Wa saabu Rabbi se, zama nga wo booriyankoy no, Zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada. 	 Aw, TOUPA kiangah kipahthu hilh un; amah lah a hoih ngala; a chitna lah khantawna om ding ahi ngala.


woodin sabbay se, a go, haciika ay ga dinya araŋ gaa! Ya araŋ da gallo kaŋ ay n'araŋ d'araŋ kaayey no furu ka kaa ay jine. 	 Huchiin, ngaiun, ka honmangngilh keuhkeuh dinga, ka honpai mang dinga, noute leh hiai khopi na kiang uleh na pate uh kianga ka na piaksa toh.Huan, khantawn demsiatna leh zahlak nilouhna mangngilh vuallouh na tunguah ka hontun ding.


A na hilliyaŋ mo te a lokoto taaca boŋ, a hilley kulu ciya danay fo nd'a. A n'a daabu nda guuru-say. 	 A ning lite ah a ki a bawl a; huai a kite a kibang vek uh; dal in a luan hi.


Ay g'i margu ka fun d'ey ndunnya dumey ra, da laabu waani-waaney ra, k'i sambu ka kond'ey ngey laabo ra. Ay g'i kuru mo Israyla tondi kuukey boŋ, da hari zurey meyey gaa, da laabo nangey kulu kaŋ ra borey goono ga goro. 	 Huan mite laka kipan ka la khe dinga; gam chiha kipan ka kaikhawm dinga; amau gam ngei ah ka pi lut ding; Israel tangte ah, lui geite ah, mi tenna mun tengtengte ah ka ta sak ding.


Amma Barak na torkey gana da wongu marga ka koy to hala Haroset, dumi cindey wano ra. Sisera wongu marga kulu, takuba n'a zeeri. Baa boro folloŋ mana du ka yana. 	 Barakin bel kangtalaite leh sepaihte Jentel gam Haroseth phain a delha: huchiin Sisera sepaihte tengteng namsauin a that veka; khat leng a hing kei uh.


Zama baa d'ay fooma kayna fo nd'iri dabaro kaŋ Rabbi n'ay no araŋ jina-koyyaŋo se, manti araŋ halaciyaŋo se, kulu nda yaadin haawi s'ay di. 	 Ka thuneihna uh (nou hihsiatna ding ahi keia, noumau bawl hoih jawkna dinga Toupan a honpiak) suang nawn semsem mahle ung ka zahlak kei ding uhi.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Ni beero haŋ-gaasiya kaŋ ga guusu, A ga tafay mo, ni g'a haro haŋ. I ga donda-caray hari te ni se, I ma ni ciya hahaarayaŋ hari. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: Na sanggamnu nou thuk leh lian na dawn dinga, nuihsan leh simmohin na om ding:


Guna, boro kaŋ ga humburu Rabbi, Yaadin cine no a ga du albarka nd'a. 	 Ngaiin, Toupa laumi tuh huchi bangin vualjawlin a om ding uhi.


Yasuwa binde salaŋ da Ruben izey, da Gad izey, da Manasse kunda jara mo ka ne: 	 Huan, Reuben te, Gad te leh Manassi nam kimkhatte kiangah Josuain,


Guna, hunkuna iri ya bannyayaŋ no. Laabo kaŋ ni n'iri kaayey no nd'a zama i m'a albarka nd'a nafa ŋwa se mo, a ciine ra iri ya bannyayaŋ no a ra. 	 Ngaiin, tuniin sikhate ka hi ua, a gah nekna ding leh huaia hoihte neihna dia ka pipute uh kianga na piak gam a hihleh, ngaiin, a sungah sikhate ka hi uhi,


Urusalima na zunubi te gumo, Woodin sabbay se no a ciya danga fanta hari cine. Borey kaŋ g'a bay waato, ngey no ciya a dondakoy, Zama i di a gaa-koono. Oho, a go ga duray ka bare ka ye banda. 	 Nakpitakin Jerusalemin thil a hihkhiala; huaijiakin thil nin bangin a hongom hi: a vuaktanna a muh jiak un, amah zahtak sakten a musit ta uhi: ahi, a nak huthuta, nunglamah a kiheita hi.


Wiciri kambu wayna kaŋyaŋ banda, i soobay ka kande a se jantekomey kulu nda follaykoyey. 	 Huan, nitaklama ni a tum nungin, damlou tengteng leh dawi matte a kinagah a honpi ua.


Yaadin mo no ni ga Lawitey no Haruna nda nga izey se d'a. I n'a no nd'ey Israyla izey game ra. 	 Huan, Levite bel Aron leh a tapate kiangah na lan ding: Israel suante tuam din a kianga lat ahi uhi.


Ize kayney, ay goono ga hantum araŋ se, zama Irikoy n'araŋ zunubey yaafa araŋ se Almasihu maa sabbay se. 	 Naute aw, amah min jiaka na khelhnate uh ngaihdam a hihtak jiakin na kiang uah ka gelh ahi.


Rabbi ye ka ne: «Sanda mate kaŋ cine ay tamo Isaya te, jiiri hinza a go ga bar-bare kwaay si, taamu mo si cey gaa, zama nga ma ciya alaama nda dambara hari Misira nda Etiyopi boŋ, 	 Huan, TOUPAN, Ka sikha Isai Aiguptate tungah leh Ethiopiate tungah chiamtehna leh thillamdang dinga kum thum suanga vuak tang leh khedap bun lou-a a pai bangin,


Manowan mo ne: «Da ni sanno wo to binde, mate no koociya baafuna ga ciya? Ifo mo no a ga te?» 	 Huan, Manoin, Na thu bangjelin hongtung hen: naupang om dingdan bangchibang ahi dia, a sepding bang ahi dia leh? a chi a.


I ne a se: «Ma Rabbi Yesu cimandi, ni ga du faaba, nin da ni windo almayaaley.» 	 Huan amau, Toupa Jesu ging inla, huchiin hotdamin na om ding, nang leh na inkuanpihte toh, a chi ua.


Zama boro kaŋ ga laala te, i ga laala din yeti a se. Baar'a-baar'a si no mo. 	 Thil dik lou hihpan a thil diklou hih man a mu nawn ding hi; mi khentuamna himhim a om ngal keia.


Hambara i ga maa, i afo kulu mo ma bare ka fay da nga fondo laalo. Zama ay mo ma bare ka fay da masiiba kaŋ ay miila ay ma te i se din i goyey laalayaŋo sabbay se. 	 Michihin a omdan gilou uh paisanin a ngaikhe zenzen moh ding uhia, a thilhih gilou uh jiaka a tung ua thil hoihlou hih ka tup ka hep theihna dingin.


Nga kaŋ na tondi daari bare ka ciya bangu hari, Captu tondi mo ciya hari zuru. 	 Aman suangpa tuh dil a suaksaka, meisuang tuh tuinak a suaksak hi.


Da Bulos no, wala Abolos, wala Kefas, wala ndunnya, wala fundi, wala buuyaŋ wala sohõ hayey, wala hayey kaŋ go kaa -- i kulu araŋ wane yaŋ no. 	 Paula hiam, Apollo hiam, Kifa hiam, khovel hiam, hinna hiam, sihna hiam, thil omsa hiam, thil hongom ding hiam;A vekin noua ahi vek hi; noumau leng Krisa na hi ua; Kris leng Pathiana ahi.


ka ne: ‹Ay ga ni dumo sinji hal abada, Ay ma ni karga mo tabbatandi hala ka koy zamaney kulu gaa.› » (Wa dangay) 	 TOUPA aw, vanten na thillamdang hih a phat ding uh; mi siangthoute kikhopna ah na ginomna leng a phat ding uhi.


Nuhu izey, Sem da Ham da Zafetu bandey neeya: i na izeyaŋ hay i se tunfaana banda. 	 Huan, hiaite Noa tapa Sem te, Japheth te suante ahi uh: tuichim tun nungin tapate bang a nei chiat uhi.


Beene hirriyaŋ beeray n'a daabu hal a si di, A goono mo ga taamu beene batamey boŋ.› 	 Amaha dingin meipi sahte, a muhlouhna din, khuhna ahi a; huan van kum sungah a vak ahi, na chi.


A na nyumayyaŋ bango jisi windo kambe ŋwaari haray wayna funay haray ka dandi kambe haray guna. 	 Huan, lohpen in taklam pang ah suahlam ah sim dohin a tunga.


Waato kaŋ wayna ye ganda, boro kulu kaŋ gonda doorikom kaŋ gonda doori waani-waani, i kand'ey Yesu do. A na nga kambey dake i afo-fo kulu boŋ, k'i no baani. 	 Huan, ni tum kuanin nat tuamtuam a na, damlou nei peuhmahin a kiangah a honpi ua; huan, a vek un a tunguah a khut a koih chiata, a nahihdam jel.


Araŋ ma goro windo din ra, ka ŋwa ka haŋ wo kaŋ go i se, zama goy-teeri ga hima ka du nga banando. Araŋ ma si zumbu windi-windi. 	 Huai in ngen ah om nilouh unla, a honpiak peuh uh nein dawn un; nasemmi tuh loh mu tak ahi. In tengah banhoh kei un.


Amma ay ga woodin ci ni se: Fonda kaŋ se i ga ne siirante no, yaadin no ay goono ga may d'a ay kaayey Irikoyo se. Ay ga hay kulu kaŋ go Tawreto ra cimandi, da wo kaŋ yaŋ go hantumante Annabey* Tirey ra mo. 	 Himahleh, hiai thu tuh na kiangah ka genkhe ding, Lam dan, pawl tuam a chih uh bangin ka pipute uh Pathian ka be jel -Dan leh Jawlnei te Laibu gelh tengteng gingtain;


A ga ciya mo, saaya kaŋ cine ni na sanney wo kulu cabe borey wo se, ngey mo ga ni hã ka ne: «Ifo se no Rabbi na masiiba bambatey wo kulu ci iri boŋ?» wala i ma ne: «Ifo ga ti taalo kaŋ iri te? Ifo mo no ga ti iri zunubey kaŋ iri te Rabbi iri Irikoyo se?» 	 Hiai thu tengteng hiai mite kianga na hilh hun chiangin amau, Bangjiakin ahia TOUPAN ka tung ua hichi taka thil hoihlou a hon gen khiak? bang ahia ka thulimlouhna uh? TOUPA ka Pathian uh tunga ka thilhihkhelh bang ahia? a hon chih uleh,


Hangawkoyey binde na bonkoono Yosiya hay, bonkoono mo ne nga tamey se: «W'ay hibandi, kaŋ se i n'ay guuru nda cimi.» 	 Huan, thal kap miten Josia a kap ua; huan, kumpipan a sikhate kiangah, Honpai mang pih un, liamna thupi mahmah ka tuakta, a chi a.


Rabbi ya adilitaraykoy no Urusalima bindo ra, A si adilitaray-jaŋay goy te. Susubay kulu a ga nga cimi ciito kaa taray, a si fappe, Amma boro kaŋ sinda adilitaray si haawi bay. 	 A laka TOUPA tuh a diktata; thulimlou a hih kei ding; jingsang tengin a vaihawm khovakah a laka, a vuaksuak ngal keia; himahleh diklouten zum chih a theikei uh.


May no wayboro wo kaŋ ga fun saajo ra, Kaŋ go ga jeeri nga baakwa gaa? Arhiijo ne: Pom* nya cire no ay na ni tunandi jirbi, Nango kaŋ ni nya na ni hay, Nango kaŋ ni nya taabi ka ni hay nooya. 	 Gamdai akipana hong tou hiai kua ahia, a ngaihnou tunga kingai? Apul kung nuaiah ka honphawnga: huailaiah na nun nang a honveia, huailaiah nang hon piangsak amah nauveiin a om hi.


Buuru kaŋ sinda dalbu bato* zaari sintina, hano kaŋ i ga Paska feejo wi, Yesu talibey ne a se: «Man no ni ga ba iri ma Paska sooley te ni se ni ma ŋwa?» 	 Huan, Tanghou Silngou-sohlouh ni, ni masapen, Paikan Ankuangluina belamnou a goh jelna ni uah, a nungjuiten a kiangah, Paikan Ankuanglui na nek theihna dingin koiah ahia vabawl le ung na ut? a chi ua.


Baa ay ga maa haray, ay si ci ni se bo, Zama ndunnya ya ay wane no, nga nda nga tooyaŋo. 	 Gilkial mahleng kon hilh kei ding: leilung leh a sunga thil om tengteng keia ahi ngala.


Nga bumbo no ga Rabbi sududuyaŋ windo cina, a ga koytaray darza cabe mo. A ga goro ka mayray te nga koytaray karga boŋ, a ga ciya alfaga mo a koytaray karga boŋ. Laakal kanay saaware mo ga goro i muraadu hinka game ra. 	 Huan lallukhute Helem kiang, Tobija kiang, Jedai kiang leh Zephania tapa Josia kiangah, TOUPA biakina theihgigena dingin a om ding.Huan, gamla pia omte a hongpai ding ua TOUPA biakin a honglam pih ding ua, huchiin sepaihte TOUPAN kei na kiangah a honsawl chih na thei ding hi. Huchiin hiai a hongtung ding, TOUPA na Pathian aw uttaka na man uleh, chiin, chiin.


A kaajey ga koogu ganda laabo ra, A kambey mo ga lakaw beene. 	 Nuailamah a zungte a keu dia, huan tunglamah ahiang sat khiak ahi ding.


Kaŋ diyey furo, wiiza tooro no dima boŋ, da hincin hamni boŋ-dake boŋo do haray! 	 Huan, a mi sawlte a va lut uleh ngaiin, lupna ah milim a lu lama kel mul lukham khamin a na oma.


Haŋ kaŋ ni soola ni bina ra ga tabbat ni se, Annura mo ga ni fondey kaarandi. 	 Thil khat tungah thupukna bawlin thu na pe dia, huan nanga dia hihkipin a om ding hi; huan na lampite ah khovak a tang ding.


Kala Rabbi sanno kaa annabi Irimiya do ka ne: 	 Huchiin, TOUPA thu jawlnei Jeremia kiangah a hongtunga,


Kulu nda yaadin ay ga farhã Rabbi do, Ay ga farhã ay Faabakwa Irikoy do. 	 Huchiin leng TOUPA ah ka kipak ding, ka hotdamna Pathian ah ka nuam ding hi.Jehova, TOUPA, ka hatna ahi, ka khepekte zukpi khe bangin a bawla, ka mun sangte ah a honvak sak ding hi.


M'ay izo wo Suleymanu mo no bine timmante, zama a ma ni lordey, da ni seedey, da ni hin sanney gana, k'i kulu gaay mo. A ma ni windo cina mo, kaŋ se ay na soola te.» 	 Huan ka tapa Solomon na thupiak te, na thutheihsakte, na dante juia, huaite tengteng hih ding leh ka nakisakkholhna in lam dingin lungsim hoih kim hon pu sakin, Davidin a chi a.


Sanda kumbu-hanga wala koysa, Yaadin cine no ay soobay ka hẽ. Ay guutu sanda koloŋay cine, Ay diyaŋo zabu beene gunayaŋ se. Ya Rabbi, ay kankam. Ma ciya ay se tolme. 	 Lensiam hiam, vakang hiam bangin ka hamhama, vakhu bang in ka thumthuma, tunglam etnain ka mit a vaita hi; Toupa aw, nuaisiah a om kahi, nang ka tang in ding in.


da Saarayim, da Aditayim, da Gedera, da Gederot-Ayim, birni way cindi taaci nooya da ngey kawyey. 	 Saaraim te, Adithaim te, Gerera te, Dedrothaim te: khopite a khopelte toh kho sawm leh kho li ahi.


Za beene handariyey go ga wongu. I go ga wongu nda Sisera ngey dirawey ra. 	 Van akipanin a honsual ua; Aksiten a mun ua kipanin Sisera a honsual uh.


A beeja ga ceeri, A deyaŋo mo sanda dadaara taaru cine no. 	 A muanna a kitam dinga, a kingakna maimomlen ahi hi.


Ni ma si di a bakarawo fa! Fundi no ga fundi bana, mo no ga mo bana, hinje no ga hinje bana, kambe no ga kambe bana, ce no ga ce bana. 	 Na hehpih ding uh ahi keia; hinna tangin hinna, mit tangin mit, ha tangin ha, khut tangin khut, khe tangin khe ahi ding.


Yesu binde, waato kaŋ a di nga nya nda talibo kaŋ nga ga ba, i boro hinka goono ga kay noodin, kal a ne nga nya se: «Waybora, guna ni izo!» 	 Huan, Jesun a nu leh nungjui a itpa a kianga ding a mua, a nu kiangah, Numei, en in, na tapa; a chi a.


Ay bumbo mo man'a bay, amma Irikoy kaŋ n'ay donton hal ay ma baptisma te hari ra, nga no ne ay se: ‹Bora kaŋ ni ga di Biya* _Hanno__ ga zumbu ka goro a boŋ, bora din no ga baptisma te da Biya Hanno.› 	 Amah lah ka thei ngal keia; himahleh, tuia baptis dinga honsawlpan ka kianga, Kua tungah leng Kha hongsuka a tunga om na muh peuh, hiai tuh Kha Siangthoua baptispa ahi, a honchi a.


Amma a laabu borey wang'a. A dirawo banda i donton a gaa ka ne: ‹Iri si yadda hala bora din m'iri may.› 	 Himahleh, a khuaten a hua ua, Hiai mi katung ua vaihawm dingin ka deih kei uh, chiin a nungah thu akha ua.


Amram binde na nga haway Yokabed sambu a ma ciya nga wande. A na Haruna nda Musa hay a se. Jiirey kaŋ Amram te, jiiri zangu nda waranza cindi iyye no. 	 Huchiin Amramin a pa sanggamnu Jodebed jiin a neia; Aron leh Miso a neihsaka: huan Amram damsung kumte kum za leh sawmthum leh sagih ahi.


Zama cimi no ay ga ci araŋ se, annabi boobo da adilante boobo bini ngey ma di haŋ kaŋ araŋ goono ga di, amma i mana di a, i ma maa mo haŋ kaŋ araŋ goono ga maa, amma i mana maa mo. 	 Chihtaktakin ka honhilh ahi, jawlnei tampi leh mi diktak tampin leng na thil muhte uh muh a ut ua, himahleh a mu kei uh; na thil jakte uh leng jak a ut ua, himahleh a za kei uh.


Borey kaŋ yaŋ kungu mo na ngey boŋ daŋ sufuray zama ngey ma du ŋwaari. Harayzey mo fulanzam. Oho, wayguno hay ize iyye, Amma waybora kaŋ na ize booba hay, nga wo jaŋ. 	 Niang leh tai sekte nekding zongin a kilohtawmta ua, gil kial sekte a khawlta uhi: ahi, chingin sagih a neita hi; ta tampi neinu a bahta.


Izhar ize, Kohat ize, Lawi ize, Israyla ize. 	 Ezhar tapa, Kohath tapa, Levi tapa, Israel tapa.


A ne koyne: «Ay no ga ti Irikoy, ni kaayey wane, Ibrahim Irikoyo, da Isaka Irikoyo, da Yakuba Irikoyo.» Kala Musa na nga moyduma daabu, zama a humburu nga ma Irikoy guna. 	 Hichiin a chi laia, na Pa Pathian ka hi, Abraham Pathian, Isaak Pathian, leh Jakob Pathian, huchiin Mosiin a mai a sela; Pathian a et ngam louh jiakin;


Amma wa koy ka ci a talibey da Bitros se ka ne a goono ga koy Galili araŋ jine. Araŋ ga di a, mate kaŋ a ci araŋ se doŋ.» 	 Himahleh, pai unla, a nungjuite leh Peter kiangah, Galili gamah na ma uah a pai ding hi; na kiang ua a chih bang ngeiin huaiah na mu ding uh, a chi a.


Hala day tangarikom na nga tangari dumbu ka ne: «Ay ga duvan* da baji yulwa annabitaray te ni se» -- to, bora din no ga ti dumo wo se annabi*. 	 Mimal neilou leh diklou pia, Uain leh zu thu na kiang ah ka honhilh ding, chia min juau a gen leh hiai mite jawlnei ahi lel ding.


Gaa no koyo ne nga tamey se: ‹W'a kuntunkulma, k'a catu taray, kubay biyo ra. Noodin no i ga hẽ ka hinjey kanji.› 	 Huan, kumpipa'n a sikhate kiang ah, A khut leh a khe gak unla, polam mial ah paikhia un; huailai ah kah leh hagawi a om ding, a chi.


Haw laalo faabey din na haw naaso hanno iyya din ŋwa. Firawna binde mo hay. 	 Huan, bawngpi kil theuthou ten bawngpi hoih taktak thau taktak te a gai maimah uhi.


Sohõ binde, ay g'araŋ ŋwaaray, wa Irikoy gomno ceeci, zama a ma bakar iri se. Amma da _sargay__ woodin dumi go araŋ kambe ra, a ga boro fo ta araŋ ra, wala? Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. 	 Huchiin tuin, ka honngen hi, i tunga a chitna theihna dingin Pathian deihsakna ngen un. Hiai na khut ua kipan thilpiak toh nou hondeih sak diam? sepaiht TOUPAN a chi.


I si maa haawi koyne. I na ngey boŋ daŋ furkutaray fondey ra, zama ngey ma ziibi goy dumi kulu te da anniya. 	 A khenggawpta ua, sianglou chiteng hihna lama huaihamin jautatna ah a kipumpiak uhi.


A ciya binde, waati kaŋ torkey boŋ yaarukomey di Yehosafat, i ho hala Israyla bonkoono no. I binde bare zama ngey m'a wongu. Amma Yehosafat na nga jinde sambu, Rabbi mo n'a gaa. Irikoy naŋ i ma fay d'a. 	 Huan, hichi ahi a, kangtalai tunga heututen Jehosaphet a muh uleh Israel kumpipa eive, a chi ua. Huchiin Sual tumin a umta uh; himahleh Jehosaphet a vakikou a, huan, TOUPAN a panpihtaa, huchiin Pathianin amau amah a nusesak hi.


Arwasu nda dottijo zeeno go ganda ga furu kwaara batamey ra. Ay wane wandiyey da arwasey kulu, takuba n'i zeeri. Ni futa hane no ni n'i wi, Ni n'i halaci, bakaraw mana ni di. 	 Kongzingte ah leitungah tuailaite leh putek a um ua; namsauin ka nungaksiangthoute leh ka Tangvalte a puk uh: na heh niin amaute na thata; na thata, na hehpih kei.Kikhawmpi thupi lai bangin, mun cihah ka launate na sama, TOUPA heh niin kuamah suakta hiam, om hiam a om kei uh: huai ka donteia ka khoilette lah ka melmain a gaita hi.


A go mo, a na nga kamba ye. Kala nya izo go ga fatta. Fuuma dumbukwa ne: «Man kottimo kaŋ ni te ni boŋ se din misa?» Woodin se no i n'a maa daŋ Farisa. 	 Huan, huchi ahia, khut a laklut nawn laiin, ngaiin, a unau a hongpawt ta a: huchiin naudom miin, bang dia pawtna kibawl na hia? Achia, huaijiakin a min dingin Perez a sa uh.Huan, huai nungin a unau, huai nungin a unau, huai a khut a khau san bunpen, a hongpawt nawna: a min dingin Zera a sa uhi.


Bulos ga ba nga ma konda bora din nga banda. A n'a sambu ka dambangu, Yahudancey kaŋ go nangey din ra sabbay se, zama boro kulu no ga bay kaŋ Timotiyos baaba ya Gareku boro no. 	 Paula in amah tuh a kianga hoh sam dingin a deiha; huchiin huailama Juda omte jiak in a zek a sumsaka, a pa Grik ahi chih a thei vek ngal ua.


Boro kulu kaŋ na saabuyaŋ sarga no, A goono g'ay beerandi no. Boro kaŋ na nga muraadey sasabandi mo, Ay wo, Irikoy, ay g'ay faaba cabe a koy se.» 	 Kuapeuh kipahthugen kithoihna lanin a hon pahtawi jel hi, huan a omdan kem hoih kiangah Pathian hotdamna ka ensak ding hi, a chi a.


A ye ka te gunde ka hay ize alboro k'a maa daŋ Onan. 	 Huan, a gai nawna, tapa a nei nawna; huan, a nuin a min dingin Onan asa hi.


Isey ma kobi care banda, tondi kuukey ma doon Rabbi jine farhã sabbay se, 	 Luipiten a khut uh beng uhenla; tangten nuamin lasa khawm uhen,TOUPA maah; lei vaihawm dingin a hongpai dek ngala khovel tuh diktat takin vai a hawmsak ding a, khentuam neilou in mi chih vai a hawmsak ding hi.


Amma bayray woodin si boro kulu do. Boro fooyaŋ mo, zama i doona tooru hala hõ, i go ga _hamey din__ ŋwa danga hay fo no kaŋ i sarga tooru se, hal i biney go g'i foy zama i go ga miila kaŋ ngey go ga ngey boŋ ziibandi, za kaŋ i sinda gaabi. 	 Ahihhangin, huai theihna mi tengteng ah a om kei hi; huchiin khenkhatin, tutanin milim be sasa a hihjiak un, milim laka kithoihna thil bang taka theiin a ne nak uhi; huchiin, a sia leh pha theihna uh a hat louh jiak a thanghuai nak uhi.


Amma ay si yadda wayboro se a ma dondonandi wala a ma alborey dabari, amma a ma bara dangayyaŋ ra. 	 Ahihhangin, numeiin thu a hilh jaw ka phal kei, pasal tunga thuneih leng ka phal sam kei, dai dindenin om jaw hen.


Azawa ra no darza kaŋ ga hima wura goono ga fun. Irikoy goono ga daabu nda koytaray darza kaŋ ga humburandi. 	 Mal akipanin dangkaenga thupi a hongpaia: Pathianin lalna kihtakhuai a tungah a nei hi.


Yesu tu i se ka ne: «Ay dondonandiyaŋo manti ay wane no, amma ay dontonkwa wane no. 	 Huan, Jesun amau a dawng a, Ka thu hilh jaw keia ahi kei, honsawlpaa ahi jaw;


Zaari bindi ra ni ga dadab, danga mate kaŋ danaw ga dadab kubay ra cine. Ni si di albarka ni fondey kulu ra mo. Ni si di kala kankami da komyaŋ duumi. Boro kaŋ ga ni faaba mo si no. 	 Mittawin khomial a maimai bangin sun vak nasan ah leng na maimai ding ua, na khosakna lam uah na lamzang kei ding uh; huan, nuaisiah ding leh gallak ding phet na hi ding ua, honhonkhe ding kuamah a om kei ding uhi.


Zama Almasihu bu zunubey sabbay se sorro folloŋ. Nga kaŋ ga ti adilitaraykoy, a n'a te no borey kaŋ sinda adilitaray se zama a ma konda iri Irikoy do. I n'a wi gaaham ra, amma Biya _Hanno__ n'a funandi. 	 Pathian kiang a hon pi theihna ding in Kris in khehnate jiakin khatvei a thuakta ngala, midiktat-in mi diktatloute sik in a thuak a; sa ah hihsih in a om a, kha ah tuh hih hin in a omta hi;


Amma hay kulu ma te da laakal, i m'a te nga fonda boŋ mo. 	 Himahleh bangkim kilawm tak leh diktaka hih hi hen.


Ni ma si boro wi. 	 Tual na that ding ahi kei.


Araŋ di kaŋ goyey do no i ga boro adilandi*, manti cimbeeri do hinne bo. 	 Ginna ziak maimah hilou in, thilhih ziak zaw in, min siam a tang jel uh chih natheita uhi.


I ra boro fo tu ka ne: «Alfa, ay kande ay izo ni do kaŋ gonda beebetaray follay. 	 Huan, mipi laka mi khatin a kiangah, Sinsakpa, ka tapa, dawi pautheilou nei, na kiangah ka honpi a;


Yakuba ne nga nyaŋo se: «Guna, ay beere Isuwa, a gaahamo kulu gonda hamniyaŋ, ay mo ga yuttu. 	 Huan, Jakobin, a nu Rebeka kiangah, ngaiin, ka u Esau mi mulhau ahia, kei bel mi nel ka hi,


Zama manti ay no a te d'a bo, Ay si tu a se mo d'araŋ sanney. 	 Aman lah kei siatna dingin a thute ahihkeia; ken leng nou thugente in amah ka dawng sam kei ding.


Rabbi salaŋ Musa se koyne ka ne: 	 Huan TOUPAN Mosi kiangah thu a gena


A binde ne nga borey se: «Rabbi m'ay hallasi ay ma si woone te ay koyo se, zama Rabbi wane suubananta no, hala nda ay ma kambe salle a boŋ, za kaŋ nga ya Rabbi wane suubananta no.» 	 Huchiin Davidin huai thuin a mite a khamdaia, Saula sual dinga a kuan uh a phalta kei hi. Huan, Saula bel kokhuk akipan a pawt a, a pai nawn a.


A na tandarayaŋ hari mo te feema se da guuru-say, me jabo cire kaŋ go g'a windi se ganda, hala tandarayaŋ haro to a kuuyaŋo jara. 	 Huan a laizang tak nuai ah a mong dang ah dal hakvang a maitam a ding in a bawl.


Maharay Netofa boro, Heleb Baana ize, Netofa boro, 	 Maharai Netophat mi, Heled Neophat mi Baan tapa;


Kala Yakuba na nga bankaarayey tooru-tooru, a na bufu zaara haw nga canta gaa. A na nga izo baray jirbi boobo. 	 Huchiin, Jakob in a puansilhte a bot kek a, saiip puan a tenga, ni sawtpi a tapa a sun hi.


Bonkoono na bu kunfa te Abner se ka ne: «Abner ga bu sanda mate kaŋ saamo ga bu no? 	 Huan, kumpipan Abner a kah a, Abner mihai sih in a si dia hia?


Ni sanney doona ka borey kaŋ ga ba ka kaŋ kayandi, Borey kaŋ yaŋ kangey londi bu, ni n'i gaabandi. 	 A puklai mah na thuten a dingsaka, khuk hatloute na kipsak hi.


Naŋ ay ibara m'ay fundo kankam da gaarayyaŋ kal a m'a di. Naŋ a m'ay fundo taamu ganda, A m'ay darza mutukuru bulungu ra. (Wa dangay) 	 TOUPA aw, hehin thou inla, hondoute thangpaihna dou din kisa inla: kei dingin kihihhalhin; vaihawmna ding thu na peta hi;


Kala Benyamin izey ne: «I go ga kaŋ iri jine no sanda waato.» Amma Israyla izey ne: «Naŋ iri ma zuru k'i candi, i ma fay da birno ka koy fondey gaa.» 	 Huan, Benjamin suanten, A ma mahbangin i ma uah a zahlak nawnta uh e achi ua. Israel suanten bel, I tai ding uh, khopi akipan lamlian lamah i tolh khe sak ding, a chi ua.


Dawda faham mo ka bay kaŋ Rabbi na nga tabbatandi bonkooni Israyla boŋ. A koytara mo du beeray gumo da cimi Rabbi jama Israyla sabbay se. 	 Huan Davidin Israel tungah TOUPAN amah kumpipain a koihkipta chih a theia, a gam lah, a mi Israelte vangin, sangpi-a tawisangin a om ngala.


zama Manasse ize wayey gonda tubu a ize arey banda. Jileyad laabo mo, Manasse ize cindey wane no. 	 Manassi tanuten a tapate uh lakah tantuam a neih tei jiak uh ahi: huan, Gilead gam bel Manassi tapa dangten a tang uhi.


Yowab ne bora kaŋ ci nga se din se: «Ni binde, kaŋ ni di a! Ifo se no ni man'a kar kal a ma kaŋ ganda? Doŋ ay ga ni no nzarfu gude way, da galaŋ.» 	 Huan, Joab in a hilhpa kiang ah, Ngai in, huai lah na mu ngal a, bang dia hihlum a lei a kesak pah ngallou? Huchibang a hih hile chin dangka sawm leh kawnggak hon pe pah ding hi veng in, a chi a.


Rabbi no ga ti ay gaako d'ay doono, A ciya mo ay se faaba. Woone ay Irikoyo no, ay g'a saabu mo. Ay baaba Irikoyo no, ay g'a beerandi. 	 TOUPA ka hatna leh la ahi, ka hotdamna a honghi a: ka Pathian ahi, omna ka bawlsak ding: ka pa pathian, huchiin amah ka tawisang ding hi.


Boro bine ra fitina ga naŋ a ma sumbal, Amma gomni sanni ga bina kaanandi. 	 Mi lungtang gikna in a kun saka; himahleh thu hoih in a kipaksak hi.


Amma da haya kaŋ a ci din cimi no, kaŋ i mana di wandiyotaray seeda waybora do, 	 Himahleh huai mi thu a na dika, nungak nungak siangthou a hihna a lat keileh:


Musa binde n'i donton i ma windi Kanaana laabo ra, k'a guna. A ne i se: «Wa ziji fondo woone ra ka koy Negeb* laabo ra, ka kaaru tudey boŋ mo. 	 Huchiin Mosiin Kanan gam enkhe dingin amaute a sawla, a kiang uah, Simlam lampi ah pai phot unla, tangte khawng kahtou unla:


Nga kaŋ ga ni taaley kulu yaafa, Nga no ga ni doorey kulu mo yayandi, 	 Aman na thulimlouhna tengteng a ngaidam jela; na natna tengteng a hihdam jel.


Ay n'araŋ faaba mo Misirancey kambe ra d'araŋ taabandikoy kulu kambe ra mo. Ay n'i gaaray mo araŋ jine. Ay n'i laabo no araŋ se. 	 Aiguptate khut akipan leh, nou honnuaihsiahmite tengteng kht akipanin ka honhunkhia a, na ma uah amaute ka delh khiaa, a gam uh nou ka honpia a;


Amma waato kaŋ i n'i lordi ka ne i ma fatta Yahudancey arkusey marga ra, jama binde saaware ngey nda care game ra. 	 Huchiin, a vaihawmna ua pata a pai tuam sak nungun, a kihou ua,


Afo mo ne: ‹Ay na farmi yeeji way day, kal ay m'i si ka di. Ay ga ni ŋwaaray, ma alhaanan ay se.› 	 Huan, midangin, Bawng tuak nga ka leita a, a siat a phat chiandingin ka kuan dinga, honhehpih inla hon na ngai siam heh, a chi a.


Rabbi, Koy Beero n'ay hangey feeri. Ay mana murteyaŋ te, ay mana banda bare mo. 	 Toupa Pathianin ka bil a honvang saka, kei jaw ka hel kei, ka lehngat sam kei hi.


I na kwaarey kulu kaŋ yaŋ go batama ra ŋwa mo, da Jileyad da Basan laabu kulu mo. Iri to hala Saleka nda Edrey, kwaara hinka kaŋ go Og mayra ra, Basan laabo ra. 	 Phai gam a khua tengteng leh Gilead gam tengteng leh Basan gam tengteng toh, Basan gam a Og gam a khuate, Salek a leh Enderi tan in.


Ma te ni hina ka kaa za jawo mana to. Obulos goono ga ni fo, da Budens da Linos da Kalawdiya nda nya-izey kulu. 	 Phalbi ma in hongpai teitei in, Iubala te khawng, Puden te khawng Lina te khawng, Khlodia te khawng, unau tengteng in chibai a hon buk uhi.Toupa tuh na kha kiang ah om hen. Hehpihna na kiang ah om hen. Amen.


Zambantey ma si tabbat ndunnya ra. Bone-teerey mo, laala m'i koli k'i leemun nda waasi.» 	 Toupan gim thuakte a thu uah a gum ding chih ka thei, tagahte adin diktakin vai a hawm ding.Pellouin mi diktatten na min maah a om ding uhi.


Suleymanu binde ne nga ga windi cina Rabbi maa se, da windi fo mo nga bumbo mayra se. 	 Huan, Solomonin TOUPA min dingin in lam a tuma, kumpipa in ding toh.


Waato kaŋ ay maa woodin, ay n'ay kwaayo nd'ay alkuba tooru-tooru*. Ay n'ay gaahamo d'ay kaabe hamney mo dagu-dagu, ay goro ganda nda boŋ haway. 	 Huchia hiai thil ka jakin, ka puansilh leh ka puannak ka botkeka, ka khamula ka bot khiaa, lam dang sain ka tu suk maimah hi.


Fahamay hanno ga gaakuri candi, Amma naanay feeriko fonda ga sandi. 	 Theihsiamna hoihin deihsakna a piaa: himahleh lepchiah mi lampi a phok hi.


A na nyunayaŋ taasayaŋ mo te, ngey boro way. A na iguwa daŋ kambe ŋwaari haray, a na igu fo mo daŋ kambe wow haray, zama i ma nyun i ra. I ga sargay kaŋ i ga ton jinayey nyun i ra, amma nyumayyaŋ bango alfagey* wane no, kaŋ i ga nyumay a ra. 	 Kisilna ding kuang jawn, sawm a bawl laia, taklam sangahnga a, tungah, veilam sanga nga a tungah; huaite bel haalmang thillat silna ding ahi; dal kuang jawn bel siampu te kisilna ding ahi.


Zama za sohõ afooyaŋ kamba ka Saytan gana. 	 Tuin leng mi khenkhat in setan lam naihin a pialsanta ngal ua.


Amma d'i bay za doŋ yeeji kaŋ ga nukum no, a koyo man'a haw mo, haciika kal a ma yeeji fo bana, buukwa mo ga ciya a wane. 	 Ahihkeileh a malamin huai bawngtal phut hat ahi chih a kitheiha a neiin a khum kei chih a kitheih leh; bawngtal tanga bawngtal a piak ngeingei ding; huchiin a gan si amah tuam a hih ding ahi.


Sohõ i goono ga dira ka tatanji kwaara fondey ra sanda danawyaŋ. Kuri n'i ziibandi hal a to naŋ kaŋ boro kulu s'i bankaarayey ham. 	 Mitto mite bangin kongzing khawngah a vakvai ua, sisana suknitin a om ua, huchiin miten a puante uh a lawng kei uh.


Wongu te beena ra mo. Munkayla nda nga malaykey goono ga tangam da dodo-beero. Dodo-beero mo da nga malaykey tangam d'ey. 	 Huan van ah kidouna a omta a: Mikael leh angelte tuh dragon toh kidou dingin a kuan khia ua; huan dragon leh a angelten a dou ua;


I ne a se: «To, sohõ iri kaa no zama iri ma ni haw ka ni daŋ Filistancey kambe ra.» Samson ne i se: «Wa ze ay se, hala araŋ bumbey din, araŋ s'ay wi.» 	 Huan, amau tuh a kiangah, nang hon khaukhiha, philistiate khuta honpe dinga hong suk ka hi uh, a chi ua. Huan, Samson a kiang uah, Nouten honhihlum lou dingin ka kiangah kichiam un, achi a.


Ay naŋ ndunnya dumey ma jijiri a kaŋyaŋo yooja maayaŋ se, waato kaŋ cine ay n'a tuti ka kond'a Alaahara, ngey kaŋ ga zulli ka koy guuso ra yaŋ banda. Eden tuurey, hari hankoy kulu, da Liban wane suubanantey kaŋ boori nda i kulu, i du kunfayaŋ ndunnya se ganda nangey ra. 	 Namte leng a puk gingah ka lingsaka, kokhuk a paisuksate kianga Sheola ka paihkhiak niin; Eden sing tengteng, Lebanon sing hoih tata, tui a vak tengteng lei nuainungpen ah lungmuangin a omta uh.


A na sooje jamayaŋ daŋ Yahuda galley kulu kaŋ gonda wongu cinarey ra. A na batukoyaŋ mo daŋ Yahuda laabo kulu ra, da Ifraymu galley ra, ngey kaŋ yaŋ a baabo Asa ŋwa din. 	 Huan, Juda gama kulh nei khua tengteng ah sepaih a koih a; Juda gam lah apa Asain a nalak Ephraim gama khuate ah galvilmi a koiha.


A ne nga kali ra tuur'izey, ibeerey da ikayney ciine ra: «Woodin yaŋ banandi no kaŋ ay arey n'ay no.» Amma ay g'i halaci, ay m'i ciya tuuri zugey do, Ganji hamey m'i ŋwa mo. 	 Huaijiakin, ngaiin, amah ka hip ding a, gamdai ah ka tonpih dinga, a kiangah lungmuanhuaitakin thu ka gen ding hi.


Ifo no iri ga ne binde? Iri ma soobay ka zunubi te zama gomni ma baa no? 	 Bang i genta dia leh? Hehpihna a khan sem theihna dingin khelhna ah i om nilouh ding ua hia?


M'ay tugu k'ay wa da laala goy-teerey saawarey, Da zamba goy-teekoy kosongo mo. 	 Amau tuh namsau bangin a lei uh a tathiam ua, huan, a thalte uh thu khate ngei thu a ngim ua.


Zama nga kaŋ ga ti Hinkoyo, A te ay se hari bambata yaŋ, A maa ya Ihanna mo no. 	 Amah Mi hatin ka tungah thil thupi tak honhih saka, a min leng a siangthou hi.


Zama a na beena ra gorokoy zeeri. Gallo din kaŋ gonda boŋbeeray mo, a n'a ye ganda. Oho, a n'a ye ganda kala laabo gaa. 	 Aman lah sangpi-a omte a hihniamta ngala, khopi sangpi mah: huai tuh a koih niama, lei phain a koih niama, leivui pha hialin a puksak hi.


Zama araŋ no ga ti iri darza d'iri farhã. 	 Nou khawngmah ka suan uh leh ka kipahna uh na hi uhi.


Ay g'ay jine bora ŋwaaray a ma furo ay, nga bannya jine. Ay mo m'i gana nda laakal, mate kaŋ almaney kaŋ yaŋ go ay jine, da zankey mo ga hin, hal ay ma to ay jina bora do Seyir.» 	 Ka toupa, hehpihtakin na sikha maah pai inla: Ken bel Seir tang ah, ka toupa, na kiang ka tun mateng, ka ma a gan pai a pai theih hun bangbang u leh, naupangte pai theih hun bangbangin, awlawl in ka hon masuan jel ding hi a chi a.


Nga kaŋ n'ay te gunde ra, Manti nga no ka boro fa din mo te? Manti nga follonka no k'iri boro hinka kulu taka gunde ra bo? 	 Kei sula honbawlpan amah a bawl kei mo? Huan khatin a honbawl tuak ahi kei mo?


Da ni fatta ka koy ka wongu gata sinji ni ibarey se, kala ni ma haggoy ka ni boŋ fay da hari laalo kulu. 	 Na melmate uh suala na giahna mun uah thil hoih lou chiteng laka na kihui khiak ding uh ahi.


Ay di saamotaray Samariya annabey mo ra. I na annabitaray te da Baal maa k'ay jama Israyla darandi. 	 Samari jawlneite tungah kihhuai ka mu, Baal louin thu a gen ua, Israelte a pi mang ua.


Waato kaŋ Yesu goono ga fatta Irikoy windo ra, kal a talibi fo ne a se: «Alfa, guna tondey da cinarey kaŋ dumi go ne.» 	 Huan, Pathian biakina kipan a pai khiak laiin, a nungjuite laka mi khatin a kiangah, Sinsakpa, en dih, a suang leh a in khawng thupi mahmah hi a, a chi a.


amma ay go ga di asariya waani fo ay gaaham jarey ra, kaŋ goono ga tangam da haŋ kaŋ ay laakalo ga yadda nd'a. A goono g'ay daŋ tamtaray ra zunubi asariya se, nga kaŋ go ay gaaham jarey ra. 	 Himahleh, ka sa hiangte ah dan tuam a om chih ka thei, huaiin ka lungsim dan a dou a, ka sa hiangtea khelhna dan om kiangah salin a honpi nak hi.


Ni ma si ni anzuray wayboro haawi feeri, sanda ni ize aru wande nooya, ni ma s'a feeri. 	 Na mounu vuaktanna na lem ding ahi kei, na tapa zi ahi a, a vuaktanna na lem ding ahi kei, na tapa zi ahi a, a vuaktanna na lem ding ahi kei.


Waato kaŋ Suriya borey kaŋ yaŋ go Damaskos kaa zama ngey ma kande Zoba bonkoono Hadad-Ezer se gaakasinay, Dawda na boro zambar waranka cindi hinka kar Suriya borey ra mo. 	 Huan, Damaska a Suria mite Zoba kumpipa Hadadezer hon ding a kuante David in Suria mite lak a mi singnih leh sangnih a that a.


Boro izo, ma ne a se: Ni ya laabu no kaŋ i mana hanandi, i mana beene hari te ni se mo dukuri hane. 	 Gam khuah siang louh nahi, hehna ni chia vuahtui tang lou.


Ay kamba na dumey arzakey di sanda fiti ra waney. Sanda mate kaŋ cine boro ga gunguri kaŋ i muray margu-margu, Yaadin cine no ay na ndunnya kulu margu. Afo kulu mana nga fata yooje, Afo kulu mana me fiti, sanku fa a ma hẽ.» 	 Ka khutin chi chih hausaknate lah vasa bu bangin a zong khiaa; min vasa tuia pi loihsansa a la uh bangin lei tengteng ka la khinvekta hi; ka jap hiam, kam ka hiam ham hiamhim hiam leng a om kei uhi, a chi vial ngala.


Irikoy na nga goyo kaŋ a te ban zaari iyyanta hane, a fulanzam mo nga goyo kulu kaŋ a te gaa, zaari iyyanta hane. 	 Huan, Pathianin ni sagih niin a nasep a zoua; ni sagih niin a nasep tengteng a khawl santa hi.


Kala Abram ne Lotu se: «Ay ga ni ŋwaaray, kakaw ma si bara in da nin game ra, wala ay hawjiyey da ni hawjiyey game ra, zama iri ya nya-izeyaŋ no. 	 Huchiin, Abram, Lota kiangah, hehpihtakin, nang leh kei kalah, na gan pute leh ka gan pute kalah zong kiselna om kei hen; unau lah I hi ngal ua.


Zama sohõ d'i ne ay n'ay kamba salle no ka ni kar da balaaw, nin da ni borey, doŋ i na ni tuusu ndunnya ra. 	 Hia nang leh na mite ka hon gawt theihna dingin, tuin lah ka khut zan ding ka hita hi; huchiin lei akipana sat khiakin na om ding:


Ay g'ay hangey jeeri yaasay se, Ay g'ay misa mo feeri da moolo beeri karyaŋ. 	 Ni hoihloute ah, ka khetul bula thulimlouhna in honum suak inleng, bangdingin ka lau dia!


A banda Yayir, Jileyad boro, nga mo tun. A na Israyla may jiiri waranka cindi hinka. 	 Huai nungin Gilead mi Jair a hongsuaka, kum sawmnih leh kum nih Israelte vai a hawma.


Noodin gallo ra mo, a na faadance fo sambu kaŋ soojey kulu go a kambe ra, da boro iyye kaŋ ga saaware nda bonkoono kaŋ yaŋ a gar gallo ra, da wonkoyo tira hantumkwa, nga kaŋ ga laabo soojey hantum, da boro waydu koyne laabo borey ra, kaŋ yaŋ a gar gallo ra. 	 Huan, kidou mite tunga heutu dia seh leh mi sagih, kumpipa melmu sek mi, khopi-a omte leh sepaihheutu gelhmi, gam mite min kempa leh gam mipi laka mi sawmguk, khopi-a naomte khopi akipanin a pi khia hi.


Iri ga bay kaŋ Irikoy si maa zunubikooney se, amma boro kulu kaŋ ga humburu Irikoy k'a miila te mo, Irikoy ga maa bora din se. 	 Pathianin mi khial thu a ngaikhe kei nak chih I thei uh; himahleh, kuapeuhin Pathian a limsaka, a deihlam a hih leh, Pathianin amah a ngaikhe nak hi.


Ya Israyla, ni na zunubi te za Jibeya jirbey ra, ni mana fay d'a mo! Wongu kaŋ i ga te taali-teerey se, Manti a ga to r'ey Jibeya ra? 	 Aw Israel, Gibeah nite akipan na khialta a; huailaiah a ding ua; Gibeah thulimlouhna tate tunga kidounain amaute a phak louhna dingin.


Zama i ga ba borey do beeray ka bisa Irikoy do wano. 	 Pathian pahtawina sangin mihing pahtawina a deih zo ngal ua.


Kaŋ a bay Hirodus* koytara ra no a goro, kal a na Yesu samba Hirodus do, kaŋ nga mo go Urusalima jirbey din ra. 	 Huchiin, Herod uka mi ahi chih a theih takin Herod kiangah a sawlta a; huai laiin amah leng Jerusalem khua ah a om a.


Rabbi malayka ne Manowan se: «Hay kulu kaŋ ay ci waybora se, kal a ma haggoy d'a. 	 Huan, TOUPA angelin Mano kiangah, Numei kianga ka gen tengteng, hoihtakin ngaihtuah maiin.


A na kuba ciya nga tuguyaŋ do. A bukka no kaŋ go g'a windi, hari kubay, beene hirriyaŋ beerey no. 	 A maa vakna jiakin a meipite athenga, gialte leh meiamte a ke toktok uhi.


Zankey goono ga tuuri margu, baabey goono ga danji funsu, wayborey mo goono ga hamni diibi ka te takula, zama ngey ma maasa ton _hando se, kaŋ se i ga ne__ wayboro bonkoono kaŋ go beene, ngey ma haŋyaŋ sargay soogu mo de-koy fooyaŋ se, zama ngey m'ay yanje ceeci se. 	 Naupangten sing a tom ua, a pate un mei a toh ua, numeiten, van kumpinu kianga lat ding tanghou a mek ua, pathian dangte dingin dawn ding thillat a tung khia ua, a honhehsakna lel ding un.


Boro kaŋ bina ga yay ka bisa i kulu araŋ game ra, boro kaŋ ga ti baanikom gumo, woodin mwa ga futu nga nya-ize se, d'a wande kaŋ a bina ga ba, d'a ize cindey se kaŋ yaŋ cindi a se. 	 Na lak ua mi omdan tang, mi phaten leng a unaupa te uh, a zi deih mahmahte uh, a ompih lai uh a tate uh ngialtak leng a enthei kei ding uh:


Kala Yesu koy i banda. Kaŋ a to nangu fo kaŋ mana mooru windo gaa, sooje jine funa din na nga coroyaŋ donton Yesu do kaŋ yaŋ ne a se: «Ay jina bora, ma si ni boŋ taabandi. Ay mana to ni ma furo ay nangora ra. 	 Huchiin, Jesu tuh amau toh a hongpai a. Huan, in a tun dekdekin sepaih zaheutun a kiangah, a lawmte a sawla, ka in sung na lutna tak ahi kei,


Ganji farkay goono ga kay tondey boŋ ka haw ta sanda zoŋo cine. I moy ga kayna, zama subu kulu si no. 	 Gam sabengtungte mualvum khengah a ding ua, awle bangin huihkhua ngaiin a nak huhu ua; peh ding om louh jiakin a mit uh a mial dundun hi.


I ga hamay dandi kambe haray, amma i ga maa haray hala hõ. I ga ŋwa azawa kambe haray, amma i si kungu. Boro fo kulu ga nga bumbo kambe baso ŋwa. 	 Sepaihte TOUPA heh jiakin gam a kang siaa, mite leng meia khulding sing bang ahi ua; kuamahin amau unau leng a hawi kei uhi.


Ay ga haray da ganji ham yaŋ kaŋ ga futu samba araŋ gaa, i g'araŋ mursandi nda izeyaŋ mo. Balaaw da kuri munyaŋ ga ni kwaara fondey gana, ay ga takuba candi mo ka kande ni gaa. Ay, Rabbi no ka ci. 	 Huan na tunguah kialna leh gamsa hangte ka honsawl dinga, talenau tanin a honlaksak ding uhi; huan hipi leh sisan suahna na lak uah a leng ding; huan na tunguah namsau ka hon lek dinga, ken ka chita hi, chiin.


Rabbi sanno kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan TOUPA thu kiangah a hongtunga.


Ay maa hari malayka kaŋ ne: «Adilitaraykoy no nin kaŋ go no sohõ, kaŋ go no mo za doŋ, nin Ihanna, zama ni na ciiti te yaadin. 	 Huan tuite angelin, Nang omsa leh omlel, nang mi siangthou, hichi banga vai na hawmtak jiakin, na diktat hi:


Rabbi ga almaney fay mo, Misira waney da Israyla waney. Hay kulu si bu Israyla izey waney ra.› » 	 Huan TOUPAN Israelte bawnghon leh Aiguptate bawng hon a sat khen ding; Huchiin Israel suante alam bangmah si a om kei ding, a chi, chiin.


I mana di mo haŋ kaŋ a te Misira wongu marga d'i bariyey d'i torkey se. Zama a na Teeku Cira haro daabu i boŋ waato kaŋ i goono g'araŋ banda gana. Rabbi n'i halaci mo hala ka kaa hunkuna. 	 Aigupta sepaihte leh a sakol leh a kangtalai tunga a thilhihte; nou hon delh jui ua, Tuipi San tuia a tum sakdan te, tutana TOUPAN a hihman dan te;


Aser kunda almayaaley nooya, i lasaabo boŋ. I boro zambar waygu cindi hinza da zangu taaci no. 	 Hiaite Aser tapate suante a sim teng uh ahi ua, singnga leh sangthum leh zali ahi uh.


Zelek Amonance, Naharay Berot boro, kaŋ ga Yowab Zeruwiya ize wongu jinayey jare, 	 Ammon mi Zelek, Beroth mi Naharai, Joab galvan pomi Zerui tapa;


Koyne, araŋ ne: «A go, taabi woofo dumi no woone?» Araŋ na niine ceeri mo a se. Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. Koyne, araŋ kande hayey kaŋ araŋ kom da gaabi, da alman kaŋ ga simbar, da zaŋaykom. Woodin dumi yaŋ no araŋ goono ga kande sargay. Ay ga woodin yaŋ ta araŋ kambey ra, wala? Yaadin no Rabbi ci. 	 Ngai un, a chimtakhuai na e; na chi lai ua, huan na hahchhiau khum uh, sepaihte TOUPAN a chi, hiam maa lak van na tawi ua, khebaite, damloute, huchibangin thillat na hontawi uh; na khut ua kipanin hiai ka sang peuh mah ding hia? TOUPAN a chi hi.Himahleh a ganhon laka a pa neia, thuchiama TOUPA laka thil demkaia kithoih, mikhem pa hamsiatin om heh; kumpipa thupi ka hia, Jentelte lakah ka min a lauhuai ngala, sepaihte TOUPAN a chi hi.


Ndunnya dumey din kaŋ yaŋ ay kaayey halaci sanda Gozan, da Haran, da Resef, da Eden izey kaŋ yaŋ go Telassar ra, i de-koyey n'i faaba no? 	 Nam chih pathianten ka pi leh puten a hihman te uh a humbit ua hia? Gozan te, Haran te, Reseph te, Eden ta Telasar khuaa om te khawng.


Kal ay zagu zama ya di bora kaŋ jinda goono ga salaŋ d'ay. Kaŋ ay zagu, ay di wura fitilla suntulu iyye. 	 Huan, kei honhoupih huai aw muh tumin ka kiheia. Huchia ka kihei aleh dangkaeng tuikuang koihna sagih ka muta a.


Rabbi no ka miila i ma Sihiyona ize wayo birni cinaro bagu-bagu. A na neesiyaŋ korfo candi, A mana nga kamba hibandi mo halaciyaŋ gaa. Wongu cinaro da windi cinarey, A naŋ i kulu ma bu baray te, Zama care banda no i gaabo bu. 	 Zion tau kulhbang TOUPAN suksiat a tumta; khau a zana, suse lou dingin a khut ala kei hi: himahleh leichian leh kulhbang a kap saka; a kigawp tuaktuak uh.


Ay ga naanay araŋ gaa gumo, ay ga farhã araŋ sabbay se mo gumo-gumo. Ay to da bine-gaabi. Iri kankami kulu ra ay bina to da farhã hal a ga mun. 	 Nou lamah jaw ka pau ngamdan a thupia kon suandan a thupi hi: khamuanna in ka dima, ka haksatna tengteng uah nuamsain ka dimlet a.


Misira laabo go ni jine. Ma daŋ ni baaba nda ni nya-izey ma goro naŋ kaŋ ga boori ka bisa i kulu laabo ra. I ma goro Gosen laabo ra. Da mo ni bay himmanteyaŋ go i ra, m'i daŋ i m'ay almaney kuru.» 	 Aigupta gam a kiching mahmah hi; na pa leh na unaute gam hoihna tata ah tengsak ve: huan, a lak ua mi thilhihthei tak theihna nei ngial om lehouh ka gan tunga heutu dingin bawl in, achia.


Haciika kaari ga kaan, Hay kaano mo no moy se i ma di wayna. 	 Diktakin khovak a nuama, mitte adia ni muh thil nuam tak ahi.


Ni kwaara meyey ga goro feerante yaŋ duumi. Cin gaa, zaari gaa, i s'i daabu, Zama borey ma kande ni se dumi cindey arzakey ka kande ngey bonkooney mo. 	 Na kongkhakte leng hon in a om gige ding ua; sun le janin a khak kei ding uh; miten namcih sum na kianga a hontawi ua, a kumpipate uh leng a honpi theih sam na ding un.


Araŋ mo, kala araŋ ma araŋ boŋ haggoy da laaliyaŋ haro din. A ma si ciya, waato kaŋ araŋ n'a ciya laaliyaŋ hari, a banda araŋ ma ye ka kaa a gaa koyne. Yaadin gaa araŋ ga Israyla marga te laalante k'a taabandi mo. 	 Nou jaw huai thil muhdah akipanin kihuikhe hiau un, huchilouin jaw na muhdah sa uh nungin thil muhdah na la kha ding uh, Israelte giahmun thil muhdah dingin na bawl maijen ding ua, mangbatna na tun kha maijen ding uhi.


Amma ay ga ne araŋ se: Iliya jin ka kaa, day i man'a bay, i te a se mo haŋ kaŋ kaan ngey se. Yaadin no Boro Izo mo ga maa taabi i kambe ra.» 	 Himahleh, ka hon hilh ahi, Elija zaw a hong pai khinta, amah a theikei ua, a tungah a utut un a hihzota uh. Huchimah bang in Mihing Tapa in leng alak uah a thuak sam ding, a chi a, a dawng a.


W'ay guna ka soobay ka dambara! Wa araŋ kambey daŋ mo ka araŋ meyey daabu. 	 Honen unla, lamdang sa unla, khutin na kam uh hum un.


Guna, woodin ga ti duumi sargay kaŋ i ga ton araŋ zamaney ra, kubayyaŋ hukumo me gaa Rabbi jine, nango kaŋ ay ga kubay d'araŋ zama ay ma salaŋ ni se noodin. 	 Na khang na khang un hiai TOUPA maa kihoupihna puanina kongkhaka halmang thillat ahi nilouh ding hi: huaiah na kiang ua thugen dingin, ka hon kituahpih ding hi.


Boro fo go no araŋ game ra kaŋ goono ga taabi, wala? To! A ma te adduwa. Boro fo go no kaŋ bine ga kaan, wala? To! A ma saabuyaŋ baytu te. 	 Nalak uah thil hoihlou thuak aom uhia? Thum uhen. Kipak a om uhia? Phatna lasa uhen.


Jiiri kulu, jiiro bananta no a ga cabu, zama hamno ga tin a se, woodin se no a g'a cabu. Saaya kaŋ cine a na nga boŋ hamno cabu kal a ma nga boŋ hamno neesi. A ga to sanda kilo hinka nda jare me, bonkoono neesijo boŋ. 	 A sam a met in (kum kivei teng in a met sak a, a sam lah a giktheih ziak in a met sek hi. ) a sam a buk zel a, kumpipa bukdan in sekel nih a ching sek hi.


Araŋ ma si Biya _Hanno__ ganji nga goyo. 	 Kha tuh phelh kei un;


A na Kaleb, Yefunna izo no baa Yahuda izey game ra, Rabbi lordo kaŋ a te Yasuwa se din boŋ. A n'a no Ciriyat-Arba. Arba woodin ya Anak baaba no (noodin no ga ti Hebron). 	 Huan, Jephuni tapa Kaleb TOUPAN Josua thu a piak bangin Juda suante lakah tantuam a bawlsak tei a, huai bel Kiriath-arba ahi, Arba bel Ananka pa ahi, (huai tuh Hebron leng a chi uh).


A ne: «Woone ya ay fulanzamyaŋ do no hal abada. Noodin no ay ga goro, zama ay yalla-yalla nd'a.» 	 Hiai khantawn adinga ka khawlmun ding ahi: hiaiah ka om nilouh ding; ka deihlam ahi ngala.


A ne Musa se: «Ay si koy, amma ay ga koy ay bumbo laabo ra, ay dumey do.» 	 Aman a kingah, Ka hong dah mai ding, kou gama ah ka tanaute kiangah ka pai zo mai ding, a chi.


Woodin yaŋ kulu Dawda ize aruyaŋ no, kaŋ waana a wahayey ize arey. I waymo mo ga ti Tamar. 	 Hiaite tengteng, meite tapate chihlouhin, David tapate ahi uh; huan Tamar bel a sanggamnu uh ahi.


Ay ne: «Ay gaabo ban, Hala nda beeje kaŋ ay ga sinji Rabbi gaa.» 	 Ka hatna a manga, TOUPA akipan ka lametna, ka chi a.


Ay n'ay yanjekaarey ce kondo ŋwa, Ay n'i halaci mo. Ay mana bare ka ye mo kala kaŋ i n'i ŋwa ka ban. 	 Hondoute ka delhpha a, ka hihmang a; hihmanthat sipsip a a om masiah uh ka kik samkei.


Ni me sanno na ni zorti, Ni me sanno na ni di nooya. 	 Na kama thute a awk na hiha, na kama thute a mat na hih leh,


Gallo neeya kaŋ waato a gonda boro nga me fo, Sohõ nga neeya ga goro faaji ra, boro kulu si. Nga kaŋ gonda beeray waato ndunnya dumey ra, Wayboro bonkooni no laabey ra, A ciya danga wayboro kaŋ kurnyo bu. A go ga doole goy te. 	 Khopi mitea dim sek, bangchidana lungjuanga tu maimah ahia: bangchidana meithai banga hongom maimah ahia! namte laka thupi seka, bialte laka lalnu sek, bangchidana a mengsawm honghi ahia!


Yahuda laabo borey ne: «Ifo se no araŋ kande iri gaa wongu?» Ngey mo ne: «Iri kaa no zama iri ma Samson haw, iri ma te a se danga mate kaŋ cine a te iri se.» 	 Huan, Juda gama miten, bang chidan ahia kou sual dinga na hong mawk uh? a chi ua. Huan, amau, Samson khaukhih a ka tung ua a hih bang maha amah tunga leng hih dingin ka hong uh ahi, a chi ua.


Ma fongu nango kaŋ ni fun ka kaŋ din, ma tuubi mo, ka goy sintiney te. Da manti yaadin no, kala ya kaa ni do ka ni fitilla suntulo ganandi nga nango ra, da day ni mana tuubi. 	 Huaijiakin na pukna laitak theigige inla, kisik inla, na thilhih masapente hih nawn in; huchilouin jaw na kiangah ka hongpai dia, a omaa kipanin na tuikuang koihna ka suan ding, na kisik kei leh.


Zama yaa no Rabbi ci ay se: «Sanda mate kaŋ cine muusu beeri wala muusu ize ga dundu nga duura boŋ d'i na kuruko marga ce a gaa, I jinda s'a humburandi, a si gartu mo i kosongo se. Yaadin cine no Rabbi Kundeykoyo ga zumbu nd'a Sihiyona tondo boŋ, d'a tudo boŋ mo, Zama nga ma wongu te. 	 TOUPAN lah hichiin ka kiangah a chi ngala. Humpinelkai leh humpinelkai lun laiin sa a kham laiin belam chingmi tamtak a sual dingin a sap khiakin om mah le uh, a aw uh a lau kei ding ua, a bilap jiakun a kihta tuan kei ding bangin, sepaihte TOUPA jaw Zion tangah a mual pawnga sual dingin a hong paisuk ding hi.


Naŋ day adilante m'ay kar baakasinay ra, A ma kaseeti ay gaa mo. Amma boro laaley ma si baa ji tuusu ay boŋo gaa, Zama ay adduwa ga tonton nda jina koyyaŋ ka gaaba nda i goy laaley. 	 Mi diktatin honsat hen, migitna ahi ding; hontaihilh hen; himahleh migilouten ka lu thaunilh ngei kei hen, a nasep giloute uh huain ka thum gige ngala.


Araŋ ma si humburu baa kayna borey kaŋ yaŋ ga gaaba nd'araŋ. Woodin binde ga ciya i se halaciyaŋ seeda. Amma araŋ wo, a ga ciya araŋ se faabayaŋ seeda kaŋ fun Irikoy do. 	 Huan, bangmahah na melmate uh hihlauin om kei un. Huai tuh amaua dingin manna ding kichetna teltak ahia, himahleh noua dingin hotdamna ding kichetna ahi, huan huai tuh Pathian akipan ahi.


Sohõ mo araŋ ga bay haŋ kaŋ no goono g'a gaay, kaŋ ga naŋ a ma si bangay kala nga alwaato ra. 	 Amah hun tuam kiaa a hongkilat theihna dingin bangin ahia tua kham na thei uhi.


Boro kaŋ ga zuru joote se, A koy ga kaŋ guuso ra. Boro kaŋ du ka nga boŋ kaa guuso ra, I g'a koy di da korfo hirrimo. Zama ay ga Mowab banayaŋ jiiro candi ka kande a gaa. Yaadin no Rabbi ci. 	 Launa taisanmi kokhuk ah a ke ding, kokhuka pawt thangah a awk ding, a gawtna kum ka hontun sin ngala, a tungah, Moab tungah ngei, chih TOUPA thu pawt ahi.


Ay binde na guddama day Rabbi sanno boŋ k'ay canta haw d'a. 	 Huchiin TOUPA thu bangbang in kawnggak ka leia, ka tengta hi,


Ngey no ka Rabbi Yesu nda annabey wi. I n'iri mo gaaray. I si kaan Irikoy se, i goono ga gaaba nda borey kulu mo. 	 Huai Judaten tuh Toupa Jesu leh jawlneite leng a that ua, kou leng a hondelh khia ua, Pathian a sulungkim kei ua, mi tengteng a kalh nak uhi;


Ay ga ne araŋ se: ‹Boro kulu kaŋ gonda, nga se no i ga no. Amma boro kaŋ sinda, i ga ta a gaa baa haŋ kaŋ a gonda. 	 Ka honchi ahi, a nei peuh piakbehlap ahi ding a, a neilou tuh a neih sun leng lak sak ahi ding hi.


Amma birno farey d'a kawyey, i n'i no Kaleb, Yefunna ize se, i ma ciya a se mayray hari. 	 Khopi kimvelte leh a khopelte bel Jephuni tapa Kaleb tantuam dingin a pia uh.


Alfaga kaŋ g'a salle zunubi se, nga no g'a ŋwa. I m'a ŋwa nangu hananta ra, kaŋ ga ti kubayyaŋ hukumo windo ra. 	 Huan, TOUPA'N Mosi a houpih a,


I goono ga Irikoy kuuku, i gonda gaakuri borey kulu do mo. Zaari ka koy zaari mo, Rabbi goono ga tonton i se borey kaŋ yaŋ du faaba. 	 Pathian a phat ua, mi tengteng kipahlamin a om uh. Huan, a hotdam lel peuhmah Toupan nitengin a kiang uah a behlap sak jel a hi


Adilante kaaro ga farhandi, Amma boro laalo fitilla ga bu. 	 Mi diktat vakna a kipaka: himahleh mi gilou khawnvak a kithat ding.


Zama baa a nya izey man'a cimandi. 	 A unauten nangawnin leng amah a gingta ngal kei ua.


Ya nin, waybora kaŋ taabi, Nin kaŋ hari haw kar, nin kaŋ sinda yaamarko, A go, ay ga ni tondey jisi ciraw ra, Ay ma ni dabey sinji nda safiryaŋ*. 	 Aw nang hihgentheih, tuikihawt sepsep, lungmuanna neilou, ngaiin na suangte ze hoihin ka lem ding, na suangphumte leng sapphir suangin ka lem ding hi.


da Remet, da En-Gannim, da En-Hadda, da Bayt-Pezzez. 	 Remeth te, Enganim te, Enhada te, Beth-pazez te tanin ahi;


Yahudance diina marga jine boro fo mo go no kaŋ a maa ga ti Yayirus. Kaŋ a di Yesu, a somb'a jine 	 Huan, kikhopna in a vaihawmte laka mikhat, a min Jaira, a honga, Jesu a muh takin a khe bulah a khupboha.


A kond'a Zofim batama ra, Pisga tondo boŋ. A na sargay feema iyye cina ka yeeji fo da feeji gaaru fo ton feema fo kulu ra. 	 Huchi in Zophimte omna Pisga vum ah a pitou a, maitam sagih a bawl a, maitam chih ah bawngtal khat leh belamtal khat a lan a.


da Zora, da Ayyalon, da Hebron, kaŋ yaŋ go Yahuda nda Benyamin ra, galley kaŋ yaŋ gonda wongu cinariyaŋ no. 	 Zora te, Ajalon te, Hebron khua te; huaite Juda leh Benjamin gam a kulh nei khua tea hi.


Waato kaŋ a kaa Balak do, a n'a gar a go ga kay nga sargay summaare kaŋ i ga ton jarga, nga nda Mowab koyey. Balak n'a hã ka ne: «Ifo no Rabbi ci?» 	 Huan, a kiang ah a va hoh a, ngai in, a halmang thillat bul ah a na ding nilouh a, Moab mi liante leng a kiang ah a om tei ua. Huan, Balak in a kiang ah, TOUPA'N bang a na gen a? a chi a.


Kal a na nga borey sambu k'i fay sata hinza. A na gumandiyaŋ te birno windanta saajey ra. A guna, kala boroyaŋ go ga fun birno ra. Abimelek tun ka kaŋ i boŋ k'i kar. 	 Huan, mipite a pia, pawl thumin a bawla, pawnah a tang ua; huan, a daka, huan, ngaiin, mipite khopi akipanin a hongpawt khia ua, huchiin amau a na suala, a nathatta.


Ni ma maafe kaano te kaŋ ay ga ba, ka kande ay se. Ay ma ŋwa, ay bina ma albarka gaara ni se za ay mana bu.» 	 Huan, kasih ma a kon vualjawl theihna dingin, ka deihlam takin meh dingin limtakin honbawl sak inla, ka nek ding ka kiangah hontawi in, achia.


Kaleb wahay Efa na Haran hay, da Moza da Gazez. Haran no ga ti Gazez baaba. 	 Ephah, Kaleb meiin, Haran, Moza, Gazez a suanga: huan Haranin Gazez a suang hi.


Kala alboro zeeno fo go, a kaa ka fun nga fari goy do wiciri kambu. Bora din mo, Ifraymu tondey laabo ra boro no, day a goono ga goro Jibeya. Amma nango din borey Benyamin dumiyaŋ no. 	 Huan, ngaiin, putek khat nitaklamin a loukuan a hongpaia; huai mi bel Ephraim tanggam a mi ahia, Gibea khua ah a vaom zek jual ahi: huai mi chite bel Benjamin chite ahi uh.


Ay baakoy, woone ga ti tira hinkanta kaŋ ay go ga hantum araŋ se. I boro hinka ra mo ay goono ga fonguyaŋ hanno cimikoyo tunandi araŋ laakaley ra k'araŋ fongandi. 	 Deihtakte aw, tua na kiang ua ka gelh laikhak nihna ahi a. huaite gel ah nou theihkhiakthak nawnnain na lungsim siang uh ka tokthou hi.


Laakalkooney kulu kaŋ yaŋ ga goy kulu te nangu hananta se, boro fo kulu tun ka sintin nga goyo kaŋ a ga te gaa. 	 Huan mun siangthou a nnasep tengteng hih, mi pil tengteng, michih a thilhih a bawl ua kipan a hong pai ua;


Zama za heemar waate mana kaa, Waati kaŋ tuuri boosi baan, Booso mo ga ciya reyzin kaŋ ga sintin ka nin, Kala Rabbi ma kambe kayney pati-pati nda koomayaŋ. Kambey kaŋ yaŋ go ga feeri mo, A m'i pati ka kaa. 	 Grep loh hun maa, a pak a beia, a pak grep puama a hongom chiangin, ahiang noute theikung attanna temtain a attan sin ngala, ahiang jam dalhte a la mangin a sattan lai ding hi.


Yehosafat mayra binde du laakal kanay zama a Irikoyo n'a no fulanzamay kuray kulu. 	 Huchiin Jehosaphat gam bel galmuangin a omta a; a pathian a kimvel a mite laka galmuanna a piak jiakin.


Rabbi sanno no, kaŋ a ci Yehu se ka ne: «Ni izey ga goro Israyla karga boŋ hala ni hangasi-ham.» A ciya mo yaadin. 	 Huai bel Toupan Jehu kianga, Na tapate suan lina tanin Israelte laltutphahah a tu ding uh, chih thu a gen ahi. Huchiin huaibang geih a honghi na mah hi.


Zama ni galley baayaŋo me no ga ti ni de-koyey mo baayaŋey me, nin Yahuda. Urusalima kwaara fondey baayaŋo me mo no araŋ na feema sinji haawi haro wo se, feemey nooya kaŋ i ga dugu ton i ra Baal se. 	 Aw Juda, na pathiante lah nakhopi zah ahi ngal ua: thil zumhuai tak, Baal kianga gimlim halna ding maitam hialleng Jerusalem kongzing zah takin na nading sakta a.


A gaa no, borey din margu bonkoono do ka ne a se: «Ya Bonkoono, ni ma bay kaŋ Medancey da Persancey asariya no. I si lordo wala ciiti kaŋ bonkoono sinji din barmay.» 	 Huchiin hiai mite kumpipa kiangaha kikhawm ua, kumpipa kiangah, Aw kumpipa khamna hiam thuseh hiam kumpipana hihkipsa hihlamdan theih a hihlouh Mid mite leh Persia mite dan ahi chih thei in, a chi ua.


Sata fa mo zaa ka koy Bayt-Horon haray. Jama fa mo na hirro boŋ fonda gana, kaŋ ga Zeboyim gooro guna ka koy saajo gaa haray. 	 Huan, pawl khatin gamdai jul Zeboim guam lam juan gamgi lampi a jui uhi.


A kankamo alwaato ra mo a ye ka amaana ŋwaari te Rabbi se ka tonton, nga din, Bonkoono Ahaz. 	 A mangbat lai takin leng hiai kumpipa Ahazin TOUPA tungah thil a hih khial semsem mawk hi.


da gaasiyey, da fitilley hanseyaŋ harey, da taasayaŋ, da kawra kambayze koyyaŋ, da danji kwaano, wura hanno wane, da fu me gaayyaŋ hariyaŋ fuwo ra haray waney, danga nango kaŋ bisa ikulu hananyaŋ nooya, da fu me gaayyaŋ hari nangu hanna se, wura wane no. 	 Noute, khawnvak puan tehnate, maiphiatkuangte, keute, meilakna te dangkaeng siangin; in sung gil jaw, mun siangthou pen kongkhakte leh in (biakin) kongkhak bulhnate bel dangkaengin.Huchiin, kumpipa Solomonin Toupa in adinga a bawl tengteng a naman vek ta hi. Huchiin Solomonin a pa Davidin a na lat khitsa-dangkachi te, dangkaeng te, tuiumbelsuante a la luta, Toupa ina goute lakah a koihta hi.


I si kani doŋ hinkoyey banda, borey kaŋ sinda dambanguyaŋ din do haray, ngey kaŋ zulli ka koy Alaahara nda ngey wongu jinayey care banda. I na ngey takubey jisi ngey boŋ cire, amma i laala alhakko go i biriyey boŋ, baa kaŋ yaarukomey din ciya humburkumay hariyaŋ fundikooney laabo ra. 	 Zeksumlouh, mi hat pukte, kidouna galvan toha Sheola paisuk tate, a namsau uh lukhama, a guhte uh tunga a lum omte kiangah a lum kei uh: amau lah mi hing gama mi hatte launa ahi ngal ua.


I saarayey go hala guuso daba bananta. A jama mo go g'a saara windi, ngey kaŋ bu kulu, takuba no k'i zeeri, ngey kaŋ na borey humburandi fundikooney laabo ra nooya. 	 A hante uh kokhuk thuk penah a oma, a han kimah a heute a om uh; a vek ua thah, namsaua a puk vek, mi hing gam galmuanglou sakmite ahi uh.


Ay tamo Dawda mo ga ciya i se bonkooni. I kulu ga bara nda hawji folloŋ, i ga soobay k'ay farilley gana mo, i m'ay hin sanney haggoy, k'i goyo te. 	 Ka nasempa David a tung ua kumpipa ahi dinga, a vek ua tungah belamching khat a om ding: ka thupiakte a mang ding ua, ka dan bawlte a jui ding ua, a zang ding uh.


D'a ne: ‹Icangarey no ga ciya ni alhakko,› kala saaya din kuro kulu ma icangareyaŋ hay. D'a ne mo: ‹Waaliya-waaliyey no ga ciya ni alhakko,› kala almaney kulu ma hay waaliya-waaliyayaŋ. 	 Gial petmaha gialte na loh ahi ding, a chih leh, gan tengtengin gial petmaha gialte a nei jel ua; huan, a gial tante na loh ahi ding, achih leh, gan tengtengin a gial tante a nei jel uh.


Zama ay calo gonda daama, ay jaraw mo si tin.» 	 Ka hakkol a nuama, ka puak leng a jang ahi, a chi a.


Amma boro kaŋ gonda ndunnya wo arzaka, a goono ga di nga nya-izo kaŋ gonda laami, a si bakar a se mo, mate cine no Irikoy baakasina ga te ka goro a ra? 	 Himahleh, kuapeuhin khovel sum neiin, a unau tasamin mu taleh, amah tuh lainat tuan kei leh, Pathian itna amaha bangchin a om ding?


I ne a se: «D'a ta day, ni du ka bay kaŋ Amon izey bonkoono Baalis na Isumeyla Netaniya izo donton zama a ma ni wi, wala?» Amma Gedaliya Ahikam izo man'i cimandi. 	 Amon mite kumpipa Baalisin na hinna la dingin Nethania tapa, Ismael a sawl chih na ja hia? A chi ua.


Almaney kaŋ i yadda araŋ ma ŋwa neeya: Haw da feeji, da hincin, 	 Hiai sate khawng ahi, nanek theih ding uh; bawngtal, belam, kel,


Gaa no wongu nyaŋo lordi ka ne i ma kande Bulos soojey fuwo ra. A ne i ma Bulos kar da barzu ka cimo bay, zama nga ma du ka bay taali kaŋ se no i goono ga kuuwa a gaa ya-cine. 	 huchiin, sepaih heutu lalpenin Paula kulh sunga pilot thu a pia a, a tungah huchi tela a kikouna uh a theihna dingin vuak kawma dottel ding, a chi a.


Waato kaŋ malaykey fay d'ey ka ye beena ra, kala kurukoy ne ngey nda cara se: «Wa naŋ iri ma koy hala Baytlahami ka di hayo kaŋ te, kaŋ Rabbi n'iri bayrandi nd'a.» 	 Huan, hichi ahia, angelten vana a paisan tak un, belam chingmiten, Tun ah Bethlehem kho phain pai lehang, Toupan thu a honhilh hongtung tuh i en ding uh, a kichi ua.


Amma ay wo, ay ga Isuwa kaa koonu. Ay g'a tuguyaŋ nangey feeri-feeri. A si du ka nga boŋ tugu mo. A banda, d'a nya-izey, D'a gorokasiney, ay g'i halaci. Ngey bumbey si ye ka bara. 	 Esau ka vuaktangsak taa, a guk khuh sekte ka hongta, a bu thei nawn kei ding. A suante hihsiat ahi ua, a unaute, a insakinkhangte toh, a omta kei.


Kulu nda yaadin, ay diyaŋo gaa a ga bisa boro kulu ma bara sanda ay cine. Amma boro kulu gonda nga boŋ nooyaŋ kaŋ Irikoy n'a no. Boro fo woone cine, boro fo mo yaadin cine. 	 Himahleh, mi tengteng keimah bang taka a om vek uh ka deih ahi. A hihhangin michih Pathian kianga kipan thilpiak amau muh lam a nei chiat uh ahi, khatin lam tuamin, khatin lamdangin.


Isuwa mo tun da zuray nga ma kuband'a. A n'a ganday, a koli Yakuba jinda gaa k'a garba sunsum, i hẽ mo. 	 Huan, Esau amah kipahpih dingin a taia, a poma, a ngawnga kunin, a tawpa: Huan, a kap khawm uhi.


Amma Rabbi mana yadda ka Yahuda halaci bo, nga tamo Dawda sabbay se, za kaŋ a na alkawli sambu a se ka ne nga g'a no fitilla ka koy a izey gaa hal abada. 	 Ahihhangin Toupan a sikha david jiakin Juda gam a hihse nuam keia, a suante tana khawnvak neihsak gige a nachiamta ngala.


kal araŋ ma ne: ‹Sargay no, Rabbi Paska wane, kaŋ a bisa Israyla izey fuwey gaa Misira ra se, waato kaŋ a na Misirancey kar. A n'iri windey faaba mo.› » Borey binde na ngey boŋ sumbal ka sombu. 	 Aiguptate a thaha, ei inte a tatkhiak laia, Aigupta gama Israel suante inte paikan pa, TOUPA paikanna kitheihna ahi, na chih ding uh, chiin. Huan miten a lutang uh a kunsak ua a beta uhi.


Ehud izey mo, sanda ngey kaŋ yaŋ te kaayey almayaaley jine boroyaŋ Geba gorokoy se, hala mo i kond'ey yawtaray ka koy Menahat, 	 Huan hiaite Ehud tapate ahi uh: hiaite Gebaa tengte pipute inkote lupente ahi uh, huchiin amaute Manahath ah salin a pi uhi:


A kani ka jirbi yunifer tuuri-nyaŋo cire. Malayka fo mo n'a ham ka ne a se: «Tun ka ŋwa.» 	 Huchiin juniper sing nuaiah a luma, a ihmuta hi; huan, ngaiin, angel in a hongkhoih a, akiangah, thou inla ne in, achia.


A finetarey d'a tandey d'a sabb'ize nya himandey, i kulu ga saba no da meyo kaŋ ga guna wayna funay haray din neesijo boŋ. Boro g'a kaaru mo kaarimi hari iyye boŋ, i tandey mo go i jine. 	 A tohlette a sumtawngtea tum sing limte suah lam kongpi a bang vek ahi; kalbi sagih a om toua; a sumtawng a sunglamah a om.


Toorey din ga hima fari ra humburandi, I si salaŋ. Kala boro fo m'i jare, Zama i si hin ka dira ngey boŋ se. Wa si humbur'ey, Zama i si hin ka hasaraw kulu te, Gomni teeyaŋ hina mo si i se. 	 Leipia vasa lau ding milim bang ahi ua, a pau theikei uh. Amau a pai theihlouh jiak un, puak suan a kiphamoh sek uh; amaute lau kei un, thil sia a hih theikei ua, thil hoih leng a hih thei sam kei uh.


Oho, za ay goono ga salaŋ adduwa ra, kala bora din, Jibraylu, kaŋ ay di bangandi sintina ra kaŋ i n'a daŋ a ma deesi nda waasi, a n'ay ham wiciri kambu sarga waate. 	 A hi, thumnaa thu ka gen laiin, Pasal Gabriel, a chila mengmuhnaa ka muh pa, kintaka leng dia bawla omin, nitaklam thillat hunding khawngin a hongkhoiha.


Israyla arkusey kulu kaa, alfagey mo na sundurko sambu. 	 Huan, Israel upate tengteng a hong ua, siamputen bawm a jawng uh.


May ganayaŋ se no Israyla bonkoono fatta? May ce kondo no ni goono ga ŋwa? Hansi buuko no, wala kuma? 	 Huaijiakin TOUPA vaihawmpa hi henla, nang toh I tungthu hihpuk heh, honngaihtuahsak in hon genpih henla, na khut akipan hon hunkhia hen, a chi a.


Kala bonkoono Zedeciya ne Irimiya se: «Boro kulu ma si bay sanni woone gaa, ni si bu mo. 	 Huan Zedekiain Jeremia kiangah, Hiai thute kuamahin theikei uhen, huchiin na si kei ding.


Waato din gaa a fatta nd'ay ka kande ay taray batama ra. A gana nd'ay batama lokoto taaca banda. A go mo, batama lokoto kulu ra gonda batama kayna fo koyne. 	 Huan huang ponungjaw ah a honpi khiaa, huang sung ning julah a honpai saka; huan, ngai dih, a huang sung ning chiatah huang a om nawna.


Ay mo humburu. Ay koy ka ni taleŋo tugu laabo ra. Guna ni haro neeya.› 	 huaiziak in ka lau a, ka vapai a, na talent lei ah ka selgu a; en in, nang a ngei na mu nawn hi, a chi a.


Gaa no Yasuwa ne i se: «Wa si humburu, araŋ ma si joote mo, amma wa gaabandi ka te bine-gaabi. Zama yaadin no Rabbi ga te araŋ ibarey kulu kaŋ araŋ ga wongu nd'ey se.» 	 Huan, Josuain a kiang uah, Lau kei unla, lunglel sam kei un; hattak leh hangtakin om un: na dou uh na melmate uh tengteng tungah TOUPAN hichibangin a hih jel sin hi, a chi a.


Boro kaŋ ga kani nda nga baabo wande mo, a na nga baabo haawi feeri, daahir i g'i boro hinka kulu ciiti nda buuyaŋ. I kuro alhakko ga goro i boŋ. 	 Huan, pate ji luppih jaw, a pa vuaktanna lem ahi a, hihlup tuaktuak ding ahi uh, a sisan moh uh a tunguah a om ding ahi.


Amma saaya kaŋ cine dullo sintin ka ciciri ka tun birno ra, sanda sari salleyaŋ cine, Benyamin dumey zagu, i di birno kulu go, a goobara go ga ziji beene. 	 Himahleh khopi sunga meikhu a hongkitun nguingui takin, Benjamin pawl a kihei uleh, huan, ngaiin, khopi a pumin van lamah a khu tou ngoingoi maimah hi.


A ciya binde, za han kaŋ hane Rabbi sundurko go Ciriyat-Yeyarim ra ga goro, a te alwaati kuuku, zama jiiri waranka no. Israyla dumo kulu mo goono ga hẽ, i ga ba ngey ma Rabbi ceeci. 	 Huan, hichi ahi a, Kiriath-Jearima bawm a om sung bel sawtpi ahi a, kum sawmnih tak ahi: huan, Israel inkuante tengteng in TOUPA a lungjuan nawnta uh.


Ay Irikoyo daŋ ay bina ra ay ma laabukoyey da mayraykoyey da jama margu zama i m'i lasaabu ngey asuley boŋ. Kal ay na borey kaŋ jin ka kaa asulo tira gar. Haŋ kaŋ ay gar a ra hantumante mo neeya: 	 Huchiin ka Pathianin ka lungtang miliante, vaihawmmite, mipite, kaikhawm dingin a koiha, huchia khangsutnaa sim a hih theihna ding un. Huan a masapena honglang amaute khangsutna laibu ka mutaa, huaiah gelha om ka mu:


Zama ni n'a kubay da gomni albarka, Ni na koytaray fuula daŋ a boŋo gaa, Wura suubanante wane. 	 Aman tuh hinna hon ngena, na piaa khantawn khawtawna damna.


Ya ay wayme, ay wayhiijo, Ni baakasina n'ay bina di. Ni gunayaŋ folloŋ n'ay bina di, Da ni jinda hiiri folloŋ mo. 	 Ka lungtang na tuahmangta, ka sanggamnu, ka mou; na mitte laka khatin ka lungtang na tuahmangta hi, na ngawnga khainiang khatin.


Yaa no Rabbi Kundeykoyo ci: Nango wo kaŋ go kurmu, boro si, baa alman si, neewo i ga ye ka du hawjiyaŋ nangoray a ra d'a galley kulu ra, i alman kurey go ga kani i do. 	 Sepaihte TOUPAN hichiin achi: Hiai mun, mi leh sa omlou khopa segawpsa leh a khopi tengteng ah, belamchingmi a belam hon uh kualsakmite tenna mun a hong om nawn ding.


I na sargay beeriyaŋ salle han din hane. I go ga farhã, zama Irikoy naŋ han din hane i ma farhã gumo da bine kaani. Wayborey da zankey, ngey mo farhã, hala baa nangu mooro i ga maa Urusalima farhãyaŋo yooja. 	 Huan huai niin kithoihna thupite a lan ua, nuam a sa uhi; Pathianin lah nuamsakna thupi toh amau nuam a sasak ngala; huchiin numeite leh naupangte toh a kipak uhi: huchiin Jerusalem kipahna gamla pi tana leng jakin a om hi.


A hamni sarga mo ga ti hamni baano diibante nda ji, zaka hinza. Sargay kaŋ i ga salle danji ra Rabbi se no, ka te haw kaano. A haŋyaŋ sarga mo ga ti duvan* butal fo da jare. 	 Huan, huaia tangbuang thillat bel tangbuang nel chi epha mun sawma khena mun nih sathaua mek TOUPA adia gim lim mahmah, meia thillat ahi ding ahi: huan, huaia dawn ding thil thillat a hihleh uain hin mun lia khena mun khat ahi ding ahi.


Ay fundo ne: «Rabbi ya ay baa no, Ay binde ga beeje sinji a gaa.» 	 TOUPA ka tantuan ahi, ka khain a chi; huaijiakin amah lametna ka nei ding.


Yehoyacim gonda jiiri waranka cindi gu alwaato kaŋ a sintin ka may. A may jiiri way cindi fo Urusalima ra. A nyaŋo maa Zebida, Pedaya ize wayo, Ruma boro no. 	 Jehoiakim bel a lal pattungin kum sawmnih leh kum ngaa upa ahi; Jerusalem ah kum sawm leh kum khat a lal a: a nu min Zebida, Ruma khua a Pedai tanu ahi.Huan, a pi leh pute hih dan bangbangin TOUPA mitmuhin thil hoih lou mahmah a hih sek hi.


Ni siino ga di haŋ kaŋ i goono ga te Yahuda galley ra nda Urusalima fondey gaa no? 	 Juda khopite a leh Jerusalem kholaktea a thilhih uh na mu ka hia?


Faro hasara, laabo go ga baray, Zama ntaaso halaci, reyzin hari koogu, Jiyo mo go ga gaze. 	 Lou hihsiat ahi a, a gam lah a lungkhama; buh hihsiat ahi a, uain thak a kanga, sathau a ginata kei.


Yaadin gaa, haŋ kaŋ ni di, da haŋ kaŋ go no sohõ, da haŋ kaŋ ga aniya ka te hayey din banda, m'i hantum. 	 Huaijiakin na thil muhsate leh thil om lelte lah tununga thul hongom dingte gelh in;Ka khut taklam a aksi sagih na muhte leh dangkaeng tuikuang koihna sagihte thuguk. Aksi sagihte tuh saptuam sagihte angelte ahi ua; huan tuikuang koihna sagihte tuh saptuam sagihte ahi uhi, a chi a.


I ma baji no boro kaŋ go buuyaŋ me gaa se. Duvan* mo, i m'a no boro kaŋ ga maa taabi nga fundo ra se. 	 Mangthang dia mansa kiangah zu khauh pia un, khaa haksasa kiangah uain:


A na nga annabitaray sanney sintin, ka ne: «Balaam, Beyor izo, nga no go ga salaŋ. Bora kaŋ a mo ga hay, nga no go ga salaŋ. 	 Huan, hiai thu a gen a. Beor tapa Balaam mit vak:


Araŋ m'ay asibtey hanandi mo. I ga ciya seeda in d'araŋ game ra, zama araŋ ma bay kaŋ ay no ga ti Rabbi araŋ Irikoyo. 	 Ka khawlni tang unla, kei leh noute kikala chiamtehna ahi dinga, TOUPA na Pathian uh ka hi chih na theihna uh ahi sin hi, ka chi a.


Boro boobo ga gaakuri ceeci mayraykoy do, Amma cimi ciiti ya, Rabbi do no a ga fun. 	 Mi tampiin vaihawmmi deihsakna a zong ua: himahleh mihing vaihawmna TOUPA akipan a hongpai ahi.Mi diklou mi diktat adingin kihhuai ahi: huan kuapeuh lampia tang migilou adingin kihhuai ahi.


Ya Rabbi, boro kulu si no kaŋ ga hima nin, Ni ya beeraykoy no, ni maa mo gonda hin beeri. 	 Aw TOUPA, nang bang kuamah a om kei ua, na thupi-a, na min hatnain a thang lian hi.


Ya Urusalima ize wayo, Ifo n'ay ga ni kaseeti nd'a koyne? Ifo no ay ga ni misa te d'a? Ya Sihiyona wandiya, ifo gaa no ay ga ni deedandi, Zama ay ma ni bina yayandi se? Zama ni kortimo beeri sanda teeku cine. May no ga hin ka ni no baani? 	 Na kiangah bang ka theisak dia? Nang toh bang ka teh dia, Aw Jeursalem tanu? Aw Zion tanu siangthou, kon lungmuang theihna ding in, nang toh bang ka kikim sak dia? na siatna lah tuipi bangin a thupi ngala: kuan nang a honhih dam thei dia?


Fondo kosaraykoy nangorayey ga te albarka, Borey kaŋ yaŋ ga Irikoy zokoti mo ga goro baani samay, I gonda ngey tooro mo ga gaay ngey kambey ra. 	 Suamhatmite puaninte a lohchinga, Pathian hehsakte akip ua; a khut uh pathiana neite Pathian in tampi a pia.


Woodin sabbay se binde, a go, Ay ga ye ka dambara hari fo te koyne jama wo do, Dambara hari kaŋ ga dambarandi mo. Zama i laakalkooney laakaley ga halaci, I fahamantey fahama mo ga daray.» 	 Hiai mite lakah thillamdang ka hih behlap ding, thillamdang, thillamdang mahmah; huchiin a mipilte uh pilna a mangta dinga, a mi teite uh teina selin a omta ding, a chi a.


Ma jama margu: alborey da wayborey da zankey, da yawey mo kaŋ yaŋ go araŋ kwaarey ra da goray. Naŋ i ma maa, zama i ma dondon, i ma humburu Rabbi araŋ Irikoyo. I ma haggoy ka goy mo asariya wo sanney kulu boŋ. 	 Mipite numei pasal, na taneu chikchikte uh, na ompih uh gam dang mite, amau a ngaihkhiak ua, a kisin ua, TOUPA na Pathian uh laudan a siam ua, hiai dan thu tengteng pilvang taka a zuih theihna ding uh leh;


Ay ga dambara hariyaŋ cabe beena ra, da alaamayaŋ mo ne ganda ndunnya ra: kuri, da danji, da dullu ciciriyaŋ. 	 Huan, tunglam van ah thillamdang nuailam lei ah chiamtehna ka musak dinga; sisan, mei, meikhu hu toh:


guna, sohõ haŋ kaŋ i go g'iri bana nd'a! I kaa zama ngey m'iri kaa ni mayray haro ra, kaŋ ni n'iri no tubu. 	 Ngaiin, kaluah ding uana honpiak gam akipan hondelh khe dingin ahon kuan uh


Nga mo ga kay ka nga kuro kuru Rabbi hino ra, Rabbi a Irikoyo maa darzanta ra nooya. I ga tondo mo, zama sohõ a ga ciya beeraykoy hala ndunnya kulu me. 	 Huaijiakin nauveimiin a suahsak ma tenin amau a lehngat san ding: huchiin a unau om sunte Israel suante kiangah a kik nawn ding.


Amma adilantey biney ma kaan. I ma ngey farhãyaŋo beerandi Irikoy jine. Oho, i ma te farhã da bine kaani. 	 Pathian pahtawiin lasa unla, a min phatin lasa un: kangtalaia gamdaite paisuakna dingin lamlian ding sung vum unla: a min tuh Toupa ahi; a maah nuam un.


Amma wo kaŋ Biya _Hanno__ ga hay ga ti: baakasinay, da farhã, da laakal kanay, da suuru kuuku, da dogonay, da booriyaŋ, da naanay, 	 Kha gah ahihleh, itna, kipahna, lemna, thuaktheihna, migitna, hoihna, muanhuaina,


Zama ni dinya Irikoy kaŋ ti ni faaba, Ni na saalay kaa mo ni gaabi tondo gaa. Woodin se no ni goono ga tilamyaŋ te ni ibaay boŋ, Ni goono ga tikse waani yaŋ sinji. 	 Nang honhondampa Pathian na mangngilha, na hatna Suangpi lah na theigige ngal keia; huaijiakin kung kilawm taktakte na suan seka, a sungah hiang tuamte na vut tang niaunuau seka:


A go, Rabbi ga ba ka ni jindaw da gaabi, Nin boro gaabikoono. Oho, a ga ni di diyaŋ hanno. 	 Ngaiin, TOUPAN nang a paihin a honpai ek ding, mi hatin a paih bangin; ahi, a tunin nang a hontun ikek ding.


A zamana ra kala Misira bonkoono Firawna-Neko kande wongu Assiriya bonkoono gaa Ufratis isa meyo gaa. Bonkoono Yosiya mo fatta ka kond'a gaa wongu. Firawna n'a wi mo Mejiddo waato kaŋ a n'a kubay. 	 A lal lain, Aigupta kumpipa Pharoneko bel Assuria kumpipa sual dingin Euphrates luiah a hoh tou-a; huan, kumpipa Josiain amah a vasual a; huan aman amah a muh tak in Megiddo khuaah a that hi.


Amma araŋ wo ga doon, Sanda cino kaŋ ra borey ga bato marga te. Farhã mo go bine ra sanda waati kaŋ cine i ga dira ka seese kar Rabbi tondo do koyyaŋ se, Kaŋ ga ti Israyla Tondo. 	 Huan, jana zehtan siangthou-a zeh a tan lai ua la a sak bangun, la a sa ding ua; TOUPA tanga Israelte Suangpi kiang tung dinga tamngai toh a pai lai ua lungtang nopsakna leng a nei ding uh.


A go, ay na ni jeeri ay kambe faata gaa, Ni birni cinarey mo go ay jine waati kulu. 	 Enin, ka khutpekah ka hon gelh hi; na kulh bangte ka maah a om gige ahi.


Zama haciika ay wo, baa kaŋ ay si noodin gaahamo ra, kulu nda yaadin ay go araŋ do biya ra. Ay jin ka ciiti mo bora kaŋ na goyo din te se, danga day ay go noodin no. 	 Kei mahmah, pumpiin ka pang kei naa, kha ah jaw ka panga, thil huchitel hihpa tuh tuin leng Toupa Jesu minin na lak ua pang bang takin ka ngaihtuahkhinta hi,


A ne ay se:« Boro izo, kala ma ni gunda ŋwaayandi, ma ni teelo toonandi mo da tiro wo kaŋ ay go ga ni no.» Kala ay ŋwa. Ay meyo ra kay, a ga kaan sanda yu cine. 	 Huan aman ka kiangah Mihing tapa, na gil ah pai inla, hiai laibu jial ka honpiakin na gilsung hihdim in, a chi a. Huchiin ka netaa, a khumdan ka kamah khuaiju bang mai ahi hi.


A n'i taaley ye i boŋ, A g'i tuusu i laalayaŋo ra, Rabbi iri Irikoyo g'i tuusu. 	 Aman tuh amau khelhna ngei a tunguah a kesaka, amau hoihlouhna mahah a hihmangthang dinga; TOUPA I Pathianin a hihmang ding hi.


Waybora ne: «Ifo se no ni na hasaraw dabaro wo kaa taray Irikoy jama se? Zama mate kaŋ cine nin, bonkoono, ni goono ga sanney wo ci, a ciya sanda taalikoy nooya, za kaŋ bonkoono mana donton nga wano kaŋ zuru din do, a ma ye ka kaa fu. 	 Huan, numei in, A hihleh bang jiakin ahia Pathian mite doudal a hichi bang a hihtum na hia? hiai thu a kipan in kumpipa moh in a kilang ahi, kumpipa'n a mi, taimangpa a pi kik nawnlouh jiakin.


Kala day araŋ ma yadda k'ay guna, Ka di hal ay go ga taari araŋ jine. 	 Tuin huaijiakin hehpihtakin hon en un; na ma uah ka juau ka gen sin ngal kei a.


Kaari araŋ, Farisi fonda borey! Zama araŋ ga ba boro beerey nangorayey diina marga fuwey ra, da mo araŋ ga ba borey m'araŋ fo habey ra. 	 Nou Pharisaite aw, na tung uh a gik e: kikhopna in ah tutphah hoihpente leh dawl muna chibai bukte na ngaisang uh.


Ni ma sasabandiyaŋo do dake sundurko boŋ. Seeda kaŋ ay ga ni no mo, ni m'a jisi sundurko ra. 	 Huchiin thukhunna bawm tungah chitna tutpha na koih ding; huan thukhunna bawm sungah ka honpiak ding theihsakna na koihding hi.


Tun jirbi, tun jirbi, ya Debora! Tun jirbi, tun jirbi, ka baytu te! Ya Barak, ya Abinowam izo, tun ka kay. Ma borey kaŋ yaŋ na ni daŋ tamtaray din may. 	 Thouin, thouin, Debora; thouin, thouin, lasa in: thouin, Barak nang Abinoam tapa, na matte sal din piin.


Mate kaŋ ay di Ifraymu, I n'a duma albarka nangu ra danga Tir kwaara cine. Amma Ifraymu ga fatta nda nga izey ka kond'ey naŋ kaŋ i g'i wi. 	 Ephraim, Tura ka muhsa bangin, mun nuama phuhin a om: himahleh Ephraimin a tate thatmi kiangah a honpi khe ding.


Ifo se no ndunnya dumey follo, Jamayaŋ mo ga hari yaamo yaŋ miila? 	 Bangachia nam chih heh uh ahia, bangchia mi chihin thil phatuam lou ngaihtuah uh ahia?


Zama boro kulu kaŋ ga fanta hayey din ra baa afolloŋ te, i ga fundey din kaŋ yaŋ g'i te waasu ka kaa ngey dumey ra. 	 Kuapeuh hiai thil kihhuai a bangmahmah hih mi zaw a chipihte lak a kipan koihtuam in a om ding uh.Huaiziak in hiai thil kihhuai na ma ua a chin bang uh na chin tei louh na ding un leh huai a na kihihnit louhna ding un ka thupiak na zuiah ding uh ahi: Kei TOUPA na Pathian uh ka hi, chi in, chi in.


Waato kaŋ a tun noodin, a koy Tir* da Zidon*g* laabu. Kal a furo fu fo ra. A si ba boro kulu ma bay nga gaa, amma a si tugu borey se. 	 Huan, a thou-a, huaia kipanin Tura leh Sidon uk ah a paita-a; huan, in ah a lut-a, kuamah theih a deih keia; himahleh a kisel thei ngal keia.


Waati kaŋ a na nga taalo bay, zunubo kaŋ a te din, kal a ma kande hincin way fo kaŋ laru si a gaa k'a salle nga zunubo kaŋ nga te din se. 	 A thil gilou hih theihsak a hihleh a thillat ding in kel, a nu gensiatbei, a thilhih khelhsa khelh thoihna ding in a honkai ding ahi.


Mika ne a se: «Ma goro ay banda ka ciya ay se baaba da alfaga. Ay mo ga ni no nzarfu gude way jiiri kulu, da bankaaray da ŋwaari.» Kala Lawito furo. 	 Huan, Mikain a kiangah, ka kiangah omve, ka pa din lehsiampu din om lechin, kum tengin, dangka sik tang sawm ka hon pe dinga, puansilh silh khat leh nekdingte leng, achia. Huchiin Levi chi tuh a lutta.


Ay ga zumbu ay windo windanta wongu marga sabbay se, Da boro kulu kaŋ ga bisa ka koy, Wala kaŋ ga bisa ka ye mo sabbay se. Taabandikoy si ye ka gana i ra koyne, Zama sohõ ay di d'ay moy. 	 Huchiin sepaihpawl dou dingin ka in akimavelin ka um ding, huchia kuamah a pai suak uhiam a kik nawn louhna ding un; huchiin nuaisiahmiin a paltan nawnta kei ding; tun lah ka mit mahmahin ka muta ngala.


A go, i ga adilante bana za ndunnya ra, Sanku fa binde boro laaley da zunubikooney! 	 Ngai in, mi diktat te lei ah thuk in a om ding. Mi gilou leh mi khial kinak thuk sem nan chia!


Rabbi mo salaŋ Bulos se cin bangayyaŋ ra ka ne a se: «Ma si humburu, amma ma salaŋ, ma si dangay bo. 	 Huan, janin Toupan Paula kiangah mengmu bangin. Lau kenla, dai louin thu gen jel in;


Abiyam mo kani nga kaayey banda. I n'a fiji Dawda birno ra. A izo Asa te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Abijam bel a pute kiangah a ihmua; huchiin David khopi ah a vui uh; huan, a sikin a tapa Asa a lalta hi.


Suleymanu wane no. Ya ay Irikoyo, ma bonkoono no ni ciitey. Ni adilitara mo, ni m'a no bonkoono izo se. 	 Pathian aw, na vaihawmnate kumpipa kiangah pia inla, na diktatna kumpipa tapa kiangah pia in.


Ay mo, ay si dogonandi i se, ay si bakar i se mo, amma ay g'i goyey alhakku candi ka kande i boŋ. 	 Ken leng ka muh maih kei dinga, ka hehpih sam kei ding hi; a gitlouh uh a buk a bekin amau ka khusak ding, a chi a.Huan ngai in, puan malngat silha laituibuk kuahpan thu a tuna, Na honthu piak bangin ka hihkhinta, a chi a.


Araŋ ma haggoy zina-teeri ma si bara araŋ ra, da boro kaŋ si Irikoy gana, danga Isuwa cine, nga kaŋ na nga hay-jinetara neera ŋwaari tu fo se. 	 kingaihhat hiam, Esau banga Pathian zahlou mi hiam a hawngawm kha ding hi. Amantuh a tamasahihna an khatvei nek in khawngta hi.


Guna ka di mate kaŋ ay ga ba ni dondonandiyaŋey! Ya Rabbi, m'ay funandi ni baakasinay suujo boŋ. 	 Na thuzohna thute ka deihdan ngaihtuah inla, TOUPA aw, na chitna bangbangin honhihhalh in.


Kulu daahir bora kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga suuban din no ni ga daŋ ni bonkooni. Ni nya-izey game ra boro fo no ni ga daŋ ni bonkooni. I mana yadda ni se ni ma dumi waani boro daŋ kaŋ ga ni may, kaŋ manti ni nya-izo no. 	 TOUPA na Pathian un a tel pen kumpipa dinga na neih ding uh ahi: na unau lak ua mi khat na kumpipa ding ua na bawl ding uh ahi; nam dang mi, na unau uh hi lou jaw nou hon uk dinga na bawl ding uh ahi kei hi.


Iri na kazaamataray goy boobo te ni se. Iri mana ni lordey, wala ni hin sanney, wala ni farilley mo haggoy, wo kaŋ yaŋ ni na ni tamo Musa lordi* nd'ey. 	 Thanghuaitakin na tungah ka gamta ta ua, na thupiakte ka juita kei ua, na sikha Mosi kianga na thupiak, thusehte, leh vaihawmte.


Alleluya! Wa Irikoy sifa nga Nangu Hananta ra! W'a sifa a beene batama beero ra. 	 Toupa phat un! Pathian a mun siangthou ah phat unla: a thilhihtheihna huihkhua zapi-ah amah tuh phat un!


Rabbi ye ka bangay a se Silo ra, zama Silo ra no Rabbi na nga boŋ bangandi Samuwila se Rabbi sanno do. 	 Huan, TOUPA bel Silo ah a kilak nawna: TOUPA bel thuin Samuel kiangah Silo ah a kilak lah ahi ngala.


I si ye mo ka ngey boŋ ziibandi koyne ngey toorey, da ngey fanta harey, da ngey hartayaŋey kulu ra. Amma ay g'i faaba i nangorayey kulu ra naŋ kaŋ i na zunubi te, ay g'i hanandi mo. Yaadin gaa no i ga ciya ay jama, ay mo ga ciya i Irikoyo. 	 A milimte uh, a thil kihhuaite uh, a tatleknate un leng a kihihnin ngei nawnta kei dingua: a puk ua a khelhna nak tengteng ua kipan ka honkhe dinga, ka khuah siang ding: huchiin ka mite ahi ding ua, huan kei a Pathian uh ka hi ding.


Bitros ne a se: «Baa a tilas no ay ma bu ni banda, ay day si ni ze.» Yaadin mo no talibi cindey kulu ci. 	 Peter in a kiang ah, Na sihna a leng si sam ding himah leng kon kitheihmohbawl kei hial ding, a chi a. Huchi bangmah in nungjuite tengteng in a chi chiat ua.


Amon izey na Urdun daŋandi zama ngey ma Yahuda da Benyamin da Ifraymu mo wongu, hala Israyla di kayna gumo. 	 Huan, Amon suante bel Judate, Benjaminte, Ephraim suante sual dingin Jordan gal a kah ua; huchiin Israelte buai petmahin a buaita uhi.


Iri goono ga murte ka Rabbi kakaw. Iri goono ga bare ka fay da iri Irikoyo ganayaŋ, Iri goono ga toonye da murteyaŋ sanni ci. Iri biney ra mo iri goono ga tangari sanniyaŋ te g'i ci mo. 	 I takleknate, Toupa I theihmohbawlte, I Pathian I zuih jel louha I kiheisan te, nuaisiah thu leh hel thu I gen te, juau thu I pai ua, lungtang akipan I gen khiak jel te.


Gande daabiro gaa mo i na sisiriyaŋ te, kaŋ i bi nda wura zalla. 	 Huan a mongte ah awmtuam tungah khainiang, dangka-eng tak pakkhia bawl in a bawl uhi.


Jinay kulu kaŋ go me-hayante, kaŋ i mana daabirjo haw a gaa, nga mo ga harram. 	 Huan, tui-um-belsuan kihong, a sitna a sit louh peuhmah a nin ahi.


A ga saajo tuuri lunku-lunkey beeri da guuru deesi. Liban mo ga kaŋ Hinkoyo kambe ra. 	 Sikin gamnuai sing sahte a phuk dinga, LEbanon sidar singte mi thupi pukin a puk juajua ding uh.


Naŋ kaŋ laakal saaware si no, talkey ga kaŋ, Amma saawarekoy jama ra, zaama teeyaŋ go no. 	 Kipina pil omlouhna munah, mite a puk ua: himahleh thupha gen tampi omna ah bitna om hi.


Amma Israyla izey hay ka tonton da yulwa gumo, ka labu-care. I te gaabi gumo nda cimi, i na laabo toonandi mo. 	 Huchiin Israel suanten gah a suang ua, tampiin a khang ua, a kibehlap ua, hat petmah in a hong hat khua ua; a gam a hongdim ta uhi.


Bonkooni kaŋ gonda laakal ga boro laaley teeni, A ma kande safayaŋ humburu i boŋ. 	 Kumpipa pilin migiloute a haiha, a tunguah chilna kangtalaikhe a pai sak hi.


Amma da boro kaŋ si dambangu ga asariya farilley gana, manti Irikoy g'a dambanguyaŋ-jaŋa lasaabu sanda dambanguyaŋ no? 	 Huaijiakin, zeksum lou miin dan thu sehte a zuih leh, a zeksum louh tuh sum banga sim ahi kei dia hia?


Borey kaŋ yaŋ i kabu Dan kura ra, i kulu boro zambar zangu fo da zambar waygu cindi iyye nda zangu iddu no. Ngey no ga kokor da ngey liiliwalo.» 	 Dante tamlam nuai khat leh sing nga leh sang sagih leh za guk ahi uh. Huan, amauten a pawlpawla pawtkhiain nung a hondan jel ding uhi.


Ay ne: «Ay ga haggoy d'ay muraadey, Zama ay ma si zunubi te d'ay deena. Duumi da laalakoy go ay jine, Ay g'ay me daabu danga nda takunkum.» 	 Huchiin dai didein pau louin ka om a, a hoihlam ah leng ka dai dide a; himahleh ka lungngaihna tuh tohthohin a om zosopa.


Ay daray sanda feeji kaŋ daray cine. Ma ay, ni tamo ceeci, zama ay si dinya ni lordey gaa. 	 Belam mang bangin ka vak manga; na sikha zong in; na thupiakte lah ka mangngilh nei ngal keia.


Waato din gaa ay ne: «Ya ay Koyo, hala waatifo no?» Kal a tu ka ne: «Hala kwaara beerey ma ciya kurmuyaŋ kaŋ goroko si i ra, Hala boro ma si bara windey ra, Hala farey ma bare ka te saaji parkatak. 	 Huan, ken, TOUPA bangtan ahi dia? ka chi a. Huan, aman, hondawnga. Khopite a teng ding beia suksiata a oma, inte a mi beia a oma, gam hoih sipsipa a om,


Ay n'araŋ kaayey kaa Misira laabo ra, araŋ kaa hala teeko do mo. Misira borey n'araŋ kaayey ce banda gana nda wongu torkoyaŋ da kaarukoyaŋ ka koy hala Teeku Cira me gaa. 	 Huan, na pipute uh Aigupta gam akipan ka pi khiaa: huan, tuipi na vatung ua; huchiin Aigupta miten na pipute uh kangtalaite leh sakol tungtuang mite toh Tuipi San tanin a delh ua.


Casanta jabo salleyaŋ kambe kar way cindi taaci no, a tafayyaŋ mo kambe kar way cindi taaci no, lokoto-taaci-koy. Jabo kaŋ go a windanta mo kambe kar jare no, a daba mo ga te kambe kar fo a windanta. Feema kaarimi harey ga wayna funay haray guna. 	 A dohdan a dung leh a vai tong sawm leh li tuaktuak ahi; a dung a vai kikim ahi: a gei tong kimkhat ahi: a kingakna a kimin tong khat ahi; a kalbiin suahlam a ngat ding ahi, a chi a.


Ay g'araŋ ŋwaaray, w'a no nd'a a ma ciya a se wande. Araŋ ma hiiji iri gaa mo. Araŋ m'iri no araŋ ize wayey, araŋ ma sambu iri ize wayey. 	 Huchiin, ki la tuah ve ni e; na tanute uh hon lasak unla, ka tanute uleng lasam un.


Waato kaŋ a kaaru fu kaarimi jabey boŋ, soojey n'a sambu zama jama go g'a gurzugandi. 	 Huan, Paula kellei a tun lain mipi ahiamgam jiak un sepaihten amah a domkang jel uhi;


Ay gonda hari boobo kaŋ ay ga ba ay ma hantum ni se, amma ay si ba ay m'i hantum ni se da kalam da dawa. 	 Na kiangah thu tampi gelh ding ka neia, himahleh, laitui leh laigelhnain na kianga gelh ka ut kei hi;


Biya binde n'ay sambu ka konda ay. Ay koy futay da bine fottay ra, Rabbi kambe mo go g'ay kankam. 	 Huchiin khain a hontawi kanga, a honla mangtaa: heh mahmah leh utlou pipiin ka kuantaa, TOUPA khut lah ka tungah a hat ngala.


May no ga ti darzakoyo? Rabbi no, gaabikoy, hinkoy, Rabbi no, hinkoy wongu ra. 	 Thupina Kumpipa kua ahia? TOUPA hat tak leh thilhihthei tak, TOUPA, kidounaa thilhihthei tak, a hi!


Yesu ne a se: «Zoŋey gonda guusuyaŋ, beene curey mo gonda fitiyaŋ, amma Boro Izo sinda nangu kaŋ a ga nga boŋo dake.» 	 Huan, Jesun a kiangah, Sehalten kua a nei ua, tungleng vasaten leng bu a nei uh, ahihhangin Mihing Tapain jaw a lu ngakna ding mun a neikei, a chi a.


A konda nooru foola nga kamba ra, Hando farso no a ga ye ka kaa.» 	 Sum ip a kitawia; kha a lik chiangin in ah a hongpai ding, a chi a.


Zama nda boro si waani ka nga boŋ windo dabari, mate no a ga te ka hin ka Irikoy marga kuru? 	 min amah insung vaihawm nangawn kizen taka a hihsiam kei ngalin, bangchin ahia Pathian saptuamte a kep theih ding?


Araŋ wo murtanteyaŋ no Rabbi gaa za zaari sintina kaŋ ay g'araŋ bay. 	 Kon theih tunga kipanin TOUPA tunga hel hat mi na hi gige ua.


Yaadin binde no a zuru nda hay kulu kaŋ go nga se. A tun ka koy ka gooro daŋandi. A kamba ka guna Jileyad tondey haray. 	 Huchiin a neih tengteng toh a tai mangta a; huan, a thoua, luipi a kana, Gilead tang lam juanin a pai jel hi.


A na meyo gaa batama mo neesi windo ra haray, deedandiyaŋ kwaari fo. 	 In pi lam sumtawng leng a teha, tong giat ahi.


Kala Lawi na yaaray bambata te a se nga kwaara. Jangal taakoy marga bambata, da mo boro fooyaŋ koyne goro i banda ka ŋwa. 	 Huan, Leviin a in ah Jesu adingin ankuang thupitak a luia; huchiin, siahkhonmi midangte toh mi tampiin amau a umpih chiat ua.


A ciya no, waato kaŋ cine Yasuwa na jama sallama, Israyla izey afo kulu koy nga tubo do, zama nga ma laabo ta. 	 Josuain mipite a kikhenjak sak nungin Israel suante michih amau tantuam chiat gam luah dingin a paita uh.


Zama dumar'ize ga te albarka, reyzin* nya ga nga izey hay, laabo ga nga nafa kaa taray, beena mo ga nga harandaŋo te. Ay ga naŋ mo borey kaŋ yaŋ cindi wo, i ma hayey wo kulu tubu. 	 Muan chi pawia om ding ahi ngala; grepguiin a gah a suang dinga, leitungin a pung a omsak dinga, vanten a daitui uh a pe ding uh; huchiin hiai mite laka omlaite hiai thil tengteng ka luahsak ding hi.


Ahaz kani nga kaayey banda, i n'a fiji mo noodin birno ra, sanda Urusalima nooya, zama i mana kand'a Israyla bonkooney saarayey ra. A izo Hezeciya mo te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Ahaz bel a pi leh pute kiangah a ihmu a, Jerusalem khopi a vui ua; Israel kumpipate hanah a koih kei ua: huan, a tapa Hezekia a sikin a lalta hi.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Zeeban bambata fo kaŋ fatey ga beeri, a gonda hamni kuukuyaŋ, a gaahamo kulu ga to mo da hamni dumi kulu, a kaa Liban ka sedre* nyaŋo boŋo dagu. 	 TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi, chiin: Muvanlai lianpi, kha zapi, khaveng sau pi gial emum, mul bit tak Lebanon tangah a lenga, Sidar sing jik a tuaha.


Yakuba to Sekem kwaara nda baani, wo kaŋ go Kanaana laabo ra, saaya kaŋ a kaa ka fun Padan-Aram. A zumbu mo kwaara jarga. 	 Huan, Jakob Paddan-aram gam akipan a honga, lungmuang takin Sekem khua, Kanan gam a om, a tunga, dainawla ah a puanin a jakta hi.


Kulu nda yaadin, ay ga ne araŋ se: baa Suleymanu nda nga darza kulu mana sutura ka to i afo cine. 	 himahleh, ka honhilh ahi, Solomon hilhial leng athupina tengteng a akizepin hia lili pak khat phain leng zepin a om kei.


Borey kulu di a kaŋ a goono ga dira ka Irikoy kuuku. 	 Huan, khea a pai leh Pathian a phat mi tengtengin a mu ua;


Nga mo ne: «E! Bora kaŋ te a se suuji.» Kala Yesu ne a se: «Ma koy, ni mo, ka te yaadin.» 	 Huan, aman, a hehpihpa, a chi a. Huan, Jesun a kiangah, Nang leng huai bangmahin vahih in, a chi a.


Yonata binde ye ka Dawda daŋ zeyaŋ koyne baakasina boŋ kaŋ go nga nd'a game ra, zama a ga ba r'a sanda nga fundo cine. 	 Huan, Jonathanin amah a itna louin David kiangah a kichiam nawn hi; amah hinna a it bang geihin lah a it ngala.


Hambara adilante waygu go no birno ra. Ni ga nango halaci, ni si fay d'ey adilante waygo din kaŋ yaŋ go a ra sabbay se? 	 Kho sung ah mi diktat sawmnga bek a om kha ding uh: a sunga mi diktat sawm nga omte jiakin a khua hawi louin na hihmang ding maw?


Naftali ya jeeri ize taŋante no. A ga sanni hannoyaŋ ci. 	 Naphtali zukpi khak ahi: thu hoih pipi a gen jel hi.


Laarabey laabo boŋ sanni neeya: Ya araŋ Dedancey, sata kaŋ goono ga dira, Laarabey laabu saajo tuurey ra no araŋ ga zumbu. 	 Arabia gam tunga puakgik, Dedante khualzin pawl chihte aw, Arabia gama gamnuaiah na gik ding uh.


Ya Irikoy, ma gomni te ay se, Zama boro ga ba nga m'ay ŋwa. Zaari me-a-me a goono g'ay taabandi, a go g'ay yanje. 	 Ka melmaten nitumin honvalh zoh a tum ua: kisatheitaka honsualte lah a tam ngal ua.


Amma ni de ni sogotaray hanna gaa, hala ni na kaaruwataray* te ni maa beera sabbay se. Ni na ni kaaruwatara gusam boro kaŋ ga bisa kulu boŋ, boro kulu kaŋ ga ba r'a. 	 Himahleh na kilawmna muang lua a, na min thanna na huk loha, mi vialvak peuhmah kiangah na hukna na tangphala, akua peuh.


A ga te tanda zaari zama boro ma du bi wayna konno se; a ga te tuguyaŋ do, da koruyaŋ do mo, haw bambata da beene hari se. 	 Sunin ni sa liah ding leh vuahpi laka kihumbitna leh bukna mun dingin bawkta ahi ding hi.


Kulu nda yaadin i mana tudey boŋ sududuyaŋ nangey tuusu. Hala hõ jama ga sargayyaŋ te, i ga dugu ton mo tudey boŋ sududuyaŋ nangey ra. 	 Himahleh mun sangte jaw hihman ahi tuankei; mun sangte ah mite a kithoih lailai un, gimlim a hal gige uh.


D'araŋ koy wongu araŋ laabo ra, ka gaaba nda ibare kaŋ goono g'araŋ gurzugandi, kal araŋ ma kaakaacey kar da gaabi. Rabbi araŋ Irikoyo ga fongu araŋ gaa, a g'araŋ faaba mo araŋ ibarey kambe ra. 	 Na gam ua melma nou honnuaisiahte dou dinga na kuan chiang un gallau mutin pengkulte na mut ding uh ahi; huchiin TOUPAN na Pathian ma uah theihgige na hi ding uh, na melmate uh lakah humbit na hi ding uh.


A ne i se mo: «Haciika ay ga ne araŋ se: afooyaŋ goono ga kay ne, kaŋ yaŋ si buuyaŋ taba baa kayna kala nd'i di Irikoy koytara ma kaa da dabari jina.» 	 Huan, amahmahin, a kiang uah, Chihtaktakin ka honhilh ahi, Hiaia ding a khente, Pathian gam thilhihtheihna toh hongtung a muh ma ua, sihna chiamlou hial ding a om uh, a chi a.


Ay ga ŋwaaray a ma yadda araŋ se, nga darza arzakanta boŋ, a m'araŋ no hina nda dabari nga Biya do araŋ bina ra. 	 A thupina hauhdan bang jela, a Kha jiaka mihing sung lama thilhihtheihnaa hihhata a honom sak theihna dingin,


Jiiro kaŋ Assiriya wonkoyo kaa Asdod, saaya kaŋ Assiriya bonkoono Sargon n'a donton, a na Asdod wongu k'a ŋwa. 	 Assuria kumpipa Sargon sawla Tartan Ashdod khuaa a honga, Ashdod khua a suala, a lak kumin;


Alwaato din binde kala Biya konda Yesu ganjo ra zama Iblisi ma du k'a si. 	 Huaikhitin Jesu tuh diabol khema om dingin gamdai ah Kha pi lutin a omta a.


I ga adilitaray-jaŋay saaware gurum ka ne: «Iri na gonitaray me-hawyaŋ soola ka ban!» Boro kulu fundi fonguyaŋ d'a bina ya iguuso no. 	 Himahleh Pathianin amau a kap ding a: Thakhatin thala liamin a om ding uhi.


Yesu ne i se: «Ya zamana wo borey kaŋ sinda cimbeeri*! Kala waatifo no ay ga goro araŋ do? Kala waatifo no ay ga suuru nd'araŋ? Wa kand'a ay do.» 	 Huan, aman, a kiang uah, Khangthak ginna neiloute aw, bangtan na kiang ua om ding a bangtan honthuakthei ding ka hia? amah ka kiangah honpi in, chiin, a dawng a.


Zama ni na duumi konnari jisi ni bina ra Israyla se. Ni n'i nooyandi mo takuba se i masiiba zaaro hane, ciiti bananta hane nooya. 	 Na nitna uh gawtna nanungpena a siat ni ua Israel inkote namsau thilhihtheihna a na lata, na kinak pih gige jiakin,


A ma kand'a alfaga do, nga mo ga tibi fo kaa a ra ka te fonguyaŋ hari. A ma woodin ton feema ra mate kaŋ cine i ga salleyaŋ te Rabbi se danji gaa. Zunubi se sargay no. 	 Siampu kiang ah a hon tawi ding a, siampu in theih gigena ding in a pham khat a la ding a, maitam tungah TOUPA a di'n mei a thillat bang in a hal ding ahi: Huaibel tatlek-thoihna ahi.


Bezaleyel na taafe gu margu ka haw care gaa. Taafe guwa kaŋ cindi mo, a n'i margu ka haw care gaa. 	 Huan puanzak ngate a kithuah in a khep hi. Huan puanzak a dang ngate leng a khep a.


Zama murteyaŋ ga hima ziimataray zunubi. Boŋ sanday mo ga hima birga nda tooru ganayaŋ. Za kaŋ ni wangu ka maa Rabbi sanno, nga mo wangu ni ma ciya bonkooni.» 	 Helna jaw aisansiamna khelhnate toh a kibanga, engtatna jaw milim biak leh pathian lim biak toh a kikim hi. TOUPA thu na deih louh jiakin aman leng kumpipa dingin a hondeih samta kei hi, a chi a.


Ay na Lawitey lordi mo ka ne i ma ngey boŋ hanandi, i ma kaa ka birni meyey batu, zama i ma asibti zaaro beerandi. Ya ay Irikoyo, ma fongu ay gaa woone wo boŋ koyne. Ni suuji beero boŋ mo ma bakar ay se. 	 Huan kisiangsak ding leh hongkuana kongpite ngak ding, khawl ni siangsak dingin, Levi mite thu ka piaa. Aw ka Pathian, hiaiah leng kei hongtheigigein, na chitna letdan dungjuiin kei honhawiin.


Musa binde n'i kabu Rabbi sanno boŋ, mate kaŋ Rabbi ci a se din. 	 Huchiin Mosiin a hih dinga thupiak bangin TOUPA thu bangin a sim chiata.


Yusufu mo, nga ga ti laabo hinkoyo. Nga mo no koyne ga neera laabo borey kulu se. Yusufu beerey mo kaa. I sombu a se, i moydumey go hala ganda. 	 Huan, Joseph Aigupta gam tungah heutu ahia; amah lah huai gam mi tengteng kiangah a khawngpa ahi: huchiin Joseph ute a hongpai ua, lei siin amah chibai a buk chiat ua.


Paros izey, zambar hinka nda zangu fo nda wayye cindi hinka no. 	 Paros tate sang nih za khat sawmsagih leh nih.


Araŋ wo goono g'araŋ baabo goyey te.» I ne a se: «Iri wo, i mana iri hay zina ra. Iri gonda baaba folloŋ kaŋ ga ti Irikoy.» 	 Huan, amau a kiangah, Angkikawma piang ka hi kei uh, Pa khat kia ka nei uh, Pathian, a chi ua.


Zama a n'a sinji teekoy boŋ, A n'a gaabandi mo isey boŋ. 	 Tuipi tungah amah muhkhiak ahi ngala, luipi tungah leng a hihkip ahi.


Kal alfaga beerey da Yahudancey arkusey marga kulu soobay ka tangari seedayaŋ ceeci Yesu boŋ zama ngey ma du k'a wi se. 	 Huan, amah a hihlup theihna ding un siampu liante leh vaihawmte tengteng in Jesu hekna a zong ua;


Saaya kaŋ cine i zagu ka di kaŋ wongu go ngey se jina nda banda, kala i hẽ Rabbi gaa, alfagey mo na hilley kar. 	 Huan, Judate aleh ngat uleh a nunglam uah leh a malam uah gal a omtaa, TOUPA a samta ua, siamputen pengkul amut uh.


Amma kaŋ Yesu n'i guna, a ne i se: «I si hin ka woodin te borey do, amma Irikoy do hari kulu ga te.» 	 Huan, Jesu'n amau a en a, a kiang uah, Huai tuh mihing hih vual a hikei a, Pathian a di'n bel bangkim hihtheih ahi, a chi a.


Gaa no iri tun Ahaba isa boŋ, handu sintina, zaari way cindi hinkanta hane, zama iri ma koy Urusalima. Iri Irikoyo kamba mo go iri boŋ. A n'iri faaba iri yanjekaarey gaa da gumandi izey kambey ra mo fonda boŋ. 	 Huchihlaiin Jerusalem lama pai dingin, a kha khatna a ni sawm leh nih niin Ahava lui akipan I pawt khia ua: huan I Pathian khut I tunguah a oma, melma khut leh lampia bukmi akipan aman hontankheta hi.


Iri Irikoyo go kaa, a si dangay bo. Danji go ga di a jine, Danjo go ga follo mo a windanta gumo. 	 I Pathian tuh a hong dinga, a dai nilouh kei ding: amah ma ah mei a kang juajua dinga, a kimah huihpi thupi a nung ding hi.


«Ma Lawi izey kabu i kaayey dumi boŋ, i dumey boŋ, i alboro fo kulu. Za handu fo izey ka koy beene, ni m'i kabu.» 	 Levi tate a inkuankuan un a khangkhang un sim inla: pasal peuhmah kha khat akipan tunglam an sim ding ahi, chiin.


Kala Israyla izey kulu fatta. Jama marga kulu margu danga boro folloŋ no, za Dan gaa kal a ma koy Beyer-Seba gaa, ngey nda Jileyad laabo borey. I kaa Rabbi do Mizpa. 	 Huchiin Israel suante tengteng a kisata ua, pheikhai lualin Dan khua akipan Beer-seba kho phain Gilead gama mite toh Mizpa khuaah TOUPA kiangah a kikhawmta uh.


Waato kaŋ a na sanney din ci, doogarey kaŋ goono ga kay noodin ra afo na Yesu saŋ ka ne: «Ya-cine no ni ga tu alfaga beero se d'a?» 	 Huan a gen takin a kianga ding heutu khatin Jesu a benga, siampu lianpen hichi bangin na dawng maw? a chi a.


Waato kaŋ Dawda kaa Ziklag, a kaa wongu albarka ra ka samba Yahudiya arkusey se, danga a corey nooya, ka ne: «Araŋ nooyaŋo neeya, kaŋ fun Rabbi ibarey arzakey ra.» 	 Huan, David Ziklag khua a tun in, gallak khenkhat, Hiai, TOUPA melmate lak a gallak, nang dinga kipahman, chi in, Juda upate, a lawmte ngei kiang ah, gallak khenkhat a khak a;


Amma Musa ne: «Ifo se no sohõ araŋ ga Rabbi sanno daaru? A si te albarka. 	 Huan, Mosiin, Lamzanna ahi kei ding chih thei napia bangdinga TOUPA thupiak bohse himhim na hi ua?


Da yaadin no, doŋ mate no Irikoy ga te ka ndunnya ciiti? 	 Hilouhial; huchibang hih leh, Pathianin khovel vai bangchin a hawm dia?


Kal ay tun cin, in da boro sasabante fooyaŋ ay banda. Ay mana ci mo boro kulu se haŋ kaŋ ay Irikoyo daŋ ay bina ra ya te Urusalima se. Alman fo kulu mo si no ay banda, kala almano kaŋ ay ga kaaru hinne. 	 Huan janin ka thou a, kei leh ka kianga om mi tawm chikte; Jerusalem adia hih ding ka lungtang sunga ka Pathianin bang ahia a koih mi kuamah ka hilh kei a: ka kiangah ganta, a tunga ka tuanna ganta chihlouh, leng a om kei hi.


«Ya nin, ay jine bora, ma hangan ay se: faro din, kilo taaci nda jare no, nzarfu nooru wane. Amma ifo no woodin in da nin game ra? Ma ni bora kaŋ bu fiji.» 	 Ka toupa, hong ngaikhiain: leimun, dangka sekel za li hu lel jaw, nang leh kei adingin gen tham ahi ahia? na misi vui maiin, achia.


Ni mo, ni boŋ se ni ga ni tubo kaŋ ay na ni no taŋ. Ay ga naŋ mo ni ma may ni ibarey se laabu fo kaŋ ni si bay ra, Zama araŋ na danji diyandi ay futa ra kaŋ ga di hal abada. 	 Huai na tantuam ka honpiak na tan dinga, na gam theih ngeihlouh ah na melmate na ka hon semsak ding, ka hehna mei, khantawna kang ding lah na mut kuangta ngal ua.


A guna, kal a di bonkoono go ga kay bonjara do borey alaada boŋ, da hilli karkoyaŋ mo bonkoono do haray. I goono ga hilliyaŋ kar, laabo borey kulu go ga farhã. Saaya din Ataliya na nga bankaarayey tooru-tooru ka jinde sambu ka ne: «Amaana ŋwaari! Amaana ŋwaari!» 	 Huan, a ena, ngaiin, kumpipa bel dan dungjuiin khuam jul ah a na dinga, sepaih heutute leh pengkul mutmite bel kumpipa kiangchin ah a ding uh; huan, huai gam mi tengtengin nuam a sa mahmah ua, pengkul a mut ekek uh. Huchiin Athaliain a puante a botkeka, Guk sawmna! Guk sawmna ahi ta ve! Chiin a kikou hi.


I n'i baafuna sara i se da taabi mayray. I n'i daŋ laabu diibiyaŋ da fareeje karyaŋ da fari goy kulu dumi. Danga goyey kulu, nangu kaŋ i n'i daŋ kulu, i g'i daŋ no da tamtaray futo. 	 Huchiin, nasep haksa in a hinna uh nuamlou takin a bawlsak ua, simen leh teklei bawlin, gamlaka nasepna chiteng semin, huaite ah amaute nakpi takin na a semsak uhi.


Ni g'ay candi ka kaa taaru beero ra, Kaŋ i hirr'ay se tuguyaŋ ra, Zama ni ga ti ay gaabo. 	 Na khut ah ka kha kon kemsak hi: Toupa aw, thutak Pathian, nang non tanta hi.


Yusufu kunda binde na ma-cararayaŋ donton i ma koy ka Betel guna (kaŋ waato, birno maa ga ti Luz). 	 Huan, Joseph inkuanten Bethel khua ah enkhemite a sawl uhi. (Amain huai kho min Luz ahi. )


Beeney ya Rabbi beeney no, Amma a na ganda no Adam-izey se. 	 Vante TOUPA vante ahi a; leilung bel mihing tate kiangah a pia ahi.


Manti zaari woodin ra no ay ga laakalkooney halaci Edom ra, Da fahamantey mo Isuwa tondi kuuko ra?» Yaadin no Rabbi ci. 	 Huai ni chiangin Edom akipan mi pilte ka hihmangin, Esau tang akipan theihsiamna ka hihmang kei dia hia? TOUPAN a chi.