Araŋ ma laakal d'a, araŋ ma hanga jeeri a sanno se, araŋ ma si wang'a se mo, zama a si araŋ hartayaŋey yaafa bo, zama ay maa go a ra. 	 A lakah pilvang inla, a aw mangin, hehsak ken: na tatleknate a ngaihdamlouh ding jiakin: ka min lah amah ah a om ngala.


Alwaato din mo Yehoram daaru ka koy Zayir nga nda torkey kulu nga banda. Edomancey da torko jine borey n'a windi. A tun mo cino ra k'i kar. Yahuda soojey mo zuru ka ye fu. 	 Huchiin Joram bel Zair khuaah kangtalai tengteng toh a hoha; huan, janin a kisa khiaa, amau um Edomte leh a kangtalai tung ua heutute a vasualta hi; huan, mite a puanin lam uah a tai chiat uhi.


Sem izey neeya: Elam, Assur, Arpaksadu, Ludu, Aram, Uz, Hul, Geter, Mesek. 	 Sem tapate; Elam, Assur, Arpaksad, Lud, Aram, Uz, Hul, Gether, Mesek.


Daahir no a ga kaseeti araŋ gaa, D'araŋ goono ga baar'a-baar'a te tuguyaŋ ra. 	 Nou a honsal mahmah ding, a guka mite na zahtak uleh.


I kande tangari seedayaŋ kaŋ yaŋ ne: «Boro wo, waati kulu a ga salaŋ ka gaaba nda Nangu Hananto wo da Tawreto mo. 	 huan, theihpih takloute a bawl un, huaiten tuh, Hiai min hiai In Siangthou leh Dan a gense gige hi;


A wane suba, Yesu ga ba nga ma koy Galili* laabu. A di Filibos. Yesu ne a se mo: «Ay gana.» 	 Huan, a jingin Jesun Galili gama hoh a tum a, Philip amu a, a kiangah, Honjui in, a chi a.


Amma nin wo, i na ni furu zaati no ya-haray ni saara banda, Sanda tuuri kambe kaŋ i ga dond'a cine. I na ni daabu nda buukoyaŋ kaŋ wongu n'i gundey fun da takuba, Kaŋ yaŋ goono ga zulli ka koy guuso ra tondey do, Sanda buuko kaŋ ce ga taamu-taamu cine. 	 Nang bel a hunlou-a piang kihhuaitak bangin leh, gal thah, namsaua sut pailet, kokhuka thante laka pai sukte puansilh bangin na han in akipan gamlapi-a paihkhiakin na omzota hi; luang sikden bang maiin.


Arpaksadu na Sela hay, Sela mo na Heber hay. 	 Huan, Arpaksadin tapa Selah a neia; huan, Selahin tapa Ever anei hi.


Israyla izey baa ra mo Musa na afo kaa waygu kulu ra, borey da almaney kulu. A n'i no Lawitey se kaŋ yaŋ ga Rabbi Irikoy nangora talfo batu, mate kaŋ Rabbi ci Musa se. 	 Israel tantuan kimkhat a kipan Mosi in mihing leh gan sawmnga zel ah khat a la a, TOUPA thupiak bang in TOUPA biakbuk kem mi Levite a pia a.


Kala woodin mo bar-bare muusey ra, Hal a ciya muusu beeri. A na ham ceeciyaŋ dondon, a go ga borey ŋwa mo. 	 Huan humpinelkai lakah a pai touin a pai suk a, humpinelkai lunlai a honghi: huan samat a siama, mite a gai hi.


Yesu mo, waato kaŋ a du farkay binj'ize fo, a goro a boŋ, mate kaŋ i n'a hantum ka ne: 	 Huan, Jesun sabengtung nou a mu a, a tungah a tuang a.


Zama ay ci a se ka ne ay ga ciiti a dumo se hal abada, laala kaŋ gaa a bay sabbay se. Zama a izey na laaliyaŋ candi ka kande ngey boŋ. Nga mo mana kaseeti i gaa. 	 A taten Pathian a gensiatna khelhna uh theigigena pia a khamlouh jiakin a inkuan khantawna dingin ka ngaihtuah sin ahi chih ka hilhkhinta ngala.


Jama boobo fooyaŋ mo koy i banda, da haw kurey da feeji kurey, alman boobo no nda cimi. 	 Huchiin mihelten leng amau a jui tou uh; bawnghonte leh, ganhonte, ganta tampi mahmah leng.


Gaa no ay donton i gaa ka ne: «Hay kulu kaŋ ni ci, i mana a dumi te, amma ni bina ra no ni n'i dagu ka kaa taray.» 	 A kiangah mi ka sawla, Na gen banga huchibang thil hih a om keia, himahleh na lungtang akipan na lawmtawm ahi, chiin.


Amma day wa ye ka kaa, araŋ kulu. Wa kaa day, Zama ay mana laakalkooni gar araŋ game ra. 	 Himahleh hongkik un, na vek un, huan tuin hong un: huchiin na lak uah mi pil ka mu kei ding.


Woone mo hari no kaŋ Urusalima gorokoy kulu du a baaru, hal i goono ga ne faro din se ngey sanno ra Alkadama, sanda kuri fari nooya. 	 Huan, huai thu tuh Jerusalem khua a omte tengtengin a naja ua; huchiin, huai mun tuh, amau pauin, Akeldama, a chi ua, huai tuh, Sisan Mun, chihna ahi.


Halaciyaŋ go no a bindo ra, Kankami nda gulinci si fay d'a batamey. 	 Hon gensia lah melma ahi ngal keia; hileh jaw, ka thuak thei zo ding: ka tunga kihihlian tuh honhua lah ahi sam keia; hileh jaw, ka buksan ding hi.


Zama ay no, Rabbi ni Irikoyo, Ay ga ni kambe ŋwaaro gaabandi. Ay ma ne ni se: Ma si humburu, ay ga ni gaa. 	 Kei TOUPA na Pathian un, Lau kei un, ka honpanpih ding, chiin, na khut taklam ulah ka len sin ngala.


Zama boro kaŋ ga may Almasihu se yaadin cine ga kaan Irikoy se, yaddante mo no borey jine. 	 Kuapeuh huai thu ah Kris nasem tuh Pathian kipahpih leh, mihing phatin a om nak ahi.


Amma ay wo, Irikoy mana gundo bangandi ay se, danga day ay gonda laakal ka bisa fundikooni kulu wane, amma a ga ba nga ma bonkoono bayrandi nda feerijo, zama ni ma ni bina fonguyaŋey bay. 	 Himahleh kei bel, pilna ahing himhim sanga pilna ka neih tam jawk jiaka hiai thuguk ka kianga taklat ahi keia: himahleh a hilhchetna kumpipa kianga theihsak a hih theihna ding leh nang na lungtang ngaihtuahte na theihna ding a hijaw hi.


A g'ay beerandi, zama a ga sambu ay waney ra k'araŋ kabarandi nd'ey. 	 Aman kei honpahtawi dinga; keia a la dinga, nou kiangah a hontheisak ding ahi ngala.


Iguwanta na Netaniya di, da nga izey da nga nya-izey, i boro way cindi hinka no. 	 Ngaveina Nethani tungah, a tapate leh a unaute sawm leh nih;


daahir no ay ga ni albarkandi, daahir no ay ga naŋ ni banda ma baa danga beene handariyayzey cine, danga taasi mo kaŋ go teeku me gaa. Ni banda mo ga du nga ibarey kwaara meyey ka tubu. 	 Ka honvualjawl ngeingei dinga, vana aksi zah leh tuipi piaua piaunel zahin na suante ka pungsak ngeingei ding; na suanten a doute uh kulh kongkhak a neihsak ding uh;


da Suleymanu arzaka jisiyaŋ kwaarey kulu cina, sanda kwaarey kaŋ i cina a wongu torkey se, da wo kaŋ yaŋ i cina a bari-karey se, da hay kulu kaŋ Suleymanu ga ba nga ma cina ndunnya kaani maayaŋ se Urusalima ra nda Liban ra, d'a mayray laabey kulu ra. 	 Solomonin thil koih khawmna khua a neih tengteng te, a kangtalai koihna khua te, Jerusalem khuaah te, Lebanon ah te a vaihawmna gamsung tengtenga Solomonin lunggulh taka bawl a tup tengtengte a bawl hi.


Woodin no ga naŋ i ma humburu Rabbi maa za wayna kaŋyaŋ, I ma humburu a darza mo za wayna funyaŋ. Waati kaŋ ibare ga furo sanda beene hirriyaŋ hari bambata, Kala Rabbi Biya m'a gaaray. 	 Huchiin Toupa min tumlam akipanin a lau ding ua, a thupina leng ni suahna akipanin a lau ding uh; amah lah tui khang guih, Toupa hua mut luang zoizoi bangin a hongpai sin ngala.


Ma tuuri citila, ma danji funsu a ma koroŋ, Ma hamo hina a ma boori. Ma foyo soogu ka kaa ka naŋ biriyey ma di. 	 Sing vum venvon unla, mei chih sa unla, sate ui min unla, sa tui chik takin, a guhte leng kang mang hen.


Wayna funay haray i gonda Lawiti iddu, azawa kambe haray boro taaci no han kulu, dandi kamba mo itaaci han kulu, jisiro do haray ihinka-hinka. 	 Suahlamah Levite guk a om ua, ni tengin mallam ah li, ni tengin simlamah li, huan, thil koihkhawmna in ah nih tuaktuak.


A te jirbi hinza kaŋ a siino ga di, a mana ŋwa, a mana haŋ mo. 	 Huan, ni thum kho mu louin a oma, bangmah a dawnin a ne kei hi.


Kala Yahuda bonkoono Yehowasa na jinay hanantey kulu sambu, wo kaŋ yaŋ a kaayey Yehosafat da Yehoram da Ahaziya, Yahuda bonkooney jisi nangu waani, hala nda nga din wane jinay hanantey da wura kulu kaŋ i gar Rabbi windo jisiyaŋ nango ra, da bonkoono waney ra. A n'i samba Suriya bonkoono Hazayel se, nga mo tun ka fay da Urusalima. 	 Huan, Juda kumpipa Joasin Juda kumpipa a pute Jehosaphatte, Jehoramte, Ahaziate nana latsa thil zek tengteng leh, amah thil zekte leh, Toupa ina leh kumpipa in a gou koih khawmnaa dangkaeng om tengteng a la veka, Suria kumpipa Hazael a khak a; huchiin Jerusalem a lehngatsanta.


Nga din ga ciya sududuyaŋ nangu, Amma a ga ciya katiyaŋ tondi nda hartayaŋ daliili tondi daaru mo Israyla dumi hinka kulu se, A ga ciya korfo nda hirrimi mo Urusalima gorokoy se. 	 Huan, amah mun siangthou ahi dinga; Israel inkuanpih nihte adingin bel pukna suang leh dalna suangpi ahi zo dinga, Jerusalema omte adingin thang leh pial ahi lai ding hi.


Waato din gaa no iri g'araŋ no iri ize wayey, iri mo m'araŋ ize wayey hiiji. Iri ga goro araŋ banda mo, iri ma te kunda fo. 	 Huchiin ka tanute uh kon neisak ding uh, kou leng na tanute uh ka nei sam ding uh, huan, na kiang uah ka om ding ua, chi khat hi ding I hi.


Kal ay ne: «Ay s'a maa ci, Ay si ye ka sanni fo ci a maa ra koyne.» Amma ay maa ay bina ra sanda danji kaŋ ga ton no goono ga daabu ay biriyey ra. Ay farga da suuru hinyaŋo, A mong'ay se mo. 	 Amah ka kan kei dinga, a minin leng thu ka gen nawn sam kei ding, chi mahleng, ka guh sunga mei kang kikhumkhin bang maiin ka lungtang sungah lah a om ngal naka, ka pai kinken zou keia, ka pha zou mahmah kei hi.


Kala Amaziya Yahuda bonkoono na nga saaware te. A donton Yowasa Yehowahaz ize gaa, Yehu Israyla bonkoono ize, ka ne: «Ma kaa, iri ma care guna!» 	 Huchiin, Juda kumpipa Amaziain a phatsak a poma, Israel kumpipa Jehu tapa Jehoahaz ta joas kiangah, Hong dih, kima tuahin a kien ding, chiin mi a sawla.


I na maasayaŋ kaŋ sinda dalbu ton da ngey buuru mottey kaŋ i fun d'a Misira, zama i sinda dalbu. Zama i n'i tuti no i ma fatta Misira ra. I sinda daama no kaŋ ga kay, i mana hindoonay te mo ngey boŋ se. 	 Silngou sohlou ahih jiakin, Aigupta gama kipana honpuak uh tangbuang tanghou beu silngou sohlouhin a kang uh; Aigupta gam akipana sawn khiaka a om ua, a tam theih nawn louh jiak un, annek bangmah a kibawl kholh man kei himhim uhi.


Ni alborey kulu ga bangay Rabbi Irikoy, Israyla Koyo jine. Sorro hinza no i ga kaa jiiro ra. 	 Kum khat in thumvei na pasal naupangte tengteng uh TOUPA Pathian, Israel Pathian ma a a kilat ding uh.


Hala day borey wo bu mate kaŋ cine boro kulu ga bu, wala mo da haŋ kaŋ ga du boro kulu no ga du ey, yaadin gaa Rabbi man'ay donton. 	 Hiai mite mi tengteng dan bang lel mah a a sih ua, mi tengteng gawt bang lel a gawt a hih ua leh Pathian in hon sawl lou ahi ding


Waato kaŋ Laya di nga fay da hayyaŋ, kal a na nga koŋŋa Zilpa hiijandi Yakuba se. 	 Huan, Lea in ta dang anei nawn tadih kei lai chih a kitheih in, a sikha nu Zilpa a pia a ji dingin Jakob kiangah a pia hi.


Gaal, Ebed izo kaa, nga nda nga nya-izey. A ziji ka koy Sekem, Sekem borey de a gaa mo. 	 Huan, Ebed tapa Gaal a unaute toh a hongkuan ua, Sekem khua ah a lut ua: Sekemten a na muangmoh kei uh.


A go, sanda hari haw bambata cine no a ga kaa d'a, A wongu torkey mo ga ciya sanda alma haw beeri cine. A bariyey waasu nda zeebanyaŋ. Kaari iri, zama iri halaci! 	 Ngai dih, a hongpai tou ding, meipi bangin, a kangtalai pingpei bangmaite; a sakolte muvanlai sangin a hatjaw uh, I tung gik na e! Buluha om I hive ua.


I dira ka fun Rabbi tondo do ka jirbi hinza diraw te. Rabbi sappa sundurko mo go i jine jirbi hinza dirawo din ra, a goono ga fulanzamyaŋ nangu ceeci i se. 	 Huchiin TOUPA tang akipana ni thum lamah a pai uh; huan, TOUPA thukhun bawm amau adinga kingakna mun lem zongin a ma uah ni thum lam ah a na pai masa.


Zaari woodin ra, Wandiyo sogey da arwasu gaabikooney ga yangala jaw sabbay se. 	 Huai ni chiangin nungak hoih leh tangvalte dangtakin a bah ding uh.Samari kho khelhna loua kichiama, Aw, Dan, na Pathian a hing bangin, leh, Beerseba kho lampi a hing bangin, chite, huai mite leng a puk ding ua, a thou nawn het kei ding uh.


Fareeja lasaabo kaŋ i doona ka te za doŋ mo, yaadin no araŋ ga dake i boŋ. Araŋ ma si hay kulu zabu a ra, zama hawfunoyaŋ no. Woodin se no i goono ga hẽ ka ne: ‹I ma fay d'iri, iri ma koy ka sargayyaŋ te iri Irikoyo se.› 	 Tumasiah a a teklei bawlsa te tengteng uh, a tunguah na koih ding ua; huai a kipan in bangmah na kiamsak kei ding uh: a tha uh a dah kha dinga; huchiin kapin, ka Pathian kianguah hon paisak in hon va kithoihsak in, a chi kha ding uh.


Waati kaŋ i maa korni, Ay wo ga foori te i se, Ay g'i bugandi zama i ma farhã. I ma kani mo ka jirbi hal abada. I mo ma si ye ka hay koyne. Yaadin no Rabbi ci. 	 A kham lungpuam lai un ankuang ka luisak dia, ka khamsak dia, kho theihet louin, khanglou het lou dinga a ihmut den theihna ding un, chih TOUPA thu pawt ahi.


Bangandi kaŋ ay di himando, sanda bangando kaŋ ay di waato kaŋ a kaa zama nga ma gallo halaci sabbay se. Bangandey binde, i ga hima nda bangando kaŋ ay di Kebar isa me gaa cine. Ay gande biri mo. 	 Kilakna ka muh a a lat dan, khopi hihse dinga a hongpai leh Kebar lui geia kilakna ka mun bangmah ahi a; huan, khupbohin ka pukta hi.


Waato kaŋ kaatiyaŋ iyya din salaŋ, ay soola ay ma hantum. Kal ay maa jinde kaŋ fun beene ka ne: «Ma haŋ kaŋ kaatiyaŋ iyya din ci daabu, ma si n'i hantum bo.» 	 Huan vanpi-ging sagihten a aw uh asuah tak un, gelh dingin ka kisata a; huan van akipana awin, Vanpiging sagihte im bikbek inla gelh khe ken, a chih ka ja a.


Riiba binikom koy ga nga windo taabandi, Amma boro kaŋ wangu ka me-daabu ta ga funa. 	 Punnaa duhgawlin amah in a hihtuaia: himahleh kuapeuh thilpiak hua a hing ding.


Rabbi mo te Suleymanu se bine, zama a bina bare ka fay da Rabbi, Israyla Irikoyo ganayaŋ, nga kaŋ bangay a se sorro hinka, 	 Huchiin, Toupa Israelte Pathian, a kianga nihvei kilakkhinsa a lungtangin a lehngat san jiakin Toupa tuh Solomon tungah a heh a,


Ay hindiro ra koyne jeeni iyye go, i fun kwaari folloŋ gaa, toonanteyaŋ, ihannoyaŋ mo. 	 Huan, ka mangin, ngaiin, buh kung khat ah vui sagih lian pipi, hoih pipi a hong om khia a:


Ay mo ne: Ni n'ay kamba banda. Kulu nda yaadin ay ga ye ka ni fu hananta do haray guna. 	 Tuiten ka hinna tanin a honumkim ua; tui thuk lah ka kim ka velah a om hi; louten ka lu a tuam suak hi.


A ne: «Ay na zunubi te, zama ay na boro kaŋ sinda taali nooyandi.» Amma i ne: «Iri wo baa fo. Woodin ni sanni no.» 	 Mi dik sisan ka khot tuh thil ka na hihkhial ahi, a chi a. Amau tuh, Huai kou a ding in bang a khawk dia? Nang na lohloh loh in, a chihsan ua.


Oho, ay bina ga to da farhã, Saaya kaŋ ni meyo ga hayey kaŋ ga saba ci. 	 Ahi, ka lungtangin nuam a sa ding a, na mukten thil dik a gen chiangun.


Waati din gaa no ni ga fongu ni muraadey gaa, ni ma haaw, waati kaŋ cine ni na ni nya-izey ta, ni beere da ni kayne wayborey. Ay ga ni no nd'ey mo i ma ciya ni izeyaŋ, amma manti ni sappa boŋ bo. 	 Huchiin na sanggamnute ka pom hun chiangin na omdan te na honthei khe dinga. na kizumpih ding: amau lah na tanu dingin ka honpia, na thukhun jiakbel hi louin.


Saruna ga ciya feejey kuray do, Akor gooro mo ga te naŋ kaŋ haw kurey ga kani, Ay jama kaŋ n'ay ceeci se. 	 Huan, ka mi, kei hon zongte adingin, Sharon belam honte huang ahi dinga, Akor guam bel bawng hon kualna mun ding ahi ding hi.


Irikoy fonda ganayaŋo gaa mo, araŋ ma nya-izey baakasinay tonton, nya-izey baakasina gaa mo, wa baakasinay tonton. 	 na Pathianlimsakna uah unaute itna hel unla, na unaute itna uah itna hel un.


Araŋ ma kande buuru kunkuni hinka ka fun araŋ windey ra feeniyaŋ se. I m'i te da hamni baano zaka hinza; i m'i fuurandi nda dalbu k'i ton, boŋ-jina no Rabbi se. 	 Na omna mun ua kipanin epah mun sawma khena mun niha bawl, tanghou beu vei ding nih, tangbuang nel chi, silngou toh kan, TOUPA dinga bawl masakpen lat ding na hontawi ding uh ahi.


Rabbi ga ni kar mo da koto beeri, da gaaham konni, da jomboyaŋ, da wayna fotti, da koogay, da fari balaaw, da bunkusyaŋ. I g'araŋ gaaray mo kal araŋ ma halaci. 	 TOUPAN kumjawnna bang, khosik bang, bawkna bang, sat huthutna bang, namsau bang, keuna bang, muatna bangin a hon gawt dinga, na manthat masiah uh a hondelh delh ding hi.


Woodin sabbay se ay g'i wandey no boro fooyaŋ se, I farey mo borey kaŋ g'i ŋwa yaŋ din se. Zama boro fo kulu, ikayna gaa, ibeeri gaa, I kulu na ngey boŋ nooyandi riiba biniyay se. Afo kulu goono ga tangari goy te, Za annabey gaa kal a ma koy alfagey gaa. 	 Huaijiakin a jite uh midangte kiangah ka pe dinga, a loute uh leng a honneimi dingte kiangah; mi chih, a neupen akipana a thupipen tanin enhat ahi uhi. jawlnei akipana siampu tanin leng mi chih khemhat ahi ngal ua.


Amma d'ay g'i te, baa d'araŋ man'ay cimandi, kulu nda yaadin araŋ ma goyey cimandi, zama araŋ ma faham ka bay mo kaŋ Baabo go ay ra, ay mo go Baabo ra.» 	 Ahihhangin, sem ka hih leh, kei hon gingta keimah le uchin nasepte bek gingta un; huchia Pa keimah ah a om chih leh, kei Pa ah ka om chih na theih ua, na theihsiam nadingun, a chi a, a dawnga.


Araŋ m'i dondonandi mo araŋ izey se, k'i fakaaray te i se da ni go ga goro ni windo ra, da ni go ga dira fondo ra, da ni go ga kani, da ni ga tun mo koyne. 	 Huaite na tate uh na sin sak ding ua, na in ua na tut lai un, lampia na pai lai un, na lup lai un, na thoh chiang un na gen jel ding uhi.


Diya way cindi hinka na ganakoy marga kulu ce ka ne i se: «A si hima iri ma Irikoy Sanno naŋ ka ŋwaari zaban. 	 Huan, sawm leh nihten nungjui mipite a sam ua, Pathian thugen tawpsana, dohkana nektak ka bawl uh a hoih kei ding hi.


I toorey kulu kaŋ yaŋ go i kambe ra, i n'i no Yakuba se, ngey da korbayey kaŋ go i hangey gaa. Yakuba mo n'i tugu tuuri nyaŋo kaŋ go Sekem meyo gaa din cire. 	 Huchiin, mi dang Pathian a khut ua om tengteng leh a bil ua bilbah a bah tengteng uh Jakob kiangah a pia ua; huan, Jakob in Sekem kho kianga tosaw nuaiah a selta hi.


A kand'i se misa fo ka ne: «Beene koytara ga hima sanda mutard* ize cine no, kaŋ boro sambu ka duma nga faro ra. 	 Gentehna dang a kianguah a gen nawna; vangam tuh ankam chi tang khat min a laka a loua a theh bang ahi.


Zama cinaro ra no tondi ga jinde tunandi, Kataaku mo ga tu a se bundey ra. 	 Banga kipana suang kikou khe dinga, singa kipana inkamin dawng ding a hih jiakin.


A tamey binde ne a se: «Naŋ iri ma wandiyo kayna fo ceeci koyo iri bonkoono se, a ma kay mo bonkoono jine. A ma ni saajaw, a ma kani mo ni gande ra, zama koyo iri bonkoono ma du dungay.» 	 Huchiin, a sikhaten a kiangah, ka pu uh kumpipa adingin nungak zong le ungla: Kumpipa kiang chinah om gige henla, kem leh; huan, na ang sungah hong lum henla, ka pu uh Kumpipan lum a hon sathei ding hi, a chi ua.


Woodin sabbay se mo no a ga hima a ma sargayyaŋ salle nga boŋ se, mate kaŋ cine a ga te jama se. 	 Huan, huaijiak takin, mite a dinga a latsak bangun, amau ading ngei leng khelhnate jiakin lan sam loutheilou ahi uhi.


Ni ma s'a ŋwa zama ni ma goro baani, nin da ni izey ni banda, waati kaŋ ni ga te haŋ kaŋ ga saba Rabbi diyaŋ gaa. 	 Na ne ding uh ahi kei; huchiin TOUPA mitmuha thil dik na hih un noumau leh na nung ua na tate uh adingin a honghoih ding hi.


Hin sanney da ciiti sanney neeya kaŋ yaŋ araŋ ga haggoy. Araŋ m'i te mo laabo kaŋ Rabbi ni kaayey Irikoyo na ni no mayray hari din ra, kala ni jirbey kulu kaŋ ni ga funa ndunnya ra me. 	 TOUPA na pi leh pute uh Pathianin a honpiak gam na luah ua, leitunga na om sung ua pilvang taka na zuih ding uh dan te leh vaihawm dante hiaite ahi uh.


Laban ne a se Yegar-Sahaduta, amma Yakuba ne a se Jileyad. 	 Huan, Labanin huai suang chian khawm, Jegarsahadutha, a chi a; Jakobin bel Galeed, a chi hi.


Waato din gaa no Firawna ne i ma Musa nda Haruna ce. A ne: «Wa Rabbi ŋwaaray ay se, a ma balancawey ganandi in d'ay borey se. Ay mo ga borey taŋ zama i ma koy ka sargay* te Rabbi se.» 	 Huan ute nang tungah leh, na mite tungah leh, na sikhate tungah hongkha ding uh. a chi, chiin.


Wala manti yaadin no kaŋ ay sinda ay boŋ gaakasinay hina, Fahamay mo, i n'a gaaray ka moorandi ay gaa no? 	 Keiah panpihna a om het kei hilou hia, huan kei akipan theihsiamna hawlmangin?


Waato kaŋ i kaa ka to talibi cindey do, i di borey marga bambata goono g'i windi, asariya dondonandikoy mo go no ga kakaw d'ey. 	 Huan, nungjuite kiang a tun suk un, a kim ua mipi tampitakte leh laigelhmiten a nasel lai uh a mu suk ua.


Boro kulu mo kaŋ ga goy dumi fo te han din hane, i ga bora din halaci ka kaa nga jama ra. 	 Kuapeuh hi hen aw, nuai nia bang na peuh sem jaw, huai mite a chipihte uh laka kipan ka hihmang ding ahi.


Yeter izey mo, ngey neeya: Yefunna, Pispa, da Ara. 	 Haun Jether tapate; Jephunne, Pispa, Ara.


Woodin banda Absalom na torkoyaŋ da bariyaŋ soola nga boŋ se, nda boro waygu kaŋ yaŋ ga zuru a jine. 	 Huan, hichi ahi a, huaite khit in Absalom in kangtalai leh sakolte leh mi sawmnga a ma a tai ding in a bawl a.


Ya ay jine bora, ay ga ni ŋwaaray no, ma si saal boro yaama din, danga Nabal nooya. Zama sanda mate kaŋ a maa bara din, yaadin no a bara nga mo. Nabal ga ti a maa, saamotaray no ka bara a gaa. Amma ay wo, ni koŋŋa, ay mana di arwasey kaŋ yaŋ ni donton bo, ya ay jine bora. 	 Pu aw, Belial mi Nabal bangmahin sim ken; a min bangbang ahi geih hi; Nabal a hina maha, a hai ahi; kei na sikhanuin jaw ka pu honsawl tangvalte ka na mukha kei hi.


da dondonandiyaŋ baptismey boŋ, da kambe dakeyaŋey boŋ, da buukoy tunyaŋo boŋ, da hal abada ciito boŋ. 	 baptisma leh, khutngak leh misi thohnawnna leh, khantawn vaihawmnalam thu hilhnate suang khawng phum nawnta louin.


Wala manti nga mo no: Ma ni ŋwaaro zaban harayzey se, Alfukaarey kaŋ sinda naŋ-kaniya, ma kand'ey ni windo ra, Da ni di boro kaŋ gonda banji, m'a bankaaray, Ni ma si tugu ni nya-izey se mo? 	 Na an mi gilkialte kianga hawm leh, genthei delhkhiakte na ina pi ahi kei maw? Mi vuaktang muha puan paih leh, nangmah sa bang pu akipana buk louh ahi kei maw?


Amma kaŋ jiiri hinza kubay, Simey bannyey ra ihinka zuru ka koy Acis Maaka izo do, kaŋ ga ti Gat bonkoono. I ci Simey se ka ne: «Guna ni bannyayaŋ neeya Gat ra.» 	 Huan, hichi ahia, kum thum a honghih nungin Simei sikhate laka nih Gath kho kumpipa Maak tapa Akis kiangah a tai ua; huan, ngaiin na sikhate Gath khuaah a om uh, chiin Simei a hilh ua.


Fundi kungante, baa yu fanta no a day g'a fanta, Amma haraykooni se hari forto kulu ga kaan no. 	 Kha gilvahin khuaikhak a chimtaka: himahleh kha gilkial adingin thil kha chiteng a khum hi.


Rabbi ne Yakuba se: «Ma ye ni baaba laabu ka koy ni dumey do, ay mo ga bara ni banda.» 	 Huan, TOUPAN, Jakob kiangah, na pipute gamah leh na tanaute kiangah pai nawn ta in; na kiangah ka om jel ding hi, a chi a.


Kala Israyla izey maan ngey ma Benyamin izey wongu se zaari hinkanta hane. 	 Huan, a ni nihniin Israel suanten Benjamin suante a vanaih ua.


Dawda ne a se: «Ifo no ka te? Ay ga ni hã, ma ci ay se.» A tu ka ne: «Borey zuru wongo do. Jama ra boro boobo kaŋ ka bu. Sawulu nda nga ize Yonata mo, i bu.» 	 Huan, David in a kiang ah, Bangchi bang in thil a om a? hon hilh dih ve, a chi a. Aman a dawng a, Kidouna a kipan mite a taikek ua, mi tampi a puk ua, a si uh; huan, Saula leh a tapa Jonathan te leng a si tuaktuak uh, a chi a.


Borey kaŋ yaŋ goono ga beeje ngey ma bu se amma buuyaŋ si kaa. I goono ga fansi k'a ceeci ka bisa baa arzaka tugante. 	 Sihna deiha, lah a tunlouhnate kiangah; huan gou sel guk zon sanga thupia zongmite kiang ah;


Ma kande mo i ŋwaari sargayey, hamni baano kaasumante nda ji. Wa no zaka yagga yeeji fo se, feeji gaaru fo se mo zaka iddu, 	 Tangbuang nelte, sathau helkhawm, a tangbuang thillat utoh: bawngtal khat ah mun sawm a khen a mun thum belamtal khat ah mun sawm a khen a mun nih:


Borey kaŋ ga laakal kanay ceeci, kaŋ ga duma laakal kanay ra ga adilitaray albarka wi. 	 Diktatna gah tuh kituahna bawlte kituahna tuh ahi.


Jinayey kaŋ a baabo fay waani, da jinayey kaŋ nga bumbo fay waani: wura nda nzarfu taasayaŋ, a kand'ey Irikoy windo ra. 	 Huan, a pan thil a nalat leh amah nalat dangkasikte, dangkaengte, tuiumbelsuante pathian in ah a la lut hi.Huan, Asa lal lai kum sawmthum leh kumnga sungin kidou himhim a omkei hi.


Ehud binde na nga kambe wow salle ka takuba foobu nga kambe ŋwaari tanja gaa haray ka bonkoono zorme nd'a gunda ra. 	 Huan, Ehudin akhut vei lamin a pheipi taklama namsau a doka, a gilpi ah a kui ek mawka:


Day baabo ne a se: ‹Ay izo, alwaati kulu ni go ay do. Hay kulu kaŋ ga ti ay wane, ni wane no. 	 Huan, aman a kiangah, Ka tapa, ka kianga om gige hi china, ka neih tengteng leng nanga hi a.Kipak leh nuamtaka om ding ahi vo oi; hiai na nau a sia; a honghing nawna; a manga, i mu nawnta ahi ngala, a chi a, a chi a.


Zama guna, ay ga Kaldancey tunandi, Dumo wo kaŋ ga futu, kaŋ ga cahã mo. Ngey kaŋ yaŋ ga dira ka ndunnya tafayyaŋo gana, Zama ngey ma nangorayey kaŋ manti i wane yaŋ di. 	 Ngai un, Kaldaite ka bawl khia hi, huai nam heh leh man-gang; huaite, amaua hi lou tenna munte tang dingin, lei vailam kantain a pai uh.


Boro fooyaŋ go no kaŋ ga maa kaani ka ngey boŋ kaynandiyaŋ alhaali cabe ka sombu malaykey* se. Wa si naŋ borey wo dumi m'araŋ zamba k'araŋ zaamayaŋ alhakko zay. Borey din goono ga kay _bangayyaŋey__ kaŋ ngey di ra. I ga ngey boŋ beerandi sabaabu si, ngey Adam-ize lasaabey boŋ. 	 Kuamahin amau deihthu lela thunuailutna leh angel biakna zangin, na kipahman uh honsuh sak kei uhen, a thil muhte uh pansanin, a sa lam lungsim jiak ua kisathei mawk mawkin,


Ma hari kaa ni bumbo gulla ra ka haŋ, Ma hari kaano kaa mo ni bumbo dayo ra. 	 nangmah tuibem akipanin tuite dawn in, nangmah tuileh akipanin tuiluang laite.


Kal i fay da Rabbi, ngey kaayey Irikoyo windo. I ye ka may wayboro himandi bundu toorey se, da tooru fooyaŋ. Futay mo kaŋ Yahuda nda Urusalima boŋ i taalo din sabbay se. 	 Huchiin a pi leh pute uh Pathian TOUPA in a lehngatsan ua, Aserte leh milimte na a semta uh: huan, a khelhna uh jiakin Judate leh Jerusalem tungah hehna a hongtung ta hi.


Merari izey mo ga ti: Mali da Musi. Borey din no ga ti Lawiyancey kunda i hayyaŋey boŋ. 	 Huan Merari tapate; Mahali leh Musi: a khang uh dungzui in hiaite Levi inkote ahi uh.


Gad kunda izey din ciya wongu nyayaŋ marga ra. I ra boro kayna ga te boro zangu jine boro. I boro kaŋ ga beeri nd'i kulu ga te boro zambar jine boro. 	 Hiai Gad tapate lakate sepaihhte heutute ahi uh: a neupen za khat toh a kikima, a lian penpen sang khat toh.


A ciya mo, susubay sargay salleyaŋ alwaate, kala hari go, a na Edom fonda gana ka kaa, laabo mo to nda hari. 	 Huan, jingsangin, thillat lat hun lai khawngin hichi ahi a, ngaiin, Edom gam lam akipanin tui a hong luang ek a, a gam tuiin a hong dimta hi.


I go fonda boŋ, zumbuyaŋo do. Kala Rabbi kuband'a. A ceeci nga ma Musa wi. 	 Huan, lampia khualbukah hichi a hong hita, Toupan amah ana tuaka, thah dingin a zongta hi.


Hindiri ra, wala cin bangandi ra, Waati kaŋ jirbi tiŋo ga borey di, Waati kaŋ i ga hahaabiya ngey daarey boŋ, 	 Jana mang ah, mengmuhna ah, mite tunga ihmut kip a kiak laiin, lupna tunga ihmut laite in;


Zama yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Waato kaŋ cine ay na ni ciya kurmu koonu, sanda galley kaŋ sinda goroko ngey ra, waato kaŋ cine ay kande teeku harey ni boŋ, sanda hari bambatey na ni daabu nooya -- 	 TOUPA PATHIANIN hichiin achingala, khopi gam, kuamah luahlouh khopi bang a ka hon bawl hun chiang in, tui thukpi ah ka hon tum sak dinga, tui thupi mahmah in a hon tum ding hi;


A na sargay feema cina noodin k'a maa daŋ El-Elohe-Israyla. 	 Huailaiah maitam a doha, a min ding El-elohe-Israel a chi.


Zama iri kaŋ jin k'iri beeja sinji Almasihu ra, iri ma ciya Irikoy darza sifayaŋ hari. 	 Koute, Kris-a ana lamen masate, a thupina pahtawina dinga hing dingin sehkholhin kana omkhinta uhi.


Dawda binde saaware Rabbi gaa ka ne: «D'ay na wurrandi izey wo gana, ay ga to r'ey, wala?» Rabbi tu a se ka ne: «I ce gana, zama haciika ni g'i to. Hay kulu si ganji mo, ni ma ye k'i kulu ta.» 	 Huan, Davidin, Huaite delh leng ka delh pha lai diam? Chiin TOUPA a donga. Aman a dawnga, Delh in, na pha ngeingei ding, na honkhe vek ngeingei ding, a chi a.


Boro kaŋ na nga bannya biiri nda dakeyaŋ za a go zanka, A ga aniya ka ciya a se ize. 	 Kuapeuh a naupan akipana a sikha nuamtattaka kemin a tawptawpin amah tapa honghiin a nei ding hi.


Han din binde Rabbi ga nga takuba kaana, kaŋ ga warga, kaŋ ga beeri mo sambu. A ga Lebiyatan* ciiti, gondo kaŋ ga zuru, Kaŋ ga ti Lebiyatan din kaŋ ga diraw siiro te. A ga teeku ham bambata din wi. 	 Huai ni chiangin TOUPAN, a namsau hoihtaka hiam, lianpi, muanhuaitakin, leviathan gulpi hattak leh leviathan gulpi kivial ngeingoi a gawt dinga, tuipi-a dragon om leng a that ding.


I si tondi ize fo kaa ni gaa, baa cinari looko se, Wala cinaro daba se, Amma ni ga ciya kurmu hal abada. Yaadin no Rabbi ci. 	 Nang akipan suang ning ding leh suangphum ding lakkhiak ahi nawn kei ding; khantawnin na segawp zo ding, chih TOUPA thu pawt ahi.


Sohõ mo, ize kayney, araŋ ma goro a ra. Zama waati kaŋ Almasihu ga bangay iri ma bara nda bine-gaabi, iri ma si haaw mo a jine a kaayaŋo waate. 	 Huchiin naute aw, amah ah om gige un; huan, amah tuh hongkilak mahleh, a hongpaiin a mahah zum louin hangtakin i om thei ding hi.Amah tuh mi diktat ahi chih na theih uleh, mi kuapeuh diktatna hih tuh amaha suak ahi chih na thei uhi.


Haŋ kaŋ a te din binde, goy laalo no Rabbi jine, a na nga mo wi. 	 Huan, a thil hihdan Toupa mitmuh in giloutak ahi: huchiin amah leng a sisak ta.


Ngey kaŋ yaŋ ga farhã d'ay hasarawo ma haaw, I ma butugu care banda. Borey kaŋ yaŋ ga ngey boŋ beerandi ay boŋ, Haawi nda kayna m'i daabu. 	 Ka siatna tunga kipakte zahlak leh gending beiin om chiat uhenla; ka tung a kiliansakte zahlakna leh zumna silhsakte zahlakna leh zumna silhsak in om uhen.


Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: boro kaŋ ga maa ay sanno k'ay dontonkwa cimandi mo gonda fundi hal abada. A si kaa ciito do, amma a na buuyaŋ daŋandi ka kaa fundi do. 	 Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, Kuapeuh ka thu ja a, honsawlpa gingtain, khantawna hinna a nei; siamlouhin a om keia, sihnaa kipan a pawta, hinna ah a lut zota ahi.


Birno ga ciya Rabbi wane, laaliyaŋ hari no araŋ se, nga nda hay kulu kaŋ go a ra. Rahab hinne, kaaruwa din, nga no ga funa, nga nda borey kaŋ yaŋ go a banda windo ra kulu, zama a na diyey kaŋ iri donton yaŋ din tugu. 	 Khopi a sunga thil om tengteng nagawn toh TOUPA adia muhdah vek ding ahi; Rahab kijuaknu kia, amah leh in sunga a kianga om tengteng bel I mi sawlte a nasel sim jiakin hawi ding ahi uh.


Jama wo kaŋ ay te ay boŋ se, Ngey no g'ay sifaw dede. 	 Hiai mite kei adingin ka bawla; kei phatna a hihlang ding uhi.


Ay n'ay bina ye ni hin sanney goy-teeyaŋ gaa hal abada, hala bananta. 	 Khantawnin, a tawp phain, na thusehte banga hih dingin ka lungtang ka hoihsak hi.


Da ni baaba faham kaŋ ay si no, kala ni ma ne: ‹Dawda n'ay ŋwaaray da anniya ay ma yadda nga se nga ma zuru ka koy hala Baytlahami kaŋ ci nga kwaara, zama noodin no i ga jiiri kulu sargay te a almayaaley kulu se.› 	 Huan, na pan ka omlouh a hon theih khiaka a hih leh, Davidin a khua Bethlehem a va hoh jual a hon ngen ngutnguta; a inkuan ua dinga a kum teng kithoih hun uh ahi a, na na chiin.


Zama Irikoy buuro ga ti bora kaŋ goono ga kaa ka fun beena ra ka fundi no ndunnya se.» 	 Pathian tanghou tuh van akipanin a hongpaisuka, khovel kianga hinna pepa ahi, a chi a.


Bonkoono Rehobowam binde na saaware ceeci arkusey do, ngey kaŋ yaŋ kay a baabo Suleymanu jine za a ga funa. A ne i se; «Saaware woofo dumi no araŋ g'ay no kaŋ ay ga tu d'a jama wo se?» 	 Huan, kumpipa Rehoboam in, Hiai mipite dawnna diing thupha bang ahia non hilh diing uh? chiin, apa Solomon damlai a akianga omsek upate a dong a.


Yakuba nda Yohanna, Zabadi izey maan Yesu do ka ne a se: «Alfa, iri ga ba ni ma te iri se haŋ kaŋ iri ga ŋwaaray ni gaa.» 	 Huan, Zebedai tapa Jakob leh Johanin amah a honnaih ua, a kiangah, Sinsakpa na kianga kon nget ding peuh uh non hihsak ka ut uh, a chi ua.


Jiiri iyyanta ra Yehoyda na nga boŋ gaabandi ka sappe te da zangu-zangu jine borey. Ngey neeya: Azariya Yeroham izo, da Isumeyla Yehohanan izo, da Azariya Obed izo, da Maaseya Adaya izo, da Elisafat Zikri izo. 	 Huan, a kum sagih kumin Jehoiada a kihatsaka, sepaih za heutu, jehoram tapa Azaria te, Jehohanan tapa Ismael te, Obed tapa Azaria te,. Adai tapa Maasei te, Zikri tapa Elisaphat te kiangah thu a khung hi.


Zama waato kaŋ i ziji ka koy Eskol gooro ra, i di laabo mo, kulu i na Israyla izey gaa yeenandi, hal i ma si furo laabo kaŋ Rabbi no i se ra. 	 Eskol guam a tuntouh un gam a va mu ua, TOUPA'N gam a piak a lut nop louhna ding un Israel suante lungtang a lunglel sak uh.


A ne: «Rabbi fun Sinayi, A tun Seyir ka kaa i do, A kaari i gaa, kaaro fun Paran tondo ra. A fun hanante dubu-dubu bindo ra. A kambe ŋwaaro ra gonda asariya danjikoy i se. 	 Sinai akipanin TOUPA a honga, Seir akipanin a kiang uah a thou khiaa, mi siangthou sang sawm laka kipanin a hongpai; a khut taklamah amau adingin dan kuang thei a om.


Jibeya borey binde tun ay se. I na windo kaŋ ra ay go din kulu windi k'a daŋ game cin. Ay mo no i ne ngey ga wi. I n'ay wahayo hasara mo kal a bu. 	 Huan, Gibea miten a hongsualta ua, janin a hongum ua; honthah a tum ua, ka mei a bawlek ua, a sita hi.


A to guuru yagga cine kaŋ gaa i n'a kanji. 	 Huan a kilhden uh tuh dak thumna khawng ahi a.


Talibey mo go ga ne care se: «Wala boro fo kand'a se ŋwaari no?» 	 Huan, nungjuite a kihou ua, A nek ding min a hontawi sak ua eita maw? a kichi ua.


Bonkoono fatta mo nga nda borey kulu a banda -- i simba kwaara windi kokoranta do haray. 	 Huan, kumpipa a pawt a, mipi tengteng in a zui ua; huan, Beth-merhak ah a khawl tadih ua,


Han din hane no ay ga alkawli sambu i se, Ngey da ganji hamey da beene curayzey, da fanakey mo se. Ay ga biraw da takuba pati. Wongu mo ma ban laabo ra, Ay m'i kanandi baani samay mo. 	 Ginomnain keia dingin ka honkham hial dinga; huan TOUPA na thei ding hi.


Wa soobay ka koy da jina nya-izey baakasinay ra. 	 Unau kiitna om jel hen,


Boro kulu si nga gorokasino wala nga nya-izo dondonandi koyne, ka ne: ‹Ma Rabbi bay!› Zama ikulu g'ay bay gumo, ikayna gaa, ibeeri gaa. 	 Huan, michihin, Toupa theiin, chiin, amah khopih leh amah unau a thuhilhta kei ding uhi; a neupen akipanin a lianpen tanin a vek un a honthei chiat ding uhi.


hal i goono ga sungay tuusuyaŋ calley da cancandiyaŋ ta Bulos do ka kond'ey doorikomey do. Doori waani-waani yaŋ mo fun borey gaa, follay tamey mo follayey dira. 	 huchiin a sa akipan kinulna puan khawng hiam, tenthuah khawng hiam damloute kiangah a hontawi ua, a natnate uh a bei jel hi, a sung ua kipan dawite leng a pawt jel uhi.


I ga ni gaaray ka kaa borey ra. Ni nangora ga ciya ganji hamey banda. I ga naŋ ni ma subu ŋwa danga haw cine. Alwaati iyye mo ga gana ka bisa ni gaa, kala waati kaŋ ni bay kaŋ nga kaŋ ga beeri nda ikulu ga may borey mayra ra, a g'a no mo boro kaŋ a ga ba se.» 	 Mite akipanin hawl khiak na hi dinga, huan na tenna gama sate kiangah ahi ding; bawngtalte banga loupa ne dinga bawlin na om dia; na tungah hun sagih a bei ding; Tungnungpenin mite gamah vai a hawma, huan, huai tuh a ututna kiangah a pia chih na theih matan, chiin.


Ay n'ay hanantey lordi, Oho, ay n'ay wane soojey mo ce, Danga ngey kaŋ yaŋ ga fooma nd'ay maa nooya; Ay ne i se i m'ay futa goyo te. 	 Kei mahmahin ka mi sehte thu ka peta, ahi, ka mi hat tak, ka mi kinuamsakte, ka hehna tangtung sak dingin ka samta hi.


Manasse ga Ifraymu ŋwa, Ifraymu mo ga Manasse ŋwa. I ga gaaba nda Yahuda mo care banda. Kulu nda yaadin Rabbi futa mana bare, Amma a kamba go sambante hala hõ. 	 Huchiin min a taklam ua mi a tuh ding ua, himahleh a tai tuan kei ding uh; mi chihin amau ban sa a ne chiat ding uh.Manasiten Ephraimte a ne ding ua, Ephraimten Manasite a ne ding ua; huan, a nih un Judate a dou khawm ding uh. Huchi lawmlawma a hihin leng, a hehna lah a dai keia, a khut a lik lailai hi.


A na Ayi koyo mo sarku tuuri fo gaa kala wiciri kambo to. Saaya kaŋ wayna ga ba ka kaŋ, Yasuwa lordi ka ne i ma buukwa zumandi ka kaa tuuro gaa. I n'a jindaw birno me gaa ka tondi tulluwa a boŋ, hala ka kaa hunkuna. 	 Huan, Ai kho kumpipa nitak tanin singdawn ah a khaia: huan, ni tum kuanin Josuain thu a piaa, huchiin a luang sing dawn akipan a lakhia ua, khopi kulh kongpi lutna ah a pai ua, a tungah suang a vum venvon ua, tu tanin om lai hi.


Laaliyaŋ mo no d'araŋ si hangan Rabbi araŋ Irikoyo lordey se, amma araŋ ga kamba ka fonda kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a hunkuna din taŋ, ka koy ka de-koy waani yaŋ kaŋ araŋ mana i bay din gana. 	 TOUPA na Pathian uh thupiakte na zuih kei uleh, na theih ngei louh uh pathian dangte be dinga tua ka hon thupiak na pialsan uh lebel, hamsia.


Amma iri wo, iri na laakal dak'a gaa, hala nga no ga ti boro kaŋ ga ba ka Israyla* fansa. Woodin banda mo, hunkuna ga ti hayey din teeyaŋo zaari hinzanta. 	 Kou Israelte tanpading a hih ka lametet utoh, Abangabang hita leh, huai thil tunnung siah tuni toh ni thum a hita.


Ay fundo ceecikoy mo na hirrimiyaŋ sinji ay se. Ngey mo kaŋ yaŋ ga ba ngey m'ay zamba goono ga halaciyaŋ ci, Zaari me-a-me i goono ga gulinci soola. 	 Himahleh kei tuh bengngong bangin za louin ka om a; pau theilou mi kamka ngeilou bangin ka om hi.


Amma Suriyancey zuru Israyla se. Dawda na Suriyancey wi mo, torkey ra boro zangu iyye, bari-kari mo zambar waytaaci. A n'i wonkoyo Sobak mo kar kal a bu noodin. 	 Huan, Suria mite'n David dou ding in panmun a na bawl ua, a na sual ua. Huan, Suria mite Israelte ma ah a taikek uh; huan, David in Suria mi kangtalai za sagih tung a tuang leh sakol tungtuang mi singli a that a, huan, a sepaih heutu uh Sobak leng a that a, huailai ah a sita hi.Huchi in Hadadezer sikha a om kumpipate tengteng in Israelte ma ah a ginata kei uh chih a theih un, Israelte toh kilemna a bawl ua, a sikha un a omta uh. Huchi in Suria mite'n Amon suante a panpih ngam nawnkei uhi.


A ga futu nga izey gaa, Danga day manti a wane yaŋ no, A si humburu hala nga goyo wo ma si ciya yaamo. 	 Sakol a hatna na piak hia? Mul nemin a ngawng na tuam hia?


Gaa no boro guwa din kaŋ yaŋ koy ka Layis laabo windi, i ne ngey nya-izey se: «Araŋ bay kaŋ windo wo ra efod* fo go no, da fu-kaliyaŋ da jabuyaŋ himandi da sooguyaŋ himandi mo? Sohõ binde, araŋ bay haŋ kaŋ araŋ ga te.» 	 Huchiin Lais gam enkhe dinga mi nga pawtten a dawng ua, a unaute uh kiangah, Hiai inte ah ephod te, milimte, milim bawltawm te, milim suntawmte a om chih na thei uhia? Huchiin bangchiin ahia na hih sin uh ngaihtuah un, a chi ua.


Ay goono ga guna kala hillo din na wongu te da hanantey hal a hin ey. 	 huan ka ena, huai kimah misiangthoute toh a kidou ua, amaute a zou a;


I soobay ka zuru ka koy nangu kulu laabo din ra ka jantekomey sambu ngey daarey boŋ ka kond'ey nangu kaŋ i maa Yesu go no. 	 Huai gam kim tengtengah a tai duamduam ua, a om chih a jakna peuh uah damloute a lupna un a honjawng hial ua.Huan, kho neu ah bang, kho lian ah bang, khota ah bang, koi peuh ah leng a lut-na ah damloute dawl mun bangah a lumsak ua, a puan mong bek khoih theih a ngen ngutngut ua, huan amah khoih peuhmah bel a dam jel uh.


A na nga baabo Asa fonda gana gumo. A mana kamba ka fay d'a zama nga ma te haŋ kaŋ ga saba Rabbi diyaŋ gaa. 	 Huan, a pa Asa lampi tot tengteng a tawna; pialsan hetlou in Toupa mitmuh in thil hoih ahi jel hi; mun sangte bel a la mang keia, mun sangte ah mite a kithoih lai un, gimlim a halhal lai uhi.


Dawda binde ne Abisay se: «Sohõ Biciri ize Seba ga hasaraw te iri se hal a ga bisa Absalom wano. Ma ni koyo tamey sambu k'a ce gana. A ma si du kwaarayaŋ kaŋ yaŋ gonda cinari beerey, ka yana ka daray iri se.» 	 Huchi in David in Abisai kiang ah, Bikri tapa Seba in Absalom sang in leng i poi uh khoih zo sin aka hia: na pu mite pi inla delh un; huchilou in zaw kho kulh nei ah a lut man ding a, i muh phaklouh in i khahsuah kha ding, a chi a.


A na ganda harey da beene daabirjo lutu, a na beene haro mo gaay. 	 Tui thukpi nakte leh van tohlette leng a hongkikhakta a, van akipana vuah hongju leng theu sakin a hong omta a;


Luka hinne no go ay banda. Ma Markos kabay ni banda, zama a gonda albarka ay se goyo ra. 	 Luke kia ka kiang ah a om hi. Mark chial inla, honpi in, amah tuh nasepna lam ah keia ding in a phatuam ngala.


Zama ay ne: «Baakasinay suuji ga tonton hal abada, Ni ga ni naanayo sinji hala beeney ra.» 	 Ka mitel kiangah thu ka khunga, ka sikha David kiangah ka kichiamta a;


Baa kaŋ nga ya ize no, kulu nda yaadin a na ganayaŋ dondon taabi kaŋ a haŋ do. 	 Ta hilhial leng hi mahleh a thil thuakahte khawng thuman a zilta ahi.


Ya Rabbi, Israyla beeja, Borey kaŋ na ni furu kulu ga haaw. Borey kaŋ yaŋ na banda bare ni gaa, I g'i maa hantum laabu gaa, Zama i na Rabbi furu, Nga kaŋ ga ti hari zuru fundikoono. 	 Aw TOUPA, Israel lamet, nang honpaisan mi tengteng a zahlak ding uh; kei hon lehngatsan mite leia leivuia gelh bang lel ahi ding uh, TOUPA, hinna tuikhuk pen lah a paisanta ngal ua.


«Laalante no boro kaŋ ga kani nda alman, dumi kulu kaŋ no.» Jama kulu ma tu ka ne: «Amin!» 	 Bang gan peuhpeuh kithuahpihmi hamse thuakin om hen, a chi ding ua. Mipi tengtengin, Amen, a na chi ding uhi.


Ay di kayna gumo. Ya Rabbi, m'ay funandi ni sanno boŋ. 	 Nakpi taka hihhaksatin ka oma; TOUPA aw, na thubang jelin honhihhalhin.


Ndunnya bonkooney tun ka kay, Mayraykoyey mo goono ga me haw ka gaaba nda Rabbi nda nga Almasihu. 	 Lei tunga kumpipate a kisa duamduam ua, heututen leng TOUPA leh a thaunilh tuh a sawm chiat ua,


Neyomi ne nga anzura Ruta se: «A boori, ay izo! Ma soobay ka koy a koŋŋey banda, i ma si ni gar fari waani fo ra.» 	 Huan, Naomiin a mounu Ruthi kiangah, Ka tanu, lou danga a honmuh het louhna ding un a sikha nungakte lakah ngen pai lechin a hoih ding, a chi a.Huchiin, barli buh leh buhpi lak khit matengin Boazi sikha nungakte lakah ngen buhsang zingin a hoha, huan, a pi kiangah a om hi.


zama i si hin ka bu koyne. I ga saba nda malaykey, Irikoy izeyaŋ mo no, za kaŋ i te tunyaŋo izeyaŋ. 	 sih leng a si nawn theita kei dinguh, angelte banga om ding ahi ngal ua; thohnawnna tate a hih jiak un, Pathian tate ahi ding uh.


Waato kaŋ sintinay waney kaa, i ho hala ngey wo ga du haŋ kaŋ ga bisa yaadin, amma ngey mo boro fo kulu zaari fo far-far'ize banandi no a du. 	 Huan, a masapente a hong un, muh tam deuh a kiging ua; himahleh amau leng makhai mah a mu chiat uh.


I tu a se ka ne: «Da boro wo manti boro laalo no, doŋ iri si kand'a ni do.» 	 Amau a kiangah, Hiai mi migilou hi keileh na kiang ah kon pi kei ding uh, a chi ua, a dawng ua.


Urusalima* taabey d'a dira-ka-windiyaŋ jirbey ra, A fongu nga waato kaani maayaŋey kulu gaa. Waato kaŋ cine a borey kaŋ ibara kambe ra, gaako si no. Ibarey di a k'a hahaara a halaciyaŋo sabbay se. 	 A gimthuak ni leh a haksatniin Jerusalemin ni dang laia kipana om khinsa a thil nuamte tengteng a theigige: gal khuta a mite a puk lai un, amah kuamahin a panpih kei, galten amah a mu ua, a siatnaah a nuihsan uhi.


Zama laakal boori nda tondi hiir'ize caadante yaŋ. Hay kulu kaŋ boro ga ba si kar a gaa. 	 Rubi suang sangin pilna lah a hoihzo ngaka; huan deihhuai thilte tengteng huai toh tehpih theih ahi kei uh.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Za kaŋ Filistancey na banayaŋ goy te, i na donda-caray banayaŋ te ka halacandi da ibaretaray kaŋ go i se duumi, 	 TOUPA PATHIANIN hichiin in achi ahi: Philistia miten phulaa, khantawn kimelmaknaa, mi hihman utna lungsim sia puaa phua lak jiak un.


Tondi kuukey mo, tondi boŋ hinciney wane no, Tondey zullanta mo, tondi boŋ hansey tuguyaŋ do no. 	 Tang sangte sathak ading ahi a; suangpite zusapi adingin kihumbitna ahi.


Nga kaŋ ga dumi no dumako se, da ŋwaari mo kaŋ a ga ŋwa, yaadin no a ga dumi no araŋ se, ka naŋ a ma baa dumayaŋ se, a g'araŋ adilitara albarka tonton mo. 	 Huan, thehpa kianga a chi pepa leh nek dinga tanghou pepan na theh ding uh chi tuh a honpe dia a hon hihpung sak dinga, na diktanna gahte uh leng a honhih pung sak ding.


Simey, Gera ize mo, Benyamin boro, Ba-Hurim kwaara bora waasu-waasu ka zumbu Yahuda borey banda Bonkoono Dawda kubayyaŋ se. 	 Huan, Hahurim khua a mi Benjamin mi Ger tapa Simei leng kimtak in kumpipa dawn ding in Judate mah toh kiton in a pawt khia.


Yonadab Rekab izo sanno, kaŋ a na nga izey lordi nd'a ka ne i ma si duvan haŋ, i n'a toonandi. Hala hunkuna mo i siino g'a haŋ, zama i goono ga ngey kaayo sanno gana. Amma ay wo salaŋ araŋ se, ay soobay ka ci ka yaara, amma araŋ mana hangan ay se. 	 Rekab tapa Jonadab thu, a tapate kianga a piak, uain dawn louh ding pen a jui ua, tuni tanin bangmah a dawn kei ua, amau suangpa thupiak a zui mahmah uh hi: ken bel jing pipia thouin na kiang uah thu ka gena, non ngaikhe kei uh.


Waybora ne: «Araŋ sanney boŋ, a ma ciya yaadin.» A n'i sallama, i koy mo. A na korfo cira haw finetaro gaa. 	 Huan, aman, Na thu bang jel uh hi leh ake, a chi a. Huchiin amau a paisaka, a paita ua: huan, tohlet ah khau san a gak den hi.


Ni ga ikayniyo fooyaŋ kaa i ra, k'i kunsum ni kwaayo gaa. 	 Huan tawmchik na la dia, na puannaktual mongah na tun ding ahi.


Arwasuyaŋ kaŋ sinda leebu, kaŋ ga sogo, bayraykooniyaŋ laakal kulu dumi ra, kaŋ yaŋ ga waani cawyaŋ, toonanteyaŋ da fahamay, kaŋ yaŋ gonda alhaali i ma kay bonkoono faada ra, a m'i dondonandi Kaldancey bayra d'i ciine mo. 	 Tuailaite amaua gensiatna om lou, himahleh hoihtaka deihsakna tang leh, pilna tengtenga siam theihna leh, pilna theihsiamna lungpilte, kumpipa inpia ding thei ding, huchibang mite; huchia Kaldai laisiamna leh pau amaute a sinsak theihna dingin.


Rabbi Biya zumbu a boŋ, a na Israyla izey may mo. A koy ka wongu mo. Rabbi mo na Kusan-Risatayim kaŋ ti Mesopotamiya bonkoono daŋ Otniyel kambe ra; a kamba te zaama Kusan-Risatayim boŋ. 	 Huan, TOUPA kha a tungah a hongtunga, huchiin Mesopotamia gam kumpipa Kusan-risathaim a piaa; Kusan-risathaim a zouta hi.


Ciiti malayka himandey din mo go ga ngey fatey salle beene ka sasabandiyaŋo do daabu nda ngey fatey. I moydumey go ga care guna. Ciiti malayka himandey moydumey go ga sasabandiyaŋo do haray guna. 	 Huan cherubte'n tunglam ah a khat uh a zak ua, chitna tutphah tunglam ah, a mai uh kingattuah in, a kha un a khuh ua; chitna tutphah lam ah cerubte mai a om hi.


Amma a tu ka ne i se: «Zamana laalo da zina-teero wo borey goono ga alaama fo ceeci. I s'i no alaama kulu kala day annabi Yonana* alaama hinne. 	 Aman tuh a kianguah. Khangthak gilou tak leh angkawnhat takten chiamtehna a zong ua, himahleh, jawlnei Jona chiamtehna loungal tuh a kiang uah chiamtehna himhim piak ahi kei ding.


waato kaŋ Zif kwaara borey koy ka ci Sawulu se ka ne: «Ni mana bay kaŋ iri game ra no Dawda bara ga tugu?» 	 Pathian aw, ka thumna ngaikhia inla; ka kama thu suakhete bil doh in.


A ciya mo koyne, ni daa laala din kulu banda -- (Kaari, kaari nin! Yaa no Rabbi, Koy Beero ci) -- 	 Huan hiai na thulimlouhna tengteng khitin leng, hichi a honghi a (na tung a gik hi: TOUPA PATHIANIN a chi ahi),


Bora kaŋ gonda wayhiijo no ga ti arhiijo, amma arhiijo cora kaŋ goono ga kay ka hangan a se ga farhã gumo-gumo arhiijo jinda sabbay se. Ay farhã wo to mo. 	 Mou neipa tuh mou pasal ahi; himahleh, mouneipa lawm dinga a thu ja tuh, mouneipa aw jiakin a kipak mahmah a; en un ka kipahna a tungta ahi.


Iri ma ne boro fo furo araŋ marga ra da wura korbayyaŋ da bankaaray hanno yaŋ, alfukaaru fo mo furo nda zaara-zaara. 	 Na kikhopna in uah mi dangkaeng zungbuh bun, puan hoih tak silh honglut leh, huan, mi genthei puan se tak silh honglut samta leh;


Alwaato kaŋ a na kawaatimi hinzanta feeri, ay maa fundikooni hinzanta goono ga ne: «Kaa!» Ay guna kal ay di bari bi fo. Bora kaŋ go ga goro a boŋ mo gonda tiŋay neesiji nga kamba ra. 	 Huan achiamtehna thumna a phel lain gan hing thumnain, Hongpai in, a chih ka zata a. Huan ka et leh, ngaiin, sakol vom ka muta a; huan a tunga tupan a khutin bukna a tawi a.


Ya Rabbi, ni ya adilitaraykoy no, Ni ciitey mo ga kay no. 	 TOUPA aw, nang na dika, na vaihawmte leng a dik ahi.


Ay go ga tangam zama i biney ma du gaabi, i ma goro margante baakasinay ra hal i ma du arzaka kaŋ ga fun fahamay tabbatante ra. Woodin yaŋ no ga naŋ i ma Irikoy gundo bay, kaŋ ga ti Almasihu. 	 Pathian thuguk a theihtheih ua, theihsiamna theihchetna kim hauhna tengteng lama, phan khawma a om ua, a lungtangte uh lungmuanga a om theihna dingin;


Kal a kwaara alborey kulu m'a catu-catu nda tondiyaŋ hal a ma bu. Woodin teeyaŋ gaa no araŋ ga laala kaa d'a araŋ game ra. Israyla kulu mo ga maa baaro ka humburu. 	 Huchiin khuaa mi tengtengin suangin a denglum ding uhi; huchibangin na lak ua kipan thil hoihlou na hihmang ding uh ahi; huan, Israel mi tangtengin a za ding ua, a lau ding uhi.


Rabbi se saabuyaŋ ga boori. Ya Beeray-Beeri-Koyo, i ma sifaw baytu te ni maa gaa, Nga mo ga boori. 	 Jingsanga na chitna hihlat leh, jan tenga na ginomna hihlat,


«Manti i go ga arzaka gar, i go g'a fay-fay mo? Koŋŋo fo, hala baa koŋŋo hinka boro fo kulu se. Sisera arzaka, suudi bankaaray arzaka, Suudi bankaaray taalamante arzaka, Suudi bankaaray kaŋ gonda taalam hanno go no. I go arzaka kuukoy jindey se.» 	 A mu zou ta kei ua hia? Gallak kihawmta lou uhia? Mi chihin nungak nih hiam khat hiam chiat; Sisera tan ding bel gallak puan ze tuamtuam, gallak puan ze kilawm, ze tuamtuam, gallak ngawnga velh ding puan a lang niha ze kilawm, ze tuamtuam, chiin.Huchibangin aw Toupa, na melmate tengteng mangthang vek uhenla: amah itte bel hattak a pai, ni bang hi uhen, chiin la a sa uh. Huan, gam bel kum sawmli sung galmuangin a oma.


Waato din gaa no Rabbi na Lawi kunda fay waani, i ma Rabbi sappa sundurko jare. I ma kay Rabbi jine ka goy a se k'a maa sifa mo, danga mate kaŋ a go d'a hala hunkuna. 	 Huai laiin tu tana TOUPA thukhun kuang jawnga, TOUPA maa a na sema, a mina vualjawl sakmi hi dingin Levi chi a hihtuama.


Iri ga bay mo kaŋ Irikoy ciito ya cimi wane no borey kaŋ yaŋ doona ka goyey din dumi te boŋ. 	 Huchibang thil hih nakte tungah Pathian vaihawmna tuh diktak in a tung chih i thei ngala.


Yaa no Rabbi ci: «Sargay boobo wo kaŋ araŋ goono ga te ay se, Ifo n'a ga hanse ay se? Ay farga nda feeji kaŋ i ton sargayey, Da biiriyaŋ almaney maano. Haw kuri si kaan ay se, Wala feej'ize kuri, wala hincin jindi kuri. 	 TOUPAN, Huzahzaha na kithoihna uh kei dinga bang ahia a thamatna om? Belamtal haltuma latte leh gan vakthaute thauin a honnimta; bawngpate leh belam noute leh kelpate sisan ah leng ka kipak kei, a chi.


Amma Bitros ne a se: «Baa i kulu ga mulay, ay wo si mulay.» 	 Peterin bel a kiangah, A vek un lungkiain hontaisan mahle uh, ken jaw kontaisan kei ding, a chi a.


Kala Benyamin izey margu birney ra. I kaa Jibeya zama ngey ma wongu nda Israyla izey. 	 Huan, Banjamin suante bel Israel suante dou dingin khopi akipante a hongpawt khawm ua, Gibea khua ah a lut dudup uhi.


kulu ni ma si yadda a se, ni ma si hangan a se mo. Ni ma si bakar a se, ni ma si jalla a gaa, ni ma s'a tugu mo. 	 Pha na sakpih ding uh ahi kei, amah na ngai khe ding uh ahi sam keia; na hehpih ding uh ahi keia, na hawi ding uh leng ahi sam kei, na im ding uh leng ahi sam kei;


Boro hinza din no ga ti Nuhu izey. Borey din banda no say-say ndunnya kulu ra. 	 Huai mi thumte Noa tapate ahi uh: amaua kipana pawtten lei pumpi a jel suak uhi.


Wa koy, ay g'araŋ ŋwaaray. Araŋ ma tabbatandi ka tonton, araŋ ma bay. Araŋ m'a tuguyaŋo do bay mo, da bora kaŋ di a noodin, zama i ci ay se ka ne a ga caram gumo. 	 Pai unla, vachian nawn sem unla, a nung vajui unla, huan a mumi leng vachian hoih nawn sese un; lepchiah pil takin thil a hih sek chih min a honhilh uhi.


Irikoy binde kaa Suriyanca Laban do cin jirbi hindiri ra ka ne a se: «Ma haggoy da ni boŋ! Ni ma si salaŋ da Yakuba hala ilaalo no wala ihanno no.» 	 Huan, Suria mi Laban kiangah janin a mangin Pathian a honga, a kiangah, Jakob kiangah a sia a pha a bangmah mah gen lou dingin pilvangin, a chi. Huan, Labanin Jakob a delh phata hi.


Ay binde ga ba alborey ma te adduwa nangu kulu ra. I ma kambe hannoyaŋ salle, manti nda futay, manti mo da kakaw. 	 Huchiin, pasalten mun chiha khut siangthou jakin, thangpailou leh kisellouin thum le uh ka deih ahi.


Kala ni ma ne: «Kaari ay! Ay kaŋ wangu dondonandiyaŋ, ay bina donda kaseetiyaŋ. 	 Huan, hilhna naza nuam lou hina tel ing e, ka lungtangin salhna namusitna tel e, na chi kha ding;


Ay mo ga fongu ay alkawlo kaŋ go in d'araŋ da baafuna basikoy kulu mo game ra. Hari si ye ka te tunfaana ka fundi kulu halaci koyne. 	 Kei leh nou leh sa tengteng laka thilhing chitengte kala ka thukhun om ka theigige ding; huchiin, tui sa tengteng hihmang dingin a let nawnta kei ding.


Ngey kaŋ goono g'a windi, waato kaŋ i di haŋ kaŋ ga ba ka te, i ne: «Rabbi, iri ma kar da takuba, wala?» 	 Huan, a kima miten thil hongtung ding a theih un, Toupa, temsauin ka sat ding uam? a chi ua.


Jama kulu binde na sappe te da bonkoono noodin Irikoy windo ra. Yehoyda ne i se: «Wa guna, bonkoono ize neeya. A ga mayray te sanda mate kaŋ cine Rabbi ci Dawda izey boŋ. 	 Huan, kikaikhawmte tengtengin pathian in ah kumpipa kiangah thu a khung uh. Huan a kiang uah, ngai dih ua, TOUPAN David tapate tungtang thu a na gen bangin kumpipa tapa a lal ding ahi.


Annuhu te jiiri waydu cindi gu, gaa no a na Metusala hay. 	 Huan, Enokin, kum sawm guk leh kum nga a hihin, tapa Methusel a neia:


Ni ga ne, «I n'ay kar, amma ay mana maa doori. I n'ay soote-soota, ay mana maray mo. Waati fo no ay mo ga hay? Ay ma ye k'a ceeci koyne hala hõ.» 	 A honsat ua, na ka sa kei; a honvua ua, bangmahin ka vei kei; chikchiangin ka halh dia? Zong nawn-nawn veng, na chiding.


«Ay maa Israyla izey janca. Ma salaŋ i se ka ne: ‹Wiciri kambu araŋ ga ham ŋwa, susuba mo araŋ ga kungu nda buuru. Araŋ ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi araŋ Irikoyo.› » 	 Israel suante phunna ka ja: a kiang uah thu genin, nitaklam chiangin, sa na ne ding ua, jingsang lam chiangin tanghou na kham ding uh; huchiin TOUPA na Pathian uh ka hi chih na thei ding uh, a chi a.


Iri wo, i n'iri hay Yahudanceyaŋ, manti ‹dumi cindi zunubikooney›. 	 Ei jaw Jentel mi khialte hi louin, Juda mi hima piang i hi ua-


Abimelek da sata hinza kaŋ yaŋ go a banda din, i koy jina da zuray ka kay birno me gaa. Sata hinka mo, i kaŋ boro cindey kaŋ yaŋ go saajey ra boŋ. I na borey kar k'i wi. 	 Huan, Abimelek leh a pawlten a naboh ua, khopi lutna kongpi ah a vading ua: huan, pawl nihten pawna omte tengteng a bohin a pumboh ua, a thatta uhi.


I goro a jine, hay-jina nga hayyaŋ darza boŋ, koda mo nga kaynayaŋo boŋ. Borey mo na care guna nda dambara. 	 Huchiin, upa pen ta masa a hihna bangin, naupang pen nautumpen a hihna bangin Joseph maah a tu jel ua; huchiin lamdang asa chiat uh.Huan, Josephin a maa mite akipanin tantuan an a ban piaksaka, Benjamin tantuan ngial houh amaute tantuan tengteng sangin amun ngain a tam tuam hi. Huan, uainte a dawn ua, nuam asa chiat mahmah uh.


Ahaz gonda jiiri waranka alwaato kaŋ a sintin ka may. A may mo jiiri way cindi iddu Urusalima ra. A mana te haŋ kaŋ ga saba Rabbi nga Irikoyo diyaŋ gaa danga mate kaŋ cine a kaayo Dawda te. 	 Ahaz a lal pattungin kum sawmniha upa ahi; huan, Jerusalem ah kum sawm leh kum guk a lala. A pu David bangin TOUPA a Pathian mitmuhin thil hoih pipi a hih tei kei hi.


A n'i margu, i ma fun laabey kulu ra -- wayna funay da wayna kaŋay, azawa nda dandi kambe. 	 Gam teng akipan a pi khawma, suahlam leh tumlam, simlam leh mallam akipan tekhawngin.


Ay mo sohõ, ay tun ay ma laabo wo halaci se, kaŋ nda manti Rabbi yaddayaŋ boŋ no? Rabbi no ka ne ay se ay ma koy ka laabo wo wongu k'a halaci.» 	 Huan, hiai hihse dinga sim dingin TOUPA panglou-a hong pai tou ka hi-a hia? TOUPAN, ka kiangah, Huai gam sim dingin hoh tou inla, hihsia in, a honchi, chiin, a chi a.


A ga buuyaŋ gon hal abada. Rabbi, Koy Beero ga mundi tuusu moydumey kulu gaa. A ga wowi hibandi ka kaa nga jama gaa mo ndunnya kulu ra, Zama Rabbi no ka woodin ci. 	 Sihna a valh denta; TOUPA Pathianin mi tengteng maia kipan khitui a nul siang dinga; a mite min siatna lah leitung luah tengteng akipoanin a la mang ding: TOUPAN huai lah a chita ngala.


Araŋ ma si karhã da hay kulu, amma hay kulu ra araŋ ma naŋ Irikoy ma bay araŋ ŋwaarayyaŋey gaa. Araŋ ma adduwa nda ŋwaarayyaŋo wo te mo da saabuyaŋ. 	 Bangmahlou ah mangbang kei un; himahleh thil bangkim ah, thumna ngetna, kipahthugenna toh na ngetnate uh tuh Pathian kiangah theihsakin om hen.


Da Basan bonkoono Og mo, Zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada. 	 Og Bashan gam kumpipa: a chitna lah khantawnin a om sin ngala:


Kataaku kulu ma bara nda kaaji hinka, i ma margu care gaa. Yaadin no ni ga te Irikoy nangora kataakey kulu gaa. 	 Singpek khatah keihna nih a om ding, kikei tuah ding dana seh: huchibangin biakbuk singpekte tengteng a dingin na bawl ding hi.


I ma ye ka zaara ciray fo daaru i boŋ, ka woodin yaŋ daabu nda hari-ra-hansi kuuru taafe fo. I ma bundey daŋ. 	 Tuapen puan sanin a khuh ding ua; a khuhna ngalvang vunin a khuh ding uh, a jawnna chiang a thuah ding uhi.


Yesu ne nga talibey se: «A si te hartayaŋ sabaabey ma jaŋ ka kaa, amma kaari nga kaŋ do no i goono ga fun ka kaa! 	 Huan, Jesun, a nungjuite kiangah, Puknate omlou thei ahi kei; himahleh, pukna omsakpa tung a gik hi:


Borey kaŋ yaŋ Musa nda Alfa Eliyezar kabu nooya. I na Israyla kabu Mowab batama ra Urdun isa jarga, nango kaŋ ga guna Yeriko birno do haray. 	 Hiaite ahi uh Jeriko zawn, Jordan gei, Moab phai a Israel suante simpa Mosi leh siampu Eleazar in a sim uh.


Ikulu afo no! Woodin sabbay se no ay ne: Boro kaŋ sinda taali, da taali-teeri, A g'ikulu halaci. 	 Khat ahi veka; huaijiakin, Hoihkim leh gilou a hihse tuak, ka chi


Amma sohõ Irikoy na jare fo kulu daŋ gaahamo ra mate kaŋ a ga ba. 	 Himahleh Pathianin hiang khempeuh pumpi ah a utna peuh ah a omsak chiatta hi.


A ga laala miila nga daarijo boŋ, A ga kay fondo kaŋ si boori boŋ, a si laala fanta mo. 	 Toupa aw, na chitna tung van khawng ah a om a; na ginomna in tung van dumte a su hi.


Nataniyel ne a se: «Man no ni g'ay bay?» Yesu tu ka ne a se: «Za Filibos mana ni ce, ay di nin, waato kaŋ ni go jeejay* nyaŋo cire.» 	 Nathanaelin a kiangah, Nang bang chidana honthei na hia? a chi a. Jesun a kiangah, Philipin nang honsap ma a, theipi bula na om laiin, ka honmu hi a chi a, a dawnga.


Kala sanni si, beene marga bambata fo go noodin malayka banda ga Irikoy kuku ka ne: 	 Huan, angel kiangah vana mipi hon a hongom khawm guih ua, Pathian a phat ua.


Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: alwaati go kaa, sohõ mo a to, kaŋ buukoy ga maa Irikoy Izo jinda, borey kaŋ ga maa mo ga funa. 	 Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, A hun a tung dekta, tuin leng a tung lellelta, huaihun chiangin misiten Pathian Tapa aw a za ding ua, a za peuhmah a hing ding uh.


Zama i na me laalo kaŋ gonda gulinci fiti ay gaa, I salaŋ ka gaaba nda ay da deene tangarikom. 	 Migilou-salou kam leh kam khemhat tuh ka tungah a hang ngal ua: amau tuh lei juautheiin ka kiangah thu a gen uhi.


Iri mo iri kande nooyaŋ Rabbi se, iri kulu haŋ kaŋ iri du ra. Wura taalam jinayyaŋ neeya, sanda ce jinde sisiriyaŋ, da kambe guuruyaŋ da kambe korbayyaŋ da hanga korbayyaŋ, da jinde hiiriyaŋ. Iri kand'ey hal i ma taali tuusuyaŋ te iri se Rabbi jine.» 	 Huan, ka hinna ua ding a TOUPA ma a kilemna bawlna ding in TOUPA ding a thillat mi'n a neihlam uh, dangka-eng a bawl zep hoih van, khe ngawng a bulhte, khut ngawng a bulhte, min sawnna zungbuhte, bilbahte, khite, ko'n tawi uhi, a chi ua.


Urdun isa no ga ti a hirro mo wayna funay haray. Benyamin izey baa nooya, a hirro boŋ nangu kulu, i almayaaley boŋ. 	 Jordan bel suahlam panga gamgi chiang ahi. Huai ahi Benjamin suante a inkuan uh dungjui jela a tantuam gam un a kual sung.


I ga kaa ni do sanda mate kaŋ i doona ka te. I ga goro ni jine danga ngey ciya ay boroyaŋ no. I go ga maa ni sanney, amma i si i goyo te. Zama i meyey ra no i ga baakasinay boobo cabe, amma i biney go i duura do haray. 	 Huan a honhonin na kiangah a hongpai ding ua, ka mite bang maiin na maah a tu ding ua, na thu a ngaikhe ding ua, himahleh a zui tuan kei ding uh; a kam un itna thupitak a hihlang ding ua, a lungtang un bel punna lam a zuan ding.


D'i na woodin kulu te, kala ni ma maa i adduwa d'i ŋwaarayyaŋo beene ni nangora ra. M'i cimo mo no gaabi, ma ni borey kaŋ na zunubi te ni se din yaafa. 	 A thumna uh leh a ngetna uh nang na omna vanah na ngaikhia inla, a thu uah pi jel inla, natung a nana khialta namite ngaidam in.


Amma baa hayrey, da nya-izeyaŋ, da dumiyaŋ, da coroyaŋ g'araŋ nooyandi. I g'araŋ boro fooyaŋ wi mo zaati. 	 Huan, na nu u leh na pate, na unaute, na sanggamte, na lawmte un leng honmansak ding uh; a khen a honhihlum ding uh;


Amma Irikoy ne Ibrahim se: «Woone ma si ciya bine saray hari ni se, arwaso da ni koŋŋa sabbay se. Hay kulu kaŋ Saharatu ga ci ni se, kala ni ma maa a sanno se, zama Isaka gaa no ni banda ga fun. 	 Himahleh Pathianin Abraham kiangah, Naupang tungtang thu leh na sikhanu tungtang thu na ngaihin thil hoihlou tak hi kei hen; Sarain na kianga thu a gen tengteng juiin; Isaak ah na suante a chi ding uh la ahi ngala.


Baakasinay ma si te da munaficitaray. Wa ilaalo fanta, wa gaabandi ihanno gaa. 	 Itna ahihleh lepchiahna tel louin hi heh. Gilou lam hua unla, hoih lam len chinten un.


Yaadin no, iri boro fo kulu ga kande nga bumbo te-goyey Irikoy jine. 	 Huchiin, i vek un Pathian kiangah eimah tanchin i gen chiat ding uh ahi.


Yehoram mo kani nga kaayey banda, i n'a fiji a kaayey banda Dawda birno ra. A izo Ahaziya te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Jehoram bel a pi leh pute kiangah a ihmu a, a pi leh pute lakah David khopi ah a vui uh; a tapa Ahazia a sikin a lalta hi.


Yaadin no a na Fuwo neesi nd'a, a salleyaŋ kambe kar zangu no, nga nd'a foyma, d'a garo, d'a cinarey mo, kambe kar zangu no a salleyaŋo gaa. 	 Huan inpi a tehin tong jaa sau ahi; inpi phaitam mun awl leh huai in bang sahdan sim telin tong ja ahi nawna;


Ay wane jama go ay se sanda curo kaŋ gonda cangare-cangare, kaŋ curo cindey n'a daŋ game ka gaaba nd'a. Araŋ ma koy ka ganji ham kulu margu ka kand'ey zama i ma ham ŋwa. 	 Ka gouluah ding keia dingin sasial ne vasa gial ahi hia? sasial ne vasaten a kimvelin a sual ua hia? gamsa teng vakaikhawm unla, nekbei dingin honpi un.


A na tudey boŋ sududuyaŋ harey da wayno himandey kulu kaa Yahuda galley kulu ra, a mayray laabo mo goro baani samay a jine. 	 Judate TOUPA a pi leh pute uh pathian zong ding leh a dan leh a thupiak jui dingin thu a pia,


Ay g'araŋ kabarandi mo kaŋ alfagey da Lawi borey kulu, da doonkoy, da windi me batukoy da windi goy-izey, wala Irikoy windo goy-teerey, asariya mana yadda i ma jangal wala dwan nooru, wala marga-marga nooro dake i boŋ.› 	 Huailouin leng ka honchi taktak uh hi, siampute leh Levi mite, lasamite, kongkhakngakmite, Nithinim mite hiam hiai Pathian in sikhate laka akua-akua tungtang ah, van leiman te, sumsinna leiman te hiam lamlian leiman te amau liau paih dan ahi kei ding hi.


Rabbi Kundeykoyo, Israyla Irikoyo sanno neeya: Ma tirey wo sambu, daymi seeda tirey nooya, wo kaŋ i daabu nda kawaatimi, da wo kaŋ go feerante. M'i daŋ botogo kusu ra, zama i ma gay hala jirbi boobo ma bisa. 	 Hiai lai, leina lai, bilh louhte la inla, leibel ah koih inla, a om sawt theihna dingin,


Waato kaŋ a furo fuwo ra, kala danawey din kaa a do. Yesu ne i se: «Araŋ ga cimandi ay gonda hina kaŋ ga woodin te?» I ne a se: «Oho, ya Rabbi.» 	 Huan, in a a lut leh, mittawte tuh a kiangah a hongpai ua; huan, Jesun a kiang uah. Hiai hih theiin na hongingta uh hia? a chi a. Amau tuh a kiangah, Gingta e, Toupa, a chi ua.


Amma sohõ kaŋ cimbeeri kaa, iri si ize gaaykwa din dabaro cire koyne. 	 Himahleh, tua ginna a hongtun nungin, honchilpa nuaiah i omta kei uhi.


da Benyamin, da Malluk, da Semariya. 	 Benjamin, Malluk Semaria.


Wa Rabbi darza kaŋ ga saba nd'a maa seeda. Wa kande ŋwaari sargay ka furo a windo batamey ra. 	 TOUPA kiangah a min thupina pia unla: thillatding tawiin a biakin huang sung intual ahte khawng hongpai un.


Tira ra mo a hantum ka ne: «Kala ni ma Uriya daŋ jina, nango kaŋ yanja ga koroŋ gumo. Waato din gaa araŋ ma gaa candi ka fay d'a, zama i m'a kar hal a ma bu.» 	 Huan, laikhak ah, Uria gal khawknalai pen ah, ma phusak unla, a thah ua a sihna ding in kikhin san un, chi in a gelh a.


Zama ni gaakasina do no ay gaaba nda wongu sata. Ay Irikoyo hino no ay ga cinari sar k'a daaru nd'a. 	 Nang hon panpih in lah gal ka boh ngal a: ka Pathian panpih mah in kulh ka tawmkan hi.


Boro kulu mo kaŋ goono ga goro Yahudancey arkusey marga ra na mo sinji a gaa. I di a moyduma go sanda malayka moyduma cine. 	 Huan, vaihawmte tengtengin Stephen a ensal chiat ua, a mel tuh angel mel bangin a mu uh.


A go mo, Firawna wongu marga jin ka fun Misira ka kaa. Waato kaŋ Kaldancey kaŋ yaŋ na Urusalima daŋ game din maa i baaru, i tun Urusalima ka dira. 	 Huan, Pharo sepaih honte Aigupta akipan ahong pawt kheta ua: huan Kaldaite Jerusalem ummiten a tanchin a zak un Jerusalem a tawpsanta uhi.


Woodin banda mo, a ceeci nga ma Irikoy windo kaynandi. Amma iri du k'a di, iri ba iri ma ciiti a se iri Tawreto boŋ. 	 Pathian biakin hihbuah leng a tuma; huaijiakin ka man ua,


Boro kaŋ na me-kaanay te nga gorokasin se, Hirrimi no a goono ga hirri a ce taamey se. 	 Mi a inveng maitangphatin kalsuante adingin len a jak sak hi.


Ni do no iri ga du k'iri yanjekaarey tuti ka ye banda. Ni maa do mo no iri ga du ka borey kaŋ yaŋ ga gaaba nd'iri taamu-taamu. 	 Ka thalpeu ka muang kei dinga, ka namsauin honhondam sam kei ding.


Yahuda bonkoono Zedeciya mo si du ka yana Kaldancey kambe ra, amma daahir no i g'a daŋ Babila bonkoono kambe ra. A ga salaŋ d'a me-da-me, i ga di care mo-da-mo. 	 Juda kumpipa Zedekia leng Kaldai mite khut akipan a pawt kei ding, Babulon kumpipa khuta matsakin a om zo dinga, kimaituahin a kihoupih ding ua, a mit ngeiin a mela mu ding;


W'i sambu, borey kulu kaŋ yaŋ to i ma furo marga ra, za jiiri waranza izey ka koy to jiiri waygu izey me. M'i daŋ i ma kubayyaŋ hukumo goyo te. 	 Kum sawmthum akipan tunglam, kum sawmnga tanin nasepna na, kihoupihna puanin a sem ding teng.


A ne: «Ifo no i ga te a se?» Kala Gehazi tu ka ne: «Sikka si a sinda ize. A kurnyo mo zeen.» 	 Huan, aman bang kon hihsak de aw? a chi a. Huan, Gehaziin a dawnga, tapa jaw a nei hetkei ve, a pasal lah a upa ta ngala, a chi a.


Waato kaŋ a go dirawo ra mo, a bannyey kuband'a ka ne a se: «Ni izo gonda fundi!» 	 Huan, a pai suk lel laiin a sikhaten a na dawn ua, Na tapa a damta, a na chi ua.


M'ay gaay ni sanno boŋ hala ay ma funa, Ma si naŋ ya haaw mo ay beeja sabbay se. 	 Ka hin theihna dingin na thu bang jelin honlen nilouh inla, ka lamet tungah zahlakin honomsak ken.


Waato kaŋ Rabbi bay woodin gaa, a dira Yahudiya ka ye Galili*. 	 Judia gam a paisan a, Galili gamah a kik nawnta hi.


Kohat izey mo neeya, i almayaaley boŋ: Amram da Izhar da Hebron da Uzziyel. 	 Amau suangpa Kohath tapate Amram, Izhar, hebron, Uziel ahi uh.


Oho, sasa du nga boŋ se fu, Kumbu-hanga mo na fiti te naŋ kaŋ a ga nga izey jisi, Kaŋ ga ti ni sargay feema, ya Rabbi Kundeykoyo, Ya ay Bonkoono, ya ay Irikoyo. 	 Na inn a omten nuam a sa ua; nang a honphat gige ding uhi, Selah.


Boro kulu kaŋ kaa araŋ do kaŋ siino ga kande dondonandiyaŋo din, araŋ ma si ta a ma furo araŋ windo ra, araŋ ma s'a to baani mo. 	 Kuapeuh huai thukihilhna thu honpo loua, na kiang ua a hongpai leh, na in uah tungsak kei unla, paukam hoihin leng kha kei un;


Amma araŋ ma fongu nda doŋ jirbey, kaŋ araŋ fahamay duyaŋo banda araŋ hin suuru taabi gurjay bambata ra. 	 Himahleh, tuma lama hihvaka na om nung ua thuakna buaina thupi tak na thuak lai nite uh thei nawn un;


I gonda boŋ hamni mo sanda wayboro boŋ hamni. I hinjey mo sanda muusu beeri wane yaŋ no. 	 Huan numei sam bangtak sam a nei ua, a ha uh humpinelkai ha bangmai ahi.


Esta mo ne: «Ibare no, da wanga mo, nga ga ti boro laalo wo Haman!» Waato din no Haman humburu bonkoono da nga wando jine. 	 Huan Estherin, Melma leh gal, hiai giloupa Haman mah, a chi a. Huchiin kumpipa leh kumpinu maah Haman a lauta hi.


Zama ni goono ga kande hari taji iri hangey ra. Iri mo ga ba iri ma hayey din feerijo bay.» 	 Thil lamdang banghiam ka bil uah na hontun ahi; huchiin, hiai thil omdan theih ka ut uh, a chi ua.


I ga bar-bare laabo ra. Da boro fo di boro biri, kal a ma seeda sinji nango ra, hala waati kaŋ fijikoy g'a fiji Gog Jama Gooro ra. 	 Gam velmiten a vel un, mihing guhte a muh uleh chiamtehna a bawl ding ua, Hamon-gog guam a vuimiten a vui ma uh.


Sahãadin Iliyasu ne Gehazi se: «Ni ma te guddama k'ay goobo sambu ni kambe ra ka koy. Boro kulu kaŋ ni kubay d'a, ma s'a fo. Da boro fo na ni fo mo, ma si tu a se. M'ay goobo dake zanka moyduma boŋ.» 	 Huchiin Gehazi kiangah, na puan teng inla, ka chiang tawin vahohin; kuapeuh mu lechin leng, chibai buk ken; huan, kuapeuhin chibai a honbuk uleh leng buk chit chiat dahin; huan, ka chiang naupang maiah na nga ding hi, a chi a.


Wayna funay hara mo, windo kambe kar waygu no. 	 Huan a suah lam pang suah lam a ding in tong sawmnga.


Amma Ahaz ne: «Ay si ŋwaaray, ay si Rabbi si mo.» 	 Ahazin bel, Ka ngen kei ding, TOUPA lah ka zeet kei ding, a chi a.


Hawfuno ga nga kambe sufu hawru ra, Amma a si kond'a nga meyo do. 	 Mi thadahin kuangsung ah a khut a phuma, huchiin a kam ah huai tuh a hontun nawn ngap kei hi.


Noodin no humburkumay boobo n'i di, Zama Irikoy go adilantey dumey banda. 	 Huaiah tuh lau tuntunin a om ua; Pathian tuh mi diktat suante laka a om jiakin;


Ni ma si kamba mo ka fay da sanni kulu kaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna. Ni ma si koy kambe ŋwaari wala kambe wow haray, ka de-koy waani yaŋ gana ka may i se. 	 A thute a bangmahmah taklam hiam, veilam hiama pathian dangte jui leh nasem dinga na pial san kei peuhmah uleh.


Bine-biyey ga wangu cimikoy, Day adilante wo g'a baafuna ceeci. 	 Sisan duhna dangtakin amah mi hoihkim a mudah: huan mi tang a hihleh, a hinna a zong uhi.


Mowab taabi kaayaŋo maan, A masiiba mo goono ga waasu ka kaa. 	 Moab siatna a hongtung lellel, a thuakna ding a kinoh.


Ni mo, boro izo, ma ne ni borey se: Adilante adilitara s'a faaba han kaŋ hane a na taali te bo. Laalakoy mo, a laala s'a zeeri han kaŋ hane a bare ka fay da nga goy laaley. Adilante mo si hin ka funa nga adilitara sabbay se han kaŋ hane a na zunubi te. 	 Huan nang, mihing tapa, na nam tate kiangah gen inla, Mi diktat diktannain a tatlekna niin amah a humhumbit kei dinga, mi gilou gitlouhnain leng a thulimlouhna a lehngatsan niin a puksak kei dinga, mi diktat lah a khelhna niin a diktatnain a hing thei tuan sam kei ding.


Bora din koy ka ci Yahudancey se ka ne Yesu no na nga no baani. 	 Huan, huai mi tuh a vapai khia a, Judate kiangah a hihdampa Jesu ahi chih a hilh a.


Yaa no Rabbi Kundeykoyo ci: Guna, wayna funay da wayna kaŋay haray laabey ra mo, ay g'ay borey faaba i ma kaa. 	 Hichibangin sepaihte TOUPAN a chi: ngaiin, suahlam gama kipan leh tumlam gam akipan, ka mite ka hondam dinga:


Bannya mo na taalam jinayyaŋ kaa taray: nzarfu nda wura wane yaŋ, da bankaarayyaŋ, ka no Rabeka se. A na nooyaŋ no armo da nyaŋo mo se kaŋ yaŋ nooru ga baa. 	 Huan, Abraham sikhain dangka suang kizepnate leh, dangkaeng kizepnate leh, silh leh ten a lakhia a, Rebeka kiangah a pia a: a sanggampa kiangah leh a nu kiangah leng thil manpha pipi a pia hi.


Kala Dawda tu ka ne Ahimelek, Hittance, da Abisay Zeruwiya ize Yowab kayne se: «May no ga koy gata ra ay banda Sawulu do?» Abisay ne: «Ay wo ga koy ni banda.» 	 Huchiin Davidin Hit mi Abimelek leh Joab unau Zerui tapa Abisai kiangah, Saula panmunah kua ahia ka kianga hong ding? Chiin a gen a. Huan, Abisaiin, kei na kiangah ka hongsuk sam ding, a chi a.


Yaadin no i kulu kaŋ yaŋ i kabu Israyla izey ra, i baabey kundey boŋ, za jiiri waranka izey ka koy beene, boro kulu kaŋ ga hin ka koy wongu Israyla ra, 	 Huchiin Israel suan a inkuankuan ua kum sawmnih akipan tunglam, galkap thei chiang teng, Israel gamate sim ahi uh;


Wayboro himandi bundu tooro hima-care jabante kaŋ a te mo, a n'a sinji windo ra kaŋ Rabbi n'a sanni te Dawda nda nga izo Suleymanu se ka ne: «Windo wo ra nda Urusalima kaŋ ay suuban Israyla kundey kulu ra, noodin no ay g'ay maa daŋ hal abada. 	 Huan, TOUPAN David leh a tapa Solomon kianga, Hiai in leh Jerusalem khua, Israel chi tengteng laka ka telah ka min khantawnin ka omsak ding;


Fundikooney kaŋ ay di Israyla Irikoyo cire Kebar isa me gaa nooya, ay du ka bay mo kaŋ ciiti malaykayaŋ no. 	 Hiai bel Kebar luia Israel Pathian nuaia ka thil hing muh mah ahi; cherubte ahi uh chih ka thei hi.


Zama Rabbi iri Irikoyo, nga no k'iri nd'iri kaayey kaa Misira laabo ra, tamtaray kwaara. A na hay bambatey mo te iri jine. Iri di kaŋ a n'iri hallasi mo fondey kulu kaŋ iri gana yaŋ ra, dumey kulu game ra, waato kaŋ iri gana i laabey ra. 	 Amah TOUPA i Pathian ngeiin ahi i pipute toh Aigupta gam sal akipan honpi khiaa, i mitmuha chiamtehna thupi taktak hiha, i paina peuh leh, mipi tengteng i nawk paisuaknaa leng honvengbitpa:


Ay binde ga nooru wi da farhã, ay g'ay boŋ pati mo araŋ fundey sabbay se. Zama ay ga ba araŋ gumo, woodin se baakasina kaŋ araŋ gonda ay se ga zabu no? 	 Huan, ken jaw na kha ua dinga kipak takin ka zang bei dinga, ka kizangbei vek lai ding hi. Akan avala nou kon it jiakin, ken itna tawmjaw muhna-in ka nei ahi maw?


Kulu nda yaadin ni suuji booba sabbay se ni mana i furu saajo ra. Buru sari himandi mana tun i boŋ do ka fay d'ey zaari ra, amma a furo i jine fonda ra. Cin mo danji sari himandi ga kaari cabe i se, da fondo mo kaŋ i ga gana. 	 Huchi hina piin nang na chitna tampi jiakin amaute gamdai ah na lehngatsan kei hi: sunin a tung ua kipan meipi kitung a pai mang keia, amaute pi dingin; vakna amau pe ding, jana mei kitung leng, a paina lam pi uah.


Ni ma si alhaali fo himandi dan ni boŋ se, da haŋ kaŋ go beena ra beene himandi no, wala haŋ kaŋ go ndunnya ra ganda no, wala haŋ kaŋ go hari ra laabo cire no. 	 Milim gelh himhim ahihkeileh tung vana om thil himhim kibatpih mawngmawng hiam nuai leia om, hiam leinuaia tui sunga om kibatpih na kibawl ding ahi kei.


Gaa no ay g'a haawo kaa taray a arey jine. Boro kulu si no mo kaŋ g'a faaba ay kambe ra. 	 Hiaite ka kipahman ka itten kei a honpiak uh ahi, a chihna, a grep guite leh a theipi kungte ka suse vek ding huchiin gammangin ka bawl dinga, gamsaten huaite a ne ding uh.


«Ay ga ni ŋwaaray no, kala ni ma iri, ni bannyey, si hala jirbi way. I ma iri no kobto nda tuuri-nya ize yaŋ iri ma ŋwa, da hari bi mo iri ma haŋ. 	 Na sikhate ni sawm sung enchian in. ka honngen hi; nek dingin antehlouhing leh dawn dingin tui honpia uhen.


Batama kaŋ go i boŋ do din boŋ koyne, noodin mo koytaray karga himandi go no. A deedando ga hima safir* tondi cine. Karga himando din boŋ mo gonda boro himandi alhaali kaŋ goono ga goro karga boŋ. 	 Huan a lu tung ua van dum tungah laltutphah bang mahmah, saphir suang bang maia kimu a oma: huan laltutphah bang tak tungah mihing bang taka kilang a om hi.


Za jiiri waranza izey ka koy to waygu izey, i boro fo kulu kaŋ ga furo saajaw goy ra, kubayyaŋ hukumo goyo wane. 	 Kihoupihna puanina nasepnaa ding, mi chih nasem dia kisate, kum sawmthum akipan tunglam kum sawmngaa upa chiang:


«Sanni boobo wo cine, i si tu i se da hay kulu bo? Boro kaŋ sanni ga baa ga jaŋ taali, wala? 	 Thu tampite dawn louh ding ahia hia? huan mi houlimnaa dim siamtansak ding hia?


Zama baa kaŋ ay n'araŋ biney sara nd'ay tira, a mana kokor k'ay di. Baa d'a kokor k'ay di mo (zama ay di tira din n'araŋ biney sara baa kaŋ alwaati kayna fo ra), 	 Ka laikhakin honhihlungkham mahleng, ka kisik kei hi; a tungin ahihleh ka kisika, huai laikhakin nou a honhihlungkham chih ka theih jiakin; himahleh sawtlou kal kia ahi a.


da tuuri boosey, da fitilley, da wura cambey, wura kaŋ ga hanan no, 	 Huan, pak te, khawnvak te leh taitehte dangkaeng, dangkaeng keleu ngenin a bawla;Huan, khgawnvak puan tehna te, maiphiat kuang te, keu te, meilakna te dangkaeng keleu ngen mahin; huan, in sung lut na, in sung gil jaw mun siangthou pen kongkhak te leh a in, Biakin kongkhak te dangkaengin a bawl hi.


D'araŋ ne: ‹Mate kaŋ iri g'a fundo gurzugandi nd'a neeya!› Kulu sanno kaajo go ay do. 	 Amah bangchibangin i sawi ta phet diamah; na chih uleh, kei ah thu bul muhin a om chih theiin;Namsau kihta un: hehnain lah namsau gawtnate a hontun ngala, huchia vaihawmna a om chih na theih theihna ding un.


Ya ay wayhiijo, ma tun ka fun Liban ka kaa ay banda, Ma tun Liban ka kaa ay banda, Ma koy Amaana tondi boŋ ka fonnay. Senir da Hermon yolla gaa mo, Muusu beerey tondi guuso do, Mari tondi beerey do haray. 	 Ka mou, Lebanon akipan hon juiin, Lebanon akipan kei toh: Aman a vuma kipan dakin, Senir leh Hermon Hermon vum a kipan, hompinelkaite kua akipan, gialbemte mual akipan.


Rabbi go soolante ay faabayaŋ se. Woodin sabbay se no iri g'ay dooney te da moolo iri jirbey kulu ra Rabbi windo ra. 	 Toupa bel hon hondam dingin a mansa gige hi: huaijiakin I damsung tengteng in, Toupa inah, ka late tumgingguineite toh i sa ding.


Araŋ kaŋ sinda carmay, wa faham da laakal. Araŋ mo, saamey, wa goro nda bine kaŋ ga faham. 	 Aw nou mimawlte, kivensiamna theisiam un; huan, nou mi haite, lungtang theisiam nei un.


da kawyey kulu kaŋ yaŋ goono ga birney din windi, kal a ma koy hala Baalat-Beyer (Rama Negeb wano nooya). Woodin yaŋ no ga ti Simeyon izey kunda tubo, i almayaaley boŋ. 	 Huai khopi kima khopel tengteng Baalath-beer simlama Rama a pha. Huaite ahi Simeon suante a inkuan uh dungjui jela a mau tantuam dinga seh.


Zama asariya Nooko da Ciitiko folloŋ hinne ka bara. Nga no gonda faaba dabari, a gonda halaciyaŋ dabari mo. Ni wo may no, kaŋ ga ni gorokasin ciiti? 	 Dan pepa leh vaihawmpa khatlel om, hondam theipa leh hihmang thei pa Nang na vengte vaihawm khumpa kua na hia?


Amma laabo borey na borey kaŋ na me-hawyaŋo te Bonkoono Amon boŋ din kulu wi. Laabo borey n'a izo Yosiya didiji bonkooni mo a nango ra. 	 Himahleh Amon sawmmi tengteng mipiin a that vek nawn ua; huan, mipiten a tapa Josia a sikin kumpipa dingin a bawlta uhi.


Zama haw ga faaru ka gana a boŋ, hal a ma si no, A nango si ye ka fongu nd'a koyne. 	 Huihin a muta, a mang jel ahi; a omnain a thei nawnta kei ding hi.


Ya Irikoy, iri fongu ni baakasinay suujo gaa ni fuwo bindo ra. 	 Pathian aw, na min bang ngeiin na phatna tuh kawlmong phain a om a: na khut taklam tuh diktatna in a dim hi.


Boro kulu kaŋ na kuri kulu dumi haŋ, i g'a waasu ka kaa nga jama ra.» 	 Kuapeuh hita leh, sisan ne himhim zaw, huai mi zaw a chipihte lak a kipan a tuamkoih ding ahi, chi in Israel suante houpih in, chi in.


I ne a se: «Ifo no a te ni se? Mate no a te ka ni moy fiti?» 	 Huan, amau a kiang ah, Na tungah bangchin ahia a hih? Na mit bangchin ahia a hihvak? a chi ua.


Ahitub na Zadok hay, Zadok na Sallum hay, 	 Huan Ahitubin Zadok a suanga, Zadokin Sallum a suanga;


Sohõ binde borey si hin ka kaaro kaŋ goono ga kaari beene din guna. Da haw faaru ka bisa, a n'a haabu mo. 	 Huchiin miten vantea om vak khovak a mu kei ua: himahleh huih a nunga, amaute a hihsiang hi.


Yaa no Rabbi Kundeykoyo ci: Wa cimi ciiti sanney te, wa gomni nda bakaraw cabe, boro fo kulu nga nya-izo se. 	 Hichibangin sepaihte TOPAN thu a gen. Vaihawm dik hih un, mi chihin a unau tungah chitna leh lainatna ensak hen.


Ni ga kond'a ni baaba se a ma ŋwa ka albarka gaara ni se, za a mana bu.» 	 Huan, a sih ma a honvualjawl sak dingin, a nek dingin na pa kiangah na vahohpih ding ahi, chiin, a gen a.


Kwaara borey kulu margu fu meyo gaa. 	 A khojang un kongkhak ah a hongom khawm kheukhou ua.


I binde na Yonana sambu ka jindaw teeko ra, teeko mo na nga folla naŋ. 	 Huchiin Jona a dom kang ua, tuipi ah a lawn kheta uh: huan, tuipi kihawt phul vonvon a daita hi.


Samma, Harod boro, Elika, Harod boro, 	 Harod mi Sama te, Harod mi Elik te:


Bonkoono bina sara gumo, amma za-jinda kaŋ a te sabbay se, da yawey mo sabbay se koyne, a si ba nga ma wangu a se, zama a ze i jine no. 	 Huan, kumpipa a lungkham mahmahta a; himahleh a kichiamnate leh a ankuang umpihte jiakin a nasel nuam kei a.


Rabbi salaŋ Musa da Haruna se ka ne: 	 Huan, TOUPA'N Mosi leh Aron a houpih a,


Yaa no Rabbi ci: Beene ya ay karga no, Ganda mo ay ce furkange no. Fu woofo dumi no araŋ ga cina ay se? Nangu woofo mo no ga ciya ay fulanzamyaŋ do? 	 Toupan hichiin a chi, Van ka tutphah ahi a, lei ka khe ngakna ahi: inn bang chi bang ahia non lamsak ding uh? koilai ahia ka khawlna ding?


I di ka bar-bare kunda ka koy kunda, Koytaray fo ka koy jama fo do koyne. 	 Nam tuamtuam kiangah a pai vialvial ua, gam tuamtuam akipanin mi tuamtuamte kiangah.


Amma i g'a ciiti, i g'a mayra ta a gaa, i m'a halaci hala bananta. 	 Himahleh vaihawmna a tu dinga, a lalna lak mang ahi ding, a tawp tana hihgawp ding leh suksiat dingin.


Ma ni bina haggoy ka bisa hay kulu kaŋ ni ga haggoy, Zama a ra no fundi fondoyaŋ ga fun. 	 Thanopna tengteng toh na lungtang kem in; huai akipan lah hinna tuinakte a luang ngala.


A na fitilla suntulo mo te da wura zalla. Danay goy no i na fitilla suntulo te d'a, danga a daba d'a jinda, d'a boosi me wiyantey, d'a boosi gunguney, d'a boosi me feerantey -- i kulu marganta a n'i te danay fo. 	 Huchi in khawnvak koihna dangka-eng tak in a bawl: nnasep hel in khawnvak koihna a bawl hi; akungpi, ahiang, a noubemte, a mumte, a pakte, kibang chiat in;


Kala diya fo mo kaa Sawulu do ka ne: «Ma waasu ka kaa, zama Filistancey kande wurrandi laabo ra.» 	 Himahleh Saula kiangah, kinmeng inla, hongpai in, Philistia miten I gam uh a hongsual uh, chiin thangkou a hongtunga.


Amma araŋ wo, manti yaadin no araŋ ga te, amma nga kaŋ ga ti ibeero araŋ game ra, a ma te danga koda. Nga kaŋ gonda mayray mo, a ma te danga saajawko cine. 	 Himahleh, nou jaw huchibang na hi kei ding uh; na lak ua thupipen nau jaw bangin om henla, makai pen na sempen bangin om jaw heh.


Han kaŋ hane a ye ka furo nangu hananta ra, sanda windo ra haray batama ra nooya, zama nga ma goy te nangu hananta ra se, kal a ma kande nga zunubi se sarga. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Huang sungnungjawa mun siangthoua nasem dinga mun siangthoua a lut niin khelh jiaka kithoihna amah adingin a lan ding ahi, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi.


Woodin se no ay goono ga woone ci, ay goono ga seeda mo Rabbi ra: araŋ ma si ye ka dira sanda mate kaŋ dumi* cindey ga dira ngey miila yaamey ra. 	 Tuin hiai ka genin Toupa ah kontheisak ahi, Jentelte a lungsim ginatlouhna uh pu-a a om bangun, na om nawn mahmah ding uh ahi kei;


Waato kaŋ borey din margu care banda mo, i na Yesu hã ka ne: «Rabbi, sohõ no ni ga koytara ye Israyla* kambe ra?» 	 Huan, amau, a hongkikhop un, a kiangah, Toupa, tuin hia Israelte kianga gam na piak nawn ding? a chi ua, a dong uh.


Irikoy bumbo, kaŋ ga laakal kanay no, m'araŋ hananyaŋo kubandi. Irikoy m'araŋ boro fo kulu, biya* da fundo da gaahamo kulu, gaay kaŋ sinda jance, iri Rabbi Yesu Almasihu kaayaŋo alwaato ra. 	 Huan, lemna Pathian ngeiin nou honhihsiangthou sipsip hen; huan, na kha uh leh, na lungsim uh leh, na pumpi uh i Toupa Jesu Kris hongpai chiangin, gensiatbeiin humbit in om suak sipsip hen.


Waato kaŋ i fatta, i goono ga salaŋ care se ka ne: «Boro wo mana hay fo te kaŋ to buuyaŋ wala baa hawyaŋ.» 	 huan, a pai tuam ua, a kihou ua, hiai miin sihna leh kol butna khop hial thil bangmah a na hih kei hi, a chi uhi.Huan, Agrippain, Festa kiangah, hiai min Kaisar kianga tut ding na nachi keileh, pawt mai ding hiven, a chi a.


Oho, a na nga boŋ beerandi hal a to Kundeykoyo gaa, hal a na sargay kaŋ i ga ton kaŋ si fappe feema boŋ kom a gaa, i na nangu hananta zeeri mo. 	 A hi, a kilian saka, sepaihte Lalpa kiang pha nangawnin; huan amah akipan halmang thillat gige pen a la manga, a mun siangthou omna a pai khe suk hi.


Zama boro kulu kaŋ ga miila nga ma nga fundo faaba, a fundo ga daray. Amma boro kulu kaŋ ga nga fundo nooyandi in da Baaru Hanna sabbay se, a g'a faaba. 	 Kuapeuh ahinna humbit utin a tan dia; kuapeuh keimah jiak leh Tanchin Hoih jiaka a hinna tanin a humbit ding.


I biney sintin ka sara. I afo-fo kulu ne a se: «Manti ay no, wala?» 	 Huan, a lungkham panta ua, khatkhatin a kiangah, Keimah ka hi hia? a chi chiat ua.


Gaa no Lawi borey wo: Yesuwa, da Kadmiyel, da Bani, da Hasabneya, da Serebiya, da Hodiya, da Sabaniya, da Petahiya ne: «Wa tun ka kay ka Rabbi araŋ Irikoyo beerandi, nga kaŋ go no za doŋ-doŋ kaŋ sinda me ka koy hal abada abadin. Ni maa darzakoyo, i m'a sifa, ni maa kaŋ ga ti beeraykoy ka bisa albarka nda saabuyaŋ kulu. 	 Huailaiin Levi mite, Jesua te, Kadmiel te, Bani te, Hasabneia te, Serbia te, Hodia te, Sebania te, Pethahia ten, Ding unla khantawn akipan khantawn phain TOUPA na Pathian uh vualjawl un: huchiin vualjawlna leh phatna tengteng tunglama tawisanga om, na min thupia vualjawlin om hen.


Manti ay doona ka hẽ taabi hanko se? Manti ay bine sara alfukaarey se? 	 Buainaa om adingin ka kap kei maw? Tasamte adingin ka kha a dah kei maw?


Yahuda kulu mo go ga kay Rabbi jine, ngey nda ngey attaciriyey nda ngey wandey, da ngey zankey. 	 Huan, Judate tengteng, a nau neu chikchik uh, a jite uh a tate utoh TOUPA maah a ding uhi.


Ay di a bina fonda, amma ay g'a yayandi, Ay g'a candi mo. Ay ma yaamaryaŋ te a se koyne, Nga nda borey kaŋ yaŋ goono ga bu baray te a banda. 	 A omdante ka mu-a, amah ka damsak ding: ka pi dinga, amah leh a sunpihmite kiangah lungmuanna ka pe nawn ding.


Ay ga kom, ya wongu arzaka ku, ya kambe daŋ kurmey gaa kaŋ sohõ borey ye ka kaa i ra. Ay ma wongu nda borey kaŋ margu ka fun ndunnya dumey ra, ngey kaŋ yaŋ du haw da arzaka yaŋ, kaŋ yaŋ goono ga goro ndunnya bindo ra.» 	 Gallak sum leh vante la ding leh mun sesa nung luah nawnmite leh namte lak a kipan pikhawmsa, gan hon leh vante haua, lei laizanga tengte tungah na khut lik na tum ding.


Ay ya baaba no alfukaaru se. Boro kaŋ ay s'a kalima bay mo, ay n'a fintal. 	 Tasam adingin pa ka hia: huan ka theihlouh thubul ka zong khia hi.


W'araŋ boŋ sambu ka beena guna, Araŋ ma ndunnya mo guna ganda. Zama beeney ga say ka daray sanda dullu cine, Ganda mo ga zeen sanda kwaay cine, A ra gorokoy mo ga bu yaadin cine. Amma ay faaba ga tabbat hal abada, Ay adilitara mo si barmay. 	 Van lama dak tou unla, nuai lama lei en un: van meikhu bangin a jam mang dinga, lei puansilh bangin a lui ding, a sunga omte huchimah bangin a si ding uh: ka hotdamna bel khantawnin a om ding, ka diktatna leng hihmanin a om kei ding.


Amma tunyaŋo ciine ra, araŋ mana caw ce fo bo, haŋ kaŋ Irikoy ci araŋ se kaŋ a ne: 	 Ahihhang in, misi thohnawnna thu Pathian in na kiang ua a gen na simkei ua hia?


I na ngey deenayzey fasu ka te sanda gondi wane cine, Gazama naaji no go i me-kuurey ra. (Wa dangay) 	 Toupa aw, mi gilou-salou khut lakah honkem hoih inla; mi ngongtat lakah honhum in: amau tuh ka khe kalsuante sawnkawi a tum uhi.


Mate no? Araŋ do no Irikoy sanno fun? Wala araŋ do hinne no a kaa? 	 Bang ahia? Pathian thu noumau laka pawt ahi maw? Ahihkeileh, noumau kiang kia a hongtung ahi maw?


Guuru-say nooyaŋo mo, ton hinza cine no. 	 Huan thillat dal talent sawmsagih leh, sekel sangnih leh zali ahi.


Zama wongo bambari no kal a na laabo batama kulu kubay. Borey kaŋ yaŋ saajo ŋwa mo ga baa da borey kaŋ yaŋ takuba ŋwa han din hane. 	 A kidouna un huailai gam tengteng a uap vek mai ngal a; huai ni in namsau sang in leng gammang in a valh tam zaw hi.


Alfaga ma ye k'a guna jirbi iyyanta din hane. D'a di dooro mana haaga gumo, a mana daaru kuuro gaa, waato din gaa alfaga ma ci bora se kaŋ a ga hanan; bi hinne day no. Bora ma nga bankaarayey nyuna ka hanan. 	 Huan, siampu in ni sagih ni in a en nawn ding a: huan, ngaidih, hii pen a mial a, hii pen a vun a a zamzak kei leh siampu in a siangthou chih a phuang ding ahi: a khem lel ahi: a puante a sawp ding a, a siangthou ding.


ka ne: «Ifo no araŋ g'ay no, ay mo g'a nooyandi araŋ se?» I no a se nzarfu noor'ize waranza. 	 Amah kon mansak ding a, bang non pe ding ua? a chi a. Huan, dangka sawmthum a buksakta ua.


Malayka kaŋ in d'a go ga salaŋ ye ka kaa koyne. A naŋ ay mo ma hay sanda boro kaŋ i tunandi jirbi gaa. 	 Huan kei honhoupih angel a hong nawna, mi a ihmu lai phawn bangin a honphawnga.


A binde na Yahuda alborey kulu biney naan, sanda boro folloŋ bine cine, hal a donton bonkoono gaa ka ne: «Ma ye ka kaa, nin da ni tamey kulu.» 	 Huchi in Juda mite tengteng lungsim mi khat lungsim bang mai in a awnsakta a; huchi in kumpipa kiang a, Na mite tengteng toh hongkik nawn un, chi ding in mi a sawl uh.


Adoniya mo, nga nda yawey kulu kaŋ yaŋ go a banda, waato kaŋ i ŋwa ka ban, i maa kosongo. Waato kaŋ Yowab mo maa hillo karyaŋo, a ne: «Ifo ga ti kosongu woone sabaabu, kaŋ kwaara laakalo tun?» 	 Huan, Adonija leh chialte a kianga omte tengtengin ankuang a lui khit un a ja ua. Huan, Joab in pengkul mut ging a jakin, khopi sunga husa ging juajua bang chi dan ahia leh? a chi a.


Wa ŋwaaray mo iri ma fun boro laalo siirantey kambe ra, zama manti boro kulu no ga ti cimi fonda ganakoyaŋ bo. 	 Migenhakte leh mi giloute laka ka bit theihna ding un, honthum sak un; mi tengtengin lah ginna a nei vek kei ua.


da Azariya Hilciya ize, Mesullam ize, Zadok ize, Merayot ize, Ahitub ize, nga kaŋ goro ka te jine boro Rabbi windo ra. 	 Huan Azaria Hilkia tapa, Mesullam tapa, Ahitub tapa, Pathian in a vaihawmpa;


Kala boro fo n'a gar, a te boŋdaray saajo ra. Bora binde n'a hã ka ne: «Ifo no ni goono ga ceeci?» 	 Huan, mi kuahiam in amah a mua, ngaiin, pawn ah a vakvak a: huchiin, miin, bang zong na hia? chiin, a donga.


Baaliji furo-taji way kaŋ yaŋ goono ga Yowab wongu jinayey jare, ngey mo n'a daŋ game. I na Absalom kar ka wi. 	 Huan, Joab galvan tawi tangval sawm in a hon um ua, Absalom a sun ua, a that uh.


Amma a mana wiikoy izey wi, sanda mate kaŋ i hantum Musa asariya tira ra, mate kaŋ Rabbi lordi ka ne: «I ma si baabey wi izey sabbay se, i ma si izey mo wi baabey sabbay se, amma i ma boro kulu wi nga bumbo zunubo sabbay se.» 	 Himahleh huai tualthatmite tate jaw a that kei; Mosi dan bu a, tate jiakin pate hihlup ding ahikeia, pate jiakin tate hihlup ding ahi samkei, michih amau khelhna jiakin a si ding uh ahi, chi a Toupa thupiak dan gelh bangin


I ga ciya boro-wi se kaŋ na boro wi, amma manti haw-ka-te boŋ no, manti ibaay boŋ mo no a n'a te. A ma zuru ka koy noodin ka faaba daw banako kambe ra. 	 Kuapeuh theiloua mi nana that kha, huailaiah a tailut thei ding hi: huchiin sisan phulami lakah nou adingin kihumbitna ahi ding.


A na alfagey daŋ ngey goyey ra, a n'i biney gaabandi mo Rabbi windo goyo ra. 	 Huan, siampute a nasep uh a seh saka, TOUPA ina nasepna na sem dingin a hasuan hi.


A do Kafarnahum, Galili laabu kwaara no. A goono g'i dondonandi asibti* zaari fo hane. 	 Huan, Galili gama khua khat, Kapernaum ah vahoh suk a. Huan, Khawlniin mite thu a hilha;


Za sintina Sanno go no. Sanno da Irikoy go care banda mo, Sanno ya Irikoy no mo. 	 A tungin Thu a om, Thu tuh Pathian kiangah a om, Thu tuh Pathian ahi.


Zama naŋ kaŋ tubuyaŋ tira go, tilas kala boro kaŋ n'a te ma bu jina. 	 Thusiah omna peuhah a siahmi sihna leng a om teitei ding ahi ngala.


Elizafan dumo ra Semaya ga ti jine bora, a dumi zangu hinka go a banda. 	 Elizaphan tapate lakah; Semai a pipen leh a unaute za nih:


May no g'i ciiti ka zeeri? Almasihu Yesu no ka bu, oho, hal a tun mo, a go Irikoy kambe ŋwaaro gaa ga goro, a goono ga ŋwaaray iri se mo. 	 Kuan ahia siamlouh tangsak ding? Si pen Kris Jesu ahi ngala; ahi, thou nawn zotaa, Pathian taklama oma hon-gensakpa ahi.


D'ay ga humburu, kulu ay ga de ni gaa. 	 Pathian ah a thu ka phat dinga; Pathian ka gingta a, ka lau kei ding; sa in bang a honchih thei dia!


Azel mo gonda ize aru iddu. I maayey neeya: Azrikam, Bokeru, Isumeyla, Seyaraya, Obadiya, da Hanan. Azel izey nooya, woodin yaŋ. 	 Huan Azelin tapa guk a neia, a min uh hiaite ahi; Azrikam, Bokeru, Ismael, Seriah, Obadia, Hanan: hiaite Azel tapate ahi uh.


Gursuna* kuru bambata fo go noodin, kaŋ yaŋ goono ga kuru fando boŋ. Follayey binde na Yesu ŋwaaray a ma yadda ngey ma furo gursuney ra. Kal a yadda i se. 	 Huan, huailaiah tangah vok hon tampi a ta ua; huan, vok sunga lut theihna thu a kiangah a ngen ua. Huan, aman thu a pia a.


Manti sappa kaŋ dumo ay te d'i kaayey, Hano kaŋ hane ay n'i kambe di k'i kaa Misira laabo ra. Sappa kaŋ i feeri, baa kaŋ ay ya i kurnye no. Yaadin no Rabbi ci. 	 A pipute uh Aigupta gam akipana pi khe dinga a khut uh ka let nia ka thukhun bang hilouin, amau dia heute ka hihin leng ka thukhun a boh sia ua, chih TOUPA thu pawt ahi.


da boro zambar way cindi iddu. 	 Mihing singkhat leh sangguk; )


Kaynu ne Rabbi se: «Ay alhakko bisa ay hina. 	 Huan, Kainain, Toupa kiangah, non gawtna a na mahmaha, ka thuak zou kei ding.


A ga ciya kurmu hal alwaati kaŋ cine Rabbi ga nga Biya dooru a ma fun beene ka kaa iri boŋ. Saajo mo ga ciya fari kaŋ ga te nafa, Faro kaŋ ga te nafa mo, I g'a lasaabu sanda saaji tuuri zugu cine. 	 tung lama kipana kha ka tung ua suna a oma, gamdai lei hoih tak mun a suaha. lei hoihtak mun lah gammang banga sim a hih mateng.


Firawna mo na sanno gaabandi borey kulu se ka ne: «Alborayze kulu kaŋ i hay, kal araŋ m'a catu isa ra, amma wayborey kulu, araŋ m'i naŋ.» 	 Pharo in amite tengteng thupia in, tapa ahong piang peuhmah lui ah na pai ding uh, huan tanu ahong piang peuhmah na humhing ding un, achia.


Menahem mo na nooru ta Israyla gaa, danga Israyla arzakante beerey kulu gaa. Boro fo kulu na nzarfu sekel* waygu bana zama i m'a no Assiriya bonkoono se. Assiriya bonkoono mo na banda bare; a mana goro laabo ra koyne. 	 Huan, Menahemin Assuria kumpipa piak dingin Israel mi neizou tengteng lakah dangka sekel sawmnga chiat a khona. Huchiin Assuria kumpipa a painawna, huai gamah a om nilouh kei.


Amma koyo tu ka ne i ra afo se: ‹Ay bora, ay mana ni zamba bo. Manti zaari fo far-far'ize banandi boŋ no iri wafaku? 	 Aman bel, a lak ua mi khat kiangah, Lawm, na tungah bangmah ka hihkhial sama; makhai loh dingin i kituak ka hia?


Barzuyaŋ ra mo, da kasu, da kosongu bindi ra, da taabi goy, da hanna ka batu, da mehawyaŋ ra. 	 Vuakna ah bang, hentaknaah bang, buaina ah bang, sepgimna ah bang, ihmutmohna ah bang, gilkialna ah bang;


A g'a yaafa Israyla izey jama kulu se, da yaw kaŋ goono ga goro i game ra mo se, zama borey kulu go jaŋ-ka-bayyaŋ ra. 	 Israel suante omkhawm tengteng ngaihdam ahi ding ua, a lak ua nam dang omte leng; mipi tengtengin a hihkhak uh ahih jiakin.


Musa nda borey mo fatta gata ra zama ngey ma Irikoy kubay, i kay mo tondo caso gaa. 	 Huan Mosiin giahbuk akipanin mite Pathian toh kimu dingin a honpi khiaa; amau tang nuailamah a ding uh.


Wala mo, da boro laalo no ka bare ka fay da nga laalayaŋo, a go mo, a ga haŋ kaŋ ga saba nda haŋ kaŋ ga halal te, woodin sabbay se no nga mo ga funa. 	 Huan mi gilouin a gitlouhna a lehngatsana, a siang leh a dik a hih leh huai jiakin a hing ding.


Alfaga beero na Yesu hã a talibey da a dondonandiyaŋo sanni. 	 Huan, siampu lianpenin Jesu a nungjuite tanchin leh a thuhilh dan a donga.


Jirbi ahakkanta hane, a ma koloŋay hinka wala tantabal ize hinka sambu nga boŋ se, ka kand'ey alfaga do kubayyaŋ hukumo meyo jarga. 	 Huan, a ni giat ni in vakhu kop khat hiam, vapal nou kop khat hiam a tawi ding a, kihoupihna puan inn kongpi bul ah siampu a hong pe ding ahi.


Baana Husay izo go Aser kunda nda Beyalot ra. 	 Aser leh Bealoth khuaah te Husai tapa Baan:


Amma sohõ, ya ay tamo Yakuba, Ya Israyla kaŋ ay suuban, ma maa. 	 Tuin jaw, Jakobte, ka sikhate aw, ka tel Israealte aw, ngaikhia unla:


Wala mo da basi cira bare koyne, a ye ka kwaaray, waato din gaa bora ma kaa alfaga do. 	 Hiamahleh sa dulh hethut pen a na lamdan nawn a, a na kaan nawn leh siampu kiang ah a hoh ding a,


A go mo, za ni goono ga salaŋ bonkoono se, ay mo, ay ga furo ka kaa ni banda. Ay mo ga ni sanno kulu gana ka gaabandi.» 	 Ngaiin, Kumpipa na vahoupih laitakin ken leng ka honjui lut tei dinga, na thugen ka honhihkip pih ding chiin a gen a.


Zama woone ga ti Irikoy miila: araŋ ma saamey jaŋ-ka-bayra sanney dangandi goy hanno teeyaŋ do. 	 Hiaituh Pathian deihlam ahi ngala, mihaite haina tuh thil hoih hih in na hih dai ding uhi;


Saaya din ra Yakuba tun ka nga izey da nga wandey dake yoyaŋ boŋ. 	 Huchiin, Jakob a thoua, a tapate leh a jite sangawngsau tungah a tuangsaka;


kala Sabeyancey kaa ka kaŋ i boŋ k'i di ka kond'ey. Oho, hala i na goy-izey wi nda takuba, ay hinne mo no ka du ka yana ka kaa ka ci ni se sohõ.» 	 Seba miten amau a delh ua, a pi mang uh; ahi, namsau hiamin sikhate a that ua; huan nang hilh dingin kei ke leuleu ka suakta hi, a chi a.


Dawda bumbo go ga daabu nda lin* baano kwaay, danga Lawitey kulu kaŋ yaŋ goono ga sundurko jare cine, ngey nda baytu teekoy kaŋ gonda Kenaniya i jine boro kaŋ go ga baytu te baytukoy banda. Dawda go ga daabu mo nda lin kwaay. 	 Huan David puanmalngat hoih puannaktualin a kijema, huan bawm jawng Levi mite tengteng leh, lasamite leh, la heutupa Kenania lasamite toh: huan Davidin puanmalngat siampulian puannak a silh hi.


zama i ma annabi Isaya sanno toonandi, kaŋ a ci ka ne: «Rabbi, may no k'iri baaro cimandi? May se mo no Rabbi kamba bangay?» 	 Toupa, ka thu gen uh kuan ahia gingta? Toupa khut leng kua kiangah ahia latsaka a om? chih jawlnei Isai thugen a tun na dingin.


Dawda nda wongu nyaŋey mo na Asaf da Heman da Yedutun ize fooyaŋ fay waani goy fo se: i ma annabitaray te nda moolo kayna da moolo beeri yaŋ da can-caŋ kaŋ i ga kar mo. Borey kaŋ yaŋ na goy wo dumi te mo, i lasaabo neeya: 	 Huan Asaph te, Heman te, Jeduthun te tapa khenkhat kaihging te, pekgingte, dakkhutbette toh a la veka nasemmi dingin David leh sepaih heututen a hihtuam ua; Huan huchibang sem nasemmite tam la;


Farisi fonda borey binde tu i se ka ne: «Araŋ mo, a n'araŋ fafagu no? 	 Huan, Pharisaiten a kiang uah, Nou leng pimangin na om samta ua hia?


Goobey din mo, i ma goro sundurko korbay funey ra, i ma si i foobu ka kaa i ra. 	 Chiangte thukhunna bawm sikkual sunga a om ding uh ahi.


A binde, za zaari bindi, kubay na laabo kulu daabu, kal a to wiciri kambu guuru hinza. 	 Huan dak gukna a kipan dak kua tan in khovel a hong mial vekta a.


Ni n'i no ŋwaaro mo kaŋ fun beene kaŋ g'i hara safar, i jawo se mo ni na hari kaa taray a ma fun tondo ra. Ni n'i lordi mo ka ne i ma furo ka laabo ŋwa, wo kaŋ ni jin ka ze d'a i se ka ne ni g'i no nd'a din. 	 A gilkial un van akipan tanghou amaute na piaa, a dangtak un suangpi akipan amaute adin tui na pawt khe saka, huan amaute pe dinga na khut na lik gam nei ding a kuan dingin amaute thu na piaa.


Kala Rabbi sanno kaa Irimiya do ka ne: 	 Huan, TOUPA thu Jeremia kiangah a hongtung nawna:


Kubayyaŋ hukumo, da seeda daŋyaŋ sundurko, da sasabandiyaŋo do kaŋ go a boŋ, da hukumo jinayey kulu, 	 Kihoupihna puanin leh, theihpihna bawm leh, huai tunga om chitna tutphah leh, Puanin vanzat tengteng;


Boro kaŋ sinda baakasinay si Irikoy bay, zama Irikoy ya baakasinay no. 	 itna neilouin Pathian a theikei; Pathian lah itna ahi ngala.


Ay na Musa nda Haruna donton. Ay na masiibayaŋ daŋ Misira laabo ra, hay kulu kaŋ ay te i game ra hina me. Kokor banda no ay n'araŋ kaa noodin. 	 Huan, Mosi leh Aron ka sawla, Aigupta gam a lak ua thillamdang hihin ka gawta: huan, huaikhitin ka honpi khia hi.


A ga sinji sanda hando cine hal abada, Sanda seeda naanaykoy kaŋ go beene batama ra no.» (Wa dangay) 	 Himahleh nang na khahkhiain na deih keia, na thau nilhpa tungah na hehta ahi,


Kala Musa na tondi walhã hinka jabu danga ijiney din cine. A tun za susubay da hinay ka kaaru Sinayi tondo boŋ, danga mate kaŋ Rabbi n'a lordi* nd'a. A kande tondi walhã hinka din nga kamba ra. 	 Huchi in aman suangpek nihte a bawl a, a masapen bang in; huan zingkhang in Mosi a thou a, TOUPA'N thu a piak bang in, Sinai tang lam ah a hohtou hi, a khut in suangpek nihte a tawi.


Amma d'araŋ si borey taaley yaafa, araŋ Baabo kaŋ go beena ra mo si araŋ taaley yaafa.» 	 A hihhangin na ngaihdam kei uleh, na Pa uh vana omin leng na tatleknate uh honngaidam sam kei ding hi, a chi a, a dawnga.


Haŋ kaŋ araŋ bay, ay mo n'a bay, Yana gaze araŋ gaa bo. 	 Na thei uh, huaimah ken leng ka thei hi: nou sangin ka niamzo kei hi.


Israyla kulu ra boro suubanante zambar way no ka daŋandi ka kaa ngey ma Jibeya wongu se. Wongo go mo, a koroŋ, amma i mana bay hala taabi ga ba ka du ngey. 	 Huan, Israel pawl tengteng laka tel ngen singkhatin Gibea khua a sual ua, a kisual uh a thupi mahmah hi: himahleh amau a tan uh a hoihkei sin chih pen jaw a theikei uh.


Kala laabo zinji, beeney mo tolli-tolli Irikoy jine. Oho, hala nda baa Sinayi mo, a zinji Irikoy jine, Kaŋ ga ti Israyla Irikoyo. 	 Pathian aw, nang vuah tampi na zu saka, na gouluah ding, a bah laiin, na hihkip hi.


Fonda ra i kubanda Kayrawa kwaara boro fo kaŋ maa Siman, Iskandari nda Rufus baaba no. A goono ga fun saajo ra. I n'a tilasandi a ma koy ngey banda ka Yesu kanjiyaŋ bundo jare. 	 Huan, mi vialvak khat, a gamlama kipana hongpai, a kros po dingin a man ua Simon Kurini khua a, Aleksandar leh Rufasi pa tuh.


Ay ga goro Israyla izey game ra mo, ay ma ciya i se Irikoy. 	 Huchiin Israel suante lakah ka teng dinga, a Pathian uh ka hi ding.Huchiin TOUPA a Pathian uh, a lak ua ka ten theihna dinga, Aigupta gama ki pana amau pikhepa ka hihdan a thei ding uh: TOUPA a Pathian uh ka hi.