Ay goono ga ni lordi Irikoy da Almasihu Yesu jine, nga kaŋ ga fundikooney da buukoy ciiti, ay ga ni lordi mo a bangandiyaŋo d'a koytara boŋ: 	 Pathian muh leh, mihing leh misite ngaihtuah dingpa Kris Jesu muh in, akilakna leh a gam lou in, phatuamngaitakin ka hon theisak ahi;


Amma iri wo, Rabbi no ga ti iri Irikoyo, iri mana fay d'a mo. Iri gonda alfagey mo kaŋ yaŋ ga goy Rabbi se, Haruna banda da Lawi borey mo ngey goyo ra. 	 Himahleh kou jaw, TOUPA bel ka pathian uh ahi a, amah ka lehngatsan kei ua: TOUPA adia, nasemmi amau na chiat sem Aron tapa siampute leh Levite ka nei uh


za kaŋ Irikoy na zaari fo daŋ kaŋ ra a ga ndunnya kulu ciiti adilitaray boŋ. A g'a te mo bora kaŋ a waadu do, kaŋ boŋ Irikoy tabbatandi boro kulu se za kaŋ a n'a tunandi ka kaa buukoy game ra.» 	 huai ni chiangin Pathianin a mi seh zangin diktatnain khovel a vaihawm ding; huan a miseh tung thu tuh amah misi laka kipana kaithouin, mitengteng kiangah a theisakta hi, chiin.


Koyne, boro kulu kaŋ wangu ka Rabbi, Israyla Irikoyo ceeci, i g'a wi, da boro kayna no, wala boro beeri; da alboro no, wala wayboro. 	 Kuapeuh TOUPA Israelte pathian zong lou lou a lian a neu, a numei a pasal in hihlup ding thu a khung uhi.


Araŋ ma si kamba ka koy de-koy waani yaŋ banda, kaŋ yaŋ ga ti dumey kaŋ g'araŋ windi din toorey. 	 Pathian, na kim ua mite pathiante na be dinguh ahi kei;


Boro kulu kaŋ goono ga dondonandiyaŋ waani fo te, nga no, bora si g'iri Rabbi Yesu Almasihu sanni cimikoyey ta, da dondonandiyaŋo kaŋ ga saba nda Irikoy ganayaŋ, 	 Mi kuapeuh in thuhilhna dang ahilha, thutak (I Toupa Jesu Kris thu) leh, Pathian limsak lam thuhilhna hoih asak kei leh,


Wa dangay, wa fay d'ay hinne, ay ma salaŋ. Hay kulu kaŋ ga du ay, a ma soobay ka kaa. 	 Dai unla, thu ka gen theihna dingin, honomsak maimai un, ka tungah a hongtung ding hongtung heh.


da Kedemot da nga kuray nangey da Mefaat da nga kuray nangey. 	 Huan Kedemoth a huapkhkate toh, Mephaath a huapkhakte toh:


Irikoy ga fo-goroko naŋ a ma goro almayaaliyaŋ ra, A ga daabantey kaa taray, k'i arzakandi, Amma turantey wo go ga goro laabu kogo ra. 	 Pathian aw, na mite makaia na hongpawta, gamdaia na paisuak laiin. Selah.


Amma tun ka furo kwaara ra. Noodin no i ga ci ni se haŋ kaŋ ni ga hima ka te.» 	 himahleh, thou inla, khopi ah lut in, huchiin na hihding hilhin na om ding hi, a chi a.


Zama yaa no Koy Beero ci ay se: «Ma koy ka batuko daŋ, A ma ci haŋ kaŋ nga ga di. 	 TOUPAN ka kiangah hichiin a gen hi, Kuan inla, galvengmi vengsakin, aman a thil muh gen hen;


Jiiri way cindi fa ra, a handu sintina, jirbi iyyanta hane, kala Rabbi sanno kaa ay do ka ne: 	 Huan hichi ahi a, kum sawmlehkhatna, kha khatna, huai kha nisagih niin TOUPA thu ka kiangah a hongtunga,


Dawda ye ka ne koyne: «Ay ze da Rabbi fundikoono, Rabbi g'a kar, wala a buuyaŋ zaaro ma kaa, wala a ma koy wongu do ka halaci. 	 Huan, David mahin, TOUPA hinna louin ka gen hi. TOUPAN a tungah khut kha na ve: a hihkeileh leng a sih ni a hongtungna ding; ahihkeileh leng, kidouna ah a hoh dia, a mangthang mai ding.


Gaa no, Yahudancey tu a se ka ne: «Alaama fo dumi no ni ga cabe iri se, kaŋ ni goono ga hayey wo te?» 	 Huchiin, Judaten a kiangah, Hiai thil na hih, chiamtehna bang ahia non lak theih? a chi ua, a dong ua.


A ne i se: «Ay ya Ibraniyance no, ay ga humburu Rabbi Irikoy mo, beene wano, nga kaŋ na teeko da laabo te.» 	 Aman a kiang uah, Hebru mi ka hi; tuipi leh gam bawlpa TOUPA, van Pathian ka lau ahi, a chi a.


Iliyasu ne: «Alwaati woone cine, da jiiro bare ka kaa, ni ga ize ganday.» Waybora ne: «Abada, ay jine bora, nin wo Irikoy boro no. Ni ma si taari ni koociya se.» 	 Huan, aman, Tu bang hun a hongtun nawn peuhpeuh chiangin tapa na pomta ding, a chi a. Huan, aman, Maijen, pu, nang Pathian mi, na sikhanu lakah juau gen dah ve, a chi a.


A daŋ wayna funay haw ma faaru beena ra. Nga hino no a na hawo gaaray d'a dandi kamba haray. 	 Suahlam huih van ah a nungsaka: a thilhihtheihnain sim huih a nung sak hi.


May no ga hin ka kay a dukuro jine? May no ga hin a futay korna? A ga nga futa gusam sanda danji cine, A ga tondi daarey bagu-bagu mo. 	 A lunghih louhna maiah kua ahia ding theidinga, a hehna thupi tak ah kua ahia om thei ding? a hehna mei banga sunbuak ahi a, suangpite a kek jak sak vek hi.


Iri boro way cindi hinka no, care nya-izeyaŋ, baaba folloŋ izeyaŋ. Iri boro fo si no, koda mo go iri baabo do hunkuna Kanaana laabo ra. 	 Unau sawm leh nih ka hi ua, ka pa uh tapate ka hi vek ua; khat bel a om nawn keia, ka nautumpen uh tuin Kanan gamah ka pa uh kiangah a om, ka chi uh.


Da ce ne: «Za kaŋ ay wo manti kambe, yaadin gaa ay manti gaahamo wane» -- woodin si naŋ a ma si ciya gaahamo wane. 	 Khepekin, khut ka hih louh jiakin pumpia pang ka hi kei, chileh, huai thu jiakin pumpia panglou ahi tuan kei.


Zama hincin da yeeji kuri, da handayze boosu kaŋ i ga say-say borey kaŋ ziibi boŋ g'i fay waani k'i hanandi gaaham do. 	 Kel leh bawngpate sisan leh, bawngla vu, minin tunga thehin bawn sa siang khopa a hihsiangthou ngalleh,


Da kakaw fo kulu dumi kaa ka tun araŋ nya-izey kaŋ yaŋ goono ga goro ngey galley game ra, kuri nda kuri sanni, asariya nda lordi sanni, hin sanni nda farilla, araŋ g'i kabarandi i ma si ciya taali-teeriyaŋ Rabbi jine, zama futay ma si kaŋ araŋ d'araŋ nya-izey boŋ. Araŋ ma woodin te, araŋ si ciya taali-alhakku-koyyaŋ mo. 	 Koilai khua a mi inleng thubuai ahong gen ua, tualthah thu ah te, dan leh thupiak thu ah te, thu seh leh vaihawm thu ah te, a hong kilan uleh, TOUPA tungah thil a hikhelh louhna ding un amau pilvang in na hilh ding ua, nou leh na unaute uh tungah hehna a hongtung kha zenhouh ding hi; huchibangin hih le uchin, mohsak in na om kei ding uhi.Huan, Ngai dih ua, TOUPA lam thu tengteng siampu lalpen Amaria bel na heutu uh ahia; huan, kumpipa lam thu tengtengah Judate inko tunga vaihawmmi Ismael tapa Zebadia ahi: Levite leng na heutute uh ahi sam ding uh. Hangtakin hih unla, mi hoihte kiangah TOUPA om hen, a chi a


da Porata, da Adaliya, da Aridata, 	 Poratha te, Adalia te, Aridantha te,


Danji kuyaŋ taasey da wura da nzarfu gaasey mo, batukoy jine bora n'i kulu ku. 	 Huan, mei lakna te, maiphiatna te toh; vengmi pawl heutuin dangkaeng a bawlte bel a dangkaeng a laa, dangka siika bawlte bel a dangka a la hi.


Ma fongu nda Yesu Almasihu kaŋ tun ka fun buukoy game ra, nga kaŋ fun Dawda dumo gaa, ay Baaru Hanna boŋ. 	 Jesu Kris, David suan, ka tanchinhoih gen banga misi laka kipana thounawnpa thei gige in.


Ya Irikoy, m'iri bare ka ye. Ma naŋ ni moyduma ma kaari, iri mo ga du faaba. 	 TOUPA aw, sepaihte Pathian, bangtan ahia na mite thumna tunga na heh ding?


Mikaya ne: «Hala day ni ye ka kaa baani samay baa kayna, kulu Rabbi mana salaŋ ay me ra.» A ne koyne: «Ya jama kulu, wa hangan ka maa!» 	 Huan, Mikai in, "lungmuang taka na hong pai nawn peuhmah aleh Toupan kei hon zanga thu genlou ahi mah ding" achi a. Huan, amahmah in, "nou, mipi te aw, na vek un na ja un" achi a.


A binde, za kaŋ ay ga adilantey da ilaaley kulu pati ka kaa ni ra, ay takuba ga fatta ka gaaba nda fundikooney kulu, za dandi kambe kal a ma koy azawa kambe. 	 Mihing tapa, thu gen inla, hichiin TOUPAN a chi ahi:


Da boro g'a salle saabuyaŋ se, kal a ma kande buuru tafayyaŋ kaŋ sinda dalbu, kaŋ i kaasum nda ji, k'i tonton saabuyaŋ sarga gaa. A ma kande mo buuru tafayyaŋ kaŋ sinda dalbu kaŋ i tuusu nda ji, da hamni baano maasa fooyaŋ, kaŋ yaŋ i diibi nda ji. 	 Kipahthu genna dia a lat leh kipahthu genna kithoihna ding in sathau a zut silngou hel louh tanghou leh sathau a zut silngou hel louh tanghoupa didekte leh sathau a mek tangbuang nel mahmah kidiah suak a lat tel ding ahi.


A ne ay se koyne: «A te ka ban! Ay no A nda Zed, Sintina nda Bananta. Boro kaŋ jaw, ay g'a no fundi hari-mo gaa, nooyaŋ no. 	 Huan aman tuh ka kiangah, A hongtungta uh. Kei Alpha leh Omega, a bul leh a tawp ka hi. Dangtakte kiangah manbeiin hinna tuikhuka tui amau kiangah ka pe ding.


Amma sohõ, nin Yakuba, nin Israyla, Yaa no Rabbi ci, nga kaŋ na ni taka, Nga kaŋ na ni te, A ne: Ma si humburu, zama ay na ni fansa*. Ay na ni ce mo da ni maa, ni ya ay wane no. 	 Tuin jaw, Jakobte aw, Toupa nou honsiampa leh, Isrealte aw, nou honbawlpan, hichiin a chi; laukei un, ka hontanta hi; na min un ka honsama, keia na hi uhi.


sasare hinkanta ra: krisolit* fo, da safir* fo, da daminti fo; 	 A vual nihna, emeraldi suang, sapphir suang leh suangmantam ahi.


A n'iri no gomni nda yulwa, laakal da fahamay kulu ra. 	 Tua hehpihna tuh chillou hialin aman eite a honpeta.


Wa saabu beene Irikoyo se, Zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada. 	 Aw, van Pathian kiangah kipahthu hilh un: a chitna lah khantawnin a om sin ngala.


han din, zaari woodin ra, bora kaŋ du ka yana din ga kaa ni do, a ga ni no baaru ni hanga ra. 	 Huai ni mahmah chiang in a taikhia na kiang a hong pai dinga, ahong theisak sin kei dia hia?huaini chiang in tai khe kiang ah na kam na ka dinga, akiang thu na gen dinga, na dai mang maimah kei ding; huchiin amau ading in etsakna na hi dinga; huan TOUPA kahi chih a thei ding uh, a chi a.


Iri ga bay kaŋ boro kulu kaŋ i hay Irikoy do si soobay ka zunubi te, amma Bora kaŋ hay Irikoy do g'a haggoy. Ilaala mo s'a di ka gaay. 	 Kuapeuh Pathian suahsakin thil a hihkhial kei chih i thei hi; Pathian Suahsakpan amah a kem gige a, giloupan khoih leng a khoih theikei him ahi.


Rabbi g'a gaabandi a baani-jaŋay daarijo boŋ. Ni ga daariji hanse a se a dooro ra. 	 Toupa aw, honhehpih inla, ka hinna hihdam in, na tungah thil ka hihkhial ngal a, ka chi a.


Boro kulu kaŋ na boro kuri mun, boro kambe do no i g'a kuro mun, zama Irikoy himando ra no a na boro te. 	 Kuapeuh mi sisan suahmi mi mahin amah sisan a suah sam ding ahi: Pathian batpiha mi lah bawl ahi ngala.


Nga kaŋ ga ti Irikoy bumbo mana nga Irikoytara sabayaŋo lasaabu haŋ kaŋ nga ga gaay da gaabi. 	 Amah tuh Pathian banga om hinapiin, Pathian toh kikima om tuh thil khiaklah dingin a sep keia,


Bora kaŋ margu-margu kaydiya waate no ga ti ize laakalkooni. Amma boro kaŋ ga jirbi heemar waate, Ize no kaŋ ga haawi candi. 	 Nipi laia lakhawmpa tapa pil ahi: himahleh pawltak huna ihmupa zumhuaina omsak tapa ahi.


Kuro mo ga ciya seeda araŋ se fuwey gaa nangu kaŋ araŋ go. D'ay di kuro, ay g'araŋ daaru ka bisa. Balaaw fo si no kaŋ ga kaŋ araŋ boŋ halaciyaŋ se, saaya kaŋ ay ga Misira laabo kar. 	 Huan sisan nou adingin na omna inte uah chiamtehna ahi ding: huchia sisan ka muh chiangin, ka hon paikan dinga, Aigupta gam ka gawtlaia, nou hon hihse dingin na tunguah tua gawtna a om kei ding.


Mate no? Araŋ sinda fuyaŋ kaŋ ra araŋ ga ŋwa ka haŋ no? Wala araŋ go ga donda Irikoy marga, ka borey kaŋ gaa jaŋay go haawandi? Ifo no ay ga ne araŋ se? Y'araŋ saabu nda woone? Ay si. 	 Bangchidan ahia? Nek leh dawnna ding, in na neikei ua hia? Ahihkeileh, Pathian saptuamte na musit ua, bangmah neiloute na selphou ua hia? Na kiang uah bang ka genta dia? Kon phat dia hia? Hiai lam thu ah ka honphat theikei hi.


A gaabikooney haabayaŋo ce camsey yooja maayaŋ, D'a wongu torkey zura, D'a kangey kosongo sabbay se, Baabey si baa zagu ngey ma du ka ngey izey faaba se, Zama i kambey londey bu. 	 A sakol hat chinte leitot gingin, a kidou kangtala ging dopdopin, a kangtalai thot gingte in, pate a lungleh ua, a tate uh en lou jenin.


Dawda nda nga alborey binde koy Keyla. I na Filistancey wongu k'i hawey ku. I n'i kar mo da halaciyaŋ bambata. Yaadin no Dawda na Keyla gorokoy faaba nd'a. 	 Huchiin David leh a mite Keila khua ah a hoh ua, Philistia mite a vasual ua, a gante uh a laksak ua, a that ek uh. Huchibangin Davidin Keila khua mite a humbitta hi.


Haciika mo i mana doona ka Paska bato din dumi haggoy za fondo kaakoy zamana ra kaŋ na fondo kaa Israyla se, sanda Israyla bonkooney jirbey kulu ra, wala Yahuda bonkooney wane. 	 Israelte tunga vaihawmmiten vai a hawm ua kipan, Israel kumpipate tengteng, Juda kumpipate lal sung tengin huchi bang hial Paikan Ankuang a nei nai kei uh;


Ay, Bitros, ay ya Yesu Almasihu diya no. Ay go ga tiro wo hantum suubanantey kaŋ go say-sayanteyaŋ se, kaŋ yaŋ ciya yawyaŋ Bontos, da Galatiya, da Kabadosiya, da Aziya, da Bitiniya laabey ra. 	 Peter, Jesu Kris sawltak in, Ponto gamte Galatia gamte, Kappadosia gamte, Asia gamte, Bithinia gamte a dalh-te,


Musa ne i se: «Boro kulu ma s'a jisi kala suba susuba.» 	 Huan, Mosiin, Kuamahin jingsang phain nutsiat neikei hen, a chi a.


Kurnyey, araŋ ma ba araŋ wandey, araŋ ma si fottu i gaa mo. 	 Pasalte aw, na jite uh it unla, a lak uah hanhat kei un.


I ga boro laaley windey bare ka gum, Amma adilantey bukkey ga te albarka. 	 Mi giloute in suksiatin a om ding: himahleh mi tang a pha ding hi.


Sohõ binde, ya Rabbi, Israyla Irikoyo, ma sanno kaŋ ni ci ni tamo Dawda se din tabbatandi. 	 Huchiin TOUPA, Israelte Pathian, na sikha David kiang a, na thugen lohchingsak mahmah in


Amma Abram wando Saray mana ize hay a se. A gonda koŋŋo fo kaŋ Misirance no, kaŋ a maa ga ti Hajaratu. 	 Huan, Sarai Abram jiin ta himhim a neihsak keia; huan, Saraiin Aiguptami sikhanu khat a neia, huai mi min Hagar ahi.


Amma dumi woone ya boroyaŋ no kaŋ di kosarayyaŋ da komyaŋ, I kulu guusuyaŋ ra no borey na hirrimi te i se, I go tugante kasu yaŋ ra, I ciya wongu arzaka hari yaŋ, amma faabako kulu si no. Wongu n'i ku, Amma afo kulu si no kaŋ ga ne: «M'i yeti.» 	 Himahleh hiaite jaw guta guk sak leh loh tuak mite ahi ua; guama ahi vek ua, suangkulha khum mangte ahi ua; sal ding ahi ua, kuamahin lah a humbit ngal kei ua, gallaka lak ding ahi ua, kuamahin, penawnin, a chi tuan kei uhi.


Ay izey, wa maa baaba lordi*. Wa hangan zama araŋ ma fahamay bay. 	 Ka tapate, pa hilhna ja un, theihsiam na thei dingin limsak un:


Zama Rabbi ga laakal no, A meyo ra no bayray da fahamay goono ga fun. 	 Toupan lah pilna a pe ngala; a kam akipanin theihna leh theihsiamna a hong pai.


Woone yaŋ mo, ngey no ga ti laabey kaŋ yaŋ Israyla izey n'i tubo ŋwa Kanaana laabo ra, wo kaŋ yaŋ Alfa Eliyezar da Yasuwa Nun izo, da Israyla izey kaayey windi arkusey fay-fay i se 	 Hiaite ahi Israel suanten Kanan gama a lak uh, simpu Eleazar te, Nun tapa Josua te, Israel suante nam inkuan intekpenten a gouluah ding ua a nahawm uh,


Amma annabi kaŋ ga tun da farrati ka sanni salaŋ ay maa ra, kaŋ ay man'a lordi nd'a ka ne a ma salaŋ, wala d'a ga salaŋ de-koy waani-waaney maayey ra, kulu annabo din ga bu.» 	 Ka mina gen ding ka piak louh gen teitei jawlnei hiam, pathian dangte mina thugenmi jawlnei hiam, huai jawlnei hihlup ding ahi.


Amma Musa ne: «Manti borey kaŋ yaŋ goono ga zaama no, wala borey kaŋ yaŋ boŋ i goono ga zaama, amma doonkoyaŋ jinde no ay goono ga maa.» 	 Huan a man, Tungnun kithua kikou te aw ahi keia, nuaisiaha om jiaka kapte aw leng ahi sam kei: lasate husa ahi jaw ka jak, a chi a.


I boro fo kulu kaŋ i kabu lasaabuyaŋo ra, za jiiri waranka izey ka koy beene, a ga sargay no Rabbi se. 	 Sima omte laka paisuak peuhmah kum sawmniha upa leh a tunglamin TOUPA kiangah thillat a piak ding uh.


Iri mana hanga jeeri ni tamey se mo, annabey kaŋ salaŋ ni maa ra iri bonkooney d'iri koy kayney d'iri kaayey da laabo talkey kulu se. 	 Na mina ka kumpipate uh, ka lalte uleh ka pipute uh leh gama mite tengteng kianga thu gen, na sikha jawlneite leng ka nangaikhe sam kei uhi.


Cawka ne: «Mate n'ay ga te ka faham, da manti ay du boro fo kaŋ ga cab'ay se?» A na Filibos ŋwaaray a ma kaaru ka goro nga jarga. 	 Huan, aman, Kuamah honhilhchet louhin bangchin ka thei dia? a chi a. Huan, a kianga tu paisuak dingin Philip tuh achialta a.


Zama yaa no Rabbi Kundeykoyo, Israyla Irikoyo ci: A go, nango wo ra, araŋ moy jine, d'araŋ jirbey ra mo, ay ga naŋ ndunnya kaani maayaŋ jinde, da farhã jinde, da arhiiji nda wayhiiji jinde ma ban. 	 Sepaihte TOUPA, Israel Pathianin hichiin a chi ngala: Ngai dih ua, na mitmuh un, na damsung un mou aw te, mouneipa aw te, nuamsakna husa te, kipahna ging te hiai mun ah ka daisak ding.


Bedan da Yaban mo, Uzal no i fun. I day ni gaa guuru kaŋ ga nyaale, da kassiya, da kaana kaŋ yaŋ go ni neerandey ra. 	 Uzal uain hontawiin a lei zel ua, na vante, siktetak, singguithak leh kawltute na sumsinna.


Amma a na Israyla bonkooney muraadey gana, hala mo a na nga izo daŋ danji ra, mebarawey fanta hari boŋ, ngey kaŋ yaŋ Rabbi gaaray Israyla izey jine. 	 Israel kumpipate lampi tot a tawn teia, ahi, TOUPAN Israel suante maa a delh khiaksa namten thil kihhuai tak a hih jel bang un a tapa meiah a lutsak a.


Koyne, araŋ ma si taari care se, zama araŋ na boro* zeena kaa, nga nda nga goyey kulu. 	 Juau kihilh tuah kei un, mihing lui tuh a thilhih toh na suahkheta ua.


Sakali nda feej'ize ga kuru care banda, Muusu beeri ga subu ŋwa sanda haw cine, Kusa mo ga ciya gondi se ŋwaari. Boro kulu si marayyaŋ te, i si halaciyaŋ te mo ay tondi hananta kulu ra. Yaadin no Rabbi ci. 	 Ngia leh belamnou lah a gamta khawm ta ding ua, humpineelkaiin bawngtal bangin buhpawl a neta ding; leivui bel gul an ahi ding. Ka tang siangthou himhimah a kihihna nawn kei ding ua, a kihihse nawn sam kei ding uh, Toupan achi.


Lawitey jama fooyaŋ kaŋ waato Yahuda wane yaŋ no, i ye ka goro Benyamin ra. 	 Huan Levi mite lakah, Judaa hihdingte banghiam Benjamin toh a kizom hi.


Dawda baytu fo kaŋ a te waato kaŋ a go tondi guuso ra. Adduwa mo no. 	 Ka awin, Toupa ka sama; ka awin Toupa kiangah hehpihna ka gen jel


Ay biya halaci, ay jirbey ban, Saaray hinne no ka cindi ay se. 	 Ka lungsim hihgawpin a oma, ka nite a bei, kei dingin han mansain a om hi.


Anat izo Samgar zamana ra, Yayel zamana ra fondo beerey bu, Dirakoy na laawaley gana. 	 Anath tapa Samgar damlaite leh, Jael damlaitein, lamliante tot louhin a oma, zin leh leng te lah lampi maimai ahte a pai zo jel uh.


Amma waato kaŋ iri kaayey na Irikoy kaŋ go beene zokoti, hal a te i se bine, kal a n'i daŋ Babila bonkoono Nebukadnezzar, Kaldanca kambe ra. Nga mo na fuwo wo halaci, k'a borey ku ka kond'ey Babila. 	 Himahleh ka pipute un van Pathian a nasuk heh nung un, amaute Babulon kumpipa Nebukadnezzar, Kaldai mi khut ah a piaa, aman hiai in a hihsiaa, mite Babulon lamah a pimang hi.


Zama yaa no Rabbi na Yahuda bonkoono dumo ciine te d'a: Ni ya danga Jileyad no ay se. Ni ya danga Liban boŋo mo no. Kulu nda yaadin saaji fimbi no ay ga ni ciya, Danga galluyaŋ kaŋ sinda goroko cine. 	 TOUPAN Juda kumpipa inkuan tungtang thu hichibangin a gen hi: Nang jaw kei ading in Gilead bang, Lebanon mual vum bang na hi: himahleh gamdai ka honsuaksak ding, luahmi omlou khopi bang maiin.


Amma cino farsi bindi, kal i maa cilili: ‹Wa guna, arhiijo neeya! Wa fatta k'a kubay!› 	 Huan, janlai tak in, Ngai dih uh mouneipa a hong e: a dawn ding in hong pawt un: chi in, kikou ging a hong omta a.


Ma te soola, oho, ma guddu, nin da ni jama kulu kaŋ margu ni do, ni ma ciya i jine bora. 	 Kigalging inla, ahi, na naman in, nang leh na kianga om khawm, na kithuahpih tengteng toh; huan amau vengpa na hi in.


Edom boŋ sanni neeya: Ceyaŋ fo kaa ay do kaŋ fun Seyir ka ne: «Batukwa, man gaa cine no cino to? Batukwa, man gaa cine no cino to?» 	 dumah puak gik. Min Seir tang akipanin a honsam ua, Galvengpa jan bangchi a hitaa? Galvengpa, jan bangchi a hitaa? chiin


Yaw kaŋ zumbu ni laabo ra ga bisa nin, ka tonton gumo, amma nin wo ga soobay ka zabu ka ye banda. 	 Gamdang mi na lakua omten a hon sansan hiaihiai ding ua, nou na niam giaigiai ding uh.


Windi woone, kaŋ i goono ga ce d'ay maa, araŋ n'a ciya zayyaŋ guusu no araŋ diyaŋ gaa, wala? A go, ay bumbo di woodin. Yaadin no Rabbi ci. 	 Hiai in ka min mahmaha loh, na mitmuh un suamhatte kokhuk bang lel ahi hia? Ngai un, kei, kei mahmahin ka mu hi, chih TOUPA thu pawt ahi.


Boro kaŋ na ni ŋwaaray mo, m'a no. Boro kaŋ ga ba nga ma garaw sambu ni gaa mo, ma si banda bare a se. 	 A honngen kiangah pia inla, na laka leitawi nuam tuh kiheisan ken.


da Hezron, Hezron izey jama baaba; da Karmi, Karmi izey jama baaba. 	 Hezronte innkuan lak a mi Hezron, Karmite innkuan inntek pen Karmi.


A na gallu kaŋ gonda wongu cinariyaŋ cina Yahuda ra, zama laabo go ga goro baani samay. A sinda wongu jiiri woodin yaŋ ra, zama Rabbi n'a no fulanzamay. 	 Huan, Judate khua tengtenga mun sangte leh ni-limte a la mang vek a; amah nuaiah a gam galmuangin a om hi.


A izey mo ga wongu soola ka wongu kunda margu. Ngey mo ga jina ŋwa ka sarre ka gana, i ga ye ka kaa ka margu kala dandi kambe bonkoono wongu fuwo ra. 	 Huchiin a tapaten a dou ding ua; sepaih thupi tampi a kaikhawm ding ua; huaite a hongkuan ding ua, a dimlet dingua, a pai suak ding uh; huan a kik ding ua, a dou ding ua, amah kulh tan pha hialin.


Kaari laalakoy! A ga taabi haŋ, Zama a kambe goyo no i ga bana a se. 	 Mi giloute tung a gik hi! Lah a se sin ngal ua; a khut ua thilhih thukna tuh a kiang ua piak a hih ding jiakin.


Zama borey kaŋ yaŋ ga saajawko goy te a ma boori ga du beeray nangu ngey boŋ se. I ga du bine-gaabi bambata mo cimbeeri ra kaŋ go Almasihu Yesu ra. 	 Saptuam upa na hoihtak a semten amau adingin phattak hihna aloh ua, huan Kris Jesu-a om ginna a muanna leh hangsanna thupitak amu ngal ua.


Kala boro iddu go, i kaa ka fun beene meyo fonda gaa haray, wo kaŋ ga azawa kambe haray guna. Afo kulu gonda wiyaŋ deesi nga kambe ra. I ra boro fa gonda lin* bankaaray nga gaahamo gaa, da dawa kulba nga canta gaa. I furo ka kay guuru-say sargay feema jarga. 	 Huan ngai in, mallam kongpi tungnung paina akipanin mi guk a hongpai ua, mi chihin hihlupna van a tawi chiat ua; huan alai ua mi khat puan malngat silhin laituibuk a kuah hi. Huan a lut ua, dal maitam chinah a ding uhi.


A kaa ka nga talibey gar i go ga jirbi. A ne Bitros se: «Siman, ni goono ga jirbi no? Ni si hin ka batu baa guuru folloŋ? 	 Huan, a hongpaia, amau tuh ihmuin a honmu a, huchiin, Peter kiangah, Simon, ihmu na hi maw? Dak kal khat leng kiging gigein na om theikei maw?


Rabbi si naŋ adilante fundo ma maa haray bo, Amma a ga boro laalo beeja hibandi. 	 TOUPAN mi diktat kha a kialsih a phal kei ding; himahleh migilou akipan a tankhia.


Zama i hantum ka ne: «Ya nin wayguno kaŋ mana hay, ma farhã! Nin kaŋ mana maa hay-zaŋay, ma jinde sambu ka cilili bine kaani sabbay se, zama waybora kaŋ go goboro, a izey ga baa da waybora kaŋ gonda kurnye wane.» 	 Nang, ching, ta nei ngei lou, nuam in, nang, nauvei ngei lou, kikou khia in; pasal nei sangin lungjuangnun, tate a nei tam zo ngala, chih gelh ahi.


Amma ay na ni tilam sanda reyzin* nya tikse suubanante, Dumi kaŋ ga boori gumo. Mate binde no kaŋ ni bare ka te ay se sanda tikse laalo, Saaji ra wane? 	 Chi dik mahmah zangin grep hoih mahmah ka honphuta, bangchidana kikhenga, kei dia grep taklou hongsuakta na hia oi?


Ni goono ga mo daaru ka guna, kala tondi fo dagu kaŋ manti nda kambe, kaŋ na himando kar nga ce taamey gaa, kaŋ ga ti guuru-bi margante nda botoga din. A n'a bagu-bagu. 	 Suang khuta sek louh. huai milim a khepek sik, leh tung denga kitam nen sak dimdem tanin na mu a.


Hallohes, da Pilha, da Sobak, 	 Hallohes, Pilha, Sobek;


Zama a ga ba ni kaayey mo, woodin se no a n'i banda-ka-zumbey suuban. Nga bumbo no ka ni kaa taray da nga gaabi bambata ni ma fun Misira ra. 	 Na pi leh pute uh a it jiakin a nung ua a suante uh a hontela, a mitmuhin a thilhihtheihna thupi takin Aigupta gama kipan a honpi khiaa;


«Albarkanteyaŋ no ngey kaŋ mana ngey boŋ lasaabu hala ngey to hay fo, Zama beene koytara ya i wane no. 	 Lungsima gentheite a hampha uh vangam amaua ahi ngala.


I soobay ka Israyla izey kurayey jine borey kar mo, ngey kaŋ yaŋ Firawna wane goyo jine borey daŋ i boŋ. I ne i se: «Ifo se no araŋ mana araŋ lasaabo toonandi, bi wano da hunkuna wano kulu, waato fareeja lasaabuyaŋo cine?» 	 Huchiin, Israel suante upate, Pharo nasem heututen a tung ua a koihte uh, a vua ua, bangdia tumasiah a banga janleh tuni a na teklei bawl uh zoulou na hi ua? Chiin, a hap uh.


Ngo, ni mana laakal da sanno kaŋ borey wo ci ay boŋ, kaŋ i ne: «Kunda hinka din kaŋ Rabbi suuban, a n'i furu»? I goono ga donda ay jama ka ne i si ye ka ciya dumi koyne ngey jine. 	 Inkuan nih TOUPAN a tel te a pai mang ta, chia hiai miten a gen uh na ngaihtuah ngei ka hia? A mitmuh ua nam chih tham a hihlouhna ding un hichibangin ka mite a musit uhi.


da Saalabbin, da Ayyalon, da Itla, 	 Saalbin te, Aijalon te, Ithla te;


Wa haggoy d'araŋ boŋ fa, hal araŋ biney ma si tin da butuguyaŋ, da buguyaŋ, da ne fundi wo sakullayaŋ mo, zama zaaro din ma si kaa araŋ gaa jirsi boŋ, sanda hirrimi cine. 	 Ahihhangin pilvang un, huchilou injaw nek vah luat toh, zu kham toh dam sung khosak ngaihtuah toh, na lungtang uh a dim lokha ding a, huai niin thang awk bangin thakhatin na tunguah a hongtung guih kha ding.


Waato kaŋ i na ngey moy feeri, i mana di boro kulu koyne kala Yesu hinne. 	 Huan, a dakkhia ua, Jesu kia lou ngal kuamah a muta kei uh.


Oho, d'ay hẽ, ay ce, Ay goono ga gaakasinay ceeci, A ga wangu ay adduwa se. 	 A hi, ka kaha, panpihna ka nget laiin, ka thumna a daltan.


Ya araŋ kaŋ yaŋ ga mooru, Wa maa haŋ kaŋ ay te. Ya araŋ mo kaŋ yaŋ ga maan, w'ay hino seeda. 	 Gamlapi-a omte aw, ka thil hih bilin na ja un; naichika omte aw, ka thilhihtheihdan thei un.


Wa di iri se zoŋoyaŋ, zoŋo kayney din kaŋ yaŋ goono ga reyzin* kaley sara, Zama iri reyzin kaley goono ga boosu. Wayhiijo ne: 	 Sehalte, grephuan hihsia, sehal neute honmatsak ve; ka grephuan uh lah a paklun ngala.


A ne i se mo: «Araŋ ma haggoy da haŋ kaŋ araŋ goono ga maa! Zama neesijo kaŋ araŋ ga neesi nd'a din, nga no i ga neesi nd'a araŋ se, i ga tonton a gaa araŋ se zaati. 	 Huan, amahmahin, a kiang uah, Na jak uh bang ahia, pilvang un; na tehna ngei mah ua piakin na om ding ua, a tam jaw bawn piakin na om ding uh.


Ni ga ni jinayey kaa taray zaari, i go ga di, tamtaray koyyaŋ jinayey nooya. Ni bumbo mo ma fatta wiciri kambu, i go ga di, sanda boroyaŋ kaŋ goono ga dira ka koy tamtaray goray cine. 	 Huan na van sun khovakin a mitmuh mahmah uah saltang pai ding van lakin na lakhe dinga, nang mahmah leng mitmuh uah gam danga khak mang ding paiin na pai ding ahi.


Ay ga nangu daŋ mo ay jama Israyla sabbay se, ay m'i tilam zama i ma goro ngey bumbo nango ra, boro kulu ma si ye k'i sosorandi koyne. Boro laaley mo si ye k'i halaci koyne, danga mate kaŋ i doona ka te waato, 	 Huan ka mi Israelte adingin mun ka sep dinga, kisuan nawn lou-a amau tuam muna a om gige theihna ding un amau ka phut ding hi;


Zama a go, bonkooney margu, care banda mo no i bisa. 	 A mu ua, huchiin lamdang a sa ua; a mangbang ua, a paimang pah uhi.


I tun susubay za da hinay ka ze care se. Isaka mo n'i sallama. I dira a do baani samay. 	 Huan, jingsangin beltakin a thou ua, a kichiam tuah ua: huan, Isaakin amau a paisaka, huchiin a kianga kipanin hoihtakin a pawtta uh.


Dawda mo n'i kar za cino din ra kal a suba wiciri kambo. I ra sinda boro kaŋ yana, kala day i ra gaabikooni fooyaŋ, sanda boro zangu taaci cine kaŋ na yoyaŋ kaaru ka yana. 	 Huchiin Davidin ni tum akipan a jingsang nitaklam tanin amau a suala, tangval za li sangawngsau tunga tuanga taikekte kia loungal kuamah dama suakta himhim a om kei ua.


Ay na hay fo gar mo kaŋ fottu nda buuyaŋ. Nga neeya: wayboro kaŋ bina ya saw da taaru no, A kambey mo sisiriyaŋ no. Amma boro kaŋ ga kaan Irikoy se g'a yana, Day zunubikooni, waybora g'a di. 	 Sihna sanga kha jaw tuh numei, a lungtang thangte leh lente hia, a khut henna khau hi tuh ahi chih ka muta.


Amma ay ga goobara daŋ Rabba birni cinaro gaa, Danjo g'a faadey ŋwa, Da wongu zaari hane ra kuuwayaŋ, Da beene hari bambata ka margu nda alma haw beeri. 	 Himahleh Rabbah kho kulh tungah mei ka mut kuang dinga, huan, kidouna nia kikou toh, pingpei nia huihpi toh, a kumpipa inte a kang khin ding:A kumpipa uh salin a man ding ua, a mi liante toh kitonin, TOUPAN a chi.


Yahudancey tu a se ka ne: «E! Manti iri gonda cimi bo kaŋ iri ne ni ya Samariya boro no, ni gonda follay* mo?» 	 Huan, Judaten a kiangah, Samari mi dawi jawl na hi ka chi uh, ka chi dik ngel kei umaw? a chi ua, a dawng ua.


Waato kaŋ talibey maa sanno din, i dambara gumo. I ne: «Yaadin gaa, may no ga hin ka du faaba?» 	 Huan, nungjuite'n huai a jak un, lamdang a naksak mahmah ua, Kua hotdam in a om zou dia? a chi ua.


Kala Israyla bonkoono na annabey margu, i boro zangu taaci. A ne i se: «Iri ma koy Ramot-Jileyad ka wongu, wala iri ma naŋ?» I ne a se: «Kaaru, zama Irikoy g'a daŋ bonkoono kambe ra.» 	 Huchiin Israel kumpipan, jawlneite mi za li a sam khawma, a kiang uah, Ramoth gilead khua sual dingin ka vakuan tou ding uam tou lou ding? a chi a. Huan amau va kuan tou in, pathianin kumpipa khuta pe sin ahi, a chi ua.


Dawda binde tun ka daŋandi, nga nda boro zangu iddo kaŋ yaŋ go a banda, ka koy Acis Mayok ize do, kaŋ ga ti Gat koyo. 	 Huchiin David a thoua, amah leh akiang a mi za guk omte Maok tapa Gath kumpipa Akis kiangah a paita uhi.


Zama handu sintina, a zaari sintina ra no, nga din mo sintin ka dira Babila ra. Handu guwanta zaari sintina hane no a to Urusalima, a Irikoyo kamba kaŋ go a boŋ din gomno ra. 	 Babulon akipan a kha khatna ani khat niin a kuan tou pantaa, a kha ngana a ni khat niin a Pathian khut hoih a tunga a om bangjelin, Jerusalem a hongpai hi.


Wala iway cindi ahakka din, kaŋ jidan bisa fo kaŋ i boŋ Silowam ra k'i wi -- araŋ ga tammahã ngey wo garawkooniyaŋ no ka bisa boro kulu kaŋ go Urusalima* ra? 	 Huan, Siloam insangin mi sawm leh giat a delhlupte leng, Jerusalem khuaa omte tengteng sangin mi gilou tuan hi un na gingta ua hia?


Amma waato kaŋ Babila bonkoono Nebukadnezzar kaa laabo ra, iri ne: To, kaa, iri ma koy Urusalima ka mooru Kaldancey wongu marga da Suriyancey wongu marga. A se no iri goono ga goro Urusalima ra.» 	 Huan, hichi ahia, Babulon kumpipa Nebukadnezzarin gam a hongsual laiin kou, Kisa un, Kaldai sepaih honte leh Suria sepaih honte lau jiakin Jerusalem ah i hoh ding uh, ka chi ua, huchiin Jerusalem ah ka natengta uh ahi, a chi ua.


Borey kaŋ i konda tamtaray, Yahuda nda Israyla waney, ay ga ye ka kand'ey, ay g'i cina, sanda mate kaŋ cine ay te za sintina gaa. 	 Huan, Juda omdan leh Israel omdan ka hei dinga, a tunga ka dinsak bangin ka dingsak nawn ding.


I na boro fooyaŋ mo si da hahaarayaŋ da barzuyaŋ, oho da sisiri nda kasu mo. 	 midangten leng nuihza bawlna leh vuak bang a thuak ua, ahi, huailou leng, kawlbut leh hentakna bang a tuak ua;


I goono ga alaadayaŋ waazu kaŋ yaŋ si halal iri se iri m'i ta, wala iri m'i gaay, iri kaŋ ga ti Romanceyaŋ.» 	 Dan bang hiam ka kipahpih louh uh leh zuih siangloute a gengen uh, Rome khote ka hi ngal ua, a chi ua.


Ay ya toonante no a do haray. Ay n'ay fundo gaay mo ay laalayaŋ ciine ra. 	 Huaijiakin TOUPAN ka diktatdan bang jelin honna dinta a, ka khutte a mitmuha a sianthou bang jelin.


Yaa no Rabbi Kundeykoyo ci: Arkusu zeeney, alborey da wayborey ga ye ka goro koyne Urusalima fondey ra, afo kulu nda nga goobo nga kambe ra i jiirey baayaŋo sabbay se. 	 Hichiin sepaihte TOUPAN a chi; jerusalem kongzingte ah putekte leh pitekte a hongteng khongkhong ding ua, upat mahmah jiakin michih a khuta chiangkhun toh.


Ya araŋ kuru kayna, wa si humburu! Zama a ga kaan araŋ Baabo se a m'araŋ no koytara. 	 Pawl tawmte aw, lau kei un; nou kianga gam piak ding tuh na Pa uh kipah lamtak ahi.


Zaari woodin ma ciya kubay. Irikoy kaŋ go beena ma s'a baaru ceeci, Kaari mo ma si kaari a boŋ. 	 Huai ni mialna hihen; tunglam akipan Pathianin kah dah hen, a tungah leng khovak tang kei hen.


A saba nd'a, boro yaamo fo go noodin kaŋ maa Seba Biciri ize, Benyamin kunda boro no. Kal a na hilli kar ka ne: «Iri sinda baa Dawda do, iri sinda tubu mo Yasse izo do. Ya Israyla, boro kulu ma ye nga kwaara do!» 	 Huan, huailai ah Benjamin mi, Bikri tapa Seba, Belial mi khat a na om zenzen a, pengkul a mut a, David ah tantuan i neikei ua, Jesai tapa ah leng gouluah ding i nei samkei: Israel mite aw, na puanin lam chiat uah pai un, a chi a.


Tir na wongu fu cina nga boŋ se. A na nzarfu margu-margu ka gusam sanda laabu cine, Wura hanante mo go no danga day fondo gaa potor-potor cine. 	 Huan Tura kulh muanhuai takin a kilam khetaa, leivui bangin dangka a vum venvona, kongzingtea buannawi bangin dangkaeng hoih.


Yaadin cine no izey din furo nd'a ka laabo koytara ŋwa. Ni na laabo din borey daŋ i mayray cire mo, sanda Kanaanancey nooya. Ni n'i daŋ i kambe ra, ngey nda ngey koyey kulu, da laabo din dumey, zama i ma te i se hay kulu kaŋ i ga ba. 	 Huchiin tate tuh a lut ua gam a neita ua, a ma uah gama tengte na satpuka, Kanaan mite, a kumpipate uh leh, gama mite, amau khut ah na pia hi, huchia a utdan ua a tung ua hih theihna ding un.


Amma ay wo, ay hananyaŋo ra no ay ga dira. M'ay fansa, ka gomni goy te ay se mo. 	 Himahleh kei jaw lungsim hoih puiin ka om ding: hontan inla, honhehpihin.Ka khe mun tam takah a dinga; kikhopna bangah TOUPA a phat ding hi.


Ma si furo batu windi ra zama nin d'ey ma goro care banda, ni ma ŋwa ka haŋ sabbay se. 	 Huan, ne leh dawn dingin a lak-ua tu dingin ankuangluina in ah na lut ding ahi kei.


kal i ma waybora kamba pati. Ni ma si di a bakarawo. 	 A khut na tan sak ding uh ahi, na hehpih ding uh ahi kei hi.


A soobay ka Yesu hã da sanni boobo, amma a mana tu a se da hay kulu. 	 Huan thu tampi a donga; himahleh bangmahin a dawng tuan kei hi.


Rabbi jinda go harey boŋ, Irikoy darzakoyo goono ga kaati, Rabbi go hari bambatey boŋ. 	 TOUPA aw tuh tui tungahte a ginga: thupina Pathian tuh a hongging doldola, TOUPA mah tuh tui tampi tungah a hongging hi.


Saharatu bu Ciriyat-Arba kwaara, Hebron nooya, Kanaana laabo ra. Ibrahim na Saharatu seew ka hẽ a se mo. 	 Huan, Sara Kanan gama Kiriatharba khuaah a sia, (huai Hebron khua ahi): huan, Abraham Sara tunga om kitum ding leh kap dingin a honga.


da Eltolad, da Kesil, da Horma, 	 Eltolad te, Kesil te, Horma te;


Hari iddu go no kaŋ Rabbi ga konna, Oho, hala iyye zaati kaŋ a bina g'i fanta: 	 Toupan a muhdah thil guk a oma; ahi, amah adia kihhuai sagih a om hi:


Danji go ga di i jine, I banda mo danji beele go ga di. I jine laabo ga ciya danga Eden kalo cine, Amma i banda a ga ciya saaji koonu -- Oho, hala hay kulu mana i yana. 	 A ma ban uh meiin a kang sianga; a nung lamuh meikuangin a hula; ama uah gam lah Eden huan bang ahi, a nung lam uh gamdai gamkeu ahi a; ahi, bangmahin huai a pel ta kei uh.


Wa haggoy fa, araŋ ma si wangu _Irikoy__ kaŋ go ga salaŋ se. Zama nda borey kaŋ yaŋ wangu ka maa nga kaŋ kaseeti i gaa se ndunnya ra mana koma, sanku fa iri, d'iri ga banda bare nga kaŋ kaseetiyaŋo ga fun beena ra gaa. 	 Thugenpa tuh nana deihkei kha ding uh, pilvang un. Lei a amaute taihilh khawlpa a deihlouh ua bawn, gimthuakna a pelh louh ngal un tuh, eite, van a kipan a hon taihilhpa ki lehheisante, ipel kei hawldiak ding hi.


Kal a fay da sanno, Irikoy tun mo ka fay da Ibrahim. 	 Huchiin, a kianga thugen a tawpa huan, Pathianin Abraham a tungkah santa hi.


Zijiyaŋ dooni no. Ya araŋ, Rabbi tamey kulu, wa Rabbi sifa, Araŋ kaŋ goono ga kay Rabbi windo ra cin! 	 Ngai un, Toupa sikha, Toupa ina jana ding jel tengteng aw, Toupa phat un.


Yakuba binde kaa Luz, wo kaŋ go Kanaana laabo ra, kaŋ ga ti Betel, nga nda borey kulu kaŋ yaŋ go a banda. 	 Huchiin, Jakob Kanan gama Luz khua a tunga, amah leh a kianga om tengteng toh (Luz Bethel ahi).


Baa Yahuda mo, i mana Rabbi ngey Irikoyo lordey haggoy bo, amma i dira Israyla farilley ra kaŋ yaŋ i daŋ. 	 Judaten leng TOUPA a Pathian uh thupiakte a jui kei ua, Israelte pom thusehte bangin a om jaw uh.


Kala i kulu takooko, hal i na Irikoy beerandi. I humburu gumo ka ne: «Iri di hariyaŋ kaŋ n'iri boŋ haw hunkuna.» 	 Huan, a vek un lamdang a sa mahmah ua, Pathian a phat ua. Tuniin thillamdang pitak i mu hi, a chi ua, a lau mahmah uh.


A ciya mo, alwaato kaŋ Ahaziya nya Ataliya di kaŋ nga izo bu, kal a tun ka fuula bandey kulu wi. 	 Huan, Ahazia nu Athaliain a tapa a si chih ana theihin, a thou a kumpipa tate tengteng a that veka.


I tun Safer tondo do ka koy zumbu Harada. 	 Huan, Sepher tang a kipan a pawt ua, Harada ah giahbuk a sat uh.


Haŋ kaŋ araŋ ga te neeya: araŋ ga alborey kulu leemun parkatak! da wayboro kulu kaŋ kani da alboro.» 	 Na hih ding dan uh hichibang ahi, mi tengteng leh numei, pasal luppih khinsa peuhmah hihmang thang vek un, chiin thu a pia ua.


Kubayyaŋ hukumo ra, kosaray taafa kaŋ go seeda jine din banda, Haruna nda nga izey g'a hanse Rabbi jine za wiciri kambu kala susuba. A ga ciya farilla kaŋ ga duumi i zamaney kulu ra Israyla izey se.» 	 Puanjak, theihpihna maa om, polama kikhawmte biakbuk ah, Aron leh a tapaten TOUPA maah nitaklam akipan jingsanglam tannin thu a pe ding uh: Israel suante jiakin a khangkhang un khantawn adingin thuseh hi ding hi.


Iri mo, iri ma fatta ka koy a do noodin gata banda, k'a janca sambu. 	 Huchiin, amah a muhsitna uh pu in dainawl ah a kianglam ah ipai khe ding uhi.


Ni ma tondi hinka din dake efod kwaayo jase boŋey boŋ, fonguyaŋ tondiyaŋ no Israyla izey se. Haruna g'i maayey jare nga jasey gaa Rabbi jine, fonguyaŋ hari no. 	 Huan huai suang nihte Israel suante adinga theihgigena suang dingin siampupuan liangjangah na koih ding: huchiin theihgigena dingin Aronin a liangjang nih tungah TOUPA maah a minte uh a po ding hi.


da Hagab izey, da Salmay izey, da Hanan izey, 	 Hagab tate, Samlai tate, Hanan tate;


Amma waato kaŋ a di borey margey, a bina bakar i se, zama i go ga taabi, i go furante sanda feejiyaŋ kaŋ sinda kuruko. 	 Huchiin, mipiten a muhin, chingding neilou belamte banga gimthuak leh dalha a om jiak un a hehpihta mahmah a,


Ay ye ka maa jinde sanda jama boobo wane, sanda hari zuru boobo jinde, sanda dunduyaŋ jinde gaabikooni mo kaŋ ne: «Alleluya! Zama Rabbi iri Irikoyo, Hina-Kulu-Koyo goono ga may! 	 Huan mipi tampi aw hileh kilawm, tui tampi ging bang leh vanpi ging bang aw-in, Hallelujah! Toupa i Pathian Bangkimhihtheiin vai ahawm jiakin,


Araŋ ma s'a lasaabu danga ibare cine bo, amma araŋ m'a yaamar danga nya-ize cine. 	 Himahleh, melma bangin jaw bawl kei un, unau bangin hilh jaw un.


Saaya kaŋ i fatta nd'a, waybora donton nga anzura gaa ka ne: «Bora kaŋ wane no harey wo, a do no ay na gunde sambu.» A ne mo: «Ay ga ni ŋwaaray, ma bay boro kaŋ wane yaŋ no, ngey: kawaatimo wo, da jinde korfo wo da goobo wo.» 	 Huan, a pi khiak uleh, Tamar in, hiai thil te neipa lakah ahi nau ka pai, chiin, a pu kiangah mi a sawl ta a; amah mah in, hehpihtakin hiai min sawn na te, tau te, chiang te, kua a ahia, en chian dih ve, achia.


Ni ma bankaaray hanantey daŋ Haruna gaa k'a tuusu nda ji k'a fay waani mo, zama a ma goy ay se alfagataray goyey ra. 	 Huan Aron puan siangthoute na silhsak dia, na nilh dia, na siangthousak ding; siampu nnasepna mun a ka nna a sep theihna ding in.


Guna mo, Dawda borey da Yowab waney to ka kaa ka fun wurrandi do. I go ga kande wongu arzaka boobo. Amma Abner wo si Dawda banda Hebron, zama Dawda jin k'a sallama, a binde koy baani samay. 	 Huan, ngai in, David mite leh Joab gamvak a hongtung a, gallak sum tampi a honpua ua; himahleh Abner bel Hebron a David kiang ah ana omtakei hi; a nakik khin ngal a, amah leng lungmuangtak in a pai ahi.


Amma Irikoy naŋ borey ma windi saajo fonda gaa, Teeku Cira do haray. Israyla izey fun Misira laabu nda wongu jinay soolanteyaŋ ngey gaa. 	 Himahleh Pathianin mite a pi kawia, Tuipi San gamdai lampi lam kanin; huchiin Aigupta gama kipanin kigalvansain Israel suante a paitou ta uhi.


I go ga wangu bora kaŋ goono ga kaseetiyaŋ te faada meyey gaa. I go ga cimi ciiko fanta. 	 Kongpia taihilhmi a mudah ua, thu diktak genmi a kih uh.


Kohat izey almayaali fooyaŋ mo du ngey goray kwaarey Ifraymu kunda ra. 	 Huan Kohath tapa inkote laka khenkhatten Ephraim nam akipan amau gamgi khopite a nei uhi.


Kala jeeni iyye go koyne, isanfuyaŋ, imariyoyaŋ, kaŋ yaŋ wayna funay haw n'i kar, i fatta ijiney banda. 	 Huan, ngaiin, huai nungin vui sagih vuai niangnuang, neu chikchik, suahlam huih in a nuai a hong om khe nawn ua:


Woodin sabbay se, guna, jirbiyaŋ goono ga kaa kaŋ i si ye ka ne nango wo se Tofet koyne, wala Hinnom izo gooro, kala day Boro Wiyaŋ gooru. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huaijiakin, ngaidih, nite a hongtung sin, TOUPA thu pawtin a chi: huai nite chiangin hiai mun Topheth chih ahita kei dinga, Benhinom guam chih ahi sam kei ding; kithahna guam chih ahi zota ding.


Da ni gar ni ibare yeeji wala a farka te boŋdaray, daahir kala ni ma kond'a a se. 	 Na melma bawngtal hiam sabengtung hiam a taimang na tuah leh a kianga na koih nawn ngeingei ding ahi.


Rabbi salaŋ Musa se waato kaŋ jama go Mowab batama ra, Urdun jarga, naŋ kaŋ boro ga Yeriko fonnay. A ne: 	 Huan, Jeriko zawn Jordan gei, Moab phai ah TOUPA'N Mosi a houpih a,


Boro fooyaŋ mo, Abikariyey ra da Satosiyey fonda borey ra, laakal ceecikoyaŋ, goono ga salaŋ d'a. Boro fooyaŋ goono ga ne: «Boro yaamo woone binde, ifo n'a ga ba nga ma ne?» Boro fooyaŋ mo goono ga ne: «Iri diyaŋ gaa de-koy* yawyaŋ boŋ no a goono ga salaŋ» (zama Bulos goono ga Yesu nda buukoy tunandiyaŋ baaro waazu). 	 Huan, Epikuria mi leh Stok mi laka mi pil kuate hiam in leng amah a hongkiselpih ua. Hiai mi tamtamin bang ahia gen a tup? a chi ua. Akhenin, Jesu thu leh Thohnawnna thu a gen jiakin gam dang pathiante thugenpa a hih tuak e, a chi ua.


Amma Yesu ne: «Wa fay d'a. Ifo se no araŋ go g'a taabandi? A te ay se gomni goy. 	 Jesun tuh, Hih hen aw; bangdia va hihbuai na hi ua? ka tungah thil hoihtak a hih ahi.


Amma Bitros da iway cindi fa din kaa ka kay. Bitros na nga jinde tunandi ka ne i se: «Ya Yahudance alborey, d'araŋ kulu kaŋ yaŋ goono ga goro Urusalima, wa naŋ ay m'araŋ fahamandi da woone, araŋ ma hangan ka maa ay sanno se mo. 	 Himahleh, Peter tuh sawmlekhatte toh ding khawmin, aman aw ngaih takin a kiang uah a gen a, nou Judi agama mite aw, nou Jerusalem khua a om tengteng aw, hiai thei unla, ka thu leng ngai un,


Izo kulu kaŋ ga jin ka fatta hay-tu ra ya ay wane no. Hay-jine aru kulu kaŋ i hay ni almaney ra, haw hay-jine da feeji wane. 	 Sul hong tengteng kei ahi a; huan na ganhon lak ua ta masapen, bawngtal hi in belam hileh, a pa peuhpeuh.


Waato kaŋ Mikaya Gemariya izo, Safan ize maa Rabbi sanney kulu kaŋ go tira ra, 	 Huan, Shapan tapa Gemari tapa Mikaiin laibu a om TOUPA thu tengteng a najakin,


Yesu fun noodin ka kaa nga laabo ra, a talibey mo n'a gana. 	 Huan, huaia kipanin a pawta, a omna kholam a tungta a; a nungjuiten a jui jel uh.


Bine saray bambata no ga ciya laalakoy baa, Amma boro kaŋ de Rabbi gaa, Baakasinay suuji ga te a se kali. 	 Mi gilou-salou a dingin lungkhamna tampi a om ding: Toupa muang bel chitna in a umsuak zo ding hi.Mi diktatte aw, Toupa ah nuam in kipak unla: lungtang diktak pu tengteng aw, nuamin kikou un.


I izey ga te gaabi, saajo ra mo no i ga beeri. I ga dira, i si ye ka kaa koyne. 	 Khopi buai nuanua a musita, hawlmi kikounate leng a za sam kei hi.


Yaadin gaa no ay ga du haŋ kaŋ ay ga tu d'a ay wowkwa se, Zama ay go ga de ni sanno gaa. 	 Huchiin, hon gensete dawnna ding ka nei dinga, na thu lah ka muang ngala.


Waato kaŋ i na noorey ta, a banda no i na windikoyo guunu-guunu 	 Huan, a sum a san takun, in neipa tungah a phunta ua,


I ma woodin yaŋ tonton handu taji sargay kaŋ i ga ton gaa d'a wane ŋwaari sarga. I m'i tonton mo han kulu sargay kaŋ i ga ton d'a ŋwaari sargay d'a haŋyaŋ sarga kaŋ yaŋ i ga te ngey farilla boŋ wano din gaa. I hawo ga kaan. I g'i salle Rabbi se danji ra. 	 Kha thak halmang thillat leh huai a tangbuang thillatte, halmang thillat lat gige leh huai a tangbuang thillatte, dawn ding thillatte, a hihdan ngeina uh TOUPA ding a gimlim dia mei a thillatte sim lou in.


Mordekay binde ye bonkoono windo me gaa, amma Haman ye fu da cahãyaŋ. A gonda bine saray alhaali, sanda a na nga boŋo bangum nooya. 	 Huan Mordekai kumpipa kongpi ah a hongpai nawna. Himahleh Haman bel a in lamah kintakin a paia, sun leh a lutang khuhsain.


Kala Bildad Suhi bora tu ka ne: 	 Huan Bildad Sua miin a dawnga, hichiin a chi a:


A zamana ra mo Hiyel, Betel bora na Yeriko kwaara cina. A ize hay jine Abiram mursay ra no a n'a daba sinji. A n'a meyey mo daŋ da nga ize koda Segub mursay, Rabbi sanno kaŋ a ci Yasuwa Nun ize me ra din boŋ. 	 A lal laiin Bethel mi Hielin Jeriko khua a bawla; a tachil Abiram tanin a suangphum aphuma; huan, a nautum Segup tanin a kulh kongkhakte a dingkhe saka, TOUPAN Nun tapa Josua zanga a nagensa bangin.


Nin no ay ga alborey da wayborey ceeri-ceeri nd'a. Nin no ay ga dottijo zeeney da zankey ceeri-ceeri nd'a. Nin no ay ga arwasey da wandiyey ceeri-ceeri nd'a. 	 Nangmah zangin numei leh pasal ka hihjana, nangmah zangin putek leh tuailai ka hihjana, nangmah zangin nungak leh tangval ka hihjana;


Ni n'iri ciya jomboyaŋ hari iri gorokasiney se, Donda-caray da hahaarayaŋ hari mo iri windante waney se. 	 Nang namchih lakah a selam gentehna in non omsaka, michih laka mite lu sinsanin non omsak hi.


Kala Yehosafat humburu. A na nga bina daŋ Rabbi ceeciyaŋ gaa. A binde fe Yahuda kulu ra ka ne i ma mehaw. 	 Huan, Jehosaphat a laua, TOUPA zong dingin a kipiaa; Juda gam tengteng ah anngawl ding thu a thangsak hi.


Zama doŋ Hirodus na borey donton ka Yohanna di k'a haw kasu ra Hirodiya nga kayne Filibos wando sabbay se, zama Hirodus n'a sambu. 	 Herodin tuh a unau Philip ji Herodia jiakin mi a sawl khia a, Johan a mansak a, suangkulh ah henin a na khum khinta ngala. Herodia lah jiin a naneita ngala.


Yesu mo ne i se: «Ay g'araŋ hã sanni fo. Araŋ ma tu ay se, ay mo ga ci araŋ se dabari kaŋ dumi no ay goono ga hayey din te d'a.» 	 Huan, Jesun a kiang uah, Ken leng thu kam khat ka hondong sam ding, hondawng le uchin, huchiin kua thuin ahia hiai thil ka hih chih ka honhilh ding.


I goono ga burcinitaray alkawli sambu i se, amma ngey bumbey go halaciyaŋ tamtaray ra. Zama haŋ kaŋ zaama boro boŋ, kulu boro ga ciya a se tam. 	 Amau tuh siatna sikha hi kawm piin mite tuh sikha suahtakna thu achiam nak uh; mi zoha a omna mahin, huai mahin sikhain a siam nak ngala,


Alfa Ezra binde kande asariya tira boro jama jine, alborey da wayborey da borey kulu kaŋ yaŋ ga hin ka faham, handu iyyanta jirbi sintina. 	 Huan siampu Ezrain omkhawmte, pasal leh numei, theihsiamna toh za thei ding tengteng maah kha sagihna ni khat niin dan thu a honlata hi.


Yaadin cine no iri bisa nd'a iri nya-ize Isuwa izey gaa, kaŋ yaŋ go Seyir da goray, iri fay d'ey mo. Iri na fonda kaŋ ga fun Gooru Beero ra sambu ka banda bare Elat da Eziyon-Geber gaa. Iri bare mo ka gana ka bisa Mowab saajo fonda do haray. 	 Huchi in Elat leh Eziongeber a kipan in Arba lamp a pai in Seir tang a om Esau suan i unaute gam i tawn paisuak uh. Huan, i kihei ua, Moab gamdai lam ah i pai ua.


Ni Biya Hanna do mo, ni tamo iri baabo Dawda me ra, ni ci ka ne: ‹Ifo se no ndunnya dumey follo, jamayaŋ mo ga hari yaamo yaŋ miila? 	 Nang Kha siangthouin, ka pu uh na sikha David kamin, hiai thu na gen ahi: Jentelte bangchin eita a heh uh? Nam chihin bangchin ahia thil phatuam lou a ngaihtuah uh?


Amma araŋ ga Urdun daŋandi ka koy goro laabo kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ga naŋ araŋ ma tubu din ra. A g'araŋ no fulanzamay araŋ ibarey gaa araŋ windanta, kal araŋ ma goro baani. 	 Jordan lui na galkah ua, TOUPA na Pathian un a honluah sak ding gama na om ua, bit taka na om theihna ding ua na kim ua melma tengteng laka a honkhawlsak chiangin bel hichi ahi dinga;


Amma dullu yeeno fo no ga fun ganda ka laabo kulu tayandi. 	 A hihhangin leia kipanin mei a hongsuaka, leitung tengteng a nom sak hi.


A ga te ni se fundi yeeko, ni zeena kuruko mo, zama ni anzura kaŋ ga ba nin din, kaŋ bisa ize iyye ni se, a hay.» 	 Huan, amah pen na hinna tungdingpa leh na tek lama honvak a honghi dinga; na mounu nang hon itnu, tapa sagihte sanga nanga dia hoihin amah lah a suangta ngala, a chi ua.


Zama ay maa haray, araŋ n'ay no ŋwaari. Ay maa jaw, araŋ n'ay no hari ya haŋ. Ay go yawtaray ra, araŋ n'ay zumandi araŋ do. 	 ka gil a kial in, nou nek ding non pia ua; ka dang a tak in, dawn ding non pia uh; mikhual ka hih in non zintun ua;


Soojey binde, waato kaŋ i na Yesu kanji, i n'a bankaarayey sambu k'i fay itaaci, sooje kulu nda nga baa, jabba mo _cindi__. Jabba wo sinda tayaŋ, amma kaymante no za beene kala ganda. 	 Huan, sepaihten Jesu krosa a kilhlup khit un a puansilh a la ua, phel liin a bawl ua, sepaihten phel khatin a tang chiat ua; a puannak leng a la uh. Puannak khui louh puannak ahi a a ngawng a kipan a puma gat vek ahi;


Rabbi ye ka ne ay se koyne: Boro izo, ni ga Ohola da Oholiba ciiti, wala? To, kala ni m'i fanta goyey seeda i se. 	 Huailou leng TOUPAN ka kiangah a gen nawna, Mihing tapa, Aholah leh Aholibah na lang sin ahia? A kihhuaina uh a kiang uah phuangin.


Gaa no i kand'a se follokom fo kaŋ dana, a beebe mo. Yesu n'a no baani, hala beeba salaŋ, a moy mo fiti, a go ga di. 	 Huchihlaiin dawi mat mittaw pautheilou khat a kiangah a honpi ua; huan, aman a na hihdama, huchiin, pautheilou tuh hongpau theiin, a honmu thei ta a.


Zama jirbey din ga ti banayaŋ waney hal i ma hari kulu kaŋ i hantum din toonandi. 	 Huai nite tuh phu lakna ahi, thu a gelh tengteng uh a hongtun theihna ding in.


Hananiya, kaŋ ga ti alfaga beero na borey kaŋ goono ga kay Bulos jarga lordi ka ne i m'a kar meyo gaa. 	 Huan, Siampu lianpen Ananiain, Paula kianga dingte kiangah, a kama betsak ding a chi a.


Ni ma tondi daŋyaŋ do te a gaa tondi sasare taaci. Sasare sintina ra: sardiyus* fo da topaz* fo da karbonkal* fo; 	 Huchiin huai suang bulhte na bulh ding, suang vual li hialin: a vual khatna sardi suang, topazi suang leh karbunkul suang ahi ding: huai a vualkhatna ahi ding hi;


Sisera ne a se: «Ma kay kuuru-fuwo me gaa. Da alboro fo kaa ka ni hã mo, ka ne: ‹D'a ta day, boro fo go ne?› ni ma ne: ‹Abada.› » 	 Huan, a kiangah, Puanin kongpi ah ding inla, huchiin, Hiaiah mi a om hia? chia a hongdot u leh, omlou, na chi jelin, a chi a.


Ngey din koy ka ci boro cindey se, amma ngey wo man'i cimandi. 	 Huan, amau tuh nungjui dangte kiang ah a vahilh ua, amau thu leng a gingta tuan kei uh.


Da gaaham kulu ga ti mo, man hanga maayaŋ? D'a kulu ga ti maayaŋ, man niine maniyaŋ? 	 Pumpi tengteng mit hi vek leh, ging jakna pen koiah a om dia? A vekin ging jakna hileh, gim jakna pen koiah a om dia?


Borey kaŋ yaŋ i kabu Lawitey kunda do neeya, i almayaaley boŋ: Gerson, Gerson izey jama baaba; da Kohat, Kohat izey jama baaba; da Merari, Merari izey jama baaba. 	 Huan, hiaite Levite a innkuan kizomdan bang zel a simte ahi uh. Gerson suante Gersonte: Kohath suante Kohathte: Merari suante Merarite ahi uh.


Ni ga bay mo kaŋ za ni go zanka no ni na Tira Hanney bay kaŋ gonda dabari ka ni no fahamay ka koy faaba do kaŋ go cimbeeri ra Almasihu Yesu ra. 	 Huan, Kris Jesu ginna ziak a Hotdamna mu ding a nang hon hih pil thei Laisiangthoute naupang nou a kipan theikhin na hi chih thei gige in.


Rabbi sanno ye ka kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan TOUPA thu ka kiang ah a hongtung nawna,


Ma salaŋ ka ne: Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Guna, ya nin, Misira Bonkoono Firawna, Ay ga gaaba nda nin kaŋ ci hari ham bambata kaŋ ga humburandi, Kaŋ ga kani nga isey ra, nin kaŋ ne: «Ay Nil isa ya ay wane no, Ay no k'a te ay boŋ se!.» 	 Gen inla, TOUPA PATHIANIN huchiin a chi ahi: Ngaiin, Aigupta kumpipa, Pharo luipite laiah olepi thupi tak, Ka luipi keia ahi, keimah ngei a dia kabawl, chipa ka hondou ahi.


Kurne na baa sintina no Yehoyarib se, ihinkanta Yedaya se, 	 Huchiin aisan khatveina bel Jehoarib tungah a puka, nihveina Jedai tungah;


Waato kaŋ a na Amorancey bonkoono Sihon kaŋ goro Hesbon wi, nga nda Basan bonkoono Og kaŋ goro Astarot da Edrey ra, gaa no Musa na sanney wo ci. 	 Hesbon a om Amorte kumpipa Sihon leh Edrei leh Astarot a om Basan kumpipa Og a thah nung in:


Zama albora din n'a gar saajo ra no, wandiya mo kuuwa, amma boro kulu si no kaŋ g'a faaba. 	 Gamlakah a vatuak khaa, mi kham nungak a kikou a, panpih ding mi lah a om ngal kei ua.


Yesu ne a se: «D'ay ga ba a ma goro kal ay ma kaa, a si ni guna. Nin ya m'ay gana day!» 	 Jesun a kiangah, Ka hongnawn tana om nilouh din houh deih leng, huai nang bang lunghimoh zenzen? Nang honjui mai in, a chi a.


Ay ciya yaw ay nya-izey se, Da ce-yaw mo ay nyaŋo izey se. 	 Na in a ka phatuamngaihnain honne khina; nangmah gensete gensiatnate ka tungah kibungta hi.


Araŋ ma hanga jeeri ay lordey se, kaŋ yaŋ ay go g'araŋ lordi nd'a hunkuna. Araŋ ma ba Rabbi araŋ Irikoyo, araŋ ma may a se mo d'araŋ biney kulu nd'araŋ fundey kulu. 	 Huan, hichi ahi dinga, TOUPA na Pathian uh it ding leh na lungtang tengteng uh leh na lungsim tengteng ua a na sem dinga ka thupiak tua ka honpiak phatuamngai taka n azuih uleh,


Yesu tu i se ka ne: «Ay sinda follay, amma ay go g'ay Baaba beerandi, araŋ mo go g'ay kaynandi. 	 Jesun, Dawi jawl ka hi kei hi; ka Pa kapahtawi ahi jaw, nou ka min hihsia neive ua.


I ze Rabbi se da jinde beeri, da kuuwayaŋ mo, da hilliyaŋ, da haŋ kaŋ i ga kar kulu. 	 Huan, TOUPA kiangah aw ngaihtaka gingin, kikouin, pengkul gingtoh, pengkul bi nei gingtoh a kichiam uh.


Lawi kunda ra, Kohat izey almayaaley, sanda Kohat ize cindey no, i du ngey baa birney Ifraymu kunda ra. 	 Huan, Kohath suante inkuan, Levi pawl, Kohath suan dangten leng a tantuam khopite uh Ephraim nam tantuam akipanin ahi a tan uh.


Ma ne a se: Yaa no Rabbi, Koy Beero ci Urusalima se: Ni kaajo da ni hayyaŋo, Kanaana laabu no i fun. Ni baaba ya Amorance no, ni nya mo Hittance no. 	 TOUPA PATHIANIN Jerusalem kiangah hichiin a chi ahi: Na pawtna gam leh na pianna gam Kanan mite gamahi a, na pa Amor mi ahi a, na nu Hit mi ahi.


A di kaŋ nga fulanzamyaŋo do ihanno no, a laabo mo ga kaan. A na nga jasa gungumandi jeje sambuyaŋ se. A ciya bannya, taabi goy-teeri. 	 Khawl lah hoihin a theia, gam leng hoihin a thei; huchiin banghiam khat po dingin a liangjang a niamsaka, kuli na semin sikhain a hongomta hi.


Laabo go ga gasi i jine, Beeney go ga jijiri, Wayna nda hando kaaro goono ga zabu ka te kubay, Handariyayzey mo, i kaaro goono ga zabu. 	 A ma uah lei a linga; van te a ling hi; ni leh kha a miala, aksiten a vak uh a sel ua;


Sohõ kala ni ma soola ka koy kambe ŋwaari haray. Te soola ka koy kambe wow haray, Nangu kulu kaŋ ni meyo miila. 	 Aisan dingin Babulon kumpipa lampi ka ah a dinga, lampi nih kigawmna takah; thalte a sing loloka terephim a donga, sa sin a en a.


Yusufu mo, waato kaŋ a na nga baabo fiji banda, a ye Misira, nga nda nga nya-izey, da borey kulu kaŋ koy a banda a baabo fijiyaŋo do. 	 Huan, Joseph bel, a pa a vui khitin, amah leh, a unaute leh, apa vui ding a kianga hohtoute tengteng toh, Aigupta gamah a pai nawnta uhi.


Filistancey na Sawulu nda nga izey ce kondo ŋwa hal i na Yonata kar ka wi, da Abinadab, da Malci-Suwa, Sawulu izey nooya. 	 Huan Philistia miten Saul leh a tapate a delh vengveng ua; huan Philistia miten Jonathan, Abinadab leh Malki-sua, Saul tapate a that uhi.


Rabbi na nga sanno kaŋ a ci din kayandi mo, zama ay wo, ay tun ay baaba Dawda kayyaŋ nango ra. Ay go ga goro Israyla karga boŋ, sanda mate kaŋ cine Rabbi na alkawli sambu nd'a. Ay na windo wo cina mo Rabbi, Israyla Irikoyo maa sabbay se. 	 Huan, TOUPAN a thu gen a honhihkipa; Toupa nana chiamsa bang ngeiin ka pa David mun ka honluahin, Israel laltutphah ah ka hongtu taa, Israelte Pathian, Toupa min ading in lah ka na lamta ngeia.


Rabbi ga ngey kaŋ yaŋ ga ba ka kaŋ kulu gaay, A ga gungumante kulu tunandi mo. 	 Toupan pukte tengteng a len gige jela, kun kheukheua om tengteng a kaitang jel hi.


Waato kaŋ i na Bulos ce, Tartullos sintin ka kande a kalima. A ne: 	 Huan, Paula a sapkhiak nung un Tertulla in amah a hek pana: Felik hoihpen, nangmah vanga khamuang petpeta ka om jiak un leh, non kepna jiaka hiai chite adinga giloute kham hoiha om jel jiakin,


D'araŋ murte Rabbi araŋ Irikoyo sappa kaŋ a n'araŋ lordi nd'a din gaa, hal araŋ ma koy ka may de-koy* waani yaŋ se ka sududu i se mo, to, yaadin gaa kay, Rabbi futa ga koroŋ gumo araŋ boŋ. Araŋ ga halaci nda waasi mo laabo wo kaŋ Irikoy n'araŋ no din ra.» 	 TOUPA na Pathian uh thukhun, pom dinga a honpiak na tatlek san ua, pathian dangte na na sepsan ua, kuna chibai na buk uleh, TOUPA hehna na tunguah a om dinga, gam hoihtak a honpiak akipan na mangthang pah mai ding uh, a chi hi.


A ne i se: «Hari woofo yaŋ?» I ne a se: «Yesu, Nazara bora ciine, kaŋ ga ti annabi kaŋ gonda dabari goy ra da sanni ra, Irikoy jine da jama kulu jine mo. 	 Huan, aman, a kiang uah, Bang thil eita? a chi a. Huan, amau a kiangah, Nazaret Jesu, Pathian leh mi tengteng mitmuha a thu leh a thilhiha jawlnei minthangtak tanchin thu:


Amma waato kaŋ a to jiiri waytaaci, a ma koy ka nga nya-izey kaŋ ti Israyla izey kunfa furo a bina ra. 	 Huan, amah tuh kum sawmli a chin kuan laiin, a unau, Israel suante, veh a tuma.


A gonda gumandi ize yaŋ. I goono ga lamba fu izo ra. Waybora ne a se: «Samson, Filistancey neeya ni boŋ!» Kal a na biraw korfey pati-pati danga mate kaŋ cine da danji du korfo, a ga te. Yaadin gaa a gaabo gundo mana fun taray jina. 	 Dantan sunggil ah guktanmite a koiha. Huchiin a kiangah, Samson, philistiante honsual sin uh e, a chi a. Huan khauhual meiin jija khaulom a kang tat bang phetin a hihtatta mai a. Huchiin a hanta san thei ahi kei.


Irikoy mo na seeda daŋ i banda da alaamayaŋ da dambara hariyaŋ da dabari goy waani-waani yaŋ da Biya* Hanno nooyaŋey kaŋ Biya Hanna zaban Irikoy miila boŋ. 	 Pathianin leng, chiamtehnate leh thil lamdangte leh thilhihtheihna chiteng toh, amahdeih bangjela Kha Siangthou thil hawmte khawng toh, amaute a theihpih hi.


Yanja binde koroŋ han din gumo. I na Abner da Israyla borey ŋwa Dawda banda borey jine. 	 Huchi in huai ni a a kisual uh zaw a thupi mahmah hi; huan, Abner leh Israel mite David sikhate lakah a zahlakta uhi.


Bilatos n'a hã ka ne: «Ni ya Yahudancey bonkoono no?» A tu a se ka ne: «Mate kaŋ ni ci no.» 	 Huan, Pilatin, a kiangah, Judate kumpipa na hi hia? chiin, a donga. Hi e, chiin, a dawng a.


Amma Yesu tu ka ne i se: «Baanikooney si laami nda safarikoy, kala day doorikomey. 	 Huan, Jesun, a kiang uah, Mi damtheiten daktor a kiphamoh kei ua, mi damtheilouten a kiphamoh jaw uh.


Yesu ne i se: «Wa sambu hamisey ra kaŋ araŋ du sohõ ka kand'ey.» 	 Huan, Jesun a kiang uah, Tuin na ngasa mat uh a khen honla tou un, a chi a.


Saaya din simbarko ga sar ka zimbi sanda jeeri cine, Beebe mo deena ga doon farhã sabbay se. Zama hariyaŋ ga zorti ka fatta saajo ra, Gooruyaŋ mo ga te taasi beeri boŋ. 	 Huai hun chiangin khebaite sakhi bangin a tawm ding ua, pautheiloute leiin nuamsa takin la a sa ding; gamdai ahte lah tuite a hongphul khe biabia sin ngala, gam keute ah luita tui a hong phulkhe buabua sin ngal ua.


Israyla di Yusufu izey ka ne: «Borey wo, mayyaŋ no?» 	 Huan, Israel in Joseph tapate a ena, hiaite kuate ahi ua? achia.


«Ay ga ne ni se: tun ka ni daarijo sambu ka koy fu.» 	 Thou inla, na lupna la inla, na in ah pai in, ka honchi, a chi a.


Zama baa afa din te jiiri zambar hala sorro hinka, amma a si maa albarka kaani, manti i kulu nangu folloŋ no i ga koy? 	 A hi, kum sang khat gen tuan dam mahleh, hoih nuam a sak pih tuan kei: bang teng mun khat ah a pai kei umaw?


Hay kulu mo kaŋ boŋ i buukwa kaŋ ga harram, da feema no wala hinayaŋ kusu no. I m'a bagu ka te car-cambu. I ga harram, i ma ciya harram hari araŋ se. 	 Huan, thil bangpeuh a luang up a banglai peuh in a delhkhum sa photphot thil nin ahi zel ding; tanghou kanna hiam, kan lumna bel hiam leng hihtap vek ding ahi, a nin khin a, nou a ding in thil nin ahi ding.


Noodin no hiyey ga dira, Noodin mo no Lebiyatan* go, Nga kaŋ ni taka zama a ma fooru haro ra. 	 Huailaiah meilong liante a pai uh; huailaiah ole a om, a sunga mawl dinga na bawl ngei.


Ay ya ni tam no. M'ay no fahamay, zama ay ma ni seedey bay. 	 Na sikha ka hi a, theihsiamna honpia in; na thutheihsakte ka theihna dingin.


Nebukadnezzar salaŋ ka ne: «I ma Irikoy sifa, Sadrak da Mesak da Abednego wano, nga kaŋ na nga malayka donton, a na nga bannyey kaŋ de nga gaa din faaba. I na bonkoono sanno barmay, i na ngey gaahamey salle zama ngey ma si may tooru fo kulu se, wala ngey ma sududu a se, kala ngey Irikoyo hinne. 	 Nebukadnezzarin thu a gena, Sadrak, Nesak leh Abed-nego Pathian, a angel sawla, amah muang a sikhate hunkhiaa, kumpipa thu hihlamdanga, amau Pathian loungal pathian himhim na a sep louh ua a biak louhna ding ua pumpite uh pepa, phatin om hen,


Irikoy ne Musa se koyne: «Ya-cine no ni ga ci Israyla izey se: Rabbi Irikoy, araŋ kaayey wano, Ibrahim Irikoyo da Isaka Irikoyo, da Yakuba Irikoyo, nga no k'ay donton araŋ do. Woodin ga ti ay maa hal abada. Nga ga ti mate kaŋ i ga fongu ay gaa d'a, hala zamaney kulu me. 	 Huan, Pathianin Mosi kiangah hichiin a chih behlap a, Israel suante Pathian, Abraham Pathian, Isaak Pathian, Jakob Pathian in na kiang uah a honsawl; hiai ka min ahi gige a, huan suan tengteng tani ka theigige na ahi.


A go no mo han fo Yesu furo Farisi fonda borey jine boro fo fu ra, asibti* zaari fo, zama nga ma ŋwa. Kala ngey mo goono g'a mo-kuru-kuru. 	 Huan, hichi ahi a, Khawlniin Pharisai vaihawmmi khat ina an ne dinga hoh in, a en khia ua.


Ada na Elifaz hay Isuwa se. Basematu mo na Reyul hay. 	 Huan, Ada in Eliphaz Esau a neihsaka; Basemath in Reuel a neia;


A go, Koy Beero g'a duura ta a gaa. A g'a hino kar mo ka zeeri teeko ra. A g'a ŋwa da danji. 	 Himahleh, Ngaiin, TOUPAN amah neihlehlam a laksak dinga, tuipia a hauhsakna a pai ding; huchiin amah meia nekgaih a honghi ding hi.


Yotam kani nga kaayey banda. I n'a fiji mo nga kaayey banda a kaayo Dawda birno ra. A izo Ahaz te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Jotham bel a pi leh pute kiangah a ihmu a, a pi pute lakah a pu David khopi ah a vui ua; huan, a tapa Ahaz a sikin a lalta hi.


Bilatos mo na hantum te k'a daŋ kanjiyaŋ bundo gaa. Haŋ kaŋ a hantum neeya: «YESU, NAZARA BORA, YAHUDANCEY BONKOONO.» 	 Huan, Pilatin lai a gelha, kros ah a suanga, NAZARET JESU JUDATE KUMPIPA, chia, gelh ahi.


Amma d'a mana hin ka du a nga boŋ se, kala haya kaŋ a neera ma goro bora kaŋ n'a day din kambe ra kala Yubili jiiro waate. Yubili jiiro ra mo a ga fatta. Koyo ga ye nga mayra do. 	 A maha dia a tatkik nawn theih kei lebel a khotsa pen Jubili kum tanin a leipa khutah om hen; huan, Jubili kumin a pawt nawn dinga, aman a gam a luah nawn ding hi.


Ma si kaseeti dondako gaa, a ma si konna nin. Ma kaseeti laakalkooni gaa, a ga ba nin. 	 Musitmi sal dahin, nang a honho kha ding: mi pil salin, huan nang a honit ding.


Yaadin gaa binde, ni ma bay hunkuna: Rabbi ni Irikoyo no ga ti bora kaŋ ga furo ni jine ka isa daŋandi, sanda danji kaŋ ga ŋwa cine. A g'i halaci, a g'i ye ganda mo ni jine. Yaadin no ni g'i gaaray d'a ni jine ka naŋ i ma halaci nda waasi, mate kaŋ Rabbi salaŋ ka ci ni se. 	 Huaijiakin TOUPA na Pathian uh katmanghat mei banga na ma ua paijel ahi chih tuniin thei un; aman amaute a hihmang dinga, a honhihniam sak ding; huchiin TOUPAN na kiang ua gensa bangin, amau na delhkhe ding ua, na hihmang pah ding uh.


A ne i se: «I n'araŋ no araŋ ma Irikoy koytara gundey* bay. Amma ngey kaŋ go taray, i ga hay kulu ci i se nda misayaŋ. 	 Huan, aman tuh akiang uah, Pathian gam thuguk jaw noute kianga piak ahi a, po lam mite a dingin bel bangkim gentehnaa gen ahi; huchiin.


I na wayborey sara Sihiyona ra, Da wandiyey mo Yahuda kwaarey ra. 	 Ziona numeite a sual ua, Juda khopitea nungakte.


Ifo binde no iri ga ne hayey din boŋ? Za kaŋ Irikoy go iri do haray, may no ga gaaba nd'iri? 	 Huai thu ah bang i gen dia leh? Pathian ei lama a pan leh kuan ahia hondou thei ding?


Ni ya ni nyaŋo ize way no, kaŋ na nga kurnyo da nga izey fanta. Ni mo, ni nyaŋo izey nya-ize no, ngey kaŋ yaŋ na ngey kurnyey da ngey izey fanta. Ni nya ya Hittance no, ni baaba mo Amorance no. 	 Na nu, amah pasal leh tate mudahnu tanu na hi a, ki tanauna lamah bel, amah pasal leh tate mudahnu tanu na hi a, ki tanauna lamah bel, amah pasal leh tate mudahnu tanau na hi: na nu lah Hit mi ahia, na pa lah Amor mi ahi.


Ya Bonkoono, a feerijo neeya: Nga kaŋ beeri nda i kulu sanni no go kaa koyo ay bonkoono gaa. 	 Aw kumpipa, hiai a hilhchetna ahi, ka TOUPA kumpipa tunga hongtung, Tungnungpen thupiak ahi a:


Sihiyona sabbay se no ay si dangay, Urusalima sabbay se no ay si fulanzam, Kala nd'a adilitara ma fun taray sanda annura bangayyaŋ cine, A faaba mo ma ciya sanda fitilla kaŋ ga di. 	 A diktatna uh vakna banga suaha, amah hotdamna khawnvak kuang banga a suah ma siah, Zion jiakin ka dai nilouh kei dinga, Jerusalem jiakin ka om kinken kei ding.


Zama dumi beeri woofo no ka bara i cine kaŋ gonda Irikoy kaŋ ga maan i gaa mate kaŋ cine Rabbi iri Irikoyo go no saaya kulu kaŋ iri g'a ce? 	 I sap peuhmaha TOUPA i Pathianin a honnaih banga amau naih sek pathian nei nam thupi kua a om tei ua?


«Boro kulu kaŋ ga zanka kayney wo cine afo ta ay maa ra, ay no a goono ga ta. Boro kulu mo kaŋ g'ay ta, manti ay no a ga ta, amma nga kaŋ n'ay donton no a ta.» 	 Kuapeuh ka min jiaka hichibang naupang chik khat leng kipahpih tuh keimah honkipahpih ahi ding, kuapeuh kei honkipahpih tuh, kei honkipahpih ahi kei ding ua, honsawlpa kipahpih ahi zo ding uh, a chi a.


A ne jama se: «A ga halal* i ma goy hanno te asibti zaaro ra no, wala i ma goy laalo te? I ma fundi faaba wala i m'a wi?» Day i dangay. 	 Huan a kiang uah, Khawlniin hihhoih hia siang, hihsiat? hotdam hia siang, hihlup? chiin, a donga. Himahleh a dai dide ua.


A n'a daabu nda wura zalla, beene nda casey a windanta kulu, nd'a hilley mo. A na bonkunga te da wura mo a windanta beene. 	 Huchi in dangka-eng tak in a luan a, a tung leh akim-avel in a pangte, a kite: huai lou leng akim-avel in in dangka-eng lal lukhu a bawl sak hi.


Laya mo ne: «Bonkaanay!» a n'a maa daŋ Gad. 	 Huan, Lea in vangphat huai mah ei achia: huchiin amin dingin Gad a sa a.


Ya Israyla dumo, wa maa sanno kaŋ Rabbi ci araŋ se. 	 Aw, Israel inkote aw, na kiang ua TOUPA thu gen ngaikhia un,


A ciya binde, waato kaŋ borey kulu daŋandi parkatak, gaa no Rabbi sundurko da alfagey mo daŋandi ka to jama do. 	 Huan, hichi ahi a, mipi tengteng a galkah siang vek nung un TOUPA bawm leh siampute mipi mitmuhin a galkah sam ta uhi.


A ga woodin te da ni hangan Rabbi ni Irikoyo sanno se k'a lordey kulu kaŋ ay ga ni lordi nd'a hunkuna gana, ni ma te mo haŋ kaŋ ga saba Rabbi ni Irikoyo diyaŋ gaa. 	 TOUPA na Pathian uh mitmuha thil hoih hih dinga thupiak tengteng tua ka honpiak na zuih peuhmah uleh nou a hontam sak dinga, na pi leh pute uh kianga a nakichiam khit bangin.


Amma, d'araŋ mana te yaadin, guna, araŋ na zunubi te Rabbi se. Araŋ ma tabbat mo kaŋ araŋ zunubo ga to araŋ! 	 Himahleh huchi bang a na hih kei uleh ngai un, TOUPA tungah na khial uh ahi ding a, na khelhna un a hon mukhe ngeingei ding chih thei un.


Kala tuurey ye ka ne reyzin nya se: ‹Kaa, nin wo, k'iri may.› 	 Huan, singten grep gui kiangah, Kisa dih, nang ka kumpipa ding un omin aw, a chi ua.


Amma zanka wayborayzey kulu, kaŋ yaŋ mana furo aru, araŋ m'i naŋ araŋ boŋ se. 	 Numei naupang mi kithuahpih nailouh tengteng bel nou a ding in hawi un.


Iddo wane, Zakariya no. Jinneton wane, Mesullam no. 	 Iddo lakah Zekaria; Ginnethon lakah, Mesullam;


Ibrahim binde biya ka tun ka buuru nda hari humbur fo sambu k'i no Hajaratu se. A n'a sarku a se jasa gaa ka izo no a se k'a sallama. Nga mo dira, kal a te boŋdaray. A soobay ka bar-bare Beyer-Seba ganjo ra. 	 Huchiin, Abraham bel takin a thoua, tanghou leh tuithawl tui a dim a laa, Hagar kiangah a piaa, a liangkolou ah a suansaka, naupang mah leng, a paisak taa; huchiin a paia, Beer-seba gamdai ah a vak a vakta hi.


Waati kaŋ ay n'i say dumi cindey da ndunnya laabey ra, waati din no i ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi. 	 Huan namte laka ka delh jaka, gam chiha ka hih dalh hun chiangin TOUPA ka hi chih a thei ding uh.


Yowab mo ne bonkoono se: «Rabbi ni Irikoyo ma borey baayaŋ tonton koyne sorro zangu, mate kaŋ cine i baa d'a kulu, hala koyo ay bonkoono moy ma di woodin. Amma ifo se no koyo ay bonkoono ga maa kaani nga ma woodin te?» 	 Huan, Joab in kumpipa kiang ah, Toupa na Pathian in mipite pungsak in, bangzah a tam leng, a mun za leng, toupa ka pu in mu man heh; himahleh toupa kapu in bangding a huai theih ut ahia? a chi a.


ngey kaŋ ndunnya mana to i beera gaa. -- I go ga dira ka windi ganjo ra da tondi kuukey ra, i goro tondi guusey da laabu guusey ra. 	 Khawvel a mau tenna tak hilou mite- gamdai ah bang, tang a bang, guam ah bang, leikua ah bang, a vak avak uhi.


Ifo se no binde iri ga bu ni jine, iri nda iri farey? Kala ni m'iri day da ŋwaari. Iri nda iri farey ma ciya bannyayaŋ Firawna se. Ni m'iri no masangu, zama iri ma funa, iri ma si bu, laabo mo ma si goro koonu.» 	 Na ma ah kou leh ka gam uh mangthang maimah ding hi ve ung maw? Koumau mah ka gam u toh nek dingin honlei maiin, huchiin, koumau leh ka gam uh Pharo sikhate hi mai nung: huan, silou a mi hinga dama ka om theihna ding un, gam a siatlouh na ding, buh chi honpia in, achi ua.


«Ni ma alfagey kaŋ yaŋ goono ga seeda sundurko jare lordi ka ne i ma fatta Urdun ra.» 	 Siampute, thutheisakna bawm jawngte Jordan lui akipan hongpawt dingin thu piain, chiin.


Yesu maa baaru kaŋ i n'a gaaray. Waato kaŋ a di a, a ne a se: «Ni ga Irikoy Izo cimandi, wala?» 	 Huan, a delh khia uh chih Jesun a naja a; huan, a zong khia a, Pathian Tapa na gingta hia? a chi a.


Woodin sabbay se binde, yaa no Rabbi, Israyla Irikoyo ci hawjiyey boŋ kaŋ yaŋ goono g'ay jama kuru: Araŋ n'ay alman kuro say, araŋ n'i gaaray, araŋ man'i kunfa mo. A go, ay g'araŋ goyey laalayaŋo candi ka kande araŋ boŋ. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huaijiakin TOUPA Israelte Pathianin ka mite chingpa belamchingmite tungtang thu ah hichiin a chi: Ka gan honte na dalhsak ua, na delh mang ua, na veh kei uh, ngai un, na thilhih uh gilou jiakin nou ka hongveh sin ahi, chih TOUPA thu pawt ahi.


Kaari kunda zunubikoono! Jama kaŋ gonda taaliyaŋ ga jare, Dumi kaŋ ga goy laaloyaŋ te, Izeyaŋ kaŋ ga fumbi goy te! I fay da Rabbi, i donda Israyla wane Hananyankoyo, I na banda bare a gaa mo. 	 Ah! nam gilou thulimlouhna gikpi pua mite, chi thil hoihlou hihte, ta hoihlou pi-a gamta sekte ahi ua: TOUPA a paisan ua, Israelte Mi Siangthou a musit ua, kihihtuamin a nungtolhta uh.


I ne Musa se: «Ni ma salaŋ iri se, iri mo, iri ga maa. Amma Irikoy wo ma si salaŋ iri se, zama iri ma si bu.» 	 Huchiin Mosi kiangah, Ka kiang uah thugen inla, kon ngaikhe ding uh: ahihhangin Pathianin honhoupih kei hen, ka sikha ding uh, a chi ua.


Araŋ goono ga ne: «Waatifo no handu tajo wo ga ban, Hal iri ma ntaasu neera? Asibti* mo ma ban hal iri ma alkama neesi? Iri ma muudo beera zabu ka nooro tonton, Iri ma goy da tangari nda gulinci neesiji, 	 Buh ka juak theihna ding un kha thak chikchia mang dinga, tangbuang buh ka suahkhiak theihna ding ua khwlni chikchia mang ding ahia, chiin; ephah hihneua sekel hihlian diklou pia khemna buk zanga;


Ni m'ay nzarfu gaasiya daŋ i koda hawgara me gaa, nga nda a ŋwaari nooro kulu.» A te mo danga mate kaŋ Yusufu ci nga se din. 	 Huan, ka nou, huai dangka nou, a naupangpenpa uh ip gong bulah koih un, a buh man dangka toh, chiin, thu a pia. Huchiin, aman Joseph thu gen bangin a hihta hi.


Zama Rabbi sanno do i ne ay se ‹Ni ma si ŋwaari ŋwa, ni ma si hari haŋ mo noodin. Ni ma si bare ka ye mo fonda kaŋ ni gana ka koy din gaa koyne.› » 	 Tanghou vanein, tui himhim leng vadawn ken la, na vahohna lampi ah leng kik nawn ken, chia Toupa thua hilh lah ka hi ngal a, a chi a.


A jarga koyne, Ezer Yesuwa izo kaŋ ga Mizpa may, nga mo na nangu dumbari fo hanse kaŋ ga guna wongu jinay fuwo zijanta do haray, nango kaŋ cinaro ga bare. 	 Huan amah zomin Mizpah vaihawmpa, Jesua tapa Ezerian, seh dang, kulhbang kawina taka galvan in tana pai touhna sunin a bawl hoiha.


Ay tondey kulu boŋ mo ay ga ce ka ne i ma kande Gog gaa takuba. Boro fo kulu takuba ga gaaba nda nga nya-izo. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Ka tang tengtengah amah sualna dingin namsau ka kan ding; mi chih in namsauin a unaupa a dou ding, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi.


Ay gonda feeji fooyaŋ mo kaŋ manti kalo wo wane. Woodin yaŋ mo tilas kal ay ma kand'ey. I ga maa ay jinde ka ciya kuru folloŋ kaŋ gonda kuruko folloŋ. 	 Huan, hiai belam huanga lou, belam dangte ka nei; amau leng ka honpi ding, ka aw leng a za ding ua; huchiin hon khatin a om ding ua, a chingpa khat toh.


Rehobowam na laakal goy te, a na nga izey kulu fay-fay Yahuda laabo da Benyamin laabo kulu ra. A n'i daŋ gallu kaŋ gonda wongu cinari kulu ra. A n'i no i kwaara goray hari boobo. A na hiijay wandeyaŋ ceeci i se mo, iboobo. 	 Pil takin agam ta a, atapa te tengteng Juda gam leh Benjamin gam tengteng kulh nei khua te ah a om zak sak vek a; nek ding tampi apia a, ji tampi a zonsak chiat hi.


Tondi beerey ga jijiri a jine, Tudey ga manne, laabo ga zinji a jine, Oho, hala nda ndunnya nd'a ra gorokoy kulu. 	 Tang liante amah jiakin a ling ua, tang neute a zul mang ua; amaah lei a vuaka, ahi khovel leh a sunga om tengteng tohin.


Ay moy gaze, kaŋ ay goono ga ni alkawlo hangan. Ay goono ga ne: «Waati fo no ni g'ay yaamar?» 	 Na thu etnain ka mit a vai khintaa, nang chikchianga hon khamuan ding na hia? Ka chi, ka chi –a


Da ibareyaŋ tun ka gaaba nda nin, Rabbi ga naŋ ni m'i kar ni jine. I ga kaa ni gaa fondo folloŋ ra, ka zuru ni jine fondo iyye ra. 	 Na melma nou honsualte TOUPAN a honzoh sak dinga; nou honsual dingin lampi khatah a honglut ding ua, lampi sagihah a taikek ding uh.


Lawi kunda birney kulu margante Israyla izey mayrayey game ra to birni waytaaci cindi ahakku, da ngey kuray nangey. 	 Israel suante pawl tantuam akipan Levi pawl khopi tengteng khopi sawmli leh giat ahi, a kim a velte toh.


Saamo diyaŋo gaa, nga fonda ga saba no, Amma laakalkooni ga hangan saaware se. 	 Mihai lampi amah mit ah a dik a; himahleh kuapeuh a pil in thupha a ngai khai hi.


Amma waato kaŋ Farisi* fonda borey di woodin, i ne a se: «Guna haŋ kaŋ ni talibey goono ga te kaŋ si halal* i ma te asibti zaari ra.» 	 Huan, Pharisaiten a muh un, a kiangah, En dih, na nungjuiten Khawlniin hih sianglou a hih uh, a chi ua.


Waati kaŋ ay ga kaa mo, a ma si ciya ay Irikoyo m'ay no boŋ-kaynandiyaŋ araŋ jine. Ay bina mo ma si sara boro boobo sabbay se kaŋ yaŋ na zunubi te waato, i mana tuubi mo da ngey ziibo, da ngey zina, da doonay laaley kaŋ i te. 	 Chih leh ka hong chiangin ka Pathianin na lak uah honhihzahlak nawnin, tualama thil hihkhialte laka thil sianglou hihte, kingaihte, hukte chinga kisik tuanlo mi tampite ka kah kha ding e, chih, lau kei ve.


Malcizadaka wo, Salim kwaara bonkoono no, alfaga no Irikoy Beeray-Beeri-Koyo se. A koy ka Ibrahim kubay waato kaŋ a ye ka kaa ka fun bonkooney boŋ zaamayaŋo do. A na Ibrahim albarkandi mo. 	 Huai Melkisedek, Salemkumpipa Tungnungpen Siampu, Abraham kumpipate that hongpai na dawn a vualzawlpa,


Ay g'araŋ kwaarey mo ciya kurmu k'araŋ nangu hanney ciya yaamo. Ay ga wangu ka maa araŋ dugu haw kaaney. 	 Na khuate uh ka gamsak dinga, na mun siangthoute uh ka hawmsak dinga, na gimlimte uh ka dik kei ding.


Danga hay tajiyaŋ, araŋ ma ba sanno din wa hananta, zama a do no araŋ ga beeri ka koy jina faaba ra, 	 naungek suak thakte bangin khalam nawitui bangmah toh hel louh lunggulh un, huaia hotdamna muh donga na khan theihna ding un.


Kokor banda kaŋ Dawda maa baaro a ne: «In d'ay mayra ya sinda taali Rabbi jine hal abada Abner, Ner ize kuro alhakko gaa. 	 Huan, a nung a David in a zak in, Ner tapa Abner sisan pawt thu ah keimah leh ka gam TOUPA mitmuh in khantawn in ka siang ding uh:


I gonda hamisa kayna fooyaŋ mo. Waato kaŋ Yesu n'i albarkandi, a lordi ka ne i ma woone yaŋ mo zaban borey se. 	 Ngasa tawmchik leng a nei ua; aman vual a jawl a, huaite leng a ma ua lui dingin thu a pia a.


‹Baa Balak n'ay no nga fuwo toonante nda nzarfu nda wura, kulu nda yaadin ay si hin ka Rabbi sanno daaru, ya salaŋ hala ihanno wala ilaalo, ay boŋ wane. Amma haŋ kaŋ Rabbi ci, nga no ay mo ga salaŋ.› 	 Balak in a inn dangka leh dangka-eng a dim in hon pe sin mahleh, a hoihlam hiam, a selam hiam keimah lungsim a suak mawng in TOUPA thu khen lam ah bangmah ka hih theikei: TOUPA'N a gen peuhmah ka gen ding, chi in?


Araŋ mana buuru ŋwa, araŋ mana duvan* wala baji dumi kulu haŋ mo, zama araŋ ma bay kaŋ ay ya Rabbi araŋ Irikoyo no. 	 Kei TOUPA na Pathian uh ka hi chih na theih theihna ding un tanghou na ne kei ua, uain leng, zu khauh leng na dawn kei uh.


I na ngey hangasiney ce, kaŋ yaŋ go hi fa din ra, i ma kaa ka ngey gaa. I kaa mo, ka hi hinka kulu toonandi hal i sintin ka miri. 	 Huan, long danga om a lawmte uh amau honghuh dingin a khutvan ua. Huan, a hongpai ua, long nih tum phialphialin a sung dim tuaktuak uh.


I go no yaadin, jiiri way cindi fa ra, hando zaari sintina hane, kala Rabbi sanno kaa ay do ka ne: 	 Huan kum sawm leh khatna kha ni masapen in hichi ahi a, TOUPA thu ka kiang ah a hong tung a,


A ga ciya Haruna nda nga izey baa, kaŋ Israyla izey ga no i se, farilla kaŋ ga duumi boŋ. Sambu beene yaŋ sargay no. A ga ciya sambu beene yaŋ sargay Israyla izey do i saabuyaŋ sargayey ra, danga i sambu beene yaŋ sargayey no Rabbi se. 	 Israel suante akipan khantawn adia thusehin huai Aron leh a tatea ahi ding: khai thillatna a hih jiakin: Israel suante lemna thillat akipana khai thillat ahi ding. TOUPA kianga a khai thillat pen uh.


I furo fuwo ra mo, i di koociya, nga nda nga nya Maryama. I ye ganda ka sududu a se. I na ngey arzakey feeri ka nooyaŋey salle a se: wura da lubban* da zawul*. 	 Huan, in sungah a valut ua, a nu Mari kianga naungek tuh a mu ua, a bok ua, a bia ua; huan a gou bawm khawng uh a hong ua, a kiangah kipahna dangkaengte, begawte, murrate a lan ua.


Ay ciya taali dakeyaŋ hari ay yanjekaarey kulu se, Oho, sanku fa binde ay gorokasiney se. Ay ya humburandi no ay mo-ka-bayrayey se. Borey kaŋ yaŋ ga di ay taray ga zur'ay se. 	 Misi a mangngilh bangtak un mangngilh in ka om a: bel kitam bang lel ka hita hi.


Tappuwa laabo mo Manasse wane no. Amma Tappuwa, kaŋ go Manasse hirro boŋ, Ifraymu izey wane no. 	 Tapua gam Manassia ahi: manassi gamgi china Tapua bel Ephraim suantea ahi.


Amma Rabbi go nga fu hananta ra. Ndunnya kulu ma dangay a jine!» 	 Himahleh TOUPA a biakin siangthou ah a oma; lei tengteng a maah dai sisip hen.


Sawulu goro i banda. A goono ga furo ka fatta Urusalima ra. A goono ga waazu da bine-gaabi Rabbi maa ra. 	 Huchiin, Saula tuh Jerusalem khua ah a kiang uah lut jel pawt jelin a omta hi, Toupa minin hangtakin thu a gen jel a.


Amma Yusufu wangu. A ne nga koyo wando se: «A go, ay koyo si bay hay kulu ra kaŋ go ay banda windo ra. A na nga hay kulu daŋ ay kambe ra. 	 Himahleh a ut keia, a pu ji kiangah, ka pu in hiai inn ah ka kiangah bangbang a om a chih lah a thei ngal keia, a neih tengteng ka khut ah a koih veka;


I ra igu wo sinda laakal, amma igu fa din laakalkooniyaŋ no. 	 Huchi in a lak ua mi nga a hai ua, nga a pil uh.


zama araŋ ga bay kaŋ araŋ cimbeero gosiyaŋ ga kande suuru. 	 Hiai, na ginna zeetna un kuhkalna a siam chih theiin.


Enosu hayyaŋo banda Sita funa ka tonton jiiri zangu ahakku nda iyye. A na izeyaŋ hay, alboro nda wayboro. 	 Huan, Enosa a neih nungin Seth kum za giat leh kum sagih a dam laia, tanu leh tapate a nei nawn lai hi:


Gaal, Ebed izo mo ne: «May ga ti Abimelek, wala mo may ga ti Sekem, hala iri ma may a se? Manti nga no ga ti Yerub-Baal izo? Kaŋ Zebul no ga ti a se dabariko fo? Wa may Sekem baaba Hamor se, amma ifo se no iri ga may woone se? 	 Huan, Ebed tapa Gaalin, Abimelek na chih uh kua ahia? Sekem mah leng kua ahia a hih a, eiten a na uh i sepsakmahmah ding? Jerubaal ta ahi kei maw? Zebul pen a upa ahi ka hia? Sekem pa Hamor lawite na sem leng a ke; bangjiakin ahia amah na i sep ding uh?


Ay ga ŋwaaray araŋ ma du boŋ-feeray zama araŋ ma bay haŋ kaŋ ga ti beeja kaŋ se Irikoy n'araŋ ce, da arzaka beero wo dumi kaŋ ga ti a tubuyaŋ darzanta hanantey ra. 	 Huchia, na lungsim mitte uh hihvaka hongoma, na theihna ding un-huaibel, Aman nou a honsapna lametna bang; misianthoute-a a gouluah hauhsaknate bang;


Waato kaŋ i goono ga zumbu ka koy kwaara me gaa, kala Samuwila ne Sawulu se: «Ne ni bannya se a ma waasu iri se.» Nga mo sosoro i se kayna. «Amma nin wo, Sawulu, ma kay hala ay ma ni kabarandi nda Irikoy sanno.» 	 Khota lam a tun suk uleh, samuelin Saula kiangah, Sikhapa ka malam ah paisak inla, (amah a paita a) nang bel khawl tadih inla, Pathian thu ka honhilh tadih ding, a chi a.


Yaadin cine no ay ga naŋ Seyir tondo ma ciya kurmu nda batama falulle mo. Ay ga naŋ a ma jaŋ boro kaŋ ga furo nda boro kaŋ ga fatta a ra. 	 Hichiin Seir tang bel mulkimhuaitaka bawlin ka sugawp ding; a tunga mi vialvak sekte ka tawpsak vek ding.


Alboro kulu kaŋ kani nda alboro fo, mate kaŋ i ga te da wayboro, i boro hinka kulu na fanta hari te. Daahir i m'i ciiti nda buuyaŋ. I kuro alhakko ga goro i boŋ. 	 Min numei a luppih banga pasal a luppih leh thil kihhuai mahmah a hih tuaktuak ahia, hihlup ngeingei ding ahi uh; a sisan moh uh a tunguah a om ding hi.


Borey kulu nda Israyla kulu bay mo kaŋ manti bonkoono baay ra no i na Abner, Ner ize wi. 	 Huchi in mipi tengteng leh Israel mi tengteng in huai ni in Ner tapa Abner thah kumpipa thu ahikei chih a thei uh.


Borey kaŋ ga zuru a wongu marga ra, takuba g'i zeeri. Borey kaŋ yaŋ ga cindi mo, i g'i say-say kuray kulu. Araŋ ga bay mo kaŋ ay wo, Rabbi no ka salaŋ. 	 Huan a pawl tengtenga taikekte tengteng namsauin a si ding ua, a om laite kawlmong chihah a dalh ding uh: huan kei TOUPAN ka genta chih a thei khe ding uh.


Haŋ kaŋ ay ga tonton neeya: Wura danga ton zangu nda waranza cindi gu cine, Ofir wura no woodin; da mo nzarfu hanno danga ton zangu hinza da iway cindi gu cine, zama i ma fu-izey kulu daabu nd'a i ra haray. 	 Dangkaeng talent sangthum leh dangkasik siang thou talent sang sagih, zatna lam tuam tuam a misiam te zat dingin, dangkaeng zatna dinga dangkaeng te.


I na diyey di k'i daŋ kasu. 	 Sawltakte a man ua, vantang khumna ah a khumta uhi.


Alwaati woodin ra wandiyey ga farhã gaani te, Ngey da arwasey da dottijo zeeney mo care banda. Zama ay g'i bu bara bare a ma ciya farhã, Ay g'i kunfa mo. Ay m'i no farhã i taabo nango ra. 	 Huan, nungak siangthoute lamin a nuam ding ua, tangvalte leng a tek a khang in a nuam ding uh. A lusunna uh kipahna dingin ka suaksakin ka khamuan ding a dahna ua kipan ka kipaksak dinga.


Da boro fo na nga bannya wala nga koŋŋa kar da goobu, d'a ciya a bu mo a kamba ra, haciika i g'a ciiti. 	 Min a sikhapa hiam, a sikhanu hiam chiangin vua henla, a khut lumin sileh: amah gawt ngeingei ding ahi.


Waato kaŋ koyey kulu kaŋ yaŋ ga may Hadad-Ezer se di kaŋ ngey na goobu haŋ Israyla izey kambe ra, i na amaana sambu nda Israyla ka may a se. Yaadin no Suriyancey humburu nd'a ngey ma ye ka Amonancey gaa koyne. 	 Huchi in Hadadezer sikha a om kumpipate tengteng in Israelte ma ah a ginata kei uh chih a theih un, Israelte toh kilemna a bawl ua, a sikha un a omta uh. Huchi in Suria mite'n Amon suante a panpih ngam nawnkei uhi.


I kaŋ ay boŋ ay masiiba zaaro ra, Amma Rabbi ciya ay se deyaŋ hari. 	 Aman tuh mun awngthawl takah honpi khiaa; ka tunga a kipah jiakin honhumbit ta ahi.


Obil Isumeylance ga haggoy da yoy. Yedaya Merona bora ga haggoy da farkayey. 	 Huan sa ngawng sau kempa Isamel mi Obil ahi a, huan sa bengtung kempa Meronot mi Jehdei ahi a;


Yahuta binde kaŋ goono ga koy k'a nooyandi ga nango din bay, zama alwaati kulu Yesu nda nga talibey ga margu noodin. 	 Huan, a mansakpa Juda in leng huai mun a theita; Jesu a nungjuite toh huaiah a pawt jeljel ngal ua.


Ma ni tiŋa gusam Rabbi boŋ, nga mo ga ni gaay. Abada, a si yadda adilantey ma zinji. 	 Himahleh, P athian aw, nang amaute manthatna kohawmah na pai suk sak dind; sisan suahhat leh khemhat mite tuh a damsung kimkhat uleng a dam zou kei ding uhi; ken bel nang kon muang hi.


Amma baa kaŋ a na alaama boobo te i jine, i man'a cimandi, 	 A ma uah huchi tela tam thillamdang hih mahleh, amah a gingta tuan kei ua:


I ci Gaza borey se ka ne: «Samson kaa neewo.» Kal i n'a windi, i gum k'a batu cin din me-a-me birno me gaa. i goono ga dangay mo siw! cin kulu. I goono ga ne: «Susubay da mo bo iri g'a wi.» 	 Huan, Samson hiaiah a hong, chiin, Gaza mite a hilh ua, Huchiin a umta ua, khopi kulh kongpi chinah jankhuain a tang ua, jankhuain a dai sisip uh a, khua hongvak peuhmah leh, huchiin that na ni, a chi ua.


Koyne, Manasse na kuri kaŋ sinda taali boobo mun, hala a na Urusalima toonandi, za a me fa kal a me fa, a zunubey baa si, naŋ kaŋ a na Yahuda daŋ i ma zunubi te, a na goy laaley te Rabbi diyaŋ gaa. 	 Toupa mitmuh a thilhoihlou tak hih a Judate thil hih khial sak a khelhna simlou in Manasi in poikhoihlou sisan nakpi tak in a suah lai a, Jerusalem dung leh vai a dim hi.


Ma boŋbeeraykoy kulu guna k'a ye ganda, Ma boro laaley taamu-taamu nangey kaŋ i bara ga kay. 	 Ki pasal sakin tuin na kawng gak in: nang akipan ka honphut dia, kei kiangah na honphuang ding hi.


‹Boro kaŋ ga bu, A adilitara ga bisa Irikoy wane no? Boro beeri ga ciya hanante ka bisa nga Takakwa, wala? 	 Pathian sangin sithei mihing a dik zo ding hia? A Bawlpa sangin mihing siangthou zo ding hia? chiin.


Birney din kulu gonda ngey kuray nangey kaŋ yaŋ g'i windi. Yaadin no birney din kulu bara nd'a. 	 Huai khopiten a kim a vel a nei chiat uhi: huai khopi tengteng huchibang vek ahi uh.


Waato kaŋ Rabbi di waybora, kal a bakar a se ka ne a se: «Ma si hẽ koyne.» 	 Huan, Toupan meithainu a muh takin, a hehpih mahmaha, Kap ken, a chi a.


I binde na tira fo gar Akemata faada ra kaŋ go Mediya laabo hirro me gaa. I na woodin hantum mo no fonguyaŋ se. Tira ne: 	 Huan Akbetana ah, Media biala om inpi ah laijial a kimu khiaa huaiah chiamtehna dingin hichibanga gelh ahi.


Bonkoono ne mo i ma nga ŋwaaro da duvan* kaŋ nga ga haŋ no i se han kulu. I m'i kuru koyne, hala jiiri hinza kubante, i ma kay bonkoono jine. 	 Huchiin kumpipan amau ni teng tantuan dingin kumpipan an akipan leh a dawn uain akipanin a sehsaka, huchia kum thum vakthaua a om theihna ding un; huchia huai bei chianga kumpipa maa a din theihna ding un.


A ga ciya mo, han din hane Rabbi ga nga karayaŋo sintin za Ufratis isa gaa, kal a ma koy Misira gooro gaa. Ya araŋ Israyla izey, a g'araŋ margu afo-fo. 	 Huan, huai niin hichi ahi dinga, TOUPAN, Lui a kuang dima luang zoizoi akipanin, Aigupta luita phain, a gah a sat khe dinga, huchiin, Israel suante aw, khatkhata simin na om ding uhi.Huan, huai niin hichi ahi dinga, pengkul lianpi a mut ding ua: huchiin Assuria gama mangthang dekdekte leh, Aigupta gama delhkhiaka omte a hongpai ding ua: Jerusalem khuaa tang siangthouah TOUPA a be ding uhi.


Filibos kaa ka ci Andarawos se, Andarawos mo kaa, nga nda Filibos, ka ci Yesu se. 	 Philipin Andru a honghilha; huan, Andru leh Philipin Jesu a honghilh uh.


A go no mo, kaŋ woodin goono g'i boŋ haw, kala alboro hinka kay i jarga nda bankaaray kaŋ ga nyaale. 	 Huan, hichi ahia, tua jiaka a mangbat laiun, ngai in, mi nih puan mileng thei silh a kiangah a hongding ua;


Kaleb banda neeya: Efrata hay-jina Hur, a izey neeya: Zobal Ciriyat-Yeyarim baaba, 	 Hiaite Kaleb tapate ahi uh; Hur tapa, Ephrathah ta masapen, Sobal Kiriath-Jearim pa;


Oho, ay g'araŋ margu, y'ay dukuri korna danjo funsu araŋ boŋ, araŋ ga manne mo a bindo ra. 	 A hi, ka honkhawm dinga, na tunguah ka hehna mei ka toh dinga, a laiah na tui khin ding uh.


«Sorro marge no i n'ay taabandi za ay zankatara waate. Kulu nda yaadin i mana te ay boŋ zaama. 	 Ka naupan chik akipan min tamveipi honmangbangsak ua: himahleh hon zou tuan kei ua.


Tondi beeri kuuku fo boŋ no ni na ni daaro sinji, Noodin mo no ni kaaru ka ni sarga salle. 	 Tang sang zou mahmah tungah na lupna na koiha: huailai mahmah kithoihna lam dingin na hohtou jel.


Kali koyo ne: ‹Ifo no ay ga te? To. Ay g'ay izo donton, nga kaŋ ay ga ba gumo. Hambara i g'a beerandi.› 	 Huan, grep huan neipan, Bang chin ka hih dia? Ka tapa deihtak ka sawl mai ding; amah a nazah khamoh kei ding uh, a chi a.


Fari hirri seeda zeeno kaŋ ni kaayey sinji, Ma s'a ganandi. 	 Na pipute koihkipsa, tanga gamgi suan ken.A nasepa kizen mi na mu hia? Kumpipate maah a ding dinga: mi thulimloute maah a ding kei ding hi.


Annabey* kaŋ na annabitaray te gomno boŋ kaŋ Irikoy soola ka jisi araŋ se, i na ceeciyaŋ te da anniya ka fintal mo faaba din ciine ra. 	 Huai hotdamna thu tuh huai jawlneite hehpihna na kiang ua hongtung ding thu genkholten, a Kankan ua, siamnel takin a zong khia ua:


Tilas mo kal i ma Baaru Hanna waazu ndunnya dumi kulu se jina. 	 Huan, Tanchin Hoih tuh nam tengteng kianga hilh masak ding ahi.


Baaru hanno waani fo mo si no, kala day boro fooyaŋ goono g'araŋ taabandi. I ga ba ngey ma Almasihu Baaru Hanna diibi-diibi. 	 Tanchin hoih dang a om ahi keia; noumau honhihbuaiin, Kris Tanchin Hoih hihlamdan ut kuate hiam a na om uh ahi.


Kakaw bambata furo i game ra hal a to naŋ kaŋ Bulos da Barnaba fay. Barnaba konda Markos nga banda. I furo hi ra ka koy Kubrus. 	 Huchiin, nakpiin a kiselta ua, huan, a kikhen ua, Barnabain Marka a kiangah a tonpih a, Kupra tuikulh lamah longin a hohta hi.


Nin no ka bari no nga gaabo? Nin no k'a jinda no jeza kaŋ ga feeni? 	 Lauhuai a nuihsana, a lungdong keia; namsau leng a nungngat sam kei hi.


Zama izefututaray no ga tonton, borey baayaŋ baakasina mo ga ye da banda. 	 Huan, hihkhelhna a pun ding jiak in mi tam jaw itna tuh a hong dai ding.


A na sanno wo dumi ci a se ka ne: «Ibraniyance bannya wo kaŋ ni kande iri do, a kaa ay do fuwo ra zama nga m'ay hahaara. 	 Huan, a kiangah hichibang thu ana gena, Hebru sikha I kianga na honpi, hon zah laksak tumin ka kiangah a hong luta:


Zama se i si ciiti kaŋ i dumbu boro laalo boŋ toonandi ilaalo se da waasi, woodin ga naŋ Adam-izey biney ma te gaabi goy laaley ra. 	 Gilou nasep kintaka gawtna a kibawl louh jiakin, huaijiakin mite tapate lungtang gilou hih dingin huaiah koih kipin a om hi.


Rimmon, Beyerot bora izey mo kaŋ ga ti Rekab da Baana, i koy Is-boset kwaara wayna koroŋyaŋ alwaate cine. A goono ga fulanzam zaari bindi. 	 Huan, Beeroth mi Rimon tapate Rekab leh Baan bel a pai ua, Is-boseth in ah sun nisat sanlai tak a a sun khawllai in ahoh ua.


Bonkoono Sirus mo na Rabbi fuwo jinayey kaa taray, wo kaŋ yaŋ Nebukadnezzar kande ka fun Urusalima ka daŋ nga toorey windo ra. 	 Kumpipa Kurain leng TOUPA ina tuiumbel suante, Nebukadnezzar in Jerusalem akipana a lakkhiaka, a pathiante ina a koihte a lakhe veka;


A na nga izo daŋ danji ra, a ga guna, a ga goy da safarey, a ga goy da borey kaŋ yaŋ gonda ganakoyaŋ da ziimey mo. A na goy laalo boobo te Rabbi diyaŋ gaa zama nga m'a zokoti se. 	 Huan, a tapa meiah a lutsaka, aisan te bang a chinga, bum te bang a hiha, dawi aisansiam jawlte leh bumsiamte a guaiguai hi: TOUPA mitmuhin thil hoih lou thupi mahmah a hehsak dingin a hih nak sek hi.


Kwaarey din ra no i ga goro. I saajey mo ga ciya i hawey kuray se, d'i alman cindey kulu mo se. 	 Khuate a omna ding uh ahi ding a, a kimte khawng bel bawng leh a gante uh, a gan vulh tengteng uh a ding ahi ding.


Yesu ye ka kaa Kana kwaara koyne Galili ra, nango kaŋ a na haro bare ka te duvan*. Faadance fo go no kaŋ ize aro jante Kafarnahum kwaara. 	 Huan, Galili gama Kana khua, tui uain a suahsak mun a hongtung nawnta a. Huan, upa kua hiam a om a, a tapa Kapernaum khua ah a chi a na a.


Rabeka ci Isaka se ka ne: «Ay farga nd'ay fundo Hetance wayborey sabbay se. Da Yakuba mo na wande sambu Hetu ize wayey ra, sanda laabo wandiyey dumi nooya, ifo no fundi ga hanse ay se koyne?» 	 Huan, Rebeka in, Isaak kiangah, Heth tanu te jiakin hin ka chimtak mahmah: Jakobin, hiai gam nungak, hiai Heth tanu te laka te bang, ji dia a neih nawn ngial le jaw, kei dingin hin bang a phatuam dia? A chi a.


A ma si ciya, da Masidoniya boro fooyaŋ kaa ay banda, i m'araŋ gar araŋ mana soola jina. Yaadin gaa haawi g'iri di naanayo wo sabbay se, sanku fa binde araŋ! 	 Huchilou injaw, Masidonia gama mi kuate hiamin honzuih zenzen uleh, kimansa loua honmuh ua leh, kou-nou kon chi kei uh-hiai kon ginna uh lamah ka zahlak kha ding uh.


Kala waymo ne Firawna ize wayo din se: «Ay ma koy ka ce ni se naanandiko Ibraniyancey wayborey ra no, zama a ma zanka naanandi ni se?» 	 Huan, a sanggam nun Pharo tanu kiang, nau hon donsak ding, Hebru numei te laka nau don mi khat kon va sapsak na ut hia? Achia.


A ga hin ka te no curayze ma kaŋ hirrimi ra, Naŋ kaŋ i man'a hirri? Wala asuuta sillo ga hin ka sar, a mana hay kulu di? 	 Amah dinga tah a om kei leh, vasa leitunga thang ah a awk theia hia? Thang pen bangmah awk louin lei akipanin a kisai dia hia?


Adilante goyo go fundi do haray. Boro laalo arzaka mo ga koy zunubi gaa. 	 Mi diktat sepgimna in hinna a juana; gilou punna in khelhna lam.


Hala hõ koyne, da ni nya-ize na taali te ni se, ma koy k'a cabe nga taalo, nin d'a hinne game ra. D'a ta ni se, kay, ni na ni nya-izo ye kwaara nooya. 	 Huan, na unau in na tungah thil ahihkhelh leh, pai inla, amah leh nang kia theih in a khelhna ah hilh in; a hon ngaih khiak leh na unau tuh na zou ahi ding.


Ay goono ga salaŋ ay mayray nangey kulu ra, ka ne kaŋ borey gaahamey ma jijiri, i ma humburu Daniyel Irikoyo. Zama nga no ga ti Irikoy fundikoono, Tabbatante mo no hal abada. A mayra mo, dumi kaŋ si halaci no, A koytara hino ga goro hala bananta. 	 thupiak ka bawla, ka gama sehthum tengtengah Danial Pathian maah mite a ling un a lau uh; Amah lah Pathian hing leh khantawna omkip, a gam hihsiat ahi ngei kei dinga; a Thuneihna a om den ding hi.


Rabbi ne Yehu se mo: «Za kaŋ ni na ciiti hanno kaŋ ay miila te, mate kaŋ cine ni te haŋ kaŋ saba ay diyaŋ gaa, ni te mo Ahab dumo se hay kulu kaŋ go ay bina ra, yaadin gaa ni banda hal a ma to zamana taaci ga goro Israyla karga boŋ.» 	 Huan, Toupan Jehu kiangah, Ka mit tung taka thil na hih jiak leh ka lungsim deih thusam bangtaka Ahab inkote tunga na hih jiakin, na tapate suan lina tanin Israelte laltutphah ah atu ding uh, a chi a.


Woodin banda, hay kulu kaŋ gaa harram koyo din lamba, nga mo ga harram. Fundikooni mo kaŋ lamba haro din gaa ga harram kala wiciri kambu.» 	 Huan, mi siangthou lou in a khoih peuhmah a siangthou kei zel ding a; huan, huai mi khoih mi kuapeuh nitaklam tan in a siangthou kei ding uhi, chi in.


Amma taali-teerey da zunubikooney, Ay g'i halaci care banda. Borey kaŋ yaŋ fay da Rabbi ganayaŋ mo ga leemun. 	 Ahihhangin mihelte leh mikhialte hihsiatna a kituakin a om dinga, TOUPA paisanmite leng hihanin a om ding uh.


Guna, a ga nga boŋ windi nda kaari, A ga teeko ganda daabu. 	 Ngaiin, a kimah a khovak a jaka: huan tuipi nuai a tuam hi.


I n'i biriyey sambu k'i fiji boosay nyaŋo cire Yabes ra, ka mehaw jirbi iyye. 	 Huan, a guhte uh a la ua, Jabes a tamarisk sing nuai ah a vui ua, huan, ni sagih an a ngawl uh.


Nangey kulu kaŋ ay doona ka dira Israyla izey kulu banda, mate no, ay bay ka salaŋ Israyla izey kunda fo kulu se, kaŋ se ay ga lordi ka ne i m'ay borey Israyla kuru ka ne: Ifo se no araŋ mana sedre bundu fu cina ay se? 	 Israel suante tengteng lak a ka paina tengteng ah leng, ka mi Israel vak ding a thu ka piak vaihawmmite kiang ah, Bangdia sidar sing a in hon lamsaklou chi in ka gen ngei ahia?


Waato din Haggit ize Adoniya kaa Suleymanu nya Bat-Seba do. Waybora mo ne a se: «Ni kaa baani?» A ne: «Baani samay.» 	 Huan, Hagith tapa Adonija bel Solomon nu Bat-seba kiangah a hoha. Aman, hoih lam thua hong na hi maw? achia. Aman, hoih lam thu ah hi e, a chi a.


A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 	 A thillat dangkasik kuang khat, a gikdan sekel ja leh sawmthum, mun siangthoua sekel sawmsagih toh kikima gik dangkasik belhbu khat, tangbuang thillat ding thau toh hel tangbuang nel mahmah dim tuaktuak;


Zama i n'a hantum ka ne: ‹A ga lordi no nga malaykey se ni boŋ, i ma ni hallasi. 	 Nangmah honhumbit dingin na tungthu ah jaw a angelte thu a pe ding,


I goono ga teeni, i goono ga langam sanda baji hanko, I ga fay da ngey laakaley parkatak! 	 Zukham bangin a sawi hoihoi ua, a tuan loklok ua, omdan ding himhim a theikei nak uhi.


Boro kaŋ bina ga hanan se ni ga ni boŋ cabe bine-hanno-koy. Siirante mo, ni ga ni boŋ cabe a se carmaykom. 	 Mi siangthoute kiang ah siangthou in a kihihlang ding a; huan, mi genhakte kiang ah genhak in a kihihlang ding.


«Ni ma kande Haruna nda nga izey care banda nda bankaarayey da ji kaŋ i ga tuusu nd'a, da zunubi se sargay yeejo, da feeji gaaru hinka, nda cilla fo kaŋ ga to da buuru kaŋ sinda dalbu. 	 Aron a tapate toh pi inla, puansilhte, nilhchi sathaute, khelh thoihna bawngpate, belampa nihte, tanghou silngou sohlouh bawm khat toh tawi inla;


Araŋ sata hinkanta mo koyne, sanda borey kaŋ yaŋ ga fatta ka zumbu asibti zaaro hane, i ga haggoy da Rabbi windo batuyaŋ ka bonkoono windi. 	 Huan, na lak ua pawl nih, khawlni a pai dingte tengtengten kumpipa kiang khawngah TOupa in na veng ding uhi.


Sohõ binde, ifo no ay ga te? Yaadin no Rabbi ci. Zama i n'ay borey ku yaamo, Borey kaŋ yaŋ du i mayra goono ga kuuwa. Yaadin no Rabbi ci. Zaari me-a-me mo i goono g'ay maa kayna duumi. 	 Huchiin tuin, hiaiah bang ka hih dia? ka mite lah bangmahlou-a pi mangin a om ngalua, Toupan a chi, a tung ua vaihawmmite nuamin a awng ua, Toupan a chi, ka min ni tumtuma gensiatin a om naknak.


Gad kunda izey binde goro Basan laabo ra ka tanji nda Ruben kunda ka to hala Saleka. 	 Huan Gad tapate amau jawn takah, Saleka tanin Basan gamah a teng uh:


A si te arzakante, a duura si duumi, A fari nafa mo si sumbal kala ganda. 	 A hau kei dinga, a neihlehlam a om gige kei dinga; amah leiah zung a kai kei ding;


Nga kaŋ fongu iri gaa iri kayna ra, wa saabu a se, Zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada. 	 Aman I nam niam laiin hon theigigea: a chitna lah khantawnin a om sin ngala:


Israyla izey koy ka woodin te. Danga mate kaŋ Rabbi na Musa nda Haruna lordi* nd'a, yaadin mo no i te. 	 Huan Israel suante a pai mang ua, TOUPAN Mosi lehAron thu a piak bangin a hih ua, Huchiin a hihta uhi.


Nabal tu Dawda bannyey se ka ne: «May ga ti Dawda? May ga ti Yasse ize? Bannya boobo go no alwaato wo ra kaŋ yaŋ goono ga zuru ngey koyey se. 	 Huan, Nabalin David sikhate a donga, David kua ahia oi? Jesai tapa kua ahia oi? Tulaiin sikha tampi pute taimang san a tam ua.


Zama Yezakur Simeyat izo nda Yehozabad Somer izo n'a kar kal a bu. I n'a fiji nga kaayey banda Dawda birno ra. A izo Amaziya te bonkooni a nango ra. 	 Amah mi, Simeath tapa Jozakar leh Somer tapa Jehozabad ten a that uhi; huchiin a pi leh pute lakah David khopi ah a vui ua; huan, a tapa Amazia a sikin a lal.


a go, kal ay ma donton ka azawa kambe haray kundey kulu sambu, d'ay tamo Babila bonkoono Nebukadnezzar mo. Ay ga kand'ey i ma wongu nda laabo wo d'a ra gorokoy, da ndunnya dumey kulu kaŋ yaŋ go ne-haray. Ay g'i halaci parkatak, ay m'i ciya alyanga hari, da donda-caray hari, da kurmu mo hal abada. Yaadin no Rabbi ci. 	 Mal lam nam tengteng ka thukhak dinga, TOUPA thu pawtin a chi. Ka nasempa Babulon kumpipa Nebukadnezzer leng ka thukhak dinga, amaute hiai gam leh a sunga omte leh hiai kima nam om tengteng sual dingin ka honpi dinga; ka hihmang sipsip dinga, lamdangsak ding leh tek khum ding leh segawp nilouh dingin ka bawl ding.


Kala Hirodiya ize wandiya furo ka gaan. Hirodus mo maa a kaani, nga nda yawey kaŋ goono ga goro noodin a banda. Hirodus ne wandiya se: «M'ay ŋwaaray hari kulu kaŋ ni ga ba, ay mo g'a no ni se.» 	 Herodia tanu a hongluta, a lama, Herod leh a ankuang umpihte a kipaksakta a; huan, kumpipan numei naupang kiangah, Na deihdeih honngen in, kon pe ding, a chi a.


Israyla izey kambe soobay ka te zaama Kanaana koyo Yabin boŋ ka tonton, kal i na Kanaana koyo Yabin leemun ka ban. 	 Kanaan kumpipa Jabin a sukman masiah uh, Israel suanten Kanaan kumpipa Jabin a zou tou jel uhi.


Kulu nda yaadin, manti nin no ga windo cina bo, amma ni izo kaŋ ga fun ni gaa baso ra, nga no ga windi cina ay maa sabbay se.› 	 Na tapa, na khala hong pawt diingin ka min diingin in a hon lam zou diing, a nachi ta hi.


Iri ma farhã, iri bine ma kaan, iri m'a beerandi! Zama Feej'izo hiija kaa, a wayhiijo mo na nga boŋ soola.» 	 Nuam ni, nakpitak kipak ni, Amah kiangah thupina pia in: Belamnou zineih hun hongtung. A ji leng a kisakkhittak jiakin;


A ne i se: «Saaware woofo dumi no araŋ ga no, zama iri ma du ka tu jama wo se kaŋ yaŋ salaŋ da ay ka ne ay se: ‹Ma rongome iri se da calo kaŋ ni baaba dake iri boŋ din gaa.› » 	 Akiang uah, Hiai mipite ka kiang a, Napan ka tung ua hakkol akoih hon hih zangsak in chia gen mite ka dawn dan diing hoih bang ahia non hilh diing uh? a chi a