Ay ga farhã mo Urusalima sabbay se, Ya te bine kaani mo ay jama sabbay se. I si ye ka maa hẽeni jinde wala kaatiyaŋ jinde a ra koyne. 	 Jerusalem tungah nuam ka sa dinga, ka mite tungah leng ka kipak ding: a sungah kap husa jak ahi nawn kei dinga, mau husa leng jak ahi nawn kei ding hi.


Eliyezar na Fineyas hay, Fineyas na Abisuwa hay, 	 Eleazarin Phineha a suanga, Phinehain Abisua a suanga;


Ya Rabbi, ay, ni tamo sabbay se no, ni bumbo bine ibaay boŋ mo no, ni na hari beeriyaŋ wo kulu te, zama ni ma muraadu bambatey din bayrandi. 	 Aw TOUPA na sikha jiakin nangmah lungsima pawt bang jelin hiai thil thupi mahmah theisak dingin thil thupi mahmahte na hita hi.


A ciya mo, waato kaŋ Jideyon bu, Israyla izey ye ka bare ka Baalyaŋ gana kaaruwataray ra. I na Baal-Berit ciya ngey de-koy*. 	 Huan, hichi ahia, Gideon a sih takin Israel suante a hongtolh nawn ua, Baal-te lakah ang a kawm ua, Baal-berith pen a pathian un a nabawlta uh.


Za Arower kwaara gaa, kaŋ go Arnon isa jabo gaa, da birno kaŋ go batama bindo ra, da Medeba batamey kulu ka koy Dibon, 	 Arnon guam geia om Aroer khua akipan leh guam laitaka khopi leh, Medeba phai gam tengteng, Dibon phain;


Yaadin cine no Samuwila na Israyla kundey kulu maanandi, i na Benyamin kunda sambu. 	 Huchiin Samuelin Israel chi tengteng a hong kilang saka, huan, Benjamin chi pen tel a honghita hi.


Zama buuru kunkuni follonka go no, iri kaŋ ga ti iboobo, iri ciya gaaham folloŋ, zama iri kulu ga margu kunkuni follonka din gaa. 	 Eite mi tampi tanghou beu khat, pumpi pumkhat, i hi hi; i vek un tanghou beu khata i tang chiat ngal ua.


Zama Ahab dumo kulu ga halaci. Ay ga Ahab ize alborey kulu beeri mo, nga kaŋ go daabante nda nga kaŋ go taŋante Israyla ra. 	 Ahab inkote tengteng a mang vek ding ua; Ahab akipan pasal taphot Israel gama nehchip leh chip louh leng ka hihmang ding hi.


A ga ni ŋwaaray gumo no? A ga sanni baano te ni se, wala? 	 Tuilili singten amah a limun a khuh ua; luite singnahkaiten amah a tuam kimvel vek.


Woodin sabbay se mo araŋ ma ziibi kulu nda laala kaŋ baa kulu kaa. Lalabu ra araŋ ma yadda nda sanni kaŋ i duma araŋ ra, kaŋ gonda dabari k'araŋ fundey faaba. 	 Huaijiakin, nin tengteng leh gilou dimval koih mang unla, thu tuh, na kha uh hondam thei, thunuai lut takin pom un.


Ni ma du ka alatuumey da borey kaŋ yaŋ di kankami mo alhakko kaa taray i se. Zama boro kaŋ ga ti ndunnya wo wane, A ma si ye ka humburandi. 	 Pa neiloute leh engbawlte, leitung min a engbawl nawn louhna ding un, a vai uh hawmsak dingin.


Amma: «Boro kaŋ goono ga fooma ma fooma Rabbi ra.» 	 Himahleh, a suang peuhin Toupa suang hen.Amah kiphatin phat a loh ngal keia, Toupan a gen hoihin phat a loh jaw ahi.


Kala Rabbi Irikoy na tanda nya fo soola, ka naŋ tanda nyaŋo ma yandi kal a na Yonana daabu, zama a ma te a boŋo se bi kaŋ ga Yonana faaba nga taabo ra. Yonana farhã gumo tanda nyaŋo din sabbay se. 	 Huan, TOUPA Pathianin umgui a nasep khawla, huai tuh Jona tungah a jamsaka, a haksatna akipan honkhe dinga a lu liah dingin. Huchiin Jona umgui jiakin a kipak mahmah hi.


Azariya na Helez hay, Helez na Eleyasa hay, 	 Huan Azariain Helez a suanga, Helezin Eleasa a suang;


Woodin sabbay se no Lawi sinda baa wala tubu nga nya-izey game ra. Rabbi no ga ti a tubo, danga mate kaŋ cine Rabbi ni Irikoyo salaŋ ka ci a se. 	 Huaijiakin Leviin a unaute lakah leng tantuan, goutan leng a neikeia; TOUPA na Pathian un a kianga agen bangin TOUPA a goutan ahi. )


Laakal boŋ no Rabbi na ndunnya sinji, Fahamay boŋ mo no a na beene tabbatandi. 	 Toupan pilnain lei a mukhiaa; theihsiamnain vante a hihkipta hi.


Za kaŋ araŋ bu Almasihu banda ka fay da ndunnya hayey, ifo se no araŋ goono g'araŋ gora te danga ndunnya goray, k'a lordey* gana. 	 Khovel thubulte tuh Kris kianga na nasihsan sam uleh, bang achia khovela nungta lailai banga thupiakte laka na nakipelut na hi ua?


Yaadin gaa, wa tuubi ka bare, zama Irikoy m'araŋ zunubey tuusu, 	 Huaijiakin na khelhna te uh thaimang ahih theihna dingin lungsim khek unla, kihei nawn un, huchiin Toupa kiang apat halh hun khawng a hongtung thei dinga.


Nga mo hẽ Rabbi gaa. Kala Rabbi na tuuri fo cab'a se. A n'a daŋ haro ra, kala haro ye ka kaan. Noodin no Rabbi na ganayaŋ sanni daŋ i se, da farilla, noodin mo no a n'i neesi. 	 Huan TOUPA kiangah a kapa; huchiin TOUPAN sing khat a ensaka, huai tuia a khiak leh, tuite a hong khumta hi; huailaiah amau adingin thuseh leh dan a bawla, huaiah amau a enchiana,


A ciya mo kaŋ i faham ka bay kaŋ manti Israyla bonkoono no, i bare ka fay d'a ganayaŋ. 	 Huan, kangtalai tunga heututen Israel kumpipa ana hikei chih a theih un hichi ahi a, a delh lai uh a nokik ta uh.


Amma a ne i se: «Ay gonda ŋwaari kaŋ ay ga ŋwa kaŋ araŋ si bay.» 	 Himahleh, aman, a kiang uah, An na theih louh uh nek ding ka nei, a chi a.


Hayey din ra no araŋ goro waato, saaya kaŋ araŋ goono ga ndunnya wo fondey d'a miiley gana. Araŋ goono ga may mo beene batama dabarikwa se. Nga ga ti biya* din _(Iblisi no)__ kaŋ goono ga goy hala sohõ borey kaŋ yaŋ wangu ka Irikoy gana ra. 	 Huaite ah, tumalamin hiai khoveldan bangin na naom ua, huihkhuaa thuneihna lal, tua thumanglou tate sunga sem lelpa kha dan bangin.


Sihiyona gorokwa ga ne: Toonye kaŋ i te ay se d'ay gaa-baso se, a m'a bare ka ye Babila boŋ. Urusalima ga ne: Ay kuro alhakko ma ye Kaldiya gorokoy boŋ. 	 Kei leh ka sa tunga hiamgam thilhih, Babulon tungah om hen; ka sisan Kaldai mite tungah om hen, Jerusalem a chi ding.


Kala Suleymanu ne: «Hala day a na nga boŋ cabe boro hanno, a hamni folloŋ si kaŋ ganda. Amma d'i na laala gar a do, a ga bu.» 	 Huan, Solomon in, mi ginom tak a hih a suklat peuhmah leh a sam zang khat leng leiah a ke kei ding; thulimlouhna a nei chih theihna om leh a si ding, achia.Huchiin kumpipa Solomon in mi a sawla, maitam akipan a vapi suk uh. Huan, a vahoha, kumpipa Solomon chibai a buka: huan, Solomon in a kiangah, Na inah paita in, ana chi hi


Tondi catuyaŋ alwaati go no, Tondi marguyaŋ alwaati mo go no. Gandayyaŋ alwaati go no, Fay da gandayyaŋ alwaati mo go no. 	 Suangte paih mang hun leh suangte lak khawm hun; kawi hun leh kawi kidek hun;


Musa nda Haruna binde te yaadin, danga mate kaŋ Rabbi n'i lordi nd'a. A na goobo sambu, a na isa haro kar Firawna nda nga bannyey jine. Haro kulu mo kaŋ go isa ra ciya kuri. 	 Huchiin TOUPA thupiak bangin, Mosi leh Aronin a hih uh; achiang alik tou a, Pharo mitmuhin, leha sikhate mitmuhin, luia om tuite a satta; huchiin luia om tuite sisan a hongsuak vek uh.


Zama araŋ goono ga du araŋ cimbeero timmandiyaŋo kaŋ ga ti araŋ fundey faaba. 	 na gintak pen uh, na kha uh hotdamna tak, muin.


Yohanna mo ne Hirodus se: «A si halal* ni se ni ma goro nda ni kayne wande.» 	 Johanin, Herod kiangah, Na unaupa ji na neih sak siang lou ahi, a na chih khit jiakin,


Wiiza, Bubliyos baaba goono ga kani, konni da gunde kar goono g'a taabandi. Kaŋ Bulos kaa a do ka te adduwa, a na nga kambe dake jantekomo boŋ k'a no baani. 	 Huan, Publia pa khosik leh santen veiin a nalum a; huan, Paula a kiangah a luta, a thuma, a tungah a khut a koiha, a hihdamta hi.


Yaa no Rabbi kaŋ na ni te, A na ni taka za gunda ra, nga kaŋ ga ni gaa mo, A ci ka ne: Ya ay tamo Yakuba, Nin, Yesurun kaŋ ay suuban, Ma si humburu, 	 toupa, nou honsiampa, sul akipana nou hon bawlpa, nou honpanpih ding pan hichiin a chi: Ka sikha Jakobte aw, ka tel nou Jesurunte aw, lau kei un.


Boro kaŋ gonda hanga ma maa haŋ kaŋ Biya goono ga ci Almasihu margey se.» 	 Saptuamte kianga Kha thugen tuh bil nei peihin ja uhen, a chi, chiin.


Ay Tertiyus kaŋ goono ga tira wo hantum, ay g'araŋ fo Rabbi ra. 	 Kei, Tertia, hiai lai gelhin, Toupa minin chibai ka honbuk ahi.


A ma si fay da nga hananyaŋo nga baabo, wala nga nyaŋo se, wala nga nya-ize alboro, wala nga wayme se, d'i bu. Zama a Irikoy se Nazirtara go a boŋo gaa. 	 A pa te, nu te, a unaupa te, a sanggamnu te hiam sih thu ah leng a kihihnin ding ahi kei, Pathian adia a kihihtuamnain a gak jiakin.


Yaa no Rabbi ci: A go, ay ga donton i ma tamko boobo ce kaŋ ga borey di sanda mate kaŋ boro ga hari ham di cine. Woodin banda mo ay ga naŋ i ma kol'ize boobo ce. I g'i koli ka kaa tondi kuuku fo-fo kulu boŋ, da tudu kulu boŋ, da tondi guusey ra mo. 	 Ngamanmi tampi ka thukhak dinga, amau a man ding ua; huai khitin gamvakmi tampi ka thukhak dinga, tang chiteng leh mual chitenga kipan amaute a beng khe ding ua, suangpi hengkala leng.


Nga mo ne: «Haŋ me, ay jine bora.» A waasu ka nga foobo zumandi ka gaay nga kambe ra. A n'a no, a haŋ mo. 	 Huan, aman, dawn ve, ka toupa, achia; huan, kintakin a tuibel a khut in a dom khe suka, a dawnsak hi.


Danga mate kaŋ cine ay Baaba ba ay, yaadin no ay mo ba araŋ. Araŋ ma goro ay baakasina ra. 	 Pan kei honit bangmahin kon it hi; ka itna ah om gige un.


Windo wo kokor banda darza ga bisa sintina wano. Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. Nango wo ra mo no ay ga laakal kanay no.» Yaadin no Rabbi Kundeykoyo ci. 	 Hiai in thupina nanung a masa sangin, a thupizo ding, sepaihte TOUPAN a chi; huan hiailai mun ah muanna ka pe ding, sepaihte TOUPAN a chi.


A ga woodin te zama nga ma cimi ciiti fondayzey haggoy, A ma hanantey fondey hallasi. 	 Vaihawmna lampite a ven theihna dingin, a misiangthoute lampi ahawi theihna dingin.


Saaya din binde Dawda ne diya se: «Yaa no ni ga ci Yowab se: ‹Haya din ma si ni bina sara, zama takuba ga ŋwa kaŋ sinda suubanyaŋ. Kala ni ma ni wongo gaabandi birno boŋ, hala ni m'a ŋwa.› Ma Yowab bine gaabandi mo.» 	 Huchi in David in mi sawl kiang ah, Joab kiang ah hichi in va gen in, Hiaite'n na lungsim kipaklou sak tuankei hen, namsau in a kuamah a khentuam ngalkei a, nakzosem in khua sual unla hihsia un, chi in, hasuan in, a chi a.


Waato kaŋ i kaa ka to Cidon karayaŋ gangano do, gaa no Uzza na nga kambe salle ka sundurko di, zama hawey kati. 	 Huan Kidon buhchilna-phuala hongtun un, Uzzain bawm len dingin a khutin a sawka; bawngtalte lah a kipal ngal ua.


I tun Aborona ka koy zumbu Eziyon-Geber. 	 Huan, Abrona a kipan in a pawt ua, Ezion-geber ah giahbuk a sat uh.


A ma kande yeejo kubayyaŋ hukumo meyo gaa, Rabbi jine. A ma nga kamba dake yeejo boŋo gaa k'a jinde kaa Rabbi jine. 	 Bawng pen kihoupihna puan inn kongpi bul ah TOUPA ma ah hon kai ding a, bawng lu tungah a khut a koih ding a, TOUPA ma ah huai bawng a gou ding ahi.


Zama yawyaŋ ma si kungu nda ni gaabo, Ni goy taabi ma si ye yaw kwaara. 	 Huchilouin jaw na hatna in mikhualte a vah kha ding ua, gamdang mi in ah na seogimnate a om kha ding;


Baal-Hanan Geder bora ga haggoy da zeytun* nyaŋey da durmi nyaŋey kaŋ yaŋ go Safela* ra. Yowas mo ga haggoy da ji jisirey. 	 Huan Phaiguam oliv sing leh theipi kungte kempa Geder mi Baalhanan ahi a, huan sathau koih khawmna kempa Joas ahi a.


Israyla na diyayaŋ donton koyne Sihon Amorancey bonkoono gaa, kaŋ ga ti Hesbon bonkoono. Israyla ne a se: ‹Ma naŋ iri ma gana ni laabo ra ka bisa. Iri ma koy ka to iri wano do.› 	 Huan, Israelten Amorte Kumpipa Sihon, Hesbon kumpipa kiangah palai a sawl ua; Israelten a kiangah, Ka mun lam ua paina dingin hehpih takin nagam ah ka paisuak ding uh, a chi ua.


Sohõ ay g'araŋ ŋwaaray, nya-izey, iri Rabbi Yesu Almasihu sabbay se, da Biya _Hanno__ baakasinay sabbay se mo: araŋ ma gurjay ay banda araŋ adduwey ra Irikoy gaa ay se. 	 Unaute aw, Pathian kianga non thum sakna uah, honthum pih teitei dingin Toupa Jesu Kris leh Kha Siangthou itna in nget petmahin ka honngen ahi;


Iri ma koy ka baakasinay haŋ ka kungu ka kani hala susubay, Iri ma maa kaani iri boŋ se da baakasinay. 	 Hongpai in, jingsang matan I itna dimset I la ding; itnain I kilungmuan tuah ding.


Amma d'i man'a fansa jiirey din kulu ra, a ga fatta Yubili jiiro ra, nga nda nga izey a banda. 	 Huchibang lama tat a hih kei lehleng, Jubili kumin a pawt dinga, amah leh a tate toh.Israel suante lah ka sikhate ahi ngala ua, Aigupta gam kipan ka pi khiak, ka sikhate ahi uh; Kei TOUPA na Pathian uh ka hi.


A ga hin ka te no i ma azawa kambe haray guuru-bi wala guuru-say ceeri? 	 Min sik, mallama sik leh ngen a kitansak thei sin ahia?


Sawulu binde na saaware ceeci Irikoy gaa. A ne: «Ay ma zulli ka Filistancey gana no? Ni g'i daŋ Israyla kambe ra no?» Amma a mana tu a se han din hane. 	 Huan, Saulain Pathian a dong a, Philistia mite ka va sual diam? Israelte khut ah na pe diam? A chi a. Himahleh huai niin a dawng kei.


Ni binde ma gomni cabe ay, ni tamo se, zama ni jin ka ay, ni tamo daŋ ay ma sappe da nin Rabbi jine. Amma da laala go ay do, ni bumbo m'ay wi. Zama ifo se no ni ga konda ay ni baaba do?» 	 Huaijiakin na sikha hoihtakin hihin; na sikha lah TOUPA thukhun ah na lutpihta ngala; himahleh tatsiatna nei ka hih leh nangmahin hon that maiin; bangdingin na pa kiangah non pi chitchiat dia? A chi a.


A ne: «Naŋ a ma ciya yaadin, araŋ ciyaŋo boŋ: bora kaŋ do i n'a gar ma ciya ay bannya, amma araŋ wo, araŋ sinda taali.» 	 Huan, aman, hi hen, na thu bang jel un hi leh ake: Ahihhangin kuapeuh ka honmuhna penpen ka sikhain om hen; noute ahihleh gensiat beiin na om ding uh, a chi a.


Sohõ binde, ya Israyla Irikoyo, ay ga ni ŋwaaray, ma yadda i ma ni sanney kaŋ ni ci ni tamo ay baaba Dawda se din tabbatandi. 	 Huchiin aw Israelte Pathian, na sikha ka pa David kianga thu na nagensa hehpih takin tungsak ngeiin.


«Wa naŋ sanney wo ma furo araŋ hangey ra: I ga Boro Izo daŋ borey kambey ra.» 	 Hiai thute na bil uah lut heh. Mihing Tapa mihingte khuta mat saka om ding ahi ngala, a chi a


Misa wo no Yesu ci i se, amma i mana faham da sanney din kaŋ a ci ngey se. 	 Hiai gentehna thu tuh Jesun a kiang uah a gen hi; himahleh, bang thu ahia a kiang ua a gen chih a theikei uhi.


Da boro fonda ga kaan Rabbi se, A ga naŋ baa a ibarey ma baani goray te d'a. 	 Mihing lampiten TOUPA a suklungkim chiangin, a melmate nangawn amah toh kilem dingin a bawl hi.


Waato kaŋ i na hayey din ban, laabukoyey maan ka kaa ay do. I ne: «Israyla jama nda alfagey da Lawi borey mana ngey boŋ fay waani nda laabo borey, amma i goono ga goy i kazaamatarayey dumey boŋ, sanda Kanaanancey, da Hittancey, da Perizancey, da Yebusancey, da Amonancey, da Mowabancey, da Misirancey, da Amorancey waney nooya. 	 Huchia hiai thilte hihkhita a omlaiin, lalte ka kiangah a hongpai nai ua, Israel mite leh, siampute leh Levi mite, gamtea mite a kipan amauleh amau a kikoihtuam kei ua, amaute kihhuainate, Kanan mite, Hit mite, Periz mite, Jebus mite, Amon mite, Moab mite, Aigupta mite leh Amor mite, dungjuiin a om uh, chiin.


Woodin sabbay se no a arwasey ga halaci a kwaara fondey ra. A wongaarey kulu mo ga dangay han din hane. Yaadin no Rabbi ci. 	 Huaijiakin tangvalte a kholakte ah a puk ding ua, galkapmi tengteng huai niin a mangthang ding uh chih TOUPA thu pawt ahi.


A na hay-jiney kulu kar Misira ra, Kaŋ ga ti i gaabi sintina Ham banda kuuru fuwey ra. 	 Aigupta gama ta chil om tengteng a hihluma, Ham puanintea a hatna gah masa pente uh.


Rabbi sanno ye ka kaa ay do koyne ka ne: 	 Huan TOUPA thu ka kiangah a hongtung nawna, ka kiangah,


A go, iri maa a baaru Efrata ra, Iri n'a gar Yaar farey ra. 	 Ngaiin, a thu tuh Sphratathan-ah ka ja ua; sing gamah ka muta uhi.


Da boro na yeeji wala feeji zay ka wi, wala mo a n'a neera no, kal a ma bana yeeji gu afa banando se, feeji mo, itaaci no afa banando se. 	 Min bawngtal hiam, belam hiam guin, gouin, hiam juak leh; bawngtal khat gunin bawngtal nga, belam khat gunin belam li a piak nawn ding ahi.


I moydumey himandi sanni mo: moydumey kaŋ ay di Kebar isa me gaa, i himandey d'i bumbey mo, ngey nooya. I afo kulu koy jina soosay. 	 Huan a mel lam uh ahihleh Kebar luia ka muh melte bang mah, a latdan uleh amau mahmah leng ahi uhi; huan a majawn jel uah a pai chiat uhi.


Ni ma wura da nzarfu ta i gaa ka wura koytaray fuula te, k'a daŋ alfaga beero Yesuwa Yehozadak izo boŋo gaa. 	 A hi, amau akipan dangka leh dangkaeng la inla, lallukhute bawlin, Jehozadak tapa Josua, siampu lian lu jangah koihin.


A ne: «Bonkooney bonkoono Artasersiz go ga Alfa Ezra fo, nga kaŋ ga ti Irikoy kaŋ go beena ra asariya hantumkwa. A ma bara nda laakal kanay toonante, da ya-cine da ya-cine: 	 Artaksarsi, kumpipate kumpipan, siampu, van Pathian dan gelhmi, buching leh huchibang jelin, Ezra kiangah.


Amma Bulos di a mana hima a ma koy ngey banda, zama Bamfiliya no a fun i banda, a mana koy goy i banda. 	 Paulain bel amah a kiang ua a tonpih uh hoih a sa keia, Pamphilia gamah amau a kiksana, nasepna a a kiang ua a hoh sam tak louh jiakin.


Amma bonkoono nda nga koy kayney sanney sabbay se, kala koy zeeno fo wande kaa bato fuwo ra. Waybora salaŋ ka ne: «Ya Bonkoono, ni aloomaro ma tonton! Ni fonguyaŋey ma si ni kankam wala ni moyduma alhaalo ma si bare. 	 Huchiin kumpipa leh a toupate thu jiakin kumpinu ankuangluina in sungah a hong luta; kumpinun thu a gena, Aw kumpipa, khantawnin hingin; na ngaihtuahnaten patausak kei henla, na mel leng lamdang kei heh:


Koyne ay go ga woone ci, nya-izey: basi nda kuri si hin ka Irikoy koytara tubu, fumbi mo si haŋ kaŋ si hin ka fumbu tubu. 	 Unaute aw, sa leh sisanin Pathian gam a luah theikei dinga; muat theiin muat theilou a luah sam kei ding, chih, ka gen ahi.


Rabbi ne: Zaaro din ra, Ay ga ni bariyey ban ni bindo ra, Ay ma ni torkey mo halaci. 	 Na khut nang hon doute tungah likin om henla, na melma tengteng hihmanin om hen.


Ay m'ay sartey toonandi Rabbi se. Oho, a jama kulu jine n'ay g'a te 	 Ka thuchiamte tuh TOUPA lakah ka tangtun ding, ahi, a mite tengteng maah;TOUPA biakin huangsung intual a h, Jerusalem aw, na laitakah ka tangtun ding hi. TOUPA phat un.


Yaa no Rabbi, Koy Beero ci: Woodin sabbay se, ay ze d'ay fundo, ay zeyaŋo kaŋ a dond'a, d'ay sappa kaŋ a daaru mo, daahir no ay g'a candi ka kande a boŋo boŋ. 	 Huaijiakin TOUPA PATHIANIN hichiin a chi ahi: ka kichiamna a musita, ka thukhun a bohsiaa, a hina ka hon laiteng, amah tungah ka bung ngeingei ding.


To. I boro hinka din ra woofo no ka te haŋ kaŋ i baabo ga ba?» Kal i ne: «E! ijina me!» Yesu ne i se: «Haciika ay ga ne araŋ se: jangal taakoy da kaaruwey g'araŋ jin ka furo Irikoy koytara ra. 	 Huai mi nihte a kua jaw in, a pa uh deihlam a hih aleh a chi a. Amau tuh, A masapen in, a chi ua. Jesu'n a kiang uah, Chihtaktakin ka hon hilh ahi, siahkhonte leh kijuakte'n Pathian gamah nou a hon lut khalh ding uh.


Woodin sabbay se, hunkuna ni ma bay, ni m'a jisi ni bina ra mo, kaŋ nga, Rabbi ya Irikoy no beena ra beene da ndunnya ra mo ganda. Afo kulu si no. 	 Huaijiakin tuin na lungtanguah vom unla, tunglam vanah leh nuailam leiah TOUPA jaw Pathian ahi chih thei un; a dang himhim a om kei uh.


Samson binde koy ka zoŋo zangu hinza di. A na yulbeyaŋ sambu k'i didiji i dibbey gaa k'i haw care gaa dibba nda dibba. A na yulbe daŋ i kulu dibba hinka nda care game ra. 	 Huchiin Samsonin sihal za thum a vamana, meisel a laa, a mei u leh mei a peh khawma, a mei uh kikal chiatah meisel a koih chiata.


A ga ciya binde, da ni na tira caw ka ban, kala ni ma tondi haw a gaa k'a catu Ufratis isa bindo ra. 	 Huan, hichi a honghi dinga, hiai laibu na sim khit chiangin suang toh gak khawmin Euphrates luiah pai lut inla,Babulon hichibang maiin a tum dinga, a tunga siatna ka hontut ding jiakin a thou nawn kei ding; a bah mahmah ding uh, chiin na gen ding ahi, a chi a. Hichiteng Jeremia thu ahi.


Ifo no araŋ goono ga miila, kaŋ araŋ goono ga yaasay woone te Israyla laabo boŋ, araŋ goono ga ne: «Baabey na reyzin ize gani ŋwa, amma izey hinjey no ka bu.» 	 Israel gam tungtanga hiai paunak a zat uh banghcihna ahia, Paten grep thuk a ne ua, a tate uh ha a jau hi, chih?


Zama nga kaŋ ga kuri munyaŋ faasa goono ga fongu taabantey gaa, A si dinya i hẽeno mo. 	 TOUPA aw, honhehpih inla; sihna kongkhak akipan honkaikhe jelpa, honhote jiaka ka mangbatna enin;


Ni ma si ze mo da ni boŋ, zama ni si hin ka baa ni gaa-hamni ize fo ye ibi wala ikwaaray. 	 Na lu louin na kichiam ding ahi sam kei, sam zang khat leng na hihngouin, na hihdum thei ngal kei a.


A ga ciya mo jiiri wayya din banda Rabbi ga Tir kunfa. Kwaara ga ye mo nga waykuuray sufuray goyo teeyaŋ ra. A ga kaaruwataray* te mo nda ndunnya mayrayey kulu kaŋ go ndunnya fando boŋ. 	 Huan, kum sawmsagih a man nungin hichi ahi dinga, TOUPAN Tura khua a pha dinga, huchiin huai minu a loh delhin a om nawn dinga, leitunga khovel gam tengteng lakah kijuakin a om ding.Huan, a sum muhkhiak leh a loh TOUPA adingin thil siangthou ahi ding; huailah kholkhawmin hiam, koihkhawmin hiam a om kei dinga, a sum muhkhiak TOUPA maa omte adingin ahi sin ngala, niang leh taia a nek ding uleh, puansilh thupi tak a neih theihna ding un.


Noodin no i te a se hawray. Marta no n'i saajaw, Liyaziru mo go borey ra kaŋ yaŋ go ŋwaaro do. 	 Huan, huaiah amaha din nitakan a bawl ua, Marthain nek a bawl hi, Lazar bel a ankuang umpih khat ahi a.


Gaa no a ga fun ni do, nga nda nga izey a banda. A ga ye nga bumbo fu borey do. A ga ye nga kaayey mayray haro ra. 	 Huai khitin na kianga akipan a pawt dinga, amah leh a tate toh, huan, amau inkuanngei ah a lut nawn ding uh, a pi leh pute in leh lou a luah nawn ding uhi.


Wa Birisila da Akila kaŋ yaŋ ti ay goykasiney Almasihu Yesu ra fo. 	 Kris Jesu-a honpanpihte Prisila leh Akuila chibai honbuk sak un.


kala haro kaŋ go ga gunguray ka fun tudey boŋ kay. A margu-margu nangu folloŋ, jandi kuuku fo no ngey nda Adma game ra, birno kaŋ ga maan Zaretan. Haro kaŋ zuru ka koy Gooru* Beero Teeko ra mo, danga Ciiri Teeko nooya, i n'a dumbu parkatak! Borey daŋandi mo naŋ kaŋ day ga saba nda Yeriko. 	 Saklam akipana tui hongluang khe lai a khawlta a, gamla kuam taka Zarethan gam china Adam khua ah a hongkiching venvon a: huan, Araba tuipi, Tuipi Al lama luang suk lai a kitat geiha: huchiin mipite Jeriko kho jawn takah a galkahta uhi.Huan, TOUPA thukhun bawm jawng siampute Jordan lui laiah, lei hulah a ding ua, huan, mipite tengtengin Jordan lui a galkah vek uhi.


Hadad binde du gaakuri gumo Firawna do, hal a n'a no nga bumbo wando kayne, Hadad m'a hiiji, danga bonkoono wande Tafanes kayne nooya. 	 Hadadin Pharo mit a tung manmaha, huchiin a ji mahmah sanggamnu, kumpinu Tahpenes sanggamnu ji dingin a nei sak hi.


Buukoy din si ye ka funa. Refayimey* kaŋ dira si ye ka kaa mo. Zama ni n'i taabandi k'i halaci. Ni naŋ mo baa i fonguyaŋo ma daray. 	 Amau lah a sita uha, ahing nawn kei ding uh; a mangta ua, a thou nawn kei ding uh; huaijiakin nang amau na gawtin na hihsiaa, a theihgigena tengteng u leng na hihmangta hi.


Bora mo ne Eli se: «Ay no ka fun wongu daaga do. Hunkuna wongo do no ay zuru ka fun.» Eli ne: «Ay izo, ifo no ka te?» 	 Huan, miin Eli kiangah, Sepaih lak akipana hong kahi, tuniin Sepaih lak akipan a hong tai ka hi, a chi a. Huan, aman, ka tapa, bangchibangin thil a om a oi? a chi a.


Ya Rabbi, m'ay suuji, zama ay lakaw parkatak. Ya Rabbi, m'ay no baani, zama ay biriyey goono ga kaama, 	 Ka hinna leng nakpitaka hihmangbatin a om hi: TOUPA aw, nang bangtan ahia non etsim ding?


Ya nin Safir gorokwa, ma koy ni koyyaŋ gaa-koonu nda haawi ra. Zaanan gorokwa mana fatta bo. Bayt-Ezel hẽeno ga nga deyaŋ haro hibandi ka kaa araŋ gaa. 	 Aw Saphir mi, vaktang leh zum tak in pai mang in: Zaanan mi a hongpawt kei; Betezel kahna in nang a hon din tuh ding.


Lawi kunda ize cindey, Merari izey almayaaley n'i no: Zabluna kunda ra Yokneyam da nga kuray nangey, da Karta da nga kuray nangey, 	 Huan, Merari suante pawl inkuan, Levi pawl dangte bel Zebulun nam tantuam akipan Jokneam khua a kim a velte toh, Karta khua a kim a velte toh,


Woodin banda alfaga ma jinayo kaŋ i nyuna guna. D'a di bilsa din dumo mana bare, baa da dooro mana daaru, kulu nda yaadin a ga ziibi. Ni m'a ton nda danji zama a go g'a ŋwa, a ra wala a banda haray. 	 Huan, hii omna sawpkhit nung in siampu in a en nawn ding a, huan, ngai dih, hii lat dan a kidan keileh, hii pen zam kei mahleh, a siangthou tuan kei, mei a na hal ding ahi: a kip chi ahi; a sung lam hiam, a po lam hiam a giau zong hi heh.


hala nda teeku hari hamey, da beene curey, da ganji hamey, da fundikooney kaŋ yaŋ ga fanag ganda kulu, da borey kulu kaŋ yaŋ go ndunnya fando boŋ, i ga jijiri ay jine. Tondi kuukey ga kaŋ, tondi jabey mo ga zimbi, cinari kulu mo ga kaŋ. 	 Huchiin tuipi ngate, tungleng vasate, gam sate, leitunga vak ganhing tengteng, leitunga mihing tengteng ka maah a ling ding ua, tangte niamsak in a om ding a, kawlte a chim dinga, kulh bang chih lei ah a puk ding, chi in ka gen hi.


Rabbi araŋ Irikoyo kaŋ ga furo araŋ jine, nga no ga wongu araŋ se. A ga goy araŋ se hay kulu boŋ kaŋ a te araŋ se araŋ jine Misira laabo ra. 	 TOUPA na Pathian na makaipa un na mitmuh ua Aigupta gam a hon hihsak tengteng bang in a hon sual pih ding a;


Amma Yahudancey na kwaara ra boro beeri fooyaŋ, kaŋ yaŋ ga ti wayborey kaŋ yaŋ furo Yahudance diina ra, da mo kwaara jine borey, zukku ka gurzugay tunandi Bulos da Barnaba boŋ. I n'i gaaray ka kaa ngey laabo ra. 	 Himahleh, Judaten numei zahtakhuai Pathian limsakte leh khua upahonte a hasuan ua, Paula leh Barnaba a sawisak ua, a gam ua kipan a delhkhia uh.


A ciya mo, handu iyyanta ra Isumeyla Netaniya izo, Elisama ize, kaŋ fuula banda no, bonkoono mayraykoy beerey ra boro fo no, a kande boro way nga banda. I kaa Gedaliya Ahikam izo do Mizpa. I ŋwa care banda Mizpa ra. 	 Huan, hichi ahia, kha sagihna ah Elisha tapa Nethania tapa Ishmael, kumpi chi a mi, kumpipa upate laka khat, mi sawm piin Mizpah khua ah Ahikam tapa Gedalia kiangah a hong ua; huan, Mizpah khua ah an a ne khawm uh.


Woone mo ga ti a lordo: iri ma cimandi a Izo Yesu Almasihu maa gaa, iri ma ba care mo, danga mate kaŋ a n'iri lordi nd'a. 	 Huan, a thupiak tuh hiai ahi, a Tapa Jesu Kris min ging lehang, aman thu a honpiak bangin kiit tuah chiat lai lehang.A thupiakte juimi tuh amahah a om gige a, amah mah leng amah ah a om gige hi. Huan, hiaiah amah tuh eimau ah a om gige chih i thei uh, Kha a honpiak ah.


Ya Rabbi, ni di woodin. Ma si dangay. Ya ay Koyo, ma si mooru ay. 	 Toupa aw, nang na mu hi, daihsan ken. Toupa aw, hon gamlat mahmah ken.


Baabo ne a se: «Ma koy ka ni beerey da kurey mo guna, hal i go baani. Ma ye ka kand'ay se baaru.» A binde n'a donton Hebron gooro ra. A koy Sekem. 	 Huan, aman, a kiangah, na ute a dam dam na uhiam, ganhon leng a dam dam na uhiam ve en inla, a tanchin uh honghilh nawnin, achia. Huchiin, Hebron guam a kipan a sawl khia a, huan, aman Sekem a vapha hi.


Alwaato din Ahaziya, Ahab izo ne Yehosafat se: «Naŋ ay tamey ma koy ni tamey banda hiyey ra.» Amma Yehosafat mana yadda. 	 Huan, Jehosaphat apu te kiangah a ihmu a, a pute lakah apu David khopi ah a vui ta uh; huan, a tapa Jehoram a sikin a lal ta hi.


Da alboro fo gonda wande hinka, afa way-kwaasu no, afa mo zoogay no, i na izeyaŋ hay a se mo, way-kwaasa da zoogayo kulu, da zoogayo ize alboro no ga ti hay-jina, 	 Min ji nih nei bang hita leh, khatpen deihin khatpen hota leh, a deihnu leh a huatnuin ta suan sak tuaktuak ta leh; huan tapa upapen a huatnu ta hi taleh;


A ga ciya sanda boro kaŋ haray, A ma hindiri ka di nga go ga ŋwa, Amma d'a mo hay, a gunda go koonu. Wala mo boro kaŋ maa jaw, day a ma hindiri, A ma di kaŋ nga goono ga hari haŋ, amma d'a mo hay, Kal a ma di nga go ga yangala, nga jawo mana fun. Yaadin cine no ndunnya dumey kunda kulu ga ciya, Ngey kaŋ yaŋ ga Sihiyona tondo wongu. 	 Mi gilkialin mang a neihin an a ne a, ahihhangin a khangloua a bah lailaiin tui a duh lailai bang ahi ding hi; Zion tang sual, nam tengteng mipiute, huchibang ahi ding uh.


(Mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Ay na ni daŋ ni ma ciya dumi boobo se baaba.») Yaadin no a go Irikoy jine kaŋ se Ibrahim cimandi, nga, Irikoy, kaŋ ga buukoy funandi, kaŋ mo a ceeyaŋ ga haŋ kaŋ si no te danga a go no. 	 Nam tampite pain ka honbawlta, chia gelh bangin, misite hihhingpa leh thil omloute om bang a genpa a gin Pathian mitmuh ah eite paa bawlin a om hi.


Ni n'ay no ni faaba korayo mo, Ni baano mo n'ay beerandi. 	 Nang na hotdamna lum lah non pia a: na kiniamkhiakna in na hon bawl lianta hi.


Zama iri ga bay kayna, iri ga annabitaray jare te. 	 A kimlou in i thei a, a kimlou in thu i gen uhi:


Goy kulu ra gonda riiba, Amma me sanni hinne si kande kala talkataray. 	 Sepgimna tengtengah phatuamna a om: himahleh mukte houlimna taksapna lam kia ah a pai.


Zama ngey kaŋ yaŋ go yaadin, manti iri Rabbo Almasihu se no i go ga goy, amma ngey bumbey gundey se. I me kaana da i sanni baana do no i ga boŋ-dogonay biney halli. 	 Huchibang miten i Toupa Kris na a sem kei ua, amau gilpi na a sem jaw uhi; a kam phat uleh a kam siam un mi pilloute lungsim a khem nak uhi.


Yaa no Rabbi ci: «Gaza taali hinza sabbay se, Oho, hala baa itaaci sabbay se, Ay s'a ciiti sanno bare. Zama i na laabo borey kulu daŋ tamtaray, murkutuk! I konda ikulu, zama ngey m'i nooyandi Edom se. 	 TOUPAN hichiin a chi: Gaza kho tatlekna thumte jiakin, ahi, litejiakin, a gawtna ka hihtawp kei ding; Edom kianga piak dingin mi tengteng sala a pi jiak un:


Hal i kande baaru laalo Israyla izey se laabo kaŋ i koy ka guna din boŋ. I soobay ka ne: «Laabo kaŋ iri koy k'a windi ka guna din, laabu no kaŋ ga nga gorokoy ŋwa. Borey kulu kaŋ iri di a ra mo, boro kuuku yaŋ no gumo. 	 Huchiin Israel suante kiangah a vagam etkhiak uh, Gam enkhe dinga ka vavakna uh, a sunga mi tengte nek khit hatmi ahi ua; huan, a mi om ka muhte uh mi awmkhauh pipi ahi uh.Huan, huaiah Anak suante, mi liante, awmkhauh pipi ka vamu u; khaupe bang lelin ka kimu ua, amau leng khaupe ek bang lelin a honmu uh, chiin a hoihlou lamin a gen uh.


A ma maani kulu kaa zunubi sarga yeejo gaa, danga gunda ra maano, da maani kulu kaŋ go teelo gaa, 	 Huan, khelh thoihna bawng thau tengteng a la vek ding a; a sungkua thau leh a gilboh tengteng,


Woodin yaŋ no ga ti tubey kaŋ yaŋ Musa zaban Mowab batamey ra, Urdun daaranta, Yeriko do haray, wayna funay. 	 Hiai moab phai, Jeriko jawn, Jordan gal, suahlam pang te ahi, Mosiin gouluah ding a piak louh.Levi chite bel Mosiin gouluah ding a pe tei kei: a kiang ua a nagensa bangin TOUPA, Israelte Pathian a gouluah uh ahi jaw.


Zama guna, ay ga ndunnya dumi beerey jama tunandi azawa kambe laabo ra kaŋ ga kande wongu Babila gaa. I ga wongu marga kayandi a se mo hal i m'a ŋwa. I hangawey ga hima sanda wongaari kaŋ ga goni hayyaŋ wane, Afo kulu si ye ka kaa kambe koonu. 	 Ngaidih ua, Babulon hongsual dingin mal gam akipan nam honpi thupi tak kikaikhawm ka tokthou dinga, amah dou dingin a kisa ding ua: huai akipanin lak ahi ding uh: a thalte uh lah galbawl siamtak vuaksuak ngeilou bang ahi ding uh.


Zama, yaa no Rabbi ci: Waati kaŋ jiiri wayya kaŋ ay ci Babila boŋ kubay, ay g'araŋ kunfa, ay m'ay gomni sanno toonandi araŋ se. Ay ga ye ka kande araŋ nango wo ra. 	 TOUPAN hichiin a chi ngala, Babulon adingin kum sawmsagih a chih tak in ka hong veh dinga, na kiang ua ka thichiam hoihtak ka tungsak dinga, hiai munah ka honkik nawn sak ding.


A ne i se: «Ifo se no araŋ goono ga humburu, ya araŋ cimbeeri* kayna koyey?» Gaa no a tun ka deeni hawo da teeko gaa. Kal i kulu dangay ka kay, tak! 	 Huan, aman tuh a kianguah, Gin tawmte aw, bangdia lau na hi ua? a chi a. Huai nungin a thou a, huihte leh dil tuh a tai a; huan a hongdai sipsipta.


Almaney binde na gunde sambu haŋandiyaŋ garbey do. Kala almaney na waaliya-waaliyayaŋ da icangareyaŋ da tombi-tombi-koyyaŋ hay. 	 Huchiin, ganhonte chiang jawnah a gai panta ua, a gial tante, gial petmah a gialte, a gial zekzek te a honnei jel uh.


Gaa no Rabbi na Musa taŋ. Saaya din no waybora ne: «Nin wo, kurnye kurikoy no dambanguyaŋo* wo sabbay se.» 	 Huchiin amah a paisaka: huan, zekvum jiak in, sisan kai pasal na hi, achia.


Boro kaŋ gonda hanga kaŋ ga maa, a ma maa! 	 Kuapeuh jakna dinga bil neiin ja heh.


Kulu nda yaadin, Rabbi, Israyla Irikoyo n'ay suuban ay baaba windo kulu ra ay ma ciya bonkooni Israyla kulu boŋ hal abada. Zama a na Yahuda suuban a ma ciya jine boro. Yahuda kunda ra mo a n'ay baaba windo suuban. Ay baaba izey ra mo, a maa ay kaani hal a n'ay ciya bonkooni Israyla kulu boŋ. 	 Ahihhangin TOUPA Israelte Pathian in, kapa inkote tengteng lak akipan Israelte kumpipa dia khantawna om dingin a honna teltaa; Juda nampipen dingin a nateltaa; huan, Juda namte lakah ka Pa inkote; huan kapa tapa te lak a kipan Israel tengteng kumpipa din a honna tel khe tuamta hi.


Boro kulu kaŋ si nga kanjiyaŋ bundo sambu k'ay gana si hin ka ciya ay talibi. 	 Kuapeuh a kros pua honjui lou tuh ka nungjui ahi theikei ding.


suudi bankaaray koyey, mayraykoyey da maykoy no. Ikulu arwasuyaŋ no kaŋ ga beejandi, kaŋ yaŋ ga kaaru bariyaŋ boŋ. 	 Ukpipate, vaihawmmite, tangval iplahhuai mahmah ngen, sakol tung tuang mi, puan sandupa kijem te.


Elam fa izey, zambar fo da zangu hinka nda waygu cindi taaci. 	 Elam dang tate, sang khat za nih sawmnga leh li.


A goyey kulu kaŋ a sintin ra Irikoy windo saajawo wane, da asariya ra, da lordi ra, zama nga ma nga Irikoyo ceeci, kal a n'a te da nga bina kulu. A du albarka mo. 	 Pathian ina nasep lam thuah te, dan lam thuah te, thupiak lam thuah te, a Pathian zon thu ahte a hih peuhmah ah a lungsim tengtengin ahiha, a lamzang tou jel hi.


Bitros n'a kambe ŋwaaro di k'a tunandi. Sahãadin a ce taamey d'a sangariyey te gaabi. 	 Huan, a khut taklam a lena, a kaithouta a; huan, thakhatin a khete leh a siakmit guhte a honghat pahta hi.


Boro kulu si no kaŋ kaaru ka koy beena ra, kala nga kaŋ zumbu ka fun beena ra, Boro Izo kaŋ go beena ra no. 	 Van ah kuamah a kah ngei kei a, van akipana hongsukpa kia loungal, Mihing Tapa vana ompa tuh.


Yaadin gaa, i na doŋ lordo kaa, za kaŋ a sinda gaabi, a sinda albarka mo. 	 Ahatlouh leh a phattuamlouhna ziakin thupiak awm masa tuh paihkhiak ahi.


Dawda ne a se: «Mate cine se no ni mana humburu ni ma kambe salle ka Rabbi wane suubananta halaci?» 	 Huan, aman, Gamdang mi, Amalek mi tapa ka hi, a chi a, a dawng a. Huan, David in a kiang ah, TOUPA sathau nilh hihmang ding a tung a khutkhak bangchidan a laulou na hia leh? a chi a.


Waato din gaa ndunnya dumey tun ka murte a gaa. I fun kuray kulu ka kaa ka wufa daaru a boŋ, I n'a di ngey guusu hirrimo ra. 	 Huchiin bialte akipanin ning chiha namten amah a dou ua: huan a tungah len uh a jak ua; a kokhuk uah matin a omta hi.


Waato din gaa Musa na Israyla arkusey kulu ce ka ne i se: «Wa koy ka feej'izeyaŋ sambu araŋ almayaaley hina me, ka wi Paska* se. 	 Huchiin Mosiin Israel upate a sam saka, a kianguah, Na inkuan bang jel un belamnou kai khia unlan kilak unla, paikanna gou un, a chi a.


Za hano kaŋ hane ay na ni taka, Ni ya toonante no ni muraadey kulu ra, Hal a to hano kaŋ hane ay na adilitaray-jaŋay gar ni bina ra. 	 Na hoih buching; siama na omni akipan, nanga diktatlouhna a om ma tengin.


Fu wo mo kaŋ gonda beeray ya-cine, boro kulu kaŋ bisa ga te dambara ka cuusu ka ne: ‹Ifo se no Rabbi na woodin te laabo nda fu wo se?› 	 Huan, hiai in sang tawk leh leng, a kheng peuhmah in lamdang sa in a muk uh a tum ding ua, bangdia Toupan hiai gam leh hiai in hichi tela hih ade aw? A chi ding uh.


Zama a ga ciya sanda saaji ra subu, A si fonnay waati kaŋ cine albarka ga kaa bo, Amma a ga goro saaji nangu koogey ra, Laabu kaŋ gonda ciiri, Kaŋ boro kulu si a ra. 	 Gamaia loupa keu gaw bang ahia, thil hoih pawt ding himhim a mu kei ding. Gamdai gamkei, chi gam, kuamah luah louh ah a teng zo ding hi.


Zama boro kulu kaŋ ga goy laalo te goono ga konna annura no. A si kaa annura do, zama a goyey ma si bangay. 	 Kuapeuh thil gilou hih in vak a ho nak, vakah leng a hongpai kei hi; huchi lou in jaw a thilhihte a lang kha ding.


Amma Amaziya wangu ka maa. Israyla bonkoono Yehowasa mo kaaru, nga nda Yahuda bonkoono Amaziya. I na care moyduma guna Bayt-Semes, Yahuda laabo ra. 	 Himahleh Amaziain a na ngaikhe nuam keia. Huchiin Israel kumpipa Jehoas a vahoh tou a; Juda kumpipa Amazia toh Juda gam Beth-semes khuaah kimatuahin a ki-en ta ngei ua.


Zaaro din ra no i na Ibrahim da nga izo Isumeyla mo dambangu. 	 Huai ni mahin Abraham leh a tapa Ismael zeksum a hita uh.A inkuanpihte laka pasal tengteng, a ina piangte leh mikhual laka dangka suma a leite leng, amah toh zeksum ahi vekta uh.


Woodin banda koyne a na ize wayboro fo hay. A n'a maa daŋ Dina. 	 Huan, huai nungin tanu a nei nawna, amin dingin Dina a sa hi.


Ay n'ay laakal daŋ ay ma laakal bay, ay ma follokomtaray nda saamotaray mo bay. Ay di woodin mo haw gaarayyaŋ day no. 	 Huan pilna thei ding leh, haina haitatna thei dingin ka lungtang ka suka: hiai leng huih nungdelh ahi chih ka thei hi.Pil mahmahnaah lah lungkham mahmahna a om ngala: huan kuapeuh theihna khangsakin lungkham a khangsak hi.


da Arbadancey da Zemarancey da Hamatancey mo. Woodin banda no Kanaanancey kundey daaru. 	 Arvadte, Zemarte, Hamathte a suanga; huai nungin Kanaante namte a dalh jakta uhi;


Amma Kohat izey ma si furo ka hari hanney guna, ba kayna, zama i ma si bu se.» 	 Ahihhangin thil siangthou en dingin sawt lou chik leng lut kei uhen, a lut uleh a si ding uh, chiin,


Irikoy ne: «Abada! Ni wando Saharatu no ga ize alboro hay ni se. Nga mo, ni g'a maa daŋ Isaka. Ay g'ay alkawlo tabbatandi a do, a ma ciya a se alkawli kaŋ ga duumi, d'a banda mo se. 	 Huan, Pathianin, hilou e, na ji Sara in tapa a hon neihsak taktak ding; a min dingin Isaak na sa ding hi; huan, ka thukhun, a nunga a suante dingin khantawn thukhun dingin, a kiangah ka hihkip ding.


Musa ne Haruna se: «Ma ci Israyla jama kulu se ka ne: ‹Wa maan Rabbi jine, zama a maa araŋ janca.› » 	 Huchiin Mosiin Aron kiangah thu a gena, Israel suante omkhawm tengteng kiangah TOUPA maah hongpai nai un; na phunnate ulah a zata ngala, chiin, a chi a.


Ya Rabbi, guna ka di ka laakal da boro kaŋ se ni na woodin te! Wayborey ga hima ka ngey izey ŋwa no, Ngey izey kaŋ i saajaw? I ga hima ka alfaga nda annabi* wi Koy Beero nangu hananta ra no? 	 Aw TOUPA, en inla, ngaiin, hichibanga na hihna; numeiten a gah uh a ne ding uam, khuta oiha om naupangte? TOUPA munsiangthou sungah siampu leh jawlnei thaha om ding uh hia?


Ay ga furo ni windo ra da sargay kaŋ i ga ton yaŋ. Ay g'ay sartey bana ni se, 	 Halmanga thillatte toh na in ah ka lut dinga, ka thuchiamte na lakah ka tangtungsak ding hi.


A haŋyaŋ sarga mo butal fo da jare no feej'ize fo kulu se. Duvan* hanno mo, ni g'a dooru Rabbi jine nangu hanna ra. 	 Huan, belamnou khat latna a dawn ding thillat, hin mun li a khen mun khat ahi ding ahi: TOUPA ding a uain, dawn ding thillat mun siangthou ah na bungkhe ding ahi.


Wo kaŋ yaŋ ay jisi kankami jirbey sabbay se, Danga wongu nda tangami jirbey sabbay se no. 	 Buaina hun adia ka sit, kidou leh kisat nia dia?


Filistance fooyaŋ mo kande Yehosafat se tarbace da nzarfu fooyaŋ hari. Laarabey mo kande a se alman kuruyaŋ, feeji gaaru zambar iyye da zangu iyye, da hincin jindi mo zambar iyye da zangu iyye. 	 Huan, Philistiami khenkhatin Jehosaphet kipahman a hongpia ua, siah dingin dangkasikte leng a pe lai uh; huan, Arabia miten leng gan hon, belamtal sangsagih leh za sagih leh keltal sang sagih leh za sagih a honkai uh.


Hiram na nga tamyaŋ donton hiyey marga din ra, hi goy-teerey kaŋ ga waani teeku goy, i go Suleymanu goy-teerey banda. 	 Huan, Hiramin a sikha longmite, tuipia kiseksa, longa Solomon sikhate kiangah a sawl a.Huai mite Ophir ah a vahoh ua, huaia dangkaeng talent za li leh sawmnih a hon pua ua, kumpipa Solomon kiangah a hontun uh.


D'ay mana farhã d'ay ibara halaciyaŋ, Ay mana sar ka zimbi mo waato kaŋ masiiba fo kaŋ a boŋ, 	 Kei honmudah siatnaa ka nakipaha, ahihkeileh hoihlou a tunga a tun chianga ka nakipah uat aleh;


Nin mo, Ezra, ni Irikoyo laakalo kaŋ go ni se din boŋ, ni ma ciitikoyaŋ da dabarikoyyaŋ daŋ, kaŋ yaŋ ga hin ka ciiti te borey se kaŋ yaŋ go isa daŋanta, sanda boro kulu kaŋ ga ni Irikoyo asariya bay nooya. Boro kaŋ s'a bay mo, kal araŋ m'a dondonandi. 	 Huan nang, Ezra, na khuta om na Pathian pilna juiin, thukhenmi leh vaihawmmi, tuipi khena omte mite tengteng vaihawm dingin sepin; na Pathian dante tengteng bang; huan huaite theiloute nou sinsak un.


Woodin se no a kande Kaldancey bonkoono i gaa. Nga mo n'i arwasey wi da takuba i nangu hananta ra. Arwasu gaa, wandiyo gaa, albeeri gaa, hamni kwaaray gaa, a mana bakar baa afo se. Rabbi n'i kulu daŋ a kambe ra. 	 Huaijiakin Kaldai kumpipa a tunguah a gamtang saka, aman a tangvalte uh a mun siangthou uah namsauin a thata, nungak leh tangval leng, tek leng, teksia leng lainatna himhim a neikeia; a khutah a pevek hi.


Amma Laban jin ka koy nga feejey hõseyaŋ do. Rahila mo na nga baaba toorey zay. 	 Huan, Laban bel a belam mulmet dingin a pimang hi: huan, Rakilin a pa milimte a guksak.


A ye ka zulli koyne ka fun Yanowa ka koy Atarot, ka koy Naarat. Noodin a kubanda Yeriko, a fun Urdun haray. 	 Huan, Janoa akipanin Ataroth ah, Naara ah a paisuksuka, Jeriko a tunga, Jordan ah a suak hi.


Wura korayey mo kaŋ yaŋ Hadad-Ezer tamey ga jare doŋ, Dawda n'i ku ka kand'ey Urusalima. 	 Huan Davidin Hadadezer pawlte dangkaeng lumte a laksaka, Jerusalem ah a paipiha.


Sadusi* fonda boro fooyaŋ mo, kaŋ yaŋ goono ga ne buukoy tunandiyaŋ si no, maan Yesu do. I n'a hã 	 Huan, Saddukai, thohnawnna a om kei chite laka mi kuate hiam a kiangah a hong ua; a kiangah,


«Zanka kayney wo kaŋ yaŋ g'ay cimandi, boro kulu kaŋ ga baa afolloŋ i ra daŋ a ma taali te, a ga bisa bora se i ma fufuyaŋ* tondi sarku a jinde gaa k'a catu teeko ra. 	 Huan kuapeuh hon gingta neu chik chikte laka khat leng hihpuk tuh, a ngawng ah buh gawi janna suang lianpi oksakin tuipi ah khe le uh, amah adingin a hoih zo ding ahi.


Waato din gaa no i na jinde sambu Rabbi gaa ngey taabey ra, A na i faaba mo k'i kaa i masiibey ra. 	 Huai takin a buaina uah TOUPA a sam ua, aman a buaina ua kipan a pi khia a, a hennate uh a suktat sakta hi.


Yesu mo mana furo kwaara ra jina, amma hal hõ a go nango kaŋ Marta kuband'a. 	 Jesun tuh khua ah a lut naikei a. Marthain a vadawn laia, a omna ngei ah a om lai hi.


Da boro fo na zunubi te nga gorokasin se, hal i na bora daŋ zeyaŋ a ma ze, d'a kaa mo ka ze ni sargay feema jine windo wo ra, 	 Mi kuapeuh in a innvengte tungah thil hih khial in, kichiamsak hong kiphamoh taleh, hiai in a na maitam ma ah hong kichiamhenla;


Yesu tu a se ka ne: «Ni sinda dabari kulu ay boŋ, da manti i na ni no nd'a za beena ra no. Woodin sabbay se no bora kaŋ n'ay nooyandi ni se gonda zunubi ka bisa nin.» 	 Jesun, Tunglam akipan piak hi kei lechin, ka tungah hih theih himhim na neikei ding; huaijiakin na kianga honpekhepan khelhna lianjaw a pua ahi, a chi a.


Zama ay ma seeda te mo da bine-gaabi mate kaŋ a ga hima ay ma te. Zama Baaru Hanna sabbay se ay ya wakiilu no kaŋ go hawante kasu ra. 	 Ka gen ding bang hangsan taka ka gen theihna dingin. Huai tanchin hoih palai khainiang bun ka hi.


Alwaato din Assiriya bonkoono lordi ka ne: «Kal i ma sambu tamtaray alfagey ra afo kaŋ i kande ka fun noodin. I ma naŋ a ma ye ka koy ka goro noodin laabo ra, ka borey dondonandi laabo din Irikoyo asariya.» 	 Huchiin Assuria kumpipan, Huaia sala na pite uh laka mi siampu khat pi unla, hongom sam leh, huai gam Pathian biak dan sinsak leh, chiin thu a pia a.


A na wura dan kal a te kobto cine k'a dumbu-dumbu ka te silli zama i ma goy d'a suudi nda suniya nda iciray ra, lin baano gaa, gonitaray goy. 	 Huchi in dangka-eng kuang pain a sek ua, sikkhau in a bawl uh, a dum leh, a sandup leh, a san-au leh puan malngat hoih a, nnasep siam a sepna ding in.


Waato kaŋ Yahuda mayraykoyey maa woodin baaru, i tun ka fun bonkoono windo ra ka kaa noodin Rabbi windo ra. I goro Rabbi windo Me Tajo gaa. 	 Huan, Juda heututen hiai thu a jak un, kumpipa in a kipanin TOUPA in lutna kongpi thak ah a tu uh.


Musa ne nga anzuray Reyul, Midiyance izo Hobab se: «Iri go diraw ra ka koy to nango kaŋ Rabbi ci ka ne: Ay g'araŋ no nd'a. Ni ma kaa iri banda, iri mo ga booriyaŋ te ni se, zama Irikoy na gomni salaŋ Israyla boŋ.» 	 Huan, Mosi sungpa Midianmi Reuel tapa Hobab kiangah, Mosiin, Kon pe ding, TOUPAN a chihna munah ka hoh sin ua, ka kiang uah hong sam inla, hoihtakin na tungah ka hih ding uh: TOUPAN Israel suante tungtang thu lah hoihtakin a genta ngala, a chi a.


Yesu ne a se: «Ni sanno wo sabbay se, ma koy. Folla fun ni ize wandiya banda.» 	 huan, aman, a kiangah, Na thu gen jiakin paita ve le: dawi na tanu sunga kipan a pawtta hi, a chi a.


Nga kaŋ baa si nda gaddey jinde, I gadditaray waaniyaŋ kulu ra. 	 Pathian aw, a kam uah a hate uh tansak inla: Toupa aw, humpinelkai hatsanlaite ha lianpipite tuh tong khia in.


Kaŋ Dawda go ga kaa Arawna do, Arawna guna kal a di Dawda. A fun mo karayaŋ gangano ra ka koy ka sombu Dawda jine, a moyduma to hala ganda laabo gaa. 	 Huan David Ornan kiang a tunin, Ornan a kiheia, David a mutaa, huan, phual akipan a pawt khia, a maia lei siin David maah a khupbohta hi.


D'i na woodin kulu te, kala ni ma maa i adduwey d'i ŋwaarayyaŋey beene ni nangora ra. Ni m'i cimo mo gaa. 	 A thumna u leh a ngetna uh nang na omna van ah nangaikhia inla, a thu uah gamtang in:


Alwaato din no a ga borey hangey fiti, A ga nga seeda daŋ goojiyaŋ kaŋ a te i se din gaa, 	 Huailaiin mite bilte a honga, vaunatein amau a hihlaua,


Rabbi saawara tabbat hal abada, A bina miiley mo hala zamaney kulu me. 	 Toupa lunggelna bel khantawnin a om kip dinga, a lungtanga ngaihtuahte khang tengteng tanin a om kip ding hi.


Talka kaŋ goono ga dira nga cimi toonanta ra ga bisa me laalokoy kaŋ a go mo, saamo no. 	 Ginoma om mi genthei tuh mihau a muktea kilawm gen leh mi hai sangin a hoihjaw hi


Da gaabi kwaaray da kambe sallanta mo, Zama a baakasinay suujo ga tondo hal abada. 	 Khut hat leh banjakin: a chitna lah khantawnin a om sin ngala.


Sawulu mo, nga nda nga ize Yonata da jama kaŋ go i banda goro Geba, Benyamin wano ra. Amma Filistancey na gata sinji Mikmas ra. 	 Huan, Saula leh a tapa Jonathan leh a kiang ua mi omte Benjamin gama Geba khua ah a om ua; himahleh Philistia miten Mikmas ah panmun a bawl uh.


Oho, ni ciiti fondey ra no iri hangan ni se da beeje. Ya Rabbi, ni maa da ni fonguyaŋey no iri fundey ga laami nd'a. 	 A hi, TOUPA aw, na vaihawmna lampi ah kon ngak nilouh uh: kou hinna deihlam jaw na min loh leh nangmah theihgigena ahi.


I g'a fay farsimi iyye. Yahuda ga goro nga wane hirro ra dandi kamba haray. Yusufu kunda mo ga goro ngey hirro ra azawa kamba. 	 Huan, mun sagihin a khen phot ding ua: juda pawl sim lamah a tantuam uah a om dia, huan, Joseph inkuante mal lamah a tantuam uah a om ding uh.


Boro fooyaŋ ne ngey go ga cimo din gana, amma i harta cimi fonda ganayaŋ gaa. Gomni ma bara araŋ banda. 	 huai tuh mi khenkhatin nei ki chiin ginna lam ah a paikhialta uhi. Hehpihna na kiangah om hen. Amen.


Rabbi mana kambe dake Israyla izey arkusey gaa, amma i di Irikoy. I ŋwa, i haŋ mo. 	 Israel suante laka upate tungah a khut a nga kei: amau leng Pathian a muta ua, a ne ua a dawn uh.


Ni nya-izo kaŋ ga ti wayboro suubananta izey go ga ni fo. 	 Na sanggam nu tel tate un chibai a honbuk uhi. Amen.


Zama Yohanna baptisma teekwa kaa, a siino ga buuru ŋwa, a siino ga duvan haŋ. Kal araŋ ga ne: ‹A gonda follay.› 	 Baptispa Johan a hongpaia, tanghou a ne keia, uain leng a dawn kei a, nou ten, Dawi jawl ei ve, na chi ua.


Kal a tun ka fatta ka koy Samariya. A go kurukoy banda feeji hamni hõseyaŋ windo do haray fonda boŋ. 	 Huan, a thou a, a pawta, Samari ah a hohta hi. Huan, lampi a belampute belam mul metna in a vatunin,


I na kaaruwataray* te Misira laabo ra, i na ngey kaaruwatara te ngey zankatara waate. Noodin alborey n'i fafey kankam-kankam, noodin i n'i wandiyay waate fafa deeney ham-ham. 	 Aigupta gamah a huk mang ua, a tuailai neu ua huk ahi ua, huaiah a nawi a khoih ua, a tuailai nawi uh a mek sak ek uh.


Siman da nga hangasiney na Yesu ce banda gana. 	 Huan, Simon leh a lawmten a nungah a jui ta ua.


Israyla hay-jina Ruben izey neeya: (amma baa kaŋ hay-jine no, kulu nda yaadin, zama a na nga baabo daaro ziibandi, i n'a hay-jine beera no Israyla izo Yusufu izey se. Woodin sabbay se no i mana Ruben hantum asuli lasaabuyaŋ tira ra a hayyaŋ darza boŋ. 	 Huan Israel ta masapen Reuben tapate, (amah lah piang masapen ahi ngala; himahleh a pa lupna a hihbuah jiakin, a upahihna Israel tapa Joseph tapate kianga piak ahi; huchiin upatna dungjuiin khangthu a kisim kei hi.


Zama a fongu nga sanni hanna gaa wo kaŋ a ci nga tamo Ibrahim se. 	 A thu siangthou a theigige ngala, a sikha Abraham toh.


Doonkoy jine bora se. I m'a doon da subo kaŋ ga ne: «Ma bu ize aro se». Dawda wane no. 	 TOUPA kiangah ka lungtang tengtengin kipahthu ka gen dinga; na thillamdang hih tengteng ka theisak ding hi;


Yaa no Rabbi ci: «Yahuda taali hinza sabbay se, Oho, hala baa itaaci sabbay se, Ay s'a ciiti sanno bare. Zama i wangu Rabbi asariya*, I mana a farilley haggoy mo. I tangarey kaŋ i kaayey gana naŋ i ma daray. 	 TOUPAN hichiin a chi: Juda tatlekna thumte jiakin, ahi, lite jiakin, a gawtna ka daisak kei ding; TOUPA dan a deih kei ua, a thupiakte a jui kei uh, a pate uh chih sek a juaugente un amau a pi mang jiakin:


Kala jama ne Samuwila se: «Man bora kaŋ ne: ‹Sawulu no g'iri may?› I ma kande alborey din zama iri m'i wi.» 	 Huan, mipiten Samuel kiangah, kuate ahi ua, Saulain I tunguah vai a hawm peuhmah ding maw, chi? Huai mite honpiin ka nahihlum ding uh, a chi ua.


Iri ga bay mo kaŋ Irikoy si boro guna adilante* _nga jine__ zama se bora ga asariya* gana. Amma a ga boro guna adilante _nga jine__ da bora na Yesu Almasihu cimandi. Iri bumbey mo na Almasihu Yesu cimandi, hal Irikoy m'iri guna adilante _nga jine__ iri cimbeero sabbay se Almasihu ra, manti zama iri na asariya gana se. Zama boro kulu si hin ka du adilitaray _Irikoy jine__ asariya ganayaŋ ra. 	 Himahleh, dan thilhihte jiakin mi siamtangin a om kei hi, Jesu Kris gin jiak kia in siamtangin om jaw uh chih i thei ngala-en leng dan thilhih jiak hi louin, Kris ginna jiaka siamtanga i om theihna dingin, Kris Jesu tuh i ging ahi; dan thilhihte jiakin mihing himhim siamtanga om lou ding uh ahi ngala.


Woodin sabbay se no i n'a maa daŋ Babila*, zama noodin no Rabbi na ndunnya kulu deeney diibi. Noodin mo no Rabbi n'i say-say ndunnya kulu ra. 	 Huaijiakin a min Babel a chi uh; Toupan amaute leitung tengteng ah a dalhsakta hi.


Kala Saharatu na izo kaŋ Misirance koŋŋa Hajaratu hay Ibrahim se din fonnay, a goono ga hahaara. 	 Huan, Aiguptami Hagar tapa, Abraham a dinga a neihpan, a nuihsan lai Sarain a mua.


ahakkanta Yohanan, yagganta Elzabad, 	 Johanan a giatna, Elzabad a kuana;


Amma Lawi borey, kaŋ mooru ay, i kamba ka fay d'ay zama ngey ma ngey toorey gana se, waato kaŋ cine Israyla kamba -- i ga ngey taaley alhakko sambu. 	 Levi chi, Israelte milim delha a vak mang lai ua kei akipana gamla pia paisaten bel a thulimlouhna uh a po ding uh.


Ma te bine-gaabi, iri ma te alboro-teera iri dumo sabbay se d'iri Irikoyo birney se. Rabbi mo ma te haŋ kaŋ nga ga ba.» 	 Hang tak in om unla, I mite leh I Pathian khua hum in I ki pasalsak ding uh; huan, TOUPA'N hoih a sak bangbang in hih hen, a chi a.


Borey kulu kaŋ yaŋ go kwaara meyo do, da arkusey mo ne: «Iri ya seedayaŋ no. Waybora, d'a kaa ni kwaara, Rabbi m'a te danga Rahila da Laya cine, i boro hinka, kaŋ yaŋ na Israyla dumo cina. Ni mo ma du arzaka Efrata ra. Ni ma te maa mo Baytlahami ra. 	 Huan, kulh kongpi a mipi tengteng leh upaten, theihpihte ka hi uh, Na ina numei honglut Rakil leh Lea, Israel inkuan dingsak nihte bangin TOUPAN bawl hen: huan, Ephrathah suanhuai takin hih inla, Bethlehem ah minthang takin hingomin:


«Kala ni ma turaare hanno jinay sambu, sanda zaawul kaŋ tiŋa ga to sekel zangu gu, da dugu kaano a jare fa, sanda sekel zangu hinka nda waygu nooya, da karra kaŋ haw ga kaan zangu hinka nda waygu, 	 Gimlim mahmah leng kilak inla, murra tak sekel zanga leh singguithak lim huai kimkhat, sekel zanih leh sawmnga sialluang khum sekel zanih leh sawmnga,


A ma may teeku fa gaa ka koy teeku fa gaa mo, Da Isa Beero gaa kal a ma koy ndunnya me. 	 Aman tuipi akipana tuipi dang phain leng thu a nei ding, luipi akipan kawlmong phain leng.


Ni ma haggoy da habu iyye sududuyaŋ bato, danga alkama heemar boŋ-jina wano, da heemar kubayyaŋ sududuyaŋ bato mo, jiiro bananta. 	 Nipi kalte a annkuangluina, huitbuh pawltak gah masa annkungluina, kumtawp a koihkhawmna annkuangluinate na tan ding ahi.


Sawulu binde na nga boŋ barmay ka bankaaray fooyaŋ daŋ ka koy, nga nda boro hinka fooyaŋ nga banda. I kaa waybora do cin. Sawulu ne: «Ay ga ni ŋwaaray, ma guna ay se ganakoy biya gaakasinay do, ma tunandi ay se boro fo kaŋ ay ga ci ni se.» 	 Huan, Saula bel a kibawllamdanga, puan lamdang a silha, amah leh mi dang nih toh a hoh ua, janin numei kiang a vatung uh: huan, Dawi aisannain ai honsansak inla, na kianga a min ka gen peuhmah honsap sak in, a chi a.


Sadrak da Mesak da Abednego tu bonkoono se ka ne: «Ya Nebukadnezzar, manti tilas no iri ma tu ni se sanni woone ra. 	 Sadrak, Mesak leh Abed-negoin a dawng ua kumpipa kiangah, Aw Nebukadnezzar, hiai thu ah ka hondawn uh a kiphamoh kei hi.


Amma i na tiksa din dagu nda futay korno k'a soote ganda. Wayna funay haw n'a izey faaru k'i koogandi. A kambe gaabikooney ceeri-ceeri, I lakaw, danji n'i ŋwa mo. 	 Himahleh thangpaihna a bohkhiakin a oma, leia paihin a oma, suahlam huihin a gah a mut keu: a kung khaukte a kitana, a keu; meiin a maute a kang beita.


Da mo koyne, buuru kunkuni iyye boro zambar taaci wane? Nga mo, cilla beeri marge no araŋ du ka sambu? 	 Mi sangli tanghou phel sagih leh, na bawmpi dimsak zah uleng?


Da alman fo jifa, wala nda ganji ham fo n'a tooru, i ga hin ka goy nd'a maano goy kulu se. Amma araŋ ma s'a ŋwa, baa kayna. 	 Amah sih a si thau leh sa keih thau thil dang bang ding hiam a zat theih ahi ding: nek bel na ne himhim ding uh ahi kei.


Ay si dinya ni dondonandiyaŋey abada, Zama ngey no ni n'ay funandi nd'a. 	 Na thuzohna thute tuh chikpeuhin leng ka mangngilh kei ding: nang lah huaitein nonhilhhalhta ngala.


Kala Yesu ne i se: «Sikka si araŋ ga yaasay wo ci ay se ka ne: ‹Safarikoy, ma ni boŋ safar.› Hayey kaŋ yaŋ iri maa te Kafarnahum, kala ni m'i te ne mo, ni laabo ra.» 	 Huan, aman a kiang uah, Nou hiai gentehna thu, Daktor, nang leh nang kihihdamin, Kapernaum khuaa na thilhih ka najak peuh uh, hiai ah nangmah kholam ah leng hih in, chiin, honchi khongkhong ding jaw neive ua, a chi a.


Gallo wo maa ga ciya ay se farhã hari, da sifayaŋ da darza mo ndunnya dumey kulu jine, kaŋ yaŋ ga maa gomni kulu kaŋ ay ga te i se baaru. Humburkumay m'i di, i gaahamey mo ma jijiri gomni nda laakal kanay kulu sabbay se kaŋ ay ga kande gallo se. 	 Huan, hiai khopi leia nam tengteng, amau adia ka hihhoih tengteng mumite maah kei dingin nuamna te, pahtawina te, thupina te ahi dinga: hoihna muanna a tung ua ka tut tengteng jiakin lau in a ling ding uh.


Jirbi hinka din banda a dira noodin ka koy Galili. 	 Huan, ni nih nungin huaia kipanin a pawta. Galili gamah a hohta a.


da Malciram, Pedaya, Senazar, Yekamiya, Hosama, Nedabiya. 	 Malkiram, Pedaia, Senazzar, Jekamia, Hosama, Nedabia.


Borey kulu binde na Urdun daŋandi, bonkoono mo daŋandi. Bonkoono na Barzillay garbe sunsum, ka albarka gaara a se. Nga mo ye nga nango do. 	 Huan, mipi tengteng Jordan gal a kah ua, huan, kumpipa leng a galkah a; huan, kumpipa'n Barzilai a tawp a, vual a zawl a: huan, amah mun lam ah a pai nawnta hi.


I di ka kay hala naŋ kaŋ haawi n'i di. A go mo, bonkoono mana jidan bisa meyey fiti. Woodin se binde i na feeriyaŋ hari sambu ka koy ka fiti. A go mo, i di ngey koyo go ga furu ganda buuko. 	 Huan, zumhuai khopin a ngak nilouh ua: huan, ngaiin, dantan kongkhakte a hong himhim kei a; huchiin tahbi a la ua, a hong ua: huan, ngaiin, a kumpipa uh pialkhangah, siin a na lumta hi.


Han din hane Sadusi* fonda borey, kaŋ yaŋ goono ga ne buukoy tunandiyaŋ si no, ngey mo kaa Yesu do k'a hã. 	 Huai ni mah in, Saddukaite, thohnawnna a omkei chite, a kiang ah a hong ua;


A na hari-moy donton i ma koy gooro ra, I ga zuru tondi nda tondi game ra, 	 Aman guam ahte khawng luinakte a sawl khiaa; tangkal khawngah a luang hi.


Ahab goy cindey binde, da hay kulu kaŋ a te, da windo kaŋ a taalam da cebeeri hinjey, da kwaarey kulu kaŋ a cina, manti i n'a hantum Israyla bonkooney baaru tira ra bo? 	 Huchiin Ahab tanchin dangte, a thil hih tengteng te, a saiha inlamte, a kho bawl tengteng Israel kumpipate lal lai a thu gelhna bu ah a tuang ahi kei maw?


Dawda mo, da Israyla kulu ziji ka koy Baala, kaŋ ga ti Ciriyat-Yeyarim, kaŋ Yahuda kunda kwaara no. I ga ba ngey ma kande Rabbi Irikoy sundurko, nga kaŋ go nga karga boŋ ciiti malaykey se beene, naŋ kaŋ i g'a maa ce. 	 Huan David a kuan tou-a, Israel tengteng leng, Baalah huaibel, Kiriath-jearim ah ahi, huaibel Judaa ahia, huai akipana Pathian, TOUPA Cherubimte tunga tupa, Aminlohna om vala tou dingin.


Amma ay wo, ay ga ni moyduma guna adilitaray ra. Ay ga ne a wasa waati kaŋ ay ga mo hay ni himando ra. 	 Ken jaw diktatna neiin na mel ka mu dinga; nangmah batna neia ka hah hun chiangin ka lungkim hun mahmah ding hi.


Zilla mo na Tubal-Kaynu hay. Nga no ga guuru-say da guuru-bi jinayey dan. Tubal-Kaynu waymo maa Naama. 	 Huan Zillain leng Tubal-Kaina, dal leh sik tuzatheizat chiteng sekmi, a neia: huan, Tubal- Kaina sanggamnu Naamai ahi.


A ga ciya mo, Rabbi ni Irikoyo ga kande nin laabo kaŋ a ze d'a ni kaayey Ibrahim da Isaka da Yakuba se din ra. A ne nga g'a no ni se. Laabo wo gonda kwaara beeri hanno yaŋ kaŋ yaŋ ni mana cina. 	 Huan, hichi ahi dinga, TOUPA na Pathian un na pu uh, Abraham te, Isaak te, Jakob te kianga kichiama a honpiak gam, na bawlkhiak uh hi hetlou,


A sintin ka ne: 	 Huan Jobin a dawnga hichiin a chi hi:


A ciya binde, saaya kaŋ cine Yowab goono ga batu birno do haray, kal a na Uriya daŋ nango kaŋ a bay wongaarey go. 	 Huan, hichi ahi a, Joab in khua a um lai in, mi hangsansan omna hia a theih ah Uria a pangsak hi.


Haro mo soobay ka zabu ka fun laabo boŋ waati kulu. Jirbi zangu nda waygo banda haro zabu ndunnya boŋ. 	 Huchiin, tui lei apan a kiam giaigiai taa; huchiin, ni ja leh ni sawm nga a man nungin tui a hong tawm deuhta hi.


Ay ga Rabbi sifa ay fundo me muudu, Ay ma sifayaŋ baytu te ay Irikoyo se kal ay fundo me. 	 Ka damsung tengin Toupa ka phat dinga; ka hin laitengin ka Pathian phatin la ka sa ding hi.


Zama nda goyey do no Ibrahim ciya adilante, doŋ a gonda fooma hari, amma manti Irikoy jine. 	 Abrahamin thilhih jiaka siam a tan ngalleh, suan ding a nei ahi, Pathian maah jaw hi hetlouin.


Yaadin gaa, waati kulu kaŋ cine iri gonda daama, iri ma ihanno te boro kulu se, sanku fa ngey kaŋ ga ti cimi fonda almayaaley. 	 Huchiin, lemtang hun i neihdan bang jelin mi tengteng tungah thil hoih hih ni, ginna inkuanpihte laka omte tungah hi khol diak hen.


Koyne, Haruna ize alfagey ma ham dumbarey hanse, ngey da boŋo da maano, k'i jisi tuuro kaŋ go feema danjo ra din boŋ. 	 Huan, Aron tapa, siampute'n sabakte, a lute, a thaute maitam a mei tungah sing ah kilawmtak in a koih ding uh:


A sinda nafa kulu laabu se wala birji se. I g'a furu no. Boro kaŋ gonda hanga kaŋ ga maa, a ma maa.» 	 Leia dingin a hoih kei; ekvum dingin leng a hoih sam kei; min a pai khia uh. Kuapeuh jakna dinga bil neiin ja hen, a chi a.


I ga alfukaaruyaŋ naŋ i ma kamba ka fondo taŋ, ndunnya talkey ga margu ka tugu. 	 Lampi akipan tasamte a hei khia ua: leia gentheite a kisel khawm uhi.


Nangu moorey me gorokoy go ga humburu ni alaamey sabbay se. Ni ga naŋ wayna funay haray da wayna kaŋay haray ma cilili farhã sabbay se. 	 Lei na veha, tuiin na khaia, nakpi petmahin na hih hoih hi; Pathian lui tuh tuiin a dima: lei huchi banga na bawl nungin amau dingin buh na bawlsak jel hi.


Woodin no ga ti fulanzamay hane sarga kaŋ i ga ton kaŋ i ga te ka tonton han kulu sargay kaŋ i ga ton gaa, wo kaŋ i ga te duumi, da nga haŋyaŋ sarga. 	 Hiai khawlni teng a halmang a thillat lat gige leh huai a dawn ding thillat sim louh a halmanga thillat lat ding ahi.


Gaa no Israyla Irikoyo darza ziji ka fun ciiti malaykey* boŋ, nango kaŋ a go za doŋ, ka koy hala fuwo kutijo gaa. Kala Rabbi na bora kaŋ gonda lin bankaara din ce, nga kaŋ gonda dawa kulba nga canta gaa. 	 Huan Israelte Pathian thupina a omna cherub akipanin huai in kongpi chinah a pai toua; huan, puan malngat silh, laituibuk kuahpa a sama.


Zaaro din ra i ga bu hẽeni beeri te Urusalima ra, sanda Hadad-Rimmon wano cine Mejiddo gooro ra. 	 Huai ni chiang in Jerusalem ah sunna thupi a om ding, Megiddon guama Hadadrimmon sunna bang.


Boro mo kaŋ na Rabbi maa sara, haciika i m'a ciiti nda buuyaŋ. Jama kulu ma si jaŋ k'a catu-catu nda tondiyaŋ. Da yaw kaŋ zumbu no, wala laab'ize no, d'a na Rabbi maa sara, i m'a ciiti nda buuyaŋ. 	 Huan, TOUPA min gense peuhmah hihlup ngeingei ding ahi: mi tengtengin suanga a den ngeingei ding uh: TOUPA min a gensiat u leh gam dang mi leng, hiai gama mi him leng hihlup ding ahi.


Yaa no Rabbi ci: Ma koy ka ne Hananiya se: Ni na bundu caluyaŋ ceeri, amma i nangu ra ni na guuru-bi wane yaŋ te. 	 Kuan inla, Hanania kiangah hichiin vachiin, Hichiin TOUPAN a chi: Sing hakkol na hihtana, a taing sik hakkol na bawlsak jaw ahi.


Kala buru fo kaa ka te i se yuumay. Jinde fo mo fun buro ra ka ne: «Boro woone ga ti ay Izo kaŋ ay ga ba gumo. Wa maa a se.» 	 Huan, amau liahin mei a hongkaia; meiah aw a hongsuaka, Hiai ka Tapa deihtak ahi, amah thu ngai un, a chi a.


Amma nin: ifo se no ni goono ga ni nya-izo guna nda taali? Wala ni mo koyne: ifo se no ni goono ga donda ni nya-izo? Zama iri boro kulu ga kay Irikoy ciiti karga jine! 	 Himahleh nang bang achia na unau gensia na hia oi? Ahihkeileh, nang bang achia na unau simmoh na hia oi? Pathian thukhenna tutphah maah i vek un i ding ding ua.


I n'a cey maray da baka*, i n'a daŋ guuru-bi ra. 	 A khete tuh kolin a hihna ua; sik khainiang bunin a omta a.


Ibrahim da Isaka nda Yakuba Irikoyo, kaŋ ti iri kaayey Irikoyo, nga no ka nga tamo Yesu beerandi, nga kaŋ araŋ nooyandi ka wang'a Bilatos* jine, waato kaŋ Bilatos miila nga m'a taŋ. 	 Abraham te, Isaak te, Jakob te Pathian, i pipute Pathianin, a Sikha Jesu a pahtawita ahi; amah na mansak ua, Pilatin khah a tupin leng a maah na ut kei uh.


I ga Edom ciya a wane. Seyir mo ngey kaŋ ti a waato ibarey, i ga ye a do, saaya kaŋ Israyla ga gaabi bangandi. 	 A melma Edom leh Seirte a tang ta ding a; Israel tan a hoih sun teng.


Ma bannyey mo yaamar i ma ngey koyey gana zama i ma maa i kaani hay kulu ra. Bannyey ma si ngey koyey me bana. 	 Sikhate, sel loua, apute uh thuthu a om ding leh bangkim a a kipahna ding ua om ding in hasuan in:


Saaya kaŋ boro fo ci ay se ka ne: ‹Guna, Sawulu bu,› a tammahã hala baaru hanno no nga goono ga kande ay se, kal ay n'a di k'a wi Ziklag ra. A banando kaŋ ay n'a no nooya a baaro sabbay se. 	 Tanchin hoih hontun a kisep in, Ngai in, Saula a sita, chi in mi khat in hon hilh a, amah ka man a, Ziklag ah ka that a; huai tuh a tanchin hoih honpuak man a ka na piak ahi.


Gad kunda borey kaŋ yaŋ ye Dawda do haray ka koy wongu fuwo do ganjo ra, soojeyaŋ kaŋ ga yaaru, kaŋ na wongu dondon, i ga waani koray da yaaji goy, kaŋ yaŋ ga boŋzaaray te mo danga muusu beeri yaŋ, i ga zuru nda waasi mo danga tondi kuukey boŋ jeeriyaŋ, ngey neeya: 	 Huan Gad mite a hihleh gamdaia kulh ah David lamah a kituamseh ua, mi hangsan, kidouna adia chilsa, lum leh teipi khoih theite; a maitang uh humpinelkaite maitang banga, muala sajate banga kin;


Amma sohõ ay goono ga koy Urusalima* zama ay ma konda gaakasinay hanantey se. 	 Tuin bel, mi siangthoute nasem dingin Jerusalem khua ah ka hoh tadih dinga.


A waymey mo, manti ne no ikulu go iri banda? Day, man no boro wo du hayey wo kulu?» 	 Hiai min koia kipan phiangsana hiai tengteng mu ahia? a sanggamnute leng i kiangua om vek uh hilou uhia? a chi ua.


Boro izo, Israyla dumo kaŋ ga ti murteyaŋ dumo wo, manti i na ni hã ka ne: «Ifo no ni goono ga te?» 	 Mihing tapa, Israel inkuan, helhat inkuanten na kiangah. Bang hih na hia oi? a honchi uh ahi keimaw?


Filibos da Bartalami; Toma da Matta, jangal taakwa; Yakuba Halfa ize da Taddawus; 	 Philip leh Bartholomai te: Thoma te leh siahkhon Matthai te: Alphai tapa Jakob leh Thaddia te;


Yerobowam na afo daŋ Betel ra, a na afa mo daŋ Dan ra. 	 Huan, khat Bethel ah a koiha, khat Dan ah a koih.


I na nooru no mo cinakoy da sacey se. I na ŋwaari da haŋyaŋ hari da ji mo no Zidonancey da Tir borey se, zama i ma kande sedre* bundu ka fun Liban ka koy teeko gaa d'a ka to hala Yaffa kwaara, yadda kaŋ i du Persiya bonkoono Sirus do din boŋ. 	 Sum leng suangsekmite kiang leh khutsiammite kiangah a pia ua; Kura Persia kumpipa akipana phalna a muh bang ua tuipi a, Joppa tana Lebanon tang akipan sidar singte honla dingin, Zidon ate kiang leh, Tura ate kiangah, sa te, dawnding te, leh thaute a pia hi.


Hambara annabi* wala hindiriko fo ga tun ni dumo ra, a ma alaama fo wala dambara hari fo cabe araŋ se. 	 Na lak ua jawlnei hiam, mangneimi hiam a hong om ua, chiamtehna hiam, thil lamdang hiam a honetsak ua,


«Ma salaŋ Yahuda bonkoono Rehobowam Suleymanu izo da Israyla kulu kaŋ go Yahuda da Benyamin ra mo se ka ne: 	 Juda gam kumpipa Solomon tapa Rehoboam kiangah leh Juda gam leh Benjamin gam a Israel mi tengteng kiangah,


Yaadin cine mo no sohõ jirbi woone yaŋ ra ay gonda miila ay ma Urusalima da Yahuda dumo boriyandi. Araŋ ma si humburu bo. 	 Huchiin Jerusalem tung leh Juda inko tungah hoih hih ding tulai nitein ka tum nawnta hi; lau kei un.


Waati kaŋ adilantey ga tonton, talkey ga farhã, Amma waati kaŋ boro laalo ga may, Talkey ga bine jisi. 	 Mi diktatte a pun chiangun, mite a kipak uh: himahleh mi gillouin vaihawmna a puak chiangin, mite a thumthum uh.


Waato kaŋ a di Yesu goono ga bisa, a ne: «Guna Irikoy feej'izo!» 	 En un, Pathian Belamnou, a chi a.


Da ni ibara haray, M'a no ŋwaari a ma ŋwa. D'a jaw, m'a no hari a ma haŋ. 	 Na melma a gil a kial leh, nekding tanghou amah pia in, huan a dang a tak leh, dawn ding tui amah pia in:


Husay ne koyne: «Ni ga ni baaba bay, nga nda alborey kaŋ yaŋ go a banda, kaŋ wongaariyaŋ no, boro beeri yaŋ mo no. I goono ga maa konni mo ngey fundey ra sohõ, danga urs* kaŋ i fay da nga izey saajo ra. Ni baaba mo wongaari no, a si kani borey banda. 	 Huan, Husai in, Na pa leh a mite na thei a, sepaih hang tak, mi hangsan tak, gam a vompi a nou laksak bangmai ahi ua: huan, na pa lah galdou mi ahi a, mipi lak ah a giak kholkei ding.


Ni naŋ borey ma kaaru iri boŋey boŋ. Iri gana ka bisa danji nda hari ra mo, Amma ni n'iri kaa noodin ka kande iri nangu yulwante ra. 	 Mihingte, kangtalai tunga tuangin, ka lu tunguah na pai saka; mei leh tui ah ka pai suak ua; himahleh mun hausa takah lut dingin non pi khia ahi.


Sanku fa binde woone yaŋ kaŋ goono ga goro laabu fuyaŋ ra, Borey kaŋ yaŋ i ganda sinjiyaŋ si kala laabu bulungu ra, Ngey kaŋ yaŋ i g'i mutukuru danga naana-baano cine. 	 Tungman ina teng amaute hi diak na un chia, a suangphum leivuia oma, leikha maa chimsia:


A na i jine candi mo fondo kayante ra, Zama i ma koy gallu kaŋ ga goro do. 	 Mihing omna khuaa a pai theihna ding un, lampi tangtak ah a pikheta hi.


Rabbi ya Hinkoy no beene ka bisa hari boobo jinde, Ka bisa teeku bonday gaabikooney. 	 Tui tampi awte sangin, tuipi kihawt hattakte sangin leng, tunglama TOUPA tuh a hatjaw ahi.Na thutheihsakte tuh a muanhuai mahmaha: TOUPA aw, khantawnin siangthouna na in toh a kilawm ahi.


Wa araŋ koyey gana, manti waati kaŋ i goono g'araŋ guna hinne bo, zama se i ma maa araŋ kaani. Amma wa te danga Almasihu bannyayaŋ kaŋ ga Irikoy miila te da bine kulu. 	 Mihing hihkipakte maimah banga mitmei kia veng louin, Kris sikha banga lungtanga Pathian deihlam hih jawin,


Ay baakoy, araŋ ma si biya* kulu cimandi, amma araŋ ma biyey si ka di hala Irikoy wane yaŋ no. Zama tangari annabi* boobo say-say ndunnya ra. 	 Deihtakte aw, kha napeuh gingta kei un, a hihhangin khate tuh Pathian akipan ahi uhiam hi lou chian un; jawlnei taklou tampi khovela a napawt tak jiak un.


Saaya din binde Asa mo ne i ma fe Yahuda kulu ra -- i mana casu boro kulu gaa -- ka ne i ma Rama tondey da kataakey kulu kaŋ yaŋ Baasa na cinaro te d'a ganandi. Bonkoono Asa n'i daŋ ka Geba da Mizpa cina Benyamin laabo ra. 	 Huchiin kumpipa Asain Juda gam tengteng ah thu a thang sak vialvial a; kuamah awl mahmah a om kei uh: huchiin Baasain Rama kho bawlna ding a suang leh sing a zatte a nawn ua; huan, huaite zangin kumpipa Asa in Mizpa khua leh Benjamin gama Geba khua a bawl a.


A salaŋ Israyla izey se ka ne: «Jirbey kaŋ yaŋ go ga kaa ra, waati kaŋ araŋ izey ga baabey hã ka ne: ‹Ifo ga ti tondey wo sabaabu?› 	 Huan, Israel suante kiangah, Tunung chianga na suante un a pate uh, Hiai suangte bangchihna ahia oi? chi a hondot chiang un,


W'a sifa a goy hinkoyey sabbay se. W'a sifa a beera kaŋ bisa i kulu din boŋ. 	 A thilhih thupitakte jiakin amah tuh phat unla: a thupi mahmah dan bang jelin amah tuh phat un!


Semaya mo, hantumkwa Netanel izo, Lawi kunda boro n'i maayey hantum ka jisi bonkoono jine, da koy-izey, da Alfa Zadok da Ahimelek Abiyatar izo, da alfagey da Lawitey kaayey windikoyey mo. I ga baa fo suuban ka sambu Eliyezar se, waato din gaa no Itamar mo se afo. 	 Huan Levi mi, laigelhmi Nethanel tapa Semaiin kumpipate, miliante, siampu Zadok te, Abiathar tapa Ahimelek te, siampute leh Levite inko pipente mitmuhin a gelha; inkuanpipa khat tan Eleazar tungah a puka, khat bel Ithamar tungah a puk hi.


Da Biya _Hanno__ do no iri goono ga funa, yaadin gaa iri ma dira Biya _Hanno__ ra. 	 Khaa hing i hih leh kha mahah i om ding uhi.Kitoutuah chiata, kihaza chiatin, i kikoih lian kei ding uhi.


Ya ay Koyo, wowo kaŋ iri gorokasiney na ni wow d'a din, M'a yeti i se i gandey ra hala labu-care iyye. 	 TOUPA aw, nang a hon gensiatna uh, ka kiangnai uate tungah aleh sagih veiin thuk in.Huchiin, kou na mite, na gan tatna muna belamten, khantawnin kipahthu ka honhilh ding uhi: suan tengteng tanin nangmah phatna tuh ka theisak jel ding uhi.


Waato kaŋ i goono ga gum ngey guusu ra, I ga kani ka batandi ngey gumbo ra? 	 A chinsak zah khate na sim thei hia? Ahihkeileh a suahsak hun na thei hia?


Irikoy, ni baabo wane Irikoyo, ga ni gaa. Hina-Kulu-Koyo mo, nga no ga ni albarkandi nda albarkey kaŋ yaŋ ga fun beene, da guusey albarkey kaŋ yaŋ go ganda, da fafa albarkey, da gunde wane mo. 	 Na pa Pathian, nang honpanpihpa dinga-Bangkimhihtheipa, tunglam van vauljawlnate, nuailam bok gige tui thuktak vualjawlnate, nawite leh sul vualjawlnate, nangmah honvualjawl dingpa ngei hihhatin a om hi.


Hay kulu kaŋ go no sohõ, a go no mo za doŋ. Koyne, haŋ kaŋ ga aniya ka te jin ka te za doŋ. Haŋ kaŋ jin ka bisa din mo, Irikoy ga boro hã d'a. 	 A omkhinsa pen; huan a om ding a om khinsa ahi: huan Pathianin a pai mangsa a zong hi.


Kaari ngey kaŋ yaŋ goono ga goro Sihiyona ra baani goray ra! Da ngey mo kaŋ goono ga baani goray te humburkumay si Samariya tondo ra, Boro beerey, dumi kaŋ bisa cindey waney, Borey kaŋ yaŋ Israyla dumo ga kaa i do!! 	 Zion tanga nuam luaa omte leh samari tanga bittaka omte leh nam lianpen mi thupite, a kiang ua Israel inkote painate tung a gik hi:


Nga mo kaŋ goono ga goro karga boŋ ne: «Guna, ay ga hay kulu tajandi no.» A ne mo: «Ma hantum, zama sanney din ya naanaykoyyaŋ no, cimi-cimi wane yaŋ mo no.» 	 Huan laltutphah tunga tupan, ngai in, thil tengteng ka siam thakta, a chi a. Huan, Gelh in: hiai thute tuh a ginomin a dik uhi, a chi a.


Laban mo tun susubay za da hinay. A na nga ize arey da nga izey wayey garbey sunsum, ka albarka gaara i se. Laban dira ka ye ka koy nga bumbo nango ra. 	 Huan, jingsang in beltakin Laban a thoua, a tute leh a tanute a tawpa, a vualjawla: huan, Laban a paia, amah omna lamah a pai


Yesu ne a se: «Ay ga kaa k'a no baani.» 	 Huan, aman tuh akiangah, Ka ongpai dia, ka hihdam ding, a chi a.


Zama zunubi si ye ka koytaray ŋwa araŋ boŋ, zama araŋ si asariya cire, amma gomno cire no araŋ go. 	 Banghianghiam i chih leh, khelhnain na tunguah thu a nei takei ding, dan vaihawma om na hi kei ua, hehpihna vaihawma om na hi jaw uhi.


A goono ga woodin yaŋ ci i se, kala marga jine boro fo kaa ka sombu a se ka ne: «Ay ize wandiya no ka bu sohõ, amma da ni kaa ka ni kambe dake a boŋ, kulu a ga tun.» 	 Huan a kiang ua a gen laitakin, ngaiin, vaihawmpa khat a hongpaia, chibai a buka, Ka tanu tu takin a si a; himahleh, hongpai inla, a tungah na khut koih lechin, honghing nawn ding, achia.


Amma d'iri gonda ŋwaari nda bankaaray, woodin yaŋ ga wasa iri se. 	 Himahleh, nekding leh silh ding nei in, huaikhawng ah I lungkim ding uh.


Amma may no araŋ game ra kaŋ gonda bannya nga fari ra ga far, wala a go alman banda, d'a fun fari a ga ne a se: ‹Kaa sohõ-sohõ ka goro ka ŋwa?› 	 Himahleh, nou lakah kuapeuhin lei letin hiam, belam chingin hiam sikha nei le uchinla, a hongvaipai takin, An honum pah aw, kua ahia nou lakah na chi ding?


Woodin sabbay se no, araŋ game ra boro boobo te londibuunoyaŋ, i jante, iboobo mo kani. 	 Hiaijiakin, na lak ua mi tampi na hat kei ua, na jawngkhal uhi, duaisan leng na ihmu kei uhi.


Irikoy wo, a fonda ya toonante no. Rabbi sanno ya neesante mo no, Koray mo no boro kulu kaŋ ga tugu a ra se. 	 TOUPA lou Pathian kua a oma ahia? I Pathian lou suangpi kua a oma ahia?


Ya Rabbi, ni maa taabantey muraadey se. Ni g'i biney gaabandi, Ni ga ni hanga jeeri mo hala ni ma maa. 	 Toupa, kingainiamte deihna na ngaikhia a: a lungtang uh na kisa sak dinga, a bil uleng na za sak ding hi:Pa neiloute leh engbawlte, leitung min a engbawl nawn louhna ding un, a vai uh hawmsak dingin.


Meriba haro do haray mo i na Rabbi bine tunandi koyne, Hala Musa taabi gumo i sabbay se. 	 Meribah tuite ah tekhawng leng amah a hihheh ua, huchiin amau jiakin Mosi tungah thilhoihlou a tung hialta hi.


Borey kaŋ yaŋ ga humburu nin ma di ay ka farhã, Zama ay na beeje daŋ ni sanno gaa. 	 Nangmah lauten honmu ding ua, a kipak ding uh; na thu ka lamet gige jiakin.


Za kaŋ Almasihu di gurzugay gaaham ra, araŋ mo, kal araŋ ma anniya din haw araŋ gaa. Zama boro kaŋ di gurzugay gaaham ra na zunubi naŋ, 	 Huchiin, Kris in a saa a thuak jiakin, nou leng huchi bang lungsimin kivan sam un; saa thuak khinsain gilou a tawpsanta ngala;


Rahila ne: «Irikoy na ciiti dumbu ay se. A maa ay jinde mo k'ay no ize.» Woodin se no a ne a se Dan. 	 Huan, Rakil in, Pathian in a hon ngaihtuah a ka aw leng a ja a, tapa honpia ahi, achi: huaijaikin amin dingin Dan a sa a.


Kala Rabbi ne ay se: Annabey din goono ga tangari annabitaray te no d'ay maa. Ay man'i donton, ay man'i lordi mo, ay mana baa salaŋ i se. I goono ga annabitaray te araŋ se da tangari bangandi, da gunayaŋ yaamo, da ngey bine halliyaŋ mo. 	 Huan, TOUPAN ka kiangah, Jawlneiten ka mina juau a gen jel eive ua leh; amau ka sawl keia, thu ka khak keia, ka houpih sam keia, ka houpih sam kei hi. Thil a muh khol louhte uh, aisan bangmaha pangloute leh a lungsim dohate uh honhilh eive ua, achia.


Buuru kaŋ sinda dalbu sududuyaŋ bato, ni ga haggoy d'a. Jirbi iyye no ni ga buuru kaŋ sinda dalbu ŋwa, danga mate kaŋ cine ay na ni lordi* nd'a, alwaato kaŋ ay daŋ ni se handu sintina ra, zama a ra no ni fun Misira. Boro kulu ma si bangay ay jine mo kambe koonu. 	 Tanghou silngou soh louh ankuangluina na jui ding: (kon thupiak bangin, Abib khaa hun sehsain, ni sagih sung tanghou silngou soh louh na ne ding: huaia Aigupta akipana na hongpai jiakin: huan ka maa kuamah khutvuaka a hongkilat ding uh ahi kei: )


Maaseya mo go no, da Semaya, da Eliyezar, da Uzzi, da Yehohanan, da Malciya, da Elam, da Ezer. Doonkoy mo na jinde sambu gumo, ngey d'i jine bora Yezrahiya. 	 Huan Maasei, Semai, Eleazar, Uzzi, Johohanan, Malkija, Elam leh Ezer. Huan lasamiten ngaihtakin, a heutupa uh Jezrahia toh la a sa ua.


Zama za kaŋ i mana bay mate kaŋ boro ga te ka ciya adilante Irikoy jine, i goono mo ga ceeci ngey ma ngey boŋ adilitara tabbatandi, i mana ngey boŋ ye ganda Irikoy jine adilitaray se. 	 Pathian diktatna theilou in, amau diktatna lamkhiak a tum ua, Pathian diktatna ah a kipe lut samkei uhi.


Zama woodin yadda hari no, d'araŋ ga maa doori taabi se kaŋ araŋ mana to r'a bine lasaabu hanno kaŋ araŋ gonda Irikoy do haray sabbay se. 	 Min Pathian theihna ziakin thuaklouh dingding thuak in lungkhamna a thuak teitei leh; tuabang Pathian pahtak lam ahi ngala.


Woodin no ga boori, a ga kaan mo Irikoy iri Faabakwa se, 	 Huaituh I Hondampa Pathian theih in a hoih in, a kipahhuai hi;


Da boro fo go ga salaŋ, a sanno ma hima wo kaŋ fun Irikoy do. Da boro go ga saajaw, a m'a te da gaabo kaŋ Irikoy g'a no, zama hay kulu ra i ma Irikoy beerandi Yesu Almasihu do. Beeray da koytaray ma bara a se hal abada abadin. Amin! 	 Mi kuapeuhin thu a gen leh Pathian thute bangin gen hen; mi kuapeuhin na a sep leh Pathianin hatna a piak bang jelin sem hen; huchiin Jesu Kris jiakin Pathian tuh thil bangkimah pahtawiin a om thei ding, thupina leh vaihawmna tuh khantawna amaha ahi ngala. Amen.


Nisan hando ra, Bonkoono Artasersiz mayra jiiri warankanta ra, waato kaŋ duvan* go bonkoono jine, kala ay na duvaŋo din sambu k'a no bonkoono se. Amma za doŋ ay mana doona ka mo-kuuru haw a jine baa ce fo. 	 Artaksarsi kumpipa kum sawmnih, Nisan khain, a maa uain a om laiin hichi ahia, uain ka laa, kumpipa kiangah ka piaa. A maah nidangin ka dah nai kei hi.


Kala Hezeciya donton Israyla nda Yahuda kulu gaa. A na tirayaŋ hantum mo ka samba Ifraymu nda Manasse kulu se, ka ne i ma kaa Rabbi windo kaŋ go Urusalima do, zama i ma Paska* bato te Rabbi, Israyla Irikoyo se. 	 Huan, Hezekiain Israel gam leh Juda gam tengteng ah mi a sawla, Ephraim gam leh Manasi gamah te leng TOUPA Israelte Pathian dingin paikan ankuang nei dinga Jerusalema TOUPA ina hongpai dingin lai a khak laia.


I ga kunda din di mo. Dandi kambe bonkoono ga te boŋbeeri, a ga boro zambar boobo zeeri, amma a si te zaama. 	 Huan mipi pimangin a om ding ua, a lungtang sansakin a om ding hi; huchiin sang sawm tampi a puk sak dinga, himahleh a vualzou kei ding hi.


Israyla bonkoono tu ka ne: «Ni ciyaŋo boŋ yaadin no, ay koyo, ya bonkoono. Ay ya ni wane no, da hay kulu kaŋ go ay se.» 	 Huan, Israel kumpipan ana dawnga, Ka pu, kumpipa aw, na gen bang himah ve aw; lei leh kaneih tengteng nanga ahi, a chi a.


Zama iri darza haro neeya: iri bine lasaabo seeda ga ti iri n'iri goray te ndunnya ra, (sanku binde araŋ do haray), da hananyaŋ da cimi kaŋ fun Irikoy do. Iri man'a te da ndunnya wo laakal, amma Irikoy gomno do no iri n'a te. 	 Ka suan uh jaw hiai ahi, ka sia leh pha theihna thu uh theihsak, siangthouna leh Pathian dikna neiin, sa pilna ah hi louin, Pathian hehpihna hi jawin khovel ah ka gamta ua, nou lam ah ka gamta hoih nawn sem uhi.


Yaadin cine no ay ga Babila bonkoono kambey gaabandi nd'a, amma Firawna waney ga sooli. I ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi, saaya kaŋ cine ay n'ay takuba daŋ Babila bonkoono kambe ra, a n'a salle mo ka gaaba nda Misira laabo. 	 Huan Babulon kumpipa bante ka hat sak dinga, Pharo bante bel aluai khe ding; huan Babulon kumpipa khut ah ka namsau ka tawisaka, Aigupta kumpipa tunga a lik hun chiang in kei TOUPA kahi chih a thei ding uh.Huan Aigupta mite namte lakah ka dalhsak dinga, gamchih ah ka thelthangsak vek ding; huan, TOUPA ka hi chih a thei ding uh, chiin.


Boro kaŋ te zaama, ay g'a gorandi ay banda ay karga boŋ, sanda mate kaŋ ay mo te zaama, ay goro mo ay Baaba banda a karga boŋ. 	 A vualzoupa tuh ka laltutphah tungah ka kiangah ka tu sak ding, kei leng ka vualzou a, laltutphah tunga ka Pa toh ka tut bangin.Saptuamte kianga Kha thugen tuh bil nei peuhin ja uhen, a chi, chiin, a chi.


Ay ga baakasinay goy cabe mo hala banda-ka-zumbu zambar, borey kaŋ yaŋ ga ba ay k'ay lordey gana mo se. 	 A honite ka thupiakte pommi sang tampite tunga hehpihna langsak sek ka hi hi.


Firawna ize wayo binde ne a se: «Koy!» Kala wandiya koy ka zanka nyaŋo ce. 	 Huan, Pharo tanu in a kiangah, kuanin, a chi a. Huchiin nungak a kuantaa, naungek nu a vasamta hi.


Amma i di ka kaati nda jinde beeri yaŋ, i goono g'a ŋwaaray da gaabi i m'a kanji. Hala i jindey du hini. 	 Amau bel aw ngaihtakin kros a kilhden dingin a ngen teitei uh. Huan, a aw un a vau daita hi.


Amma a buuyaŋo boŋ no Yesu salaŋ, amma ngey wo tammahã a goono ga jirbi ka fulanzam no. 	 Jesun a sih thu a gen hi; himahleh, amau a khawl sunga aihmut thu a gen hiam a sa ua.


D'i na dondako gooji, I ga ye ka kande boro kaŋ sinda carmay laakal do. D'i na laakalkooni mo dondonandi, A ga bayray ta. 	 Muhsithatmi gawta a om chiangin, mi pil mawl bawl pilin a om hi; huan mi pil hilha a om chiangin, theihna a mu hi.


Wandiya mo, ihanno no gumo. Wandiyo no da cimi, kaŋ si alboro bay ce fo. A do dayo me gaa, a na nga foobo toonandi nda hari ka ziji. 	 Huai nungak a mel a hoih mahmaha, nungak siangthou ahi a, pasal himhimin a kithuahpih ngei hetkei uh. Huan, tuikhuk ah a pai suka, a tuibel a dimsaka, a pai tou nawna.


i izey kaŋ cindi i banda kaŋ yaŋ Israyla izey mana hin k'i halaci parkatak -- i ra no Suleymanu na doole goy-izeyaŋ sambu, tamtaray wane hala ka kaa hunkuna. 	 Israel suanten ahihman louhte uh, huai gam a amaute nung a nutsiat a om a suante uh, tutan a, Solomon in sikha nasem dinga a goih teitei pawl din a bawl hi.


Haray g'a gaabo ŋwa, Masiiba go soolante a jarga. 	 A hatna gilkial nekin a om dia, huan tuahsiatna a khawlna dingin mansain a om ding.


Ihinkanta mo n'a hiiji. Nga mo bu, nga mo mana ize kulu naŋ. Ihinzanta mo, yaadin n'a te, 	 Huan, a nihnain a luah a, chi suah louin a si nawn jela; a thumna in huchibang mahin.


Irikoy mo kaŋ ga biney fintal go ga bay haŋ kaŋ Biya _Hanno__ goono ga miila, zama a goono ga ŋwaaray hanantey se Irikoy miila boŋ. 	 Huan, Pathian deihlam bang jelin misiangthoute a thum sak jel jiakin, lungtang Enpan Kha deihlam a thei jel ahi.


Yahudancey binde ne a se: «Ni mana to jiiri waygu jina! Ni di Ibrahim, wala?» 	 Huan, Judaten a kiangah, Nang kum sawmnga leng hi nai lou piin, Abaham na mu ahia? a chi ua.


Cimbeeri ra no Habila na sargay salle Irikoy se kaŋ bisa Kaynu wano booriyaŋ. A boŋ mo no a du seeda kaŋ nga ciya adilante _Irikoy jine__, zama Irikoy yadda nd'a nooyaŋey. Woodin boŋ mo no, baa kaŋ a bu, a go ga salaŋ hala hõ. 	 Ginnain Abelin Kaina sangin kithoihna hoihjaw Pathian kiangah a lana, huai jiakin mi dik hihna a mu chih, Pathianin a thilpiakte a pomna ah a theisaka; huan huai ginna jiakin aman tuh sih khit nungin thu a gen nalai ahi.


Jirbi iyye no i ga sasabandiyaŋ te feema se k'a hanandi. Yaadin cine no i g'a fay waani nd'a. 	 Maitam hihsiang leh siansaknain ni sagih a la dinga; huchiin maitam siangthou a hita ding ahiHuan huai nite a hihtangtun khit chiang un, a ni giat ni a kipanin siamputen na halmang kithoihnate uh leh lemna kithoihnate a maitam uah a lan ding ua, huan ka honna sang dinga, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi, a chi a.


Ni n'ay bar-bareyaŋey lasaabu, Ni m'ay mundey daŋ ni kolba ra, Manti ni tira ra no i go? 	 Kon sap hun ngeingeiin hondoute tuh a taijak ding ua: hiai ka thei, Pathianin honpanpih hi.


A ne: «Hala cimi mo no, ni ya ay izo Isuwa no?» Yakuba ne: «Ay day no.» 	 Huan, ka tapa Esau ngei na hi maw? achia. Huan, aman, hi e, a chi hi.


Ni ma si ze da Rabbi ni Irikoyo maa yaamo, zama Rabbi si bora kaŋ n'a maa ci yaamo guna sanda a sinda taali. 	 TOUPA na Pathian min na mawk gen ding ahi kei; amin mawk gen ding ahi kei; a min mawk genmi lah TOUPAN a mohlou sak ngal keia.


Urusalima ra mo a na mãsinyaŋ te, kaŋ yaŋ gonitaray koyey daŋ, i ma goro cinari kuukey boŋ, da birni cinarey boŋ mo, zama i ma du ka hay da hangaw da tondi bambata yaŋ. A maa mo koy hala nangu mooro, zama a du gaakasinay kaŋ ga dambarandi hal a te gaabi. 	 Huan, Jerusalem ah in sang leh kulh ning chiha koiha thal nanakapna leh suang lian kuamkuam a nanadenna ding, mi pilte theih khiak khawlte a bawla; amin gam chih mual chihah a thangtaa; a honghat mahmah tanin alama lamdanga panpihin a om hi.


I tu a se ka ne: «Waato kaŋ i na ni hay ni to da zunubi. Nin no goono g'iri dondonandi, wala?» I n'a gaaray mo. 	 Huan, amau a kiangah, Nang khial lumleta piang naka, nang non hilh vial maw? a chi ua, a dawng ua. Huchiin, amah tuh a delhkhe ta uh.


Tattenay kaŋ ga isa daŋanta may, da Setar-Bozenay, da ngey gorokasiney, Afarsaci borey, kaŋ yaŋ go isa daŋanta, i tira cala neeya, wo kaŋ i samba bonkoono Dariyus do. 	 Laikhak kopi Tattenai, luipi khena ukpipa leh, Setharbozenai leh, a kithuahpih Abharsa mite, luipi khena omten kumpipa Daria a khak ua:


Assiriya mo na nga boŋ margu nd'ey, I na Lotu izey no gaakasinay. (Wa dangay) 	 Amau tuh Midiante tunga na hih bangte, Kison luia Sisera tunga na hih bangte, Jabin tunga na hih bangtein hih sam in.


Kaŋ Hananiya maa sanno din, a kaŋ ka bu. Humburkumay bambata na hangankoy kulu di. 	 Huan, Ananiain huai thu a jak takin a puka, a sita a; huan, a za peuhin a lau mahmahta uh.


Gad da Ruben izey binde tu ka ne: «Mate kaŋ cine Rabbi ci iri, ni tamey se, yaadin mo no iri ga te. 	 Huan, Gad tate leh Reuben tate'n, Na sikhate kiang a TOUPA'N a gen bang in ka hih ding uh,


Yaa no Rabbi ci: Ma koy ka kusu cinako foobu day. Ma borey ra arkusu fooyaŋ, da alfagey ra dottijey suuban. 	 TOUPAN hichiin a chi: Kuan unla, belvelmi lei bel valei un; huan, mipite upate leh siampu laka upate pi inla;


Dan izey do haray wayboro fo ize aru no, a baabo mo Tir boro no. Goni no wura da nzarfu da guuru-say, da guuru-bi, da tondi da bundu da suniya da suudi, da lin* baano da mulfi goyey ra. Goni mo no jabuyaŋ kulu dumi gaa. A ga waani ka goy dumi kulu kaa taray. I ma nangu hanse a se ni wane borey kaŋ ga goni yaŋ banda, d'ay jine bora, ni baaba Dawda wane borey kaŋ yaŋ ga goni. 	 Dan suana mi numei khat tapa ngei, a pa bel Tura khuaa mi, dangkaeng lam te, dangkasik lam te, dal lam te, sik lam te, suang lam te, sing lam te, puan sandup te, dumbuang te, puan malngat te, sandana te khoih sa, gelh bangchibang leng siam, siam chiteng siam ahia; nang mi khutsiamte leh ka pu na pa David khutsiamte lakah a hongsem tei ding,


Araŋ ra afooyaŋ, yaadin no araŋ goro doŋ. Amma Irikoy n'araŋ nyumay, a n'araŋ hanandi, a n'araŋ adilandi* Rabbi Yesu Almasihu maa ra d'iri Irikoyo Biya do mo. 	 Huan, noute khenkhat huchi bang na hi uhi; himahleh, Toupa Jesu Kris min ah leh i Pathian Kha ah siansak na hita ua, hihsiangthou na hita uh, siamtang na hita uhi.


Mo-ka-mi yaŋ folloŋ no i ga bu. Baa cin bindo ra i ga borey zinji-zinji, i ga ban mo. Hinkoyey ga gana mo, kaŋ manti nda kambe. 	 Mitphiat kallouin a si ua jankim lai mahmahin; mite a ling ua a pai mang ua, mihingkhut hilouin mihatte lakmangin a om uhi.


Woodin se no iri si humburu, baa da ndunnya bare, Wala baa tondi beerey kaŋ ka sundu teeko bindo ra, 	 A tuite tuh ging honhon in phul butbut mahleh, a kihawt thupi jiakin mualte ling duamduam mahleh, i lautuan sam kei ding. Selah.


Adam-izey na malaykey ŋwaaro ŋwa. A na ŋwaari samba i se kal i kungu. 	 Mihingten angel ann a ne ua: vahna khopin ann a honpia a.


Ya nin ay jine bora Tiyafilos, boro boobo na anniya haw ka hayey din baarey hantum kaŋ yaŋ tabbat no, i n'i te iri game ra. 	 Huai thilte i lak ua takpetpeta gina om, mi tampiin a thu gelh ana tup uh,


Ay, ni tamo jirbey, jirbi marge no? Waati fo no ni ga ciiti toonandi borey kaŋ goono g'ay gurzugandi yaŋ boŋ? 	 Na sikha kum chiang ding bangtan hi ding ahia, honsimmohte tungah chikchiangin ahia vai na hawm ding?


Ni ma kaa alfaga kaŋ go no jirbey din ra do. Ni ma ne a se: «Hunkuna ay ga seeda no Rabbi ni Irikoyo jine ka ne: ay to laabo kaŋ Rabbi ze d'a iri kaayey se din ra, kaŋ a ne nga g'iri no.» 	 Huan, huai huna siampu kiangah na hoh ding ua, a kiangah, Honpiak dinga i pi leh pute kianga achiamna gamah i hongpaita uh chih tuniin TOUPA na Pathian uh kiangah i hih lang uhi, na chi ding ua.


A na laaliyaŋ daŋ ka nga boŋ daabu sanda nga bankaarayey cine, A binde ma furo a gunda teelo ra sanda hari cine, Da sanda ji cine mo a biriyey ra. 	 Puanak tual silh bangin hamsiatnain a kivana, huai tuh a gilsung khawngah tui bangina luta, a guh khawngah thau bangin a leng lut hi.


«Ay jin ka maa sanni woodin yaŋ dumi boobo. Araŋ kulu yaamarkoyaŋ no kaŋ ga taabandi. 	 Huchibang thil tampi ka zata hi: lungmuanmi chimtakhuai ngen na hi uhi.


Ni kaa ne mo zama ni ma furo ka sappa te nin da Rabbi ni Irikoyo game ra, da nga za-jinda mo kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ze d'a ni se hunkuna. 	 TOUPA na Pathian uh kichiamna leh a thukhun tunia nou toh a bawla na lut theihna ding un:


A ne: «Manti yaadin no! Amma ay ya Rabbi kunda wonkoy no! Ay kaa no sohõ.» Kala Yasuwa kaŋ nga moyduma boŋ ka sududu hala ganda. A ne a se: «Ifo no ay Koyo ga ci nga tamo se wo?» 	 Huan, aman, Hi lou e, TOUPA sepaihte heutu dia hong ka hi jaw I, a chi a. Huchiin Josua leiah a khupboha, chibai a buka, a kiangah, Ka toupan a sikha kiangah bang gen ding a nei aleh? A chi a.Huan, TOUPA sepaihte heutuin Josua kiangah, Na khepek akipan na khedap phelin; na dinna mun a siangthou ahi, achia. Huchiin Josuain a phelta hi.


Bartiyancey, da Madiyancey, da Ilamancey, da ngey kaŋ yaŋ goono ga goro Mesopotamiya, da Yahudiya, da Kabadosiya, da Bontos, da Aziya, 	 Khenkhat Parthai nam, Medai nam, Elamitai nam; khenkhat Mesopotamia gama om, Judia gama om, Kapadosia gama om, Pento gama om, Asia gama om,


kala a ye ka zaari fo daŋ, kaŋ se a ne «Hunkuna.» Alwaati boobo banda a ne Dawda do (mate kaŋ iri jin ka ci ka ne:) «Hunkuna, d'araŋ maa a jinde, wa s'araŋ biney sandandi.» 	 sawttak nungin David ah, Tuniin, chiin, bang ni hiam a sep tuan nawna, Tuniin a aw na jak chiangun na lungtang uh khauhsak kei un, chia a maa kigensa bangin.


Haruna izey mo ga woodin yaŋ dake sargay summaara kaŋ i ga ton boŋ kaŋ go sargay feema ra, hala dullo ma ziji. A ma goro tuuro kaŋ go danjo ra din boŋ. Nooyaŋ no kaŋ danji ga ŋwa. A hawo ga kaan Rabbi se. 	 Huan, Aron tapate'n maitam ah, mei a sing om tung a haltum thillat tungah a hal ding uhi: huai bel TOUPA a ding a gimlim tak, mei a thillat ahi.


Ngey nda lin baano boŋtobay, da lin baano fatala fuula hannoyaŋ, da lin mudunyaŋ, 	 Puan malngat hoih in lukhu leh puan malngat hoih in lutuam leh puan malngat hoih koptah in puan pheituam gek a bawl uhi.


A si nga nooru garaw nooru nda hari boŋ, A si me-daabu ta zama nga ma boro kaŋ sinda taali zeeri se. Boro kaŋ ga woodin yaŋ te si zinji hal abada. 	 A pung delh dinga a sum leitawi sak ngeilou mi, a siam jaw siamlouh tangsak dinga golhna leng la ngeilou mi pen. Huchi bang thil hihmi tuh, bangchik mahin a ling kei ding hi.


Israyla arkusey kulu binde margu bonkoono do Hebron ra. Bonkoono Dawda mo sappe nd'ey Rabbi jine, noodin Hebron ra. I na ji soogu Dawda boŋ k'a didiji bonkooni Israyla boŋ. 	 Huchi in Israel upa tengteng Hebron ah kumpipa kiang ah a hoh ua; kumpipa David in Hebron ah TOUPA ma ah a kiang uah thu a khung a: huan, David bel Israelte tung a kumpipa ding in sathau a nilh uhi.


Hamor salaŋ i se ka ne: «Ay izo Sekem fundo ga laami araŋ ize wayo. 	 Huan, Hamorin a mau a houpiha, ka tapa Sekem lungsim na tanu uh tungah a om bikbeka: hehpihtakin ji dingin nei sak ve ua.


Zama mate kaŋ cine a ga ciya laabo bindi ra da jama fooyaŋ game ra, nga neeya: I ga hima zeytun* nya kokobeyaŋ, Wala reyzin ize koobuyaŋ kali wiyaŋ banda. 	 Lei laitakah mi chih lakah hichiin a om sing ngala, olive sing vuak nunga gah a om lai sek bangin leh, grep loh nunga grep maih loh ding a om lai sek bang maiin.


Wa baytu te Rabbi se, wa Rabbi sifa, Zama a na alfukaaru fundi faaba laala goy-teekoy kambe ra. 	 TOUPA kiangah lasa unla, TOUPA phat un; thil gilou hihmite khut akipan panpih deihte hinna lah a humbit ngala.


Amma Farisi* fonda boro fo kaŋ maa Gamaliyel go no, Tawretu* dondonandiko no, kaŋ gonda beeray borey kulu do. A tun ka kay Yahudancey arkusey marga ra, ka lordi ka ne i ma diyey kaa taray kayna. 	 Himahleh, vaihawmte lakah, a min Gamaliel, Pharisai, Dantheimi, mi tengteng laka minthangpi mi khat a dinga, tua mite khah takdih ding thu a pia a.


alfaga ma guna ka di. Da kaajiro daaru kuuro gaa, alfaga ma si hamni say ceeci bo. Bora din ziibi. 	 Siampu in amah a na en ding a, huan, ngaidih, meimasungtum pen vun a a zamzak leh, siampu a ding in mul eng zon a kipahmoh chitchiat kei ding; a nin ahi.


Waato kaŋ Bulos goono ga adilitaray da boŋ hinay da ciito kaŋ ga kaa sanney feeri, kala Filikos humburu. A tu ka ne: «Sohõ kay, koy day! Waati kaŋ ay du daama, ay ga ye ka ni ce.» 	 Huan, Paulain diktatna thute, kidek thute, thukhen-vaihawmna hongtung dingte a suipih detdet lain, Felikin lauhuai a sa mahmaha, pai nawn phot tadih inla, hun lem ka neih hun chiangin ka honsam ding, a chi a.


Doonkoy jine bora se. Dawda baytu fo no. Ya Rabbi, ni n'ay fintal, ni n'ay bay mo. 	 Toupa aw, nang ngentel takin non ensuaka, non theita hi.


Yahudancey Paska bato* mo maan. Kawye boro boobo ziji ka koy Urusalima kwaara za Paska mana to, zama ngey ma ngey boŋ hanandi. 	 Huan, Judate Paikan Ankuangluina a naita a, mi tampi kisiangsak dingin, gam apat, Paikan Ankuanglui main, Jerusalem khua ah a hohtou ua.


A ciya mo, zaari iddanta hane, i margu a lasaabuyaŋ hinka, ŋwaari wane, muudu hinka-hinka boro kulu se. Marga arkusey kulu kaa ka ci Musa se. 	 A ni guk niin hichi ahia, tanghou a mun niha tam a la ua, mi khat adingin omer nih: huan khawmpite heutute tengteng a hong ua Mosi a hilh uhi.


A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 	 A thillat dingin dangkasik kuang khat a gikdan sekel ja leh sawmthum, mun siangthoua sekel sawmsagih toh kikima gik dankasik belhbu khat, tangbuang thillat ding thau toh hel tangbuang nel mahmah dim tuaktuak;


Boro kaŋ ga to da boro fo kuri alhakku, A ga zuru kala nga fundi me, Day boro kulu ma s'a konzo. 	 Mi kuapeuh mi himhim sisana dim kokhuk sungah a tai lut ding; kuapeuhin len kei hen.


Zama jinay kaŋ go i do ga wasa haŋ kaŋ ga goyey kulu te, hal a ma cindi mo zaati. 	 Mun siangthou bawl ding a nnasepna khempeuh a ding in a van neihsa uh lah a kiching in, a tam lo ta ngal a.


Za doŋ mo ay baaba Dawda gonda miila nga ma windi cina Rabbi, Israyla Irikoyo se. 	 Ka pa Davidin Israelte Pathian, Toupa min dinga in lam a lungsimin a na tum seka.


Ya tondi kuuko, may ci nin binde? Zerubabel jine ni ga ciya banda fo. A ga tondo fu yolla dake mo. I ga soobay ka kuuwa a se ka ne: ‹Wa saabu, wa saabu a sabbay se!!› » 	 Kua na hia, Aw mual thupi? Zerubbabel maah munjang na honghi ding; huan aman a tunga Hehpihna, hehpihna chia kikouin suang poimohpen a honla khe ding hi, chiin.


Afo si afo tuti mo, Boro kulu ga nga boŋ fondo gana. Waati kaŋ i ga wongu daaga bagu, I si ngey fondey taŋ. 	 A kiphu kha tuan kei ua; a mau lampi ah a pai chait ua; galvante a nawk paisuak ua, a pial jak kei uhi.


A Izo ra mo no iri du fansayaŋ, iri zunubey yaafayaŋo nooya. 	 Amah ah tuh i tatkhiakna uh i mu un i khelhnate ngaihdamna tak.


D'i na alboro fo di, a go ga kani nda wayboro fo kaŋ gonda kurnye, kal i boro hinka kulu ma bu, albora kaŋ kani nd'a, da waybora din bumbo. Yaadin teeyaŋ gaa no ni ga laala kaa d'a Israyla ra. 	 Min pasal nei a luppih a muh uh leh a nih un a sih ding uh ahi, a lup pih pasal leh numei; huchibangin Israel laka kipan, huai thil hoihlou na hihmang ding uhi.


D'iri go kankami ra, a go araŋ bine-gaabandiyaŋ da faaba se no. Wala d'iri go ga du bine-gaabandiyaŋ, woodin mo go zama araŋ ma du bine-gaabi se no, kaŋ g'araŋ gaa araŋ ma suuru nda gurzuga din kaŋ iri mo go ga maa. 	 Himahleh, gimthuaka ka om uleh, noumau khamuanna ding leh hotdamna ding ahia; huan, khamuana ka om uleh, ka thuak bang uh na thuak chiangua na theih ua na khamuanna ding uh ahi.


Zama Rabbi ga ba ka Babila kaa koonu. Kosongu beero din ga ban a ra. I bondayey ga dundu sanda hari boobo yaŋ cine, Boro ga maa i jindey kosongo. 	 TOUPAN Babulon a sima, a husa uh thupi tak ahih daihsak hi. A gamtat husa uh tui tampi ging hawhaw bang ahi, a awng juajua ua.


Yakuba na albarka gaara Firawna se. Waato din gaa no a fun Firawna jine. 	 Huan, Jakobin Pharo a vualjawl nawna, Pharo kianga kipanin a pawtta hi.


Naftali kunda wane: Bofsi ize Nabi. 	 Naphtali nam laka mi Vopsi tapa Nabi.


Kulu nda yaadin ni go ga ne: «Ay wo sinda taali, Daahir Rabbi futa ga bare ka fay da ay.» A go, ay ga konda nin ciiti do, Zama ni ne ni mana zunubi te. 	 Ka moh kei a, kei a kipan a hehna lak mang ahi, na chi nawn ngala, ngai in, Ka gilou kei hi, na chih jiakin, na tungthu ka ngaihtuah ding.


Ya Rabbi, ifo se no ni n'ay fundo hibandi? Ifo se no ni na ni moyduma tugu ay se? 	 Ka naupan chil akipan gimthuak leh si dekdekin ka oma; na thil mulkimhuaite ka thuakin hihlungbuaiin ka om hi:


Gooru ra tondi yuttey cire no ni baa bara. Oho, woodin yaŋ ga ti ni baa. Toorey se no ni na haŋyaŋ sargayey soogu ka ŋwaari nooyaŋey salle. Ya suuru nda woodin yaŋ, wala? 	 Lui guam suang mam lakah na tantuan a oma; huaite, huaite ngei ngei na tantuan ahi: huaite adingin dawn thillat na sunga, thil piak na lan hi. Huai thilah hihlungkimin ka om ding hia?


Sanku fa binde i ma ne jama na ngey ibarey arzaka ŋwa wongo ra taŋante, naŋ kaŋ i n'a gar. Zama doŋ i na wiyaŋ ce-kayante fo te Filistancey ra.» 	 Mipiten a gallak thiluh a muh peuhpeuh uh tuniin a utut uh ne thei ngial le uh houh nak thupi chi na tel ei huaijiakin Philistia mite nakpia thah theihlouh loh I hi ve ua, a chi a.


Musa mo na feema cina k'a maa daŋ Rabbi Nissi, _kaŋ a feerijo ga ti Rabbi ya iri liiliwalo no__. 	 Huchiin Mosiin maitam a doha a minin Jehovanissi a chi;Akhang akhanga TOUPAN Amalek toh kidouna a neih ding thua TOUPA a kichiam jiakin, a chih jiakin.


Iri maa i baaru, iri kambey yay. Azaaba n'iri di, da taabi mo sanda wayboro kaŋ goono ga hay-zaŋay. 	 A minthanna uh I ja ua, I khutte a zo khinta, lunggimnain a honmanta, numei nauvei lunggimna bangbang.


A ne: «Bonkoono kaŋ ga koytaray ŋwa araŋ boŋ din, a dumi neeya: a g'araŋ ize alborey ta k'i daŋ nga boŋ nafa ra nga torkey se, i ma ciya a kaarukoy, i ga zuru mo a torkey jine. 	 Na tung ua vaihawmmi ding kumpipa tatdan hichibang ahi ding: na tapate uh a sakol leh a kangtalai tuanpih dingin a sep dinga, a kangtalai maa taita a om ding ua:


Bonkoono ne: «To, ye ne-haray.» Kal a ye kuray fo ka kay siw! 	 Huan, kumpipa'n, Ka pamah hong dingta dih in, a chi a. Huan, a pamah a na ding a.


Da day araŋ yadda ka gana mo, Araŋ ga laabo maafa ŋwa. 	 Gennoptak leh thumanga na om uleh, na gam thil hoihte uh na ne ding uh:


Nga mo na Almodadu hay, da Selet da Hazar-Mabet da Yera 	 Huan, Joktanin tapa Almodad te, Seleph te, Hazarmaveth te, Jerah te;


Araŋ ma si de-koy fooyaŋ gana mo hal araŋ ma may i se ka sududu i se. Araŋ ma si yanje ceeci ay gaa hal ay ma te bine araŋ kambe goyey se. Ay mo si hasaraw te araŋ se. 	 Pathian dangte kiangah a na uh sem ding leh amau be ding leh na khut nasep ua ka lung kimlou sak dingin hoh kei un; huchiin, ka honhihna kei ding hi, a chi sek uh.


«Wa asariya tiro wo ta k'a jisi Rabbi araŋ Irikoyo sappa sundurko jarga, zama a ma ciya seeda araŋ boŋ noodin. 	 Hiai dan bu la unla, na tungtang thu ua theihpihtu dingin TOUPA na Pathian uh thukhun bawm sikah koih un.


Ni ga taabal hanse ay jine, ay ibarey moy go ga di. Ni g'ay boŋo tuusu nda ji, Ay gaasiya mo to kal a go ga mun. 	 Hondoute mitmuhin ka maah dohkan na bawlkhol a: ka lutang thau na hilhkhina, ka nou a dimlet hi.Pellou in hoihna leh chitna in ka damsung tengin honjui jel dinga; huchiin TOUPA inn ah khantawin ka om nilouhta ding hi.


Amma Rabbi tu ka ne a se: «Marta, Marta, ni goono ga sakulla ka taabi hari boobo se, 	 Huan, Toupan, Martha, Martha, thil tampi na ngaihtuah a, buai nei ve; thil khat kia a kul ahi;Mariin tan hoih a tel a, huai tuh lak sak ding ahi kei, a chi a, a dawng a.


I tun susubay nda hinay, i go no sanda mo boyaŋ waate cine, kala Samuwila na Sawulu ce jidan bisa boŋ ka ne: «Tun, ya ni sallama.» Sawulu binde tun. I boro hinka kulu mo, nga nda Samuwila fatta taray. 	 Huan, jingkhangin a thou a; ni suah kuan ding khawngin Samuelin in tunga om Saula a sama, thou inla, ka honpaisakta ding, a chi a. Huchiin Saula a nih un a paikhia ua, amah leh Samuel a pawtta uh.Khota lam a tun suk uleh, samuelin Saula kiangah, Sikhapa ka malam ah paisak inla, (amah a paita a) nang bel khawl tadih inla, Pathian thu ka honhilh tadih ding, a chi a.


Nga no ga du albarka Rabbi do, Da adilitaray mo koyne Irikoy a faabakwa do. 	 Aman tuh TOUPA kiang akipan vualjawlna a mu dinga, a hondampa Pathian kiang akipan diktanna leng a mu ding hi.


Ni Irikoyo na ni gaabo lordi ni se. Ya Irikoy, ma ni gaabo bangandi, nin kaŋ goy iri se. 	 Jerusalema na biakin jiakin kumpipaten kipahmante a honpuak ding uhi.


Zama ay m'a bangandi mate kaŋ cine a ga hima ay se ay ma ci. 	 Ka gen ding bangtaka ka gen khiak theihna dingin.