I moy ma te kubay, hal i ma si du ka di. Ma naŋ mo i banda daarey ma soobay ka jijiri waati kulu. 	 Na lungkimlouh mahmahna tuh a tunguah sungbua inla, na heh thangpaihnain amau tuh man hen.


Wayna kaŋay hirro mo koy ka to hala teeko beero da nga tasasa gaa. Woodin no ga ti Yahuda izey hirro meyey nangu kulu, i almayaaley boŋ. 	 Huan, tum lampang gamgi bel tuipi azata ja leh a piau chiang teng ahi. Huai gam chiangchiang ahi Juda suante adia a inkhuan uh dungjui jela seh.


A me sanno, laala da gulinci koonu no. A fay da laakal, a na ihanno teeyaŋ mo naŋ. 	 A lupna ah thil thulimlou a gel gige a; lampi hoihlou ah a pai teitei a: gilou tuh a kih kei hi.


Waato kaŋ bonkoono Amaziya kani nga kaayey banda, woodin banda Uzziya na Elat cina k'a yeti Yahuda se. 	 Aman kumpipa a pi leh pute kianga a ihmut nungin Elot khua a bawl phaa, Juda gamah a pangsak nawna.


Da ni hay izeyaŋ, hala ni du haamayaŋ, hala mo araŋ gay gumo laabo ra, da waato din araŋ ga koy k'araŋ boŋ sara, ka himandi jabante te kaŋ gonda hay kulu alhaali, ka hay kulu te mo kaŋ ga laala Rabbi ni Irikoyo jine, k'a dukurandi mo, 	 Tu leh tate na neih ua, huai gama sawt kuam na om nung ua, na kihihthulimlouh ua, banghiam kibatpihpeuha milimbawl tawm lelte na bawlkhiak ua, hih heh dinga TOUPA na Pathian uh mit muha thil hoih lou na hih maijen uleh:


Koy kayney kulu mo, da soojey, da bonkoono Dawda izey kulu, i na kambe sambu ka sappa da bonkoono Suleymanu. 	 Huan heutute tengteng leh mi hat hangsante leh kumpipa David tapa dang tengtengte kumpipa Solomon lakah a kipia uh.


Amma a mana ceeci Rabbi gaa. Woodin sabbay se no Rabbi n'a wi ka koytara ye Dawda Yasse izo kambe ra. 	 Huaia thukana, TOUPA akipan thu a kan louh jiakin: huaijiakin amah a thata, gam tuh Jesai tapa David lamah a peta hi.


Waato kaŋ Yesu maa, a ne i se: «Baanikooney si laami nda safarikoy, kala day doorikomey. Zama manti adilantey ceeyaŋ se no ay kaa bo, amma zunubikooney se.» 	 Huan, Jesun huai a ja a, a kiang uah, Mi hatten daktor a kiphamoh kei ua, mi damlouten a kiphamoh jaw uh; mi diktatte sam dinga hong ka hi keia, mi khialte sam dinga hong ka hi keia, mi khialte sam dinga hong ka hi jaw, a chi a.


Woodin sabbay se no ay ne: ‹Araŋ ma hanga jeeri ay se, Ay mo m'ay diyaŋo cabe araŋ se.› 	 Huaijiakin, hongngaikhia un; ken leng ka lungsim ka ensak ding, ka chi.


amma i sinda kaaji ngey ra. I si gay mo, amma da taabi wala gurzugay tun sanno sabbay se, sahãadin-sahãadin i ga mulay. 	 himahleh amau ah zung himhim a neikei ua, sawt lou chik kia a om uh; huai nungin thu jiaka gimthuakna hiam sawina hiam a hongom phetin a kipukpah pah uhi.


Ifo boŋ no i n'a dabey cina? Wala may no k'a lokoto tondey sinji 	 A nuai suangphumte kua phum ahia, ahihkeileh huai a ninga suang kua koih ahia;


Naŋ kulu kaŋ araŋ ce taamey ga taamu ga ciya araŋ wane, za ganjo ra ka koy Liban, za Ufratis isa gaa mo ka koy hala wayna kaŋay Teeko gaa. Woodin yaŋ no ga ciya araŋ hirro. 	 Na khepek ua na sik peuh uh noua ahi dinga, gamdai akipan leh Lebanon tang akipana lui, Euphrates lui a kipanin tumlam tuipi phain nagam uh ahi ding.


Kal a kay Rabbi sargay feema jine, Israyla jama kulu jine. A na nga kambey salle. 	 Huan TOUPA maitam bul ah Israel kikhawmte tengteng muh in a ding a, a baan a zak a,


Amma borey kulu kaŋ n'a ta, ngey kaŋ yaŋ de a gaa, a n'i no dabari i ma ciya Irikoy izeyaŋ. 	 Himahleh, amah kipahpih-a pom, a min gingtate, tengteng Pathian tate suahtheihna a pia;


Kala waybora ye fu ka gar nga ize wandiya goono ga kani daaro boŋ, baani samay. Folla n'a taŋ. 	 Huan, a in-ah a pai-a, a tanu, dawiin a pawt khiaksan, lupnaa lum a vamuta.


A go mo, saaya kaŋ cine Barak goono ga Sisera ce gana, kala Yayel fatta k'a kubay. A ne Barak se: «Kaa, ya ni cabe bora kaŋ ni goono ga ceeci.» Barak binde kaa a do. Kala a di Sisera go ga kani buuko, kuuru fu lola go ga sinji boŋo ra. 	 Huan, ngaiin, Barakin Sisera a hondelh, va kituahpih tumin Jael a va pawta, a kiangah, Hongpai dih ve, na mi zon kon na ensak ding, a chi a. Huchiin a kiangah a vahoha; huan, ngaiin, Sisera a nasita maia, puanin khetkilhna a haijek ah a natal vengvong hi.


Yesu na misa wo ci koyne boro fooyaŋ se kaŋ yaŋ goono ga naanay ngey boŋ gaa hal ngey ya toonanteyaŋ no Irikoy jine, hala i ga boro cindey ye yaamo. 	 Huan, mi diktat hih kigingta a, mi dang tengteng musit kuate hiam kiangah hiai gentehna thu leng a gen a:


Waato kaŋ saaya to, a goro, nga nda diyey. 	 Huan, a nek a honghunin, aman an a um a, a sawltakten a umpih sam uhi.


Rabbi mo zumbu buru yuuma ra, ka salaŋ a se. A sambu Biya kaŋ go Musa boŋ din gaa, k'a no arkusu wayya din se. A ciya mo, saaya kaŋ Biya zumbu i boŋ, i na annabitaray te, amma sorro folloŋ no. 	 Huchiin, TOUPA meipi ah a hongsuka, a honghoupiha, amah a kha pen upa sawmsagihte tungah a koiha; huan, hichi ahia, kha a tung ua a koihtakin thu a gen bualbual ua; himahleh huchibang a hihhih nawnta kei uhi.


Danga izeyaŋ kaŋ ga baaba gana, wa s'araŋ boŋ sasabandi d'araŋ doŋ ibaay laaley kaŋ araŋ gana, alwaato kaŋ araŋ go jaŋ-ka-bayyaŋ ra. 	 ta thumangte bangin, na theihlouh lai ua na nidang lai duhgawlna uh banga omlou in;


I si ni bannyey no subu. I ga ne iri se mo: ‹Wa fareeje te.› I go ga ni bannyey kar, amma taalo, ni borey gaa no a go.» 	 Na sikha ten lah pawl honpe lou ua, amau lah ka kiang uah, teklei bawl un, achi ua: ngaiin, na sikhaten honvua uh; ahia, mohna na mite ngei ah a om hi, chiin.


Talibey soobay ka care miisi ka ne: «Zama iri sinda buuru no.» 	 Huan, amau, Tanghou i nei het kei, chiin, a kingaihtuah ua.


Isakar da Aser ra Manasse gonda Bayt-Seyan da nga kwaarey, da Ibleyam da nga kwaarey, da Dor gorokoy da ngey kwaarey, da En-Dor gorokoy da ngey kwaarey, da Taanak da nga kwaarey, da Mejiddo gorokoy da ngey kwaarey, danga tudu hinza nooya. 	 Isakar leh Aser gamah Manassin Beth-sean leh a kima khuate, Ibleam leh a kima khuate, Endora omte leh a kima khuate Taanak-a omte leh a kima khuate, Megidoa omte leh a kima khuate, zou khosang thumte a neia.


Zama ay go ni banda ay ma ni faaba se, yaa no Rabbi ci. Zama ay ga halaciyaŋ te dumi cindey kulu game ra, Nangey kaŋ yaŋ ay na ni say-say ka konda nin. Day ay si ni halaci ka ban, Amma ay ga ni gooji nda cimi ciiti. Ay si fay da nin goojiyaŋ si. 	 Nang a honhun dingin na kiangah lah ka om gige ngala, kahondalhsakna nam tengteng, ka beisak dinga, nang bel neisak louin: a hun lelin ka hon gawt dinga, gawt louhin na pawt het kei ding, chih TOUPA thu pawt ahi.


Ni si ba sargay da nooyaŋ, Ni n'ay hanga fun. Sargay summaare kaŋ i ga ton, Da zunubi se sargay, ni s'i hã. 	 Huaitakin, ken, Ngaiin, ka hongpai hi; laibu jial ah ka thu gelh ahi.


Zama borey ma di, i ma bay, i ma lasaabu, I ma faham mo, i kulu care banda kaŋ Rabbi kamba no ka woodin te, Israyla wane Hananyankoyo no k'a taka. 	 TOUPA khutin huaite a hih ahi chih leh Isrealte Mi Siangthouin a siam ahi chih a muh ua, a theih ua, a ngaihtuah ua, a theisiam theina ding un.


Waato kaŋ i na canda-canda beeri fo te, Bitros tun ka kay. A ne i se: «Ay nya-izey, araŋ ga bay kaŋ za gayyaŋ no Irikoy n'ay suuban araŋ game ra, zama ay me ra dumi cindey ma maa Baaru Hanna sanno ka cimandi. 	 Huan, a kisel ek nung un Peter a kisa a, a kiang uah, unaute aw, Jentelten keimah kama Tanchin Hoih thu ja a gingta dinga, Pathianin nidang laia na lak ua kipana a honsehdan na thei uhi.


Ma Yasse ce sarga teeyaŋo do mo. Ay mo ga cabe ni se haŋ kaŋ ni ga te. Bora kaŋ ay ci ni se din, nga no ni ga ji tuusu a gaa ay se.» 	 Huan, kithoihna ah Jesai sam inla, huan, na hihding ka hon hilh ding; huan, a min ka honhilh dingpa sathau hon nilh sakin, a chi a.


A banda koyne Abdon, Hillel izo, Piraton boro no, a na Israyla may. 	 Huan, huainungin Pirathon mi, Hilel tapa Abdonin Israelte tungah vai a hawma.


A ma gaakasinay samba ni se kaŋ ga fun Nangu Hananta ra, A ma ni gaa da gaakasinay kaŋ ga fun Sihiyona ra, 	 Na thillat tengteng tuh theigige henla, na halmang thillat tuh kipahpih hen! Selah.


Amma alfagey sasabay, i mana wasa, hala i si hin ka sargayey kaŋ i ga ton kulu fooru. Woodin se no i nya-izey Lawi borey n'i gaa, kala waati kaŋ goyo ban, hal a to waati kaŋ alfaga cindey na ngey boŋ hanandi mo. Zama Lawi borey kaŋ bine ga saba, i bisa alfagey, ngey boŋ hanandiyaŋo sanni ra. 	 Ahihhangin siampu a tawm lua ua, halmang thillat pen a sem seng kei ua; huaijiakin a unaute Leviten a kimansak ma un siampute a kihihsiangthou tanin a huh ua: (Levite siampute sangin kihihsiangthou thuah a ngentel zo ngal ua).


ka ne: ‹Abada! Iri wo, Misira laabu day no iri ga koy, naŋ kaŋ iri si di wongu, iri si maa hilli kaatiyaŋ jinde, iri si maa haray, noodin mo no iri ga goro.› 	 Hi het lou Aigupta gamah i pai zaw ding ua, huaiah i kidouna himhim i tuak kei dinga, pengkul ging leng iza kei dinga, an taksap a om sam kei ding, huaiah i teng zaw ding uh, na chih uleh,


Ya Rabbi, ay Irikoyo, hala day ay na woone yaŋ te no: Da day laala go ay kambe ra, 	 Ka lawm tuh khelhna a thuk ka na hih leh, (A hi, bangmahlou-a hondou tuh ka humbit a nahi jaw):


Kala Musa salaŋ Israyla izey se. I jine borey kulu n'a no goobuyaŋ: goobu fo jine boro fo se, goobu fo jine boro fo se, danga goobu way cindi hinka nooya. Haruna goobo mo go i goobey game ra. 	 Huchi in Mosi in Israel suante a houpih a, a innteek pente tengteng un amau innkuan chih tuam ding in, innteek pen chih in chiang khat zel, chiang sawm leh nih a pia uh: Aron chiang leng achiang lak uah a tel sam hi.


A gaabandi i se koyne, ka ne: «Ay wo, ay g'ay kaayey banda gana. Kal araŋ m'ay fiji ay kaayey do, guuso din ra kaŋ go Efron Hittanca faro ra. 	 Huan, amau thugou a siaha, a kiang uah, Ka chipihte kianga pia om ding ka hita: Hit mi Ephron lou a kokhuk, honsuangte kiangah honvui un.


Buuyaŋ korfey didiji ay gaa, Irikoy jaŋ-ka-ganayaŋ baayaŋo n'ay humburandi. 	 Sheol khauhualten a hongak suaka: sihna thangte ka kimvelin a om hi.


A n'ay bisandi i game ra, i windanta. A go mo, i ga baa gumo gooro batama ra, guna ikogoyaŋ mo no karaw. 	 Huan a lak khawng uah a honpi vialviala; huan, guam ah atamatam guh a naom lemlom maia; huan, ngai dih, a keu ngen ahi.


A ga laakal nda nga windo muraadey hal a ma boori. A si hawfunay ŋwaari ŋwa. 	 A inkote lampihoih takin a ena, huan thadahna tanghou a ne kei hi.


Sohõ mo, ya Rabbi, guna i kaseetiyaŋo. Ma naŋ ni bannyey ma ni sanno salaŋ da bine-gaabi kulu. 	 Huchiin, tunah, Toupa, a honvau dan uh ngaiin; na sikhate kiangah na thu hangsantaka gen theihna pia in,


Kala waybora tun ka te Irikoy bora ciyaŋo boŋ. A koy, nga nda nga almayaaley care banda ka goro Filistancey laabo ra jiiri iyye. 	 Huchiin numei a thoua, Pathian mi thu bangin a hiha; a inkote toh Philistiate gamah kum sagih a va omta uh.


Wa haggoy da fulanzamyaŋ zaaro zama ni m'a fay waani, mate kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni lordi nd'a. 	 TOUPA na Pathianin thu a honpiak bangin khawlni siangthou gige dingin tangin.


Waato din da boro fo ga ne araŋ se: ‹Wa guna, Almasihu neeya!› wala: ‹Wa guna nga nooya yongo!› araŋ ma s'a cimandi. 	 Huan, huai hun chiangin, kuapeuhin na kiang ua, En dih uh: Kris tuh hiailai ah a om, a hihkeileh, En dih uh: hua laiah, hiam a chih uh leh, um kei un;


Oho, nin mo zanka kayna, I ga ne ni se Koy Beero kaŋ bisa ikulu wane annabi, Zama ni ga furo Rabbi jine k'a fondey soola. 	 A hi, Bawi, nang jaw Tungnungpen jawlnei a honchi ding ua; a lampi khawng bawl dingin Toupa maah na pai ding ahi ngala.


I tun Bene-Yaakan ka koy zumbu Gudgoda. 	 Huan, Bene-jaakan a kipan in a pawt ua, Hor hagidgad ah giahbuk a sat uh.


Wa guna Israyla* kunda. Borey kaŋ yaŋ go ga sargayey ŋwa kaŋ i kande sargay feema do, manti i ga margu nda sargay feema no? 	 Sa lama Israelte en dih ua; kithoihna sa neten maitam a kikoppih kei ua hia?


Iliya ne a se: «Ni na hari gaabo ŋwaaray. Amma kulu nda yaadin, da ni di ay alwaato kaŋ i n'ay sambu ni do, a ga ciya ni se yaadin, amma da manti yaadin no, a si te ni se.» 	 Huan, aman, thil haksa pi ngen neive; haksa mahleh na kianga kipana lak manga ka om lai na hon muhleh na tang ding, na hon muhkei leh bel na tang kei ding, a chi a.


A te ka ciya mo, waato kaŋ i go ngey hawgarey feeriyaŋo gaa, kal i boro kulu nooru kunsumo go hawgara ra. Waato kaŋ ngey da ngey baabo di ngey noorey, kal i humburu. 	 Huan, hichi ahia, a ipte uh a butkhiak lai un, ngaiin, a dangka tun chiat uh a ip uah na om chiata: huan, amau leh apa uh a dangka tunte uh a muh un a lau mahmah uhi.


I na karji boŋtobay handam ka dake a boŋo boŋ. I na kwaari fo mo daŋ a kambe ŋwaaro ra. I sombu a jine k'a hahaara ka ne: «Fofo, Yahudancey bonkoono!» 	 Huan, linglukhu a phan ua, a khusak ua, a khut taklam in sialluang a tawisak ua; a ma ah a khukdin ua, Chibai, Judate kumpipa, chi in nuihza bawlna'n a nei uh.


Ya Rabbi, ma fongu nda haŋ kaŋ du iri. Ma guna ka di iri haawo. 	 Theigigein, Aw TOUPA, ka tung ua hongtung: a honkouna uh en inla, muin.


da kaymi hanno bankaaray goyo wo teeyaŋ se, nangu hananta ra, da bankaaray hannoyaŋ Alfa Haruna se d'a izey bankaarayey, zama i ma goy alfagataray goyey ra.› » 	 Nnasepna puante, mun siangthou a nnasepna hih ding in siampu Aron puan siangthoute, a tapate puante, siampu nnasepna mun a sem ding in, chi in.


Irikoy ne: «Hayey kaŋ ga kaari ma te beene batama ra, hala fayyaŋ ma te cin da zaari game ra. I ma goro mo alaamayaŋ jiirey da jirbey da alwaatey se. 	 Huan, Pathianin, sun leh jan khenna dingin vansin ah tanvakte om u henla, huaite chiamtehnate, hunbite, nite, kumte, theihna ding hi uhen:


A ga ciya binde, da Misirancey di nin, i ga ne: ‹A wande no.› Ngey mo g'ay wi, amma i ga ni naŋ da fundi. 	 Huchiin, hichi ahi ding Aiguptaten nang a honmuh ding un, hiai a ji eive, a chi ding ua: huan, kei a hon that mai ding uh, nang bel a honhawi ding uh.


Saaya din kala bonkoono laakalkooney kulu furo faada ra, amma i si hin ka hantumo caw, wala k'a feerijo bangandi bonkoono se. 	 Huchiin kumpipa mi pilte tengteng a honglut ua: himahleh laigelh a sim theikei ua, a hilhchetna leng kumpipa a theisak theikei uhi.


Araŋ mayray laabo kulu ra mo, araŋ ma yadda i ma laabu fansa. 	 Na gam luah tengteng uh, tat kik thepthup na phal ding uhi.


Yaadin no wandiyey ga kaa d'a bonkoono do, hay kulu kaŋ a ga ba, Hegay g'a no nd'a. A ma fatta wayborey windo ra ka kaa bonkoono windo ra. 	 Huailaiin hichibangin nungkanu tuh kumpipa kiangah a hong, numeite in akipan kumpipa ina hohpih dingin amah tuh a deihdeih piakin a om hi.


Ya Rabbi ay gaabo, ay ga ba nin. 	 TOUPA tuh ka suangpi leh ka kulhpi leh, honhumbitpa ahi; ka Pathian ka suangpi kip tak ahi a, amah ah ginna ka koih ding; ka phaw leh ka hotdamna ki leh, ka insang ahi;


A ga ciya mo, sanda jeeri kaŋ i goono ga koli, Sanda feejiyaŋ kaŋ sinda marguko, Yaadin cine no boro fo kulu ga koy nga dumo do haray, A ga zuru ka koy nga laabo ra. 	 Huan, hichi ahi dinga, sakhi delh ek bang leh belam kuamah hawlkhawm louh dingin mi chih amau chipihte lam chiat a nga ding ua, mi chih amau gam lam chiatah a taimang ding uh.


I moy go ga dor-doru maani sabbay se, I biney fonguyaŋey baa gumo. 	 Thau jiakin a mit uh a pawng leulaw u a: lungtang thudeih sanga thupi a nei uhi.


Yahuda bonkoono Asa mayra jiiri waranka cindi iyyanta ra, Zimri te jirbi iyye a goono ga may Tirza ra. Jama mo go margante wongu se Jibbeton windante kaŋ go Filistancey mayray ra. 	 Juda kumpipa Asa lal kumsawm nih leh kum sagihna ah Zimri, Tirza khua ah ni sagih a lal a. Philistiate tan, Gibbethon khua miten a um uhi,


Ni n'a zankataray jirbey dunguriyandi, Ni n'a daabu nda haawi. (Wa dangay) 	 TOUPA aw, bangtan ahia na buk nilouh ding? Bangtan ahia na hehna tuh mei banga a kuan ding?


Waybora ne a se: «Ay ga bay kaŋ Almasihu ga kaa, nga kaŋ se i ga ne Kiristi. D'a kaa, a ga hay kulu bangandi iri se.» 	 Huan, numeiin a kiangah, Messia, (Kris a chih uh) a hongpai ding chih ka thei, amah a hongpai chiangin bangkim a honhilh ding, a chi a.


Ni ga boro bare k'a ciya kusa. Ni ga ne mo: «Ya Adam-izey, wa ye ka ye.» 	 Nang mihing tuh manthatna ah na kiksaka; Mihingtate aw, kik un, na chi jel hi.


Rabbi sundurko mo goro Obed-Edom, Jitti bora windo ra handu hinza. Rabbi na Obed-Edom da nga windo kulu albarkandi mo. 	 Huan, TOUPA bawm Git mi Obed-edom in ah kha thum a om a; huchi in Obed-edom leh a inkuante tengteng TOUPAN a vualzawl hi.


Kala Jideyon na kwaara arkusey di. A na saajo ra karjiyaŋ da tuuri kambeyaŋ sambu ka Sukkot borey gooji. 	 Huchiin huai kho upate a mana, gamdai ling leh loulingneitein Sukoth mite a sinsak a.


Yahuda bonkoono Yehoyacim boŋ mo ni ga ne: Yaa no Rabbi ci: Ni na tira din ton. Ni ne: «Ifo se no ni hantum a ra ka ne: Daahir Babila bonkoono ga kaa ka laabo wo halaci, hal a ma naŋ boro nda alman kulu ma ban a ra?» 	 Huan, Juda kumpipa Jehoiakim tuntang thu ah hichiin na chi ding hi: TOUPAN hichiin a chi: Babulon kumpipa hongpai ngei dinga, hiai gam a hihsiain, hiai mi leh sa a hihmang vek ding, chia gelhna bangdia huchibang thu gelh, chiin laibu na nahaltaa:


Ndunnya koyey kulu goono ga ceeci ngey ma di Suleymanu, i ma maa a laakalo mo kaŋ Irikoy daŋ a bina ra. 	 Huchiin pathian in a lungtang a akoih, a pilnathu ngai khe ding in, kunpipa tangteng in Solomon ahon zuan huthut uhi.


Hawfuno ne: «Muusu beeri futo go no fonda boŋ, Muusu go no batama ra!» 	 Thadahin, Lampi ah humpinelkai a om; humpinelkai kongzing ah a om, a chi.


Sohõ day, buuru kaŋ sinda dalbu bato* maan, wo kaŋ se i ga ne Paska*. 	 Huan, tanghou silngou sohlouh ankuanglui, Paikan Ankuanglui kichi a naita a.


Rabbi mo salaŋ malayka se, nga mo na nga takuba yeti nyaŋo ra. 	 Huan TOUPAN angel thu a piaa, a namsau a pai ah a thun nawnta hi.


Za doŋ ni na ganda sinji, Beeney mo ni kambe goyo no. 	 Huaite tuh a hongmang dinga, nangjaw na om tawntung ding hi: ahi, huai tengteng tuh puansilh bangin a honglui dinga; puan bangin na khek dinga, a honglamdangta ding hi.


A ne a se: «Nin no may?» Ruta mo tu ka ne: «Ay no ni koŋŋa Ruta. Ma ni daabiro feeri ni koŋŋa boŋ, zama ni ya dumi no kaŋ ga maan.» 	 Huan, aman, Kua na hia? a chi a. Aman, Na sikhanu Ruthi ka hi; huchiin na sikhanu na puan honjawnin, ka tanau bul lah na hi ngala, a chi a.


Ya Urusalima, ma yadda nda kaseetiyaŋ zama ay bina ma si wangu nin, Ay ma si ni ciya kurmu, Laabu kaŋ sinda goroko. 	 Ka lungsimin a hontuamsan vengveng main aw, Jerusalem, pilvang ngialin, huchilouinjaw luahmi neilou gam dia honbawlin, ka honhih gawp kha ding hi.


Ma si goro seeda ni gorokasino boŋ daliili kulu si, Ni ga ba ni ma fafagay te da ni meyo, wala? 	 A bul beiin na inveng siatna dingin theihpihmi hi ken; huan na mukte in khem ken.


Araŋ wo Rabbi araŋ Irikoyo izeyaŋ no. Woodin se no araŋ ma si araŋ gaahamey kortu, araŋ ma si cabuyaŋ kulu te araŋ sukutey gaa buukoy se mo. 	 TOUPA na Pathian uh tate na hi ua; mi si jiakin na ki-at ding uh ahi keia, na mit mul uh leng na met mai ding uh ahi tuan kei hi,


Haya din binde ciya zunubi Yerobowam windo se hala mate kaŋ cine i g'a tuusu k'a halaci ndunnya fando boŋ. 	 Huai thil Jeroboam inkuan khelhna amau ingamsaktu leh khovel akipan hihmagthang geihtu a honghi ta.


Ni ma si ciiti siirandi ni talka se saaya kaŋ a kande nga kalima. 	 A pannaa na migenthei vaihawmna na hekkawi ding ahi kei.


Borey kaŋ i donton ra, afooyaŋ Farisi* fonda boroyaŋ no. 	 A mi sawlte uh Pharisaite kianga kipan kuate hiam ahi ua.


Wa Almasihu marga kaŋ go ga margu i windo ra mo fo. W'ay baakwa Epinetus fo. Nga no ga ti Almasihu ganako sintina Aziya laabo ra. 	 A in ua saptuam kikhawmte leng chibai honbuk sak un aw. Ka deihtak, Epainita, Asia gama Kris gingta masapen, chibai honbuk sak un aw.


A ciya binde, saaya kaŋ cine i na koyey din kaa taray Yasuwa se, kala Yasuwa na Israyla alborey kulu ce. A salaŋ mo wongu jine borey kaŋ yaŋ koy a banda se ka ne: «Wa maan ka ce dake koyey jindey boŋ.» Kal i maan ka ngey ce dake i jindey boŋ. 	 Huan, hichi ahia, huai kumpipate Josua kiangah a honpi uh, Josuain Israelte tengteng a samkhawma, amah toh kuan gal kap thei mite laka heutu deuhdeuhte kiangah, Hongpai nai unla, hiai kumpipate ngawng sik un, a chi a. Huchiin a hongpai nai ua, a ngawng uh a hongsik sak uhi.


Ya araŋ, alfarey, haawi ma araŋ di, Ya araŋ, reyzin kali goy-izey, wa kaati alkama nda sayir* sabbay se, Zama fari albarka sara. 	 Aw, nou lou neimite aw, sun unla; aw, nou grep gui kemmite aw, huit-buh leh barli-buh jiakin chiau ekek un; lou a buh lak ding lah a mangthang vekta ngala.


Borey ŋwa hal i kungu. I na cilla beeri iyye toonandi nda patarmey kaŋ cindi mo. 	 Huchin, a ne ua, a kham chiat ua; a khamval nen u leng bawm sagih dimin a luak uh.


Woodin sabbay se, iri anniya ga ti iri ma bara mate kaŋ ga kaan Rabbi se, d'iri goro ne wala d'iri fay da ne. 	 Huaijiakin, omin, om kei leng, amah kipahpih lam mi hih i tum chinten ahi.


Alboro kulu kaŋ na ize nda nya hiiji care banda, woodin mo taali beeri no. I m'i ton danji ra, albora da waybora kulu, zama ilaalo ma si bara araŋ game ra. 	 Min nuta jia a neih leh thulimlouhna mahmah ahi, na lak ua thulimlouhna a om louhna dingin amah leh amau nihte leng hihlup ding ahi.


Amma ay wo ne: «Ay na taabi yaamo te, Ay n'ay gaabo darandi hinne day no yaamo. Kulu nda yaadin ay cimi ciito go Rabbi do, Ay alhakko mo go ay Irikoyo do.» 	 Ken bel, A thawn lelin ka semgima, bangmah lou ding leh huihkhua lel dingin ka tha pai: himahleh pellouin ka tunga vaihwamna ding Toupa kiangah ahi a om, hon ditna ding leng ka Pathian kiangah ahi a om, ka chi.


Sanda mate kaŋ i waadu borey se i ma bu sorro folloŋ, woodin banda mo kala ciiti, 	 Huan, mihinga dingin khatvei sih seh ahi, huai nungin vaihawmna aom ding.huchi bangmahin Kris leng, mitampi khelhnate paipih dinga khatvei lata omkhinin, hotdamna mu dinga, amah nangakte kiangah, khelhna panglouin nihveina ah a honglang nawn ding hi.


Manti sanda yawyaŋ no a n'iri himandi, zama a n'iri neera, a n'iri nooro kulu ŋwa mo. 	 Aman mikhual bang lela honsim hita lou hia? A hon khawng khinta a, ka man ulah a ne khinta ngala.


Iri mo ga bundey beeri Liban ra, haŋ kaŋ cine me ni ga ba. Iri ga teeko gana nd'ey ka kand'ey ni se hawante haro boŋ hala Yaffa. Ni m'i sambu ka kond'ey Urusalima.» 	 Huchiin kou Lebanona sing na deih zahzah ka naphuk ding ua, tuipi ah Jopa tanin ka hon tolh sak ding uh; huan, nang Jerusalem ah na nawn tou dinga, a chi a.


Alfagey mo, Benaya nda Yahaziyel ga kaakaaciyaŋ kar duumi Irikoy sappa sundurko jine. 	 Huan Benai leh Jahaziel siampute Pathian thukhunna bawm maa, om nilouhlouhte toh.


Kala a waddey kaŋ yaŋ beeri a banda salaŋ a se ka ne: «Ya-cine no ni ga ne borey din se kaŋ yaŋ salaŋ ni se ka ne: ‹Ni baaba na jaraw tiŋandi iri boŋ, amma nin wo, ni m'a dogonandi iri se.› Ya-cine no ni ga ne i se: ‹Ay kambe koda bisa ay baaba canta wargayaŋ. 	 Huan, a khanvual tangvalten a kiangah, Hiai mipite, Na pan ka hakkol uh a gik sak thei mahmaha, nang honhihjang dih ve, na kianga chimite kiangah, hichibangin chiinla, hichibangin a kiang uah genin:


Me sanni yaamo ra hirrimi go no boro laalo se, Amma adilante ga taabi yana. 	 Mukte taklek na ah mi gilou a ding in thang a om a: himahleh mi diktat buai na a kipan a hong pao khe ding.


Hala Edom bumbo ciya humburandiyaŋ hari, Boro kaŋ bisa a gaa kulu ga dambara, I ma cuusu, i go ga di a balaawey kulu. 	 Huan, Edom bel lamdang sak chiat a honghi dinga, mi vialvak peuhin lamdang a sa ding ua, a nak siat jiakin a tek khum ding uh.


Iri si katiyaŋ hari daŋ boro kulu jine, zama i ma si iri goyo jance. 	 Ka nasepna uh dema om louhna ding in banglam peuhah kuamah puk lohna ding himhim ka bawl kei uhi;


Musa na fansantey nooro no Haruna nda nga izey se, Rabbi sanno boŋ, mate kaŋ cine Rabbi ci Musa se. 	 TOUPAN Mosi thu a piak, TOUPA thu bangin Mosiin tatna sum Aron leh a tapate a pia hi.


Hambara woone sabbay se no a fay da nin alwaati kayna, zama ni ma ye ka du a hal abada, 	 Sawtlo kalnang a hawn khen tuh khantawn a amah na neih tawntung na gau ahi kha mai ding hi,


A kande nga jama se fansa, A na nga alkawlo kayandi hal abada. A maa ga hanan, a ga dambarandi mo. 	 Aman a mite kiangah tatna a honsawla; a thukhuntuh khantawn adingin a sepa; a min tuh a siangthouin a zahtakhuai ahi.TOUPA kihtak tuh pilna bul ahi a; huchi banga hihmiten theihsiamna hoih a nei uhi; amah phatna tuh khantawna om ding ahi.


Amma i mana faham da hayey din kulu. Sanno wo mo goro tugante i se, hal i mana faham da hayey din kaŋ a ci. 	 Huan, huai thute himhim a theisiam kei ua, a thu gen tuh a lak uah selin a oma, bang gen ahia chih leng a theikei uh.


Yubili jiiro din ra mo, boro kulu ga ye fu nga mayray haro do. 	 Hiah Jubili kumin mi chihin amaha mah na nei nawn chiat ding uh.


Yesu goono ga nga kanjiyaŋ* bundo jare nga boŋ se ka koy nango kaŋ se i ga ne Boŋ Kurubu, nango kaŋ se i ga ne Yahudancey sanno ra Golgota. 	 Huchiin Jesu a pita ua; huan, aman kros kipuakin Luguh Mun, a chih uh, Hebru paua Golgotha a chih uah, huai mun tan a paia;


Hay kulu kaŋ du iri, iri goy laaley d'iri taali beero sabbay se no, kaŋ a ciya nin, iri Irikoyo, ciito kaŋ iri taaley ga hima nd'a ni n'a sambu ka dogonandi iri se, hala ni na banda cindi iri se yawo cine. 	 Huchia ka tat giloute uh jiaka leh ka mohna thupi mahmah jiak ua, ka tung ua hongtung tengteng zohin, nang ka Pathian un ka thulimlouhnate uh gunzah sanga hon gawt tawmjawa, hichi bang omlai non piak bang muin,


Haba, manti nin no ga ti Misiranca din bo, kaŋ na boro-wiiko zambar taaca din daŋ i ma murte, kaŋ kond'ey saajo ra mo za jirbi bandey?» 	 Huan, aman, Grik pau na thei maw? Tuma a mite hasuana, mihing suamte sang li gamdaia pi heap Aigupta mi na hi kei maw? a chi a.


I ga kande torkoyaŋ ka fun d'ey Misira. I ga kande afo kulu nzarfu kilo iyye cine boŋ, bari fo mo sekel zangu nda waygu boŋ. Yaadin cine mo no dillaŋey ga kand'ey Hittancey da Suriya bonkooney se. 	 Aigupte gama kangtalaite bel dangkasik sekel za guk jelin a tungsak jel ua; huan, sakolte dangkasik sekel ja leh sawmnga jelin; huchibang mahin Hitte kumpipate tengteng leh Suria kumpipate leng a tutsak sek uhi.


Rahila kaŋ na toorey sambu din n'i daŋ yo jinayyaŋ ra ka goro i boŋ. Laban na kuuru fuwo kulu dadabe amma a mana di ey. 	 Huan, Rakilin milimte a na laa, sangawngsau van lakah a na koiha, a na tutkhuma. Huan, Labanin a puanin sung tengteng a mai suak veka, himahleh a mu kei hi.


Gomni kulu kaŋ Rabbi n'a sanni te Israyla izey se d'a, hay kulu no mana gaze a ra, amma hay kulu te ka tabbat no. 	 TOUPAN Israel inkuante kiangah a hoihlam thu a nagen tengteng vuaksuak mahmah a om keia, a hontung vek hi.


I n'i sambu kuuru-fuwo ra ka kande Yasuwa da Israyla jama kulu do k'i jisi Rabbi jine. 	 Huchiin puanin sung akipan a laa, Josua leh Israel suante tengteng kiangah a hontawi ua; huan amau TOUPA maah a koih uh.


Ya Rabbi, ma jina candi ay se ni adilitaray ra ay ibarey sabbay se. Ma ni fonda kayandi ay jine zar! 	 A kam uah ginomna himhim a om keia; a sunglam utuh gitlouh satlouhna ngen ahi: a gawl utuh han kihong ahi a; a lei un mi a phat khempeuh uhi;


A nooyaŋey ga ti: Nzarfu taasa tafo fo kaŋ a tiŋa sekel zangu nda waranza no, da nzarfu taasa guuso fo mo, sekel wayye tiŋa wane, nangu hanna sekelo boŋ. Ihinka kulu to nda hamni baano kaasumante nda ji, ŋwaari sargay se. 	 A thillat dangkasik kuang khat a gikdan sekel ja leh sawmthum, mun siangthoua sekel sawmsagih toh kikima gik dankasik belhbu khat, tangbuang thillat dinga thau hel tangbuang nel mahmaha dim tuaktuak;


Ni ma goro nda peelu ni wongu jinayey ra mo. Da ni ga ye ganda saajo ra mo, ni ma jin ka guusu fansi ka ye ka bare ka haŋ kaŋ fun ni ra din daabu. 	 Huan, na vanzat lak uah ninluah na nei ding ua; huan, hichi ahi dinga, na dailen chiangun, huaiin na khuak ding ua, na zun-ek nawn uh na vuk nawn ding uhi:


Zama i ga kaaru Luhit zijanta, I ga soobay ka hẽeni korno te, Zama Horonayim zullanta ibarey ga maa halaciyaŋ hẽeni. 	 Luhith te ah kapin a pai tou ua, Horonaim sul ah manthatna kikou ging lunglelhuai a ja uh.


Irikoy ga woodin te mo, zama nga kaŋ g'araŋ ce ya naanaykoy no. 	 Nou honsampa a muanhuaia, hih leng a hih ding hi.


«Iri nda borey wo gonda baani goray. Iri binde ma te mate kaŋ i ga goro iri laabo ra, i ma day da neera te a ra. Zama a go, laabo ga beeri, a ga wasa i se. Iri m'i ize wayey sambu, iri m'i no mo iri ize wayey. 	 Hua jite hon kituahpih takin a om ua; huaijiakin hiai gamah omin, hiai khawng ah sumsin uhen; ngai un, amau dingin gam lah a za hun ngal a; a tanute uh ji dingin nei lehang, i tanute leng neisak sam ni.


Naftali kunda borey neeya: Bila izey: Yazeyel, Guni, Yezer, da Sallum. 	 Naphtali tapate; Jahziel, Guni, Jezer, Sallum, Bilhah tapate.


I na laabo albarka sambu ngey kambey ra ka zumbu nd'a iri do. I kande iri se baaru ka ne: «Laabu hanno no kaŋ Rabbi iri Irikoyo ga ba k'iri no.» 	 Huai gam a theite a lou ua, a hon puak ua, tanchin a hon tun ua; TOUPA i Pathian hon gam piak hoih petmah ahi, a chi ua.


A ga nga wongaari beerey ce, I goono ga kati ngey dirawey ra, I goono ga cahã ka koy a cinaro gaa haray, I na kosaray mo soola. 	 Lui kongkhakte hon ahi a, kumpipa in hihbeiin a om.


Musa binde na nga wando nda nga izey sambu k'i kaarandi farkayyaŋ boŋ ka ye Misira laabu. Musa na Irikoy goobo mo sambu nga kamba ra. 	 Huchiin, Mosi in a ji leh a tate a pi a, sabengtung tungah a tuangsak a Aigupta gamah a kik nawnta hi; huan, Mosi in a khutin Pathian chiang a tawi hi.


Day, sohõ araŋ m'i zankey ra alborayzey kulu wi. Wayborey mo, boro kulu kaŋ furo aru, araŋ m'i kulu wi. 	 Huaiziak in naupangte lak a pasal tengteng that unla, numei mi kithuahpih sa tengteng leng that un.


Rabbi buru yuuma mo go i boŋ do beene zaari, saaya kaŋ i ga tun gata do. 	 A buk ua kipan a pawt un TOUPA meipi sunin a tunguah a om jel hi.


koyey wo kulu no ka margu. I kaa ka zumbu nangu folloŋ Merom harey me gaa, zama ngey ma Israyla wongu. 	 Huai kumpipate tengteng a kimu khawm ua, Israelte sual tumin Moeron tuite ah a giak khawm uh.


Ni ga ni Biya donton, ngey mo ga taka, Ni ga laabo alhaalo tajandi. 	 Na kha na sawl khiaa, siamin a om jel uhi; leitung leng na bawl thak nawn jel hi.


Borey wo kulu mo kaŋ du seeda ngey cimbeero do mana du alkawlo toonandiyaŋo, 	 Ahia, hiaitetengteng in, a ginnaziakun phat nalawh khin mahleuhleng thil chiam pen ana tang kei uhi;aziakbel, Pathianin eia ding a thil hawihza muhkhawlh a neih ziak a, ei tellou-a amaute hih bukima a awmlouh ding uh ahihziak ahi.


Handu hinkanta, a jirbi waranka cindi iyyanta ra, laabo koogu gumo. 	 Huan, a kha nihna ni sawm nih leh ni sagih niin lei a hulta hi.


Amma a wangu. A ne: «Ay si ŋwa.» Amma a bannyey da waybora soobay k'a faali ka hin a. Nga mo maa i sanno. A binde tun ganda laabo ra, ka goro dima boŋ. 	 Himahleh a ut keia, Ka ne kei ding, a chi a. Ahihhangin a sikhaten numei toh a sawl teitei ua; a thu uh a mangta. Huchiin lei akipan a thoua, lupna ah a tu hi.


Ya Irikoy, dumey ma ni saabu, Dumey kulu ma ni sifa. 	 Aw, namchih kipak taka om in, nuam lasa uhen: Nang mi chih tuh khentuam neilou-a vaihawm sakin, leitung a namchih na uk ngala. Selah.


Zama Rabbi ni Irikoyo na ni albarkandi ni kambe goy kulu ra. A na ni dirawey bay waati kaŋ ni bisa saaji beero wo ra. Guna jiiri waytaaci kaŋ Rabbi ni Irikoyo go ni banda, ni mana jaŋ hay kulu mo.› » 	 TOUPA na Pathian un na khut nasep peuhmah uah a hon vualzawl zel a, hiai gamdai zapi na totsuakdante khawng uh leng a thei hi; hiai kum sawmli sung teng in TOUPA na kiang uah a om a, bangmah na tasam kei uhi, chi in thupia in, chi in.


Iri ibarey kulu na ngey meyey feeri iri gaa. 	 Ka siatna dingin ka melmate tengteng un a kam uh lianpiin a ka uh.


Woodin se no za kaŋ Irikoy ga ba nga ma cabe nda cimi nga alkawlo tubukoy se kaŋ nga saawara si tun, kal a na zeyaŋ tonton alkawlo din gaa. 	 Huchiin, Pathianin thuchiam gouluah dingte kiangah a thiltup lamdan tuan theihlouhdan nakpi mahmaha theihsak utin, kichiamna tuh a palaisaka;


W'ay dondonandi, hal ay mo ma dangay, W'ay fahamandi nda nango kaŋ ay daray din. 	 Hon sinsakin, huan ka dai ding: ka lamhaihna theisiam dingin hon bawlin.


Waato kaŋ Musa di a kulu, a n'a dambarandi. A maan zama nga ma guna, kal a maa Irikoy jinde kaŋ ne: 	 Huan, Mosiin a muhin a thil muh tuh lamdang a sa mahmah; huan en dinga a vakuan laiin, Toupa awin,


Ma si ni bonkoono wow, baa ni bina ra. Ma si arzakante mo wow ni kaniyaŋ fuwo ra, Zama beene curayze ga kande ni jinda, Fatakoy mo ga baaro no. 	 Kumpipa, li hi lou, na ngaihtuahin hamsiat ken; huan na lupna dantan sungah mihausate hamsiat ken: huih khuaa vasaten na aw po ding ua, kha neiten a thu gen ding uh a hih jiakin.


Yaa no Rabbi ci: «Kaari izey din kaŋ yaŋ ga murte, I go ga saaware amma i s'ay daŋ a ra, I go ga amaana te, amma manti ay Biya wane no, Zama ngey ma zunubi tonton zunubi boŋ. 	 TOUPAN, ta helhatte a tung uh a gik hi! huaiten lah mi a dong ua, kei lah hon dong kei uh, a khelhna tung ua khelhna a behlapna ding un, khuhnain a khuh ua, ka kha thuin lah a khuh tuan kei uh;


Beeney ma maa kaani, ganda mo ma farhã, Teeko ma dundu, nga nda nga tooyaŋo. 	 Vante kipaktakin om henla, lei leng nuamtakin om hen; tuipi leh a sunga thil om tengteng lum honhon uhen;


Ay ga ba ay ma du ka Almasihu bay gumo, da Irikoy dabaro kaŋ n'a tunandi ka kaa buukoy game ra. Ay ga ba mo ay ma furo a gurzugayey ra, i m'ay himandi nda Almasihu a buuyaŋo ra. 	 Huchi-a, Amah leh a thohnawnna thilhihtheihna ka theiha, a thuaknate tanpiha, a sihnaa Amah batna ka neih theihna dingin;


Ni ma taafe gu margu k'i haw care gaa, igu fa mo, i m'i margu ka haw care gaa. 	 Puanjak ngate a ki thuap khawm chiat ding uh ahi; huan puanjak nga dangte a kithuap khawm chiat ding uh ahi.


A ga bonkooney hawyaŋ sisirey feeri, K'i cantey haw da guddama. 	 Kumpipate kolte a suta, huan kawnggakin a kawng uh a gak hi.


Natan mo ne bonkoono se: «Ma koy ka te hay kulu kaŋ go ni bina ra, zama Rabbi go ni banda.» 	 Huan, Nathan in kumpipa kiang ah, Na lungsim a om bangtak in vahih in, TOUPA na kiang ah a om na hi, a chi a.


Bonkoono Rehobowam mayra jiiri guwanta ra binde, za kaŋ Yahuda murte Rabbi gaa, kala Misira bonkoono Sisak kande Urusalima gaa wongu. 	 Huan hichi a honghia, kumpipa Rehoboam lal kum ngana kumin, TOUPA tung a tatlek jiak un, Aigupta kumpipa Sisak Jerusalem sim dingin a hongkuan toua,


Ni ma ciitikoyaŋ da jine boroyaŋ daŋ ni kwaarey kulu ra, kaŋ Rabbi ni Irikoyo ga ni no ni kundey kulu ra. Ngey mo ga ciiti dumbu adilitaray boŋ. 	 TOUPA na Pathian un a honpiak nakulh kongpi tengteng uah na nam bang jel un vaihawmte leh heutute na kibawl chiat ding ua, mipite vai hoihtakin a hawm sak ding uh ahi.


I koy batama windanta ka ngey reyzin koobu, ka taamu-taamu. I na batu te ka koy ngey tooro windo ra. I ŋwa ka haŋ, i goono ga Abimelek wow. 	 Huan, lou lamah a vahoh ua, a grep huan ua te a lou ua, a chil ua, vualnuam a bawl ua, a pathian in uah a lut ua, a ne un a dawn ua. Abimelek a hamsiat uh.


Yaa no Rabbi Kundeykoyo ci: Alwaati kayna fo ra sorro fo koyne, kal ay ma beeney da ganda, da teeko, da laabo zinji. 	 TOUPAN lah hichiin a chi ngala; Khatvei lai, sawtlou kalin, vante leh, lei leh, tuipi leh, gam hul ka sing ding.


Jibeyon baaba Yeyel goro Jibeyon ra, a wando mo maa Maaka. 	 Huan Gibeon ah Gibeon pa a tenga, Jeiel, ji min Maaka:


Assiriya bonkoono ziji mo ka gana ka bisa laabo kulu ra. A ziji ka koy Samariya k'a windi nda wongu jiiri hinza. 	 Huchiin Assuria kumpipan gam tengteng a tuan suak veka, Samari khuaah a hoh tou-a, kum thum a um hi.


Bilatos ye ka tu ka ne i se koyne: «Day, ifo no ay ga te da boro kaŋ se araŋ ga ne Yahudancey bonkoono?» 	 Huan, Pilatin a kiang uah, Judate Kumpipa a chih uh bang ka loh tadia le? chiin, a dong nawn a.


Da manti yaadin, waati kaŋ koyo ay bonkoono ga kani nga kaayey banda, i ga in d'ay izo Suleymanu himandi taali-teeriyaŋ.» 	 Huchilouin jaw hichi ahi ding, pu aw, toupa apute kianga a ihmut sam hun chiangin, kei leh ka tapa Solomon thil hihkhialin a honsep mai sin uh ahi, a chi a.


Irikoy n'i albarkandi mo. Irikoy ne i se: «Araŋ ma ize boobo hay ka baa ka tonton. Araŋ ma ndunnya may mo, araŋ ma teeku hamey may, da beene batama curayzey, da fundikooni kulu kaŋ ga nyooti ndunnya boŋ.» 	 Huan, Pathianin amau a vualjawl a: Pathian mah in a kiang uah, Chi tampi suang dingin hongpung unla, lei luah dim unla, na thuthu un omsak un; tuipia ngasa tungah, tunga leng vasate tungah, thil hing leitunga khupboh a paite tengteng tungah leng thu nei un, a chi hi.


Yaadin mo no harey ciya baani d'a hala ka kaa hunkuna, Iliyasu sanno kaŋ a ci boŋ. 	 Huchiin Elisa gen bangin tu tanin huai tui alimta hi.


Ay mo, ni bannya, ay na arwaso fundo garaw sambu ay boŋ gaa, ka ne: ‹D'ay mana ye ka kand'a ni do, kal ay wo ma goro nda taali ay baabo do hal abada.› 	 Na sikhain, na kianga ka honpi nawn keileh, a moh khantawnin ka pa lakah ka po ding, chiin, ka pa kiangah ka nau uh tungtang thuah a bul tumpain ka kibawlta ngala.


Jideyon na Penuwel cinari kuuko mo zeeri, a na birno borey mo wi. 	 Huan, Penuel kho kulh a hihchima, khuaa mite leng a that hi.


Wa guna mo mate kaŋ cine no laabo kaŋ ra i goono ga goro bara nd'a, hala ihanno no, wala ilaalo no, da mate kaŋ cine no kwaarey kaŋ ra i goono ga goro go, hala bukka yaŋ ra no i go, wala birni gaabikooni yaŋ ra no i go. 	 A omna gam uh a hoih hia hoihlou chihte, a omna khuate uh bangchi bang ahia, puanin maimah hia kulh nei chihte,


Alhaalo kaŋ ay cabe, sanda day ay coro no, Wala mo ay nya-ize. Ay sooli, ay goono ga bu hẽeni te, Sanda boro kaŋ goono ga nga nya bu baray te. 	 Ka lawm hiam, ka unau hiam leng hi heh aw a tung ua ka omdan ding bang in ahi ka om: mi a nu kah bangin sunin ka kun hi.


I ga wangu borey ma hiiji. I ga ne mo borey ma si ŋwaari dumi fooyaŋ ŋwa kaŋ Irikoy te borey m'i ŋwa nda saabuyaŋ se, borey kaŋ go ga cimandi, kaŋ ga cimi bay mo. 	 kiten a kham ua, nekding ante, thutak theia gingta ten kipah thu gen a san ding ua Pathian in a siamte mah nek louh ding a chi nak uhi.


Etiyopi laabo topaz*, i s'a kar a gaa, I si nga nda wura zalla deedandi care gaa ka neesi mo. 	 Ethiopia topazi suangin a pha kei dia, dangkaeng tak toh leng a manphatna teh ding ahi kei.


I n'a jindaw birno banda, k'a catu ka wi da tondiyaŋ. Seedey mo na ngey bankaarayey jisi arwasu fo do kaŋ se i ga ne Sawulu. 	 Kituaktakin a pang ua, khua akipan a delhkhia ua, suangin a deng ua, a theihpihten tangval khat a min Saula khe bul ah a puante uh a koih khawm chiat uh.


Day, da boro lasaabuyaŋo ga saba, kulu ni te-goy mo ga saba!» 	 Himahleh, pilna tuh a ta tengtengin siam a tan uh.


Israyla di goy bambata kaŋ Rabbi goy Misirancey boŋ, jama humburu Rabbi mo. I na Rabbi nd'a tamo Musa mo cimandi. 	 Huan TOUPAN Aiguptate tunga a hih thil hih thupi Israelten a mu ua, TOUPA leh a sikha Mosi a gingta ta uhi.


Kwaara kulu kaŋ ra araŋ ga furo, hala mo i n'araŋ kubayni, kal araŋ ma ŋwa haŋ kaŋ i ga jisi araŋ jine. 	 Huan, khua na lutna peuh uah honkipahpih uleh, honlui peuh uh na ne ding ua; huaia damlou omte leng na hihdam ding ua;


Zama iri wo, iri siino ga Irikoy sanno diibi-diibi ka fatawci nd'a, sanda mate kaŋ cine boro boobo go ga te. Iri goono ga salaŋ da cimi kwaaray Almasihu ra Irikoy jine, mate kaŋ cine Irikoy n'iri donton d'a. 	 Mi tampiin Pathian thu jaw mite khema sumsinnaa a zat bang un jaw kou ka zang ngal kei ua; chihtak ngial jawin, Pathian sawl hijawin, Pathian mitmuhin Kris ah thu ka gen jel uhi.


I ma Irikoy sifa, nga kaŋ man'ay adduwa hibandi. A go, a mana nga baakasinay suujo hibandi ka kaa ay gaa. 	 Pathian, ka thumna vuaksuak sak lou-a, ka laka a chitna tawp sam lou tuh phatin om hen.


Arkusey kaŋ go ga Almasihu marga dabari hal a ma boori, i m'i lasaabu kaŋ i to i m'i beerandi sorro hinka, sanku fa ngey kaŋ yaŋ goono ga goy _Irikoy Sanno__ waazo d'a dondonandiyaŋo ra. 	 Saptuam upa vaihawm hoihte tuh a lehnih a thupi tuak a seh hi uhen. Thuhilh leh thu a semgimte tuh hihthupi tuaka seh nawn sem hi uhen.


Zama ay ga ne araŋ se: Wo kaŋ i hantum ka ne: ‹I n'a lasaabu taali-teerey banda,› tilas i ma woodin toonandi ay do. Zama da cimi hari kaŋ i hantum ay boŋ gonda toonandiyaŋ.» 	 Ka honhilh ahi, Amah talekte lakah sim tel ahi, chih gelh ka tungah a hongtung ahi; ka tungtang hiai thu tungkim ngei ding ahi ngala, a chi a.


Israyla binde ne Yusufu se: «Sohõ naŋ ay ma bu, zama ay di ni moyduma, ni gonda fundi mo hala hõ.» 	 Huan, Israel in, Joseph kiangah, dam dama na oma, na mel ka muh nawn jiak in tun jaw ut leh sita leng le, achia.


Zama boro kulu si no kaŋ si ba nga gaahamo, zama a g'a ŋwaayandi ka haggoy d'a mate kaŋ cine Almasihu goono ga te nga marga se, 	 Kuamahin amah sa mah aho ngei ngal keia, a vakin a deihthoh zo nak hi, Krisin saptuamte a vaka a deihthoh mah bangin;


Zama ni deyaŋo ma goro Rabbi do, Woodin se no ay na ni bayrandi nd'ey hunkuna, Oho, hala nin bumbo. 	 Na muanna TOUPA ah a hih theihna dingin, tunniin na kiangah, nang mahmah kiangah ka theisak hi.


Waato kaŋ Ataliya maa jama kosongo, i goono ga zuru ga bonkoono zamu, kal a kaa borey do Rabbi windo ra. 	 Huan, Athaliain mipi kumpipa pahtawia a kiphu motmot husa uh a jakin TOUPA in ah mipi lakah a vahoha;


Boro kaŋ si ba ay s'ay sanney gana. Sanno wo mo kaŋ araŋ maa, manti ay wane no, amma Baaba kaŋ n'ay donton wane no. 	 Kuapeuh honit louin ka thu a jui kei; na thu jakte uh keia ahi keia, Pa honsawlpaa ahi jaw hi.


Sappa wo mo, Rabbi man'a te da iri kaayey, amma nda iri bumbey, iri wo kaŋ yaŋ iri kulu go ne da fundi hunkuna. 	 TOUPAN hiai thu i pi leh pute kiangah a na khung keia, eite, tu tana hing dama omlaite tengteng kiangah ahi, a khun jawk.


Haruna kunda ma ne: «A baakasinay suujo ga tondo hal abada.» 	 A chitna tuh khantawnin a om ding chih, Aron inkuanpihten gen uhen.


Asibto* banda, jirbi iyya zaari sintina susubay za da hinay, kala Maryama Magdaliya bora da Maryama fa mo, i koy ka saara guna. 	 Huan, Khawlni nitaklam in, ni sagih ni masapen ding a khovak pat in, Mari Magdalini leh Mari dang tuh han en ding in a kuan uh a.


Bonkoono Dawda yaajey da koray kayney da koray beerey kulu kaŋ yaŋ go Irikoy windo ra, Alfa Yehoyda n'i no zangu-zangu jine borey se. 	 Huan, siampu jehoiada in sepaih za heutute TOUPA ina om kumpipa David tei leh lum neu leh lum liante a piaa.


Rabbi ne: «Wa maa ay sanney. Da annabi* fo go araŋ game ra, ay no ga ti Rabbi, ay g'ay boŋ cabe a se bangayyaŋ ra. Ay ga salaŋ a se mo hindiri ra. 	 Huan, aman, Ka thu ngaikhia un; na lak ua jawlnei na om uleh amah kiangah kei TOUPA kilaknain ka kihil dinga, manglamin ka houpih ding.


Ni ma ne koyne: ‹Yaawo no Babila ga miri nd'a, kaŋ a si ye ka tun koyne, masiiba kaŋ ay ga candi ka kande a gaa din sabbay se.› » Irimiya sanney me nooya. 	 Babulon hichibang maiin a tum dinga, a tunga siatna ka hontut ding jiakin a thou nawn kei ding; a bah mahmah ding uh, chiin na gen ding ahi, a chi a. Hichiteng Jeremia thu ahi.


Ma laakal daŋ cimi-toonante-koy gaa, Ma adilante guna mo, Zama baani boro gonda kokora hanno. 	 Mi gensiatbei chiamteh inla, mi diktak tuh en in, huchibang mite tawpna ding jaw khamuanna hi ding ahi ngala.


Waati kaŋ ni ga kani, ni si humburu, Haciika ni ga ni kaniyaŋ te, Ni jirbo mo ga kaan. 	 Na lup chiangin, na lau kei dia: ahi, na lum dinga, na ihmut a lim ding.


A ye ka kaa Irikoy bora do, nga nda nga jama kulu. A kaa ka kay a jine ka ne: «Guna, sohõ ay bay kaŋ Irikoy fo si no ndunnya kulu ra kala Israyla ra. Sohõ mo, ay ga ni ŋwaaray, ni ma albarka wo ta ay, ni bannya do.» 	 Huan, amah leh a heute tengteng toh Pathian mi omna lamah a kiknawn ua, a maah a vading ua: huan, Ngaiin hiai, Israel gamah lou ngal leitung tengteng ah Pathian a na om kei chih ka theita; huchiin na sikha kipahman la dih, a chi a.


Zama borey kaŋ i ce, iboobo no, amma borey kaŋ i suuban ikaynayaŋ no.» 	 Chialte tuh tampi ahi ua, telte jaw tawmchik ahi uh, a chi a.


D'araŋ na Urdun daŋandi, borey kaŋ yaŋ ga kay Gerizim tondo boŋ ka jama albarkandi neeya: Simeyon kunda, da Lawi, da Yahuda, da Isakar, da Yusufu, da Benyamin. 	 Jordan lui gal na kah khit chiangun mipite vualjawl ding dingin Gerizim tanga hiaite a din ding uh ahi: Simeon nam te, Levi nam te, Juda nam te, Isakar nam te, Joseph nam te, Benjamin nam te;


Taray meyo da windo ra haray meyo game ra, kambe kar waygu no. 	 Huan kongpi ponungpen a kipana kongpi sumtawng sung gil pen chiang tong sawmnga ahi.


Ay g'ay hẽeno gusam a jine, Ay g'ay taabo cabe a se mo. 	 Ka kha ka sunga a bahlaiin, nangmah ngaiin ka lampi na theia. Ka paina lampi-ah ka awkna dingin thang a guk kam uhi.


Doonkoy jine bora se. Dawda baytu fo no. 	 Toupa ka ngakngaka: huchiin aman a ngeingaiha, ka kikou tuh a zata hi.


Alfagey da Lawitey, sanda Lawi kunda kulu nooya, i si du baa wala tubu Israyla banda. Kala sargayey* kaŋ i ga ton da danji ka salle Rabbi se, kaŋ ga ti Rabbi baa, ngey no i ga ŋwa. 	 Siampu Levite, Levi nam tengtengin Israelte lakah tantuan leh goutan a nei ding uh a hikeia; TOUPA kianga meia thillat leh atuam ua pen na ne ding uhi.


Araŋ ciya iri dondonkoyaŋ da Rabbi wane yaŋ mo, za kaŋ araŋ n'a sanno ta taabi boobo ra, da Biya Hanno farhã ra mo. 	 Huan, thu tuh, haksa thuak kawmin, Kha Siangthoua kipakin, na pom ua, koumau leh Toupa juite na nahi ua.


Amma Firawna ne: «Araŋ wo dirgaykomyaŋ no, hawfunoyaŋ mo no! Woodin se no araŋ ga ne: ‹I ma fay d'iri, iri ma koy ka sargayyaŋ salle Rabbi se.› 	 Ahihhangin aman, thadah na hi uh, thadah na hi uh: huaijiakin, honpaisak inla, Toupa kiangah hon va kithoihsak un, na chi uh.


Waato kaŋ Dawda go ga koy Ziklag, Manasse kunda ize fooyaŋ na Sawulu naŋ ka ye a banda. Ngey neeya: Adna, Yozabad, Yedayel, Munkayla, Yozabad, Elihu, da Zilletay, zambarey jine boroyaŋ no Manasse ra. 	 Ziklag a a hohin, amah lama Manasi akipan puk a om ua, Adna, Jozabad, Jediael, Mikael, Jozabad, Elihu, Zillethai, Manasi akipan sangte heutute.


Boro wayya din ye ka kaa da farhã ka ne: «Rabbi, baa follayey go iri dabaro cire ni maa ra!» 	 Huan, sawmsagihte tuh kipak takin a hongkik nawn ua, TOUPA, dawite leng na min jiakin ka thuthu un a om uh, a chi a.


«Ni ma kaakaaci hinka te da nzarfu, danay goy no ni g'i te d'a. Ni g'i kar jama ceeyaŋ se, da gata dirawey mo se. 	 Dangka pengkul nih bawl inla; sekthohin bawlin: mipite sap khawmna ding leh pawtsakna dinga na zat ding ahi.


Faaba fu beeri no a ga ciya bonkoono kaŋ nga daŋ din se, A ga baakasinay suuji cabe mo nga wane suubananta se, Kaŋ ga ti Dawda nda nga banda se, hal abada.» 	 Aman hotdamna thupi mahmah kumpipa a pe zel hi: a sathau nilhpa tungah, David leh a suante tung ngei ah khantawn in a siamdan a lang sak ding, a chi a.


Boro kulu si no kaŋ di Irikoy baa ce fo. Irikoy Ize follonka kaŋ go Baaba ganda ra, nga no ka Baaba bangandi. 	 Kuamahin chiklai mahin Pathian a mu ngei kei; Tapa tang, Pa angsunga om-in theih-in amah a bawlta.


Ibrahim ne a se: «Haggoy! ma si ye nda ay izo noodin koyne. 	 Huan, Abrahamin, a kiangah, ka tapa huailaia pi kik nawnlou dingin pilvangin.


«I maa jinde fo Rama ra, hẽeni nda baray bambata. Rahila* goono ga hẽ nga izey sabbay se, a wangu nda yaamaryaŋ, zama i si no.» 	 Rama khua ah husa a ja uh, kah khawng, misi ngaia mau vengvung khawng, Rakelin a tate a kah a, a om nawn louh jiak un a khamuan theih kei, chia a gen tuh a hongtung ta.


Yahat ga ti hay-jina, Ziza ihinkanta. Yeyus da Beriya mo mana du ize aru boobo, woodin se no i ciya kaayey almayaaley sata folloŋ. 	 Huan Jahath a upa pen ahi a, Ziza a sang ahi; Jeus leh Beriaten bel ta a hau kei ua; huaijiakin inkuan khat banga sim ahi uh.


Yaadin gaa, baptisma do no i n'iri fiji a banda buuyaŋ ra. Zama sanda mate kaŋ cine Irikoy na Almasihu tunandi ka kaa buukoy game ra Baabo darza do, yaadin no iri mo ma iri goray te fundi tajo ra. 	 Huaijiakin a sihna a baptis luta omin amah toh vuikhawmin i om uhi, huchia Pa thupinain misi laka kipana Kris a kaihthohtak banga eite leng hinna thaka i khosak theihna dingin.


Woone no ga ti i lasaabuyaŋo i kaayey windey boŋ: Yahuda do haray waney zambarey jine borey, i jine bora Adna; a gonda yaarukom zambar zangu hinza nga banda. 	 Huan, a inkuan kuan ua a omdan uh hichibang a hi- Juda inkuana sang heutu te, heutu Adanin mi hat hangsan nuai thum a heua;


Woodin banda mo, Rabbi ni Irikoyo ga cebeeri-hawlandi samba i game ra, hala borey kaŋ yaŋ cindi i ra, kaŋ tugu ni se, ngey mo ma halaci. 	 TOUPA na Pathian un a lakuah tunpi a sawl behlap ding, a damlai, na lak ua bute a man vek tan un.


Hay kulu ga halal ay se, day manti hay kulu no ga hagu ay se. Hay kulu ga halal ay se, amma ay si yadda hay kulu m'ay dabari. 	 Thil bangkim hih kei dingin a sianga, himahleh thil bangkim hih a hoih kim khol kei; thil bangkim hih kei ding in a sianga, himahleh bangmah sikha din ka kiphal kei hi.


Waato din gaa no a na windi meyo gaa batama mo neesi, kambe kar ahakku, d'a casanta ganjey mo kambe kar hinka. Meyo gaa batama ga guna windo ra haray. 	 A bangkate tong nih chiat ahi a, kongpi sumtawng in pi lamah ahi.


Ay fansi ka yawtaray hari haŋ, Ay ce taamu no ay na Misira isey kulu koogandi nd'a. 	 Gam dang tui ka lai khiaa, ka ne jela, ka khepek nuaiah Aigupta lui tengteng ka kangsak vek ding, na chi a.


Ni bumbo meyo go ga ni zeeri, manti ay bo. Ni bumbo sanno goono ga seeda ni boŋ. 	 Nang mahmah kamin nang siamlouh ahontang saka, kei hilouin; ahi, nang demin nangmah mukte mahmahin a hontheihpih hi.


Gallo ra goy-teerey kaŋ g'a far, i ga fun Israyla kundey kulu ra. 	 Huan, khopi a nasemmi Israel nam tengtenga miten a lei a let ding uh.


A ne i se: «Araŋ binde, araŋ ga ne ay ya may no?» 	 Aman tuh a kiang uah, A hihleh, nou kua ahi non chi ua? a chi a.


Oho, baa ganji hamey go ga zuka ni gaa, Zama hari zurey koogu, Danji mo na saajo ra kuray nangey ŋwa. 	 A hi, gam sate nang honngaiin a nak huhu ua; luitate a kangtata, meiin lah gamdai gam loupa mun a kang siangta ngala.


Alwaato din gaa Yehu na tira hantum sorro hinkanta ka koy i do ka ne: «D'araŋ go ay banda, d'araŋ ga hangan ay sanno se mo, kal araŋ ma borey din, araŋ jine bora izey, boŋey kaa. Araŋ ma kaa ay do suba mãsancine Yezreyel ra.» Bonkoono izey mo, ngey boro wayye no, i go kwaara boro beerey banda, ngey kaŋ yaŋ n'i biiri. 	 Huan, a kiang uah, Kei lama pang na hih ua, ka thu na man ding uleh na pute uh tapate lu honla unla, jingchiangin hichih hun main Jezreel khua ah ka kiangah hong un, chiin lai a khak nawn a. Kumpipa tapate bel sawmsagih ahi ua, khopi mi liante, amau donteimite kiangah a om uh.


Amma a deeni i gaa gumo ka ne i ma s'a bangandi. 	 Huan, aman, a tanchin than louh ding a kiang uah a chi bikbek jel a.


Israyla bonkoono mo koy, Yahuda bonkoono nda Edom bonkoono mo koy. I kamba ka windi jirbi iyye. I goono ga windi, i jaŋ hari ngey wongu marga kaŋ goono g'i gana se, d'i almaney mo se. 	 Huchiin Israel kumpipa Juda kumpipa toh, Edom kumpipa toh, a kuanta ua; ni sagih a kual pai ua; huan, sepaihte leh a sa tonpihte uh dawn ding tui a om kei hi.


Woodin banda ay koy Suriya nda Silisiya laabey ra. 	 Huai nungin Suria leh Silisia gam khawngah ka hongpai hi.


wa naŋ wayborey ma dangay Almasihu margey ra, zama i mana yadda i se i ma salaŋ, amma i ma ngey boŋ ye ganda, mate kaŋ cine Tawreto* ci. 	 Saptuamte kikhopna ah numei dai dindenin om uheh; amau jaw a thugen uh phal ahi ngal keia; Danlaibuin a gen mahbangin, thumangin om jaw uheh.


Alfaga mo ga kaa zunubi se sarga kuro gaa k'a daŋ Fuwo meyey bundey gaa, da feema casanta lokoto taaca, da windo ra haray batama meyey bundey gaa. 	 Huan siampuin khelh jiak a kithoihna sisan a la dinga, in pi kongpi biangah te leh maitam dohdan ning lite ah leh huang sungnung zopen kongpi bangka ah te a tat ding.


Taabi hanko baytu no, waati kaŋ a gaabo gaze, A go ga nga hẽeno gusam Rabbi jine mo. 	 TOUPA aw, ka thumna ngaikhia inla, ka kikou husa na kiang tung hen.


Kal i na fuwo kaŋ ra i ga sududu Irikoy se kaŋ go beena ra feeri. A fuwo ra mo i di a alkawli sundurko. Nyalawyaŋ, da jindeyaŋ, da beene dunduyaŋ, da laabu zinjiyaŋ da gari bambata mo te. 	 Huan vana om Pathian biakin tuh honin a omta a; huan biakin sunga thukhunna bawm a hong kimuta a; huan khophia bang, aw bang, van- ging bang, jinling bang leh gial thupiin a juita hi.


Mefiboset binde ne bonkoono se: «Oho, naŋ a ma hay kulu sambu, za kaŋ koyo ay bonkoono ye ka kaa fu baani samay.» 	 Huan, Mephiboseth in kumpipa kiang ah, Eh, aman tang vek heh, toupa ka pu lah amah in ah galmuang in a hongta ngal a, a chi a.


Ni ga futu iri se no hal abada? Ni ga ni futa kuukandi ka koy hala zamaney kulu me no? 	 Nangmaha na mite a kipah theihna ding un non hihhalh nawn kei dia hia?


Yehu mayra jiiri iyyanta ra no Yehowasa te bonkooni. A may mo jiiri waytaaci Urusalima ra. A nyaŋo maa Zibiyan Beyer-Seba boro no. 	 Jehu kum sagih a lal kumin Joas bel a lal pana; Jerusalem khua ah kum sawmli a lala; a nu min Zibia. Beer-seba khuaa mi ahi.


Araŋ ra may no ga ti laakalkooni nda fahamante? Bora ma nga goray hanna cabe nga goyey do kaŋ a ga te da lalabu kaŋ ga fun laakal ra. 	 Nalak uah kua a pil in, thu theithei a awm a? thunuailut tak leh piltakin a thilhihte awmdan hoih in ensak hen.


I mana di a alaamey d'a te-goyey kaŋ a te Misira ra Misira bonkoono Firawna da nga laabo kulu se. 	 A chiamtehna te, a thilhih, Aigupta gamsunga Aigupta kumpipa Pharo tung leh a gamsung tengtenga hihte;


Samuwila ne Sawulu se: «Ni na saamotaray goy te. Ni mana Rabbi ni Irikoyo lordo gana kaŋ a na ni lordi nd'a, zama doŋ Rabbi na ni mayra tabbatandi Israyla boŋ hal abada. 	 Huan, Samuelin Saula kiangah, na thilhihdan ahiahuai mahmah: TOUPA na Pathian thupiak, nang thu a honpiak na jui kei hi. TOUPAN Israelte tungah na lalna khantawna hihkim tum jaw hiven maw,


I ma woodin te mo zaari folloŋ, bonkoono Zerses laabey kulu ra, sanda handu way cindi hinkanta, a zaari way cindi hinzanta hane, kaŋ ga ti Adar hando.» 	 Kumpipa Ahasur bial tengteng ah ni khatin, huai bel, a kha sawm leh nih, Adar kha ahi a, a ni sawm leh thumni takin.


Ya araŋ a ganakoy, wa baytu te Rabbi se, W'a saabu a hananyaŋo se. 	 A hehna tuh mitphiatkal phet ahi ngala; a deihsakna ah hinna a om hi; kahna giak dingin nitaklam chiah a honglut theia, jingsangin bel nuamna a hongtung nak hi.


Amma waato kaŋ goy-teerey di izo, i ne ngey nda care se: ‹Woone ya tubukwa no. Wa kaa iri m'a wi ka tubo ta.› 	 Himahleh lou kemte'n a tapa a na muh tak un, Hiai mipa gouluahdingpa ahi; that ni e: a gou luah ding tansak ni, a kichi ua.


Ay ga kaŋ a boŋ za a go fargante, a kambey mo go ga sooli, y'a humburandi. Borey kulu kaŋ yaŋ go a banda mo ga zuru, ay ma bonkoono hinne kar. 	 A bahlai leh hatlouh laitak ka vapha non ding a, ka valau sak ding: huchi in a kiang a mi tengteng a taimang ding ua, huchi in kumpipa kia ka va that mai ding:


A ma waybora haŋandi nda hari fotta kaŋ ga ti laaliyaŋ wane. Haro kaŋ ga laali mo ga furo a gunda ra ka fottu. 	 Huan, numei hamse tungsak tui kha a dawnsak ding hi: huchiin hamse tungsak tui kha a gil sungah a lutdinga, a honkha ding.


Amma da haŋ kaŋ ay si ba no ay goono ga te, yaadin gaa manti ay bumbo no ga ti teekwa, amma day zunubo no kaŋ go ay ra da goray. 	 Ka utlouh lam pen ka hih ngal chiangin, a hihpa tuh kei ka hita keia, khelhna keimaha ompen ahi jaw hi.


Isuwa di kaŋ Isaka na albarka gaara Yakuba se. A di kaŋ i n'a donton hala Padan-Aram, a ma koy ka hiiji noodin. A di mo kaŋ i n'a albarkandi ka kaseeti a gaa, a ma si wande sambu Kanaana ize wayey ra. 	 Huan, Esau in, Isaak Jakob a vualjawla, ji nei dingin Paddan-aram gamah a pai mangsak chih leh, a vualjawl laia, Kanan gam nungak te laka mi ji dingin na nei ding ahi kei;


Sohõ binde wa kay siw! hala ay ma kande araŋ se sanni Rabbi jine, goy adilantey* kulu boŋ kaŋ yaŋ a goy araŋ d'araŋ kaayey se. 	 Huchiin ding kinken unla, TOUPA maah TOUPAN na tung uh leh na pipute uh tunga thil kizen taka a nahih sek dan ka honsut pih peuhmah ding.


A ciya mo, zaari iyyanta hane borey ra afooyaŋ fatta zama ngey ma kumna, amma i man'a gar. 	 Huan hichi ahi, mite laka khenkhat a pai khia ua a ni sagih niin lakhawm dingin, bangmah a mu kei uh.


Rabbi ga mooru boro laaley, Amma a ga maa adilante adduwa. 	 TOUPA mi gilou akipan gamla ah a oma: himahleh mi diktat thumna a ja hi.


Zama a ma ye ka kand'a fundo ka fun d'a guuso ra, Zama a m'a kaarandi mo da fundi kaari. 	 Kokhuk akipan a kha pi kik dingin, huchia mihing vaknaa hihvaka a om theihna dingin.


Waato kaŋ ay guna binde, a go, i na kambe salle ay se, tira kunkunante fo mo go kamba ra. 	 Huan ka ena ngaiin, khutin a honsawka, huan ngaiin huaiah laibu jial a oma;Ka maah a phalha, a sunglam leh a polam gelh ahi; khanate, lusunna te tunggikna te gelhna a om hi.


I na woodin baaro dede bonkoono Dawda se ka ne: «Rabbi na Obed-Edom windo da hay kulu kaŋ ga ti a wane albarkandi Irikoy sundurko sabbay se». Dawda binde koy ka Irikoy sundurko sambu Obed-Edom windo ra ka kand'a nga birno ra da farhã. 	 Huan, kumpipa David bel, Pathian bawm ziak in, Obed-edom inkuan leh a neihlehlam tengteng TOUPAN a vualzawl, chi in a hilh ua. Huchi in David in Pathian bawm Obed-edom in a kipan, David khua ah kipaktak in a vala ta hi.


Zama Rabbi jinda se no Assiriya ga mumuru d'a n'a kar nda nga goobo. 	 TOUPA aw jiakin Assuria mi, khetbuka mi khen nakpa, kitapjan sakin a om ding a hita ngala.


Waato kaŋ i go boro ciraariyaŋ, Oho, ikayna fooyaŋ no, yawyaŋ mo no laabo ra, 	 Mi tawmchik phet a hihlai un; ahi, tawmchik phet, huai gamah mikhual ahi ngal ua;


Boro laaley mana faham nda cimi ciiti bo, Amma Rabbi ceecikoy ga faham da hay kulu. 	 Mi hoihlouin vaihawmna a theisiam kei: himahleh amau TOUPA zong ten thil tengteng a theisiam uh.


Musa anzura Yetro da Musa izey d'a wando mo koy Musa do ganjo ra, nango kaŋ a zumbu Irikoy tondo ra. 	 Huchiin Jethro, Mosi sungpa a tapate leh a ji toh gamdaiah Mosi kiangah a hong ua, Pathian tanga a puanin kaihna munah:


Kala Farisi* fonda borey da asariya* dondonandiko fooyaŋ fun Urusalima* ka kaa Yesu do ka ne: 	 Huailai in, Jerusalem khua a om Pharisaite leh laigelhmite Jesu kiang ah a hong ua,


Woodin banda ni ga kaa Irikoy fando gaa, nango kaŋ Filistancey gata go. Ni tooyanta kwaara ra, ni ga kubay da annabiyaŋ, i goono ga zulli ka fun sududuyaŋ nango do, da moolo da can-caŋ da seese da gurumi yaŋ ngey jine. Ni g'i gar i goono ga annabitaray te. 	 Huai khitin Philistia sepaihte omna Pathian tang na vatung dinga; huan, hichi ahi dinga, huailai khua na vatun leh jawlneite pekgingte, khuangtate, tamngaite, kaihging tawite pia mun sang akipana hong suk na kituahpih dinga: huan, la a sa ding ua;


Ay na naanay fondo suuban, Ay na ni farilley daŋ ay jine. 	 Omdan muanhuai ka tela; na vaihawmnate ka maah ka omsak hi.


Gaa no, Yesu ne iway cindi hinka se: «Araŋ wo, araŋ si ba araŋ ma koy no?» 	 Huchiin, Jesun, sawm leh nihte kiangah, Nou leng pai mang sam na ut uhia? a chi a.


Ni adilitara ya hal abada adilitaray no, Ni asariya mo cimi no. 	 Na diktatna khantawn diktatna ding ahi a, na dan leng thutak ahi.


Ni baaba beere wala a kayne, ni ma s'a haawi feeri, sanda a wande wane, zama ni nyayaŋ no. 	 Na pa sanggam a vuaktanna na lem ding ahi kei, a zi na zuan ding ahi kei, na nu ahi hi.


Curo kaŋ ga halal kulu, i yadda araŋ m'a ŋwa. 	 Vasa siangthou tengteng na ne thei ding uh.


I ga kaa, i kulu mo ga zumbu goorey kaŋ guusu ra, da tondi kortimey ra, da karji nya kulu boŋ, da kuray nangu kulu ra mo. 	 Huchiin a hongpai ding ua, a vek un guamse lekluk ahte, suangpi hawm ahte, loulingnei tengteng ahte, gan tatna mun tengteng ah a tu dinh uh.


Filistancey ye ka ziji koyne ka daaru Refayim gooro ra. 	 Huan, Philistia mite a paitou nawn ua, Rephaim guam ah a kiphalh nawn ua.


Gaa no i ga bay kaŋ ay no ga ti Rabbi ngey Irikoyo. Zama ay kond'ey tamtaray hala dumi cindey ra, ay ye ka kand'ey mo ngey laabo ra koyne. Ay si ye ka fay da baa afolloŋ noodin yaŋ koyne. 	 Huan namte laka sala ka tansak nawna, a gam ngei ua ka pi khawm nawn danah kei TOUPA a Pathian uh ka hi chih a thei ding uh; huaiah a lak ua khat lel leng ka nuse kei ding;Amau a kipan ka mel ka sel nawnta kei ding: Israel inkote tungah ka kha ka sungta ngala, chih TOUPA PATHIAN thu pawt ahi, chiin.


Ya araŋ, ganji hamey kulu, wa kaa ka ŋwa. Oho, araŋ kulu, saajo tuuri zugay ra hamey. 	 Gam sa tengteng aw, ahi, gam nuaia sa om tengteng aw, ne dingin hongpai un.


Firawna te bine nga bannyey se, a n'ay haw doogarey koyo kwaara, in da haaguyaŋ koyo. 	 Pharo a sikhate tungah a heh a, huchiin vengmi pawl heutu in ah kei leh tanghou bawl heutupen a hon tangsak a:


A binde, waato kaŋ Seba wayboro bonkoono di Suleymanu bayra, da windo kaŋ a cina, 	 Huan, Seba kumpinun Solomon pilna leh a inlam, amuh in,


Boro kaŋ gonda bine kaŋ ga siiri si du hari hanno. Nga mo kaŋ gonda deene kaŋ ga mulay ga kaŋ masiiba ra. 	 Kuapeuh lungtang sia neiin hoih a mu kei: huan lei hoihlou nei siatna ah a puk hi.


A te ka ciya woodin banda, kal a koyo wando na mo sinji Yusufu gaa. A ne: «Ma kani nda ay.» 	 Huan, huai nungin hichi ahia, a pu ji in Joseph a ngaih eta; huan, hon luppih in, achia.


Sorro iyye no ay ga ni sifa zaari folloŋ ra, Ni farilla adilitaraykoyey sabbay se. 	 Ni khatin sagih vei kon phat jel ahi, na vaihawm diktatte jiakin.


Zama boro kaŋ si Irikoy gana, baa a du riiba, Ifo no a ga beeje da Irikoy n'a fundo ta a gaa? 	 Punna muta mahleh, Pathian limsakloumi lametna, Pathian in a kha a lak mang ngalin, bang ahia?


Zama boro kulu kaŋ mana nga boŋ kaynandi han din hane, i ga bora din waasu ka kaa nga jama ra. 	 Huai nia sukgima omlou kuapeuhmah, a mite akipan hihman hi ding ahi ngala.


Ay bumbo farilley no araŋ ga gana. Ay hin sanney mo, ngey no araŋ ga gana, ka dira i fondey ra. 	 Ka vaihawmte na pom ding ua, ka dante zui in na mang ding uh ahi: Kei bel TOUPA na Pathian uh ka hi.


Woodin se no Rabbi bana ay se ay adilitara hino me, D'ay kambey hananyaŋ hino me nga jine. 	 Mihehpihthei takte lakah hehpihtheitakin na kihihlang dinga; mihoihkimte lakah hoihkimin na kihihlang dinga;


I goono g'iri ganji iri ma salaŋ dumi* cindey se hal i ma du faaba. Woodin gaa no i ga ngey zunubey toonandi alwaati kulu. Amma _Irikoy__ futay toonanta zumbu i boŋ. 	 Hotdam a hih theihna ding ua Jentelte kiang a thugen a honkham ua, a khelhna uh hih dim gige dingin; himahleh, thangpaihna tuh a khawk theihtawpin a tunguah a hontungta hi.


Rabbi ya gomnikoy no, adilitaraykoy mo no. Oho, iri Irikoyo ya bakarawkoy no. 	 TOUPA tuh mi hehpihtheitak leh diktattak ahi a; ahi, i Pathian uh mi lainatthei tak ahi.


Sohõ binde, ize hinka wo kaŋ yaŋ i hay ni se Misira laabo ra za ay mana kaa ni do Misira ra, ay wane yaŋ no. Sanda mate kaŋ cine Ruben da Simeyon ya ay wane yaŋ no, yaadin cine mo no Ifraymu da Manasse ga ciya ay wane yaŋ. 	 Huan, na tapa nihte, Aigupta gama na neihte, keia ahi uh; Ephraim leh Manassi, Reuben leh Simeon bangmah in, keia ahi ding uh.


Albarkante no boro kaŋ ga de Rabbi gaa, Boro kaŋ Rabbi no ga ti a deyaŋ hari. 	 TOUPA muangmi, a lametpen TOUPA hi bel a nuamsa hi.


Birno fondey mo ga to da zankayaŋ, arwasey da wandiyey ga fooru a fondey ra. 	 Huan khopi kongzingte leh numei naupangtein a dim ding ua huaia kongzingtea mawlin.


I tu a se ka ne: «Yesu, Nazara bora.» Yesu ne i se: «Ay no ga ti NGA.» (Yahuta mo, kaŋ goono g'a nooyandi go ga kay i banda.) 	 Amau a kiangah, Nazaret Jesu a chi ua, a dawng ua. Jesun a kianguah Keimah ka hi, a chi a.


Ni ma s'a soogu boro fo gaaham gaa, ni ma s'a cine fo te mo a diibiyaŋo boŋ, zama a ga hanan. A ga ciya araŋ se hari hanno. 	 Mi sa tunga buak louh ding ahi, a kibatpih dang himhim leng bawllouh ding, a gawmkhawmte bangin: a siangthou a, nou adingin a siangthou ding ahi.


Woodin banda, boro kulu si no kaŋ, d'a na reyzin hari zeena haŋ a ma ba itajo, zama a ga ne izeena ga kaan.» 	 Huan, kuamah, uain lui na dawn khinin leng, a thak a duh pah kei hi; a lui a hoihjaw, a chi ngala, a chi hi.


M'i tuusu fundi tira ra, Ma si i hantum adilantey banda. 	 Himahleh kei genthei tak leh lungkham tak ka hia: Pathian aw, na hotdamna in mun sangah honkoih in.


Yahuda binde margu zama ngey ma gaakasinay ceeci Rabbi do. I fun Yahuda galley kulu ra ka kaa mo zama ngey ma Rabbi ceeci se. 	 Huchiin Judate bel TOUPA panpihna zong in a kikaikhawm ua; Juda kho chih akipan TOUPA zong dingin ahong pot khia uh


Danga day kortimi kaŋ ga tafay ra no i goono ga kaa ay gaa. Windi bagarmey bindi ra no i goono ga zulli ka kaa ay boŋ. 	 Awng zapia paisuak bangin a hong ua: siatna lakah ka tungah a kikhuk uh.


Sanno kaŋ Rabbi ci Babila nda Kaldancey laabo boŋ annabi Irimiya me ra neeya: 	 Babulon tungtang, Kaldai mite gam tungtanga, jawlnei Jeremia kama TOUPA thu gen:


Kaaruwataray, da duvan*, itajo da izeena, Ngey no k'i laakaley ta. 	 Kijuakna leh uain leh thakin theihtheihna a lamang hi.


Zama za sanni kulu si no ay deena boŋ, Nin, ya Rabbi, ni n'a kulu bay. 	 Ngaiin, Toupa aw, nang na theih siang vek louh, ka lei ah thu himhim a om kei hi.


Kala Rabbi malayka ne Iliya se: «Ni ma zumbu, nin d'a care banda. Ni ma si humbur'a.» Kal a tun ka zumbu a banda ka koy kala bonkoono do. 	 Huchiin Toupa angelin Elija kiangah, Kumsuk pihin, amau lau ken, a chi a. Huan, a thou a, kumpipa kiangah a kumsuk khawm uh.


Waato din gaa alfaga ga canse sarga ta waybora kambe ra, a ma sarga feeni Rabbi jine, k'a salle sargay feema ra. 	 Huan, siampuin mullitna thillat tangbuang numei khut akipan a la dinga; TOUPA maah huai tangbuang thillat a vei dinga, maitam ah a paipih ding hi.


A ga hima fundi tuuri borey kaŋ yaŋ n'a di se, Boro kaŋ go g'a gaay mo ya bine-kaani-koy no. 	 Amah lenchintente adingin hinna sing ahi: amah nei den michihin nuam a sa uhi.


Ni ga hin ka ham koli ka kande muusu beeri way se no? Wala ni ga muusu izey kungandi, i hara ma ban, 	 Suangpia gam sathakten a suahsak hun uh na thei hia? ahihkeileh nou a neih lai uh na chiamteh thei hia?


Araŋ binde, araŋ ma si araŋ ize wayey hiijandi i ize arey se. Araŋ mo ma si i ize wayey sambu araŋ ize arey se. Araŋ ma si i baani wala i albarka ceeci, hal abada, zama araŋ ma te gaabi, araŋ ma laabo albarka ŋwa, araŋ m'a naŋ tubu araŋ izey se hal abada.› 	 Huaijiakin na tanute uh a tapate uh kiangah pe kei unla, a tanute uh leng na tapate uh adingin lasam kei un, a muanna uhiam a hauhsakna uhiam leng khantawnin zong sam kei uh: huchia na hat ua, gama a hoih na nek ua, khantawna na tate uh adia gouluah dia na nutsiat theihna ding un.


A sinda baaba, a sinda nya, a sinda asuli* lasaabuyaŋ, a jirbey sinda sintinay, a fundo mo si ban. Amma a hima Irikoy Izo cine.) Malcizadaka din alfaga no duumi. 	 Amahtuh pa neilou in, nu neilou in, khangthu bei, ompatni neilou hintawpni leng neisamlou in. Pathian tapa bang a siam tangtawn a siampu hi gige ahi zaw hi.


Me-hawyaŋ kulu kaŋ dumi no araŋ ga te Rabbi se, A g'a ban parkatak! Taabi si tun sorro hinka bo! 	 TOUPA kalhin bang na gel ua? bei sipsipna a tungsak ahi, haksa nihveina a tung kei ding.


Yehoyacim goy cindey mo, da haŋ kaŋ a te kulu, manti i n'i hantum Yahuda bonkooney baaru tira ra bo? 	 Huchiin Jehoiakim tanchin dang leh a thil hih tengteng Juda kumpipate lal lai tanchin gelh na bu-ah a tuang ahi kei maw?


A koy, nga nda dabarikooni way nga banda, dabarikooni fo Israyla dumo kaayey windi fo kulu lasaabo boŋ. I afo kulu kaayey windey jine boro yaŋ no Israyla zambar-zambarey ra. 	 A kiangah mi lian sawm, Israel pawl nam laka inkuana intekpenpen jel ahi uh.


Guna, suba mãsancine ay ga naŋ gari ma te, gude bambata yaŋ kaŋ ga baa, kaŋ dumi mana te Misira za a sinjiyaŋ hala ka kaa hunkuna. 	 Ngaiin, jingchiang tu hunin a piangtunga kipana tutanna om ngeilou Aigupta gamah, gialpi petmah ka zusak ding hi.


Ni ma fay d'ay, ay m'i halaci, ay m'i maa tuusu mo beena cire. Ay ma ni ciya dumi kaŋ gonda gaabi, kaŋ ga beeri mo ka bisa ngey.» 	 Amau hihmang ding leh van nuaia pat a min uh git mang dingin ka hihhihin ka hih mai ding: huan, nang amau sanga nam thilhihthei leh thupijawin ka honbawl ding, chiin leng a honhoupih lai hi.


Kala Yehu ne: «Wa i sambu nda fundi.» I n'i di nda fundi mo k'i wi feeji hamni hõseyaŋ windi guuso me gaa, i boro waytaaci cindi hinka. A mana baa afolloŋ naŋ i ra. 	 Huan, aman, Hing mat un, a chi a. Huchiin a hingmat ua, belam mul metna in khuk chinah a that ua, mi sawmli leh nih taka hi ua; khat leng a hawikei uh.


Ni na ni goy yaamey da ni fanta harey alhakko sambu nooya. Yaadin no Rabbi ci. 	 Na hukna leh na kihhuaina na po jel ahi, chih TOUPA thu pawt a hi


Amma hala hõ, waati kaŋ i ga Musa tira caw, bangum go g'i biney daabu. 	 Himahleh, tuni tanphain Mosi Laibu a sim peuh chiang un a lungtang uah khuhna a om gige hi.


Silo kwaara borey do haray, a hay-jina Asaya nda nga izey go no. 	 Huan Silon mite; Asai piang masapen, a tapate.


Boro boŋbeera g'a kaynandi, Amma boŋ-baanay-koy ga du beeray. 	 Mihing kisaktheihnain amah a lai naim ding: himahleh kuapeuh lungsim kiniamkhiakin zahtatna a mu ding.


Samuwila mo ne jama kulu se: «Araŋ di bora kaŋ Rabbi suuban, kaŋ a himandi si no jama kulu ra?» Jama kulu na jinde sambu ka ne: «Bonkoono aloomaro ma gay!» 	 Huan, Samuelin mi tengteng kiangah, TOUPA mi seh na mu uhia? mipi tengteng lakah amah bang mahmah a om kei uh, a chi a. huan, mipite a kikou ua, Pathianin kumpipa humbit hen, a chi uh.


«Hay kulu kaŋ boŋ borey wo ga ne a se me-hawyaŋ no, Araŋ ma si ne me-hawyaŋ no, Araŋ ma si humburu i humburandiyaŋ harey, Araŋ ma si joote mo. 	 Hiai chiten, Sawm a nei uh, a chih sek teng uh, Sawm a nei uh, chihpih kei un, a kihtak sek teng uzong nou jaw kihta kei unla, lau leng laupih sam kei un.


Kwaara din koyey kaŋ go kwaara bindo ra, Sanda muusu beeriyaŋ no kaŋ goono ga dundu. A ciitikoy mo sanda cin sakaliyaŋ* no, Kaŋ si hay kulu naŋ a ma di mo boyaŋ. 	 A laka a lalte humpinelkai humham ahi ua, a vaihommite nitaklam ngia ahi uh; ajingchiang phain bangmah a nuse kei uh.


Da boro fo goro hay fo boŋ nangu kaŋ cantukoyo jin ka goro, bora din mo ma nga bankaarayey nyuna, nga bumbo mo ma nyumay da hari. A ga ziibi kala wiciri kambu. 	 Thil pawt mi tutna a tu peuhmahte'n a puante uh a sawp ding ua, a kisil ding uh ahi, nitak lam tan in a nin ding uh.


Ni si fay d'ay gunayaŋ hal abada bo? Ni s'ay muray mo hal ay ma du k'ay yolla gon? 	 Bangtan vei kei honlehngatsan lou ding na hia, bangtanvei ka chil ka nawmvalh matan honomsak maimai lou ding na hia?


Woone se no ay na ni no beeray: hal ay m'ay dabaro cabe ni se. Zama i m'ay maa baaro fe no ndunnya kulu ra. 	 Huan chihtaktakin hiai ziakin ahi nang ka hontun ding, nangmaha ka thilhihtheihna ensak dingin; huchia lei pumpia ka min a kigenkhiak theihna dingin.


Wa sargay summaare kaŋ i ga ton mo salle, nooyaŋo kaŋ i ga salle danji ra, kaŋ haw ga kaan Rabbi se. Ngey neeya: yeej'ize way cindi hinza, da feeji gaaru hinka, da feeji gaaru ize way cindi taaci, jiiri fo izeyaŋ, i kulu wo kaŋ sinda laru. 	 Huan, TOUPA ding a gimlim dia mei a thillat, halmang thillat na lat ding uh ahi: bawngtal tung sawm leh thum, belamtal nih, belamnou a pa kum khat a upa sawm leh li: gensiatbei chiat a hih ding ahi:


Amma Dawda mana jiiri waranka koyey d'i zankey kabu, zama Rabbi ne nga ga Israyla tonton hal i ma baa danga beena ra handariyayzey cine. 	 David in kum sawmnih a kipan nuailam a sim kei hi, Israel te bel vana aksi zahin a puang sak ding chih TOUPAN ana gen khit tak jiak in.


Kulu nda yaadin, bonkoono sanno hin Yowab da wongu marga jine borey kulu wane. Yowab da wongu marga jine borey binde fatta bonkoono jine zama ngey ma koy ka Israyla borey kabu. 	 Himahleh kumpipa thu in Joab leh sepaihheutute a zouta a. Huchiin Joab leh sepaih heutute Israel mite sim dingin kumpipa kianga kipan a pai khe ta uhi.


Araŋ binde, ya ay kuro, yaa no Rabbi, Koy Beero ci: A go, ay ga ciiti dumbu feejey da care game ra, feeji gaarey da hincin jindey kulu game ra mo. 	 Huan nou tungthu a hihleh, aw ka belam honte, hichiin TOUPA PATHIANIN a chi ahi: ngai un, ka belamte kalthu ka gensak dinga, belamtalte, keltalte leng.


Jirbey din ra binde Hezeciya zaŋay da bu doori. Kala annabi Isaya Amoz izo kaa a do ka ne a se: «Yaa no Rabbi ci: Ni ma ni windo muraadey kulu soola, zama ni ga bu no, ni si funa koyne.» 	 Huai laiin Hezekia muanmohin achi a naa. Huchiin Amoz tapa jawlnei Isai a kiangah a honga, a kiangah, Toupan hichiin achi, Na innkuanpihte omdan ding gel sak in; dam khe lou inlah si ding na ngala, chiin. a chi a.


Amma lordo wo mafaaro ga ti baakasinay kaŋ ga fun bine kaŋ ga hanan do da bine lasaabu hanno nda cimbeeri kaŋ sinda munaficitaray mo do. 	 Eiten thuhilh ding I kep pen bel lungtang siangthou leh sialehphatheihna siang leh ginnah taktak akipana pawt itna ahi zaw ngala.


Koyne, boro kaŋ na boro fo kar ka wi, daahir i m'a ciiti nda buuyaŋ. 	 Si khopa mi tunga khut kha peuhmah mi jaw hihlup ngeingei ding ahi;


Wa baaru fe ndunnya dumey se. Guna, wa fe Urusalima boŋ. Soojey kaŋ yaŋ ga kwaara daŋ game goono ga fun laabu fo kaŋ ga mooru ra, I ga ngey jindey sambu ka gaaba nda Yahuda galley. 	 Namte hilh unla, Jerusalem ah phuang un, ngai dih, gam gamla pia kipan sualmite a hongtung uh, Juda khopite tungah a aw uh a suah uhi.


Saaya kaŋ buuru tonkwa di kaŋ feerijo boori, a ne Yusufu se: «Ay mo, ay go ay hindiro ra. Kala cilla hinza go ay boŋ gaa, kaŋ yaŋ gonda buuru kwaaray. 	 Tanghou bawlpain hilhchetna a hoih chih a theih in, Joseph kiangah, ken leng mang ka neia, ngaiin, tanghou ngou lohbeu thum ka luin kana pua a:


Sohõ binde, kala ni ma hangan i sanney se. Kulu nda yaadin ni ga daahirandi i se da seedayaŋ kaŋ ga dungandi. Ma cabe i se bonkooni kaŋ dumi ga ba k'i may.» 	 Huaijiakin a thu uh ngaikhia in: ahihhangin chihtak peta thu kamkhumin a tung ua vaihawmmi kumpipa tatdan ding kawkmuh chitchiat in, a chi a.


Ay baakoy, ay goono g'araŋ ŋwaaray, araŋ kaŋ go danga yawyaŋ kaŋ zumbu alwaati kayna ndunnya wo ra: araŋ ma si yadda bine ibaay laaley se, ngey kaŋ yaŋ ga kande fundi gaa wongu. 	 Deih mahmahte aw, mikhual leh khualzin nahih ziakun kha dou naknakpa sa utnate tawpsan dingin nou kahon ngen hi;


Kala binde ni ma woone te: Ma laabukoyey ganandi i afo kulu nga nango ra. Ma wongu marga jine boroyaŋ daŋ i nangey ra. 	 Huan, hichi bangin hihin: kumpipate a vek un kheng vek le chin, a sik un gam ukmite koih lechin;


Kala bora te danga mate kaŋ Yusufu ci nga se ka borey daŋ Yusufu windo ra. 	 Huchiin, aman Joseph thupiak bangin a hihta hi; Joseph in ah amau a pi lut a.


Amma hala hõ d'araŋ na goy laalo te, i g'araŋ halaci, araŋ d'araŋ bonkoono kulu.» 	 Himahleh gilou taka thil na hih lailai uleh na mangthang ding uh, nou leh na kumpipa uh, a chi a.


A kaseeti Teeku Cira gaa mo, hal a haro sundu. A n'i candi i ma gana hari guusey ra danga day saaji fimbi ra cine. 	 Tuipi San a taia, huchiin a kangta a; huan amau gamdaia pi paisuak bangin tui thukte ah a pi paisuakta hi.


Araŋ ya laali hariyaŋ no zama araŋ, dumo wo kulu, araŋ goono g'ay kom. 	 Hamsiatnaa hamsiat na hi uh; hiai nam pumpi mahmahin, kei no lok jiak un.


Manti tamtaray biya* no araŋ ta kaŋ ga naŋ araŋ ma ye ka humburu bo, amma izetaray daŋyaŋ Biya no araŋ ta, kaŋ do iri ga ce ka ne: «Baaba, ay Baaba!» 	 Laua om nawn dingin sikha hihna kha na tang uh ahi ngal keia; ta hihna kha na tang uh ahi jaw. Abba! Pa! chia, i kikou chiangin,


Birno mo si laami wayno wala handu, hal i ma kaari a ra, zama Irikoy darza g'a kaarandi, Feej'izo mo a fitilla no. 	 Huan a tunga tanvak dingin huai khopiin ni hiam, kha hiam leng a deih kei: huai laia Pathian thupinain a tanvaka, huai laia khawnvak tuh Belamnou ahi ngala.


Ngey neeya: Irikoy nangora, d'a hukumo, d'a daabirjey, d'a kanjar'izey, d'a kataakey, d'a bundu-gaarey, d'a bonjarey, d'a dabey. 	 Biakbuk, a puan inn, a khuhna, a sik kawi, a singpekte, a sik tawnte, a khuamte, leh a kingakna khuak kuakte;


amma a na nga baabo Irikoyo ceeci. A dira mo a lordey ra, kaŋ manti Israyla goyey boŋ mo. 	 Api leh pute uh pathian zonga, Israel mite hih bang hih loua a thupiakte a zuih jawk jiakin.


Jante kulu mo, da balaaw kulu kaŋ i mana i hantum asariya wo tira ra, woodin yaŋ mo Rabbi ga kand'ey ni gaa kala ni ma halaci. 	 Hiai dan laibua tuang lou, damlouhna hi chiteng leng na manthat masiah uh TOUPAN na tunguah a leng sak ding.


Sohõ binde, kala ni ma laabo wo fay tubu hari, kunda yaggo wo se, da Manasse kunda jara mo se.» 	 Huchiin hiai gam nam kuate leh Manassi nam kimkhatte gouluah dingin hawmsak in.


Araŋ kaayey na Manna* ŋwa ganjo ra, i bu mo. 	 Na pipute un gamdai ah manna a ne ua, a si uhi.


Yusufu izey ne a se: «Tondey laabo mana wasa iri se. Amma Kanaanancey kaŋ yaŋ goono ga goro gooro batamey ra, da ngey kaŋ yaŋ go Bayt-Seyan d'a kwaarey kulu ra, da ngey kaŋ yaŋ goono ga goro Yezreyel gooro ra, i kulu gonda guuru torkoyaŋ.» 	 Huan, Joseph suanten, Tanggam kou dingin a hun kei hi; phai gama teng Kanante tengteng, Beth-sean leh a khopia omte leh Jezreel guama omten sik kangtalai a nei chiat tuamse uh, a chi ua.


«Tun ka koociya da nga nyaŋo sambu, ka koy Israyla laabo ra, zama borey kaŋ yaŋ goono ga koociya fundo ceeci ngey m'a halaci din bu.» 	 Thou inla, naungek leh a nu pi inla, Israel gamah pai in; naungek thah tumte a sihtak jiak un, a chi a.


Handu hinkanta ra jirbi way cindi taacanta, wiciri kambu haray no i g'a te. I m'a hamo ŋwa, nga nda buuru kaŋ sinda dalbu, da kobto fotto yaŋ mo. 	 Kha nihna ni sawm leh ni li ni nitaklamin a nei ding uh ahi: tanghou silngou sohlouh loukha nah toh a nek ding uh ahi:


Kurnye ma nga wando no haŋ kaŋ hagu a se, wande mo yaadin nga kurnyo se. 	 Pasalin a ji kiangah a tan ding hunhun pia hen; huchi bangmahin jiin leng a pasal kiangah a tan ding hunhun pe sam heh.


Araŋ maa mate kaŋ Yahudancey diina ra ay furo jina ka bisa ay waddey baayaŋ kulu ay dumo ra, mate kaŋ ay bis'ey mo ay kaayey alaadey anniya do. 	 Huan, ka pipute thusiah tunga Phatuam ka ngaihtuan khol jiakin Judate sabiakdan lamah leng ka chite laka ka khanvual tampite ka na khengta hi.


Waato kaŋ Hirodus miila nga ma Yohanna wi, a humburu borey marga, zama i ne Yohanna ya annabi no. 	 Huan, Johan tuh hihlup ut mahleh mipi a kihta a, jawlneia a bawl jiak un.


Irikoy ne Nuhu se: «Woodin no ga ti alkawlo kaŋ ay tabbatandi din se seeda, in da fundi kulu kaŋ go ndunnya boŋ game ra.» 	 Huan, Pathian mahin, Noa kiangah, huai kei leh leitunga sa om tengteng kala ka thukhun hihkip chiamtehna ahi, a chi nawn hi.


Ya Rabbi, ay na bine sinji ni faaba gaa, Ay na ni lordey goyey te mo. 	 Toupa aw, na hotdamna ka lamen a, na thupiakte bangin ka hih jel hi.


A ciya mo, hano din cino ra, Irikoy sanno kaa Natan do ka ne: 	 Huan huai jan mahin hichi ahi a, Nathan kiangah Pathian thu a hong tunga,


Nya-ize talka ma farhã nga beera ra. 	 Unau daikilkala om, pahtawia a om jiakin kipak hen;


Amma biya go no boro ra, Kaŋ ga ti Hina-Kulu-Koyo fulanzama kaŋ g'a no fahamay. 	 Himahleh mihing lungsim a oma, huan Thilbangkimtheiin amaute theihsiamna a pia hi.


A goono ga ci nda jinde beeri ka ne: «Wa humburu Irikoy, k'a no darza, zama a ciito saaya to. Wa sududu a se, nga kaŋ na beene, da ganda, da teeko da hari-moy te.» 	 Huan aw ngaihtakin, Pathian kihta unla, amah thupina pia un; a vaihawmna hun a hongtungta ngala: huan van leh lei leh tuipi leh tuikhukte siampa amah bia un, a chi a.


Amma da hasaraw waani fo te, saaya din ni ma fundi bana nda fundi; 	 Huan siatna mawngmawngin juita leh, huchiin hin tanga hin a piak ding ahi.


Fu-izey jine bar-bareyaŋ nangu go no a ra haray, a tafayyaŋo kambe kar way no, fonda mo kambe kar zangu no, fu-izey meyey ga guna azawa kambe haray. 	 Dantante kikalah tong sawm a ja, tong jaa sau paisuakna a oma, a kongkhakten mallam a nga hi.


Ben-Deker go Makaz, da Saalabbin da Bayt-Semes, da Elon-Bayt-Hanan ra. 	 Makaz khua ah te, Saalbim khua ah te, Bethsemes khua ah te, Elon-bethhanan khua ah te Ben-deker:


Ay ga ibaretaray daŋ mo nin da waybora game ra, ni hayyaŋo d'a hayyaŋo game ra. A ga ni boŋo tutubu, ni mo g'a maray ce kondo gaa.» 	 Huan, nang leh numei ka hon kidou sak dinga, na suante leh a suante leng ka kidou sak lai ding; huaiin na lutang a sidup sak dinga, nang a khetul na sidup sak ding, a chi a.


Kala ni ma guna i gora d'i tunyaŋo. Ay ciya i se dooni hari. 	 a tu uh leh a din touh uh nang enin; a la uh ka hi.


Yakuba game ra boro fo ga du mayray. Zanjaro kaŋ cindi kwaara se din, a g'a tuusu.» 	 Jakob a kipan in kua hiam a lal ding a, khua a omsunte a hihmang ding, a chi, a chi a.


Efron faro kaŋ go Makpela ra Mamre jine, i na tabbatandi Ibrahim se. A du faro da tondi guuso kaŋ go a ra da tuuri-nya kulu kaŋ go faro ra, da wo kaŋ yaŋ go a hirro me. 	 Huchiin, Ephron lou, Mamre toh kijawn Makpel gam a om, a lou toh, a sunga kokhuk om toh, lou a sing om tengteng toh, a lou gi kim tengtenga sing omte toh.


Rabbi iri Irikoyo ma goro iri banda sanda mate kaŋ nga nda iri kaayey goro. A ma si fay da iri, a ma si iri furu. 	 TOUPA I Pathian I pute kianga a om bangin I kiang uah om henla; honpaisanin, hondonsaklou kei hen:


Elifaz, Isuwa wande Ada ize, da Reyul, Isuwa wande Basematu ize. 	 Hiaite Esau tapate minte ahi: Eliphaz Esau ji Ada tapa Reuel Esau ji Basemath ta.


Zama manti asariya do no Irikoy na alkawlo sambu Ibrahim d'a banda se, ka ne a ga ciya ndunnya tubuko, amma a du a adilitaray do kaŋ go cimbeeri ra. 	 Abraham; leh a suante kianga, khovel gouluah ding ahi ding uh chih thuchiam jaw dana kinga ahi keia, ginna jiaka diktatna a kinga ahi jaw hi.


Laakal, wala fahamay, wala saaware si no kaŋ ga gaaba nda Rabbi. 	 TOUPA kalhin pilna hiam theihsiamna hiam thupha hiam a om kei hi.Kidou ni adingin sakol bawlsa ahi; himahleh Vualzohna TOUPA ahi.


Borey go hanganyaŋ gaa, i kulu mo goono ga guna ngey biney ra Yohanna boŋ ka di hala nga ya Almasihu no. 	 Huan, miten a lamet ua, mi tengtengin Johan tung thu a lungtang ua, Kris ahi kha zenzen de aw? chia a ngaihtuah laiun,


Bayt-Semes borey mo ne: «May ka bara nda hina a ma kay Rabbi jine, Irikoy woone kaŋ ga hanan? May do no a ga koy ka fay da iri?» 	 Beth-semes khua miten, hiai Pathian siangthou TOUPA maah kua a ding theiin I kiang ua kipan kua kiangah ahia a pai touh ding? a chi ua.Huchiin Kiriath-Jearim khuaa mite kiangah, Philistia miten TOUPA bawm a hongkoih nawn ua, hong suk unla na kianglam uah la tou dih ua, chia hilh dingin mite a sawlta uhi.


Ay ga ne teekoy guusuyaŋey se: ‹Wa sundu ka koogu.› Ay ga ni isey mo koogandi. 	 Tui thuk mahmah kiangah, Kangtatin, na luite keng ka kangtat sak ding, chipa.Kura tungthu-a, Amah jaw ka belamchingpa a hi-a, Jerusalem tungthu-a, Bawlin a om nawn ding, chih leh, Pathian biakin kianga, Na suangphum lepin a om nawn ding, chi khop hialin ka deihlam tengteng a hih ding, chipa ka hi, chiin.


Amma nga kaŋ kande wongo a gaa ga te haŋ kaŋ nga ga ba. Boro si no mo kaŋ ga hin ka kay a se. Nga mo ga kay laabu darzakoyo din boŋ, a kamba ra mo gonda halaciyaŋ. 	 Himahleh amah dou dia hongpaipan amah deihlam bangin a hih dinga, a ma ah kuamah a ding kei ding; gam thupi ah a ding dinga, huan a khut ah siatna a om ding hi.


Dirakoy marga kaŋ n'i fondey gana mo ga kamba ka fay d'ey, I ma zaa ka gana taasi beerey boŋ ka daray. 	 Huai lampia khualzinte a pial ua, bangmah omlouhna munah a paitou ua, a mangthang uh.


I na Irikoy si ngey biney ra waato kaŋ i na ham ceeci ngey biniya ra. 	 A gongthak uh hihdamna dinga anek ding uh ngenin a lungtang un Pathian a zeet uhi.


«Ma salaŋ jama se ka ne: Araŋ ma hibi ka fun Kora da Datan da Abiram kuuru-fuwey jarga.» 	 Mipite kiang ah, Korate, Dathante, Abiramte buk a kipan dansan un, chi in gen in, a chi a.


Yasuwa ne jama kulu se: «Haŋ kaŋ Rabbi, Israyla Irikoyo ci neeya: Araŋ kaayey, waato isa beero banda no i goro, danga Tera, kaŋ ti Ibrahim da Nahor baaba. Doŋ i goono ga may de-koy fooyaŋ se. 	 Huan, Josuain mi tengteng kiangah, TOUPA, Israelte Pathianin hichiin a chi ahi: Na pipute uh nidanglaiin Lui khen lamah a teng ua, Abraham pa leh Nahor pa tera hialte leng: amauten pathian dangte na a sem ua.


Araŋ mo ga seeda no, zama araŋ go ay banda za sintina. 	 nou leng theihpihte nahi uh, a tunga kipan ka kianga na om jiak un.


I ra afo kaŋ ga Tawretu* bay na Yesu hã k'a si ka ne: 	 Huan, a lak ua dansiammi khat in, amah ze-et in thu a dong a,


A arkusey goono ga ciiti te me-daabu tayaŋ sabbay se, A alfagey ga dondonandi sufuray nooru se, A annabey mo ga gunayaŋ te nooru sabbay se. Kulu nda yaadin kal i ma jeeri Rabbi gaa, i ma ne: «Manti Rabbi go iri game ra bo? Masiiba kulu si du iri!» 	 Huaia heututen kipahman lamenin vai a hawm ua, huaia siamputen lawh lamenin a sinsak ua, huaia jawlneiten dangka lamenin ai a san uhi: huchiin leng, TOUPA a lak uah a om ka hia? thil hoih lou i tunguah a hongtung kei ding, chiin TOUPA tungah a kinga uhi.Huaijiakin Zion, noute jiakin, lou banga leileh ahi dinga, Jerusalem thil sia omkhawm ahi dinga, biakin omna tang dawi mun sang bang ahi ding.


«Araŋ hinne no ay bay ndunnya dumey kulu ra. Woodin sabbay se no ay g'araŋ goy laaley kulu bana araŋ gaa. 	 Noute kia khovel a inkuan tengtenga ka theih na hi ua: huaijiakin na thulimlouhna tengteng uah ka hon gawt ding, chiin.


Amma Rehobowam na arkusey saawara kaŋ i n'a no din furu. A na nga waddey kaŋ yaŋ beeri nga banda saaware ceeci, ngey kaŋ yaŋ go ga kay a jine. 	 Himahleh upate hoihsakpih a jui keia, amah toh kivual tangvalte, a kianga omsekte a thu uh adong zota hi.


Waato kaŋ iri hẽ Rabbi gaa binde, a maa iri hẽeno jinda, ka malayka fo donton. Nga no k'iri fattandi iri ma fun Misira ra. Guna mo, iri neeya ne Kades, kwaara fo kaŋ go ni hirro me gaa. 	 Huchi in TOUPA ka sam ua, ka aw uh a na za a, angel a hon sawl a, Aigupta gam a kipan a hon pikhia a: huan, ngai in, na gam naihpen khua Kades ah ka om ua;


Wa bara nda bine lasaabu hanno, hala haŋ kaŋ ra i g'araŋ wow k'araŋ Almasihu ra goray hanna ciinay da laala, haawi m'i di. 	 sia leh pha theihna siang tak nei un, huchiin nou a hon gensiatna lam uah, Kris a na omdan hoihtak uh gen thanghuaite tuh hih jahlakin a om thei ding uhi.


Amma da ni ga humburu zumbuyaŋo, ma ni bannya Pura sambu. Nin d'a ma zumbu care banda ka furo Midiyan borey gata ra. 	 Ahihhangin hoh suk na lau leh, na sikha Pura toh kulh ah vahoh suk phot unla:


Kuso kaŋ a goono ga te da botogo, d'a hasara kusu cinakwa kambe ra, kal a m'a barmay ka kusu fo te koyne, haŋ kaŋ kusu cinakwa di ga kaan nga se no a ga te da botoga. 	 Tunga bel a bawl lai a honghoih kei leh belvelmiin hoih a sak bangin bel dang din a bawl nawn mai sek hi.


Da ni n'a far, a si ni no nga albarka koyne. Ni ga dira ka windi a boŋ nangu kulu yaamo.» 	 Leitung na lehin leng ahoihna a honpe phal nawn kei ding; a chi a.


Sintina kaa a jine ka ne: ‹Ay jine bora, ni mina du mina way.› 	 Huan, a masapen a hongpaia, Toupa, na dangka sawmin a pung, a chi a.


Yakuba mo ne a se: «Kala ma ni hay-jine tubo neera ay se hunkuna.» 	 Huan, Jakobin, na ta masa hihna honleisak phot lechin, achia.


Ay goono ga guna kal ay di, I na kargayaŋ sinji. Afo mo kaŋ ga ti Waato Zamaneykoy go ga goro. A bankaaray ga kwaaray law! sanda neezu* cine, A boŋ hamno mo ga kwaaray sanda feeji hamni cine. A karga danji beeleyaŋ no; A torkey mo danji kaŋ ga di no. 	 Huchia ka et laiin, Laltutphahte a hongkikoiha, huan mi khat nite tangatuan a tuta ngeia; a puansilh vuk bangin a ngoua, samul siang bangin a lutang sam; a laltutphah meikuang juajua ahi a, huaia kangtalaikhete mei kuang lai.


Ay di malayka fo mo goono ga deesi beene batama bindo ra. A gonda Baaru Hanno, hal abada wane, kaŋ a ga fe ndunnya gorokoy se, dumi kulu, da kunda kulu, da deene kulu da jama kulu ra. 	 Huan angel van laijawla leng khantawn tanchin hoih leitunga tengte kiang leh nam chih leh chi chih leh pau chih leh mi chihte kianga genkhiak ding nei ka muta a;


A ma fuwo kulu bagu, danga a tondey d'a bundey d'a botoga kulu. A ma kond'ey kwaara banda, nangu fo kaŋ ga ziibi. 	 Huai inn a phel dia, a suang khawng, a sing khawng, a suang zutbitna tengteng leng; huan, dainawl ah mun nin ah a nawnkhiak vek ding ahi.


Ay na ni ce, m'ay faaba! Ay mo, ay ga goy da ni seedey. 	 Kon sam jela; hondawng in, huchiin na thutheihsakte ka jui ding hi.


Bonkoono binde ne Haman se: «Ma te waasi ka alkuba nda bariyo sambu, danga mate kaŋ ni ci din. Ni ga te yaadin Mordekay Yahudanca se, nga kaŋ goono ga goro bonkoono windo me gaa. I ma si hay kulu zabu hayey kulu kaŋ ni ci din ra.» 	 Huailai takin kumpipan Haman kiangah, Kin inla, na chih bangin, puansilh leh sakol la inla, kumpipa kongpi-a tu jel Mordekai Judami tung mahmahah hihin: na gen tengteng bangmah vuaksuak kei heh, a chi a.


Ay ga Rabbi sifa, nga kaŋ ga saaware ay gaa. Oho, cin ay bina g'ay yaamar. 	 TOUPA, suangtuahsakpa, ka phat dinga: ahi, janchiang bangin ka lungsim honhilhpil jel hi.


Zaaro din ra araŋ ga ŋwaaray ay maa ra. Ay si ne araŋ se ay ga Baaba ŋwaaray araŋ se, 	 Huai ni chiangin keimah minin thil na ngen ding uh; Pa kiangh ken ka honnget sak ding ka chi kei hi.


Rabbi mo go Yusufu banda. A binde, a muraadu kulu go ga feeri. A go mo nga koyo Misiranca windo ra. 	 Huan, Toupa Joseph kiangah a om a, huchiin, amah mi lamzang tak ahia; huan, a pu Aigupta mi ah a om hi.


A na jinde sambu Irikoy bora kaŋ fun Yahuda ra din gaa ka ne: «Haŋ kaŋ Rabbi ci neeya: za kaŋ ni wangu ka maa Rabbi sanney, lordo mo kaŋ Rabbi ni Irikoyo na ni lordi nd'a, ni man'a haggoy, 	 Juda gama kipana hongpai Pathian mi kiangah, TOUPAN hichiin a chi, Toupa thu gen na man louha, Toupa na Pathianin thu a honpiak na pom louh jiak leh,


Ni na ni dillaŋey tonton ka bisa beene handariyayzey baayaŋ cine -- sanda maram-fanda kaŋ ga ŋwa ka ban, A ma deesi ka dira. 	 Na sumsinmite van aksi sanga tamin na khang saka: singngetin a hihsiaa, a leng mang mai sek.


Rabbi maa ya wongu fu gaabikooni no, Adilante ga zuru ka furo a ra ka goro baani. 	 TOUPA min insang muanhuai ahi; mi diktat huaiah a tai luta, a bit hi.


Hezron ize Kaleb na izeyaŋ hay nga wando Azuba gaa, da Yeriyot gaa mo. A ize arey neeya: Yeser, Sobab, da Ardon. 	 Huan Jezron tapa Kalebin Azuba a ji, leh Jeriot lakah tate a suanga: huchiin hiaite a tapate ahi; Jeser leh, Sobab leh Ardon.


Ni ma feeji gaaru fa mo sambu. Haruna nda nga izey mo ga kambe dake gaaro boŋo gaa. 	 Huan belampa dang na la dia; belampa lu tungah Aron leh a tapaten a khut uh a koih ding uh.


Laabey kulu koyey da ngey laabukoyey da mayraykoyey da bonkoono muraadu goy-teerey na Yahudancey gaa, zama i humburu Mordekay. 	 Huchiin bialte-a lalte leh, gamukmite leh, ukpipate leh kumpina nasem ten, Judate a panpih ua; Mordekai launa lah a tunguah a hongom ngala.


Boro kaŋ ga dira nga adilitaray toonante ra ga humburu Rabbi, Amma boro kaŋ ga nga fonda siirandi ga dond'a no. 	 Amah tanaa omin Toupa a kihtaa: himahleh a lampitea hoihlouin amah a musit hi.


Kal a ye ka hantum walhẽy gaa waato hantumyaŋo cine. Lordi wayo din nooya, kaŋ yaŋ Rabbi salaŋ ka ci araŋ se tondi kuuko boŋ. A jinda fun danjo bindi ra, hano din kaŋ marga te. Rabbi mo n'i daŋ ay kambe ra. 	 Huan, suangpekte ah a maa gelh bang, nakikhop khawm ni ua tanga mei akipana TOUPAN n akiang ua a gen thupiak sawm a gelha, TOUPAN a honpia.


da Hadar, da Tema, da Yetur, da Nafis da Kedma. 	 Hadadate, Temate, Jeturte, Naphisate leh Kedemte leng ahi uh:


Zama ay mana wangu ka Irikoy saawara kulu ci araŋ se. 	 Pathian vaihawm tengteng avekin na kiang uah im ka nei hi.


I ga ni heemaro nafa da ni ŋwaaro ŋwa. I ga ni ize arey da ni ize wayey ŋwa, I ga ni feejey da ni hawey ŋwa. I ga ni reyzin tiksey da ni jeejay* nyaŋey ŋwa. Ni gallu cinari-beeri-koyey kaŋ gaa ni de din, i g'i bagu-bagu nda takuba. 	 Na buh laksa leh na nek ding a ne khin vek ding uh; na tanute na tapate nek ding mahmah: na gan honte, na belam honte a ne ding ua, na grep guite, na theipi kungte a ne ding ua, na khopi kulhnei, na muanpi pen sekte mahmah namsau in a hihse vek ding uhi.


Ma fongu kaŋ ay aloomaro si ku, Ma fongu mate kaŋ ni na Adam-izey kulu taka i ga ciya yaamo. 	 Kua mi ahia sih ni mel mulou ahinga, Sheol khut akipana a hinna humbit ding? Selah.


Jama tu ka ne: «Ni gonda follay*! May no goono ga ceeci nga ma ni wi?» 	 Huan, mipin, Dawi jawl neive; kuan ahia honhihlup tum? a chi ua, a dawng ua.


I n'araŋ fiji a banda baptisma* ra, i n'araŋ tunandi mo a banda, _araŋ__ cimbeero do Irikoy goyo ra, nga kaŋ na Almasihu tunandi ka kaa buukoy game ra. 	 Baptismaa amah toh vui na hita ngal ua, huaimahah misi laka kipana Pathian nasep gintak jiakin amah toh kaihthoh na hi uhi.


Nooney da laabu gudey n'ay gaahamo daabu. Ay kuuro bagu-bagu, ka hari fumbo kaa taray, 	 Ka sa than leh leivui khalin a tuama; ka vun a kimata a puakkham thak hi.


Kaŋ ga ti Misira, Kaŋ gaakasinay yaamo hinne no a goono ga te. Woodin sabbay se no ay ne a se boŋbeeraykoyo kaŋ si yooje. 	 Aiguptain lah phatuamlou tak leh pannaneilou takin a panpih jel ngala; huaijiakin ahi, amah, Rahab tu kinkennu, ka chih.


I binde na Irikoy sundurko samba a ma koy Ekron. Sundurko noodin tooyanta, kala Ekron borey na jinde tunandi ka ne: «I na Israyla Irikoyo sundurko bare a ma kaa iri do, zama a m'iri nd'iri jama wi!» 	 Huchiin Pathian bawm Ekron a vatunga, Ekron khuaa mite bel, Israelte Pathian bawm eite leh I mite hihlum dingin I kiang uah a hon lata uh, chiin a kikou vengvung uh.


Wala araŋ ga tammahã ay kaa zama ay ma baani daŋ ndunnya ra no? Ay ga ne araŋ se: manti yaadin no bo, kala day fayyaŋ. 	 Khovela lem leng sak dinga hongpai hiam honsa nahi umaw? Hi dek lou, ka honhilh ahi, kidou leng sak dinga hongpai ka hi jaw.


Nkondo izey manti gaabikooniyaŋ no, Kulu nda yaadin i ga ngey ŋwaaro soola kaydiya ra. 	 Miksite hatlou mite ahi ua, himahleh nipi laiin a nek ding uh a sutuah ua;


I g'araŋ kaa ngey diina margey ra. Oho, saaya go kaa kaŋ boro kaŋ g'araŋ wi ga tammahã hala nga goono ga goy Irikoy se no. 	 Kikhopnain ahte a honnong sak ding ua; ahi, kuapeuh nou honhihlum tuh Pathian tunga thil hoih hihin a kithei ding; huchi bang hun a tung ding ahi.


da kurnyo maa r'a, a dangay a se mo hano kaŋ hane a maa din, yaadin gaa waybora sartey ga goro. Jarawey kaŋ yaŋ a sambu nga boŋ gaa din mo, i go no. 	 Himahleh a pasal in a zak ni a a phal kei leh a tung a thuchiam leh a lungsim gakna khual lou a a thuchiam a hihmang ding; TOUPA'N a ngaidam ding.


bayra gaa mo, boŋ hiniyaŋ, boŋ hiniyaŋo gaa mo, suuru, suuro gaa mo Irikoy fonda ganayaŋ. 	 na theihna uah kidekna hel unla, na kidekna uah kuhkalna hel unla, na kukhalna uah Pathianlimsakna hel unla,


Bilatos mo fatta ka koy i do ka ne i se: «Kalima woofo dumi no araŋ kande boro wo boŋ?» 	 Huan, Pilat a kiang uah a va pawta, a kiang uah, Hiai mi tungah hekna bang ahia na neih uh? a chi a.


Gaa no i ga zaara suudi fo sambu ka kaari fitilla suntulo daabu nd'a, d'a fitilley kulu, d'a kambey, d'a ziibi kuyaŋ taasey, d'a ji kulba kulu, kaŋ yaŋ i g'a hanse nd'a. 	 Huan, vaksak khawnvak koihna leh huai adinga a zat ding ua khawnvakte, a taitehte, a vu koihnate, thau bing tengteng puandum buangin a khuh ding uhi:


Ni zamana ra no a ga ciya tabbatandiyaŋ hari, Da faaba nda laakal da bayray yulwante, Rabbi humburkumay mo ga ciya jama arzaka. 	 Na dam sungin om kipna a om dinga. hotdamnate, pilnate, theihna te a om kikeih ding; TOUPA launa lah a gou ahi a.


Araŋ ma si bare ka ye tooru do haray, wala araŋ ma si tooruyaŋ soogu araŋ boŋ se. Ay ya Rabbi no, araŋ Irikoyo. 	 Milim lam ah awn kei unla, milim sun pathiante leng kibawltawm kei un: Kei TOUPA na Pathian uh ka hi.


da waaliya, da koysa dumi kulu, da jillay, da cicibo. 	 Tuipi, tuiva lian chi himhim, huihtun leh bak.


Farey tuurey ga hay, laabo ga nga nafa kaa taray, i ga goro baani samay ngey laabo ra mo. I ga bay mo kaŋ ay no ga ti Rabbi, waati kaŋ ay n'i tamtaray calo ceeri, ay n'i faaba mo koyne wo kaŋ yaŋ do i go tamtaray kambe ra. 	 Huan gama singin gah a suang dinga, leiin a punna a suah dinga; a gam uah bit takin a om ding uh; a hakkolte uh ka kitansaka, sikhaa bawlmite khut akipan ka hutkhiak hun chiangin kei TOUPA ka hi chih a thei ding uh.


da tooru ganayaŋ, da ziimataray, da ibaretaray, da kusuuma, da canse, da futay, da kakaw, da fay-ka-ye-waani-waaniyaŋ, da wurdi waani-waani, 	 Milimbiakna, bumna, huatna, kinakna, hajatna, hehna, kilanna, omtuamna, gintuamna


ka ne: «Ya Rabbi Irikoy, Hina-Kulu-Koyo, iri goono ga saabu ni se, nin kaŋ go no sohõ, nin kaŋ go no za doŋ, zama ni na ni dabari bambata sambu ka may. 	 Na tungah ka kipak uhi, Toupa Pathian aw Bangkimhihthei, omlel leh omsa; na thilhihtheihna thupi na lak tak jiakin leh vai na hawmtak jiakin.


Woodin se no borey kaŋ Musa boŋ da deeni. I ne: «M'iri no hari iri ma haŋ!» Musa ne: «Ifo se no araŋ ga kaŋ ay boŋ da deeni. Ifo se no araŋ ga Rabbi si mo?» 	 Huaijiakin mite Mosi toh a kina ua, Ka dawn ding uh tui hon piain, a chi ua. Huan Mosiin a kiang uah, Bang dinga hon kinakpih na hi ua- Bang dinga TOUPA zeet na hi ua? a chi a.


Zama da wayboro si nga boŋo daabu, a ma nga boŋ hamno dumbu mo. Amma da haawi hari no wayboro se a ma nga boŋ hamno dumbu wala a m'a cabu, kal a ma nga boŋo daabu. 	 Numei a lu khuh loua a om ngal leh met vanglak hen. Ahihhangin, numei adinga sam met hiam mei maihiam a zumhuai leh, kikhuh hen.


A na talibi way cindi hinka din ce ka sintin k'i donton i ma koy ihinka-hinka. A n'i no hin follayey boŋ. 	 Huan, sawm leh nihte a sama, nih nihin a sawl khia a; dawi ninte tunga thuneihna leng a pia a.


Ay na Ifraymu bay, Israyla si ay se tugante bo. Zama sohõ, ya nin Ifraymu, ni na kaaruwataray te, Israyla na harram goy te. 	 Ephraim ka theia, Israel ka lakah selin a om kei; Ephraim aw, tuin lah, kijuakin na omta ngala, Israel a buahta hi.


I ga kaa ka doon farhã sabbay se Sihiyona tudo boŋ. I moydumey ma go fas-fas Rabbi gomno sabbay se, Zama a n'i no ntaasu nda reyzin hari, da ji, Da alman kayney da alman beerey izey. I fundey ga hima sanda kali kaŋ i goono ga haŋandi. I si ye ka lakaw mo koyne. 	 Zion vum ah lasain a hongpai ding ua, TOUPA hoihna ah a kipak ding ua, buhte, uainte, thaute, belam leh ganhon noute tungahte a kipak ding uh; a hinna uh huai tui vak bang ahi dinga, khantawnin a lungkham nawn ket kei ding uh.


Tuyaŋ fo dumi no i ga yeti dumo din diyey se? To. Rabbi no ka Sihiyona sinji. A jama ra borey kaŋ yaŋ di kankami mo ga du koruyaŋ do a ra. 	 Philistia nam palaite bangchi bangin i dawng ding ua? TOUPAN Zion lah a tungdinga, a mite laka gentheiten bitna a mu uh, chi ve hang.


Amma Rabbi Sanno ga duumi hal abada.» Woodin mo no ga ti Baaru Hanna sanno kaŋ i waazu araŋ se. 	 Toupa bel khantawnin a om gige ahi, chih ahi ngala. Huaituh ahi, tanchin hoih thu nou a honhilh uh.


Boro alman alhaalikoy si bay, Saamo mo si faham da woone: 	 Mi gilou-saloute loupa banga a hongnou ua, thilhihkhialte tengteng a hongphat letlot un, khantawn a dinga hihmana hongom ding uh a ahi, chih.


Ay ga naŋ mo ni deena ma naagu ni daana gaa. Sanni ga mongo ni se, hala ni si du ka kaseeti i gaa, zama dumi kaŋ ga murte no, ngey wo. 	 Na lei na dangtawngah ka belhsak dinga, n apau nawn kei dinga, amaute salpa na hi nawn kei ding, helhat inkuan ahi ngal ua.Himahleh na kianga thu ka gen hun chiangin na kam ka honka sak dinga, a kianguah TOUPA PATHIANIN hichiin a chi hi: A ngaikhiain ngaikhia henla, a ngaikhe louin ngaikhe kei mai heh, helhat innkuan lah ahi ngal ua, a chi hi, chiin na gen ding ahi.


Waato din gaa Musa donton ka ne i ma Yazer kwaara guna. I n'a kawyey di ka Amorancey kaŋ go noodin gaaray. 	 Huan, Mosi in Jazer enkhe ding in a sawl a, huailai a khuate a la ua, huai a Amorte a delhkhia uh.


Amma baabo da nyaŋo mana bay kaŋ Rabbi do no woodin fun, zama kobay no a goono ga ceeci Filistancey gaa. Zama alwaato din Filistancey goono ga Israyla may. 	 Himahleh a nu leh a pan huaibel TOUPA hih ahi chih a thei uh: Philistiate tungah lah paulap a zong ahi ngala. Huchihlaiin Philistiaten Israelte tungah vai a hawm uh.


Kankami da cimi ciiti jaŋay no i daŋ k'a hibandi. A zamana borey ra binde, May no ka lasaabu ka bay kaŋ i n'a waasu ka kaa fundikooney laabo ra? May no ka lasaabu kaŋ ay jama murteyaŋey sabbay se no i n'a kar. 	 Nuaisiahna leh vaihawmnaa lak mangin a oma; a dam tonpihte ngialin houh kuain ahia mihing gam akipan hihmana a om ngaihtuah mahmah? Ka mite tatlekna jiaka dahna khu-a om a hih


Bora kaŋ di woodin na seeda no, a seeda mo cimi no. A ga bay kaŋ a goono ga cimi ci, zama araŋ mo ma cimandi. 	 A mupan a theisakta, a thu theihsak a dik ahi; a gen dik chih a kithei-nou leng na gin takna ding un.