Y xepe ri discípulos xquicˈasoj cˈa ri Jesús y xquibij chare: ¡Ajaf! ¡Ajaf! Kojacoloˈ cˈa. Wacami yojcom, xechaˈ chare. 	 चेलाहरू गए र उहाँलाई ब्यूँझाए र भने, ‘हे प्रभु, हामीलाई बँचाउनुहोस् हामी डुब्न लागिरहेछौ।”


Y tek ri winek israelitas xeˈapon pa tinamit Jericó, wukuˈ kˈij xesutin chrij ri tinamit, y pa ruwuk kˈij xtzak ri nimalaj tzˈak ri rusutin riˈ chrij ri tinamit. Queriˈ xbanatej ruma chi ri israelitas can quicukuban quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 परमेश्वरका मानिसहरूको विश्वासको कारणले, यरीहोको पर्खाल ढल्यो। उनीहरू पर्खालका वरिवरि सात दिनसम्म घुमेपछि त्यो ढल्यो।


Y ri Eliud xralcˈualaj ri Eleazar; ri Eleazar xralcˈualaj ri Matán; ri Matán xralcˈualaj chukaˈ jun ri Jacob chukaˈ rubiˈ. 	 एलिउद एलियाजरका पिता थिए। एलियाजर मत्थानका पिता थिए। मत्थान याकूबका पिता थिए।


Y wi ta ri nabey trato utz ta xel, man ta rajawaxic chi xban chic jun rucaˈn trato. 	 पहिलेको करारमा कुनै गल्ती नभएको भए दोस्रो करारको खाँचो पर्ने थिएन।


Ri discípulos can xbequimoloˈ cˈa pe y xquinojsaj cablajuj chaquech riqˈui ri ma xqˈuis ta rutijic, tek ye waynek chic quinojel. Cˈa ya na cˈa riˈ xmolotej ca chare ri wuˈoˈ tak caxlan wey banon riqˈui cebada. 	 तब चेलाहरूले उब्रिएको रोटीको टुक्राहरू बटुले। पाँचवटा जौको रोटीहरू मानिसहरूले खाएर उब्रेको टुक्राहरू तिनीहरूले ठूलाठूला बाह्रवटा डोकोहरू मा भरे। पाचँवटा रोटीहरू र दुईवटा माछाबाट मात्र शुरू गरेका थिए। चेलाहरूले ती उब्रेका टुक्राहरू ठूलठूला बाह्र डोकोहरूमा भरे।


Y ri Natanael xubij: ¿La xtel ta cˈa pe jun utzilaj achi chiriˈ pa tinamit Nazaret? xchaˈ. Pero ri Felipe xubij chare: Wi ma nanimaj ta, catam pe, joˈ tikatzuˈ. 	 तर नथानेलले फिलिपलाई सोधे, “के नासरतबाट केही असल कुरो आउन सक्छ?” फिलिपले उत्तर दिए, “आएर अनि हेर।”


Riyeˈ chukaˈ astapeˈ xquequichop itzel tak cumatz y xquequitijlaˈ camisanel tak akˈom, majun xtiquicˈulwachij. Xtiquiyalaˈ chukaˈ quikˈaˈ pa quiwiˈ yawaˈiˈ y xquecˈachoj. Qˈuiy cˈa ri xquequibanalaˈ riyeˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 तिनीहरूले यदि सर्पहरू समाते पनि तिनीहरूलाई त्यसको विष लाग्नैछैन। यदि तिनीहरूले घात विष पिए पनि तिनीहरूलाई कुनै हानि हुनेछैन। यदि तिनीहरूले आफ्ना हात रोगीहरू माथि राखे भने तिनीहरू निको हुनेछन्।”


Y tek ri winek xquicˈaxaj cˈa chi ri Pablo xa can nichˈo pe chique ri pan hebreo, ri quichˈabel riyeˈ, rumariˈ can majun chic cˈa ri xchˈo. Y ri Pablo xuchop cˈa tzij y xubij: 	 पावलले यहूदी भाषामा बोलेको यहूदीहरूले सुने। जब पावलले यहूदी भाषा बोलेको यहूदीहरूले सुने तिनीहरू झन चुपचाप बसे। पावलले भने,


Y yacˈariˈ tek xbecˈulun pe jun rucaˈn ángel, y xubij: Xtzak yan ri nimalaj tinamit Babilonia. Xtzak yan ri nimalaj tinamit ri xbano chique quinojel ri winek chuwech re ruwachˈulef chi xquiyaˈ ca ri Dios y xquiyec royowal ri Dios pa quiwiˈ, ruma ri tinamit riˈ xuben chique quinojel ri winek chi can achiˈel xerukˈabarisaj chi ma niquinaˈ ta chic chi niquiben ri mac, achiˈel ri mac tek ri achiˈaˈ y ri ixokiˈ niquicanolaˈ quiˈ chi yemacun y xa ma quicˈulaj ta quiˈ. 	 तब दोस्रो स्वर्गदूतले पहिलो स्वर्गदूतको अनुसरण गर्यो अनि भन्यो, “उ नष्ट भई। महान् नगर बेविलोनको नष्ट भयो। उसले सम्पूर्ण राष्ट्रहरुलाई आफ्नो व्यभिचारको अनि परमेश्वरको क्रोधबाट निस्किएको दाखरस पिउन लगाई।”


Man cˈa quixwer ta ka, xa tibanaˈ orar y ticˈutuj chare ri Dios riche (rixin) chi ma yixtzak ta pa mac tek yixtojtobex. Can wetaman wi chi ri iwánima can nrajoˈ wi nuben ri nrajoˈ ri Dios. Pero ri ichˈacul xa majun ruchukˈaˈ, xchaˈ chique. 	 जागा रहो, अनि प्रार्थना गर, जसमा कि तिमी प्रलोभनमा पर्ने छैनौ। आत्मा राजी छ तर शरीर कमजोर छ।”


Achiˈel xa ta ya ri ley ri tzˈibatal pa tak cánima, y ri cánima yariˈ ri nibin chique achique ri utz y achique ri ma utz ta. Y riyeˈ utz nunaˈ ri cánima tek ya ri utz niquiben y nikˈaxo ri cánima tek ya ri ma utz ta ri niquiben. Riyeˈ can quetaman, wi utz o ma utz ta ri niquiben. 	 किनकि तिनीहरूले सिद्ध गर्छन कि व्यवस्थाले भने अनुसारको कुरा उनीहरूको हृदयमा लेखिएको हुन्छ। र उनीहरूका विवेकले पनि उनीहरूलाई त्यसै भन्छ। अनि उनीहरूको कर्म अनुसारका विचारहरूले तिनलाई दोष्याउँछन वा समर्थन गर्छन्।


Wi cˈo jun ri ma nrajoˈ ta nuben ri xkabij yan ka chupan re wuj reˈ, can tiyaˈ cˈa rubixic achique chi winek riˈ, y chukaˈ ma ticˈuaj ta iwiˈ riqˈui, riche (rixin) chi queriˈ ruyonil riyaˈ niqˈuix ka. 	 यदि कसैले यस पत्रद्वारा दिएको आदेश नमाने त्यसलाई याद गरिराख। त्यससित सम्बन्धै नराख जसमा कि त्यो लज्जित होस्।


Can ketaman wi chi sibilaj nim rukˈij, ruma ri Dios majun bey rubin ta chare jun ángel: Yit cˈa riyit ri Nucˈajol. Rumariˈ wacami nyaˈ acˈaslen. Y chukaˈ majun bey rubin ta: Yin cˈa riyin ri Rutataˈ, y ya Riyaˈ ri Nucˈajol. 	 परमेश्वरले यी कुरा कुनै पनि स्वर्गदूतहरूलाई भन्नुभएको थिएन “तिमी मेरा पुत्र हौ, आज म तिम्रो पिता बनेको छु।” भजनसंग्रह 2:7 उहाँले कुनै स्वर्गदूतलाई यो कुरो भन्नु भएन “म तिनका पिता बन्नेछु र तिनी मेरा पुत्र बन्नेछन्।” 2 शमूएल 7:14


Yacˈa ri Jesús xubij chique: Ticˈamaˈ pe waweˈ. 	 येशूले भन्नुभयो, “ती रोटी र माछाहरू यहाँ ल्याऊ।”


Ticˈayilaˈ cˈa ri cˈo iwuqˈui y tiyalaˈ chique ri winek ri nicˈatzin quitoˈic. Wi queriˈ niben, xticˈojeˈ jun iyaconobal chilaˈ chicaj ri majun bey xtijar ta, y xticˈojeˈ ibeyomal chupan, beyomel ri majun bey xtiqˈuis ta, ni majun alekˈom xtelekˈan ta, ni ma nichicopir ta chukaˈ. 	 आफ्नोमा भएका सबै सम्पत्ति बेचेर जसलाई चाहिन्छ तिनीहरूलाई पैसा देऊ। धन त यो संसारमा स्थायी रहँदैन। तर स्वर्गको भण्डार हासिल । त्यो भन्डार सँधैका लागी रहन्छ। स्वर्गमा तिम्रो भण्डार चोरहरुले चोर्न सक्तैन, न त किराहरुले नै नष्ट पार्न सक्छ।


Xpe cˈa ri Jesús xubij chique: Chiwe cˈa riyix can yaˈon cˈa kˈij riche (rixin) chi niwetamaj chrij ri rajawaren ri Dios, ri ma kˈalaj ta chiquiwech nicˈaj chic winek, ruma riyeˈ ma yaˈon ta kˈij chique riche (rixin) chi niquetamaj. 	 येशूले जवाफ दिनुभयो, ‘स्वर्गको राज्यको सत्यरहस्यहरूको बारेमा तिमीहरूले मात्र बुझ्नसक्छौ। तर अरूहरूले ती जान्नसक्दैनन्।


Y riyix tikˈalajsaj cˈa ri kitzij chiquiwech ri winek ri xa caˈiˈ quicˈuˈx quibanon chi achique riˈ ri kas kitzij. 	 जो मानिसहरु सन्देह गर्छन् तिनीहरुलाई दया देखाऊ। तिमीहरुले कोही मानिसहरुलाई बचाँउनु आवश्यक छ।


Yacˈa riyix xa ma que ta riˈ niben. Pa ruqˈuexel chi que ta riˈ, xa yix cˈa riyix ri yixbano ri etzelal y can nicanoj rubanic riche (rixin) chi niben alekˈ y can chique ri kachˈalal niben wi. 	 तिमी आफै गल्ती गर्छौ अनि अरूलाई ठग्छौ। अनि त्यो पनि आफ्नै ख्रीष्टको दाज्यु-भाईहरू माझ!


Rumariˈ ri Timoteo y ri Erasto ri yetoˈo riche (rixin), xerutek cˈa el cˈa pa Macedonia. Y riyaˈ cˈa xcˈojeˈ na ca jubaˈ ri pa ruwachˈulef Asia. 	 तिमोथि र इरास्तस दुइजना पावलका सहकर्मीहरू थिए। पावलले तिनीहरूलाई म्यासिडोनिया अगाडी नै पठाए। पावल केही समयको लागि एशियामै बसे।


Chiˈijujunal tiyalaˈ rutzil iwech riqˈui jun lokˈolaj tzˈuban (tzˈuman) chiˈij, riche (rixin) chi queriˈ nikˈalajin chi can niwajoˈ iwiˈ. Y xticˈojeˈ ta cˈa uxlanibel cˈuˈx ri pa tak iwánima chiˈiwonojel riyix ri xa jun chic ibanon riqˈui ri Jesucristo. Amén. 	 एक अर्का प्रति प्रेमको चुम्बन प्रदान गर, जब तिमीहरुको भेट हुन्छ। तिमीहरु सबैलाई शान्ति होस्, जो ख्रीष्टका साथ छौ।


Y ri chicop ri cˈo wukuˈ rujolon (ruwiˈ), xintzˈet cˈa chi jun chique ri rujolon (ruwiˈ) xucˈulwachij jun socotajic ri can riche (rixin) chi nicom. Pero xa ma xcom ta, y rumariˈ ri winek ri yecˈo chuwech ri ruwachˈulef, can xel quicˈuˈx tek xquitzˈet chi xa xcˈachoj y rumariˈ can xquitzekelbej. 	 त्यस पशुको एउटा टाउँको चोट लागेको अनि मारिएको जस्तो देखिन्थ्यो। तर त्यो मृत्यु-घाउ निको भएको थियो। संसारका समस्त मानिसहरु आश्चर्य चकित भए अनि सबैले त्यस पशुलाई पछ्याए।


Wachˈalal, riyin ma ntzˈibaj ta cˈa jun cˈacˈacˈ pixaˈ chiwe. Ruma re pixaˈ reˈ xa can cˈo chic ri ojer ca, y re chˈabel reˈ can xiwacˈaxaj yan pe riyix ri pa rutiquiribel tek xinimaj ri Dios. 	 मेरा प्रिय मित्रहरु, म तिमीहरुको तिम्ति नयाँ आदेश लेखिरहेको छैन। यो त्यही आदेश हो जो तिमीहरुले शुरुदेखि पाएका थियौ। यो आदेश तिमीहरुले अघि नै सुनिसकेको शिक्षा हो।


Y ri rusibil ri pon y ri quiˈoraciones ri lokˈolaj tak ralcˈual ri Dios, can nikˈalajin wi cˈa chi pa rukˈaˈ ri ángel yeˈel wi el y yeˈapon anej cˈa chuwech ri Dios. 	 धूपको धुवाँ स्वर्गदूतको हातबाट उँभो उठेर परमेश्वरकहाँ गयो। त्यो घुवाँ परमेश्वरका मानिसहरुको प्रार्थनासितै उँभो गयो।


Y tek ri achi cˈo chic pa samaj nijopin ijaˈtz, cˈo cˈa jubaˈ chare ri ijaˈtz riˈ xa pa bey xka wi. Y xepe cˈa ri aj xicˈ tak chicop ri yebe pa cakˈikˈ xquitij el ri ijaˈtz riˈ. 	 जब तिनीले बीऊ छर्दै थिए, केही बीऊहरू बाटोतिर परे। चरा-चुरूङ्गी आएर ती बीऊहरू खाए।


Ri kachˈalal ri yechˈo pa nicˈaj chic chˈabel, xaxu (xaxe wi) riyeˈ ri yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. Yacˈa ri kachˈalal ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios, más utz niquiben, ruma can niquiben chukaˈ chi ri iglesia yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 जसले अन्य भाषामा बोल्छ आफूलाई मात्र मद्दत गरिहेको हुन्छ। तर जसले अगमवाणी बोल्छ उसले सारा मण्डलीलाई मद्दत पुरयाइरहेको हुन्छ।


Yacˈa ri winek ri man cˈo ta ri Lokˈolaj Espíritu riche (rixin) ri Dios quiqˈui, ma niquicˈul ta ri nucˈut ri Lokˈolaj Espíritu. Ruma chiquiwech riyeˈ xa can majun nicˈatzin wi. Y xa ma nikˈax ta chiquiwech ruma xaxu (xaxe wi) ri cˈo ri Lokˈolaj Espíritu quiqˈui, can nikˈax chiquiwech achique ri nucˈut ri Lokˈolaj Espíritu. 	 जो मानिस आत्मिक छैन उसले परमेश्वरको आत्माबाट आएका कुराहरू ग्रहण गर्दैन। उसले यी सब कुराहरू मूर्खातापूर्ण सम्झन्छ। उसले आत्माको कुरो बुझ्न सक्दैन, किन कि ती कुराहरूलाई आत्मिक रीतिले मात्र जाँच्न सकिन्छ।


Y re naˈoj reˈ can ma nikˈax ta cˈa chiquiwech ri winek ri nimaˈk quikˈij chuwech re ruwachˈulef. Ruma wi ta xkˈax chiquiwech, chanin ta xquitzˈet y xquetamaj ta ruwech ri Cristo ri Ajaf, ri can cˈo rukˈij rucˈojlen, y man ta xquitek rucamisaxic chuwech ri cruz. 	 यस संसारका कुनै शासकहरूले यो ज्ञान बुझेनन्। यदी तिनीहरूले बुझेका भए तिनीहरूले महिमाका प्रभुलाई क्रूसमा टाँग्ने नै थिएनन्।


Y ri Jesús xubij cˈa chare ri María Magdalena: Ma quinakˈetej ta. Riyin can cˈa ma jane quibe ta riqˈui ri Nataˈ chilaˈ chicaj. Xa cabiyin chubixic chique ri can ye wachˈalal chic, chi riyin can yibe cˈa riqˈui ri Nataˈ, ri can Itataˈ chukaˈ riyix. Can yibe cˈa riqˈui ri nu‑Dios, ri i‑Dios chukaˈ riyix, xchaˈ chare. 	 येशूले उसलाई भन्नुभयो, “मलाई नछोऊ। म अझ् सम्म पिताकोमा गई सकेको छुइँन। तर मेरा दाज्यु-भाइहरू भएकोमा जाऊ, र तिनीहरूलाई यसो भनः ‘म मेरो पिता र तिमीहरूका पिताकहाँ फर्की जाँदैछु। म मेरो परमेश्वर र तिमीहरूको परमेश्वरकहाँ फर्की जाँदैछु।”‘


Waweˈ chuwech re ruwachˈulef ri nimalaj tak sacerdotes quiche (quixin) ri israelitas yequicamisaj chicop y cˈo nicˈaj chic cosas ri yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios. Ya samaj riˈ ri yaˈon chique riche (rixin) chi niquiben. Y rumariˈ ri Jesús chukaˈ rajawaxic chi cˈo xutzuj (xusuj) chare ri Dios, ruma Riyaˈ jun Nimalaj Sacerdote. 	 हरेक प्रधान पूजाहारीको काम हुन्छ परमेश्वरलाई भेटी र बली चढाउने। यसर्थ, हाम्रा प्रधान पूजाहारीले पनि परमेश्वरलाई केही चढाउनु पर्छ।


Y ri Ajaf xubij: Ri mayordomo ri choj y cˈo runaˈoj, yacˈariˈ ri nichaˈox (nchaˈ) ca ruma ri rupatrón, riche (rixin) chi nicanaj ca pa quiwiˈ quinojel ri yecˈo pa rachoch ri rupatrón, riche (rixin) chi nuyaˈ quiway y ronojel ri nicˈatzin chique tek napon ri hora. 	 प्रभुले भन्नुभयो, “को चाँहि ज्ञानी र विश्वासी नोकर होला? विश्वासी नोकर त्यही हो जसमाथि अन्य नोकरहरूलाई ठीक समयमा तिनीहरूको भाग खाना दिन्छ भनी विश्वास गर्छ।


Y tek ri rudiscípulos ri Jesús xquicˈaxaj ri chˈabel riˈ, xsach quicˈuˈx. Y niquibilaˈ cˈa chiquiwech: Wi can achiˈel ri xubij, ¿achique ta cˈa jun ri xticolotej? yechaˈ. 	 जब चेलाहरूले यस्ता कुरा सुने, तिनीहरू खूबै चकित भए। तिनीहरूले सोधे, ‘यदि यस्तो भए कसले उद्धार पाउन सक्छ त?’


Y ri Felipe cˈa tek xunaˈ, cˈo chic chupan ri tinamit Azoto. Y chiriˈ xuchop chic cˈa el jun rubey, xkˈax el ri pa tak tinamit nutzijolaˈ ri lokˈolaj chˈabel ri niyaˈo colotajic. Queriˈ nubanalaˈ xapon cˈa pa tinamit Cesarea. 	 तर फिलिप अश्दोदको शहरमा देखा परे। उनी सिजरियाको शहर तिर गइरहैका थिए। अश्दोददेखि सिजरिया जाँदा बाटामा पर्ने प्रत्येक शहरमा उनले सुसमाचार प्रचार गरे।


Ri Dios xubij cˈa chare ri Wajaf: Catzˈuyeˈ re pa wajquikˈaˈ, cˈa ya tek xquenyaˈ na pan akˈaˈ pan awaken ri yeˈetzelan awuche (awixin). 	 दाऊदले भने, ‘प्रभुले मेरो प्रभुलाई भन्नुभयो, मेरो दाहिनेपटि बस, अनि म तिम्रो शत्रुहरूलाई तिम्रा वशमा राख्नेछु।’ भजनसंग्रह 110:1


Can nchˈutinirisan cˈa wiˈ chuwech ri Ajaf Dios chubanic ri rusamaj. Astapeˈ riqˈui okˈej, nben ri rusamaj. Y astapeˈ chukaˈ ri wech aj Israel xinquiyaˈ pa tijoj pokonal ruma ri pokon ri xquichˈobolaˈ chi xquiben chuwe, pero riyin can xinben ri rusamaj ri Dios. 	 तर यहूदीहरूले मेरो विरुद्ध धेरै षडयन्त्रहरू गरे जसले गर्दा मैले प्रभुकै सेवा गरे।


Y tek ri winek riˈ xeˈoka riqˈui ri Jesús, xquitzˈet cˈa chi ri achi ri xecˈojeˈ itzel tak espíritu riqˈui, tzˈuyul, rucusan rutziak y ma nuben ta chic cˈa ri achiˈel ri rubanon pe. Yacˈa ri winek riˈ xa xquixibij cˈa quiˈ tek xquitzˈet ri achi riˈ. 	 मानिसहरू येशूकहाँ आए, तिनीहरूले दुष्टात्मा लागेका मानिसलाई त्यहाँ देखे, त्यस मानिसले लुगाफाटा पहिरिएको थियो, अनि त्यसको मानसिक अवस्था ठीकै थियो। सबै मानिसहरू भयभीत थीए।


Tek riyix ma yixwaˈ ta riche (rixin) chi niben orar, ma tiben ta achiˈel niquiben ri winek ri xa caˈiˈ quipalej; ruma riyeˈ xa yebison ri yetzuˈun, riche (rixin) chi can nikˈalajin chiquiwech ri winek chi ma ye waynek ta. Y kitzij nbij chiwe, chi ri yebano queriˈ, riqˈui ri niquicˈul quikˈij chique ri winek, xquicˈul yan cˈa ri rajel ruqˈuexel. 	 ‘जब तिमीहरू उपवास बस्छौ, तब कपटीहरू जस्ता उदासी नबन्। कपटीहरूले जस्तो आचरण नगर्। आफू उपवास बसेको कुरा माानिसहरूलाई देखाउन तिनीहरू आफ्नो मुखलाई अनौठो देखिने पार्छौ। म तिमीहरूलाई साँचो भन्दछु, ती कपटीहरूले पाउने सबै इनाम यही हो। तिमीहरूले इनाम पाइसकेकाछन्।


Y ruma chukaˈ chi can rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ xel pe pan Egipto, y xbe. Y astapeˈ ri rey yacatajnek royowal chrij, riyaˈ ma xuxibij ta riˈ chuwech. Ri Moisés can cukul wi cˈa rucˈuˈx riqˈui ri Dios; can achiˈel xa ta can nutzˈet, astapeˈ ri Dios ma tzˈetetel ta. 	 विश्वासकै कारणले उनले मिश्रदेश छोडे। उनी राजाको रिसदेखि डराएनन्। उनी डटिरहे, जस्तो कि अदृश्य परमेश्वरलाई उनी देख्नसक्छन्।


Ri Jesús xucusaj chukaˈ re jun cˈambel tzij reˈ chiquiwech: Majun chukaˈ winek nibano chi nucusaj ta jun cˈojobel cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nucˈojoj jun tziek ri xa riˈj chic. Ruma wi cˈo jun ri nibano queriˈ, ma utz ta. Ruma can nuretz (nutzer) ka ri tziek cˈacˈacˈ riche (rixin) chi nrelesaj jun cˈojobel chare, y ri cˈojobel riˈ xa ma numej ta riˈ riqˈui jun rutziak ri xa riˈj chic. 	 येशूले तिनीहरूलाई यो दृष्टान्त सुनाउनु भयोः “कुनै मानिसले नयाँ लुगा च्यातेर पुरानो लुगा टाल्दैन। किन? किनभने त्यसो गरे नयाँ लुगा बिग्रन्छ, अनि टालेको टुक्रा पुरानो लुगासंग मिल्दैन।


riche (rixin) chi xtukˈet tzij pa quiwiˈ quinojel, y riche (rixin) chi xtuyaˈ rucˈayewal pa quiwiˈ ri winek ri quicˈuan jun cˈaslen ri ma utz ta chuwech ri Dios. Xa quicˈuan jun itzel cˈaslen. Y yequibilaˈ pokon tak chˈabel chrij ri Dios. Xaxu (xaxe wi) chic coyoben chi nika ri rucˈayewal pa quiwiˈ, ruma can ye aj maquiˈ wi. Queriˈ xubij ri Enoc. 	 प्रभुले हरेक मानिसको न्याय गर्नु हुनेछ। प्रभु सबै मानिसहरुको न्याय गर्न अनि जो परमेश्वरका विरुद्ध छन्, तिनीहरुलाई दण्ड दिन आउँनु हुँदैछ। परमेश्वरले तिनीहरुले गरेको परमेश्वर विरोधी जम्मै कुराहरुको निम्ति तिनीहरु सबैलाई दण्ड दिनुहुनेछ। उहाँले यी पापीहरुलाई, जो परमेश्वरका विरुद्धमा जति कर्णकदु कुरा गरे ती सबैको निम्ति दण्ड दिनु हुनेछ।”


Can tiwacˈaxaj cˈa jabel re xtinbij chiwe: Achique cˈa winek ri can nunimaj ri nuchˈabel, man cˈa xtril ta ri jun camic riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, xchaˈ ri Jesús. 	 म साँचो भन्छु। यदि कुनै मानिसले मेरो वचन पालन गर्छ भने, त्यो मानिस कहिल्यै मर्ने छैन।”


Rumariˈ wi queriˈ xubij ri Dios, ¿achique cˈa ruma tek riyix nibij chi riyin xinyokˈ rubiˈ ri Dios ruma xinbij chi yin cˈa riyin ri Rucˈajol? Riyaˈ can xiruchaˈ pe riche (rixin) chi xirutek pe chuwech re ruwachˈulef. 	 यसर्थ तिमीहरू मलाई किन भन्छौ, “तिमी परमेश्वरको निन्दा गर्छौ, किनभने मैले भने, ‘म परमेश्वरको पुत्र हुँ?’ पिताले मलाई चुन्नु भयो अनि संसारमा पठाउनु भयो।


Riyeˈ jubaˈ ma xecom chinucolic riyin, y riyin sibilaj nmatioxij chique. Y queriˈ chukaˈ quinojel ri kachˈalal ri ma ye israelitas ta, can yematioxin chukaˈ chique. 	 तिनीहरूले मेरो जीवन बचाउन आफ्ना जीवन पनि जोखिममा हालेका थिए। म तिनीहरूलाई धन्यवाद दिंन्छु र गैर-यहूदीहरूका सबै मण्डलीहरू पनि कृतज्ञ छन्।


Kitzij cˈa nbij chiwe, chi chupan ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, más xtikˈax ruwiˈ ri rucˈayewal ri xtika pa quiwiˈ ri winek riche (rixin) ri tinamit ri ma xquixquicˈul ta, que chiquiwech ri aj Sodoma y Gomorra, xchaˈ el chique. 	 तिमीहरूलाई म साँचो भन्दछु। न्यायको दिनमा तिनीहरूको अवस्था सोदोम र गमोराको भन्दा नराम्रो हुनेछ।


Queriˈ nwajoˈ nben riyin ruma nwajoˈ nwetamaj más ruwech ri Cristo y nisamej ta ri ruchukˈaˈ ri Dios pa nucˈaslen riyin; can achiˈel ri uchukˈaˈ ri xucusaj tek xucˈasoj ri Cristo chiquicojol ri caminakiˈ. Nwajoˈ ntij pokon ruma rubiˈ ri Dios, can achiˈel ri pokon ri xutij ri Cristo. Nwajoˈ cˈa ncˈut chi riyin can achiˈel ta chi can xicom riqˈui ri Cristo chuwech ri cruz. Y yacˈariˈ nwajoˈ nben. 	 म ख्रीष्टलाई मात्र र जेले उहाँलाई मृत्युबाट बौरायो त्यो शक्तिलाई जान्न चाहन्छु। म ख्रीष्टको कष्टको सहभागी बन्न चाहन्छु र उहाँको मृत्युमा उहाँ जस्तै हुन चाहन्छु।


Y tek quecˈariˈ niquibij ri ye cajiˈ riˈ riche (rixin) chi niquiyaˈ rukˈij rucˈojlen ri tzˈuyul pa lokˈolaj ruchˈacat, y riche (rixin) chukaˈ chi yematioxin cˈa chare ri cˈo riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, 	 यी सजीव वस्तुहरुले त्यहाँ “एक” जो सिंहासनमा हुनु हुन्थ्यो, उहाँलाई महिमा, सम्मान अनि धन्यवाद अर्पण गर्छन्। उहाँ एक हुनुहुन्छ जो सदासर्वदा रही रहनु हुन्छ। अनि हरेक समय ती जीवित बस्तुहरु यसो गर्छन्,


Y ri utzil, ri joyowanic y ri uxlanibel cˈuˈx ri nuyaˈ ri Dios Tataˈixel y ri nuyaˈ chukaˈ ri Ajaf Jesucristo ri Rucˈajol ri Dios Tataˈixel, yariˈ ri xticˈojeˈ ri pa tak iwánima. Can xticˈul wi cˈa ronojel reˈ, ruma icukuban icˈuˈx riqˈui ri kitzij y ruma chukaˈ chi can cˈo ajowabel pa tak iwánima. 	 अनुग्रह, कृपा अनि शान्ति, पिता परमेश्वर अनि उनका पुत्र येशू ख्रीष्टको मार्फत हामीसंग हुनेछ। हामी सत्य अनि प्रेमबाट यी आशीर्वाद प्राप्त गर्छौ।


Y pa ruwiˈ cˈa ri cruz, riyeˈ xquiyaˈ cˈa jun tzˈalan ri tzˈiban el chuwech ri achique mac ri niquibij riyeˈ chi xuben ri Jesús y rumariˈ nicamisex. Chuwech ri tzˈalan riˈ nubij cˈa: YAREˈ RI QUI‑REY RI ISRAELITAS. 	 येशूको विरूद्धमा लगाइएको आरोपहरूको लिखित सुचना क्रूसमा थियो। सुचना पत्रमा भनिएको थियोः “यहूदीहरूका राजा।”


Rumariˈ tek riyin yixuqueˈ chuwech ri Dios ri Rutataˈ ri Kajaf Jesucristo. 	 यसर्थ पिता अघि प्रार्थनामा म झुक्दछु।


Pero tek ri Jesús xapon pa Galilea, jabel rucˈulic xban cuma ri winek aj chiriˈ; ruma ri winek riˈ xecˈojeˈ chukaˈ pa Jerusalem riche (rixin) ri nimakˈij y xquitzˈet ri milagros ri xerubanalaˈ ri Jesús chiriˈ. 	 यसर्थ जब येशू गालीलमा आइपुग्नु भयो तिनीहरूले उहाँलाई स्वागत गरे कारण तिनीहरूले येशूले यरूशलेमको निस्तार चाडमा गरेका सबै कुराहरू देखी सकेका थिए। तिनीहरू पनि चाडको लागि गएका थिए।


Yacˈa wi xa ma yaracˈaxaj ta, queˈacˈuaj cˈa jun o ye caˈiˈ chic, riche (rixin) chi chiquiwech riyeˈ tek nabij chare ri awachˈalal chi ma utz ta ri rubanon. Riche (rixin) chi queriˈ can yix caˈiˈ o yix oxiˈ cˈa ri yixcˈo tek nichojmirisaj ronojel riˈ. 	 यदि उसले सुन्न अस्वीकार गर्यो भने अरू एक वा दुइ मानिसहरूलाई ल्याऊ जसमा ती दुइ वा तीन साक्षीहरूले त्यहाँ जे जति कुरा भए ती प्रमाणित गर्नेछन्।


Y ri Jesús xucˈom cˈa pe ri achi y xuchilabej chique ri winek chi majun achoj chare tiquibij wi ri xbanatej. Yacˈa ri winek, ma riqˈui ta chi can bin chique ruma ri Jesús chi majun achoj chare tiquibij wi, riyeˈ xa yariˈ ri más xquitzijoj. 	 येशूले यी सबै भएका घटनाहरूको बारे कसैलाई नभन्नु भनेर तिनीहरूलाई कडा आज्ञा गर्नुभयो। उहाँले सधै नै मानिसहरूलाई आफ्नो बारेमा केही नभन्नु भनेर आज्ञा गर्नु भएको छ। तर जति उहाँले मानिसहरूलाई उहाँको विषयमा कसैलाई नभन्नु भन्नु भयो त्यति नै मानिसहरूले भने।


Y hasta ri yawaˈiˈ yeyalox pe ri pa tak bey y pa tak chˈat y pa tak warabel, riche (rixin) chi queriˈ tek ri Pedro nikˈax el, ri rumujal nikˈax ta cˈa pa quiwiˈ jun caˈiˈ chique ri yawaˈiˈ riˈ riche (rixin) chi yecˈachoj ca. 	 यसकारण तिनीहरूले बिमारी मानिसहरूलाई गल्लीहरूमा ल्याए। पत्रुस आइरहेकाछन् भन्ने मानिसहरूले सुनेका थिए। यसैले तिनीहरूले बिमारीहरूलाई ओछ्यान अनि चट्टाइहरूमा राखे। किनभने तिनीहरूले सोचे यदि पत्रुसको छाया सम्म पनि बिमारीहरूमा पर्यो भने ती बिमारीहरूलाई निको हुन यथेष्ट हुनेछ।


Queriˈ chukaˈ ri Cristo, ma chak ta queriˈ xoc Nimalaj Sacerdote y xcˈojeˈ rukˈij, can ya cˈa ri Dios ri xchaˈo riche (rixin). Ruma ri Dios xubij cˈa chare: Yit cˈa riyit ri nucˈajol. Rumariˈ wacami nyaˈ acˈaslen. 	 उसै गरी ख्रीष्टले प्रधान पूजाहारी हुनलाई अनि त्यसको महिमा पाउनलाई आफैलाई छान्नु भएन। तर परमेश्वरले उहाँलाई छान्नुभयो। परमेश्वरले ख्रीष्टलाई भन्नुभयो “तिमी मेरा पुत्र हौ आजदेखि म तिम्रा पिता भएँ।” भजनसंग्रह 2छ7


Y ri achiˈaˈ fariseos y ri aj tzˈibaˈ xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿Achique ruma tek ri ye rudiscípulos ri Juan can cˈo kˈij niquichajij tek can ma yewaˈ ta, riche (rixin) chi yequibanalaˈ oraciones chare ri Dios? Y can queriˈ chukaˈ niquiben ri kadiscípulos riyoj, yacˈa ri adiscípulos riyit ma que ta riˈ niquiben, xa yewaˈ yeˈucˈyaˈ, xechaˈ chare. 	 तिनीहरूले येशूलाई भने, “फरिसीहरूले झैं यूहन्नाको चेलाहरूले पनि समय समयमा उपवास र प्रार्थना गर्दछन्। तर तपाईंको चेलाहरू त सँधैं खान्छन् र पिउँछन्।”


¿La cˈo ta cami jun tataˈaj ri nuyaˈ jun abej pa rukˈaˈ ri ralcˈual, tek ri acˈal xa jun caxlan wey ri nucˈutuj chare? ¿O la nuyaˈ ta cami jun itzel cumatz pa rukˈaˈ, tek ri acˈal xa jun car ri nrajoˈ? 	 तिमीहरू मध्ये कसको छोरो होला? यदि तिम्रो छोरोले माछा माँगे, तिमी उसलाई के दिन्छौ? के तिम्रो पुत्रलाई तिमी साँप दिन्छौ अहँ! तिमी उसलाई माछा नै दिन्छै।


Pero ri Jesús xubij chique: Can kitzij cˈa re nbij chiwe: Quinojel cˈa winek ri yemacun, can nikˈalajin chi ye ximil pa rukˈaˈ ri mac. 	 येशूले जवाफ दिनुभयो, “म साँचो भन्दछु। प्रत्येक मानिस जसले लगातार पाप गर्छ ऊ पापको दास हो। पाप उसको मालिक हो।


Yacˈa ri Pedro xubij cˈa: Riyin ma wetaman ta ruwech ri achi ri nibij riyix. Can chuwech Dios nbij chiwe chi riyin ma wetaman ta ruwech. Y wi ma kitzij ta ri nbij, tika cˈa rucˈayewal pa nuwiˈ, xchaˈ chique. 	 त्यसपछि पत्रुसले धिक्कार्न लागे अनि उनले भने, “तिमीहरूले जुन मानिसको बारेमा कुरा गर्दैंछौ तिनलाई म चिन्दिन परमेश्वरको नाममा शपथ खाँन्छु।”


Rumariˈ, xubij ri Jesús, pa quiwiˈ cˈa re winek ri yecˈo re tiempo reˈ, pa quiwiˈ cˈa riyeˈ xtuyaˈ wi ri Dios rutojbalil ri quicamic quinojel ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, quinojel ri ye camisan ri winakirsan wi pe re ruwachˈulef. 	 त्यसैले यो पृथ्वीको सृष्टिदेखि जति पनि अगमवक्ताहरू मरिए वर्तमान पुस्ताका तिमी मानिसहरू यसको निम्ति दण्डित हुनु पर्नेछ।


Ri Dios nuyalaˈ ri Lokˈolaj Espíritu chiwe y nubanalaˈ milagros chicojol. ¿La nuben cami queriˈ ruma chi xinimaj ri nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés? Ma que ta riˈ. Xa can ruma chi xinimaj ri Jesucristo ri xkatzijoj chiwe. 	 व्यवस्था मान्छौ भनेर परमेश्वरले येशूको आत्मा दिनुभएको हो? होइन। व्यवस्था मान्छौ भनेर परमेश्वरले तिमीहरू बीच चमत्कार गरेका हुन्? होइन। तिमीहरूले सुसमाचार सुन्यौ र यसमा विश्वास गर्यों भनेर परमेश्वरले आफ्नो आत्मा दिनु भएको र चमत्कार गर्नु भएको हो।


Y re wacami, can yacˈareˈ yitzolin riqˈui ri yin takayon pe. ¿Achique cˈa ruma tek majun chic chiwe riyix nudiscípulos ri nicˈutun ta pe chuwe: Acuchi (achique) cˈa yabe wi? 	 अब म उहाँकैमा गइरहेकोछु जसले मलाई पठाउनुभयो। तर तिमीहरू कसैपनि मलाई सोधेनौ, ‘तपाईं कहाँ गइरहुन भएको छ?’


Quinojel ri winek ri yeyatej na chuwe ruma ri Nataˈ, xquepe chinucanoxic y riyin xquencˈul; y majun bey xquenwetzelaj ta el. 	 जुन मानिसहरू पिताले मलाई दिनुहुन्छ मकहाँ आउनेछन्। मकहाँ जो आँउछन् म कसैलाई पनि फर्काउने छुइन।


Xa ta riyoj nikˈax chkawech ri yekabanalaˈ y can nikatij kakˈij riche (rixin) chi nikachojmirisaj ri kacˈaslen chuwech ri Dios, Riyaˈ ma nuyaˈ ta rucˈayewal pa kawiˈ. 	 तर हामीले आफैलाई ठीकसित जाँच्यौं भने परमेश्वरले हामीलाई जाँच्न हुँदैन।


Queˈitzuˈ na peˈ ri cotzˈiˈj ri lirio quibiˈ. Queˈitzuˈ na peˈ tek yeqˈuiy. Riyeˈ ma yesamej ta, ni ma yebatzˈin ta, riyeˈ majun quitziak niquiben, pero ma riqˈui wi riˈ jabel oc yetzuˈun. Y cˈo cˈa jun rey riche (rixin) re ruwachˈulef Israel ri xcˈojeˈ ojer ca, ri xubiniˈaj Salomón. Riyaˈ ruyon jabel tak tziek ri xerucusaj, pero majun bey xucusaj ta jun rutziak ri can achiˈel jun cotzˈiˈj. 	 जंङ्गली फूलहरूलाई हेर। सोच, तिनीहरू कसरी उम्रन्छन्। तिनीहरू आफ्नै लागि केही गर्दैनन् न त वस्त्र नै बनाउँछन्। म तिमीहरूलाई भन्दछु कि सुलेमान जस्ता राजा आफ्नो समस्त वैभवको साथ पनि यी फूलहरूमा झैं एउटा वस्त्र पहिरिएको थिएन।


Xa rumacˈariˈ wi xa ta jun akˈaˈ o jun awaken ri nibano chawe chi yamacun, xa utz tachoyoˈ el y tarokij el. Ruma más utz chi xaxu (xaxe wi) jun akˈaˈ o jun awaken cˈo y yatoc chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek, que chuwech chi can tzˈaket akˈaˈ awaken y xa pa kˈakˈ riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek ri yatbecˈak wi ca. 	 यदि तिम्रो हात वा खुट्टाले तिमीलाई पाप गर्नलाउँछ भने त्यसलाई काटेर फालिदेऊ। दुइहात वा खुट्टा सहित निरन्तर नरकको आगोमा जल्नुभन्दा त बरू शरीरको एउटा अंग गुमाएर सधैं भरि बाँच्नु असल हो।


Achiˈel xa pa tak a las nueve ri nimakˈaˈ riˈ, riyaˈ xel chic el jun bey y xerutzˈet cˈa chi chiriˈ pa cˈaybel yecˈo mozos ri ma quilon ta quisamaj. 	 “प्राय नौ बजेतिर बजार गर्न भनी ऊ बाहिर गयो उसले केही मानिसहरू उभिरहेको देख्यो अनि तिनीहरूलाई सोध्यो


Rumacˈariˈ kachˈalal, can cof cˈa quixcˈojeˈ y ma timestaj ta ri lokˈolaj chˈabel ri xkacˈut chiwech tek xojcˈojeˈ iwuqˈui. Ni ma timestaj ta chukaˈ ri xkabij el chupan ri wuj ri xkatek iwuqˈui. Xa can tinimaj cˈa. 	 यसैले दाज्यू-भाइहरू अनि दिदी-बहिनीहरू! हामीबाट पाएको शिक्षाहरूमा विश्वास लगातार गरिरहौ र दृढबन। हामीले मुखले बोलेर होस् कि चिट्ठीमा लेखेर होस्, तिमीहरूलाई यी कुराहरू सिकाएकाछौं।


Ri jucˈulaj winek riˈ majun cˈa calcˈual, ruma ri Elisabet ma alanel ta. Y chi ye caˈiˈ ye rijitaˈk chic. 	 तर जकरिया र इलीशिबा निःसन्तान थिए। इलीशिबा गर्भवती हुन सकिनन्, कारण तिनीहरू दुवै बृद्ध भइसकेका थिए।


Y riyin can yacˈariˈ xixuqueˈ ximajeˈ ka xerukˈaˈ xeraken ri ángel riˈ riche (rixin) chi nyaˈ rukˈij, pero riyaˈ xubij cˈa chuwe: Ma caxuqueˈ ta chinuwech. Ma tayaˈ ta nukˈij riyin. Ya ri Dios ri tayaˈ rukˈij. Ruma riyin xa yin jun rusamajel ri Dios achiˈel riyit, yin junan chukaˈ quiqˈui ri ye awachˈalal pa rubiˈ ri Jesús, ri can niquitzijoj chukaˈ ri ruchˈabel ri Jesús, ruma ri yekˈalajsan ri ruchˈabel ri Jesús can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri niyaˈo ri quichˈabel, riche (rixin) chi niquikˈalajsaj ri nubij ri Dios. 	 म उसलाई आराधना गर्नकानिम्ति स्वर्गदूतको पाउमा झूकें। तर स्वर्गदूतले मलाई भने, “मलाई आराधना नगर! म, तिमी अनि तिम्रो भाइहरु जस्तै सेवक हुँ जोसित येशूको सत्यता छ। यसर्थ परमेश्वरको आरधना गर किनभने अगमवाणीको आत्मा नै येशूको गवाही हो।”


Ri rajawaren ri caj can junan cˈa riqˈui achiˈel nuben jun achi tataˈaj pa jun jay ri xel el ri nimakˈaˈ chiquicanoxic mozos, riche (rixin) chi yerutek pa rulef ri ruticon ruwech riqˈui uva. 	 “स्वर्गको राज्य एउटा जमीनको मालिड्ढको जस्तो हो जसको दाखबारी छ। एक बिहान सबेरै आफ्नो दाखबारीमा ज्यालामा काम गराउन खेतालाहरूको खोजी गर्यो।


Tek ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl xrelesaj ri rucaˈn sello ri achoj riqˈui kˈolin wi ri boron wuj, xinwacˈaxaj cˈa chi xchˈo ri rucaˈn chique ri ye cajiˈ ri cˈo qˈuiy runakˈ tak quiwech, y xubij cˈa: ¡Catam pe! ¡Tatzˈetaˈ na peˈ! xchaˈ chuwe. 	 भेंडाको पाठाले दोस्रो मोहर खोल्यो। तब मैले दोस्त्रो सजीव वस्तुले “आऊ” भनेको सुनें।


Ruma ri xa ruyon ka riyaˈ nubij chi can cˈo rukˈij, ma ntel ta chi tzij chi can queriˈ nitzˈetetej ruma ri Dios. Cˈa ya na cˈa ri Ajaf Dios ri xtibin wi cˈo rukˈij ri winek riˈ o xa majun. 	 किनभने असल मानिस उसलाई मानिन्छ जसलाई प्रभुले ग्रहण गर्नु भएको छ, तर उसलाई होइन जसले आफैलाई असल मान्छ।


Rumariˈ xpe woyowal chique ri winek ri xebano queriˈ. Y riyin xinbij cˈa: Ri cánima re winek reˈ xa ma wuqˈui ta riyin cˈo wi, xa chiquij nicˈaj chic benak wi. Can niquiben chi ma quetaman ta ri utzilaj bey ri ncˈutun chiquiwech. 	 त्यसैले म तिनीहरूसित रिसाएँ र मैले भनें ‘तिनीहरूका विचार सँधै गल्ती छन् तिनीहरूले कहिल्यै मेरो बाटो बुझेनन्।’


Yacˈa ri cˈastajbel quiche (quixin) ri caminakiˈ, can cˈo wi. ¿La ma isiqˈuin ta cˈa ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca ruma ri Moisés, tek ri Dios xchˈo pe chare chupan ri juwiˈ kˈayis ri cˈo ruqˈuixal? Tek ri Dios xubij: Yin cˈa riyin ri ru‑Dios ri Abraham, ri ru‑Dios ri Isaac y ri ru‑Dios chukaˈ ri Jacob, xchaˈ chare. 	 मरेका मानिसहरूको कथा पुस्तकमा तिमीहरूले पढेका छैनौ? परमेश्वरले भन्नु भएको छः ‘म अब्राहामको परमेश्वर हुँ, इसहाकको परमेश्वर र याकूबको परमेश्वर।


Y ri runakˈ tak awech can yecˈatzin cˈa chawe, achiˈel nicˈatzin jun kˈakˈ riche (rixin) sakil. Ruma chi ri runakˈ tak awech wi ye utz, riyit yitcˈo pa jun sakil. Yacˈa wi ri runakˈ tak awech ma ye utz ta, riyit yitcˈo pa jun kˈekuˈm. 	 तिम्रो शरीको बत्ती तिम्रो आँखा हो यदी तिम्रो आँखाहरु ठिकछन् भने तिम्रो सारा शरीर उज्यालोले भरिन्छ। यदि तिम्रो आँखाहरू नै खराब छन् भने, तिम्रो सारा शरीर नै अँध्यारो हुनेछ।


Y tek ye tzˈuyul chic cˈa apo pa mesa, ri Jesús xucˈom apo ri caxlan wey y tek rucˈutun chic ri rubendición ri Dios pa ruwiˈ, xuwechˈelaˈ cˈa ri caxlan wey y xuyaˈ chique. 	 येशू जब मेचमा उनीहरूसंग बस्नु भयो उहाँले केही रोटीहरू लिनु भयो अनि त्यसको निम्ति धन्यवाद दिनु भयो। तब तिनले त्यो टुक्रा पार्नु भयो अनि तिनीहरूलाई दिनुभयो।


Y tek ri Jesús ye rachibilan ri ye rudiscípulos xuchop chic el bey chi nibe pa Jerusalem, xkˈax cˈa chiquicojol ri lugar Samaria y ri Galilea. 	 येशू यरूशलेमतिर जाँदै हुनु हुन्थ्यो। उहाँ सामरिया र गालील हुँदै जानु भयो।


Y nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, xebe cˈa chuchiˈ ri jul. Y tek ntel pe ri kˈij, yacˈariˈ tek xeˈapon. 	 हप्ताको पहिलो दिनको बिहानै, तिनीहरू चिहाँनमा गइरहेका थिए। यसबेलासम्म घाम झुल्केकै थिएन।


Ticˈutuj cˈa chare ri Dios chi can yicowin nkˈalajsaj ri ruchˈabel, can achiˈel ri rucˈamon chi nbij. 	 तिमीहरू प्रार्थना गर्न सक्छौ कि स्पष्ट सत्य म मानिसहरूलाई व्याख्या गर्न योग्य बनौं। मैले त्यही गर्नु परेको छ।


Pero astapeˈ ta na chi qˈuiy ri numac riyin, ri Jesucristo xujoyowaj nuwech y xucuy numac riche (rixin) chi xucˈut chiquiwech ri winek chi Riyaˈ sibilaj nicochˈon. Xucuy numac riyin riche (rixin) chi xinoc jun cˈambel naˈoj chiquiwech ri winek ri xqueniman riche (rixin), chi xabachique ta na rubanic ri quimac, xquerucuy riche (rixin) chi niquil ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 तर म प्रति कृपा यसकारणले देखाइयो कि ख्रीष्ट येशूले उहाँका अनन्त धैर्य ममा देखाउन सक्नुभयो। ख्रीष्टले म प्रति ठूलो धैर्य देखाउनु भयो जो पापीहरू मध्ये निकृष्ट थिएँ। ख्रीष्टले मलाई तिनीहरूका निम्ति एउटा उदाहरणको रूपमा लिनुभयो। जसले भविष्य प्रति विश्वास गर्छ अनि अनन्त जीवन चाहन्छ। तिनीहरूको निम्ति ख्रीष्ट मलाई एक उदाहरूण बनाउन चाहनु हुन्थ्यो।


Y riyix can tzˈaket chic ri icˈaslen ruma xa jun chic ibanon riqˈui ri Cristo. Y can ya wi Riyaˈ ri cˈo pa quiwiˈ ri ángeles y pa quiwiˈ ri cˈo kˈatbel tzij pa quikˈaˈ. 	 अनि ख्रीष्टमा तिमीहरू पूर्ण छौ। जो सबै शासक र शक्तिहरूका शिर हुनुहुन्छ।


Y ri achi can xerutzuˈ, y royoben cˈa achique ri xtiquiyaˈ ca chare. 	 त्यस मानिसले तिनीहरूबाट केही पाउने आशाले तिनीहरूलाई ध्यान लगाएर हेर्यो।


Yacˈa ri ixok ri xaxu (xaxe) chic ri quicoten riche (rixin) re ruwachˈulef ri nuchˈob, astapeˈ cˈa qˈues na, xa caminek chuwech ri Dios. 	 तर आफ्नो आनन्दको लागि कुनै विधवा बाँच्छे भने ऊ जीवित भएता पनि मरेकै बराबर हो।


Ri wetaman xaxu (xaxe wi) cˈa ri rukˈalajsan ri Lokˈolaj Espíritu chuwe, chi riyin xquitzˈapix na pa tak cárcel, y xtintij pokon tek xquinapon ri pa Jerusalem. Ruma queriˈ ri rukˈalajsan pe ri Lokˈolaj Espíritu chuwe pa tak tinamit ri xikˈax yan wi pe. 	 म यति जान्दछु कि प्रत्येक शहरमा पवित्र आत्माले भन्छ कि बन्धन र कष्टहरूले यरूशलेममा मलाई र्पखिरहेको छ।


Xabachique winek ri ma nrajoˈ ta nuben jun chique ri pixaˈ ri nubij chupan ri ley, astapeˈ jun pixaˈ ri achiˈel xa ma nim ta rejkalen y can queriˈ chukaˈ nucˈut chiquiwech ri winek, ri nibano cˈa queriˈ, ma nim ta oc rukˈij ri xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj. Yacˈa ri winek ri can nuben wi ronojel ri pixaˈ ri nubij chupan ri ley y can queriˈ chukaˈ nucˈut chiquiwech ri winek, riyaˈ can nim cˈa rukˈij xticˈojeˈ pa rajawaren ri caj. 	 हरेक मानिसले प्रत्येक आदेश पालन गर्नैपर्छ चाहे त्यो आदेश सामान्य नै किन नहोस्। यदि कुनै मानिसले एउटा पनि आदेश पालन गर्न चाँहदैन अनि अरूलाई पनि आदेश पालन नगर्नु भनी सिकाउँछ भने स्वर्गको राज्यमा त्यो सबैभन्दा तुच्छ ठहरिनेछ। तर जसले आदेश पालन गर्छ अनि अरूलाई पनि आदेश पालन गर्न सिकाउँछ, त्यो नै स्वर्गको राज्यमा ठूलो कहलाइनेछ।


Y ri kachˈalal ri majun quikˈij chuwech re ruwachˈulef, xa tiquicot cˈa ri cánima ruma can cˈo wi quikˈij chuwech ri Dios ruma can quiniman chic Riyaˈ. 	 यदि विश्वासी निर्धन भए उ र्गवित हुनुपर्छ, किनभने परमेश्वरले उसलाई धनी बनाउनु भएको छ।


Y ri Jesús xbe chic cˈa jun bey chuchiˈ ri choy; y quinojel cˈa ri winek xeˈapon riqˈui, y Riyaˈ xerutijoj cˈa riqˈui ri ruchˈabel ri Dios. 	 येशू फेरी समुद्रतिर जानुभयो, र धेरै मानिसहरूले उहाँलाई पछ्याउन थाले, अनि येशूले तिनीहरूलाई शिक्षा दिनुभयो।


Y xebeyacatej pe, cˈacˈariˈ xquelesaj el chuchiˈ ri tinamit. Ri jun tinamit cˈa riˈ pa ruwiˈ jun juyuˈ cˈo wi. Rumariˈ ri winek xquicˈuaj cˈa el ri Jesús riche (rixin) chi nbequinimaˈ ca chuchiˈ siwan. 	 मानिसहरू उठे अनि येशूलाई शहर छाडनु वाध्य गराए। तिनीहरूको शहर एउटा टाकूरामा अवस्थित थियो। तिनीहरूले येशूलाई टाकुराको किनारामा पुरयाए अनि तिनीहरू उहाँलाई तल खसाल्न चाहन्थे।


Ri ruchukˈaˈ ri Ajaf Dios can cˈo wi quiqˈui ri achiˈaˈ riˈ y rumariˈ sibilaj ye qˈuiy winek xeniman ri Ajaf. Can xtzolin cˈa pe quicˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesucristo. 	 प्रभुको शक्ति तिनीहरूसंग थियो। अनि ठूलो संख्यामा मानिसहरूले प्रभुलाई विश्वास गर्न अनि अनुसरण गर्न लागे।


Y riyeˈ xekˈax cˈa pa ruwiˈ ri choy riˈ y xeˈapon ri chuchiˈ yaˈ chiriˈ pa Genesaret. 	 येशूका चेलाहरूले ताल पार गरे। तिनीहरू गनेसरेतको किनारमा आईपुगे। तिनीहरूले डुङ्गालाई त्यहाँ बाँधेर राखे।


Quinojel ri yeˈoc nimalaj tak sacerdotes chiquicojol ri israelitas, can ye chaˈon wi riche (rixin) chi yechˈo riqˈui ri Dios pa quicuenta ri winek. Yequicamisaj chicop riche (rixin) chi yequitzuj (yequisuj) chuwech ri Dios, chicop ri niquiyaˈ ri winek ruma ri quimac. Y yequitzuj (yequisuj) chukaˈ nicˈaj chic cosas chare ri Dios, ri niquiyaˈ ri winek. 	 कुनै पनि यहूदी प्रधान पूजाहारी मानिसहरू माझबाट छानिएका हुन्छन्। मानिसहरूले परमेश्वरलाई गर्नुपर्ने कुराहरू गर्न सघाउनु उहाँ नियुक्त हुनुभएको छ। पापको प्रयाश्चितमा ती प्रधान पूजाहारीले परमेश्वरको अघि भेटीहरू र बलीहरू चढाउनै पर्छ।


Tek riyoj cˈa yoj cocoj na, ri katataˈ xquiyalaˈ xcˈaˈy chake, y ma xeketzelaj ta. Xa can xkayaˈ quikˈij. ¿Y la ma más ta cami utz chi nikanimaj rutzij ri Katataˈ Dios, ri achoj riqˈui petenak wi ri cˈaslen riche (rixin) ri kánima? Rucˈamon chi nikanimaj rutzij, y queriˈ can xtikil wi ri cˈaslen. 	 यस पृथ्वीमा, हामी सबैका आ-आफ्ना पिताहरू छन् जसले हामीलाई अनुशासित गर्छन्। अनि हामी उनीहरूको आदर गर्छौ नै। यसर्थ अझ बढी हामीले आफ्ना आत्मिक पिताको अनुशासन स्वीकार गर्नुपर्छ। यसो गरयौं भने हामीले जीवन पाउनेछौ।


Y astapeˈ can xquitzˈet tek ri Jesús xuqˈuiyirisaj ri caxlan wey, riyeˈ ma kˈaxnek ta chiquiwech chi Riyaˈ can nicowin wi nuben xabachique, ruma can cˈo ruchukˈaˈ. Riyeˈ cˈa cowirnek na ri cánima. 	 तिनीहरूले येशूले पाँचवाटा रोटीलाई धेरै पारेका देखेका थिए। तर यसको अर्थ के हो भनेर तिनीहरू जान्दैनन् थिए। तिनीहरू यी सब बुझ्नलाई योग्य थिएनन्।


Y xa cˈa jubaˈ cˈa quebiyin apo, tek ri Jesús xerutzˈet cˈa ri Jacobo y ri Juan, ri ye rucˈajol ri jun achi Zebedeo rubiˈ. Ri ye caˈiˈ achiˈaˈ riˈ pa jucuˈ cˈa yecˈo wi, yesamej. Riyeˈ yequicˈojoj ri quiyaˈl chapabel car. 	 येशू गालीलको ताल भएर केही पर गइरहनु भएको थियो। उहाँले अरू जब्दीका दुइजना छोराहरू दाज्यू-भाइ याकूब र यूहन्नालाई देख्नु भयो, तिनिहरू आफ्नो डुङ्गामा चढेर माछा मार्न जाल तयार गर्दैथिए।


Y que cˈa chukaˈ riˈ ri achi riqˈui ri rixjayil. Achiˈel ri nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca: Rumariˈ ri achi ma xticˈojeˈ ta chic quiqˈui ruteˈ rutataˈ, xa xtiquicˈuaj quiˈ riqˈui ri rixjayil. Y chi ye caˈiˈ, xa jun cˈa xtiquiben. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 धर्मशास्त्रले भन्छ, “त्यसैले मानिसले आफ्ना माता-पितालाई छोडद्छ र आफ्नो पत्नीसित मिल्दछ र ती दुई एक हुन्छन्।”


Pero ma quinojel ta kachˈalal quetaman chi ri dios ri xa ye banon cuma ri winek, xa majun yecowin niquiben. Tek rubanon ca ri kachˈalal riˈ xquiyaˈ quikˈij dios ri xa ye banon cuma ri winek. Rumariˈ wi riyeˈ niquitij ri tiˈij ri tzujun (sujun) chic chiquiwech dios ri xa ye banon cuma ri winek, ri cánima xa nubij chique chi can mac wi niquiben. Ruma ma can ta cukul quicˈuˈx riqˈui ri Dios. 	 तर सबैले यो सत्य जान्दैन। धेरै समय अघि कति मानिसहरूले मूर्ति पूजा गर्थे औ तिनीहरू यसमा चढाएको मासु खान्थे तिनीहरू आफै निश्चित छैनन् कि त्यो मासु खानु उचित हो अथवा होइन। यसर्थ जब तिनीहरू खान्छन् आफैलाई दोषी सम्झन्छन्।


Y tek benak, Riyaˈ xutzˈet cˈa juwiˈ cheˈ ri higo rubiˈ tiquil chunakajal ri bey. Xbe cˈa apo chuxeˈ chucanoxic ruwech, pero xa majun ruwech cˈo ta, xa ruyon ruxak cˈo. Yacˈariˈ tek ri Jesús xubij chare ri cheˈ: Majun bey chic cˈa xcawachin ta. Y ri juwiˈ cheˈ riˈ can chanin xchakiˈj ka. 	 उहाँले बाटोको किनारमा त्यस नेभाराको रूख देख्नु भयो। येशूले नेभाराको रूखको छेउमा गएर उहाँले केही फल खाने इच्छा गर्नुभयो। तर त्यो नेभाराको रूखमा त्यसमा खाने फल केही थिएन। त्यहाँ पातैपात मात्र थिए। अनि येशूले त्यो रूखलाई भन्नुभयो, “अब उप्रान्त तँमा फल लाग्ने छैन।” अचानक त्यो रूख ओइलायो र मर्यो।


Yacˈa ri Pedro xa xrewaj chic cˈa jun bey. Riyaˈ xubij: Chuwech ri Dios nbij wi chi riyin ma wetaman ta ruwech ri jun achi riˈ, xchaˈ. 	 पत्रुसले फेरि अस्वीकार गरे। उनले भने, “परमेश्वरको नाउँमा शपथ खाएर भन्दछु यो मानिस को हो म चिन्दिन!”


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Ri Katataˈ Dios, ri qui‑Dios ri Abraham, ri Isaac, ri Jacob, qui‑Dios chukaˈ ri katiˈt kamamaˈ ri xecˈojeˈ ojer ca; Riyaˈ can xuben cˈa chare ri Jesús, ri Rucˈajol, chi cˈo rukˈij rucˈojlen. Pero riyix ma xiwajoˈ ta xinimaj chi ya Riyaˈ ri Rucˈajol ri Dios. Xa xiyaˈ pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. Y tek ri aj kˈatbel tzij can rubin chic chi nucol el, riyix ma xiwajoˈ ta. Riyix xa qˈuiy ri xibij apo chrij. 	 होइन! यो परमेश्वरले गर्नु भएको हो! उहाँ अब्राहामका परमेश्वर, इसहाकका परमेश्वर र याकूबका परमेश्वर हुनुहुन्छ। उहाँ हाम्र सबै पुर्खाहरूका परमेश्वर हुनुहुन्छ। उहाँले उहाँका खास सेवक येशूलाई महिमित तुल्याउनु भयो जसलाई तिमीहरूले मार्न भनी सुम्पियौ। पिलातसले येशूलाई मुक्त गरिदिने निर्णय गरेका थिए। तर तिमीहरूले येशूलाई हामी चाहँदैनौ भन्यौ।


Can nujoyowaj cˈa chukaˈ quiwech quinojel ri winek, ri chi sol chi sol yekˈax el chuwech re ruwachˈulef, ri can niquixibij wi quiˈ yemacun chuwech. 	 जसले परमेश्वरलाई उपासना गर्छ उसको पुस्तौं सम्म उहाँ दयालु हुनुहुन्छ।


Rumariˈ, tek cˈa cˈo na re Sakil iwuqˈui, can ticukubaˈ icˈuˈx riqˈui, riche (rixin) chi yixoc ralcˈual ri Sakil riˈ. Quecˈariˈ ri xerubij ri Jesús chique ri winek. Cˈacˈariˈ xeruyaˈ ca, y majun cˈa xetaman ta acuchi (achique) xbe wi. 	 यसर्थ ज्योति जब सम्म तिमीहरूसंग रहन्छ त्यसमा विश्वास राख। तब तिमीहरू ज्योतिको सन्तानहरू हुनेछौ।” यति भनिसकेर येशू जानुभयो। येशू त्यस्तो जग्गामा जानु भयो जहाँ कसैले उहाँलाई भेट्न सक्तैन।


Ruma tek cˈo chi yixchˈo apo, can ya ri Lokˈolaj Espíritu ri xtiyaˈo ri chˈabel chiwe ri rajawaxic chi xtibij apo, xchaˈ ri Jesús. 	 त्यस समय पवित्र आत्माले नै तिमीलाई तिमीले भन्न पर्ने कुराहरू सिकाउनु हुनेछ।”


Ri Jesús ma qˈuiy ta cˈa milagros xuben chupan ri tinamit ri xqˈuiy wi Riyaˈ. Xaxu (xaxe wi) oc caˈiˈ oxiˈ yawaˈiˈ ri xuyaˈ rukˈaˈ pa quiwiˈ y queriˈ xerucˈachojsaj. 	 येशूले त्यस शहरमा त्यत्ति धेरै आशचर्य कर्महरू गर्नसक्नु भएन। उहाँले केही पीडित मानिसहरूलाई आफ्नो हात राखेर निको पार्नु वाहेक अरु केही सक्तिको काम गर्नु भएन।


Ma que ta riˈ. Yacˈa riyix, wi ma xtitzolin ta pe icˈuˈx riqˈui ri Dios, xa can xtitzˈilaˈ chukaˈ iwiˈ chiˈiwonojel riyix achiˈel riyeˈ. 	 होइन, तिनीहरू त्यस्ता थिएनन्। तर तिमीहरूले पनि आफ्नो हृदय र जीवन परिवर्त्तन गरेनौ भने तिमीहरू पनि सर्वनाश हुनेछौ।


Y ri ley riche (rixin) ri Moisés nubij chi ri ye riy rumam ca ri Leví, yeriˈ ri yeˈoc sacerdotes, y can yaˈon ca ri pixaˈ chique chi ye riyeˈ ri yecˈulu ri diezmo ri niquiyaˈ ri quiwinak; astapeˈ ri quiwinak riˈ can ye riy rumam wi ca chukaˈ ri Abraham. 	 अब नियमले भन्छ, लेवीको सन्तानबाट जो पनि पूजाहारीहरू बनिन्छन्, मानिसहरूबाट उसले दशांश पाउनु पर्छ। पूजाहारीहरू र तिनका मानिसहरू दुवै अब्राहामकै परिवारबाट हुन। तथापि पूजाहारीहरूले आफ्नै मानिसहरूबाट दशांश उठाउँछन्।


Y xubij cˈa chukaˈ chique: Riyin ri Cˈajolaxel ri xinalex chicojol, cˈo chi nkˈaxaj na qˈuiy tijoj pokonal. Y xquinetzelex cuma ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij. Xquinetzelex cuma ri principaliˈ tak sacerdotes y cuma ri aj tzˈibaˈ. Y xquicamisex. Pero pa rox kˈij xquicˈastej pe, xchaˈ ri Jesús. 	 त्यसपछि येशूले भन्नुभयो, “मानिसका पुत्रले धेरै कष्ट सहनु पर्छ। यहूदी प्रधानहरू, मुख्य पूजाहारीहरू र शास्त्रीहरूले तिनलाई अस्वीकार गर्छन्। मानिसको पुत्रलाई मारिनेछ। तर मरेको तेस्रो दिन उहाँलाई फेरि बौरी उठाइनेछ।”


Y jun kˈij, tek ri Jesús cˈo chuchiˈ ri choy Genesaret, ye qˈuiy cˈa winek xeˈapon riqˈui, ruma chi nicajoˈ niquicˈaxaj ri ruchˈabel ri Dios. Y ri winek riˈ can sibilaj wi ye qˈuiy, rumariˈ niquipitzˈ ri Jesús. 	 येशू गेनेसरेत झीलको किनारमा उभिनु भयो। उहाँको वरिपरि धेरै मानिसहरू भीड लाग्दै थिए। तिनीहरू परमेश्वरको वचन सुन्न चाहन्थे।


Y ri soldados can xeˈapon wi cˈa quiqˈui ri yecˈo chuwech ri quicruz. Xepe riyeˈ xquikˈip (xquikˈapuj) cˈa raken ri nabey y can queriˈ chukaˈ xquiben riqˈui ri jun chic. 	 सिपाहीहरू आए र पहिला येशूको छेऊको क्रूसको मान्छेको खुट्टा भाँचे। त्यसपछि तिनीहरूले क्रूसमा भएको येशूकै छेऊको अर्को मान्छेको खुट्टा भाँचे।


Ronojel cˈa re nibanatej wacami, xa can riche (rixin) chi can nibanatej wi ri tzˈibatal ca chupan ri ruchˈabel ri Dios cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ojer ca. Y can yacˈariˈ tek ri ye rudiscípulos ri Jesús, xquiyaˈ ca ruyon y xeˈanmej el. 	 तर यी सबै कुराहरू अगमवक्ताहरूले लेखेअनुसार पूरा होऊन् भनेर यस्तो भयो।” त्यसपछि येशूको सबै चेलाहरू उहाँलाई एक्लो छोडेर भागे।


Re achiˈaˈ re xeˈayaˈ chuwe, ma ye riche (rixin) ta chic cˈa re ruwachˈulef, achiˈel riyin. Riyin ma yin riche (rixin) ta chukaˈ re ruwachˈulef. 	 तिनीहरू संसारका होइनन् जस्तो कि म पनि यस संसारको होइन।


Y achique cˈa ri xqueniman wuche (wixin), qˈuiy cˈa xquequibanalaˈ riche (rixin) chi nikˈalajin chi can yincˈo wi quiqˈui. Pa nubiˈ cˈa riyin xquequelesalaˈ itzel tak espíritu y xquechˈo anej pa tak chˈabel ri xa ma ye quichˈabel ta. 	 अनि विश्वास गर्ने मानिसहरूले प्रमाणका निम्ति यी कुराहरू गर्नेछन्। तिनीहरूले भूताहरू मेरो नाउँमा भगाउने छन्। तिनीहरूले कहिल्यै नसिकेका भाषाहरू बोल्नेछन्।


Y wi riyin can nmatioxij chare ri Dios ri tiˈij ri ntij, ¿achique cˈa ruma tek cˈo chˈabel ri yebix chuwij ruma ri ntij? 	 यदि म कृतज्ञतापूर्वक भोजन खाँदछु, म किन केही चीजको लागि परमेश्वरलाई धन्यवाद दिंदा किन मेरा निन्दा हुने?


Ruma ri Dios jun Dios ri can pa ruchojmil nuben ronojel, y jun Dios riche (rixin) uxlanibel cˈuˈx. Rumacˈariˈ nicˈatzin chi riyix tibanaˈ cˈa achiˈel niquiben ri lokˈolaj tak kachˈalal ri ye riche (rixin) ri iglesias ri yecˈo pa tak nicˈaj chic tinamit. 	 किनभने परमेश्वर गोलमालको परमेश्वर हुनु हुन्न, तर शान्तिका परमेवश्वर हुनु हुन्छ।


Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. Yacˈa ri Dios xukˈalajsaj yan cˈa chkawech riyoj ruma ri Lokˈolaj Espíritu ri rutakon pe. Ruma ri Lokˈolaj Espíritu can retaman wi ronojel; retaman hasta ronojel ri nuchˈob ri Dios. 	 परमेश्वरले यी कुराहरू हामीलाई आत्माद्वारा देखाउनु भएकोछ। आत्माले प्रत्येक कुरो बुझ्छ। परमेश्वरको गंभीर रहस्य समेत आत्माले बुझ्छ।


Can yacˈariˈ tek xechˈo apo ri discípulos chare ri Jesús y xquibij cˈa: Re acuchi (achique) re yojcˈo wi xa majun cˈo. ¿Acuchi (achique) ta cˈa nbekilaˈ wi pe wey riche (rixin) chi yekatzuk jabel re winek reˈ? Xa can sibilaj ye qˈuiy, xechaˈ. 	 चेलाहरूले येशूलाई सोधे, “यी मानिसहरूलाई खुवाउन यति विघ्न भोजन हामी कहाँ पाउन सक्छौ? शहरदेखि हामी धेरै टाढा छौं।”


Y chupan cˈa chukaˈ ri hora riˈ ri Jesús xubij chique ri winek: ¿Achique cˈa xichˈob riyix? ¿Xichˈob chi yix petenak chuchapic jun alekˈom y rumariˈ icˈamom pe cheˈ y espada? Can kˈij kˈij cˈa ri xitzˈuyeˈ iwuqˈui chiriˈ pa rachoch ri Dios, tek xincˈut ri ruchˈabel chiwech y majun bey xinichop ta. 	 तब येशूले सबै मानिसहरूलाई भन्नुभयो, “तिमीहरू मकहाँ तरवार र भालाहरू लिएर आयौ, मानौं म एक अपराधी हूँ। म प्रत्येक दिन मन्दिरमा बसेर सिकाइरहेको हुन्थे। अनि तिमीहरूले मलाई त्यहाँ पक्रेनौ।


Riyit nu‑Dios, can man cˈa xquinayaˈ ta ca chiquicojol ri caminakiˈ, ni man cˈa chukaˈ xtayaˈ ta kˈij chi ri nuchˈacul riyin, ri Lokˈolaj Acˈajol, nikˈey ka. 	 किनभने तपाईंले मेरो प्राणलाई पातालमा छोडनुहुनेछैन। तिमीहरूले आफ्ना एक पवित्र जनलाई चिहानमा कुहुनुदिनेछैनौ।


Y tek xtzˈaket cˈa ri kˈij achiˈel nubij ri ley riche (rixin) ri Moisés, chi ri ixokiˈ ri xeˈalan cˈo chi niquichˈajchˈojsaj quiˈ, ri María y ri José xquicˈuaj cˈa ri acˈal Jesús pa rachoch ri Dios pa Jerusalem, riche (rixin) chi xbequicˈutuˈ ca chuwech ri Ajaf Dios. 	 मोशाको व्यवस्था अनुसार जब मरियम र येशूलाई चोख्याउने दिन आइपुग्यो तिनीहरूले बालकलाई परमप्रभु अघि समर्पण गराउन यरूशलेम लगे।


Y xtibanatej cˈa, chi yecˈo achiˈaˈ cachˈalal quiˈ, jun chique riyeˈ xtiyacatej y xtujech ri rachˈalal pa camic. Chukaˈ can yecˈo wi tataˈaj ri xqueyacatej chiquij ri calcˈual. Ri alcˈualaxelaˈ xqueyacatej chukaˈ chiquij ri quiteˈ quitataˈ y xquequiyaˈ pa camic. 	 “दाज्यू-भाइहरू आफ्नै दाज्यू-भाइहरूको विरुद्व हुनेछन् तिनीहरू एकले अर्कालाई मार्न लाउनेछन्। बाबुहरूले आफ्नै छोराहरूलाई मार्न लाउनेछन्। छोराछोरीहरू आमाबाबुहरूको विरूद्ध उठ्नेछन्, र तिनीहरूलाई मार्ने षड्‌यन्त्र गर्नेछन्।


Y riyix ixokiˈ, can utz wi chi niwik iwiˈ, pero ma riqˈui ta cosas ri ye banon riqˈui kˈanapuek, ni ma rajawaxic ta nicusaj tziek ri sibilaj jabel nitzuˈun, ni ma rajawaxic ta chi sibilaj ruchojmirisaxic ri rusmal tak iwiˈ niben. 	 तिमीहरुको सुन्दरता बाहिरी गहनाहरुबाट जस्तै चुल्ठो बाटेर, सुनको गहना पहिरेर अथवा बहुमूल्य लुगा लगाएर, आउनु हुँदैन।


Y ri puertas riˈ; oxiˈ cˈa nitzuˈun pa relebel kˈij, oxiˈ ri pa rukajbel kˈij, oxiˈ ri pa jotol, y oxiˈ ri pa xulan. 	 पूर्वपट्टि तीन ढोका, उत्तरपट्टी तीनवटा ढोका, दक्षिणपट्टी तीनवटा ढोका अनि पश्चिमपट्टी तीनवटा ढोकाहरु थिए।


Queriˈ rubin ri Dios, ri nukˈalajsaj ri Lokˈolaj Espíritu. Y rumacˈariˈ can nikˈalajin wi chi ma nicˈatzin ta chic chi yekatzuj (yekasuj) chicop chuwech ri Dios ruma ri kamac. Ri kamac xa cuyutajnek chic. 	 अनि जब यी सबको क्षमा हुन्छ त्यहाँ पापहरूका निम्ति बलिदानको फेरि कहिल्यै खाँचो पर्ने छैन।


Ri Jesús y ri rudiscípulos xejoteˈ cˈa anej pa ruwiˈ jun juyuˈ; y Riyaˈ xtzˈuyeˈ cˈa chiquicojol ri rudiscípulos. 	 येशू डाँडामाथि जानु भयो अनि आफ्ना चेलाहरूसंग त्यहाँ बस्नु भयो।


Y ri Juan ri Bautista tek cˈo pa cárcel xracˈaxaj cˈa ri samaj ri nuben ri Jesús, rumariˈ riyaˈ xerutek cˈa el ye caˈiˈ rudiscípulos cˈa riqˈui ri Jesús. 	 बप्तिस्मा दिने यूहन्ना कैदमा थिए। ख्रीष्टले गरेका सबै कुराहरू उनले सुने। अनि यूहन्नाले आफ्ना चेलाहरूलाई येशूकहाँ पठाए।


Y tek ri Cristo xcamisex chuwech ri cruz, riyin achiˈel xa ta can xicom chuwech ri cruz riqˈui Riyaˈ. Y ma yin ta chic rajaf re nucˈaslen re cˈo wacami, xa can ya chic ri Cristo ri cˈo pa wánima ri oconek rajaf re nucˈaslen. Y janipeˈ cˈa ri xquicˈaseˈ el chuwech re ruwachˈulef, can xtincukubaˈ nucˈuˈx riqˈui ri Cristo ri Rucˈajol ri Dios ri xajowan wuche (wixin), y xuyaˈ chukaˈ riˈ riche (rixin) chi xcamisex wuma. 	 यसैले म बाँचिरहेको छैन तर ख्रीष्ट हुनुहुन्छ जो ममा बाँचिरहनु भएकोछ। म मेरो शरीरमा अझै जीवित छु तर म परमेश्वरका पुत्रको विश्वासमा जीवित छु। मलाई उहाँले प्रेम गर्नु भयो अनि मलाई बचाउन उहाँले मेरो निम्ति आफैलाई अर्पण गर्नु भयो।


Y ri Jesús xubot cˈa ca ri wuj ri xusiqˈuij chiquiwech ri winek ri yecˈo chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios. Y yacˈariˈ tek xuyaˈ ca chare jun ri nisamej chiriˈ, y xbetzˈuyeˈ cˈa riche (rixin) chi nichˈo. Y ri winek quitzuliben quitzuliben cˈa. 	 उहाँले ग्रन्थ बन्द गर्नुभयो। उहाँले त्यो ग्रन्थ सहयोगीलाई दिएर त्यहीं बस्नुभयो। सभा घरमा भएका प्रत्येक मानिसले उहाँ लाई हेरिरहेका थिए।


Y ri Jesús xucˈutuj cˈa chique: ¿Achique cˈa ri nitzijolaˈ chiwech re yix petenak? ¿Y achique ruma tek yixbison? xchaˈ chique. 	 त्यसपछि येशूले भन्नुभयो, ‘तिमीहरूले हिंड्दै गर्दा के विषयमा बात गरेको हो?” ती दुइजना रोकिए। तिनीहरूको अनुहार दुःखी देखियो।


Y chupan ri ruchˈabel ri Dios, ri tzˈibatal ca, nubij chukaˈ: Yecˈo cˈa qˈuiy winek ri xa xtiquipaxij quiˈ chuwech ri achiˈel Abej riˈ y xquetzak. 	 जसले विश्वास गर्दैनन् तिनीहरुको निम्ति उहाँ हुनुहुन्छ् “एक ढुङ्गा जसले मानिसहरुलाई ठेस लगाउँछ, एक ढुङ्गा जसले मानिसहरुलाई लडाउँछ।” यशैया 8:14 मानिसहरुलाई ठेस लाग्छ किनभने तिनीहरु परमेश्वरले भनेका कुरा पालन गर्दैनन्। यो परमेश्वरको योजना अनुसार हुन्छ।


Y ri achi xubij chare ri Jesús: Cˈa yin coˈol na tek nchapon pe rubanic ronojel riˈ, xchaˈ. 	 तर ती अगुवलाले भने, “म सानोदेखि यी आज्ञाहरू पालन गर्दै आएको छु।”‘


Y ri Pilato ri aj kˈatbel tzij, cˈo cˈa jun tzij ri xutzˈibaj el chuwech jun tzˈalan ri xcˈojeˈ pa ruwiˈ ri cruz. Ri tzij cˈa ri cˈo el chuwech ri tzˈalan nubij cˈa: JESUS AJ NAZARET, QUI‑REY RI ISRAELITAS, nichaˈ. 	 पिलातसले “संकेत पटमा लेखे अनि क्रूसमा टाँसिदिए। त्यो संकेतपटमा लेखिएको थियो। “नासरतको येशू, यहूदीहरूका राजा।”


Pero ri achi riˈ netzelex cˈa cuma ri ruwinak, rumariˈ tek riyaˈ cˈo chic chupan ri ruwachˈulef ri acuchi (achique) cˈo chi napon wi riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) pe kˈatbel tzij pa rukˈaˈ riche (rixin) chi ntoc pe rey, ri ye ruwinak xequitek cˈa el achiˈaˈ ri xeˈapon ri cˈa acuchi (achique) cˈo wi riyaˈ riche (rixin) chi xbequibij: Riyoj ma nikajoˈ ta chi re achi reˈ ntoc jun aj kˈatbel tzij pa kawiˈ, xechaˈ. 	 तर राज्यमा भएका अरू मानिसहरूले उसलाई घृणा गरे। अनि तिनीहरूले एकदल आफ्ना मानिसहरूलाई यसो भन्न पठाए, हामी यस मानिसलाई राजा बनाउन चाहाँदैनौ।


Jubaˈ chic cˈa oc re yicˈojeˈ el iwuqˈui riyix ri can achiˈel tak walcˈual nbanon chiwe. Cˈacˈariˈ xquinicanoj. Pero re wacami can nbij cˈa ca chiwe, achiˈel ri nbin chique nicˈaj aj Israel, chi ri xquibecˈojeˈ wi riyin, ma xquixcowin ta xquixapon chinucanoxic. 	 येशूले भन्नुभयो, “मेरा छोरा-छोरीहो, अब म तिमीहरूसंग केही समय सम्म मात्र रहनेछु। तिमीहरूले मलाई खोज्नेछौ। अनि यहूदीहरूलाई मैले जे भने त्यो तिमीहरूलाई भन्नेछु, अब जहाँ म गइरहेछु त्यहाँ तिमीहरू जान सक्तैनौ।


Y ri Pablo xubij chique: Ri bautismo ri xuben ri Juan, retal chi ri winek xtzolin pe quicˈuˈx riqˈui ri Dios. Ri Juan xubij chukaˈ chique ri winek chi cˈo jun achi ri xtipe, y yariˈ ri tiquinimaj. Y riˈ ya ri Jesús, ruma ya Riyaˈ ri Cristo, xchaˈ ri Pablo. 	 पावलले भने, “यूहन्नाले मानिसहरूलाई आफ्नो जीवन परिवर्तन गर्न चाहनेलाई बप्तिस्मा दिन्थे। यूहन्नाले भन्थे एकैजनालाई मात्र विश्वास गर जो उ पछि आइरहेछन्। तिनी येशू हुन्।”


Tek yecˈo nicˈaj lokˈolaj tak kachˈalal ri cˈo rajawaxic chi yeˈitoˈ, queˈitoˈ. Tiyaˈ quiposada tek nicˈatzin y can utz quicˈulic tibanaˈ. 	 परमेश्वरका मानिसहरूले सहायता खोजेको देखे आफूमा भएको कुरो बाँड र सहायता देऊ। अनि मानिसहरूलाई आफ्नो घरमा स्वागत गर।


Ri rucˈuaxic ri ley, man achiˈel ta nacukubaˈ acˈuˈx riqˈui ri Dios. Ma que ta riˈ. Xa can cˈo wi chi naben na ronojel ri nubij chupan. Y rumariˈ tek ri ley nubij: Ri nibano ronojel ri nubij chupan re ley reˈ, can xtril wi ri rucˈaslen riqˈui ri Dios. 	 व्यवसथा विश्वासमा अडेको छैन। व्यवस्थाले भन्छ, “जसले यी कामहरू गरेर बाँच्न चहान्छ उसले व्यवस्थाले भनेकै कुराहरू पालन गर्नुपर्छ।”


Ruma riyix jabel iwetaman achique chi pixaˈ ri xkabij chiwe ri cˈo chi niben. Ruma can queriˈ bin ca ruma ri Ajaf Jesucristo. 	 तिमीहरू जान्दछौ कि हामीले तिमीहरूलाई के गर्नु शिक्षा दिएका छौं । हामीले ती कुराहरू प्रभु येशूको अधिकारले भनेका हौं।


¿La cˈo ta cami jun chique ri profetas ri xekˈalajsan ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri man ta xutij pokon pa quikˈaˈ ri ye katiˈt kamamaˈ? Quinojel xquitij pokon. Ri katiˈt kamamaˈ xequicamisaj ri xebin chi can xtipe na wi ri Cristo ri choj rucˈaslen. Y tek xoka cˈa ri Cristo, yix chic cˈa riyix ri xixjacho riche (rixin) y xicˈutuj chi ticamisex. 	 तिमीहरूका पुर्खाहरूले नसताएका कुनै अगमवक्ता होलान? ती अगमवक्ताहरूले एक धार्मिक आउनु हुन्छ भनेर पहिल्यै भनिसकेका थिए। तर तिमीहरूका पुर्खाहरूले तिनीहरूलाई मारे। अनि अहिले तिमीहरूले एक धार्मिक मानिस प्रति विश्वासघात गर्यौ अनि उहाँलाई मार्यौ।


Y ri Uzías xralcˈualaj ri Jotam; ri Jotam xralcˈualaj ri Acaz; y ri Acaz xralcˈualaj ri Ezequías. 	 ओजिया योआथामका पिता थिए। योआथाम आहाजका पिता थिए। आहाज एजेकियाका पिता थिए।


Cˈacˈariˈ ri Jesús xubij cˈa: Ri cˈo cˈa racˈaxabel, can tracˈaxaj cˈa ri xinbij, xchaˈ chique. 	 अनि येशूले भन्नुभयो, “तिमीहरू जसले सुनिरहेकाछौ, मेरो कुरा सुन।”


Rumariˈ, ri Katataˈ Dios can xtiyaˈox (xtyaˈ) ta cˈa rukˈij rucˈojlen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. Amén. 	 उनको सदा सर्वदा महिमा होस्। आमिन।


Chupan cˈa ri rucaˈn kˈij, xquimol quiˈ chiriˈ pa Jerusalem ri ye aj kˈatbel tzij ri yecˈo chiquicojol ri israelitas, ri rijitaˈk tak achiˈaˈ ri cˈo quikˈij, y ri aj tzˈibaˈ. 	 अर्को दिन यहूदी अगुवाहरू, बूढा यहूदी अगुवाहरू र शास्त्रीहरू यरूशलेममा भेट्न भए।


Cˈo chukaˈ kiqˈui ri chˈabel ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca, ri can nucukubaˈ kacˈuˈx. Y yariˈ ri can tiyaˈ ixquin chare ruma can nuben achiˈel jun kˈakˈ ri nisakirisan pa jun kˈekuˈm cˈa ya tek xtisaker chkawech, achiˈel tek ntel pe ri nimachˈumil riche (rixin) rusekeric, queriˈ xtuben ri sakil pa tak kánima. 	 यसले हामीलाई अगमवक्ताहरुले भनेका कुराहरुमा अधिक निश्चित तुल्याउँछ। अनि अगमवक्ताहरुको भनाई अनुसरण गरेर तिमीहरुले राम्रो गर्नेछौ। उनीहरुको भनाई अन्धकारमा बत्ति चम्केको जस्तै हो। यो बत्ति बिहान नहुञ्जेलसम्म र बिहानी तारा तिमीहरुको ह्रदयमा प्रकाश दिन नझुल्केसम्म रहने छ।


Y ri Jesús xubij chare ri rudiscípulo: Riyit can yeˈatzuˈ cˈa chi re jay reˈ can ye jabel y ye nimaˈk, pero xtapon na jun kˈij tek xa can xquewulex y majun chic ri xtipaˈeˈ ta ca. Ronojel re nimaˈk tak abej re ye ucusan chique re jay reˈ, xa can xquewulex cˈa pe. Can majun cˈa abej ri xticˈojeˈ ta ca achiˈel la rubanon wacami, xchaˈ chare. 	 येशूले भन्नुभयो, “के तिमीहरू यो ठूला भवनहरू देख्छौ? यी भवनहरू सबै ध्वंस हुनेछ। प्रत्येक ढुंगा भूँइमा फयाँकिनेछ। एउटाकोमाथि अर्को कुनै ढुंगा त्यहाँ रहने छैन।”


Y ri Pablo, can achiˈel cˈa rubanalon pa tak nicˈaj chic tinamit chi nabey na napon ri pa tak jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios, can ya chukaˈ riˈ ri xuben chiriˈ pa Tesalónica. Riyaˈ xbe cˈa chupan ri jay ri kas nicˈut wi ri ruchˈabel ri Dios pa tak uxlanibel kˈij, riche (rixin) chi xquichˈob rij ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, y oxiˈ cˈa uxlanibel tak kˈij ri queriˈ xuben. 	 पावल त्यस सभाघरमा यहूदीहरूलाई हेर्न सधैं झैं गए। ती विश्राम दिनहरूमा धर्मशास्त्रको विषयमा पावलले उनीहरूसंग चर्चा-परिचर्चा गरे।


Y yacˈariˈ tek xapon jun achi José rubiˈ; ri aj pa tinamit Arimatea. Riyaˈ cachibil ri achiˈaˈ ri aj kˈatbel tzij chiquicojol ri quiwinak; y cˈo cˈa rukˈij chiquicojol riyeˈ. Riyaˈ chukaˈ can royoben tek xtoka ri rajawaren ri Dios. Y riyaˈ can majun xibinriˈil chuwech chi xapon riqˈui ri Pilato chupan ri hora riˈ, chucˈutuxic ri ruchˈacul ri Jesús riche (rixin) chi numuk. 	 अरमथियाको यूसुफ नाम गरेका एकजना मानिस साहसपूर्वक पिलातस कहाँ गए अनि येशूको लाशको लागि विन्ति गरे । यूसुफ यहूदी महासभाको एक प्रभावशाली सदस्य थिए। मानिसहरूमध्ये तिनी नै एकजना यस्ता मानिस थिए जसले परमेश्वरको राज्य आउने बाटो हेर्दथिए।


Y ri Jesús cˈo cˈa ri pa tinamit Betania, chiriˈ pa rachoch ri Simón ri xcˈachojsex chare ri itzel yabil ri lepra rubiˈ. Ri Jesús tzˈuyul cˈa ri pa mesa niwaˈ, y yacˈariˈ tek cˈo jun ixok xoc apo y rucˈuan apo jun cˈojlibel (frasco) ri banon riqˈui jun abej alabastro rubiˈ y cˈo el nardo chupan; jun akˈom ri jubul ruxlaˈ ri sibilaj jotol rajel. Y tek ri ixok riˈ xukˈip el ri ti rukul ri cˈojlibel (frasco), xukˈej cˈa ri akˈom jubul ruxlaˈ pa rujolon (ruwiˈ) ri Jesús. 	 येशू बेथानियामा हुनुहुन्थ्यो। सिमोन कुष्ठरोगीको घरमा एउटा मेचमा उहाँ खाना खाँदै हुनुहुनथ्यो त्यसैबेला एउटी स्त्री उहाँकहाँ आई। त्यस स्त्रीले एउटा अति मूल्यावान सिंगमरमरको भुँडुल्को भरि अत्तरको सुग्न्ध भरेर ल्याएकी थिईन्। त्यो सुगन्ध शुद्ध जटामसीद्वारा तयार गरिएको थियो। त्यस पछि त्यस स्त्रीले जारको बिर्को खोली अनि येशूको शिरमा सुगन्ध खन्याइदिई।


Riyeˈ niquibij chi yecowin yequicol ri winek chiquiwech ri yetakanoj pa quiwiˈ, pero riyeˈ xa ma ye colotajnek ta, ruma xa ye kajnek pa rukˈaˈ ri etzelal. Y ketaman wi cˈa jabel chi ri ye chˈacatajnek, xa can ye kajnek wi cˈa pa rukˈaˈ ri xchˈaco quiche (quixin). 	 ती झूटा शिक्षकहरु स्वतंत्रता प्राप्रिको बचन दिन्छन्। तर ती झूटा शिक्षकहरु स्वयं स्वतन्त्र छैनन्। तिनीहरु ती ध्वंशात्मक कुराहरुका दास हुन्। एक मानिस त्यस वस्तुको दास बन्दछ जसले उसलाई अधिकारमा राख्छ।


Achiˈel ri nubij ri Dios chupan ri wuj ri tzˈiban ca ruma ri Oseas: Ri winek ri ma ye nutinamit ta, xtinben chique chi xqueˈoc nutinamit. Ma ye wajowan ta pe, pero xquenwajoˈ cˈa. 	 होशेको कितावमा धर्मशास्त्रले भन्दछः “जो मानिसहरू मेरा होइनन्, म भन्नेछु ती मेरा मानिसहरू हुन्। अनि ती मानिसहरू जसलाई मैले प्रेम गरिनँ, म भन्नेछु तिनीहरूलाई प्रेम गर्छु।” होशे 2:23


Y ronojel cˈa ri yequibanalaˈ ri achiˈel riˈ, yariˈ ri nitzˈilobisan riche (rixin) ri winek. Yacˈa ri nuben ri winek chi ma ruchˈajon ta jabel ri rukˈaˈ tek niwaˈ, riˈ xa ma nutzˈilobisaj ta ri rucˈaslen. Quecˈariˈ xubij ri Jesús. 	 यी कुराहरूले मानिसलाई अशुद्ध तुल्याउँछन। तर हात नधोइ खानाले मानिसलाई अशूद्ध तुल्याउँदैन।”


Y ri winek xquirek cˈa apo quichiˈ y xquibij: Tatakaˈ rucamisaxic chuwech cruz, xechaˈ chare. 	 मानिसहरू फेरि चिच्याए, “उसलाई क्रुसमा टाँग्नुहोस्।”


¡Juyiˈ oc iwech riyix ri yixkˈaxan ri nubij ri ley! ruma chi riyix iwetaman achique rubaniquil riche (rixin) chi jun winek ntoc riche (rixin) ri Dios, yacˈa riyix ma yix oconek ta riche (rixin) ri Dios y chukaˈ ye ikˈaton ri winek ri nicajoˈ yeˈoc riche (rixin) ri Dios. 	 “धिक्कार तिमी व्यसथाका शास्त्रीहरू! परमेश्वरको ज्ञानको कुराहरूको चाबी तिमीहरूले लगेका छौ। तिमीहरू आफैले सिकेनौ, अनि अरूहरूलाई सिक्नु पनि वाधा गर्यौ।”


Rumariˈ ma tixibij ta iwiˈ. Riyix más cˈo iwejkalen que chiquiwech ye qˈuiy aj xicˈ tak chicop. 	 यसकारण डर नमान। तिमीहरू ती चराहरूभन्दा धेरै उत्कृष्ट छौ।


Y wi ri wech aj Israel xtitzolin chic pe ri quicˈuˈx y xtiquinimaj chic ri Dios, xquetic chic ka jun bey pa ruwiˈ ri cheˈ. Ruma ri Dios nicowin chi yerutic chic ka jun bey. 	 अनि यदि यहूदीहरूले परमेश्वरमा फेरि विश्वास राख्न थाले, परमेश्वरले तिनीहरूलाई फेरि ग्रहण गर्नुहुनेछ। परमेश्वरमा तिनीहरूलाई फेरि फर्काई ल्याउने क्षमता छ जहाँ तिनीहरू पहिले थिए


Y tek riyeˈ quichapon chic cˈa el bey, cˈo cˈa jun achi ri xbecˈulun pe, y xubij chare ri Jesús: Ajaf, riyin nwajoˈ cˈa yatintzekelbej xabacuchi (xabachique) yabe wi, xchaˈ chare. 	 उनीहरू सबै नै बाटोम जाँदैथिए। कुनै एकले उहाँलाई भने, “तपाईं जहाँ जानुहुन्छ म पनि तपाईंसंगै जान्छु।”


Y yacˈariˈ tek ri Judas, ri xtijacho riche (rixin) ri Jesús pa quikˈaˈ ri winek, xubij apo: Riyit Nutijonel, ¿la yin cami riyin ri xquijacho el awuche (awixin)? xchaˈ. Y ri Jesús xubij: Jaˈ (je), queriˈ, can achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús. 	 त्यसपछि येशूलाई विश्वासघात गर्न यहूदाले येशूलाई भने, “गुरूज्यू, निश्चय नै म त्यो एकजना होइन ठीक हो?” येशूले भन्नुभयो, “हो, यो तिमी नै हौ।”


Y chukaˈ ri kachˈalal Lucas nutek el rutzil iwech. Riyaˈ jun cˈa ajkˈomanel y riyin sibilaj nwajoˈ. Ri kachˈalal Demas nutek chukaˈ el rutzil iwech. 	 डेमास र हाम्रा प्रिय साथी वैद्य लूकाले अबिवादन पठाउँदैछन्।


Pero xapon jun kˈij ri yaˈ riˈ xqˈuiy ruma ri nimalaj job, y ri winek ri yecˈo chuwech re ruwachˈulef ri ma xquinimaj ta ri Dios, xeqˈuis ruma yaˈ. 	 तब त्यस संसार जो अस्तित्वमा रहेको थियो, बाढी आयो अनि पानीले ध्वंश पार्यो।


Y riqˈui cˈa jubaˈ yecˈo kachˈalal ri nicajoˈ yechˈojin chrij ri yitajin chubixic, pero riyin nbij cˈa chique chi riyoj majun chic jun costumbre chkacojol, y ni xa ta chiquicojol ri iglesias ri xabachique ta na lugar yecˈo wi. 	 यस विषयमा कोही मानिस अझै बहस गर्न खोज्छन्। हामी र परमेश्वरका मण्डलीहरूको त्यस्तो व्यवहार छैन।


Y ri Asa xralcˈualaj ri Josafat; ri Josafat xralcˈualaj ri Joram; y ri Joram xralcˈualaj ri Uzías. 	 आसाफ योसाफातका पिता थिए। योसाफात योरामका पिता थिए। योराम ओजियका पिता थिए।


Ruma majun nuben wi banon ri circuncisión chake, o ma banon ta. Ri rajawaxic ya ri can nikanimaj ri rubin ca ri Dios. 	 मानिस खतना गरिएको छ कि छैन त्यो कुनै मुख्य कुरो होइन। खास कुरो त परमेश्वरको आज्ञाको पालन गर्नु हो।


Y riyix chukaˈ jabel iwetaman chi tek yeˈicˈayij wuˈoˈ aj xicˈ tak chicop, xaxu (xaxe) wi caˈiˈ oxiˈ oc tak centavos cajel. Y ma riqˈui ta chi ri aj xicˈ tak chicop riˈ xa ma qˈuiy ta oc cajel, ri Dios majun bey yerumestaj ta ca. 	 “पाँचवटा ससान चरचुरूङ्गीहरूको दाम दुइ पैसा मात्र पर्छ। तर परमेश्वरले ती मध्ये एउटा पनि भुल्नु हुँदैन।


Y ri ruqˈuisbel chique ri yeˈetzelan riche (rixin) ri xtuchup ruwech, ya cˈa ri camic. 	 नष्ट गरिनु पर्ने शत्रुहरूमा मृत्यु अन्तिम हुनेछ।


Y ri apóstoles can cˈa quitzuliben na cˈa el ri xbe chicaj. Tek cˈa xquinaˈ xebecˈulun pe ye caˈiˈ achiˈel achiˈaˈ quiqˈui, ri ye quicusan sek tak tziek. 	 येशू टाढा गइरहनु भएको थियो अनि प्रेरितहरूले आकाश तर्फ हेरिरहेका थिए। अचानक दुइजना मानिसहरू सेतो वस्त्र धारण गरेर तिनीहरूका छेउमा उभिए।


Y tek banatajnek chic cˈa ronojel riˈ, ri Ajaf Jesús xeruchaˈ cˈa nicˈaj chic achiˈaˈ riche (rixin) chi yesamej riqˈui; y can ye setenta cˈa achiˈaˈ ri xeruchaˈ, riche (rixin) chi xerutek el chi ye cacaˈ. Xerutek ri pa tak tinamit y pa tak nicˈaj chic lugar ri acuchi (achique) cˈo chi xtapon wi Riyaˈ. 	 त्यसपछि, प्रभु येशूले 72 जना मानिसहरूलाई छान्नु भयो। उहाँले तिनीहरूलाई दुई दुई जनाको दल बनाई आफू जुन जुन शहर र ठाउँहरू जान चाहनुहुन्थ्यो ती ठाउँहरूमा आफ्नो अगुवा बनाई पठाउनु भयो।


Ri rutzil ri Kajaf Jesucristo xticˈojeˈ ta cˈa iwuqˈui chiˈiwonojel. Amén. 	 हाम्रा प्रभु येशू ख्रीष्टको महिमा तिमीहरू प्रत्येकमा रहोस्।


Y ri Jacob xralcˈualaj cˈa ri José ri xoc rachijil ri María. Y ri María riˈ yariˈ ri xalan ri Jesús ri Cristo. 	 याकूब यूसुफका पिता थिए। यूसुफ मरियमको लोग्ने थिए। अनि मरियमबाट ख्रीष्ट यशूको जन्म भयो।


Y ri winek riˈ, ruma xquitzˈet chi ri Jesús xa man cˈo ta chic chiriˈ y chukaˈ ri rudiscípulos xa ma yecˈo ta chic chiriˈ, riyeˈ chukaˈ xeˈoc el ri pa tak jucuˈ y xebe pa Capernaum chucanoxic ri Jesús. 	 ती मानिसहरूले त्यहाँ अब न त येशू न उहाँका चेलाहरू नै देखे। यसर्थ तिनीहरू डुङ्गाहरू लिएर कफर्नहुमतिर लागे । किनभने तिनीहरू येशूलाई भेट्न चाहन्थे।


Ruma ri fariseos y quinojel ri nicˈaj chic winek israelitas, xa ya ri ye quibin ca ri catiˈt quimamaˈ, xa yariˈ ri yequibanalaˈ. Ruma wi xa ma niquichˈej ta qˈuiy mul ri quikˈaˈ, can ma yewaˈ ta. 	 फरिसीहरू र सबै यहुदीहरुले परम्परा अनुसार राम्ररी हात नधोई खाँदैनन्। तिनीहरु आफ्ना पुर्खाले दिएको शिक्षा अनुसार यसो गर्ने गर्दछन्।


Yacˈa ri rutataˈ ri Publio kajnek pa chˈat ruma yabil. Nimalaj cˈaten y quicˈ chupan ri ntoc cˈa chare. Y ri Pablo xapon cˈa chutzˈetic. Xuben orar, y xuyaˈ chukaˈ rukˈaˈ pa ruwiˈ, y ri yawaˈ xcˈachoj. 	 पब्लियसको बाबु बिमार थिए। उनी ज्वरो र रगत मासीले थलो परेका थिए। तर पावल उनीकहाँ गए अनि प्रार्थना गरे। प्रार्थना पछि उनले आफ्नो हातहरू उनीमाथि राखीदिए र निको पारे।


Y rumariˈ ntij re pokonal reˈ. Pero ma yiqˈuix ta. Ruma can wetaman wi achique ri nuniman y can cukul wi nucˈuˈx riqˈui Riyaˈ chi nuchajij ri wánima ri njachon pa rukˈaˈ. Y wetaman chukaˈ chi can xtuchajij wi apo, y can cˈa que na riˈ rubanon chare tek xtapon ri kˈij tek xtipe chic jun bey Riyaˈ. 	 त्यही सुसमाचार प्रचार गर्नका निम्ति अहिले मैले कष्ट भोग्नु परिरहेको छ। तर म लज्जित छुइन। म उहाँ एक जनालाई जान्दछु जसलाई मैले विश्वास गरें। म विश्वस्त छु कि मलाई उहाँले सुम्पनु भएको कामको रक्षा गर्न त्यस दिनसम्म उहाँ सामर्थ हुनु हुन्छ।


Xpe ri rucaˈn achi, ri rachˈalal ca ri achi ri caminek chic el, xcˈuleˈ cˈa riqˈui ri malcaˈn ixok. Pero chukaˈ ri achi riˈ xcom el, y majun ralcˈual xcˈojeˈ ta ca. 	 अनि दोस्रो भाईले त्यो विधवालाई विवाह गरे, अनि ऊ पनि मरिहाले।


Ri kachˈalal Epafras ri cˈo wuqˈui waweˈ pa cárcel ruma ri rubiˈ ri Cristo Jesús, nutek el rutzil awech. 	 मेरो साथी इपाफ्रास पनि ख्रीष्ट येशूको निम्ति मसित बन्दी छ। उसले तिमीलाई अभिवादन पठाउँछ।


Tek xquicˈaxaj ri xubij ri Demetrio chique, ri achiˈaˈ riˈ xyacatej coyowal. Y can junan cˈa tek xquirek quichiˈ, y xquibij: ¡Nim ri Diana ri ka‑dios riyoj aj Efeso! 	 यस्तो कुरा सुनेपछि तिनीहरू क्रोधित भए। तिनीहरू चिच्चाउन थाले, “आर्तिमिस, एफिससका महान देवी हुन्।”


Y xtibanatej cˈa chicojol riyix achiˈel nubij chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, tek nubij: Ri qˈuiy xumol, chak ya xuben apo chuwech, y ri xa jubaˈ oc xumol, can chak ya xuben apo chuwech. Queriˈ ri tzˈibatal ca. 	 धर्मशास्त्रमा यस्तै लेखिएको छः “जसले धेरै बटुल्यो उसको धेरै रहेन, जसले थोरै बटुल्यो उसकोमा अलिकति मात्र रहेन।” प्रस्थान 16:18


Y yecˈo cˈa aj yukˈaˈ yequiwaraj quicarneˈl pa jun juyuˈ, ri nakaj nicanaj wi ca chare ri tinamit Belén. 	 त्यो राती त्यस क्षेत्रमा बाहिर खेतमा केही गोठालाहरू आफ्नो भेडाहरू हेरचाह गरिरहेका थिए।


Tek riyoj achiˈaˈ nikaben cˈa orar, y chukaˈ tek nikabij ri rukˈalajsan ri Dios chake, ma tikacuch ta ri kajolon (kawiˈ). Ruma wi queriˈ nikaben, nikakasaj cˈa rukˈij ri jolomaj ri cˈo pa kawiˈ. 	 हरेक पुरुष जसले शिरलाई छोपेर अगमवाणी गर्दछ वा प्रार्थना गर्दछ उसले शिरलाई अनादर गर्दछ।


y yit cˈa riyit ri xcakˈalajsan chi ri Dios nucuy quimac ri can ye rutinamit, riche (rixin) chi yecolotej. 	 तिमीले उहाँका मानिसहरूलाई तिनीहरूको पापहरूबाट क्षमा पाएर कसरी बाँच्ने त्यो जान्न दिनेछौ।


Ruma re naˈoj reˈ, ma petenak ta chilaˈ chicaj riqˈui ri Dios. Xa can riche (rixin) re ruwachˈulef. Xa quiche (quixin) winek. Xa riche (rixin) ri itzel winek. 	 यस किसिमको “ज्ञान” माथिका परमेश्वरबाट आउँदैन। यो “ज्ञान” संसारबाट आउँछ। त्यो आध्यात्मिक होइन, त्यो शैतानबाट हो।


Y nbij cˈa chique quinojel ri yeˈacˈaxan ri nukˈalajsaj ri Dios chupan re jun wuj reˈ: Wi cˈo cˈa jun ri nuyaˈ ruwiˈ, can queriˈ chukaˈ xtiban chare ri rucˈayewal ri xtuyaˈ ri Dios pa ruwiˈ ri nibano queriˈ; ri rucˈayewal ri ye tzˈibatal chupan re jun wuj reˈ. 	 म हरेक मानिसलाई चेतावती दिन्छु जसले यो पुस्तकमा भएका अगमवाणीका वचनहरु सुन्छ यदि कुनै मानिसले यी वचनहरुमा कुनै पनि कुरा थप्छ, तब परमेश्वरले त्यस मानिसलाई यस पुस्तकमा लेखिएको कष्टहरु दिनु हुनेछ।


Y ri Jesús xelesex cˈa el pa rachoch ri Caifás, y xucˈuex pa palacio riche (rixin) chi xbejach pa rukˈaˈ ri aj kˈatbel tzij ri Pilato rubiˈ. Y nimakˈaˈ cˈa tek xbanatej riˈ. Y ri ye ucˈuayon apo riche (rixin) ri Jesús man cˈa xeˈoc ta apo ri pa palacio, ruma chiquiwech riyeˈ can xajan. Y chukaˈ riche (rixin) chi queriˈ riyeˈ ma xajan ta cˈa niquitij ri achique ri nitij chupan ri nimakˈij pascua. 	 त्यसपछि यहूदीहरूले येशूलाई कैयाफाबाट लिएर रोमी राज्यपालको महलतर्फ गए। यो बिहानी पख थियो। यहूदीहरू महलभित्र पसेनन्। तिनीहरू आफूले आफूलाई अशुद्ध राख्न चाहेनन् किनभने तिनीहरूले निस्तार चाडको भोज खानु थियो।


Can achiˈel rubanon ri kachˈacul, cˈo rukˈaˈ, cˈo raken, cˈo runakˈ ruwech, pero xaxu (xaxe wi) jun quibanon quinojel. Ye qˈuiy pero xa jun chˈaculaj. Quecˈariˈ chukaˈ kabanon riqˈui ri Cristo, astapeˈ yoj qˈuiy ri cukul kacˈuˈx riqˈui pero xa jun cˈa kabanon riqˈui. 	 मानिसको शरीर एउटै मात्र हो तर यसका अनेक अंगहरू हुन्छन्। हो, शरीरका धेरै अंगहरू छन्, तर ती सब अंगहरूले एउटै शरीर बनाउँछन्। ख्रीष्ट पनि त्यस्तै हुनुहुन्छः


Yacˈa riyit Timoteo, ma tayaˈ ta ca ronojel ri utz ri awetaman y acukuban acˈuˈx riqˈui. Ruma riyit jabel awetaman ri achoj riqˈui xawetamaj wi reˈ. 	 तिमीले सिकेका शिक्षालाई तिमीले अनुसरण गर्नुपर्छ किनभने ती सत्य हुन् भनी तिमीलाई भरोशा छ। यो कुरा तिमी जान्दछौ किनकि तिनीहरू जसले तिमीलाई ती सिकाए तिनीहरू भरोसा योग्य छन।


Ruma can riche (rixin) wi chi niben queriˈ tek xixsiqˈuix (xixoyox) ruma ri Dios. Ruma ri Cristo xutij chukaˈ pokon kuma riyoj. Y riqˈui riˈ xucˈut ca chkawech chi tikacochˈoˈ ri tijoj pokonal achiˈel ri xuben Riyaˈ. 	 तिमीहरुलाई त्यसैको निम्ति बोलाइएको हौ। ख्रीष्टले अनुसरण गर्न भनी उदाहरण दिनु भएकोछ। तिमीहरुले उहाँको ठीक अनुसरण गर्नुपर्छ कारण तिमीहरुको निम्ति ख्रीष्टले कष्ट भोग्नु भयो।


Riyaˈ xbiyin chic cˈa apo jubaˈ y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka. Xujupubaˈ cˈa ka ri rupalej cˈa pan ulef, y xuben cˈa orar. Y quecˈareˈ ri chˈabel ri xerubij: Nataˈ Dios, xa ta cˈo modo, tabanaˈ cˈa chi man ta nkˈaxaj re jun tijoj pokonal reˈ, pero ma taben ta cˈa achiˈel ri nuraybel riyin. Tabanaˈ ri araybel riyit, xchaˈ. 	 अनि येशू तिनीहरू देखि केही पर जानुभयो। येशू भूईमा घोप्टो परेर प्रार्थना गर्न लाग्नुभयो, “मेरा पिता, सम्भव भए मलाई यातनाको यो प्याला नदिनुहोस्। तर यो मैले ईच्छा गरे अनुसार होइन तपाईंको ईच्छा अनुसार होस्।”


Queriˈ ri tzˈibatal ca. Y ri ruchˈabel ri Dios nubij chukaˈ: Riyix ri ma yix israelitas ta, quixquicot quiqˈui ri ye israelitas, ri rutinamit ri Dios. 	 धर्मशास्त्रले यसो पनि भन्छः “तिमी गैर-यहूदीहरू परमेश्वरका मानिसहरूसँगै खुशी होऊ।” व्यवस्था 32:43


Riyoj ruma kacukuban kacˈuˈx riqˈui ri Ajaf Jesús, rumariˈ tek kachapon bey chi yojapon riqˈui y astapeˈ ma yojtajin ta nikatzˈet ruwech wacami. 	 हामी विश्वासको मार्ग दर्शनमा बाँचेका छौं-जे देख्छौं त्यसले होइन।


Yacˈa tek riyin yinapon pa jun iglesia, can nwajoˈ yichˈo pa jun chˈabel ri can nikˈax wi chiquiwech ri kachˈalal riche (rixin) chi queriˈ cˈo niquetamaj. Astapeˈ xa ta wuˈoˈ chˈabel ri nbij chique riche (rixin) chi yentijoj, pero más nwajoˈ nben queriˈ que chuwech nbij ta lajuj mil chˈabel pa jun chic chˈabel ri xa ma nikˈax ta chiquiwech. 	 तर मण्डलीमा विभिन्न भाषाका हजारौं शब्दहरू भन्नु भन्दा म जुन भाषा बुझ्छु त्यसको पाँचवटा शब्द बोल्नु रूचाउँछु। बरू म बुझेर बोल्छु जसमा कि बोल्नु रूचाउँछु। बरू म बुझेर बोल्छु जसमा कि अरूलाई सिकाउन सकुँ।


Y ri Judas y ri Silas ye profetas ri yekˈalajsan ri nibix chique ruma ri Dios. Qˈuiy cˈa chˈabel xquibij chique ri kachˈalal riche (rixin) chi xquicukubaˈ quicˈuˈx. 	 यहूदा र सिलास पनि अगमवक्ताहरू थिए। तिनीहरूलाई उत्साह दिन र दृढ बनाउन तिनीहरूले पनि निकै कुराहरू गरे।


Yacˈa riyit, tek naben jun nimakˈij, queˈasiqˈuij (queˈawoyoj) ri pobres, ri winek ri cut quikˈaˈ o cut caken, ri ye cojos y ri moyiˈ. 	 यसको सट्टामा, जब कुनै त्यस्तो भोज गर्छौ, ती गरीब, कुँजो, लङ्गडा र अन्धाहरूलाई बोलाऊ।


Jun ri cˈo ajowabel riqˈui, ma xtiquicot ta tek xa ma choj ta ri nibanatej; riyaˈ niquicot tek can ya ri utz nibanatej. 	 प्रेम खराबमा खुशी हुँदैन तर प्रेम सत्यसित आनन्दित हुन्छ।


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xerusiqˈuij (xeroyoj) apo quinojel ri winek riqˈui, ri quimolon quiˈ chiriˈ, y xubij cˈa chique: Tiwacˈaxaj cˈa chiˈiwonojel re xtinbij chiwe y tikˈax chiwech. 	 येशूले फेरि भीडहरूलाई आफूकहाँ बोलाउनुभयो। उहाँले भन्नुभयो, “प्रत्येकले राम्ररी सुन्नु मेरा कुरा बुझ्नु पर्छ। म के भनिरहेछु।


Y riyin nbij cˈa chiwe chi chupan ri kˈij tek xtikˈat tzij pa ruwiˈ re ruwachˈulef, ri winek ri xebin chˈabel ri xa majun rejkalen, can xtikˈat cˈa tzij pa quiwiˈ, ruma ronojel ri chˈabel ri xequibilaˈ. 	 यसर्थ म तिमीहरूलाई भन्दछु प्रत्येक मानिसले आफूले बोलेका हरेक लापरवाही कुराहरूको विवरण न्यायको दिनमा दिनु पर्नेछ।


Jabel ruwaquikˈij ri can niquijoyowaj quiwech ri winek, ruma riyeˈ can xtijoyowex chukaˈ quiwech. 	 धन्य अरू प्रति दया देखाउनेहरू किनभने तिनीहरूले दया पाउनेछन्।


Y chupan cˈa ri nimakˈaˈ chare ri rucaˈn kˈij, Riyaˈ xerusiqˈuij (xeroyoj) ri achiˈaˈ ri can yetzekelben wi riche (rixin). Chiquicojol cˈa ri achiˈaˈ riˈ, xeruchaˈ ye cablajuj, y xubij apóstoles chique. 	 भेलिपल्ट बिहान, उहाँले आफ्नो चेलाहरूलाई उहाँले तिनीहरूलाई “प्रेरित” नाउँ दिनु भुयो। तिनीहरू थीएः


Y xchapatej cˈa el ri nabey chicop, rachibilan ri jun achi ri nibin chi profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios y xa ma kitzij ta chi profeta. Ri jun cˈa achi riˈ, xa aj tzˈucuy tzij, can ye rubanalon cˈa pe milagros chuwech ri chicop riˈ. Y riqˈui cˈa riˈ, ye rukˈolon ri winek riche (rixin) chi xquicˈul ri quetal. Y ri winek riˈ can xquiyaˈ cˈa chukaˈ rukˈij ri ruwachbel ri chicop. Y rumariˈ ri chicop y ri achi ri xbano ri kˈoloj chique ri winek, can ye qˈues cˈa xecˈak chupan ri kˈakˈ xolon riqˈui azufre ri can achiˈel jun nimalaj choy ri ntajin nicˈat. 	 तर त्यो पशुलाई कब्जा गरियो। झूटो अगमवक्तलाई पनि कैद गरियो। यो झूटो अगमवक्ता त्यो थियो जसले त्यो पशुको निम्ति चमत्कारीक संकेतहरु गरेको थियो। झूटो अगमवक्ता त्यो थियो जसले त्यो पशुको लागि चमत्कारिक संकेतहरु गर्थ्यो। असत्य अगमवक्ताले ती मानिसहरुलाई जसमा पशुको चिन्ह लगाइको थियो अनि पशुका मूर्तिलाई पूजा गर्थे, छक्काउन चमत्कारिक कर्महरु गर्थ्यो। त्यो झूटो अगमवक्त अनि पशुलाई गन्धक बल्ने आगोको कुवामा फ्याँकी दिए। 21तिनीहरुका सेनाहरु घोडसवारको मुखबाट निस्केको तरवारद्वारा मारिए। सम्पूर्ण पक्षीहरुले पेट भरुञ्जेल ती शवहरु खाए।


Ma quixkˈoran ta, xa can riqˈui ronojel iwánima tibanaˈ ri rusamaj ri Ajaf y can timekˈeˈ icˈuˈx chubanic. 	 परमप्रभुको काममा अल्छी नहोऊ। आत्मिक रूपले इर्ष्यालु भएर उहाँको सेवा गर।


Y: Riyoj ri yojniman riche (rixin) ri Cristo, ri can nikajoˈ nikacˈuaj jun cˈaslen choj, riqˈui rucˈayewal yojcolotej. Cˈa ta cˈa ri aj maquiˈ, ri can ma quicˈuan ta jun utzilaj cˈaslen chuwech ri Dios, can xtika wi ri nimalaj rucˈayewal pa quiwiˈ. 	 “यदि धार्मिक व्यक्तिलाई पनि बचाँउन अत्यन्तै गाह्रो पर्छ भने त्यो मानिस जो परमेश्वरको विरुद्धमा छ अनि महापापी छ, उमाथि के आउने हो?” हितोपदेश 11:31


Ri ruwakak ángel xberutixaˈ cˈa ca ri rucˈuan el chupan ri vaso pa ruwiˈ ri nimalaj raken yaˈ ri Eufrates rubiˈ. Y ri raken yaˈ riˈ xchakiˈj ka riche (rixin) chi xchojmitej jun bey ri xquekˈax wi ri aj kˈatbel tak tzij ri ye petenak pa relebel kˈij. 	 छैटौं स्वर्गदूतले आफ्नो कचौरा विशाल नदी यूफ्रेटिसमा खन्याए। पूर्वबाट आउनुपर्ने राजाहरुको पथ निमार्णको निम्ति त्यो नदीको पानी सुक्यो।


Rumariˈ ri fariseos y ri aj tzˈibaˈ xquicˈutuj cˈa chare ri Jesús: ¿Achique cˈa ruma tek la adiscípulos riyit ma niquiben ta achiˈel ri bin ca cuma ri katiˈt kamamaˈ? Ruma la adiscípulos riyit tek yewaˈ ma niquichˈej ta quikˈaˈ, achiˈel rubanic ri nikaben riyoj, xechaˈ chare ri Jesús. 	 यसकारण फरिसीहरू र शास्त्रीहरूले येशूलाई सोधे, “तापईंको चेलाहरूले त हामीले जस्तो आफ्ना पुर्खाहरूको रीतिहरू पालन गर्दैनन् तिनीहरूले किन फोहोर हातले खान्छन्?”


Y qˈuiy cˈa kˈij ri xkˈax, y ri aj kˈatbel tzij ma xrajoˈ ta xutoˈ ri ixok riˈ chuwech ri rucˈulel. Pero jun kˈij ri aj kˈatbel tzij riˈ xuchˈob cˈa ka pa ránima: Astapeˈ riyin ma nnimaj ta ri Dios, ni majun chukaˈ quejkalen ri winek chinuwech, 	 तर न्यायाधीशले त्यस विधवालाई कुनै प्रकारको सहायता गर्न चाहेनन्। लामो समय पछि नयायाधीशले बिचार गर्यो, परमेश्वरको बारेमा म वास्तै राख्तिनँ। अनि मानिसहरूले मेरो विषयमा के सोच्छन् त्यसको पनि म वास्ता र्गदिन।


Man xa tikˈax chiwech chi re wuj re yentek el iwuqˈui xaxu (xaxe wi) riche (rixin) chi yixinxibij. 	 यो पत्रद्वारा तिमीहरूलाई तर्साउदैछु भन्ने तिमीहरूले सोचेको म चाहँदिन।


Tek ri Pedro xutzˈet cˈa ri discípulo riˈ, xucˈutuj cˈa chare ri Jesús: Ajaf, y riyaˈ, ¿achique cˈa xtuben ca? xchaˈ. 	 जब पत्रुसले त्यस भक्तलाई देखे, उसले येशूलाई सोध्यो, “प्रभु उसलाई के गर्ने?”


Pero ri runaˈoj ri Dios can nikˈalajin pa quicˈaslen quinojel ri ye ralcˈual chic, chi can choj wi, xchaˈ ri Jesús. 	 तर कार्यहरूको आधारमा ज्ञान सही प्रमाणित हुन्छ।”


Y ri achi ri nikˈaxan ri nubij ri ley xubij chare ri Jesús: Ri ley nubij chi tawajoˈ ri Dios ri Awajaf. Tawajoˈ riqˈui ronojel awánima. Tawajoˈ chupan ronojel ri acˈaslen, riqˈui ronojel awuchukˈaˈ, y riqˈui chukaˈ ri anojibal. Y can achiˈel nawajoˈ ka awiˈ riyit, can queriˈ chukaˈ queˈawajoˈ ri awucˈ awachˈalal. 	 त्यस मानिसले भन्यो, “तिमीले परमप्रभु तिम्रो परमेश्वरलाई आफ्नो सारा हृदय, सारा आत्मा सारा शक्ति अनि सारा मनबाट प्रेम गर्नु पर्छ। अनि तिमीले आफैलाई जस्तो अरू मानिसहरूलाई पनि प्रेम गर्नुपर्छ।’ “


Ri yewayjan, can xuyaˈ cˈa ronojel ri nicˈatzin chique; yecˈa ri beyomaˈ xa choj queriˈ xetak el. Can majun xuyaˈ el chique. 	 उहाँले भोकाहरूलाई असल खाद्यहरूले तृप्त पार्नु भएकोछ। तर स्वार्थी र धनीहरूलाई रित्तै हात पठाई दिनु भएकोछ।


Y Riyaˈ kuma konojel riyoj tek xcom, riche (rixin) chi ri kacˈaslen ri cˈo wacami ma riche (rixin) ta chic chi nikaben ri nikajoˈ riyoj, xa can riche (rixin) chi nikaben ri nrajoˈ ri xcom y xcˈastej kuma. 	 ख्रीष्टले सबैको लागि प्राण दिनु भयो जसमा कि अब उसो जो बाँचेकाछन् तिनीहरू आफ्नोलागि मात्र बाँच्न हुँदैन। उहाँले तिनीहरूकै लागि प्राण दिनुभयो औ तिनीहरूकोलागि बौरयाइनु भयो, यसर्थ ती मानिसहरू उहाँ लागि बाँच्नु पर्छ।


Can ye tinamit cˈa ri achiˈel pa kˈekuˈm yecˈo wi, y xapon cˈa ri Nimalaj Sakil quiqˈui. Y chukaˈ can ye tinamit cˈa ri pa rumujal ri camic yecˈo wi, y xapon cˈa quiqˈui ri nisakirisan quiche (quixin). 	 जहाँका मानिसहरू अन्धकारमा थिए, तिनीहरूले एउटा ठूलो ज्योति देखे विहान झैं अँध्यारो मुलुकमा बस्नेहरूको निम्ति ज्योति उदायो। मुलुकको चिहान जस्तै ठाउँमा बाँच्न परेको थियो।” यशैया 6:1-2


Riyix wacami ma jane ninimaj ta tzij, pero tek can xtinimaj tzij y xtiben ri achique nubij ri ruchˈabel ri Dios chiwe, yacˈariˈ tek riyoj xtikacˈajsaj quiwech ri nicˈaj chic ri xa ma xtiquichˈutinirisaj ta quiˈ riche (rixin) chi niquinimaj tzij. 	 तर पहिले तिमीहरूले नै पुरापुरी मान्नु पर्छ भन्ने हामी गर्छौ।


Wacami yixintek cˈa el, y riyix iwetaman chi xa yix achiˈel tak carneˈl ri yixbeka chiquicojol ri winek ri ye achiˈel utiwaˈ (coyotes). Xa yacˈa chi can tibanaˈ achiˈel nuben ri cumatz, ruma riyaˈ nunaˈ riˈ tek cˈo ri petenak chrij. Can tibanaˈ cˈa chukaˈ achiˈel nuben jun palomax, ruma riyaˈ majun etzelal cˈo ta riqˈui. 	 “सुन! म तिमीहरूलाई ब्वाँसोका बीचमा भेडाझै गरी पठाउँछु। यसकारण सर्पझैं चनाखो बन। अनि ढुकुर झैं सोझो बन।


Y riyin wachˈalal, wi xa ta cˈa ntzijoj na chi ri circuncisión nicˈatzin na chi niban, ri wech aj Israel man ta yinquetzelaj, y man ta itzel chukaˈ niquicˈaxaj tek ntzijoj chi ri Cristo xcom chuwech ri cruz. 	 मेरा दाज्यु-भाईहरू हो! मानिसले खतना गर्नै पर्छ भनेर मैले सिकाएको छैन। त्यस्तै सिकाउँदैछु भने फेरि मेरो खेदो किन गरिन्छ? मैले मानिसहरूलाई खतना गर्नु सिकाएकै हो भने ख्रीष्टबारे मेरो प्रचारमा कुनै समस्या नै बन्ने थिएन। यदि मैले खतना गर्न मानिसहरूलाई सिकाई रहेको छैन भने, तब क्रूसको विषयमा मेरो शिक्षा कुनै समस्या नै होइन।


Pero Riyaˈ xubij chique: Riyin cˈo nuway ri ntij y riyix ma iwetaman ta achique riˈ, xchaˈ. 	 तर येशूले उत्तर दिनुभयो, “मसंग खाने भोजन छ, जुन तिमीहरूलाई थाहा छैन।”


Riyin can kitzij wi ri nbij chiwe chi riyeˈ xquiyaˈ ronojel ri yecowin niquiyaˈ, y hasta xquiyaˈ más chare ri janipeˈ rucˈamon chi niquiyaˈ. Y can pa cánima wi cˈa riyeˈ xpe wi chi xquiben queriˈ. 	 ती साह्रै गरीब मानिसहरू थिए। तथापि ठूलो र्हषसाथ तिनीहरूले मुट्ठी खोलेर दिए। म भन्न सक्छु आफ्नो गच्छेले पुगेसम्म तिनीहरूले दिए। ती विश्वासीहरूले, आफुले दिन सक्ने भन्दा पनि धेरै नै दिए। उनीहरूले उदारतापूर्वक दिए। कसैले तिनीहरूलाई त्यसो गर्न भनेका थिएन।


¿La can majun cami iwachoch riche (rixin) chi chiriˈ ta yixwaˈ yixucˈyaˈ wi? ¿O chiwech riyix xa can majun oc quikˈij ri nicˈaj chic kachˈalal ye riche (rixin) ri iglesia? ¿Y achique chukaˈ ruma tek can niyaˈ (nitzek) quiqˈuix ri kachˈalal ri xa majun oc cˈo quiqˈui? ¿Can niwajoˈ cˈa riyix chi riqˈui ri yeˈibanalaˈ, riyin nyaˈ ta ikˈij? Riyin xa ma nyaˈ ta ikˈij ruma xa ma utz yixtajin chubanic. 	 तिमीहरू आफ्नै घरमा खान अनि पिउन सक्छौ! यस्तो लाग्छ, तिमीहरू सोच्छौ कि परमेश्वरको मण्डली महत्वहीन छ। जो गरीब छ तिनलाई तिमीहरू शरममा पार्दछौ। म के भनुँ? म तिमीहरूको प्रशंसा र्गदिन।


Y ri Jesús xbiyin chic cˈa apo jun caˈiˈ raken cˈan, y cˈacˈariˈ xxuqueˈ ka chiriˈ, y xuchop cˈa rubanic orar. 	 तब येशू तिनीहरूदेखि पचास कदम टाढा जानुभयो। उहाँले घुँडा टेक्नुभयो अनि प्रार्थना गर्नुभयो,


Y ri Jesús yerutijoj cˈa ri winek ri quimolon quiˈ riqˈui, chiriˈ pa rachoch ri Dios, y xubij cˈa chique: ¿Achique cˈa ruma tek ri aj tzˈibaˈ niquibij chi ri Cristo xa choj jun ralcˈual ca ri rey David? 	 येशूले मन्दिरमा सिकाइरहनु भएकोथियो। उहाँले भन्नुभयो, “किन शास्त्रीहरूले ख्रीष्ट नै दाऊदको पुत्र भनेका हुन्?


Ri Abraham xa jubaˈ ma jun ciento chic rujunaˈ. Y ruma riˈj chic, riyaˈ retaman chi can ma yecˈojeˈ ta chic ralcˈual, y retaman chukaˈ chi ri Sara xa can ma yecˈojeˈ ta wi ral. Pero ma riqˈui wi riˈ riyaˈ ma xuben ta caˈiˈ rucˈuˈx, xa can xucukubaˈ rucˈuˈx chi can nibanatej na wi ri xbix chare ruma ri Dios. 	 अब्राहाम प्रायः एकसय र्वष उमेर पुगिसकेका थिए, यसैले उनको शरीरबाट सन्तानहरू हुन उमेर बितिसकेको थियो। सारहबाट पनि कुनै छोरा-छोरी भएन। अब्राहामले यसको विषयमा सोचेका थिए। तर परमेश्वरप्रति उनको विश्वास कमजोर भएन।


Y cukul nucˈuˈx chi ri Ajaf xtuben chuwe chi riyin chukaˈ xquicowin xquinapon iwuqˈui pa jun caˈiˈ oxiˈ kˈij apo. 	 म पुरै भरोसामा छु कि तिमीहरूलाई चाँडै भेट्नु जानु प्रभुले सहायता गर्नु हुनेछ।


Tiwacˈaxaj cˈa re xtinbij chiwe: Chilaˈ pa Belén, ri rutinamit ca ri rey David, wacami xalex cˈa ri Colonel, ri Cristo ri Ajaf. 	 किनभने आज नै दाऊदको शहरमा तिमीहरूको निम्ति एउटा मुक्तिदाताको जन्म भएको छ। उहाँ ख्रीष्ट, प्रभु हुनुन्छ।


Chupan cˈa ri nabey kˈij chare ri nimakˈij, tek ri israelitas niquitij ri caxlan wey ri majun chˈom (levadura) riqˈui, ya cˈa chukaˈ kˈij riˈ tek yecamisex ri tak carneˈl riche (rixin) ri pascua. Y can yacˈa chukaˈ kˈij riˈ tek ri discípulos xquicˈutuj chare ri Jesús: ¿Acuchi (achique) cˈa nawajoˈ chi naben wi ri waˈin chupan re jun pascua reˈ, riche (rixin) chi nbekabanaˈ cˈa ruchojmil ronojel ri nicˈatzin? xechaˈ chare. 	 यो अखमिरी रोटीको पहिलो दिन थियो। त्यो त्यस्तै समय थियो जुनबेला यहूदी हरूले निस्तारको थुमाहरूलाई बलिदान दिने गदर्थे। येशूको चेलाहरू उहाँकहाँ आए अनि भने, “हामी जानेछौ अनि निस्तार चाडको भोज त्यार पार्नेछौं। तपाँईंले हामीहरूले निस्तार चाडाको भोज त्यार गरेको चाहनुहुन्छ?”


Y riyeˈ can rucˈamon chi yecˈo ta pe waweˈ chawech re wacami y niquibij ta apo chawe wi cˈo ri nicajoˈ niquikˈalajsaj chuwij, wi cˈo numac chiquiwech. 	 तर कतिपय एशियाबाट आएका यहूदीहरू त्यहाँ थिए। यदि तिनीहरूसंग साँच्चै मेरो विरोधमा केही गवाही भए त्यो प्रमाण गर्न तिनीहरू यहीं हुन पर्ने


Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta rucˈamon chi nben. Ronojel xa can utz chi nben, pero ma ronojel ta nuben chique ri kachˈalal chi yeqˈuiy chupan ri quicˈaslen riqˈui ri Dios. 	 “सबै कुरामा अनुमति छ।” तर सबै कुरा हाम्रो निम्ति राम्रो छैन्। “सबै कुरामा अनुमति छ।” तर जम्मै कुराहरूले सबैलाई बलियो बनाउँदैन।


Y tek ye banatajnek chic cˈa ca ronojel riˈ, ri Jesús y ri rudiscípulos xebe cˈa jucˈan chic ruchiˈ ri choy Galilea; y ri choy riˈ nibix chukaˈ Tiberias chare. 	 यसपछि, येशू गालील, अर्थात् तिबेरियसको झील पारि जानुभयो।


Y wi cˈo cˈa jun kachˈalal ri ma najowan ta riche (rixin) ri Ajaf Jesucristo, xtika cˈa rucˈayewal pa ruwiˈ. Ri Ajaf xa nipe yan. 	 जसले परमेश्वरलाई प्रेम गर्दैन, उ श्रापित होस्। आउनु होस्, हे प्रभु!


Riyin ri Claudio Lisias, ntek cˈa el rutzil awech riyit nimalaj aj kˈatbel tzij Félix. 	 क्लौडियस लायसिअसबाट महामहिम राज्यपाल फेलिक्सलाईः नमस्कार।


Pero ri Pedro xubij chare ri Ananías: ¿Achique cˈa ruma tek xayaˈ kˈij chi ri Satanás xunojsaj ri awánima, riche (rixin) chi xatzˈuc tzij chuwech ri Lokˈolaj Espíritu, y xacˈom ca jubaˈ chare ri rajel ri ulef ri xacˈayij? 	 पत्रुसले भने, “हननिया, तिमीले किन आफ्नो हृदय शैतानलाई नियन्त्रण गर्न दियौ? तिमीले पवित्र आत्मालाई धोका दिने प्रयास गर्यौ। तिमीले तिम्रो जमीन बेच्यौ, तर आफ्नै लागि तिमीले किन बेचेको पैसाबाट केही अंश राख्यौ?


Y ri nbequicˈayij ri ye cˈayinel riˈ, ya ri kˈanapuek, ri sakapuek, cosas ye banon riqˈui cobre y riqˈui chˈichˈ; ri abej ri sibilaj ye jabel, ri mármol, y ri abej ri nibix chukaˈ perla chare; ri tziek ri sibilaj ye jabel, ye banon riqˈui lino y riqˈui seda, y ri tziek morado y quek; ri cosas ri ye banon quiqˈui jabel tak cheˈ, cheˈ ri sibilaj jubul ruxlaˈ; y nbequicˈayij chukaˈ cosas ri ye banon quiqˈui bak. 	 तिनीहरु सुन, चाँदी, रत्न, मोती, मलमल वस्त्र, बेजनी बस्त्र, रेशम र रातो बस्त्र, सबै किसिमका सुगन्धित काठ, हात्तीको दाँत बहुमूल्य काठ, काँसा, फलाम अनि सङ्गमरमरले बनिएको सबै प्रकारका चीजहरु बेच्छन्।


Y yacˈariˈ tek xintzˈet y xinwacˈaxaj chukaˈ chi tiropop benak jun ángel pa runicˈajal ri caj, y can nurek cˈa ruchiˈ chubixic: Juyiˈ oc quiwech, juyiˈ oc quiwech ruma sibilaj rucˈayewal cˈa ri xtiquicˈulwachij ri winek chuwech ri ruwachˈulef, tek xquekˈajan pe ri oxiˈ chic trompetas ri xa yexupux yan cuma ri ángeles, xchaˈ. 	 जब म हेर्दै थिँए मैले माथि आकाशमा गरुड उडिरहेको आवाज सुनें। त्यो गरुडले ठूलो स्वरमा भन्यो, “कष्ट, कष्ट, मानिसहरुलाई जो पृथ्वीमा बस्छन्, तिनीहरुलाई कष्ट, कष्ट होस्। त्यो कष्ट बाँकी रहेका अन्य तीन स्वर्गदूतहरुले तुरही बजाएको आवाज सुने पछि शुरु हुनेछ।”


Chukaˈ xquibilaˈ chare ri Jesús tek quitzˈapin ruwech: Riyit ri Cristo, tabij na cˈa chake achique ri yechˈayo awuche (awixin), xechaˈ chare. 	 तिनीहरूले भने, “तँ अगमवक्ता ख्रीष्ट हो भन्ने प्रमाण देखाऊ! तँलाई पिट्ने को हो?”


Y can ruchojmirisan chic riˈ riche (rixin) chi nuben achiˈel nuben jun achi tek nujoskˈij ri rutrigo pan era, ri can cˈo chic jun horqueta pa rukˈaˈ riche (rixin) chi nuqˈuek chuwacakˈikˈ ri trigo ri chˈayon chic. Ri trigo ri nuchayuj ca riˈ, yariˈ ri numol y nuyec. Yacˈa ri raken ri trigo ri nucˈuaj el cakˈikˈ, xa nuporoj pa kˈakˈ ri majun bey nichuptej ta. 	 उहाँले अन्न र भूसलाई अलग पार्न निफन्ने नाङ्गलो आफ्नो हातमा लिनु भएकोछ, उहाँले गहुँ संग्रह गरी आफ्नो गह्रौ भकारीमा जम्मा गर्नुहुनेछ। अनि भूस जति ननिभ्ने आगोमा जलाउनुहुनेछ।”


Ri Sara ri rixjayil ri Abraham, ruma chi can rucukuban chukaˈ rucˈuˈx riqˈui ri Dios, rumariˈ tek can xunimaj wi chi can kitzij ri xubij ri Dios chi riyaˈ xticˈojeˈ jun ral, y rumariˈ xucˈul uchukˈaˈ riche (rixin) chi xpe alanic chrij. Y can xalex na wi ri acˈal riqˈui ri Sara, astapeˈ riyaˈ can ti riˈj chic y ma alanel ta. 	 अब्राहाम नानीहरू जन्माउन नसक्ने बूढा थिए र सारा पनि बाँझो थिइन। तर परमेश्वरमा विश्वासकै कारणले उनी बाबु भए। उहाँले वचन पूरा गर्नुहुन्छ भनी अब्राहामले परमेश्वरलाई पत्यार गरे।


Yacˈa ri achiˈaˈ ri ye kajayon ri ulef, can xu (xe) wi xquitzˈet chi ya ri rucˈajol ri rajaf ri ulef ri xapon, xquibilaˈ cˈa chiquiwech: Yareˈ ri xtoc ca rajaf ronojel re ulef re kakajon. Wacami quixam pe, tikacamisaj riche (rixin) chi re ulef ntoc ca kiche (kixin) riyoj, xechaˈ. 	 “तर किसानहरूले आपसमा यसो भने, ‘यो ता मालिकको छोरा हो। यो खेत उसको हुनेछ। हामीले यसलाई मार्यौ भने खेत हाम्रै हुनेछ।’


Queriˈ xubij ri Lokˈolaj Espíritu. Rumacˈariˈ tiwetamaj ca riyix, chi ri winek ri ma ye israelitas ta, xapon yan cˈa ri colotajic riche (rixin) ri Dios quiqˈui. Riyeˈ can niquicˈaxaj wi ri chˈabel ri takon pe chique. 	 “म चाहन्छु तिमी यहूदीहरूले जान कि परमेश्वरले गैर-यहूदीहरूका निम्ति मुक्ति पठाउनु भएको छ। तिनीहरूले सुन्ने छन!


Y can yacˈariˈ tek xinnaˈ chi ya ri Lokˈolaj Espíritu ri ucˈuayon wuche (wixin). Xintzˈet cˈa chi ri chicaj cˈo jun lokˈolaj chˈaquet y pa ruwiˈ ri chˈaquet riˈ cˈo cˈa Jun ri tzˈuyul. 	 तब आत्माले मलाई नियन्त्रणमा लियो। स्वर्गमा मेरो अघि एउटा सिंहासन थियो। त्यस सिंहासनमा कोही बसिरहेका थिए।


Y yacˈariˈ tek ri Pilato xubij chi tiban cˈa achiˈel ri niquicˈutuj apo riyeˈ. 	 तिनीहरू यति साहो चिच्याए कि पिलातसले तिनीहरूको निवेदन पूरा गर्ने निर्णय लिए।


Ri Simón xubij: Riyin nbij chi ya ri más qˈuiy rucˈas rubanon riqˈui. Jaˈ (je), can queriˈ achiˈel ri xabij, xchaˈ ri Jesús chare ri Simón. 	 शिमोनले भन्यो, “ मेरो विचारमा जसले धेरै ऋण लगेको थियो त्यसलै उहाँलाई धेरै माया गर्थ्यो होला।” येशूले शिमोनलाई भन्नुभयो, “तिम्रो कुरा ठीक हो।”


Y yacˈariˈ tek cˈo jun chˈabel xquicˈaxaj chupan ri sutzˈ riˈ, y xubij: Yareˈ ri Nucˈajol y can sibilaj nwajoˈ. Can ya cˈa Riyaˈ tiwacˈaxaj, xchaˈ ri chˈabel riˈ. 	 बादलबाट एउटा आवाज यसो भन्दै आयो। “यी मेरो पुत्र हुन् मैले उनलाई छानेको छु। उनको आज्ञा पालन गर।”


Tiqˈuis ronojel ri nijaro pa tak iwánima. Ma itzel ta tinaˈ chare jun chic. Ma ticˈojeˈ ta ri oyowal pa tak iwánima, ni ma queˈibanalaˈ ta ri xa ma rucˈamon ta ruma ri iwoyowal. Ma tirek ta ichiˈ tek yixchˈo. Tiqˈuis chukaˈ el pa tak iwánima ri raybel chi niben etzelal chique nicˈaj chic. 	 तितोपना, रिस र आवेग त्याग कहिल्यै रिसमा नचिच्याउ र अर्काको निन्दा नगर। कुनै प्रकारको कुकर्म कहिल्यै नगर।


Wachˈalal ri sibilaj yixinwajoˈ, tichˈoboˈ cˈa jabel re xtinbij chiwe. Ri Dios ye ri pobres ri ye ruchaˈon riche (rixin) chi ye riyeˈ riˈ ri can nicˈojeˈ jun quicukbel cˈuˈx riqˈui ri Dios ri can achiˈel jun nimalaj beyomel. Y ye chukaˈ ri pobres ri ye ruchaˈon ri Dios riche (rixin) chi niquicˈul ri herencia pa rajawaren ri Dios can achiˈel ri rutzujun (rusujun) chique ri yeˈajowan riche (rixin). 	 सुन मेरा प्यारा भाइ अनि बहिनीहरू, अनि यसपछि के परमेश्वरले गरीबहरूलाई विश्वासमा धनी हुन चुन्नु भएको छैन? तिनीहरूको निम्ति जसले उहाँलाई प्रेम गर्छन, परमेश्वरले ती मानिसहरूलाई उहाँले प्रतिज्ञा गर्नु भएको राज्य प्राप्त गर्न चुन्नु भयो।


Yacˈa ri más nim chˈacoj, ya ri can riqˈui quicoten nacˈuaj jun cˈaslen ri nika chuwech ri Dios. 	 निश्चयनै परमेश्वरको सेवाले मानिसलाई धनवान तुल्याउँछ यदि आफूसित भएको कुरामा उसलाई सन्तोष छ भने।


Y riyeˈ xquicˈutuj chic cˈa chare: ¿Achique cˈa ruma tek riyit yeˈaben bautizar ri winek, wi xa ma yit ta riyit ri Cristo, ni xa ma yit ta chukaˈ ri Elías, ni ma yit ta ri profeta ri nikˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ri kacˈaxan rutzijol chi nipe na? xechaˈ chare. 	 तिनीहरूले यूहन्नालाई सोधे, “यदि तिमी ख्रीष्ट होइनौ, एलिया होइनौं, अगमवक्ता पनि होइनौ भने किन तिमी मानिसहरूलाई बप्तिस्मा दिन्छौ?”


Rumariˈ riyin ma ntij ta tiˈij, wi ntzˈet chi nuben chare jun kachˈalal chi nitzak. Ma nwajoˈ ta chi wuma ta cˈa riyin nitzak jun kachˈalal. 	 यदि खाने कुराले मेरो भाइलाई पापमा तान्छ भने म फेरि कहिल्यै मासु खाने छैन ताकि म मेरो भाइलाई पाप गराउने छैन।


Ruma riyin can nwajoˈ chi yiniwoyobej ta apo, y man ta yixwer, ruma can ma xtinyaˈ ta na rutzijol tek xquipe. 	 मालिक एक्कसि फकिर्नेछ। यदि तिमीहरू तयारी र सर्तक रहयौ भने उसले तिमीहरूलाई सुतिरहेको पाउने छैन।


Y tek kˈaxnek chic ri uxlanibel kˈij, nimakˈaˈ yan cˈa chupan ri nabey kˈij chare ri semana, ri María Magdalena y ri jun chic ixok ri María chukaˈ rubiˈ xebe cˈa chuchiˈ ri jul ri acuchi (achique) mukun wi ca ri Jesús. 	 विश्रामको भोलिपल्ट सप्ताहको पहिले दिन थियो। पहिलो दिनको झिसमिसे उज्यालो हुदाँ मरियम मग्दलिनि र मरियम नाम गरेकी अर्की स्त्रीहरू चिहान हेर्न गए।


Cˈacˈariˈ, can ya ri chicop ri xcˈojeˈ ojer ca ri majun chic tzˈeton ta, yacˈariˈ ri xtoc ri ruwakxak aj kˈatbel tzij. Riyaˈ can junan wi cˈa runaˈoj quiqˈui ri wukuˈ itzel aj kˈatbel tak tzij ri ye tzaknek chic. Chukaˈ riyaˈ xtukˈet tzij, y cˈacˈariˈ xtibe pa kˈakˈ. 	 त्यो पशु जो एक समयमा जीवित थियो, तर अहिले मरेको छ, त्यो आठौं राजा हो। त्यो आठौं राजा पनि पहिलो सात राजाहरुकै मध्येको हो र त्यो नष्ट हुनको लागि जानेछ।


Y queriˈ chukaˈ wacami cˈa yecˈo na kech aj Israel ri yoj chaˈon quiqˈui ruma ri rutzil ri Dios. 	 यस्तै प्रकारले, परमेश्वरको अनुग्रहले चुनिएका अहिले पनि इस्राएलमा कतिपय मानिसहरू छन्।


Y wi jun kachˈalal xa cˈa jubaˈ tunimaj ri Dios, ma utz ta chi riyaˈ ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia. Ruma wi ta ntoc anciano riche (rixin) ri iglesia, riqˈui jubaˈ nunimirisaj riˈ, y riqˈui riˈ xtucˈulwachij achiˈel ri xucˈulwachij ri itzel winek, y xtika ri nimalaj rucˈayewal pa ruwiˈ. 	 अगुवा नव-परिर्वतित विश्वासी हुनुहुँदैन। नत्र ऊ स्वयं घमण्डी बन्नेछ। तब उसको घमण्डका निम्ति दुष्टात्मालाई दण्ड दिए झैं उसलाई पनि दण्ड दिइनेछ।


Y ri achiˈaˈ ri ye oconek chicojol, astapeˈ riyeˈ quetaman ri xuben ri Dios chique ri xa ma xquinimaj ta tzij ri ojer ca, riyeˈ xa can queriˈ chukaˈ yetajin chubanic, xa achiˈel ri yeˈachicˈ ruma can ye sachnek riqˈui ri quinaˈoj. Can quijachon ri quichˈacul chupan ri mac, ma nicajoˈ ta niquinimaj tzij, y xa yeyokˈon chiquij ri nimaˈk quikˈij. 	 ती तिमीहरुका दलमा पस्ने मानिसहरु पनि त्यही अनुसरण गर्छन्। तिनीहरुलाई तिनीहरुको सपनाले डोर्याएको छ अनि तिनीहरुले स्वयंलाई अनैतिक पारेका छन्। तिनीहरु आफैलाई अनैतिक बनाउँछन्। तिनीहरु परमेश्वरलाई अस्वीकार गर्छन् अनि महिमामय स्वर्गदूतहरुको निन्दा गर्छन्।


Yacˈa ri malcaniˈ tak ixokiˈ ri cˈa ye kˈopojiˈ na, ma titzˈibex ta ka quibiˈ chi yeˈilix cuma ri kachˈalal. Ruma riyeˈ yecowin niquibij chi ma xquecˈuleˈ ta chic y niquijech quiˈ chubanic ri rusamaj ri Cristo. Pero xa cˈa jubaˈ tiquibij queriˈ, ya xa niquimalij ca ri samaj ruma niquirayij chi yecˈuleˈ chic jun bey. 	 तर तरूणी विधवाहरूलाई आफ्नो सूचीमा न लेख। तिनीहरूले आफूलाई ख्रीष्टमा सर्मपित गरेता पनि आफ्नो शारीरिक इच्छाहरूले प्रायः नै तिनीहरूलाई ख्रीष्टबाट तान्छ अनि विवाह गर्न चाहन्छन्।


Y xeˈapon cˈa pa tinamit Nazaret y chiriˈ xecˈojeˈ wi ka, riche (rixin) chi queriˈ can nibanatej na cˈa achiˈel ri tzˈibatal ca cuma ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca. Riyeˈ can quitzˈiban ca chi ri Jesús can cˈo na chi nibix nazareno chare. 	 यूसुफ नासरत भन्ने ठाउँमा पुगे र त्यही बस्न थाले। यसरी अगमनक्ताद्वारा बोलिएको वचन सत्य भयो। परमेश्वरले भन्नुभएको थियो कि “ख्रीष्टलाई नासरी भनिनेछ।”


Xaxu (xaxe) wi cˈa ruma ri rumac ri Adán, rumariˈ tek xpe ri camic pa quiwiˈ quinojel ri winek. Y ketaman chi ri samaj ri xuben ri Jesucristo más nim ri ruchukˈaˈ y rumariˈ can kˈalaj wi chi ri yecˈulu ri colotajic ri nusipaj Riyaˈ, can cˈo wi uchukˈaˈ pa quikˈaˈ riche (rixin) chi xquekˈato tzij pa jun cˈacˈacˈ cˈaslen. Ruma can nuben wi cˈa chique chi yetzˈetetej ruma ri Dios chi majun quimac. 	 एकजना मानिसको पापले गर्दा मृत्युले सबैमाथि राज गर्यो। यसकारण जसले परमेश्वरको पूर्ण अनुग्रह र उहाँको धार्मिकताको महान उपहार स्वीकार गर्छन् तिनीहरूले सत्य जीवन पाउँछन् र एक मात्र येशू ख्रीष्टद्वारा शासित हुन्छन्।


Xaxu (xaxe wi) cˈa nwajoˈ chi ma tiyaˈ ta ca ri utzilaj tijonic ri yaˈon chiwe. Y can cˈa ya ta na riˈ yixtajin chubanic tek riyin xquipe chic jun bey. 	 म नआएसम्म तिमीहरु यही तरीकामा बस।


Ruma ketaman chi ri yekˈaxan tijoj pokonal jabel ruwaquikˈij. Achiˈel ri Job, ri jun achi ri xcˈojeˈ ojer ca, riyix iwacˈaxan chi Riyaˈ can xucochˈ wi ri sibilaj tijoj pokonal ri xukˈaxaj. Y can iwetaman chukaˈ ri xuben el ri Ajaf riqˈui ri Job ri pa ruqˈuisbel. Rumariˈ ketaman chi ri Ajaf sibilaj utz y can nujoyowaj kawech. 	 हामी तिनीहरूलाई खुशी ठान्छौ जसले धैर्यपूर्वक अप्‌ठ्यारो परिस्थितिको सामना गरे। तिमीहरूले अय्यूबको धैर्यको बारेमा सुनेका छौ। तिमीहरूलाई थाहा छ, अय्यूबले सबै यातना सामना गरे पछि परमप्रभुले तिनलाई सहायता गर्नु भयो। यसले यो झल्काउँछ कि परमप्रभु दयामयी अनि कृपामयी हुनुहुन्छ।


Can yacˈariˈ tek ri Jesús xurek ruchiˈ y xubij: Nataˈ Dios, pan akˈaˈ cˈa riyit njech wi ri wánima, xchaˈ. Y can xu (xe) wi cˈa xubij queriˈ, can yacˈariˈ xcom ka. 	 येशू चिच्याउनुभयो, “हे पिता, म तपाईंलाई मेरो आत्मा दिंदैछु।” यति भनेर उहाँले आफ्नो प्राण त्यागनुभयो।


Ri ruchˈabel ri Dios jabel nukˈalajsaj chkawech chi majun winek ruma chi xuben ri nubij ri ley, ruma ta riˈ xtitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac, ma que ta riˈ. Ruma chupan ri ruchˈabel ri Dios ri tzˈibatal ca, nubij: Ri winek ri rucukuban rucˈuˈx riqˈui ri Dios, nitzˈetetej ruma ri Dios chi majun rumac y nril ri kitzij cˈaslen. Queriˈ nubij ri tzˈibatal ca. 	 यसैबाट यो प्रष्ट हुन्छ कि व्यवस्थाद्वारा कसैलाई परमेश्वरमा धार्मिक बनाउन सकिंदैन। “जो मानिस विश्वासद्वारा परमेश्वरसँग ठीक छ, उ सधैं बाँचिरहन्छ।”


Y ri xtzˈeto chi queriˈ xbanatej, can nukˈalajsaj cˈa, y ri nukˈalajsaj riyaˈ can kitzij wi. Ri can rutzˈeton y retaman, can kitzij wi ri nutzijoj chupan re wuj reˈ, riche (rixin) chi iwonojel riyix ninimaj chukaˈ. 	 ऊ जसले त्यो देख्यो ऊ गवाही भयो अनि उसको गवाही सत्य छ। उसले जान्दछ कि उसले साँचो बोलिरहकोछ। उसले गवाही दिन्छ ताकि तिमीहरूले पनि विश्वास गर्न सक्छौ।


Yacˈa ri Jesús xubij chare ri ixok: Ri rutzil ri Dios ma utz ta chi chare xabachique niyaˈox (nyaˈ) wi. Ruma ma rucˈamon ta chi nelesex quiway ri alcˈualaxelaˈ, riche (rixin) chi niyaˈox (nyaˈ) chique ri tak tzˈiˈ, xchaˈ ri Jesús. 	 उहाँले जवाफ दिनु भयो, “नानीहरूको रोटी कुकुरलाई दिनु असल हुन्छ त?”


Ri nabey achi, can riche (rixin) wi re ruwachˈulef, ruma riqˈui ulef xban wi. Yacˈa ri jun chic achi, can aj chilaˈ chicaj wi. Y riˈ ya ri Cristo ri Ajaf. 	 पहिलो मानिस पृथ्वीको धूलोबाट आयो। दोस्त्रो मानिस स्वर्गबाट आयो।


Y tek xquitzˈet chi jotol pe jubaˈ cakˈikˈ quereˈ pa sur, riyeˈ xquichˈob chi utz yojbe cˈa ri pa Fenice. Tek xoj‑el cˈa el, xaxu (xaxe wi) cˈa ri ruchiˈ yaˈ riche (rixin) ri Creta yoj benak wi. 	 त्यसपछि, मन्द बतास दक्षिणबाट बहन थाल्यो। जहाजका मानिसहरूले भने, “यस्तै बतासको प्रतिक्षा गरिरहेका थियौं, ऐले हामीले त्यस्तै पायौं!” यसकारण तिनीहरूले लङ्गार ताने। जहाजलाई क्रेटको किनारै किनार पारेर लगे।


Ri ye lajuj riˈ can xtiquiben cˈa chukaˈ chˈaˈoj riqˈui ri Jesucristo ri achiˈel Alaj Carneˈl y Riyaˈ can xtichˈacon chiquij. Ruma ya Riyaˈ ri rey pa quiwiˈ quinojel reyes y ya Riyaˈ ri nimalaj Ajaf pa quiwiˈ quinojel ajaf. Y quinojel ri yecˈo riqˈui can ye siqˈuin (oyon) y ye chaˈon ruma ri Dios y can cukul wi chukaˈ quicˈuˈx. 	 तिनीहरुले परमेश्वरको थुमासित लडाईं गर्नेछन्। तर परमेश्वरको थुमाले तिनीहरुलाई परास्त गर्नेछ, किनभने जहाँ प्रभुहरुका परमप्रभु अनि राजाहरुका राजा हुनुहुन्छ। उहाँले तिनीहरुलाई उहाँद्वारा चुनिएका अनि बोलाइएका विश्वासी चेलाहरुद्वारा परास्त गर्नुहुनेछ।”


Rumacˈariˈ riyix, ronojel ri tzij ri nitzijoj pa kˈekuˈm, ronojel riˈ xtel rutzijoxic pa sakil. Y ronojel cˈa chˈabel ri pan ekal ibin pa tak ixquin ri pa tak jay, xtetamex na cuma ri winek y xtiquirek quichiˈ chubixic cˈa pa ruwiˈ tak jay. 	 ती वचनहरू जो तिमीले अन्धकारमा भनेकाछौ त्यो उज्यालोमा सुनिनेछ। तिमीले कोठाभित्र कानेखुसी गरेको कुरा घरको छानाबाट घोषणा गरिनेछ।”


Rumariˈ ma yojtaneˈ ta chi nikaben orar pan iwiˈ, chi ri ka‑Dios xtuben ta chiwe chi yixcowin nicˈuaj jun utzilaj cˈaslen. Ruma yariˈ ri rucˈamon chake konojel ri xojsiqˈuix (xojoyox) ruma ri Dios riche (rixin) chi xoj‑oc riche (rixin) Riyaˈ. Chukaˈ nikacˈutuj chare ri Dios chi riqˈui ri ruchukˈaˈ xtuben chiwe chi yixcowin ta xtiben ronojel ri utz ri nirayij, y chi xquixcowin ta xtiqˈuis ronojel ri samaj ri ichapon riqˈui icukbel cˈuˈx. 	 त्यसैकारण हामी सधैं तिमीहरूको भलाईकोलागि प्रार्थना गर्दछौं। उहाँले तिमीहरूलाई बोलाएको जीवन शैलीमा तिमीहरूलाई हाम्रो परमेश्वरले बाँच्ने योग्य बनाई दिनु हुन हामी प्रार्थना गछौं। तिमीहरूमा भएको असल गुणले तिमीहरूलाई गुणस्तरीय कार्यहरू गर्न उत्साह दिन्छ अनि तिमीहरूकोमा भएको विश्वासले तिमीहरूलाई असल कार्य गर्ने गराउँछ। हामी प्रार्थना गछौं कि परमेश्वरले तिमीहरूलाई अझ बेसी यस्तो असल कार्य गर्नु योग्य पारून।


¡Oh rey Agripa! ¿Nanimaj riyit ri quibin ca ri profetas ri xekˈalajsan ri ruchˈabel ri Dios ojer ca? Riyin wetaman chi can nanimaj wi. 	 राजा अग्रिपा! के तपाईं अगमवक्ताहरूले लेखेको कुरामा विश्वास गर्नु हुन्छ? म जान्दछु तपाईं निश्वास गर्नु हुन्छ।


Yacˈa ri xquekumu ri yaˈ ri nyaˈ riyin majun bey xtichakiˈj ta chic quichiˈ, xa xtuben pa cánima achiˈel jun ralaxbel (rutzˈucbel) yaˈ ri can nibulbut (nibulbux) pe riche (rixin) chi yerucˈuaj cˈa chupan ri cˈaslen riche (rixin) xtibe kˈij xtibe sek. 	 तर त्यस मानिस जसले, मैले दिएको पानी पिउँदछ ऊ फेरि तिर्खाउनेछैन। मैले जुन पानी उसलाई दिन्छु, त्यो मानिस उम्रिरहने पानीको मूल बनिनेछ। जून पानीले अनन्त जीवन दिन्छ त्यही स्रोतबाट बहनेछ।”


Ruma chilaˈ chicaj riqˈui ri Katataˈ Dios nika wi pe ronojel ri jabel tak sipanic. Riqˈui Riyaˈ petenak wi ronojel ri sakil. Achiˈel ri kˈij, ri icˈ y ri chˈumilaˈ, ri niquijalalaˈ quiˈ. Y xa can xu (xe) wi cˈa ri Dios ri ma nijalatej ta. 	 सबै असल कुरा परमेश्वरबाट आउँछ। अनि हरेक पक्का उपहार परमेश्वरबाट आएको हो। यी सब असल उपहारहरू उहाँ पिताबाट आउँछन् जसले स्वर्गका सम्पूर्ण ज्योतिहरू निर्माण गर्नु भयो। तर छाँया ती ज्योतिहरूबाट बद्लिए जस्तो परमेश्वर कहिल्यै परिवर्त्तन हुनुहुँदैन। उहाँ सदैव समान रहनुहुन्छ।


Jabel ruwaˈikˈij riyix ri yixnum wacami, ruma ri Dios xtuben cˈa chiwe chi xquixnoj na chi utz. Jabel ruwaˈikˈij riyix ri yixokˈ, ruma ri Dios xtuben chiwe chi ma xquixokˈ ta chic y xa xquixbetzeˈen. 	 तिमीहरू, जो अहिले भोकाएका हरूलाई पनि आशीर्वाद छ, किनभने तिमीहरू तृप्त हुनछौ। तिमीहरू, जो अहीले रोइरहेकाहरूलाई आशीर्वाद छ किनभने तिमीहरू खुशीसंग हाँस्नेछौ।


Ruma xaxu (xaxe) wi cˈa jun Dios cˈo. Y xaxu (xaxe) wi jun kˈaxanel cˈo pa nicˈaj ri nibano chi junan kawech riqˈui ri Dios. Ri nibano ri samaj riˈ ya ri Jesucristo ri xoc winek achiˈel riyoj. 	 परमेश्वर एकमात्र हुनुहुन्छ अनि मानिसहरूको उहाँकहाँ पुग्ने बाटो पनि एउटै छ। त्यो बाटो येशू ख्रीष्ट मार्फत हो, जो एकजना मानिस पनि हुनुहुन्छ।


Y wacami nwajoˈ yichˈo cˈa jubaˈ chrij ri icˈutun pe chuwe, ri achique rajawaxic chi niben quiqˈui ri kˈopojiˈ y ri cˈa ye cˈajolaˈ na. Ri nwajoˈ cˈa nbij chique riyeˈ, can pa wánima cˈa nipe wi. Ruma ri Ajaf majun xukˈalajsaj ta ca chiquij riyeˈ, ri achique ri utz chi niquiben. Y ri xtinbij, can cˈo cˈa rejkalen y utz chi nicukubaˈ icˈuˈx riqˈui, ruma ri Ajaf ruyaˈon ri rutzil chuwe y yin ruyaˈon pa rusamaj. 	 अब म अविवाहितहरूको विषयमा लेख्छु। यस बारे मलाई प्रभुबाट आज्ञा छैन तथापि म आफ्नो विचार पोख्छु । मलाई विश्वास गर्न सक्छौ किन कि प्रभुले मलाई दया गर्नु भएको छ।


Y tek ri soldados quicˈuan cˈa el ri Jesús riche (rixin) chi nbequibajij chuwech cruz, xquicˈul cˈa jun achi petenak pa juyuˈ, jun achi aj Cirene, ri Simón rubiˈ. Y ri soldados chrij cˈa riyaˈ xquiyaˈ wi el ri rucruz ri Jesús. Riyaˈ xucˈuan el ri cruz, y xutzekelbej el ri Jesús. 	 सिपाहीहरूले येशूलाई मार्न टाढा लगेर गए। त्यसैबेला एउटा मानिस खेतबाट आफ्नो शहरतिर र्फकिरहेको थियो। त्यसको नाम शिमोन थियो। शिमोन साइरेनीवासी थिए। सिपाहीहरूले शिमोनलाई येशूको पछि पछि क्रूस बोकेर हिंडन बाध्य गराए।


Y yecˈo chukaˈ ixokiˈ ri cˈanej yetzuˈun wi apo. Chiquicojol cˈa ri ixokiˈ riˈ, cˈo cˈa ri María Magdalena, cˈo ri María ri quiteˈ ri José y ri Jacobo ri cˈa cˈajol na, y cˈo chukaˈ ri jun ixok Salomé rubiˈ. 	 केही स्त्रीहरू केही पर उभिएर क्रूसतर्फ हेरिरहेका थिए। तिनीहरूमध्ये मग्दलिनी मरियम, सलोमी, अनि याकूब र यूसुफकी आमा मरियम पनी त्यहीं थिईन्। (याकूब उनको कान्छो छोरो थियो)


Y kas kitzij na wi, quinojel cˈa ri yeˈajowan niquicˈuaj jun utzilaj cˈaslen ri nika chuwech ri Cristo Jesús, can xtiquikˈaxaj qˈuiy tijoj pokonal pa quikˈaˈ ri winek. 	 ख्रीष्ट येशूमा जसले परमश्वरले चाहेको अनुसार बाँच्न चाहन्छ उसले कष्टहरू भोग्नै पर्छ।


Y tek xapon chic cˈa jun aj cˈas, ri mayordomo xucˈutuj cˈa chare: Y riyit, ¿achique ri acˈas y janipeˈ? Ri aj cˈas xubij: Riyin cˈo jun ciento pajbel trigo ri nucˈas, xchaˈ. Y ri mayordomo xubij cˈa chare: Ya ruwujil ri acˈas reˈ, y wacami catzˈuyeˈ ka y tabanaˈ chic jun. Y chupan ri jun chic wuj ri xtaben, tatzˈibaj ka chi xa ochenta, xchaˈ. 	 त्यसपछि भण्डारीले अर्को मानिसलाई भन्यो, तिमीले मेरो मालिकलाई कति तिर्नुपर्छ?’ त्यस मानिसले भन्यो, ‘मैले तिनलाई एक सय बस्ता गहूँ दिनुपर्छ। तब त्यो भण्डारीले भन्यो, यहाँ तिम्रो सूची छ। यसलाई घटाऊ अनि अस्सी बस्ता लेख।द्भ्य