Bora ne a se: «Woofo yaŋ?» Yesu ne: «Ni ma si boro wi, ni ma si zina, ni ma si zay, ni ma si tangari seeda te, 	 Huan, aman a kiang ah, A koi pen maw? A chi a. Huan, Jesu'n, Tual na thah ding ahikei; Ang na kawm ding ahikei; Na gu ding ahikei; Na hek ding ahikei;


Ifo se no ni n'a sinkitey kalo zeeri hala fondo ganakoy kulu goono g'a izey kosu-kosu? 	 Gamnuaia ngalin a hihsia a, gamsaten leng a ne uhi.


Da nga hinne no ka furo, nga hinne no ga fatta. Da wandekoy mo no, a wando ga fatta a banda. 	 Amah tuma honglut leh, amahtumin a pawt khe ding: ji a nei a hihleh, huchiin a jiin amah a jui khe ding.


«Laalante no boro kaŋ ga kani nda nga anzuray wayboro.» Jama kulu ma tu ka ne: «Amin!» 	 A sungnu luppih mi hamse thuakin om hen, a chi ding ua, mipi tengtengin, Amen, a na chi ding uhi.


Hala hõ woodin yaŋ mo, ni ga kaa i ra ka catu danji ra, i ma ton danji ra. Woodin ra mo danji ga fatta ka say Israyla dumo kulu ra. 	 Huan hiaiate na la dinga, meiah na theh lut ding ahi, a kang ding; huai akipanin Israel inkote tengteng ah mei a hongpawt ding, a chi a.


Ngey mo humburu gumo. I ne ngey nda cara se: «May no boro wo, hala baa haw nda teeko goono ga maa a sanney se?» 	 Huan, lau petmahin a lau ua, Hiai mi kua ahia le, huih leh dil nangawnin a thu aman uh? a kichi khiukheu uh.


Hansekoy goono ga funsu nda korni. Bidila goono ga manne danjo ra. Yaamo no i goono ga hanse, Amma ziibo mana fay waani. 	 Pumin a jap huhu a, mei ah suan a zul beia, hihsingthou tupna a thawn lel ahi, mi giloute lah paih mang ahi ngal kei ua.Miten dankasik ek hoihlou a chi ding ua, TOUPAN amaute a pampaih jiakin.


Zamana taacanta ra mo i ga ye ka kaa nango wo ra, zama Amorancey laala mana kubay jina.» 	 Huan, suan lina ah hiailaiah a hongpai nawn ding uh; Amorte khelhnate lah a kim nai ngal keia, a chi a


Kaayey kulu za Ibrahim gaa ka koy Dawda gaa, iway cindi taaci no. Dawda gaa ka koy Babila koyyaŋ diraw, nga mo iway cindi taaci no. Babila koyyaŋ diraw banda mo ka kaa Almasihu gaa, kaay way cindi taaci no. 	 Huchiin suan tengteng tuh Abraham apat David chiang suan sawm leh suan li ahi, David apat Babulon lama sala a pi tan un, suan sawm leh suan li ahi, Babulon lama sala a pi ua pat Kris tan suan sawm leh suan li ahi.


I goono ga munaficitaray dabariyaŋ te ni jama se, I goono ga saawareyaŋ gurum ni wane tugantey boŋ. 	 Kisa dih ua, a nam uh mangsak khopin i hihmang ding uh: Israel min himhim theihgigea a om nawn louhna dingin, a chi ua.


Wa darza no Irikoy follonka kaŋ laakalo sinda cine se hal abada abadin Yesu Almasihu do! Amin! 	 Pilna Pathian kiang kia ah, Jesu Kris jiaka, thupina tangtawn dongin om hen! Amen.


Kala Rabbi maa Iliya jinda. Arwaso fundo mo ye ka kaa a gaa hal a funa. 	 Huan, Toupan Elija thu ana ngaihkhiak saka; hichiin naupang hinna amah ah a hong om nawna, a honghalh nawnta.


I banda no ni ga habey bato haggoy Rabbi ni Irikoyo se ka kande bine yadda nooyaŋ. Ni ga nooyaŋo din lasaabu albarka kaŋ Rabbi ni Irikoyo te ni se din boŋ. 	 TOUPA na Pathian un a honvualzawl bang jelin na sep khiak uh laka noumau utthua thillat lanin TOUPA na Pathiana ding un nipikal ankuanglui na nei dinguh ahi:


A ciya mo, handu woodin jirbi waranka cindi taacanta hane, Israyla izey kaa ka margu ka mehaw ka bufu zaara haw ngey gaa, ka laabu daŋ ngey boŋey ra. 	 Huan hiai kha ni sawmnih leh li niin Israel tate anngawl kawm leh, saiippuan silh kawm leh a tung ua lei kibuak kawmin a kikhawm ua.


A talibey mana faham da hayey din za sintina, amma waato kaŋ Irikoy na Yesu beerandi, waato gaa no i fongu kaŋ i na hayey din hantum a boŋ, i na hayey din te a se mo. 	 Huai thute a tungin a nungjuiten a theisiam keu ua; himahleh, Jesu pahtawia a om nungin, a tanchin ah huai thu gelh ahi chih leh, a tungah huai thilte a na hih ngei uh chih a theita ua.


Rabbi mo salaŋ Musa nda Haruna se ka ne: 	 Huch in TOUPA'N Mosi leh Aron a houpih a,


Guna, jirbiyaŋ goono ga kaa kaŋ hay kulu kaŋ go ni windo ra nda hay kulu kaŋ ni kaayey jisi hala ka kaa hunkuna, i g'i sambu ka kond'ey Babila. Hay kulu si cindi. Yaadin no Rabbi ci. 	 Ngaiin, na in sunga om tengteng leh tuni tana na pi leh puten a nakhol khawmte uh Babulon khuaa a paipih nite uh a hongtung ding; bangmah himhim nutsiat a neikei ding uh, TOUPAN a chi.


Yahudancey* Paska* maanu, Yesu mo ziji ka koy Urusalima. 	 Huan, Jadate paikan Ankuangluina a naita a, Jesu Jerusalem khua ah a hohtou ta a.


Wa naŋ iri ma bay, iri ma kookari ka gana mo, Hal iri ma Rabbi bay. A fattayaŋ tabbat no danga mo boyaŋ. A ga kaa iri do danga beene hari, Danga za-za hari kaŋ ga ndunnya tayandi.» 	 Huan thei ni, TOUPA thei dingin jui tou pek ni; iingsangin amah paikhiakna theihsa ahi; huan vuah bangin, lei kawtsak vuah nanung bangin i kiang uah a hongpai ding hi.


A ga ciya mo, nangu kaŋ i ne i se: « ‹Araŋ wo manti ay jama no.› Noodin no i ga ne i se: ‹Irikoy fundikoono izeyaŋ.› » 	 Huan hichi a honghi dia, a kiang ua, Ka mite na hi kei uh, chihna mun ah ngei Pathian hing tate sakin a om ding uh. chih gelh bangin.


Ya Rabbi, ni ga maan. Ni lordey kulu mo cimiyaŋ no. 	 TOUPA aw, nang jaw na naia; na thupiak tengteng thutak ahi.


Ya araŋ Tarsis hiyey, wa kaati! Zama araŋ wongu fuwo halaci! 	 Tarsish long liante aw, mau tuaituai un; na kulhte uh hihsiatin a om ta hi.


Ay guna, amma gaako fo si no. Ay dambara mo kaŋ i jaŋ boro kaŋ ga kambe daŋ. Woodin se no ay bumbo kamba na faaba goy te ay boŋ se, Ay dukuro mo no k'ay gaa. 	 Huchiin ka ena, panpih dingmi himhim a omkei ua; len dingmi himhim a om louh uh lamdang ka sa a: huaijiakin keimah ban mahmah hotdamna honpuaka; ka hehnain a honlen kip hi.


Hebron dumo ra Eliyel ga ti jine bora, a dumi wahakku go a banda. 	 Hebron tapate lakah; Eliel a pipen leh a unaute sawmgiat:


A ma konda yeejo gata banda k'a ton mate kaŋ cine a na yeeji fa din ton. Zunubi se sargay no jama se. 	 Huan, bawng tuh dainawl lam ah a paipih ding a, bawng masa a hal bang in a hal ding ahi: huai bel mipi a dia khelh thoihna ahi.


A ma si hay kulu kaŋ fun reyzin* tiksa gaa ŋwa, ma si naŋ mo a ma duvan wala baji haŋ. A ma si hay kulu ŋwa mo kaŋ si halal. Hay kulu kaŋ ay n'a lordi nd'a mo, a m'a gaay ka haggoy d'a.» 	 Grep guia mawngmawng nek ding a hikeia, uain leh ju himhim a dawn ding ahi kei, nek sianglou thil mawngmawng leng a ne ding ahi kei; thu ka piaksa tengteng hoihtakin vom heh, a chi a.


D'araŋ kar da gaabi, gatey kaŋ go wayna funay haray no ga fonda di. 	 Huan, gallau muta na mut uleh suahlam panga omte a pawt ding uh ahi ding,


Manti masiiba no boro laaley se? Manti halaciyaŋ mo no goy yaamo teekoy se? 	 Mi dikloute tungah tuahsiatna a tung kei mo, gitlouh nasemte tungah siatna?


Ay, Laakal, ay na haggoyyaŋ ciya ay nangoray. Ay du bayray da laakal kaŋ ga haggoy. 	 Kei pilnain kivensiamna ka tenna dingin ka bawla, huan theihna leh theihkakna ka mu hi.


Borey mo zambar waranza da zangu gu no, Rabbi jangalo mo waydu cindi fo no. 	 Huan, mihing singkhat leh sangguk ahi ua; huai a TOUPA siah mi sawmthum leh nih ahi uh.


Amma Rabbi ne a se: «Koy ni koyyaŋ. Boro wo ya goy jinay suubanante no ay se, a m'ay maa sambu dumi cindey da bonkooney da Israyla izey jine. 	 Himahleh, Toupan a kiangah, Hoh mai in; Jentelte, kumpipate, Israel suante kianga ka min puaklutna dia ka bel-she ahi;


Handu sintina zaari sintina ra no i sintin hanandiyaŋo. Zaari ahakkanta hane i to hala Rabbi fuwo jine batama gaa. Jirbi ahakku i goono ga Rabbi fuwo hanandiyaŋ goyo te. Handu sintina jirbi way cindi iddanta hane no i ban. 	 Kha khatna ni khat niin a pan ua, huai kha ni giat niin TOUPA inlim a tung ua; huchiin ni giatin TOUPA in a hihsiangthou ua; kha khatna, ni sawm leh ni guk niin a zou vek uh.


Tamo din koyo ga kaa zaaro kaŋ a mana tammahã din ra, da saaya kaŋ a si bay ra. A g'a barzu k'a gaahamo kulu bagu-bagu k'a baa ye borey kaŋ sinda naanay banda. 	 huai sikha pu tuh, a gin louh niin, a theih louh laiin, a hong dinga, tum nih a honsuah dinga, mi ginom loute tan bang a tangsak ding hi.


Liban darza ga kaa ni do care banda, Kaŋ ga ti sipres*, da durmi, da farre bundu, Zama borey m'ay nangu hanna taalam d'ey, Ay cey taamuyaŋo do mo ay g'a darzandi. 	 Ka mun siangthou jem dingin Lebanon thupina na kiangah a hongpai ding, meilah te, phante, singgelhchi a hong pai khawm ding uh; huchiin ka khe sikna mun ka thupi bawl ding hi.


Ay si ga hayey din ci zama ay ga laami hay fo bo, zama ay jin ka woone dondon: goray kulu kaŋ dumi ra ay go, ay fundo ma maa a kaani. 	 Taksap jiaka hichibang thugen ka hi keia: bangchibangin om mahleng, huaia lungkima omdan ka thei kheta hi.


Waato kaŋ guuru fo cine bisa, afo koyne seeda nda anniya ka ne: «Haciika boro wo go a banda, zama Galili laabu boro no.» 	 Huan, dak kal khat phial nungin, mi dangin, hiai mi leng a kianga om ahi tham ve; Galili gama mi ahi vo oi, a chi chiltela.


Ana izey mo ga ti Dison da Aholibama, Ana ize way no. 	 Huan, hiaite Dison tate ahi uh; Dison leh Ana tanu Oholibam.


A na fari fo jare day, noodin no a na nga kuuru fuwo sinji. Hamor kaŋ ga ti Sekem baaba izey kambe ra no a n'a day. Nzarfu gude zangu fo no ga ti a nooro. 	 Huan, a puanin jak na mun, Sekem pa Hamor tate akipan, dangka ja in a lei.Huailaiah maitam a doha, a min ding El-elohe-Israel a chi.


Boro kaŋ go ga ne nga ga goro Irikoy ra, a ga hima bora bumbo ma dira mo danga mate kaŋ cine Yesu dira. 	 Amah ah ka om gige, chi mi tuh amah om bangin a om sam ding ahi.


Ay baakwa zulli ka koy nga kalo do, A koy yaazi ize kosuyaŋ. A koy nga ma kuru kaley ra, nga ma waaliya boko kosu. 	 Ka ngaihnou a huan ah a hoh suka, gimnamtui mun ah, huan sunga vak ding leh, lili pak lakawm ding in.


Zama annura albarka ga ti ihanno teeyaŋ kulu da adilitaray da cimi. 	 Vak gah tuh hoihna leh, diktatna leh, thutak tengteng ahi;


Kulu nda yaadin, a ga nga ŋwaaro soola kaydiya ra, A ga nga ŋwaaro margu-margu heemar waate. 	 Nipi chiangin a an a sutuaha, pawltak chiangin a an a kaikhawm hi.


A go mo, haciika woone ga kayna ka bisa gurayzey kulu, amma waato kaŋ a ga beeri, kal a ma bisa tuuri ize kulu, ka te tuuri-nya, hala beene curey ga kaa ka zumbu a kambey boŋ.» 	 Huai tuh chi laklak ah a neupen a; himahleh a hongpou san chiangin loupa lakah a lianpen a, sing a honghi a, huchiin tungleng vasate a hongpai ua, ahiang khawngah a giak uh, a chi a.


Jirbey din ra bonkooni kulu si no Israyla ra. Boro kulu ga te haŋ kaŋ ga saba nga bumbo diyaŋ gaa. 	 Huailaiin Israel gamah kumpipa a om kei ua: michihin amau hoih saklam lamin a hih mai uh.


Waato kaŋ a na Nangoray Hananta sasabandiyaŋo te ka ban, nga nda kubayyaŋ hukumo da sargay feema, gaa no a ga kande hincin fundikoono. 	 Huan, mun siangthou leh kihoupihna puan inn leh maitam a ding a kilepna a bawl khit in kel hing pen a lan ding:


Amma Sawulu ize wayo kaŋ se i ga ne Mikal ga ba Dawda. I ci Sawulu se, haya kaan a se mo. 	 Huan, Saula tanu Mikalin David a ita; Saula a hilh ua; huaiin a kipaksak hi.


Boro kaŋ te zaama ga hayey din tubu. Ya ciya a Irikoyo, nga mo ma ciya ay izo. 	 Kuapeuh a vualzoupan tuh hiai thilte a luah dia; huan a Pathian ka hi dia, huan amah tuh ka tapa ahi ding.


Ni hin sanney ciya ay se baytuyaŋ ay yawtaray nangorayey ra. 	 Ka khualzinna in ah na thusehte ka la ahi ngitnget hi.


Oho, hal i na ngey ize arey da ize wayey salle sargay ganjiyaŋ se. 	 A hi, dawi kiangah tekhawng a tapate a tanute un a kithoih ua.


Ngey din, a kwaara borey binde, danga arkusey da jine borey kaŋ goono ga goro a kwaara ra, i te sanda mate kaŋ Yezabel donton i se, mate kaŋ cine i hantum tirey ra din boŋ, kaŋ a samba i se. 	 Huan a om na khua a mi, a om na khua a upate leh mi hoihte'n Jezebelin akiang ua a khak lai a agelh bang in ana hih ua.


Ya nin Koy Beero, ni faasa ay se k'ay fundo fansa*. 	 Aw TOUPA, ka kha thu na hon gen saka; ka hinna na tanta.


Ay ga kaajiyaŋ daŋ araŋ gaa, ya kande basi ka daabu araŋ gaa, ya araŋ daabu nda kuuru, ya fulanzamyaŋ daŋ araŋ ra, araŋ ga funa mo. Araŋ ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi. 	 Huan noute ah thagui ka koih dinga, sa in ka hontuam dinga, vunin ka honkhuh ding; huan na sung uah nakna ka omsak dinga, na hing ding uh; kei TOUPA ka hi chih na thei ding uh, chi in, a chi a.


Israyla mo na nga diraw te. A na nga kuuru fuwo sinji Edar cinaro se jine. 	 Huan, Israel bel a pai jela, Migdol Eder khen lamah a puanin a kaia.


Araŋ ma si hay kulu te da jance nda kakaw, 	 Dawngdawng lou leh phunphun louin thil bangkim hih un:


A ye ka koy sorro hinkanta ka te adduwa ka ne: «Ya nin ay Baaba, hala day woone wo si bisa kala day y'a haŋ, to, ni miila ma te.» 	 Huan nihveina ah a vapai a, a thumnawn a, Ka Pa aw, ka dawnlouh ahiai in a honpelh theihkei mahmah leh, nang mah thuthtu hi heh, a chi a.


Waato kaŋ seew jirbey kubay, Dawda donton ka waybora sambu ka kande nga windo ra. A ciya Dawda wande mo, a na ize alboro hay a se. Amma haya kaŋ Dawda te din ga laala Rabbi diyaŋ gaa. 	 Huan, a sun hunbi a khen nung in David in a in lam ah a pia, a zi a hong hita a, tapa a suansak. Himahleh David thilhih in TOUPA a lung hilou sak.


Ikulu jirsi hala boŋ haway n'i di. I ne ngey nda care se: «Ifo no woone wo?» 	 Huan, a vek un lamdang a sa mahmah ua, a khiakna a theikei uhi. Hiai bangchidan ahia? a chi ua.


Alwaato din ra Yahuda dira ka fun nga nya-izey do ka koy ka goro Adullam kwaara boro fo do, kaŋ maa Hira. 	 Huchih laiin, hichi ahia, Juda bel a unaute kianga kipanin a pai suka, Adullam mi khat a min Hira a vebelta hi:


kal i boro hinka kaŋ gonda kakawo ngey game ra, i ma koy Rabbi jine, da alfagey da ciitikoy kaŋ yaŋ go no jirbey din ra jine mo. 	 A kiselna uah a nih un TOUPA maah huai huna siampute leh vaihawmte maah a ding ding uhi;


Zama Edomancey ye ka kaa ka Yahuda kar, i na tamyaŋ ku ka kond'ey. 	 Edomten Judate a va sual ua, sal dia hon mat thuk jiak un.


Zama _Musa__ asariya mana hay kulu toonandi. Amma beeje kaŋ ga boori ka bisa furo, kaŋ a do no iri go ga maan Irikoy gaa. 	 (Dan thu in bangmah a hihkim ngal kei a). Lametna hoih zaw, Pathian I naihna zel tuh, pilutin a om zawta hi.


A ne koyne: «Woodin sabbay se ay ne araŋ se: boro kulu si hin ka kaa ay do, d'a mana du woodin Baaba do.» 	 Huan, amah mahin, Huaijiakin ahi, na kiang ua, Pain a piak keileh, kuamah ka kiangah a hongpai theikei, ka chih, a chi a.


I ga banayaŋ te araŋ se, araŋ laala wano me. Araŋ g'araŋ toorey alhakko sambu. Woodin gaa no araŋ ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi, Koy Beero. 	 Huan na tunguah na hukna uh a honthuk ding ua, na milim khelhnate uh na thuak ding uh, kei TOUPA PATHIAN ka hi chih na thei ding uh, a chi a.


Musa nda Haruna ne Israyla izey kulu se: «Hala wiciri kambu kulu araŋ ga bay kaŋ Rabbi no k'araŋ kaa Misira laabo ra. 	 Huchiin Mosi leh Aronin Israel suante tengteng kiangah, Nitaklamin huai hun chiangin TOUPAN Aigupta gama kipan a honla khia chih na thei ding uh:


Ya nin Yakuba, ifo se no ni ga ne: «Ay fonda go tugante Rabbi se. Ay Irikoyo n'ay cimi ciito muray mo»? Ya Israyla, ifo se no ni go ga salaŋ ya-cine? 	 Jakobte aw, Bangchia hichibanga chi na hi ua, Isrealte aw, bangchia, hichibanga thugen na hi ua, Ka lampi jaw Toupa laka sel ahi a, a honvaihawmsakna ka Pathian laka lak mang ahi, chih?


Kala sanni wo hinne se, kaŋ ay n'ay jinde sambu, waato kaŋ ay goono ga kay i game ra, ka ne: ‹Buukoy tunandiyaŋo sanni sabbay se no, i goono g'ay ciiti hunkuna araŋ jine.› » 	 Hiai thu kam khat jiak houh ahih kei ngalleh, a lak ua dingin, Misi thohnawnna thu ah tuniin na ma uah salhin ka om ahi, ka chih, a chi a, a dawnga.


Zama ne ka koy jina boro gu ga bara windi fo ra kaŋ yaŋ ga fay da care. Ihinza ga gaaba nda ihinka, ihinka mo ga gaaba nda ihinza. 	 Tunung chiangin inkuan khat ah mi nga a kidou ding uh, thumin nih, nihin thum.


Kaŋ Yesu goono ga koy, a mana ta boro kulu ma koy nga banda kala Bitros da Yakuba nda Yohanna, Yakuba kayne. 	 Huan, Peter toh Jakob toh, Jakob unau Johan toh chih louhngal midang uamahin amah a zuih uh a phal kei.


Saaya din mo Eli gonda jiiri wayga cindi ahakku, a moy mo go ga daabu-daabu hal a si hin ka di. 	 Eli bel kum sawmkua leh kum giat a upa ahia, a mit a mialtaa, khua a mu thei nawn kei.


woodin sabbay se, ay mo ga Mowab hirro candi ka ye banda a galley do haray. A galley kaŋ go a hiiro meyey gaa neeya: Bayt-Yesimot, da Baal-Meyon, da Ciriyat-Ayim, laabo darza haro no. 	 Moab pang khat, khopite lampang, gamgi zul a khopi, a gamthupi na pente, Beth-Zeshimit te, Baalmeon te, Kiriathaim te kahong dinga,


Wa si naŋ i m'araŋ biney candi nda dondonandiyaŋ taji waani-waani yaŋ, zama a ga boori bine ma sinji gomni ra, manti ŋwaari ciine ra. Woodin mana hay kulu hanse borey kaŋ na ngey laakaley ye a gaa se. 	 Ki sinsakna tuamtuam leh lamdang mutleng in awmkei un; lungtang hehpihna a hihkip a awm tuh a hawih ngal a, nekdingte bang a hihkip a awmlou in; huchibang lam lungkhamten huaite ah phattuamna a mu tuan kei uhi.


Za kaŋ ni mana may Rabbi ni Irikoyo se da farhã da bine kaani, hay kulu yulwa kaŋ ni du sabbay se, 	 Thil bangkima na hongkiningchin ua leng TOUPA na Pathian uh lungsim kipak tak leh nuamsa taka na na sep louh jiak un:


«Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ na Urdun daŋandi ka furo Kanaana laabo ra, 	 Israel suante houpih inla, a kiang uah,


Han din hane, sargay feema fo ga bara Rabbi se Misira laabo bindi ra, cinari kuuku fo mo ga bara Rabbi se laabo hirro me gaa. 	 Huai ni chiangin Aigupta laitakah TOUPA adingin maitam a om dinga, a gamgi-ah TOUPA adingin suangphuh a om ding.


Yaa no Rabbi ci: Wa kay fonda boŋ ka guna ka doŋ fondey hã, naŋ kaŋ no fondo hanno go, Araŋ m'a gana mo. Araŋ ga du fulanzamay araŋ fundey se mo. Amma i ne: «Abada! Iri wo s'a gana bo.» 	 TOUPAN hichiin a chi: Lampite ah ding unla, en un, lampi hoih omna lampi luite tawn un, huaiah pai unla, na kha ua dingin khawlna na mu ding uh; amau bel, Huaiah ka pai kei ding uh a chi ua.


Zama yaa no Rabbi, Koy Beero ci: «A go, Ay bumbo g'ay feejey ceeci, ya i ce gana mo. 	 Hichiin TOUPA PATHIANIN a chi ngala: ngai un, kei, keimah mahin ka zong dinga, ka zong khe ding.


I mayra bananta jirbey ra, saaya kaŋ asariya taamukoy dawsa, bonkooni fo kaŋ moyduma ga koroŋ, kaŋ ga faham da hari tugantey ga tun. 	 Huan a gam hun tawpna uah, talekmite a hong khankhit chiang un, kumpipa lauhuai melpu, leh thugen haksate theisiam, a hongom ding hi.


«Ma salaŋ Israyla izey se ka ne: D'araŋ furo laabo kaŋ ra ay ga konda araŋ din, 	 Israel suante houpih inla, a kiang uah, Hichi ahi dinga, ka honpina ding gam na vatun ua,


Alwaato din mo laabo na nga meyo hay k'i gon, ngey da Kora marga din buuyaŋo ra. Zama danji na boro zangu hinka nda waygu ŋwa, hal i ciya alaama. 	 Huan, huai pawl a sih lai un lei in a kam a ka a, Korate toh a valh khawm a: mei in mi zanih leh sawmnga a velh lai in, huchi in chiamtehna a na hi ta uh.


Nga m'i banda mo jindaw dumi cindey game ra, Nga m'i say-say laabey ra. 	 A chi suan dingte uh nam chih laka a hihpuka, gam china a hihjakna dingin.


Gaa no Dawda ne nga izo Suleymanu se: «Ma te gaabi da bine-gaabi ka goy. Ma si humburu, ni bina ma si pati mo, zama Rabbi Irikoy, kaŋ ga ti ay Irikoyo, a go ni banda. A si ni naŋ, a si ni furu mo kala ni ma Rabbi windo ra muraadey goy kulu te ka ban. 	 Huan David in a tapa Solomon kiang ah, Hattak leh hangsan tak in om inla, pangin; laukenla, lunglel sam ken; TOUPA Pathian ka pathian na kiang ah a on hi; TOUPA inlam nasep tengteng zoh ahihvek mateng ahon paisan in, a hon limsaklou keiding hi.Huan ngaidih, Pathian in na chih teng semmi pawl siampute leh Levite a om ua, bang na peuh a, banglam peuh a nasep siam, hattak chiat a nang hon panpih ding na kiang ah a om jel ding uhi; heutute leh mipi tengteng inleng na thupiak peuhmah a juijel laiding uhi, a chi a.


Kayando hane binde, waybora ga bara i ra woofo wande, zama i boro iyya kulu n'a hiiji?» 	 Tua chiangin, thohnawn hun chiah a kuapen ji ahi dia? amau sagihten jiin a nei chiat ngal ua, chiin a dong ua.


Yaadin mo no Irikoy g'araŋ no beeray furoyaŋ iri Rabbo kaŋ ga ti iri Faabakwa Yesu Almasihu koytara kaŋ ga duumi ra. 	 huchiin, Jesu Kris i Toupa leh Hondampa khantawn gama lutna a honmu sak lo mahmah ding uhi.


Ay maa jinde fo koyne beena ra kaŋ ne: «Ma woone hantum: Albarkanteyaŋ no buukoy kaŋ yaŋ ga bu Rabbi ra za sohõ. Oho, Biya ci, hal i ma fulanzam ngey taabo gaa, zama i goyey go g'i gana.» 	 Huan van akipanin awin hichi banga, Gelhin, tua kipanin misite, Toupaa site tuh a hampha uhi: Khain, A hi, a sepgimna uh a khawlsanta ding ua, a thilhihte un honjui ding a hih jiakin, a chi, a chih ka zata a.


Kala bonkoono Zedeciya lordi ka ne i ma Irimiya daŋ batukoy windo ra. Ngey mo g'a no buuru ize fo zaari kulu, kaŋ i ga du buuru tonkoy fonda gaa, kala waati kaŋ buuru kulu ban gallo ra. Yaadin cine no Irimiya goro nd'a batukoy windo ra. 	 Huan, kumpipa Zedekiain thu a piaa, huan Jeremia bel ngakmi huang singah a tangsaka, tanghou bawlmite kongzing akipan ni tengin tanghou beu khat, khopia tanghou a om lai siah a pia ua, huchibangin Jeremia bel ngakmi huang sungah a om nilouh hi.


Amma ay ne: ‹Manti yaadin no, ya Rabbi, zama haŋ kaŋ ga harram wala ziibikoy mana furo ay me ra baa ce fo.› 	 Himahleh, ken, Toupa, hi lou e, sianglou leh nin bangmah himhim ka kam ah a lut ngeikei, ka chi a.


I wane no, ngey din, alfagey Zadok banda hanantey, ngey kaŋ yaŋ n'ay lordey haggoy, kaŋ yaŋ mana kamba waato kaŋ cine Israyla izey daray, sanda mate kaŋ cine Lawi boro cindey daray. 	 Siampu siansaksa, Zadok tapate ka thu kemmite ding ahi ding. Huaite bel Israel tate a vak mang lai ua Levi chite a vak mang teita uh banga vak mang teiloute ahi uhi.


Laakal ga laakalkooni no gaabi ka bisa koy way kaŋ go birni ra. 	 Khopi-a om vaihawmmi sawm sangin mi pil a dingin pilna a thupijaw hi.


Ni windo kaŋ go Urusalima* sabbay se no bonkooney ga kande ni se fooyaŋ. 	 Dangkate sikdenin sialluang laka gamsahangte taihilhin; Bawngtal tampi, michih bawngnoute toh kidou ut mi khempeuh a hihjakta hi.


Kal a kaa feeji hilli-hinka-koyo do, kaŋ ay di goono ga kay isa jine. Jindo zuru ka kaa a gaa nga hino futa ra. 	 Huan belamtal ki nih nei lui malama dinga ka muh kiangah a hongpaia, a thilhihtheihna in amah a delhta.


Laabo ga bu baray te, a ga lakaw. Ndunnya ga yangala ka lakaw, Ndunnya ra boŋbeeraykoyey ga yangala. 	 Lei lah a kapin a tul a khovel lah bahin a tul a, leia mi tungnungte a bah uhi.


Ni seedey ganayaŋ g'ay farhandi, Sanda arzaka farhã himandi cine. 	 Na thutheihsak lamah nuam ka saa, hauhsakna tengtenga nuam ka sak bang hialin.


Araŋ ma si araŋ boŋ sasabandi nda zamana wo _alhaalo__, amma wa naŋ Irikoy m'araŋ bare, k'araŋ laakaley tajandi. Yaadin gaa no araŋ ga du fayanka ka Irikoy miila bay, kaŋ ga ti ihanno, da yadda hari, da timmante. 	 Hiai khovel dan bangin om kei unla; Pathian deihlam a hoih leh, lungtuah huai tak leh, hoihkim, na theihtel theihna ding un, na lungsim uh a thaka omin honglamdang zota un.


A ga tilas mo saajawkoy ma ciya boroyaŋ kaŋ gaa lalabu go. I ma si ciya me-hinka koyyaŋ. I ma si doona baji boobo haŋyaŋ, i ma si riiba ziibo bini. 	 Huchimahbangin, saptuam upate tuh mi zahtakhuai ahi ding uh ahi; kamtamte, uain haite, lepna nina huaiham mite ahi ding uh ahi kei;


Dan kunda wane: Gemmalli ize Amiyel. 	 Dan nam laka mi Gemali tapa Amiel.


Baytlahami nda Netofa alborey, zangu nda wahakku cindi ahakku. 	 Beth-lehem leh Netophah tate, za khat sawmgiat leh giat.


Ni ne: ‹May no woone kaŋ goono ga saaware ciya kubay da bayray-jaŋay?› Ay binde na hariyaŋ ci kaŋ ay mana faham d'a, Muraaduyaŋ kaŋ bisa ay gaabo, kaŋ yaŋ ay si bay. 	 Hiai thuhilhna theihna telloua sel kua ahia? Huaijiakin ka theihsiamlouh ka na genkhiaa, ka theih louh, kei adia lamdang lua thilte.


A ga bana ni se ni miila boŋ, Za kaŋ ni wangu no, wala? Zama daahir, nin no ga suuban, manti ay no. Woodin se no, kala ni ma ci haŋ kaŋ ni bay. 	 A thukna na deih bangin a om diam, huchia na nial? Kei hilouin, nang na tel ngeingei ding lah ahi ngala.


Boro kaŋ ga ba baaba wala nya ka bisa ay mana to a ma ciya ay wane. Wala mo, boro kaŋ ga ba ize aru wala ize way ka bisa ay mana to a ma ciya ay wane. 	 Kuapeuh a nu hiam, a pa hiam, kei sanga it jaw tuh, ka mi hi tak ahi kei; kuapeuh a tanu hiam a tapa hiam kei sanga it jaw leng, ka mi hi tak ahi kei.


Sohõ nya-izey, iri ga ba araŋ ma bay gomno gaa kaŋ Irikoy na Masidoniya Almasihu* margey no. 	 Huan, unaute aw, Masidonia gama saptuam pawlte laka Pathian hehpihna piak pen ka honthei sak ding uhi;


Waato kaŋ Bitros tu ka ne: «Yawey gaa no,» kala Yesu ne a se: «Yaadin gaa, i izey wo, a si i boŋ. 	 Huan, Peter in, Mi tuam lakah, a chihtak in, Jesun a kiangah, Huchi ahihleh tate awl uh ahi vo oi.Himahleh, nang dil ah vahoh inla, ngakuai diah inla, nga a hongsuak masapen man in, a kam kek lechin dangka nih na mu mai ding; huai tuh la inla kei leh nang a ding in a kiang uah pia in, huchilou in jaw amaute i hihlungkim kei kha ding, a chi.


Yaadin no ga te hano kaŋ hane Irikoy ga borey gundey ciiti Yesu Almasihu do ay Baaru Hanna boŋ. 	 ka Tanchin Hoih gen banga, mihingte thugukte Pathianin, Jesu Krisa, a ngaihtuah ni chiangin.


Alwaato kaŋ jama kulu go ga sududu, doonkoy soobay ka baytu, hillikoyey mo soobay ka kar. I goono ga woodin te mo hal a to saaya kaŋ cine i na sargayey kaŋ i ga ton te ka ban. 	 Huan, mipiten Pathian chibai a buk ua, la siamten la a sa ua, pengkul mutmiten a mut ua, halmang thillat lat khit masiah huchibangin a hih nilouh uh.


Amma d'ay ne zanka se: ‹Guna, hangawey no ni jine ya!› kala ni ma koy, zama Rabbi na ni sallama. 	 Ahihhangin naupang kianga, en in, thalte na pamlam ah a om uh, ka chih leh pai mang maiin; TOUPAN a honpai mangsak ahi ding.


Zankey, araŋ m'araŋ hayrey gana hay kulu ra, zama woodin no ga kaan Rabbi se. 	 Naupangte aw, bangkim ah na nu u leh na pate uh thumang un, huai tuh Toupa pahtak lam ahi.


Waato kaŋ Bitros di woodin, a tu jama se ka ne: «Ya Israyla alborey, ifo se no araŋ goono ga dambara nda woodin? Ifo se no araŋ goono ga mo sinji iri gaa, danga day hal iri boŋ dabari, wala mo iri Irikoy ganayaŋo no ka naŋ iri ma hin ka te boro wo ma dira? 	 Huan, Peterin huai a muhin, mite a houpiha, Nou Israel mite aw, hiaite bangdia lamdang sa? Koumau thilhihtheihna leh Pathian ka limsak jiak ua amah ka paisak bang jen ua bangachia honen gige?


Haw iyye fooyaŋ mo go kaŋ yaŋ fun i banda koyne, ifaaboyaŋ, ilaaloyaŋ no gumo. I faabuyaŋo mo, ay mana di i dumi Misira ra baa ce fo, i jaŋ-ka-booriyaŋo se. 	 Huan, bawngpi dang sagih ginalou leh deih huailou leh gawng siatsuat, huchibang tela hoihlou Aigupta gam tengteng a leng ka muh ngeilouh, nung uah a hong pawt khetou nawn ua:


Rabbi ne mo: «Wa maa haŋ kaŋ alkaali kaŋ sinda adilitaray wo ne. 	 Huan, Toupa mahin, Thukhenmi diktatlou thugen ja un.


Dan kunda ra mo i du Elteke da nga kuray nangey, da Jibbeton da nga kuray nangey, 	 Huan, Dan nam tantuam akipan Elteke khua a kim a velte toh, Gibethon khua a kim a velte toh;


Araŋ ma ne araŋ nya-ize alborey se «Ay jama,» wa ne araŋ waymey mo se «Irikoy bakar.» 	 Huchilouinjaw, vuaktangin ka omsakin, a pianni bangin ka koihin, gamdai bangin ka bawlin, gam keu bangin ka koihin, dangtaknain a mah ka hihlum kha ding hi;


Yahuda jine borey ga ne ngey biney ra: «Urusalima gorokoy no ga ti ay gaabo Rabbi Kundeykoyo i Irikoyo do.» 	 Huan Juda hausaten a lungtang un, Jerusalem a tengten sepaihte TOUPA a Pathian uah hatna a nei uh, a chi ding uh.


Irikoy maa Laya se mo. Laya te gunde ka ize aru guwanta hay Yakuba se. 	 Huan, Pathian in Lea thumna a ngaikhia a, huchiin a gaia, Jakob tapa ngana a neihsak nawna.


A na fondo candi i se baani samay, hal i mana humburu, Amma teeko n'i ibarey gon. 	 Bit takin a pi a, huchiin bangmah a lau kei ua: himahleh tuipiin a melmate uh a khuh khinta hi.


Yesu tu i se ka ne: «Manti araŋ boro way cindi hinka no ay suuban, amma araŋ ra boro fo ya iblisi no?» 	 Huan, Jesun a kiang uah, Nou sawm leh nihte keimah hontel hi lou na hi umaw? Na lak ua mi khat diabol a hih laitei toh, a chi a.Iskariot Simon tapa Juda, sawm leh nihte laka tel tei, huai thu a gen ahi, amah juausana mansakpa ding ahi ngala.


Gerson izey dumo lasaabo nooya, ikulu kaŋ ga hin ka goy kubayyaŋ hukumo ra, kaŋ yaŋ Musa nda Haruna kabu Rabbi lordo boŋ. 	 Huaite ahi uh, Gerson tapate suante, kihoupihna puanina nasemte teng, TOUPA thupiak banga Mosi leh Aronin a simte uh.


da wura tu waranza, da nzarfu tu dumi fo, ngey mo zangu taaci nda iway no, ngey nda jinay dumi waani fooyaŋ mo i banda, zambar fo no. 	 Dangkaeng noubem sawmthum, dangka noubem a hoih lou deuhte zali leh sawmkhat, huan tuiumbelsuan dangte sang khat.Dangkaeng leh dangka tuiumbelsuan tengteng sang nga leh za li ahi uh. Saltangte lakate Babulon akipan Jerusalema pitouha a om lai un, hiaite tengteng Sesbazzarin a hontawi tou vek hi.


Amma nga bumbo yadda ka nga Irikoytara hino dabaro naŋ ka nga boŋ ciya bannya, ka ciya mo boro taka cine. 	 Himahleh amah tuh a hongkihih awngthawla, sikha bangin a hongoma, mihing banga bawlin a hongoma;


Kulu nda yaadin hari kaani maayaŋ do no a ga te kobto, Ka kambayaŋ salle sanda tuuri cindey. 	 Himahleh tui gim jiakin a hongnou thak dia, singsuan bangin bawkte a honnei khe nawn ding hi.


«Ma tondi bambata fooyaŋ sambu ni kambe ra k'i tugu cinayaŋ botogo ra kaŋ go Firawna windo kaŋ go Tafanes ra me gaa haray. M'a te mo naŋ kaŋ Yahuda borey moy go ga di. 	 Suang lianpi la inla, Tahpanhesa Pharo in lutna china teklei lep jutna ah Juda mite mitmuh ngeiin phutin.


Sududuyaŋ marga jirbi iyya ra mo a ga sargay kaŋ i ga ton no Rabbi se, yeeji iyye, da feeji gaaru iyye kaŋ yaŋ sinda laru zaari kulu jirbi iyya din ra, da hincin jindi fo mo zaari kulu, zunubi se sargay. 	 Huan ankuanglui ni ni sagih sung tengin bawngtal tuai gensiat bei sagih leh belamtal sagih jel TOUPA adin halmang kithoihna dingin a tum ding, khelh jiaka kithoihna dingin ni tengin keltal khat toh.


Yahudancey kaŋ yaŋ go Susan ra margu Adar hando zaari way cindi taacanta hane. I na boro zangu hinza wi Susan ra, amma i mana lamba arzaka kulu gaa ka ku. 	 Adar kha mah a ni sawm leh li niin Susana om Judate a kikhawm khawm ua, Susan ah mi za thum a that uh; himahleh gallak tungah a khut uh a nga kei uhi.


Azawa kambe bonkoono ga ye ka kaa, a ga kunda margu kaŋ ga beeri nda ijina. Daahir a ga kaa jiiri fooyaŋ banda nda wongu marga bambata nda wongu jinay boobo. 	 Huan mallam kumpipa a hongkik dia, ama sanga thupi jaw mipi a hontung khe dia; hunte tawpin a hong kuan dia, kumte mahmah, sepaihte hon thupi leh van tampi toh.


Ma si naŋ boŋbeeraykoy m'ay taamu, Ma si naŋ boro laaley kambe m'ay gaaray. 	 Huailaiah thulimlouhna hihte a puk ua; sawnpuk ahi ua, a thou thei nawn kei ding uhi.


Ni ga du albarka mo ka bisa dumi cindey kulu. I si gunu kulu gar araŋ game ra, alboro wala wayboro wala mo araŋ almaney ra. 	 Nam tengteng tungah vualzawl na hi ding ua; na lak uah numei hiam pasal hiam ching himhim a om kei ding uh, nag an lak uah leng.


Ni ga hin ka korfo daŋ a niina ra no? Wala m'a garbey fun ka goti daŋ i gaa? 	 Tuilili singte nuaiah a luma, pumpeng mun dai leh gam nawng ah.


Wala mo, mate no i ga te ka waazu da manti i n'i donton no? Mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Man i cey booro himando, Ngey kaŋ yaŋ ga kande gomni Baaru Hanna!» 	 Sawl a hih kei uleh bangchin thu a hilh ding ua? Thil hoih tanchin kipahhuai tunte khe kilawm natel e! chih gelh bangin.


Amorancey hirro binde, za Akrabbim zijiyaŋo gaa no, kala ma koy Sela, ka koy hala jina. 	 Huan, Amorte gam chiang Akrabim tungkahna leh Sela akipanin a tungkah tou pek hi.


Waati kulu kaŋ follay tamey ga di a, i ga sombu a jine ka kuuwa ka ne: «Nin no ga ti Irikoy Izo!» 	 Dawi ninten leng amah a muh tengun a maah khupbohin, Nang Pathian Tapa na hi, chiin, a kikou nak uh.


Yahuda wane, Elihu, Dawda beere fo no. Isakar wane, Omri Munkayla ize no. 	 Judate lakah David unaute lakah mi Elihu, Isakar te lakah Mikael tapa Omri;


Damaskos mo ni gaa dayko no, ni jinay booba sabbay se, da ni arzaka dumi-dumo kulu sabbay se. Helbon kwaara duvaŋo* da feeji hamni kwaaray, ngey no a kande. 	 Na hauh jiakin, sum leh pai gou thil chiteng, Damaska nang hondawl a honghi a, Helbon uain leh belam mul kangin a hondawl hi.


Irikoy n'i fattandi k'i kaa Misira ra. A gaabo ga hima haw-bi gaabi. 	 Aigupta a kipan in Pathian in a pikhia a, gam bawngtal tha bang a nei ua,


Wandiya mo kaŋ ga windi meyo batu ne Bitros se: «Manti ni mo go bora din talibey ra?» Bitros ne: «Manti ay no!» 	 Huan, kongkhak ngaknu nungakin Peter kiangah, Nang leng hiai mi nungjuite laka pangsam na hi hia? a chi a.


Jantekom boobo goono ga kani tandey ra -- danawyaŋ, da fanakayaŋ, da yeenikooniyaŋ. I goono ga haro tunandiyaŋo batu, 	 Huai ah damloute, mittawte, khebaite, jawte tampi a lum phengphung ua, tui hongtat ngakin.


Amma woone yaŋ go hantumante zama araŋ ma cimandi kaŋ Yesu ga ti Almasihu, Irikoy Izo, cimandiyaŋ ra mo araŋ ma du fundi a maa ra. 	 himahleh hiaite Jesu, Kris, Pathian Tapa ahi chih na gintakna ding uleh, na gintak ua a mina hinna na neihna ding ua gelh ahi.


A go, Irikoy ya ay gaako no, Ay Koyo wo ay fundo gaayko no. 	 Keimah deih thu-a thil lanin na kiangah ka kithoih dinga; Toupa aw, na min tuh ka phat ding, a hoih jiakin.Ka mangbatna tengteng ah non tankheta ngala; hondoute tunga ka deihtel tuh ka mitin a muta hi.


Noodin mo araŋ ga kande araŋ sargayey kaŋ i ga ton yaŋ d'araŋ sargayey kulu, d'araŋ zakkey, da nooyaŋey kaŋ araŋ kambe ga salle beene, d'araŋ sarti toonandiyaŋ sargayey, d'araŋ almaney, d'araŋ kurey hay-jiney. 	 Huaiah na halmang thillat te uh, na thuchiam te uh, na ut thu ua thillat te, na gan hon uh leh nabelam hon lak ua piang masapente na hontawi ding ahi:


Amma kaŋ Yesu g'i miiley bay, a ne i se: «Koytaray kulu kaŋ fay ihinka ka gaaba nda care ga say. Fu mo kaŋ gaaba nda care ga kaŋ. 	 Aman tuh a ngaituah uh ana thei a, a kiang uah, Koi gam leng amah kidou peuh a mangthang nak; inkuan khat leng amah kidou tuh a mangthang nak.


Amma da ni bina bare ka kamba, da ni wangu ka maa, amma ni ga naŋ i ma ni candi ni ma sududu de-koy waani yaŋ se ka may i se, 	 Himahleh na lungtang uh kho dang a ngata, na ngaihkhiak kei ua, pimanga na om ua, pathian dangte na biak ua, a na uh na sep uleh;


Kala bonkoono da Israyla kulu a banda na sargayyaŋ te Rabbi jine. 	 Huan, kumpipa leh Israelte tengtengin TOUPA maah kithoihna a lan ua.


Zofar Naama bora tu ka ne: 	 Huan Zophar Naaman miin a dawng a, hichiin a chi a:


Zama boro kulu kaŋ ga miila nga ma nga fundo faaba, a fundo ga daray. Amma boro kulu kaŋ ga nga fundo nooyandi ay wo sabbay se g'a faaba. 	 Kuapeuh a hin humbit utin a tan ding; kuapeuh keimah jiaka a hin tanin, huai mi mahin a humbit ding.


Waato kaŋ windikoyo jin ka tun ka fu meyo daabu, kal araŋ ma sintin ka kay taray, ka fu meyo kar ka ne: ‹Rabbi, ma fiti iri se!› Nga mo ma tu araŋ se ka ne: ‹Ay si araŋ bay, wala nangu kaŋ no araŋ fun.› 	 In neipa a thoha, kong a khak nungin, nou a puaa dingin, Toupa, kong honhonsak in, chiin kongkhak non kiuh chiang un, aman, Koi lam mi na hi ua, honthei lou ka hi, chiin, nou a hondawng dinga;


Ni mana bay kaŋ za doŋ, Za waati kaŋ i na boro daŋ ndunnya ra, 	 Lei tunga mihing koiha a om nungsiah, hun lui thu hiai na theikei maw;


A zaari sintina gaa i ma marga hanante te. Araŋ ma si taabi goy kulu te. 	 A ni khatna pen khawmpi siangthou ahi dinga, na himhim na sem ding uh ahi kei.


Waato kaŋ boro fo maa koytara sanno, amma a mana faham d'a, Boro Laalo no ga dumaro kom k'a kaa a bina ra. Fonda jarga dum'izey nooya. 	 Kuapeuhin gam thu tuh bila a najaka, a theihsiam kei leh, migilou a hongpai a, a lungtang a thehsa tuh a sut nak. Huai tuh lam sik a theh ahi.


A ma hiiji wandiyo. 	 Ji dingin nungak siangthou a kitenpih ding ahi.


Zama Almasihu bumbo mana te haŋ kaŋ ga kaan nga boŋ se. Amma mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Ni wowkoy wowey kaŋ ay boŋ.» 	 Kris in leng amah kipahna a zong ngal keia; Nang hontaite taina tuh ka tungah a tuta, chih gelh bangin ahi jaw.


Boŋbeeray da fanta goy no i cabe ay se. Woodin sabbay se no, waato kaŋ ay na laakal ye i gaa, ay n'i tuusu. 	 Huan mi uang ahi ua, ka maa thil kihhuai hihsa ahi uh; huchiin hoih ka sak bangin ka hihmangta ahi.


A na sasabandiyaŋo do mo te da wura zalla, a salleyaŋo kambe kar hinka nda jare, a tafayyaŋo mo kambe kar fo da jare. 	 Huan dangka-eng tak in chitna tutphah a bawl: tong nih leh a kim a dung lam ahi a, tong khat leh a kim a vai lam ahi.


A mana yaadin cine te kunda fo se, A farilley mo, i si i bay. Alleluya! 	 Aman kua nam tungah mah huchi bangin a hih ngeikeia; a vaihawmte lah a thei sam kei uhi. Toupa tuh phat un!


Annabey* binde, kaŋ yaŋ ga ti annabi Haggay da Zakariya Iddo izo na annabitaray te Yahudancey se kaŋ yaŋ go Yahuda nda Urusalima ra da goray. Israyla Irikoyo maa ra no i na annabitara te i se. 	 Huan jawlneite, jawlnei Haggai leh, Zekaria Iddo tapain Juda leh Jerusalema om Judate kiangah a thu a gen khol ua; a kiang uah Israel Pathian miin thu a genkhol uhi.


Zama ni n'ay guddu da gaabi wongo sabbay se. Borey kaŋ yaŋ tun ay gaa mo, ni naŋ i ma sumbal ay cire. 	 Nang kisualna a ding in hatna in ka tai ah na hon gak ngal a: hon sualmite ka nuai ah na thalpaihta hi.


Han din hane binde i na Benyamin izey kabu birni kulu ra, boro zambar waranka cindi iddu no takubakoyyaŋ, Jibeya gorokoy baa si. Ngey mo boro suubanante zangu iyye no i lasaabo boŋ. 	 Huan, huai nia Benjamin suante khopi akipan namsau tawia pawtte, Gibea khuaa mi za sagih telkhiak sim louhin sing nih leh sang guk ahi uh.


Amma Yesu na talibey ce nga do ka ne: «Wa naŋ zanka kayney ma kaa ay do. Wa s'i ganji, zama woone yaŋ dumi no Irikoy koytara ga bara nd'a. 	 Himahleh, Jesun amau a sama, Naupang neute ka kiangah honpai sak unla, kham kei un, Pathian gam huchibang mite a ahi ngala.


Amma malayka ne i se: «Wa si humburu, zama a go, ay kande araŋ se baaru hanno fo, farhã bambata wane, kaŋ ga ciya boro kulu wane. 	 Huan, angelin a kiang uah, Lau kei unla, ngai un, mi chih adingin tanchin hoih kipahhuai mahmah ka hontut ahi.


Amma Suleymanu mana sambu Israyla izey ra zama nga m'i ciya tam nga goyo se, amma i ciya soojeyaŋ da boro beeri yaŋ a wongu jine borey ra, d'a torkey maykoy, d'a bari-karey. 	 Israel suante bel Solomon in a nasem mi sikha ding in abawl tei keia, kidou mite a sepaih heutu te inntekte akangtalai leh a Sakol tungtuang mi heutu ahi jaw uh.


Suleymanu yaasay fooyaŋ neeya: Ize laakalkooni ga nga baabo bine kaanandi, Amma ize kaŋ ga saamo, a ga nga nya bine tiŋandi. 	 Solomon paunakte. Tapa pilin pa kipak a bawl: Himahleh tapa hai a nu gikna ahi.


Bakbuciya mo, nga nda Unni, i nya-izey ga kay i se ya-haray i goyey nangey ra. 	 Bakbukia leh Unno leng, a unaute utoh, amau delhin dan suangah a om uh.


Yesu ne i se: «Araŋ ma haggoy da Farisi fonda borey da Sadusi fonda borey dalbuwo.» 	 Huan, Jesun a kiang uah, Pharisaite leh Saddukaite silngou lak ah kiveng unla, pilvang un, a chi a.


Yehowahaz goy cindey, da haŋ kaŋ a te kulu, d'a soojetaray manti i n'i hantum Israyla bonkooney baaru tira ra bo? 	 Huchiin Jehoahaz tanchin dangte, a thilhih tengtengte, a thil hihtheihdante Israel kumpipate lal lai thu gelhna bu-ah a tuang ahi kei maw?


Sefatiya izey, zangu hinza nda wayye cindi hinka no. 	 Sephatia tatte, za thum sawmsagih leh nih.


Nga nd'ey zinga mo ka saba zaari fo far-far'ize banandi boŋ. A n'i donton nga kalo ra. 	 Huan, aman tuh nasemte toh ni khata makhai loh dia a kituah tak un a grep huan ah a sawl chiat ta a.


Zama woone ga ti iri baakasina Irikoy se: iri m'a lordey gana. A lordey mo si tin. 	 Pathian i itna tuh hiah ahi, a thupiakte i zuihna; a thupiakte tuh a haksa ngal keia.


kal ay mo ma woone te araŋ se: Ay ga humburkumay taŋ araŋ gaa, danga doori kaŋ ga ŋwa, da gaaham konni kaŋ yaŋ g'araŋ moy halaci ka naŋ araŋ fundey ma suugu. Araŋ g'araŋ dumar'izey duma yaamo, zama araŋ ibarey no g'a ŋwa. 	 Na tunguah thil lauhuai mahmah, na hinna uh netum leh na mit uh susia kumjawnna leh khodam khawng ka lengsak ding: huan, na haichite uh bangmah lou dia ching na hi ding ua, na melmate un a ne jel ding uhi.


A goyo gonda beeray da koytaray darza, A adilitara mo tabbatante no hal abada. 	 A nasep tuh a zahtakhuaiin a thupi ahi a; a diktatna tuh khantawna om ding ahi.


Abada, ya nin Adam-ize. Nin ga ti may, kaŋ ga kakaw da Irikoy? Haŋ kaŋ i taka ga ne nga takakwa se: «Ifo se no ni n'ay te ya-cine?» 	 Ahi, himahleh, mihing aw, Pathian nial vialpa kua na hia leh? Thilsiamin, a siampa kiangah, Bang achia hichi banga honsiam? A chi dia hia?


Amma araŋ, ay baakoy, wa araŋ boŋ cina araŋ cimbeeri hanna boŋ. Wa adduwa te Biya Hanno ra. 	 Himahleh, deihtakte, nou jaw na ginna siangthou uh tunga noumau leh noumau kilem touin, Kha Siangthoua thumin,


Saaya din binde Yefta na Jileyad borey kulu margu ka Ifraymu wongu. Zama i ne: «Araŋ ya Ifraymu zurukoy no, araŋ Jileyad borey, Ifraymu da Manasse game ra.» 	 Huchiin Jephthain Gilead mi tengteng a kaikhawma, Ephraimte a sualtaa: huan, Gileadten Ephraimte a that ek ua, Nou Ephraim nam tai mangte, nou Gileadte, Ephraimte lakah leh Manasite laka teltei maimaite, a chihna jiak un.


Yaa no Rabbi ni Koyo ci, Ni Irikoyo nooya, nga kaŋ ga nga jama fansa sambu. A ne: «A go, ay na ni teeniyaŋ gaasiya ta ni kamba ra, Kaŋ ga ti ay futay gaaso. Ni si ye k'a haŋ koyne. 	 Na Toupa Jehova, na Pathian, a mite thu genpih jelpan, hichiin a chi, Ngaiin, hoihoina nou, ka hehna nou belhbu ngei, na khut akipan ka la kheta; na dawn nawnta kei ding;Huchiin nang honhihgentheite khutah ka koih ding; amau lah na hinna kiangah, Kon tot ding un khupboh un, a chi uh: huchiin a tawnmite kiangah na nungjang lah lei bang leh kongzing bangin na doha, chiin.


Guna, hunkuna ay go ga albarka da laaliyaŋ mo daŋ araŋ jine. 	 Ngai un, tuniin na ma uah vualjawlna leh hamsia ka koiha;


I tu Rabbi malayka kaŋ goono ga kay mirtal tuurey game ra se ka ne: «Iri na koy-da-ye te ndunnya ra. A go, ndunnya kulu go ga goro baani samay, laakal kanay ra.» 	 Huchiin huai mui sing lakah ding TOUPAN angel a dawng ua. Leia kivial lehin ka vakta ua, ngaiin, lei tengteng a tu kinkena, a khawl dide hi, chiin.


Zama a boori Biya Hanna se d'iri mo se, iri ma si tiŋay fooyaŋ dake araŋ boŋ da manti hayey kaŋ yaŋ ga tilas no: 	 Kha Siangthou leh kou hiai thu poimohte chihlouhngal, puakgik tuan na tunguah bangmah nga kei le ung hoih ka sa uhi:


Zaari woodin ra sududuyaŋ windo dooney ga ye ka ciya wurru.» Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. «Buukoy baa, i go g'i furu-furu nangu kulu ka ne: ‹Wa dangay!› » 	 TOUPA PATHIANIN, Huai ni chiangin biakin late kikou vomvom ahi dinga; mun chihah paulouin a pai khe ding uh, a chi a.


da jisiri nanguyaŋ mo koyne ntaasu da duvan* da ji se. A gonda kangayyaŋ mo koyne alman kulu dumi se, da kaliyaŋ feejey se. 	 Buh te, uain te, thau te koih khawmna in leng a lam laia; huan, gan chiteng koihna leh belam huangte a bawl hi.


Banayaŋ goobo din karyaŋ fo kulu kaŋ Rabbi ga daŋ Assiriya gaa, Borey ga gaasu haray da moolo beeri kar. Wongu ra no Rabbi ga tangam nd'ey, A ga soobay ka nga takuba faara beene. 	 Amah lah chiang sehsaa TOUPAN a jep peuhmah chiangin khuangtate leh kaihgingte toh a jep ding; achiang lika kisuaknate ah amau a sual ding.Tophet lhat lah tumaa nana bawlkholhsa ahi ngala; ahi, kumpipa adingin bawlzoh siang ahi a; thu tak za takin a bawla; a thil sek khawm tuh mei leh sing tamtak ahi a; TOUPA a hu, kat lui luang bangin, a kang sak juajua hi.


Saaya kaŋ cine a fitilla ga kaari ay boŋ, A kaaro ra mo no ay ga dira kubay ra. 	 Ka lu tunga a khawnvak a tana, amah vakna a khomiala ka vak lai;


Kwaarey kaŋ yaŋ Filistancey kom Israyla gaa ye ka kaa Israyla kambe ra, za Ekron kal a ma koy Gat. Israyla borey binde na ngey hirro faaba Filistancey kambe ra. I na sabayaŋ daŋ mo Amorancey da Israyla game ra. 	 Huan, Philistia miten Israel mite khua a lakte uh Ekron akipan Gath tanin Israel mite a pe nawn vek ua, a gam lah Israel miten Philistia mite khut akipan tankheta uhi. Huan, Israel mite leh Amor mite kilemin a om uhi.


Haciika, haciika ay ga ci araŋ se: bannya si bisa nga koyo, diya mo si bisa nga dontonkwa. 	 Chihtaktakin, chihtaktakin kon hilh ahi, Sikha a pu sangin a thupizo kei; sawltak leng a sawlpa sangin a thupizo sam kei hi.


Waato kaŋ i na tolme ta Yason da boro cindey gaa, i n'i taŋ. 	 Huan, Jason leh midangte kiang akipanin, a sik ua hen dingin bang hiam a la ua, amau tuh a khahta uhi.


Waato kaŋ jiiro din bisa, i kaa a do koyne hiino jiiro ra ka ne a se: «Iri si tugu iri koyo se. Iri noorey kulu, da alman kurey mo ban. I ciya iri koyo wane yaŋ. Hay fo mana cindi iri koyo jine kala iri gaahamey da iri farey. 	 Huan, huai kum a bei a, kum a hong thak nawn in a kiangah a hong nawn ua, a kiangah, ka dangka tengteng uh ka zat beitak dan u leh, pu aw, ka ganhon te uh nanga a hihtak dan bang, pu aw, nang lakah ka im kei ding uh; pu aw, na mit muhin ka pumpi u leh ka gamte uh kialou bangmah a omta mahmah kei hi:


A furo Irikoy windo ra ka sintin ka neerakoy kaa taray. 	 Huan, Pathian biakin ah a va luta, bangpeuh juakte a delhkhia a, a kiang uah,


I na Hamor da nga izo Sekem wi da takuba. I na Dina sambu Sekem windo ra ka dira. 	 Huchiin, Hamor leh a tapa Sekem namsau hiam in a that ua, Sekem in akipan in Dina a pi ua, a pawt uh.


A ga to naŋ kaŋ a si i afo kulu no nga izey basey gaa, kaŋ nga ga ŋwa wongu windiyaŋ da kankamo sabbay se kaŋ ni ibarey ga ni taabandi nd'a ni birney kulu ra. 	 Bangmah a neih nawn louh jiak ua a tate uh sa a nek ding uh akuakua leng a pe kei ding uh; a honumna uh leh a khelh chip na uah, na melmate un na kulh kongpi ua a honkhelh chip jiak un.


A ga nga kambe salle azawa kamba gaa ka Assiriya halaci. A ga Ninawiya ciya koonu, ikogo sanda saaji cine. 	 Huan aman mal douin a khut a lik khe dinga, Assuria a hihse ding; huan Ninevi a kisegawp sak ding, huchiin gamdai bangin a keu ding.


Yesu ne a se: «Koy! Ni izo gonda fundi.» Bora din na sanno kaŋ Yesu ci nga se din cimandi ka dira. 	 Huan, Jesun a kiangah, Pai nawnta mai in, na tapa damta hi, a chi a. Huan, huai mipan Jesun a kianga thu a gen tuh a gingta a, a paita hi.


A gonda gunde, a hẽ mo hay-zaŋay ra, a goono ga maa doori mo hayyaŋo sabbay se. 	 Huan nau a paia; huan nau vei leh suak khe ding natnain a kap kheta a.


Woodin mo te sanda jiiri hinka hala Aziya gorokoy kulu du ka maa Rabbi sanno, Yahudancey da Garekey kulu. 	 Huchibang ngenin kum nih phial a hiha; huchiin Asia gama om tengteng, Judate leh Grikten leng, Toupa thu a zata uhi.


da Hazar-Suwal, da Bala, da Ezem, 	 Hazar-sual te, Bala te, Ezem te;


Za han kaŋ hane ay na Israyla izey sambu Misira laabo ra ka kaa sohõ, ay mana goro fu kulu ra, amma ay dirawey ra kuuru-fu ciya ay nangora. 	 Israel suante Aigupta gam a kipan ka pi khiak a kipan tutan in in ah ka omkei a, puan in ah leh biakbuk ah ka om zel zosek hi.


Ay ga ne koyne: boro kulu ma si miila hal ay ya saamo no, amma d'araŋ ga miila ay wo yaadin no, kulu w'ay ta danga saamo, hal ay mo ma fooma kayna. 	 Ka chi nawn: kuamahin mi haiin honsep kei uhen: himahleh non seh vanglak uleh, ken leng neu chik beka ka kisaktheih sam theihna dingin mi hai bang takin honpom un.


Beene batama mo bara sanda tira kaŋ i g'a kunkuni. Tondi beeri kulu da gungu kulu mo fun ngey nangey ra. 	 Huan laibu jail, a kizialzou bangin, van tuh suan mangin a omta: huan tangsang teng leh tuikulh gam teng a mun ua pat suanin a omta uhi.


Ay g'ay kambey salle ni do haray, Ay fundo mo gonda ni jaw, sanda laabu kogo cine. (Wa dangay) 	 ka khutte nang lamah ka jak jela; ka hinna, gam jawngkhaltak bangin, nangmah ah a dangtak nak hi. Selah.


Oho, cimi jaŋ noodin. Boro kaŋ fay da laala teeyaŋ mo na nga boŋ ciya wongu arzaka borey se. Rabbi di woodin, A binde dukur kaŋ cimi ciiti si no. 	 A hi, thutak a omta keia; thil hoihlou tawpsanmi gallakin a kibawl jel: huchiin Toupan huai a mu-a, vaihawmna himhim omta louin a lungkimsak ta kei hi.


Hawjiyey kaatiyaŋ jinde go no! Zama i n'i darza halaci. Muusu daŋ futay dunduyaŋ jinde mo go no! Zama i na Urdun* tuuri zugey halaci. 	 Ngai un belamchingmite chiau vongvong a thupina uh loha a om jiakin ngai un humpinelkai lunlaite humham! Jordan gammang lah a thengta ngala.


Dawda mo ne: «I taablo ma ciya i se hirrimi, da kumsay, da katiyaŋ hari, da banandi mo. 	 Huan, Davidin, A dohkan uh amau adingin thang leh pial leh, pukna leh, phulakna honghi heh;


Waybora din Gareku boro no, a asulo mo Siro-Finiciya boro no. A soobay ka Yesu ŋwaaray a ma folla gaaray nga ize wandiya banda. 	 Numei tuh Grik mi ahia, pianna lam ah Suro-Phoinikimi ahi. Aman tuh a tanu sunga kipana dawi delh khe dingin a ngena.


Nga mo ma kay Alfa Eliyezar jine, kaŋ ga Urim* ciito asariya hã Rabbi gaa. Rabbi sanno boŋ no i ga fatta, a sanno boŋ mo no i ga furo, Yasuwa nda Israyla izey kulu, sanda jama kulu nooya.» 	 Huchi in amah siampu Eleazar ma ah a ding diing a, aman TOUPA ma ah Urmin thu a laksak ding a: a thu in a pawt ding ua, a thu in a lut ding ua, amah leh Israel suante tengteng, omkhawmte toh a chi a.


I goro ganda a banda kala jirbi iyye, cin da zaari. Boro kulu mana salaŋ a se zama i bay kaŋ a gurzuga baa gumo. 	 Huchiin a kiangah leitungah ni sagih leh jan sagih a tu ua, a kiangah kuamahin thu khat leng a gen kei uh: a lungkhamna a thupi mahmah chih lah a thei ngal ua.


Ay ga farhã zama hay kulu ra ay ga hin ka naanay araŋ gaa. 	 Thil bangkim ah na tung ua ka muan jiakin ka kipak ahi.


I ne Bonkoono Nebukadnezzar se: «Ya Bonkoono, ni aloomaro ma tonton! 	 A dawng ua kumpipa Nebukadnezzar kiangah, Aw kumpipa, khawntawnin dam in


Ndunnya fatawc'izey mo goono ga hẽ ka seew a sabbay se, zama boro kulu si no kaŋ ga ngey fatawci jinayey day koyne. 	 Huan leitunga sumsinten, sumsinna van uh kuamahin a lei louh jiak un, amah tuh kahin sun un chin.


Kala fundikooni kulu ma halaci. Boro kulu mo, kal a ma ye ka ciya laabu. 	 Sa tengteng a mangthang khawm ding ua, huan mihing leivui a suak nawn ding hi.


Dandi kambe wayboro bonkoono ga tun suba-aliciyoma ciito ra zamana wo borey game ra k'i zeeri. Zama za ndunnya me no a fun ka kaa ka maa Suleymanu laakal sanney. Guna mo, nga kaŋ bisa Suleymanu beeray go ne. 	 Thukhenni chiangin, Simlam kumpinu tulai khangthakte kiangah a ding sam dia, siamlouh a tang sak ding; Solomon pilna ngaikhe dingin bawn kawl mong a kipan a hong ngala; ngai un, Solomon sanga thupi jaw hiai ah a om ahi.


Oho, i donda laabu kaana, I mana Rabbi sanno cimandi, 	 A hi, gam deihhuai tak a ngaineu ua, a thu tuh a gingta nuam kei ua;


Zama i ma borey kaŋ si caram yaŋ no azanci, I ma bayray da fayanka mo no arwasu se. 	 Mi mawlte kianga kivensiamna pe ding, tangval kianga theihna leh ngentelna;


Yesu tun noodin ka kaa Galili teeko me gaa haray. A kaaru tondi boŋ ka goro noodin. 	 Huan, Jesu huai a kipan a pai a, Galili dil kiang a hongtung a: huan, tang ah a paitou a, huailai ah a tuta a.


Bitros mo go ganda windo batama ra. Alfaga beero koŋŋo fo kaa. 	 Huan, Peter tuh nuai lama inhuang sung konglaia a om laiin siampu lianpen sikha nungakte laka khat a hong paia,


Amma Irikoy go no, beene wano, kaŋ ga gundey kulu kaa taray. Nga mo no ka bonkoono Nebukadnezzar bayrandi nda haŋ kaŋ ga te jirbi banantey ra. Ni hindiro da ni boŋo ra diyaŋey kaŋ ni di dima boŋ, ngey neeya: 	 Himahleh van ah Pathian a oma aman thugukte a taklang hi; ni nanung lama bang ahia om ding kumpipa Nebukadnezzar kiangah a theisak ta hi. Na lupna tunga na lutang mengmuhna leh na mang hiaite ahi;


Cimbeeri ra no Yeriko birni cinarey kaŋ waato kaŋ Israyla izey n'i windi jirbi iyye. 	 Ginna in Jeriko khawkulh ni sagih a um nung un a chimta hi.


Amma waato kaŋ Sawulu di Dawda fatta ka kay ka karba nda Filistanca, kal a ne Abner kaŋ ci wonkoyo se: «Abner, arwaso wo binde, may ize no?» Abner ne: «Ay ze da ni fundo, ya bonkoono, ay si bay.» 	 Saulain Philistia mi sual dinga David kuan a muhin sepaih heutu Abner kiangah, Abner, hiai valnou kua ta ahia? a chi a. Huan, Abnerin, na hinna louin ka gen, toupa aw, ka thei het kei mawk, a chi a.


A n'i boro kulu no bankaaray taji, amma a na Benyamin no nzarfu zangu hinka nda bankaaray taji gu. 	 A vek ua kiangah puansilh kikhenna ding a pe chiat a; Benjamin kianga ngialah houh dangka za thum leh puansilh kikhenna ding nga a pia a.


Waati kaŋ araŋ goono ga kay ka adduwa te mo, d'araŋ gonda hay fo araŋ da boro fo game ra, araŋ m'a yaafa. Zama araŋ Baabo kaŋ go beena ra mo, a m'araŋ taaley yaafa. 	 Huan, thuma na din peuhmah chiang un kua tungah leng thupoi banghiam na neih uleh ngaidam un; na Pa uh vana omin leng na tatlekna uh a honngaihdam theihna dingin.


Ibare bananta kaŋ a ga tuusu mo ga ti buuyaŋ. 	 Melma nanungpen a hihmanga om ding tuh sihna ahi.


Wala nda boro fo gonda danji tonyaŋ bi gaahamo gaa, noodin baso ciray mo, a ra tombi te kaŋ ga haaga, kaŋ ga ciray-ciray mo, wala a ga kwaaray, 	 Huan, vun a sa mei in kang leh, mei a a kat a sa hong pol leh, ngou-san sim hiam, ngou hiam in;


A tu ka ne: «Araŋ mana caw no kaŋ nga kaŋ n'i taka din za sintina, a n'i te no alboro nda wayboro, 	 Huan, aman, A tung a kipan a mau bawlpan numei leh pasal a bawl leh,


I go ga du ngey ŋwaaro ay borey zunubey ra. I go ga ngey bine ibaay sinji i taaley gaa. 	 Ka mite khelhna kivakna din a nei ua, a thulimlouhna uah a lungtang uh a koih kip uh.


Biya Hanna mo goono ga seeda iri se, zama waato kaŋ a ne: 	 Huan, Kha Siangthouin leng a hoh theisak sam a:


Kulu nda yaadin mebaraw fo kulu te nga boŋ tooruyaŋ k'i daŋ tudey boŋ fuwey ra, kaŋ yaŋ Samariyancey te, mebaraw kulu ngey kwaara ra kaŋ ra i ga goro. 	 Himahleh nam chihin amau pathian chiat a bawl ua, Samari miten mun sang a nabawl in uahte nam chihin amau omna khua chiatah a koih uhi.


A haŋ duvaŋo* gaa, kal a bugu. A go nga kuuru fuwo ra gaa-koonu. 	 Uain a dawna, a khama; huchiin a puanin ah a lum khialta hi.


Araŋ ma salaŋ, araŋ ma te mo, danga boro kaŋ yaŋ i ga ciiti nda asariya kaŋ ga burcinandi. 	 Huaijiakin noplenna dana vaihawm sakdingte bangin thugen unla, thil hih belap un.


Gallo din ra mo borey goono ga farhã gumo. 	 Huchiin tua khopi ah nakpitaka kipahna a om hi.


Waato gaa Yesu ne i se: «I na asibti zaari te boro sabbay se, day i mana boro te asibti zaari sabbay se bo. 	 Huan, amah mahin, a kiang uah, Khawlni jaw mihing a dia bawl ahi, mihing bel Khawlni adia bawl ahi kei.Huchiin Mihing Tapa jaw Khawlni tungah nangawn Toupa ahi, a chi a.


Ay ga Rabbi sifa alwaati kulu, A saabuyaŋo mo ga goro ay me ra duumi. 	 Ka hinna in Toupa a suang dinga: thunuailutten huai a za ding ua, a kipak ding uhi.


Araŋ ma woodin te, za kaŋ araŋ ga alwaato bay. Saaya to gumo kaŋ araŋ ga tun jirbi, zama sohõ faaba maan iri gaa ka bisa alwaato kaŋ iri cimandi. 	 Huailou –in, tu bang hun ahia chih na thei ua, ihmu khanloh a hun mahmahta chih na thei uh. Tun jaw i gintak tung lai sangin i hotdamna a nai zota ngala;


A ma si nga boŋ ziibandi za kaŋ jine boro no nga dumey ra. A ma si nga boŋ ziibandi. 	 A chipihte uh laka a intekpen a hih jiak un a kihihinin un a thanghuai ding uh ahi kei hi.


Samuwila binde na haya kulu ci a se. A mana hay kulu tugu a se. Eli ne: «Rabbi no. A ma te haŋ kaŋ a di ga boori.» 	 Huan, Samuelin bangteng a hilh sipsipa, a kiangah bangmah im a neikei. Huchiin aman, TOUPA ahi mah ve, hoih a sak bangbangin hih hen, a chi a.


Zama i kamba ka fay d'a ganayaŋ, I wangu ka saal a muraadey kulu, 	 Amah zuihna akipan a pialkhiak ua, a lampitea a koi mahmah a limsaklouh jiakun:


Zama laalakoy ga niine jare no nga bina ra bina biniya boŋ, Boro kaŋ ga canse sifa no, kaŋ ga donda Rabbi mo. 	 Mi gilou-salou in a lungtang utlam a suanga, mi huaihamin TOUPA a paikhia a, a musit nak hi.


Kala bora na mo sinji wandiya gaa ka dangay siw! ka guna. A ga ba nga ma bay hala Rabbi na nga dirawo boriyandi, wala manti yaadin no. 	 Huan, sikhain a lohchingsak leh saklouh theihna dingin a dai didea.


Amma Yahudancey kaa noodin kaŋ yaŋ fun Antiyos da Ikoniya. Waato kaŋ i hin jama, i na Bulos catu da tondiyaŋ, k'a kurru ka kond'a kwaara banda. I ho hal a bu no. 	 Himahleh, Antiok leh Ikoniam khua a mi Juda kuate hiam huaiah a hong ua, mipite a khempukta uh; huchiin suangin Paula a deng ua, sia a gintak jiak un khua akipan a kaikheta ua.


Asa mayra jiiri waranza cindi iddanta ra Israyla bonkoono Baasa, nga mo kaaru nga ma wongu nda Yahuda se. A na wongu cinari te Rama se zama nga ma si naŋ boro kulu ma fatta wala a ma furo ka koy Yahuda bonkoono Asa do. 	 Asa kum sawmthum leh kum guk a lal kumin Israel kumpipa Baasain Judate a suala, Juda kumpipa kianga lut dingin leh pawt dingin dalna dingin Rama khua a bawl hi.


Baabo da nyaŋo mo, i dambara nda hayey kaŋ yaŋ i goono ga ne a boŋ. 	 Huan, naungek thu a gen tuh a nu leh a pan lamdang a sa mahmah ua.


Ize yaamoyaŋ mo margu a banda, ize furkuyaŋ, kaŋ na ngey boŋ gaabandi ngey ma yanje nda Rehobowam Suleymanu izo, waato kaŋ Rehobowam gonda zankataray, a sinda bine-gaabi, a si hin ka kay i se. 	 Huan, Rehoboam a naupanglaia, a lungsim a nem laia, amaute a nanan theih louh laiin Solomon tapa Rehoboam kalhin mi thulimlou Belial tate a kikaikhawm ua.


Haro kaŋ go humburo ra binde ban, kal a na arwaso jisi tuuri fo cire. 	 Huan, tuithawl a tui a hong omta keia, huchiin naupang loubuk munkhat ah a koihta mai hi.


Araŋ ma baray danga wandiyo kaŋ bangum da bufu zaara a kurnye sintina buuyaŋo sabbay se. 	 Nungakin, saiip puan tenga, a hoih lai pasal a sun bangin kap vongvong un.


Amma Istifanos to da Biya Hanno. A na nga moy basu beene, a di Irikoy darza, a di Yesu mo goono ga kay Irikoy kambe ŋwaaro gaa. 	 Himahleh, amah tuh Kha Siangthou dim ahia, vanlam a ena, Pathian thupidan leh Pathian taklama Jesu ding a mu a;


Harim izey, zangu hinza nda waranka no. 	 Harim tate, za thum leh sawmnih.


Ya araŋ lutey, wa maa! Ya araŋ danawey, wa guna ka di! 	 Bengngongte aw, bilin ja unla; mittote aw na muh theihna ding un en un.


Alwaati woodin binde no Munkayla ga tun ka kay, nga, jine bora bambata din, kaŋ ga kosaray te ni jama izey se. Taabi jirbiyaŋ ga te kaŋ i cine mana te za ndunnya dumey teeyaŋ hala ka kaa alwaati woodin gaa. Alwaati woodin mo no, i ga ni borey faaba, afo kulu kaŋ maa i gar hantumante tira ra. 	 Huchiin huai hun chiangin Mikael, lal thupi na mite tapa adia pangpa, a ding khe ding hi; huan buai hun, nam a om kipan huai hun mah tan hiala leng huchibang om ngei lou, a om ding, huai hun chiangin na mite hutkhiakin a om ding ua, laibu sunga gelha oma amuh khiak ding mi chiteng.


Amma ay ga ne araŋ se: Za sohõ ay si ye ka reyzin* hari haŋ koyne, kala day han kaŋ hane ay g'a haŋ itaji in d'araŋ care banda, ay Baabo koytara ra.» 	 Himahleh, ka hon hilh ahi, ka Pa gam a nou toh a thak ka dawn ni a tun masiah tuban grepgui gah a ka dawn nawnta kei ding, a chi a.


Zama ay bay kaŋ ay buuyaŋ banda araŋ g'araŋ boŋ ziibandi parkatak! Araŋ ga bare ka fonda kaŋ ay n'araŋ lordi nd'a taŋ. Laala mo ga kaa araŋ gaa kokor banda jirbey ra, zama araŋ ga haŋ kaŋ ga laala te Rabbi diyaŋ gaa. Araŋ g'a dukuro zokoti mo d'araŋ kambe goyey.» 	 Ka sih nung chiangin nakpi takin na kihihse ding ua, ka honthupiak lampi akipan na pial ding uh chih ka thei kilkel ahi; huan, a tawp chiang ngialin houh thil hoih louin a honbuak khum dinga; na khut thil hih ua hihheh dingin TOUPA mitmuhin thil hoih lou na hih sin jiak un, chiin.Huchiin, Mosiin, Israel kikhawm khawm tengteng bila jakin hiai la thu a tawp phain a gen veka.


Amma Farisi fonda borey da ngey asariya dondonandikoy na jance sanni te Yesu talibey* se ka ne: «Ifo se no araŋ ga ŋwa ka haŋ jangal taakoy da zunubikooney banda?» 	 Huan, Pharisaite, a laigelhmite utoh a nungjuite tungah a phun ua, Bang dia siahkhonmite leh khialte kianga ne-a dawn na hi ua? a chi ua.


A go ga ne: «Da Isuwa kaa sata fo do k'a kar, saaya din sata fa kaŋ cindi ga yana.» 	 Esau pawl khat a hongpaia, a thah leh, pawl khat om lai a tai mang thei ding, a


Nango kaŋ Rabbi araŋ Irikoyo ga suuban araŋ dumey kulu game ra, ka nga maa daŋ noodin, danga a nangora nooya, araŋ ma noodin ceeci. Noodin mo no araŋ ga koy ka margu. 	 TOUPA na Pathian un na nam tengteng lak ua a min omna dia a mun seh ding na zon jawk ding uh, huaia nahoh ding uh ahi.


A mana furo mo hal a ma nga boŋ salle sorro boobo, sanda mate kaŋ cine alfaga beero ga furo Nango kaŋ ga hanan gumo ra jiiri ka kaa jiiri ka konda kuri kaŋ manti nga bumbo wane. 	 Himahleh, Siampu Lianpen kum tenga amah sisan lou, sisan tawi kawma Mun Siangthoua lut jel bangin, amah bel amah kilan dingina lut sam kei;


Kaynama wane, Arpaksadu wane, Sem wane, Nuhu wane, Lameku wane, 	 huai tuh Kainan tapa ahi a, huai tuh Arphaksad tapa ahi a, huai tuh Sem tapa ahi a, huai tuh Noa tapa ahi a, huai tuh Lamek tapa ahi a,


Waato kaŋ i maan Urusalima, i to Baytfaji, Zeytun* tondo do haray. Gaa no Yesu na nga talibi hinka donton 	 Huan, Jerusalem khua a tun ding un, Bethphage khua, Oliv tang tuh, a tun un Jesu'n nungjuite nih a sawl a, a kiang uah,


Sohõ wa maa ay sabaabo, Wa hanga jeeri ay me ŋwaarayyaŋo wo se. 	 Tuin ka thusut ja un, ka mukte ngetna ngaikhia un.


A na fu beeri fo mo te da ganjiyaŋ, faada wane. A kuuyaŋ kambe kar waygu no, a tafayyaŋ mo kambe kar waranza no. A gonda zawre fo koyne a meyo gaa, da ganjiyaŋ da kaarimi hari fo kaŋ i ga taamu ka furo mo i jine. 	 Huan, Inlim khuam nei a bawla; a dunglam tong sawmnga ahi a, a vailam tong sawmthum ahi a, huan, huaite maah inlim a bawla; khuamte leh a maa lutna tungkah toh.


Zama a ga hima alfaga* meyo ma bayray haggoy, boro ma asariya* ceeci mo a meyo ra, zama nga wo Rabbi Kundeykoyo diya no. 	 Siampu mukten theihna a kem un, a kamah dan thu a zong ding uh ahi hima; amah lah sepaihte TOUPA sawltak ahi ngala.


Ni ga farhã mo albarka kulu kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni no din se, nin da ni windo, da Lawito da yaw mo kaŋ go araŋ do. 	 Huan TOUPA na Pathian un na inkuan te, nou te, Levi mi te, na lak ua gam dang mite thil hoiha honpiak tengteng ah nuamsa takin na om ding uhi.


Boro-wi ga tun za mo boyaŋ, A ga alfukaarey da laamikoyey wi, Cin mo a go sanda zay cine. 	 Tualthatmi jan mialin a thoua, gentheite leh tasamte a thata; ahi, janin gutami ahi.


Uzziya gonda jiiri way cindi iddu waato kaŋ a sintin ka may. A may mo jiiri waygu cindi hinka Urusalima ra. A nyaŋo maa ga ti Yekoliya, Urusalima boro no. 	 Uzia bel a lal pattungin kum sawm leh kum guka upa ahi a, Jerusalem ah kum sawmnga leh kum nih a lala, a nu min Jekilia, Jerusalem mi ahi a.


Urdun* batama ra no bonkoono n'i sooguyaŋo te, laabo kaŋ gonda botogo ra, Sukkot da Zaretan game ra. 	 Huaite Jordan phai jangah Sukoth leh Zered bellei mun ah kumpipan a sung hi.


Jiiri waranko wo kaŋ ay go ni banda, ni feejey da ni hinciney mana te gunde hasaraw, ni feeji gaarey mo, ay mana i ŋwa. 	 Kum sawm nih vengveng na kiangah ka omta; na belam pite leh na kel piten nou a nei khial ngei kei ua, na belam hon laka pate leng lah ka ne ngei ngal keia.


Amma ma woone bay: da windikoy ga bay saaya kaŋ no zay ga kaa, doŋ a ga batu, a si naŋ i ma nga fuwo fun. 	 Himahleh, hiai thei un, guta a hongpai hun ding innei in thei leh, a veng dia, a in a phen vang sak kei ding.


Kala talibey koy ka te sanda mate kaŋ cine Yesu n'i lordi nd'a. 	 Huchi in, nungjuite tuh a vapai ua, Jesu'n a kiang ua thu a piak bang ngei in a hih ua,


Neyomi binde ye ka kaa, nga nda nga anzura Ruta, Mowab ize wayo, kaŋ kaa a banda ka fun Mowab laabu. I to Baytlahami sayir* heemaro sintina ra. 	 Huchiin Naomi a hongkika, a mounu Moab mi Ruthi toh Moab gam akipanin a hongkik uh ahi: barli-buh lak pat tung laiin Bethlehem a tung uhi.


Zama a mana ay nyaŋo gunda daabu, A mana taabi tugu mo ay moy se. 	 Ka nu sul kongkhakte a khak louh jiakin, ka mit akipana buaina a sel louh jiakin.


Araŋ ma si dambara nda woodin, zama alwaati go kaa kaŋ borey kaŋ yaŋ go saarayey ra ga maa a jinda. 	 Hiai khawng lamdang sa kei un, a hun a tung dekta, huai hun chiangin han a om tengtengin a aw a za ding ua, a pawt vek ding uh;


«Ay n'a jase dogonandi k'a fay da jaraw sambuyaŋ, Ay n'a kambey fulanzam da cilla. 	 Mangbatniin non sama, ka honhumbita; van ging bukna munah ka hon dawnga; Meribah tuiahte khawng ka hon zeet ahi. Selah


Laakal ga bisa wongu jinay albarka, Amma zunubikooni folloŋ ga hari hanno boobo halaci. 	 Kidouna galvante sangin pilna ahoihjaw; himahleh mikhial khatin hoih tampi a hihsia hi.


A furo Irikoy* fuwo ra, alfaga* beero Abiyatar jirbey ra, ka buuru* jisanta ŋwa, k'a no mo nga borey se. Buuro din mo, a mana halal boro kulu se a m'a ŋwa, kala day alfagey hinne.» 	 Huchia Abiathar Siampu Lianpen a hih laia, Pathian in a a luta, siampute kia loungalin a nek sianglouh tanghoukoih a neka, a lawmte kianga a paik sam thu, a chi a.


Amma zaaro din, wala saaya din sanno, boro kulu s'i bay, baa beene malaykey, wala Izo mo, kala Baabo hinne. 	 Himahleh, huai ni leh a dak thu Pa kia loungal kuamahin, vana angelten leng, Tapain leng a theikei uh.


Da manti kaŋ Rabbi Kundeykoyo na dumi kayniyaw wo cindi iri se, Doŋ iri ciya sanda Saduma* cine, Doŋ iri ga hima Gomorata* cine. 	 Sepaihte TOUPAN hihmanthat bang tawmchik honna sit sakta lou hileh Sodom bangin i omkhin thamta ding ua, Gamorra bangin i omkhinta ding uhi.


A zunubey kaŋ a te din, i si baa afolloŋ gaay a boŋ koyne, za kaŋ a na haŋ kaŋ ga saba nda haŋ kaŋ ga halal te. Daahir no a ga funa. 	 Khelhna a nahihsa bangmahte theihgige ahi ta kei dinga, a siang leh a dik a na hihtaa, a hing ngeingei ding.


Araŋ ma dira boŋ kaynandiyaŋ kulu ra, da lalabu kulu, da suuru kulu dumi mo. Araŋ ma hin care suuru baakasinay ra. 	 Kingaihniamna leh migitna tengteng, thuaktheihna toh, itnaa kithuakzou zo chiata,


Assiriya bonkoono Pul mo kande wongu laabo gaa; Menahem mo na Pul no nzarfu ton waytaaci cindi gu cine, a ma kamba daŋ nga se, a ma koytara tabbatandi nga kambe ra. 	 Assuria kumpipa Pulin a gam a hongsuala; gam a neih kip pih theihna dingin Menahemin Pul dangka talent sang a pia.


Manti hala boro fo di Baaba no bo, kala day bora kaŋ fun Irikoy do. Nga no di Baaba. 	 Kuamahin Pa a mu ngei ka chi kei, Pathiana kipan pen loungal in; aman jaw Pa a mu hi.


Beeney g'a laala fisi ka kaa taray, Ganda mo ga tun nga ma kond'a kalima. 	 Vanten a thulimlouhna a taklang ding ua, huan lei amah dou dingin a thou ding.


Diyey mo ye ka kaa Ahaziya do. A ne i se: «Ifo se no araŋ ye ka kaa?» 	 Huan, a mi sawlte a kiangah a hongkik nawn ua, aman a kiang uah, Bang achia ahia na hongkik nawn mawk uh? a chi a.


Zama i ga ne ngey boŋ se gallu hanna boroyaŋ. I ga ne ngey ga de Israyla Irikoyo gaa, Kaŋ Rabbi Kundeykoyo no ga ti a maa. Araŋ ma maa woone: 	 Khopi siangthou-a mi a kichi ngal ua, Israel Pathian tungah ginna a nga ua; A min sepaihte Toupa ahi.


Zama waato kaŋ zunubi du daama lordo do, a n'ay halli. Lordo din do mo no zunubi n'ay wi. 	 Khelhnain thupiak jiakin, lemtan lai muin honkhema, thupiak zangin a honhihlumta hi.


Waato din gaa no asariya taamukwa ga bangay. Rabbi g'a zeeri nda nga me funsuyaŋo k'a halaci mo da nga kaayaŋo kaaro. 	 Huai lakmang chiangin dana talekpa tuh a honkilangta dia, Toupa Jesun amah tuh a kam hatnain a hihlum dia, a hongpaina leh kilaknain a hihmang ding hi.


Laabo zakka kulu, da dumari albarka wane no wala tuuri-nya wane no, i kulu Rabbi wane yaŋ no. I ga hanan Rabbi se. 	 Gam sunga sawm-a-khat peuhmah, gamsunga haichi hitaleh, sing gah hitaleh, TOUPA-a ahi; TOUPA adia thil siangthou ahi.


Kala Ayuba tu ka ne: 	 Huan Jobin a dawnga, hichiin a chi a:


Dambe i ma kassi ŋwa naŋ kaŋ baakasinay go, D'i ma haw kaŋ i kuru ŋwa nda konnari a banda. 	 Itna omnaa antehlouhing nekding a hoihjaw, bawngtal thau leh huaia muhdahna sangin.


Yaadin cine no Yohanan Kareya izo nda wonkoyey kulu, da jama kulu mana Rabbi sanno gana, kaŋ ne i ma goro Yahuda laabo ra. 	 Huchiin Kare tapa Johanan leh sepaih pawl heutu teng leh mipi tengtengin Juda gama teng dingin TOUPA kam a mang ta kei uhi.


Filistancey na ngey kunda margu zama ngey ma tangam. I margu Soko, Yahudiya* wano ra, ka gata sinji Soko nda Azeka game ra, Efes-Dammim no. 	 Huan, Philistia miten kidou dingin a sepaihte uh a kaikhawm ek ua, Judia gamsung Soko khua ah a kikhawm khawm ua, Ephesdamim munah Soko khua leh Azeka kho kikalah panmun a bawl uhi.


Amma a talibi way cindi fa din koy Galili hala tondo kaŋ Yesu ci i se din do. 	 Himahleh, nungjui sawm leh khatte tuh Galilli gamah, Jesu'n tang a sehsak ah a hoh ua.


kala bonkoono ne annabi* Natan se: «Guna, sohõ ay goono ga goro sedre* bundu fu ra, amma Irikoy sundurko goono ga goro daabuleyaŋ ra.» 	 Kumpipan zawlnei Nathan kiang ah, Tun, kei sidar sing in ah ka om a, himahleh Pathian bawm puanin lel ah a om a, a chi a.


Albarkanteyaŋ no ngey kaŋ yaŋ biney ga hanan, Zama i ga di Irikoy. 	 Lungsima siangthoute a hampha uh; Pathian mu ding ahi ngal ua.


Han fo, kaŋ borey marga bambata fo margu ka kaa Yesu do ka fun kwaarey kulu ra, kal a ci i se misa fo. A ne: 	 Huan, mipi tampitak a hongkikhawm ua, kho chiha mi a kianga a hong un, gentehnain thu a gena:


donton k'a ce. Yerebowam da Israyla kulu kaa ka salaŋ da Rehobowam, ka ne: 	 Mi asawl ua, avasam ua; huchiin Jeroboam leh Israelte tengteng ahong pai ua. Rehoboam kiangah,


I gonda ngey bonkooni ngey boŋ, guuso kaŋ sinda me malayka nooya. Yahudance ciine ra a maa ga ti Abadon. Gareku sanno ra mo a gonda maa Abolyon, _kaŋ a feerijo ga ti Halaciko__. 	 Guam khukthukpi angel tuh a tung ua kumpipa-in a nei ua: Hebru pauin a min tuh Abaddon ahi a, huan Grik pauin a min tuh Appolion ahi.


Hantumkwa Safan mo kaa bonkoono do ka kande baaro bonkoono se. A ne: «Ni tamey na nooro kaŋ i gar windo ra gusam. I n'i daŋ goy-teerey kambe ra, ngey kaŋ yaŋ ga haggoy da Rabbi windo ra goy-izey.» 	 Huan, Laibugelhmi Saphan kumpipa kiangah a hoh a, kumpipa kiangah thu a vatun nawn a, Na miten ina dangka om a pe khe vek ua: TOUPA in lam nasemmite a pe vek uh, a chi a.


A ze a se mo ka ne: «Hay kulu kaŋ ni g'ay ŋwaaray, ay ga ni no nd'a. Baa ay koytara farsimo no, ay g'a no ni se.» 	 Bangpeuh na hongnget phot tuh, ka honpe ding, ka gam kimkhat nangawn leng, chiin, a kiangah a kichiam hial hi.


Araŋ ma bay mo sohõ kaŋ Rabbi sanno neeya, hari si no mo kaŋ ga kaŋ ganda sanno kaŋ a ci Ahab dumo boŋ din ra. Zama Rabbi goy ka te haya kaŋ a ci nga tamo Iliya do.» 	 Toupan Ahab inkote tungtang thu agen, Toupa thu leiah a luang mang hetkei ding chih thei un; Toupan a sikha Elija zanga a gen a hontung sakta ahi, a chi a.


A kaa sorro hinzanta ka ne i se: «Wa soobay ka jirbi ka fulanzam sohõ. A wasa. Saaya to. Guna, i na Boro Izo daŋ zunubikooney kambey ra. 	 Huan, a hongpai thum veina ah, a kiang uah, Na ihmu lailai umaw, na tawlnga lailai umaw? A hunta ve; a hun hongtungta; mihing Tapa mikhialte khuta juausana piak ahita.


Ngey kaŋ yaŋ meyey ga sanni yaamo yaŋ te, I kambe ŋwaarey ya tangari kambe ŋwaari yaŋ no. 	 A kam un bangmahlou peuh a gen ua, a khut taklam utuh khut taklam diklou ahi.


Doonkoy jine bora se. Dawda baytu fo no. 	 Toupa aw, nangmah ah ka ginna ka koih jela; chickmah chiangin leng zahlakin hon omsak kenla: na diktatna jiakin honhumbit in.


Yaadin gaa, nya-izey, iri gonda naanay kaŋ ga naŋ iri ma furo Nangu Hanna ra Yesu kuro do, 	 Huchiin, unaute aw, Jesu sisan jiaka Mun Siangthoua lutngamna neiin,


Albarkante no boro kaŋ ni suuban, Nga kaŋ ni daŋ a ma maan ka kaa ni do, Zama a ma goro ni windi batamey ra. Ni windi gomno, kaŋ ga ti ni fu hananta ga wasa iri se. 	 Pathian honhondampa aw, thil mulkimhuaiten diktattakin na hondawng ding hi; nang kawlmonga mi tengteng leh tuipi tunga gamlapi-a omte lametna na hia.


Woodin sabbay se a n'araŋ ce iri Baaru Hanna do hal araŋ ma du iri Rabbi Yesu Almasihu darza. 	 Huchimahbang dingin aman tuh ka tangchin hoih un nou a honsam hi, i Toupa Jesu Kris thupina tang dingin.


Hal i si baa tuuri ceeci saajo ra, i si tuuri beeri mo saaji tuuri zugey ra, zama i ga danji funsu nda wongu jinayey. I ga borey kaŋ yaŋ doona k'i ku wongu ra ku. Hala mo i ma ngey kaŋ yaŋ n'i kom waato kom ka bana. Yaadin no Rabbi, Koy Beero ci. 	 Huchiin gam sing a pokei ding ua, gammang singte a phuk sam kei ding uh, galvante lah sing khul dingin a zang sin ngal ua; gallaklamite gallakin a la tei ding ua, a lokmite a lok thuk sam ding uh, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi.


Kunda jara fa, nga nda Ruben izey da Gad izey na ngey tubo ta, wo kaŋ Musa n'i no Urdun daaranta, wayna funay haray, danga mate kaŋ Rabbi tamo Musa n'i no. 	 Amah toh Reuben chite leh Gadten Jordan suah lampangah a tantuam ding Mosiin a piak a natangta ua, TOUPAsikha Mosi ngeiin a napiak bangin:


I zuru ka koy k'a di noodin. Waato kaŋ a kay jama ra, kal a go, a ku da borey kulu za jase boŋo gaa ka koy beene. 	 Huchiin a tai ua, a va pi khia uh; mipi laka a din leh mi lakah a sangpena, kuamah a liangjang kheng leng a om kei uh.


Laakalkooni kulu ma faham da hayey din, Boro kaŋ gonda fayanka mo a ma bay i gaa. Zama Rabbi fondey ga saba, Adilantey mo ga dira i ra. Amma borey kaŋ yaŋ ga lordo harta ga kaŋ i ra. 	 Kua ahia pila, hiai thilte theithei ding? pilvanga, amaute thei ding? TOUPA lampite lah a dik ngala, huaite ah mi diktat a om dinga; himahleh talekte huaiah a puk ding uh.


Ni na muraadu sandoyaŋ cabe ni borey se, Ni n'iri haŋandi duvan* kaŋ ga bugandi. 	 Na deihtakte humbita a om theihna ding un, na khut taklam in hondam inla, hondawng in.


Saamo ga nga bina kulu ci, Amma laakalkooni wo g'a naan ka gaay. 	 Mi haiin a hehna tengteng a gena: himahleh mi pilin a genkhe keia, a khemdai hi.


Woodin se no Rabbi kande i se jine boroyaŋ, Assiriya bonkoono wongu marga wane yaŋ. I na Manasse di mo ka korbay daŋ a se niina gaa. I n'a haw da guuru-say sisiriyaŋ ka kond'a Babila. 	 Huaijiakin TOUPAN Assuria sepaih heutute a sawla, Manasi khainiangin a khih ua, Kol a bun sak ua, Babulon ah a paipihta uh.


Ay moy gaze ni faaba hanganyaŋ ciine ra, Da ni sanni adilanta* sabbay se mo. 	 Na hotdamna etnain ka mit a vaikhinta a, na thu diktat tak etna tohin.


Woodin banda Zabluna kunda ga dake. Eliyab Helon ize, nga no ga ti Zabluna izey jine bora. 	 Huan, Zebulun chite: Zebulun tate laka lupen ding jaw Helon tapa Eliab ahi ding:


Nya ize ga nga nya izo no i m'a wi, baaba mo ga nga izo no. Izey mo ga murte hayrey gaa k'i daŋ kambe i m'i wi se. 	 Huan, hihlup dingin unaupa leh unaupa a kimansak ding ua, pain leng tapa a mansak ding; taten leng a nu leh pate uh a dou ding uh, a hihlum sak ding uh.


Yaadin gaa mo, Rabbi ga salaŋ dumo wo se da ciine waani, da mebarawey meyey, 	 A hi, muk lamdang pumi zangin, pau tuamin hiai mite kiangah thu a gen zota ding:


Zama doŋ boro-wiyo ma goro nga tuguyaŋ kwaara ra hala waati kaŋ alfaga beero bu. Amma alfaga beero buuyaŋo banda, boro-wiyo ga hin ka ye nga tubuyaŋ laabo ra. 	 Siampu lian a sih mateng a kihumbitna khua om gige ding a hihziak in; siampu a sih nung in bel tualthat mi a omna gam a pai nawn ding ahi.


Rabbi g'araŋ say-say mo ndunnya dumey game ra. Araŋ ga cindi boro ciraariyaŋ dumi cindey game ra, naŋ kaŋ Rabbi g'araŋ candi ka konda araŋ. 	 TOUPAN nam chih lakah a hondalh sak dinga, TOUPAN a honpai mangsakna namte lakah tawm chik kiain na om ding uh.


Yehosafat ne: «Rabbi sanno go a banda.» Israyla bonkoono nda Yehosafat da Edom bonkoono mo koy a do. 	 Huan, Jehosaphatin, a kiangah Toupa thu a om hi, a chi a. Huchiin Israel kumpipa leh Jehosaphat leh Edom kumpipa a kiangah a hoh sukta ua.


Rabbi ne: «Guna mo, jirbiyaŋ goono ga kaa kaŋ bata karkoy ga to wiikoy, Reyzin* taamuko ga to dumi dumakwa, Tondi kuukey ga reyzin hari kaano bambari, Tudey kulu gaa mo a ga dooru. 	 TOUPAN, Ngai dih ua, nite a hongtung lellel ahi; huai ni chiangin leiletmiin buh atmi a pha dinga, grep chilmiin chi thehmi a pha ding; huan, tangsangin uain khum a taksak dinga; tang tengteng a zul ding uh.


Da ihanno no, da ilaalo no, iri ga maa Rabbi iri Irikoyo sanno se, nga kaŋ iri na ni donton a gaa, zama iri ma goro baani, d'iri na Rabbi iri Irikoyo sanno gana.» 	 A sia hiam a pha hiam ka honsawl na uh TOUPA ka Pathian uh paukam suak ka mang ngeingei ding uh: TOUPA ka Pathian uh paukam suak ka man uleh kou hoih theihna ding ahi, a chi ua.


A na batukoyaŋ daŋ Rabbi windo meyey gaa, zama borey kaŋ yaŋ sinda hananyaŋ hay kulu gaa, i ma si furo windo ra. 	 Sangthou lou peuhmah a lut louhna ding un TOUPA in kongkhak ngak mite a sep hi.


Wa haggoy boro kulu ma si ye ka laala bana nda laala. Amma waati kulu wa ceeci haŋ kaŋ ga ti ihanno care se da boro kulu mo se. 	 Kuamahin kua gitlouh leng gitlouhna thuk lou dingin pilvang un; thil na kihihsak tuahna lam uah leh mi tengteng tunga na hih sakna lam uah leng, a hoih lamlam jui jaw un.


Batukoy jine bora Nebuzaradan n'i sambu ka kond'ey Babila bonkoono do Ribla ra. 	 Huan, vengmi pawl heutu Nebuzaradanin a pi a, Babulon kumpipa kiangah Ribla khuaah a pai piha.


da dumi waani-waaney kulu kaŋ furo care ra, kaŋ ga ti Uz laabo bonkooney kulu, da Filistancey laabey koyey kulu, (sanda Askelon, da Gaza, da Ekron, da Asdod jara kaŋ cindi,) 	 Milak-hel tengteng; Uz gama kumpipa teng; Philistia gama kumpipa tengteng, Askelon leh Gaza leh Ekron leh Ashdoda om sunte kumpipate;


Ay no Bulos. Irikoy n'ay ce nga miila boŋ ay ma ciya Almasihu* Yesu diya. Iri nya-izo Sostano go ay banda. 	 Paula, Pathian deihlama Jesu Kris sawltaka sap leh i unaupa Sostheni,


«Ya ay Koyo, hala day ay du gaakuri ni do, ay ga ni ŋwaaray ma si bisa ka fay da ay, ni bannya. 	 Ka Toupa, non hehpih theih leh hehpihtakin na sikha honkheng mahmah ken:


Gaa no bonkoono Dawda tun ka kay ka ne: «Ya ay nya-izey d'ay jama, wa maa ay se: A go ay bina ra ay ma fulanzamyaŋ do cina Rabbi sappa sundurko se, d'iri Irikoyo ce dakeyaŋ tita mo se, kal ay na soola te ay m'a cina. 	 Huchiin kumpipa David a ding a, ka unaute leh ka mite aw, ka thu nana ngai khia dih ua; ken TOUPA thukhunna bawm koihna leh I Pathian khe ngakna ding in lam lungsim in ka nei gige a; huan, lamna ding leng ka ngah khin sipsip a.


Kala Rabbi sanno kaa a do ka ne: «Bora din si ciya ni tubuko bo, amma boro fo kaŋ ga fun ni hayyaŋo ra, nga no ga ni tubu.» 	 Huan, ngaiin, huai mi na gouluahding ahi kei ding; nangmah gila honggah ding ngei na gouluahding ahi zo ding, chiin, Toupa thu a kiangah a tunga.


Cis do haray: Cis ize Yerameyel. 	 Kis lakah, Kis tapa Jerameel ahi.


Elam izey do haray: Yesaya, Ataliya ize; a banda mo alboro wayye. 	 Huan Elam tapate lakah, Jesai Athalia tapa; huan amah toh pasal sawmsagihte.


I na albora din daŋ kasu, hal i ma maa Rabbi me sanno a boŋ. 	 TOUPA kam akipana thu pawt ngakna dingin suangkulh ah a khum uhi.


Guna mo, alboro fo go no kaŋ se i ga ne Zaaku. Jangal tayaŋ koy fo no, arzakante mo no koyne. 	 Huan, ngai in, mi khat a min Zakai a om a; huai mi tuh siahkhon heutu ahi a, amah leng a hau ngiala.


Tuguray ra mo Israyla izey te hariyaŋ kaŋ mana hagu Rabbi ngey Irikoyo diyaŋ gaa. Koyne, i na tudey boŋ sududuyaŋ nangey cina ngey kwaarey kulu ra, za batukoy cinari kuuko gaa kal a ma koy kwaara kaŋ gonda birni cinari gaa. 	 Huan, Israel suanten TOUPA a Pathian uh tungah thil hoih lou tak a gukin a hih sek ua, a khuate tengteng uah galvilmite in sang akipana kulh nei kho phain mun sangte a bawl uh.


I goono ga baytu taji te karga jine, da fundikooni taaca din jine da arkusey jine mo. Boro si no kaŋ ga bayto din dondon kala ngey boro zambar zangu nda zambar waytaaci cindi taaca din kaŋ yaŋ Irikoy fansa ndunnya ra. 	 Huan laltutphah ma leh gan hing lite ma leh upate maah la thak hileh kilawm khat a sa ua: huan leitunga kipata huai lei khiaksate, nuai khat leh singli leh sanglite lou ngalin, kuamahin huai la tuh a thei theita kei uhi.


Doonkoy jine bora se. Kora izey baytu fo no. 	 TOUPA, na gam tungah na kipaka: Jakobte, sala a om utuh na pi kik nawnta ahi.


mate no iri ga te ka yana, iri mo, d'iri na faaba beero wo cine muray? Faaba wo, Rabbi sintin k'a baaro ci. Waato din gaa no i n'a tabbatandi iri se borey kaŋ maa r'a do. 	 huchi tela hotdamna thupi ngeingaih kei leng, bangchin ahia isuahtak theih mahmah ding? Huai hotdamna thutuh a tunga Toupa zanga gen khit ahi a, azaten honna hihkipsak uhi;


Amma ni bindo ra ay ga taabanteyaŋ da talkayaŋ naŋ, I ga de Rabbi maa gaa mo. 	 Himahleh na lakah mi gimthuak leh genthei ka nuse dinga, TOUPA min ah a muang ding uh.


M'ay fundo yayandi da reyzin* takulayaŋ, M'ay bina yeenandi da pom izeyaŋ, Zama ay jante baakasinay sabbay se. 	 Grepgimin honkhou unla, apul theiin honnem un: jawlngaiin ka chi a na ngala.


Bora kaŋ ga asariya toonandi, kaŋ sinda gaaham ra dambanguyaŋ, manti a ga ciiti da nin, ni kaŋ ciya asariya taamuko, baa kaŋ ni gonda _asariya tira__ biir'izey _kaŋ go hantumante__, ni gonda dambanguyaŋ mo. 	 Huan, amau saa zeksum louhin dan a zuih kim uleh, nang, danthu gelh leh zeksum nei ngala, dana talekpa a honmohpaih kei ding ua hia?


Ma ne laakal se: «Ni ya ay wayme no.» Ma fahamay mo te ni dumi. 	 Pilna kiangah, ka sanggamnu na hi, chiin la, huan theihsiamna na tanaunu chiin:


Dawda binde na boroyaŋ donton i ma koy Yabes-Jileyad gorokoy do ka ne i se: «Rabbi no g'araŋ albarkandi, za kaŋ araŋ na gomni woodin cabe araŋ koyo se, danga Sawulu nooya, araŋ n'a fiji mo. 	 Huchi in Jabes-gilead mite kiang ah David in mi a sawl a, a kiang uah, Na pu, na pu uh Saula na hehpihdan uh hihlang a na navui ziak un TOUPAN hon vualzawl hen.


Ya ay Koyo, ay ga ni ŋwaaray, ma naŋ ni hanga ma ay, ni tamo ŋwaarayyaŋo hangan sohõ, da ni tamey adduwey mo, borey kaŋ yaŋ ga maa kaani ngey ma humburu ni maa. Ay ga ni ŋwaaray mo ni ma ni tamo albarkandi hunkuna. Ma yadda mo k'ay no suuji boro wo do.» (Ay ya bonkoono haŋyaŋ gaasiya tabako no.) 	 Aw TOUPA, ka honngen ahi, na min laudansiam nuamsa, na sikha thumna leh, na sikhate thumna na bilin hungaih hen: ka honngen ahi, tuniin na sikha lohchingsak inla, hiai mi mitmuhin a kiangah chitna piain. (Kei bel kumpipa dawndingpepa ka hi. )


Za kaŋ iri cimandi kaŋ Yesu bu, a tun koyne, yaadin gaa iri cimandi mo kaŋ borey kaŋ yaŋ kani Yesu ra, Irikoy ga kand'ey a banda. 	 Jesu a si a, a thou nawnta chih i gingta ua, huchimahbangin Jesua ihmu khinsate tuh Pathianin amah toh hontonpih ding ahi ngala.


Ya Galatiya borey kaŋ sinda carmay, may no k'araŋ darandi, araŋ kaŋ araŋ moy jine no i cabe taray kwaaray mate kaŋ i na Yesu Almasihu kanji nd'a? 	 Galatia gama mihaite aw, kuan honbumhai a maijena? na mitmuh ngei ua Jesu Kris kilhdena kichian taka latsak a hihhih toh.


A ga ciya mo, da hala hõ boro fo ga annabitaray te, saaya din a baabo d'a nyaŋo kaŋ n'a hay ga ne a se: «Ni si tonton ka funa, zama ni goono ga tangariyaŋ ci Rabbi maa ra.» Kal a baabo d'a nyaŋo kaŋ n'a hay din g'a gooru ka teeley fun waati kaŋ a na annabitaray te. 	 Huan hichi ahi dinga, kuapeuhmain thu a genkholh lai aleh, huchiin amah suang a nu leh a pan a kiangah Na hing kei ding: TOUPa minin juau na gen ngala, a chi ding uh; huan amah suang a nu leh a pan thu a gen kholh jiakin amah a sunpailet ding uhi.


Araŋ ga cimo bay, cimo mo g'araŋ fansa.» 	 huan, thutak na thei ding ua, thutakin a honsuaktasak ding, a chi a.


Kal a na Asaf da nga nya-izey naŋ noodin Rabbi sappa sundurko jine, zama i ma goy sundurko jine alwaati kulu, mate kaŋ cine han kulu goyo ga ba. 	 Huchiin huaia TOUPA thukhunna bawm maa ni teng a kuldan bang jela nasem dingin Asaph leh a unaute a koihtaa;


Mate kaŋ i n'a hantum ka ne: «Boro kaŋ margu iboobo, a mana to ka daaru a se, boro kaŋ margu ikayna mo, a mana gaze a se.» 	 A khawm tamin a valin a neikei a, a khawm tawmin leng a tasam tuan kei, chih gelh bangin.


I kande ngey almaney kulu Yusufu do. Yusufu mo n'i no ŋwaari bariyey da haw kurey da feejey da farkayey banandi. A n'i ŋwaayandi nda ŋwaari i almaney kulu banandi jiiro din ra. 	 Huchiin, a gante uh Joseph kiangah a honpi ua: huan, Joseph in huai sakol man ding leh, belam hon man ding leh, bawng hon man ding leh sabengtung man dingin dek ding a pe jela: huai kumin a gan tengteng uh man in nek ding a pia a, a vak chiat hi.


Wa londibuuney da moori ra waney faaba, W'i kaa boro laalo kambe ra. 	 Gentheite leh tagahte gum unla; migilousalou khut akipan humbit un.


a n'a toonandi iri, kaŋ ga ti i izey se, za kaŋ a na Yesu tunandi, mate kaŋ i hantum Zabura hinkanta ra ka ne: ‹Ni ya ay izo no. Hunkuna no ay na ni hay.› 	 huchia Pathianin Jesu a kaihthoh, I tate kiangah huai tuh a hihtangtung ahi; Sam nihna ah, Ka tapa na knahi a, tuniin kon suang, chih gelh bangin.


Musa na asariya wo sanney kulu hantum tira fo ra ka ban hal i kulu kubay. 	 Huan, hichi ahia, Mosiin hiai dan thute laibua a gelh khita mansaa a om vek nungin,


Saaware ya ay wane no, da laakal hanno. Ay ya fahamay no, ay gonda hina. 	 Thupha keia ahi, theihna hoih: theihsiamna ka neia; hatna ka nei.


Ay g'a fundo tolme sambu ay boŋ, ay kambe ra no ni g'a ceeci. D'ay mana ye ka kand'a ni do k'a daŋ ni kambe ra, kal ay ma goro nda taali hal abada ay boŋ. 	 A tungtang thu ahi keimahin a bultum na ning; kei lak mahmah ah amah honphutin: amah na kianga ka honpi nawn keia, na maa ka hon dinsak nawn kei leh, a moh khantawnin ka po ding hi;


Yonadab mo ne bonkoono se: «Bonkoono izey neeya, i kaa. Sanda mate kaŋ ay, ni tamo ci, yaadin mo no ka te.» 	 Huan, Jonadab in kumpipa kiang ah, Ngai in, kumpipa tapate a hongpai uh, na sikha in a gen bang geih a na hina, a chi a.


Yaadin n'a ga te ka sasabandiyaŋ te Nangoray Hananta se, Israyla izey ziibo se, d'i taaley mo sabbay se, danga i zunubey kulu sabbay se nooya. Yaadin mo no a ga te kubayyaŋ hukumo se kaŋ go i do da goray, i ziibey game ra. 	 Israel suante nitnate ziak leh a nitnate uh, a khelhna tengteng uh ziak in mun siangthou a ding in kilepna a bawl ding: huaimah bang in, a nitnate uh lak a om, kihoupihna puan inn a ding in leng a bawl sam ding ahi.


Jirbi fooyaŋ banda, waato kaŋ Yesu ye ka furo Kafarnahum, baaro koy nangu kulu kaŋ a kaa fu. 	 Huan, ni bangzah hiam nungin Kapernaum khuaa a honglut nawn leh, in ah a om chih thu a hongthangta a.


Rabbi ga ni te boŋ mo, manti sunfay bo. Ni ga goro beene hinne no, manti ganda, da day ni ga hangan ka maa Rabbi ni Irikoyo lordey se. Ngey nooya kaŋ yaŋ ay go ga ni lordi nd'a hunkuna, hala ni m'i haggoy, k'i te mo. 	 Huan, TOUPAN mei dingin hilouin lu dingin a honbawl dinga, a nuainung hilouin a tungnung jel na hi ding uh; TOUPA na Pathian uh thupiak juia, tua ka honpiak pilvang taka poma, tunia thu ka honpiak;


Kaŋ ni na dumi cindey gaaray da ni kambe k'i sinji. Ni na kunda woodin yaŋ taabandi k'i say-say. 	 Gam luah dinga amau namsaua a lak uh ahi kei a, amau bana kihumbit leng ahi kei uhi; a tung ua na kipah jiakin na khut taklam leh, na ban leh, na mel vakin ahi jaw.


Naftali izey lasaabo mo neeya: I na alborey kulu kabu, za jiiri waranka izey ka koy beene, i kulu kaŋ yaŋ ga hin ka koy wongu. I n'i kabu ngey dumo boŋ, i kundey boŋ, i baaba-fo-izey boŋ, i maayey lasaabo boŋ. 	 Naphtali tate suante a chichiin, a inkuankuanin, a min uh tamdan bang jelin kum sawmnih akipan tunglam, galkap thei teng a sim ua;


Kayne fo go a se kaŋ maa Maryama. A goro ganda Yesu jarga ka soobay ka hangan a sanney se. 	 Huai nun sanggam numei khat a neia a, a min Mari ahi, huai minu tuh Toupa khe bulah a tu a, a thu a ngaikhia a.


A ne a se: «Bonkoono ma si taali dake ay boŋ, ma si fongu mo haŋ kaŋ ay, ni tamo te hartayaŋ ra waato kaŋ koyo ay bonkoono fun Urusalima ra, hala bonkoono ma woodin jisi nga bina ra. 	 Huan, kumpipa kiang ah, Ka pu in thulimlouhna nei in hon sepkei teitei leh, toupa ka pu in Jerusalem a pawtsan ni a na sikha in diklou tak a a na hihte leng thei gige samkei leh, kumpipa'n lungsim ah paikei leh.


Ni n'iri ciya deedandiyaŋ laalo hari kundey ra, Me nyatteyaŋ hari mo dumi cindey game ra. 	 Ka zumna nitum in ka maah a om gige a, ka zahlaknain hon tuam zouta hi.


Gerson banda borey se mo, i almayaaley boŋ, i n'i no kwaara way cindi hinza, k'i kaa Isakar da Aser da Naftali da Manasse kundey ra. Basan haray no i go. 	 Huan Gersom tapate ahihleh, a inkuante uh dungjuiin, Isakar nam akipan, Aser nam akipan, Naphtali nam akipan, Basana Manassi nam akipan, khopi sawmlethum.


A gunda, sanda car-cambu kaano yaŋ no, Danga day i na safayaŋ guuru candi no botogo ra. 	 A huin suang a kuangsaka, a kam akipanin meikuang a pawt khia hi.


A ciya, a wane suba, kala Hazayel na kunta sambu k'a sufu hari ra. A n'a daabu bonkoono moyduma gaa hal a bu. Hazayel mo te bonkooni a nango ra. 	 Huan, ajingin hichi ahi a, puan sah pi a laa, tui ah a diaha, a mai a khuhsak a, a sita a; huan, hazael a sikin a lalta hi.


I ziji Negeb hara ka koy to Hebron, naŋ kaŋ Ahiman da Sesay da Talmay go, Anak ize yaŋ no. (Hebron wo, i n'a cina, a to jiiri iyye za i mana Zowan cina Misira laabo ra.) 	 Simlam ah a hohtou phot ua, Hebron a vatung ua, huailaiah Anak suan Ahinamte, Sesaite, Talmaite a om uh. (Hebron bel Aigupta gama Zoan kilam ma kum sagiha kilam khin ahi).


Kakaw si, boro kaŋ ga kayna ga du albarka boro kaŋ ga beeri nd'a kambe ra. 	 Himahleh, sel vuallouhin a neujaw tuh thupi zaw vualzawl sak in a om hi.


Kaari nin, murteyaŋ birno, Birni kazaama, birni toonyanta! 	 Helhat leh ninnu, nuaisiahhat khopi tung a gik hi;


Zama Rabbi na jirbi futo taŋ araŋ gaa. A n'araŋ moy daabu, kaŋ ga ti annabey. A n'araŋ boŋey bangum, kaŋ ga ti jina fonnaykoy. 	 TOUPAN ihmut limna kha na tunguah a sung buaa, na mit uh, jawlneite, a mitsi saka, na lu uh, mutheite, a khuhta ngala.


Mebaraw wo kay, i yadda ni ma garaw daŋ a gaa ka riiba tonton. Amma ni nya-ize se ni ma si garaw da riiba daŋ. Zama Rabbi ni Irikoyo ma ni albarkandi ni kambe goy kulu ra, laabo kaŋ ni ga furo ka du a mayray din ra. 	 Gamdang mite a pung delhin na leitawi sak thei ding uh: himahleh na unaute a pung delhin na leitawi sak ding ahi kei: huchiin na valuah ding uh gama na khut ngakna tengteng uah TOUPA na Pathian un a honvualjawl ding hi.


Woodin banda, ni gonda goy-ize boobo, danga tondi jabukoyaŋ da tondi fu cinakoyaŋ, da saceyaŋ, da borey kulu kaŋ gonda gonitaray, goy kulu dumi ra. 	 Huan nasemmi, sing-atmi leh suang sekmi leh khutsiamna chiteng sem thei leng na hau hi;


Maryama, Magdaliya bora, kaa ka ci talibey se ka ne: «Ay di Rabbi!» A ci i se mo kaŋ a na hayey din ci nga se. 	 Mari Magdalini a va hoha, nungjuite kiangah, Toupa ka muta, a chi a, a kianga thu a gendante leng a hilh a.


Araŋ mana bay no kaŋ borey kaŋ yaŋ go ga hananyaŋ goy te Irikoy windo ra, i go ga du ngey ŋwaaro Irikoy windo do? Borey mo kaŋ yaŋ go ga sargay* feema goyo te, i go ga du ngey baa feema wane gaa. 	 Thil tan bawl vialvialten Pathian biakin a om thil a nek uleh, maitama nasemten maitam toh tan a nei uh chih na theikei ua hia?


Yerobowam mo kani nga kaayey banda, kaŋ yaŋ ga ti Israyla bonkooney. A izo Zakariya mo te bonkooni a nango ra. 	 Huan, Jeroboam bel a pi leh pu, Israel kumpipate kiangah a ihmu teitaa; huchiin a tapa Zekaria a sikin a lalta hi.


Zama sanda mate kaŋ cine arwasu ga wandiyo hiiji, Yaadin cine no ni izey ga ni hiiji, Sanda mate kaŋ cine arhiiji ga farhã da wayhiiji mo, Yaadin cine no ni Irikoyo ga farhã da nin. 	 Tangvalin nungak ji dinga a nei jel bangin na tapaten jiin a hon nei ding uh: mou neimi mou tunga a kipah bangin, na Pathian na tungah a kipak ding hi.


Rabbi mo g'a kuro alhakku ye a boŋ, zama a na boro hinka kaŋ yaŋ bis'a cimi nda boori yaŋ wi. A n'i wi da takuba no. Ay baaba Dawda mana bay a gaa mo. Abner Ner izo, Israyla kunda jine bora sanni no da Yeter izo Amasa, Yahuda kunda jine boro wane. 	 Huchiin, amah sanga mi kizen jaw leh hoih jaw mi nih, Ner tapa Abner, Israelte sepaih heutu leh Jether tapa Amasa, Judate sepaih heutu ka pa David theih louha suala, namsaua thah jiakin Toupan a san amah lu tungah a kik sak nawn ding.


ka gaakuri ceeci a do ka ne a ma donton ka kande Bulos Urusalima. I ga ba ngey m'a kosaray k'a wi fonda boŋ. 	 Jerusalem khua a pitou sak dingin hehpihna leng a na ngenngen ua; lampia na buka thah a tum uhi.


Dawda ne Suleymanu se: «Ay izo, ay wo kay, a go ay bina ra ay ma windi cina Rabbi ay Irikoyo maa se. 	 Huan Davidin a tapa Solomon kiangah, TOUPA ka Pathian min dingin in lam lungsimin ka nei gige;


Ni ma si konda-yanda te mimanda se ni borey ra. Ni ma si ni gorokasin daŋ fundi kataru ra. Ay ya Rabbi no. 	 Na chipihte lak ah mite gensia in na vialvak ding ahikei, na innsak-innkhang sisan thu ah a hilou lam in na pang ding ahi sam kei: Kei TOUPA ka hi.


Waati kaŋ bonkoono goono ga goro nga taablo do, Ay nardi* jiyo ga nga haw kaana kaa taray. 	 Kumpipa a dohkana a tut laiin, ka spiknardi gimlimin a namtuina a sawl khia.


Filistancey mayraykoyey kande waybora se biraw korfo tayo iyye kaŋ yaŋ i mana yandi ce fo. A n'i daŋ ka Samson haw. 	 Huchiin philistiate milianten khauhual thak sagih, keu nailou hial te a pia ua, huaitein a hen ua.


Yesu ne a se: «Waybora, ifo se no ni goono ga baray? May no ni go ga ceeci?» Maryama mo tammahã kali koyo no. A ne a se: «Ay jine bora, da nin no n'a sambu ka kond'a nangu fo, ma ci ay se nango kaŋ ni n'a jisi, ay mo g'a sambu.» 	 Jesun a kiangah, Numei, Bang dia kap na hia? Kua ahia na zon? a chi a. Aman, huanpu hiam a sa a, a kiang ah, Pu, amah hiaia kipan na pai mang pih a hih leh, na koihna honhilh tanla, huchiin ka la ding, a chi a.


I na ngey saaware te, mate kaŋ cine ngey ga te ka Yesu di da carmay, ngey m'a wi. 	 Jesu tuh zekhem a mat a, a hihlup theihna ding un a kikum ua.


M'iri dondonandi iri m'iri jirbey kabu, Kaŋ ga naŋ iri ma du bine kaŋ gonda laakal. 	 Ka damsung nite uh simdan honhilhin, pilna lungtang ka neih loh hialna ding un.


Kala Balak bine tun gumo Balaam se. A na nga kambey kar care gaa ka ne Balaam se: «A go, ay donton ka ni ce ni ma kaa k'ay ibarey laali ay se! Amma guna sorro hinza neeya kaŋ a kulu albarka no ni go ga daŋ i gaa. 	 Huchi in Balaam tungah Balak a heh mahmah a: Balak in Balaam kiang ah Ka melmate hamsiat ding in ka hon sam a, tu in, thumvei tak amau na vualzawl ta,


Sohõ binde, manti araŋ no k'ay donton neewo bo, amma Irikoy no. Nga mo no k'ay te danga baaba Firawna se, k'ay ciya a windo kulu jine boro, da Misira laabo kulu mayko mo. 	 Huchiin, hiai a honsawl nou na hijaw kei ua, Pathian ahi jaw hi: aman Pharo pain leh a inkuanpihte tengteng heutu in leh Aigupta gam tengteng vaihawm tu in a honbawlta a.


Guna, jirbiyaŋ goono ga kaa, kaŋ ay ga ni jasa da ni baaba dumo jasa mo pati, hal a ma to naŋ kaŋ i si du dottijo zeeno ni dumo ra. 	 Ngaiin, na bante, na pa inkuante bante ka tan ni a hongtung sinta, na in ah tekkuna dam himhim a om kei ding uh.


Ay no Rabbi, woodin no ga ti ay maa. Ay s'ay darza no boro fo se bo. Ay s'ay sifawo mo no himandi jabanteyaŋ se. 	 TOUPA ka hi; huai tuh ka min ahi: ka thupina mi dang kiangah ka pe kei dinga, phat ka lohna leng milim bawl tawmte kiangah ka pe sam kei ding.


A binde, haŋ kaŋ i ga ceeci jine funa gaa ga ti i ma bora gar da naanay. 	 Hiaiah kempa tuh mi muanhuai hih a kiphamoh ahi.


A ma nga meyo daŋ laabu ra, Zama hambara a gonda beeje. 	 Leivui ah a kam koih hen; huchia lametna a om theihna dingin.


A na Rabbi windo da bonkoono windo ton. Urusalima windey kulu, hala nda boro beerey windey kulu, a n'i ton da danji. 	 Huan, TOUPA in leh kumpipa in a hala, Jesrusalem in tengteng toh, in thupi chitengte meiin a hal hi.


Rabbi ne: «Ni boori no kaŋ ni goono ga futu wo?» 	 Huan, TOUPAN, N aheh maawk na hih dik hia? a chi a.


Bonkoono, ni go ga guna, kala ni di boro himandi bambata fo. Himando go, a ga beeri. A nyaaleyaŋo mo beeri, a go ga kay ni jine. A alhaalo mo ga humburandi. 	 Nang, Aw kumpipa, namuta; ngaiin, milim thupi tak. Hiai milim, hat tak mai, a tetna thupi mahmah, na maah a ding a; amel tuh a kihtakhuai mahmah hi.


Suleymanu salaŋ da Israyla* kulu, da zambar-zambarey da zangu-zangey jine borey, da ciitikoy mo, ngey da Israyla mayraykoy kulu, sanda kaayey windi arkusey nooya. 	 Huan, Solomonin Israelte tengteng, sepaih sang heutute, za heutute, vaihawm mite, Israel gam tengteng a milian, inkuan a intekpen tengteng a houpiha.


Ciriyat-Baal (danga Ciriyat-Yeyarim nooya), da Rabba, birni hinka nooya da ngey kawyey. 	 Kiriath-baal (huai bel Kiriath-jearim a hi) te, Raba te; khopi a khopelte toh kho nih ahi.


I go ŋwaayaŋo gaa, kala Yesu ne: «Haciika ay ga ci araŋ se: araŋ ra boro fo g'ay nooyandi.» 	 Huan, a neklai un, aman, Chihtaktakin ka hon hilh ahi, Na lak ua mikhat in kei a hon mansak ding, a chi a.


A go mo, kwaari go no, d'iri farkayey ŋwaari. Buuru da duvan* mo go no in d'ay wahayo se, da arwaso wo mo kaŋ go iri, ni bannyey banda se. Iri mana jaŋ hay kulu.» 	 Ka sabengtung uh a ding ahihleh buhpawl leh ganan ka nei ua; huan, kei leh, na sikhanu leh, na sikhate kianga om tei tangval a ding leng tanghou leh uain a om laia: bangmah taksap ka neikei hial uh, a chi a.


}waari si no laabo kulu ra, zama hara kankam gumo hala Misira laabo da Kanaana laabo lakaw hara sabbay se. 	 Huan, huai gam tengteng ah nek ding himhim a om takei a; kial lah a nak kiak mahmah ngala, huchiin kial jiakin Aigupta gam leh Kanan gam a bahta hi.


Wa araŋ boŋ neesi ka di hal araŋ go cimi fonda ra, wa araŋ boŋ guna araŋ boŋ se mo. Araŋ si bay araŋ boŋ se kaŋ Almasihu go araŋ ra no? Kala day d'araŋ si hin k'araŋ cimbeero goonoyaŋo cabe! 	 Ginna ah na omna uhiam chih noumau ngeingei ki enchian jel un. Ahihkeileh, noumau ah Jesu Kris a om chih noumau ngeingeiin na thei chian kei ua hia? deihlouh na hih kei ngal uleh.


Cin bindi no ay ga tun zama ay ma saabu ni se, Ni farilla adilitaraykoyey sabbay se. 	 Jan laiin kipahthu honhilh dingin ka thou dinga, na vaihawm diktatte jiakin.


A na nga futay korna gusam i boŋ, Dukuri nda futay da taabi, Hasaraw malaykey kunda nooya. 	 A hehna thupi tak a tunguah a khia a, thangpaihna te, lunghihlouhna mahmahte, mangbatna te, gilou angel honte,


Yaadin gaa Irikoy ga suuji cabe boro kaŋ se a ba. Boro kaŋ a ba mo a g'a bina sandandi. 	 Huchiin, Pathianin a ut peuhpeuh a hehpiha, a ut peuhpeuh leng a genhak sak ahi.


Jiiri ka kaa jiiri a ga laabo windi ka koy Betel da Jilgal da Mizpa yaŋ. A goono ga ciiti Israyla se nangey din kulu. 	 Huan kum tengin Bethel leh Gilgal leh Mizpa khawng a veh jela; huai mun tengtengah Israelte vai a hawmsak hi.Huan, a in omna a hih jiakin Rama khua ah a pai nawn jeljel a; huailaiah Israel mite vai a hawmsak a, huailaiah TOUPA adingin maitam a bawl.


Amma boro fooyaŋ n'i hahaara ka ne: «Baji no i haŋ ka bugu.» 	 Khenkhatin a nuihsan ua, Uain thak a kham ua hi, a chi ua.


Haruna no ga sasabandiyaŋ te a hilley boŋ sorro folloŋ jiiri kulu ra. A g'a te da zunubi se sarga kuro, sasabandiyaŋ wano. A ga sasabandiyaŋ te d'a a se sorro folloŋ jiiri ra, araŋ zamaney kulu ra. Hari hanno no Rabbi se gumo-gumo.» 	 Huchiin kum khatin khatvei Aronin lemna khelhna thillat sisanin a kite tungah lemna a bawl ding: na khang na khang un kum khatin khatvei a tungah lemna a bawl ding hi; TOUPA adia siangthou penpen ahi.


A goono ga salaŋ d'ey, kala Gat wane Filistance beero din go, kaŋ se i ga ne Goliyat. A fatta Filistancey daaga ra ka doŋ sanney dumi ci koyne. Dawda mo maa r'ey. 	 Huan, amaute a houpih laitakin ngaiin, a mi hat uh Gath khuaa Philistia mi a min Goliath Philistia mite sepaih pawl laka kipan a hongpai suka, a thugen ngei mah a hon gen nawn a: huai thu Davidin a zata hi.


Waato kaŋ ay na Misirancey say-say ndunnya dumey ra, k'i fay-fay ndunnya laabey ra, i ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi. 	 Huan Aigupta mite namte lakah ka dalhsak dinga, gamchih ah ka thelthangsak vek ding; huan, TOUPA ka hi chih a thei ding uh, chiin.


Dawda wane no. Ya Rabbi, ni gaa no ay g'ay bina ye! 	 TOUPA aw, ka lungsim na kiangah ka koih den jela.


Ay gay ay go ga dangay, ay dangay ka hin suuru. Sohõ binde ay ga duray sanda wayboro kaŋ goono ga hay-zaŋay, ay ma kaati, Ay ma funsar mo da gaabi. 	 Sawtpi ka daitaa; ka om kinkenin ka kidek teitei; tun jawm numei nauvei bangin ka kikou tuaituai dinga; ka nak honhonin ka nak huhu ding.


Wa araŋ boŋ kaynandi Irikoy kambe dabarikoono cire, zama a m'araŋ beerandi alwaati kaŋ ga hagu ra. 	 Huaijiakin, a hun taka nou a honpahtawi theihna dingin, Pathian khut hat tak nuaiah kihihniam unla,


da fitilley hanseyaŋ harey da taasayaŋ kaŋ i ga hari say-say d'a, da kawrayaŋ, da danji cambuyaŋ, wura hanno wane. Fuwo furoyaŋo do sanni mo, yongo a ra haray me daabirjey, nango kaŋ ga hanan gumo din se, da fuwo me daabirjey mo, sanda sududuyaŋ fuwo nooya, i kulu wura wane yaŋ no. 	 Huan, khgawnvak puan tehna te, maiphiat kuang te, keu te, meilakna te dangkaeng keleu ngen mahin; huan, in sung lut na, in sung gil jaw mun siangthou pen kongkhak te leh a in, Biakin kongkhak te dangkaengin a bawl hi.