyya gaay Rabbi jine, i bisa ka furo jina ka hilley kar. Rabbi sappa sundurko mo go g'i banda gana. 	 Huan, huchibang a honghita, Josuain mipite kianga thu a gen khitin TOUPA maa balampa ki pengkul sagih tawi siampu sagihte a pai jel ua, pengkul a mut ua: TOUPA thukhun bawmin a jui hi.


A izey ra no a na afolloŋ biiri, Woodin ciya muusu beeri. A na ham ceeciyaŋ dondon, a go ga borey ŋwa. 	 Huan a noute lakah khat a vakteia; humpinelkai lunlai a honghi: huan samat a siama, mite a gai.


A marga mo, sanda ngey kaŋ yaŋ i lasaabu i do, boro zambar waydu cindi hinka nda zangu iyye no. 	 Huai sima omte, a pawlte tamdan, sing guk leh sang nih leh za sagih ahi uh.


Ay ciito ma fun ni do, Ni moy mo ma guna nda sabayaŋ. 	 Ka tungthu pukna tuh na ma akipana pawt hi henla; na mitin khentuam neih louhna en hen.


Waato kaŋ cine Israyla izey na Ayi borey kulu kaŋ go batama ra da saajo ra nangey kaŋ yaŋ i n'i gana din wi ka ban, kala takuba n'i kulu zeeri k'i kulu ban, gaa no Israyla kulu bare ka ye Ayi. I n'a kar da takuba. 	 Huan, hichi ahi a, Israelten Ai kho mi gamlaka om tengteng, gamdai gama a vadelhna mun ua a thah khit ua, a vek ua temsau a a thah gam khit nung un, Israelte tengteng Ai kho lamah a kik nawn ua, temsauin a vasual uh.


Wa Rabbi, Israyla Irikoyo sifa, Za doŋ-doŋ kaŋ sinda me ka koy hal abada abadin. Gaa no jama kulu mo tu ka ne «Amin!!» I na Rabbi kuuku mo. 	 Israelte Pathian TOUPA phatin om hen, Khantawn akipan khantawn dongin. Huan, mipi tengtengin, Amen, a chi ua, TOUPA a phatta uhi.


Tamar gonda kwaay kuuku nga gaahamo gaa, zama kwaay woodin yaŋ dumi no bonkoono ize wandiyey ga bankaaray d'a. Saaya din Amnon bannya na waybora kaa taray ka fu meyo saafi. 	 Puannak tual ze tuamtuam a gelh a silh a; huchibang puannak tual kumpipa nungak siangthoute'n a silh sek uh. Huchi in a sikha in a pikhia a, kong a khak bikbek hi.


Waato din gaa, kala ni ma kande ni fari nafa boŋ-jina, wo kaŋ ni ga kande ka fun faro kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no din ra. Ni g'a daŋ cilla ra ka kond'a hala nango kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban zama nga maa ma goro noodin. 	 TOUPA na Pathian un a honpiak na gam lei gah tung masapen chiat uh na hontawi ding ua; bawmah na koih ding ua, TOUPA na Pathian un a min omsakna dinga a seh dingah na hoh ding uhi.


Iri ma zumbu k'i deeney diibi, i ma si faham da care sanni.» 	 Kisa un, I va hoh suk ding, pau a kitheituah theihlouhna ding un, huailaiah a pau uh I vasuklamdangsak ding, a chi a.


Irikoy Biya* binde kaa Azariya Oded izo boŋ. 	 Huan, Oded tapa Azaria tungah pathian kha a hongtunga;


Kaari araŋ! zama araŋ ga hima saaray tugante yaŋ, kaŋ borey si bay i gaa, kal i m'i taamu.» 	 Na tung uh a gik hi: Han chih kithei lou, a tunga theiloua mi apai jelna bang uh, na hi uh, a chi a.


Arzaka ga kande hangasin boobo, Amma talka wo, fayante no a go baa nga gorokasin se. 	 Hausaknain lawmte tampi a behlapa; himahleh mi genthei a lawm akipan khemin a om.


Ay ga Almasihu boro fo bay kaŋ sohõ a to jiiri way cindi taaci. (Hal a go gaahamo ra waato din, wala a fun gaahamo ra, woodin ay si bay, Irikoy no ga bay.) To, bora din Irikoy n'a hamay ka konda hala beene hinzanta ra. 	 Krisa mi khat ka thei; huai mi mah tuh kum sawm leh kum li a hita (pumpiin hia a om ka theikei, pumpi louin hia a om ka thei sam kei: Pathianin a thei) van thumna hialah lak touhin a oma.


Araŋ handu kayyaŋey da alwaati kosante batey, Ay fundo ga konn'ey. I ciya jaraw ay se, ay farga nd'i jaraw. 	 Na kha thakte uleh hunbi neia na ankuangluinate uh ka lungsimin a hua hi: kei adin tunggikna ahi; ka thuak chimta hi.


Asibti hane kulu a g'i jisi k'i hanse Rabbi jine duumi. A g'a te mo Israyla izey se, sappe no kaŋ si tun hal abada. 	 Khawlni tengin TOUPA maah a koih hoih jel ding ahi: khantawn thukhun, Israel suante a ding ahi.


Yesu tu i se ka ne: «Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: araŋ go g'ay ceeci, manti zama araŋ di alaamey se bo, amma zama araŋ na buuru ŋwa ka kungu se. 	 Huan, Jesun a kiang uah, Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, thillamdangte na muh jiak ua honzong na hi kei ua, tanghou phel na nek vah jiak uh ahi jaw.


Mattitiya, Elifelehu, Mikneya, Obed-Edom, Yeyel, da Azaziya mo ga jinde candi nda mooloyaŋ kaŋ i kosongo go ganda haray. 	 Huan Mattithia, Eliphelehu, Minei, Obed-edom, Jeiel, Azazia, kaihgingte Seminit toh bawl, makai dingin.


I sanno binde kaan Hamor da Hamor izo Sekem se. 	 Huan, a thu un Hamor leh Hamor tapa Sekem a kipaksak hi.


Israyla izey mo fay da nango din jirbey din ra. Boro kulu koy nga kunda da nga almayaaley do. Boro kulu tun noodin ka koy nga tubo do mo. 	 Huan, huaitakin huai akipanin Israel suante bel amau chichi leh amau namnamin a kihuituam nawn ua, huai nungsiah amau gam chiatah a pai nawnta uh.Huai lain Israelte lakah kumpipa himhim a om kei ua: mi chihin amau phatsak lam zongin a gamtang mai uhi.


Wa si kamba, zama yaadin gaa araŋ ga muraadu yaamoyaŋ gana kaŋ yaŋ sinda hina k'araŋ nafa, wala i ma araŋ faaba, zama yaamoyaŋ no. 	 Kinepna ding bei bangmahlou leh nou hon honkhe theilou juiin pial kei un, bangmahlou hal ahi ngal ua.


A n'i dondonandi hari boobo nda misayaŋ. A dondonandiyaŋo ra a go ga ne i se: 	 Huan, gentehna thuin thil tampi a hilh a; a thuhilhna ah a kiang uah,


«Ay go Yaffa kwaara ra ka te adduwa. Jirbi ra mo Irikoy n'ay laakal sambu hal ay di bangayyaŋ. Hay fo sanda zaara bambata cine go ga zumbu kaŋ i go g'a deene taaca gaay. A go ga kaa ka fun beene ka kaa kal ay do. 	 Joppa khua ah thumin ka oma, huan, mengmu bangin ka oma, banghiam bawm puan liantak banga ningli a khiha, van akipana khiak suk bangin ka mu a; ka kiang ngeingei ahongtunga.


Amma haŋ kaŋ ay te din, ay maa beera sabbay se no ay n'a te, i ma s'a ziibandi dumi cindey jine, ngey kaŋ di waati kaŋ cine ay na Israyla kaa taray. 	 Ka pi khiak laiin a theimite nam mahmah mitmuha hihsiata a om louhna dingun ka min jiakin ka gamtang zota ahi.


Amma araŋ ma guna bo. D'a na nga hirro me fonda gana ka koy Bayt-Semes, to, kulu nga no ka ilaalo beero wo te iri se. Amma da manti yaadin no, kulu iri ga bay kaŋ manti a kamba no k'iri kar, amma kasaara fo no kaŋ du iri.» 	 Huchiin mahin gamgi lampang lampi tawnin Beth-semes ah a pai hiam en un, a pai leh I tung ua thil hoihlou tak amah hih a nahi dinga; a paikei leh ei hon gawtpa amah khut a nahi kei chih I thei ding ua, I tung ua hongom tei himhim lel ahi ding, a chi uhi.


Kal i ci Sawulu se ka ne: «Guna jama goono ga zunubi te Rabbi se, za kaŋ i goono ga ham ŋwa hala nda kuro.» A ne: «Araŋ na amaana ŋwa. Day, wa tondi bambata fo gunguray ka kand'a ay se neewo sohõ.» 	 Huchiin, ngaiin, mipiten sisan toh nein TOUPA tungah thil a hihkhialta uh, chiin Saula a hilh uh. Huan, aman, lepchiah takin thil na hih uh ahi; tuhiin suang lianpi honkhuk sak un, a chi a.


Rabbi salaŋ Musa nda Haruna se koyne ka ne: 	 Huan, TOUPAN Mosi a houpiha,


Dawda dooni fo no. Rabbi ya ay hawji no, ay si jaŋ hay kulu. 	 TOUPA tuh honchingpa ahi a; ka tasam kei ding hi:


Nga mo yaadin, da ihinzanta mo -- hala i boro iyya kulu me, baa afo mana hay waybora gaa. 	 huchimah bang in nihna in a luah a, thumna in a luah lai a, sagihna tan in a luah chiat ua.


A ne mo: «Mate no iri ga Irikoy koytara himandi nd'a? Misa fo dumi no iri g'a deede nd'a? 	 Huan, amahmahin, Pathian gam tuh bangtoh i tehpih dia? ahihkeileh, bang gentehna thin ahia i genteh ding?


A na fuwo kulu daabu da wura, kal i na fuwo kulu kubay. Feema mo kaŋ go nango kaŋ ga hanan gumo jarga, a n'a kulu daabu da wura. 	 Huan, in tuh a veka a zoh phain a pumpiin dangkaeng in a luan tawmtawm hi: biakna mun maitam pumpi leng huai dangkaeng in a luan.


Kaari ngey kaŋ yaŋ gonda gaabi duvan haŋyaŋ do, Yaarukomyaŋ mo no baji diibiyaŋ do! 	 Uain dawn lama mi hat tak, ju hel lama thagui nei mite a tung uh a gik!


Waato kaŋ Yowab da wongu marga kulu kaŋ go a banda kaa, i ci Yowab se ka ne: «Abner, Ner izo kaa bonkoono do, hala mo a n'a sallama a ma koy baani samay.» 	 Joab leh a kiang a mipi tengteng a hongtun un, Ner tapa Abner bel kumpipa kiangah a nahoh a, aman a paisak nawn khin a, lungmuangtak in a pai nawnta hi, chi in Joab a hilh ua.


I na jasa boŋ yaŋ te efod marguyaŋo se. Yaadin no a me hinka margu care gaa d'a. 	 A khep khawm na ding in, liangbelh a bawl ua: a gei tuak ah a kikhep khawm hi.


Amma borey kaŋ yaŋ go laabo ra da goray din gonda gaabi. Kwaarey mo gonda wongu fuyaŋ kaŋ ga beeri gumo. Iri di gorzoyaŋ mo noodin. 	 Himahleh a gama mi omte mi hat pipi ahi ua, khuate leng kulhnei, thupi taktak ahi: huan, Anak suante leng ka mu uhi.


Ni ga ni kambe feeri ka fundikooni kulu ibaayo toonandi a se. 	 Na khut na jaka, thil hing teng deih tuh na hihtaisak hi.


Saaya din ra i waasu, boro kulu na nga hawgara zumandi ganda zama nga m'a fiti. 	 Huaitakin amau ip chiat kintakin lei ah a nga khe chiat ua, amau ip chiat a hong ua.


A kaa ka kay ay jarga ka ne ay se: ‹Ay nya-ize Sawulu, ma du diyaŋ.› Saaya din ra no ay du ka di a. 	 ka kiangah a honga, ka kiangah a dinga, ka kiangah, Unau Suala, mit vak nei in, a honchi a. Huan, huai laitakin amah ka mu touta hi.


Araŋ game ra, da boro fo na boro fo kalima, a ga yaaru ka koy ciitikoy kaŋ si Irikoy cimo gana do no, i ma ciiti dumbu i se? Manti hanantey do no araŋ ga hima ka koy? 	 Na lak uah kuapeuhin midang toh thubuai neita le uchin, mi siangthoute maa tun louin, mi diktatloute maah na tun ngam ding ua hia?


Kala wandiya zuru ka koy ka sanney din ci nga nya-izey se. 	 Huan, nungak a taia, huai thute a nu inkuanpihte a vahilh hi.


Ma si i laalayaŋo daabu. Ma si i zunubey tuusu mo ni jine, za kaŋ i na cinakoy futandi. 	 Huan a ginatlouhna uh khuh kenla, na ma akipan a khelhna uh nul mangin omsak ken: inlamte maah lah nang a honheh sakta ngal ua.


A ciya binde, waato kaŋ Baasa maa baaro, kal a fay da Rama cinayaŋ ka goro Tirza ra. 	 Huan, hichi ahia, Baasa in huai thu ana jak takin Rama kho bawl a tawpa, Tirza khuaah a omta hi.


I ga te boosi me wiyante hinza dananteyaŋ danga amand* tuuri boosi cine, d'i boosi gunguney, d'i boosi me feerantey kambe fo gaa. Ma te boosi me wiyante hinza koyne dananteyaŋ danga amand tuuri boosi cine, d'i boosi gunguney, d'i boosi me feerantey kambe fa gaa. Yaadin no kambe iddo kulu gaa kaŋ yaŋ ga salle fitilla suntulo gaa. 	 Belkuang thumte makha banga bawlte, hiang khata pakmum leh pak; huan hiang danga belkuang thumte makha banga bawlte, pakmum leh pak: huchibangin khawnvak koihna akipana hongsuak hiang gukte:


Alfa Zafaniya mo na tira caw annabi Irimiya hangey ra. 	 Huan, siampu Zephaniain huai laikhak jawlnei Jeremia jakin a sim a.


Ma ni ŋwaari say hari boŋ, Zama ni ga ye ka du a jirbi boobo banda. 	 Tuite tungah na tanghou paiin: ni tampi nunga mukhe ding lah na hi ngala.


Gaa no Yefta ne Jileyad arkusey se: «Manti araŋ no ka wangu ay bo? Araŋ n'ay gaaray k'ay kaa ay baaba windo ra. Day, ifo se no araŋ kaa ay do sohõ kaŋ araŋ go gurzugay ra?» 	 Huan, Jephthain Gileadte upate kiangah, Non hua ua, ka pa in akipan non delh khia uh ahi kei maw? bangachia na buai tak ua ka kianga hong na hi ua? a chi a.


Ma cabe kaŋ i n'a windi nda wongu, i na wongu fuyaŋ cina kaŋ ga gaaba nd'a, i na laabu guyaŋ tulluwa a casanta, i na wongu marga gata sinji a se kuray kulu, i n'a windi mo nda wongu cinari baguyaŋ hari. 	 Huan a kima umin kulh khoh khum inla, mual pawng bawl khumin sepaih giahbukte bawl khum inla, kulh suk siatnate a kimin bawl khumin.


Daahir ay meyo si adilitaray-jaŋay sanni te, Ay deena mo si gulinci ci. 	 Ka mukten thutaklou a gen kei ding, ka leiin leng khemna thu a gen kei ding.